Act 13 | `WAJ | STEP | Gioonna kiaapu vaa ausa hanigiada Adiookiaa varuuyakidiri vooya forofetaa vaidiya varuduu vooya vitaira vaidiya variravai. Iya nnutuuyauvo voovai nnutuuvo Panapaaso vo vaidi voovai nnutuuvo Simioono vuai nnutuuvo Naisiaava yoosinna Kureena diaa vaidi voovai nnutuuvo Rukiiva voovai tauraa kieeta vaidi Herootaa ferengaanna tasipama varuuvaa nnutuuvo Manaino voovai nnutuuvo Sauruusootama variravai.\nMmannasa Yoketaivo Panapaasaya Sauruusaya mmatairavai\n1 Gioonna kiaapu vaa ausa hanigiada Adiookiaa varuuyakidiri vooya forofetaa vaidiya varuduu vooya vitaira vaidiya variravai. Iya nnutuuyauvo voovai nnutuuvo Panapaaso vo vaidi voovai nnutuuvo Simioono vuai nnutuuvo Naisiaava yoosinna Kureena diaa vaidi voovai nnutuuvo Rukiiva voovai tauraa kieeta vaidi Herootaa ferengaanna tasipama varuuvaa nnutuuvo Manaino voovai nnutuuvo Sauruusootama variravai. 2 Iyaano Anutuuqaata kua kiaaraivaara ngiari yeenna nneeraivaara ooqoo kiaa kiada ngiari ausa mmuduuyaiyauvaa Udaanga Anutuuqaa mmida varuduu Mmannasa Yoketaivo iya tunoo: Panapaasaya Sauruusaya niini mmataama kikiai mmoori na ivaitana mmiauvaa varaatee, 3 tuduu ngiari yeenna nneeraivaara ooqoo tuuvoota ngiari yaaku vareeraivootama taika kiooduu iya ngiari yaakuuyauvaa ivaitanaayaa utida titaa kiooduu viravai.\nPanapaasaya Sauruusooya mmata Kuporoo ivaki viravai\n4 Mmannasa Yoketaivoono Panapaasaya Sauruusaya mmataama kioo titoovaitana Adiookiaa pikiada yoosinna Saraikiaa vida ivakidiri siipaivaa varada nnooriivau vidada mmata voovai nnooriivo ututuuma kioovaa nnutuuvo Kuporoo 5 ivaki vau yoosinnaivaa nnutuuvo Saramii kuaaree kiaa siipaivakidiri reemi rada ivaki viravai. Ivaki vida Yutayaiya nuunaira nnauyauvaki nuaida varida Anutuuqaa mmayaayaivaa iya kiaa mmiravai. Kiaa mmida varuduu Yuvuaano Marakaava iya tasipama mmoori vareeravai.\n6 Iya vida Kuporoo mmataivaugiataa vidada oto yoosinnaivaa nnutuuvo Papoo variravai. Ivaki varida tooduu Yutayaa vaidi saaka nnaamuruuvaa nnutuuvo Parayisuuva varioo ariiyara tunoo: Na forofetaivovee, tiravai. 7 Ii mmata Kuporoo ivaa kieeta vaidiivaa nnutuuvo Serekiiva vuai nnutuuvo Pauruuso tinni yoketaa vaidivai varioo Parayisuunna seena vaidivai variravai. Varioo ivo Anutuuqaa mmayaayaivaa inna rikiaatauduu Panapaasaya Sauruusayara aayanna tuduu innasi nniravai. 8 Nnuduu saaka nnaamuru vaidiivaa nnutuuvo Ereengaa kuaivakidiri tunoo: Eromaavavee, tuu vaidiivoono ivaitana kuaivaa hatoka kioo kieeta vaidiivo Yisuunnara kutaavaivee tinarainnoo kiaa inna yaata utiraivaa hanigiaanara iiravai. 9 Hanigiaanara uuduu Mmannasa Yoketaivo Sauruusaa nnutu vuaivo Pauruusaa aakiaivaki suvuau kiooduu ivo saaka nnaamuru vaidiivaa puaisakama too nnaasu vainno 10 tunoo: A Sataangaa mmaapukuavee. Mmoori yoketaiyauvaara a ooqoo kiannano unnakua tira maisa aataruuvo i suvuaikiai Udaanga Anutuuqaa aataru kua kutaivaara mmannammanna unnakuavaivee a tinarainna iikiannanoo. 11 Aanna makee Anutuuqo irisaivaa i mminaravai. I mmino i avuuvo huruutainno fai kiisa suai homo upisivai nnaasu vainai a hama reeti reeri taanaravai. Fai vo suai kava i avuuvo tuqinnama taanaravee, tuduu tuu saivaata saaka nnaamuru vaidiivaa avuuvo upisiinno sooniruuduu ivo kumimakama roo nuainno varioo gioonna kiaapu voovoono inna yaakuuvaudiri utu varoo kuaiveeraivaara buairavai. 12 Buaama roo nuauduu kieeta vaidiivo Anutuuqo itaama uuvaa too Udaanga Yisuu Kirisiinnara kutaavaivee tioo inna mmayaayaivaa Pauruuso iya kiaa mmuuvaara ivo kaayauma nnikiarairavai.\nPauruuso mmata Pisitiaa vau yoosinna Adiookiaa variravai\n13 Pauruusaa ari tasipama nuairaiyaatama yoosinna Papoo pikiada ivakidiri siipaivaki karada nnidada mmataivaa nnutuuvo Paburiaa ivaki vau yoosinna voovai nnutuuvo Perekee varuduu rikioo Yuvuaano Marakaava iya pikioo kava vara ranoo Yerusareema viravai. 14 Vuduu rikiada iya Perekee pikiada nnidada mmataivaa nnutuuvo Pisitiaa ivaki vau yoosinna voovai nnutuuvo Adiookiaa varida kati varira suai voovaki Yutayaiya nuunaira nnauvaki vida hara kiada variravai. 15 Hara kiada varuduu vaidiiya Anutuuqaa mmaanna tuu kuaivaata forofetaiya kuaivaatama yaarummua taika kiooduu nuunaira nnauvaara dira kieetaiyaano vaidi voovai tuduu diitoo oro Pauruusaata inna tasipama nuauyaatama tunoo: Ti seenayaso, kuaivo ngiiiki vainai ngieetama nnida gioonna kiaapuuya kiaa mmiatee. Kiaa mmikio iya ausaiyauvo yoketaakiaivee, tiravai.\n16 Tuduu rikioo Pauruuso diitoo ari yaakuuvaadiri sa kua kiateera iya ruvuaatainno iya tunoo: Ni seena Isarairaiyaata ngia ngiari voopinnaiya aavaki varida Anutuuqaara ngiingii ausa mmuduuya mmiraiyaatama ni kuaivaa rikiaatee. 17 Aa gioonna kiaapu Isarairaa aaya Anutuuqo tauraa ti rubuungainna mmataama kiooduu iya ngiari voopinnaiya mmataivaa nnutuuvo Iyiipa varida kaayau gioonna kiaapuuya suvuauduu Anutuuqo ari yaagueeqaivaadiri Iyiipaivakidiri iya vitoo 18 koo mmuyai gaanga yoosinnaivaki yapa kiooduu taara vaidi yuku yaaku taika kioo nuanuuvaki (40) nuaida varida Anutuuqaata nunuraanurai kiaa rada nuauduu hama ivo iyara inna nnannateeravai. 19 Hama ivo Isarairaiyara inna nnannateerama kioo mmata Kanaana ivaki varuu oyai yaaku saivai karasaidiri taara oyaiya tuduu iya yaatara kiada iya mmataivaa varada ivau variravai. 20 Kaayau nuanu (450) iya itaama variravai.\nVaruduu ivo iyara haitatuura kieeta vaidiiya mmataama kiooduu varia rada nnidada numa forofetaivaa nnutuuvo Samueero varuu suaivaki taika kieeravai. 21 Taika kiooduu iya kieeta voovaara Anutuuqaa yaparauduu rikioo vaidiivaa nnutuuvo Kisiinna mmaapuuvo Sauruuso Piniomiinaa oyaivakidiri diitoovaa iya kieetavai yapa kiooduu ivo taara vaidi yuku yaaku taika kioo nuanuuvaa (40) iya kieetavai variravai. 22 Varuduu rikioo nnaagiai Anutuuqo inna pikioo ari vo vaidi voovai Davuitiinna iya kieetavai yapa kieeravai. Yapa kioo innara tunoo: Na tauko Isainna mmaapuuvaa Davuitiinnara ni mmuduuya ruainoo. Mmuakiaa kua niiki vaiyauvaa fai na inna kiaa mmino ivoono yoketaama iinaravaivee. Anutuuqo itaa kua tiravai. 23 Ii vaidi Davuitiinna ivaa uru nnaakaraiyakidiri voovai nnutuuvo Yisuunna Anutuuqo tuduu diiteeravai. Vaa ivo innara tauraa ari kua kiaa teerama kioovaugiataama inna tuduu diiteeravai. Gioonna kiaapu Isarairaiya vitoo yoketaivau yapaanaraivaara inna tuduu diiteeravai. 24 Hama Yisuuva diitoo suaivaki Yuvuaano mmuakiaa gioonna kiaapu Isarairaiya tunoo: Ngiingii mminnamminnaa maisaiyauvaa pikiada hanigiada yoketaama varikiai na nnooriivaa ngii apinaravaivee, 25 kiaa kioo kiisa suai ari mmooriivo taikaanara uuduu ivo iya tunoo: Ngia yaata utuaani na gioononnee? Hama na vaidi ngia innara faannairaivovee. Hameetavee. Ni nnaagiai nninaraivo fai vaidi nnoonnavai nninaravai. Na vaidi kiisavai. Hama na yopeema mmoori vareera ngiaammuauya roosiima inna yuku nnabaivaitana yeenaivaitana rakuasaa kiee utu radaanaravaivee. Yuvuaano itaa kua tiravai.\n26 Ni seenayaso, ngia Aaparahaamaa sidinnaidiiyaatama ngia ngiengie voopinnaiya aavaki varida Anutuuqaa ngiingii ausa mmuduuya mmiraiyaatama rikiaatee. Anutuuqo gioonna kiaapuuya vitoo yoketaivau yapaanara mmayaayaivo tiisi nniivaivee. 27 Gioonna kiaapu Yerusareema varuuyaata ngiari kieetaiyaatama ivo ti vitoo yoketaivau yapaanaraivaara hama teeda rikieerama kiada forofetaiya kuaiyauvaa makemakee kati varira suaiyauvaki yaariraivaara hama tuqinnama rikieeravai. Hama rikieeraida iya kua pinaivaki Yisuunna yapa kiooduu putuuvaara forofetaiya tuu kuaivo kaanaivo vairavai. 28 Iya Yisuuva kuaivaa koonnama kiainaaree kiaa buaida varida ivaudiri inna ruputuaaree kiaa buaidada tooduu kuminauduu rikiada Piratuusaa tunoo: Eenoo tinai iya inna ruputuatee, 29 kiaa kiada Anutuuqaa kua fafaara innara roovaa iya iima taika kiooduu yatari sagaivaudiri inna nnabaivaa hitua rada oto oonau mmata nnauvaki hau kieeravai. 30 Hau kiooduu Anutuuqo inna tuduu ivo putuuvakidiri diitoo 31 kaayau suai mmatayaa nuauduu iya Karirayaivakidiri makemakee inna tasipama Yerusareemara vida nnidauya inna teeravai. Inna tooyaano aanna makee gioonna kiaapu Isarairaiya innara iya kiaa mmiaavai. 32 Iya kiaa mmiaani ta aavaki varida aa mmayaaya yoketaa aavaa fai ngii giaa ngii mmiaaravee. Anutuuqo nnaaru ti rubuungainna ari kua kiaa teerama kioo kuaivaa iya kiaa mmuuvaa 33 aanna makee iya sidinnaidiiya tiiyara iivai. Ivo Yisuuva putuuvakidiri tuduu diitoovaara ivo tiiyara itaama iivai. Kua fafaaraivo Saama nnaagiai vau kuaivaki Anutuuqo tunoo:\nA ni Mmaapukuavee.\nAanna makee na i Koova variaunoo, tiravai.\n34 Ivo putuuvakidiri inna tuduu kava diitooduu hama inna mmammaivo uudainaraivaara ivo aa kua aavaa tunoo:\nNa nnaaru Davuitiinnaata\nkua kiaa teerama kiaa kua ivaa\nari vookarau yoketaa tuanaa ivaa\nfai na ngii minaravaivee.\n35 Kiaa kioo Saama kuaivaki vau kua voovai ivaara tunoo:\nFai a tino i mmoori vareera vaidiivo\naiyara mmuduuya riraivaa mmammaivo\nfai hama uudainaravee, tiravai.\n36 Davuitiiva varioo Anutuuqaa mmooriivaa iima taika kioo putuduu inna nnabaivaa varada oro ari rubuungainna mmata nnau vainiivau hau kiooduu vainno nnabaivo uudairavai. 37 Ivaara ii kua fafaara ivo hama innara tiivai. Vaidiivaa Anutuuqo tuduu putuuvakidiri diitoovaa nnabaivo hama uudauvaara tiivai. 38 Ni seenayaso, itaama vainai ngia Yisuunnara kutaavaivee tikio ngii mminnamminnaa maisaiyauvaa rugaanaraivaara ngia mmuakiaaya arinaima rikiaateera ii kua ivaa ta ngii giaa ngii miaunnanoo. Gioonna kiaapu voovoono innara kutaavaivee tino ivo mminnamminnaa maisaivaa varaikio inna mmuaararaivo fai taikano rikioo mmamma dummukiara kati hara kioo varinaravai. Anutuuqo Musiinna mmaanna kiaa mmuu kuaivaudiri fai hama ngia itaama yopeema variaaravai. Ngia ivaara rikiaateera ta ngii giaa ngii miaunnanoo. 40 Itaama vainai aa na tinara kua aavaa nnaaru forofetaiya tuu kuaivo ngiiisi nninarainnoo kiaa ngiingii variraiyauvaa tuqinnama haitatuukiatee. 41 Iya tunoo:\nNgia vaidi nniki rakaida puruuka tiraiyaso, taatee.\nNgia pinaama nnikiaraida\nairi yaata utida putuatee.\nNgia variaa suaivaki na mmooriivaa iikiaukai\nhama ngia ivaara kutaavaivee kiaavai.\nFai vaidi voovoono ivaara ngii giaa ngii minai\nhama ngia ivaara kutaavaivee kiaaravee.\nIvaara ngia pinaama nnikiaraida\nForofetaiya tuu kuaivo itaa kua tiravaivee.\n42 Pauruuso ii kua ivaa kiaa taika kioo Pauruusooya Panapaasaya nuunaira nnauvaa pikiada mmaanai kuaara uuduu gioonna kiaapuuya ivaitana tunoo: Vo kati varira suai voovaki kava nnida ii kua ivaa sai kuayauvaatama ti kiaa ti mmiatee, 43 kiaa kiada nuunaira nnauvaa pikiada mmaanai vuduu gioonna kiaapu Yutayaiyaata ngiari voopinnaiya vaa Yutayaiya aataruuvaa teeda iya tasipama nuauyaatama ivaitana vata rada viravai. Vuduu rikiada ivaitana iyaata yamaa kua yamaa kua tida tunoo: Anutuuqo ngiiiyara yoketairaivaa ngii minai yaagueeqama inna aataruuvau kuatee, tiravai.\n44 Ivaa nnaagiai suai kati varira suaivaki mmuakiaa gioonna kiaapu ii yoosinna ivaki varuuya numa varida Anutuuqaa kuaivaa rikiaara nniravai. 45 Nnuduu teeda vaidi Yutayaiya ti kuaivaa rikiaateeraivaara kiaa iya nnannatooduu Pauruusaa kuaivaa hatokada innara rakanoo raaranoo tiravai. 46 Tuduu rikiada Pauruusooya Panapaasaya hama aatuurama kiada yaagueeqama sai iyaata kua tida tunoo: Ta tauraa Anutuuqaa kuaivaa ngii giaa ngii miaunnavai. Ngii giaa ngii mmiaunnani ngia rikiada pikiada tupatupaa variraivaara ooqoo kiaavai. Ooqoo kiaivaara ta ngii pikiada ngiari voopinnaa gioonna kiaapuuyasi kuaaravai. 47 Kua fafaara roovaudiri aa kua aavaa Udaanga Anutuuqo ti kiaa ti mmioo tunoo:\nVaa na ngii mmataama kiauya\nngieenoo ngiari voopinnaiya\ntooba roosiima ni kuaivaa kiaa kookieekiatee.\nNa iya vitee aataru yoketaivau yapaanara kuaivaa\nfai ngia mmuakiaa gioonna kiaapu\nmmuakiaa mmatavau variaiya\nkiaa mmikiai rikiaatee, tiravaivee.\n48 Pauruuso ii kua ivaa kiaa taika kiooduu ngiari voopinnaa gioonna kiaapuuya rikiada sirigaida Udaanga Yisuu Kirisiinna kuaivaara iya yoketairavai. Yoketauduu Anutuuqo mmataama kioo gioonna kiaapuuya fai tupatupaa variraivaa varaaraiyaano ausa hanigiada Yisuunnara kutaavaivee tiravai.\n49 Tuduu rikiada Udaanga Yisuu Kirisiinna kuaivaa gioonna kiaapuuya ii mmata ivau varuuya kiaa mmuduu rikieeravai. 50 Rikiooduu vaidi Yutayaiyaano kieeta vaidiiyaatama ngiari voopinnaa nnutu ruaa gioonnaiya Anutuuqaara ausa mmuduuya mmiraiyaatama tuduu iya ngiari seenaiyaata kiaa mmuduu rikiada vida Pauruusaya Panapaasaya mmoori maisaivaa iida ngiari mmataivaudiri ivaitana utu raririida feena rada vida titooduu viravai. 51 Vida varida hama iya ivaitana kuaivaa rikioovaara ngiari yukuuvaitanaudiri kufukuufaiyauvaa hatutuooma kiada yoosinna Ikonii viravai. 52 Vuduu Adiookiaa gioonna kiaapu vaa ausa hanigieeraiya Mmannasa Yoketaivo iya suvuauduu kaayauma sirigairavai.


