Odol talde - Wikipedia, entziklopedia askea.\n3ABO eta Rh faktorea\n4Odol talde sistemak\nErakutsi/ezkutatu Odol talde sistemak azpiatal\n4.1ABO odol talde sistema\n4.2Rh odol talde sistema\n4.3ABO eta Rh sistemen banaketa herrialdeka\n4.4Beste odol talde sistema batzuk\nErakutsi/ezkutatu Esanahi klinikoa azpiatal\n5.2Jaioberriaren gaixotasun hemolitikoa\n6.1Odoletik deribatutako produktuak\n6.4Emaile eta hartzaile unibertsalak\nOdol taldea eritrozitoen gainazalean aurkitzen diren antigenoetan oinarrituz determinatzen da.\nOdol taldea da sailkapen bat oinarritua odolaren eritrozitoen gainazalean dauden edo falta diren antigenoetan. Antigeno hauek izan daitezke proteinak, karbohidratoak, glikoproteinak edo lipoproteinak, odol taldearen arabera. Gainera, antigenook ager daitezke beste ehun batzuetako zelulen gainazalean ere.\nAntigenoak eta Rh faktorea dira giza odol taldeak deskribatzeko erabiltzen diren sailkapen nagusiak. Odol talde bateraezinen arteko transfusioek erreakzio immunologiko bat eragin dezakete, hala nola, hemolisia, anemia, giltzurrunaren hutsegitea, shocka edo heriotza.\nOdol taldea heredagarria da eta gurasoengandik dator, biengandik. International Society of Blood Transfusion (ISBT) edo Odol transfusioen Nazioarteko Elkarteak 30 odol-talde sistema aitortzen ditu.\nHaurdun dagoen emakume baten umekiak odol talde desberdina badu, amak umearen eritrozitoen aurkako antigorputzak sor ditzake. Batzuetan antigorputz hauek karena hesia zeharkatu eta umekiari erasotzen diote.\nBi odol talde sistema garrantzitsuenak aurkituak izan ziren lehen odol transfusioekin saiakuntzak egiten hasi zirenean: ABO sistema 1901ean (Karl Landsteiner) eta Rh sistema 1937an (Philip Levin). Jaioberriaren gaixotasun hemolitikoaren zergatiak ulertzeak balio izan zuen odol taldeak hobeto ezagutzeko eta, gaur egun, International Society of Blood Transfusionek (ISBT) 30 odol-talde sistema eta 600 antigeno onartzen ditu.\nGarai batean, odol taldeen identifikazioa erabiltzen zen zientzia forentsean eta aitatasun frogetan. Gerora, ordea, hatz-markek eta ADN probek hura ordezkatu dute.\nSerologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nPertsona baten immunitate sistemak, ezagutzen ez duen odol talde baten antigenoaren aurrean, ekoiztuko ditu antigeno horretara espezifikoki lotuko diren antigorputzak eta, gainera, memoria immunologikoa izango du antigeno horrentzat. Pertsona hori sentsibilizatua egongo da odol talde horren antigenoen aurrean.\nAntigorputz hauek lotuko dira eritrozitoen gainazalean dauden antigenoetara eta sarritan immunitate sistemako zelulen suntsipena gertatuko da. Hori dela eta, oso garrantzitsua da odol transfusio edo organo transplanteetan bateragarria den odol taldea aukeratzea. Bateraezintasun larrien ondorioz erantzun immunea martxan jarri eta heriotza sor baitezake.\nABO eta Rh faktorea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nAnti-A eta anti-B ABO odol talde sistemaren gainazalean agertzen diren antigenoen aurkako antigorputz arruntenak dira. Antigorputz hauek sarritan naturalak direla esaten den arren, haurtzaroan sortzen dira sentsibilizazioaren ondorioz.\nAntigorputz hauen garapena A eta B antigeno hauek naturan ere aurkitzen direlako gertatzen da, esaterako, elikagai, landare eta bakterioetan. Jaio ondoren umearen hestea kolonizatzen duen flora normalak A eta B antigenoak izango ditu. Ondorioz, immunitate sistemak antigeno horien aurkako antigorputzak ekoiztuko ditu, gainazalean antigeno horiek dituzten eritrozitoekin topatzean prest egoteko.\nA odol taldea duten pertsonek A antigenoa azaltzen dute eritrozitoen gainazalean eta anti-B antigorputza ere bai.\nB odol taldea dutenek B antigenoa dute eritrozitoen gainazalean eta baita anti-A antigorputza ere.\nAB odol taldea duten pertsonek A eta B antigenoak dituzte, baina ez dute inongo antigorputzik.\nO odol taldea dutenek ez dute antigenorik eritrozitoen gainazalean, baina bai anti-A eta anti-B antigorputzak.\nAntigorputz hauek direla eta, gaixoaren odol taldea ondo identifikatu behar da transfusio bat egin aurretik.\nRh faktorea ere antigeno bat da eta pertsona baten odol taldea identifikatzerakoan garrantzitsua da. "Positibo" eta "negatibo" terminoek antigenoaren presentzia edo gabezia adierazten dute, beste antigenoekin inongo erlaziorik ez duena. Rh faktorearen aurkako antigorputzaren jatorria ez da naturala aurreko kasuetan bezala. Antigorputz honen ekoizpena gertatzeko, antigenoarekin kontaktu zuzena beharrezkoa da, transfusio edo haurdunaldiaren ondorioz besteak beste. Behin antigeno horrekin sentsibilizatu ondoren, bere aurkako antigorputzak izango ditu pertsona horrek eta haurdunaldiaren kasuan karena hesia gainditzeko gai izango da.\nOdol talde sistemak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nInternational Society of Blood Transfusionen (ISBT) arabera 30 odol talde sistema desberdin daude gizakian. 30 odol talde sistema hauetan 600 antigeno talde desberdin aurkitu dira, baina hauetako asko oso arraroak dira eta talde etniko batzuetara mugatuta daude.\nOdol talde bera mantentzen da bizi guztian zehar ia beti, baina kasu batzuetan, infekzio edo gaixotasun autoimmune baten ondorioz antigenoren bat gehitu edo ezabatzen da odol taldea aldatuz. Horrelako kasuak gertatu izan dira organo baten transplantearen ondoren, batez ere bizkarrezur-muinaren transplantearen ondoren, hau leuzemia eta linfometan egiten dena baita. Pertsona bati ABO sistemako beste odol talde bat duen emaile baten bizkarrezur-muina transplantatzen bazaio, denboraldi batez gaixoaren odola bere emailearen talde berdinekoa izango da.\nOdol talde batzuk gaixotasun heredagarriekin erlazionatuta daude, adibidez Kell antigenoa McLeod sindromearekin lotzen da. Beste odol talde batzuk infekzioekiko suszeptibilitatea alda dezakete, esaterako Duffy antigenoaren gabezia duten pertsonek malariarekiko erresistentzia ageri dute. Antigeno hau, ziurrenik hautapen naturalari esker, malaria endemikoa den zonaldeetan urriagoa da.\nABO odol talde sistema[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nABO sistema giza odolaren transfusioetan sistema garrantzitsuena da. Antigenoekin elkartzen diren anti-A eta anti-B antigorputzak M immunoglubulina (IgM) motakoak dira. Antigorputz hauek bizitzaren lehen urteetan ekoizten dira ingurunean aurkitzen diren substantzien sentsibilizazioaren ondorioz, hala nola, elikagaiak, bakterioak eta birusak.\nA AA edo AO\nB BB edo BO\nRh odol talde sistema[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «Rh faktorea»\nRh sistema giza odolaren transfusioetan garrantziari dagokionez bigarren sistema da. Bost Rhesus antigeno nagusietan garrantzitsuena RhD antigenoa da, immunogenikoena delako. RhD negatibo diren pertsonetan ez da anti-RhD antigorputzik egoten, antigorputz hauek ez baitira naturan aurkitzen diren substantzien sentsibilizazioz sortzen. Hala ere, RhD negatibo direnek antigorputz hauek sor ditzakete sentsibilizazio baten ondoren, esaterako, haurdunaldian umekia eta amaren arteko odol transfusioaren ondorioz edo RhD positiboa den odol transfusio baten ondoren.\nABO eta Rh sistemen banaketa herrialdeka[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nABO eta Rh odol taldeen banaketa herrialdeka\n%37.4 %35.7 %8.5 %3.4 %6.6 %6.3 %1.5 %0.6\n%35 %37 %9 %4 %6 %6 %2 %1\n%40 %31 %8 %2 %9 %7 %2 %1\n%30 %33 %12 %6 %7 %8 %3 %1\n%38 %34 %8.5 %4.1 %7 %6 %1.5 %0.8\n%36 %34 %8 %2.5 %9 %8 %2 %0.5\n%35 %37 %8 %4 %6 %7 %2 %1\n%37 %35 %8 %3 %7 %7 %2 %1\n%30 %31 %20 %6 %4.5 %4.5 %3 %1\n%36 %37 %9 %3 %6 %7 %1 %1\n%27 %38 %15 %7 %4 %6 %2 %1\n%39 %32 %12 %3 %7 %5 %2 %1\n%39.5 %35 %6.7 %2.5 %7.5 %7 %1.3 %0.5\n%40 %26 %27 %7 %0.31 %0.19 %0.14 %0.05\n%32 %44 %16 %8 %0.15 %0.2 %0.1 %0.05\n%36.5 %22.1 %30.9 %6.4 %2.0 %0.8 %1.1 %0.2\n%47 %26 %9 %2 %8 %5 %2 %1\n%47.6 %26.4 %9.3 %1.6 %8.4 %4.6 %1.7 %0.4\n%32 %34 %17 %7 %3 %4 %2 %1\n%40 %36 %7.5 %2.5 %7 %6 %1.5 %0.5\n%29.9 %39.8 %19.9 %9.9 %0.15 %0.2 %0.1 %0.05\n%39 %36 %7.6 %2.5 %7 %6 %1.4 %0.5\n%34 %42.5 %6.8 %3.4 %6 %7.5 %1.2 %0.6\n%31 %32 %15 %7 %6 %6 %2 %1\n%36.2 %39.8 %6.6 %2.9 %6.0 %6.6 %1.1 %0.5\n%48 %24 %17 %4 %4 %2 %1 %0.23\n%32 %37 %10 %5 %6 %7 %2 %1\n%43.9 %25.9 %23.9 %6.0 %0.1 %0.1 %0.01 %0.02\n%29.8 %37.8 %14.2 %7.2 %3.9 %4.7 %1.6 %0.8\n%38 %32 %9 %3 %9 %6 %2 %1\nB odol taldeak India iparraldean eta Asia erdialdean du maiztasun handiena. Jatorrizko amerikar eta australiarretan bere gabezia erabatekoa zela uste da gizon europarra iritsi aurretik.\nA odol taldea Europa iparralde eta erdialdeko herrialdeekin erlazionatzen da, nahiz eta bere maiztasuna nahiko handia izan jatorrizko australiarretan.\nBeste odol talde sistema batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nLehen aipatu bezala 30 odol talde sistema desberdin ezagutzen dira, ABO eta Rh sistemak barne hartuta. Beraz, ABO eta Rh antigenoez gain, beste antigeno asko ere adierazten dira eritrozitoen gainazalean.\nBeste zenbait sistema:\nBeste sistema asko\nOdol talde sistema hauetako asko gaixoetan sistema horietako antigenoen aurkako antigorputzak aurkitu ondoren izendatu ziren.\nEsanahi klinikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nOdol transfusioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMedikuntza transfusionala hematologiaren adar espezializatu bat da, odol taldeen azterketaz arduratzen dena eta odol bankuekin batera odolaren eta odolaren beste deribatu batzuen transfusioa ahalbideratzen duena. Produktu hauek medikuak errezetatuak izan behar dira mundu guztian, botikak bezala.\nErreakzio hemolitiko akutuaren sintoma nagusiak.\nOdol bankuen zeregin nagusienetako bat, odol emaile eta hartzaileen odol taldea determinatzea da bateragarriak direla ziurtatuz, transfusioa segurua izan dadin. Odol bankuetan odol lagin guztiak behar den bezala identifikatuta eta etiketatu egon behar dute. Transfusioan erabilitako odola bateraezina bada hartzailearen odolarekiko, erreakzio hemolitiko akutu larria ager daiteke hemolisiarekin, hau da, eritrozitoen suntsipenarekin. Honetaz gain, giltzurrun gutxiegitasuna, shock eta heriotza ere gerta daitezke. Hau antigorputzek eritrozitoei erasotzen dietelako gertatzen da.\nTransfusioaren arriskuak minimizatzeko modurik egokiena gaixoak bere odola hartzea izango litzateke. Arriskua gutxitzeko beste modu bat, hartzailearen sueroa emailearen eritrozitoekin nahastu eta aglutinaziorik gertatzen den behatzean datza. Hala ere, hau ezin da egin larrialdi baten aurrean. Aglutinazioa ez bada ikusten begi hutsez, odol bankuetan mikroskopioz behatzen da. Aglutinazioa ageri bada, odol hori ezin zaio hartzaile horri eman.\nOdol talde arraroek hornidura arazoak izan ditzakete odol banku eta ospitaleetan. Esaterako, Duffy negatibo odol taldeak maiztasun handiagoa du jatorri afrikarreko pertsonetan, baina gainerako populazioarentzat odol talde arraroa denez, bere gabezia egon daiteke. Antzeko zerbait gertatzen da Rh negatiboarekin, munduko zonalde batzuetan, esaterako Asia ekialdean odol talde arraroa da eta bertara bidaiatu eta odola behar izanez gero, arazoak izan ditzakete mendebaldekoek.\nJaioberriaren gaixotasun hemolitikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «Jaioberriaren gaixotasun hemolitiko»\nHaurdun dagoen emakume baten umekiak berea ez den beste odol talde bat badu, amak odol talde horren aurkako antigorputzak sor ditzake. Hau, umekiaren odola amarenarekin kontaktuan jartzen bada gertatzen da, batez ere erditzean odoljarioren bat izaten bada. Honek haurdunaldi horretako edo ondorengo bateko jaioberrian gaixotasun hemolitikoa sor dezake.\nHaurdun dagoen emakume batek anti-RhD antigorputzak dituela jakinez gero, umekiaren odolaren azterketak egin daitezke bere odol taldea ezagutu eta gaixotasuna izateko arriskua duen jakiteko. Medikuntzan XX. mendean egin den aurrerakuntza garrantzitsuenetako bat gaixotasun honen prebentzioa da. Horretarako, anti-RhD antigorputzen eraketa eragozten da amarengan sendagai injektagarri bati esker.\nOdoletik deribatutako produktuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nOdol-emate bakoitzetik ahalik eta etekin handiena lortu asmoz, odol banku batzuk odola produktu desberdinetan banatzen dute. Produktu arruntenak eritrozitoak, odol-plasma, plaketak eta odol-plasma fresko izoztuak dira. Azken hau hilgarria izan daiteken koagulazio arazoa duten gaixoei ematen zaie, esaterako, gibel gaixotasun aurreratuan, antikoagulatzaileen gaindosian edo odol-hodi barneko koagulazio barreiatuan.\nGaur egun koagulazio faktoreak metodo errekonbinatzaile modernoen bidez sintetizatzen dira, gero hemofilian erabiltzeko. Honela, infekzioen transmisio arriskua gutxitzen da.\nEritrozitoen bateragarritasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nEritrozitoen bateragarritasun grafikoa\nO odol taldekoek bere talde berdinekoei emateaz gain, A, B eta AB taldekoei ere eman ahal diete; A eta B odol taldekoek aldiz, bakoitzak bere talde berdinekoei eta AB taldeari.\nAB odol taldea duten pertsonek, A eta B antigenoak dituzte eritrozitoen gainazalean eta beraz, ez dute antigeno horien aurkako antigorputzik. Hori dela eta, AB odola duen pertsona batek edozein odol taldetako odola jaso dezake, baina AB taldea dutenei bakarrik eman diezaioke bere odola.\nA odol taldea duten pertsonek, A antigenoa besterik ez dute agertzen eta B antigenoaren aurkako antigorputza izango dute. Beraz, pertsona hauek A eta O taldeko odola har dezakete eta A eta AB taldekoei eman diezaiekete.\nB odol taldea dutenek, B antigenoa ageri dute eritrozitoetan eta A antigenoaren aurkako antigorputza ere bai. Horregatik, odol talde hau duten pertsonek B eta O taldea dutenen odola jaso dezakete eta B eta AB dutenei eman.\nO odol taldea duten pertsonen odolean ez da inolako antigenorik agertzen, baina bai A eta B antigenoen aurkako antigorputzak. Ondorioz, O taldeko pertsonek beren odol talde berdina duten pertsonen odola bakarrik har dezakete eta edozein odol talderi eman diezaiekete beren odola, hau da, O, A, B eta AB taldekoei. Larrialdi egoera batean norbaitek odola behar duenean, O negatibo odola erabiltzen da.\nOdol talde desberdinen arteko bateragarritasuna\nO+ X X\nRh negatiboa den gaixo batek ez ditu anti-RhD antigorputzak izango aurretik sentsibilizatua izan ez bada. Rh positiboa den odola har dezake behin, baina hortik aurrera antigorputzak sortuko ditu. Bigarren aldiz Rh positiboa den odolarekin kontaktua izanez gero, erreakzio bortitz bat izango du gaixo horrek. Horregatik, Rh positiboa den odola ez da inoiz eman behar Rh negatiboa duten pertsonei. Hau gerta ez dadin, odol bankuek Rh negatiboaren hornidura egokia izan behar dute.\nMuturreko egoera batean, esaterako odol bankuan Rh negatiboaren hornidura amaitu bada, Rh positiboa den odola Rh negatibo diren adin ugalkorretik kanpo dauden emakume eta gizonei ematea posible izango litzateke, betiere anti-RhD antigorputzik ez dutela ziur egonez gero. Alderantzizko kasuan ez legoke arriskurik, hau da, Rh positibo diren pertsonei, Rh negatiboa den odola ematea zilegi da.\nPlasmaren bateragarritasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nHartzaileek odol talde berdineko plasma jaso dezakete, baina plasmaren kasuan hartzaile eta emaileen arteko bateragarritasuna eritrozitoenen alderantzizkoa da. AB odol taldea edozein odol taldeko pertsonarentzat da erabilgarria eta O odol taldea duten pertsonek edozein odol talde jaso dezakete, baina bere odol talde berdina dutenei bakarrik eman diezaiekete bere plasma.\nAnti-RhD antigorputzak ez dira oso ohikoak, orokorrean Rh positibo zein negatiboek ez baitute Rh-aren aurkako antigorputzik izaten plasman. Beraz, plasma ematerakoan ABO sistemaren bateragarritasuna begiratu behar da eta ez Rh-arena.\nEmaile eta hartzaile unibertsalak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nOdol edo eritrozitoen transfusioari dagokionez, O negatibo odol taldea dutenak emaile unibertsalak direla esaten da eta AB positiboa dutenak berriz, hartzaile unibertsalak. Aitzitik, kontzeptu hauek orokorrak dira, anti-A, anti-B eta anti-RhD antigorputzen aurrean bakarrik dira baliagarriak.\nSalbuespenen artean Bombay fenotipoa duten pertsonak daude. Pertsona hauek bi h alelo heredatu dituzte beren gurasoengandik. Ondorioz, ez dute A eta B antigenoen aitzindaria den H proteina ekoizten. Hori dela eta, beren odol talde berdina duten pertsonengandik bakarrik har dezakete odola.\nPlasma transfusioei dagokionez, egoera alderantzizkoa da. O odol taldekoa bere talde berdinekoei bakarrik eman daitekeen bitartean, AB taldekoa guztientzat da baliagarria.\nBihurpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]\n2007ko apirilean A, B, O eta AB odol taldeak beste odol talde batzuetan bihurtzeko metodo bat aurkitu zen entzimak erabiliz. Metodo hau esperimentala da oraindik eta odol hau ez da giza saiakuntzetan erabili. Bertan eritrozitoetako antigenoak deuseztu edo aldatu egiten dira. Honek plasmaren bateragarritasunean ez luke eraginik izango, baina honek ez dio gehiegi axola izan ere, plasmaren erabilera transfusioetan nahiko mugatua da.\n(Ingelesez) Odol talde sistemen taula. International Society of Blood Transfusion.\nOdol taldeei buruzko artikulua zientzia.net atarian. .


