Podcast podcastak - Page 2 of 10 - etzi.pm\nEtzi Portu Maritimoa 2019-12-19\nAzken Hutsaren Gurtza Ikus(t)ezinen baitako eszisio sekretua da eta Kanpoko Huts Handia inbokatu nahi du. Ekuazio Oteiziarrei jarraiki eta motor [...]\nOteizaren hutsaren inguruko teorizazioak Internazional Ikus(t)ezinaren erdigune etiko eta estetikoan daude. Fakzioaren baitan oso gutxik eta fakziotik kanpo ia inork [...]\nEtzi Portu Maritimoa 2019-12-17\n100.0 FM (GARA): STMAren frekuentzia. Hemen dena da normala. Estrainoki normala agian, baina zaila egiten da beste alternatibarik egon daitekeenik [...]\nZerbait ez dabil ondo. Batere ondo. Frekuentziak ez dira duela bi urte bezain garbiak. Biztanleria ez dago lehen bezain pozik. [...]\nSare sozialetako eta kaleetako ezinikusi eta ezadostasun ideologikoak fsikoki desagertu egin dira eta nor bere estilo eta balioen araberako jendearekin [...]\nGuifi sareak unibertsalizatzeaz batera Frekuentzia Modulatuak uzten joan ziren irrati gehienak. 2006rako ez zen estaziorik gelditzen. Honetaz jabetuta Agentziak Existentzia [...]


Osakidetzako zuzendaritzaren iruzurra euskararekin: Hiru adibide - Sustatu.eus - Teknologia albisteak\nOsakidetzako zuzendaritzaren iruzurra euskararekin: Hiru adibide\n2015-05-22 : 18:23\nBorondate falta, kontrol falta, euskararekiko axologabekeria... eta iruzurra. Iruzur eta ilegalidade nabarmen eta lotsagabeak. Langilegoaren kontratazioetan, besteak beste. Hau da Osakidetzako egoera, nahiko orokorra, salbuespenak salbuespen. Osakidetza ezin da egun batetik bestera, euskaldundu, egia da, baino araudia errespetatzearekin soilik askoz aurreratuago izango ginateke. Hiru adibide aipatuko ditugu, panorama zein den erakusteko aldera.\nTxagorritxuko Larrialdi Pediatrikoetako mediku eta erizain laguntzaileen aldi baterako kontratazioetan ez da euskararen gaitasuna kontuan hartzen, eta sarritan, euskarazko arreta ez da bermatzen, ez erizainekin, ezta medikuekin ere. Larrialdi Pediatrikoetako unitateetako lanpostu gehienetan araudia jarraituz euskararen ezagutzaren betekizuna eskatu beharko litzatekeen arren, zuzendaritza ugarik, Txagorritxukoak barne, kontratazioetan lanpostuetako euskara eskakizuna saihesten du, lanpostu hutsak bete ordez kontratazio ebentualak eginez eta hauetarako erdaldun elebakarrak hartuz.\nArabako Call Center-ean langileen erdia baino ez da gai arreta euskaraz emateko. Aipagarria da Osakidetzako Informazio Guneetako lanpostu guztiei ezarri zaiela euskararen Derrigortasun Data. Baina, berriro ere, Arabako Call Center-eko kasuan bezala, langileak hartzerakoan bete beharko litzatekeen baldintza hau saihestu du zuzendaritzak, behin-behineko kontratuak eginez, eta unitate honetan dauden langile erdaldun elebakar gehienak kontratu mota honen bidez lotu dira. Araban ez ezik, Osakidetza osoan herritarrei informazioa eskaintzeko guneetan, gaur egun, euskara saihestuz kontratatzen da, nahiz eta gune hauek “lehentasun gorenekotzat” izendatuak egon eta Osakidetzaren Euskara Planean euskararen ezagutzaren betekizuna ezarri zaien lanpostu guztiei.\nUnitate edota zerbitzu batean eskaintzen den euskarazko arretan atzerapausoak ematea ohiko bihurtu da, sarritan lanpostuko hizkuntz eskakizunak kontratazio ebentualen bidez saihestu izanaren ondorioz. Opor garaietan egoera hauek masiboki ematen dira eta izaten dute oihartzunik handiena, kexa ugari sortuz. Baina urte osoan ohiko praktika izaten da Osakidetzan, eta herritarrei zein langileen hizkuntz eskubideei eragiten die zuzenean. Adibidez, Bidasoako Ospitaleko Pertsonal Sailean langileei arreta emateko mostradorean atzerapausoa eman da, euskarazko arreta galduz. Kexak zuzendu zaizkio zuzendaritzari, baina ez du egoera zuzendu.


Joanes Etxeberri, Etxeberri Sarakoa\n«Iparraldeko euskal idazleak»\nEtxeberri, Joannes de\nMiriku edo osagile, leenengo bere jaioterrian, gero Beran, Hondarrabian eta Azkoitian. Humanista ta euskaltzale andi, Axular-zale sutsu.\nLiburuak: 1) «Lau-urdiri gomendiozko carta, edo guthuna» (Baiona, 1718): Bere euskal lanak argitaratzeko laguntza eske Ustaritzeko Biltzarreari alperrik egindako eskabidea (40 orrialde). Auxe baino ez eban argitaratu, bera bizi zala.\n2) «Escuararen Hatsapenac», edo-ta, X. Kintanak naiago dauanez, «Euskararen Ethorkia»: Euskeraren alde euskeraz egindako apologia. Gazteriari euskal jakintzaren jabe egiteko dei zolia. Euskeraren batasun-bearrizana argiro ikusten dau, eta Axular jarten dau batasun orren oinarri sendotzat.\n3) «Escuarazco Hatsapenac latin ikhasteco»: Latina euskeraren bidez ikasteko euskerazko metodoa. (Azken liburu biok J. Urquijo-k argitaratu zituan, 1907. urtean; ordurarte ezezagunak ziran).\nBeste Iztegi andi bat ere egin eban, 4 izkuntzatan (euskera, gaztelania, frantsez eta latinez): Larramendik ezagutu ei eban, baina gaur galdutzat daukee.\nAxularren goresle au doi-doi ei dago bere maisu andiaren azpitik, P. Lafitte-ren eretxiz.\n«Benetan esan daiteke prosa atsegin eta dotore bat duela, irakurterraza eta bortitza, zirrarezkoa zati askotan, gure letren egiazko klasiko bat-tzat edukitzera bultzatzen gaituena... Zinez esan daiteke, Sarako doktor medikuarekin Axularren, Etxeberri Ziburukuaren, Materreren, Gazteluzarren eta beste lapurtarren urrezko mendea bukatzen dela, honekin gure letren sasoi distiraisu bat amaituaz» (X. Kintana).


Hasiera / Brand New / Armani Code Absolu Eau de Parfum Spray\nARMANI, CODE ABSOLU Esperientzia gizonezkoen sedukzioaren dimentsio berria Giorgio Armani Armani Code Absolu-rekin. Ekialdeko usaina, ron bihotz ausarta, Tonka babarrunaren eta banilla noten nahasketarekin orekatua. Urrezko preziatuz estalitako usain osoa gizonezkoentzako Armani Code Absolu lurrina da ...\nEsperimentatu sedukzio maskulinoaren dimentsio berria Giorgio Armani-ren Armani Code Absolu-rekin. Ekialdeko usaina, ron bihotz ausarta, Tonka babarrunaren eta banilla noten nahasketarekin orekatua. Usain osoa urre preziatuaz estalita zegoen.\nGizonentzako Armani Code Absolu usaina Armani Code sortaren azken osagarria da. Topaketaren zirrara minak eta Armani Code Man azken liluratzailearen dotorezia garaikidea nahasten ditu.\nArmani Code Absolu gizonezkoentzat ekialdeko usain pikantea eta pikantea da. Tonka babarrunaren Kodearen sinadura klasikoa ron eta bainila nota epelekin eta mandarina berde ukituekin areagotu da. Armani Code saileko lehen parfumea da, Armani Code Absolu-k olio esentzialen ehunekorik altuena du eta usain hori gau eta egun iraungo du. Armani Code Absolu gaur egungo aktore estatubatuar erakargarrienetako batek harrapatu du, Ryan Reynoldsek.\nMaskulinitatez lehertuta, Armani Code botila enblematikoa, txano beltz distiratsu dotorearekin eta testurazko smoking gerrikoarekin Absolorentzat urrez inguratuta dago. Bere elixir epela estaldura aberats batek babesten du, betiko dotoreziaren sinboloa. Inoiz baino mendekotasun handiagoa, erakargarriagoa, berarentzako ondorengo bizkorra ezin hobea da arratsaldean janzteko.\nIntentsitate berria, maskulinitate berria, ausardia berria. Armani Code Absolu, sedukzio berria - usain honek ezkontza, konpromiso edo urteurreneko opari ezin hobea egiten du.


"Itxaropenerako arrazoiak" daudela nabarmendu dute Martxoak 3ko biktimen ekitaldian | Politika | Berria\n"Itxaropenerako arrazoiak" daudela nabarmendu dute Martxoak 3ko biktimen ekitaldian\n1976an gaurko egunez poliziak hil zituen bost langileak gogoan izan dituzte Gasteizen. Servini epailearen ikerketa "mugarri" dela adierazi du Martxoak 3 elkarteak. "Oroimena, ordaina eta justizia" eskatu du EH Bilduk biktimentzat.\nMartxoak 3ko biktimen aldeko manifestazioa Gasteizen. David Aguilar / EFE\nGaur bete dira 39 urte Espainiako Poliziak bost lagun tiroz hil eta beste dozenaka zauritu zituela Gasteizen. Biktima horiek denak gogoan izan dituzte gasteiztarrek, kalean. Arratsaldean, bost biktimen aldeko ekitaldia egin dute ELA, LAB, ESK eta Steilas sindikatuek deituta, eta Eva Barroso eta Nerea Martinez Ociok hartu dute hitza Martxoak 3 elkartearen izenean.\n"Itxaropenerako arrazoiak" dituztela nabarmendu dute, Maria Servini Argentinako epaileak Frankismoko krimenak ikertzeko saioak "bide berri bat" ireki duelakoan baitira. Espainiaren "zigorgabetasuna" amaitzeko "mugarritzat" jo dute Serviniren ikerketa, eta uste dute aurrerantzean "ezer" ez dela berdin izango.\nManifestazioa egin dute ondoren, langileen borrokaren oroimenean lelopean.\nMartxoaren 3ko biktimak gogoan, hasi da manifestazioa Gasteizen. pic.twitter.com/kSgNq3UbbS\n— edurnebegiristain (@ebegiristain) March 3, 2015\nEguerdian izan da lehen ekitaldia, Zaramaga auzoan: EH Bilduk lore eskaintza eta omenaldia egin die biktimei. Pedro Maria Martinez Ocio, Romualdo Barroso, Francisco Aznar, Jose Castillo eta Bienvenido Pereda Poliziak hil zituen langileak gogoan, "oroimena, ordaina eta justizia" aldarrikatu dute. Halaber, Gasteizko gertakarien ondorengo egunetan Basaurin (Bizkaia) eta Tarragonan (Herrialde Katalanak) izandako istiluetan hildako Juan Gabriel Rodrigo eta Vicente Anton oroitu dituzte.\nEhunka lagun izan dira ekitaldian, tartean, EH Bilduko zenbait zinegotzi eta batzarkide eta Iker Urbina eta Rafa Larreina Amaiurreko diputatuak. Aurreskuaren eta lore eskaintzaren ostean, Miren Larrion EH Bilduko Gasteizko alkategaiak hartu du hitza. Hark azpimarratu duenez, "Martxoaren 3ko balioak PP eta Javier Marotoren proiektu arrazista eta elitistaren alderantzizkoak dira erabat". Larrionen esanetan, leku ezberdinetatik etorritako jendea batu zen Martxoaren 3an, eta egun toki ezberdinetatik etorritako jendeak jarraitzen du Araba gorria eraikitzen".\nMartxoaren 3ko biktimek euskal herritarren zein eragile politiko eta sindikalen babesa jasoko dute gaurkoan. Arratsaldean, biktimen aldeko ekitaldia egingo da Zaramaga auzoan, eta ostean, manifestazioa egingo da, ELA, LAB, ESK eta EILAS sindikatuek deituta.\nFrankismoko krimenen "zigorgabetasuna" salatu dute Bruselan