Wase 6 – NA KAUKAUWA E NA BAI NI DRA | NA KAUKAUWA VUNI E NA DRA I JISU\n← Wase 7 – NA VEIVAKABULAI NI DRA\nWase 5 – NA DRA NI VEIYALAYALATI VOU →\n“Ia ni’u sa raica na dra, ka’u na qai lako siviti kemudou.” – Lako Yani 12:13\nE na noda sa vakabulai vei Karisito, e okati talega kina na noda sa ubi e na veitaqomaki ni Nona dra talei. E na noda masu me da taqomaki e na sala oqo, eda vakadeitaka tiko ni da sa vakabauta ni a sa solia vei keda kei ira na noda vuvale, na iubi ni veitaqomaki e na vuku ni iMadrali ni Veivinakati. O ira na agilosi, era sa tekivu sara me ra ubia na noda bula ka taqomaki keda. E na vuku ni dra ni veiyalayalati, e sa noda kina na bai ni veitaqomaki oqo, ka’u na vakatoka me “bai ni dra” (Bloodline).\nE na vuku ni dra ni veiyalayalati, e sa noda kina na bai ni veitaqomaki oqo, ka’u na vakatoka me “bai ni dra” (Bloodline).\nNA BAI NI DRA E VAKATAKILA NA VUVALE NI KALOU\nMe da tekivu e na noda dikeva na itovo se ivakamacala ni bai ni dra. Matai, na bai oqo e veivakaduiduitaki. E na kena vakasama vakayalo, na dra i Jisu e vakaduiduitaki keda na tamata vakabauta, mai vei ira era tawase tani mai vua na Kalou. E na Nona raica na Tamada vakalomalagi ni sa boroi tu na dra i Jisu e lomada, o ya sa ivakatakilakila vei lomalagi taucoko, ni da sa Nona. Na dra duadua ga i Jisu, e na vakabula na tamata vakabauta mai na tawase tani mai vua na Kalou.\nVakavo ga kevaka ko sa viribaiti e na bai ni dra, e sa sega na nomu inuinui ni vakabulai. Ia, kevaka sa tiko na nomu vakabauta e na dra ni veivinakati i Jisu, ko sa na taqomaki e na dra.\nNA BAI NI DRA E WASEI KEDA TANI\nNa kauveilatai e taukena na kaukauwa levu me vauca na tamata vua na Kalou, kei ira na vo ni tamata vakabauta, ia e rawa talega me vakavuna na tawase levu e na veimaliwai ni tamata. Na veitokani ka nodra na sa vakabulai, kei Koya e Veivakabulai, e sa kaukauwa ka cecere cake mai na veitokani vakatamata, ka wili kina na noda veiwekani vakadra. Ni dua e sa tamata vakabauta, ka dua tale e sega ni tamata vakabauta, na nodrau tawase vakayalo e sa vakaitamera dina. E na so na gauna, na tawase oqo e rawa me vakavuna na veisaqa, ka wili kina na veisaqa e na loma ni dua na vuvale. Me vaka e kaya ko Jisu,\nDou kakua ni vakasama ni’u sa lako mai me’u kauta mai ki vuravura na veivinakati: au sa sega ni lako mai me’u kauta mai na veivinakati, ai seleiwau ga. Ni ka’u sa lako mai me tawasei rau na veitamani-tagane, kei na veitinani-yalewa, kei na veivugoni-yalewa talega. Ia e na nona meca na tamata ko ira na nona lewe-ni-vale. O koya sa loloma vakalevu vei tamana se tinana ka vakalailai vei au, sa sega ni yaga vei au: ia ko koya sa loloma vakalevu vua na luvena-tagane se na luvena-yalewa, ka vakalailai vei au,, sa sega ni yaga vei au. (Maciu 10:34-37)\nE a kaya talega ko Jisu e na vuku ni siga o ya, me baleta na tamata – na tagane, na yalewa kei na gone yadua ka sucu mai ki vuravura – ni ra na sotava na tawase ka vu mai na dra i Jisu Karisito.\nIa e na siga e na lako mai kina na Luve ni tamata e na nona iukuuku kei ira vata kaya na agilosi yalosavasava kecega, e na qai tiko e na nona itikotiko vakaturaga sa vakaiukuuku: e na qai soqoni vata e matana na lewe ni veivanua kecega: e na qai tawasei ira rua ko koya, me vaka na ivakatawa ni sipi sa tawasei ira na sipi mai vei ira na me. (Maciu 25:31-32)\nNa ivakatawa ni sipi sa tawasei ira na sipi mai vei ira na me. (Maciu 25:31-32)\nNa bai ni dra, e na vu ni veitawasei e na siga o ya!\nE dua na ivakaraitaki ni veitawasei oqo e rawa ni laurai e na kedra italanoa na Isireli mai Ijipita, o koya eda a tekivu raica e na dua na iwase eda sa sivia. E vakaciwa na nona kauta ko Mosese vei Fero na ivakaro ni Kalou, me sereki ira na Isireli me ra lako yani ki na lekutu, me ra la’ki sokalou kina. Ia, e veigauna kecega, e a vakabesebese ko Fero, ka veigauna yadua oqori, e a talai kina ki Ijipita na veileqa duidui. E na imatai ni tolu na leqa oqori, era a sotava vakatautauvata na kai Ijipita kei na kai Isireli, na raravisa ni leqa duidui o ya. Ia, ni sa vakarau tau na lewa ni ka va ni leqa, e a qai vakaroti Mosese na Kalou me kaya vei Fero,\nIa e na siga ko ya ka’u na wasea na vanua ko Koseni, era tiko kina na noqu tamata, me kakua ni tiko kina na yavusa lago; mo kila kina ni sai au ko Jiova e vuravura; ia ka’u na vakatakilakilataki ira na noqu tamata kei na nomu tamata. (Lako Yani 8:22-23)\nNA BAI NI DRA E VEITAQOMAKI\nNa bai ni dra e ivakatakilkila talega ni veitaqomaki. Na dra talei i Jisu e sa tiko tawamudu e Mata ni Kalou, ka da sa taqomaki tu kevaka eda sa tiko ga e rukuna. Na ikatini ka iotioti ni leqa me talai ki Ijipita, o ya na mate ni ulumatua e na veivuvale kece. Na vakadomobula ni bogi ni siga o ya e sa na bau veivakadasilataki dina. Oqo na ivakamacala ni Vola Tabu me baleta na siga o ya:\nA sa yaco e na lomaloma ni bogi, sa qai yaviti ira kecega na ulumatua e na vanua ko Ijipita ko Jiova, na ulumatua i Fero, ko koya sa tiko e na nona itikotiko vakaturaga, kei na nona ulumatua talega na bobula sa tiko e na vale butobuto; kei na ulumatua kecega ni manumanu e yavai va. A sa duri cake ko Fero e na bogi, kei ira kecega era qaravi koya, kei ira kecega na kai Ijipita; ka sa qai dua na tagi levu mai Ijipita; ni sa sega e dua na vale sa sega ni mate kina e dua. (Lako Yani 12:29-30)\nIa, era a taqomaki mai na leqa oqo na vuvale kece ni Isireli. Na Kalou, o Koya sa sinai sara e na yalololoma, e a vakarautaka e dua na sala me sabai ira kina na Nona tamata mai na leqa vakarerevaki oqo; o ya e na kena vakadavei na dra e na nodra rogoca na Isireli na ivakaro ni Kalou e na imatai ni Lako Sivia. E kainaki “me vaka sa vakarota vei Mosese kei Eroni na Kalou, era sa kitaka vakakina” (Lako Yani 12:28). Na tikina oqo e baleta tiko na ivakaro me vakamatei na lami ni Lako Sivia, me laukana na kakana ni Lako Sivia, ka vakabibi duadua, me boroi na dra ni lami e dela ni katuba kei na yasa ruarua ni isogo.\nE a kaya vei ira na Isireli na Kalou, ni na lako takosovi Ijipita na agilosi ni mate,\nIa na dra e na kemudou ivakatakilakila e na veivale dou sa tiko kina: ia ni’u sa raica na dra, ka’u na qai lako siviti kemudou, e na sega ga ni yacovi kemudou e dua na ka mo dou rusa kina, ni’u sa yavita na vanua ko Ijipita. (Lako Yani 12:13)\nNa dra e na wasei ira tani mai vei ira na kai Ijipita talaidredre e mata ni Kalou.\nOqo na ibalebale matata vei ira na Isireli: “Kua ni lako takosova na bai ni dra, de ni na sega ni taqomaki.” E vaka tale beka ga kina na ivakaro ni Kalou vei koya na agilosi ni mate, “Mo kua ni takosova na bai ni dra!” Era a vakabauta na Kalou na Isireli, ka ra biuta kina na dra ni lami ni Lako Sivia me viribaiti ira mai vua na agilosi ni mate.\nNa Lako Sivia e a imatai ni magiti vaKalou ka a vakarota ko Jiova me ra maroroya na Isireli. (Lako Yani 12:13-20.) E a kaya vei ira me ra dau cakava na magiti oqo me tawamudu, me ra dau vakananuma kina na veivueti ka na cakava vei ira. E daidai, eda kila ni ko Karisito, na noda Lako Sivia, e a vakamatei e na vukuda (1 Korinica 5:7). E kaukauwa cake mai na kaukauwa nei mate kei na ca, na dra ni Lami ni Kalou!\nNa Lako Sivia e a imatai ni magiti vaKalou ka a vakarota ko Jiova me ra maroroya na Isireli. (Lako Yani 12:13-20.)\nE na noqu a tekivu masumasuti Jiova me baleta na dra i Karisito, e a qai vakauqeti au me’u masu ka cabora na veika kece ka tu wavoliti au, vua na Tamana, na Luvena, kei na Yalo Tabu, e na vuku ni dra ni Lami. E a qai kaya vei au ni’u na raivotutaki ira na agilosi, e na nodra na siro mai lomalagi, ka na nodra ikaukau tiko mai na kauveilatai. Ni’u sa vakatekivu me’u cabora na veivale ni lotu, na veitikotiko, na veivale, na itaba gone, kei na veika tale e so, au a qai raici ira na agilosi. Ka kena ikuri, au a raica na dra ni biu tu e dela ni qele me vaka e dua na bai ni dra ni Lami, ka ra sega ni lako takosova rawa na yalo velavela. E dua na dina veisereki, e a qai vakatakila vei au na Kalou me baleta na bai ni dra.\nE na veiyalayalati makawa vei ira na Isireli e na gauna makawa, e a yalataki vei ira na tamata, ni kevaka era talairawarawa ki na lawa, e na rokova na Kalou na Nona yalayala vei ira, ka na vakasaututaki ira (Nai Vakarua 28). Ia, kevaka era talaidredre ki na lawa, era na sota kaya na itotogi mai vua na Kalou. Ia vei keda na bula e daidai, e sa noda e dua na veiyalayalati vou ka uasivi cake:\nRaica, sa kaya ko Jiova e na yaco na gauna, ka’u na cakava kina kei na mataqali ni Isireli kei na mataqali ni Juta e dua na veiyalayalati vou: e na sega ni vaka na veiyalayalati ka’u a cakava kei ira na nodra qase e na siga ka’u a taura kina na ligadra me’u tuberi ira mai na vanua ko Ijipita; ni ra sa vakacataka na Noqu veiyalayalati ko ya, ia koi Au ka’u sa watidra ga, sa kaya ko Jiova. Ia sa vakaoqo na veiyalayalati ka’u na cakava kei ira na mataqali ni Isireli; Ni sa oti na gauna ko ya, sa kaya ko Jiova, ka’u na tugana na Noqu vunau ki na lomadra, ka’u na vola talega ki na yalodra: ia ka’u na yaco me nodra Kalou, ka ra na yaco ko ira me ra Noqu tamata. (Jeremaia 31:31-33)\nNi raica na Kalou ni sa boroi tu na nomu bula e na dra, e na sabai iko ka taqomaki iko. Na bai ni dra, e bai ni veitaqomaki ka viribaiti ira era sa vakabauti Koya. Me vaka ga na kena a viribaiti ira na Isireli mai Ijipita, e vakakina ni na viribaiti iko na bai ni dra i Karisito, ka na taqomaki iko. Kevaka e sa doka vakalevu na Kalou na dra ka vakatakilakilataka tu na veikatuba ni Nona tamata talairawarawa, sa na qai vakacava na levu ni nona na doka ko Setani na bai ni dra ka vakatakilakilataka tu na nodra bula na luve ni Kalou, ni sa raica na dra ni Luve ni Kalou ka boroi tu e lomadra.\nNA BAI NI DRA E CAKACAKA YACO\nNa ivakaro ni Kalou me baleta na caka ni matai ni kana ni Lako Sivia, e a matata sara: “Ia mo dou vakaoqo ni dou sa kania; Me vauci na tolomudou, me vakaivava na yavamudou, ka me taura na ititoko na ligamudou; ia dou kania vakatotolo: ko ya na kana ni lako-sivia i Jiova: (Lako Yani 12:11).\nE a sa lalawataka tu na Kalou na veivueti me baleti ira na Nona tamata, ka a sa nakita tu me cakava vakatotolo. E na nodra taqomaki mai na dra ka boroi tu e na katuba, ko ira era tiko e loma ni veivale oqori, era a kania na lewe ni lami vavi ka a dave mai kina na dra o ya. Era a kania me vaka era sa vakarau lako tiko e na dua na ilakolako balavu. E a nakita na Kalou me totolo na nodra vueti na Isireli, me vaka na totolo ni kena cici na liga ni mate, ni lako takosovi Ijipita.\nE na loma ni nodra veivale na Isireli e na bogi o ya, au kila ni a sobuti ira tu e dua na vakacegu, yalo taqomaki kei na mamau ni yalo. Era sa kana ka mamau tu, ka ra sa dadabe tiko e na yalo e vakavakarau, ka ra sa daramaka tu na nodra ivava, ka tokara tu na nodra isulu ni lako. E na loma ni nodra veivale ka boroi tu e na dra, era a sa waraka tikoga na ivakaro mai vei Mosese, me ra sa biubiu ka lako.\nIa, e na loma ni nodra veivale na kai Ijipita, vei ira ka ra vakarau tiko me ra davo me ra vakacegu, e ka ni kidacala levu vei ira ni sa curu yani ko mate e na nodra veikatuba ka sega ni taqomaki tu. E kaya vei keda na iVola Tabu na veika e qai yaco:\nA sa duri cake ko Fero e na bogi, kei ira kecega era qaravi koya, kei ira kecega na kai Ijipita; ka sa qai dua na tagi levu mai Ijipita; ni sa sega ni dua na vale sa sega ni mate kina e dua. A sa kacivi Mosese kei Eroni ko koya e na bogi, ka kaya, “Drau ia, drau lako tani mai vei ira na noqu tamata, koi kemudrau, kei ira na Isireli; ia ni lako, qaravi Jiova, me vaka ni a kaya: ni kauta talega na nomuni sipi, kei na nomuni pulumokau, me vaka na nomuni vosa, ia ni lako; ka mo ni vosa vakalougatataki au talega.” Ia ko ira na kai Ijipita era sa cikevi ira na tamata, me ra vakatalai ira vakusakusa sara yani e na vanua; ni ra sa kaya, “Eda na mate kecega.” (Lako Yani 12:30-33)\nE ka ni kidacala levu vei ira ni sa curu yani ko mate e na nodra veikatuba ka sega ni taqomaki tu.