Zarauzko Idazleak - Joxean Agirre - Gizon bat bilutsik pasiloan barrena\nHorregatik, goizeko turnoko kamarerak pasiloan barrena odol arrastoa deskubritu eta bere herioan txilioka mundu guztia esnatu badu ere, nik lotan seko segitu dut eta dezente beranduago esnatu banaiz, hoteleko alarma jeneralari eman diotelako izan da, ze ez baitago ohe-buruan bertan jotzen duen sirena etengabeko hori entzungo ez duen gorrik.\nHan zeuden beste guztiak hormaren kontra zutik, albornoz beroetan abrigaturik batzuk eta pijama txukunekin besteak. Ni bakarrik egon naiz, horrela, bi ordu luzez, besteak ez bezala, pasiloko korrontean, eta nengoen egoeran galdeketari uko egitea hobe nuela pentsatzen ari nintzen, guztiz nerbioak hartuta bait nengoen, ertzain batek, erdi bilutsik nengoela jakinda ere, deklarazioak egitera eramateko eskua bizkarrean jarri didanean. Ez dakit zuzen zer gertatu den, baina nere onera itzuli naizenean, pasiloan itxoiten zeudenak ertzaina lurretik altxatzen ari ziren eta galdeketa gelara sartu nautenean, hilarekin bezainbat kezkatu dira uniformea baldresturik zeraman ertzain horrekin.\nNik behin eta berriz esan diet eta uste dut konprenitu dutela, ez dudala deklaraziorik egingo, harik eta alkohol trago bat eman diezadaten arte. Ez diot komisarioari esplikatu baina, baldintza normaletan eguerdia arte edaten ez badut ere, gaur bezala, nerbioak nitaz jabetzen direnean, ni ez naiz neu eta horrela nagoenean edozein fantasia konta bait diezaieket, nik bakarrik bait dakit nolakoa naizen kontrolik gabe hitzegiten hasten naizenean, isildu nahi eta ezin isildu.\nBien bitartean oraindainokoan esandakoa errepikatuko diet, nik ez dudala ezer entzun eta are gutxiago ikusi, ze zalapartaka gelara sartu diren arte lo bait nengoen, ertzainek berek ikusi duten bezalaxe.\nJendeak ordurako gure bueltan zirkulu bat eginik zuen, pasiloaren zabalerak permititzen zuen neurrian eta ertzainek bere uniformea txukuntzen segitzen zuen, hain zinez eta arreta haundiz, ze ez zela konturatuko baldin eta nik, esplikazio gehiagorik gabe, nere gelan arropak jantzi, azentsorea hartu eta aldegin banu. Baina ez nuen aldegin eta uniformea nola lisatzen zuen begira geratu natzaio, harik eta faltrikatik painuelo zuri bat atera eta kopetako izerdia igurtzitzean bi odol tanta ikusi dituen arte. Kolpetik antzaldatu egin dela esango nuke eta une batzuk lehenago neuk eskura emandako pistolarekin apuntatuz, azkar hormaren kontra jartzeko agindu dit deiadarka, eroturik bezala eta honela egon dira besteak ere, hormaren kontra zutik, komisarioa agertu den arte.\nHotelean ekipajea utzi eta atera egin nintzen, inorako berandu eta oherako goizegi zelakoan. Jendez beteriko edaleku batera jo nuen, gauez ez baititut leku hutsak soportatzen eta barraren izkina batean eseri nintzen. Argiek beren errainu zuriskak bideratzen zituzten gunean gizon bat ari zen pianoa jotzen. Ezpainetako zigarroaren keak begiak erre ez ziezazkion begiratzen zuen gora eta su puntu gorri horrekin markatzen zituen bere lagunen sarrerak. Nik pieza apenas ezagutzen nuen, entzun ere jende asko dagoen lekuetan apenas entzuten baitut audifonoarekin, baina komodo sentitzen nintzen. Ondoan, jendartera begira, tronpeta jotzen zuen gizonak begiratzen zuen lekura zuzendu nituen begiak; bospasei emakumeren zangoak ikus zitezkeen mahai baten azpitik, musikaren erritmoa markatuz. Whiskiari lehen tragoa jo eta begiak itxi nituen atseginez. Ireki nituenerako errealitatea difuminatzen hasia zegoen eta barraren kontra ikus nitzakeen aurpegi edo kokoteak, buru horien gainetik zurrunbilo bihurriak eginez argi gorri eta urdinetarantz zihoazen ke mataza arinak bezain irrealak zirela pentsatu nuen. Emakumeen zangoetara itzuli nintzen berriro eta galtzerdi beltz beretsuetan enfundaturik ere edo takoidun zapata antzekoekin erritmoa markatuz, zein desberdinak ziren pentsatuz geratu nintzen. Nerekin bizi izandako emakume bakanei eman nien errepasoa eta nerekin bizi gabekoren bat edo beste imajinatu nuen han eta haien ileak eta begiradak argi motel haien azpian zer distira izango zuketen galdegitera iritsi nintzaion neure buruari, baina erantzun zehatzik lortu gabe. Alkoholak bereziki eta musikak berak iragana ebokatzeko balio dutela ikasi nuen, baina ez ondorio zehatzetara iristeko, eta bakarrik ere, maitasuna eta zoriona gutxietsiz ere bizi daitekeela kalkulatzen ari nintzen, ni nengoen izkinaren bestekaldean gizonezko bat eserita ikusi nuenean. Testuinguru hartatik kanpo zegoela iruditu zitzaidan. uste dut gabardina jantzirik zeramala eta kea zerion kikara bati begira zegoen, hautsontzian ke arrasto paraleloa gorantza zerion zigarrokina berez erretzen ari zitzaion bitartean. Pasadizoko jendeak ikusmira galerazi zidanean, nekearen, alkoholaren edo bakardadearen eraginez pitin bat nahasten hasia ote nengoen galdegin nion neure buruari eta nengoen lekutik altxa eta edalontzia eskuetan nuela, barratik apartatu nintzen ikuspuntu hobeago baten bila. Gizonak han segitzen zuen kafearen eta zigarrokinaren ke paraleloei begira.\nArgiari hotsak darraion bezalaxe, atzerapen puntu batekin sentitu nuen gorputzean ebidentzia haren zirrara eta bihotza zabuka hasi zitzaidan. Bista lausotuz, bekokietaraino igotzen zitzaidan kolpe horien oihartzunak pausatzeko whisky hondarra irentsi nuen eta berriro eserita zegoen gizonarengana itzuli nintzenerako, emakume bat ari zitzaion makurtuta belarrira zerbait esaten. Gorriz eta beltzez jantzitako emakume haren zangoak nonbait lehenxeago ikusiak ote nituen susmoa pasa zitzaidan itzal bat bezala burutik eta sexua ere gorria eta beltza ote zuen galdegin nion neure buruari eta irrifarre tonto bat atera zitzaidala konstatatu nuen baso hutsari begira.\nDuela hogei urte nere obsesio nagusi izandako gizon hura, minigonaren itzalpean ezkutatzen ziren zango haien arkuera, insinuatzen zuten sexu beltz-gorria edo edalekua betean zegoen jendea nire asmazio huts zirela pentsatu nuen eta, amets batetik itzultzean euskarri finko eta material bat bilatzen dugunean bezalaxe, heldu nion gotorki esku artean nuen edalontziari eta beste whisky baten bila barrarantz itzultzea deliberatu nuen, gabardina besotik zintzilik emakume gorri-beltza zeraman gizona bere horretan kanpora bidean utziz.\nGeroztik ez naiz agerpen horretaz oroitu, harik eta ertzainen komisarioak sarjentoaren argazkia erakutsiz, ea ezagutzen nuen galdegin didan arte. Emakumea bai, bi ordu beranduago hoteleko nere zenbakiaren bila pasiloan barrena nindoanean gurutzatu nuen eta keinu lizun bat egin zidan pasadan, nik begiak itzuliko nizkion segurantzarekin atzeak kontoneatzen zituen bitartean. Begiak itzuli nizkion eta zango haiek nonbaitetik ezagutzen nituela pentsatzera iritsi banintzen ere, ez nuen sarjentoa hotel berean zegoenik sumatu ere egin, pitin bat edana bait nengoen eta emakume hura non ikusi ote nuen kalkulatuz, entzumenarekin batean memoria ere galtzen ari ote nintzen pentsatuz oheratu nintzen, audifonoa eta erlojua kendu ondoren.


