Itsasoko kultura/Itsasoaren oihartzunak bertsolaritzan - Wikibooks\nItsasoko kultura/Itsasoaren oihartzunak bertsolaritzan\nEkaitzak galdutakoak itsasotik aterata portura noiz iritsiko zain egotea biltzen du argazkiak.\n1 1912ko enbata\n2 1909ko enbata\n3 Itsasoan galduak Zumaian (1878)\n4 1878ko enbata\n5 Orioko balea (1901)\n6 1854ko balea\n1912ko galernaren oroimenez.\nKantauriko itsasgizonen oroitzapenean\nHauxe litzateke euskal bertso sail honen izenburua “Kantauriko itsasgizonen oroitzapen bat”, eta egileen izena, berriz, azken bertsoak esaten digu:\n...orra amasei bertso\nFermin Imaz’ek eta\n(Hona hemen hamasei bertso berriak, Fermin Imazek eta Txirritak jarriak.)\nBertsolari hauek 1912ko abuztuaren 12ko enbata izan zuten inspirazio iturria, hain zuzen ere, ehun eta berrogeita hamar bat euskal arrantzaleren galera eragindakoa.\nOrduko egunkariek eman zuten informazioa bertso paperetakoa baino handiagoa izan zen; datuak bildu eta ordenatuz gero, nahikoa litzateke tragedia haren kontakizun luze eta hunkigarria idazteko. Alberto Risco apaizak La galerna izeneko eleberrian eman zuen haren bertsioa. Baina, nirea bertsoak aurkeztea eta azalpenak ematera baino ez da izango, nire ustez, hobeto islatzen baitute herriaren bihozmin sakona. Horra hor laugarrena:\nguretzat argitu dan\nizan zagun kupira\nlertzen zait barrena,\nau da paraderua\n(Abuztuaren 13a izan zen guretzat inoiz argitu zen egunik txarrena. Izan dezagun elkarrenganako gup ida. Gogoratze hutsak hausten dit barrena. Hura zen Kantauriko marinelen bukaera tristea!)\nAbuztuaren 13ko horretan ez dago data okerrik, izan ere, 12aren ilunabarrean lehertu zen enbatak biharamun osoan artean haserre eta indarrean ziharduen, eta orduantxe irauli zituen itsasontzi haietako asko.\nHurrengo bertsoak bermeotarrak ditu hizpide, ehun eta sei gizon ito baitziren. Herri txiki batean hainbeste hil-dakok eragin zuen negar garratza nabarmentzen dute bertsolariek, eta min dute; hau da, aitarik edo senarrik gabe eta mundu honetako babesik gabe gelditutako haurren eta amen mina.\nEun da amaseikua\naurten ez dute izan\nerri txiki batentzat\nai ori negarra!\nAurrak aita falta du\nta amak senarra,\non baten bearra!\nHorixe adierazi zuen handik egun gutxira egunkarietan azaldu zen eskelak:\nEl ilustre Ayuntamiento de la M. N. y M. L. Villa de Bermeo, las 62 viudas, los 205 huérfanos y los 98 padres que han perdido a sus hijos...\nBermeoko ia ontziteria guztia itsasoratua zen 12aren goizean, handik egun gutxira, San Roke egunerako arrantzatik lehorreratzeko asmoz. Ondarroan, aldiz, arrantzale gehienak lehorrean ziren, egun horretantxe zen Santa Klara eguna ospatzen. Hala, lehen herri horretako ehun itsasgizon baino gehiago hil ziren eta, bigarren herrikoak, hiru baino ez. Batzuk galdu zituenak berak salbatu zituen besteak.\nZazpigarren bertsoak Jainkoari beren biziaren kontua eman ziotenen kopuru ematen du; ehun eta berrogeita hiru ziren, eta haien aldeko otoitza eskatzen zaie bihotza duten guztiei.\nEun da berrogei ta iru\nomen dira danak,\nguk egin biar degu,\nBertso sailaren lehen erdiak gogoeta orokorrei ematen die leku, aurkezpenean agertutako bertsoek bezala. Ondoren datoz Daniel Eskurtzari, enbata hartatik bizirik irtendako itsasgizonik ezagunenari, eskainitako hiru bertsoak. Hona hemen haietako bat:\nEgur biren gañian\ngizon bat jarriya,\nai, zer ote zan aren\nLagunak bera jun ta\nez da Donostiyara\nikusi du birian\n(Egur biren gainean zegoen gizon bat eseria. Huraxe zen egoera larria! Lagunak hondoratuak zituen eta ataka estuan zegoen bera. Asko kostata iritsi zen Donostiara; neke galantak jasan ondoren bidean!)\nLekeitioko Daniel Eskurtza hori, San Nikolas arrantzontziko patroia, hogeita hemeretzi urteko gizona eta bost seme alaben gurasoa zen. Zortzi gizonek osatzen zuten tripulazioa. Enbata lehertu zenean, haizeak masta eraitsi zien eta, orduan, masta beste egur bati lotuta gurutze bat moldatu zuten.\nGauerdian haizeak ontzia irauli eta ontziaren gila zerura begira zuela jarri zuen. Zortzi arrantzalek lortu zuten ur gainera irtetea eta egurrei eustea.\nHura gertatu eta berehala, haizeak eta olatuek ontzia zutitu zuten. Haietako lauk igeri eginez harrapatu nahi izan zuten, baina haizeak azkar urrutiratu zien. Harrapatzea zaila zutelakoan, atzera itzuli nahi izan zuten, baina berandu zen. Ez ziren egurretara iritsi eta itsasoak irentsi zituen lauak.\nBizirik irtendako beste marinel bat mastaren sokan nahastu zen eta hura ere ito egin zen.\nHiru gelditu ziren: Eskurtza, hemeretzi urte zituen Felix Laka, eta Fidel Bengoetxea, hogei urte zituena. Denborak aurrera egin ahala, azken bi horiei indarra ahultzen hasi zitzaien. Eskurtzak animatu egiten zituen; hala pasa ziren hamabi ordu, 13 eguerdia zen: otoitzen bat esan, elkarri barkamena eskatu, elkar agurtu eta... gazteenak itxaropena galtzen hasi ziren. Eskurtzak adorea ematen zien, ordurako itsasoan galdutakoen bila irtenak izango ziren baporeen itxaropenaz.\nFelix Lakak ezin izan zion gehiago eutsi eta askatu egin zen egurretik, eta Fidel Bengoetxeak gauza bera egin zuen, beste bi ordu igarota.\nEskurtza bakarrik gelditu zen itsasoaren erdian; indarrean zegoen, baina egarriak eta logaleak eraso zioten. Urik ez irensteko, zamarrez tapoia egin eta ahoan sartu zuen, eta, ez loak ez hartzeko, aparailuaren txirrika kokotsaren parean, azpian, gelditzeko moduan jarri zen, loak hartzean, kokotsak txirrikaren kontra jotzean oinazeak esna zezan.\nHala igaro zuen asteartea, egun eta gau, eta argitu zuen eguna. Orduan begiztatu zituen Eskurtzak ontzi ba-tzuk. Oihu egin zien indar guztiz, baina aurrera jarraitu zuten entzun gabe, eta berriz iritsi zen gaua.\nEskurtzak aparailuaren soketan jarriak zituen oinak, estriboetan bezala.\nHilaren 15eko egunsentian, ostegunean, Donostiako Mamelena baporeko tripulazioak oihu batzuk entzun zituen laguntza eske. Arreta jarri zuten, eta halaxe zen. Gizon bat begiztatu zuten itsasoan, gurutzean jarritako egur batzuei besarkatuta, burua eta besoak mugitzen zituela. Txalupa bat jaitsi eta jaso zuten hara. Goizeko seiak ziren. Berrogeita hamasei ordu igaro zituen Eskurtzak itsasoarekin borrokan.\nDonostiako itsasgizon guztiak harrituta zeuden Eskurtzarekin, egurrak nolako trebeziaz lotu zituen ikusita eta haren iraupen garaiezinaz jabetuta.\nMakilak gurutze forman jartzeak honako hau iradoki zien Imazi eta Txirritari:\nur guziyen buru,\nark ere gurutzia\ne rrespetatu du.\n(...itsaso sakratuak, ur guztien nagusi denak ere, gurutzeari izan dio errespetua.)\nNahiz eta seigarren bertsoan esaten zaigun Gipuzkoako biktimak ez zirela gutxi izan, kopurua ez zen Bizkaian adinakoa izan, askoz txikiagoa baizik.\nOrkolaga apaizari zor zitzaion aldea. Orkolaga, lehenik, bikario izan zen Zarautzen eta, ondoren, Igeldoko behatokiaren fundatzailea, enbatak iragartzen jakin zuen lehen gizona.\nOrduko hartan ere ordu batzuk lehenago iragarri zuen enbata, eta haren abisua kostako herri guztietan zabal-du zen Gipuzkoan eta, arrantzaleek fede itsuz sinesten ziotenez, ia denak gelditu ziren lehorrean.\nImazek eta Txirritak bi bertsotan goraipatzen dute Orkolaga. Hona hemen bietako bat:\nAi, gure biyotzeko\nez gaitzala laga!\nOrain bezela zaitu\neguna ta gaba,\nberriz itxaso ortan\nez gaitezen traba,\ngauza biarra da!\n(Aita Orkolaga, gure bihotzekoa, ez gaitzazu eskutik utzi. Zaindu orain bezala eguna eta gaua, ez gaitezen gal itsaso horretan. Zure adimena beharrezkoa zaigu eta.)\nUrte batzuk beranduago gertatu izan balitz, biktima kopuru ez zen bera izango. Baina, artean gure arran-tzaleak belaz eta arraunez irteten ziren, eta enbatak bere gogara hondoratzen zituen.\nHau esan zidan behin gizon batek: aspalditxotik zuen gogoan bertso sail horren egileak, Imaz eta Txirrita, igande goiz batean Errenteriako parrokiako eskaileretan jarri eta kantuan nola hasi ziren, nola bertsoak kanta-tzen hala inprimarazi zituzten bertso haien bertso paperak saltzen.\nHori eginez herri poetaren edo bertsolariaren aparteko eginbeharra betetzen zuten: herriaren sentimenduei ahotsa jartzea; kasu jakin hartan euskal kostalde osoaren nahigabea, agian inoiz ezagutu den tragediarik handiena adierazten zuten.\nSalbamendu-eszena baten brontzezko estatua eta erliebea Mariren oroigarrian, Donostiako portuan.\nMariren estatua Zumaian.\n1909ko maiatzaren 24a zen. Arratsaldeko hiru eta erdiak aldera, Orkolaga apaizak, Igeldoko behatokiaren fundatzaileak, presako abisu hau helarazi zuen bertatik:\nEguraldi nahasia dator, erne ibili enbatarekin!\nEgun haietan arrantzaleak bokartaren arrantzaldian zebiltzan. Batel handi batzuk erabiltzen zituzten horretarako eta lauzpabost gizon ontziratzen ziren bakoitzean. Ilunabarrean itsasoratzen ziren eta goizean itzultzen.\nGaueko bederatzi eta erdietan lehertu zen enbata, portu guztiak hutsik zeuden garaian. Hona hemen zer dioen gaur irakurleari eskaini nahi diogun bertso saileko lehen bertsoak:\ngalerna bat sartu zan\nkontu txarrak zian,\nSareak botatzen harrapatu zituen enbatak arrantzale asko. Presaka jaso edo bertan behera utzi behar izan zituzten; branka lehor aldera jarri eta, mastan bela txikia besterik ez zutela, itzulerako bidea hartu zuten, hil edo biziko leian. Halakoetan, Getarian babestu ohi ziren eta gau hartan ehun eta berrogeita hamar porturatu ziren, hogeita hamarren bat bapore txikiz gain; ontzi gehienak Ondarroa, Lekeitio eta Mutrikukoak ziren.\nArtean egin gabeak ziren portuko handitze lanak eta lekua falta zen, horregatik, itsasontziak bat bestearen gainean jarri behar izan ziren, nolabait esateko.\nOndarroa izan zen herririk kaltetuena. Urte hartako bokartaren denboraldian, egun bakar batean sei mila arroba bokarta deskargatzera iritsiak ziren portu horretan. Horregatik arrantzale guztiak itsasoan ziren, eta haietatik hamahiru hil ziren. Hona hemen haien izenak: Ebaristo eta Jose Domingo Garramiola, aita semeak; Endika Badiolaurreta, Feliciano Egurrola, Santiago Badiola, Jose Manuel Imaz, Joakin Alkorta, Polikarpo Mutriku, Domingo Urkiri, Joan Andres Berridi, Eustakio Illoro, Lukas Urresti eta Ruperto Olano. Egunkariek, zerrenda ematerakoan, Jose Manuel Imazen izenaren ondoan honako hau erantsi zuten: ... de32 años, versolari; deja madre viuda.\nBertsolari tituluari buruz ohartarazpen bat egin nahi genuke: badirudi egunkariei izenak ematerakoan, herriko jendeak ezin izan zuela ahaztu Imazen dohaina, haren galtzea deitoratzeko arrazoiak bi izan balira bezala.\nJose Manuel Imaz horren hainbat bertso orri edo paper aurkitu ditut. Eta haietako batean dago honako ber-tso hau:\ntxit dago laburra,\nil biar deguna\nNoiz da nola eztakigu\n(Mundu hau motza izango da guretzat. Denok dakigu hil behar dugula, eta hur da, nahiz ez dakigun ez nola, ez noiz izango den.) Antza denez bazuen gizagaixoak bere heriotzaren halako susmo ilun bat.\nHaren arrebak esan zidan Jose Manuel eta beste lagun bat egur bati heldu eta hari eutsita egon zirela aldi batez, eta lagun horrek, ahultzen ikusita, honela animatzen zuela: Eutsi, Joxe Manuel, eutsi! Baina, hark hau erantzun ziola: Ezin! Ezin! Egurra askatu eta desagertu egin zela.\nHau dio gure saileko beste bertso batean:\nOndarroa da asko\nbada naiko lana\nzierto badakit gaizki\njaunak al derana,\naskok bezela banu\n(Ondarroak nozitu du zigorrik handiena. Huraxe bai familia haien zoritxarra! Gauza ziurra da babesgabetasunik handienean gelditu direla. Hara, jaunak, baliabide guztiz lagunduko nituzke, askok bezala, izango banu nondik emana.)\nBere pobreziaz hala mintzo zaigun hau Fermin Imaz bertsolaria da, alegia, bertsoaren egilea. Arrantzale izana zen bere bizitzan, aldi batez; horregatik ukitu zuen hain sakon itsasoko beste tragedia horrek.\nBertso horiek orri soltetan, bertso paperetan idatzi ziren; baina, zoritxarrez bakar bat ere ez da gure eskuetara heldu. Zortzi bertso jaso nituen, nahiz eta batzuk osatu gabeak izan, Donostiako eskarmentu handiko arrantzale Inazio Carril —Luis Carril ezagunaren semea— eta Inazio Aizpuruaren ahotik.\nJasotako bertsotan hirugarrena ironia barra min eta trufari batez bukatzen du.\nmakiña batel negar\nberriz ere ezin izan\ngindezke ba fiyo,\nalperrik astia da\nito diranak ez dute\njan bearrik geyo.\n(Makina bati negar eginarazten dio itsaso sakratuak! Ez gintezke berriz hartaz fida; aurka egitea ere alferrik li-tzateke. Ito direnek ez dute jan beharrik gehiago...)\nGorde diren bi bertsoak Orioko ontzidiko bi arrantzaleei buruzkoak dira. Hauek ziren itota hil zirenak: Altzako Jose Inazio Beretarbide eta hamaika urteko Antonio Illarramendi.\nSan Antonio txalupan itsasoratu ziren, Jose Antonio eta Joan Jose Manterola aita semerekin batera. Txalupa irauli eta haiek ito egin ziren eta aita semeak Gasterrenekan kostaratzea lortu zuten.\nHamaika urteko mutikoa Jose Antonio Manterolaren iloba zen, eta osabak kostalderantz zeramala olatu batek kendu zion. Horixe da egunkarietan esandakoa, baina aipatu bi arrantzaleek eman zidaten bertsioa bestelakoa da; hau da, oraindik aipatzeko ditugun bertsoen hurbilagokoak.\nEsan zidatenez, hiru ziren txalupan zihoazenak, Manterola aita semeak eta mutikoa. Etsi zutenean ezingo ziotela ontziari eutsi enbataren erasoaren kontra, bietako batek mutikoa bizkarrean hartu eta igerian abiatu omen ziren. Ez ziren, nonbait, kostatik oso urrun. Hala ere, berehala ulertu zuten ezinezkoa zela hara iristea.\nAtzera bira egin zuten eta txalupara itzuli ziren; hari lotuta utzi zuten mutikoa. Osotu gabe dagoen bertsoak hau dio:\nomen zioen utzi...\n(Etsi zutenean ez zutela salbatuko, txalupari lotuta utzi zuten.)\nBerriro murgildu ziren itsasoan, baita lehorreratu ere, Orioko Talaigaña mendiaren ipar hegiko Itxaspe baserriaren inguruan, Oria ibaiaren bokaletik gertu.\nOriora iritsi eta berehala bapore txiki bat prestatu zuten, mutikoaren bila joateko.\nBeste marinelek Manterolatarrei galdetzen zioten bidean.\n—Nun utzi dezute?\nHaiek, orduan, besoa luzatuz erantzuten zuten:\n—Or laga degu!\nBaina, ez zuten ezer aurkitu, ez txaluparik, ez haren arrastorik.\nHau kontatzen du bertso horietako batek:\nbeste lagun guziak\nla aber nun zuten;\nsaiatu ziran bañan\nBeharbada, enbatak kostako haitzen kontra jo eta txikituko zuen txalupa!\nIkarak harrapatzen du bat, mutiko gizagaixo haren heriotza irudikatzean: txalupari lotuta, gau beltzean bakarrik eta itsaso haserrearen nahierara, olatu ez hain krudel batek hil zuen arte…\nHau irakurtzean, norberak erabaki beharko du nori sinetsi: egunkariei ala aipatu arrantzaleei eta Fermin Imazen bertsoei.\nHonako hau dio beste bertso batek:\nezer ez dute izan\njoan dan aspaldiyan,\ngogorra pasatu da\n(Arrantzalea beti dabil arriskuan, mendiko ardiak atsoarekin bezala. Ez zen halako zoritxarrik aspaldian, baina oraingoa ikaragarria izan da, gogoan gordetzeko modukoa.)\nAzken pentsamendu honetan antzeman daiteke zerk bultzatzen zituen bertsolariak, garai hartan batez ere, beren bertsoak osatu eta argitaratzera.\nItsasoan galduak Zumaian (1878)[aldatu]\nEuskal herri poesiaren alorrean aurkitu dugun eskuizkribu bildumarik joriena Tolosako Facundo Adurriagak jasotakoa da. Adurriagari “besamotza” deitzen zioten txapel lantegian lanean ari zela eskuineko besoa gal-dua zuelako. Horregatik, ezkerreko eskuaz idaztera beharturik zegoen.\nBilduma horretan itsasoan galdutakoei buruzko hamabi bertso daude, eta deitura bat bukaeran: Manterola. Izen hori egilearena balitz, bertsolari ezezaguna litzateke.\nUrtarrilaren 8an, goizean, arrantzara irten zirela dio hirugarren bertsoak. Baina, ekaitza sartu zen mendebal-detik justu tretzak bota eta jasotzen ari ziren garaian. Urak denak hondoratu ez zituenean!\nIlbeltzaren eguna zortzigarrenian,\narrantzara atera ziraden goizian;\ngero tenpestade bat mendebal aizian,\ntrezak bota ta altxatzen asi ziranian,\nmilagroz etzituben danak sartu urpian.\nTretzak bertan behera utzi eta etxera abiatu ziren, irauli ez irauli. Bidearen erdia eginda, hondoratzera zihoan Zumaiako txalupa bat topatu zuten eta ahalegin guztian jardun zuten laguntzen.\nTrezak bertan utzita etxera abiyan,\njira bira egiñik guztiak iya iyan;\ngero pasa zitzaien bidian erdiyan.\nzumaiar txalupa bat zegon desgraziyan,\nbai sokorritu ere elegin guziyan.\nZumaiako arrantzontzi horretako tripulazioa —hogei gizonezko— eraman zuen ekaitzak herrestan uretara. Agustin Andonegik zazpi atera zituen, bere burua galtzeko arriskuan jarrita.\nOgei lagun zituben tripulaziyuan\nzumaiar txalupa orrek galduta itxasuan,\nAgustín Andonegi bere aziyuan\nnaiz berea ibillirik iya iya galduan\nzazpi artu zituben al zuben moduan.\nEz da esaten Agustin Andonegi hori nongoa zen, baina antza denez, arrantzontzi salbatzaile hartako patroia zen; Mutrikukoa beharbada, hangoa baita deitura hori.\nBertsolariak biziki goraipatzen du Andonegiren eta bere tripulazioaren ausardia. Ekaitzak zerbait lagundu baliote, ez ziratekeen hamahiru gizon haiek itoko.\nzerbait lagundu izan baziyon denborak,\netziraden itoko amairu gizonak.\nDenborale harekin ez zen samurra hurbiltzea, gogotik saiatuta baziren ere, ezin salbatu. Oihu egiten zieten denek: hartu gu ere! Bihotza lehertzen zieten oihu haiek, baina ezin izan zioten lagundu.\nIñola arrimatu ezinda salbatu,\nalako egualdiya zitzaioten sartu.\ndanak oyuka: «Arren, jaunak guri artu!\nAien antziz biyotzak ziraden urratu,\nbañan iñola ere ezin anparatu.\nBeste bertso batean azaltzen da arrantzalearen bizimodu gogorra, lanbide ez desiragarria eta irabazietan nekeza, Jainkoari eskatuz bedeinka zezala berriz itsasoa.\nAi, arrantzaliaren bizi penosua!\nOfiziyu ori ez da inbidiosua,\noien irabaziya ain da kostosua,\ngure Jaungoiko maite amoriosua,\narren, bedeinka zazu berriz itxasua.\nBertsoetan ez da esaten zein urtetan izan zen hondoratze hura. Zumaiara jo genuen bisitan; Teodoro Bikuña erretorearen etxean deitu genuen, zoritxar haren berri jakin nahirik, eta, hala, gure nahia azaldu genion.\nTeodoro erretoreak ez zuen tragedia haren berririk, eta zerbait jakin nahirik batzuei eta besteei galdezka jardun ondoren, ez zuen aurkitu inor zerbait zekienik.\nBertsoak berak ematen zizkigun arrastoak eta ez genuen haiek jarraitu beste biderik: urtarrilaren 8an gertatu zen; Zumaiakoa zen hondoa jo zuen arrantzontzia, eta hogei arrantzaleetatik zazpi salbatu ziren eta hamahiru ito.\nTeodoro erretoreak parrokiko liburutegiko hildakoen liburu bat hartu zuen eta urtez urteko urtarrilaren 8ak begiratu genituen.\nBerehala aurkitu genuen bila genbiltzana, zazpigarren liburuan, 53., 54. eta 55. orrietan. Hona hemen lehen idazpena:\nDía ocho de enero de mil ochocientos setenta y nueve, habiendo ido a la pesca de besugo la lancha nombrada de San Jose, de esta villa de Zumaya, con veinte personas, se ahogaron trece, de las cuales una era don Francisco María Vidaurreta, de estado soltero, de edad de cuarenta y tres años cumplidos, natural y parroquiano de esta mismo villa, e hijo legítimo de don José Agustín, ya difunto, y de doña Magdalena Olaizola, natural y parroquiana de esta dicha villa y el o la once de este mismo mes se hicieron los funerales en esta iglesia parroquial según el ritual romano y firmé D. Francisco de Echaniz vicario».\nBerdin berdinak dira gainerakoen idazpenak, datu pertsonaletan izan ezik. Hona hemen beste arrantzaleen izenak:\n- Frantzisko Maria Zubia, hogeita bi urtekoa, ezkongabea, Zumaiakoa.\n- Manuel Ignazio Gómez, hogeita zortzi urtekoa, ezkongabea, Zumaiakoa.\n- Jose Felipe Amilibia, berrogeita zazpi urtekoa, ezkondua, Itziarkoa.\n- Jose Etxabe, berrogeita zortzi urtekoa, ezkondua, Zumaiakoa.\n- Juan Antonio Egaña, hogeita bost urtekoa, ezkondua, Zumaiakoa.\n- Jose Luis Agirrezabalaga, hogeita hamabi urtekoa, ezkondua, Zumaiakoa.\n- Ignazio Esteban Etxabe, hemeretzi urtekoa, ezkongabea, Zumaiakoa.\n- Jose Maria Aizpurua, berrogei urtekoa, ezkongabea, Zumaiakoa.\n- Julian Romualdo Eizagirre, hemeretzi urtekoa, ezkongabea, Zumaiakoa.\n- Torkuato Erroke Azkue, berrogeita hamar urtekoa, ezkondua, Askizukoa.\n- Sebas Amas, berrogeita hamar urtekoa, ezkondua, Zumaiakoa.\n- Frantzisko Iraundegi, berrogeita hamar urtekoa, alarguna, Zumaiakoa.\nEguna eta urtea jakinez gero, garai hartako Diario de San Sebastián egunkaria begira daiteke. Agidanean, egunkari hori egunez egiten zen eta arratsaldez saltzen.\nHorregatik, urtarrilaren 8an, egun berean, itsasoaren egoera ikusita, Mutrikuko kofradiako arrantzontzien kez-ka agertu zuen eta adierazi, itsaso zabalera irtenak zirela denak, eta Zumaiako arrantzontzi bateko hogei gizonetatik sei besterik ez zirela lehorreratu. Hilaren 9ko albistea zen galduak zirela Ondarroako patroi bat eta Lekeitioko arrantzontzi bat, sei gizonekin batera.\nHilaren 10ean zabaldu zuen berria, Noticiario Bilbainotik kopiatuta: San Migel arrantzontzia galdu zen, bedera-tzi marinelekin, eta Jesus eta Maria, hemeretzirekin; bi biak Lekeitiarrak ziren. Bizkaiko Foru Aldundiak hamar mila erreal eman zituen itsasoan galdutakoen familientzat.\nHilaren 12an, Santanderko La Voz Montañesa kopiatuz, eman zuen berriaren arabera, Suancesko arrantzontzi bat galdu zen, hamabi edo hamahiru gizonekin.\nDatu horien guztiek markatzen zutenaz baliatuta, Zumaian itsasoan galdutakoei buruzko bertsoak argitaratu ziren 1978an, arrantzaleen bizimoduari buruzko bertso herrikoiak biltzen zituen, Arrantzaleen bizitza liburuan.\nHilabete gutxi batzuen ondoren, 1979ko Urteberritan, Teodoro Bikuñaren eskutitz bat jaso nuen; hau zioen:\nUrtarrillaren 8an itsasoan ito ziren Zumayako 13 mariñelen eungarren urte muga dala ta, egiteko degun asmoaren berri emanez atera ditugun orriak bialtzen dizkizut.\n(Le envío las hojas que hemos sacado para anunciar los actos programados para el día 8 de enero, centenario de la muerte de los trece marineros de Zumaya que se ahogaron el el mar).\nOrri haietan, ziklostilez egindakoetan, hamabi bertsoak zeuden kopiaturik, itsasoan galdutakoen izenak ematen zituen eta eliztarrak gonbidatzen, itsasoan hildako zumaiarren arimen alde, urtarrilaren 8an ilunabarreko zortzietan ospatuko zen mezara.\nSentitu nuen ezin joan izana! Ondoren jakin nuenez, meza garaian hondoratze haren bertsoak abestu omen ziren.\nKantauri kostaldeko enbatarik negargarriena suertatu zen 1878ko hura. Bi informazio iturri ditugu eskura, zori-txar haren zirriborro bat trazatzeko: Noticiero Bilbaino egunkariaren orrialdeak eta egile ezezagun baten hamabost bertsoz osatutako bertso sail bat, Tolosako Facundo Adurriagaren eskuizkribuzko bilduma jorian jasoa.\nApirilaren 20an, Ostegun Santu egunean, aipatu egunkariak dio: eguna argitu zuen,\ncon una bellísima y dulce temperatura, verdaderamente primaveral, reinando una ligera brisa del Nordeste que convidaba a los pescadores a salir a dedicarse a sus faenas de pesca y a bogar por el líquido y dormido elemento hasta alta mar. Así es que casi todas las lanchas pescadoras de nuestros puertos salieron al alborear... Pero sobre las once y media de la mañana varió el viento, empezando a soplar el Sur, aunque suavemente y así continuó hasta la una menos cuarto, hora en que de una manera inesperada, sin señalarlo el barómetro, una manga de viento huracanado del Noroeste se dejó sentir con extraordinario ímpetu, descendiendo de tal modo y tan repentinamente la temperatura que no hubo intervalos graduales entre el calor y el frío. En los tres cuartos de hora que aproximadamente duró tan violento temporal, ¡cuántas lágrimas, cuánto luto ha sembrado en nuestras costas!\nHalako zoritxarrik ez zen egundaino ezagutu, bertso sail ezezagunak dioenez. Itsasoa bere mugetan kabitu ezinik zebilela zirudien. Hura zen haizearen eta uraren indarra! Bere kasa baretu artean, ezin inork errenditu.\nEkaitzak kostalde osoa erasan zuen: esan diteke Donostiatik Santanderra bitartian.\nBermeoko laurogeita hamabost arrantzale hil zituen; haietatik hogeita hamar kale berekoak ziren; berrogeita zazpi, Elantxobekoak; hogeita hamabost, Colisdreskoak; hamabost Santanderkoak; zortzi gutxienez, Lekeitiokoak eta, beste batzuk, zenbat izan ziren ez dakigunak, Ondarroakoak, Mutrikukoak, Donostiakoak, Algortakoak...\nItalica baporea Castro parean harrapatu zuen enbatak. Itsasoa estaltzen zuen lainoa argitu zuen istant batean, arrantzontzi bat ikusi zuten iraulita, eta gainean hiru gizon eskuak altxatuta, laguntza eske. Ansotegi jaun kapitainak adorezko oihu batzuk egin eta ontzia abortzatzeko agindua eman zuen, salbatzera joateko. Tripulazioa gogotik saiatu bazen ere, haizeak ez zien utzi. Hiru gizon haiek aita semeak ziren.\nBeste bertso batek dio ezin daitekeela inor hola hola itsasora. Nabigatzaileak arriskuz inguraturik egon ohi dira. Han hemenka oraingoa bezalako kalteak eginak izanagatik ezingo du inork konturik eskatzera joan al-katearekin.\nKostako herrietan, zenbait egunez ez zen entzuten alargun eta umezurtz gelditutako emakume eta haurren negar eta intziriak besterik: ume txikiak eta andreak gizona galdu zaienak.\nItsasoak, bitartean, itsasertzera jaurti zituen gorpuak eta hondoratutakoen arrastoak.\nBerehala jarri zen abian hildakoen familientzat laguntza eskatzeko kanpaina.\nBizkaiko Foru Aldundiak eman zion herri mailako izen emateari hasiera, mila erreal jarrita. Uste izatekoa da Gipuzkoakoak ere antzera jokatu zuela, nahiz eta probintzia hau zoritxarrak gutxiago zigortua izan.\nNoticiero Bilbaínok ere bere zerrenda ireki zuen eta erredakzioak ehun errealen ekarpena egin zuen. Eta Espainia osoan doako funtzio adina laguntza emate antolatu ziren.\nMadrilen, urrian egin zen Price zirkuan, Alfontso XII.a eta Mercedes Erregina bertan zirelarik, ikuslegoak oihuka eskatu zion Iparragirreri eszenatokira jaisteko, eta goialdeko eserlekutik bizkarrean ekarri eta hantxe abestu zuen Gernikako Arbola, eta ondoren erregeen palkora igo zen.\nGero, bertsolariari, bertso batzuk idazteko eskatu zioten, argitaratzeko: esan didate ager ditezen ipiñitzeko bertsuak. Agindua gogoz egin zuen hark, bere irakurle eta entzuleei adieraziz, nolako karitatezko obra egingo zuten laguntza emanaz: zer obra ona egingo duen zerbait laguntzen dienak, eta haien alde otoitz eginez: oraziyo guk egin dezagun aientzat mundu onetan, Jaun zerukoak lorian har zitzan: Jaun dibinuak artu ditzala zeruko glori aietan\nHorrez gain, albiste interesgarri bi eman zizkigun: lehena, hamabi urte lehenago ere itsasoa haserretu zela: orain amabi urte omen zun piska bat alborotua eta, bigarrena, hirurehun urte bazirela antzeko beste zoritxar bat gertatu zela: orain irureun urte omen zan gertaera au lenago, idatzirik gelditu zena: bañan paperan ipiñi zuten, neroni leitua nago.\nOrduan ere arrantzale asko galdu ziren eta salbatu zirenak hain gelditu ziren eskarmentatuak, non ez zuten handik aurrera arriskutan jarri nahi izan; horregatik, ez zen arrainik ekartzen eta kale gorriek uzta gutxi ematen zutenez, Galiziatik etorri ziren arrantzaleak.\nMariñel asko ito omen zan\nbesteak bildur da larri,\narrisko,ortan berriz geiago\nez omen zuten nai jarri;\ngero arrairik ateratzen ez,\nkalean kosetxak urri,\nberriak ziran etorri.\nEzin dezakegu jakin zer enbatez eta zer immigrazioz ari den.\nOrioko balea (1901)[aldatu]\nZorigaiztoko enbataren oroitzapena.\n1901eko maiatzaren 14an, goizeko bederatzietan, arrantzontzi batzuk sardinez beteta Donostiara zetozela, balea bat ikusi zuten, sudur zuloetatik bi ur zurrustada botatzen.\nArrantzaleak, inori ezer esan gabe, beste batzuek aurrea hartuko zioten beldurrez, sardinak lehorrean utzi eta azkar jo zuten arpoiez hornitzera.\nBaina, baporeetako bat, Mamelena izenetako bat, hamar eta erdietan iritsi zen, Zumaiako parean balea bat ikusi zuela esanez. Hamar ontzi itsasoratu ziren orduan, hamaikana gizon zituztela. Arraunean ordu eta erdi zeramatela, Getariara hurbildu ahala, Oriako itsasadarretik bost txalupa irteten ikusi zituzten, portutik milia batera zirkuluerdi bat osatzen. Oriotarrek ere ikusia zuten balea, nonbait, eta donostiarrei aurrea hartu zioten.\nBalea, handia izanik ere, azkar mugitzen zen. Han zebilen joan etorrian, hondarra harrotuz eta murgilduz, zorriak zituen eta haiek bota nahi zituen.\nAundiya bazan ere\njun da etorriyan,\nzorriyak zeuzkan eta,\naiek bota naian.\nOriotarrak hornituak zetozen, arpoiez, dinamitaz eta sokez.\netzan jende illa...\nHona hemen patroien izenak: Manuel Loidi, Manuel Olaizola, Eustakio Atxega, Gregorio Manterola eta Zesareo Uranga.\nAntilla hondartzan jo zuen hondoa baleak eta oriotarrek itsaso aldetik inguratu zuten. Izan ere, zenbait arran-tzale balearentzat, otsoarentzat ehiztari onak bezalakoxe.\nOtso zarari parada artzeko\neiztari onak biar dira,\nzenbait mariñel bale kontuban\nberriz alakoak dira...\nBeldurgarriak ziren balearen salto eta marruak.\nZortzi arpoi bota zizkioten, eta seik jo zuten balea eta hil.\nHaiek ziren bibak eta txaloak!\nlegorretik bazan txalo ta\nbiba edo deadarrik...\nLotu zuten eta arraunen poderioz ekarri zuten balea eta, marea aurka izanagatik, eguerdirako Oriora iritsiak ziren.\ngogotik asi zan;\nnaiko lana bazan,\nMundu guztia han bildu zen ikustera. Hamabi metro zituen luzean, hamar metro gerri biran eta isatsa lau metro zabalean; hegal bi zituen alboetan eta bizar ilara bi ahoan, orraze moduan.\nAmabi metro luze,\ngerriya amar lodi,\nbuztan pala lau zabal,\nalbuetan pala bi;\nbeste illera bi,\nBegi txikiak eta ikaragarria zuen ahoa, handia, irekitzean bi metrora iristen zena, eta azala, berriz, gomazkoa zirudiena.\nBegi txikiyak eta\nabo txit aundiya,\nmetro bi zabaltzen zan,\nau da bai egiya,\nlarru guziya goma,\nArrantzale batzuek ziotenez, gure kostaldean harrapatu zen balearik handiena zen. Eta zenbaiten ustez, Fran-tzia iparraldetik egun batzuk lehenago itsasoratu zen balea ontzidi batek hegoaldera uxatua izan zen.\nOriotarrek zenbait egunez jendaurrean jartzea erabaki zuten, herritik gertu zegoen arrapala batean.\narranplan egon zan...\nAzkar zabaldu zen balea harrapatu eta Orion ikusgai zegoelako albistea; mila eta bostehun eta bi mila pertsona artean heldu omen ziren ikustera, eta urrunetik batzuk. Oriotarrek bi erreal kobratu zuten sarrera, eta guztira mila pezeta inguru bildu zituzten.\ndiruba bildu zan.\nEnkante publikoa egin zuten ondoren, sei mila erreal eskatzen zuten hasieratik. Baina ez zen eskaintzarik egin eta koipetarako urtzea erabaki zuten; hala, kalitate hobereneko hiru ehun arroa atera zituzten eta zazpi mila errealeko irabaziak eskuratu, enkantean lortuko zena baino gehiago.\nkoipe biurtu eta\nBalea 1.200 arroakoa zen, eta beste 200 bazituen mingainak eta barrenak, tinako sei pezetan soroetarako ongarri gisa saldu zirenak. Balearen bizarrak berriz 120 durotan saldu ziren. Hegal handiak ere saldu ziren, eta hezurrak, berriz, garbitu eta gorde egin ziren. Beraz, gastu guztiak ordainduta, lau mila pezetako irabazi garbia atera zen, artikulu hau egiteko baliatu dugun bertso sail baten arabera, eta hamahiru mila erreal, beste baten arabera.\nHauxe izan zen, gure ustez, gure arrantzaleek hil zuten azken balea. Euskaldunek harekin itxi zuten beren historiaren kapitulu bat, gure zenbait marinel herritako armarrietan jartzeraino, mendeetan zetazeo horien a-tzetik eta harrapatzen hainbeste jardun zutenena. Horrexegatik, garrantzi handia dute azken balea honi buruz gorde diren bi bertso sailek: hogei bertsoz osatuak nahiz bederatzi bertso dituenak.\nLehena da ezagunena, eta bertso paper batean aurkitu dugu, hain zuzen ere, Elustondo Zarautz moldiztegi tipografikoan egindako batean. Joakin Aldabe herri bertsolari edo olerkariak, Beran jaio eta urte luzeetan Orioko sakristau izan zenak egin zituen. Beste argitalpen bat, Errenteriako Makazaga moldiztegian egindako orri bat, moldiztegian bertan eman ziguten. Ibaizabal astekariak ere argitaratu zuen sail hori bera 1903ko maiatzaren 31n; eta Zirikiain Gaiztarrok ere sartu zuen Los vascos en la pesca de la ballena lanean.\nIbaizabal aldizkariaren arabera Arrasateko Florentino Abarrategi zen lan horren egilea. Baina, ez dakigu zertan oinarritzen den baieztapen hori egiteko orduan, bertsoetako euskara ez baita eskualde hartakoa.\nBestalde, 1964ko otsailaren 13an, Basarrik La Voz de España egunkarian argitaratutako artikuluan, hau zioen:\nSegún uno de los que tripularon en el lance la trainera de Achaga, los versos fueron compuestos por un sacerdote, natural de Orio apellidado Orbegozo. Ejercía su ministerio en Zumaya.\nOrioko Gregoria Ibargoienek, bertso paper bilduma oparoa eman zidanak, hark ere horixe bera zioen, bertso horiek apaiz batek idatzi zituela, alegia. Baina ez zekien haren izena.\nBigarrena, berriz, V. Iraola moldiztegi eta litografia lantegian egin baziren ere, ez dakigu egilearen izena.\nLehenengo bertsoek, baleari egindako erasoa eta heriotza kontatzen dutenak, hirugarren pertsonan idatzita daudenez, uste izatekoa da bertsolaria ez zihoala balea harrapatu zutenekin traineruan. Baina, laugarren bertsoaren azken zatian, balea kairaino herrestan eraman zutelako berria ematen hasten denetik, pluraleko lehen pertsonan hitz egiten du, bera ere bertan zela eta ziur asko Oriokoa zela aditzera emanaz.\nAzken bertsoak ematen du Oriok urte hartan egin zituen balentria handien berri: alde askotan aziyo aundik egiña da aurten Oriyo. Agian, balentria haietako bat da, Manuel Olaizola —balearen harrapaketan buru ibili ziren bost haietatik bat— patroi zuela, oriotarren tripulazioak Donostiako estropadetan bandera irabazi izana. Baina, orduan, bertso hauek ez ziren iraila bitartean paratu! Eta, hori gutxi balitz bezala, oriotarrek asmatu zuten benetan gauza zaila eta meritu handikoa egiten: saldu ostean, baleari etekina ateratzen.\n1901eko ekainaren 6an, Udaleko aktan idatzirik dagoenaren arabera, bost patroiek eskari bat egin zioten Udalari: beraientzat eta beren marinelentzat eman ziezaiotela merienda bat egiteko diru laguntza; izan ere, baleak etekin handia eman baitzien ez Udalari soilik, baita ostalari eta tabernariei ere.\nUdalbatzak, bilkura berezi batean, Frantzisko Aiestaran alkatea buru, eta Kalisto Arin, Jose Maria Salsamendi, Antonio Mutiozabal, Antonio Maria Loidi, Jose Manuel Aristegi eta Juan Sagarna jaun zinego-tziak bertan zirela eginikoan, aurreikusi gabeko gastuen atalburutik ehun pezeta ematea erabaki zuen, aho batez.\nGauza zaila izango da pezetaren balio gutxitzearen adibide argiago bat aurkitzea: gaur egun ogitarteko bat erosteko lain ez den diru kopuruaz, mendearen hasieran hirurogei arrantzaleei jaten emateko adina zen.\nEz dakigu noiz egin zen merienda hori. Baina, aipatzen ari garen bertso sailak gertakarien ondoren eginak izan baziren, zalantzarik gabe, merienda ostean kantatuko zituzten. Lehen bertso saileko bertsoak herrian txertatuak daude eta Orion sarritan entzuten direla ere ziur esan dezakegu.\n1878an harrapatutako balea zela eta, Getaria eta Zarautz aurrez aurre jarrita 1879an egin zen auzian, zergatik ez dakigularik, hainbat lekukori galderak egin zitzaizkien, hain zuzen ere, 1854an hil zuten beste balea bati buruz. Haien aitorpenak eta bertso batzuk gai berari buruz esaten dutena kontuan hartuta, antzeman dezakegu gertariak nola gertatu ziren.\nDonostiako uretan, 1854ko urtarrilaren 17an, balekume bat agertu zen Zurriola aldean. Hiru arrantzontzi irten ziren harrapatzera. Haietako baten patroia zen Jose Manuel Ezenarro, 1879ko deklaratzaileetako bat.\nBertsoetan azaltzen denez, Luis Gaiztoak sartu zion lehen arpoia; Luis Gaiztoak emanik lenengo arponada; Jose Karamelok bigarrena, Jose Karamelok bigarren kolpian.\nBaina, 1879ko epaiketaren arabera, Nikolas Olaizolak sartu zion lehen arpoia, eta Luis Sukiak bigarrena, nahiz eta Luis Gaiztoa izan zitekeen, Azkuek bere Cancionero popular vascon hartaz hau baitio: fue un ondaroés que vivió en Fuenterrabía hace unos 65 años. Baleari odola zerion, bizkarretik behera: baliari odola bizkarra betian.\nKontxa aldera jo zuen, harrapatzaileen ontziak herrestan zituela.\nBat batean agertu zen balea handiago bat, aurrekoaren ama seguruenik, eta arrantzaleen ontzien eta balekumearen erdian sartu zen, hura lotzen zuten amarrak eta estatxak hautsita.\nHala, ordurako hila zegoen balekumea hondora joan zen: ondora joan zitzaigun balia bil zanian.\nLuze zihoan eta, berriro ur gainera ez zela azaltzen ikusita, gaua iritsi zenean, marinelak joan egin ziren, nekatuta: etxera etorri giñan agiri etzanian.\nBaina, bi zelatari jarri zituzten kaian gora, balekumea ur gainera igotzen ote zen ikusteko.\nBare igaro zen gaua. Baina eguna argitu baino lehentxeago, berriro azaldu zen; Orduan Getariako ontzi bat etorri zen, berari heldu zion eta atoian jarri zuten eramateko: getariarrak artu azaldu zanian.\nZelatariak laster joan ziren haren berri ematera. Donostiako txalupa bat irten zen Getariarren atzetik, eta, harrapatuta, balekumea itzularazi zioten.\nGetariarrek, gehiago izanik, erantzun hau eman zioten: epailearen indarrak erabakiko zuen auzia.\nHartan, Donostiako beste bi txalupa heldu ziren euren kexuekin; baina Getariarrek ezezkoan zeuden.\nHaietakoren bat kontrarioei arpoiez mehatxu egitera ere iritsi zen: petxutikan sartuko ziola arpoia.\nBaina, Luis Gaiztoak, mehatxua bete zezala esanaz, bularra azaldu zion: petxua zabalduta Luisek sartzeko.\nDonostiarrek Getariarren amarrak eten, beraienak lotu eta balekumea Ondarreta hondartzaraino garraiatu zuten, Getariarren ontzia atzetik zutelarik.\nLehorrera salta zuten bai batzuk, bai besteak. Arpoiak sartuta zituen artean balekumeak. Donostiarrek gal-dera bota zuten, alegia, ea norenak ziren arma haiek; hara inguratu zen jendetza zen lekuko, eta getariarrak isilik gelditu zirenez, hantxe erabaki zen auzia. Jose Manuel Sereno izeneko batez hitz egiten dute bertsoek: hark eman zituen ukabilkadak, ez zeini ez noiz eman zizkion adierazten ez direnak, Getariatik ere entzun omen ziren, eta horregatik jendearen miresmena irabazteaz gain, famatua egin zen.\nJose Manuel Serenok\njente guztia orduan\nomen zan arritu,\nark ekarri ditu.\nOndarretan jarri zuten balea erakusgai. Getariatik ere etorri zen jendea ikustera, baina ez zitzaien sartzen uzten sarrera ordaindu gabe.\nsartu baño lenago\nbi txanpona zuzen.\nBertso hauek azaldu ziren gorago aipatutako epaiketan, 1879koan, zarauztarren abokatuak honako hau esan zueneko hartan:\n... Podríamos tal vez ofrecerles para su solaz y divertimento alguno de los ejemplares de un gracioso romance vascongado a que dio margen la ocurrencia, castigo único que por medio del brazo secular de sus coblakaris acostumbra a imponer este grave, severo y morigerado país a los que fundan una rídicula vanagloria en el prurito de engalanarse con ajenas plumas...\nDonostiako Akuarioan bada gorderik balekume horren litografia bat, Donostiako Litografía de Gordon Hermanos en lanean, Monedero sendagilearen oharrez eta haren gidaritzapean egina. Hona hemen han ematen diren neurriak: luzean, hogeita sei oin eta bederatzi ontza; gerribueltan, hamasei oin eta bost ontza; garaieraz, sei oin...\nEta epaiketak beste berri interesgarri bat ematen digu; hau da, 1854a baino lehen Kantauri itsasoan, Higer lurmuturretik Matxitxakora bitartean, harrapatutako azken balearena: fue por los marineros de Zarauz a principios del presente siglo, y estuvo expuesta y fue exhibida y utilizada en la playa o arenal del mencionado puerto de Zarauz.\nDeklaratzaileak, ordea, gertakari haren begizko lekukoak ezin zitezkeen izan. Horregatik, esan zuen haietako batek que tenía oído que sucedió asi, pero no lo sabe con certeza.\nZoritxarrez, baliatu ditudan bi informazio iturriak, ezagutzen ditudan bakarrak, auzilarien arteko baten al-dekoak dira. Bestearen deklarazioa falta da; hots, balantza berdinduagoa utziko zukeen Getariarrena.\nHaurtzaroan gure amari —donostiarra zen bera— entzun izan nion bere aurrekoen garaian balekume bat hil zutela arrantzaleek; baina balea handiago bat, ama izan zitekeen bat agertu zela eta ahal bezainbat hurbiltzen zela balekumearengana, berarekin eraman nahiez bezala, eta egiten zituen marruak hiriko jende askok en-tzunak zituela. Inola ere, 1854ko balekume hori bera da. Horregatik, atsegin handia izan da niretzat baieztapen hori familiako tradizio batean aurkitzea.\n1 Milla hederatzi eunda\narek bota naiyan.\n5 lkusi zutenian\njende bizkor bikaiñ\nsendo ta txit onak ez\narpoiyarekin ill zuten\nan ziran angoak!\nbiba ta txaloa\n10 Sokaz amarratuta\naho txit aundiya\nmetro hi zabaltzen zan!\njendia etorri zan.\nbaña baliyo zuan\nzazpi mila errial\nta tripa barruak\nizan zan salduba\nOrrialdearen azken aldaketa: 13 azaroa 2015, 18:15.