\nE na bai ni dra o ya, e a vu ni kena yaco na bula, ka sega na mate. Na kena boroi na dra e na nodra mata-ni-katuba na kai Iperiu, e a soli kina vei ira na bula. Kevaka e a sega na dra, ke ra a sotava talega na Isireli na lolosi ni nodra ulumatua, me vaka na nodra lolosi na kai Ijipita. Kevaka e a sega na dra, ke ra sa rairai lako na Isireli ki na ibulubulu me buluti ira na mate, ka ra sega ni lako ki na nodra Vanua Yalataki.\nE na vuku ni dra i Jisu Karisito, na Lami ni Lako Sivia ni Kalou, eda sa vueti kina e daidai mai na ivalavala ca kei na mate. O ira ka ra sa vakabobulataki tu mai e na veigagadre ca vakayago ka vakayalo, me yacova na vanua era sa sega ni kunea kina e dua na iwali ni nodra leqa, era sa boroya na dra talei ni Lami ki lomadra, ka ra sa vakabulai, ka ra sa vakasinaiti e na veisereki e veivakurabuitaki.\nE sa yaco na kauveilatai me katuba ki na dua na bula e vutucoqa e na veitaqomaki, veisereki kei na marau ni yalo. Au sa sureti iko e daidai, mo ciqomi Karisito ki na nomu bula, mo kunea kina na veitaqomaki e loma ni bai ni Nona dra.\nUBIA E NA DRA\nAu gadreva me’u tinia na iwase oqo e na ivakamacala ni balebale ni vosa, “ubia e na dra.” E sa vakaraitaka oti vei au na Kalou na bibi ni kauveilatai, na veiyalayalati ni dra, kei na veitaqomaki e sala vata mai. Na ibalebale ni vosa, “ubia e na dra”, e vutucoqa e na veika vakayalo ka vakalawa talega. E kena ibalebale, me kacivi sobu mai na veika mana e sa cakava na Karisito e na kauveilatai, me cakacaka yaco ki na dua na draki ni bula dredre, se vua e dua e gadreva na veivakabulai. Na iubi ni dra, e soli ni da vakabauta na Kalou, e na noda masu, kei na noda vakararavi ki na yalayala kece ni Kalou. Au sa vulica, ni da masulaki ira tiko na tamata, ka uqeta na yaloda na Kalou me da ubi ira e na dra, e dodonu me da kaya, “Au sa ubi iko e na dra i Jisu, na veiyalayalati ni Kalou!”\nE sega ni dodonu me da maduataka na dra ni Lami. Ni da kaya ni da sa ubia e dua e na dra talei i Jisu, e kena ibalebale oqo ni da sa vakatoka me noda na yaga ni dra e a vakadavea, o koya ka rawa kina vei keda me da vakaivotavota e na veiyalayalati vou kei na Kalou. E kena ibalebale ni na rai sobu mai lomalagi na Kalou Cecere, ka na yadravi keda ka taqomaki keda talega. E kena ibalebale ni rawa me da masulaki ira na luveda, ka ubi ira e na dra ni veiyalayalati nei Jisu Karisito. Era sautaninini na tevoro ni ra rogoca na yaca i Jisu, ka ra dro tani mai na dra ni Lami.\nNi da veiubi e na dra, e soli vei keda na galala me da kaciva vakadoudou na kaukauwa kei na veimaroroi ni Kalou. Me vaka e kaya na iVola Tabu, eda, “sa doudou rawa me da curu ki na Loqi Tabu Sara e na vuku ni dra i Jisu, e na sala vou ka bula, o koya sa qai vakatara vei keda ko Koya, ia sa ka e curu kina nai lati, oqori na Yagona” (Iperiu 10:19-20).\nNi da veiubi e na dra, e soli vei keda na galala me da kaciva vakadoudou na kaukauwa kei na veimaroroi ni Kalou.\nNa kena ivakaraitaki oqo: eda rawa ni ubi keda vaka ikeda e na dra, e na gauna e tovolea kina ko Setani me vakatotogitaki keda me da nanuma lesu tale na noda ivalavala ca e liu ka sa boko oti. E na noda cakava oqo, e na kauta lesu mai kina ki na noda nanuma, kei na nanuma talega nei Setani, ni sa vosoti keda oti na Kalou e na vuku ni isoro nei Jisu kei na Nona dra. E kaya na Vosa ni Kalou, “Era sa rawai koya e na vuku ni dra ni Lami, kei na vuku ni vosa era sa tusanaka” (Vakatakila 12:11). Au vakabauta ni “vosa era sa tusanaka”, e kena ibalebale, na noda vakabauta na kena veirauti na kaukauwa ni dra.\nE dua na tamata vakabauta ka kaciva na veiubi ni dra e na gauna ni leqa, se e na kabakoro mai ni meca, e sa kaciva tiko na kaukauwa kei na daulewa ni dra i Jisu. Ni da kaciva na veiubi ni dra e na masu, eda sa vakatusa ka vakadinadinataka tiko na kaukauwa veirawai ni isoro nei Jisu e na vukuda. Kevaka mo vakadruka na tevoro, e dodonu mo tutaka na dra ka vakatusa na kena kaukauwa! E na vica na iwase ka tarava, eda na dikeva na veisala matata e so, ni kena vakayagataki na dra ki na noda bula.


A Rawa ni Vakadonui Koya na Kalou—Riopoami\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Altai Alur Amharic Amis Arabic Armenian Armenian (West) Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Belize Kriol Bengali Bicol Boulou Bulgarian Cakchiquel (Western) Catalan Cebuano Chichewa Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Chitonga (Malawi) Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chol Chuvash Cibemba Cinyanja Croatian Czech Damara Dangme Danish Digor Douala Dutch Edo Efik English Esan Estonian Ewe Finnish Fon French Ga Garifuna Georgian German Greek Guarani Gujarati Gun Haitian Creole Hausa Hebrew Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indonesian Isoko Italian Japanese Jula Kabiye Kabuverdianu Kannada Kekchi Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Korean Kurdish Kurmanji Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Latvian Lingala Lithuanian Low German Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mam Mambwe-Lungu Marathi Marshallese Maya Mazatec (Huautla) Mbunda Mingrelian Mixe (North Central) Mixtec (Guerrero) Mongolian Moore Motu Myanmar Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Northern Puebla) Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Ngabere Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Otetela Pangasinan Papiamento (Curaçao) Persian Pidgin (Cameroon) Polish Ponapean Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Ancash) Quechua (Bolivia) Romanian Russian Samoan Sango Sepedi Sepulana Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Sranantongo Swahili Swahili (Congo) Swati Swedish Tagalog Tajiki Tamil Tarascan Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongan Totonac Tshiluba Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainian Urhobo Uzbek Uzbek (Roman) Venda Vietnamese Waray-Waray Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zulu vakaViti\nEDA vinakata me vakadonuya o Jiova noda veiqaravi. Ia na cava meda cakava me rawati kina qori, me vakalougatataki keda tale ga? Eso na dauveiqaravi ni Kalou ena gauna vakaivolatabu era cala bibi, ia e qai vakadonui ira o Jiova. Eso tale e talei na nodra itovo, ia e sega ni vakadonui ira na Kalou. Eda na rairai taroga, “Na cava e raica o Jiova vei keda yadua?” Me saumi qori, eda na dikeva mada na italanoa kei Riopoami na Tui Juta.\nSEGA NI TEKIVU VINAKA\nNa tamai Riopoami o Solomoni, a veiliutaki e Isireli me 40 na yabaki. (1 Tui 11:42) A takali o Solomoni ena 997 B.G.V. Sa qai biuti Jerusalemi o Riopoami me lako i Sikeli, oya ina vualiku me buli me tui. (2 Vei. 10:1) Vakacava o rawa ni raitayaloyalotaka na nona via muria sara ga o Riopoami na weniyava i Solomoni, ni a kilai tani ena nona vuku? Vakacava e kila o koya ni na sega ni rawarawa me walia eso na ituvaki dredre?\nA rairai siqema o Riopoami nira sega ni lomavakacegu na lewenivanua e Isireli. Toso na gauna, era mai raici koya na nodra mata na lewenivanua mera talaucaka nodra lomaleqa: “E vakadredretaka o tamamuni na neimami icolacola. Ia ke oni vakarawarawataka na itavi dredre e lavaka o tamamuni, moni vakamamadataka na icolacola bibi e vakataqara vei keimami, keimami na qai qaravi kemuni.”—2 Vei. 10:3, 4.\nSega ni ituvaki rawarawa vei Riopoami! Ke rogoca nodra kerekere na lewenivanua, sa na rairai kau laivi eso na ka ratou dau marautaka na vuvale vakatui kei ira na veiqaravi kina, sa na lailai tale ga na ka era vakacolati kina na lewenivanua. Ena yasana adua, ke sega ni rogoci ira, e rawa nira vorata na veiliutaki. Cava ena cakava? E tarogi ira sara na qase era dau nona ivakasala o Solomoni. Oti sa qai taroga nodra nanuma na cauravou era yabaki vata ga. E mani muria nodra ivakasala o Riopoami, e vakatulewataka me vakararawataki ira na lewenivanua ni kaya: “Au na vakabibitaka na nomuni icolacola, au na kuria. E kuitataki kemuni o tamaqu ena dali, ia au na kuitataki kemuni ena kuita e buki.”—2 Vei. 10:6-14.\nCava eda vulica? Macala ga ni ka vakavuku meda dau rogoca nodra ivakasala na matua vakayalo. Ni tu vei ira na kila, era na rairai kila vinaka na ka ena yaco ena vakatulewa yadua eda cakava, e nuitaki gona nodra ivakasala.—Jope 12:12.\n‘ERA MURIA NA VOSA I JIOVA’\nCava ena cakava o Riopoami? E soqoni ira sara nona mataivalu. Ia o Jiova e vakayagataki Semaia na parofita ena nona kaya: “Moni kua sara ni lako cake moni valuti ira na tacimuni na Isireli. Moni dui lesu ina nomuni vale, niu vakavuna me yaco na ka qo.”—1 Tui 12:21-24. *\nIo, sa na sega ni vala o Riopoami. Sa na bau dredre sara ga vua me cakava qori! Na cava era na kaya na lewenivanua me baleti koya? A vakarota mada ga ni na totogitaki ira na lewenivanua ena “kuita e buki,” ia qo sa na sega ni cakava e dua na ka vei ira na vorata nona veiliutaki. (Vakatauvatana 2 Veigauna 13:7.) Ia e “muria” na tui kei ira nona mataivalu na “vosa i Jiova, ra qai lesu ina nodra vale me vaka e tukuna vei ira o Jiova.”\nCava eda vulica? E ka vakayalomatua meda talairawarawa vua na Kalou, ke da vakamaduataki mada ga kina. Nida talairawarawa vua, ena vakadonui keda, ena vakalougatataki keda tale ga.—Vkru. 28:2.\nNa cava sa qai cakava o Riopoami? E talairawarawa me kua ni ravuta na matanitu vou sa qai tauyavu, e tara e vica vata na koro ena veivanua e qali ena yavusa o Juta kei Penijamini, qo na vanua e veiliutaki kina. E “vakaukauataka sara ga” e levu na koro. (2 Vei. 11:5-12) Koya e bibi sara, e muria toka ena dua na gauna na lawa i Jiova. Vakacava na tini na yavusa ni matanitu o Isireli? E veiliutaki kina o Jerepoami qai takalevu na qaravi matakau. Ia e levu mai na vanua qori era “tokoni Riopoami” nira gole i Jerusalemi mera tutaka na sokalou dina. (2 Vei. 11:16, 17) Io, na nona talairawarawa o Riopoami e vakaukauataka nona veiliutaki vakatui.\nVEIVUTUNI NI VALAVALA CA\nNi sa dei na veiliutaki i Riopoami, e cakava e dua na ka e sega sara ga ni vakabauti. E beca na lawa i Jiova qai tokona na sokalou butobuto! Cava e cakava kina qori? Vakacava e vakamuai koya o tinana, na marama ni Amoni? (1 Tui 14:21) Se mani cava e vakavuna, era muri koya na lewenivanua. E mani vakatara o Jiova me ravuta o Tui Sisaki mai Ijipita e levu na koro e Juta e vakaukauataka vinaka tu o Riopoami!—1 Tui 14:22-24; 2 Vei. 12:1-4.\nCava e yaco ni sa butuki Jerusalemi o Sisaki, na itikotiko ni veiliutaki i Riopoami? E vakarogoya o Semaia na parofita na itukutuku ni Kalou vei Riopoami kei ira na turaga ni vanua: “Oni sa biuti au, au sa biuti kemuni tale ga e liga i Sisaki.” Cava ena cakava o Riopoami! E vakasakiti dina na ka e cakava. E tukuni ena iVolatabu: “Era qai vakamalumalumutaki ira na turaga ni Isireli kei na tui, era kaya: ‘E yalododonu o Jiova.’” Io, e mani vakabulai Riopoami kei Jerusalemi o Jiova.—2 Vei. 12:5-7, 12.\nE veiliutaki tiko ga o Riopoami ena matanitu ena ceva kei Isireli. Ni bera ni takali, e soli iloloma vei ira na luvena tagane, me kua kina nira vorata na veiliutaki i tacidra o Apaija na luvena tagane ena sosomitaki koya. (2 Vei. 11:21-23) Na ka e cakava e laurai kina nona vuku, a sega ni vakaraitaka qori e liu.\nVINAKA SE CA?\nSe mani vakacava na itovo vinaka i Riopoami, e sega ni vakadonui koya na Kalou. E kaya na iVolatabu me baleta nona veiliutaki: “E cakava o koya na ka ca.” Na vuna? Ni sega ni “lomana me qarai Jiova.”