Bai tratu berdintasunerako eta diskriminaziorik ezerako eskubidea, bai emakumeen eta gizonen arteko aukera berdintasunaren printzipioa, Espainiako 1978ko Konstituzioan ezartzen dira, 14. eta 9.2 artikuluetan, funtsezkoak baitira eraikitzeko gizarte justu bat, sozialki eta ekonomikoki garatua, kohesionatua eta askea; beraz, berdintasuna, gure ordenamendu juridikoaren balio gorentzat hartu baita, zehaztera datoz.\nUrriaren 3ko 1/1990 Lege Organikoak, Hezkuntza Sistemaren Antolamendu Orokorrari buruzkoak, curriculumeko eduki gisa onetsi zuen emakumeen eta gizonen berdintasuna, eta, harrezkero, hainbat arau promulgatu dira Estatuan, bai eta horien garapen autonomikoa ere. Horietan honako hauek planteatu dira: emakumeen eta gizonen berdintasuna, hezkuntza afektibo-sexuala, emakumeen aurkako indarkeria ezabatzea, eta genero identitateen aniztasuna errespetatzea. Horiek guztiak erreferente gisa planteatu dituzte, ikasleak modu integralean gara daitezen gizarte berdinzaleagoa eraikitzen laguntzen duten balio eta portaerekin.\nArau orokor askotan eskatzen zaie bai Hezkuntza Departamentuari, hezkuntza administrazioa den aldetik, bai ikastetxeei modu aktiboan lan egin dezatela hezkidetzako eskola eredu bat lortzeko, eta horretarako egin ditzatela emakumeen eta gizonen berdintasunari buruzko jarduketa planak. Arau orokor horien artean nabarmentzekoak dira, foru dekretu honen lege esparru gisa duten garrantziagatik, honako hauek: 1/2004 Lege Organikoa, abenduaren 28koa, Genero-indarkeriaren aurka oso-osoko babesa emateko neurriei buruzkoa; 3/2007 Lege Organikoa, martxoaren 22koa, Emakumeen eta gizonen berdintasun eragingarriari buruzkoa; 14/2015 Foru Legea, apirilaren 10ekoa, Emakumeen kontrako indarkeriari aurre egiteari buruzkoa; eta 8/2017 Foru Legea, ekainaren 19koa, LGTBI+ Pertsonen Berdintasun Sozialari buruzkoa.\nGainera, hezkuntza sistema arautzen duen berariazko araudiak hainbat ataletan jasotzen ditu emakumeen eta gizonen berdintasuna lortzeko asmoari eta helburuari buruzko aipamenak.\nHala, Hezkuntzari buruzko maiatzaren 3ko 2/2006 Lege Organikoak, hezkuntzaren helburuen artean, honako hauek nabarmentzen ditu: erabat garatzea ikasleen nortasuna eta gaitasun afektiboak; prestakuntza ematea oinarrizko eskubide eta askatasunak errespeta ditzaten, bai eta emakumeen eta gizonen arteko benetako aukera berdintasuna errespeta dezaten ere; aniztasun afektibo-sexuala aitortzea; eta desberdintasunen balorazio kritikoa egitea, jokabide sexistak gainditzeko. Abenduaren 29ko 3/2020 Lege Organikoaren bidez egindako aldaketek berretsi egiten dute aurreko legeetan promulgatutakoa, eta honako hau sartzen dute Espainiako hezkuntza-sistemaren printzipioen artean (Hezkuntzako Lege Organikoaren 1. artikuluko l letra): “Eskubideen, betebeharren eta aukeren berdintasuna garatzea, aniztasun afektibo-sexuala eta familia aniztasuna errespetatzea, emakume eta gizonen arteko benetako berdintasuna sustatzea haurren hezkidetza-erregimena kontuan hartuta, hezkuntza afektibo-sexuala, heldutasun mailari egokitua, eta genero indarkeriaren prebentzioa, bai eta espiritu kritikoa eta herritartasun aktiboa sustatzea ere”. Era berean, 2. artikuluko b letrak xedatzen du honako hau dela hezkuntza sistemaren helburuetako bat: “Heztea oinarrizko eskubide eta askatasunen errespetuan, emakume eta gizonen arteko eskubide- eta aukera-berdintasunean, eta desgaitasuna duten pertsonen tratu berdintasun eta diskriminaziorik ezan”.\nAipamen berezia merezi du Hezkuntzari buruzko Lege Organikoaren hogeita bosgarren xedapen gehigarriak, lehen hiru apartatuetan ezartzen baitu:\n“1. Eskubide- eta aukera-berdintasunaren alde egiteko eta emakume eta gizonen arteko benetako berdintasuna sustatzeko, funts publikoekin partzialki edo osorik lagundutako ikastetxeek hezkidetza printzipioa garatuko dute hezkuntza etapa guztietan, bat etorriz Emakumeen eta gizonen berdintasun eragingarrirako martxoaren 22ko 3/2007 Lege Organikoan xedatutakoarekin, eta ez dituzte beren ikasleak generoaren arabera bereiziko.\n2. Ikastetxeek neurriak hartuko dituzte emakume eta gizonen arteko benetako berdintasuna garatzeko tutoretza eta bizikidetza planetan.\n3. Ikastetxeek nahitaez sartu eta justifikatu beharko dituzte beren hezkuntza proiektuan hezkuntza etapa guztietan berdintasuna bultzatzeko eta berdintasunean prestatzeko garatzen dituzten neurriak; besteak beste, genero indarkeria ezabatzeko heziketa, nortasunekiko, kulturekiko, sexualitateekiko eta aniztasunarekiko errespetua, eta parte-hartze aktiboa berdintasuna gauzatzeko”.\nBestalde, 17/2019 Foru Legeak, apirilaren 4koak, Emakumeen eta gizonen arteko Berdintasunari buruzkoak, honela definitzen du hezkidetza 3. artikuluan: “emakumeen eta gizonen aukera berdintasun egiazkoa bultzatzen duen hezkuntza ekintza, batzuen eta besteen esperientzia, gaitasunak eta ekarpen soziala eta kulturala berdin baloratzen duena, eskubide berdintasunean, estereotipo sexista, homofobiko, bifobiko, transfobiko edo androzentrikorik gabe edo sexu, sexu joera, genero identitate edo genero adierazpenagatiko diskriminazio jarrerarik gabe”.\nForu lege horren II. kapituluaren 1. atalean ezartzen da Hezkuntza Departamentuari zein betebehar dagozkion emakumeen eta gizonen berdintasunaren arloan.\nHorrela, 31. artikuluak zehazten duenez, “Hezkuntza arloko politika publikoek hezkuntza eredu bat bermatuko dute, genero ikuspegia nahitaez, modu sistematiko eta zeharkakoan txertatzen duena, eta haien xedea izanen da pertsonen garapen integralean oinarritzen den hezkuntza lortzea, genero estereotipoak eta rolak alde batera utzita, eta, horrekin batera, sexuan oinarritutako diskriminazio mota oro desagertzea, eta lan aktiboa egitea generoak baldintzatu gabeko orientazio akademiko eta profesionala emateko”.\n32.1 artikuluak honako hau ezartzen du: “Hezkuntza administrazioak, 31. artikuluan aipatutako hezkidetzako eredua gauzatzeko, bermatuko du adin guztiei zuzendutako hezkidetzako proiektuak abian jartzen direla ikastetxeetan, modu progresibo eta sistematikoan, ikastetxeko bertako irakasleen eta tutoreen kargura. Proiektu horiek curriculum programazioetan sartuta egonen dira, eta emakumeak eta gizonak berdintasunez eraikitzea sustatuko dute, irakasleak eta ikasleak honako gai hauetan trebatuz: genero desberdintasunak identifikatu eta aztertzea, emakume eta neskatoen kontrako indarkeriaren prebentzioa, bizitzaren jasangarritasunerako zereginak nork bere gain hartzea, ahalduntzea, lidergoa eta erabakiak hartzeko gaitasuna, identitateak, kulturak, sexualitateak eta haien dibertsitatea errespetatzea, eta begirunezko harreman sexual eta afektiboak ezartzea”.\nArtikulu bereko bigarren apartatuan, ezartzen da Nafarroako hezkuntza administrazioak, hezkuntzako etapa guztietako diziplina eta jakintza arloetako curriculuma diseinatu eta garatzerakoan, zein jarduketa egin behar dituen 32.1 artikuluan aipatzen den hezkidetzako proiektua gauzatzeko. Proiektua jasoko da hezkidetza plan batean, zeina izanen baita Nafarroako hezkuntza curriculum autonomikoaren parte eta diru publikoarekin finantzatutako ikastetxe guztietan nahitaez bete beharrekoa.\nAzkenik, aipatutako foru legearen 32.4 artikuluan honako hau adierazten da: “Hezkuntza administrazioak hezkidetzaren arloko nahitaezko prestakuntza bat ezarriko du Nafarroako hezkuntza sistemako irakasle guztientzat. Prestakuntza horrek hartuko ditu ikastetxe bakoitzaren hezkidetza planak jaso beharreko eduki guztiak, artikulu honen 2. apartatuan ezarritakoari jarraituz”.\nHorrenbestez, egokia da Nafarroako Gobernuak, bere araudiaz baliatuta, hezkidetza arautzea Nafarroako Foru Komunitateko unibertsitateaz kanpoko hezkuntza sistemako ikastetxe publikoetan eta itunpeko ikastetxe pribatuetan, kontuan harturik Foru Eraentza Berrezarri eta Hobetzeari buruzko abuztuaren 10eko 13/1982 Lege Organikoaren 47. Artikuluan ezarritakoa, bai eta abuztuaren 31ko 1070/1990 Errege Dekretuan ezarritakoa ere (horren bidez onetsi zen unibertsitateaz kanpoko irakaskuntzaren arloko Estatuaren funtzioen eta zerbitzuen eskualdatzea).\nForu dekretu honen testuak ditu: lau kapitulu, bi xedapen gehigarri eta bi azken xedapen.\nI. kapituluan, “Xedapen orokorrak” izenburupean, arautzen dira hezkidetzaren xedea, aplikazio eremua, eta helburuak eta jarduteko printzipio orokorrak.\nII. kapituluan, “Hezkidetza Plana” izenburupean, ezartzen dira Hezkuntza Departamentuaren Hezkidetza Planaren hezkidetza eredua antolatzen duten ideiak eta ikastetxeen Hezkidetza Nortasunaren Plana.\nIII. kapituluan, “Antolaketa” izenburupean, arautzen dira ikastetxeetako hezkidetza bultzatzeko taldeak, ikastetxeetako koordinatzaileak eta hezkidetzarako sareak.\nIV. kapituluan, “Hezkidetza Planeko prestakuntza” izenburupean, arautzen dira irakasleen eta irakasle ez diren langileen prestakuntza, eta beste prestakuntza batzuk.\nForu dekretuak bi xedapen gehigarri ditu, ikastetxeak Hezkuntza Departamentuaren Hezkidetza Planean progresiboki sartzeari eta administrazioaren beste instantzia batzuekin lankidetzan aritzeari buruzkoak.\nAzkenik, bi azken xedapen daude, erregelamendu bidezko garapenari eta arau hau indarrean sartzeari buruzkoak.\nHoriek horrela, Nafarroako Eskola Kontseiluaren aldez aurreko txostena ikusirik eta Nafarroako Kontseiluarekin bat, Hezkuntza kontseilariak proposaturik eta Nafarroako Gobernuak 2021eko abuztuaren18an eginiko bilkuran hartutako erabakiarekin bat,\nForu dekretu honen xedea da hezkidetza arautzea Nafarroako Foru Komunitateko ikastetxe publiko eta pribatu itunduetan, generoen arteko berdintasunerako hezkuntzaren helburuak lortzeko.\nForu dekretu hau aplikatuko zaie funts publikoekin finantzatzen diren eta Hezkuntzari buruzko maiatzaren 3ko 2/2006 Lege Organikoaren 3. artikuluan araututako irakaskuntzaren bat ematen duten Nafarroako Foru Komunitateko unibertsitateaz kanpoko hezkuntza sistemako ikastetxe guztiei.\n3. artikulua. Helburuak eta jarduteko printzipio orokorrak.\n1. Hauek dira foru dekretu honen helburuak:\na) Hezkidetzara jotzeko prozesuak ezartzea, orokortzea, finkatzea eta mantentzea funts publikoekin ordaindutako Nafarroako Foru Komunitateko unibertsitateaz kanpoko hezkuntza sistemako ikastetxeetan.\nb) Irakasle guztiei bermatzea hezkidetzako gaitasun profesionala eskuratzen dutela, berdintasunarekiko erantzukizuna kontuan har dezaten edozein erabakitan, izan curriculum programazioari buruzkoak nahiz ikasgelaren kudeaketaren gainekoak, eta beste funtzio batzuetan.\nc) Bermatzea ikastetxeetan edo hezkuntza sistemaren egituretan lan egiten duten langile guztiek prestakuntzaren bidez eskuratuko dutela hezkidetza gaitasuna beren eginkizunak betetzeko.\nd) Ziurtatzea ikasleek eskuratzen dutela berdintasunean bizitzeko gaitasuna, hezkidetzari dagokionez izandako aldaketaren ondorioz.\n2. Foru dekretu honetan planteatutako helburuak lortzeko, Hezkuntza Departamentuaren jarduketak honako printzipio orokor hauen arabera arautuko dira:\na) Hezkidetza hartzen da hezkuntza kalitate inklusiboa lortzeko ezinbesteko elementutzat, eta, beraz, beste hobekuntza programa batzuekiko koordinazioa eta zeharkakotasuna bilatu behar dira.\nb) Hezkidetza eredua hartzen da ikasleen garapen integralaren bermetzat; gaitzen ditu berdintasunean bizitzeko, inolako genero lerratzerik gabe.\nc) Ulertzen da aniztasunak barne hartzen dituela generoen sozializazioan hierarkiak eragindako desberdintasunak ere, eta onartzen dira berdintasunak dakartzan erronkak.\nd) Ulertzen da hezkidetzaren bidezko eraldaketa ikastetxearen nortasuna sendotu nahi duen prozesu bat dela, eta ikastetxeko langile guztiak inplikatzen dituela.\ne) Familiekin batera lan egin behar da prozesu horretan; hortaz, ikastetxeak elkarrekin hausnartzeko prozedurak ezarri behar ditu, foru dekretu honek arautzen duen hezkidetza ereduan ezarritako helburuak lortzeko.\nf) Ontzat hartzen da etengabe ebaluatzeko eta hobetzeko prozesua, eta ezartzen dira hezkidetza eredutik eta haren helburuetatik eratorritako kalitate-adierazleak.\n4. artikulua. Hezkuntza Departamentuaren Hezkidetza Plana.\n1. Hezkidetza ereduak berekin dakar hartzen diren erabakiak, izan curriculumaren eta programazioaren gainekoak, izan ikastetxearen barrenean eginkizun desberdinak garatzeko hartzen direnak, koherenteak izatea eta eragitea genero baldintzarik gabeko berdintasunaren garapenean, hezkidetza apirilaren 4ko 17/2019 Foru Legearen 3. artikuluan definitzen den bezala (17/2019 Foru Legea, Emakumeen eta gizonen arteko berdintasunari buruzkoa). Irakasleek hezkidetzarako gaitasuna eskuratu behar dute, hau da, testuinguru desberdin askotan aplikatzeko ezagutza metatu bat izan behar dute. Hezkidetzarako gaitasuna eskuratzeko, ezinbestekoa da gaiaren ezaguera izatea, hausnartzea, eta jakintza horren parte diren trebetasun praktikoak ezaguerarekin lotzea. Beraz, Hezkidetza Planak, prestakuntza prozesuaren bidez, ezaguera ematen du, eta bermatzen du ikasitakoa praktikan jartzea eta eguneroko zereginetan txertatzea.\nIrakasleek hezkidetzarako gaitasun profesionala eskuratzea funtsezkoa da ikasleek berdintasunean bizitzen ikasteko gaitasuna izan dezaten. Horrela, bai irakasleak bai ikasleak gaitzeko eskakizuna betetzen da.\n2. Emakumezkoak eta gizonezkoak berdintasunez eraikitzeko, eta emakumeen kontrako indarkeria prebenitzeko, hezkuntza sistemaren esparruan, beharrezkoa da proposamen guztiak giltzarri diren ideia antolatzaile batzuen gainean garatzea.\nIdeia antolatzaile horiek hezkidetza eredua egituratzen dute, eta zeharkako gako eta erreferente gisa proposatzen dira hezkuntza eremuko erabaki eta jarduera guztietan, hasi Hezkuntza Departamentutik eta ikastetxeetaraino.\n3. Hauek dira hezkidetza-eredua eraiki behar duten ideia antolatzaileak:\nd) Hezkuntza afektibo eta sexual positiboa, osasungarria eta aniztasunarekiko errespetuzkoa: eskolako lehen etapetatik sexualitate positiboa, osasungarria eraikitzen laguntzea, aniztasuna errespetatuko duena eta orientazio sexualagatiko eta identitate sexualagatiko eta/edo generoagatiko aurreiritziak saihestuko dituena, tratu onean oinarritutako indarkeriarik gabeko berdintasunezko harreman afektiboak sendotzen lagunduz.\n4. Hezkuntza kontseilariak foru agindu baten bidez onetsiko du Hezkidetza Plana, bertan zehazten den iraupenarekin. Hezkidetza Plan horrek jaso beharko ditu bai aurreko atalean ezarritako ideia antolatzaileak, bai prestakuntza prozesuaren ezaugarriak.\n5. Hezkidetza Plana eta, halakorik bada, plan hori zehazten duten programak, derrigorrez bete beharko dituzte Nafarroako Foru Komunitateko unibertsitateaz kanpoko hezkuntza sistemako ikastetxe publikoek eta itunpeko ikastetxe pribatuek.\n5. artikulua. Ikastetxeen Hezkidetza Nortasunaren Plana.\nIkastetxe guztiek beren Hezkidetza Nortasunaren Plana egin beharko dute, Hezkuntza Departamentuaren Hezkidetza Planak ezartzen duenari jarraikiz, foru dekretu honetan xedatzen den hezkidetza ereduaren antolaketa ideiak benetan ezartzeko.\n6. artikulua. Ikastetxeetako hezkidetza bultzatzeko taldea.\n1. Ikastetxe bakoitzean hezkidetza bultzatzeko talde bat sortuko da. Ikastetxe publikoetan, talde bultzatzaile hori honako hauek osatuko dute: ikastetxeko zuzendaritza taldeko ordezkari batek, 7. artikuluan aipatzen den koordinatzaileak eta ikastetxearen ezaugarrietarako egokitzat jotzen den irakasle kopuru batek. Talde hori gutxienez hiru lagunek osatuko dute, salbu eta ezinezkoa bada behar bezala justifikatutako arrazoiengatik. Itunpeko ikastetxe pribatuetan, ikastetxeak berak xedatuko du talde bultzatzailearen osaera.\n2. Ikastetxeko zuzendaritza taldeak izanen du hezkidetzaren bidezko eraldaketaren lidergoa, eta haren garapena dinamizatuko du talde bultzatzailearekin lankidetzan.\n3. Talde bultzatzaileak lan eginen du ikastetxean dauden koordinazio egiturekin batera, eta erantzunkizuna horiekin banatuz.\n4. Hauek izanen dira ikastetxe bakoitzeko talde bultzatzailearen eginkizunak:\na) Diagnostikoa egin eta horretan oinarrituta Hezkidetza Nortasunaren Plana idatzi, eta urteko programazio orokorrean txertatu.\nb) Mekanismo eraginkorrak jarri eraldaketa prozesua dinamikoa izan dadin, denboran iraun dezan eta ikastetxearen identitatetzat har dadin.\nc) Ikastetxeko koordinazio egiturekiko koordinazioa ezarri.\nd) Ikastetxeko eskola kontseiluarekin lankidetzan aritu Hezkidetza Nortasunaren Plana garatzeko.\ne) Ikastetxeko ikasleen familiak inplikatu, Hezkidetza Nortasunaren Planean erabakitako jarduketetatik abiatuta.\nf) Hezkuntza Departamentuaren Hezkidetza Planean zehaztutako beste edozein.\n7. artikulua. Koordinazioa eta hezkidetzarako sareak.\n1. Ikastetxe publikoetan, zuzendaritza taldeak irakasle bat izendatuko du, Hezkuntza Departamentuaren Hezkidetza Planean ezartzen diren irizpideei jarraikiz, Hezkidetza Nortasunaren Plana koordinatzeko eginkizunak bete ditzan. Itunpeko ikastetxe pribatuetan, horien organo eskudunak eginen du izendatze hori.\n2. Ikastetxe guztiak sareen egitura baten bidez lotuko dira. Sareek Hezkuntza Departamentuak ikasturte bakoitzerako ezartzen dituen bilerak eginen dituzte, eta izendatutako koordinatzailea joanen da bilera horietara.\n3. Hauek dira sareen bileretan lortu nahi diren helburuak: lagun egitea, informazioa, prestakuntza espezifikoa, esperientzia trukea eta prozesuaren ebaluazioa bultzatzea.\n4. Zuzendaritza taldeak erraztasunak emanen dizkio koordinatzaileari ikastetxeko sarearen bileretara joateko.\n5. Landa eremuko ikastetxeetako Hezkidetza Nortasunaren Planaren koordinatzaileek Hezkuntza Departamentuko dagokien unitatearekin adostuko dute bileretara joatea eta parte-hartzea, sareen helburuak lortzen lagunduko dela bermatuz.\nHezkidetza Planeko prestakuntza\n8. artikulua. Irakasleen prestakuntza.\n1. Prestakuntza hartzen da gaitasunen irakaskuntza eta ikaskuntza prozesutzat, hezkidetzan gertatzen diren aldaketak finkatzeko.\nIkastetxeetan hezkidetza eredu bat garatzeko, ezinbestekoa da prestakuntza progresiboa eta lagun egitea.\nPrestakuntzak prozesu bat ezarriko du, bermatzen duena hezkidetzan aritzeko gogoeta egitea eta baliabideak eskuratzen direla.\n2. Honako hauek dira Hezkidetza Planeko prestakuntzaren oinarrizko helburuak:\na) Hezkidetza ereduan oinarrituta erabakiak elkarrekin hartuko dituzten irakasleen taldeak sortzea.\nb) Irakasleei tresnak ematea gogoeta egiteko eta identifikatzeko zer erantzukizun eta eraginkortasun duen ikastetxeen hezkuntza testuinguruak berdintasunerako aldaketak eragiteko.\nc) Ziurtatzea irakasleak hezkidetza ereduaren funtsezko ideietan trebatzen direla eta ideia horiek beren funtzio guztien garapenean integratzen dituztela.\nd) Gogoeta kritiko etengabearen beharra sustatzea desberdintasunaren arrazoi nagusiei buruz, horien iraunkortasunari buruz, desberdintasun modu berrien agerpenari buruz eta lortutako lorpenei buruz.\n9. artikulua. Irakasle ez diren langileen prestakuntza.\nBermatzeko ikastetxeetan hezkidetzaren gaineko ezagutzak dituzten pertsonak daudela, irakasle ez diren langileek Hezkuntza Departamentuaren Hezkidetza Planean ezartzen den prestakuntza jasoko dute.\n10. artikulua. Bestelako prestakuntza batzuk.\n1. Hezkuntza Departamentuaren hezkidetza ereduan ezarritako helburuak lortzeko, Hezkuntza Planean ezartzen den prestakuntza jasoko dute Departamentuaren egoitzan lan egiten duten langileek.\n2. Halaber, Hezkuntza Departamentuko Irakasleentzako Laguntza Zentroetan eta Baliabide Zentroetan lan egiten duten langileek Hezkidetza Planean zehazten den prestakuntza jasoko dute.\nLehen xedapen gehigarria.–Hezkuntza Departamentuaren Hezkidetza Planean progresiboki sartzea.\nNafarroako Foru Komunitateko hezkuntza sistemako ikastetxe publikoak eta itunpeko ikastetxe pribatuak progresiboki sartuko dira Hezkidetza Planean, eta Hezkuntza Departamentuak zehaztuko du, hezkidetzaren arloan eskumena duen Hezkuntza Departamentuko Zuzendaritza Nagusiko titularrak onetsitako urteko ebazpenaren bidez.\nBigarren xedapen gehigarria.–Administrazioaren beste instantzia batzuekin elkarlana.\nHezkuntza Departamentuak lankidetza sustatuko du administrazioaren beste instantzia batzuekin, foru dekretu honetan azaldutako helburuak lortzeko.\nAzken xedapenetako lehena.–Erregelamendu bidezko garapena.\nIruñean, 2021eko abuztuaren 18an.–Nafarroako Gobernuko lehendakaria, María Chivite Navascués.–Hezkuntzako kontseilaria, Carlos Gimeno Gurpegui.\nIragarkiaren kodea: F2112760


