Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Lehendakariak euskal enpresak finantzatzeko programa berezia aurkeztuko du\nLehendakariak euskal enpresak finantzatzeko…\n\nLehendakariak euskal enpresak finantzatzeko programa berezia aurkeztuko du Iturria: Irekia\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\nOhiz kanpoko programa abiarazi du Eusko Jaurlaritzak, eta horri esker, 2.180 milioi eurora arteko kopurua erabili ahal izango da ekonomia suspertu eta Euskadiko enpresek dituzten finantzazio-arazoei irtenbideak aurkitzeko.\nPatxi López lehendakariak gaur aurkeztu du ekimena, Carlos Aguirre (Ekonomia eta Ogasun sailburua), Bernabe Unda (Industria, Berrikuntza, Merkataritza eta Turismoko sailburua), eta Mario Fernández (Kutxabank-eko lehendakaria) lagun zituela. Enpresei finantza arloko laguntza eskaintzeko estrategia bat da, eta hainbat ikuspegitatik eramango da aurrera.\nEusko Jaurlaritzaren ustez, gaur egun bizi dugun krisia 80 eta 90eko hamarkadan bizi izan zen industriaren berregituratze gogorrarekin parekatzeko modukoa da, eta hori dela eta, beharrezkoa da, oraingoan ere, neurri indartsuak hartzea, ziklo txarrari buelta ematen saiatzeko eta, horrela, hazkundea eta ekonomiaren jarduera berraktibatzeko.\nEsandakoagatik, beharrezkoa da enpresei laguntzeko beste tresna berri batzuk eskueran jartzea, eraldaketa lehiakorreko estrategiekin eta nazioartekotzearekin, I + G + b-ko inbertsio-planekin, eta eskari nahiz kontratu handiei erantzuteko gaitasunarekin aurrera egiteko modua izan dezaten, horrek guztiak industriaren jarduerari eta enpleguari bultzada emateko eragin berezia baitu. Euskal enpresek eragozpen larriak dituzte lan horietan aurrera egiteko, arazo nagusi bat dutelako: Finantzazioaren iturria itxita dago ia erabat.\nEusko Jaurlaritzak idatzitako programa ezintasun horri emandako erantzuna da, eta bertan jasotzen diren neurriek zuzeneko eragina izango dute ekonomia-jardueran eta, beraz, baita enplegua sortu eta mantentzeko gaitasunean ere.\nEkimenak aldez aurreko premisa batzuk hartu behar izan ditu kontuan: Europako Erkidegoaren jarraibideak zein Jaurlaritzak 2012rako dituen aurrekontu-baliabideak errespetatzea. Alde batetik, Europar Batasunaren industria-politikako irizpideetan oinarritzen da; zehazki, enpresei bermeak emateari buruzko Europako Erkidegoaren xedapenetan (Itunaren 87. eta 88. art.), behin 2011n denbora-esparruaren erregimena amaituz gero.\nBestetik, 2012rako Aurrekontuen Legearen 9. artikuluko xedapenetan oinarritzen da. Jaurlaritzak honako tresna hauek aurreikusi ditu han:\n- 550 milioi euro gehienez maileguetarako, elkarren bermerako sozietateen (EBS) aldetik.\n- 400 milioi gehienez edozein motatako abal-eragiketetarako.\n- Beste finantza-eragiketa batzuk, honako hauekiko hitzarmenen esparruan: BEC, Europako Inbertsio Bankua (BEI), Europako Inbertsio Funtsak (EIF) eta beste erakunde batzuk, enpresetarako eragiketak egiteko, “Luzaro”ren eta beste erakunde laguntzaile batzuen bidez.\nAzken puntu horrek aukera ematen du, hain zuzen ere, aurrekontuetan zehaztutako abal-lerroak zabaltzeko eta hainbat baliabide publiko-pribatu mugiarazteko, enpresen eskueran baliabide gehiago jartzeko.\nGainera, ekintza horietaz gain, bazkide-akordio osagarri bat ere badago, enpresa estrategikoetan inbertsioak bultzatzeko Ekarpen inbertsio-sozietatearen baitan. Sozietate hori Jaurlaritzak, foru-aldundiek eta Kutxabankek partekatzen dute.\nHorrekin guztiarekin, gure enpresentzako laguntza finantzarioko programa berezia honela egituratuta geratuko da:\n1.- Enpresa txiki eta ertainei laguntza finantzarioa emateko programa. Guztira, 1.310 milioi euro mobilizatuko ditu, bazkideen zirkulatzaile-aukerak, inbertsioak eta kapitalizazioa eskaintzeko. Programa hori honako tresna hauetan banatuko da:\na) Maileguetarako 550 milioi emango dira, Elkargi eta Oinarri elkarren bermerako sozietateen (EBS) bidez.\nb) Hitzarmena izenpetuko da programa horretara atxikitzen diren finantza-erakundeekin, 660 milioi euro gehienez. Jaurlaritzak abal batzuk emango ditu (400 miloi euro gehienez) arrisku partekatuan (% 60 Eusko Jaurlaritzak, eta beste % 40a finantza-erakundeek) partaidetza-mailegu eta -kredituetarako. Kutxabankek dagoeneko eman dio adostasuna hitzarmen horri, bankuko lehendakari Mario Fernándezek azaldu duenez. Eta beste finantza-erakunde batzuen partaidetzara ere irekita dago.\nc) Luzarok 50 euroko abala jarriko du inbertsioak egiteko eta birfinantzatzeko, eta gehienez 100 milioi mobiliza ditzake horrek.\n2.- Proiektu eragileei laguntzeko programa. 470 milioi euro izango ditu, eta honako jarduera hauek egingo dira:\na) Txoke-abalen beste dekretu bat onartuko da aurten, Europako Batzordearen baimena jaso ondoren, eta dagoeneko foru-aldundiekin adostuta dago. Aurreikusitako abal-zenbatekoa 200 milioi eurokoa da.\nb) “Ekarpen” izeneko funtsari eginiko abalak, partaidetza-mailegu estrategikoetarako. 100 milioi euro ditu.\nc) “Ekarpen” funtsean adostasuna bultzatzea, eragile diren inbertsio handiko proiektuetan parte hartzeko eragiketa berriak sustatzeko. Administrazioek (Jaurlaritza eta aldundiek) 20 milioi euroko kapital-gehikuntza egin dute, eta horri beste 150 milioi euro gehitu behar zaizkio, Kutxabank-ek proiektu berriak finantzatzeko jarriko dituenak.\nAipatutako ekarpen horiei –1.780 milioi euro aparteko programa honen barruan– 400 milioi euroko mailegua gehitu behar zaie, zenbateko hori eskaini baitu Europako Inbertsio Bankuak aurten, Eusko Jaurlaritzaren I+G+b 2010-2014 Programa finantzatzeko.\nHortaz, guztira 2.180 milioi euro jarriko dira aurten euskal enpresentzat.\nJaurlaritzak antolatutako programa hau Europa mailako krisialdi larriaren testuinguruan kokatu behar da. EBko ekonomia gehienek geldialdia izan dute 2011ren bigarren zatian, eta geldialdi horrek izugarri ahuldu du enpresa-sarea, lehendik ere nahikoa jota zegoen-eta, hiru urtean egoera zailari aurre egiteko ahaleginean.\nEspainiaren egoera bereziki zaila da, Europar Batasunak zerga-doikuntzako eta aurrekontu-murrizketako prozesuekin jarraitzeko exijitzen baitio. Pentsatzekoa da Espainia teknikoki atzeraldian sartuko dela lehen hiruhilekoaren amaieran, eta baliteke Euskadik ere bide berari jarraitzea.\nDoitze-politika huts-hutsekin jarraitzeak dezelerazio-prozesu are indartsuagoa eragin dezake Espainian eta Euskadin. Euskadi ez da irla bat, eta Europako eta Espainiako geldialdiak zuzen-zuzenean eragiten dio.\nEkonomia sustatzeko eta suspertzeko politika\nGure konpromiso fiskalak ahaztu gabe, Eusko Jaurlaritzari iruditu zaio jarduera mantentzearen eta sustatzearen alde egin behar duela. Hori egiteak ondorio biderkatzaile argiak ditu ekonomian: Gobernuak teknologia-programetan erabiltzen duen euro bakoitzeko, gutxienez beste bi euro mugitzen dira sektore pribatuan. Horren adibide dugu Etorgai, non zenbait enpresak, zentro teknologikok edo unibertsitatek parte hartzen duten. Horrenbestez, jarduera eta enplegua sortzen da.