—2 Vei. 12:14.\nE sega ni saga o Riopoami me veivolekati kei Jiova, e duidui sara vei Tui Tevita\nVakasamataka mada na ka e kilai kina o Riopoami: E talairawarawa vua na Kalou ena so na gauna. E cakava eso na ka vinaka ena vukudra na tamata ni Kalou. Ia e sega ni saga me veiwekani voleka kei Jiova se lomana dina me vakamarautaki koya. E mani sikalutu ena cala bibi kei na sokalou lasu. De o na vaqaqa: ‘Ni vakamalumalumu o Riopoami ena veivakadodonutaki ni Kalou, vakacava e cakava qori nira vakamuai koya kina eso tale se vu dina mai lomana nona veivutuni me vakamarautaki Jiova?’ (2 Vei. 11:3, 4; 12:6) Ni toso na gauna, e cakava tale na ka ca. E duidui sara vei Tui Tevita na tukana! A caka cala o Tevita, ia e laurai ena nona bula ni lomani Jiova, e tutaka na sokalou dina, e veivutunitaka dina na nona cala.—1 Tui 14:8; Same 51:1, 17; 63:1.\nIo, eda vuli ena italanoa kei Riopoami. Eda vakavinavinakataki nida vakarautaka na ka mera bula kina na noda vuvale, kei na noda vakaitavi ena so na sasaga yaga. Ia me rawa ni vakadonui keda na Kalou, me bibi duadua noda tokona na sokalou dina da qai dei kina.\nEna rawati qori ke da lomani Jiova tiko ga vakalevu. Me vaka ga noda utura na buka me waqa tiko kina, e vinakati tale ga meda vakaraitaka nida lomana na Kalou nida vulica wasoma na nona Vosa, vakasamataka vakatitobu na ka eda wilika, meda gumatua tale ga ena masu. (Same 1:2; Roma 12:12) Na noda lomani Jiova ena uqeta na lomada meda vakamarautaki koya ena ka kece eda cakava. Ena uqeti keda meda veivutuni dina ke vinakati. Eda na sega ni vakataki Riopoami, nida dei tiko ga ena sokalou dina.—Juta 20, 21.\n^ para. 9 Ena vuku ni nona tawayalodina o Solomoni, e tukuna kina o Jiova ni na tawase na matanitu.—1 Tui 11:31.


Lologena Wo Kienane Yesu Kristo Kome Kewo Pilip̃ae 4\n1 Ve sanene, wolai lala a vineu lala, popon amiu asum̃al m̃arera sanene e kieta Sup̃e. Nepisa sanene vanon nesitom amiu, sineun amiu pap̃isi, amiu akila inu nekekara keviu, nop̃arwarin amiu pap̃isi, ana sineun nesape yoko wo van amiu silaga.\nVisena kiena yeririna p̃asia\n2 Nemloge piowa komin nepisu sane monar nevis ve tokaki van kieta sira lua nene, Yuotia amio Sintike. Lalua apis vitawa pan la pap̃isi, ana nepisa pan amiu sane sineun lalua monar akila kiela sitomena vito ga tano, vim ve taaga vatanon kieta Sup̃e. 3 Sira lua nene, nanua nemiyum̃ae veraga nemio la po pap̃isi, amio m̃ena yaru nene Klemen amio yar tap̃ena lala, nap̃a mop̃aryon lologena wo pano-o imimi punu ga kiamimi sitomena taaga ga. Nekilia sane kia kiena ne yeririna nayum̃aena punu ga nene asiriar sike pa e tus na malena rui, ana pogos nap̃a amlip̃ere la sina, nemloge piowa pap̃isi. Ve sanene, kiau naviunena tai van ko ne, kiau erau nap̃a nanua sumo tepe yar na yum̃aen veragaena konua rui pimi. Neviun tan ko vena ko na oiila sira lua nene vena aim ave erau wo sina ga.\nVisena na iilarena lala\n4 Ana kiau visena si tai van amiu punu ga, nesape amiu akekara e Sup̃e, akekaran naga silau. 5 Pogos nap̃a alual pog m̃arera, ava ruru ga, akila sa nap̃a yar la avisu kilale sane kiamiu sitomena la piayavi ruruia. Akilali nap̃a asitom̃al lue ga sa nap̃a ve ve piavi re na, Sup̃e wasup̃e sina. 6 Amiu ve akila re sinemiu la pepen sur lala, a e sur ya la nap̃a imi kate e kiamiu malena, avisa sip̃a van Ntewa vanonia. Avisawal vania e sur ya nap̃a apilasinia, aleninia, atagin vania, ana nanene monar akila silau e sitomena na visaen potena.\n7 Ana pogos nap̃a aligan sur punu ga e limana sanene, yoko avisu nap̃a Ntewa yoko ligan kiena sum̃are e amiu, iila amiu. Kiena sum̃are nene keviu pap̃isi, kilia kila wo vap̃isi van ita taulu ya nap̃a tekilia tesitomia, vano-o kila nap̃a uarar ruru sineta po kieta sitomena vena m̃arera e Sup̃e Yesu.\n8 Wolai lala a vineu lala, lavis nevisa make kiau visena van amiu narui, ana nesape neiilaar amiu vena kiamiu sitomena la ulen ga sur la nap̃a Ntewa sinenania. Sur ya na pe lelaga, po sur ya na mon metava, po sur mesmes ya, po sur merarava ya, po sur nowo ya, po sur ya navinaiaiena, po sur ya na yeluarena, po sur tap̃ena ya napo, nanene kana sur ne la nap̃a po asulue ga e kieta sitomena lala. 9 Naga nene pe p̃elaga la nap̃a nop̃aryon ke vena neviani amiunia, pona atol tan inu, pona metavania, apisu e kiau malena. Ana visae avisu sane pe lelaga sane p̃elaga wo lap̃as nene sike e kiau malena, nemiye awis pan amiu vena amiu m̃ena aligan ruru e kiamiu malena lala. Ana visae akila sanene, nemlelaga sane kieta Ntewa nasum̃areena yoko sike amio amiu, iila amiu.\nPotena e nalaena\n10 Nesape nevisa van amiu nesape pupia kekarena pan inu, sane yam piavi li m̃a ga pe nepisu re sur tai poli, p̃isi na netol ga narin nalaena nap̃a amligan pimi. Nemlelaga sane asitom in m̃a ga, ana nekilia sane amiu pe mrapa re ga nap̃a akilia akila sur imi tol inu e nini poli. Ana pogos nap̃a nepisu kiamiu nalaena nene, nepisu sane kiamiu sitomena naiilaena kiau yum̃aena mal sina ga, ana nemiyeluar Ntewa vanonia. 11 Nepisa sanene, a pe naga re ga nap̃a sane nepisape pe kiau sur re poli, vanon sur nene nep̃arpoyo e rui, sane sur ya na vim katen inu, po nesike sanape, nekekaran ga. 12 Nesike tano po nesu metava, visokar inu po kau kinanena moki, lum̃au korena po lum̃au pule, in na nokom e sur la punu nene rui. Pog viowa pona pog wo, ana mrapa kien Ntewa navawarpoen ea teke ne, a naga pian inu ea, kila nep̃arpoyo e sur la nene rui. 13 Ve sanene, nanagane na nepisu sane nekilia netaulu sur la punu ga nap̃a p̃isina vim e inu, nane e pupia puriukawaena nap̃a Kristo kila ke nem̃arera ea.\n14 Nesape nevisa sanene, amiu nae Pilip̃ae, asitom na iila inuena e pog m̃arera la ne sanene, amiu ape lemam pap̃isi ne. 15 Sa nap̃a apisulup̃ar pa rui, pogos nap̃a nesiar kiau nayalinen lologena wo nene, pogos nap̃a nepetan M̃asitonia nepano, pe sum̃are re nena tai nap̃a miila inu, peraga, amiu ga. In na nep̃ar sur wo la moki pan la pap̃isi, a pe lala yar re tai nap̃a sitom sape ligan sur tai vim poli vena iilaen kiau mrapa pona kiau yum̃aena. 16 Yum̃aena 17:1 2Kor 11:9Ana amiu apo pap̃isi, pogos nap̃a lum̃au plasia amiilala inu, amligan nalaena la pimi pan inu yam mok li m̃aga, pano tol pogos nap̃a nepa nemiyum̃ae ke gare gar Tesalonaika. 17 Nepis ke sanene, pe naga re ga nap̃a nesape nowar lue nalaena la poli, ana vanon nap̃a sineun nevisu naiilaena la molue e sum̃are lala na iilaena yum̃aena kiena Sup̃e. Nanene vanon sane visae akila wo sanene van yar tap̃ena lala, ana kiamiu p̃elaga wo nene yoko war mrasa, kila sur punu ga wo laa sane van amiu sina ga. 18 Vanon nagane, nepisa potena pan amiu pap̃isi e nalaena la nap̃a apitetalia Epaprotaetas p̃ar pimi, netol la punu pa rui. Nalaena la nene pimi, pa taulu ya nap̃a sineunia, ana nepisu sane nanagane po laa pan inu. Kiamiu naiilaena la nene, sane ponotaninu tai nap̃a ponos po pap̃isi, la sane kup̃ap̃aena tai nap̃a akila pan Ntewa naga pisu po pap̃isi, kekarania. 19 Ana nekilia sane visae limamiu plas pogos tai, yoko kiau Ntewa visuvevea lue ga, vanon Yesu Kristo kila pa rui nap̃a naurarena lala kiena ne Ntewa nae mae peni akeviu pap̃isi. 20 Sanene, yoko tesum̃a teyeluar kia kiena ne arimata Ntewa silau, yoko teyeluar m̃a naga vano-o ve p̃isi re pogos tai, sanene.\n21 Aliganlelein kiau visena nene van li nalelagaena wa lala nap̃a asike ne, avisawal van la apisape nesitom̃al la ke silau. Wolai tap̃ena lala amio vineta tap̃ena lala nap̃a asike amio inu e nini, lala m̃ena asape avisa pokolulagi po pokolemalo van amiu. 22 P̃as si naliganen visena sanene im̃asu van amiu, nane li na lelagaena wa la punu ga e nini, amio m̃ena la nap̃a amiyum̃ae kiena p̃arin sup̃e nene Sisa e m̃ana pupia yum̃a nene.\n23 Kiau leniena, sane lemamiena kiena ne Sup̃e Yesu Kristo sike e ninumiu lala, sike likan amiu silaga.\n4:16 Yum̃aena 17:1\n4:16 2Kor 11:9


2Cor 12 | `GDN | STEP | Nau yawatani mo pa mena ki pokere nau notababa apunai maba kawareya ade yabara kawa-kawarasugani. Nau kataineya da ki pokaiya ka gwede bagi mosi eba wenayagisi, ko baganai, nu Kaiwawo-nuga nau badidi waro were maba kabuwasinibu ki nau karako matarau suwagani.\nPoru waro were maba empupu\n1 Nau yawatani mo pa mena ki pokere nau notababa apunai maba kawareya ade yabara kawa-kawarasugani. Nau kataineya da ki pokaiya ka gwede bagi mosi eba wenayagisi, ko baganai, nu Kaiwawo-nuga nau badidi waro were maba kabuwasinibu ki nau karako matarau suwagani.\n2 Kwamura ida esida kewo-wena kerapu apeya apeya (14) nu taganugu kayawena ki makeya ka Mamanuga God ubupu Keriso e iyapanai mosi wadubu paere tepapupu kunumau iyarau esida tapu. Apunu ki nau kataineya. Kataina, e mibai tepa-pupu tapu bo waro were maba tepa-pupu tapu bo? Ki ka Mamanuga God e ebo mena kataiya. 3 Mamanuga God apunu ki wadubu paere tepapupu iyarau ‘Paradaisi’ tapu. Ko kataina, nau kawareya ade suwagani; E mibai tepapupu tapu bo waro were maba tepapupu tapu bo? Ki ka Mamanuga God e ebo mena kataiya. 4 E usi bau-wena badidi wenagere wainapupu ki ka gwede mosi kawaya esida iyapana kaina umunere eba wagana ki makai. 5 Apunu kunumau yapu ki e badidi empupu ki pokaiya ka nau yabara kawakawarasugani ko eba nau niya kwakwarepuni pokaiya yabara kawa-kawarasugani. Nau niya nene ka nau kasiyarani pa mena ki mena pokaiya yabara kawakawarasugani. 6 Iyapana nau notababa apunai sidiyamu ko nau niya nene yabara kawakawarasugubena ki ka nau notababa maba eba kwae-sugubena. Nau yona mibai mena suwagubena. Ko nau nuwaneya iyapana nau badidi kwaesugakani bo suwagakani emisiniyamu ki mena pokaiya nau upini mibai bo bera sidimana ki nana ki pokere nau eba uburani nau niya nene yabara kawakawarasugani.\n7 Nau usi kunumau badidi yabunere empuwani ki ka gwede mosi kawaya esida ko nau empuwani ki pokaiya nau niya eba noda gongomusugana ki nana ka Mamanuga God gwede mosi nau midineya gaya maba tapu nau ugwadi-siniyau makari tegeyau. Gwede nau kwakwarepuneya ugwadisiniyau ki ka Berokoi Apunai Seitani e bigabigai maba nau susiniyau. 8 Mara apeya eyaka ka nau ubupuwani nu Kaiwawonuga bameya gurigurisugubuwani da gwede nau makari tegayawa ki e wadana kwenupana ki nana. 9 Ko e denai nau sidibu, wagubu ke; ‘Ae, pa mena. Nau puyo negebuwani kau nene kwaesugu-buwani ki kasiyarai ka kau denegeya. Kau kasiyaragi kewoyagisi ki ka nau niya kasiyarani kawaya ki nau uburani kau negeyani manako nau kasiyarani ki mena pokaiya ka kau upinugowa umowa.’ E inako sidibu ki pokere nau niya kasiyarani kewoyagisi ki ka nau mamamasugoni mibai ka Keriso e eya kasiyarai baiyagisi nau togisiniyoto. 10 Nau kasiyarani pa mena pokaiya Keriso e nene upisugoni umoni ki ka baganai. Iyapana nau wereya kaurasinimoto bo bita tegeni bo girisinimoto pasusinimoto bo ragiragi ebo ebo inako tegeni ki ka baganai, nau mamamasugoni mibai ka nau niya kasiyarani kewoyagisi ki ka Keriso pokaiya ka nau kasiyarai kawaya upisugoni umoni.\nApunu Poru natere Korini ragidai mu nene wainapiyawa\n11 Nau notababa apunai maba yona yau suwagubuwani. Ko ki ka wi nau sidimupu ki pokere nau suwagubuwani. Wi nau mibisinimpena ade nau diriwani kwaigumpena ki ka baganai, ko wi inako eba kwaigubu. Nau kataineya da nau niya kasiyarani ka pa mena ko nau nidiyani wainapumuri; Iyapana wi bamagau bautagubu manako wi mu emitamiyamu da mu ka Keriso e ‘tonotapu ragidai’ wasisinai, ki mu nau eba raurusinimupu. Pa mena. 12 Iyesu tonotapu ragidai mibai mu kiyabumaga emitamana kataitamana ka yau kena; Iyapana paunamugu ka mu notakoko matakirai ebo ebo kwaetogomono. Ko ki nau wi paunagau kawareya kawareya kwaesugekeya emisinimawa.