Kalitatezko Osakidetza baten alde mobilizatuko dira gaur mahai sektorialeko sindikatu guztiak | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Publikoak Osasungintza Kalitatezko Osakidetza baten alde mobilizatuko dira gaur mahai sektorialeko sindikatu guztiak\nKalitatezko Osakidetza baten alde mobilizatuko dira gaur mahai sektorialeko sindikatu guztiak\nOsakidetza Mahai Seltorialean ordezkaturik diren sindikatu guztien Osakidetzak enplegu sortze eta egonkortze proposamen bat egin eta 2011ko Garapen Profesionalaren deialdiari berehalako irtenbidea eman dezan exigitzeko Bilbon manifestatuko dira gaur arratsaldeko 18:00etan.\nOsakidetza Mahai Seltorialean ordezkaturik diren sindikatu guztien irakurketa\nASKI DA! Kalitatezko Osakidetza baten alde, enplegua sortu\n«Ekainaren 4an egindako prentsaurrekoan salatu genuen Osasun Sailak Osakidetzako langileoi sistematikoki inposatzen dizkigun murrizketen ondorioz dugun egoera. Aldi berean, mobilizazioak iragarri genituen, etengabekoak eta gero eta handiagoak izango direnak. Izan ere, egin egingo ditugu, harik eta Osakidetzak enplegu sortze eta egonkortze proposamen bat egin eta 2011ko Garapen Profesionalaren deialdiari berehalako irtenbidea eman arte.\nGaur berriro hemen gara herritarren aurrean salatzeko nola gauden Osasun Publikoan 5 urteotako etengabeko murrizketak jasan ostean:\n3000 langile ebentual lanik gabe\nlangileko, 67 lan-ordu gehiago bataz beste.\n%20ko murrizketa benetako soldatan\n%10 gutxiago den osasun peltsonalak gero eta handiagoak diren beharrei aurre egiten die, lan gehiago eginez eta soldataren %20 gutxiago jasoz.\nEgoera honen aurrean, Osakidetzak osasun-profesionalei zuzendutako borondate-konsignak baino ez ditu proposatu (“egin gehiago gutxiagoarekin”). Errealitateak, aldiz erakusten du Osakidetzako langileok garela “gutxiagoarekin, ahal duguna egiten dugunok”.\nGauzak horrela, Osakidetza personal murrizketek sortutako asistentzia-hutsuneak disimulatu behar ditu publizitate kanpainen bidez. Horretarako, itxarote zerrendak eta Ospitaleetako eta Osasun Zentroetako estutasunak izkutatzen diren bitartean, Osakidetzak berrikuntza terapeutiko eta antolaketari dagozkionak aurkerten ditu (kirurgi teknika berriak, aurrerapen informatikoak …) oso lorpen handiak balira bezala, eta herritarren osasun arretaren gakoa lorpen horietan balego bezala.\nOsakidetza geu despistatu nahian dabil, murriztua eta desmotibatua dagoen pertsonala izanda, ezin baita inolaz ere sanitate publikoa hobetu, akaso ozta-ozta mantendu.\nOsakidetzako langileok jakin badakigu murrizketa horiek guztiek gutxitzen dutela ematen dugun zerbitzuaren kalitatea, gero eta handiagoa den lan zamari aurre egin behar baitiogu gero eta zaharragoak garen langileok.\nHori dela eta, Mahai Sektorialean gauden sindikatuok dei egiten diegu Osakidetzan dauden langileei eta herritar orori, ostegunean, ekainak 26, arratsaldeko 6etan Bilboko Bihotz Sakratutik aterako den manifestaziora joateko.»


Mundu mikroskopikoan ere 'ikasten' dela proposatu dute - Zientzia Kaiera\nMundu mikroskopikoan ere ‘ikasten’ dela proposatu dute\nPavloven baldintzatze klasikoaren bitartez amebak ikasteko gai direla proposatu du ikertzaile talde batek. Minbizian gertatzen den metastasi prozesua hobeto ulertzeko baliagarria izango delakoan daude zientzialariak.\nTxakur bat trebatzea eta software bat programatzea, funtsean, oso antzeko jardunak dira. Programazio batzuk oso sinpleak dira; baina badira kode gehiago behar duten programak, eta baita pazientzia gehiagoren beharra duten txakurrak. Beagle bat duten edo izan duten guztiek ondo dakite zeinen burugogorrak diren. Zoragarriak, baina temati hutsak.\n1. irudia: Estimuluen asoziazioan oinarrituta, baldintzatze klasikoa ikerketa prozesu askoren abiapuntua da. Arlo askotan gertatzen den arren, txakurren trebatzean oso ondo ikusten da horren eraginkortasuna. (Argazkia: Wyatt Ryan / Unsplash)\nTxuska halakoa zen ere. Bereziki lehen urteetan, ondo funtzionatzeko programa bakarra behar zuen:\n> IF gaileta dago, THEN kasu egin; ELSE jaramonik ez.\nHau da, baldin eta gailetatxoa badago, orduan jarri arreta; bestela, ez du merezi.\nDenborarekin, baina, eskua ixtea eta besoa altxatzea nahikoa zen Txuskaren arreta erakartzeko. “Tira, izan errealista eta utzi fantasiazko untxi hori bilatzeari: tipo horrek eskua altxatzen duen aldiro bertan gaileta bat dago!”. Txuskaren sistema eragilea mendean hartzeko programazio-estrategian, beraz, kodea zertxobait konplikatu zen.\n> IF gaileta dago, OR besoa gora, THEN kasu egin; ELSE jaramonik ez.\nHainbeste aldiz teorian eta praktikan ikusita ere, oraindik liluragarria da guztiz egiaztatzea baldintzapen klasikoan oinarritutako ikasketa prozesuren atzean dauden sinpletasuna eta eraginkortasuna. Ivan Pavlov zientzialari famatuak landutako proposamenari jarraiki, gaileta estimulu ez-baldintzatua izango litzateke, eta besoa altxatuta, berriz, estimulu baldintzatua.\nAsoziazioan oinarritzen den ikasketa hau nerbio sistema zentrala duten organismoetan gertatzen da; baina, egia esanda, norbaitek esango balizu hau ere organismo unizelularretan gertatzen dela, seguruenera zorotzat hartuko zenuke. Bada, aldatu txipa. Izan ere, eta hau benetan hala izan ala ez izan, modu oso serioan proposatu dute aukera hau Nature Communications aldizkarian argitaratutako artikulu batean. Ikerketa horretan, zientzialari talde batek proposatu du baldintzapen klasikoaren bidetik amebak portaera berriak ikasteko gai direla, estimuluen asoziazioan oinarrituta.\nJokabide hau zelula indibidualetan atzematen den lehen aldiz litzateke honakoa, ikerketa egin duten adituen arabera. Lehen aipatu bezala, orain arte soilik animalia konplexuetan ikusi izan den portaera da hau.\nKasu honetan, estimulu baldintzatu gisa eremu elektriko bat baliatu dute. Estimulu ez-baldintzatu gisa, berriz, konposatu kimiko espezifiko bat erabili dute (zehazki, peptido kimiotaktiko bat). Behin tresna hauek eskura izanda, 700 zelula baino gehiagoren ibilbideak aztertu dituzte. Bi espezie unizelular dira erabili dituztenak: Amoeba proteus eta Metamoeba leningradensis.\n“Emaitzek erakusten dute zalantzarik gabe organismo unizelularrak gai izan zirela estimuluen asoziazioaren bitartez portaera berriak ikasteko”, azaldu du artikuluaren egile nagusi Idelfonso Martinez de la Fuentek.\n2. irudia: Bi ameba espezie baliatu dituzte ikerketa egiteko. Horietako bat Amoeba proteus izan da –irudian–. (Argazkia: CBAS-CSIC)\nProposatu dutenaren arabera, zelulak gai dira migrazio zelularrari lotutako portaera hauek ikasteko eta denbora luzean gogoan mantentzeko: batez bestean, 45 minutuz mantendu da “oroimen” hau, 24 orduko ziklo batean. Ziklo horren ostean, oroimen hori galdu egiten dute.\nBai zelula libreen kasuan zein organismo plurizelularretako zeluletan ere, zelula-migrazioa funtsezko ezaugarria dela azaldu dute zientzialariek. Gizakien kasuan, migrazio horren adibide dira, esaterako, enbrioiaren garapenean zehar gertatzen den organoen eraketa, erantzun immunitarioa edota ehuntzen konponketa. Hain funtsezkoa izanik, prozesuan akatsak gertatuz gero ondorio larriak sor daitezke, besteak beste, adimen-atzeratasuna edota zenbait gaitz kardiobaskular. Minbiziaren garapenean ere garrantzitsua da zelulen mekanismo hau, funtsean, metastasia ere migrazio prozesu bat delako: tumore primario batetik beste tumore batera zelulek egiten duten bidea, hain justu.\nMinbiziaren aurkako irakaspenak\nMartinez de la Fuentek babestu du migrazio hori baldintzatzen duten prozesuak ezagututa aukera gehiago egongo direla “gaixotasun horri lotutako hilkortasuna nabarmenki gutxitzeko”. Are gehiago, eta mundu mikroskopikoan gertatzen den fenomeno hau ikertzen jarraituko duten arren, Martinez de la Fuentek aurreratu du haren ikerketa taldeak minbiziaren aurkako borrokan irekitzen den bidezidor hau urratzeari ere ekingo diola.\nZientzia artikuluan onartu dute momentuz fenomenoaren atzean dagoen prozesu molekularra ez dagoela azaltzerik, baina azalpenean epigenetikak pisu bat izan zezakeela proposatu dute: “Oraindik goizegi da zelulen baldintzapen asoziatibo hau azalduko duten prozesu molekularrak azaltzeko. Dena dela, memoria funtzional baten ebidentziak badira, eta prozesu epigenetikoetan gertatzen diren marka molekular egonkor askoren barruan kokatu daiteke memoria funtzional hori”, idatzi dute.\nCSIC erakundeko hiru institutuko eta Ben-Gurion Unibertsitateko (Israel) ikertzaileekin batera, Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko eta EHUko zientzialariek ere parte hartu dute ikerketan.\nIkerketa berari dagokionez, sare metaboliko konplexuen ikerketan abiatu ziren, ordenagailu bidezko azterketak eginda. Zehazki, ikusi zuten sare horien atzean Hopfield motako dinamikak egon zitezkeela. Konputazio neuronalean erabiltzen den Hopfield eredua sare konplexuetan gertatzen diren harremanak sinplifikatzeko modu bat da, bide horretatik sistema hori analizatu eta ondorioak atera ahal izateko.\nDe la Fuente, Ildefonso M. et al. (2019). Evidence of conditioned behavior in amoebae. Nature Communications, 10, 1; 3690. DOI: 10.1038/s41467-019-11677-w.\nArgitalpen-data: 2019/10/09 · Atala: Dibulgazioa, Kolaborazioak\nMinbiziaren loteria ankerra\nAmaia Portugal Dokumentazioa eta matematika baliatuta, minbiziaren kausak nagusiki ausazkoak direla kalkulatu dute Cristian Tomasetti eta Bert Vogelstein ikertzaileek. Gaitza […]\nArreta bideratzeko garunak darabilen mekanismoa argitu dute, neuronak argiztatuz\nJuanma Gallego Argiaren bitartez identifikatutako neuronei esker, zientzialariak gai izan dira arreta ahalbidetzen duen garuneko prozesu bat identifikatzeko. Sistema kolinergikoan […]\nTítulo: Ella persistió en la cienciaAutoras: Chelsea Clinton y Alexandra Boiger (ilustradora)Editorial: Philomel Books (recomendado de 4 a 8 años)Páginas: […]


LABek Gasteizko Legebiltzarreko Enplegu eta Gizarte politikako batzordera eraman du gizarte zerbitzuetako profesional falta eta arreta hobetzea | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Publikoak Zerbitzu Soziokomunitarioa LABek Gasteizko Legebiltzarreko Enplegu eta Gizarte politikako batzordera eraman du gizarte zerbitzuetako...\nLABek Gasteizko Legebiltzarreko Enplegu eta Gizarte politikako batzordera eraman du gizarte zerbitzuetako profesional falta eta arreta hobetzea\nLAB sindikatuak “Zaintza zaindu” lemapean gizarte zerbitzuen langile falta salatzeko kanpaina bat abiarazi zuen. Kanpaina honen ekimen garrantzitsuena otsailaren 19an burututako sinadura bilketa izan zen. Euskal Autonomi Erkidegoan 16.032 sinadura jaso eta Eusko Legebiltzarrean aurkeztu genituen adinekoen, adin txikikoen, aniztasun funtzionala dutenen zentroetan eta orokorrean gizarte zerbitzu guztietan, arreta duintasunez emateko langile gehiago aldarrikatzeko, eta aldi berean, Enplegu eta Gizarte Politikako batzordeari agerraldi eskaera egin zion.\nGaurko agerraldian, azpikontratatutako gizarte zerbitzuetan dagoen errealitatea azaldu diegu. Profesionalen eta zaindu beharreko pertsonen arteko proportzioak lan gainkargak sortarazten dizkigula eta zaintza pertsonalizatua eta kalitatekoa ematea bideraezina egiten zaigula azpimarratu diegu. Era berean, azaldu diegu langileok egin behar ditugun ahalegin handiek gure osasunak oso bizkor txarrera egitea eragiten duela, eta gihar eta hezurduren lesioak eta arazo psikologikoak era kezkagarrian handitzen ari direla azaldu diegu.\nHonez gain, zerbitzu hauen erabiltzaileen profila aldatu da. Horrek areagotu egiten du aspaldidanik bizi dugun egoera txarra. Horren gibelean arrisku psikosozialetako hainbat eragile gordetzen dira: zaintza-mailaren eskakizuna arrunt handia, lan erritmoak handiak, lan-kopuru handiegia, eta jazartze eta eraso jarrerak. Azkenik, gizarte-lanak gutxietsiak egoteak egoera okertu besterik ez du egiten, prekarietate eta iragankortasun mailak handiak, soldata apalak, urteko lanaldi luzeak,… ekarriz.\nAgerraldian, egunero bizi dugun errealitatea azaltzeaz aparte aldarrikapen konkretu bat egin diegu: gure lan baldintzak eta erabiltzaileek jasotzen duten arreta kalitatea hobetuko duen gizarte zerbitzu guztietarako ratioen dekretu berria. Dekretu horrek hurrengoa jaso beharko luke:\n\tLangile kopurua handitzea.\n\tProfilen eta funtzioen hedapena.\n\tErabiltzaile bakoitzari eskaintzen zaion dedikazio eta zerbitzu denbora igotzea.\n\tLangileen, erakunde sozialen eta erabiltzaileen parte hartzea, zerbitzu sozialetako langileen beharrekin loturiko ebaluazio, kudeaketa eta erabakietan.\nBatzordean agertu dugun helburua ez da gure arazoaren berri ematea bakarrik, baizik eta irtenbideak bilatzen hasteko abiapuntua jartzea ere. Jakin badakigu zaila dela egun bakar batean urteetako ibileraren ondorio diren arazoak aldatzea. Hala ere, guretzako urrats sendoak eta epe motzari begirakoak ematea premiazkoa da, gaur egun gizarte zerbitzu askotan ematen den pertsonal faltak suposatzen duen arazoari heltzeko.\nHorregatik, gaurko agerraldiaz aparte, eta Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako Aldundietan erregistratutako mozioetaz aparte, LABek dinamikarekin jarraituko du Eusko Legebiltzarrean ordezkaritza duten alderdi politiko guztiekin bilerak eskatuz, ratio dekretu berri baten alde egiteko konpromisoa har dezaten.