\nHorregatik, Gobernuak jokatu du aurrekontuetako baliabideak baino ez dituela jakinda, baina, aldi berean, aintzat hartuta Aurrekontuak ekonomia sustatzeko aukera asko eskaintzen dituela, eta aukera horiek ezin direla alferrik galdu, enplegua eta jarduera ekonomikoa bultzatu gabe. Kontua da benetako ekonomiari laguntzea, atzeraldi luzea saihestea eta bat egitea handitzen ari diren ekonomiekin.\nGure erkidegoak, gaur egun, Espainiako langabezia-indizerik txikiena du, soldaten batez bestekorik handiena izan arren. Gaur egun dugun langabezia-tasa aurreko krisietan (80ko eta 90eko hamarkadetan) izan genuenaren erdia da, eta horrek erakusten du gure produkzio-sarea egokitu eta hobetu egin dela.\nEuskadiren egoera mantentzeko edo hobetzeko, funtsezkoa da enpresak finantzatzea. Dena den, Gobernuak beste hiru lehentasun ezarri ditu, jarduera mantentze eta sendotzearekin zuzenean lotuta daudenak: nazioartekotzea, merkatuari begira egindako berrikuntza eta ekintzailetza.\nJARDUERA EKONOMIKOA SUSPERTZEKO ETA EUSKAL ENPRESAK FINANTZATZEKO NEURRIAK\nEnpresa txiki eta ertainei finantza-laguntza emateko programa\nC) Luzarori emandako abalak, inbertsioak egiteko eta birfinantzatzeko.\nProiektu eragileei laguntzeko programa\nA) Txoke-abalak (Europar Batasunaren aurretiko baimenarekin).\nB) “Ekarpen”i eginiko abalak, partaidetzako mailegu estrategikoetarako.\nEuropako Inbertsio Bankuaren kreditua, Ikerketa eta Garapeneko programetarako\nintervenciones_integras_emp... behera kargatu (20 MB)\nkortea_lehendakari_enpresei... behera kargatu (0 Byte)\ntotala_lehendakari_enpresei... 30 MB


Hidrogenoa sortzeko 'fotosintesia' | Bizigiro | Berria\nIker Agirrezabal Telleria, EHUren Bilboko Ingeniaritza Eskolako laborategian. RAUL BOGAJO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\n2022ko urtarrilak 14 - Bilbo\nAbiapuntua eta inspirazioa natura da: fotosintesia. Funtsean, landareek ura eta karbono dioxidoa hartzen dituzte atmosferatik, eta, erreakzio baten bitartez, haientzako elikagaia sortzen dute eta oxigenoa isurtzen dute. Horretarako, eguzkiaren energia baliatzen dute.\n«Katalizatzaileak erabiltzen dituzte», osatu du azalpena Iker Agirrezabal ikertzaileak. Landareen kasuan, entzimak dira katalizatzaileak, erreakzio kimikoak azkartzen dituzten molekulak, katalisia egiten dutenak. Gainera, ur molekulak hautsi egiten dituzte, eta oxigenoa sortzen dute. «Entzima horiek karbono dioxidoa eta ura katalizatzen dituzte, giro tenperaturan. Gainera, biomasa eta oxigenoa sortzen dituzte. Alegia, urrats bakarrean egiten dituzte erreakzio eta bereizketa».\nNatura imitatzea, ordea, zaila da. Aspaldiko ametsa da fotosintesi artifiziala edo sintetikoa lortzea, baina, urratsak egin badira ere, amets izaten jarraitzen du.\nIker Agirrezabal ikertzaileak eta taldekideek fotosintesia izan dute euren ikerketa proiektuaren abiapuntu eta inspirazio. Material bat sortu nahi dute, argia baliatuz erreakzio kimikoak egiteko eta elementuak bereizteko gai izango dena, biak batera. Ideia berritzailea da, gaur egun ez baitago halako materialik.\nZehazki, material bat sortu nahi dute, ur edo karbono dioxido molekulak hidrogeno edo karbono monoxido bihurtzeko. Zailtasun bat gehiago ere jarri diote ikerketa proiektuari: guztia giro tenperaturan lortzea. «Molekulak hautsi egin behar dira, eta oso zaila da giro tenperaturan haustea».\nHidrogenoa eta karbono monoxidoa aukeratu dituzte, biek hainbat aplikazio dituztelako, bai industria kimikoan, bai beste batzuetan. Hidrogenoa, esaterako, boladan dago, bioerregai gisa. Gaur egun, hidrogenoa elektrolisi bidez sortzen da, baina energia asko behar izaten da, eta sortutako hidrogeno horri kolore bat ezartzen zaio, hura sortzeko moduaren —erabilitako energia motaren— arabera.\nCATART izena du Iker Agirrezabal Telleriak (Segura, Gipuzkoa, 1984) zuzenduko eta koordinatuko duen ikerketa proiektuak. EHUren Bilboko Ingeniaritza Eskolako ikertzailea eta irakasle agregatua da Agirrezabal: Ingeniaritza Kimikoa eta Ingurumenaren Ingeniaritza Saileko Supren (Sustainable Process Engineering) ikerketa taldeko ikerlaria. Europako Batzordearen 3,2 milioi euroko laguntza jaso dute, Horizon EIC 2021 Pathfinder Open 01 programatik. Lau urterako laguntza da.\nZortzi bazkide izango dira proiektuan: bost unibertsitate, ikerketa zentro bat, enpresa bat eta industria bazkide bat. EHUko Bilboko Ingeniaritza Eskolako Supren ikerketa taldea arduratuko da proiektuaren zuzendaritzaz. Bertan egingo dira erreakzio kimikoak, eta materialak probatuko dira.\n«Gure helburua da hidrogenoa sortzea, baina teknologia berri batekin, eta gaur egun egiten dena baino baldintza askoz ere leunagoekin», laburbildu du Agirrezabalek asmoa. Horretarako material berri bat diseinatu behar dute.\nKatalisia eta egitura\nMaterial horrek bi ezaugarri nagusi eduki behar ditu: katalisia baliatu behar du —kasu honetan fotokatalisia— eta egitura zehatz bat izan behar du, ur molekuletatik hidrogenoa hobeto bereizteko.\nAgirrezabal zutitu egin da, eta bilera gelako arbela baliatu du azalpenak marrazki batekin osatzeko. «Pentsa material porotsu bat dela», esan du, eta zabalera ezberdineko kanalak lituzkeen egitura bat margotu du: ura alde batetik sartuko litzateke; katalisiaren eraginez oxigeno eta hidrogeno bihurtuko litzateke; eta hidrogenoa kanal batzuetatik aterako litzateke, eta oxigenoa beste batzuetatik. «Hidrogenoa oxigenoa baino molekula txikiagoa da eta, beraz, jolastu behar dugu poroen tamainarekin», zehaztu du. Hidrogenoa pasatzeko eta oxigenoa, ez.\nMintz batekin alderatu du Agirrezabalek: «Mintz batek egiten duen funtzioa da. Naturak, ordea, erreakzio kimikoa eta mintza uztartu egiten ditu. Oso zaila da hori sintetikoki egitea».\nBadakite material berri horrek karbonoz eta nitrogenoz osatuta egon beharko duela batez ere. Gero, baita metalen bat ere, askoz ere neurri txikiagoan. Metal bikainak saihestu nahi dituzte, (platinoa, paladioa...) eta ohikoago eta merkeago batzuk erabili (nikela, kobaltoa, kobrea...). Erronka da karbono eta nitrogeno konposizioa, antolaketa eta egitura egokia asmatzea. Eskala nanometrikoan lan egingo dute. Atomoz atomo eraikitako egiturak izango dira.\nMaterial berri hori sortzeko normalean kimikarekin lotzen ez den teknologia berri bat izango dute bidelagun: adimen artifiziala. Funtsezkoa izango da. «Berez, guk badakigu neurri jakin bateko poroak nahi baditugu, sintesi errezeta bat jarraitu behar dugula, erreaktibo mota batzuk jarri behar direla, tenperatura jakin batean», azaldu du CATART proiektuaren zuzendariak. «Baina hain propietate konplexuak dituen material bat nahi badut, gizakia iragartzeko gai ez dena, hainbeste konbinazio posible dituena, adimen artifiziala behar dugu».