Ruta Sur: Vuelta al humedal de las colas del embalse eu - rutasverdes - web.araba.eus\nRuta Sur: Vuelta al humedal de las colas del embalse eu - rutasverdes\nIbilbideak Ramsar hitzarmenak babestutako hezeguneen artean dagoen Uribarri-Ganboa urtegiaren adarretara eta urtero hegazti migratzaile asko hartzen dituen Mendixur Ornitologia Parkera hurbilduko gaitu.\nGaraioko Eskualde Parkean dagoen informazio etxearen ondotik abiatuko gara. Hau ezkerretara utziz errepidean aurrera egingo dugu, harik eta lehenengo bidegurutzean urtegiaren gainetik doan pasabidearen desbiderapena hartu arte. Mendebalderantz goaz orain. Ezkerrean Mendixur Ornitologia Parkea ikusi dezakegu, urtegiaren hegoaldeko adarretako batean kokatuta. Zonalde hau Ramsar Hitzarmenak babestutako hezeguneen zerrendan azaltzen da, migrazioan hainbat ur-hegaztirentzako atseden hartzeko eta elikatzeko leku garrantzitsua baita.\nPistan aurrera jarraituko dugu harik eta dikera heldu arte. Bertan azaltzen zaigu Orenin irlako ikuspegirik onena. Gaur egun zikoinek eta lertxunek kolonizatutako biodibertsitatearen gordeleku paregabea den irlatxo hau, duela hamarkada batzuk urtegiaren sorrerarekin desagertu ziren herrietako bat izan zen. Atzealdean, aisialdirako leku paregabeak diren Garaioko Eskualde Parkeko hondartzak ikusi ditzakegu. Urtegiko dikea zeharkatu ostean GR 38tik – Ardoaren eta arrainaren bidetik- gertu joango gara. Baina Azuako herrigunera hurbildu heinean bi bideak parean joango dira. Herri honetako elizako aurriek adierazten digute jada gutxi falta dela zirkuitua ixteko.\nAzuako pasabidea zeharkatu eta eskumako pista hartuko dugu, urtegiaren ertzetik aurrera jarraituz. Pixka bat aurrerago ur gaineko beste pasabide bat zeharkatu eta berehala ezkerrera joko dugu, pistan gora, harik eta Muskurio mendixkaren magalean kokaturiko begiratokira heldu arte. Ikuspegiaz gozatu ostean pistatik jarraituko dugu, beti aurrera, errepidera heldu arte. Behin errepidean, ezkerrera jotzen badugu Garaiora helduko gara, ibilbidearen amaiera puntura.\nHegoaldeko ibilbidea (PDF) Hegoaldeko ibilbidea (GPX) Hegoaldeko ibilbidea (KMZ)\nZailtasun txikia Bizikletaz


Egilea: Anonimoa - irailak 25, 2019\nIzenburua: Anaren bakardadea\nArgitalpen data: 2006ko abendua\nAna, hamabost urte besterik ez dituen neska gazte eta zoriontsua da. Baina horri bat bateko amaiera bat ezarriko dion jokabide bat burutuko du. Anak, maitasunaren besoetara egingo du salto, eta horrek bere bizitzari amaiera ekarriko dio. Babes gabe maitasunaren beso lirain horietan jolasean ibiliko da. Horrela ibiltzeak arazo larri bat sortuko dio, eta laguntza beharko du. Baina zoritxarrez, ez du halakorik jasoko eta bere bizitzak hileta odoltsu batean aurkituko du amaiera. Anak badauka ahizpa bat, Victoria izena duena. Hark denbora darama kanpoan ikasten, baina bere ahizparen heriotzaz enteratzean, etxera itzuli eta dena ulertzen saiatuko da, eta gizarte honen alderik ilunena ezagutuko du.\nNire ustez, liburu honek gazteriaren eta maitasunaren beso hasiera batean hain lirain eta erakargarri, baina gauzak okertuz gero oso itsusiak bilakatu daitezkeenei buruzko hausnarketa bat egitera bultzatzen gaitu. Hasieran dena da berria, polita, interesgarria, baina gure kartak gaizki jokatzen baditugu dena okertu daiteke. Eta gauzak okertzeak, milaka kalte ekar ditzake maitasunaren arlo korapilatsu honetan. Gainera, liburu honek argi uzten digu hori, Anak bere kartak gaizki jokatzearren hilda amaitzen baitu.\nZer deskubrituko du Victoriak bere ahizparen bizitzaren inguruan? Zer egin zuen gaizki Anak? Irakurri eta deskubritu ezazue!


Prentsa espezializatuak Lubaki amaigabeari eman dio 2019 Feroz Zinemaldia Saria\nEspainiako Zinema Informatzaileen Elkarteak ematen du saria, Zinemaldiaren Atal Ofizialean lehian dauden pelikula guztien artean.\n'Lubaki amaigabea', Arregi, Garaño eta Goenaga zinegileen 'beldurraren alegoria'\nPrentsaren onarpenak ilusioz bete ditu Goenaga, Arregi eta Garaño\nDe la Torre eta Cuesta sariak irabazteko faboritoak dira 'Lubaki amaigabea'-gatik\nIkusle gehienak, pozik 'Lubaki amaigabea' ikusi ondoren\nHiru zuzendariek 'Lubaki amaigabea' Zinemalditik 'indartuta' irtetea espero dute\nJon Garañok, Aitor Arregik eta Jose Mari Goenagak zuzendutako Lubaki amaigabea-k irabazi du 2019ko Feroz Zinemaldia Saria, Espainiako Zinema Informatzaileen Elkarteak iragarri duenez. Prentsa espezializatuak ematen du sari hori.\nMaria Guerra elkarteko presidenteak esan duenez, pelikulak "beldurraz" hitz egiten du, eta inoiz ez bezala egin den "historia berriaren begirada" bat da, eta orainaldiarekin "erabateko harremana" dauka.\nDonostiako Zinemaldian estreinatu zenetik pelikulak jasotako "gauza positiboak" nabarmendu ditu Arregik. Berarentzat, sari honek "sentsazioak horrelakoak zirela" erakutsi du.\nBestalde, Garañok babesa eskertu du Goenagak. Esan duenez, beti "ondo tratatuta" sentitu dira prentsaren aldetik, eta adierazi du aktoreak "pelikularen oinarrizko zati bat" izan direla. Beraz, "sari horren zati bat" eurena da.\nSari honekin, AICEko kideek Atal Ofizialeko pelikularik onena saritzen dute. Beste urteetan hurrengo filmak saritu dituzte: Quién te cantará (Carlos Vermut), Disaster artist (James Franco), El hombre de las mil caras (Alberto Rodríguez), Truman (Cesc Gay) eta La isla mínima (Alberto Rodríguez).\nFeroz Sarien hurrengo edizioak ez dauka oraindik datarik ezta lekurik ere, AICEko presidenteak esan duenez, "pelikula onak bezala", oraindik prestatzen ari delako.\nHala ere, izendatuak iragartzeko data badagoela aurreratu du. Azaroaren 26an iragarriko dituzte, ohi baino lehenago, Oscar Sarien aurrerapenaren ondorioz. Gertakizun horrek Goya Sariak aurreratzea ere behartu du. Lehen txandako bozketak azaroaren 13tik 20ra egingo dituzte.