IKT+Sare_Hezkuntza mintegia - DigCompOrg\nBeste aukerak daude ikastetxearen konpetentzia digitala aztertzeko. Garrantzitsua da azpimarratzea ikastetxeko irakasleen konpetentzia digitala aztertzen dutela.\nSelfiez gain, beste bide osagarriak ditugu autoebaluazio on bat egiteko:\nHelburuak eta ekintzak sortzeko tresna (Brainstorming)\nDigComp laburpen-taula (egizu kopia) (mintegiaren bertsioa)\nBrainstorming egiteko aholkuak\nAMIA Linoiten bidez\nTalde txikia - talde handia. Irakasleen formakuntza hobetu, tricider bidez. Ebaluazioa hobetu\nDigCompOrg gurpilaren elementuen deskribapena (laburpen-taula)\nDigCompOrg gurpilaren arloak eta deskriptoreak elkartu, trelloren bidez (Kanban)\nDigCompOrg eta IKTHE arteko loturak, Cryptopad Kanban\nProiektuaren aurkezpena (Ainhoa)\nSelfie txosten fiktizio bat:\nSelfie txostena interpretatzen laguntzeko tresna bat (SelfiePTKtik hartuta)\nProiektua egiteko checklist, Kanban\nProiektua eginda checklist (baimenak itxita daude)\nKataluñako ikastetxe fiktizioa, kultura digitalaren zatia