\nIkertzaileek ezaugarriak eta baldintzak eman, eta laborategiko robot batek diseinatuko du materiala. Material horien arteko interakzioak aintzat hartu beharko ditu. Glasgowko Unibertsitateko Chemify start-up-a arduratuko da robota sortzeaz. Robotak materialak diseinatu eta gero, laborategian probatu beharko dituzte, erabilgarriak diren edo ez jakiteko.\nEHUz eta Chemifyz gain, ikerketa proiektuak beste sei bazkide ditu: Paviako Unibertsitateak (Italia) materialen joerak aztertuko ditu, material batek beste batek baino hidrogeno gehiago zergatik sortzen duen, esaterako; Eindhovengo Unibertsitateak (Herbehereak) materialen propietate fisikoak ikertuko ditu; Berlingo Max Planck Institutuak, propietate kimikoak; Amsterdamgo Unibertsitatea fotonikaz arduratuko da, ez baita ahaztu behar, naturan bezala, fotoiak baliatu nahi dituztela prozesuan; Johnson Matthey enpresa ingelesak katalizatzaileak diseinatzen eta egiten ditu; eta Glasgowko Unibertsitateak ere parte hartuko du ikerketan.\nProiektuaren erakargarritasunetako bat da hidrogenoa giro tenperaturan sortzeko gai izan daitekeela, energia kontsumo handirik gabe. Hala ere, Agirrezabalek zehaztu du proiektuaren helburua gehiago dela teknologia edo materiala, hidrogenoa eta karbono monoxidoa sortzea baino: «Adibide gisa erabiliko ditugu, teknologia garatzeko. Badakigu hidrogenoak aplikazioa izango duela, eta, beraz, horrek ahalbidetzen digu materialean zentratzea, ez izan dezakeen aplikazioan».\nOinarrizko ikerketa da. Badakite zer nahi duten, baina ez zer lortuko duten edo noraino iritsiko diren. Hainbat hipotesi aipatu ditu Agirrezabalek: material hori hidrogenoarentzat eta karbono monoxidoarentzat hain ona ez izatea, espero ez duten produktu bat sortzea...\nZer egiteko aukera ematen dute 3,2 milioi eurok? Ikertzaileak kontratatzeko aukera batez ere: CATART proiektuan doktoretza osteko ikertzaile bat eta doktore tesia egiten ari den ikasle bat kontratatuko dituzte. Gainerakoa, laborategiko gastuak ordaintzeko.\n«Diru asko eman dezake», argitu du Agirrezabalek, «baina ez da hainbeste ingeniaritza kimikoari lotutako proiektu batentzat». Izan ere, tresna berriak erosiko dituzte, eta proiektuaren probetako batzuk haien laborategietatik kanpo egin —eta ordaindu— beharko dituzte. «Gastu askoko proiektua da». Hala ere, Europatik jaso dezaketen laguntza garrantzitsuena da, nabarmendu duenez.\nEuropatik jaso dute laguntza. Zailagoa da Euskal Herriko erakunde eta enpresek halako ikerketa proiektu bat laguntzea. «Gure inguruko enpresak nahiko tradizionalak dira alde horretatik», Agirrezabalen iritziz. «Interesatuta egon daitezke, betiere emaitzen arabera. Ideiak, garatu baino gehiago, garatu eta gero erosten dituzte, batez ere industria kimikoan. Europako beste enpresa batzuetan ez da hori gertatzen».


Jakindun. Zientzia irakaslea euskaraz izan ezazu, beti eskuragai (eta doan) Jakindun. Zientzia irakaslea euskaraz izan ezazu, beti eskuragai (eta doan)\nHome Gizartea Zientzia Jakindun. Zientzia irakaslea euskaraz izan ezazu, beti eskuragai (eta doan)\nJakindun, Euskara Unibertsoan faltan botatzen genuen laguntza tresna horietako bat da.\nDenok ezagutzen dugu ikasleek laguntza bezala erabil ditzaketen gazterela, ingeles edo katalanierazko webguneak. Ikasgaien aspektu zailenak azaltzen dituzten irakasleak eskuragarri dauden webguneak, nora bai ikasle edo gurasoek beraien zalantzak argitzeko jo dezaketen. Edota irakasleek, beraien ikasleentzat erabilgarriak izan daiteken materiala aurkitzen dituzten webguneak.\nJakindun aukera hauek eskuragarri jartzeko jartzen da martxan eta errekurtso hauek doan izango dira. Honen helburua:\nInterneten euskarazko argitalpenak bultzatu.\nEuskaraz eginiko zientzia edukiak zabaldu.\nIkastolekin irakas eta ikas método berrietan kolaboratu, teknologia erabiliz.\nIkasleei, irakasleei, gurasoei zientzia ulertzen eta azaltzen lagundu (Matematikak, Fisika, Kimika).\nProiektu honek harrera arazoa aurkituko duelaren jakinean jarri behar gara. Hau da, euskaraz eginiko webguneek ez dute beste hizkuntza batzuetan eginiko beste webgune batzuen gaineko irakurle edo bisitari.\nHori dela eta, garrantzitsuagoa da guretzat hau bezala proiektu bat. Euskarak, bere normaltasuna ezartzen lagunduko duten baliabideak behar ditu.\nMomentu honetan, Jakindun webgunea DBH1etik DBH4 mailara tarteko Matematiketan zuzentzen diren bideoak egiten ari da (dagoeneko 30 bideo daude eskuragarri), eta bere Youtube kanalean partekatzen dira. Denbora gutxian, Kimika, Fisika, Teknologia…etab sartzen hasiko da, plataforma eta irakasle ezberdinak erabiliz (Facebook eta Instagram).\nDagoeneko eduki zientifikoak euskaraz sortu eta zabaltzeko oso interesatuak dauden irakasle talde bat dago, baina proiektu honen helburua, ikastola edo ikastegi ezberdinetako irakasleak, era honetako bideoak, zientzia materiaren kontzeptuak edo adibideak garatzen parte hartu nahi duten irakasleak animatzea da.\nEra honetako proiektuak erabilia izan behar du zentzua izateko, erabilgarria den tresna bihurtzeko. Hori dela eta eskatzen dizuegu guztioi zabaltzeko eta partekatzeko. Ideia bikaina da eta gure ikasleei eta baita Euskarari lagundu diezaioken proiektu liluragarria.\nBere Youtube kanala eta webgunea uzten dizuegu, nahiz eta oraindik garatzen egon.\nPrevious articleNorvegiar itsasoko otso bat bilbotar Norvegian\nNext articleBilbo, planifikatutako eraldaketaren eredu globala


Frantzisko Xabierkoa - Wikipedia, entziklopedia askea.\n(«Xabierko Frantzisko» orritik birbideratua)\nXabier, 1506ko apirilaren 6a\nXabierko gaztelua, Xabier\nNafarroako Erresuma, Euskal Herria\nShangchuan, 1552ko abenduaren 3a (46 urte)\nBasilica of Bom Jesus (en)\nMikel Jatsu Azpilkueta\n(1525 (egutegi gregorianoa) - 1530 (egutegi gregorianoa)) Master of Arts (en)\nBernardo the Japanese (en)\nmisiolaria, idazlea, esploratzailea, Latin Catholic priest (en) eta jesuita\nArtikulu hau santu euskaldunari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Xabier (argipena)».\nFrantzisko Xabierkoa, bataioko izen-deiturez Frantzisko Jatsu Azpilkueta (Xabier, Nafarroako Erresuma, 1506ko apirilaren 7a - Shangchuan uhartea, Txina, 1552ko abenduaren 3a), ohiko izenez Frantses, nafar misiolaria izan zen, Jesusen Lagundiko lehenengo zazpi kideetako bat. Indiatako Apostolua ezizena eman zitzaion. Eliza Katolikoak 1622an santutu zuen, San Frantzisko Xabierkoa izenarekin, eta abenduaren 3an ospatzen du haren eguna. Nafarroa Garaiko eta Euskal Herriko zaindaria da, eta baita euskararen santu ofiziala ere; hori dela eta, Euskararen Nazioarteko Eguna (ENE) abenduaren 3an da.