Gorputzak nora ezean — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › Gorputzak nora ezean\nGorputzak nora ezean\nAsier Zabaleta koreografoak sorturiko 'Where is my Mind?' lan berria estreinatuko du Fueradeleje taldeak, bihar, Uharten\nEzkerrera begiratu, eskuinera gero, urrats batzuk aurrera, eta une batez galduta diruditen arren, nora ezean, elkarrekin hasi dira dantzan Mirian Ramirez eta Fueradeleje dantza taldeko Iñaki Fortun, Virginia Oroz eta Marisa Vera dantzariak. Hasi da musika, eta Pixies taldearen Where is my Mind? kantuaren hotsetara mugitzen dituzte gorputzak orain, simetrikoki kasik, Uharteko Arte Garaikideko Zentroaren aparkalekuan (Nafarroa). Gune hori hautatu dute Asier Zabaleta koreografoarekin batera sorturiko ikuskizuna erakusteko, autoa eta guzti.\nAzken entseguak dituzte, eta auto horiek ikuskizunean nola sartu pentsatzen ari dira, jaso berri dituzten oinetakoetara ohitzen, beren urratsak lur irristakorrera egiten. Bukatu da musika, eta une batez berriz ere nora ezean bezala mugimenduan jarraitu ondoren, gelditu dira gorputzak. Nafarroako dantza taldeak bihar estreinatuko du sorkuntza, 20:00etan. Martxoaz geroztik Uharteko zentroan dantzari buruz antolatutako bi erakusketen itxiera ekitaldia izango da.\nNora eza da ikuskizunaren oinarrian dagoen ideia. Pixiesen kantuaren leloak dioen bezala, «non dut burua?», galdetzen diote beren buruei dantzariek. Gaztaroan izan eta gerora bete ez diren asmoez ari da Zabaletak sorturiko koreografia, lehen urratsa bultzatu zuen hasierako amets hartaz, eta haren gainbeheraz. Antzerki-dantza ikuskizuna izatera heldu gabe, hitzak eta dantza nahasten dira Where is my Mind? lanean. Marisa Verak obra prestatzen ari zirela entsegu batean botatako esaldi bat da konstanteetako bat: «Ez nago nora ezean ibiltzeko egoeran».\n«Geure buruari begira jarri gaitu Zabaletak», dio Verak, «eta aberasgarria izan da hori dantzarentzat». Hasiera batean zituzten ametsei eta egun dauden egoerari buruzko testu bana eskatu zizkion Zabaletak dantzari bakoitzari, eta horien gainean joan da koreografia eraikitzen. «Jasotzen zuenaren arabera eman dio forma dantzari», azaldu du Mirian Ramirezek.\nNolabaiteko elkarlana izan da. Ekainaz geroztik aritu dira Zabaletarekin lanean, Uharteko zentroan bertan. Zabaletak gidak eman, dantzariek gorputzarekin eta mugimenduekin esperimentatu, eta hala joan da ikuskizuna egitura hartuz, Iñaki Fortunek adierazi duenez. «Pauta batzuk markatzen zizkigun Zabaletak, eta haien arabera inprobisatu egiten genuen. Mugimendu eta keinu horiek moldatu egin ditu berak gero, gure esperientziak ere kontuan hartuz, eta prozesu horretatik atera da dantza ikuskizun osoa».\nVerak esandakoari eta egiten dituen keinuei erantzuten diete beste dantzariek ikuskizunean, Pixiesenaz gain, 1999. eta 2000. urteetan Bartzelona egindako Sonar jaialdiko musika ere entzuten da. Nora ezean dirudite batzuetan denek, banaka, lurrean, hormetan, airean zerbaiten bila ariko balira bezala, baina elkartu ere egiten dira batzuetan. Batak bestearen buruan eskua jarri, eta eskumuturraren keinuaz beste dantzariaren gorputz guztian eragiten du mugimendua halakoetan; elkarri lotuta baleude bezala, gorputz bakarra balira bezala, uneka.\nHainbat espaziotan entseatu dute ikuskizuna uztailetik hona, baina aste honetan hasi dira benetan erabiliko duten gunean dantzatzen; aparkalekuan. «Ikaragarria da», dio Virginia Orozek, «baina badirudi gune hau espresuki gure ikuskizunerako eraiki dutela!».\nKale eta antzokietarako\nAste honetan heldu zaizkie Karlota Laspalas diseinugileak eginiko oinetako eta arropak ere. Oinetakoetara ohitu nahian dabiltza, horregatik, eta jantziei azken konponketan egingo zain. Beltzez jantzita ari dira entseatzen. Publikoa ere badute. Zeharka begiratzen ditu jendeak aparkalekuan dantzan ari direla. Pozik hartzen dituzte, Orozek dioenez. «Hori da gure asmoa, antzoki batera dantza ikustera joango ez litzatekeen jendea erakartzea, eta dantzara hurbilaraztea».\nBi formatutan prestatuko dute ikuskizuna. Bihar arte zentroaren aparkalekuan ikusi ahal izango dena izango da bat, motzena, kalerako prestatutakoa. 25 minutuko iraupena izango du, baina izango da bertsio luzeago bat ere antzoki eta gisako guneetarako. 50 bat minutuko iraupena izango du bertsio horrek, eta urrian hasiko dira haren prestaketekin dantzariak, berriz ere Zabaletarekin batera. Fortunek azaldu du iraupen ezberdinen zergatia: «Bihar aurkeztuko dugun ikuskizunak Marisaren [Veraren] esperientzia du oinarrian, batez ere, baina bertsio luzean lau dantzarion errealitatea izango da taularatuko dugunaren oinarria». Bideo emanaldiak ere izango dira antzokietarako prestaturiko moldaketan.\nIaz prestatu zuen bere lehen ikuskizuna Fueradeleje dantza taldeak, eta aurten Zabaletaren koreografia bat estreinatzea apustu handia izan omen da. «Handitzeko, ikasteko eta hobetzeko beharra geneukan», dio Fortunek. «Arriskatu egin nahi genuen». Nafarroako Gobernuaren diru laguntza izan dute 30.000 euroko aurrekontua duen ikuskizun hau prestatzeko, eta egoitza artistikoa izan dute Uharteko arte zentroan.


Nazioarteko foro batek Gipuzkoako kirolaren etorkizuneko erronkei helduko die - gipuzkoa\nKultura eta Kiroletako Departamentuak eta Bera Bera kirol elkarteak duela hilabete batzuk ekin zioten 2022 Erregina Koparen antolakuntzari. Espainiako emakumezkoen eskubaloiko ekitaldirik garrantzitsuena da, apirilaren 28tik maiatzaren 1era bitartean Donostian izango dena, Udalaren laguntzarekin. Hau da eliteko kirolaren orainari eta etorkizunari buruzko eztabaidak planteatzeko aterkirik onena, batez ere gizonen eta emakumeen arteko berdintasunari zuzenean eragiten diotenak kirol-jardunean, erabakiak hartzerakoan, ordezkaritza-espazioetan, kirol-estamentuetan eta kirolaren beste edozein alderditan.\nHarkaitz Millan Kultura eta Kiroletako diputatuarekin batera, Goizane Álvarez Kiroletako zuzendaria eta Bera Bera Eskubaloiko Tati Garmendia izan dira prentsaurrekoan. 2022 Erregina Kopak Espainiako eskubaloi onena eskainiko digu, baita programa zabal bat ere, urtero Gipuzkoako eskubaloiak erreferente izaten jarrai dezan, jokoaren kalitateari eta antolatzeko gaitasunari dagokienez.\nHoni dagokionez, Harkaitz Millan Kultura eta Kiroletako diputatuak adierazi duenez, "kalitatea lortzeko, balioak dituen ibilbide bat eraiki behar da, adingabeen garapen-etapak errespetatuko dituena; kalitatezko prestakuntza eskaini behar da, talentu berriak entrenatzeko eta bere potentziala garatzeko aukerak izan ditzan; talentu horren garapena geldiarazten duten oztopoei buruz etengabe eztabaidatu behar da, eta oztopo horiek gainditzeko ekintzak programatu behar dira".\nKoparen aurreko astean klubetan teknifikatzeko ekintzak ere biltzen dituen programa zabal horren barruan kokatzen da foroa. Tati Garmendiak azaldu duenez, Foroak ponentziak, mahai-inguruak eta eztabaida guneak izango ditu ardatz, eta “emakumeek kirolean duten eginkizuna azalduko da hainbat ikuspuntutatik”.\nLehenengo mahai-inguruan kudeaketan parte hartzen duten hiru emakume elkartuko dira. Eliteko jokalari ohiak, Patricia Rodríguez, Aintzane Encinas eta Tati Garmendia, Eli Pinedo moderatzaile dutela. Emakume horiek erreferente izan ziren jokalari gisa, eta gaur egun ere hala dira kudeaketaren arloan. “Erronkek erreferenteak behar dituzte, eta erreferenteak, berriz, haien buru izan behar dute”, adierazi du Goizane Álvarez Gipuzkoako Foru Aldundiko Kirol zuzendariak.\nTaldeak kudeatzea, amatasuna eliteko kirolean, erakundeen eginkizuna eta landu beharreko erronkak, kiroleko profesionalizazioa, kirol-babesletza, kirol-ekitaldien eragina edo talentuaren kudeaketa izango dira foroan, bai mahai-inguruetan, bai txostenetan.\nDANZ, Laboral Kutxa, Iberdrola eta Real Sociedadeko arduradunek, besteak beste, Lucía Ybarra, Max Caldas, Iñigo Olaizola eta Nancy Jhonson kirol-babesletzari buruzko mahaia eta ezagutza partekatuko dituzte.\nHalaber, Alejandro Blanco Espainiako Batzorde Olinpikoko lehendakariaren agurra izango da biltzarraren inaugurazioan. Itxiera, berriz, Pilar Jericóren eskutik izango da, besteak beste, antolaketaren arloko Espainiako analista onenetako bat, emakumeen lidergoan aditua, lan egiteko modu berrietan edo pertsonen garapenean eta erakundean duten talentuan laguntzeko moduetan aditua.\nZer egin behar dut joateko?\nPertsonako prezioa 15 eurokoa da, eta bertan sartzen dira eduki guztietarako sarbidea egun osoan eta luncha eta networking-a. Sarrera www.copadelareina 2022.com webgunean dago eskuragarri.\nGainera, edukiak Gipuzkoako kirolari lotutako klub eta enpresei helarazteko, Foru Aldundiak gonbitak ere baditu hurrengo egunetan banatzeko. Klub bat bazara edo Gipuzkoako kirol agente edo programaren bati enpresa babesle gisa lotuta bazaude, gonbidapena eska dezakezu kirolak@gipuzkoa.eus helbidean.


2015eko otsailaren 21a\n"Osasunarena bezala, badago Los Arcos-eko zirkuituari emandako mailegua, baina ez zaigu informazio hori pasatzen". (Arg.: Aralar.eus).\nBerriozarko alkatea izateaz gain, Aralar-NaBaiko parlamentaria da Lasa eta Nafarroako Kutxaren (CAN) desagerpena ikertzen ari den batzordeko kide. PSNk UPNko Sergio Sayasi bere botoa eman ez balio, Lasa zatekeen batzordeko lehendakari. Lau bilera egin ditu batzordeak eta astelehenean, 12,30etan, bosgarrena egingo du. Orain arte batzordeari ukatutako informazioa bidali zaion ala ez ikusiko da, besteak beste.\nEskatutako materialaren %15 besterik ez dela iritsi salatu duzue EH Bildutik. Zeinek ez du materiala bidaltzen?\nHainbat erakundek. CAN Fundazioak ez du material asko bidali, Administrazio Kontseiluko bileren aktak adibidez. La Caixak ere ez. Azken hauek argudiatzen dute legeak ez dituela behartzen hainbat informazio ematera, datu pribatuak direla, informazio asko eskatzen dela eta denbora behar dela biltzeko… Auzitegi Nazionalak dio informazio asko irekita diren auzietakoa dela eta eman ezinak direla…\nFROBek (Banku Berregituraketa Odenaturako Funtsa) ez du gehiena bidali eta CECAk (Espainiako Aurrezki Kutxen Konfederazioa) oso gutxi. Nafarroako Gobernuak bai bidali du eskatutakoaren zati handi bat, adibidez [Lorenzo] Riezuren txostena.\nEgon daiteke deliturik eskatutakoa ez bidaltzeagatik?\nEz dakit zehatz-mehatz legeak zer dioen, baina printzipioz behartuta daude laguntza ematera. Haiek beste lege batzuk argudiatzen dituzte ez emateko, adibidez datuen babeserako legea. Gauza bitxiak ere gertatu dira: 2009a baino lehenagoko informazioa eskatu diogu CAN Fundazioari eta hauek diote hori La Caixari pasatu zitzaiola, baina La Caixak dio ezetz, ez duela halakorik. Lekukoa bata besteari pasatzen ari dira.\nZer egin dezake Legebiltzarrak materiala emateko?\nBerriz eskatu, baina ez gehiago, bestela arazoak luze joko luke eta ez dugu denborarik.\nEH Bilduk jakinarazi du 2009an osasunari 50 milioiko mailegua eman ziola CANek. Klubak azaldu gabe zuen? Zer dago txarrik horretan?\nEskatutako informazioaren artean badira guk beste bide batzuetatik ezagutu ditugunak, ez bide ofizialetatik. Horietan artean da Osasunak jasotako mailegu hau. Guk bide ofizialetik jakin nahi dugu ea egia den mailegua izan zen ala ez. Baina Osasunarena bezala, badago Los Arcos-eko zirkuituari emandako mailegua eta beste asko ere bai, baina ez zaigu eskatutako informazio hori pasatzen. Zer erran nahi du horrek? Hori da guk salatu duguna.\nHilabete baino gutxiago geratzen zaio batzordeari. Badirudi oraingo legealdian gaitza izango dela ondorio argirik ateratzea.\nBai, badirudi oso zaila izango dela behar bezalako ikerketa egitea, baina behintzat argi geratuko da hemen badagoela zer sakondu. Airean geldituko da Nafarroako gizartean dagoen galdera hori: nola gertatu da Nafarroako Kutxaren desagerpena? Nafarroako gizarteak badu hori jakiteko eskubidea eta legealdi honetan ez badago argitzeko denborarik, guk konpromisoa hartzen dugu hurrengo legealdia hasi bezain laster batzordea berriz martxan jartzeko.\nAipatu duzu hainbat alderdi elkarlanean ari direla batzordeak bere ikerketa egin ez dezan. PSNri buruz ere ari zara?\nPSNk ez du ukatu guk eskatutako informazio eskaerarik eta UPNk dio berak eskatu eta jaso ez duena ez duela berriz eskatuko. Baina sumatzen dugu badagoela adostasun bat informazioa garaiz eta ongi ez emateko, bestela gertatzen ari dena ulergaitza da. Ezin daiteke ulertu nola PSNk eman diezaiokeen batzordearen lehendakaritza batzorderik nahi ez duen alderdi bati [UPN], edo beste hainbat bozketetan UPNrekin dituen adostasunak.\nKanal hauetan artxibatua: CAN | Yolanda Barcina | Nafarroako Gobernua