\n13 Wi bani wainapiyamu da suma ragidai Mamanuga God nene dibipiyamu tawana tawana idiwu ki ka nau mu kawaya daganani waitatamekeya ko wi bani pa mena bo? Nau nidiyani wainapu-muri; Nau yau mena wi bamagau eba kwaesugubuwani; Nau waita nene wi bamagau eba genesugubuwani. Kapore, nau paerepuwani ki wi notagogapumuri.\n14 Nau yabiri wi bamagau bausugu-buwani, paunau wi bamagau bausugu-buwani, ade karako waunitau ka nau wi daiyoga ade bausugana wainapakani. Nau ika bausugani ki ka nau waita nene eba suwagani bo wawereniyani. Pa mena. Nau wi wiga nene ika bausugani. Munu rasi eba ubumoto bani yo gwede-gwede mu inamuguma mamamuguma tageni ko inamuguma mamamuguma ubumoto bani yo gwedegwede inako mu munumuguma tageni ka baganai. 15 Nau ka wi mamaga maba ki pokere nau wi waitaniyana ki nana nau gwedegwedeni kuduba ade nau niya iyani mete kina wi nene tarani ki ka eba gwedei mete kina. Nau mamama-sugakani. Ko nau kawaya daganani wi inako nota kwarikwarisiniyakani ki denai ka wi maraitau nau nota kwari-kwarisisinimuri bo?\n16 Wi kataigau da nau eba wi wawereniyekeya bo bita mo wi negeyekeya, ko iyapana dai tagamu ke; ‘E wi beraberaniyawa wi kerapugau tapiniyawa.’ 17 Mu inako tagamu ko ki ka badidi maba? Nau kowaniyoma dai wi bamagau tonotapuwani ki pokaiya ka nau wi beranibuwani wade kwekwe-nibuwani bo? 18 Nau apunu Taitosi wi bamagau kaniyana sibuwani ade nu sumanuga eyaka mena apunai mosi e mete tonopuwani. Ko apunu Taitosi wi bamagau bauwena ki ka e wi beranibu wade kwekwenibu bo? Ae, pa mena. Apunu Taitosi inako mo eba kwaewena. E yo nau nu nuwanuga notanuga ka ewapuru eyaka mena ade nu upi badidi kwaigemei ki mete eyaka mena.\n19 Wi oka yau iyabapiyamu ki wi bani wainapiyamu da nu berokoi mo wi bamagau kwaigibi ki denai nu karako oka yau pokaiya wi rabinaga wadamana bagi ki nana kwaigemei. Ko ki pa mena. Kowaniyoma, nu wi nene ebotau wainapemei. Nu badidi kwaigemei ki kuduba nu Mamanuga God e yabuiya wi toginimana ki nana kwaigemei ade Keriso e nuwaiya wi badidi nidimana wainapiyau ki mena nu makeya makeya wi nidimei. 20 Nau kuduni ka yau kena; Kataina, nau ika bausugani ki ka wi iyaga nau eba nuwaneya iyai ki wi idiwoi eminiyani bo? Ade wi mete kina nau badidi kwaesugoni emisinimuri ki ka wi midiga togayagisi bo? Nau kuduni ka yau kena; Nau ika bausugani manako wi kira kasiwaraiwogoi bo nuwaroro-iwogoi bo tayatayabadai idiwoi bo kapoiwogoi bo wereyakauraiwogoi bo yanuweiwogoi bo yabara kawakawara-iwogoi bo nuwarara tagarara idiwoi ki nau inako wi eminiyani bo? 21 Nau wi bamagau bausugani ki nau eba nuwaneya nau Mamai God wi pokagere uburoto wi yabaragau midimama nau tegeni. Nau kuduni ka nau ika bausugani manako iyapana ropani kawaya naiya bigi ebo ebo kwae-tagamawa, taku maba igida yauda asusu iwa bo didiwa ukwapamawa ade midimama berai ebo ebo inako kwae-tagamawa ko mu notamaga eba wira-mupu ki nau mu emitamani manako nau rabinani mu nene buwagayagisi yadi kirani.


Joh 17 | `TBG | STEP | Ihuva vi uvara tivakero viva virini naaruvaini taveharo Kotira aareharo tiharo, Qao, vate maa ti entama aniraivo. Ho are ti mpeqa okara takuqi vaira qoqaiqama timitairaqe te ai Maaqu vaiha, nina mpeqa okara takuqi vaira vaiinti nahenti numiqaare.\nIhuva Kotira aareharo tura\n1 Ihuva vi uvara tivakero viva virini naaruvaini taveharo Kotira aareharo tiharo, Qao, vate maa ti entama aniraivo. Ho are ti mpeqa okara takuqi vaira qoqaiqama timitairaqe te ai Maaqu vaiha, nina mpeqa okara takuqi vaira vaiinti nahenti numiqaare.\n2 Vaiinti nahenti timiarauka te vika kahaqamaqi vuari vika ekaa enta qaqi variqi vuate tira, are ti noraiqama kaaramanta te vaiinti nahenti ekaa vikaqaa raqiki vaihama te vika Noravano vauro.\n3 Vaiinti nahenti ekaa enta qaqi variqi vi okarava mintima vaivo: Vaiinti nahenti ariara kankomake iriha tiha, Kotivaqaima quqaa Variqa vohaiqavano vaiharo viva Ihura atitaivo, tika, vikama qaqi variqi vivarave. 4 Te vataini vaiha kaiqa timianara vara vuru taiqa kauro. Mintima keha te ai mpeqa okara takuqira vaiinti nahenti numiqauro.\n5 Ho ti Qo, haaru kia maa vatava vau entara te ainti variqi vuavauraro ti mpeqa okaravano takuqi vaiva vaurave. Ho vate ti mpeqa okara takuqi vaira vika numiqaira vika tavaate. 6 Are vataihainaa vaiintinavu timiarauka, te vika ai okara numiqaunarave. Vi vaiintika nena iarauka variavara are vika ti timiaramanta vika vaiha ai uva iriqi vi variarave. 7 Uva tiva timianara te vika tiva nimuramanta vika vi uvarara koqe uvave tiarave. Vika iriamanta quqaama te are iananaihai tuvuramanta vika tiriara quqaa Kotiva vira atitaivo tiarave. Minti tiarara ti, vika kankomake iriavaro ekaa haika are ti timianara, vi haikava are iananaihairo tuvirave.\n9 Ho te vika kahaqirera vikara irihama ai aare vauro. Kiama te ekaa vaiinti nahenti vataini variaka kahaqireravauve ai aare vauro. Are vaiinti nahenti ti timiaramanta vika nena iarauka variarara ti, te vikaraqai irihama ai aarauro.\n10 Te uraukavata are iaraukavatama variavo. Are iarauka te uraukavatama variavo. Vika vaiha ti mpeqa okara takuqi vaira vokiaka numiqe variavo.\n11 Te kia maa vataraqaa vairaiti vuari, vikama maa vataraqaa vaivarave. Te are iananaini virerave. Ho ti Qo, kia ariqi qora okaravano vaivara are nenaraiqamakera variaravave. Nena mpeqa autuara iriharama vaiinti nahenti timianaraqaa raqikiharama vika antuaraqira vira, vika tetanta vohaaraqi vaunantemake, vikavata vohaa variate.\n12 Te vika hampata vaihama are nena kempuka autu ti timianara vi kempukaraqohai te vika antuaraqi vuraro kia vikaqihairo voqavanovata kakakima vivo. Vaiinti vohaiqavanoqai kakakima vivo. Viva kakakima vuainarara haaru qaqi enta vovano virara qara ntuva torara tiro, maa entara vi uvava vivauma vaivo.\n13 Ho te ainti oru vairera auti vauro. Ti muntukavano koqe inantema kero, vika muntukavanovata koqe iarire ti, te vataini vaiha maa uvara minti ti vauro.\n14 Te ai uva vika tiva nimuramanta vika vataini variaka nua aarara qaqirake, vika ti aanare kia vataini varia vaiintika iantemake variavo. Vika mintima variamantara ti, vataini variaka vika iri qoraiqama nimite variavo.\n15 Ho te ai aarehama ariara kia vika vataihaira ntitaaneravauve turo. Aqao, te ariara vikaqaa raqikiqi viraro qora kaiqa vare vaiva, Sataaniva vika kia ho qoraiqama nimitaarire, turo.\n16 Vika ti aanare kia vataini varia vaiintika voqaantema variavo. 17 Are quqaa uvaqohaira vika kahaqira vika ai aaraqaaqai variqi vuate. Ai uva quqaa uvama vaivo. 18 Are vataini ti tititaara tuvunantemake, tevata tenta vaintinavu vo vataini vo vataini nititaari vika ai uva tiva nimiqi vuate.\n19 Ho te vikara irihama te vo kaiqa vo kaiqa qaqirake vohaa kaiqaqai vararera vauraukave. ˻Te vikara irihama qutu vuataa iraqe qutu virera vauro.˼ Vika quqaama ai kaiqa vohaa kaiqaqai vareka variate ti, te mintirerave.\n20 Kia te vikaraqai irihama ai aarauro. Naantiara vokika vika uva tira irihama tiriara quqaa vivave tika, vikaravata irihama ai aarauro. 21 Vikavata vohaa variate ti, te ai aarauro. Are tiqi variaramanta te ariqima vauro. Ti Qo, vika titanta voqaara variate tira, are vika kahaqira vikavata titantaqi variate. Vataini variaka tiriara quqaa Kotiva vira atitaivave tiate tira, are ti vaintinavu kahaqira vika vohaa variate.\n22 Are ti hutu noraiqama kaaramanta te vohaa qaramake vika nutuvata noraiqama kauro. Vika titanta voqaara vohaa variate ti, te vika nutuvata noraiqama kauro. 23 Are tiqima vairaqe te vikaqi variari vika vohaa vaihama anomake vohaa vaivarave. Vika mintima vaimanta qaqi vaiinti nahenti vataini variaka are ti tititaanarara kankomake irivarave. Ai muntukavano tiriara vainantema kero, ai muntukavano ti vaintinavuaravata variainara viraravata vika kankomake irivarave.\n24 Ti Qo, haaru kia maa vatava vau entara are tiriara muntuka vateharara tira, are ti noraiqama koraro ti mpeqa okara takuqi vauva vaumanta variavaunarave. Are vaiinti nahenti ti timiarauka vikavata ti mpeqa okara takuqi vaira tavaate ti, te tiha, Te variainanaini vikavata variate, turo. 25 Mpo, ti Qo, are avuqavuqama kera variaravave. Qaqi vaiinti nahenti vataini variaka kia ai okara iri tavaamanta teqaima ai okara iri tavaunarave. Are ti tititaanara virara ti vainti maanavuka ho iriavo.\nTe vika ai okara tiva nimunarave. Ai muntukavano tiriara variainantemake, vikavata vorara vorara muntuka vataqi vi vaiqe te vika hampata vohaa variqi vuare ti, te vika ai okarara voqavata qaqi tiva nimiqi virerave, tiro. Ihuva nai qora aareharo minti turama.\n(Matiu 26:47-56; Maaki 14:43-51; Ruki 22:47-53)


E Vakalagilagi na Kalou ena Nomu iSulusulu?| Vulici\nWILIKA ENA VOSA Acholi Afrikaans Albanian American Sign Language Amharic Angolan Sign Language Arabic Argentinean Sign Language Armenian Armenian (West) Australian Sign Language Aymara Azerbaijani Azerbaijani (Cyrillic) Bashkir Bassa (Cameroon) Bengali Bicol Boulou Brazilian Sign Language British Sign Language Bulgarian Catalan Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chinese Sign Language Chitonga Chitonga (Malawi) Chitumbuka Chiyao Chuvash Cibemba Cinyanja Colombian Sign Language Croatian Cuban Sign Language Czech Dangme Danish Dutch Ecuadorian Sign Language Efik English Estonian Ewe Finnish Finnish Sign Language Fon French French Sign Language Ga Georgian German German Sign Language Greek Guarani Gujarati Gun Hausa Hebrew Hiligaynon Hindi Hungarian Ibanag Icelandic Igbo Iloko Indian Sign Language Indonesian Indonesian Sign Language Isoko Italian Italian Sign Language Japanese Japanese Sign Language Kabiye Kamba Kannada Kikaonde Kikuyu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Korean Korean Sign Language Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kurdish Kurmanji (Cyrillic) Kwangali Kwanyama Lamba Latvian Lhukonzo Lithuanian Luganda Lunda Luo Luvale Macedonian Malagasy Malay Malayalam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mbunda Mexican Sign Language Mingrelian Mixe (North Central) Mongolian Moore Myanmar Ndebele Ndebele (Zimbabwe) Ndonga Nepali Nigerian Pidgin Norwegian Nzema Okpe Oromo Ossetian Pangasinan Papiamento (Curaçao) Paraguayan Sign Language Persian Peruvian Sign Language Polish Polish Sign Language Portuguese (Brazil) Portuguese (Portugal) Punjabi Quechua (Bolivia) Romanian Runyankore Russian Russian Sign Language Samoan Sango Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Sidama Silozi Sinhala Slovak Slovenian Solomon Islands Pidgin South African Sign Language Spanish Spanish Sign Language Sranantongo Swahili Swati Swedish Tagalog Taiwanese Sign Language Tajiki Tamil Tatar Telugu Tetun Dili Thai Tigrinya Tiv Tok Pisin Tsonga Turkish Turkmen Tuvaluan Twi Tzotzil Ukrainian Urdu Urhobo Uzbek Venda Venezuelan Sign Language Vietnamese Waray-Waray Welsh Wolaita Xhosa Yoruba Zande Zapotec (Isthmus) Zimbabwe Sign Language Zulu vakaViti\n“Cakava na ka kece me vakalagilagi kina na Kalou.”—1 KOR. 10:31.\nSERE: 34, 61\nE yaga vakacava na Lawa e soli vei Mosese nida vakatulewataka noda isulusulu kei na sasauni?\nE yaga vakacava na 1 Korinica 10:31 kei na Filipai 2:4 ena noda vakatulewataka noda isulusulu?\nNa cava e bibi kina na yalomalumalumu meda vakatulewataka vinaka noda isulusulu kei na sasauni?\n1, 2. Na cava eda raica kina vakabibi na iVakadinadina i Jiova na noda isulusulu? (Raica na imatai ni iyaloyalo.)\nE TUKUNI ena dua na niusiveva ni Necaladi me baleta nodra bose na iliuliu ni lotu: “Ni katakata na draki era vakaisulu tu ga me rawa. E duidui qori mai na nodra soqo na iVakadinadina i Jiova. . . . Era vakote, ra vakaneketai na tagane qai rakorako na balavu ni nodra liku na yalewa, dina ni ka ni gauna qo.” Eda vakacaucautaki na iVakadinadina i Jiova nida dau dara “na isulu dokai, e rakorako, [e] laurai kina na yalomatua . . . ena sala ga e rakorako kei ira na . . . kaya nira qarava na Kalou.” (1 Tim. 2:9, 10, vmr.) A vakaibalebaletaka tiko qori na yapositolo o Paula vei ira na yalewa, e yaga tale ga na kena ivakavuvuli vei ira na tagane lotu vaKarisito.