(«Wikipedia:Wikipediaren bost euskarriak» orritik birbideratua)\nWikipedian dihardutenek errespetuz eta gizalegez tratatu behar dute elkar. Gainerako wikilariak errespeta itzazu, baita haiekin bat ez zatozenean ere. Ez egin eraso pertsonalik, joka ezazu asmo onez, eta oro har jo ezazu gainerako wikilariak ere fede onez ari direla. Saihets itzazu edizio gerrak. Desadostasunik sortuz gero, saia zaitez eztabaidatzen eta adostasun batera iristen, eta gogoan izan ezazu 338.088 artikulu daudela Euskarazko Wikipedian lan egiteko eta eztabaidatzeko.\nAzken aldaketa 20 apirila 2018(e)an, 13:17(e)tan


4/2014 Legea, azaroaren 27koa, Oroimenaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutua sortzekoa\nErakundea: Euskal Autonomia Erkidegoa\nArgitalpena: EHAA, 2014/12/02, 230. zk.\n4/2014 LEGEA, AZAROAREN 27KOA, MEMORIAREN, BIZIKIDETZAREN ETA GIZA ESKUBIDEEN INSTITUTUA SORTZEKOA.\nEusko Legebiltzarrak azaroaren 27ko 4/2104 Legea, Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutua sortzekoa onartu duela jakinarazten zaie Euskadiko herritar guztiei.\nAutonomia Estatutuaren 9. artikuluan ezarrita dago zein den euskal botere publikoen jarduera gidatu behar duen funtsezko xedea, eta hor sartzen dira herritarren oinarrizko eskubide eta betebeharren erabilera egokia bermatzea, bizi-baldintzen hobekuntzaren aldeko politika bultzatzea, eta gizakien eta gizataldeen askatasuna eta berdintasuna zinezko eta benetako izan daitezen baldintzak eragitea eta oztopoak desagerraraztea.\nMemoria demokratiko bat gestionatzeak lotura zuzena du askatasuna, berdintasuna eta giza duintasuna bezalako balioak lehengoratzearekin eta bultzatzearekin. Herritarren eskubidea da memoria, ez betebehar bat. Gogoeta kritiko bat elkarbanatzeko borondateari erantzuten dio, giza eskubideen urraketa iraunkor eta sozialki traumatikoa ekarri zuten gure historia berriko gertaerei buruzko gogoeta kritiko bat.\nAzkeneko ehun urtean, euskal gizarteak gutxienez indarkeriak markatutako lau esperientzia traumatiko sufritu ditu: Gerra Zibila, diktadura frankista, ETAren terrorismoa eta legez kontrako antiterrorismoak.\nEzberdinak izanik ere, badute laurek lotura komun bat: bidegabeki jasandako sufrimendua, eta egoera okerrenetan ere bizikidetza demokratikoa eta giza eskubideen defentsan, bakean eta askatasunean oinarritutako gizarte bat eraiki eta defendatzeko ahalegina.\nBalio horiek garrantzi handiko ondare demokratikoa dira, gorde eta transmititu beharrekoak memoriaren eta bizikidetzaren politika publiko egoki baten bidez. Euskadin jasandako sufrimendu bidegabearen memoria gordetzea da egin daitekeen zerbitzurik onena etorkizunean bizikidetza duinago, justuago eta libreago bat izan dadin, baldin memoria hori era barneratzailean eta kausen berezitasuna haiek beren artean parekatu gabe mantenduz gordetzen bada; zerbitzurik onena irizpide kritikoz eraturiko gizarte batentzat, gizarte sendo batentzat gerraren, totalitarismoaren, terrorismoaren eta edozein indarkeriaren edo giza eskubideen urraketaren mehatxuaren aurrean.\nMemoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutua ekarpen bat da erronka historiko honentzat. Memoriak ahalbidetzen digu gertatutakoaren oroipena presente izatea. Memoria gertaera objektiboen erreferentzian oinarritzen da, oroitzen denaren parte diren gertaera objektiboetan, baina modu subjektiboan eratzen da pertsona bakoitzarengan. Ez dago bi memoria berdin-berdinak. Memoria publikoa, beraz, eraikitze gatazkatsu, dinamiko eta poliedrikoa da.\nMemoriaren politika publiko batek bi printzipio handi konbinatu behar ditu, batera ekarri. Alde batetik, erantzukizun etiko eta politikoa bereganatu behar du: oroitzea, oroitzapena egitea, elkarbanatzea eta transmititzea memoria demokratiko bat. Beste alde batetik, parte-hartzea eta pluralismoaren adierazpena bideratu behar ditu memoria eratzean.\nMemoriaren arteko elkarrizketa aske eta plural honen kudeaketak muga bakarra du: babestu behar ditu gutxieneko demokratiko batzuk. Urraketa-kategoria berdinen biktimek duten eskubide-berdintasunaren printzipioa aintzat hartuz, memoria ezin da erabili gertakariak baztertzeko eta erkatzeko. Ezta terrorismo, indarkeria edo giza eskubideen urraketaren ezein adierazpide legitimatuko lukeen historia bat berridazteko ere. Alderantziz, urraketa haien salaketarik sendoena da, giza duintasunaren goreneko baliori begira egiten baita, egia eta justizia helburu, baita balio horren ondorio diren eskubideei eta askatasunei begira ere.\nEusko Legebiltzarrean lortu berri diren zenbait adostasun garrantzitsurekin bat etorrita, memoriaren eta bizikidetzaren politika publikoak oinarrian izan behar du «biolentziaren bidegabekeriaren aitortzea, sortutako minaren eta biktimen duintasunaren aitortzea, biktima guztiek egiarako, justiziarako eta erreparaziorako eskubidea dutelarik». Biktima guztiek merezi dute, herritar guztiek bezala, memoriaren eskubidea.\nMemoriaren eta bizikidetzaren politikaren eginkizun nagusia ez da sufrimendua eguneratzera mugatzen, mina ez baita balio bat, eta ez da ulertu behar arrazoia ordezkatzen duen oroimenezko aginpide gisa. Sufrimendua esperientzia bat da eta haren lekukotasuna memoria demokratikoaren parte da. Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuaren eginkizun nagusiak erreskatatu, nabarmendu, oroitu eta transmititu behar ditu indarkeriazko gertakari larrien erdian duintasuna, berdintasuna, askatasuna... defendatzeko borrokatu ziren balio eta ahalegin demokratikoak.\nHaren lehen helburua da herritarren arteko elkarrizketa sortzaile bat bideratzea, sustatzea eta adieraztea, iraganeko esperientzia sozial eta politikoki traumatikoetan elkarrekin bizi diren memorien arteko elkarrizketa bat. Haren azken helburua da laguntzea agora bat eraikitzen, dinamikoa eta emankorra, plaza publiko bat, balioen topagune sozial bat, berdintasun maila handiagoak lortzeko. Askatasuna eta demokrazia.\nHoriek horrela, memoriaren eta bizikidetzaren politika publikoa ez da biktimei begira bakarrik egiten, herritar guztiei begira baizik, haien erantzukizuna eskatzen baitu. Horrela egiten ez bada, biktimak bakarrik gelditzen dira haien oroitzean eta biktima izan ez direnak memoria kolektibotik kanpo geratzen dira. Memoriaren, bizikidetzaren eta giza eskubideen institutu batek deuseztatu behar du biktimen eta herritarren arteko banaketa hori. Banaketa horrek egoera horretan ixten du biktima, betiko itxi ere, eta ikusle hutsa bihurtzen du herritarra. Memoriaren zentro batek ibilbide etiko bat iradoki behar du, herritarrek parte hartzeko ibilbide bat.\nMemoriaren eskubidea gizarte osoari dagokio, herritarrak dira-eta historiaren, oroipenaren eta memoriaren gordetzaile eta oinordeko naturalak. Ahazteak ezinezko egiten du errekonozimendua, iraganaren bertsio bat inposatzen du eta hutsune etiko bat sortzen du. Haren aurrean, herritarrek memoria demokratikoaren ezagutza historiko ez-neutral bat izateak bidea ematen du irizpide propioak lortzeko eta, gainera, libreago egiten ditu herritarrak.\nMemoriak gordetzen duen ondare demokratikoak oinarri izan behar du, gizartearen bizikidetza demokratikoarena; salaketa izan behar du, sufrimendu bidegabearen erantzuleena, eta bultzatzaile izan behar du, balio etiko eta printzipio demokratikoena.\nMemoriaren gestioa ezin da mugatu, bestalde, oroigarri, plaka, eskultura edo mural bat ipintzera edo data bat ezartzera. Oroitzeak ikusgaiak beharko ditu, bai, baina gogoeta bat gehitu beharko\nda memoriaren sorreraren, iraunkortasunaren eta indarraldiaren dinamismoaz. Hori da Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuaren desaio handienetako bat.\nEremu kontzeptual horretan, institutuaren eginkizun nagusia da gestionatzea egiari eta justiziari buruzko memoriaren balio demokratiko eta etikoak gordetzeko, ikertzeko, ezagutzera emateko eta haietan hezteko lana, baita bultzatzea eta bermatzea herritarrek ondare horren mantentze-lanetan parte har dezaten ere.\nAldarrikapen unibertsala inspiratu zuten giza eskubideen eta balioen sustapena eta defentsa tresna baliotsuenetako bat izango da Euskadin bizi izandako indarkeria traumatikoko esperientziak berriz gertatuko ez direlako bermea lortzeko.\nOso erro sakoneko uste sendoa da hori, garrantzi handiko legegintza-aurrekariak eta adierazpen instituzionalak dituena, nahiz eta egia den gertatu berriak direla, duela hamar urtetik honakoak.\nBiktimen eskubide berezien lehen arauketa, zehazki terrorismoaren biktimei dagokienez, Estatu mailan, Herritarren segurtasuna babesteari buruzko urtarrilaren 26ko 3/1979 Errege Lege Dekretuan aurkitzen da, eta, Euskadiko ordenamendu juridikoan, abuztuaren 4ko 221/1988 Dekretuan jasotzen den terrorismoaren biktimentzako laguntza-programan. Gerra Zibilaren garaitik datozen ondorioei erantzuteko, Eusko Jaurlaritzak onetsitako programak aipa daitezke, azaroaren 19ko 280/2002 Dekretuan eta otsailaren 14ko 22/2006 Dekretuan daudenak.\nAurreneko arau horiek garapen berezia izan dute, nahiz eta garapen hori, orokorrean, biktimen eskubide ekonomikoak arautzera zuzendu den, jasan dituzten gertaeren ondorioz sortutako premia materialak arintzeko.\n2000. urtean hasten da agertzen instituzioetan biktimen eskubide immaterialei buruzko kontzientzia, bereziki memoriarako eskubideari buruzkoa, horri bizikidetzaren eta demokraziaren printzipioen garapena batzen zaiola.\nIldo horretan, Eusko Jaurlaritzak egin zituen 2006ko Bake eta Bizikidetza Plana, Bakearen eta Giza Eskubideen Hezkuntzako Euskal Plana 2007an, zeinetik eratortzen baita 2008ko ekainaren 24an Giza Eskubideen Zuzendaritzak osatutako txostena, motibazio politikoko indarkeria egoeran gertatutako giza eskubideen urraketen eta sufrimendu bidegabeen biktimena, eta Bizikidetza Demokratikorako eta Indarkeriaren Deslegitimaziorako 2010eko Plana.\n2001 eta 2002. urteetan, Eudel Euskadiko Udalen Elkarteak hainbat agiri onetsi zituen, hala nola bizitzaren eta askatasunaren aldeko adierazpen instituzionala; gizon-emakume guztion bizitzarako, askatasunerako eta segurtasunerako eskubideen aldeko adierazpen etikoa, eta Euskadiko alkateentzako gutun irekia, udal-eremuan aniztasunaren defentsa bultzatzeko.\nGai honetan izandako aurrerapena legegilearen eskutik etorri da, hiru arau funtsezko egin baitira memoriarako eskubidea deinitzeko eta eskubide hori bizikidetza demokratikoaren sustapenerako\noinarrizko elementu gisa ulertzeko.\nLehenengoa, denboran, Oroimen Historikoaren Legea esaten zaiona da, Gorte Nagusiek onetsitako abenduaren 26ko 52/2007 Legea, zeinaren bidez eskubideak aitortzen eta zabaltzen baitira eta neurriak ezartzen Gerra Zibilaren eta diktaduraren garaian jazarpena edo indarkeria sufritu\nzutenen alde. Lege horretan ezartzen dira biktimek erreparazio moralerako eta memoria berreskuratzeko dituzten eskubideak, eta benetako politika publiko gisa deinitzen da balio eta printzipio\nBigarrena denboran, Eusko Legebiltzarrak onetsitako ekainaren 19ko 4/2008 Legea da, Terrorismoaren Biktimei Aitorpena eta Erreparazioa Egitekoa. Horretan, zioen azalpenaren zati bat eta II. titulua printzipio horiek azaltzeko baliatzen dira, eta titulu horretan inkatzen da biktimen\neskubideen sailkapen bat, honako hiru maila hauek bereiziz: titulartzat biktimak bakarrik dituz-\nten eskubideak, horien artean sartzen direlarik justiziarako, duintasunerako, erreparaziorako eta parte-hartzerakoak; biktimek eta gizarteak partekatzen dituzten eskubideak, hala nola egiarako eta memoriarako eskubidea; eta hirugarren eskubide-maila bat, euskal herritarrei dagozkien eskubideak, horien artean arautzen direlarik bakerako, askatasunerako eta bizikidetzarakoak.\nAzkenik, aipatu behar da Gorte Nagusiek onetsitako irailaren 22ko 29/2011 Legea, Terrorismoaren Biktimen Aitorpenerako eta Babes Integralerakoa. Horren arau-multzoan adierazten eta arautzen dira terrorismoaren biktimen memoriarako, duintasunerako, justiziarako eta egiarako eskubideak.\n1. artikulua.– Sorrera eta izaera.\n1.– Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutua sortzen da, izaera administratiboko organismo autonomo gisa. Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio instituzionalean sartuta dago, nortasun juridiko propioa eta jarduteko gaitasun osoa ditu, beraren politika publikoaren garapenari dagokion jardun administratiboa deszentralizazio-erregimenean gauzatzeko, politika hori datzalarik giza eskubideen bermean, bultzadan eta garapenean, memoriaren sustapenean eta bizikidetza demokratikoaren aurrerapen eta garapenean, lege honetan izendatzen zaion helburuari dagozkion baldintzetan.\n2.– Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutua arautuko da lege honetan xedatutakoaren, Euskal Autonomia Erkidegoan izaera administratiboko erakunde autonomoei aplikagarri zaien arautegiaren eta bere estatutuen bidez. Estatutuak Eusko Jaurlaritzaren dekretu bidez onartuko dira, Zuzendaritza Kontseiluak aldez aurreko txostena eginda, eta institutua atxikitzen zaion sailak proposatuta.\n3.– Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutua memoriari eta bizikidetzari buruzko politika publikoa bultzatzeko ardura eta eginkizunak esleituak dituen Administrazio orokorreko sailari atxikitzen zaio, institutuaren egitura organikoa ezartzen duen dekretuak zehaztutako moduan.\n1.– Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuak Euskal Autonomia Erkidegoan izango du egoitza.\n2.– Institutuak bere jarduerak sustatuko ditu Autonomia Erkidegoko herrietan edo Autonomia Erkidegotik kanpo, bereziki beren zirkunstantzia historikoengatik erakundeari izendatu zaion helburuari dagokionez sinbologia berezia duten toki jakin batzuetan. Horretarako, behar diren lankidetza-hitzarmenak sinatuko ditu instituzio publikoekin edo entitate pribatuekin. Bere presentzia isikorako lekua aukeratzerakoan, aintzat hartuko du komunikabide onena non den eta herritarrek\nharen jarduerak irisgarrien non dituzten.\n3. artikulua.– Helburua.\n1.– Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuaren helburua da parte hartzea diseinatzen, sustatzen, garatzen eta gauzatzen euskal gizartearen askatasunaren aldeko borrokaren, giza eskubideen bermearen eta bizikidetza demokratikoaren oroimenean funtsezkoak diren balio etikoei eta printzipio demokratikoei buruzko politika publikoa.\n2.– Institutua lan egingo du, gure herriak askatasuna eta demokraziaren garapena defendatzen hainbat hamarkadatan mantendu duen prozesua gogoan, etengabeko oroitzapena egin dadin herritarrek prozesu hura ezagutzea, ulertzea eta kontzientzia hartzea bermatzen duten balio politiko eta sozialez.\n3.– Institutuak lan egingo du gordetzeko, garatzeko eta zabaltzeko memoriak eragin duen ondare kolektiboa, bizikidetza demokratikoaren oinarri diren balioen eta printzipioen defentsarena, biktimen lekukotasunean alderdi ordezkaezin bat duena.\n4.– Institutuak bultzatu egingo du giza eskubideak eta bakearen balioak zabaldu, sustatu eta defendatzeko lana.\n4. artikulua.– Eginkizunak.\n1.– Institutuaren eginkizun nagusia izango da aurreko artikuluan izendatzen zaion helburuari\nburuzko politika publikoa koordinatzea. Horretarako, Autonomia Erkidegoko sektore publikoan dauden organo, zerbitzu edo entitateen jarduna koordinatuko du, deinitu den politika publikoarekin zerikusia duen bezainbatean, eta kooperazioa eta lankidetza bultzatuko du beste edozein administrazio edo instituzio publikorekin.\n2.– Institutuak arreta berezia jarriko du bere eginkizunak betetzerakoan instituzio publikoekin eta izaera pribatuko entitateekin eta haren eginkizunetan interesa duten elkarteekin lankidetzan jarduteko, gizartearekin ahalik harreman handiena izateko bidea bermatuz.\n3.– Institutuak honako eginkizun hauek izango ditu:\na) Oroitzapena: programak, argitalpenak eta jarduera akademiko eta kulturalak antolatuz, baita bestelako ekitaldi batzuk ere, gizarte demokratiko eta aske baten eraketan garrantzia izandako pertsona eta gertaeren lekukotasuna eta memoria bizirik mantenduko dituztenak.\nb) Kontserbazioa: Euskadiko memoria demokratikoaren ondarea gordetzeko lana eginez haren euskarri material guztietan.\nHorretarako, bere jardueran aintzat hartuko du memoriari lotutako elementu eta lekuei buruzko informazio-funtsak eta inbentarioak sortu eta mantentzea, direla ondasunei, gune isikoei, gizarte-inguruneei edo identiikazio eta aitorpen sozialerako balio duten beste batzuei buruzkoak.\nc) Ikerketa: ikerketa sustatuz eta instituzioekin, entitate espezializatuekin eta gogoeta-foroekin lankidetzan arituz, ikerketaeta azterketa-lanen bidez benetako informazioa eta datuak biltzeko behar diren dokumentazio-azpiegiturak sortuko dira. Ikerketaren bidez, ahalbidetuko da memoria eta bizikidetza eraikitzea, memoria zabaltzea eta komunikatzea.