Pertsonen eta autoen arteko harreman berria? 20-30 segundo dituzu ikuslea limurtzeko | Atabala\nPertsonen eta autoen arteko harreman berria? 20-30 segundo dituzu ikuslea limurtzeko\n.-(e)k idatzia\t 2015(e)ko otsailak 2 0\nPasa den astean, Euskadi Irratiko Faktoria irratsaioko Magazinean egon ginen Euspot euskarazko spot lehiaketaren laugarren edizioa aurkezten. Antolatzaileokin batera, iazko irabazletariko batzuk –Mondragon Unibertsitateko ikasleak– egon ziren Gasteizko estudioan. Solasaldi entretenigarria izan zen eta joandakook gustura egon ginen Euspoti eta, oro har, spot-ei buruz hitz egiten. Han esandakoak entzuteko interesa izanez gero, hemen dago eskura Manu Etxezortuk gidatzen duen saioaren grabazioa (01:10:00 minututik aurrera).\nEzkerretik eskubira: Jon Campo (Mondragon Unibertsitateko Ikus-entzunezko Komunikazioko ikaslea),Garazi Ayesta (ikaslea), Goio Arana (Mondragon Unibertsitateko irakaslea), Arantzazu Lagunilla (Arteman Komunikazioko arduraduna) eta Ibai Iregi (ikaslea).\nAurtengoa lehiaketaren laugarren edizioa da, eta esan daiteke, badoala poliki-poliki koskortzen 2012an, Aretxabaletako Udalak, Arteman Komunikazioak eta Mondragon Unibertsitateko Humanitate eta Hezkuntza Zientzien Fakultateak elkarrekin abian jarritako spoten lehiaketa.\nAurrekoekin alderatuta, oraingo edizioak baditu aipagarriak diren berritasun batzuk. Batetik, musikaren aukeraketan eta kudeaketan asko erraztu dira kontuak. Hala, lehiaketako parte-hartzaile guztiek aukera izango dute debaldeko musika piezak hartzeko Audionetwok bildumatik. Alegia, erabilera libreko musika edo spoterako propio egindako kantuak erabiltzetik aparte, lehiakideek eskura izango dituzte musikari profesionalek egindako makina bat kantu. Bestetik, gaiaren proposamenetik kendu egin dugu spota “euskararekin” lotzearen derrigortasuna: parte hartuko duten spotek euskaraz izan beharko dute baina, ez euskarari buruzkoak. Gainera, aurtengo proposamena da irekiagoa da; alde horretatik, ihes egin dugu “benetako” iragarki komertzialek derrigorrezkoa duten zehaztasunetik eta zorroztasunetik. Aurtengo gaia: Autoak eta pertsonak (elkarbizitza orekatua). Iragarkiaren sorkuntza eta beroi borobilduko duen leloa, parte hartzaileek kontura!\nGaia fokatzen laguntzeko, hurrengo azalpena gehitu diogu aurtengo proposamenari:\nAutoak nonahikoak bilakatu dira gure gizartean; hainbeste, gaur egun sarritan autoek oinezkooi, pertsonoi, protagonismoa eta lekua kentzen dizkigutela. Horretxegatik, hainbat herri eta hiritan pertsonen aldeko hautua egiten hasi dira aspaldian, hala nola autoaren erabilera mugatu, oinezkoendako gune gehiago egokitu, beste mugikortasun mota jasangarriagoen erabilera bultzatu eta garraio alternatiboak sustatu… Hala ere, jakin badakigu inguratzen gaituzten autoak ez direla egun batetik bestera desagertuko; horregatik, autoen eta pertsonen arteko elkarbizitza da indartu nahi dena, beti ere, pertsonen mesedean. Nola iragarri 20-30 segundoko spot batean hain premiazkoa dugun auto eta pertsonen arteko harreman berri hori? Horra aurtengo erronka!\n2015eko apirilaren 24ra arte dago aukera lanak entregatzeko. Sari banaketa, bestalde, maiatzaren 7an egingo da Aretxabaletako Arkupe aretoan. Sariak? Hauexek:\nSpotik onena: 1.000 euro.\nPublikoaren saria: 500 euro.\nMondragon Unibertsitateko ikaleen spotik onena: 500 euro.\nGazteen saria (14-18 urte): 250 euro.\nAurtengo eta aurreko edizioen gaineko informazio guztia: euspot.eu


Nazcako plaka - Wikipedia, entziklopedia askea.\nPlaka tektonikoen mapa. Nazcako erdialdean ikus daiteke, urdin argi kolorez margotua.\nNazcako plaka ozeanoko plaka tektoniko bat da. Ozeano Barearen ekialdean dago, Hego Amerikako mendebaldeko kostaldearen ondoan. Peruko Nazca eskualdetik datorkio izena.\nPlakaren ekialdeko ertza, Hego Amerikar Plakapeko subdukzio gune batean dago, honek, Andeak eta Peru-Txileko fosa sorrarazi dituelarik.\nNazca Plakaren hegoaldeko ertza, banatzailea da Antartikako plakarekiko, mendebaldekoa Pazifikoko plakarekiko bezala eta iparraldekoa Cocosko plakarekiko bezala.\nHiru mikroplaka daude, zehazki, plaken arteko elkarguneetan. Galapagoetakoa Nazcako, Pazifikoko eta Cocosko plaken arteko elkargunean dago; Juan Fernandez plaka, Pazifikoko, Antartikako eta Nazcako plaken artean; eta Pazko uhartekoa, Nazcako eta Pazifikoko plaken arteko elkargunean, Juan Fernandez plaka baino iparralderago.\nHego Amerikako kostan dagoen subdukzio guneak, inguru hori biziki sismiko eta bolkanikoa izatea eragin du. Nabarmendu beharrekoa da Valdiviako 1960ko lurrikara, Richter eskalan, 9,5eko magnitudea gainditu zuena, gizateriaren historian erregistratutako indartsuena.\nMultimedia: Nazca tectonic plate\nOrriaren azken aldaketa: 27 azaroa 2019, 20:32.


IRINMODO (1307-2018): ITURRIAK EZAGUTZEN (II): PAGAPE ITURRIA\nUrtarrilean gaude, neguaren hasieran, baina Pagapeko iturriari ez dario urik, izan liteke aspaldian ez duela euri formalik egin... baina behintzat bizirik mantentzen da. Eta hori izan da bisitaren arrazoia. Izan ere, autobiaren lurrak inguruan bota behar zituztela eta, inguruak garbitzen hasi zirenean baneukan beldurra galduko zela. Baina ez, zutik dirau!\nBurdin edo burdin-sulfurozko ura da berea,beraz harriaren hormak laranja kolorez ikusteko aukera daude.\nPAGAPE ITURRI INGURUA\nBURDIN-SULFUROZKO URAK DIRELA BERE LARANJA KOLOREAK SALATZEN DU\nURTARRILA HASIERAN EZ ZERION URIK ITURRIARI. ASTEBETE ONDOREN, BERRIZ BAI. IKUSI BIDEOA:\nBertara joan eta aldi berean ibilbidetxo bat egin nahi baduzu, honatx proposamena. Lau bat kilometrokoa da, pare bat orduan lasai asko egin daitekeena.\nHerriko plazatik irten eta futbol zelaira doan bidea hartu. Bertatik, erreferentzia bezala, Txangalako goi aldean ikusiko duzun telefoniako antena hartu. Bertara igotzeko aukera bat baino gehiago hartu dezakezu, baina onena Txangalako txabolatik gora joatea da. Antenan zaudela, bat egingo duzu Arizti baserri ingurutik datorren pistarekin, baina 200 bat metrora laga eta ezker aldera hartu beharko duzu. Berau hartuz gero, 100 bat metrora, bat egingo duzu Pagapeko iturriarekin. Ezkutuan geratzen da, baina antzematen da bidexka.\nUr tragoxka bat hartu (urik baldin badario) eta gora aldera jo pistan, beste 100 bat metro. Hemen, pista laga eta ezker aldean ikusiko duzun bidetzur bat hartu eta beherantz jo, berehala topo egingo duzu Otain gaineko txabolarekin. Hemen hasten da pista beherantz. Jarraitu, topo egingo duzu karobi zahar batekin, eta beherago Otain baserriarekin. Hemendik aurrera kontuz ibili, autobiako obrak tartean direlako. Jo Irain aldera, AHTren tunel gainetik egin berri den porlanezko bidea hartuz. Irainetik herrigunera joateko bidea hartu.


Henriette Avram, liburutegietako informazioa partekatzeko sistema garatu zuen programatzailea - Zientzia Kaiera\nHenriette Avram, liburutegietako informazioa partekatzeko sistema garatu zuen programatzailea\nRocio P. Benavente\nAmeriketako Estatu Batuetako Kongresuaren Liburutegian dago egoera bikainean geratzen diren Gutenbergen Bibliaren lau kopietako bat, inprentak ekarritako iraultzaren sinbolo gisa. Inprentak, izan ere, iraultza ekarri zuen ezagutzaren arloan, idatzizko letra orokortzeko eta denen eskura jartzeko aukera eman baitzuen. Seguruenera, liburutegi hartako langile guztiek jakingo dute non dagoen liburu hori, baina ezin izango du edonork eskuetan hartu, haren segurtasuna bermatzeko.\n1. irudia: Liburutegi batzuek ehunka kilometro lineal izan ditzakete apaletan. Liburuz beteta dauden apal horietako obrak bilatzea, sailkapen hamartar unibertsaleko sistemei esker da posible. (Argazkia: Michal Jarmoluk – domeinu publikoko irudia. Iturria: pixabay.com)\nBeste liburu batzuk aurkitzea ez da horren erraza izango. Munduko liburutegi handienetako bat da hura: hiru eraikin hartzen ditu eta ia 160 milioi titulu dauzka; eta, haien artean, 37 milioi liburu inguru, 470 hizkuntzatan, gehi eskuizkribuak, liburu bitxiak, egunkariak, aldizkariak eta era guztietako dokumentu idatziak. Pentsatu zer litzatekeen haren apalategietan eta artxibategietan liburu zehatz baten bila aritzea. Edozein etxetako bilduma, bere autoreen sailkapen alfabetikoarekin edo gaikako antolamenduarekin, oso urrun geratzen da horrenbesteko informazio masatik, eta antolatzean eta handik aurrera partekatu ahal izatean datza haren balioa.\nHorixe lortu zuen, hain zuzen, 1960 eta 1970 urte haietan Henriette Avram programatzaile informatiko eta sistemen analistak, MARC (MAchine-Readable Cataloging edo makinak irakur dezakeen katalogazioa) formatua garatu zuelako ospetsua egin zenak: informazio bibliografikoa kudeatzeko nazioarteko estandarra bihurtu zen hura, liburuzainen langintza erraztu zuen, eta katalogoak abiapuntutzat hartuz beste liburutegi batzuekin datuak eta iturriak partekatzeko aukerak ugaritu zituen. Haren sistemak ordezkatu egin zuen liburutegi askok erabili ohi zuten eskuz idatzitako txartelen sistema tradizionala, tiradera handitan jasota egoten ziren haiena.\nBelaunaldi aitzindari bat, programatzen ikasten\nNew Yorken jaio zen Avram, 1919an, Henriette Davidson izenarekin, eta medikuntzarekiko grinarekin hazi zen. Maiz joaten zen auzoko liburutegira eta osasun zientziekin zerikusia zuten liburuak irakurtzen zituen. Medikuntza aurreko bi urte ere egin zituen bertako unibertsitatean, baina, garai hartako emakume askok bezala, 21 urterekin ezkondu eta gero utzi egin zituen ikasketak. Bigarren Mundu Gerraren urteak ziren.\n2. irudia: Henriette Avram (1919-2006) programatzaile informatikoa eta sistema-analistak MARC (Machine Readable Cataling) formatua garatu zuen AEBko Kongresuaren Liburutegirako. (Argazkia: Library of Congress – Iturria: Wikipedia)\n1952an, senar-emazteak eta bi semeak Washingtoneko bizitegi auzo batera joan ziren bizitzera. Avramen senarra, gerrako beterano dominaduna, matematikari trebea eta xake jokalaria, han hasi zen NSA-Segurtasun Agentzia Nazionalarentzat lan egiten. Bertan, George Washington Unibertsitateko hainbat matematika ikastarotan matrikulatu zen Henriette, eta, azkenean, NSArentzat lan eginez amaitu zuen berak ere. Programatzen ikasten ari zen belaunaldi aurrendari bateko kide bihurtu zen.\n«Orduan programazioa ikastea ez zen orain bezala», esan zuen 1989ko adierazpen batzuetan:\n«Zeure kasa ikasi behar zenuen, egokienak ez ziren lanabesekin. […] oso gutxik lortzen zuten ikasi eta programatzaile bihurtzea».\nHandik, sistemen analista edo programatzaile postuetara igaro zen, Amerikar Ikerkuntza Bulegora (American Research Bureau) eta garai hartan Estatu Batuetan softwaregintzan ziharduen Datatrol enpresa handira. Hantxe ahalegindu zen lehen aldiz liburutegi batean ordena ezartzen, hain zuzen ere enpresaren liburutegian. Jardun horretan, katalogoekin eta erreferentzia bibliografikoekin aritzera ohitu zen, eta, aldi berean, erreferentzia horiek ordenatu eta partekatu ahal izateko lanabes baten arra piztu zitzaion.\nNola antolatu egundoko liburutegi bat\nInteres horri eutsiz, 1965ean, eta liburuzaintzan inolako esperientziarik izan gabe, sistemen analista moduan hasi zen lanean Kongresuko Liburutegian. Han, liburutegi guztietan zerabilten katalogo estandarra hartu, eta haren elementuak kodifikatzeari ekin zion, makina batek irakurtzeko moduko eremu eta etiketatan banatuz. Ordurako, liburutegiek bazerabilten katalogazio partekatuaren ideia. Horren arabera, elementu bakoitza behin bakarrik katalogatu behar du erakunde batek, eta gero, nahi izanez gero, beste erakunde batzuekin partekatu ahal izango du.\nEskema horretan, Estatu Batuetako liburutegi publikoen sarearen biltegi nagusia zen Kongresuko Liburutegia, eta haren katalogazio lanaren emaitzak helarazteko eta beste liburutegi batzuen eskakizunak bidaltzeko eta erantzuteko balio zuen posta zerbitzuak. Avramen sistemak aukera ematen zuen informazioa konputagailu batek irakur zitzakeen zinta zulodunetan banatzeko, eta, ondoren, FTP bidez (sarean barrena artxiboak transferitzeko protokolo bat) bidaltzen ziren artxibo handiagoetan.\n3. irudia: Henriette Avram programatzailea 1967. urtean, 9 300 erregistro dituen zinta magnetikoko bat aurkezten Britainia Handiko Bibliografia Nazionaleko Richard Coward arduradunari. (Argazkia: American Library Association – Iturria: Women of Library History)\nAvramek sortu zuen MARC sistemak eutsi egin zion liburuzainek erabiltzen zituzten kartoi mehezko txartelen xumetasunari, eta, hain zuzen ere, horregatik izan zuen halako arrakasta. Gaur egun, gainera, oraindik ere erabiltzen da estandar hori. Formatuaren aldaketa batek (disketeetatik CDetara, VHS zintetatik DVDetara, disko gogorretatik lainora…) informazio preziatua galaraz dezakeen garaiotan, informazio bibliografikoa artxibatzeko formatu estandarizatu bakarra izaten jarraitzen du MARCek.\nMARC 1968an ezarri zen programa pilotu moduan, eta 1970ean txertatu zen sistema. Hamarkada bat igarotzerako, herrialdeko liburutegi handi guztiak harekin ari ziren lanean. Praktikan, Avramen lanari esker liburutegietako bildumak eskuragarriago jarri ziren nola ikertzaile eta akademikoentzat, hala publikoarentzat oro har, liburutegien arteko mailegu programak erraztu egin ziren, eta ahalbidetu zuen jendeak, ordenagailu baten aurrean eserita, mundu osoko liburutegietako bildumak arakatu ahal izatea.\n«Bazuen leialtasuna eta errespetua sorrarazten zituen zerbait»\n1971n, Margaret Mann Citation saria irabazi zuen Avramek, katalogazioaren arloko saririk ospetsuena. Liburuzaina ez zen norbaiti eman zioten lehen aldia izan zen hura. 1971n, nazioarteko estandarra bihurtu zen MARC.\nSistema doitzeko eta hobetzeko lanean jarraitu zuen Avramek, 1992an erretiroa hartu zuen arte. Une hartan, 1.700 pertsonako lantalde baten burua zen, eta, halaber, liburutegiaren eta haren sareen funtzio automatizatu gehienen arduraduna. Garai hartako bere lankideetako batzuek esaten dute dinamo bat bezalakoa zela. «Emakume txikitxoa zen, baina sekulako energia zuen. Bazuen leialtasuna eta errespetua sorrarazten zuen zerbait».\nErretiroa hartu ondoren, Kaliforniara lekualdatu zen familia, Maryland estatuko eskualde batera; eta han, berak eta bere senarrak maiz parte hartzen zuten St Mary’s Collegeko klaseetan, eta haietara ekarri ohi zituen hizlari Kongresuko Liburutegiko goi kargudunak.\nMinbiziak jota hil zen Avram, 2006ko apirilaren 22an.\nDwoskin, Beth (2013). Henriette Avram, 1919 – 2006. Jewish Women’s Archive, 2021eko maiatzaren 17an kontsultatua.\nSchudel, Matt (2006). Henriette Avram, ‘Mother of MARC,’ Dies. Library of Congress Information Bulletin, 65 (5).\nWikipedia, Henriette Avram\nRocio P. Benavente (@galatea128) kazetaria da.\nJatorrizko artikulua Mujeres con Ciencia blogean argitaratu zen 2021eko apirilaren 22an: “Henriette Avram, la programadora que ayudó a los bibliotecarios a organizar y compartir sus libros“.\nArgitalpen-data: 2021/05/21 · Atala: Dibulgazioa, Emakumeak zientzian\nUdako oporren atarian haurrekin batera esperimentu zientifikoetan murgiltzeko liburu bat gomendatuko dizuet. Liburutegi eta liburu dendak haurrentzako argitalpenez josiak ikusi […]\nGeorge Dyson (Ithaca, New York, 1953), zientziaren historian aditua, txikitatik bizi izan zen zientzialariz inguratua. Freeman Dyson, fisikaria eta Verena […]\nMario Bunge (Florida, Buenos Aires, 1919), argentinar fisikaria eta zientziaren filosofo ospetsua da. 1960ko hamarkada arte Argentinan bizi izan zen […]\n[…] Liburutegi batzuek ehunka kilometro lineal izan ditzakete apaletan. Bertan biltzen diren liburuak antolatzea eta partekatu ahal izatea da liburutegien balio handiena. Horretarako, Henriette Avram programatzaile informatiko eta sistemen analistak MARC formatua (MAchine-Readable Cataloging -makinak irakur dezakeen katalogazioa-) garatu zuen […]