\n2 Nida dauveiqaravi i Jiova, e bibi me rakorako na noda isulusulu ni kauai tale ga kina na Kalou eda qarava. (Vkte. 3:21) Na ka e kaya na iVolatabu me baleta na isulusulu kei na sasauni e dusia ni vinakata na Turaga Cecere ni lomalagi kei na vuravura me veiganiti na ivakatagedegede ni nodra isulusulu na nona dauveiqaravi. Na noda isulusulu kei na sasauni me kua ni vakatau ena ka eda taleitaka. Meda kauaitaka tale ga na ka ena vakamarautaki Jiova na Turaga Cecere Duadua.\n3. Na cava eda kila mai na Lawa ni Kalou vei ira na Isireli me baleta na isulusulu?\n3 Kena ivakaraitaki, e bulia na Lawa na Kalou e vauci ira na Isireli me taqomaki ira mai na nodra ivakarau vakasisila na vo ni matanitu. E vakavotui ena Lawa na rai i Jiova me baleta nona sega ni duavata kei na isulu era dara ruarua tu na tagane kei na yalewa. (Wilika Vakarua 22:5.) Eda kila mai na ivakaro ni Kalou ni sega ni taleitaka o koya na isulusulu era vaka kina na irairai ni yalewa na tagane se kena veibasai, se na kena e dredre kina meda vakaduiduitaka na tagane se yalewa.\n4. Na cava ena vukei keda meda vakatulewataka vinaka kina noda isulusulu?\n4 E tu ena Vosa ni Kalou na ivakavuvuli ena vukei keda meda vakatulewataka vinaka kina na noda isulusulu. E yaga qori ena vanua cava ga eda tiko kina, na ivakarau vakavanua se draki eda donuya. E sega ni gadrevi me volai vakamatailalai na isulu e veiganiti kei na kena e sega. Ia me dusimaki keda na ivakavuvuli vakaivolatabu meda digia kina na ka eda taleitaka. Nida digia na ka meda dara, meda dikeva mada eso na ivakavuvuli vakaivolatabu e rawa ni yaga nida vakatulewataka na ka e “vinaka, e yaga, qai uasivi [ena] loma ni Kalou.”—Roma 12:1, 2.\n“KEITOU VAKADINADINATAKA NI KEITOU ITALATALA NI KALOU”\n5, 6. Me vakacava nodra rai eso me baleta noda isulusulu?\n5 E uqeti vakalou na yapositolo o Paula me vakabibitaka na ivakavuvuli ena 2 Korinica 6:4. (Wilika.) E tukuni keda vakalevu na keda irairai. Levu era yavutaka nodra rai me baleti keda mai na ka ga era ‘raica e sau.’ (1 Sam. 16:7) Nida italatala gona ni Kalou eda kila nida na sega ni dara ga na isulu eda taleitaka. Na ivakavuvuli eda kila mai na Vosa ni Kalou e dodonu me uqeti keda meda kua ni dara na isulu e kabita na yago, mamare se laurai kina vakalevu na yago se veivagarogaroi. Qori e okati kina na isulu e laurai se vakavotui mai kina na ibulibuli ni yagoda tabu. Na noda isulusulu me kua ni vakavuna nodra raici keda vakatani na tamata.\n6 Ni maqosa, savasava, qai rakorako noda isulusulu, era na dokai keda vakalevu na tamata nida nona italatala o Jiova na Turaga Cecere Duadua. De dua era na via qarava tale ga na Kalou eda sokaloutaka. Noda isulusulu tale ga ena rogo vinaka kina na isoqosoqo eda matataka. Qo era na via rogoca kina e levu na noda itukutuku ni veivakabulai.\n7, 8. Gauna cava e bibi kina me rakorako noda isulusulu?\n7 Eda dinau se tiko noda itavi vua na noda Kalou savasava, ira na tacida, kei ira ena yalava, oya meda dara na isulu e rokovi kina na itukutuku eda vakatetea, e vakalagilagi tale ga kina o Jiova. (Roma 13:8-10) E bibi sara qo nida qarava na itavi vaKarisito, me vaka na soqoni se cakacaka vakavunau. Meda vakaisulu “ena sala ga e rakorako kei ira na . . . kaya nira qarava na Kalou.” (1 Tim. 2:10) Ena tiko ga na isulusulu ena rakorako ena so na vanua, ia ena sega ena dua tale na vanua. Eda kauaitaka gona vakabibi na iVakadinadina i Jiova na ivakarau vakavanua meda kua ni vakacudrui ira eso.\nVakacava ena dokai na Kalou o matataka ena nomu isulusulu? (Raica na parakaravu 7, 8)\n8 Wilika 1 Korinica 10:31. Nida gole ena noda soqo lalai se soqo lelevu, e bibi me rakorako qai veiganiti noda isulusulu, me kua ni sivia tale me vaka e takalevu tu e vuravura. Meda qarauna me kua ni sakuca se sakulevu noda isulusulu nida gole se biubiu mai na otela se noda gauna galala ni bera se ni oti noda soqo. Eda na sakitaka kina nida iVakadinadina i Jiova. Eda na tu vakarau tale ga meda vunau ena gauna kece ga.\n9, 10. Na cava me nanumi tiko kina na Filipai 2:4 ena isulu eda dara?\n9 Wilika Filipai 2:4. Na cava meda kauaitaka kina na lotu vaKarisito na nodra rai na tacida me baleta noda isulusulu? Dua oya ni ka ni sasaga meda muria na dauveiqaravi ni Kalou na ivakasala vakaivolatabu qo: “Moni vakamatea gona na gagadre ni veitikiniyagomuni vakavuravura, na veiyacovi tawadodonu, na ivalavala dukadukali, na garogaro vakasisila.” (Kolo. 3:2, 5) Eda sega ni via vakadredretaka vei ira na tacida mera muria na ivakasala qori. De dua era saga tiko ga na tacida era biuta na ivalavala vakasisila mera valuta na ka e dau malele kina na lomadra. (1 Kor. 6:9, 10) Eda na sega ni vakadredretaka na nodra sasaga.\n10 Nida veimaliwai kei ira na tacida, na noda isulusulu e dodonu me uqeta tiko ga na itovo savasava ena ivavakoso. Me laurai tale ga qori nida veimaliwai ena soqoni se dua tale na vanua. E tu vei keda na galala meda lewa ga na isulu eda dara. Ia meda vakadeitaka kece meda dara na isulu ena vakarawarawataka mera savasava tiko ga kina eso, mera savasava tiko ga ena ivakatagedegede ni Kalou ena ka e vauca na vakasama, vosa, kei na itovo. (1 Pita 1: 15, 16) Na loloma dina “e sega ni cakava na ka e sega ni rakorako, e sega ni kauaitaka ga na ka e baleti koya.”—1 Kor. 13:4, 5.\nISULUSULU E VEIGANITI\n11, 12. Na cava meda nanuma tiko nida vakatulewataka na isulu meda dara?\n11 Nida vakatulewataka na dauveiqaravi ni Kalou na isulu meda dara, eda na kila tiko “ni vagauna na ka kece e vakayacori kei na cakacaka kece.” (Dauv. 3:1, 17) E macala ga ni na vakatau na isulu eda dara ena veiveisau ni draki, na keda ituvaki kei na noda itikotiko. Ia na ivakatagedegede i Jiova e sega ni veisau me salavata kei na draki.—Mala. 3:6.\n12 E rawa ni dredre toka meda vakatulewataka na isulu ena rakorako qai veiganiti ena vanua katakata. Era marautaka ga na tacida nida sega ni dara na isulu e kabita vakalevu na yago se vakacirigalala e laurai tale kina na tikiniyago. (Jope 31:1) Me rakorako tale ga na mataqali isulu ni sisili eda dara nida gole ena baravi se so tale na vanua ni sisili. (Vkai. 11:2, 20) Ke levu era dara na isulu ni sisili e laurai kina vakalevu na tikiniyago, eda na kauaitaka ga na dauveiqaravi i Jiova me rokovi na Kalou savasava eda lomana ena noda isulusulu.\n13. Na cava e yaga kina na muri ni ivakasala ena 1 Korinica 10:32, 33?\n13 E tiko e dua tale na ivakavuvuli bibi e rawa ni yaga meda digia kina na isulu rakorako. Qori noda kauaitaka nodra lewaeloma eso tale—ke ra mani tacida se sega. (Wilika 1 Korinica 10:32, 33.) Meda kauaitaka vakabibi meda kua ni dara na isulu e rawa ni veivakatarabetaki. E vola o Paula: “Meda nanumi ira na tamata kece ena ka e yaga vei ira, me vakauqeti ira. O Karisito mada ga a sega ni nanumi koya ga.” (Roma 15:2, 3) Io, e kauaitaka vakabibi o Jisu na nodra vukei eso tale, qai muri na ka e baleti koya—e vakayacora sara ga kina na loma ni Kalou. Eda na sega gona ni dara na isulu eda rairai taleitaka e sega ni rogoci kina na ka eda vunautaka.\n14. Era na vakavulici luvedra vakacava na itubutubu mera vakalagilagia na Kalou ena nodra isulusulu?\n14 E nodra itavi na itubutubu vaKarisito mera vakavulici nodra lewe ni vuvale ena muri ni ivakavuvuli vakaivolatabu. Qori nodra vakadeitaka nira na saga vakavuvale mera tokara na isulu rakorako kei na sasauni ena vakamarautaka na Kalou. (Vkai. 22:6; 27:11) Nira ivakaraitaki vinaka na itubutubu ra qai veivakasalataki vakayalololoma, era na uqeti luvedra kina mera doka na Kalou savasava era sokaloutaka. E marautaki dina nira vakavulici luvedra na itubutubu ena vanua kei na sala mera kunea kina na isulu rakorako! E sega ni okati ga e keri na ka era taleitaka na gone, ia e vauci tale ga kina na ka ena vukei ira ena nodra itavi dokai nira matataka na Kalou o Jiova.\nVAKAYAGATAKA VAKAVUKU NOMU GALALA NI VAKATULEWA\n15. Ena laurai e vei na idusidusi me baleta na noda vakatulewataka noda isulu?\n15 E tu ena Vosa ni Kalou na ivakasala yaga e rawa ni dusimaki keda meda vakatulewa vakavuku me vakalagilagi kina na Kalou. Ia na ka eda dara e se rawa ni kilai tiko ga kina na ka eda taleitaka. E duidui na ka eda taleitaka, vaka tale ga kina na keda ituvaki vakailavo. Ia me maqosa tu ga noda isulu, me savasava, rakorako, me ganita na gauna kei na vanua eda vakaitikotiko kina.\n16. E yaga vakacava nida saga me rakorako noda isulusulu?\n16 E sega dina ni rawarawa meda yavutaka noda vakatulewa ena ka e vinaka, ena ka e rakorako kei na so tale. E volitaki ena levu na sitoa na ka e ganita na gauna kei na vanua eda vakaitikotiko kina, ena rairai taura kina e levu na gauna kei na sasaga meda kunea na isulu e rakorako e sega ni mokota na yago, me vaka na liku, vinivo, sote, kote kei na tarausese. Ia de dua era na raica qai marautaka na tacida na noda saga meda kunea na isulu totoka, e rakorako. E ka ni sasaga meda digia na isulu me vakalagilagi kina o Jiova, ia e marautaki vakalevu cake nida kila nida vakalagilagia na Tamada vakalomalagi dauloloma.\n17. Na cava me nanumi tiko ke vakatulewataka e dua na tacida tagane me vakumi?\n17 Vakacava e veiganiti mera vakumi na tacida tagane? E tukuni ena Lawa e soli vei Mosese mera vakumi na tagane. Ia eda sa sega ni vauci na lotu vaKarisito ena Lawa qori se vinakati meda muria. (Vunau 19:27; 21:5; Kala. 3:24, 25) Ena so na ivakarau vakavanua e veiganiti, e veidokai tale ga ke vuruvuru vinaka tu na kumi, de dua ena sega sara ga ni cati kina na itukutuku vinaka. Eso mada ga na tacida tagane era lesi ena ivavakoso era vakumi. Ia eso tale na tacida tagane era vakatulewataka mera kua ni vakumi. (1 Kor. 8:9, 13; 10:32) Ia ena so tale na vanua, e sega ni ciqomi se me kena ivakarau vei ira na italatala ni lotu vaKarisito na vakumi. Koya gona, ke dua na tacida tagane e vakumi e rawa ni vakaleqa nona vakalagilagia na Kalou na nona isulusulu kei na sasauni, ena rawa ni beitaki kina ena dua na ka.—Roma 15:1-3; 1 Tim. 3:2, 7.\n18, 19. E vukei keda vakacava na Maika 6:8 nida saga tiko me vakamarautaka na Kalou noda isulusulu?\n18 Eda vakavinavinakataka dina ni sega ni vakamatailalaitaka o Jiova na lawa me baleta na isulusulu kei na sasauni. E solia ga vei keda na galala meda vakatulewa vakayalomatua, me qai salavata kei na ivakavuvuli yaga vakaivolatabu. Eda rawa gona ni vakaraitaka ena noda isulusulu kei na sasauni nida via ‘lako vata kei na Kalou ena yalomalumalumu.’—Maika 6:8.\n19 E okati ena noda yalomalumalumu noda dikevi keda me salavata kei na savasava i Jiova, nida nuitaka vakaoti na vinaka ni nona veidusimaki. E okati ena yalomalumalumu noda doka nodra rai na so tale. Eda na ‘lako vata gona kei na Kalou ena yalomalumalumu’ nida bulataka nona ivakatagedegede cecere da qai doka nodra rai na so tale.\n20. Me uqeti ira vakacava eso tale na noda isulusulu kei na sasauni?\n20 Na isulu eda digia e dodonu mera tukuna kina na tamata nida dausokalou i Jiova. Mera raica na tacida kei na so tale ni sa veiganiti dina noda matataka na Kalou yalododonu. E cecere nona ivakatagedegede, eda na saga tale ga ena marau meda muria qori. Mera vakavinavinakataki na tacida e vinaka na kedra irairai kei na nodra itovo. Qori e uqeti ira na yalomalumalumu mera taleitaka na itukutuku ni veivakabulai ena iVolatabu, e vakalagilagi qai marau kina o Jiova. Nida vakatulewataka vakavuku na ka meda dara, eda na vakalagilagi koya tiko ga e vakaisulu “ena lagilagi kei na veika totoka.”—Same 104:1, 2.\niMeli iMeli E Vakalagilagi na Kalou ena Nomu iSulusulu?