Behar bereziak dituzten haurrek barraketarako txartel bereziak eskura ditzakete udaletxean - Azkoitia - Maxixatzen.eus\nBehar bereziak dituzten haurrek barraketarako txartel bereziak eskura ditzakete udaletxean\nAnartz Izagirre 2021-11-22 11:05\nUdalak txartelak banatuko ditu behar bereziak dituztenen artean, barraketan lehentasuna izan dezaten. Udaletxeko Herritarren Arreta Zerbitzuan eskura daitezke txartelak, astelehenetik ostiralera, 07:30etik 15:30era bitartean. Bestalde, Umeen Eguna abenduaren 1ean izango da.\nBeste urte batez, Azkoitiko Udalak txartelak banatuko ditu behar bereziak dituen herritarrek barraketan lehentasuna izan dezaten eta ilarak saihestu ditzaten. Txartel horiek eskuragarri daude dagoeneko udaletxeko Herritarren Arreta Zerbitzuan, eta astelehenetik ostiralera, 07:30etik 15:30era bitartean jaso daitezke.\nBestalde, beste hainbat neurri ere hartuko ditu erakundeak barraketan; hain zuzen ere, ostiraletan, larunbatetan eta igandeetan musika kenduko dute 18:00etatik 19:00etara bitartean, haur batzuek ez dutelako zarata edo bolumen handia ondo jasaten.\nAbenduaren 2ra bitartean egongo dira barrakak Azkoitian. Astelehenetik ostegunera bitartean, 21:00etan itxiko dira horiek, eta ostiraletan, larunbatetan zein igandeetan, 00:00etan. Umeen Eguna abenduaren 1ean, asteazkena, izango da, eta barraketako sarrera euro baten truke eskuratu ahal izango da egun horretan.


2021/11/02 - 2021/12/11\nErakusketako testuak, Yurre Ugarte idazleak Zaldi Urdina arte espazioan gidatzen duen literatur Sorkuntza Tailerreko partaideek sortuak dira. Izaro Mariezkurrena, Jon Elortza eta Jon Sáenz del Castillo artisten jatorrizko marrazkietan oinarrituta daude.\nNon: Tomasene Kultur Etxea\nAURPEGRAFIAK, IÑAKI MARTIARENA 'MATTIN'\n2021/11/05 - 2021/12/17\nIñaki Martiarena Otxotorena Mattin autorearen arabera, Aurpegrafiak iritzi-ariketa bat da, eta Euskal Herriko XX. mendeko euskarazko kulturaren, kirolaren eta genero-berdintasunaren arloko 50 lagun ezagunen karigrafiak biltzen ditu. Karigrafiek, Mattinen beraren hitzetan, "ez dituzte pertsonak zauritzen", eta protagonistei eta haien ibilbideei omenaldia egiten dien dibulgazio-proiektu bati bizia ematen diote.\nNon: Okendo Kultur Etxea (eraikin historikoa)\nAzaroaren 18an, erakusketara bisita gidatua izango da, Iñaki Martiaren Mattin egilearekin.\nEuskaraz: 18:00 / Gazteleraz: 19:00\nVIRGINIA WOOLF. GELA BAT NORBERARENA, SARA MORANTEREN ESKUTIK\n2021/11/05 - 2022/01/31\nErakusketan Virginia Woolf idazlearen bizitza eta obra biltzen dira, Gela bat norberarena saiakeran, Seix Barralentzat sortutako Sara Moranteren ilustrazio artistikoen bidez. Laura Pujolek itzulitako Elena Medelen liburuaren edizioak bezala, erakusketa honek idatzi zuten eta idatzi nahi izan zuten emakumeen oroimena ohoratu nahi du. Sara Moranteren ilustrazio sinbolikoek Virginia Woolfen unibertso konplexura eta aberatsera hurbiltzen gaituzte. Bere garaiko nobelagile handienetako bat izan zen literatur ibilbide berriak esploratuz, eta XX. mendeko literatur modernismoaren eta nazioarteko feminismoaren eredua.\nAsteartetik ostiralera: 16:00-20:30 (Gabonak: 10:00-14:00)\n2021/11/19 - 2022/01/29\nArtea Komikigintzan Telefónica Fundazioak ekoitzi eta Asier Mensuro arte historiagileak komisariatu duen erakusketa da. Okendo Kultur Etxera Donostia Kulturaren Luteraktum programaren baitan dator.\nKomikia margo lan handietara nola gerturatu den islatzen du erakusketak. Hala, margo lan ospetsu askoren bertsioak jasotzen ditu, guztiak bederatzigarren artearen egile ezagunek sortuak: hala nola, Paco Roca, Javier Olivares, Edmond Baudoin edo Ctherine Meuriss. Tartean euskal artista ugari ere badira, esaterako, Luis Durán, Santiago Valenzuela edo Sagar Fornies.\nHonez gain, erakusketa honetan bi artista gipuzkoarren lanak ere gehitu dira, lehen aldiz Okendo Kultur Etxeko aretoan erakutsiko direnak: bat Ángel Alonsoren lana, ad hoc sortua, Peter Brueghelen Babelgo Dorrean oinarrituta eta bestea, Museo Bilduma komikiaren orri bat, Iñaki Holgado eta Harkaitz Cano komikigileeena.\nZalantzarik gabe, pinturaren mundura ikuspuntu desberdin batetik hurbiltzeko aukera paregabea.\nLarunbatak eta zubiak: 10:00-14:00 / 16:30-20:00\nAlfabeto ikusezina erakusketa, egia esan, espedizio bat da, formaren eta hizkuntzaren arteko mugak aztertzen dituena: formala eta abstraktua. Letra irudi gisa eta letra hizkuntza gisa. Baina, batez ere, alfabetoaren ospakizuna da erakusketa. Geometria soilaren musika, formen arteko oihartzuna eta hizketa ikusarazteko gaitasuna.\nLarunbatak eta zubiak: 16:30-20:00


TTIRRIKI TTARRAKA HANKAK LURREAN - Bioeraikuntzak eta romaneskoa - Arrosa\nIthaka Ukatuz 2019/02/08\nGaurko kolaborazioan Arzank gure chef handia izan da Arraioko gela arroxean. Garaiko barazkien gaineko ezaugarri eta errezeten atalean romaneskoa ekarri digu. Itxura berezia bezain ederra duen neguko barazki honekin opiltxoak egiteko errezeta paregabea ekarri digu gurera. Bestetik, elkarrizketaren tartean Inhar Agirrezabal zarauztar arkitektoa bertaratu zaigu bio eraikuntzaz jardutera. Izan ere, zer da bio eraikuntza? zer ikasi dezakegu, nola baliatu naturak eskainiko baliabideak, nola jardun gure lurrarentzat kaltegarriak ez diren baliabideekin? Hauek eta bestelako mila galdera erantzuteko eta batez ere bio eraikuntzaz pixkat gehiago sakontzeko aukera izan dugu.


Europako Medikuntza Ikasleen Orkestra eta Koruak lehen aldiz jardungo dau Euskadin - Bizkaie! - Uriola.eus\nEuropako Medikuntza Ikasleen Orkestra eta Koruak lehen aldiz jardungo dau Euskadin\nBizkaie! 2014-07-18 07:50 Kultura-aisialdia\nGaur, 18:30ean, Bizkaia Aretoko Baroja gelan (Abandoibarra etorbidea 3, Bilbo), Europako Medikuntza Ikasleen Orkestra eta Korua (European Medical Students’ Orchestra and Choir - EMSOC) osotzen daben 75 gazteei harrera ekitaldia egingo deutsee.\nNazinoarte mailako kultur egitasmo honek urtero batzen ditu Europako Medikuntza Fakultade desbardinetako medikuntza ikasle eta mediku gazteak hainbat kontzertu emoteko. Aurten, topaketa horretarako Euskadi aukeratu dabe.\nHarrera ekitaldian parte hartuko dabe Carmelo Garitaonandia, UPV/EHUko Bizkaiko Campuseko errektoreordea, Asier Abaunza, Bilboko Udaleko zinegotzia, eta baita Europako Medikuntza Ikasleen Orkestra eta Koruko musikari gazteek be.\nDatozen zortzi egunetan, taldea osotzen daben 75 gazteek (45 orkestrako kideak dira eta 35 korukoak) egitarau betea izango dabe, goiz eta arratsaldez entseguak izango baititue. Halan da be, adiskidetzeko eta hainbat toki turistiko ezagutzeko aukerea be izango dabe, besteak beste, Guggenheim Museoa edo Plentziako udalerria. Euskadin egongo diran egunetan, UPV/EHUko Miguel de Unamuno Ikastetxe Nagusian hartuko dabe ostatu gazteek eta entseguak Bizkaia Aretoan egingo ditue.\nUrte honetan, Europako Medikuntza Ikasleen Orkestra eta Koruko kideen artean Euskal Herriko Unibersidadeko Medikuntza eta Odontologia Fakultadean ikasten daben lau gazte be badagoz tartean. Eta horreen artean, Iñigo Hernando nabarmendu behar da, Medikuntzako bosgarren mailea amaitu barri dauen gazte hau izan baita Europako Medikuntza Ikasleen Orkestra eta Korua Euskadira etortea posible egin dauena. Hernandok klarinetea joten dau eta Medikuntzako lehen mailan matrikulau zanetik hartzen dau parte orkestra honegaz. Beste alde batetik, nabarmendu behar da, baita be, orkestrako zuzendaria, Margarita Lorenzo de Reizabal, UPV/EHUn Medikuntzan eta Kirurgian lizentziatua dala, eta baritono bakarlaria, Patxi García Garmilla, UPV/EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultadeko irakaslea dala.\n- Garagarrilak 25, barikua, 20:00etan, Bilboko Santiago katedralean. Sarrerea librea.\n- Garagarrilak 26, zapatua, 20:00etan, Gasteizko Santa María katedralean. Sarrerea librea.\nEuropako Medikuntza Ikasleen Orkestra eta Koruaren historia\nErakunde honen jatorria 1993. urtetik dator, Wurzburg (Alemania) urian musika zaletasuna konpartiduten eben medikuntza ikasleen lehen topaketea egin zanean. Urtez urte, parte-hartzaileen kopurua handitzen joan zan, eta aldi berean alkartea kontinenteko toki desbardinetan hasi zan kontzertuak eskaintzen, besteak beste, Berlinen, Londonen, Ljubljanan, Budapesten, Erroman, Bartzelonan edo Pragan. Azkenik, 2009. urtean, orkestreak eta koruak bat egin eben, irabazi-asmorik bako alkarte hau sendotuz.\nMargarita Lorenzo de Reizabal, orkestrako zuzendaria Bilbon jaio zan, eta bertan egin zituan Piano eta Konposizino goi ikasketak, Karrera Amaierako Ohorezko Sariakaz Solfeoan, Pianoan, Konposizinoan, Orkestazinoan, Artean, Musikearen Historian eta Musikearen Estetikan. Gainera, Medikuntza eta Kirurgian lizentziatua da Euskal Herriko Unibersidadean. Nazinoarte mailan ibilbide luze eta emonkorraren ondoren, 1993. urtetik Leioako Gazte Orkestrako zuzendari titularra da eta gaur egun Musikeneko Analisia, Konposizinoa eta Zuzendaritza Saileko zuzendaria da.\nAnna Katharina Kalmbach, barriz, koruaren zuzendaria da. Hezkuntza musikala ikasi eban Karlsruheko Musika Unibersidadean (Alemania) biolinaren errendimenduan eta koru zuzendaritzan espezializatuz. Gaur egun, koru zuzendaritzako irakaslea da eta Luzerner Kantorei neskakaz osotutako umeen koruko zuzendari artistikoa 2012tik.\nGarbiñe Abendaño, soprano bakarlaria. Basaurin jaio zan. Bilbo eta Donostiako Musika Eskoletan ikasi eban musikea. Musika Pedagogia, Solfeo eta musikearen teoria, Gitarra eta Kantua tituluak eskuratu zituan, azken hau karrera amaierako sariagaz. 1986. urtean Iparraguirre musika ikasketen Zentroa sortu eban Basaurin eta hor 18 hilabetez irakasle lanetan egon zan. Euskal Kantu Lirikoa proiektuko kidea da hasieratik eta, gaur egun, soprano bakarlaria da eta kantu irakaslea Leioako Musika Eskolan.\nPatxi García Garmilla, baritono bakarlaria. 1973an hasi eban musikari lez bere ibilbidea. Baritono bakarlari eta organo-jotzaile ibili izan da. Konposizino eta musikologian lizentziatua da eta, ganera, irakaslea da Euskal Herriko Unibersidadeko Zientzia eta Teknologia Fakultadean. Baritono bakarlari lez 1975ean hasi zan, Beethovenen bederatzigarren sinfonia abestuz Bilboko Orkestra Sinfonikoagaz batera. Ordutik, saio asko egin ditu bakarlari lez eta, ganera, koru ospetsuetan be parte hartu dau, Bilboko Koral Alkartean, Bilboko Ganbara Koruan, Bilboko Collegium Vocalen, Euskal Herriko Unibersidadeko Koruan edo bera sortzaileetako bat izan zan Aula Boreal talde barrokoan.