\nd) Heziketa: bizikidetzaren eta memoriaren oinarrizko printzipioak pertsonaren oinarrizko eskubideen aitorpenaren eta errespetuaren gainean inkatuz, bai hezkuntza-komunitatean eta bai eskubide\nhorien urraketak jasateko edo eragiteko arriskua izan dezaketen edo birgizarteratze-prozesuen beharra duten kolektiboetan.\ne) Parte-hartzea eta zabalkundea: memoriaren ondarea Administrazioak herritar guztiei modu irisgarrian bermatu beharreko eskubidetzat hartuz.\nf) Integrazioa: elkarlana eta komunikazioa sustatuz institutuaren helburuen antzekoak edo osagarriak dituzten instituzioen eta entitate publiko eta pribatuen artean, kooperaziorako eta lankidetzarako behar diren protokolo eta hitzarmenak sinatuz memoriaren eta bizikidetzaren azpiegituren sare bat sortzeko, bertan integra daitezen institutuaren helburuekin bat datozen era guztietako zentroak.\ng) Kontsulta: institutuaren helburuarekin zerikusia duten gaiei buruzko txostenak eginez, administrazio publikoek eskatuta.\n5. artikulua.– Iraungitzea.\nInstitutuaren iraungitzea legez onetsi beharko da. Legean ezarri beharko dira Autonomia Erkidegoko Administrazio Publikoa institutuaren langilerian, ondarean, eskubideetan eta betebeharretan subrogatzeari buruzko neurriak.\n6. artikulua.– Gobernu-organoak.\nMemoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuaren gobernu-organoak honako hauek dira:\nb) Zuzendaritza Kontseilua.\n7. artikulua.– Lehendakaritza.\n1.– Gobernuko kide bat izango da institutuko lehendakaria, Gobernu Kontseiluak izendatuta.\n2.– Institutuko lehendakaria izango da haren ordezkari gorena, eta, orobat, berari dagokio institutua Gobernuaren plangintzarako eta politika orokorrerako ildo nagusietara egokitu dadin sustatzea, Zuzendaritza Kontseiluko lehendakari izatea, haren bilkuretara deituz, bilkuretako gai-zerrenda ezarriz, bilkurak zuzenduz, erabakiak hartzean gerta litezkeen berdinketak bere kalitateko botoarekin ebatziz eta hartutako erabakiak betetzen direla zainduz.\n8. artikulua.– Zuzendaritza Kontseilua.\n1.– Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuaren Zuzendaritza Kontseiluko kideak, institutuko lehendakariaz eta zuzendariaz gain, honako hauek izango dira:\na) Autonomia Erkidegoko Administrazio Publikoaren hamalau ordezkari, institutua atxikita dagoen sailak Administrazioko goi-kargudunen artetik hautatu ondoren izendatuta.\nb) Legebiltzarra ordezkatuko duten lau legebiltzarkide, haren Osoko Bilkurak ordezkaritza horretan ahal den adostasunik handiena eta aniztasuna bilatuz hautatuta.\nc) Foru-instituzioen hiru ordezkari, foru-aldundi bakoitzak bere diputatu-kontseiluko kideen artetik bat hautatu ondoren izendatuta.\nd) Euskadiko udalen hiru ordezkari, Euskal Autonomia Erkidegoan kide gehien dituen udal-elkarteak alkateen artetik hautatu ondoren izendatuta.\ne) Hiru kide independente, Eusko Legebiltzarrak memoria sustatzen eta askatasun zibikoak eta elkarbizitza demokratikoaren printzipioak defendatzen itzal handia duten pertsonen artetik hautatu ondoren izendatuta.\n2.– Artikulu honen 1. zenbakiko a) idatz-zatitik d) idatz-zatira arte –biak barne– aipatu diren Zuzendaritza Kontseiluko kideek beren izaerari eutsiko diote bakoitzak bere instituziokoa izaten jarraitu behar duelako baldintza betetzen duten bitartean, salbu eta hautatzeko eskumena duen organoak ordeztea erabakitzen badu.\n3.– Artikulu honen 1. zenbakiko e) idatz-zatian aipatutako Zuzendaritza Kontseiluko kide independenteak lau urterako hautatuko dira, eta berriro hautatzeko aukera egongo da.\n4.– Zuzendaritza Kontseiluko kideak hautatzeko gaitasuna duten instituzioetako batek adierazten badu kontseiluan parte hartzeko asmorik ez duela edo kideak dagokion epean hautatzen ez baditu, hautatu egin diren kideekin eratuko da organoa, hurrengo zenbakian aurreikusitako izendapena egin ondoren. Kiderik hautatzen ez duen instituzioak edozein unetan egin ahalko du hautaketa geroago.\n5.– Aurretik egin beharreko hautaketak jaso ondoren, dekretu bidez izendatuko dira institutuaren Zuzendaritza Kontseiluko kideak.\n6.– Zuzendaritza Kontseiluaren bilkurako gai-zerrendako punturen batean hala komeni bada, lehendakariak, Zuzendaritza Kontseiluarekin adostuta, bilkuran parte hartzera gonbidatu ahalko ditu, hitza dutelarik baina botorik gabe, beste instituzio, administrazio eta entitate publiko edo pribatu batzuen ordezkariak, baldin haien eginkizunak interesgarriak badira puntu hori tratatzeko.\n7.– Zuzendaritza Kontseiluko kideen artetik aukeratuko da institutuko lehendakariordea, eta berak bakarrik ordeztuko ahalko du lehendakaria haren eginkizunetan, aldi bateko absentziarik izanez gero.\n8.– Zuzendaritza Kontseiluko idazkari izateko eginkizuna kontseiluari atxikita dagoen eta funtzionario-harremana duen pertsona bati izendatuko zaio. Idazkariari dagokio deialdiak egitea, lehendakariaren aginduz; bilkuren aktak egitea; hartutako erabakien ziurtagiriak ematea, lehendakariaren oniritziarekin; organoaren dokumentuak jagotea, eta institutuaren organoei lege-gaietan aholku ematea. Idazkari-eginkizunerako nahikoa bitarteko jarriko da, adierazi diren zereginak bete ahal izan daitezen.\n9. artikulua.– Zuzendaritza Kontseiluaren eginkizunak.\n1.– Zuzendaritza Kontseilua da institutuaren jardueraren antolaketa orokorra inkatzen duen\norganoa, haren lehentasunak onetsiz eta izendatuta dauzkan eginkizunak betetzeko hobekuntza-proiektuak onetsiz; berari dagokio haren jarduera planiikatu aurretik informazioa jasotzea,\neta izendatu zaizkion helburuak lortzeko behar diren baliabideak zenbatestea.\n2.– Bere eginkizunak betez, Zuzendaritza Kontseiluak urtero onesten ditu institutuaren aurrekontuen aurreproiektua, ekitaldi bakoitzeko jardueraren plangintza eta bere jardunaren ildo eta jarraibide orokorrak.\n3.– Bereziki, Zuzendaritza Kontseiluari dagokio:\na) Aldez aurretik informazioa jasotzea institutuak aurrera eraman beharreko programa eta jardueren diseinuari buruz, horiek ekitaldiko jardueraren plangintzan sartuta ez daudenean.\nb) Baimena ematea protokoloak, kooperazio-hitzarmenak eta lankidetzarako akordioak sinatzeko instituzioekin, administrazioekin eta izaera publiko edo pribatuko entitateekin.\nc) Onestea administrazio publikoen eskariz egiten diren txostenak.\nd) Txostena egitea, nahitaez, institutuaren estatutuen proiektuari buruz.\n10. artikulua.– Zuzendaritza Kontseiluko kideak.\nLehendakariari izendatutako eginkizunak gorabehera, Zuzendaritza Kontseiluko gainerako kideen eginkizunak organo kolegiatu baten parte direnek berez dituztenak dira, eta, bereziki, lehendakariari proposatzea gai-zerrendan sartzeko puntuak, bilkuretara joatea eta eztabaidetan parte hartzea, kontseiluari aurkeztea egoki iritzitako proposamenak, kontseiluaren ezohiko bilkurara deitzeko ekimena baliatzea hala irizten diotenean zortzi kontseilukidek gutxienez, botoa ematea eta hura azaltzea, eta idatziz boto partikularrak aurkeztea edo emandako botoa azaltzea hartzen diren erabakiei buruz.\n11. artikulua.– Zuzendaritza Kontseiluaren bilkuren deialdia eta bilakaera.\n1.– Zuzendaritza Kontseiluak gutxienez hiru hilean behin egingo du ohiko bilkura, baita lehendakariak hartara deitzen duen guztietan ere. Ustekabeko eta urgentziazko egoeretan, ezohiko bilkuretara deitu ahalko da.\n2.– Zuzendaritza Kontseiluaren bilkuretarako deialdia gutxienez hamar egun baliodun lehenago jakinarazi beharko zaie kontseilukideei ohiko bilkuren kasuan, eta hiru egun baliodun lehenago ezohikoen kasuan, jakinarazpenari erantsita bilkurako gaiak tratatu eta erabakitzeko beharrezkoa den dokumentazioa.\n3.– Zuzendaritza Kontseiluaren bilkura baten eraketa baliozkoa izan dadin, lehen deialdian beharrezkoa izango da kontseilukideen gehiengo osoa bilkuran egotea; eraketa bigarren deialdian baliozkoa izateko, gutxienez zortzi kidek egon beharko dute bilkuran.\n4.– Erabakiak bilkuran dauden kideen gehiengo soilez hartuko dira eta aurretik gai-zerrendan sartutako puntuei buruzkoak izango dira, bilkuran dauden guztiek urgentetzat jotzen dituzten kasuetan izan ezik.\n12. artikulua.– Institutuko Zuzendaritza.\n1.– Institutuko zuzendaria Administrazioko goi-karguduntzat hartuko da, eta haren izendapena, kargugabetzea, zerbitzu-harremana eta araubide juridiko aplikagarria Jaurlaritzari buruzko ekainaren 30eko 7/1981 Legearen 29. artikuluan ezarritakoaren araberakoak izango dira, eta Administrazioarekin zerbitzu-harreman hori duenari aplikagarri zaion gainerako araudiaren araberakoak.\n2.– Institutuko zuzendariari ondoko eginkizunak betetzea eta gauzatzea dagokio:\na) Institutuaren jarduera zuzentzea.\nb) Urtero institutuaren hurrengo ekitaldiko jardueraren argitalpena prestatzea eta Zuzendaritza Kontseiluari proposatzea urteko azken bilkuran.\nc) Institutuaren aurrekontuen aurreproiektua egitea eta Zuzendaritza Kontseiluari proposatzea.\nd) Institutuaren proiektu eta jarduketak lantzea, haiei buruzko informazioa edo erabaki-proposamena aurkeztea Zuzendaritza Kontseiluari, baldin hark aldez aurretik ezagutu edo ontzat eman beharrekoak badira lege honen 10. artikuluaren arabera.\ne) Zuzendaritza Kontseiluak hartutako erabakiak gauzatzea eta betetzea, hartarako beharrezkoak diren ebazpen edo egintza administratiboen bidez.\nf) Institutuaren zerbitzuen zuzendaritza eta ikuskapena, eta haren langileriaren antolaketa, kontrol eta zuzendaritza, langileak motibatuta egon daitezen eta institutuaren helburuetan parte har dezaten saiatuz.\ng) Institutuaren gastu eta ordainketak agintzea. Antolakuntza eta Jarduera Araudiak lehendakariarentzat edo Zuzendaritza Kontseiluarentzat gorde ahalko du gastu eta ordainketak agintzeko eginkizuna, zehazten dituen zenbateko batzuetatik gora.\nh) Institutuaren helburuak lortzeko beharrezkoa den beste edozein eginkizun, baldin beste organo bati espresuki esleituta ez badago, eta orobat lehendakariak edo Zuzendaritza Kontseiluak espresuki agintzen dizkion egintza zehatzen gauzatze materiala.\n13. artikulua.– Egitura organikoa.\n1.– Institutuaren Antolakuntza eta Jarduera Araudiak, zeina Jaurlaritzaren dekretu bidez onetsiko baita, lege honetan institutuaren antolaketa, egitura eta funtzionamenduari dagokion guztiaz aurreikusten dena garatuko du, honako muga hauekin:\na) Zuzendari-albokoaren kargua sortzea arautuko du, institutuari izendatutako eginkizunetakoren baten garapen tekniko eta espezializaturako eskudantziak dituela kargudun horrek.\nb) Institutuko zuzendariari eta zuzendari-albokoari dagozkien izendapenak bakarrik hartu ahalko dira goi-kargudunen izendapentzat.\nc) Ebazpenak eta egintza administratiboak institutuko lehendakariak eta zuzendariak eman ditzakete bakarrik.\n2.– Institutuaren antolakuntzak kontuan hartuko du tratamendu espezializatu eta bereizia izan beharko dutela ondoko gaiekin zerikusia duten eginkizunek:\na) Institutuaren kudeaketa administratiboa, ekonomikoa eta giza baliabideena.\nb) Kontserbazio, dokumentazio, ikerketa eta heziketaren arloko eduki tekniko bereziko eginkizunak.\nc) Helburutzat oroitzapena duten eginkizunak, eta, memoriari eta bizikidetzari dagokienez, haien sendotzea, herritarren parte-hartzea eta zabalkundea bilatzen dituztenak.\nLANGILEAK ETA BALIABIDE EKONOMIKOAK\n14. artikulua.– Institutuko langileak.\n1.– Erakunde autonomoko langileen araubidea Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio orokorreko langileen araudia izango da.\n2.– Sartzeko prozedura Euskal Autonomia Erkidegoko gainerako langile publikoei ezartzen zaien bera izango da, eta publizitate-, berdintasun-, merezimendueta gaitasun-printzipioak bermatuko ditu.\n3.– Institutuko lanpostuak Euskal Autonomia Erkidegoko administrazio publikoetako langileek beteko dituzte, lanpostu bakoitzari izendatzen zaizkien eginkizunen izaeraren arabera.\n15. artikulua.– Baliabide ekonomikoak.\nInstitutuak ondoko baliabide ekonomikoak izango ditu bere helburuak betetzeko:\na) Autonomia Erkidegoko Aurrekontu Orokorretan urtero egindako diru-izendapenak.\nb) Tasak, prezio publikoak eta ondasun eta eskubideetatik datozen era guztietako produktu eta errentak eta beraren jardueraren ondoriozko diru-sarrera arruntak eta ezohikoak, barruan sartzen direlarik institutuaren aurrekontuen gain emandako diru-laguntzen onuradunek betebeharrak ez betetzeagatik izapidetutako itzulketa-prozedurei dagozkien izaera publikoko diru-sarrerak.\nc) Harentzat emaniko diru-laguntza, ekarpen eta dohaintzak.\nd) Esleitu lekiokeen beste edozein baliabide.\nARAUBIDE JURIDIKOA ETA KONTROLA\n16. artikulua.– Araubide juridikoa.\n1.– Erakundearen erregimen juridikoa izango da Euskadiko Ogasun Nagusiaren Antolarauei buruzko Legearen testu bategina onartzen duen azaroaren 11ko 1/1997 Legegintza Dekretuaren III tituluko II kapituluan ezarritakoa.\n2.– Institutuaren organoen egintza eta ebazpenen aurka Herri Administrazioen Araubide Juridikoaren eta Administrazio Prozedura Erkidearen Legean aurreikusitako errekurtso administratiboak jarri ahalko dira.\n3.– Institutuko lehendakariaren egintza eta ebazpenekin amaituko da administrazio-bidea.\n4.– Institutuko lehendakariari dagokio haren organoen egintzak bere kabuz berrikustea. Lehendakariari dagokio, halaber, gai zibiletan eta lanekoetan aurretiko erreklamazioak ebaztea, eta Antolakuntza eta Jarduera Araudian aurreikusi ahalko da eginkizun hori institutuko zuzendariari esleitzea espresuki.\n17. artikulua.– Aurrekontua eta kontabilitate-araubidea.\n1.– Aurrekontu-araubidea, ekonomiko-inantzarioa, kontrol ekonomikokoa, kontabilitatekoa, eta\norokorrean, Euskal Herriko Ogasun Orokorrarenak diren arloei dagokiena, izango da erakunde autonomoentzako ezarriko dena.\n2.– Bereziki, institutuaren ondareari eta kontratazioari dagokienez, Euskal Autonomia Erkidegoko ondareari buruz indarrean dagoen legedia eta administrazio publikoen kontratuetarako arau orokorrak bete beharko dira.\n3.– Institutuak bere aurrekontuen aurreproiektua egin eta onartuko du urtero, Administrazio orokorreko organo arduradunek aurrekontu arloan emandako arau eta jarraibideekin bat etorrita, eta dagokion sailari bidaliko dio Euskal Autonomia Erkidegoko Aurrekontu Orokorren proiektuan sar dezan.\n18. artikulua.– Legebiltzarraren kontrola.\nInstitutuko zuzendariak agerraldia egingo du Eusko Legebiltzarreko dagokion batzordean, gutxienez urte bakoitzaren hasieran, erakundearen aurreko ekitaldiko jardueraren betetze-mailari buruz informatzeko eta hurrengo urteari dagokion plangintza azaltzeko.\nLEHEN XEDAPEN GEHIGARRIA.– Jardueren hasiera.\n1.– Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuak bere jarduerei ekingo die, atxikita dagoen Administrazio orokorreko sailaren organo goren titularraren agindu bidez, lege hau indarrean sartzen denetik sei hilabeteko epean gehienez ere.\n2.– Institutuak bere jarduerei ekiten dien ekitaldi ekonomikorako aurrekontua Jaurlaritzak onetsiko du, beharrezkoak diren egokitzapen eta aldaketak egin ondoren, eta horren berri emango dio Eusko Legebiltzarreko dagokion batzordeari.\n3.– Institutuaren giza baliabideen hasierako kopuruak beraren jarduerei ekiteko bidea bermatuko du, izendatu zaizkion eginkizunek berezkoak dituzten eskakizun teknikoen araberako hornidura duelarik.\nBIGARREN XEDAPEN GEHIGARRIA.– Gastuak.\nZuzendaritza Kontseiluko kideek eskubidea izango dute beren eginkizunak betetzen jardutearen ondorioz benetan egindako gastuen ordaina bakarrik jasotzeko, Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazioan aplikatzekoa den arauaren arabera.\nHIRUGARREN XEDAPEN GEHIGARRIA.– Beste entitate batzuetako ordezkaritza.\n1.– Harreman eta koordinazio instituzionala bermatzeko, Eusko Jaurlaritzaren edo Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Publikoaren ordezkaritza egon behar duenean Memoriaren, Bizikidetzaren eta Giza Eskubideen Institutuaren xede sozial bera edo haren osagarria duten instituzio, erakunde edo entitateetan, ordezkariak lege honen 8.1.a artikuluan aurreikusi diren Zuzendaritza Kontseiluko kideen artetik hautatuko dira, eta ordezkarien artean egongo da zuzendaria ere.\n2.– Bereziki, aurreko paragrafoan ezarritakoa aplikatuko da Terrorismoaren Biktimen Aitorpenerako eta Babes Integralerako irailaren 22ko 29/2011 Legearen 57. artikuluan arautzen den zentroa garatzearen ondorioz Eusko Jaurlaritzaren edo Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Publikoaren ordezkaritza osatuko duten pertsonak hautatu behar direnean.\nLege hau Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratu eta hogei egunera sartuko da indarrean.\nVitoria-Gasteiz, 2014ko azaroaren 28a.