\nParisen eliza ikasketak egiten ari zela, Ignazio Loiolakoa ezagutu zuen, eta harekin eta beste bost lagunekin, Jesusen Lagundia sortu zuten 1534an. Bizitzako azken hamaika urteak misioetan eman zituen, India, hego-ekialdeko Asia eta Japonian, eta Txinara joan nahi izan zuen, konturatu baitzen japoniarrek Txinan bilatzen zutela jakintzaren sorburua; hartarako ahaleginetan ari zela ordea, sukar batez hil zen.\nEsan izan da Frantzisko Xabierkoak 1.000.000 lagun kristautu zituela, baina gaur egun 30.000 besterik ez zirela uste da. Hizkuntza arazo larriak izan zituen beti; haren ustez misiolariek ebanjelio lurretako hizkuntzak eta ohiturak beretu behar zituzten, eta betiere saiatu zen lekuan lekuko elizgizonak prestatzen. Askoren iritzien kontra, bataiatu ondoren ez zuen jendea baztertua uzten; aitzitik, lan handia egin zuen besteek presaka bataiatuak hezitzen. Indian kristautu zituen eremuek gaur egun ere kristau diraute, baina Moluketan eta Japonian XVII. mendean izan ziren eraso eta esespen gogorrek suntsitu zituzten hark sorturiko misioak, ez ordea milaka martiri hil gabe.\n1 Frantzisko Xabierkoaren garai historikoa\n3 Parisko ikasketak\n4 Italiako egonaldia\n5 Misio bidaiak\n5.1 Goa eta India\n5.2 Hego-ekialdeko Asia\n6 Azken bidaia eta heriotza\n7 Kanonizazioa, zaindaritza eta jaiak\n8 Ikonografia eta lanak\nFrantzisko Xabierkoaren garai historikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nFrantzisko Xabierkoa 1506an jaio zen. Sei urte geroago, 1512an, Fadrique Álvarez de Toledo Albako Dukearen gidaritzapean zeuden Espainiako Erresumaren tropek Nafarroako Erresuma konkistatu zuten, Fernando Katolikoaren aginduz eta beaumontarren laguntzaz. Azken horiek agaramontarren aurka borrokatu berriak ziren Nafarroako Gerra Zibilean. Inbasioaren ondoren, zenbait nafar kontraeraso gertatu ziren, baina, azkenik, Gaztelako Erresumak Nafarroa Garaia bereganatu zuen. Nafarroa Behereak, Pirinioen iparraldera egonik, erresuma independente iraun zuen 1620 inguru arte.\nNafarroako Erresumaren armarria\nNafarroako Erresumaren egoera, Frantzisko Xabierkoaren garaian.\nFrantzisko Xabierkoa agaramontar familia nabarmen bateko senide zen. Haren aita, Joanes Jatsu, Joanes III.a erregearen Errege Kontseiluko presidentea izan zen; hortaz, inbasioaren ondoren, familiak Bearnora erbesteratu behar izan zuen, eta handik denbora gutxira aita hil zen. Ama, berriz, Maria Azpilkueta zuen, Baztangoa, eta Martin Azpilkuetaren arreba. Mikel eta Joanes, Frantziskoren anaiak, Joanes III.aren eta Katalina Foixkoa erreginaren armadako gerlariak izan ziren, eta Erresuma Zaharra berreskuratzeko kontraeraso askotan parte hartu zuten.\n1521eko maiatzaren 20an, Iruñeko gudua gertatu zen. Iñigo Lopez Loiolakoa kapitainaren soldaduak, Gaztelako Erresumaren aldekoak, Iruñeko gotorlekuan gazteluratuta zeuden. Frantzisko Xabierkoaren anaiek haien aurka eraso egin eta gero, Iñigo larriki zaurituta geratu zen. Zenbait urte geroago, Ignazio Loiolakoak (Iñigoren ordez Ignazio izena hartu baitzuen) Jesusen Lagundia sortu zuen, bere aldamenean Frantzisko Xabierkoa lankide eta adiskidea zuela.\n1521eko ekainaren 30ean, Noaingo guduan, gaztelar tropek nafar-gaskoiak garaitu zituzten; gudu horrek Nafarroako Erresumaren etorkizuna zeharo baldintzatu zuen. 1516an, Cisneros kardinalaren aginduz, Xabierko gazteluko kanpoko hormak eraitsi, dorreak moztu, hobiak itsutu eta matakanak eta gezi-leihoak baliogabetu ziren; gauza bera egin zuten Nafarroako gainerako gotorlekuetan ere.\nXabierko gaztelua, Nafarroa Garaiko Xabier herrian.\nFrantzisko Xabierkoa 1506ko apirilaren 7an jaio zen, Nafarroa Garaiko Xabier herrian dagoen Xabierko gazteluan, familia noble baten altzoan. Orduan, Nafarroako Erresuma independentea zen. Haren aita, Joanes Jatsu, Albreteko Joanes III.a erregearen Errege Kontseiluko presidentea zen. Ama, Maria Azpilikueta, familia noblekoa zuen, eta senideetako batek, Martin Azpilikuetak, doctor navarrus izendapena zuen. Frantzisko Xabierkoa bost anai-arreben artean gazteena zen: Magdalena, Ana, Mikel eta Joanes ziren beste laurak.\nNafarroako Erresumaren independentzia galarazi zuten gertakari historikoek asaldatu zuten Frantziskoren haurtzaroa, gertakari horietan nahaspilatuta egon baitzen bere familia. Haren jaiotetxea Albreteko leinuaren aldekoen bilgunea izanik, familiak porrotaren ondorioak jasan zituen, gaztelarren mendekuaren eraginez. Anaiak Henrike II.a erregearen gudarosteko partaide izan ziren, Hondarribian borrokatu zirenak, eta arrazoi horregatik espetxeratuak, baita bertan erailak ere. Gertakari horiek guztiek bultzatu zuten Frantzisko gaztea ikasketa erlijiosoak egitera. Frantzisko Xabierkoak Portugalgo banderapean egin zituen bidaia ebanjelizatzaile guztiak.\nParisko ikasketak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\n1524an, Frantzisko Xabierkoak Parisko Sorbonako Unibertsitatera joatea erabaki zuen. Aurretik, Giza Zientziak ikasi zituen Leire, Tafalla eta Zangotzan; azken ikasketak Iruñean egin zituen.\n1525eko irailean Parisera joan zen, eta han Ignazio Loiolakoa ezagutu zuen, aurrerantzean lagun mina izan zuena. Parisko garai zail eta gogorretan Ignaziok ez zuen inoiz Frantzisko Xabierkoa bakarrik utzi, beti lagundu zion; adibidez, Xabierkoak arazo ekonomikoak izan zituenean.\nHan osatu zuten, beste bost adiskiderekin batera, Jesusen Lagundiaren enbrioia. 1534ko abuztuaren 15ean, ikasketak bukatu ostean, karitate eta kastitate zina egin zuten, eta Lur Santura erromesaldia egiteko hitza ere eman zuten. Hori guztia Montmartreko Saint-Pierre elizan gertatu zen. Frantzisko Parisen geratu zen Teologia ikasten beste bi urtez, Inazio Loiolakoarekin gogo-jardun batzuetan parte hartu ondoren.\nItaliako egonaldia[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nFrantzisko Xabierkoa Joanes III.a Portugalgoarekin, 1635, José de Avelar Rebelo.\n1537an, berriz ere Ignazio Loiolakoarekin elkartu zen Italiara bidaiatzeko. Erroman, Lur Santura joan baino lehen, Paulo III.a aita santua bisitatu zuten haren bedeinkapena eskatzeko. Baina bidaia hori bertan behera geratu zen, Venezia Turkiarekin gudan hastean. Biak Veneziara iritsi eta ekainaren 24an Frantzisko Xabierkoa apaiztu zen. Lur Santura joateko esperantza galdurik, 1537-1538ko neguan haren adiskideekin batera inguruko herrietan predikatzen ibili zen; Frantzisko, zehazki, Bolonian aritu zen lanean.\n1538ko udaberrian, Erromara itzuli, eta beren burua eskaini zioten Aita Santuari, hark nahi zuen herrialdera bidal zitzan. Handik Lisboara joan ziren 1540an, bizitzako aldi garrantzitsuena hasteko: misiolari izateko. Portugalerako bidaia, Pedro Mascarenhas Erroman zegoen portugaldar enbaxadorearen eskabideari zor zitzaion. Izan ere, enbaxadore horrek, Portugalgo Joanes I.a erregearen izenean, eskatu zion Inazio Loiolakoari bere gizonetako batzuk Ekialdeko Indietara bidaltzeko. Bidaia horretarako, Aita Santuak Itsaso Gorria, Pertsia, eta Gangesko bi ertzeetako ordezkari izendatu zuen Frantzisko.