Zer esan nahi duzu? Justin Bieber-en eskutik - Artista-Egitateak\nZer esan nahi duzu? Justin Bieber-en eskutik\nRyan Seacrest irratsaioan egindako agerraldian, Bieberri abesti honen izenburuaren atzean dagoen esanahiaz galdetu zioten. Erantzun zuen: 'Beno, neskak maiz izaten dira, disketeak besterik ez dira ... zerbait esaten dute eta gero beste zerbait esan nahi dute, badakizu? Beraz, nahi dut, hau da: 'Zer esan nahi duzu?'\nAbestia Whitney Houston, Usher eta Pink bezalakoekin lan egin duen Jason 'Poo Bear' Boyd-ekin lankidetzan aritzen da. Aurretik Justin Bieber-en Music Mondays saileko abesti gehienak idatzi zituen.\nAbestiaren izenburua lau hitzetako galdera da Justin Bieberren bigarren singlea. Skrillex eta Diplorekin egindako lankidetzaren ondoren etorri zen, 'Where Are U Now'.\nZuri-beltzeko bideo lirikoan Ryan Sheckler eta Chelsea Castro patinatzaileek parte hartzen dute.\nBieberrek 2015eko MTV Video Music Awards sarietan egin zuen abesti hau. Emanaldiaren amaieran, aparatu bati lotu eta 50 metro inguru altxatu zituen airean, airera maniobra batzuk eginez lurrera itzuli eta malkoetan hautsi aurretik.\nAbestiaren bideoklip latza Brad Furman zinema zuzendariak filmatu zuen, eta haren aipamenak daude Lincoln abokatua (2011) eta Korrikalaria Korrikalaria (2013). Klipean, Bieber Xenia Deli bere bikotekide, moldaviar modelo eta aktorearekin intimo egiten ari da motel zorrotz batean, maskara batzuek bahitu aurretik. Gertatzen da abeslariak dena planifikatuta zuela eta bere bahitzaileekin skate parke batean parrandan amaitzen duela.\nBideoak John Leguizamo aktore kolonbiar-estatubatuarra du protagonista. Bere curriculumean Chi-Chi-n jolasten du Wong Foo-ri, Eskerrik asko guztiagatik! Julie Newmar (horretarako, bigarren mailako aktore onenaren Urrezko Globoa izendatu zuten) eta Sid the Sloth ahotsa eman zion filmari Izotz aroa eta bere segizioak.\nXenia Delik kontatu du ETA Linean bideoari buruz. 'Istorioa pasio maitasuna da, maitasun zoroaren ingurukoa', esan zuen. 'Elkar maite dugu, baina, aldi berean, elkar gorroto dugu'.\nHau izan zen Justin Bieber lehen Erresuma Batuko # 1. Ordura arte, abeslariaren ahaleginik onena 'Boyfriend' izan zen. 2. postuan iritsi zen. Gainera, Bieber-en estreinako zerrendaburua izan zen Australian. Aurreko Down Under onena 'Baby' -k lortutako # 3 izan zen.\nJustin Bieber Hot 100-en # 1. postuan estreinatu duen 21. artista bihurtu zen goreneko postuan makurtu zenean. Hori egin zuen lehen kanadarra eta gizonezko bakarlari gazteena izan zen.\nHau izan zen galdera bat egin zuen 31. Hot 100 # 1 arrakasta. Hori egin zuen aurrekoa 2010ean izan zen, Rihannak, Drakeren laguntzarekin, 'Zein da nire izena?' '\nBieberrek benetan nahi du bere galderaren erantzuna. 'Zer esan nahi duzu?' Izenburua errepikatzen du. 28 aldiz abestian zehar.\nHorrek Spotifyren astebeteko errekorra ezarri zuen bost egun eskasetan 21 milioi aldiz igorri zenean.\nHau da abestien hiru abestietako bat Helburua idatzi zuen Selena Gomez-i buruz, Justin Bieber-ekin 2010 eta 2013 urteen artekoa. Abeslariak Ellen DeGeneres-i esan zion bere ikuskizunean agerraldia egiten ari zela. .\nBieberrek Ryan Seacrest irratiko esatariari esan zion bere musikarako inspirazio asko Gomez-etik datorrela. 'Harreman luzea izan zen eta bihotz-mina sortu eta zoriontasuna sortu zuen, eta idatzi nahi nituen emozio ugari', esan zuen.\nJustin Bieberrek kantu honen remix bat grabatu zuen Ariana Grande-rekin batera. Berea aurrez agindutako zaleak Helburua albumak kopia bat lortu du bikotearen bertsio berriaren doan.\nAbestiak erloju erlojua erabiltzen du kako instrumentaletako bat bezala, denbora agortzen ari dela adierazteko, beraz, neskak hobeto erabakitzen du. Honek zerrendetan gailendu zenean, Top 10eko beste arrakastarik ez zuen erloju soinurik erabiltzen, beraz abestia berehala identifikatu zuen.\nBigarren txirulak eragindako kako instrumental batek makillaje edo haustura abestian giro bizia mantentzen laguntzen du. Erlojuaren erlojuaren antzera, flauta ez zegoen abesti honen 10 garaikide onenen artean (hala nola, 'Cheerleader' eta 'Good For You') eta lagundu egiten zuen multzoan nabarmentzen.\nBieber-ek letren barruan kontrasteak erabiltzen ditu neska erabakigabe honekin duen frustrazioa erakusteko: 'Ez nahi dugu amaitzea, nondik hasten naiz?' gora zaude, orduan behera zaude eta gero artean. '\nHonako langileek bozkatu zuten Biratu 2015eko abesti onena bezala. Hau esan zuten:\n'Zer esan nahi duzu edo ez' suspensea? litzateke Bieber berriro jartzeko abestia agian 15 segundo iraun zuen. Teknikoki posible bada eguneko egunsentiko piano akorde horiei aurre egitea, betiere metronometroarekin lagunduta, Justinek izenburuko esaldia lehen aldiz eta parkour-saltoko sintetizadorea behin esanda, guztian zehar.\nGroove berehala ezaguna da, baina ez duzu inoiz entzun duzun beste edozer bezalakoa: azken historiako pop abestirik ez da argi hori oinetan jarri, konparazio punturik musikal aproposena benetan etxe tropikala ez den punturaino. Kygo eta Robin Schulz-enak, baina 90eko hamarkadako bideojokoak bezalako puntuazio pisugabeak eta atseginak erdietsi ditu Sonic the Hedgehog eta Mario Kart 64 . '\nHau izan zen Justin Bieberrek Hot 100-en egin zuen 47. sarrera. Biebs-ek bere lehen sailkatuena bihurtu zenean, Biebs-ek aurretik Taylor Swift-ek aurretik egindako bisita gehien errekorra hautsi zuen.\nBiebsen diskoa Nicki Minajek apurtu zuen. Queens MC-k 106 sarrera zituen aurretik eta Dojaren Cat-en 'Say So' # 1era igo zen 2020ko maiatzean.\nedonon egon naiz han elurra\nzer album erosotzat jota dago\nzertaz abestiak eramaten nau elizara