Enguerrand Quarton - Wikipedia, entziklopedia askea.\nAvignon, 1466 (egutegi gregorianoa) (54/55 urte)\nmargolaria eta illuminator\nArles eta Avignon\nCoronation of the Virgin, altar of the Charterhouse of Villeneuve-lès-Avignon.\nRobert Campin eta Roger van der Weyden\nEnguerrand Quarton edo Charonton (Laongo elizbarrutia, 1410 aldean - Avignon, 1466) Erdi Aro amaierako frantziar margolari eta miniaturagilea izan zen, Avignongo bigarren eskolako garrantzitsuenetakoa. Haren eragina erabakigarria izan zen XV. mendeko hirugarren laurdeneko proventzar margolaritzan.\nEnguerrand Quarton 1410 inguruan jaio zen Laongo elizbarrutian, eta Aix-en-Provence, Arles eta Avignonen lan egin zuen. Oso gutxi dira, batere zalantzarik gabe, hari egotzi zaizkion obrak:\nRequin Erretaula, 1450-1455 aldean, Petit Palais museoa, Avignon.\nErrukiaren Ama Birjina, 1452, Condé museoa, Chantilly.\nAma Birjinaren koroatzea, 1453 aldean, Musée Pierre-de-Luxembourg, Villeneuve-lès-Avignon.\nVilleneuve-lès-Avignongo Pietà, 1455, Louvre, Paris.\nLau koadro horietatik, Ama Birjinaren koroatzea da nagusia. Ikonografia Frantziako iparraldeko tinpano gotikoetan oinarritzen bada ere, ikusmolde plastikoari dagokionez askoz hurbilago dago Jan van Eyck eta Robert Campinen deskribapen xehe flandriarretik estilo frantsesetik baino. Oro har, konposizioak badu oreka bat formen harmoniak eta dotoretasunak areagotua, eta nazioarteko gotikoaren emaitza bete-betea dena.\nDuela gutxi erantsi zaizkio Quartonen obrari zenbait liburu miniaturez apainduak, horien artean, Jean des Martinsen meza liburua eta Livre d'Heures à l'usage de Rome.\nQuartonen estiloa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nQuartonen margolaritzak forma argiak zituen, aurpegi adierazkorrak eta gorputz oinazetuak; paisaiak zabalak dira eta argi gogorrekoak, eta horrek guztiak oihartzun handia izan zuen XV. mendeko azken laurdenean, ez bakarrik Proventzan, baita Frantziako artearen gune nagusietan ere. Hala, piskana-piskana, flandriar estiloak bere berrizaletasuna galdu zuen eta nolabaiteko formula bihurtu zen, lekuan lekuko tradizioak eta, zenbaitetan, baita italiar tradizioa eta flandriar artea nahasten zituena. Haren jarraitzaileen artean aipagarriena, dudarik gabe, Nicolas Froment izan zen.\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Enguerrand Quarton\nMultimedia: Enguerrand Quarton\nBNF: 14965543c (data)\nOpen Library: OL5962392A\nOrriaren azken aldaketa: 18 otsaila 2019, 11:43.


GOIZEKO GOGOETA GOIZEKO GOGOETA/Urria/Astelehena/III\nEgun on! Zer moduz asteburua?\nHemen gaude berriro beste aste bat bizitzeko.\nJesusek maiz, otoitza egin behar dugula esan zigun. Baina nola? Oso erraz, entzun:\nGURE AITAREN OTOITZA errezatu daiteke neska-mutilekin\nGure bizitzan Jesusek leku garrantzitsu batean egon behar du, gure laguna eta gure laguntzailea izango da.\nEsne-gainez beteriko ontzi batera jausi ziren bi igel esnetegi batean. Laster konturatu ziren handik irtetea ez zela gauza erraza izango. Saiatu ziren igerian ontziaren ertzera iristen, baina alferrik.\n- Ezin gara hemendik atera. Gureak egin du – esan zuen batek.\n- Segi igerian. Nolabait aterako gara eta – esan zion besteak.\n- Alferrik da – erantzun zion lagunak-. Esne-gaina lodiegia da igeri egiteko, bigunegia salto egiteko, labainegia arrastaka egiteko. Tira, egunen batean hil beharko dugunez, hobe da gaur hiltzea.\nAhaleginak egiteari utzi zion, etsi egin zuen, ... eta esnetan ito zen.\nBeste igelak, ordea, igerian segitu zuen, hankei eragiten, amore eman gabe. Eta goizaldean, gurinezko tontor baten gainean zegoela konturatu zen, hankei eragitean esne-gaina gurin bihurtu baitzuen; eta ontzitik kanpora salto egin ahal izan zuen. Horrela salbatu zen.\nNortzuk dira protagonistak? Salbatu zen igelak, bazekien esnea gurin bilakatuko zela? Lortu duzu inoiz gauza zailen bat edo lortuko ez zenuela uste zenuen bat? Otoitza egitea ez da erraza baina saiatzen bagara, Jesusengandik gertuago egotea lortuko dugu.\nBI IGELEN ipuina entzungo dugu.\nAste honetan bukatzeko GURE AITA errezatuko dugu.


Bilbao.net, Familia, Informazio bila nabil, Oinarrizko Gizarte-zerbitzuak\nKokapena: Hasiera Hiritarrak Familia Informazio bila nabil Oinarrizko Gizarte-zerbitzuak\nBilboko Udalak egiten dituen ikuskapenak, mantentze-lanak eta kontrolak Ziurtagiri/txosten bat behar dut Lizentzia/baimen bat behar dut Kexa, erreklamazio edo salaketa bat egin nahi dut Nire auzoa/hiria/ingurumena hobetu nahi dut Galdutako objektuak eta animaliak Turistak Informazio praktikoa Hirian ibili nahi dut Aisiako jarduerak Ostatua behar dut Erreklamazioak edo salaketak Larrialdiak edo emergentziak Oinarrizko Gizarte-zerbitzuak\nOinarrizko gizarte-zerbitzuek programa eta prestazio hauek ematen dituzte:\nGizarte-eskubide eta –baliabideei buruzko informazioa, diagnostiko-balorazioa eta orientazioa.\nDiruzko prestazioen izapidetzea.\nMenpekotasun-egoeran dauden pertsonentzako baliabideen izapidetzea (Menpekotasun-balorazioaren izapidetzea, etxez-etxeko laguntza, teleasistentzia, ahaide zaintzaileentzako laguntza-programak).\nAdineko pertsonentzako baliabideak izapidetzea (adintze aktiboaren nahiz gizarteko parte-hartzearen sustapena, ordezko bizitokia).\nUme eta familientzako baliabideak izapidetzea (esku-hartzea adingabe, gazte eta familiekin, besteak beste, 11 talde dituen gizarte-hezkuntzako esku-hartzerako programa).\nEtxerik ez duten pertsonentzako baliabideak izapidetzea (aldi baterako bizitokia, elikadura eta jantziak).\nEskatutako zerbitzuaren arabera (banakako zerbitzu bakoitzari dagokion informazioa ikusi).\nHelbidearen arabera esleitutako oinarrizko gizarte-zerbitzua (helbide eta ordutegietarako esteka).\nPertsona interesatuak hitzordua eskatu behar du bere helbidearen arabera egokitutako oinarrizko gizarte-zerbitzuarekin. Horri buruzko informazio gehiago lortzeko 010 telefonora deitu, edo esteka hau erabili: Oinarrizko Gizarte-zerbitzuak.\nEsleitutako gizarte-langileak eskaria jaso, baloratu, eta egin beharrekoak ezartzen ditu.\nBeharrezkotzat jotzen bada, ezarritako zerbitzuaren izapidetzea hasiko da.\n12/1998 Legea, maiatzaren 22koa, gizarte-bazterketaren aurkakoa, eta geroago egindako aldaketak.\n10/2000 Legea, abenduaren 27koa, Gizarte-eskubideen Gutunen ingurukoa.\n155/2001 Dekretua, uztailaren 30ekoa, gizarte-zerbitzuen inguruko funtzioak zehaztekoa.\n64/2004 Dekretua, apirilaren 6koa, Euskal Autonomia Erkidegoko gizarte-zerbitzuen erabiltzaile nahiz profesionalen eskubide eta betebeharren karta zein iradokizunen eta kexen erregimena onesten dituena.\nTelefonoa: 94.499.56.33 Fax: 94.499.33.92\nBasurtu-Altamirako Oinarrizko Gizarte-zerbitzua\nLuis Briñas kalea, 18, 48013 Bilbo\nTelefonoak: 94.420.50.58 / 94.420.60.10\nE-mail: ubbasurto@ayto.bilbao.net Barrutia:08-Basurtu-Zorrotza


Adimen artifizialak giza existentzia mehatxatu dezake? Stephen Hawking-ek hala dio - Berrikuntza 2022\nAdimen artifizialak giza existentzia mehatxatu dezake? Stephen Hawking-ek hala dio\nGizakiak suntsitzen dituzten robotak fikzioaren lana izan daitezke, gutxienez, gizakiak gainditzeko adimen artifiziala garatu arte, Stephen Hawking fisikari eta irakaslearen arabera.\nBBC-ri egindako elkarrizketa berri batean, Hawkingek adimen artifizialaren (AI) etorkizuneko mehatxu posibleari buruz hitz egin zuen, hain maila alturaino garatzen bada giza adimena menderatzen hasten bada.\n"Adimen artifizial osoa garatzeak giza arrazaren amaiera esan dezake", esan zuen Hawkingek bideoan. Ordenagailuak giza garuna baino askoz azkarragoak dira arazoak konpontzeko eta ondorioak ateratzen, azken finean. «Bere kabuz abiatuko litzateke, eta gero eta erritmo handiagoan birdiseinatuko luke. Eboluzio biologiko motelak mugatuta dauden gizakiak ezingo luke lehiatu, eta ordezkatuko lukete».\nSistema berritu berri bat erabiliz, Hawking-en pentsamenduak kalkulatzeko eta bere hitzak idazteko gai dena, ondoren ahots robotiko elektronikoz ozen irakurtzeko gai dena, Hawking-ek azaldu zuen gaur egun dagoen AI primitiboa gizakientzat oso erabilgarria izan dela, bere burua barne. Baina adierazi du teknologia guztiak -Internet, adibidez- lagungarriak eta abantailatsuak izan arren, eragozpenak ere badakartza, hala nola pribatutasunaren urraketak. Gauza hauek kontrolatu behar direla dio.\nHawkingek, 21 urte zituenetik neurona motorraren gaixotasuna duen esklerosi albo amiotrofikoa (ALS) pairatzen duena, ezin da ibili, mugitu edo hitz egin, eta Intelek garatutako sistema bat erabili behar du komunikatzen laguntzeko.\nIraganean, Hawking-ek garunak ordenagailuetan kopiatuz gorputzetatik bereizteko ideiari buruz hitz egin zuen. "Nire ustez, garuna buruko programa bat bezalakoa da, hau da, ordenagailu bat bezalakoa da, eta, beraz, teorikoki posible da garuna ordenagailu batean kopiatzea eta heriotzaren ondoren bizimodu bat ematea", esan zuen The Telegraph-en arabera. "Hala ere, gure egungo gaitasunetatik haratago doa".\nBitartean, beste batzuk ez dira gehiegi arduratzen robotek mundua bereganatzeaz, oraingoz behintzat. "Uste dut denbora luzez teknologiaren ardurapean jarraituko dugula eta munduko arazo asko konpontzeko duen potentziala gauzatuko dela", esan zion Rollo Carpenterrek, gizakiekin txateatzen duen software baten sortzaileak, BBCri..\nCBD osasunerako onurak: zergatik CBD hartzeak zure osasun orokorra hobetu dezake\nCBDari buruzko ikerketa gero eta handiagoak bere onurei buruz hobeto informatzeko aukera eman digu. Hona hemen zure osasuna nola hobetu dezakeen, baita CBD produktu onenak non eskuratu ere\nAnosmia, COVID-19-k eragindako usaimena galtzea, ez da beti azkar desagertzen - baina usaimenaren prestakuntzak lagun dezake\nUsaitzeko gaitasuna galtzea anosmia deritzo eta jateko gogoa galtzea eragin dezake. COVID-19 ez da usaimen gaitasunari eragiten dion birus bakarra, baina bakarra da horretarako\nCOVID-19 tratamendu itxaropentsu batek arrakasta izan dezake txertoak iritsi ezin diren lekuetan\nUrtebete baino gehiagoz, COVID-19 pandemia munduko mediku-establezimenduaren kezka nagusia izaten jarraitzen du. Eta denbora gehienean, txertoen garapen azkarra izan zen munduan krisia azkar amaitzeko itxaropen handia\nDagoeneko hurrengo pandemia gertatzen ari da - Gaixotasunen zaintza zuzenduak saihesten lagun dezake\nMunduko puntu beroetan gaixotasunen agerraldien zaintza iraunkorra izan daiteke hurrengo pandemia saihesteko gakoa