\nMisio bidaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nLisboara zihoala, geldialdi bat egin zuen Azpeitian, Ignazio Loiolakoaren etxea ezagutu eta haren anaia Beltrani gomendiozko gutunak emateko. Denboraldi batez Lisboan egon ziren eta, tarte horretan, Frantzisko Indietara joateko hautatu zuten. Lisboako egonaldian hiriko txiroei ebanjelioa predikatzen aritu ziren, atsedenik gabe. 1541eko apirilaren 7an, haren 35. urtebetetze egunean, espedizioa itsasoratu zen, eta abenduaren 22an Mozambikera iritsi zen. Bertan, hurrengo urteko otsailera arte gelditu behar izan zen. Egonaldi hartan ospitalean lagundu zuen, eta jabetu zen Portugalgo kolonizatzaileek indigenei ematen zieten tratu txarraz; horrek lehenengo liskarrak eragin zituen.\nFrantzisko Xabierkoaren misio bidaiak\nGoa eta India[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMalindin eta Sokotran geldialdiak egin ostean, 1542ko maiatzaren 6an Goara iritsi zen. Juan Barrosen kristau-ikasbidean oinarritutako testu bat prestatu eta argitaratu zuen, eta hirian zehar dotrina katolikoa predikatzen hasi zen. Aldi berean, hilzorian zeudenei laguntzen, presoak bisitatzen eta behartsuei laguntza eskaintzen ibili zen.\nFrantzisko Xabierkoaren mirariak, 1617-1618, Peter Paul Rubens, Kunsthistorisches Museum, Viena.\nBertakoengana errazago hurbiltzeko asmoz, herrialdeko hizkuntza ikasten hasi zen. San Paulo apaiztegiko zuzendari-karguari ezezkoa eman ondoren, 1542ko urrian itsasoratu zen Peskerira joateko, Goatik 800 kilometrora. Tuticorinen lehorreratu zen eta urtebete baino gehiago igaro zuen eskualde horretan, Parava etniako arrantzaleak kristautzen. Haren ebanjelizatze lana zela-eta, brahmanek susmo txarrak hartu zituzten; Thiruchendur-en elkartu zen haiekin eta luze eztabaidatu zuten erlijio gaiez. Tamilera ikasi ondoren, zeruari eta infernuari buruzko hitzaldi bat eta testu kristauen itzulpen batzuk idatzi zituen hizkuntza horretan.\n1543ko azaroan, Micer Paulo eta Mansilla adiskideekin elkartu zen Goan, eta hiri horretako Juan de Alburquerque gotzainarekin hitz egin zuen misiolari gehiago eskatzeko. Gotzainak sei apaiz igorri zituen lan horretarako. Lagun horiekin berriz ere Peskeriara itzuli zen. Bidaldian zenbait gutun idatzi zizkien Erromako lagunei. Horietako batean honakoa dio:\n« (...) Jendea kristautzeko aukera galtzen da alderdi hauetan, ebanjelizazioaren ardura hartuko duen pertsonarik ez dagoelako. Askotan, burua galdu duen gizakiaren antzera unibertsitate horietara oihuka sartzeko pentsamenduek mugiarazten naute, eta batez ere Parisko Unibertsitatera, Sorbonara, borondatea baino gehiago solasa duten horiei esateko has daitezela unibertsitate haietatik fruituak ateratzen. Zenbat arima geratzen dira zerura joan gabe, eta haien axolagabekeriagatik doaz infernura! Halako jendetza egiten da kristau inguru hauetan, nabilen lurralde honetan, ezen batzuetan besoak nekaturik ditudala iruditzen baitzait hainbeste bataiatzeagatik, eta hitz egin ezinik gelditzen bainaiz, hainbeste aldiz Kredoa, mandamenduak eta bestelako otoitzak haien hizkuntzan errepikatzearen ondorioz. »\nPeskerian katekistak jarri zituen herrixka bakoitzean; haien zeregina haurrei otoitzak erakustea eta misiolari lanak egitea zen. Horrezaz gainera, eskualde bakoitzean ordezkari bana izendatu zuen, misioaren egoeraren berri eman ziezaion. Lurraldea antolatu ostean, Manapad eta hegoaldeko itsasaldera joan zen. Hilabete egon zen Travancoren bizi ziren makua etniako arrantzaleekin, eta 10.000 gizon-emakume baino gehiago bataiatu zituen. 1544. urtean zehar, hogeiren bat ebanjelizazio bidaia egin zituen. Zeilango kristauen hilketen berri izan zuenean, Goara joan eta agintariarekin hitz egin zuen. Jafnapatango erregeak kristauen aurka eginiko ekintzak zigortzeko espedizio bat antolatu zen, eta Frantziskok hartan joatea erabaki zuen. Baina, interes materialak zirela-eta, espedizio hori ez zen egin.\nHego-ekialdeko Asia[aldatu | aldatu iturburu kodea]\n1545eko abuztuaren amaieran, Molukak uhartedirantz abiatu zen, Juan Eiro lagun zuela. Hilabete baten buruan Malakara iritsi zen. Hiru hilabetean malaysieraren, bertako hizkuntzaren, gutxienekoak ikasi eta hango kultura bereganatu zuen. Ondoren, herriz herri misiolari ibiltzeaz gain, kristau-ikasbidearen oinarrizko testuak itzuli zituen malaysierara, bertako adituen laguntzaz. Urte hartan, Portugalgo erregeari «Berorren Maiestatearen ofizialek ezartzen dituzten laido eta injustiziei buruz» idatzi zion. Jesusen Lagundiko katekistentzako argibideak ere prestatu zituen.\nHaren helburua, ordea, Moluketara iristea zen. Beraz, 1546ko urtarrilean itsasoratu zen Ambonera bidean. Hilabete eta erdi nabigatzen igarota, helmugara heldu zen. Ondorengo lau hilabeteetan, eskualdeko hainbat uhartetan ibili zen predikatzen. Tradizioak dioenez, Seram uhartera zihoala, gurutzea galdu zuen enbata batean. Lehorreratu zirelarik, uretatik irten zen karramarro batek gurutzefika itzuli zion. Urte bereko uztailean, Ambondik 500 kilometrora dagoen Ternatera heldu zen. Hiri hau espezia merkatalgune garrantzitsua zen, eta portugaldarren jabetzarik ekialdekoena. Bertan hiru hilabetez egon eta gero, Moro uharteetara joan zen, ebanjelioa predikatzera. Hamabi urte baino gehiago ziren ez zela apaizik alderdi hartan. Izan ere, Frantziskoren aurrekoak uharteko bizilagunek hil zituzten. Moro uharteetan beste hiru hilabete eman ondoan, itzulerako bidaiari ekin zion; Ternate, Ambon eta Malakan pausaldiak egin ostean, 1548ko urtarrilaren 13an Cochinera iritsi zen.\nFrantzisko Xabierkoaren japoniar irudia, XVII. mendea, Kobeko museoa.\nXVI. mendearen erdialdean, Japonia, Marco Polok aipatutako Zipango ospetsua, ezezaguna zen europarrentzat, 1547an tifoi batek portugaldar itsasgizon batzuk bazter hartara eraman zituen arte. Horren berri izan zuenean, uharte hori ezagutzea gogoratu zitzaion Frantziskori. Aurretik, baina, India eta Moluka uharteetan ezarritako misioen berrantolatze- eta gainbegiratze-lanak egin behar izan zituen; nahigabeturik sentitu zen misioek jasandako narriadura ikusita, bere gutunetan erakusten duen moduan.\nAzkenik, 1549ko Erramu Igandean Japoniarantz abiatu zen, aita Cosme de Torres, anaia João Fernandes eta Iagiro japoniarra lagun zituela; Cochin eta Malakan geldialdiak egin ondoren, abuztuaren 15ean Kagoshiman lur hartu zuten, orduko Hegoaldeko Japoniako erresumaren hiriburuan. Frantzisko japoniera pixka bat ikasten saiatzen zen bitartean, Iagirok kristau ikasbidea, kredoa eta otoitz batzuk itzuli zituen hizkuntza horretara. Frantziskok horiek buruz ikasi eta kale zein etxeetan predikatzen jardun zuen. Jakinminez zeudenen galderei erantzuteko itzultzaile batez baliatzen zen. Baina jende gutxi bihurtu zen kristau federa. Misioaren porrotaren aurrean, eskualde hartako erregearekin elkarrizketatzea pentsatu zuen, hura katolizismora bilakatuko balitz, herriak gauza bera egingo zuelakoan. Asmo horrekin, 1550eko irailean, Kagoshiman urte bat eman eta gero, iparralderantz abiatu zen.