TALACI E 5 NA LEWE NI BANI NI MATAIVALU E VITI KI BOLATAGANE - Viti FM\nWritten by Maria Solomone on May 26, 2022\nEratou mai talaci ena mataka ni kua e 5 na lewe ni matabani ni mataivalu ena noda vanua,ka namaki me ratou sa na gole tiko ena siga ni mataka ki Bolatagane ena vuku ni veisureti ka ratou na lai tiki tale ga ni soqo levu baleta na marama na Ranadi mai Bolatagane kei na nodra yabaki 96 tale ga ka dau vakananumi tu ena veiyabaki ena Buckingham Palace mai Lodoni.\nEna liutaka tiko na i lakolako na i liuliu ni matabani ni mataivalu o Capt.Netani Dauvere kei na FSM Sergeant Major WO1 Joeli Rabuli\nTekivu ena dua na lotu ena mataka ni kua,ka veiliutaki kina na i talatala mai na Navuso Technical College, Reverend Joeli Mawi, ena keba ni mataivalu mai delainabua,ka tataunaka vei ratou me ratou lai vakaraitaka sara na taledi vinaka e soli vei ratou ena vanua ratou kacivi me ratou vei qaravi kina.\nVakaraitaka tale ga na vakanuinui vinaka ena vuku ni mataivalu na Commanding Officer (CO) Land Force Command (LFC),Major (Maj) Mikaele Wara ni ratou sa gole ka lai qarava vinaka sara na i tavi baleta ni ratou sega wale ga ni gole ena vuku ni nodratou dui vuvale se mataivalu ga,eratou kauta tiko na yaca i viti,\nVei ratou na 5 ka ratou na gole qo e soli tale ga vei ratou na kena tosocake na nodratou i tutu vakacakacaka ni kua:Capt Netani Dauvere, Sergeant Aporosa Rokosuka, Sergeant Mijieli Borisi, Corporal Alanieta Ratu, and Lance Corporal Talevi Qeraratabua.\nNa soqo mai na Buckingham Palace ena namaki me na Vakayacori ena Sigatabu na i ka 5 ni Jiune.\nsource:Republic of the Fiji Military Forces


OB's - Matavuvale Network\nPosted by Epeli Katia on April 11, 2010 at 5:30pm in SILA CENTRAL OLD SCHOLARS ASSOCIATIONV\nBack to SILA CENTRAL OLD SCHOLARS ASSOCIATIONV Discussions\nI attended Central Fijian Secondly School the former name of Sila.. Form 3 &4 1972-1973..coming staright from my island in Onoilau..That was my first time in Viti Levu also (levu na kai colo)...After those 2 very good years, i then went on to compete my high school at Marist Brothers...But I always never forget my humble beginnings at Central during those goods years..I am sure there will be so many during my time will be still around and will be happy to meet with you guys on our site..Vinaka vakalevu.\nPermalink Reply by Solomone Domonikibau Cakaunitabu on April 11, 2010 at 5:47pm\nIsa,ni bula vinaka saka na wekaqu.\nI understand that Mr Viliame Karawa of Nakorovou,Rewa had attended the same yaer as you.\nI you like to thank you very much of coming out and introduce yourself to be part of this family and i hope others will follow suit.\nI started after you in 1978 -1982(fm 3-fm6) pure CFSS..VINAKA TAU!!!\nThe other website of Old Scholars is,silacentralhighschool.ning.com.\nCheers Bro....black power or red.\nVinaka tale vaka levu\nPermalink Reply by Epeli Katia on April 11, 2010 at 10:22pm\nVinaka vakalevu sara Solo..Io, au kilai Vili Karawa..kedrau qai sota, tukuna vua na noqu iloloma..au na qai sign-on ena website..Au tu voli i Mereke ka keirau mai sota tale tuga keina dua na marama ni Verata (Unaisi) ka keirau a vuli vata talega mai Central. Una na tuakai Doris....kasa mai vakawati kai papalagi tale ka rau sa lesu tale yani vakavica.. Sa malo\nPermalink Reply by Jacob R kabs on May 14, 2010 at 2:05pm\nNi sa bula kece na Turaga kei na Marama vuli oti mai na Central Fijian Secondary School. Au gadreva me'u vakabula ga yani vei kemuni ena gauna vinaka oqo, ka'u nuitaka ni'o ni bulabula vinaka kece tiko ena veivanua ko ni veiqaravi tiko kina ka toso vinaka tale tikoga na bula.\nAu mai veiqaravi toka ga vakalekaleka qo e na Ra kei Aferika ka'u na qai ia lesu tale tiko ena Nov. 2010. Sa i koya tiko ya. CFS, Kaunitera........1976 - 1982......all the way thru !!!!!!!\nQai vakilakilai au mai........ Ni vakaukauwa tiko!!!!!!!!!!\nPermalink Reply by Solomone Domonikibau Cakaunitabu on May 20, 2010 at 10:43pm\nYes,and bula vinaka to you Jacob R Kabs.\nSa rairai vinaka na nomu taba ka nanuma ni o Mrs Berry????\nOk, au a curu talega ga yani na 1978-1982 ka headboy kina na yabaki 1982,ka noqu house na Kaunitoni.\nAu vakabauta ni nomu ''drama'' e tukuna ni kemuni o Jekope mai Verata Waileu ka dau matai na sili qai kei Uraia mai Naqeledamu.\nVinaka saka na veivakadeitaki mai ka kerea mo veisureti tale tiko ga vei ira o kila.\nNi vosoti au ke cala ka sakasaka na tukutuku e vakaraitaki yani.\nOB's 4 Replies\nStarted by Epeli Katia. Last reply by Solomone Domonikibau Cakaunitabu May 20, 2010.


1–4, Na vuna ka vakatara kina na Turaga me ra vakararawataki na Yalododonu mai na yasayasa vaka-Jekesoni; 5–10, Era na qaqa tale na Yalododonu kevaka era sa muria na vunau; 11–20, Ena vueti ko Saioni ena kaukauwa, ka na liu na Turaga vei ira na Nona tamata; 21–28, Me ra soqoni vata yani ki Saioni ko ira na Yalododonu, ko ira sa vakayalia na nodra bula era na rawata tale; 29–40, Era sa lesi eso na turaga me ra vakarautaka na Keba mai Saioni ka lako ki Saioni; sa yalataki ni ra na qaqa kevaka era sa yalodina.\n1 Au sa kaya vakaidina vei kemudou na wekaqu, raica, au na solia vei kemudou e dua na ivakatakila ka ivakaro mo dou akila vinaka kina na ivakarau mo dou qarava vinaka kina na nomudou itavi me baleta na nodra vakabulai ka bvueti na wekamudou, era sa veiseyaki tu ena vanua ko Saioni;\n2 Ena nodra sa avakasavi ka yaviti ena ligadra na noqu meca, ia au na qai sovaraka vei ira na noqu cudru waqawaqa e sega ni vakaiyalayala ena gauna ka’u sa lewa.\n3 Niu a laivi ira tiko me yacova mai na gauna oqo, me ra avakatawana na ivakarau ni nodra ivalavala ca, me sinai sara;\n4 Me rawa ni ra acudruvi mada kina ena dua na cudru mosi ka rarawa ko ira era sa vakatokai ira ena yacaqu me dua na gauna lekaleka, baleta ni ra a sega ni bvakarogoca vakavinaka sara na ivakavuvuli kei na ivakaro kau a solia vei ira.\n5 Ia au sa kaya vakaidina vei kemudou, au sa vakatauca oqo e dua na lewa me ra kila na noqu tamata, ni ra sa tekivu vakarorogo ena gauna sara ga oqo ki na aivakasala au na solia vei ira koi Au na Turaga na nodra Kalou.\n6 Raica au sa lewa, ni sa na tekivu sara ga ena auwa oqo na nodra rawai ira na noqu meca.\n7 Ia ni ra sa amuria tiko ga na vosa kece au na vosataka vei ira koi Au na Turaga na nodra Kalou, ena sega sara ni mudu na nodra rawai ira tiko me yacova ni ra sa vakamalumalumutaki e ruku ni yavaqu na bveimatanitu e vuravura, ka csoli yani na vuravura vei ira na dyalododonu, me ra etaukena me sega ni mudu ka sega ni mudu.\n8 Ia kevaka era sa sega ni amuria na noqu ivakaro ka sega ni qarauna me ra muria tiko na noqu vosa kecega, era na rawai mai na veimatanitu e vuravura.\n9 Raica era a viritu me ararama kei vuravura, ka me ra nodra ivakabula na tamata;\n10 Ia kevaka era sa sega ni nodra ivakabula na tamata, era sa tautauvata ga kei na amasima sa seyavu tani na kena tuituina, a sa sega kina ni yaga ena dua na ka, me biu ga ki tautuba me ra butuka sobu ko ira na tamata.\n11 Ia au sa kaya vakaidina vei kemudou; au sa lewa me ra na lesu tale ki na avanua sa nodra ivotavota vakawa, io me ra na la’ki tara cake na veiyasana lala mai Saioni.\n12 Ia me vaka au a tukuna ena noqu ivakaro e liu vei kemudou, ena qai yaco na veivakalougatataki ni sa oti na aveivakararawataki.\n13 Raica oqo na veivakalougatataki au a yalataka ni sa oti na nomudou vakararawataki, kei na nodra vakararawataki na wekamudou—na nomudou vueti, kei na nodra vueti na wekamudou, io na nodra vakalesui tale ki na vanua ko Saioni, me ra vakadeitaki, ka sega tale ni vakabalei.\n14 Ia, kevaka era sa vakadukadukalitaka na nodra ivotavota vakawa, era na vakabalei sobu; raica au na sega ni vosoti ira kevaka era sa vakadukadukalitaka na nodra ivotavota vakawa.\n15 Raica, au sa kaya vei kemudou, na vakabulai nei Saioni ena yaco mai ena kaukauwa;\n16 O koya, au na vakatubura kina e dua mai vei ira na noqu tamata, o koya ena qai liutaki ira me vaka a liutaki ira na luvei Isireli ko aMosese.\n17 Ni dou sa luvei Isireli, ka dou sa akawa i Eparaama, ia sa dodonu mo dou sereki tani mai na veivakabobulataki ena kaukauwa, kei na liga sa dodo tu.\n18 Ia me vaka era a sereki e liu na nomudou qase, ena vakatale ga kina na vakabulai kei Saioni.\n19 O koya, me kakua kina ni rere na lomamudou, raica au sa sega ni tukuna vei kemudou me vaka au a tukuna vei ira na nomudou qase: Ni ra na liu vei kemudou na noqu aagilosi, ia e sega ni kequ biserau.\n20 Ia au sa kaya vei kemudou: Era na liu vei kemudou na noqu aagilosi, ka vakakina na kequ iserau, ia ena yaco na gauna dou na btaukena kina na vanua yalataki.\n21 E dina, e dina au sa kaya vei kemudou, au sa vakatautauvatataki Josefa Simici Lailai na noqu atamata, kei na nona tamata na iTaukei ni bwere ni vaini ka tukuni ena vosa vakatautauvata ka’u a tukuna vei kemudou.\n22 Ia me vosa mada ko Josefa Simici Lailai na noqu tamata, ki vei ira na noqu atamata digitaki, ko ira na noqu cauravou kei na tamata uabula—Dou soqoni kemudou vata yani ki na vanua ko Saioni, io ki na vanua au sa volia ena ilavo sa vakatabui me noqu.\n23 Ia na isoqosoqo lewe ni lotu kece me ra talai ira yani na tamata vuku vata kei na nodra ilavo, ka la’ki avolia na qele me vaka ka’u sa vakarota vei ira.\n24 Ia kevaka era sa vorati kemudou ka vakasavi kemudou mai na avanua yalataki na noqu meca, ka’u sa vakatabuya me tara kina ko Saioni, io me ra vakasavi kemudou tani mai na nomudou vanua ni sa tu vei kemudou na ivakadinadina oqo, mo dou beitaki ira kina e mataqu, mo dou qai cudruvi ira;\n25 Ia ko ira kecega dou sa cudruva, au na cudruva tale ga, io dou na qai sauma vei ira na noqu meca na nodra caka cala vei au.\n26 Ia ena tiko vata kei kemudou na noqu iserau ni dou sa acudruvaki au vei ira na noqu meca, me yacova na ikatolu ni itabatamata kei na kena ikava, io vei ira sa cati au.\n27 Me kakua ni dua na tamata e rere ni solia na nona bula ena vukuqu; ia ko koya yadua sa asolia na nona bula ena vukuqu, ena kunea tale.\n28 Ia ko koya sa sega ni via solia na nona bula ena vukuqu, sa sega ni noqu tisaipeli.\n29 Sa noqu lewa me tabalaka cake na domona ko aSidini Rikitoni na noqu tamata vei ira na ivavakoso lewe ni lotu ena veivanua mai na tokalau, me vakarautaki ira na isoqosoqo lewe ni lotu me ra muria na ivakaro au sa tukuna vei ira, me baleta na vakalesui mai kei na vueti kei Saioni.