Suhiltzaileen kamoi batekin indartuko du zerbitzua Bermeoko Herri Babesak - Busturialdeko Hitza : Busturialdeko Hitza\nSuhiltzaileen kamoi batekin indartuko du zerbitzua Bermeoko Herri Babesak\nBenito Ibarrolaza Bermeok jarduneko alkateordeak Bizkaiko Foru Aldundiagaz sinatu duten hitzarmenaren "garrantzia" azpimarratu du: "Herri Babesak suteei aurre egiteko bitarteko gehiago izango ditu eta hori oso ezinbestekoa da bere lanerako".\nIaz, kamioia jaso zuteneko argazkia. Argazkia: Bermeoko Udala.\nBermeoko Udalak udalerriko Herri Babesa indartzeko asmoz, Bizkaiko Foru Aldundiagaz hitzarmena sinatu zuen apirilaren 10ean.\nIzan ere, udala eta Bizkaiko suhiltzaileak lanean ari dira suteak saihesteko eta “larrialdi egoeretan ahalik eta erantzun onena emateko”. Horren barne hainbat lan egin dituzte, besteak beste, suteak saihesteko kanpaina bat abiarazi zuten.\nHitzarmen horri esker, Herri Babesak suhiltzaileen kamioi bat jaso zuen maiatzaren 20an, beharrezko material guztiagaz batera.\nKamioiaz gain, suhiltzaileek erabiltzen dituzten suaren aurkako jantzi bereziak ere jaso dituzte bermeotarrek, baita suhiltzaileekin zuzenean harremanetan egon ahal izateko emisorea ere. Emisore horrek sute edota beste larrialdi kasuetan koordinazio hobea izatea ahalbidetuko die.\nAmaitzeko, Herri Babeseko boluntarioek formakuntza ikastaro berezia jasoko dute, eta suhiltzaileek duten aseguru berbera edukiko dutela ziurtatu du udalak.\n100 sute azken hamarkadan. Benito Ibarrolaza Bermeok jarduneko alkateordeak sinatu duten hitzarmenaren “garrantzia” azpimarratu du: “Herri Babesak suteei aurre egiteko bitarteko gehiago izango ditu eta hori oso ezinbestekoa da bere lanerako”.\n2010. urtetik Alde Zaharrean 44 sute izan direla gogoratu du Ibarrolazak, eta 100 baino sute gehiago herriko beste gune batzuetan. Hori dela eta, Herri Babesa indartzea “ezinbestekoa” dela uste du. Hala ere, Bermeon suhiltzaileen talde finko bat izatearen beharrizana ere azpimarratu du.\nHerri Babesari dagokionez, egiten duen “lan izugarria” aldarrikatzeko aprobetxatu du Ibarrolazak. “Boluntarioak dira eta gure herrian edozein ezbehar gertatzen denean beti daude prest laguntzeko eta lan egiteko, euren lana eskertzekoa da”.


Estatistika-funtzioak. Bigarren zatia\nF.INV(Zenbakia; askatasun_graduak_1; askatasun_graduak_2)\n=F.INV(0,5;5;10): 0,9319331609 ematen du.\nF.INV.RT(Zenbakia; askatasun_graduak_1; askatasun_graduak_2)\n=F.INV.RT(0,5;5;10): 0,9319331609 ematen du.\n=F.TEST(A1:A30;B1:B12): bi datu multzoak bariantzetan desberdinak ote diren kalkulatzen du, eta bi multzoak populazio berekoak izateko probabilitatea ematen du.\nAskatasunGraduak1: F banaketaren zenbakitzaileko askatasun-graduak dira.\nAskatasunGraduak2: F banaketaren izendatzaileko askatasun-graduak dira.\nF.DIST(Zenbakia; AskatasunGraduak1; AskatasunGraduak2 [; Metatua])\n=FISHERINV(0,5): 0,46 ematen du.\nGAMMADIST(Zenbakia; Alfa; Beta [; C])\nAlderantzizko funtzioa GAMMAINV edo GAMMA.INV da.\nFuntzio hau GAMMADIST funtzioaren antzekoa da eta beste bulegotika-pakete batzuekin elkarrerabilgarritasuna bermatzeko sartu zen.\nGAMMADIST(Zenbakia; Alfa; Beta; Metatua)\nMetatua = 0 edo False (faltsua), probabilitate-dentsitatearen funtzioa kalkulatzen du. Metatua = 1 edo True (egia), edo beste balio batzuk, banaketa metatuaren funtzioa kalkulatzen du.\nFuntzio hau GAMMAINV funtzioaren berdina da eta beste bulegotika-pakete batzuekin elkarrerabilgarritasuna bermatzeko sartu zen.\nGEOMEAN(Zenbakia 1 [; Zenbakia 2 [; … [; Zenbakia 255]]])\nHARMEAN(Zenbakia 1 [; Zenbakia 2 [; … [; Zenbakia 255]]])\nHYPGEOMDIST(X; NLagina; Arrakastak; NPopulazioa [; Metatua])\nNLagina: ausazko laginaren tamaina da.\nNPopulazioa: populazio osoaren tamaina.\nMetatua (aukerakoa) parametroak probabilitate-masaren funtzioa kalkulatuko den (FALSE edo 0) edo banaketa metatuaren funtzioa kalkulatuko den (beste edozein balio) zehazten du. Probabilitate-masaren funtzioa da lehenetsitakoa, parametro honetarako baliorik zehazten ez bada.\n=HYPGEOM.DIST(2;2;90;100;1): 1 ematen du.\n=TRIMMEAN(A1:A50; 0,1): A1:A50 gelaxketako zenbakien batez besteko balioa kalkulatzen du, kontuan hartu gabe balio altuenen ehuneko 5a eta balio baxuenen ehuneko 5a. Ehunekoak datu multzo osoari aplikatzen zaizkio, eta ez ertzetako balioak kendutakoan geratzen den batugai kopuruari.\nZ.TEST(Datuak; mu [; Sigma])\nSigma populazioaren desbideratze estandar ezaguna. Aipatu gabe uzten bada, emandako laginaren desbideratze estandarra erabiliko da.\n=Z.TEST(A2:A20; 9; 2): A2:A20 lagin batean egindako z-test baten emaitza itzultzen du. Lagina 9 balioko batez bestekoa eta 2 balioko desbideraketa estandarra duen populazio batetik hartu da.\nZTEST(Datuak; mu [; Sigma])\nIkus, baita ere, Wiki orrialdea.\nTitle is: Estatistika-funtzioak. Bigarren zatia.


Muskizek herritarrez osaturiko usain-aztarnarien sarea izango du ~ Blog de Petronor\nMuskizek herritarrez osaturiko usain-aztarnarien sarea izango du\n14.4.21 Olaia Saralegi No hay comentarios\nMuskizko Udalak herritarren esku jarri du “NASAPP” doako aplikazioa, usainekin lotutako gertakarien berri emateko. Zuzeneko komunikazioko tresna berri honi esker, Udalaren Ingurumen Sailak herritarrek jakinarazitako arazo horiek kudeatu eta esparru horretan hautemandako eragozpenen mapa sortu ahal izango du.\nHelburua muskiztarren laguntza izatea da, mugikorretarako aplikazio baten bidez (Androiden eta IOSen eskuragarri) aztarnarien sare hori sortzeko. APP horretan emandako informazioa konfidentziala izango da. Ekimen hau aurrera eramateko, Udalak Ambiente et Odora SLren kanpo aholkularitza jasoko du, sektorean 15 urte baino gehiago daramatzan enpresa.