\nHiradon jardun zuen hiru hilabeteetan kristau-talde bat sortzea lortu zuen. Ondoren, Hondo uhartera igaro eta Yamaguchira iritsi zen; gero, Sakaira eta 1551eko otsailean Miakora, inperioko hiriburura. Enperadoreak kristautasuna uharte osoan predikatzeko baimena eman ziezaion nahi zuen, baina harekin biltzea ere ez zuen lortu. Miakon bi aste pasatu ondoan, Yamaguchira itzuli zen. Bertako daimyōak ebanjelioaren berri ematea baimendu zion; bost hilabetez aritu zen horretan, eta mila lagun inguru kristautu zituen. Irailean, Bungoko daimyōak deitu zion, Kyushu uhartean predikatzeko baimena emateko. Hilabete geroago, eta hainbat jende kristautu ondoren, Indiako albiste larriak iritsi zitzaizkion eta Goara itzultzea erabaki zuen, aita Torres eta anaia Fernandes Japonian utzirik.\nAzken bidaia eta heriotza[aldatu | aldatu iturburu kodea]\n1511ko azaroan Frantzisko itsasoratu zen, Japoniatik Indiara itzultzeko. Kantondik hurbil egindako pausaldiaren ostean, Malakarantz abiatu zen Diego Pereiraren Santa Cruz ontzian. Malakara iristean, jakinarazi zioten Jesusen Konpainiako Indiako probintzial edo arduradun izendatu zutela. 1552ko urtarrilaren 24an Kochira iritsi zen eta otsailaren 18an Goara. Ondoko bi hilabeteetan, misioetako arazo batzuk konpontzeaz gain, bere azken bidaia prestatzen ibili zen: Txinakoa.\nFrantzisko Xabierkoaren hilobia, Goako Bóm Jesus basilikan.\nTxinara joan ahal izateko, Goako erregeordea konbentzitu zuen Portugalgo enbaxada ofiziala bidal zezan, hori baitzen modu bakarra ontzi portuges bat Txinan porturatu ahal izateko. 1552ko apirilaren 17an abiatu zen enbaxada, Santa Cruz ontzian. Frantziskorekin aita Gago, Álvaro de Ferreira anaia, Antonio de Santa Fe (txinatar jatorrikoa) eta Cristóbal deituriko indiar morroia zihoazen; Diego Pereira, berriz, Portugalgo erregeren enbaxadore zihoan. Malakara iritsitakoan arazoak izan zituzten Alvaro de Ataide kapitainarekin eta bidaia bi hilabetez atzeratu zen. Uztailaren 17an portutik irteteko baimena eman zien, baina Pereira gabe. Enbaxada izaera kenduta, ia ezinezko bihurtu zen espedizioa Txinan lehorreratzea. Hala ere, Frantziskok bidaia jarraitzea erabaki zuen.\n1552ko abuztuaren amaieran, Santa Cruz ontzia Shangchuan uhartera heldu zen. Uharte hori txinatar eta portugaldar merkatarien bilgunea zen. Frantziskok kontinentera iristeko zuen bide bakarra txinatar ontzi batek ezkutuan eramatea zen; arrisku handiko zeregina, atzerritarrek debekatua baitzuten Txinan sartzea. Hiru hilabetez egon zen horren zain. Baina azaroaren 21ean, meza ematen ari zela, ondoeza egin zitzaion, biriketako gaitz batek jota. Orduko, Antonio txinatar lagun fidela bakarrik zuen ondoan. Azkenik, abenduaren 3an hil zen, 46 urte zituela. Tradizioaren arabera, hil aurreko azken hitzak, otoitz xume batzuk, ama hizkuntzan esan zituen, euskaraz.\nHaren gorpua Goara eraman zuten 1554ko udaberrian, eta bertan, Bóm Jesus basilikan hobiratu zuten.\nErlikiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nFrantziskoren beso ustelgabea, 1949ko erakustaldi batean.\n1614an, garai hartan jesulagunen nagusia zen Claudius Acquaviva-ren aginduz, eskuineko besoa ukondotik behera moztu eta Erromara eraman zuten Gesù elizara, non kapera bat duen santuak, San Ignazio Loiolakoaren hilobia duen kaperari begira, elizaren albo banatan biak.\nTarteka, Frantziskoren beso ustelgabearen erlikia hau Erromatik atera eta munduan zehar erakusten dute, katolikoen artean. Historikoki, Euskal Herrira eta Nafarroara sei aldiz ekarri izan dutela jakinarazi zuen Iruñeko artzapezpikuak 2006ko bisitaren karietara. 2018an Kanadara bidaia egin zuen beso ustelgabeak eta Erromatik eraman zuen hegazkinean eserleku ordaindua okupatu zuen.\nMunduan badira santuaren beste erlikia batzuk, ez besoa bezain ezagunak. Adibidez, Jerez hiriko Jesuiten Elizan, santuaren barrunbeak gordetzen dira erlikario batean.\nKanonizazioa, zaindaritza eta jaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSan Fermin eta San Frantzisko Xabierkoa, Nafarroa Garaiko zaindariak, Iruñeko udaletxean dagoen irudia.\n1622an Gregorio XV.a aita santuak Frantzisko Xabierkoa kanonizatu zuen, Inazio Loiolakoa, Teresa Avilakoa, Isidro Nekazaria eta Filipe Nerirekin batera. Haren eguna abenduaren 3a da, egun horretan zendu baitzen.\nLeku eta erakunde hauen zaindari izendatu dute:\nNafarroa Garaiko zaindaria da San Ferminekin batera. Hori dela eta, Nafarroako eguna edo jaia abenduaren 3an da.\nEuskal Herriko zaindaria da.\nEuskararen zaindaria denez, Euskararen Nazioarteko Eguna abenduaren 3an ezarri zen.\n1748an ekialdera dauden lur guztien zaindari izendatu zuten.\n1904an Fede Zabalkuntza Lana erakundearen zaindari izendatu zuten.\n1927an, Pio X.a aita santuak misioetako zaindari izendatu zuen, Teresa Avilakoarekin batera.\nEskaut mugimenduko zaindaria da.\nMartxoko lehen hamabostaldian Xabierko gaztelua jomuga duten erromesaldi jendetsuak egin ohi dira urtero: xabierraldiak. Herri ohitura horrek jarraitzaile ugari ditu, batez ere Nafarroa Garaian.\nIkonografia eta lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nLan askok irudikatu dute Indietako Apostulua, bai margoetan, bai eskulturan. Bartolomé Esteban Murillo, Peter Paul Rubens, Antoon van Dyck, Luca Giordano, Francisco Goya eta beste artista ospetsu askok betikotu zuten Xabierko santua.\nNicolas Poussin, Frantzisko Xabierkoaren miraria, 1641-1642, Louvre, Paris.\nGiovanni Battista Gaulli, Frantzisko Xabierkoaren ikuskaria, 1675 aldean, Vatikanoko pinakoteka.\nMiguel Cabrera, Frantzisko Xabierkoa, XVIII. mendea, Arte Museo Nazionala, Mexiko Hiria.\nGoya, San Frantzisko Xabierkoaren heriotza, 1771-1774 aldean, Zaragozako Museoa.\nJacques-Émile Lafon, San Frantzisko Xabierkoaren mirari ahalmena, 1859, Saint-Sulpice eliza, Paris.\nJacques-Émile Lafon, San Frantzisko Xabierkoaren gorpuaren garraioa, 1859, Saint-Sulpice eliza, Paris.\nSan Frantzisko Xabierkoa, San Frantzisko Xabierkoa eliza, Superior, Wisconsin.\nLeopoldo de Almeida, San Frantzisko Xabierkoa, 1940, Padrão dos Descobrimentos, Lisboa.\nXVI. mendetik aurrera, Frantzisko Xabierkoak lur jentil edo paganoetara doan misiolariak jarraitu beharreko ideala irudikatu zuen. Horrek pertsonari buruzko idazki ugari eta oparoak eman zituen. Mota guztietako idazlanek, bereziki epistolarrek, Jesusen Lagundiko kideek jarraitu beharreko eredutzat jarri baitzuten. Xabierrek sortu zuen Goan lehendabiziko apaizgaitegia, eta sustatu zuen bertakoen apaizteko bokazioa; horrekin batera, katekizazio zuzenaren aldekoa zen, eta testu liturgikoak tokian-tokiko hizkuntzetara itzultzen saiatu zen. Frantzisko Xabierkoaren idazkiak, batez ere, kide eta ebanjelizazio-arduradunei idatzitako gutunak dira. Idazlan txikiak ere ditu: Katixima Txikia (1542), Katixima Handia (1546) eta Jesusen Lagundiko katekistentzako argibidea (1545), besteak beste.