Tabernak Iruñeko Alde Zaharrean. Artxiboko argazkia: EFE\nPandemiaren hedapena gelditzeko asmoz, jatetxeetan eta gaueko aisialdiko establezimenduetan sartzeko covid ziurtagiri digitala erakustea derrigorrezkoa izatea nahi du Nafarroako Gobernuak, eta gaur ostalarien ordezkariekin bildu da bere asmoen berri emateko.\nLitekeena da Maria Chiviteren Gobernuak ostiral honetan bertan jotzea Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusira neurri hori indarrean jarri ahal izateko baimena lortzeko.\nZURE INTERESEKOA IZAN DAITEKE: Nola lortu dezaket covid ziurtagiri digitala?\nNacho Calvo Nafarroako Ostalaritza eta Turismo Elkarteko idazkari nagusiak azaldu duenez, ostalarien sektorea Gobernuarekin elkarlanean aritzeko prest agertu da, baina neurri hori ezarri aurretik zenbait aldaketa egiteko eskatu dute.\nHasteko, covid osasun agiria 50 pertsona baino gehiagorentzat tokia duten jatetxeetan soilik eskatu beharko litzatekeela adierazi dute, eta diskoteken kasuan, 24:00etatik aurrera, eta ez 22:00etatik aurrera, Eusko Jaurlaritzak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan egin nahi duen moduan.\nCalvok zehaztu duenez, neurri horrek ez du eraginik izango zerbitzua egunez ematen duten tabernetan.\nHalaber, ziurtagiria konprobatzeko prozesua erraztuko duen aplikazio bat sortzeko galdegin dute, Katalunian egin duten bezala.\nBestalde, legedia aldatzea proposatu dute, langileei txertoa jartzeko exijitu ahal izateko. "Bezero bati txertoa jarrita izatea exijitzen badiogu, ez da logikoa langile bati gauza bera ez eskatzea", erantsi du.\nNafarroako Gobernuak asteak daramatza covid ziurtagiri digitala derrigortzeko aukera aztertzen eta ematen du ostiral honetan joko duela Auzitegi Nagusira neurria ezartzeko babes juridikoaren bila.