Txuntxuneroa - Auñamendi Eusko Entziklopedia\nTxuntxuneroa, tuntuneroa, thunthuneroa, ttunttuneroa... izan dira Euskal Herrian esku bateko flauta (gaur egun normalean txistu izenaz ezagutzen dugu euskal adierazlea) eta danborra batera jotzen duen musikaria izendatzeko hitz arruntak. Ez da horretarako erabili izan den izen bakarra. Euskaraz, danbolin, danbolintero eta beste forma batzuk gogokoenak izan dira. Nabaria den bezala, hitz hauek jotzen den danborratik, eta ez flautatik, eratortzen dira. Horrelako musika-tresnak jotzen diren ia leku guztietan gertatzen da hau, zalantzarik gabe instrumentu hauen tradizioan flautaren gaineko izandako danborraren nagusitasunaren seinalea. Euskal Herrian, Iztuetaren testigantzaren arabera (1824), XVIII. mendean instrumentu hauen interpreteek nahiago zuten flautarekin zerikusia zuten erderazko izenak, eta batez ere silbo. Gaur egun gehien erabiltzen den hitza, txistularia, ez da ia XIX. mendeko amaiera arte agertzen, eta bakarrik 1930reko hamarkadan, Euskal Herriko Txistulari Elkarteak bultzatu ondoren, zabaldu eta normalizatu zen.\nMomentu honetan argi dirudi orkestra minimo hau -pertsona berak danbor eta flauta bana batera jotzen- XIII. mendearen erdialdean sortu zen Europako zehaztugabeko leku batean (Montagu 1997). Une honetatik aurrera erreferentzia ikonografiko franko aurkitzen ditugu epe aski motz batean, baina problematikoagoak dira iturri literarioak, guretako izen argirik ez emateagatik. Askotan, halere, danborretik eratorritako hitzek dudarik gabe horrelako musikariak izendatzen dituzte, eta gaztelaniaz badirudi tamborino hitza bereziki haiek izendatzeko erabiltzen zela (Sánchez Ekiza 2005). Ziur asko, tambourin frantsesezko hitza dator, eta danbolin forma hartu zuen euskaraz.\nIzan ere, Euskal Herrian lehen testigantza ikonografikoak oso goiz agertzen badira ere -XIII. mendekoak dira Tuestako Jasokundeko Ama Birjinaren monastegikoa eta La Olivako monastegikoa, Zarrakastelutik hurbil- lehen testigantza idatzita ez dira XV. mendea arte heltzen. Gure musikarien Euskal Herrian izandako lehen izen ezagunak Réonart de Ufon,. juglar de la tamborina, Carlos III.aren zerbitzuan 1413, Johan Romei eta Johan de la Mota tamborinoak (Anglés 1970: 312 eta 406), eta Pedro Julián, juglar de tamborín Carlos Bianako Printzearen zerbitzuan dira. Ikusten denez, azpimarratzekoa da interprete hauen artean izen ez euskaldunen kopurua.\nErdi Aroko musika instrumentalari buruz momentu honetan dakigunak ezin digu eman interprete hauei buruzko informazio oso handirik, ezta oinarrizko alde batzuk ere, hala nola zer errepertorioa jotzen zuten (are gutxiago, jakina, euskal errepertoriorik ote zen), zer nolako teknikak erabiltzen zituzten ezta bi instrumenturen soinua bera nolakoa zen ere. Nahiz eta dudarik gabe juglar eta ministril batzuek benetako nazioarteko elite osatu (horregatik, beste gauza batzuen artean, gure musika-tresnak modu hain azkar batean hedatu ziren Europa osoan zehar), ez dakigu oso ongi haien musika nola zebilen, eta are gutxiago herriak entzuten zuen musika bera ala beste ezezagun bat zen. Beste alde batzuk, zorionez, ezagunagoak ditugu erreferentzia bai literarioei bai ikonografikoei esker, eta horrekin gutxienez hipotesi batzuk planteatu ditzakegu.\nErdi Aroko musika-tresnak, adibidez, soinuaren intentsitatearen arabera sailkatzen ziren (Bowles 1954): batetik musika baxua dugu, intentsitate gutxiko instrumentuek egiten zutena. Ahotsa, instrumenturik perfektuena, laguntzen ahal zuten eta, orokorrean, leku itxietan jotzeko eta klase altu errefinatuen aisaldirako erabiltzen ziren. Horregatik gizarte mailan konnotazio altuak zituen. Oro har, harifonoak sartu ziren kategoria horretan, hala nola lauda, harpa edo biolak.\nBeste aldean musika altua zegoen, intentsitate handiko instrumentuek eginda. Bere funtzioen artean boterea erakustekoa aurki dezakegu: heraldo gisa, prozesioetan, seinale batzuk egiten, eta, oro har, leku irekietan egiten ziren ekintza guztiak. Interprete profesionaletan (juglarrak eta ministrileak, hain zuzen) esku askotan, eskulantzat hartzen zen eta beraz, gizarte mailan konnotazio baxuagoak zituen. Haizefono gehienak kategoria horretan zeuden, eta, adibide ikonografiko ugarien arabera, badirudi gure instrumentuen kasua hori zela, batzuetan musika baxuaren kontestuetan ere agertu arren. Eta Euskal Herrian, gainera, juglar hitza ere erabiliko da XX. mendean arte txuntxuneroak izendatzeko.\nHala ere, gure musikarien erabilpenik nabariena dantzarena zen argi eta garbi. Orkestra-gizonezko hauek oso egokiak ziren, doinua eta erritmoa konbinatuz, dantzaren mugimendua eta musika bateratzeko, eta esan dezakegu elkarte honek suposatzen zituen asmakizun teknikoek -flautaren zuloak kendu harmoniko ugariak aprobetxatuz, danborrerako esku bat aske uzteko- ezin zuen beste arrazoirik izan. Eta Elizak bereziki oso gaizki ikusten zuen dantza, mugikortasunaren irudirik eta lizunkeria sortzailerik hoberena, eta are gehiago mugimendu bortitzak egiten baldin baziren, orduan Deabrua bera ikusten baitzen dantzari. Kontestu honetan ulertzen ahal ditugu musikari eta juglarren kontrako anatemak, baita gure musikariek ikonografian Deabruaren itxura bera hartzea ere.\nHala ere, Behe Erdi Arotik beste dantza batzuk ere garatu ziren mugimendu ez hain bortitzekin: dantza horietan gorputza oso kontrolaturik agertzen zen, modu arrazional batean eta plebetik ezberdintzeko gai, musika baxuarekin, neurri batean, gertatzen zen bezala (izan ere, joera honetako adierazlerik hoberena dantza baxua zen). Beste alde batetik, Curt Sachsen teoriak (1947) segitzen baditugu, flautaren sinbologia maskulinoa eta danborraren femeninoa bateratzen dira gure interpreteen esku, ezkontzekin eta orokorrean harreman sexualekin ere erlazionatuz.\nXVI. mendean zehar, gure instrumentuen konnotazio baxuak biziki handitu ziren. Aspektu tekniko batzuk ere garrantzitsuak izan behar ziren, eta horien artean batez ere flauta hauen afinazio-arazoak, instrumentu talde homogeneotan interpretatzeko joera bereziki garatu zen garai batean. Horrelako zerbait gertatu zen geografikoki ere, praktika musikal hau Europako leku askotan desagertuz. XVII. mendeko organologia tratatu ia guztietan agertu arren, gure instrumentuei buruzko informazioa zehaztugabeak ere pentsarazten gaitu, beste erreferentzia batzuekin batera bakarrik leku gutxitako klase baxuen giroan gelditu zirela flauta eta danbor jotzaileak.\nEuskal Herrian ditugun datuak biziki ugaritzen dira momentu honetan, eta hauekin batera udalek musikari hauekin egindako lehen hitzarmenak ere. Eta, euskal ikuspuntutik egindako lehen saiaera historiografikoan, Arnaud Oihenartek 1638an eginda, argi eta garbi esaten da euskaldunen artean asko erabiltzen dela; haien dantzetan ia beste musika-tresnetaz ez direlako baliatzen (1656: 140-141). Gure txuntxuneroak, beraz, XVII. mendean Euskal Herriko musikari arruntenak ziren iadanik.\nHorrek ez du esan nahi, jakina, bere gizarte maila ere altua izan behar zenik. Ekintza profesionaltzat harturik, esku lana eta gainera musikaren artean baxuenetarikoa, txuntxuneroa izan zen, beste gauza batzuen artean, agoteek egin zezaketen lan bat. Bitxia da hau jakitea kontuan hartzen badugu askotan agoteei ez zitzaiela uzten beste pertsonekin dantzetan -jo zitzaketen dantza horietan hain zuzen ere- parte hartzen. Eta gure musikarien gizarte maila beherengoaren adierazle oso argia.\nEuskal dantzak, hala ere, satanizatu izan ziren mende honetan sorginkeriaren kontrako prozesuetan. Pierre de Lancrek Iparraldeko sorgin ehiztari odoltsuaren ustez (1613) euskal dantzak bortitzak eta lizunak ziren, eta ipurdikadak deskribatu ondoren dudarik gabe Deabruaren seinaleak zirela esaten zuen. Dantza frantsesekin, jakina, ez zen gauza bera gertatzen, onesto, serio eta mugimendu lasaiagokoak baitziren. Egoera honetan, gure musikariak ezagutzen ditugun prozesu guztietan sartuta ikustea ezin da harrigarria izan. Batzuetan, akelarrerako seinalea egiten zuten haien instrumentuekin, askotan harreman oso estuak zituzten sorgin nagusiekin, beti haien dantzetarako jotzen zuten. Akusatuen artean andre bat ere bazegoen, XX. mendea arte emakumezko txuntxuneroei buruzko erreferentzia bakarra, eta kasu larriena Anotzibarreko txuntxuneroarena izan zen: Miguel de Xubiri 1575ean hil egin zuten garrotean.\nXVIII. mendea eta Ilustrazioa\nXVIII. mendean klaseen arteko gizarte maila aldaketak nabariagoak egin ziren Euskal Herrian, eta horrekin batera musika ezberdinen tarteak ere. Hala ere, klase pribilegiatuen artean moda bukolikoa ere sortu zen Europa osoan, eta honen arabera musika-tresna herrikoi batzuk musika eruditoaren parametroetan sartzeko ahaleginak egin ziren. Beste alde batetik, Elizak benetako ofentsiba bat garatu zuen dantza desonestoen kontra, askotan benetan lizunak diren ala ez gehiegi ezberdindu gabe. Joera horretan barne literatura ugaria egin zen, agian adierazle nagusiak aita Palacios gaztelaniaz eta frai Bartolome Santa Teresakoa euskaraz izanik.\nKontestu horretan garatzen da, beste alde batetik, mugimendu ilustratu garrantzitsu bat Euskal Herrian, Euskalerriaren Errege Adiskideen Elkartean eta bereziki bere sortzailearengan, Peñafloridako kondearengan, zentraturik. Elkarte honek Euskal Errege Mintegi Aberkoia sortu zuen Bergaran, non euskal burukideen gaztediak nazioarteko hezkuntza har zezakeen, goi mailako musika eta dantza sarturik. Peñafloridako kondeak berak moda bukolikoa eta interes pedagogiko ilustratua konbinatuz, Azpeitiako danbolinteroari erakusten omen zion eta berak asmaturiko zortziko eta kontradantzak joarazten zizkion (Bagüés Erriondo 1990).\nNahiz eta batzuetan oso ziur ez dakigun euskal burukideak zein puntutaraino ziren ilustratuak, argi dago momentu horretan euskal udalak kontrolatzen zituztela, eta parte handia hartu zutela udal danbolinteroen kargua sortzeko. Europa osoan antzekorik ez duen berrikuntza honen arrazoien artean pentsa dezakegu gutxienez horietako bat une horretan hain garrantzitsuak ziren dantzak kontrolatzea izan behar zela, eta garbi agertzen da txuntxuneroen hitzarmen gehienetan. Izan ere, udal asko saiatu ziren horretarako neurri batzuk hartzen, bai Eliza bai herria baretzeko nahian, hala nola zapiak eskuen arteko kontaktu fisikoa ekiditzeko, dantzaren azken zatia (non ipurdikadak eta beste gehiegikeriak suertatzen ziren) kentzea, dantzak leku bakarrean egitea, agintarien agerpena eta iluntzerakoan bukatzea.\nErreforma hauek udal danbolinteroek dantzaldi horien arduradunak egin zituzten, baina honek ez du esan nahi soldata aski izan behar zenik, eta normalean borobildu behar zuten udal beste zeregin txiki batuk betez, hala nola pifanoarena, ehorzlerena, aldarrikariarena, postariarena, aguzilarena eta beste batzuk. Dantza-maisua ere izan zitekeen. Denbora pasa ahala udal txuntxuneroaren eginkizunak zehaztu ziren: jai-egunetako alboradak ematea goiko mailako pertsoneei, aginteei laguntzea prozesio, desfile eta ekitaldi ospetsu guztietan... edo beste modu batez esanda, hiri nagusietan klarinek zuten zeregina, dantza kontrol pean izateaz gain. Dantzaren onestasunaren arduradun eta udal ordezkari bihurtuta, neurri batean bere figura hobeki ikusita egon behar zen gizarte mailan.\nHori lortzeko, erabili zezaketen tresna bakarraz baliatu ziren: haien musika. XVIII. mendean, dakigun neurrian eta Europako beste leku batzuetan gertatu zen bezala, txistua ere musika eruditoaren parametrotan sartu zen pixkanaka. Iztuetaren arabera, Pepe Anton batek jarrizuen chilibitua musican. Segurik hitz hauekin adierazi nahi zituen bere garaian gure musikariek jasandako aldaketak. Laburbilduz, instrumentuen nagusitasuna txistuak (silbo gastelaniaz) hartu zuen danbolinaren gain; errepertorioa aldatu zen, minuetoak, kontrapasak, fandangoak, kontradantzak, baltsak, boleroak... integratuz, eta beste genero zaharragoak, zortzikoak kasu, biziki aldatu ziren, XVIII. mendeko musika eruditoen baliabide teknikoekin apainduz. Melodiak beraiek ere, jakina, aldatu ziren batzuetan. Aldaketa hauen adierazlerik hoberena Iztueta eta Albénizen doinu koadernoa, 1826an argitaraturik, da. Eta hobeki ezagutzeko, Jose Inazio Ansorenak 1995ean egindako edizioa ere oso interesagarria da.\nTxistuaren eskala eta eremua handitu ziren, eskala luzatuz eta kromatismoak osatuz; esaldi melodikoek erregulartasuna hartzen dute, zortzi konpaseko esaldiaren eredua, aurrekari eta atzekariekin. Sistema tonal eta tenperatua hartzen da, benetako erronka txistuaren mugei begira; erritmika ere aldatu zen, eta orokorrean konpasaren inposaketa nabaria izango da. Eta polifoniaren lehen pausoak ematen dira: gero eta arruntagoa izanen da bikoteka jotzea, eta dakigun neurrian silbotea, txistuaren baxua, momentu honetan sortzen da. Garaiko ezaugarri teknikoak (bukaera femeninoak, apainduren narotasuna, eskala, kromatismoak... edo Iztuetaren hitzetan, fusac, semifusac, escala diatonicoac, trinaduac...) maiz agertzen dira.\nIztuetaren obra, jakina, ezinbestekoa da bere garaiko txuntxuneroak ezagutzeko, nahiz eta bere asmoa askotan errealitatea adieraztea baino joera bat inposatzea izan. Iztuetak, adibidez, euskal dantza zaharrak defendatzen ditu -nork esan zezakeen hori ehun arte lehenago- bere izaera onestoagatik: dantza lizunak kanpotarrak ziren, kontradantza eta fandangoa bereziki, eta bere liburuko orrialdeetan txuntxuneroak doinu zahar horiek mantentzera eta berriak ez erabiltzera bultzatzen ditu eten gabe.\nProzesu hau, noski, ez zen leku guztietan batera gertatu, eta danbolintero ilustratuak eta letragabeak elkarrekin esparru aski estu batekin biziko dira denbora luzez. Hala ere, udalek nahiko goiz hasi ziren musika irakurtzen eta idazten zekitenak nahiago izaten eta, ahal zen neurrian, konposatzen zutenak ere. Lehen interprete birtuosoak, hala nola Vicente Ibarguren edo Baltasar Manteli ezagutzen ditugu momentu hauetan. Batzuetan gure musikariek leku itxietan ere jotzen zuten, eta horretarako, soinua leuntzeko antza denez, thun-thuna edo hari-danbolina jotzen zuten danbolin arruntaren beharrean. Eta, Iztueraren hitzetan (1824:142), ez zuten danbolinatik eratortzen diren izen ohikoekin jendeak ezagutzea nahi, musika edo gizarte mailari begira konnotazio hobeak dituzten flautatik eratortzen direnekin baizik: primer silbo, segundo, músico mayor eta onelacoakin (Sánchez Ekiza 1999).\nXIX. mendea eta euskal berpizkunde kulturala\nHala ere, ez dirudi XIX. mendean zehar gure txuntxuneroaren gizarte maila gehiegi igo denik. Moda bukolikoa eta ilustratuen interesa utzita, badirudi gure musika-tresnen irudia okertu zela, zaharkiturik eta interes gutxikotzat hartuta, beste garaietako boterearekin loturik ez bazegoen. Beste musika-tresna batzuk, akordeoiak eta pianolak kasu, Euskal Herriratu ziren bere kromatismo erraza eta soinu distiratsuarekin, eta lehen musika bandak osatzen ari ziren. Orain gure musikarien errepertorioa hobeki ezagutzen dugu, eta kromatismo horiek eta soinua altuagoa bilatzen zirela badakigu, instrumentuen baliabideak apur bat bortxatuz.\nTxuntxuneroen maila musikala, mundu eruditoarekin lotuta, hobetu egin zen, eta gutxienez hiri handietako udal karguak hartzeko goi altuko oposaketak egin ziren non aurkeztu direnek, jo izateaz gain, duoak egiten, inprobisatzen eta konposatzen ere jakin behar zuten. Errepertorioan pieza batzuek zailtasun oso altuak zituzten, benetako birtuosismoa erakutsiz. XIX. mendeko ohiko errepertorioko piezek, Iztuetak gomendatzen ez zituenak hain zuzen, osatzen zuten batez ere errepertorio hori: balseak, habanerak, zortzikoak, kontradantzak eta fandangoak bereziki.\nXIX. mendeko azken laurdenean batez ere foruen galerak beste giro bat sortu zuen Euskal Herrian. Pixkanaka, arrisku gorrian ikusten ziren usadio euskaldunak mantentzeko joera gero eta garrantzitsuago bat sortu zen bereziki hirietan. Usadio horien artean, jakina, dantza onestoa eta txuntxuneroen izaera ere oso inportanteak ziren eta gogoz defendatzen ziren, adibidez, akordeoi eta musika banden kontra, dantza lotua erakartzen zirenak ikuspuntu horretatik.\nPentsamendu horren adierazle oso egokia izan zen Arturo Kanpionen gaztelaniaz idatzitako ipuintxo bat, El último tamborilero de Erraondo (1917). Pedro Fermin Izkok berrogeita hamar urte pasa izan ditu Argentinan artzain, beste euskaldun batzuen zerbitzuan. Bere herrira, Erraondora, itzultzeko gogoa dut, eta hara, Nafarroako Erdialdera, abiatzen da: hurbildu ahala, dena arrotz egiten zaio: paisaia erabat ezberdin, zuhaitzak moztuak eta horixka dena. Baina hori ez da ezuste bakarra. Herria hurbiltzerakoan hasten da, bere gaztedi denboran bezala, txistua eta danbolina jotzen. Baina jendea ez doa, berak espero duen moduan, berarekin topatzera.\nAzkenean inguratzen dute, baina ez dantzatzera, kuxkuxeatzera baizik. Rañondoko, eta ez Erraondoko, biztanleek ikusten dutena ez da dantzatzeko musika-tresna, zikiratzaileen txilibitua baizik, eta, jakina, ez dute euskara ulertzen. Pedro Fermin azkenean herrikoa delaz jabetzen direnean, jota basati bat kantatzen diote. Herriko gazteek oso ongi tratatzen dute, meriendatzera gonbidatuz, baina berak herri horretakoa ez dela sentitzen du, eta badoa. Bidean haritz batekin topatzen da. Zaharra da, baina kimu txiki bat sortu berria du. Beraren aurrean bere gogoko doinu zahar guztiak azken aldiz jotzen ditu. Malkoek itsuturik, mendia jesten da, danbolinaren barnean ez bakarrik bere arima, Rañondorena eta bere eskualderena ere eramanez.\nGure azken txuntxuneroa da, momentu horretan galtzen ari zen kultur baten adierazle eta ikurra ezin hobea. Galtzen ari zena, baina artean erabat galdu gabe era beraz berreskuragarria. Berreskuratzea hain zuzen helburutzat hartuko dute elkarte batzuek, hala nola Euskara Elkartea, edo Euskal-Erria Elkartea. Aldizkariak argitaratzea eta lore-jokuak antolatzea izan ziren haien ekintza garrantzitsuenetariko batzuk eta bai bata bai bestea iturri ezinbestekoak dira garai honetako danbolinteroei buruzko argibidea izateko. Euskal lore-joku horietan, kasu, bai txistularien bai gure instrumentuendako errepertorio berriko konposaketa lehiaketak egin ziren. Lehiaketa hauetan bereziki argi agertzen da talde hauen asmoa ez zela bakarrik gure musikariak bizirik mantentzea, horiengan esku hartzea ere baizik.\nEuskal berpizkunde kultural honen asmoak oso puristak ziren, eta horregatik lehiaketa hauetan beti azpimarratzen zen musika bakarrik euskalduna izan behar zela, nahiz eta kasu batzuk horrela hartzea nekez egingo genituzkeen gaur egun, hala nola San Ignazio Martxa edo Cristóbal Oudrid Extremadurako musikagileren Subizako errotaria zarzuelako. jota. Hasiera batean, izan ere, jota errepertorio euskaldunaren barruan ikusten zen, baina laister, ikur aragoiar eta espainartzat hartuta, iritzi hau aldatu egin zen. Salboespen gisa, errepertorio klasikoa, hots, Klasizismo musikalekoa, hain arrunta tradizio txistularian, onartzen zen. Edozein kasutan, testu hauetan argi gelditzen da danboliña musika-tresnarik euskaldunena zela jende guztiarentzat.\nHala ere, ideia foruzale hauek nazionalismo politiko bihurtu zen Sabino Arana eta EAJren esku. Euskal nazionalismo politikorako ere, txuntxuneroak euskal arrazaren adierazle oso egokiak ziren, dudarik gabe horien artean agote eta ijitoen agerpena nabaria alde batera utzita, eta beraien errepertorioko doinu bat, Durangoko Merinaldeko Dantzari-dantzaren martxa, hartu zuten Sabinok berak idatzitako hizkiekin euskal ereserki nazionala, Gora eta gora Euzkadi egiteko. Gure musikarien paper ezinbestekoa euskal dantza onestoak mantentzeko azpimarratzen zen, eta, beste euskal ekintzak baino errezagoa zela jakinda, bereziki zonalde ez euskaldunetan, txistua jotzen ikastea bereziki alderdiko adar gaztek, EGIk, garatu zuen ekintza bat zen, batzokietan klaseak emanez.\nEuskal nazionalismorako bereziki, une horretan gertatzen ziren aldaketa kulturalak borroka moduan interpretatzen ziren: ohitura berri eta arrotzak zeuden batetik, eta euskal usadio zaharrak, atzerakadan zeudela eta horregatik zaindu behar zirenak bestetik. Autobabes gisa aurkezturik, boluntarismoa oso handia adierazten zuen, euskal kulturaren une horretan zeukaten ezagutza baino handiagoa. Dantza lotuaren aurkako borrokak gurutzadaren dimentsioak hartu zituen, eta, propangandaren garrantziaz jabeak, ez da harritzekoa Alderdiko ekintza gehienetan tradiziozko euskal dantza erakustaldiak eta txuntxuneroen agerpena ere izatea, dianak joz eta erromerietako dantzak interpretatuz. Eta Alderdiko egunkarietan eraso bortitzak agertu ziren dantza lotuaren arduraduntzat jotzen zirenentzat, akordeoia eta musika bandak bereziki.\nGauzak, hala ere, ez ziren hain argiak momentu hauetan, eta euskal musika, beti bezala, beste leku batzuetatik etorri diren musikekin nahasten ari zen. Adibide argienak momentu horietan izan zitezkeen hain euskalduntzat hartzen ziren fandango eta arin-arinak, edota garaiko zortzikoak, haien alde euskaldun bakarra, hainbeste egilek azpimarratu zuten bezala, erritmoa baitzen. Gaskuek (1920:95), adibidez, azpimarratzen zuen txuntxuneroak zirela Euskal Herrian toreatzaile eta harroputz moduko jotak, polkak, balseak, habanerak eta pasodobleak sartzeko baliabide nagusiak. Eta, gaia ongi aztertu gabe badago ere, elementuak ditugu pentsatzeko musika bandak eta txuntxuneroak errealitatean ez zirela hain etsaiak; askotan, adibidez, udal danbolinteruek bandetan beste musika-tresna batzuk jotzen zituzten, eta hori bandaren sortzaileak edo bultzatzaileak ez zirenean.\nAlabaina, euskal berpizkunde kulturala sendotu ahala, bere interesa musika eruditoan, eta bereziki euskal nazionalismo musikalean zentratu zen. 1902 urtetik txuntxuneroen lehiaketa hauek Euskalerriaren alde aldizkarian Fiestas Éuskaras, Juegos Florales y Concursos de agricultura y ganadería. Intereses agrícolas epigrafearen pean agertu ziren, eta ez Musika sailan, Usandizaga eta Guridi bezalako musikagile, interprete eta kontzertuek betetzen zutena. 1913tik aurrera konposaketa lehiaketak desagertu ziren haien helburuak -doinu berriak eta dotoreak, ohikeria zaharretatik urruntzen ziren harmoniak, hori bai, jo behar duten musika-tresna xumeendako desegokiak diren fintasun teknikoak erabili gabe- (Euskalerriaren Alde 1913: 426) ez zirela betetzen ikusita. Eta hori urte askotan Luis Urteagaren maila musikala zuen musikagile batek irabazi zuen arren. Badirudi urte horretan herri kultura ez zela aski euskal kulturarekin interesa zuten gizarte klaseentzat.\nHorrek ez du esan nahi, jakina, kultur herrikoia eta gure musikariak berarekin batera ez zirela euskal kulturaren oinarritzat hartzen. 1918an, adibidez, lau aldundien babesaz Eusko Ikaskuntza sortu zen. Bere lehen kongresuko ondorioen artean euskal musika zabaltzeko gizakia egokituen artean txistu batzuk oparitzea erabaki izan zen. Hala ere, pentsatzekoa da propaganda nazionalistak arrakasta handiagoa lortu zuela txistuaren hedapenean elkarte hauen saierek baino. Euzkadi (1935-7-2) egunkarian gerra zibila baino lehentxeago agertu zen bezala, txistu baten doinuak arrazoibideak baino urrunago heltzen dira bihotzean.\nOrokorrean, une honetan -XIX. mendearen amaiera eta XX. mendearen hasiera- prozesu folkloristiko batzuk gertatu ziren Euskal Herrian, horietako batzuk gure interpreteengan zentraturik. Josep Martík (1996) deskribaturiko faseen arabera, elementu kultural apropos bat hartzen da (kasu honetan, euskal berpizkunde kulturaleko joerek ez zuten oso urrun bilatu behar), elementu hori finkatzen da, aldaketak egiteko ahalmena kenduz (hala nola, kasu honetan, euskalduntzat hartzen ez zen errepertorioa, interpretatu behar ez zena) eta esparru bat -geografikoa, gizartekoa edo funtzionala- esleitzen zaio. Aita Donostiaren (1934:300) hitzetan esanda, euskal ondare osoa euskaldun guztiona izan dadila nahia, praktikan esan nahi zuen normalean une horretan zonalde euskaldunen usadioak saiatu behar zirela zabaltzen Euskal Herri osoan, eta hori izan zitekeen batzuetan txistuaren kasua, aspalditik, eta kasu batzuetan agian inoiz jo ez zen leku batzuetara eramana izan zena.\nEuskal Herriko Txistularien elkarteko lehen garaia\n1927an, beste alde batetik, Euskal Herriko Txistularien Elkartea sortzen da. Oso goiz hasi zen aldizkari bat argitaratzen, Txistulari, dudarik gabe gure musikariak ezagutzeko iturririk hoberena. Aldizkarian berean esaten zen bezala, izen hori harro hartzen zen beste musikari batzuk zirela adierazteko, eta ez herriko tuntuneroak, askotan karikaturizaturik, El caserío zarzuelan gertatu zen bezala. Primo de Riveraren diktaduraren garaian sorturik, lehendabiziko editorialak agintarien pean jartzeko, bereziki dantzaren onestasunari zegokionez, aprobetxatu zituzten.\nAfera horrek, izan ere, lehen garrantzia hartzen zuen: batetik, euskal nazionalismorako lehen mailako asuntoa zen; diktaduraren aurrean itxura ez kaltegarria emateko ere balio zezakeen, eta gainera, txistulari horiek dantza soltearen mantenuan ikusi zuten bizirik irauteko posibilitate bakarra. Agian horregatik dantza hauek osatuko dituzte, batez ere, aldizkari horretako partitura ugariak. Elkartearen sormena ospatu zen, meza baten ondoren, ia ehun musikarik kontzertu txiki batekin horretarako espreski egindako errepertorioa joz. Inoiz ez zen halako zerbait ikusi, eta publikoaren gustokoa izan zen, formula berri eta arrakastatsu bati, txistularien alardeari, hasiera emanez.\nInterpreteen kalitatea biziki igo zen, eta bai bakarlari ospetsuenak, hala nola Isidro Ansorena, Alejandro Lizaso edo Primitivo Onraita bai estandarizatzen ari ziren txistulari bandak (lehen txistua, bigarren txistua, silbote eta atabala), Donostiako, Errenteriako eta Gasteizko udal txistulari bandak adibidez, kalitate handiko interpretazioak egiten zituzten, merkatu diskografikoan sartuz. Euskal musikagile ospetsuenek ere obrak egin zituzten talde honentzat, eta aldizkarian argitaratzen ziren. Argitaraturiko errepertorio horretan, zer esanik ez, hamarkada baztuk lehenago hain ugariak ziren balse, polka, habanera, mazurkak... ez ziren inolaz ere agertzen. Dantza batzuetako bertsio ofizialak, batuak ere egin ziren, eta orokorrean badirudi txuntxuneroen mundua batu zela nolabait, beste prozesu folkloristiko bat izango balitz bezala. Eta aldizkarian beran argi islatzen da errepertorioaren berrikintzaren eta musikagile ospetsuen obren agerpenaren aldeko txistularien eskaerak.\nEta euskal agintarien sostengua argia izan zen, Nafarroan izan ezik. Izan ere, nabarrismo politiko berriak ere hartzen zuen txistua euskal ikonotzat, eta Nafarroako aldundiak, demagun, ez zion laguntzarik eman Txistularien Elkarteari, Gipuzkoak, Bizkaikoak eta Arabakoak egin zuten bezala. Bitxikeria bada ere, ikuspuntu hau gure interpreteen izenez ere adierazten zen: chistulari izena, Diario de Navarra kexu agertu zen, gaztelaniazko chunchuneroa, nabarrismo peto-petotzat joa, ordezkatzen ari zelako (Sánchez Ekiza 1996).\nII. Errepublikaren garaian ere Txistularien Elkartea saiatu zen jarrera apolitiko eta profesional garatzen, nahiz eta bere bazkideen ideia politikoak batez ere nazionalistak eta karlistak zirela suposatzekoa izan. 1932n, halere, eta administrazioa Bizkaian izanik, bigarren garai bat irekitzen da aldizkarian, aleen zenbateka berriarekin, non EAJren inguruko kolaborazioak nabariagoak ziren. Hala ere, joera hauek gutxituko dira pixkanaka, eta desagertuko dira administrazio eta zuzendaritza nafarrarekin. 1936an, izan ere, gerraren bezperetan, andre batek, Paz de Zigandak, karlista eta nazionalista oso nabariek osatzen zuten Txistulari Elkarteko zuzendaritza baten burua izan zen. Baina honek ez du esan nahi tentsio politikoak ez zirela oso nabariak, eta txistularien agerpena, adibidez eskatu zuten 1932an bai Jose Antonio Agirrek euskal estatutuaren aldeko Iruñako asanbladarako, bai Errepublikako gobernuak bere urteurrena ospatzeko.\nOrokorrean, alegia, euskal berpizkunde kultural bat baldin bazegoen, momentu hauetan txistularien berpizkundea ere bizi zen. Lehenak bigarrenari lagundu zion, baita ideia erromantikoek eta nazionalistek ere, baina ezinezkoa zen hori gertatzea horretaz baliatzeko gai zen gizakirik ez bazegoen. Eta txuntxuneroek mendeen zehar egindako ahaleginak orain loratu ziren, ez bakarrik folklorista edo zaleen gutxienekoaren gustuen arabera, beti aldakorrak izaten diren jendearen gustuen arabera baizik.\nEspainiako gerra zibilatik egun arte\nGerra zibil espainarrak, jakina, eragin ikaragarria izan zuen joera hau, beste askorekin bezala, erabat mozteko. Leku batzuetan -Lizarra ezagunena- euskal nazionalismoarekin identifikatu zituzten gure musikariak, eta txistu guztiak emateko agindu zuen gobernadore militar berriak; baina beste batzuetan, berriz, ezinbestekoa zen aginte berriek behar zuten protokolorako, eta Donostian, kasu, udal txistulari banda berregiteko nahian frontetik ekarri zuten Secundino Martinez de Lecea erreketea. Ez zen, jakina, txistulari karlista bakarra, eta horregatik matxinoak batzuetan txistu-danboliñaren musikaz desfilatu ziren behin baino gehiagotan.\nTxistulari batzuk, Alejandro Lizasoren kasua, gerratean hil ziren, eta beste batzuk erbesteratu, baina leku batzuetan, seguru asko karlismoaren eraginagatik, gure musikariei bide berriak ireki zitzaizkien. Kasu argiena Iruñakoa zen, non udal txistulari banda 1944an sortu zen. Bi urte geroago, eta Isidro Ansorenaren eraginagatik batez ere, txistulari alarde bat Zegaman egiten da... Juan Telleria, Cara al sol himnoaren musikagileari eskainita. Gure txuntxuneroek jo behar zuten abesti hori, baina gutxienez Gernikako arbola jotzea ere lortu zuten ordain moduan. Beti bezala, erregimen berriko zirrikituak profitatu zituzten gure musikariek pixkanaka pausoak aurrera egiteko, eta 1955ean berpiztu zuten Txistularien Elkartea eta Txistulari aldizkaria (Ansorena Miranda 1996).\nUrte horietan eta bereziki hurrengo hamarkadan, berriro saiatu ziren dantzaren onestasunaren baza jokatzen, eta bere irudia berriro zerbait zaharkitutzat jotzen zen: dantzaldi batzuetan jendeak ere txistu egiten zuen txistulariak ixiltzeko, eta herri batzuetan, Hernaniren kasua bezala, udal txuntxuneroek dimititu egin zuten (Apezetxea Aguirre 1992). Baina frankismoaren azken garaietan eta Transizioan zegoen eferbeszentzia ikaragarriak ere eragina izan zuten gure musikariengan: txistua nonnahi agertzen zen eta jotzen zuten kopuru izugarriak ahaztarazi zituen, literalki, lehengo iskanbilak.\nBeste alde batetik, Donostian bereziki, lehen Javier Hernandez Arsuagarekin eta gero Jose Inazio Ansorenarekin, instrumentuen eta musikarien eboluzio ikaragarria hasten da, musika eruditoaren munduarekiko azken mugak gainditzeko nahian: txistuaren hobekuntza teknikoak, batez ere afinazioari begira, beste musika-tresnekiko elkarrekin jotzea, benetako txistu-orkestraren sorrera eta batez ere, titulazio ofiziala, musika eruditoko beste instrumentuek duten bezala.\nGizarte mailan, halere, euskal gizarte garaikidearen aldaketak pairatu izan behar dituzte gure musikariek. Euskal ikonologia berrian txistua batzuetan zerbait zaharkitutzat jotzen da, zortziko, abesbatzak edo txapela bezala, eta beste musika batzuek -batez ere txalaparta edo trikitixa batetik eta rock, folk eta pop-etik etorritako joeren kontra bestetik- neurri batean baztertu egin dute. Momentu zehaztu batzuetan, adibidez, Euskadi de txistu y tamboril erabili izan da Machadoren España de charanga y pandereta bezala, nolabait euskal nazionalismo zaharkituena adierazle gisa.\nTxistulariak, neurri handi batean, profesionalizatu egin dira gaur, eta beste tradiziozko instrumetu batzuek ez bezala, funtzionarizatu ere egin dira, bai irakasle edo bai udal txistulari moduan. Globalizazio une honetan mestizaia musikalez beterik, world-musicek ere bere eragina inposatu du euskal paisaia musikalean, arrakasta izugarria lortuz Euskal Herrian. Txistuarekin ez da hori gertatu, eta badirudi gure musikariek ez dutela haien lekua erabat aurkitzen, nahiz eta momentu honetan literalki gaur egun interpretatzen diren musika-mota guztietan sarturik egon.\nBaina beste ikuspuntu batetik, txuntxuneroen mundua -eta gero eta gehiago berreskuratzen saiatzen ari dira izen hauek gure musikarien artean- inoiz baino aberatsagoa dela esan daiteke: 1993n Lehen Danbolin Jardunaldiak egin ziren Deustuko Unibertsitatean, eta 1997tik 2005era Nafarroan Txuntxuneroak izandako nazioarteko topaguneak. Txistularien Elkarteak web orrialde oso ikusita bat du, eta momentu honetan berrehun ale baino gehiago argitaratu ditu, musika zazpi mila baino gehiago orrialde betez. Gaur egun esan daiteke teknikoki inoiz baino hobeki jotzen dela eta inoiz baino hobeki ezagutzen dugula gure musikarien historia. Eta gaur egun, nahiz eta segur aski txistulariei inork ez liekeen esango, duela hogei urte euskal kutxaren iragarki batean bezala, txistularia izatea birritan euskalduna izatea dela, bide luzea dute aurrean gure txuntxuneroek zalantzarik gabe.