Jar itzazu efektu bereziak zure bideoetan mugikorretik – KZblog\nJar itzazu efektu bereziak zure bideoetan mugikorretik\nAzken urteotan bideoek garrantzia handia hartu dute sare sozialetan eta Interneten orokorrean. Gure mugikorrak grabatzen ditugun edo sare sozialen bidez gure lagunekin edo familiakoekin partekatzen ditugun bideoz beteta daude.\nBideoak grabatzea gustatzen bazaizu, baina gainera ukitu berezi bat eman nahi badiozu efektu bereziak jarriz, zure bideoetan efektu digitalak jartzeko aplikazioak daudela jakin behar duzu, film edo bideo-joko bat balitz bezala.\nEfektu bereziekin zure mugikorrean bideoak sortzeko 5 app\nGaur KZgunetik mugikorrean zure bideoetarako efektu bereziak sor ditzakezun aplikazio batzuk erakutsi nahi dizkizugu.\nLikee (LIKE Bideo berria) efektu bereziak dituzten bideo laburrak editatzeko aukera ematen duen aplikazio bat da. Efektu bereziak ditu, Stickers eta emojis. 300 efektu berezi baino gehiagoren artean, flotatzeko, denboran bidaiatzeko edo film zaharrak sortzeko efektua aurki dezakezu. Musika-bideoak ere sor ditzakezu, eta efektu bereziak jartzeaz gain, musika ere nahastu dezakezu.\nEfektu bisualak dituen aplikazioa, komikietan inspiratuta; adibidez, suzko bolak edo begitik laser-izpiak botatzeko aukera du. Efektu bisualetan sartzen diren soinu efektuak ere baditu. Gainera, zure bideoetan jar ditzakezun kanta instrumental dramatikoen zerrenda bat duzu. Instagram, Facebook, YouTube eta posta elektronikoaren bidez partekatu ditzakezu.\n30 efektu berezi baino gehiago dituen aplikazioa, akzio guztietarako soinuak eta zure filmak gordetzeko berezko artxiboa du. Erabiltzeko erraza da, soilik gustatzen zaizun efektua aukeratu behar duzu, grabatu edo inportatu bideoa eta azkenik aplikazioko ‘efektu laguntzaileak’ bere lana egitea utzi.\n100 efektu berezi baino gehiago eta bideo iragazkiak eskaintzen dizkizu. Klik gutxi batzuekin, gainjartzeak, iragazkiak, eranskailuak, musika, soinu-efektuak eta testua jarri ahal izango dituzu. Partikulak, sua, magia, pantaila HUD… bezalako efektuak ditu. Lana amaitutakoan, bereizmen handiko bideoak esportatu edo YouTubera igo ahal izango dituzu, sare sozialetan partekatzeko.\nMovie Ride Fx\nAplikazio honen efektu bereziei esker, espazio-ontzi batean nabigatu edo hegazkin batean hegan egin dezakezu. MovieRide FX aplikazioarekin, film baten moduan sentituko zara. Zure filmeko klipa aukeratu, zure aktorea grabatu eta MovieRide FX-ek magia egiten uztea besterik ez duzu.\nZure mugikorrean hauetako aplikazioen bat jarri nahi duzu eta ez dakizu nola egin? Eman izena KZguneako “Smartphoneak eta tabletak. Zure Android gailua erabiltzen ikasi” ikastaroan\nNork KZgunea| 2020-01-03T13:12:28+02:00\t2020/01/07|Informatika eta Teknologi berriak, Orokorra|Iruzkinik gabe\nKontxi eta KZgunea oporretan doaz\nEgin itzazu bisita birtualak munduko museorik onenetan\nInformatika eta Teknologi berriak (555)


2020ko Donostiako Estropadak: V. Fabrika Kultura Berriaren ADEGI Sariak - Donostia Kultura\n2020ko Donostiako Estropadak: V. Fabrika Kultura Berriaren ADEGI Sariak\nIraila(r)en 14-(e)an, 2020 [13:10 h.]\n2020ko Donostiako Estropadak: ADEGI sariak\nGaur eguerdiko 12:00etan eta Bokado Jatetxean, 2020ko Donostiako Estropadetan denborarik onena lortu duten bi traineru gipuzkoarrei (bai emakumezkoen modalitatean bai gizonezkoenean) Fabrika Kultura Berriaren ADEGI Saria eman zaie.\nEmakumezkoen modalitatean, saria Orio-ko eskifaiarentzat izan da; Orioko neskek, bi jardunaldietako denborak kontuan hartuta, 21:59,80ko denbora egin zuten eta gizonezkoen modalitatean berriz, Hondarribia Arraun Elkarteak, 39:26,52ko denbora batekin, ondoz ondoko hiru urte jaso du saria.\nSariak, ADEGIko zuzendari orokorrak, José Miguel Ayerzak, eta ADEGIko lehendakariak, Eduardo Junkerak banatu dizkiete. Sarien banaketaren ekitaldian Eneko Goiak - Donostiako alkateak - parte hartu du.\nSarituen argazkia (jpg, 2773 KB)