\nPiarres Narbaitzek haren biografia idatzi zuen euskaraz: San Frantses Jatsukoa (1966). Frantzisko Laphitzek ere haren bizitzaren berri eman zuen: Bi saindu hescualdunen bizia: San Inazio Loiolacoarena eta San Franzizco Zabierecoarena (1867).\n↑ Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. hezkuntza.ejgv.euskadi.eus (Noiz kontsultatua: 2016-7-22).\n↑ a b c d e f g h i j k l m n o p Larrañaga, Luis F.. Francisco de Javier. in: Auñamendi Eusko Entziklopedia. euskomedia.org (Noiz kontsultatua: 2016-7-22).\n↑ a b c Xabierko Frantzisko. in: Lur hiztegi entziklopedikoa. egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi hori Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu du, Open Data Euskadi webgunean (Noiz kontsultatua: 2016-8-16).\n↑ Monteano, Peio J.. La conquista de Navarra. in: Auñamendi Eusko Entziklopedia. euskomedia.org (Noiz kontsultatua: 2016-7-22).\n↑ a b Campion, Arturo. La familia de S. Francisco de Xabier. atzoatzokoa.gipuzkoakultura.net (Noiz kontsultatua: 2016-7-22).\n↑ Larrañaga, Koldo. Ignazio Loiolakoa. in: Auñamendi Eusko Entziklopedia. euskomedia.org (Noiz kontsultatua: 2016-7-22).\n↑ Arrizabalaga, Juan Mari. Euskal Herriko gotorlekuak. in: Auñamendi Eusko Entziklopedia. euskomedia.org (Noiz kontsultatua: 2016-7-22).\n↑ a b c d e f g h Xabierren mundua. dpto.educacion.navarra.es (Noiz kontsultatua: 2016-7-23).\n↑ Murphy, Frederick J.. Breviary Lives of the Saints: September - January. books.google.es (Noiz kontsultatua: 2016-7-23).\n↑ Geroago, Goa Portugaldar Indiako hiriburua izan zen\n↑ a b c Crawley, John J.. St. Francis Xavier, apostle of the Indies and Japan. in: Lives of Saints. ewtn.com (Noiz kontsultatua: 2016-8-13).\n↑ Saint François Xavier sj (1506 – 3 déc. 1552). jesuites.com (Noiz kontsultatua: 2016-8-16).\n↑ (Gaztelaniaz) «La lengua de San Francisco Javier» Euskal kultura (Noiz kontsultatua: 2019-05-16).\n↑ (Gaztelaniaz) «Sexta visita a Navarra del brazo incorrupto | Sociedad | Sanidad - Abc.es» ABC (Noiz kontsultatua: 2019-05-16).\n↑ (Ingelesez) Berria.eus. «Xabierko Frantziskoren beso ustelgabea Kanadan» Berria (Noiz kontsultatua: 2019-05-16).\n↑ (Gaztelaniaz) «RELIQUIAS EXISTENTES EN JEREZ 1885» "El trote de la culebra" - Antropología social y cultural 2016-08-19 (Noiz kontsultatua: 2019-05-16).\n↑ Perales Díaz, José Antonio. Xabierraldia. in: Auñamendi Eusko Entziklopedia. euskomedia.org (Noiz kontsultatua: 2016-8-16).\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Frantzisko Xabierkoa\nSan Frantzisko Xabierkoaren bidaiak\nLarrañaga, Luis, Francisco de Javier, Auñamendi Eusko Entziklopedia, euskomedia.org\nXabierren mundua, dpto.educacion.navarra.es\nLaphitz, Frantzisko, «Bi saindu heuskaldunen bizia», Klasikoen Gordailua, vc.ehu.es\n(Frantsesez) Saint François Xavier sj (1506 – 3 déc. 1552), jesuites.com\n(Ingelesez) Astrain, Antonio, St. Francis Xavier, The Catholic Encyclopedia, newadvent.org\n(Ingelesez) Torsellino, Orazio, «The admirable life of S. Francis Xavier», strobertbellarmine.net\nLiburuak: Euskaldunak Munduko Itsasoetan zehar XVII - XVIII. mendeak/Misiolari nabigatzaileak\nAipu famatuak: Frantzisko Xabierkoa\nOrriaren azken aldaketa: 3 abendua 2021, 09:22.


Deustuko Unibertsitateak Adrian Almazan irakasle eta lankidea kaleratu duela salatu du STEILASek - Steilas\nDeustuko Unibertsitateak Adrián Almazán irakaslea, Steilas sindikatuko lankidea, kaleratu berri du, inolako arrazoirik eman gabe. Adrián irakasle laguntzaile doktore gisa kontratatu zuen Deustuko Unibertsitateak 2020/21 ikasturtearen hasieran, eta bere irakaskuntza eta ikerkuntza jarduerak normaltasun osoz gauzatu ditu urte akademiko osoan Unibertsitate horretako Gizarte eta Giza Zientzien Fakultateko Etika Aplikatuko Zentroan. Are gehiago, Deustuko Unibertsitateak berak bere ikerketa-lana ebaluazio bikainarekin aintzatetsi du. Baina ikasturte berriari begira, Unibertsitateak kaleratu egin du, inolako arrazoirik eman gabe idatziz, bakarrik ahoz emandako eta erakundera edo arduradunen eskakizunetara ez egokitzeari buruzko justifikazio lausoak alegatuz.\nSteilasen ustez, gertatu dena da Deustuko Unibertsitateari ez zitzaizkiola gustatzen Adrianen teknologiarekiko eta kapitalismoarekiko ikuspegi ikertzaile kritikoa, ezta hainbat mugimendu sozial eta ekologistetan zuen militantzia aktiboa ere. Edota Adrianen ukoa unibertsitate-erakunde batenak baino merkataritza-erakundeenak ziruditen eskakizun instituzionaletara makurtzeari.\nSteilasen ustez, Deustuko Unibertsitatearen erabakia oso larria da, pentsamendu, katedra eta ikerketa askatasunaren aurka jotzen baitu zuzenean, hori delarik, hain zuzen, unibertsitate-jardueraren oinarrietako bat. Oinarri bat ez dena hainbatetan errespetatzen, bereziki unibertsitate pribatuen eta elizarekin lotutako unibertsitateetan, zeinetan, kaleratze horrek erakusten duen bezala, oso garesti ordaindu ahal izaten den aldez aurretik mugatutako ekintza- eta pentsamendu-esparruetatik kanpo jardutea. Zentsura ideologiko horrek eragin larria du unibertsitate-askatasunean, eta gezurtatu egiten du Deustuko Unibertsitateak bere irakasle eta ikasleen pentsamendu kritikoa eta autonomoa sustatzen duelako aldarria, hain zuzen ere, bere izaera soziala eta diru-laguntza publikoak jasotzea justifikatzeko.\nKaleratze honek erakusten du, halaber, unibertsitateko irakasle eta ikertzaileek pairatzen duten prekarietate-egoera, eta zenbateraino den zaurgarria haien lan-egoera, bereziki unibertsitate pribatuetan, urtero berriztatu beharreko obra- eta zerbitzu-kontratuekin, inolako justifikaziorik aurkeztu beharrik gabe erraz eta merke hautsi daitezkeenak.\nSteilasetik Adrianen kaleratzea salatzen dugu eta unibertsitatearen pribatizazio gero eta handiagoak unibertsitateko irakasleen lan-baldintza jada prekarizatuetan, izango dituen ondorioez ohartarazten dugu. Baita Unibertsitateek eskaini beharreko prestakuntza eta ikerketa aske, kritiko eta gizartearekiko arduratsuaren garapenean ere, interes komertzial, ideologiko edo erlijiosoetara makurtu gabe.\naraba2021-10-15T11:35:09+02:002021 15 urria |Albisteak, Prentsa Oharrak, Pribatua EAE|\nMaitane 2021/10/19 at 19:45 - Reply\nAdriánek eskaintzen dituen hausnarketen modukoak ezinbestekoak dira etorkizuneko gizartea eratzeko, ezin delako justiziaz eta planetaren zaintzaz hitz egin, gaur egun ditugun erronka ekosozialen konplexutasunari aurrez aurre begiratu gabe. Bere kaleratzeak argi uzten du unibertsitatea konnibentzian dagoela erronka hauen aurrean ezikusiarena egin eta itsuki aurrera egitea nahi duten agenteekin.