Europako Batzordeak zortzi herrialdeetako (Espainia barne, Erasmus programaren liderra dena pertsonak jasotzen eta bidaltzen) parte hartzaileei, irakasleei eta enpresei egindako 80.000 inkestetan oinarritzen den “Effects of mobility on the skills and employability of students and the internationalisation of higher education institutions” txostena aurkeztu du.\nEskuratutako emaitzek ikaskuntzako hiru mailen perspektibatik esperientzia oso positiboa dela ondorioztatzen dute: ikaskuntza formalean, enplegutasun hobean eragiten duelako, ikaskuntza ez formalean hizkuntzen ezagutza hobetzen duelako, besteak beste, eta, informalean elkartruke kulturalari eta autonomia eta norbanakoaren hazkundearen garapenari laguntzen dielako.\nDatuek adierazten dutenez bost urte eta gero, programan parte hartu duten pertsonen langabezi tasa programan parte hartu ez duten pertsonena baino % 23a baxuagoa da, eta epe luzeko langabezi egoeran egoteko aukera erdira gutxitzen da. Bestalde, eta hamar urte pasa ondoren, programan parte hartu duten lau pertsonatik hiruk bitarteko erantzukizun edo erantzukizun altuko enplegu bat dutela adierazi dute.\nAzkenik, Batzordetik Europako eraikuntzan Erasmus Programak duen garrantzia azpimarratu dute pertsonen arteko interkonexiorako, konektibitaterako eta sare pertsonalen eraikuntzarako espazio bezala.\n[PDF - 23442.93 kb]