Agustin Anabitarte Irazu\n2016-05-19-an 16:07-tan argitaratua\nEuskal idazleen artean ezezagunenetakoa izango da ziur aski Agustin Anabitarte «Anabi». Donostian jaioa zen, 1891ko azaroaren 20an. Gaztetan merkataritza ikasketak egin zituen bertan, eta bide horretatik izan zuen baita ere ogibidea.\nZaletasuna, ordea, idaztea izan zuen gaztetarik. Hogeita hamalau urte zituela, 1923an bere lehen liburua kaleratu zuen, Neska-mutilleri dirua aurreratzen erakusteko; bi urte beranduago, 1925ean Antziñako Olinpiar Jolasak.\nDena dela, Anabitarteren obra nagusiak eleberriak izan ziren: Usauri, Euskaltzaindiko Schuchardt saria 1929an; Donostia, sari berbera lortu zuena 1932an; Poli, 1958an argitaratua, Anabitartek 69 urte zituela. Esan daiteke nobela horietan Donostiaren erakusle eta aztertzaile zorrotza agertzen dela.\nBidai kronika bat ere argitaratu zuen Aprika’ko basmortuan izenekoa 1961ean; Algeriako basamortuan barrena egindako txango baten berri ematen du. Izan ere, Anabitarte oso argazkizalea zen, eta han-hemenka ibili ohi zen argazkiak egiten. Batzuetan, argazki horiekin erakusketak ere egin izan zituen.\nErdaraz Patrones y capitanes de yates izeneko liburua argitaratu zuen 1958an.\nBizitza luzea izan zuen Anabik; Donostian hil zen 1981ean, laurogeita hamar urte bete gabe zituelarik.\nEtxaide Lizasoain, Inazio Maria\nInazio Maria Etxaide Lizasoain\n2016-05-19-an 16:06-tan argitaratua\nDonostian jaio zen 1884ko abenduaren 1ean, Kale Nagusiko lehen zenbakian. Gurasoak Inazio Etxaide Etxebeste ziburutarra eta Pilar Lizasoain Minondo lezotarra izan zituen. Haren bizitzaren gora-beheren berri zehatza daukagu: Yon Etxaide Itharte haren semeak liburu eder bat idatzi zuen 1971n Etxaide jauna izenburuaz. Hortik hartu ditugu, gehienbat, ohar hauek; bertan, biografiarekin batera, Inazio Maria Etxaidek egindako euskal izkribu asko ere bildu zituen.\nBatxilerra etxean ikasita, industri ingeniari ikasketak egin zituen Bilbon; 1906an ikasketak bukaturik, hurrengo urtean hasi zen katastro lanetan Gipuzkoako Foru Aldundian. Orduan hasi zen, baita ere, euskaraz ikasten, berak aitortzen zuenez oso gutxi baitzekien. 1909ko martxoaren 9an Aldundiko industri ingeniari izendatu zuten, eta horren barruan probintziako telefono sistemako buru. Azken hori izango zen, hain zuzen, bere bizitzako langintzarik garrantzitsuena: Donostian eta bere inguruan berak ezarri zuen telefono automatikoa, lehen aldiz Penintsula osoan. Ericsson sistema suediarrean oinarrituta, Donostia inguruko hamabost kilometro hartzen zituen linea automatikoak, Usurbilgo Aginaga, Andoain eta Oiartzuneraino. Lan horrengatik lanaren zilarrezko domina eman zioten 1926ko abuztuaren 30ean. Euskaraz liburu zoragarria idatzi zuen gai horren inguruan 1927an: Telefonoaren sortze ta aurrerapena. Teknologia modernoaz idatzitako lehen euskal liburua dela esan daiteke.\nLehenagotik, 1915eko apirilaren 29an Maria Dolores Itharte Alberdirekin ezkondu zen Zumarragan, andrearen sorterrian alegia. Zazpi seme eta hiru alaba izan zituzten.\nPentsamoldez Inazio Maria Etxaide katolikoa, integrista eta elizaren aldekoa izan zen. Ramon Intzagari apaizarekin batera, 1910ean hasi zen Gazteria Integristako euskal erakusketak antolatzen. Geroztik, joera integrista eta katolikoko elkarte eta aldizkariak sortzen lagundu zuen: Legión Católica Española, Centro de Actuación y Propaganda Católica, Editorial Católica, La Cruz, etab. Haren semeak kontatzen duenez, makina bat aldiz agertzen omen zitzaien kexu seme-alabei, elizarako haien jaiera urria ikusirik: — Epelak sumatzen zaituztet eta epela, nolabait ere, arbuiagarriagoa zaio Jaungoikoari hotza baino. Hala ere, errepublika garaian euskal Estatutuaren aldeko botoa eman zuen, eskuindar guztiek ez bezala. Bera ez zen inoiz abertzale izan, eskuindar espainolista baizik; horren gainetik, ordea, autonomista zen. Gerran, jakina, Francoren alde eta gorrien aurka atera zen Etxaide.\nAlargundurik 1947an, bere lanik maiteena utzi behar izan zuen 1949ko maiatzaren 9an, ministerioko agindu baten bitartez Gipuzkoako Telefonoaren Zuzendaritza Compañía Telefónica Nacionalak bere gain hartu zuenean. Lana gogotik egin ondoren, hala ere!\nMusikazale porrokatua, euskarazko hiru zartzuelei jarri zien musika: Manuel Lekuonaren Azienda publikua eta Eun dukat, eta Jose Beñaranen San Juaneko gereziyak.\nBere ideia politiko eta erlijiosoen gain, Etxaide euskaltzale zuzen eta zorrotza izan zela esan daiteke. Juan Carlos Guerrak uzitako hutsunea betetzeko, 1942ko martxoaren 26an euskaltzain izendatu zuten; bere sarrera hitzaldia Jatorrizko euskeraren azterpenaldia izan zen. Azkue hil ondoren, berriz, Euskaltzaindiak bizi zuen egoera larrian iraunbiderik bilatu nahia edo, 1951ko azaroaren 3an euskaltzainburu izendatu zuten.\nHiru urte beranduago, 1954ko abenduaren 15ean ezkerreko hanka belaun gainetik moztu behar izan zioten enbolia baten ondorioz. Ategorrietako Aldatzain bere etxean hil zen, 1962ko azaroaren 14an, hirurogeita hemezortzi urte bete baino egun batzuk lehenago. Orobateko esaldi honetan laburtu zuen aitaren izatea Yon Etxaide semeak:\n—Mehe eta zorrotza zen, gorputzez bezala izpirituz ere.\nZubia Zigaron, Jose Maria\n2016-05-19-an 16:04-tan argitaratua\nZumaiarra zen sortzez Aita Mari, baina donostiarrok betiko zorretan egon behar genuke gizon handi harekin.\n1809ko martxoaren 15ean jaio zen, eta aita bezala arrantzan hasi zen txiki-txikitatik. Lehen karlistaldian familiak dena galdu zuen, eta egoera latz hartan Ameriketara zenbait joan-etorri egin zituen Aita Marik.\nHan ezin ohitu, ordea, eta berrogei bat urte zituela, 1850. urtearen inguruan beraz, Donostiara etorri zen lanera eta bizi izatera. Txalupa baten jabe egin zen, eta berak zekien lanean hasi zen: patroi lanetan, alegia.\nMarinel iaio eta trebea izan behar zuen, inondik ere. Orduan arrantzale itsasontzietan ez zegoen gaur bezalako tresneria eta ziurtasunik; gizon asko hiltzen zen itota itsasoan… Aita Marik askotan erabili zuen bere trebezia itsaso haserreari bere hatzaparretik arrantzaleak kentzeko. 1861eko uztailaren 13an udan izaten den galerna bizi horietako bat altxa zen bat-batean; portura itzuli nahi eta ezinean, txalupa bateko lau gizonak uretara erori zirela ikusita, Aita Marik tximista baino azkarrago atera zituen bizirik; bigarren mailako benefizentziako gurutzea eman zioten ekintza harengatik. Donostian errespetu ikaragarria irabazi zuen Aita Marik!\nEz zion askorik balio izango, ordea. Bost urte beranduago, 1866ko urtarrilaren 9an goizean goiz txalupak Getariatik Lekeitio aldera abiatu ziren amuko bixiguen bila; goiz erdian, beldurgarrizko ekaitza altxa zen: eguraldi ikaragarri txarra, denborale izugarria… Haizearen kontra ezin, eta txalupak Pasaiara eta Donostiara etorri ziren. Elkano I. zen lehendabizi zetorrena, Manuel Aramendi patroi zuela; Pasaiako portura sartzen saiatuta ere, puntetan hil ziren hamazortzi gizonak. Bigarren txalupa, Elkano 2. izenekoa, Jose Maria Sorreluz patroi zuela (aurrekoaren koinatua), hura ikusita Donostiaraino heldu zen; sartu ezinik, gizonak borroka latzean ikusita, Aita Marik ez zuen zalantzarik izan: presaka atera zen beste txalupa batean, haiei laguntzera. Itsasoak erraldoiaren indarra zuen, ordea, eta denak irentsi zituen; Aita Mari ere bai. Guztira, hogeita hamazortzi gizon eraman zituen itsasoak egun goibel hartan!\nAita Mariren oroimena ez da ordea galdu. Zumaian, Erribera kalean, eta Donostiako moilan, bere irudiek gogorarazten digute gizon txiki haren handitasuna. Arrantzaleen artean bizirik omen da oraindik Aita Mariren kopla: — Oh! Mari leial, on, bihotz hutsa!.\n2016-05-19-an 16:02-tan argitaratua\nBerrogei urte inguruko donostiarrik ez da izango, igeri jakitekotan, Yoldirekin ikasi ez zuenik. Hasi galdezka: denak ikasi zuten «Pacoren baltsan».\nNafarra zen sortzez, Deierrin jaioan 1909. urtean. Bizitza osoa, ordea, Donostian eta igeri munduan egin zuen.\nBere lehen eskolak Donostiako moilan hasi zituen 1940an, Fortuna kirol elkartearen barruan, eta handik piska batera, udan Nautikoan ere hasi zen igeri irakasten.\nBerehala, 1943an bere lehen baltsa egin zuen: orduan ez zegoen gaurko igerileku estalirik, eta nolabait moldatu behar. Burdinaz eta egurrez, halako perimetro bat egin, Hondarretako parean uretan jarri, eta egina zegoen igerilekua! Udan bakarrik, noski. Piskana-piskana, lehen baltsa hura hobetu eta handitu zuen, eta 1951n bost kaleko baltsa handia egin zuen (15 bider 7 metro zituen!). Pasai Donibanen egin zuen, Luis Carrascoso eta Antton Lealen laguntzaz.\nUdan etengabe egiten zuen lan Paco Yoldik, gazte nahiz helduei igeri erakusten; hondartzatik joan-etorriak egiteko, boteroa zeukan. Handik atera ziren donostiar igerilarien lehen belaunaldiak: emakumetan, Carmen Bustos, Satur, Seminario, Carmen Hernandez, Bruguera, Feli Garcia, Amaia Apeto, eta beste hainbat; gizonetan, Bakeriza, Aranguena, San Sebastian anaiak, Momilo, Carrascoso, Leal, Larrandia,Lafon, Aristegi, Tazon, Etxaniztarrak, eta beste hamaika. Horietako bati, Juanjo Igeari, zor dizkiogu azalpen hauek; erretiroa hartu arte, Igea Anoetako igerilekuko zuzendaria izan zen, eta igerilekuak Paco Yoldi dauka izena… Katea ez da eten!\nPaco Yoldi izaera biziko gizona omen zen, oso berekoia igerilariekin. Diziplina zorrotza jartzen zien, errieta latzak eman ere bai, baina azkenerako oso gizona ona zen. Hala ere, denak de usted hitz egiten omen zioten…\nPacoren baltsak urte asko iraun zuen; baina beti udako sasoia luzatu egin nahi, eta 1977an iraileko itsaso biziak eraman eta Loretopeko haitzetan txikitu zuen. Puska bat oraindik orain hondarpean azaldu zen, Perlako etxea berritzeko lanetan ari zirela, 1992an.\nSari asko eman zioten Yoldiri bere bizitzan: 1971n Espainiako Igeri Federazioko urrezko domina; 1975ean, Gipuzkoakoa; 1978an Udalak hiriko zilarrezko domina eman zion…\nIgeri mundutik erabat erretiratuta hil zen Donostian, 1985ean.\nJamar Domenech, Joaquin\nJoaquin Jamar Domenech\n2016-05-19-an 16:01-tan argitaratua\nNafarra baldin bazen sortzez, bere bizitzaren zatirik handiena Donostian egin zuen; berak, behintzat, errikosemetzat zeukan bere burua.\nNagoren (Nafarroa) jaio zen 1837ko azaroaren 29an. Familia dirubide ugarikoa ez izan arren, ikasketak egitea lortu zuen gaztetan, Iruñeko apaizgaitegian. Iruñean hasi zen burdin saltzaile lanetan. 1845ean mehagintza enpresa baten izenean Ciudad Real-era joateko aukera sortu zitzaion, baina bi urte besterik ezin izan zuen egin han, suka izurriak kutsaturik itzuli behar izan baitzuen Euskal Herrira. Gaitz horrek ez zion bizitza osoan utziko, eta azkenerako hilobira eramango zuen.\n1856an Donostiara etorri zen, bertatik Fausto Etxeberria zur eta burdin inportatzaileak berarentzat lan egitea eskaini baitzion. Bertan jardun zuen lanean hamabost urtez, 1871. urtera arte.\n1862ko martxoaren 30ean Paulina Leclercq donostiarrarekin ezkondu zelarik, Jamar erabat errotu zen Donostian.\n1871n upelgintza sozietate bat sortu zuen, lantegi bat Atotxan eta beste bat Morceux-n (Landak, Frantzia) izan zituena. Hiri horretan bizi izan zen hiru urtez, bertako lantegia zuzentzen. Euskal Herria bigarren karlistaldiaren gordinean murgildurik zegoen, ordea, eta lantegiak itxi egin behar izan zituen, bere dirutza guztiak bertan galdurik.\nDonostiara itzuli, eta 1880an Pasaiako Portua Sustatzeko Sozietateko idazkari edo kudeatzaile izendatu zuten. Esan daiteke Pasaiako portuaren aro modernoa Jamar-en emaitza dela; portuari bizitza izugarria ematea lortu zuen. Bere trebetasunari zor zaio Pariseko Isaac Pereire-ren banketxe handiak portua zabaltzeko behar zen dirubidea jartzea. Horrela egin ahal izan ziren beharrezko obra guztiak, Pasaiako portua nazioarteko merkataritzaren betekizunetara egokitzeko.\nArtikulu eta liburu asko idatzi zituen, beti erdaraz; merkataritzaz gain, soziologia eta estatistika ere landu zituen Jamar-ek: El ferrocarril de los Alduides (1864); Intereses materiales de Guipúzcoa (1865); Lo que es el fuero y lo que se deriva del fuero (1869); eta Datos concretos para un tratado de comercio con Inglaterra (1870). Euskal eskubide zaharren alde, nabarmentzekoak dira La Voz de Guipúzcoan argitaratutako artikulu saila, El Regionalismo y la cuestión bascongada izenburupean.\nBestalde, Mari itsasgizonaren omenez kaian dagoen oroitarria jartzeko ahaleginetan saiatu zen, eta haren biografia argitaratu zuen Euskal-Erria aldizkarian.\nEgiptoko enperadoreak gonbidaturik, lehen itsasontziak Suezeko kanala zeharkatzeko ekintzetan izan zen Jamar.\nBere azken egunetan politikara itzuli behar izan zuen, halabeharrez. 1886an Diputaziorako hauteskundeetan, eta bere gaixotasunak sendatzera joanda Cauterets-eko bainuetan deus jakin gabe zegoela, diputatu hautatu zuten Donostiako barrutian. Berehala hartu behar izan zituen Jamar-ek berak uste baino ardura handiagoak: euskal foruak 1876ako uztailaren 21ean kendu zituen legearen ondorioz, euskal erakundeen egoera negoziatu beharra zegoen Madrilgo gobernuarekin, eta Jamar batzordekide izendatu zuen Gipuzkoako Aldundiak.\nDiputazio guztiak Bilbon biltzea erabaki zuten, negoziaketa haietara eraman beharreko jarrera eztabaidatzeko. 1887 urtarrilaren 8an, berriz, Madrilera jo zuen euskal ordezkaritzak, Jamar bera barne zelarik. Osasunak, ordea, ez zion askorik laguntzen, eta egun haietan egindako lan astunen eraginez okerrera egin zuen bere gaitzak. Urtarrilaren 20an Donostiara itzuli zen, Diputazioari eta udalei Madrilgo gobernuak egindako proposamenen berri ematera. Oso egoera txarrean heldu zen, ordea, Donostiara urtarrilaren 21eko goizaldean. Tren geltokitik etxera eraman zuten zuzenean, hiltzorian baitzetorren. Mayora eta Atxa sendagileen ahalegina alferrik izan zen, eta hurrengo egunean, 1887ko urtarrilaren 22an, hil zen.\n2016-05-19-an 15:59-tan argitaratua\nEuskarazko irakaskuntzak eta ikastolak aitzindari bat izan zuten: Migel Muñoa irakasle donostiarra. 1868ko irailaren 11n jaioa zen.\nGazte-gazterik irakaskuntzarako joera izan zuen, baina bere ametsa haurrak euskaraz heztea zen. Horrela, 1914an Ikatz kaleko etxebizitza batean hasi zen haur talde batekin; pixkanaka, ikasle eta irakasle gehiago hurbildu zitzaizkion, eta Puyuelo kalean (gaurko Fermin Calbeton) etxe berria erosi zuen; 70 ikasle ziren, egunero eta dohan euskaraz ikasten zutenak irakurtzen, idazten, dotrina, eta abar. Egia esan, R.M. Azkue lehenagotik hasia zen Bilbon bere ikastetxearekin, 1897an zabaldu baitzuen. Hala ere, Muñoak jarraitasun eta sendotasuna eman zion bereari.\nIkasle-irakaslez ondo horniturik, 1917an karmeldarren komentuan Euskal-Ikastetxea sortu zuen Muñoak, aita Jose Eginoren zuzendaritzapean. Hiru urte bakarrik egon zen han, 1920an klaretarren eskuetara pasa baitzen ikastetxea; ordurako, 200 ikasle eta 6 irakasle ziren!\nHandituz-handituz, 1924an ikastola Ategorrietako Karmen-Enera eraman zuten, eta han Koruko Andra Mariaren ikastetxea bihurtu zen. Leku askirik ez, eta berehala hiru lekutan banatu behar izan zuten ikastetxea: eskolaurrea Ikatz kalean (70 ikasle; mutikoen lehen hezkuntza Kanpandegi kalean (100 ikasle); eta neskatoen lehen hezkuntza Konstituzio plazan (40 ikasle).\nIkasgai arruntez gain, kirolari ere aparteko garrantzia ematen zioten ikastetxean; horretarako, Morlansen etxe bat zeukaten egokituta. Ikasliburuak, berriz, bertan egin behar izaten zituzten.\nHorrela segitu zuen ikastetxeak gerra zibila etorri arte. Orduan, dena desegin eta Migel Muñoak ihesi joan behar izan zuen Donibane Lohitzunera. Bertan hil zen 1953ko abenduaren 7an, laurogeita bost urte zituelarik.\nEtxegarai, Jose Vicente\nJose Vicente Etxegarai\n2016-05-19-an 15:58-tan argitaratua\nDonostia zahar-zaharreko erakusle dugu Jose Vicente Etxegarai; harresiak bota aurreko Donostia hartako olerkaririk ezagunena izan zen.\nXVIII. mendeko azken hamarkadan jaio zen Donostian; errikoseme porrokatua izan behar zuen. Artean, plaza militarra zen Donostia, harresiez inguratua, eta etengabeko liskar nahiz borroken mende bizitzera behartuak zeuden orduko donostiarrak. Gure hiria ez zen, beraz, bizitzeko oso leku alaia izango. Etxegarai egoera itxi eta itogarri hartan jai giroa jartzen ahalegindu zen bere olerkiez. Donostiako egunean, abuztuko Ama Birjinaren inguruan, Eguberrietan nahiz inaute garaian egiten ziren festa guztietarako bazuen beti olerkirik prest; herriak luzaro gorde zituen olerki horiek bere kantetan, baita XIX. mendearen azken hondarretaraino ere.\n1813an portugaldar eta ingeles gudarosteak Donostia guztiz kiskali eta suntsitu ondoren hiria berriz jasotzeko egindako urrats guztiak, ia banan bana jarrai daitezke Etxegarairen olerkien bidez: Plaza Berria (gaurko Konstituzio plaza) zabaltzea, udaletxe berriaren eraikuntza, kale berriak irekitzea, eta abar.\nHondamendiaren aztarnak guztiz gainditu gabe zirelarik, donostiarrek ostera beren ohiko festak ospatzeko lana hartu zuten. Horrela, Etxegaraik parte nabarmena izan zuen 1817an antolatu zen lehen Arzaigokia inude eta artzainen festan; behar ziren olerki eta kanta guztiak idazteaz gain, Aita Meltxor izeneko papera jokatu zuen.\n1853an hil zenean San Bartolomeko kanposantu zaharrean hilobiratu zuten; geroago, ordea, kanposantu hori kendu zenean Polloeko hilerri berrira eraman zuten.\nJose Manterolak hala esan zuen: Etxegarairen hilobian, beste idazle askorenean bezala, egiaz idatz daiteke: poeta izan zen; pobre bizi eta hil zen.\nBarriola Aizpurua, Abelino\nAbelino Barriola Aizpurua\n2016-05-19-an 15:54-tan argitaratua\nEuskal antzerkiaren zutabe nagusietako izan zen, zalantzarik gabe, Juan Abelino Barriola. Esan daiteke Marcelino Soroa eta Toribio Altzaga maisu zaharren jarraitzailea izan zela bera. Donostian sortu zen 1885eko azaroaren 10ean. Lanbidez merkatari izan zen, eta politikan jardun zuen. Urte luzetan, Donostiako zinegotzi izan zen; bere lanari zor zaio, besteak beste, Artikutzako urtegitik ura Donostiaraino ekartzea.\nBaita ere, zinegotzi zelarik bere lanari esker sortu zuen 1915ean Donostiako Udalak Euskal Iztundea. Erakunde horrek izugarrizko garrantzia izan zuen euskal antzerkia bultzatzeko.\nHogeita hiru urte besterik ez zituela irabazi zuen bere lehen saria 1908ko Eibarko euskal festetan Meza berriya ekitaldi bakarreko antzerki lanarekin. Hurrengo urtean argitaratu eta jokatu zen lehen aldikoz Donostian; bizkaieraz ere jarri omen zuten obra hori Bilboko Euskaltzale Bazkunak. Geroztik, etengabeko arrakastak lortu zituen Barriolak bere antzerki lanekin: Aldiz, aldiz (1910) Azkoitiko lore-jokoetan saritua; Zulo madarikatuak Bilbon saritua (1911); Zori gaiztoko eguna (1911) zartzuela, Jose Olaizolaren musikaz; Lagun txar bat (1912), Donostiako lore-jokoetan saritua; Gai dagoenaren indarra (1915). Baita ere, hiru bakarrizketa idatzi zituen: Brokoliyo, Goi-argi eta Zozoarro.\nGerra zibila altxa zenean, Abelino Barriolak ihes egin behar izan zuen Frantziara. Pauen, Biarnoko hiriburuan hil zen 1944ko apirilaren 19an, artean 68 urte zituelarik.\nAranzadi Etxeberria, Engrazio\nEngrazio Aranzadi Etxeberria “Kizkitza”\n2016-05-19-an 15:53-tan argitaratua\nPolitikaz izan zen ezaguna Engrazio Aranzadi. Donostian jaio zen 1873ko apirilaren 16an. Ikasketak, berriz, Tolosako Eskolapioetan egin zituen lehendabizi, eta gero zuzenbidea ikasi zuen Salamancan, eta filosofia Deustuko Unibertsitatean.\nPolitikan hasi aurretik, legelari izan zen; Gipuzkoako Foru Aldundian izan zuen bere lanpostua. Hasiera hartan, integrista zen politikan, baina Sabino Arana ezagutu orduko abertzaletasuna barne-barneraino sartu zitzaion. Ordutik aurrera, euskal nazionalismoaren bultzatzaile sutsuenetakoa izan zen. Bere lehen idatziak 1907an kaleratu ziren; euskal politika, ekonomia eta gizarteari buruzko artikuluak ziren. Bizkaitarra aldizkarian argitaratutako artikulu batengatik, Hendaiara joan behar izan zuen ihesi.\nSabino Arana hil ondoren, tirabira latzak izan ziren jeltzale eta eliz agintarien artean. Eztabaida haietan idatzi eta esandakoen ondorioz, Engrazio Aranzadi eskumikatuta egon zen denbora labur batez.\nAlderdiak Bilbora deitu zuen orduan, bere lanik garrantzitsuena egitera: Euzkadi egunkariko zuzendari izatera; orduan hasi zen Kizkitza ezizena erabiltzen. 1927 arte izan zen langintza horretan.\nEuskal abertzaletasuna Europako joera politiko berrietara zabaltzen saiatu zen Engrazio Aranzadi. Irlandar, txekiar, kroaziar eta abarrekin harreman ugariak izan zituen.\nBere libururik ezagunenak erdaraz idatzi zituen: La Casa Solar Vasca 1932an; Nación Vasca 1931n eta Ereintza 1935ean.\nBilbon hil zen gerra zibila piztu eta berehala, 1937ko otsailaren 12an, hirurogeita hiru urte zituela.\n2016-05-19-an 15:51-tan argitaratua\nOtxandioarra zen Felipe Arrese Beitia; Bizkaiak eta Arabak muga duten herri zoragarri horretan jaio zen 1841eko maiatzaren 25ean. Alde batera donostiarra ere bazen, bertan urte asko egin baitzituen.\nIdazle baino lehenago, irudigile izan zen. Gaztetan 1854an Gasteizen marrazketa ikasita, herriz herri elizarako irudiak egiten hasi zen, zurez edo harriz. Santugina izan zen, beraz.\nBere lehen poema hogeita hamaika urte zuelarik argitaratu zuen. Hurrengo urtean, 1873an alegia, Donostiara etorri zen bigarren karlistaldian sortutako borroketatik ihes. Bertan ezkondu zen Angela Bengoarekin.\nArrese Beitiaren poemarik ezagunena Ama Euskeriari azken agurrak izenekoa da; Elizondoko lore-jokoetan lehen saria eman zioten 1879an. Donostian idatzi zuen, eta eskuizkribua Koldo Mitxelena liburutegian gordetzen da gaur egun. Poema horrek Euskal Herriaren kontzientzia astindu zuen: euskara galbidean ikusten zuen Arrese Beitiak, eta euskaldunak esnarazteko garaia heldu zela uste zuen. Poema, artikulu eta idatzi andana ekarri zuen atzetik Arrese Beitiarenak!\nGeroztik, sari asko eta asko irabazi zituen lore-joko eta euskal festetan Arrese Beitiak: Beran, Iruñean, Bilbon, Markinan, Hondarribian, Maulen… Liburuak ere argitaratu zituen: Bizkaitar zarrak eta erromatarrak 1883an; Diccionario Manuel Bascongado y Castellano y elementos de Gramática 1884an. Herri harpidetzaren bitartez 1900ean, berriz, bere poema bilduma argitarau zuen Ama euskeriaren liburu kantaria izenaz, eta Arturo Campionen hitzaurreaz.\nBere jaioterrian, Otxandion, hil zen Felipe Arrese Beitia, 1906ko urtarrilaren 16an, hirurogeita hiru urte zituela. Hil ondoren, 1908an beste poema liburu bat argitaratu zuen: Asti-orduetako bertsozko lanak.\n2016-05-19-an 15:50-tan argitaratua\nEuskaltzale eta ikerlari hau Donostian jaio zen mundura 1860ko abenduaren 27an, nahiz bere urterik gehienak Arrasaten bizi izan zen. Bere lanak batez ere heraldika eta genealogiaren alorrean egin zituen, eta horiek erdaraz argitaratu zituen; baina euskaraz ere baditu artikulu, poema eta bestelakoak.\nAltzaga Anabitarte, Toribio\nToribio Altzaga Anabitarte\n2016-05-19-an 15:48-tan argitaratua\nDonostiarra zen goitik behera Toribio Altzaga. Trinidade kaleko 30.ean jaio zen (gaurko Abuztuaren 31), 1861eko apirilaren 16an. Aita (Pedro Juan) arotza zen, eta kale berean zeukan lantegia.\nGazte-gaztetatik, haritz lana baino gehiago maite zuen Toribiok antzerkia; ernegatuta, aitak hala esaten omen zien berari eta Baleriano anaiari: — Mutill abek komerianteak aterako dira, eta hala gertatu!\nBigarren karlistaldian, Ziburura eraman zuten gerratik ihesi. Han, hegoaldeko euskaldun asko zegoen orduan, besteak beste Marcelino Soroa. Elkarte moduko bat ere bazuten, «El Trueno» izenekoa. Bertan jokatu zen lehenengo aldiz 1876an Soroaren Iriyarena antzerkia; jokatzaileen artean Toribio Altzaga bera zegoen, artean 15 urte besterik ez zituelarik. Handik aurrera, bizitza osoa euskal antzerkiari eman zion. Berriro Donostiara itzulita, Soroarekin batera antzerkiak prestatzen hasi zen, Santa Mariako Luistarren aretoan, eta abar. Berehala, 1888an argitaratu zuen bere lehen komeria: Aterako gera. Handik aurrera, etengabe argitaratu zituen antzerki lanak: Santo Tomaseko feriya, Axentxi eta Kontxexi, Bernaiño’ren larriyak, Ramuntxo (Pierre Lotiren lanaren egokipena), Bost urtian, Amantxi, Burruntzia, Ezer ez eta festa, Biotz berak, eta beste hamaika; guztira 30en bat. Hiru opera ere idatzi zituen: Txanton Piperri, Amboto eta Gli Cornamenti. Baita ere, Shakespeare-ren Macbeth euskaratu zuen 1926an, Irritza izenburuaz.\nEuskal Iztundeko zuzendari, Euskarazko Itz-Jostaldien Batzarreko zuzendari eta euskaltzain izan zen.\nBerrogei urte bete zituen egunean, 1901eko apirilaren 16an, Maria Pilar Fernandez Mugikarekin ezkondu zen. Bi seme eta hiru alaba izan zituzten, baina bakarra bizi izan zen gurasoak baino gehiago; horretan, asko sofritutako gizona izan zen, seme-alabak banan bana hiltzen ikusi baitzituen gizarajoak. Hemen emandako azalpen gehienak, Maria Luisa alaba gazteenak aita Antonio Zavalari esandakoak dira. (ikus Ramuntxo, Auspoa saila 6).\nAntzerkia izan zuen Altzagak buru-bihotzetan hil arte. San Juan kalean bizi zelarik, seigarren solairua hutsik zeukan, antzoki moduan prestatua. Han aritzen zen bere ikasleekin jo eta su antzerki lanetan: emakumezkoak Aramendi, Olaso Aranburu, Arzelus, Areitioaurtena, Irigoien, Sustaeta; gizoenzkoak Beorlegi, Egileor, Alasa, Etxeberria, Agote, Muxika, Bengoetxea, Zubimendi… Baita ere, euskarazko eskolak ematen zituen han; bere ikasle batek, Raimundo Herrero Tornadijok, eskola horiek idatziz bildu zituen Estudio elemental de la gramática vasca liburu harrigarrian.\nDonostian ezin, eta Aizarnara joaten zen Toribio Altzaga uda pasatzera. Han idatzi zituen bere lanik gehienak.\n1930ean, Santo Tomas egunean, Donostiako herriak omenaldi handia egin zion Altzagari: antzerkia, bertsolariak, dantzak… denetarik izan zen; baita bazkari ederra ere. Omenaldia zela eta, egun batzuk lehenago kazetari bat joan omen zitzaion elkarrizketa egitera. Bere ikastokia orduan Garibai kalean zuen, orain Kutxa den etxe horretako teilatupean. Hotzak ezin egon, eta zamarra lodi batekin jantzita aurkitu omen zuen gizona; gero, egunkarian hala idatzi omen zuen: — Egun bateko bazkari ederra baino, hobe luke negu guztiko berogailu ona.\nLana ugari eginda joan zen mundu honetatik Toribio Altzaga. 1941ean hil zen, maiatzaren 27an. Emaztea eta alabaz gain, azken laguntzaile izan zituen Javier Villar bere iloba medikua eta Ramon Inzagarai apaiza. Oso tabakozalea izanik, azken urteetan debekatu egin zioten erretzea. Hil hurren, hain gaizki ikusita, ilobak esan omen zion: — Osaba Toribio, zigarro bat egin behar diot. Gustura erre omen zuen; azkena noski.\nIraola Aristigieta, Victoriano\nVictoriano Iraola Aristigieta\n2016-05-19-an 15:47-tan argitaratua\nPasai Donibanen jaio bazen ere, bere bizitza osoa Donostian egin zuen Victoriano (edo Biktoriano, berak batzuetan idazten zuen bezala) Iraolak. Catalina Alvarez azpeitiarrarekin ezkondu eta bi alaba izan zituzten, Dolores eta Maria. Idazlan batzuetan Churi eta Sei goitizenak ere erabili izan zituen inoiz Iraolak.\nLanbidez inprentari izan zen. Legazpi kaleko bosgarrenean izan zituen etxebizitza eta lantegia. Inprimategiko tresneria mugiarazteko astoa erabiltzen zuen barrunbeheko patioan bueltaka. Rosita izeneko asto emea omen zuen. Eraman oneko gizona izan behar zuen, umoretsu eta irrizalea. Bigarren karlistaldian, zapelgorriek Mendizorrotzako gainetik botatako bi granada sartu omen zitzaizkion etxera, baina lehertu ez. Iraolak jaso, eguna gainean idatzi eta armairuan gorde omen zituen oroigarri. Langilea eta txorakeria gutxikoa omen zen, hala ere. Paseoan ibiltzerik ez zuen nahi izaten, inork alfertzat har ez zezan.\nDenetatik eta asko idatzi zuen Iraolak, beti euskaraz: poemak orduko euskal aldizkari gehienetan (Euskal-Erria, Euskalzale, Ibaizabal, Revista Euskara de Navarra, Euskal-Esnalea, Esku-Egundiya…); antzerkia Bi ichubak (1884), Petra chardiñ saltzallia (1888), Onentzaro gaba (1894), Ishkiña Mutrikun (1909). Politenak agian bere ipuinak dira; Aita Zavalak Auspoa sailean bildu zituen Oroitzak eta beste ipui asko izenaz. Azalpen hauek liburu horretatik hartuak, eta Iraolaren biloba Ana Balanzategik emandakoak dira.\nGainera, marrazkilari ona zen Iraola. Liburu honetan bertan Iraolaren bi erretratu ageri dira: Bilintxena bata, Cayetano Sanchez Irurerena bestea. Iraolak berak sortutako El Thun Thun astekarian marrazki eta komiki asko argitaratu zituen.\nGauza asko egin zituen Iraolak bere bizitzan. La Unión Artesana elkarteko sortzaileetako bat izan zen. Donostiako eguneko danborrada bere etxe aurrean gelditzen zen. Hungariako pertzagile edo kaldereroen festan euskaraz gordetzen den kantu bakarraren hitzak bereak dira («Begi urdin bat, begira dago…»); musika, noski, Raimundo Sarriegirena. Sari asko irabazi zituen orduko lore-jokoetan…\nEz hori bakarrik: urte luzetan udaletxeko zinegotzi izan zen. Donostia errege-erreginen udaleku zen garaietan, Iraola errepublikazale eta autonomista izan zen! Udaletxean beti borrokatu zen euskara eta euskal ohiturak gordetzen (soka-muturra, esate baterako). Alderdi Ederren orain ikusten ditugun tamarindoak ekarri eta bertan jartzen ahalegindu zen, besteak beste; Pariseko 1900eko Erakusketa Unibertsalean ezagutu omen zituen zuhaitz horiek.\nLana ugari egina utzi zuen Iraolak 1919ko irailaren 19an hil zenean Donostiako bere etxean, 78 urte beteak zituela.\n2016-05-19-an 15:46-tan argitaratua\nDonostiar jatorra zen Ramon Inzagarai. Apaiza, idazlea, ikerlaria eta euskaltzalea.\nDonostiako moilan jaio zen 1878an; haurtzaroa sare, txalupa eta bateltzainen artean igaro zuen. Gazterik, ordea, apaiz ikasketak egitera bidali zuten Gasteizera; hogeita zazpi urte zituela apaiztu zen, 1905ean. Latina, grekoa eta aleman hizkuntza oso ondo ikasi zituen.\nLiteratura izan zuen bere zaletasunik handiena. 1918an Kontxesi ta Petratxo haurrentzako antzerki lana estreinatu zuen Donostian. Bi urte beranduago, 1920an euskaltzain izendatu zuten.\nItzultzaile lanetan ere aritu izan zen Inzagarai: 1924an Ipuyak, Elurmendi’k euskeratuak izeneko liburua argitaratu zuen. Aldizkarietan ere lan asko argitaratu zuen, batez ere Revista Internacional de Estudios Vascos izenekoan. Sari asko eta asko irabazi zituen bere lanekin lore-jokoetan.\nBere liburuetan nabarmen du Inzagaraik sorlekua: hizkera jator-jatorra du, arrantzale zaharren ahotik hartutako hitz eta esaera asko erabiltzen ditu; hainbeste, non horretara ohitua ez dagoenari askotan ulertzea ere kosta egiten baitzaio.\nIkertzaile lanetan ere nabarmendu zen Inzagarai; Historia eclesiástica de San Sebastián lan mardula idatzi zuen erdaraz. Gipuzkoako Diputazioak argitaratu zion hil ondoren, 1951n, Fausto Arozenaren hitzaurreaz.\nHirurogeita hamar urte bete gabe zituelarik hil zen Ramon Inzagarai Donostian, 1947ko azkenetan.\nPello Expaiñ eta Antton Ixkiña\n2016-05-19-an 15:44-tan argitaratua\nKoadrila berekoak ziren Antton Ixkiña eta Pello Expaiñ: zezenketari edo toreatzaile koadrila berekoak, alegia. Kapotearekin aritzen zen lehenengoa, banderilak jartzen bigarrena. Elkarrekin inguruko zezen plaza guzti-guztiak korritu zituzten joan den mendearen amaieran eta mende honen hasieran: Donostian, Hondarribian, Azpeitian, Arrasaten, Deban, Mutrikun… Denetan erakutsi zuten zer den zezenaren aurrean ausardia izatea… ihes egiteko. Halako fama lortu zuten, non antzerkira ere eraman zituen Victoriano Iraolak Ishkiña Mutrikun izeneko bakarrizketan; Pepe Artolak jokatu zuen obra hori Antzoki Zaharrean behin baino gehiagotan.\nDonostian zuten behin zezenketa, arratsaldeko orduetan. Pello Expaiñ etxean da emazteak lagundurik, erdi toreatzaile erdi praisku itxurako bere trajea janzten. Non datorren Ixkiña oihuka, berandu dela eta. Beldurrak airean, Pellok emazteari: — Ariyo, Kaxilda! Ez nazu geyago ikusiko. Ixkiña aldamenetik, Ameriketan ibilitako toreatzailea balitz bezala: — Ez kuidadorik iruki, nerekin dijua ta.\nBatek eta besteak, plazan izugarrizko kemena erakusten zuten, batez ere zezenaren aurrean korri egiten. Haiek bai trebeak, inon treberik bazen, adarrari ihes egiteko! Hala ere, halako beldurrez ibili arren, ez ziren sekula etxeratuko zezenak zilipurdika bidali eta galtzipurdiak ondo urratu gabe.\nPello Expaiñ, banderileroz gain, pilotari txukuna zen. Muralla zaharraren kontra behin pilotan ari zela, goi-goitik mutikoskor batek sekulako karkaxa bota omen zion; ia-ia lepondoan harrapatu zuen: — Derepente eroriko aldek murallatik bera; ez gaxki nai diyotalako, baizik zeiñ dan ezagutziatik.\nBere azken egunak enterradore lanetan egin zituen Pellok. Behin, lagun batek kalean ikusi eta bere bizimodu berriaz galdetu zion: — Gaxki, gizona; jun dan astian aingeru arrayo bat besterik ez da ill.\nIzenburu horrekin, Victoriano Iraolak bertso hau idatzi zuen:\nToliatzalle onik eztala\nori ez nezake esan,\nzeren char onak -ziyon Marichuk-\ndiyote dirala izan:\nikusi ditut Gerra, Fraskuelo,\nemen Aranaren plazan,\nsalerosuak ziraden biyak\nsalero duenik bazan,\n¡baña neretzat Anthon Iškiña\n2016-05-19-an 15:43-tan argitaratua\nZumarragan jaioa izan arren, Secundino Esnaola musikari handiak bere bizitza guztia Donostian egin zuela esan daiteke. 1878ko maiatzaren 21ean sorturik, bere herrian hasi zen solfa ikasten Juan Lino de Leturiarekin. Hamalau urte zituela, Bergarara bidali zuten ikastera; ama alargunak eta izebek, ordea, apaiz joatea nahi zuten, eta kosta ahala kosta beka bat lortuta Salamancara bidali zuten. Han oso ikasle txarra omen zen… musikan ezik!\nHogeita bi urte zituelarik, 1900ean Donostiako San Bizentera etorri zen sochantre, apaiz ikasketak bukatzeko baldintzaz. Bonifazio Etxeberria maisu organistarekin jarraitu zuen ikasten armonia, hura hil zen arte.\nOrdurako, 1897ko urtarrilaren 20an Donostiako Orfeoia sortua zen; lehendabiziko zuzendaria Norberto Luzuriaga izan zen, eta Miguel Oñate bigarrena. Secundino Esnaolaren ospea oso zabaldua zen, eta 1902an berari deitu zioten zuzendari izateko. Hasi bezain laster, 1903an bere lehen saria irabazi zuen Royan-en (Frantzia); handik aurrera, sari asko eta asko irabazi zituen Donostian (1904), Zaragozan (1904), Bilbon (1905) eta Parisen (1906). Udal Musika Eskolako irakasle izan zen 1906tik aurrera.\nSecundino Esnaola izan zen lehen aldiz 1908an, Martutenen hain zuzen, neska-mutikoez osatutako abesbatza mistoa ateratzen ausartu zena. Hortik sortu zen Donostiako Orfeoia gaur ezagutzen dugun bezala, gizon-emakumez osatua alegia.\nEuskal kantu tradizionaletan oinarrituta landu zuen bere obra Esnaolak; bere pieza garrantzitsuenak izan ziren: Uso txuriya, Loa, loa, Amak ezkondu ninduen, Pello Joshepe, Gernikako arbola, Euzko Izkuntza, Dringilin dron eta Rapsodia Vascongada.\nDonostian hil zen 1929an, berrogeita hamaika urte zituelarik.\nManuel Gorostidi Sagarzazu\n2016-05-19-an 15:41-tan argitaratua\nAbokatua, Udal langilea, idazlea eta ikerlaria izan zen Manuel Gorostidi. Donostiar jatorra, kultura zabaleko gizona izan zen; idazle klasiko ingeles, italiar, frantses eta espainolak sakon-sakonean irakurri eta ikertu zituen. Izan ere, osasunak ez zion bere bizitzan sekulan askorik lagundu, eta urte asko egin behar izan zituen ezindurik bere etxera erretiratuta. Han, denbora luzea izan zuen irakurri, ikertu eta idazteko.\nBere lanik ezagunenak saioak dira, erdaraz idatziak: El enjuiciamiento criminal en sus relaciones con el catalán y el vascuence, El Padre Mendiburu considerado como escritor místico eta Mitología euskara.\nHala ere, Manuel Gorostidi euskaltzale porrokatua izan zen bere bizitza guztian. Lore-jokoak eta euskal jaiak antolatzen zituen Euskarazko Itz-Jostaldien Batzarraren bostgarren lehendakaria izan zen; bere jardunean, euskal diputazioen aginduz Euskaltzaindia sortzeko txostena idatzi zuenetako bat izan zen baita ere. Euskarari Donostiako kaleetan bere lekua emateko biziki ahalegindu zen Gorostidi; gaztelura dihoan bideko horman harlauza jarri zutenean gazteleraz, frantsesez eta ingelesez, berari esker sartu zuten bertan euskarazko ordaina; era berean, gogor borrokatu zen Ategorrieta izenaren alde, Puertas Coloradas lotsagarriaren ordez.\nGorostidiren euskaltzaletasunak badu alderdi politik. Eguberrietan, orain bezala lehen ere, etxez etxe kantari ibiltzeko ohitura zegoen. Bera etxean erretiratuta bizi zelarik, neskamea agertuko zitzaion esatera kantari zirela atarian: — Erdaraz ari al dira? Bada, eman bost xentimo; handik piska batera: — Euskaraz ari al dira? Orduan eman pezeta bat!\nDonostiako bere etxean hil zen Manuel Gorostidi, Narrika kaleko bederatzigarrenean, 1907ko urtarrilaren 31n.\n2016-05-19-an 15:40-tan argitaratua\nNor ote da Brokolo hori? Orain dela ehun bat urte Donostian ez zuen inork halakorik galdetuko. Nork ez ote zuen Brokolo ezagutuko! Denetako lanak egin zituen bere bizitzan: harakin, burnibideko langile, margolari, arrantzale, musikari eta militar.\nTxikitan eskuineko begia galdua zuen; txerria hiltzen ari zen harakinak bere haizto luzearekin kendu zion nahigabe, inguruko umeak uxatzera joanda. Hala ere, gazte-gazterik harakin lanetan hasi zen bera. Beti ibiltzen zen txantxetan: — Gaur diat amaren matantza; bigar arrebarena…, batentzat ala bestearentzat haragia prestatu behar zuela esateko.\nMargolari lanetan ospe handiak irabazi zituen. Behin hondartzako eskailera margotzen hasi zen; hiru hilabete beranduago, ez zuen oraindik bukatu, kintal t’erdi pintura gastatu eta gero!\nBigarren karlistaldian liberalen alde ibili zen borrokan. Ez zioten noski bere ausardiagatik dominarik eman, baina izan zuen gorabeherarik Remington fusila garbitzen hasi, eta sukaldeko arraskaren kontra igurtzi-igurtzi eginda utzi zuenean, musika bandako flauta baino meheago. Karlisten gaiztakerien aurka ozenki mintzatzen zen Brokolo. Behin, espioitzan ari izandako emakume bati nolako zigorra eman zioten ari zen kontatzen; hogei makilakada eman omen zizkioten alajaina, zerekin eta… alpargata batekin! Beste behin, Hondarribira joateko afanetan omen zebilen, aspaldi itsututako izeba zaharrak bera ikusteko gogoak zegoela abisu bidali ziola eta.\nEntzutekoa izan behar zuen, baita ere, haren amak emango zion erantzuna, aita hil ondoren aitaren partiak erreklamatzera joan zitzaionean. Herentzia edo esan nahiko zuen berak, baina…\nDena dela, bihotz oneko gizona izan behar zuen zalantzarik gabe; behin Zurriolan itsaso gaiztora salto egin zuen, bere burua itotzera botatako emakume komediante bat ateratzeko.\nBrokolo noiz jaio eta hil zen ez dugu inon jakiterik izan; haren erretratua ere, damurik, ez dugu inon aurkitu.\nGervais Dupoy, Jose\nJose Gervais Dupoy\n2016-05-19-an 15:39-tan argitaratua\nDonostiartutako kanpotar horietako bat izan zen Jose Gervais. Castillonen (Frantzia) sortu zen 1871ko uztailaren 6an. Txiki-txikitatik lan artistikorako joera eta erraztasun handia izan zuen: grabatugintzan, heraldikan eta zizelgintzan lan egin zuen bere bizitza guztian.\nHogeita bi urte besterik ez zituelarik, 1893an Angouleme-n sari garrantzitsua irabazi zuen bere lanekin. Beranduago, Euskal Herrira etorri zen bizi izatera; Baionan ireki zuen lantegia lehenbizi, baina mendea hasi bezain laster Donostiara etorri zen. Bertan ezkondu eta geldituko zen betiko. Bere lantegia Hernani kalean jarri zuen; oraindik orain haren oinordekoek segitzen diote lanbideari, eta bertan ikus daiteke bitxi-denda, lehengo izen zaharrarekin: «Gervais».\nBere lanaz gain, kiroletan nabarmendu zen Jose Gervais. Umetan izandako istripu batengatik, berak ezin zuen kiroletan jardun, baina antolatze lanetan ikaragarria izan zen, kirol guztietan eta txirrindularitzan batez ere. Fortuna Kirol Elkartean egon zen beti, eta bertatik bultzatu zituen makina bat txapelketa, lasterketa eta abar: Espainiako errepideko txapelketak, ziklo krosekoak, probintziako txapelketak… Behobia-Donostia lasterketa antolatzen ere maiz aritu izan zen.\nFamatuak ziren Gervaisek epaile gisa egindako lanak. Oso zorrotza zen arau kontuetan; kirolariren bat harrapatzen bazuen arauz kontrako jokabidetan, hantxe mehatxatuko zuen makilaz, frantsesezko biraoez infernutarren artera bidaltzen zuen bitartean.\nBestela, oso bihotz onekoa omen zen. Bere pozik handiena, ziur asko, 1949ko uztailaren 9 eta 10ean izan zuen: Frantziako Tour-eko etapa amaitu eta hurrengoa hasi zen Donostian. Urtetako ametsa, ordea, ez zuen ikusterik izan: ziklo kroseko munduko txapelketa Oñatin 1953an; antolatze lanetan buru-belarri ibili zen, baina zoritxarrez lehenago hil zen Gervais.\nHil aurretik esana utzi zuen bere hiletan ez zuela lorerik nahi. Denek errespetatu zuten Gervaisen azken borondatea, baina hileta amaitzear zegoela, Frantziako kontsulak bidalitako lore-sorta iritsi zen, kolore zuri-gorri-urdin eta guzti.\nGoiz hotz batean hil zen Jose Gervais Donostian, 1951ko martxoaren 2an.\nAgirre-Miramon, Jose Manuel\nJose Manuel Agirre-Miramon\n2016-05-19-an 15:37-tan argitaratua\nDonostian jaio zen Jose Manuel Agirre-Miramon. Familia oneko semeek garai hartan ohi zuten bezala, lehen ikasketak Bergarako Seminarioan egin zituen. Gero, zuzenbide ikasketak Oñatiko Unibertsitatean bukaturik, zuzenbide katedra lortu zuen Zaragozako Unibertsitatean. 1837an Castro Urdialeseko (Santander) epaile izendatu zuten, eta Euskal Herriko epaitegiak sortu bezain laster Tolosako epaile izan zen. Handik Gasteizera, eta beranduago Filipinar irletara bidali zuten, Manilako auzitegiko epaile gisa; bertan egon zen 1859ra arte.\n1869an Gipuzkoako diputatu nagusi izendatu zuten. Euskal foru eta lege zaharrak arrisku bizian ziren urte haietan. Euskal Herriak bere izatea babestuko bazuen, bere seme-alabarik prestuenak behar zituen bere alde lanean. Horietakoa izan zen Agirre-Miramon. 1876ko uztailaren 21ean foruak kendu baino lehen, Espainiako Senatuan foruen aldeko hitzaldi suharrak egin zituen, Sanchez Silva senadorearen hitz iraingarriei erantzunez.\nGarai hartako zientzi eta zuzenbide elkarteetako kide izan zen, eta lan asko argitaratu zuen, batez ere itsasoz bestaldeko herrialdeei buruzko lege kontuetan: Aplicación de la Ley Hipotecaria y del Código Penal a las provincias de ultramar, Consejos de Administración de Ultramar, etab.\nHorrez gain, Agirre-Miramon euskaltzale jator-jatorra izan zen. Euskarazko Itz-Jostaldien Batzarra (lore-jokoak eta euskal festak antolatzen zituen erakundea) sortu zenean Agirre-Miramon izendatu zuten estreinako lehendakari. Izan ere, ordurako 1880an Gipuzkoako Diputazioko lehendakari baitzen.\nDonostian hil zen Jose Manuel Agirre-Miramon 1887. urtean.