Carlo Giuliani - Wikipedia, entziklopedia askea.\nErroma, 1978ko martxoaren 14a\nGenova, 2001eko uztailaren 20a (23 urte)\n: shooting (en)\nMario Placanica (en)\nCarlo Giuliani (Erroma, 1978ko martxoaren 14a - Genoa, Italia, 2001eko uztailaren 20a) mugimendu antiglobalizazioko aktibista italiarra zen. Italiar polizia batek tiroz hil zuen Genoan, G8aren goi bilera batean izan ziren istiluetan, 2001eko uztailaren 20an. Polizia auto batek zapaldu ere egin zuen, tiro haren ondoren.\n1 Uztailaren 20ko gertakariak\n2.1 Onarpenak musika munduan\nUztailaren 20ko gertakariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nCarlo Giuliani, bere aita eta amarekin bizi zen Righi auzoan. Bere aita, Guiliano Guiliani, CGIL erakundeko sindikalista ospetsua zen. Bere ama Haidi berriz, Comunist Refoundation Partyko kidea izan zen. Carlo, Genoan, G8-aren aurkako istiluen ondorioz hil zen. Bertan, G8-aren aurkako aktibistek eta Polizia Italiarrak, enfrentamentu gogorrak izan zituzten.\nItaliar Poliziaren karga Uztailaren 20an.\nAlimonda plazan izandako istiluetan, Carabinierien Land Rover Defender bat bidean harrapatua gelditu zen. Une horretan, plaza militarrez husten ari ziren. Land Roverraren barnean, gidaria eta bi militar gelditu ziren harrapatuak. Manifestariak orduan, autoa harrikatu zuten eta metal edo egurrezko barra batzuekin autoa kolpatzen hasi ziren, kristalak hautsiz.\nUne horretan, Carlok su-itzalgailu bat eskutan zuela, bi tiro jaso zituen. Bi tiro hauek, autoaren barrutik burutu zituen polizietako batek. Honen ostean, eta Carlo lurrean zegoela, autoak atzera egin zuen eta Carlo Giulianiren gainetik pasa zen. Autoak, berriz ere aurreraka egin zuenean, bigarren aldiz pasa zen gorpuaren gainetik.\nIstiluak gorpuaren inguruan jarraitu zuen, Genoako foro sozialeko anbulantzia bat azaldu zen arte. Bertan, erizain alemaniar bat Carlo berpizten saiatu zen, baina ez zuen lortu eta ondorioz Carlo Giuliani hil egin zen. Honen ostean, polizia lerro bat osatu zuten gorpuaren inguruan Genoako udaletxeko furgoneta batek gorpua eraman zuen arte.\nOnarpenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nCarlo Giuliani, sinbolo bat bilakatu zen aktibista antiglobalentzat. 2003ko Apirilean, RisorAnziani erakundeak, eskola bat ireki zuen Saharan bere omenez.\n2006ko Urrian, Italiako alderdi Komunistak bere senatuko ofizinari Carlo Giuliani izena jarri zion. Iniziatiba honek sekulako eztabaida sortu zuen, batipat, alderdi eskuindar eta Carabinierien ordezkarien artean. Hauek, Giorgio Napolitanori, Estatuko buruzagiari, izendatze hau debekatzeko eskatu zioten. Azkenean, Italiako Errepublikako presidenteak Komunisten alde egin zuen.\nAdibide gehiago, Mexikoko Carlo Giuliani Caravana Libertarioan edota Piazza Carlo Giuliani erakundean aurkitu ditzakegu.\nOnarpenak musika munduan[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMusika munduan, kanta ugari idatzi dira Carlo Giulaniren omenez. Hemen dituzue adibide batzuk\nVi ricordate quel venti di luglio (Pardo Fornaciari)\nGenova chiama (Casa Del Vento)\nFine delle danze (Bandabardò)\nLa ballata degli otto topi (Max Manfredi)\nG-8 assassino (Franco Trincale)\nCarlo assassinato (Franco Trincale)\nSole silenzioso (Subsonica)\nHanno ucciso un ragazzo nella piazza dove sono nato (Alessandro Paganini)\nSong for Carlo (Colm Bryce)\nLa canzone di Carlo (Gian Piero Alloisio)\nIl 20 Luglio 2001 (Luca Bassanese)\nLa triste danza (Marco Del Giudice)\nZona gialla zona rossa (Il Combo Farango)\nPranzo al G8 (Mauro Geraci)\nA Carlo (Taranta Terapy)\nSolamente por pensar(Ska-P)\nSopravviverò (ma questo non è il Cile) (Pseudofonia)\nDove vai ragazzo (Kevlar)\nViva Carlo (Jennifer K. Griffin and Sean Pearson)\nMei ros che negher (Luf)\nNon dimenticheremo (Giardino Chimico)\nGenova, 21 luglio 2001 (RdBand)\nGenova, 20 luglio 2001 - Ballata per Carlo Giuliani, ragazzo (Renato Franchi)\nIl mio paese (Massimiliano D'Ambrosio)\nIl branco (Marco Chiavistrelli)\nE io sono qui (Marco Chiavistrelli)\n(Re) Carlo (non) torna dalla battaglia di Poitiers (Giulio Cavalli)\nScuola Diaz (Jurassic)\nIn Genoa (Jurassic)\nG (Giosy Cento)\nIl paese dei balocchi (Banda Bassotti)\nUna vita spezzata (Zarathustra)\nNon voglio crescere mai (Bobo Rondelli)\nGiustizia per Genova (Marco Chiavistrelli)\nNon ricordo più del mare (Andrea Sisti)\nCaso archiviato (Krikka Reggae)\nNessuno chieda (Stefano Giaccone)\n2001 Genova (Settimo Benedetto Sardo)\nRabbia dentro il cuore (Los Fastidios)\nIl fumo di Genova (Havana Football Club)\nI segni sulla pelle (Casa Del Vento)\nCarlo Giuliani (Conflict)\nLet Me Bleed (Luca Francesconi)\nCarlo Giuliani (Marco Rovelli)\nMi ricordo una città (Antonio Teresano )\nMuerte Accidental De Un Anarquista (Los Muertos de Cristo)\nCarlo Giuliani (seguimos soñando) (Kaos Organizado)\nSangre en la manifestación ( Azero )\nUna bala en mi cabeza ( Típico pero cierto )\nCarlo Giuliani ( Lynched )\nGenova Libera ( Brigada Flores Magon )\nGénova ( Dakidarria )\nPer Carlo ( The Endrogaos )\nJuly20th ( Petrograd )\n(Gaztelaniaz) Carlo Giulaniren heriotzaren eguneko irudiak\n(Gaztelaniaz) Comite Plaza Carlo Giulani taldearen webgune ofiziala\nOrriaren azken aldaketa: 9 otsaila 2021, 19:33.