Ez dugu onartzen Metroaren obra halabeharrez eta guztiaren gainetik amaitzera behartuta dagoenik. Are gutxiago, Eusko Jaurlaritzak esleitu duen Proiektuan ohartarazten denean ?€œbaldintza geotekniko oso txarrak dituen zati batekin aurkitzen garela?€� eta ?€œtunela egiteak ehundaka metrotako distantzian lurrazaleran desegonkortzeak eragin ditzakeela, baita trazadutik oso urrun dauden eraikinen osotasunari ere kalte egin ahal zaiolarik?€�. Halaber, Itsasertzetako Zerbitzuak Kontxako hondartzan Metroaren eraikuntza lanekin eragin den ingurumen-erasoa egiaztatu du, eta ?€œtunelaren obrak, zeinak hondartzaren errealitate fisikoan eragin kaltegarria izan duten, geldiaraz daitezela?€� eskatu du, ?€œharik eta itsas-lur eremu publikoa zeharkatzen duen trazaduaren azterketa oso bat egiten den arte?€�. Onartezina da, edonondik, Jaurlaritzak eta Udal-Gobernuak halako arriskuak eta eragin kaltegarriak jendaurrean isilpean gordetzea.\nDonostiako Metroaren egitasmoa era zabal batean jarri da auzitan, egindako hutsegite larriengatik eta ezinbesteko azterketa teknikoen gabeziarengatik ezezik, makro-proiektu hori herritarren parte handi baten iritziz zeharo behargabekoa eta xahuketa ekonomiko itzela delako baizik. Jaurlaritzak era inposatzailean eta herritarren inongo partehartzerik gabe ezarri du proiektua. Metroaren pasantea hiriko garraio publikoarentzat apustu okerra da bestalde, Dbus-en zerbitzuetan murrizketa garrantzitsuak planteatzen bait ditu egitasmoak, autoen trafikoa apenas gutxitu gabe. Horren aurrean, egungo Topoaren eta hiriko autobus linea nagusien artean koordinazioa eta osagarritasuna bultzatzea da proposatu diren alternatiben gakoa, era honetan garraio publikoaren irisgarritasuna auzo eta lantoki guztietara hobetze aldera. Baina, bistan dena, obraren negozio handiarekiko interesak eta hirigintza-arloko ondorio urbanistiko nabarmenak daude jokoan. Batetik, Metroaren pasanteak Easo Plazako EuskoTrenen geltoki nagusia ezabatzen baitu etxegintza-operazio handi bat sustatze aldera. Bestetik, trenbide trazadu zentralizatzaile bat ezartzen du Erdialde-Kontxako zonalde turistiko eta komertzialaren inguruan, San Bartolome Muinoan egin nahi dituzten merkatalgune handien gisako negozio inmobiliarioak laguntze aldera, noski. Aldiz, ezikusiarena egiten dute obrak hirigunean eragindako ingurumen-eraso etengabearen eta bizilagunek jasandako kalteen aurrean, edota obrako langileek salatzen dituzten legezkanpoko lanaldien eta segurtasun arloko lan-baldintzen urraketa larrien eta ezbehar-kopuru altuaren aurrean. Lanak hasi zirenetik hiru urte igaro direnean, gastu handienak oraindik egin gabe daude eta Eusko Jaurlaritzak aurtengo aurrekontuetan 142 milioi gehiago agindu ditu 2025 urtera bitartean ?€œobra faraoniko?€� horren eraikuntzarako .\nJoxe Iriarte ?€œBikila?€�\nLa entrada Donostian Metroa gelditzearen alde hainbat elkarte, erakunde eta arlo desberdinetan aritzendiren pertsonek izenpeturiko Manifestua argitara eman du Satorralaiak se publicó primero en Ekologistak Martxan - Euskal Herria.


Zenbat lagun dituzue? Baina lagunak "botoiarekin" botoian klik egiten ez duten lagunak, baina benetako lagunak, maleta batekin, piezarekin, poza eta atsekabearekin klik egiten baduzu. Jende gehienak hurbileko pertsona bat izan behar du, lagun asko ez direlako. Baina hurbilekoak familia bat hartzen duenean, lagunarteko gotorlekuak ematen dizkio, eta orduan uste duzu, nor izango litzateke nire laguna ordezkatuko lukeena? Ume gisa, nahiko neska ederra hurbiltzeko eta adiskidetasuna eskaintzeko nahiko erraza izan zen. Nola aurkitu benetako lagun bat, artikulu hau ikasi dugu.\nPsikologoen arteko adiskidetasuna pertsonen arteko intimitate mota gisa definitzen dute. Adiskidetasuna borondatezko aukeratik dator, "adiskidetasunik gabeko" ez delako. Hasieran, haurrentzako lagunik onena ama da. Gero, umeak beste pertsona batzuekin komunikatzen du. Bost urteko epean hurbileko lagun bat behar da. 14 urte zituela, nire lagunak eta biok egunez hitz egin zidaten, gurasoek ez zutela gehiegikeriarik egin, mutilak eserleku femeninoekin etorri ziren. Gazte lankidetza psikoterapia mota bat da, berretsi egiten du norbaitek zure itxaropenak, beldurrak eta zalantzak partekatzen dituela.\nPsikologoek adiskideak eta adinekoak guretzat garrantzitsuak izango direla diote, karrera-gailur guztiak bidaltzen direnean, haurrak hazi egingo dira. Emakumeen adiskidetasuna amaierara arte egongo da, merezi badu, orduan garatuko da.\nIkasleek eta eskolako adiskideek egoera berezi bat mantentzen dute urte askotan. Gure gizartean jotzen da, zure gazteak izpiritu hurbil ez bazaude, orduan zure aukera galdu duzu. Lagunen lagunekin adiskidetasuna denborarekin mantentzen bada, arrakasta handia da. Baina bideak dibortziatuak baldin badira, ez du esan nahi ez duzula lagun berriak bilatu behar. Urteetan zehar, aldatu egiten zara, zure ingurunea aldatu egiten da.\nAdingabeko pertsona baten jarrera adiskidetasuna.\nHelduek giza harremanak tratatzen dituzte arretaz, eta kontzienteki harreman konplexuetan sartu. Ez duzu zure garrantzia berretsi behar, badakizu zer maite duzun. Helduen adiskidetasuna elkarrekiko laguntza harreman bat da. Hemen, kritika jakin bat beharrezkoa eta beharrezkoa da. Eta gizonezko heldu baten alde ikusteko, bere neska-lagunarekin prest dago gauza ez oso atseginak entzuteko. Urteak daramatzagu jendea hautakorra eta indulgentea. Orain ulertzen dugu zer egin dezakegu atzera eta komunikaziorako. Batzuetan helduen hurbiltasuna urteak iraun dezake. Agian, lagunak ez diren pertsonak lagunak bihur litezke, eta oso erraza da, azkenik, bi pertsona horiek elkarri ikusi.\nNola aurkitu lagun bat.\nLagun batek beti dago norbait. Negozio bidaia bateko hotel gela batean dagoen bizilagun batek etxebizitzan lagunarteko harremanak ezartzeko oinarrizko baldintza da. Ezagutza arrazoia bizilagunak izan daiteke. Zure ondoan dagoen jendearekin lagunak izan behar dituzu saiatu, nahiz eta ez dakite capuccino-arekin mugatua den bitxikeriarik, nahiz eta ez dituzue gogoko telesail gogokoenak ikusi. Adiskidetasuna prozesu gisa tratatu behar dugu, ez egite moduan. Inpresio berriak partekatzeko, nonbait elkartu ahal izateko. Patience, time, common ground benetako adiskidetasuna errezeta bat da.\nLagunekin duen pertsona, itxita eta bakartia baino askoz ere egonkorragoa da. Ekitaldi batzuen esperientzia ez da jendea hurbil eta ulergarrien artean mingarria. Eta ez du axola zein den berezko, finantza-zailtasunak edo gaixotasunak.\nAdiskidetasuna beharrezkoa da gizonarentzat .\nMunduan errazagoa eta errazagoa da zuretzako ateak zabalduko dituzten lagunak baldin badituzu, edonondik eta edozein kasutan, zu zaintzeko. Adiskidetasuna oso erabilgarria da osasunarentzat. Lagunak dituztenek, jada bizitzen dute, lesioengatik azkarregi berreskuratu, hotzetatik. Hurbileko harremanak tuberkulosiaren edo minbiziaren aurka borrokatzeko giza gorputza indartu egiten du. Adiskidetasun emakumea "azpimarratzeko harremanak" deitzen zaizkio, eta gizonezkoak baino talentu handiagoa dute. Beraz, alargunak emakumeak baino gutxiago bizi diren emakumeak baino gutxiago bizi dira, hainbat gaixotasunengatik. Eta ez dakite ondo ezagutzen ez dutelako, ez dira hain atseginak.\nOndorioz, benetako lagun bat aurkitu dezakezu. Jarraitu aholku eta gomendio hauek eta lagun egokia aurkitzeko gai izango zara.\nNola gainditu nahi duzu mendekua?\nNola zehaztu pertsona mota?\nNola ezkontza saihesteko?\nUmearen jaiotzaren ondoren familiaren kontserbazioa\nPotato dorretxea sorpresa batekin\nAmets atsegina benetako bihurtzen da\nTe beltzaren propietate sendagarriak\nStar Trek: zodiakoen zeinuaren opor ezin hobea\nHaurdunaldia eta ovarian cyst\nZein nolako prozesu biokimikoek C bitamina aktibatzen dute?\nAzenarioa gurina gaztaz\nTarta Linzer mugurdiak eta sagarrak


Martxoaren zortzia, ezberdintasunak batasunean\nMobilizazio eguna da martxoaren zortzia, aspaldikoa haren aldarria eta jendetsua oso azken urteetan: sortu zenean sozialismoarekin bat egiten zutenen aldarrikapen eguna zen Martxoaren 8a, emakumeen askatasun erreala langileria klaseak sozialismoan lor zezakeen askatasun politikoaren eskutik hel zitekeela uste zuten horiena; orain, emantzipazio ulerkera ezberdin asko batzen dituen eguna da, problematika zehatzei erreparatu (zaintza lanak egiten dituzten emakumeen egoera, kasu) baina, «oro har», besterik mintzatu ezin duena; ez duena programa politiko bateraturik, alegia. Halaxe, Martxoaren 8an jazo ohi dena, azken urteetan behintzat, indar-erakustaldi zibila da, ez politikoa. Esan nahi baita: arazo beraren aitortzak batzen du jendea Martxoaren 8an, mobilizatzen diren agente politikoek ez dute, ordea, konponbide bat bera ere proposatzen. Horregatik izan da egunkari askotan notizia lerrobururik zeinetan, halako egunez, feminismoek liskarrak eta ezberdintasunak baztertzen dituztela irakur zitekeen.\nEzberdintasunak alde batera utzi eta elkarrekin batzeko arrazoi ugari egongo da egokiena hori dela uste duenarentzat; alabaina, emakumeen emantzipazioaz ari garenean soilik hobetsiko du askatasun eta berdintasun abstraktuen leloa (hau da, programa politiko konkreturik eza) besteren baten politikekin bat egiten duen horrek. Sozialdemokratei eta erreformistei, esate baterako, ondo baino hobeto datorkie gaurko egunaren «orokortasuna», eta zehaztasunik gabeko irakurketak, moral erreakzionarioenak bakarrik ukatuko lituzkeen aldarri eta oihuak, apolitikotasuna, unean uneko arrakastaren grinak sortutako ilusio iragankorra, festa giroa… Martxoaren 8ko aldarri abstraktuak euren txosten eta programetan daudenen antzekoak direnez gero, euren burua legitimatzeko erabili ohi dute gaurko irudia, gizarte zibilaren honako joera hau, Martxoaren 8an kaleetan elkarrekin batzearena, euren indar erreala bailitzan. Eta, izan ala ez izan, sozialdemokraziaren izena zuritu besterik ez dute egiten horrela.\nAdibidez: Madrilen mobilizazioak debekatu dituztenez, orain kexu dira sozialdemokratak; agerikoa da Madrilgo eskuin-gobernuaren demarkazioa maniobra izan dela debekua (sozialdemokratek sekula egingo ez luketena), baina debekuaren marko legala sozialdemokratek eurek egin dute posible, Espainiako Gobernuari eskainitako babesa dela medio (gogoratu pandemiaren harira indarrean den dekretua parlamentua osatzen duten alderdi guztiek onartu zutela).\nMartxoaren 8an kaleak hartzen dituen hori masa-mugimendua da, gaur egungo handienetariko eta garrantzitsuenetariko bat. Masa-mugimendu honek, ostera, kostata lortuko du emakumearen emantzipazio erreala estatu burgesaren marko juridiko, logika politiko eta etika sozialean txertatzen badu bere burua: kapitalaren menderakuntza egonkortu eta indartu asmoz hartuko baitu gobernu burgesak emakumeen emantzipazioari dagokionez har dezakeen konpromezu oro. Bada, sozialdemokraziak, haren programa politikoak estatu burgesarekiko duen dependentzia dela-eta, Martxoaren 8aren asimilazio hori bultzatzen du, nahigabe bada ere. Komunistontzat, aitzitik, Martxoaren 8a borroka eguna da eta, ezberdintasunak alboratu baino, azpimarratu egiten ditugu. Izan ere; 1) Martxoaren 8an azken urteetan indarrean izan den kontsentsu ideologikoak ez ditu komuniston «kritika» eta programa politikoa aintzat hartu, ondorioz, mugimendu sozialistaren analisia eta proposamena ezagutarazteko eguna izan da gaurkoa (komunistok pairatzen dugun isolamendu sozial interesatua apurtu asmoz egin dena); eta 2) emakume langileen emantzipazioa borroka lezakeen antolakuntza eta politikagintza eredu eraginkorrak erakusteko bidea izan da aurtengo Martxoaren 8a. Eta arrakastatsua izan da, batik bat Mugimendu Sozialistaren hazkunde esanguratsua antzeman delako Ikasle Abertzaleakek edo Itaiak, Emakumeon Antolakunde Sozialistak, deitu dituzten mobilizazioetan.