Arrisku kardiobaskularraren prebentzioa — TUlankide MONDRAGON\nGaixotasun kardiobaskularrek, bereziki kardiopatia iskemikoek (KI) eta gaixotasun zerebrobaskularrek (GZB), oso eragin handia daukate gure ingurunean, eta biztanleen osasunean ondorio nabarmenak dituzte.\nKardiologiako eta Arteroesklerosiako Europako Elkarteen arabera, osasunerako arriskutsuak diren portaerak ez edukitzeak GZBak %80 murriztea dakar. Horregatik eta dugun enpresa osasuntsuaren filosofiari jarraituta, tresna hauek eskaini nahi dizkizuegu:\n1. modulua: Prestakuntza teorikoa\nZein diren arrisku kardiobaskularreko faktoreak eta nola prebenitu.\n2. modulua: Arrisku kardiobaskularreko faktore analitikoen azterketa estatistikoa\nZerbitzu honekin, gure helburua da enpresan dauden arrisku kardiobaskularreko faktore analitikoen egoeraren berri ematea. Horretarako, egoera orokorrari buruzko txosten bat prestatzen da, langileen osasunean esku hartzeko abiapuntu moduan erabiltzeko eta esku hartu ondorengo ebaluazioetan konparaziorako oinarri objektiboa izateko.\nOsartenen Mediku Zerbitzuak enpresaren profil lipidiko eta gluzemikoaren azterketa estatistikoa egiten du, eta urte batean aldizka egindako analisien emaitzak aztertzen ditu. Gizonak eta emakumeak bereizita ebaluatzen dira, adin taldeetan estratifikatuta eta kontrol talde batekin konparatuta. Datuak aztertu ondoren xede-populazioa identifikatu daiteke, haiekin banan-banan lan egiteko.\n3. modulua. Arrisku kardiobaskularreko faktoreen azterketa integrala: faktore analitikoak, antropometrikoak eta bizi ohiturak\nAzterketa honetan, datu analitikoak ez ezik, datu antropometrikoak, bizi ohiturak eta aurrekari pertsonalak eta familiarrak erregistratzen dira. Informazio horrekin guztiarekin banakako Arrisku kardiobaskularra kalkulatzen da eta xede-populazioa identifikatu, gero bakoitzarekin banan-banan lan egiteko.\n4. modulua. Arrisku kardiobaskularraren banakako programa eta jarraipena\nOsasun programa osagarri honen helburua da antzematea zer pertsonak eduki ditzaketen arazo kardiobaskularreko arrisku faktoreak edo gertakari kardiobaskular jakin bateko Arriskua. Behin identifikatuta, helburua da Gaixotasun Kardiobaskularren eragina saihestea edota murriztea, jarraipen indibidualizatua eginez eta bizitzeko era eta portaera osasungarrietarako jarraibideak ezarriz.\n1. modulua: ordu bateko hitzaldia.\n2. eta 3. modulua: txostena lantzeko denbora enpresak duen langile kopuruaren menpe egongo da. Kasuan-kasuan baloratuko da.\n4. modulua: 1. elkarrizketa, ordubeteko iraupenekoa. Ondorengo elkarrizketak 20-30 minutukoak izango dira.\nInformazio gehiago eskatzeko: https://www.osarten.com