Sentiers du Pays Basque, version Soule\nGoxo-Lekua haurrak astialdietako errezibitzen dituen zentro bat da, zeinari Jeunesse et Sports egiturak ahalmena eman baitio.\nPage active : Aisialdi egiturak\n« Goxo-Lekua » haurrak astialdietako errezibitzen dituen zentro bat da, zeinari Jeunesse et Sports egiturak ahalmena eman baitio. 2017ko urtarrilaren 1.az geroz Euskal Hirigune Elkargoak du kudeatzen. Oroz gainetik, Iholdi-Oztibarre lurraldeko 3 eta 16 urte arteko haur eta gazteen errezibitzeko, pizteko eta sozializatzeko leku bat da.\nTelefonoa : 05 59 37 66 65 - goxolekuacommunaute-paysbasquefr


"Marka eta Erronka II" jardunaldia irailaren 20an Europa jauregian. - Arabako Euskara Zerbitzuak\n“Marka eta Erronka II” jardunaldia irailaren 20an Europa jauregian.\nAEZerbitzuak 2018-09-06 Aisia eta kirola, Sentsibilizazioa eta motibazioa\n“Marka eta Erronka II” jardunaldia irailaren 20an Europa jauregian\nDatorren irailaren 20an, osteguna —AFDA-k (Arabako Kirol Federakuntzen Elkartea-AKFE), Arabako Foru Aldundiak eta Gasteizko Udalak antolatuta— Euskara, marka eta erronka II jardunaldia egingo dugu.\nIaz gauzatu genuen lehenengoz jardunaldia (hemen ikus dezakezu bideoa) eta 80 lagunetik gora bildu ginen (kirolariak, entrenatzaileak, klubetako nahiz federazioetako arduradunak, erakundeetako ordezkariak, gorputz hezkuntzako irakasleak, guraso-elkarteetako kirol-ordezkariak, kirol-epaileak…), betiere honako helburuarekin: kirol arloan gure hizkuntzaren presentzia indartzea.\nAurtengo edizioan honako hizpide hauek izango ditugu:\nLehenengo, klubek eta federazioek euskararen erabilera sustatzeko zer egin dezaketen arituko gara, eta dauden aukerak eta baliabideak aztertuko ditugu.\nBigarrenik, EUSKARALDIA aurkeztu eta elkarrekin lanean jardungo dugu ekimen hori kirol arloan abiatzeko eta dinamizatzeko estrategiak lantzen.\nJardunaldia ele bitan egingo dugu eta izen-ematea doan da.\nNON: Europa jauregia\nNOIZ: Irailaren 20an 18:00etatik 21:00etara.\nInformazio gehiago: 945 23 02 19 eta info@afdalava.com\nGONBIDAPENA (Sakatu hemen)\nIZEN-EMATEAK: Bidali posta elektroniko bat helbidera info@afdalava.com eta bertan adierazi izen-abizenak eta telefono zenbakia. Eman izena oraintxe, doan.\nShare the post "“Marka eta Erronka II” jardunaldia irailaren 20an Europa jauregian."


Zaleak ez bustitzeko aterpe berria Estalan - Antzuola - Goiena.eus\nZaleak ez bustitzeko aterpe berria Estalan\nAne Miren Etxeberria 2014-02-20 11:00\nAurtengo aurrekontuen barruan eta aurrera eramateko asmoen artean zegoen kontua zen hau. Hau da, Estala futbol zelaian aterpe bat jartzea zaleak ez bustitzeko. Kontua da futbol taldeek zale ugari dituztela herrian, baina negua luzea da eta euri asko egiten du eta zaleek ez dute busti gabe partiduak ikusteko aukera askorik. Orain, baina, hori aldatu egin da. Izan ere, taberna ondoan aterpe bat eraiki dute.\nOrain arte, tabernak duen aterpe txikian batzen ziren zaleak, baina orain, banderen eta tabernaren artean beste leku bat dago, beste espazio bat. Atletismo pistarainoko zabalera du, baita teilatu bat ere. Oraingoz, hori da dagoena, baina asmoa da aldamenak ere egitea; hau da, alboak itxi haizetik eta euritik hobeto babesteko. Kirol zinegotzi Aritz Saidiren esanetan, "aurreikusitako aterpearen tamaina baino handiagoa egin da", herritar asko joaten baita zelaira.\nAterpea eraikitzea, baina, ez da Estalan azkenaldian egindako hobekuntza lan bakarra. Izan ere, argiteria arazoak eta iturgintza sistema osoa konpondu egin dituzte eta hobi septikoa hustu egin dute. Halaber, beste lanen bat egiteko asmoa ere badagoela aurreratu zuen Kirol zinegotziak, baina oraindik goiz dela gaineratu zuen eta "aurtengo aurrekontua ere ez dela horren handia" esan zuen. Asmoak badaude, baina "denboraldia aurrera joan ahala ikusiko da egiten den edo ez; asmo horien barruan futbol zelaia berriz kautxuztatzea dago". Hori, baina, denboraldiak aurrera egin ahala egingo den edo ez ikusiko da.\nAsteburu honetan, beraz, aterpe berria estreinatzeko aukera paregabea egongo da, futbol partiduak etxean jokatuko baitituzte futbolariek.\nFutbol partiduak asteburuan\nAsteburu honetan etxean jokatuko dute erregional eta gazte mailetako futbolariek. Nagusiek azken partiduko bajak errekuperatuko dituzte Vasconiaren aurka jokatzeko. Azken jardunaldian 3-0 galdu ostean, bolada ona bertan behera geratu da; beraz, bide onera berriz bueltatzeko partidua jokatu beharko dute. Aurkaria, ostera, indartsu dator Getariako maisuki gainditu ondoren. Sailkapenean, gainera, puntu gutxiren aldea dute; beraz, etxekoek indartsu eta gogoz atera beharko dute partidua irabaztera. Partidua zapatuan izango da, 16:00etan.\nGazte mailako futbolariek ere hiru gol jaso zituzten azken jardunaldian eta ezin izan zuten ezer egin Soraluzen. Hala, asteburuan, lehiari gogor ekin beharko diote Igor Larrearen mutilek. Etxeko gazteek Urki taldea izango dute aurkari. Partidua 16:00etan izango da, domekan.