\n30 Sa noqu lewa me rau kakua ni lesu tale ki na nodra vanua na wekadrau na noqu tamata ko aPali P. Pereta kei na noqu tamata ko Laimeni Waiti, me yacova ni sa so na nodrau ilawalawa me ra lako cake vata ki na vanua ko Saioni, io me ra lakolako yatini, se yaruasagavulu, se yalimasagavulu, se yadua na drau, io me yacova ni ra sa lewe lima na drau taucoko na noqu btamata digitaki.\n31 Raica oqo na noqu lewa; dou kerekere ka na soli vei kemudou; ia era sa asega tu ga ni dau muria na tamata na noqu lewa.\n32 Ia kevaka drau sa sega ni rawata e le lima na drau, drau segata vagumatua mo drau rawata mada ga e le tolu na drau.\n33 Ia kevaka drau sa sega ni rawata e le tolu na drau, drau segata vagumatua mo drau rawata mada ga e le dua na drau.\n34 Ia au sa kaya vakaidina vei kemudrau, au sa solia vei kemudrau e dua na ivakaro, mo drau kakua ni lako cake ki na vanua ko Saioni me yacova ni drau sa rawata e dua na drau na noqu tamata digitaki, me ra lako vata kei kemudrau ki na vanua ko Saioni.\n35 Ia, me vaka au sa kaya vei kemudou, dou kerekere ena soli vei kemudou; dou masu vagumatua me na rawa ni lako vata kei kemudou ko Josefa Simici Lailai na noqu tamata, ka me liutaki ira na noqu tamata, io me tauyavutaka na noqu matanitu ena vanua asa vakatabui, ka vakadeitaki ira na lewei Saioni ena lawa kei na ivakaro sa tu rawa oqo kei na kena ena qai soli vei kemudou.\n36 Na qaqa kece kei na lagilagi ena rawa ena vukumudou ena nomudou agugumatua, yalodina, kei na nomudou bmasu ni vakabauta.\n37 Me lako na noqu tamata ko Pali P. Pereta, vata kei Josefa Simici Lailai na noqu tamata.\n38 Me lako na noqu tamata ko Laimeni Waiti, vata kei Sidini Rikitoni na noqu tamata.\n39 Me lako na noqu tamata ko Airame Simici, vata kei Veretariki G. Viliame na noqu tamata.\n40 Me lako na noqu tamata ko Osoni Aidi, vata kei Osoni Pereta na noqu tamata, ena vanua cava ga ena vakasalataki rau kina ko Josefa Simici, Jun., na noqu tamata, me rawa kina ni vakataucokotaki na ivakaro oqo au sa solia vei kemudou, ka qai laiva na kena vo e ligaqu. A sa vakakina. Emeni.\nV&V 101:1; 109:47.\nAlama 14:10–11; 60:13.\nV&V 95:1. DV Vosataki, Veivosataki.\nV&V 101:2; 105:2–6.\nV&V 35:24. DV Talairawarawa.\nMosa. 1:13; V&V 82:10.\n1 Nif. 21:6.\nMaci. 5:13–16; V&V 101:39–40.\niVakata. 7:13–14; V&V 58:4; 112:13.\nL.Y 3:2–10; V&V 107:91–92. DV Mosese.\nDV Eparaama—Na kawa i Eparaama; Veiyalayalati vaka-Eparaama.\nV&V 35:13–14; 105:16, 29–30.\nV&V 42:35–36; 57:5–7; 58:49–51; 101:68–74.\nV&V 29:7–8; 45:64–66; 57:1–2.\nMaci. 10:39; Luke 9:24; V&V 98:13–15; 124:54.


Nona iDusidusi ni Veitosoyaki na Burogo | Bula Vakaidewadewa se Buli?\nWILIKA ENA VOSA Afrikaans Albanian Amharic Arabic Armenian Bulgarian Cebuano Chichewa Chilean Sign Language Chinese Cantonese (Simplified) Chinese Cantonese (Traditional) Chinese Mandarin (Simplified) Chinese Mandarin (Traditional) Chitonga Cibemba Croatian Czech Danish Dutch English Estonian Ewe Finnish French Georgian German Greek Hebrew Hiligaynon Hungarian Iloko Indonesian Italian Japanese Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Korean Lingala Lithuanian Macedonian Malagasy Maltese Myanmar Norwegian Oromo Polish Portuguese (Brazil) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Romanian Russian Russian Sign Language Sepedi Serbian (Cyrillic) Serbian (Roman) Sesotho (Lesotho) Setswana Shona Silozi Sinhala Slovak Slovenian Spanish Swahili Swahili (Congo) Swedish Tagalog Thai Tigrinya Tsonga Turkish Twi Ukrainian Urdu Vietnamese Xhosa Zulu vakaViti\nE DUA na mataqali burogo na dung beetle. Na manumanu qo e dau vakayagataka na deni manumanu me kena, e dau vakalutu yaloka tale ga kina. Eso na ka tagane era dau wasea vei ira na ka yalewa mera rawai ira kina. Dua na ka na kena dau veivalataki na denimanumanu vou. Era dikeva na dauvakadidike nodra taleva toka e dua na ibinibini denielefaniti e 16 na udolu na manumanu qo, ra qai vakaotia ena loma ga ni rua na aua.\nEso na mataqali burogo e dau bulia na denimanumanu me mokimokiti qai vaqiqica me lai bulu ina dua na vanua malumu. Era cakava qo mera drovaki ira kina na kena vo. E dau totolo nodra dro nira vaqiqica vakadodonu, ena sega tale ga nira butakoca rawa na vo ni burogo.\nE rawa vakacava vua na manumanu qo me kua ni sese ena bogi?\nVakasamataka Mada: E laurai ena vakadidike ni vakayagataka na rarama ni matanisiga kei na vula na burogo na dung beetle me veitosoyaki kina. E rawa sara mada ga nira veitosoyaki ena bogi buto. Era dikeva na dauvakadidike mai Sauca Aferika nira cakava rawa qori ena veivuke ni rarama mai na isoso kalokalo na Milky Way, sega ni nodra raica na kalokalo yadua. E vakamacalataka e dua na ivola vakasaenisi na Current Biology ni qo e “imatai ni manumanu e volatukutukutaki me vakayagataka na isoso kalokalo na Milky Way me dusimaka na vanua me gole kina.”\nE kaya na dauvakadidike o Marcus Byrne, e vakasakiti “na mata ni manumanu qo ni rawa ni vakayagataka mada ga na rarama katabuto ni kalokalo me dusimaka nona veitosoyaki.” E tomana: “E rawa nira vukei keda meda kila na veika vereverea eda dau raica.” Kena ivakaraitaki, e rawa ni porokaramutaki na robot me vaqaqara ena irusarusa ni vale ni vakamurimuria gona na idusidusi ni nona veitosoyaki na burogo na dung beetle.\nNa cava o nanuma? E bula vakaidewadewa se buli nona idusidusi ni veitosoyaki na burogo na dung beetle?\nNa burogo qo e dau vakamalumutaka qai vakabulabulataka na qele. E veikauyaka na sorenikau qai tarova na tubu sivia ni iwiliwili ni lago.\nE taqomaki vinaka na vivili ena veivuke ni kena ibulibuli na qana.\nE sega ni solia na rokana e dua na ka e tiko ena vuana, ia na kena karakarawa buto e sega ni laurai ena dua tale na kau. E rawata vakacava na vua ni pollia na rokana?\nEso na manumanu ni wai era bula rawa ena vanua batabata ni vakatakatai ira na vavaku ni uro e yagodra. Ia na sea otter e vakararavi ena dua tale na ka.\nEra via vakatotomuria vakacava eso na iwalewale ni nona ro na oni ena kena buli na robot e rawa ni vuka?\nNa kadi qo e dua vei ira na vica ga na manumanu e rawa nira bula ena vanua katakata. E rawa ni bula vakacava ena vanua dravuisiga?\nNa ua ni Kuku\nNa wa lalai se ua ni kuku e veivuke ena kena toka dei na kuku ena vanua e kabita. Na nodra kila na kenadau na sala e cakava rawa kina qori na ua ni kuku, ena vukei ira ena nodra vaqara eso na iyaya kabikabi ni vale, se iwalewale me sema kina na ua ni yago kei na sui.\niMeli iMeli Nona iDusidusi ni Veitosoyaki na Burogo


Vanua XV For NZ Tour\nIn a new move, the Vodafone Vanua XV team will tour New Zealand in November. This was confirmed to SUNsports last night by Fiji Rugby Union chief executive officer John\n21 Sep 2018 10:06\nFijian-born Mid Canterbury prop Nete Caucau played for the New Zealand Heartland XV in 2016 and likely to face the Vodafone Vanua XV in November. Photo: Zimbio\nIn a new move, the Vodafone Vanua XV team will tour New Zealand in November. This was confirmed to SUNsports last night by Fiji Rugby Union chief executive officer John O’Connor.\nHe said tour is a part of the outcome of discussions between the New Zealand Rugby Union and FRU as they look to strengthen their collaboration with the NZRU in rugby terms.\n“We are grateful and thankful to the NZ Rugby Union for accommodating this tour and for organising the matches against the Heartland XVs in New Zealand,” O’Connor said.\n“We also thank NZ Rugby for accommodating the tour of our Fijian Under-18 team through their schools affiliate”.\nHe indicated that FRU is committed to creating pathways for all our players and this is an opportunity for players playing in the FRU Vodafone Vanua Championship to compete for places in the Swire Shipping Fijian Warriors, Fiji Airways Drua, the Fiji Airways men’s sevens teams and ultimately the Flying Fijians.\n“This will be a historic tour and another achievement for FRU and we are continuing discussions with the NZRU for their representative Mitre 10 or Heartland teams to tour Fiji and play the Vodafone Vanua team every alternative year while our team tours NZ the year after.”\nMeanwhile, the following players are requested to commence their training prior to fitness tests being conducted in the main centres before trials will be conducted to select the team to tour New Zealand.\nVodafone Vanua XV North/ Eastern Conference: Northland– Emori Logavatu, Joeli Dulaki, Semi Naisevunivai, Taniela Liwa, Peniasi Kaloucava, Jese Tubunaruarua, Mesake Kainacovu, Isimeli Naivaludua; Tailevu– Joeli Bose, Malakai Cagi, Ilikena, Etonia Rokotuiwasa, Autiko Domonakibau, Saula Qalomai, Neori Racule; Macuata– Joni Koroilagilagi, Tevita Rabuli, Junior Daugunu, Navitalai Vueti, Ilisoni Lagi, Emosi Rakari, Waisale Rasala, Paula Waqaniburotu; Cakaudrove– Joji Naisua, Teba Iowane, Paula Saratibau, Are Monoka, Lepani Tuivanuavou, Uliano Samunaka; Bua– Salacieli Matai, Sailosi Tuiwasa, Samu Raleqe, Eveni Donu, Kelemete Qio, Aisake Sovakiwai, Sefanaia; Ovalau – Ulaiasi Vosaicake, Josefa Tamani, Joseva Boletakibureta, Paula Gonerogo, Viliame Drua, Jone Nagalu, Minati Radovu; North Bulls – Apimeleki Uruca, Meli Sauturaga, Mosese Naqaliva, Apenisa Rodaveta, Jone Naucabalavu, Asakia Tabua, Naisavu Vuma, Kameli Nayacalevu; Nasinu– Jone Tukana, Lekima Vuki, Voreqe Tonawai, Alivereti Cawanibuka, Silio Vuki, Apolosa Tabualevu, Waisake Ravuiwasa.\nFRU Vodafone Vanua XV Western Conference\nLautoka– Viliame Nabiau, Lemeki Racule, Epeli Radaniva, Paula Rokotuiloma, Isireli Satala, Opeti Ratucati, Joseva Ravula, Peniasi Vuniyayawa, Mataiasi Kaulawe; Yasawa – Napolioni Ratu, Nacanieli Batina, Inia Rokomatu, Eliki Naikausa, Eroni Naua, Apenisa Waqawai, Apenisa Ratukabu, Saimoni Naikelekele, Kini Tora; Ba– Petero Tuwai, Marika Ratoto, Daniele Lawakeli, Lagivala Lodoviko, Mosese Koroi; Serua – Selesitino Naeqe, Peceli Vikitoga, Niko Corivuka, Peceli Vikitoga, Simione Mekemeke, Emosi Lutunaika, Mitieli Lotawa, Anasa Vuidravuwalu, Raitube Vasurakuta; Ra – Peni Baselala, Esala Tuibua, Laisenia Ratu, Josefa Saba, Seci Banuve, Manoa Valeniyasana, Leone Vosailagi; Nanukuloa – Apimeleki Vonokula, Sikeli Ravono, Etuate Nagata, Samuela Navo, Paula Vueti, Etuate Nabainivalu, Verata Bolaniwaqa, Jesoni.\nVatukoula – Meli Rokotunidau, Joeli Cama, Seveci Tora, Viliame Taukeiduadua, Paula Malawaci;\nTavua– Jope Naleqwa, Marika Tabutaci, Solomoni Ratubuli, Jone Kavoa, Savenaca Gaunaca, Tevita Naroyasi, Semisi Vauvau.