Txapela: 2-3(4) cm diametrokoa, esferaerdi-formakoa eta ganbil-laua, zenbaitetan titidun samarra, leuna edo zeta-antzekoa, zurixka, erdialdea okre samarra edo purpura-arrosa. Ukitzean ez da horitzen.\nOrriak: orri finez osatua, gutxi gora-behera txapelaren mamiaren zabalerakoa, hasiera batean arrosa argia, gero marroi samarra.\nHanka: fina eta hauskorra, txapelaren diametroa baino apur bat luzeagoa edo berdina 0,3-0,6 cm-koa, zilindrikoa edo oinarri erraboildun samarra, zuria eta horixka oinarria aldean. Eraztuna, bakuna eta fina, erraz puskatzen da eta arrastorik utzi gabe desagertu daiteke.\nMamia: zuria, horitu egiten da baina talde txikiko beste espezietan baino gutxiago. Anis eta almendra usaina, zenbaitetan aditu ere egiten ez dena. Schaefferren erreakzioa; positiboa, laranja, zenbaitetan ez oso agerikoa edo zalantzazkoa.\nMikroskopia: esporak txikiak, biribildutako arrautza-formakoak, 4,5-5,5 x 3-3,5 μm-koak. Basidioak tetrasporikoak, 20-25 x 6-7(8) μm-koak. Keilozistidioak ez dira izaten, oso noizean behin ertz-ileren edo keilozistidio barreiaturen bat ez bada.\nHabitat: soro eta larreetan hazten den espeziea, udazkeneko belarren artean.\nJateko balioa: jangarria.\n← Itzuli fitxara


1992ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa - Wikipedia, entziklopedia askea.\n1992ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa\n1992ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa  Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 21. edizioa izan zen, 1992ko martxoaren 8 eta apirilaren 5 bitartean ospatu zen. Bertan, 24 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 4 saio ospatu ziren, horietatik 3 finalaurreko eta finala. Finala apirilaren 5ean ospatu zen Iruñean.\nManolo Arozenak jantzi zuen txapela bigarren urtez jarraian.\n2. Bittor Elizagoien\n3. Mixel Aire “Xalbador II”\n4. Ernest Alkhat\n5. Xabier Silveira\n6. Txomin Ezponda\n7. Joxe Migel Argiñarena\n8. Estitxu Arozena


BANduoNEANDOk tango-bidai bat proposatzen digu bere interpreteen bi fueyeen (bandoneoien) bitartez. Soinujoleak bere jatorrian, Fernando eta Salva, instrumentu txiki honen xarma eta magiak abduzitu zituen, bere tinbre berezi eta arima sakonagatik. Mundu mailan osasun-, ekonomia- eta gizarte-krisia bizi den une honetan, doinu unibertsalez betetako bidaia honi ekiteko bideak elkartzen dituzte berriro: El Choclotik hasita, eta Carlos Gardel eta Anibal Troilo "Pichuco"tik igaro ondoren, Astor Piazzollaraino iritsi arte.\nRoque Castellano eta Giselle Gatica Lujan Europan bizi diren argentinarrek, tango eta folklore irakasle eta dantzariek lagunduko dituzte.\nTalentu handiko artistak dira, prestakuntza osoa dutenak, diziplina anitzekoak, eta ibilbide artistiko oparoa dutenak.\nBiek txiki-txikitan egin zituzten lehen urratsak dantzan: Roque Santiago del Esteron Malambo eta Folklore Argentinorekin, Giselle San Luisen Dantza Espainiarrarekin. Buenos Airesen amaitu zuten beren prestakuntza eta beren jarduera profesionalari ekin zioten. Beren ezagutzak eta esperientzia batu zituzten estilo pertsonal eta musikala garatuz, dotoreziaz garbia, dinamikoa eta pausatua, besarkada bat interpretatzen duena, mugimendua bere oinen fintasunean zigilatuz.\n2006. urtean iritsi ziren Europara, eta orduz geroztik Espainia, Frantzia, Italia, Alemania, Suitza, Austria, Finlandia eta Portugal bezalako herrialdeak ibili dira beren arte eta irakaskuntzarekin. 2010etik 2012ra, Alemaniara lekualdatu ziren, hainbat hiri eta tango eskolatan lan egiteko kontratatuta.\nGaur egun Zaragozan bizi dira, eta bertan jarraitzen dute arte eta irakaskuntza lanetan, ikasleen eta publiko orokorraren maitasuna eta errespetua bereganatuz.


«Elikadura oinarrizkoa da ume zoriontsuagoak eta gizarte hobea egiteko» | herria | GAUR8 - mila leiho zabalik\nHaur bat merkatu batean\nOsasunaren Mundu Erakundeak emana du abisua: 2025. urtean, orain arteko martxan segituz gero, munduan 70 milioi haur obeso izango dira. Horrekin kezkatuta jarri dute martxan “Eat Like a Pro” kanpaina Beko etxetresna elektriko markak eta Bartzelona futbol taldeak. Eta Martin Berasategi sukaldariak ere parte hartu du kanpainan, «haurrei eman behar zaien ikasgairik garrantzitsuena elikadura osasuntsuarekin lotutakoa» dela garbi baitauka. «Haurren obesitatearen inguruan ematen dituzten datuak astakeria hutsa iruditzen zaizkit. Nik hogeita hamar urte daramat esaten hezkuntza alorrean agintzen dutenek egin dezaketen onena eskoletan elikaduraren, nutrizioaren eta dietetikaren inguruko ikasgaia derrigorrez jartzea dela. Elikadura oinarrizkoa da haur zoriontsuagoak eta, beraz, gizarte hobea egiteko».\nBerasategiren ustez, lehen urratsa ingurura begiratzea da; bertako nekazariei, arrantzaleei, abeltzainei, ekoizleei, perretxikozaleei... begiratzea. «Euskal sukaldaritzak idatzi duen libururik onena naturak berak idatzitakoa da. Hori jakin behar dute haurrek. Egunero, bertako merkatuetara joan aurretik, naturari begiratu behar diogu, sasoiak zer agintzen digun ikusi behar dugu. Euskal Herrian sekulako pribilegioa daukagu, jaio garen toki honetan naturak gauza asko kontatzen dizkigu zer eta nola jan behar dugun inguruan. Hori ikusten eta entzuten ikasi behar dugu».\nErosketa organ ezinbestekoak\nMartin Berasategik irribarre batekin gogoratzen du bere haurtzaroa eta jakitun da, elikadurari dagokionez, aparteko ingurune batean hazi zela. «Etxera lotara bakarrik joaten ginen. Bodegon Alejandron hazi eta bizi ginen, hor jaso nituen bizitzaren alfabetoko lehen hizkiak. Jatetxetik bertan, hiriko merkatu onenetarikoa zegoen, Bretxakoa. Horren guztiaren bueltan hazi nintzen ni. Hor ikasi nuen gure erosketa organ ezinbestekoak direla gure baserritarren, arrantzaleen, ekoizleen lehengaiak. Horiek gabe galduta gaude».\nSukaldari sonatuaren ustez, urte batzuetan ahaztuta izan dira lehengai horiek. «Akats handi bat izan da lehengaien garrantzia ahaztea. Kalitateko lehengaiak eta naturaren jakintza dira gure sukaldearen oinarriak. Hori ez genuke inoiz ahaztu behar eta iruditzen zait sasoi batean ahaztu samar izan dugula».\nJasotako ondare horri balioa emateaz gain, ondorengoei ematea ere garrantzitsua da Berasategiren ustez. «Dieta eta elikadura erdigunean jarri behar ditugu, eskoletan irakatsi egin behar dira. Jakintza hori transmititu egin behar da eta daukan garrantzia eman behar zaio, are gehiago haurren artean obesitatea arazo larri bat denean».\n«Bodegoira jaisteko 23 eskailera jaitsi behar nituen. Ezkerrera, bezeroentzat mahaiak. Atzeko aldean, ikatz sukaldeak. Sekulako beroa ematen zuten. 23 eskailera jaitsi eta eskuinera, harakinaren mahaia, arrainarentzat erabiltzen zena... Egunean lauzpabost jatordu egiten genituen, dena etxekoa. Meriendatzeko fruta ematen ziguten, fruitu lehorrak, etxean egindako jogurtak... Nire gurasoak eta izeba sukaldean eta sukalderako bizi ziren».\nMartin Berasategi jatun ona izan omen da beti, txikitatik. «Etxean beti irakatsi digute mahaian irribarre batekin egoten, jatekoaz gozatzen eta jatekoari balioa ematen. Hori oso garrantzitsua da. Gure garaian ez zegoen telebistarik eta mahaian eserita ginenean, horretara ginen, mahaira. Eta hozkailurik ere ez zegoen. Bretxako merkatuan goizean eta arratsaldean egiten ziren erosketak, udan bereziki. Pentsa zer-nolako unibertsitatea zen hori. Ni jakitun naiz pribilegiatua izan naizela, bizitzarako eta lanbiderako sekulako eskola izan dudala inguruan. Jaio nintzen tokian jaio ez banintz, ez nintzateke iritsi naizen tokira iritsiko. Ni jakitun naiz ditudan hamar Michelin izarrak nire herriko nekazariei, arrantzaleei, ekoizleei, abeltzainei... zor dizkiedala. Eta daukagun aberastasun hori transmititu eta erakutsi behar diegu gure haurrei. Gure eginbeharra hori da».\nBerasategik, horrenbestez, garbi dauka: haurrei osasuntsu jaten irakasteko, inguruko ekoizleei begiratu behar zaie, lehengaian jarri behar da fokua. «Hortik abiatuta, proposa ditzagun errezeta dibertigarriak, osasuntsuak, erakargarriak... haur zoriontsuak eta osasuntsuak hazteko. Eta horrela lortuko dugu gizarte zoriontsuagoa, zalantzarik gabe. Jarri dezagun arreta hezkuntzan, erakutsi diezaiegun gure haurrei ondo jaten, osasuntsu jaten. Horrela, helduaroan zoriontsuagoak, osasuntsuagoak eta lehiakorragoak izango dira».\nSukaldea eta kirola\n“Eat Like a Pro” ekimena zazpi hilabetean Estatu espainoleko hirietan barna ibili da, elikadura osasuntsuaren inguruan kontzientzia zabaltzen. Beko etxeak babestutako kanpaina izan da eta sukaldaritzaren alorrean jarri du indarra, modu osasuntsuan eta dibertigarrian elikatzea aukera ona dela azpimarratuz. Bestetik, Bartzelona taldeak ere babestu du kanpaina, kirola zutabe oso garrantzitsua baita haur osasuntsuak hazteko orduan. Beraz, bi norabide nagusi izan dituen ekimena izan da, berriki Bilbon amaitu dena.\n«Dieta eta elikadura erdigunean jarri behar ditugu, eskoletan irakatsi egin behar dira. Jakintza hori transmititu egin behar da eta daukan garrantzia eman behar zaio»\n«Euskal sukaldaritzak idatzi duen libururik onena naturak berak idatzitakoa da. Hori jakin behar dute haurrek. Egunero, merkatura joan aurretik, ingurura begiratu behar dugu»