Haritz sendoaren hostoa naiz\nhaize hotzari gordea\nazal gainean pausatutzen zait\nihintzaren malko berdea\nNi otarantza nauzue berriz\note latzaren arantza\nmutur zakarra izanagatik\nez dakit zer den bengantza.\nHARITZOSTOA: Urratzaile hori, piztia hori, airea ere urratzen duzu zeure orratz jitearekin. Enarek ihes egiten dizute. Ni aldiz xamurra naiz. Pausalekua eskaintzen diet txoriei.\nOTARANTZA: Lirainagoa izateagatik daukat orratz jitea. Ez beste ezergatik.\nHARITZOSTOA: Beldur dizu mundu guztiak.\nOTARANTZA: Udaberriz, gorde eta babestu egiten ditut neure lore horiak. Neure loreak, jakin ezazu, Udaberriaren irria dira. Umekondoak ere adiskide ditut.\nHARITZOSTOA: Zuk ez duzu adiskiderik. Amets egiten duzu iratzarririk.\nNeure labana zorrotzarekin\nurratzen dut goizaldia\nAirea bitan ebaki eta\nsor erazten dut argia.\nHARITZOSTOA: Begiratuarekin urratzen duzu. Labana bat daukazu. Min emateko zaude armatua.\nOTARANTZA: Halakoa naiz. Ez diot inori gaitz egiten. Eta zure adiskidea izan nahi dut.\nHARITZOSTOA: Ez da posible!\nOTARANTZA: Zergatik ez?\nHARITZOSTOA: Haatik ez!\nOTARANTZA: Hori ez da arrazoia!\nni naiz andereño\nlagun hartuak ditut\nhaize eta laino.\nzu berriz arrastaka\nHARITZOSTOA: Bekaizkeria! Inbiria didazula! Neure kolore berdeak ez dio zorrik zeruaren urdinari, ixorrai!\nOTARANTZA: Nik ez dizut inbiririk zuri, eta ez inori. Ez nuke neure burua haritzosto batenagatik aldatuko!\nHARITZOSTOA: Horixe nahi zuk!\nHARITZOSTOA: Iraindu egin nauzu! Errespetoa galdu behar al didazu? Niri, Haritzosto andereñoa naizen honi!\nOTARANTZA: Ez zaitut ezertan iraindu. Ez zaitezela berritsu eta nahastailea izan. Zeu zara, nire onetik ateratzen nauzuna.\nHARITZOSTOA: Zaude isilik triputsa, lepoa egingo dizut eta! Ebaki egingo zaitut neure zerra-hortzekin!\nOTARANTZA: Hau beldurra! Zatoz, zanpakari Hori!\n(HARITZOSTOA OTARANTZAgana murgiltzen da. Jokalekutik irteten dira borrokan).\n(ZAINDARI batek atxilotua darama OTARANTZA soka haundi eta lodi batekin)\nHago isilik, txikitu egingo haut bestela!\nnahi izan duela!\nOTARANTZA: Barka, Zaindari Jauna! Nik ez dut ezeren okerrik egin! Bera izan da eraso didana! Hitz ematen dizut ez naizela gehiago ausartuko!\nHolako gauza zitalik\nikusi al duzue oraindik?\nOTARANTZA: Ez dut ezeren okerrik egin! Ez diot inoiz inor eraso!\nZAINDARIA: Orain galdua ikusten dun heure burua eta koittauarena egiten dun. Arantza guztiek urratzen dute, egia da ala ez?\nOTARANTZA: Nik ez dut inor urratzen. Ona eta baketsua naiz.\nZAINDARIA: Bai...? Ikusagun, mezetara joaten al haiz?\nZAINDARIA: Agindutakoa betetzen dun, zergak ordaintzen ditun, soldaduzka egina dun?\nZAINDARIA: Eta hala ere ona haizela dion?\nOTARANTZA: Bai. Ni ez bainaiz persona, ni arantza bat naiz.\nZAINDARIA: Beraz, arantza bahaiz, gaiztoa haiz.\nZAINDARIA: Lotsa gorde niri eh! Nahi badinat, txixa egingo dinat burutik behera! Horretarako naun zaindaria!\nOTARANTZA: Bai, Zaindari jauna!\nZAINDARIA: Arin! Goazen Juezagana!\nOTARANTZA: Erruki bedi nitaz, ezer egin ez dudan hontaz! Egin dudan bakarra, defendatzea izan da!\nZAINDARIA: Kriminal guztiak zarete mihingainzuriak! Ezagutuko ez bazintuzket! Azkar!\n(OTARANTZA JUEZAren aurrean)\nJUEZA: Nola dun izena?\nOTARANTZA: Berengela dut izena. Laharra dut aitajauna eta otea amandrea. Baina ez dakit alderantziz ez ote den. Otea aitajauna eta...\nJUEZA: Ardura gutxi niri horrek. Erantzun ezan bai ala ez galdetzen dinadanari.\nOTARANTZA: Bai Juez jauna.\nJUEZA: Jo egin hion beraz Haritzostoari ezta? Arantza urratzaile bat izanaz baliatzen haiz. Haritzosto gaixoak ez du zerekin defendatu. Eta hi...\nOTARANTZA: Juez jauna, ni...\nJUEZA: Hi isilik! Ni naiz Jueza, eta beraz, mintzo dena. Ulertzen?\nJUEZA: Haritzosto gaixoari ankerki eraso ondoren, oraindik ere badun kopetan azala niri aurka egiteko!\nOTARANTZA: Nik ez diot aurka egin.\nJUEZA: Ez eh? Eta zer dira orduan erantzunok? Niri, Jueza naizen honi! Ukatu egiten dun gainera! Pazientzia ahitzen ari zait! Ez nazan kabreatu. Kabreatzen banaun, astoarenak emango dizkinat!\nOTARANTZA: Nik... nik ez dut ezer egin.\nJUEZA: Egoskorra haiz! Nire aurrean gezurretan ari oraindik! Malapartatua! Hostojalea! Erahilea!\nOTARANTZA: Errukia eta barkamena, Juez jauna!\nOrain berriz doinuz aldatzen dun heure burua\ngalduan ikusita. Eta humilarena egiten dun,\nzerarena eta nik ahal dakit.\nJustiziaren aurrean ere\nazpijikoz zara ari\negin dezagun zentzagarri\n(Mutu eta pentsakor gelditzen da apur batean)\nKartzelara igorri aurretik, egindako izugarrikeriak ordaindu beharko ditun. Alkateagana igorriko haut jendetasun ikasgaiak eman diezazkinan, ea probetxurik ateratzen dugun higandik, ez dut uste baina.\n(OTARANTZA ALKATEAren aurrean)\nHerri hontako Alkatea naiz\nmakil zuzenez ordenan daukat\nhemen kale ta baserri.\nHalako prenda ikusi eta\nkaskoan zait niri jarri\nez ote dugun askozaz hobe\nherritik kanpo igorri.\nOTARANTZA: Bai Alkate jauna.\nALKATEA: Nahi izanez gero, neure Herri, kontzeju edo udalaren mugaz kanpo igorriko haut.\nALKATEA: lkusagun, erroldan al hago?\nOTARANTZA: Bai Alkate jauna. Basa-ondasun bezala nago erroldan.\nALKATEA: Ederki orduan. Estolda zerga ordaintzen?\nOTARANTZA: Ez Alkate jauna.\nALKATEA: Eta zabor bilketa?\nALKATEA: Eta teilatu-hegalpearena ordaintzen?\nALKATEA: Eta hodibideak?\nALKATEA: Eta ke-irteerak eta euri-ixurkiak?\nALKATEA: Ez Alkate jauna, ez Alkate jauna! Zer ez eta ze azakirten! Nazkagarri bat, horixe da haizena!\nOTARANTZA: Ez baitut etxerik eta ez bainaiz kalean bizi. Mendian bizi nauzu.\nALKATEA: Anarkista bat, horixe da hi haizena, separatista bat, alproja bat, drogazale bat, bizimodu txarreko arantza bat, urdanga bat. Horixe, haizena hi.\nOTARANTZA: Ni... ni...\nALKATEA: (Jokalekutik irteten da oihuka). Zergaketari jauna! Zergaketari jauna! Zatoz zergak kobratzera Arantza Errebelatu honi!\n(ZERGAKETARIA eta OTARANTZA)\nTxanponak biltzen ditut\nxoxa ta ontzako\npapera nahiz metala\nhartzen da ontzako\ndena berdin zako\nbaina ez niretzako\nOTARANTZA: Nik ez dut dirurik.\nZERGAKETARIA: Ez eh?\nZERGAKETARIA: Utziko dinanik ere ez al dun?\nZERGAKETARIA: Ez al dun baratzaren bat, alkandoraren bat, futbol sarreraren bat...?\nOTARANTZA: Ez, ez dut ezer.\nZERGAKETARIA: Ez da posible! Nire betekizuna bete behar dinat, eta kobratu behar dizkinat zergak eta petxak, eta gainera gehigarria. Baina, ez al dun ezer ere? Pentsa ongi.\nOTARANTZA: Daukadan gauza bakarra neure loreen horitasuna da. Orain ez dut batere. Udaberria heldu arte itxaron behar dut.\nZERGAKETARIA: Hau bekatua! Hau herejiaren haundia! Loreen horitasunak ez du ezer balio! Nolako herejia. Apaizari behar diot hotsegin hereje honi konjuroak egin diezazkion!\n(Jokalekutik irteten da oihuka)\nApaiz jauna, apaiz jauna!\n(APAIZA eta OTARANTZA)\nnazkaz nator higanantza,\nKonkupiszenzia dun izpilu\nsasia sutu behar\nmundu osoan zehar!\nhona onbidea hemen!\nAPAIZA: Ozenago, ozenago!\nOTARANTZA: (Oihuka) Amen, amen, amen!\nAPAIZA: Egia esan, Otarantza honek deabrua du soinean! Madarikatzen haut Satanas! Jainkoak barka Jauna! Salbu-eta! Amen, amen!\n(ZAINDARIAK OTARANTZA lepotik lotua darama soka lodi batekin)\nZAINDARIA: Bizkor! Begi bistatik izkutatuko ahal haiz! Leku seguruan utzi nahi haut!\nOTARANTZA: Ez tira horrenbeste, akatu egingo nauzu.\nZAINDARIA: Merezia dun! Dena ere eskas dun! Airerik gabe geratuko ahal haiz!\nOTARANTZA: Nik ez dut ezer egin!\nZAINDARIA: Ezagutzen dinat kopla hori! Goazen, denbora ez da alferrik galtzekoa! Carrazúa, Blusas eta Arañeira-ra joan behar dut neure katiluak edatera...\nOTARANTZA: Leku askotara zoaz.\nZAINDARIA: Egarri haundia baitaukat!\nOTARANTZA: Mozkor galanta zu!\nZAINDARIA: Mozkorra...? Kontu hitzokin, agintaria naiz ni gero!\nOTARANTZA: Horixe nahi zuk! Ihes egiten uzten benauzu, kupela bete ardo emango dizut!\nZAINDARIA: Eta non daukazu?\nOTARANTZA: Orain ez daukat. Ihes egiten utzi orduko emango nizuke.\nZAINDARIA: Azkarra haizela horratikan! Mugitu kartzelarantz!\nOTARANTZA: Nik ez dut ezer egin! Ni inuzentea naiz!\nZAINDARIA: (Umeak bezala kantari)\ntxakurrak buztana tente!\n(OTARANTZA eta KARTZELAZAINA)\nKartzelazaina naiz ta\nhemen dut Arantza\nkriminal ta lapurra\nhartzen diot antza.\nehun urteko itzala\nOTARANTZA: Ez dut ezer ulertzen! Nik ez diot inori eraso! Ez diot inori gaitzik egin! Ze injustizia haundia! (Negar zotinka hasten da)\nKARTZELAZAINA: Orain negarrez! Ez huen negar egiten Haritzostoari eraso hionanean! Hostojalea! Erahilea! Hezurrak usteldu arte egon beharko dun kartzelan! Ehun urte eta eguna jo beharko ditun kartzela honetan!\nOTARANTZA: Ez dago justiziarik! Nik ez nion ez Haritzostoari ez inori eraso! Izatez naiz baketsua!\nKARTZELAZAINA: Oraindik ere badun etorria, lotsagabe horrek! Anarkista! Ustelkia! Separatista! Kultura eta Zibilizazioa nahi hituen desegin! Gezurra esan dion Juezari, trufa egin dion Apaizari, ez dun Alkate jauna errespetatu, ez ditun ordaindu nahi izan zergak eta petxak. Eta ezer egin ez dunala dion! Eskerrak zer edo zertarako gaudela guardak eta kartzelazainok!\nOTARANTZA: Nik egia diot! Ez dago eskubiderik nirekin zer ari zareten egiten!\nKARTZELAZAINA: (Dena itxia dagoela aztertuz, zerrailak ikusmiratuz) Hor gelditzen haiz preso, preso eta lotua, ederki lotua halare! Jo dezagun musaldi bat guarda lagunekin! Ha, ha, ha!\n(OTARANTZA kartzelan. Gero, MENDIAREN IZPIRITUA. OTARANTZA leiho haundi baina hagaz eta burdinez jositako batean ageri da).\nOTARANTZA: Ai ene! Ai ene, galdua naiz! Kartzela daukat urte eta urtetarako! Hemen, haga hauen atzean, burdin hauen atzean ahuldu egingo naiz apurka, zimelduko, eguzkiaren argia berriro ikusteko esperantzarik gabe! (Negar eta zotin).\nMENDIAREN IZPIRITUA: Otarantza, Otarantza! Berengela, Berengela!\nOTARANTZA: Nork hotsegin dit?\nMENDIAREN IZPIRITUA: Ni naiz. Mendiaren Izpiritua, zure bila natorrena. Ez al nauzu ezagutzen?\nOTARANTZA: Ezagutuko ez ba! Baina, nola egingo dut ihes?\nMENDIAREN IZPIRITUA: Horretarako eta beste askotarako ere badaukat nik ahalmena. Zerbaitetarako naiz izpiritu bat.\nOTARANTZA: Eta ez al naute topatuko?\nMENDIAREN IZPIRITUA: Ez beldur izan. Zure bilatzaileek ez dute ezer ahalko ez zure eta ez nire aurka. Asfaltotik kanpo, ez dira ezer.\nOTARANTZA: Gutxi fida. Dena daukate neurtua, barrendatua, argazkiratua, katastratua, kontabilizatua, liburutan hartua.\nMENDIAREN IZPIRITUA: Basorik izkutuenera eramango zaitut. Mendirik bakartienera. Han hodei iheskorrak izango dituzu lagun, animali libreak, aire garbi eta ibiltariak. Han librea izango zara.\n(MENDIAREN IZPIRITUAK haize eman eta lur jotzen dute kartzelako paretek).\nOTARANTZA: (Jauzika) Librea, librea, librea!


MARI, euskal mitologia – …:::kimo:::…\nYou are here: Home › ikasi › MARI, euskal mitologia\n← zeuk ikusi, bestela… zeuk ikusi!\netxera dator →\n2006-03-24 | Filed under: ikasi\tand tagged with: euskaldunok, interesantea, unibertsiatatekoak\n2.\tNon bizi\n3.\tEzaugarri fisiko eta psikologikoak\n4.\tEzaugarri sozialak: ingurukoekin duen harremana\n6.\tBalio sinbolikoa\n7.\tNarrazioak, kondairak batu, LHra egokitu, laburtu…\nGure Lana egiteko, J.M. Barandiaranen “Mitologia Hiztegia” lanetik hartu dogu behar genuen informazioa. Izan ere, hiztegi honetan landu behar ditugun zazpi atalak aipatzen dira.\nGure pertsonaiaren inguruan kondaira asko daude, eta horregatik bertsio asko daude. Bere izenean, adibidez. Gehienetan Mari edo Dama izena agertzen da eta agertu den herriko mendirik altuenaren izena dauka berearen alboan: Anbotoko Mari, Aralarko Damea… Izen honen jatorria ez dago argi.\nMarik senar asko izan zituen, baina garrantzitsuena Maju izan zen, beste batzutan Sugaar edo Sugoi bezala ezagutua. Kondaira gehienen arabera bi seme izan zituzten: Atarrabi ona, eta Mikelats okerra.\nHonetaz gai, kondairetan Don Diego Lopez de Harorekin ere ezkondu zela agertzen da, eta bi seme alaba izan zituela honekin, semea Iñigo Gerra deitua. Kondairak dioena geroxeago kontatuko dugu.\nMariren bizilekua lur barneko aldeetan dago: kobazuloetan. Euskal Herri osoan zehar ditu egoitzak, eta alde batetik bestera ibiltzen da aldatzen. Toki ezagunenetako bat, guretzat behintzat Anboto da.\nMari sarritan agertzen zaigu ondo jantzitako andere baten moduan. Zerua gurutzatzen duen gurdi batetan jesarrita. Sua darion emakume baten irudia, antxume (cabrito) baten gainean dagoena. Bere burua ilargi beteak inguratzen duela ere esaten dute. Hegazti oinak batzuentzat, edo ahuntzarenak. Arrano edo putrearen itxuran, arbolarenean, haize bolada bezala, laino zuria… Modu batera edo bestera agertzen zaigu kondairaren arabera, baina denak ados daude hau emakumezkoa dela esatean.\nMari, batez ere, justua da, beragan sinisten dituenak edo opariak egiten dizkiotenak saritzen ditu, edo gutxienez ez ditu zigortzen. Ostera, gezurra esaten dutenak eta lapurrak gogor zigortzen ditu.\nMari oso promiskuoa da, aipatu dugu lehen Majurekin bi seme eta Don Diego Lopez de Harorekin beste bi izan zituela. Baina hauetaz gain kondaira askok bere beste senar eta seme alabez hitz egiten dute. Kondaira baten, adibidez, zazpi seme alaba izan zituen gizon batekin. Gainera, Bizkaiko Jaunen arbasotzat hartua da narrazio askotan.\nAipatu bezala, Marik harreman pertsonal asko izan zituen, senar eta seme alaba ugari. Ez ditugu hemen berriro kontatuko.\nKondaira askotan, Mari apaintze lanetan agertzen da, orrazten batez ere, dirudienez denbora asko honetan ematen zuen. Bestalde, baditu jeinu zerbitzari ugari. Hauek gatibu hartu izanaren kondaira asko daude, neskatxaren amak zuen zor edo promesa baten ordaina, amak madarikazio bat botatzea… beste batzutan Mari neskatxaz jabetzen zen kobara hurbildu zitzaiolako.\nEsan dugu lehenago ere, Marik beraganako fedea saritzen duela, eta laguntza eske doazenak lagundu egiten dituela. Ofrendak egiten dionari ere saria ematen dio, berari gehien gustatzen zaion oparia antxumea da. Baina bera bisitatzen duenak baldintza batzuk bete behar ditu. Lehenik, hika egin behar zaio. Gainera, bere koban ezin gaitezke jesarri. Amaitzeko, sartu garen bezala irten behar gara handik (aurreraka sartu ezkero atzeraka irten behar).\nBaina Marik zigortu egiten ditu gezurti eta lapurrak. Zina ema eta gero betetzen ez dutenak, errespetu faltak… ere bai. Gehienetan, okerraren arrazoia izan den objektuaz jabetzen da. “Ezai emana, ezak eaman” esaldia hemendik dator: eza, lapurtu izana ukatzea lez kontsideratzen da. Mariren zigor ohikoena hori da baina gogorrena txindorra da. Tximista ere berari egozten zaio.\nMariren ohiturak, nahikoa azaldu ditugu, batez ere ezaugarri psikologiko eta sozialak azaldu ditugunean. Marik apaintzeko ohitura du, Marik harreman afektibo ugari ditu, Marik herriarenganako ardura badu (zigortu edo saritzen ditu)…\nBaina badira herrietan zehar Marirenganako fedea erakusten duten ohiturak. Hauek adibidez:\nMari Lurraren sinbolo edo pertsonifikaziotzat daukagu. Euskal mitologiako erdigunea da eta bere eragina arlo guztietan dago, baina bere ezaugarri zehatzek Lurra edo Ama Lurra dela azpimarratzen dute.\nHonez gain eta lehenago aipatu dugunez, Marik arbaso kategoria dauka, Bizkiko Jaunen arbasoa baita.\nOne Response to "MARI, euskal mitologia"\nkantzondeo lar dau horren konture, ke pasa. lotsa lotsa einde jungo naz klasera.\nEskerrikasko litekoagaitzik, Q buena, estas en todo!!!\nRafana; ni alainegaz eta naz baia bueno si eso jungo naz. hablamos klasien ok?\nOso blog ona, ya me gusta. Zorionak!!!\nmuxutxus eta astelehenerarte.