Jateko animalia transgenikoak - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Atarikoa » Jateko animalia transgenikoak\nJateko animalia transgenikoak\nEz dira lehen animalia transgenikoak, baina bai guk jateko sortu diren lehenak. Merkaturatzeko baimenaren zain-zain daude hainbat arrain transgeniko, eta, lortuz gero, bide berri bat urratuko dute elikagai transgenikoen ibilbidean. Itxura guztien arabera, Estatu Batuetan gertatuko da hori, eta AquAdvantage izeneko izokin transgenikoak estreinatuko du jateko animalia transgenikoen merkatua.\nIazko udaren amaieran lortu zuten izokinaren ekoizleek AEBn elikagaien segurtasunaz arduratzen den erakundearen behin-behineko onespena. Baina dena emanda zetorrela zirudien arren, ingurumenarentzat eta osasunarentzat erabat seguruak direla demostratzeko froga gehiago eskatu dizkiete harrezkero. Hori egindakoan, ez dute izango beste eragozpenik merkaturatzea abiatzeko. Izan ere, berez nahikoa da hori. Elikagaiak seguruak direla frogatu behar dute ekoizleek, eta frogak behar bestekoak direla bermatu araugile eta baimen-emaileek.\nLabore transgenikoek ondotxo erakutsi digute, ordea, hori ez dela egia osoa. Lehenago ere esan dugu, transgenesia benetako aukera izan dadin elikagaien merkatuan, irtenbidea eman behar zaiola ekoizpen-ereduaren mataza sozioekonomiko eta politikoari. Ondo bereizi behar ditugula transgenesiari lotutako arriskuak eta ekoizpen-ereduaren gaitzak. Bereizi, ez apartekotzat tratatzeko, ondo erlazionatu eta ondo kudeatzeko baizik.\nHorregatik, atariko honetara ekarri nahi dugu Donostiako Biobide enpresaren zuzendari zientifiko Carles Callolek barruko orrietan esaten duena: “Erabat ziur egon behar dugu pertsonentzat eta ingurumenarentzat segurua izango dela, eta ez duela monopolio bat eragingo”. Izan ere, bata bezain garrantzitsua da bestea, eta segurtasuna erregulatzen duten erakundeek ezin dute itsu izan merkatuko jokabidearekiko. Labore transgenikoak merkaturatzen dituzten enpresek erakutsi duten jokabideak argi utzi du hori.