Kimikaren Nazioarteko Urtea 2011 | Otsaila 2011 – Martxoa 2011\nKimikaren Nazioarteko Urtea 2011\nOtsaila 2011 – Martxoa 2011\nNazio Batuen Erakundearen 2008ko abenduko Asanblada Orokorreko bileran erabaki zen 2011. urtea Kimikaren Nazioarteko Urtea izendatzea, zientzia honek gizadiaren ongizatean egindako ekarpenaz jendea kontzientziatu dadin. Ekimen honen sustatzaileak UNESCOko Zuzendaritza Kontseilua eta Kimika Puru eta Aplikaturako Nazioarteko Batasuna (IUPAC) izan dira. 2011. urtean, gainera, Marie Curieren Nobel Sariaren mendeurrena ospatzen da.\nZientziaren alor honek bizi-kalitatearen hobekuntzan duen eragina aditzera emateko sortu da ekimen hau. Kimikak, inguratzen gaituen materia ulertzen eta eraldatzen laguntzen digu. Eguneroko bizitzan erabiltzen diren produktu oro ekoitzi daitezke kimikaren bidez, botikak eta erregaiak barne. Gizadiaren garapena jasangarria gerta dadin ezinbesteko zientzia bihurtu da kimika. Hala da, kimikaren eremuan egiten den ikerkuntza ezinbestekoa da, besteak beste, jakien ekoizpenean, energia ekoizpenean, osasunaren bermean, garraioaren arazoan, eta bizi-kalitatearen hobekuntzan sor daitezken arazoak konpontzeko\nGertakari hori dela eta, Euskal Herriko Unibertsitateko Zientzia eta Teknologia Fakultateak, Eusko Jaurlaritzaren, Bilboko Alhondigaren, Real Sociedad Española de Químicaren eta Euskadiko Enpresa Kimikoen Elkartearen laguntzaz, datozen asteetan hainbat ekintza egingo ditu gizarteari eta datozen belaunaldi berriei Kimikak eguneroko bizitzan daukan garrantzia aditzera emateko.\nBeraien lan aktibitatean Zientzia eta Teknologiaren erabilera ohikoa duten Euskal Autonomia Erkidegoko enpresek gizartean duten garrantzia nabarmentzeko aukera egokia izango da.\nUne aproposa da, bestalde, enpresek agerian jartzeko produktuen ekoizpenean kimikak duen garrantzia, kontsumitzailearen segurtasuna hobetze aldera kimika ezinbestekoa baita. Gure bizi-kalitatearen hobekuntzan Kimikaren ekarpena erakutsi nahi da ekintza honekin.\nKartel lehiaketari buruzko informazioa


Bihotz geldialdi bati aurrea hartzeko gakoa - Zientzia Kaiera\nUPV/EHUren ikerketa baten arabera, komenigarria litzateke eskola curriculumean “lehen sorospenak” sartzea. Izan ere, jendeak ez daki zer egin bihotz geldialdia gertatzen denean. Euskal biztanleen % 40,3 ez da gai desfibriladorea bereizteko, baina oso garrantzitsutzat jotzen du bihotz-biriketako geldialdia gertatzen denean, behar bezala jarduten jakitea.\nIrudia: Sendoa Ballesteros, UPV/EHUko Erizaintza Saileko irakasleak zuzendutako ikerketa 2015eko maiatzean eta ekainean egin zen. Inkestak egin zitzaizkien EAEn bizi diren 605 pertsonei. % 56,4 emakumeak ziren eta % 43,6 gizonezkoak. EAEko hiru hiriburuetako biztanleak izan ziren: % 52,9 Bilbokoak, % 32 Donostiakoak eta % 15 Gasteizkoak.\nEuskal Herrian, legez, edonor da gauza kanpoko desfibriladore automatizatua, hots, bizitza bat salbatzeko funtsezkoa izan daitekeen gailua erabiltzeko. Izan ere, biziraupen-katean (egoeraz jabetzea, larrialdi medikoak abiatzea, berpizte-maniobrak egitea, desfibriladoreak erabiltzea eta osasun laguntza medikoa eranstea) bihotz-biriketako geldialdia pairatzen duenaren alboan dauden pertsonen jokaera erabakigarria izan daiteke. Ballesterosek dioenez: “Hortaz, jendeak erabili ditzakeen desfibriladoreen kopurua handiagotzeagatik bakarrik, ez dira bizirik irauten dutenen datuak hobetuko, jendea aparatua erabiltzeko gai sentitzen ez den bitartean”.\nEuskal Herrian, medikuak ez diren langileentzako desfibriladoreen erabilerari buruzko arautegi erregulatzailea 2005ekoa da eta 2011z geroztik, edozein pertsona dago baimenduta desfibriladorea erabiltzeko. Horrez gain, legez, nahitaezkoa da instalazioetan kanpoko desfibriladore automatizatu bat edukitzea, merkataritza-establezimendu handietan; 700 pertsonatik gorako edukiera duten erabilera publikoko instalazioetan, 50.000 biztanletik gorako herrietako autobus eta tren geltokietan; egunero batez beste 2.000 pertsona edo gehiago elkarretaratzen diren metro, autobus edo tren geltokietan, 2.000 pertsona edo gehiagoko edukiera duten hezkuntza-zentroetan.\n“Desfibriladoreen erabilera ezartzeko eta baimentzeko legearen araberako urratsak emanda daudenez, beharrezkoa iruditzen zaigu jende oro sentsibilizatzea, edozein pertsonak bihotzekoak jota dagoen norbaiten aurrean zer egin jakin dezan. Horregatik, lehen sorospenetako prestakuntza eskolako curriculumean sartzea proposatu dugu, zeren, horrela, osasun larrialdietan jarduteko trebetasunak sendotzeko”, dio Sendoa Ballesterosek. Ikerketaburuak gogoratzen duenez, zenbait herrialdetan, besteak beste, AEBetan, Japonian eta Suedian programak garatu dira jendeak desfibriladoreak erabili ditzan, jendeari berpizte-teknikei buruzko prestakuntza emanez. Bi neurri horien bidez, bihotz-biriketako geldialdia pairatu duten pertsonen artean bizirik iraun dutenen kopurua handiagotzea lortu dute. Zentzu horretan, Euskal Herrian galdetutako pertsonen % 37ak prestakuntza jaso duela adierazten du, baina datu hori txikia da Eslovakiako datuen aldean, zeren, han, biztanleen % 70ak badaki zerbait bihotz-biriketako geldialdi batean jarduteko erari buruz.\nPrestakuntzarekin batera, birziklatzea ere garrantzitsua da. Euskadin, gaitasuneko ikastaroetan parte hartu zuten pertsona gehienek orain dela bost urte egin zituzten ikastaroak eta Ballesterosek dioenez, “hori denbora gehiegi da, zeren badakigu trebetasun horiek erraz ahazten direla”.\nUPV/EHUko komunikazio bulegoa: Jendeak ez daki zer egin bihotz geldialdia gertatzen denean.\nArgitalpen-data: 2016/02/15 · Atala: Dibulgazioa, EHUko ikerketa


Hasieraren balantze ona — Kulturaz\nHasieraren balantze ona\nHasieraren balantze ona Jende asko eta mota desberdinekoa ibili da Sanagustinen egun hauetan, ekitaldietan isiltasuna gordetzeko eta lurra babesteko hartutako neurriak ondo atera dira, aretoa bete egin da bi emanaldietan, jendeak zaindu du kulturgunea... https://www.kulturaz.eus/albisteak/90 https://www.kulturaz.eus/@@site-logo/logoa.png\nJende asko eta mota desberdinekoa ibili da Sanagustinen egun hauetan, ekitaldietan isiltasuna gordetzeko eta lurra babesteko hartutako neurriak ondo atera dira, aretoa bete egin da bi emanaldietan, jendeak zaindu du kulturgunea...\nAzpeitiko Kultur Mahaiak lehengo ostiralean (hilaren 22an) hartu zuen Sanagustin kulturgunearen kudeaketa, eta hasiera honen balantze ona izan da.\n1. Irekiera ekitaldia oso ondo atera zen: jende asko, jende mota desberdina...\n2. Jende ugari ibili da Sanagustinen egun hauetan. Egun denetan, eta ordu denetan.\n3. Jende mota desberdina ibili da: adin aldetik, pentsaera aldetik, esparru aldetik...\n4. Bi ekitaldi izan dira (kontzertua eta dantza saioa), eta ona izan da bietako emaitza: aretoa, beteta. Dantza saioan taberna zerbitzurik ez zen izan (isiltasuna gordetzearren, Kultur Mahaiak proiektuan jarria duen bezala); pertsiana botata izan zen, eta balorazioa ona da denen aldetik. Bestetik, kontzertu garaian lurrean egurraren gainean goma jarri zen (aurreikusi bezala), lurra babesteko, eta lortu zen.\n5. Tabernetako ordutegia bete da (hori baita hitzartutakoa). Larunbatean, gainera, ordubete lehenago itxi zen.\n6. Jendeak zaindu du kulturguneko aretoa. Zerbitzariak, dena dela, erne egon dira.\n7. Normala den bezala, badira detaileak-eta fintzeko edo konpontzeko. Nabarmenena: oholtza aurrean aldenik aldeko bionboa ez dagoenean (gau fuerteetan) umeak-eta teloi atzera ez pasatzeko bionbo batzuk jarriko dira (Santio egunean pare bat jarri behar izan ziren 13:30ean, umeak teloi atzean zebiltzalako).\nMila esker Sanagustin osatuaren proiektua babestu eta egun hauetan han ibili zareten denoi! Eta zabiltzatenoi ere bai, kulturgunea uneoro baitago irekita.


Espainiako Escorts Madrilen. Berriki, Escort neska Yasmina oso ederra daukagu aurpegia, Madrilen eta bidaiatzeko aukera dugu, gaztaina ile eder batekin, zure begirada atsegina nabarmentzen duenez, ez ahaztu behean erakutsiko ditugun ezaugarriak eta baita web-tabuladoreak ere merezi duela. plazer handia jakin dute ordaintzen da hertsiki Yasmina "arriskuan" dela tentazioa duzu berriro laster berarekin egoteko besterik ez ditu, ........\nBartzelonako goi-mailako eredua eta eskolta. Karol bularrak natural, bere prozesua dotore eta hankak luze eredu ederra, garai eta argala aurkezten dugu erakartzeko asko, hezi unibertsitateko hezi, zoriontsu nola zuhurra izan, yoga bezalako, irakurketa eta bidaiatzen jakitea, xarmangarri emakumea da gozotasuna eta grina gozatzeko, erotismoaz gainezka dagoen nortasun atsegina. Zure iruzkinak: Karol naiz, bizi naiz Bartzelonan, aurretik lan eredua ........


Amnistiaren aldeko manifestazioa egin dute larunbat honetan Durangon | Amnistia Ta Askatasuna\nAmnistiaren aldeko manifestazioa egin dute larunbat honetan Durangon\n"Borrokatzea zilegi delako, amnistia osoa!" lelopean (Agiria eta argazkiak) La, 2019/12/07 - 16:18 argitaratua\nBorrokatzen duen herria ez da hiltzen baldin eta borroka hori benetakoa bada. Borroka egiten du bere eskubideen jabe izan nahi duen langileriak. Egia da borroka gogorra dela, onuragarria eta gozagarria bezain beste.\nBorroka egiteagatik milaka preso, deportatu, errefuxiatu, torturatu, bahitu eta eraildako militante politiko ezagutu ditu gure herriak. Zapaltzailearen biolentziak ez dauka errukirik bere diktaduraren aurrean matxinatzen denarekin. Baina borrokarik gabe ez dago askatasunik, borrokarik gabe ez dago lorpenik, borrokarik gabe ez dago Euskal Herririk, borrokarik gabe ez dago eskubiderik.\nOraindik baditugu deportatuak, errefuxiatuak eta 30 urte baino gehiagoko kartzela zigorrak egiteke dituzten preso politikoak. Horrela da beraiek dena eman zutelako gu guztion alde etsaiaren aurka borrokatuz, baina baita garaipenik ez dugulako lortu ere. Eta egoerari buelta eman ezean jarraituko dute kartzelak militante politikoz betetzen kasurik onenean borroka egitera kondenatuta egoteagatik, eta esklaboak sortzen hizkuntzarik gabeko herri desagertuan kasurik txarrenean, baldin eta amore ematen badugu.\nPlataforma eta alderdi faxista ezberdinetako ordezkariak etortzen ari dira Euskal Herrira egun batean bai eta hurrengoan ere. Torturatzaile bat etortzekoa zen aurrekoa astean hitzaldi bate ematera, nahiz eta gure mugimenduak antolatutako kontzentrazioak saihestu zuen. G7a ekarri ziguten Miarritzera, eta Eurokoparekin batera Espainiako Selekzioa, bere zalego faxista eta Poloniako naziak ekarriko dizkigute.\nUmiliatuta, etsita, garaituta eta beldurtuta nahi gaituzten honetan, inoiz baino beharrezkoagoa da borrokaren zilegitasuna defendatzea. Inoiz baino premia handiagoa dugu amnistiaren aldarrikapena sozializatzeko. Amnistiaren defentsa zapalkuntzaren gaitzespena delako, amnistiaren aldarrikapena injustiziari aurre egiteko deia delako, amnistiaren bitartez iraganeko borrokalarien memoria eta duintasuna defendatzearekin batera etorkizuneko borrokalariei ateak zabaltzen ari gatzaizkielako.\nGarai zailak bizi ditugu, baina esperantzarako tarterik ere badago. Herri mugimendua esnatzen ari da eta berarekin batera borroka adierazpen ezberdinak sortzen ari dira. Guztioi dagokigu egoera berri honetan aurrera egiteko beharrezkoak diren hausnarketak egitea. Guztioi dagokigu borroka eraginkorrak bultzatzeko antolatzeko modurik egokienak bilatzea. Borroka zilegi delako, amnistia osoa!


Etiketa: Emma | Martech Zone\nAsteazkena, abendua 16, 2015 Asteazkena, abendua 23, 2020 Douglas Karr\nEkaitza dago horizontean marketin automatizazioaren industrian. Plataforma berrietarako sarrera oztopoak gero eta baxuagoak dira, plataforma helduak enpresen marketin plataformek irensten dituzte eta erdian geratzen direnak itsaso zakarretan daude. Edo otoitz egiten dute bezeroen oinarriaren araberakoa izan daitekeela erosleentzako erakargarria izateko, edo prezioak asko jaitsi behar dituzte. Hori industrian disrupter bat\n3 bezero, 3 GIF animatu, 3 posta elektroniko bidezko marketin ikasgaiak\nAsteazkena, urria 9, 2013 Asteazkena, urria 9, 2013 Douglas Karr\nPosta elektronikoan animazio gogoetatsuak eta erakargarriak marketineko mezu bat osatzeko gaitasuna du, horretaz oharkabetu baino. Emma, posta elektroniko bidezko marketin sinple, dotore eta adimendunaren sortzailea, posta elektronikoko marketinean GIFak modu eraginkorrean erabiltzeko edukia bildu zuen, hiru bezeroen adibideekin. Duela gutxi tresna interesgarria partekatu dugu, Cinegif, gif animatuak egiten laguntzeko. GIF animatuak gaur egun Interneten nagusitzen ari dira arreta erakartzeko gaitasun erabatekoa dutelako, hau da, merkaturatzaileek