Lurzorua by Murumendi Ikastetxea 11945 views\n1. Fokapen eleanizduna eta translanguaging\n3. 1. Eskolan eta eskolatik kanpo\n4. Translanguaging ez Irakasle bat, hizkuntza bat Itzulpenik ez Kurrikukum desberdinak Muga sendoak hizkuntzen artean\n5. Kaxa desberdinetan\n6. 2. Fokapen eleaniztuna\n7. Fokapen eleaniztuna (Cenoz & Gorter, 2011, 2013) •Hiztun eleaniztuna •Hizkuntza errepertorio osoa •Testuinguru soziala\n8. Euskara Ingelesa TESTUINGURU SOZIALA Gaztelania\n9. Ikerketa: euskara, gaztelania eta ingelesa\n10. 10.523 ikasle DBH 2. ebaluaketa diagnostikoa Tresnak: galdetegia, euskara, gaztelania eta ingelesa neurtzeko tresnak Metodologia\n11. EUSKARA Irakurmena Idazmena Entzumena .623** .444** Irakurmena .481** GAZTELANIA Irakurmena Idazmena Entzumena .627** .368** Irakurmena .404** INGELESA irakurmena Idazmena Entzumena .697** .473** Irakurmena .496**\n12. ENTZUMENA Euskara Gaztelania Ingelesa .495** .455** Euskara .518** IRAKURMENA Euskara Gaztelania Ingelesa .566** .496** Euskara .586** IDAZMENA Euskara Gaztelania Ingelesa .475** .418** Euskara .402**\n13. F1 •Entzumena •Irakurmena F2 •Idazmena Euskara Gaztelania Ingelesa\n14. Translanguaging Translanguaging Translanguaging 3. Translanguaging\n15. Cen Williams: Galesko hezkuntza elebidunaren praktika pedagogikoa Inputa hizkuntza batean eta outputa bestean Translanguaging: jatorria\n16. Translanguaging pedagogikoa: Estrategia didaktikoak bi hizkuntza edo gehiago bateratzeko Translanguaging unibertsala: Hizkuntzen arteko mugak iragazkorrak dira eta eleanizdunek hizkuntzen artean nabigatu egiten dute. Translanguaging: dimentsioak (Lewis, Jones & Baker, 2012; Cummins, 2014)\n17. 4. LANDAKO ESKOLAREN PROIEKTUA\n18. 1. Ikasleen gaitasun eleaniztuna hobetzea euskaraz, gaztelaniaz, eta ingelesez. 2. Ikasleen kontzientzia eleaniztuna eta kulturartekoa bizkortzea. 3. Ikasleen euskararen erabilera indartzea eta ezagutza eta erabileraren artean zubia sendotzea 4. Hizkuntzazkoak ez diren gaitasunak hobetzea, ikasleekin hizkuntzazko esku-hartze bat gauzatuz. 5. Irakasleen formakuntza hobetzea. HELBURUAK\n20. MODULOAK 1. Kontzientzia metalinguistikoa suspertzea 2. Hizkuntzekiko kontzientzia suspertzea 3. Askotariko alfabetatze-trebetasunak garatzea 4. Hizkuntza eta edukiak uztartzea\n21. Fokapen tradizionala Fokapen eleaniztuna


topic_facet:"Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Lan giroko harremanak (Zeharkako Ikasgaia)" topic_facet:"Elektrizitatea eta automatismo elektrikoak (Modulua)" author_facet:"UROLA BHI . Automatismo Saila"\nProposatutako gaia: Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Lan giroko harremanak (Zeharkako Ikasgaia) Proposatutako gaia: Elektrizitatea eta automatismo elektrikoak (Modulua) Egilea: UROLA BHI . Automatismo Saila\nAutomatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Elektrizitatea eta Elektronika (Lanbide Arloa) Elektrizitatea eta automatismo elektrikoak (Modulua) 1 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 1 Fabrikazio Mekanikoko Sistema Automatikoen Programazioa (Modulua) 1 Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Gehiago ... 1 Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) Lan giroko harremanak (Zeharkako Ikasgaia) 1 Lanbide Heziketa 1 Linea automatizatuen muntaia- eta mantentze-lanak (Modulua) 1 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Muntaia- eta mantentze-lan elektriko/elektronikoak (Modulua) 1 Neurketa eta Erregulazio Sistemak (Modulua) 1 Sistema automatizatuak (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...


stone – Aingura Photo\nHaizkolari zaharraren estatua (Statue of an old lumberjack)\nPosted on 21 Mar ’18 16 Mar ’18 Posted in Arte eta diseinua (Art & Design)Tagged aizkora, Alemania, argazki, ax, Deutschland, estatua, harri, Munchen, photo, photography, statue, stoneLeave a comment\nHaizkolari zaharra. Aurpegi bizarduna eta keinu neketsua. Tentuz ari da enborrak mozten. Eskultura bat da, garai bateko munduaren sinboloa.\nBorga/Porvooko arte eskola :) (Art school of Borga/Porvoo)\nPosted on 12 Api ’16 7 Api ’16 Posted in Hiriak (Cities)Tagged Borga, drawing, Finlandia, harri, kale, marrazki, stone, streetLeave a comment


6/2018 Legearen 19.1 artikuluko 3., 4. eta 5 apartatuetan aurreikusitako ordezte-tasa aplikatzea dagokio Nafarroako Foru Komunitateko Administrazioari. Zehazki, 3. apartatuan, %100eko ordezte-tasa zehazten da zenbait sektoretan, eta %75ekoa gainerako sektoreetan. Horrez gainera, %5eko tasa gehitzen ahal da langile gehiagoren beharra duten eremu edo sektoreetarako. Portzentaje osagarri hori erabiliko da, lehentasunez, hauetakoren bat gertatzen denean, besteak beste: zerbitzu publiko berriak ezartzea, sasoiko jarduna handitzea jarduketa turistikoarengatik, edo erretiro asko aurreikustea, eta 5. apartatuan %115eko tasa ezartzen da polizia autonomikoaren kidegoetarako, lehentasuneko sektoretzat hartzen baita.\nNafarroako Foru Komunitateko Administrazioaren eta haren organismo autonomoen plantillari buruzko datuak azterturik, eta Estatuko Aurrekontu Orokorrei buruzko lege horretan ezarritako ordezte-tasarekin bat, ondorioztatzen da ezen 2020ko lan publikoaren eskaintza partzial hau 199 lanpostukoa dela guztira: 195 lanpostu Osasunbidea-Nafarroako Osasun Zerbitzuko osasun arloko langileenak eta 4 lanpostu Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuko osasun arloko langileenak. Lan eskaintza hau 2019ko langileen ordezte-tasari dagokio, aipatu 6/2018 Legearen 19.Bat. artikuluko 3., 4. eta 5. apartatuetan ezartzen den bezala, %5eko tasa gehigarria barne.\nLehendakaritzako, Berdintasuneko, Funtzio Publikoko eta Barneko Departamentuak eta Osasun Departamentuak, negoziazioa egin ondoren Nafarroako Foru Komunitateko Administrazioaren eta haren erakunde autonomoen zerbitzuko langile funtzionarioen eta estatutupekoen Negoziazio Mahaian, Nafarroako Gobernuari proposatu diote onets dezan 2020ko lan publikoaren eskaintza partziala, ordezte-tasari dagokiona, guztira 199 lanpostu biltzen dituena: 4 lanpostu Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuko osasun arloko langileenak eta 195 lanpostu Osasunbidea-Nafarroako Osasun Zerbitzuko osasun arloko langileenak.\n199 lanpostu horiek hutsik ageri dira plantilla organikoan, eta aurrekontuetan bada horiek betetzeko adinako zuzkidura.\nAzkenik, Nafarroako Administrazio Publikoen zerbitzuko Langileen Estatutuaren testu bateginean ezarritakoa betetzeko, lan publikoaren eskaintza partzial honetako lanpostuetatik 14 sartuko dira %33ko edo hortik gorako desgaitasuna duten pertsonentzako erreserba-txandetan, eta, Eskubide Sozialetako Departamentuko organo eskudunek eta Nafarroako Foru Komunitateko Administrazioko eta haren erakunde autonomoetako lanpostuetan desgaitasuna duten pertsonen sarrera sustatzeko Batzorde Mistoak horren gaineko txostena egin ondoren, erreserba hori zer lanpostutan aplikatuko den zehazten da.\nHorrenbestez, Lehendakaritzako, Berdintasuneko, Funtzio Publikoko eta Barneko kontseilariak proposaturik, eta Nafarroako Gobernuak bi mila eta hogeiko abenduaren hamaseian egindako bilkuran harturiko erabakiarekin bat,\n1.1. 2020. urterako, lan publikoaren eskaintza partzial bat onesten da Nafarroako Foru Komunitateko Administraziorako eta haren erakunde autonomoetarako. Lan eskaintzak Osasunbidea-Nafarroako Osasun Zerbitzuko eta Osasun Departamentuko Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuko osasun arloko langileen 199 lanpostu biltzen ditu, eta Estatuaren 2018ko Aurrekontu Orokorrei buruzko uztailaren 3ko 6/2018 Legearen 19.Bat artikuluan, 3., 4. eta 5. apartatuetan aurreikusitako 2019ko ordezte-tasari dagokio. 2018ko aurrekontuak 2020rako luzatu ziren.\n–Prebentzio Medikuntzako eta Osasun Publikoko BFEak/albokoak: hiru lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 66936, 71879 eta 71880 zenbakiak dituztenak.\n–Erizainak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, B mailakoa, plantilla organikoan 71886 zenbakia duena.\n–Erizainak: bi lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, B mailakoak, plantilla organikoan 60309 eta 67103 zenbakiak dituztenak.\n–LZAko medikuak: sei lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 69107, 69118, 69120, 69154, 69169 eta 69172 zenbakiak dituztenak.\n–OOLTko pediatrak: lau lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 60426, 66384, 66834 eta 67574 zenbakiak dituztenak.\n–Erizainak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, B mailakoa, plantilla organikoan 69219 zenbakia duena.\n–Kirurgia Orokorreko eta Digestio Aparatuko BFEak/albokoak: hiru lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 65611, 66003 eta 61802 zenbakiak dituztenak.\n–Kirurgia Ortopedikoko eta Traumatologiako BFEak/albokoak: lau lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 62439, 71959, 71960 eta 71961 zenbakiak dituztenak.\n–Ospitaleko Farmaziako BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 61223 zenbakia duena.\n–Geriatriako BFEak/albokoak: hiru lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 63836, 71800 eta 71801 zenbakiak dituztenak.\n–Hematologia eta Hemoterapiako BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 66484 zenbakia duena.\n–Barne Medikuntzako BEFak/albokoak: lau lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 62464, 62669, 65778 eta 67670 zenbakiak dituztenak.\n–Obstetrizia eta Ginekologiako BFEak/albokoak: hiru lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 65117, 65438 eta 71026 zenbakiak dituztenak.\n–Oftalmologiako BFEak/albokoak: sei lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 60632, 60922, 61462, 64149, 67115 eta 68576 zenbakiak dituztenak.\n–Otorrinolaringologiako BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 62991 zenbakia duena.\n–Pediatriako eta haren Arlo Espezifikoetako BFEak/albokoak: bi lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 71108 eta 71270 zenbakiak dituztenak.\n–Erradiodiagnostikoko BFEak/albokoak: zortzi lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 62397, 64114, 64388, 71962, 71963, 71964, 71965 eta 71966 zenbakiak dituztenak.\n–Erizainak: hirurogeita bost lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, B mailakoak, plantilla organikoan 60150, 60987, 60990, 61109, 61112, 61148, 61327, 61494, 61573, 61574, 61597, 61630, 61714, 61725, 61732, 61733, 61752, 62009, 62160, 62179, 62205, 62221, 62425, 62427, 62668, 62760, 62786, 62795, 62870, 62880, 62891, 62915, 63060, 63283, 63377, 63452, 63612, 63663, 63896, 63917, 64086, 64205, 64311, 64378, 64659, 64730, 64763, 64973, 65034, 65039, 65206, 65482, 65534, 65893, 66081, 67232, 67305, 67724, 68004, 68616, 69499, 69764, 69766, 70672 eta 70956 zenbakiak dituztenak.\n–Erizaintza Obstetriko-ginekologikoaren arloko erizain espezialistak (emaginak): hamalau lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, B mailakoak, plantilla organikoan 64007, 65114, 65489, 67903, 68159, 68460, 70247, 71427, 71428, 71706, 71707, 71708, 71709 eta 71710 zenbakiak dituztenak.\n–Fisioterapeutak: hamaika lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, B mailakoak, plantilla organikoan 60332, 60908, 63279, 64431, 64449, 68677, 68678, 69608, 69610, 69793 eta 70679 zenbakiak dituztenak.\n–Laborategiko teknikari espezialistak (LTEak): hamabost lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, C mailakoak, plantilla organikoan 60879, 61402, 64019, 64031, 67922, 68008, 68009, 68105, 68156, 68341, 68680, 68832, 70926, 70928 eta 70929 zenbakiak dituztenak.\n–Kirurgia Ortopedikoko eta Traumatologiako BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 64407 zenbakia duena.\n–Hematologia eta Hemoterapiako BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 71727 zenbakia duena.\n–Barne Medikuntzako BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 71120 zenbakia duena.\n–Obstetrizia eta Ginekologiako BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 64878 zenbakia duena.\n–Pediatriako eta haren Arlo Espezifikoetako BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 64841 zenbakia duena.\n–Erradiodiagnostikoko BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 65128 zenbakia duena.\n–OOLTak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 66441 zenbakia duena.\n–LZAko medikuak: zortzi lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 66659, 66660, 69315, 69318, 69320, 69322, 69325 eta 69327 zenbakiak dituztenak.\n–OOLTko pediatrak: bi lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 64088 eta 64576 zenbakiak dituztenak.\n–Erizaintza Obstetriko-ginekologikoaren arloko erizain espezialistak (emaginak): lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, B mailakoa, plantilla organikoan 69944 zenbakia duena.\n–Fisioterapeutak: bi lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, B mailakoak, plantilla organikoan 65386 eta 65440 zenbakiak dituztenak.\n–Kirurgia Ortopedikoko eta Traumatologiako BFEak/albokoak: bi lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 69851 eta 71967 zenbakiak dituztenak.\n–Ospitaleko Farmaziako BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 63385 zenbakia duena.\n–Obstetrizia eta Ginekologiako BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 69854 zenbakia duena.\n–Otorrinolaringologiako BFEak/albokoak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, A mailakoa, plantilla organikoan 71946 zenbakia duena.\n–LZAko medikuak: bederatzi lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 69125, 69265, 69266, 69269, 69270, 69271, 69281, 69287 eta 69351 zenbakiak dituztenak.\n–Erizainak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, B mailakoa, plantilla organikoan 69310 zenbakia duena.\n–Erizaintza Obstetriko-ginekologikoaren arloko erizain espezialistak (emaginak): lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, B mailakoa, plantilla organikoan 62741 zenbakia duena.\n–Fisioterapeutak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, B mailakoa, plantilla organikoan 71337 zenbakia duena.\n–Psikiatriako BFEak/albokoak: bi lanpostu huts, funtzionarioen araubidekoak, A mailakoak, plantilla organikoan 71951 eta 71952 zenbakiak dituztenak.\n–Erizainak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, B mailakoa, plantilla organikoan 62258 zenbakia duena.\n–Fisioterapeutak: lanpostu huts bat, funtzionarioen araubidekoa, B mailakoa, plantilla organikoan 68293 zenbakia duena.\nHala ere, lan publikoaren eskaintza partzial honetan sartutako lanpostuen kopuru osoari (199) eusteko, lanpostuen zenbakiak beste batzuekin ordezten ahalko dira, baldin eta lanpostu bat esleituz gero borondatezko eszedentzia bukatu eta jardunean hasten direnei, lanpostu izendapen ezberdinak dituzten lekualdatze lehiaketetako parte-hartzaileei, edo antolamendu juridikoan lanpostuak betetzeko aurreikusitako beste edozein modu edo kausagatik, baita antolaketa-arrazoiengatik eta behar bezala justifikatutako zerbitzu beharrengatik ere.\nBat.–Lan publikoaren eskaintza partzial honetan %33ko edo gehiagoko desgaitasuna dutenentzako erreserba txandan 14 lanpostu eskainiko dira.\n–OOLT-ko medikua: 2 lanpostu.\n–Erizainak: 6 lanpostu.\n–Erizaintza Obstetriko-ginekologikoaren arloko erizain espezialistak: lanpostu bat.\n–Laborategiko teknikari espezialista (LTE): 2 lanpostu.\n–Laborategiko teknikari espezialista (LTE): 3 lanpostu.\nIruñean, 2020ko abenduaren 16an.–Nafarroako Gobernuko lehendakaria, María Chivite Navascués.–Lehendakaritzako, Berdintasuneko, Funtzio Publikoko eta Barneko kontseilaria, Javier Remírez Apesteguía.\nIragarkiaren kodea: F2015536