Grabaketaren hasieran, Ekonomia Bultzatzeko zinegotzia, Marisol Garmendia, agertu egin da lehiakideei zorte ona opatzeko eta taldeari ongietorri ofiziala emateko. Garmendiak adierazi du “besoak zabalik ditugula honelako ekoizpenei harrera emateko, tokiko ikus-entzunezko enpresentzat lan bolumen handia dakartelako. Masterchef Poloniak Donostia aukeratu du nazioarteko mailan puntako gastronomia duelako, beraz, programaren ikusleei helarazten zaien Donostiako irudiak gastronomiaren zaletuentzako helmuga turistiko moduan indartuko gaitu”.\nAzken urteotan, San Sebastian-Gipuzkoa Film Commission-ari esker, areagotu egin dira Gipuzkoako hiriburua eszenatoki gisa aukeratu duten ikus-entzunezkoen ekoizpen garrantzitsuak, bai pelikulen artean (Woody Allen zuzendariaren ‘Rifkin’s Festival’), serieen artean (‘El Internado’, Movistar) edo publizitatearen esparruan ere (J&Bren iragarkia). San Sebastian-Gipuzkoa Film Commission-ak, ekoizpenak lurraldera erakartzeko lan egiteaz gain, zerbitzuak eskaintzen dizkie Gipuzkoan grabatzea erabakitzen duten ekoiztetxeei. Masterchef Poloniak grabaketetarako eszenatokien artean (Gasteizen eta Oñatin ere grabatu dute eta finala Haron izango da) Gipuzkoako hiriburua aukeratzeko orduan kontuan hartu dira Donostiako ingurune gastronomikoaren garrantzia eta Miramar Jauregiaren edertasuna.\nSei lehiakideek euren proposamenak aurkeztu dituzte Miramar Jauregiko terrazetan kokatu diren sukaldeetan, epaimahaia harrituta uzteko ahaleginean, eta epaimahaikide lanetan aritu dira Michel Moran, sukaldaritzako maisu frantsesa, eta Magdalena Gessler, 251 jatetxe baino gehiagoren jabe eta Kuchenne Rewolucje Poloniako sukaldaritza programako aurkezlea den chefa, Elena Arzak sukaldaria gonbidatu berezia izanda. Dagoeneko Donostian grabatu dute programaren hasiera, Igeldo menditik, eta hemendik ibiliko diren asteetan zehar hainbat Michelin izardun jatetxetan grabatuko dute ere (Arzak, Elkano, Kokotxa edo Alameda), jatetxe apalago batzuekin batera (Astigarragako Roxario, Hondarribiko Hermandad de Pescadores eta Orioko Xixario). Horrez gain, Basque Culinary Center-ean masterclass saioa jasoko dute.\nEkonomia Bultzatzeko Zinegotzigoak, Donostia Sustapenaren bidez eta Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura Sailarekin batera, ikus-entzunezko industria sustatzen du hiriaren eta Gipuzkoako lurraldearen eragile ekonomiko gisa, San Sebastian-Gipuzkoa Film Commission bulegoaren bitartez. Bulego hau 2018. urtean sortu zen, 2003az geroztik San Sebastian Film Commission izenarekin existitzen zen arren, Donostiako eta Gipuzkoako lurralde guztia ikus-entzunezko industria nazionalaren eta nazioartekoaren arloan sustatzeko erronka nagusiari erantzuteko, filmaketetarako lokalizazio ezin hobea izanda, tokiko ikus-entzunezko sektorea eta sektore digitala ezagutzera eman eta garatzeko helburuarekin.


Pablo Iglesiasen diskurtsoaren hainbat gako #EsAhora31e • ZUZEU\nPablo Iglesiasen diskurtsoaren hainbat gako #EsAhora31e\nEspainiar Estatuko ezkerraren birsortzea bizitzen ari gara zuzenean. Eta gaur Madril aldean milaka pertsona elkartu dira aldaketaren alde. Hona hemen Pablo Iglesiasen diskurtsoa osorik, eta nabarmendutako hainbat esaldi.\nIglesias: “Haiek dira Espainia hautsi dutenak, bi herritar mota sortu dituzte: ongi dihoakienak eta gaizki dihoakigunak,goikoak ta behekoak”\n— Lander Arbelaitz (@larbelaitz) January 31, 2015\n1. Greziaz. “Podemosen patua Greziako gobernuaren patuarekin alderatzen dute askok. Gure anaiok babesten ditugu, baina inork ez zituen haien ordez etxeko lanak egin eta inork ez ditu etxekolanak gure partez eginen. Guk amesteko txanda da orain”.\n2. Ustelkeriaz. “Arazoa, Estatua jendartearen aurka lanean jarri duen herrialde eredu hau da. Horixe bera da ustelkeria: jendeari erakundeak lapurtzea. Ustelkeria ez dira eskua kutxan sartzen duten lotsagabeak. Ustelkeria jendartearen %1ak jendartearen %70ak adina izatea da. Krisia hasi zenetik, Caritasek hartatutako jende kopurua %30ean igo da. Luxuzko autoen salmenta igo den portzentaje berberean hain zuzen ere”\n3. Beldurraren estrategiaz. “Goikoek esperimentu eta kaosa deitzen diote aldaketari. Azpian gaudenok demokrazia deitzen diogu. Funtzionatzen ez duena aldatzeko aukera izatean datza demokraziak. Unea iritsi dela badakigulako gaude hemen. Horren baitan dago belaunaldi bati gertatuko zaion dena”.\n4. Ametsez. “Bazterketa eta pobreziaren aurkako bakunak izanen dituen herrialde batekin amesten dugu. Baina oso serio hartzen ditugu gure ametsak. Lana erruz egin zuten edadetuen pentsioak bermatuko dituen aldaketa bat nahi dugu. Baina industria berritzailearen alde apustu egin nahi dugu baita, subirautza energetikoaren eta elikadura subirautzaren alde.\n5. Espainia markaz. “Sustraiak duintasunaren aldeko borrokan errotuta dituen gure herrialdea maite dugu. Madarikatuak gure kultura merkantzia bihutu nahi duten horiek. Gauzei beren izenez deituko dieten zoroak behar direla esaten zuen Machadok, Juan de Mairena medio, azpikoak defendatuko dituzten eta goikoei erasoko dieten kixoteak. Ez diezaiegun utzi traidoreei Kixote marka bihurtzen. Gure aberria ez da marka bat. Ez da saltzen. Gaur aberria diogu harrotasunez, eta dioogu ez dela ez bandera eta ez soinean eramateko pina. Gaixoak ospitale onenetan, sendagai onenekin, sendatuak izanen direla bermatzen duen komunitatea da”.\n6. Herrien Europa: “Herrialde bat nahi dugu, zeinetara atzerrira joan behar izan duten guztiak itzul baitaitezkeen, berau hau eraikitzera (…) Herrien Europa nahi dugu, herritarron Europa”\nPablo Iglesiasen diskurtsoa osorik:\nEsAhora31E, Espainia, Mundua, pablo iglesias, podemos\nBilbotik Madrilera, manifestazioen argazkiei begira


Ibilgailuen arteko segurtasun tartea beti mantendu. Abiadura handian geldiarazteko tarte gehiago behar dela kontuan hartu.\nMatxura edo istripu kasutan bazterbidean gelditu. Ibilgailutik atera bazterbidetik atera gabe eta txaleko islatzailea jantzita. Ibilgailua seinaleztatu, babes hesiaren atzean kokatu edo zirkulazio plataformatik ahal den urrunen.\nLogura sorrarazi ditzaketen medikamentuak hartu ondoren gidatzea saihestu.\nEz ezazu bi ordu baino gehiago jarraian gidatu. Nekea edota akidura sentitzen baduzu, zerbitzu guneetan deskantsatu.\nJan arinak egiten saiatu eta alkoholdun edaririk ez edan.\nBidesarien ordainketa aldez aurretik prestatu; eskura eraman beti aukeratutako ordaintze modua.\nSarbideetatik datozen ibilgailuei sarrera erraztu.\nIbilgailua gehiegi kargatzea saihestu eta gidariaren atzerakako ispiluaren ikuspena galarazten duten objekturik ez jarri. Ahal den neurrian parrila eramatea saihestu.\nDerrigorrezkoa da segurtasun-uhala edota homologatutako lotura-gailuak, aurreko zein atzeko jezarlekuetan eramatea.\nIbilgailuaren mailak konproba itzazu (ura, olioa, haizetakoa garbitzeko likidoa, balazta-likidoa …).\nIbilgailuko bateriaren kondizioa begiratu, bai likidoa zein borneen egoera.\nEuria egiten badu\nEuriarekin ur baltsak eratu daitezke eta “aquaplanning”-a sortu. “Aquaplanning”-a ibilgailu batek ur-geruza abiaduraz igarotzerakoan gertatzen da eta kontrola galtzeko arriskua dago. Hau zuzentzeko, oina gutxinaka azeleragailutik altxatu eta bolantea firme mantendu behar da. Beste ibilgailuen uhara jarraitzeak, gidatzea askoz ere seguruagoa egiten du.\nElurte/ izotz kasuetan


Urruneko fitxategien zerbitzu batekin konexio bat konfiguratzea\nUrruneko zerbitzari-konexio bat gaitzeko, erabili honako metodoetako bat:\nSakatu hasiera-zentroko 'Urruneko fitxategiak' botoia.\nHautatu Fitxategia > Ireki urrunekoa\nHautatu Fitxategia - Gorde urrunekoa\nKlik elkarrizketa-koadroko Gehitu zerbitzua botoian, 'Fitxategi-zerbitzuak' koadroa irekitzeko.\nWebDAV zerbitzariarekin konektatzea\n'Fitxategi-zerbitzuak' elkarrizketa-koadroan, ezarri:\nOstalaria: zerbitzariaren URLa, normalean file.service.com formarekin\nAtaka: ataka-zenbakia (normalean 80)\nHautatu Konexio segurua kontrol-laukia zerbitzua https protokoloaren bidez eta 443 atakaren bidez atzitzeko\nEtiketa:: eman izen bat konexio honetarako. Izena 'Zerbitzuak' zerrenda-kutxan erakutsiko da, urruneko fitxategien 'Ireki' edo 'Gorde' elkarrizketa-koadroan.\nErroa: sartu zure kontuaren URL erroaren bide-izena.\nOharra: fitxategi-zerbitzuaren erroa zerbitzuaren administratzaileak ematen du, eta script fitxategiz, parametroz eta bide-izenez osaturik egon daiteke.\nKonexioa definitu ondoren, sakatu Ados konektatzeko. Elkarrizketa-koadroa lausotu egingo da zerbitzariarekin konexioa ezartzen den arte. Erabiltzaile-izena eta pasahitza eskatzen duen elkarrizketa-koadro bat ager daiteke, zerbitzarian saioa has dezazun. Sartu erabiltzaile-izen eta pasahitz egokiak.\nFTP eta SSH zerbitzariekin konektatzea\nMota: FTP edo SSH\nAtaka: ataka-zenbakia (normalean 21 zenbakia FTP zerbitzuetarako eta 22 zenbakia SSH zerbitzuetarako).\nErabiltzailea, pasahitza: FTP zerbitzuaren erabiltzaile-izena eta pasahitza.\nGogoratu pasahitza: Markatu pasahitza LibreOffice erabiltzaile-profilean biltegiratzeko. Pasahitza seguruagoa gordeko da LibreOffice - HobespenakTresnak - Aukerak - LibreOffice - Segurtasuna - Interneteko pasahitzak erabilita.\nKonexioa definitu ondoren, sakatu Ados konektatzeko. Elkarrizketa-koadroa lausotu egingo da zerbitzariarekin konexioa ezartzen den arte.\nWindows Share batekin konektatzea\nMota: Windows Share\nShare: Windows Share zerbitzua\nGoogle Drive zerbitzura konektatzea\nMota: Google Drive.\nErabiltzailea, pasahitza: Google kontuaren erabiltzaile-izena eta pasahitza.\nCMIS zerbitzariarekin konektatzea\nMota: Hautatu zerbitzari mota zerrendatik.\nOstalaria: zerbitzariaren URLa. URL txantiloi lehenetsi bat eskaintzen da, zerbitzari motaren araberakoa. Ezarri datuak horren arabera.\nErabiltzailea, pasahitza: CMIS zerbitzuaren erabiltzaile-izena eta pasahitza.\nBiltegia: hautatu fitxategi-biltegia goitibeherako zerrendan\n'Freskatu' botoia: sakatu biltegi-zerrendako edukiak freskatzeko.\nUrruneko fitxategi-zerbitzarietako dokumentuak irekitzea eta gordetzea\nDokumentuak zerbitzarian sartzea eta handik ateratzea


NEKAZARITZA ETA ABELTZAINTZA – Saluganda Elkartea\nNekazaritza jasangarri eskolak Ugandako landa-eremuan daude, bertan nekazaritza eta abeltzaintza pertsonen egunerokotasunaren funtsezkoak dira. Testuinguru horretan, produkzio-zirkulu jasangarriaren zati bat definitzen da, eskola-baratzeak txertatuz. Azken 7 urteetan, eskola guztietan baratze bat dago. Bertan, artoa, babarrunak eta hainbat tuberkulu landatzeaz gain (boniatoa, yuka, etab.), labore berriak sartzen saiatzen gara, dieta dibertsifikatzeko eta nekazaritza ekologikoko hainbat teknika ikasteko (4. eta 5. irudiak). Landatzeko lur propiorik ez duten eskolekin (Maranatha eta Kiyindi Community), akordioa berritu genuen, hurbileko nekazaritza-lursail baten alokairua elkarrekin ordaintzeko (2500 m2).\nNekazaritza jasangarri eskolak Ugandako landa-eremuan daude kokatuta, nekazaritza eta abeltzaintza pertsonen egunerokotasunean funtsezkoak dira. Testuinguru horretan, ekoizpen-zirkulu jasangarriaren zati bat definitzen da, abereak eskoletan sartuz. Proiektua hasi zenetik, txerritegiak eraiki ditugu ikastetxeetan. Eraikuntzaren instalazioaren lehen urtean, bi txerrikume eme, hazitarako beste bat eta lehenengo urterako pentsua (100 kg-ko 8 zaku) eman genizkien. Zazpi eskolek (Good Samarithan izan ezik, proiektuan sartzen azkena) badituzte azken urteetan eraikitako txerritegia eta/edo oilategiak (erlijioaren arabera), eta, beraz, gaur egun, gure laguntza eskolako 4 pentsu zakutara mugatzen da. Ia buruaskiak dira.\nIkasleen ardura da ganadua eta instalazioak zaintzea eta gero eskolako baratzea ongarritzeko balioko duen simaurra konpostatzea. Horrela, eskolaren iraunkortasunari laguntzen diote eta beraien bizi-baldintzak hobetzen dituzte, aldi berean, abeltzaintza eta nekazaritza jasangarriko teknikak ikasten dituzte.


Kolapsoa – Gizapedia\nKolapsoa sistema edo egitura oso baten erabateko eta itzulerarik gabeko gelditzea edo hondamena adierazteko erabilitako terminoa da, eta beraz bereziki maila makroskopikoari dagokiona. Bereziki zibilizazioen erorketa eta desagerpena adierazteko erabili da, baina baita ere burtsako kraxei eta COVID-19ko pandemiako osasun sistemei buruz, besteak beste. XXI. mendearen hasieran, mundu eta planeta mailako krisi ekologiko, ekonomiko eta soziala izendatzeko erabili zen, zibilizazio industrialaren krisia koiunturala ez ezik, estrukturala ere badela sinetsirik, eredu ekonomiko jasangarri eta iraunkorren beharra proposatzearekin batera. Ildo horretatik, jakintza arlo oso bat garatu da gaiaren inguruan, kolapsologia izenekoa.\nBeste hizkuntzetan: frantsesez, effondrement.\nItzulezintasuna eta itzulerarik gabeko puntua\nSistema batean egoera bat itzulezina edo atzeraezina dela edo itzulerarik gabeko puntu batera heldu garela esaten da, aldaketa kuantitatibo txikiak egiteak sistemaren egoera atzera bihurtzeko aski izan ez…