Floreaga auzoan uraren presio arazoak konpontzeko lanak hasi dira - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nGipuzkoako Ur Kontsortzioak aurreko astean hasi zituen Floreaga auzoan uraren presioak ematen dituen arazoak konpontzeko lanak. Izan ere, auzotarrak askotan kexatu izan dira uraren presio eskasagatik. Lanak honako kaleetan ari dira egiten: Atxabaleta kalea 1, Izarraitz kalea 7, 8, 9 eta 11, eta Atanotarren plaza 1 eta 2 zenbakietan. Obra hauekin azpiegiturak ere hobetuko dira fibrozementuzko hoditeria kendu eta fundiziozkoa jarriko baita. Ur hornikuntzako 190 metro kainu berritzen ari dira sare orokorrean eta beste 87 metro hartuneetan. Inbertsio osoa 50.398 eurokoa da, alegia, Kontsortzioak Azkoitiko Udalarekin inbertsioetarako urteko konprometituta duen diru-kantitatearen %39. Izan ere, hitzartutakoaren arabea, 129.000 euro bideratzen ditu urtean Kontsortzioak Azkoitian inbertsioetara azpiegiturak hobetzeko.


Xabier Lizaso: "Paralelismo handiak daude Xenpelarren eta Chopinen artean" — Kulturaz\nXabier Lizaso: "Paralelismo handiak daude Xenpelarren eta Chopinen artean"\nXabier Lizaso: &quot;Paralelismo handiak daude Xenpelarren eta Chopinen artean&quot; Igandeko 'Bi arreba' ikuskizunaren harira ' Urola Kostako Hitza '-k elkarrizketa egin dio Xabier Lizaso pianojoleari. Andoni Egaña bertsolariarekin batera prestaturiko ikuskizuna da eta Bertso Astearen baitan antolatua Erniarraitz Bertsozale Elkartea ren eta Sanagustin kulturgunearen artean. 18:00etan hasiko da, eta sarrerak kulturguneko webgunean , kulturgunean bertan edo Orkatzen eskuratu daitezke. https://www.kulturaz.eus/bloga/994 https://www.kulturaz.eus/@@site-logo/logoa.png\nIgandeko 'Bi arreba' ikuskizunaren harira ' Urola Kostako Hitza '-k elkarrizketa egin dio Xabier Lizaso pianojoleari. Andoni Egaña bertsolariarekin batera prestaturiko ikuskizuna da eta Bertso Astearen baitan antolatua Erniarraitz Bertsozale Elkartea ren eta Sanagustin kulturgunearen artean. 18:00etan hasiko da, eta sarrerak kulturguneko webgunean , kulturgunean bertan edo Orkatzen eskuratu daitezke.\nUrola Kostako Hitza: "Bertsolaritza eta musika klasikoa bat eginik; Frantzisko Petrirena Rekondo Xenpelar eta Fryderyk Franciszek Chopin eskutik hartuta, alegia. Baten lirika eta bestearen musika. Lehenengoaren arreba, eta bigarrenaren arreba. Bi artista guztiz ezberdinek antzekotasun asko dituztela erakutsiko du Xabier Lizaso (Orio, 1965) piano-jotzaileak, Andoni Egaña bertsolariarekin batera, Bi arreba ikuskizunean. Emanaldia Azpeitiko Sanagustin kulturgunean izango da, igandean, 18:00etan.\nChopinen arreba, batetik, eta Xenpelarren arreba, bestetik. Kasu honetan, piano-jotzaile bat eta bertsolari bat oholtza gainean; eta batak musika klasikoa du ardatz, eta besteak bertsoak. Nola sortu zitzaizuen biak uztartzeko ideia?\nEgia esan, ideia ez zen nirea izan, ezta Andoni Egañarena ere. Nire lehengusu batena baizik. Hortik abiatuta, Egaña eta biok nire etxean elkartu ginen, eta balkoian jarrita hitz egiten hasi ginen. Solasaldiak aurrera egin ahala, Egaña konturatu zen niri Chopin asko gustatzen zitzaidala, askotan aipatzen nuelako, eta berehala Xenpelarrekin parekatu zuen. Garai bertsukoa izateaz gain, biek arreba izan zuten alboan haien azken egunetan. Gertakari horri tiraka, gero eta antzekotasun gehiago zituztela ikusi genuen, eta halaxe ekin genion proiektuari.\nPrintzipioz, nahiko korapilotsua dirudi bi pertsonaia hauek bat egitea, baina horrela kontatuta nahiko bizitza antzekoa izan zutela ematen du.\nBai, hala da. Gero, bakoitzak berean —Chopinek musikan, eta Xenpelarrek hitzetan— berritzaileak izan ziren. Chopinek, esaterako, musika erabiltzeko beste modu bat sortu zuen, baita pianoa jotzeko teknika berri bat ere, nahiz eta orduan inork kasurik ez zion egin. Egun, ordea, pianorako erabiltzen dugun teknika Chopinek garai hartan proposaturikoa da. Alde horretatik, paralelismoa handiak daude bien artean.\nBi arreba ikuskizunak oholtza gainean elkartu ditu orain. Nola egituratuta dago emanaldia?\nBien bizitza kontuan hartuta, eta ikuskizunaren izenburuaren haritik, Chopinek arrebari idatzitako pieza ezagun batekin hasten gara. Hain zuzen ere, El pianista filmaren hasieran agertzen den nocturno-arekin. Ezaguna denez, jendeari ez zaio aspergarria egiten. Pieza jo ondoren, berriketan hasten gara bakoitzaren istorioa kontatzen, euren bizitzako bitxikeriak hartuz. Bitxikeria horietan Chopinen piezak eta Xenpelarren bertso ezagunak txertartzen ditugu, eta, era berean, elkarren gaiak lotzen saiatzen gara. Chopinek egun tragikoak izan zituen bizitzan zehar. Adibidez, Varsovian gerra hasi zen, bera Vienan kontzertu bat ematen ari zela, eta berria jaso bezan pronto, obra bat idatzi zuen. Xenpelarrek ere gerrari buruzko bertsoak idatzi zituen, eta horiek Egañak abesten ditu, nik pianoz lagunduta.\nIkuskizun honek bi publiko mota erakar ditzake. Bertsozaleen eta musika klasikoaren zaleen bilgunea izan nahi al du?\nHelburua hori da. Nik bertsolaritza aspalditik dut gustuko, baina ez naiz aditua. Egaña alboan izanda, askoz ere gehiago ikasi dut. Ez bertsolaritza bakarrik, baizik etabertsolariak zer nolako sentsazioak izaten dituen publiko aurrean jartzerakoan. Egañak berak ere onartu dit asko harritu dela musikarion prestaketarekin. Izan ere, Chopinen piezak fisikoki asko eskatzen dute, eta emanaldia hasi aurretik eskuak ur berotan berotu behar izaten ditut, muskulatura prest eta lasai edukitzeko, hain justu ere. Egaña zur eta lur geratu zen nire ohiturarekin. Egia esan, elkarrengandik asko ikasten ari gara, eta jendeak ere hori ezagutzea nahiko genuke.\nProiektua erronka handia izango zen biontzat, ezta?\nHasiera batean, bai. Lehengusuak musika klasikoa bertsolaritzarekin uztartzeko ideia bota zidanean, ez nuen garbi ikusten nola bideratu genezakeen. Egaña eta biok gaiaz solasean hasi ginenean, honako hau sortu genuen. Ni oso gustura nago emaitzarekin, eta uste dut Egañak ere gauza bera esango lukeela.\nLehengusuak ideia aurkeztu zizunean garbi al zeneukaten Andoni Egañak izan behar zuela bertsolaria?\nNire lehengusuak, behintzat, garbi zeukan. Dena den, hori Bertsozale Elkarteak erabaki du. Gu haiekin harremanetan jarri ginen, eta bat etorri ziren lehengusuaren ideiarekin. Egaña aipatzen zuen lehengusuak, bere ibilbideagatik eta nortasunagatik, eta, egia esan, oso erraza izan da berekin lan egitea.\nHiruzpalau hilabete pasatu da Bi arreba ikuskizuna estreinatu zenutenetik, eta, harrezkero, antzokiz antzoki zabiltzate. Espero zenuketan harrera izaten ari al da?\nJendea harrituta geratu da ikuskizuna ikusi ondoren. Saio bukaeran komentatu digutenaren arabera, ez zuten uste bertsolaritzak eta musika klasikoak zerikusirik izan zezaketenik. Guri edo, behintzat, niri hasieran gertatu bezala. Harrigarria egin zaie nola uztartzen ditugun. Antza denez, oso erraz jarraitzen dute bi orduko saioa, eta asko ikasten dute Chopini eta Xenpelarri buruz.\nProiektu honekin ez ezik, kontzertu didaktikoekin ere buru-belarri zabiltza azken urteetan.Duela 20 urte inguru hasi nintzen Kutxa Fundazioarekin lanean, eta ez dakit nondik datorkidan, baina txikitatik izan dut musika klasikoa zabaltzeko behar edo nahi hori. Kutxa Fundazioarekin hasi nintzen kontzertu didaktikoekin, eta Euskal Herrian eta Espainian zehar aritu naiz batik bat haurrentzat eta gazteentzat saioak eskaintzen, baina baita helduentzat ere.\nKasu honetan, didaktikotasun hori bertsolazaleei bideratuta al dago?\nEmanaldia nahiko didaktikoa dela azaldu digute. Agian, hori da nire estiloa, kendu ezin dudan estiloa. Didaktiko samarra bihurtu dugu, baina nik esango nuke gustatzen ari dela.\nNazioartean eskarmentatutako piano-jotzaile oriotarra\nAitak behartuta hasi zen Xabier Lizaso oriotarra piano ikasketak egiten Donostiako Musika Kontserbatorioan. Handik Sevillara (Andaluzia, Espainia) egin zuen jauzi, baina urtebete baino ez zuen iraun. Hango esperientzia gustatu ez zitzaionez, Poloniara abiatu zen 22 urterekin, eta bertan hiru urte eman zituen Varvovian, Fryderyka Chopina musika akademian. Ondoren, Londreseko Royal College-n beste urte pare bat egin zituen. Egun, Orion bizi da eta kontzertu didaktikoetan murgilduta dabil. Urtean zehar makina bat emanaldi eskaintzen dizkie gaztetxoei Estatu osoan.


Bost urteko zigorra Irurako laborategi batean droga ekoizteagatik - Irura - Tolosaldeko ataria\nBost urteko zigorra Irurako laborategi batean droga ekoizteagatik\nTolosaldeko Ataria 2016-10-17 18:31\nBost urteko kartzela zigorra ezarri dio Gipuzkoako Auzitegiak 43 urteko gizonezko irurar bati.\n2015ean Tolosako Instrukzio Epaitegiak aginduta, Ertzaintzak operazioa egin zuen Irurako etxebizitza batean eta droga egiteko laborategia aurkitu zuten bertan. Horrekin batera, 7,5 kilogramo speed, marihuana kilo bat eta 6.700 euro atzeman zituen.\nIkerketa iturriak argitu dutenez, Herbehereetatik ekarritako anfetamina oinarria ere topatu zuten laborategian eta sustantzia eraldatzeko beharrezkoa den materiala: ontziak, inbutuak, balantzak, maskarak, eskularruak...Osasun publikoaren aurkako delituaz gain, "droga egiteko erabili daitekeen materiala" edukitzea egotzi diote operazioan atxilotutako pertsona bakarrari, 43 urteko gizonezko irurarrari. Bost urteko zigorra ezarri dio Gipuzkoako Auzitegiak.\nIazko polizi operazioan beste pertsona batek ihes egitea lortu zuen eta ordudanik haren bila dabiltza.