astelehena, 2014ko azaroaren 24a\nHitzarmena sinatzen, Daniel Sola La Caixako Antsoaingo bulegoko zuzendaria, Ram�n Gatell Microbankeko zuzendari komertziala, Jose Mari Aierdi Cederna Garalurreko presidentea eta Isabel Elizalde, erakunde honetako zuzendari-kudeatzailea. GIZARTEA\nBankuak milioi bat eurora bitarteko kreditu linea irekiko du\nEskualdea | 2012-02-28 | 07:36\n| Testua: TTIPI TTAPA\t| Argazkia: Utzitako argazkia\tMicroBank-eko zuzendari Ramon Gattelek eta Cederna Garalur Elkarteko lehendakari Jose Maria Aierdik lehen lankidetza hitzarmena sinatu dute mikrokredituen bidez enpresa-proiektuak finantzatzea ahalbidetze aldera. Hitzarmena sinatuta, finantziazio-linea berriak finkatu dira, autoenpleguko proiektuak dituzten pertsonei zein autonomoei eta mikroenpresetako gazteei zuzenduta. MicroBank-ek milioi bat eurora bitarteko kreditu-inbertsioa eginen du.\nCederna Garalur Elkartea irabazi asmorik gabeko erakundea da, 1991n sortua. Helburua du toki-erakundeen eta zonaldeko eragile ekonomiko eta sozialen lankidetzaren bitartez Nafarroako Mendialdearen garapena bultzatzea. Elkartea Nafarroako Mendialdeko hainbat udalek eta enpresa-erakundek, sindikatuk, nekazaritzako erakunde profesionalek, kultura-, kirol- eta landa-turismoko erakundek, finantza-erakundek eta bestelako erakunde laguntzailek osatzen dute.\n130.000 mikrokreditu baino gehiago\nBere jarduera abian jarri zuenetik, MicroBank-ek 132.307 mikrokreditu eman ditu; denetara 829,6 milioi euro. Horrela, mikrokredituen bidez proiektuak finantzatzera baliabide gehien bideratzen dituen finantza-erakundea da. Batetik, ekintzaileentzako mikrokredituak ematen ditu autonomoentzat, enpresaburu txikientzat eta ekintzaileentzat; gehienez ere, 25.000 euro. Bestetik, mikrokreditu pertsonalak eta familiarrak ematen ditu; mikrokreditu horien helburua da familiei laguntzea premiak gainditzen, unean-uneko zailtasunei aurre egiteko eta garapen pertsonala eta familiarra errazteko.\nFinantza-erakundeak ekintzaileei emandako mikrokredituen % 60 enpresak sortzera bideratu da, eta % 40, berriz, dagoeneko eratuta dauden mikroenpresen hazkunde-premiak finantzatzeko izan da. Mikrokreditu pertsonalak, bestalde, erakundeak eman dituen kredituen erdia baino gehiago dira gaur egun. Funtsean bi irizpide ditu MocroBank-ek mikrokredituak emateko; batetik, mailegua eskatzen duen pertsonarekiko konfiantza, eta, bestetik, proiektuaren bideragarritasuna. Mikrokreditu horiek bermerik eta abalik ez duten pertsonek eskura ditzakete.\nAkordioak 400 gizarte-erakunderekin baino gehiagorekin\nMikrokredituak emateko, «la Caixa»ko 5.300 bulegoko sareaz gain, kredituak jasoko dituzten pertsonei buruzko ezagutza ematen duten hainbat erakunde laguntzailek parte hartzen du. Erakunde horiek proiektuei buruzko aholkua eta proiektuen jarraipena ere egiten dute. Gaur arte, MicroBank-ek finantzatutako proiektuen bideragarritasunaz arduratzen diren Espainia osoko 417 gizarte-erakunderekin sinatu ditu akordioak. Gizarte-erakunde laguntzaileak mota guztietako erakundeak dira, mikroenpresak sortzea bultzatzera, auto-okupazioa indartzera eta jarduera ekintzailea sustatzera bideratutako laguntza ekonomiko edo soziala emateko ekintzetan adituak.\nDokumentala Kultru Etxean\nEmakumeenganako indarkeria ezabatzeko nazioarteko eguneko elkarretaratzea Ipuin ez sexiten kontaketa saioa\nIrain eskolako azoka\nKanto Zaharren Eguna ALDIZKARIA\n626. zkia PDF Formatua


Stepan Xaumian - Wikipedia, entziklopedia askea.\nStepan Georgievitx Xaumian (errusieraz: Степан Георгиевич Шаумян; armenieraz: Ստեփան Շահումյան, Step’an Shahumyan; 1878ko urriaren 13agreg./urriaren 1ajul. – 1918ko irailaren 20a) Tbilisin (Georgia) jaiotako armeniar boltxebikea izan zen, merkatari baten semea.\nTbilisi, 1878ko urriaren  13a\nTürkmenbaşy, 1918ko irailaren  20a (39 urte)\npolitikaria eta iraultzailea\n6th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party\n1.1 Hasiera iraultzailea\n1.2 Bakuko Komuna\n1.2.2 Britainiarren esku-hartzea\n1.3 Ihesa eta heriotza\nKazetaria eta literatura kritikaria ere bazen. 1899an zirkulu marxista bat sortu zuen, 1900an Errusiako Langileen Alderdi Sozialdemokratarekin bat egingo zuena. 1901an, Vedenev Tbilisiko tren-konpainiaren zuzendaria eta langile grebalarien etsaia hil zuen, eta 1902an ikastera erbestera, Alemaniara egin zuen (Rigako politeknikotik bota egin zuten, bere jardun iraultzailea zela eta). 1903an, boltxebikeekin lerratu zen.\nItzultzailea ere izan zen, Marxen, Engelsen eta Leninen lanak armenierara itzuli zituen. 1905ean, Errusiara itzuli zen, 1906an Georgiako marxisten konferentziako ordezkaria izan zen (boltxebikeak mentxebikeen ondoan oso gutxi ziren Georgian) eta 1907an Bakuko marxisten liderra izan zen. 1905an, Langileen Alderdi Sozialdemokratako III. Biltzar Nagusian ordezkari izan zen Stockholmen, eta 1907an, Stalinekin eta beste kaukasiar batzuekin batera Londresera joan zen IV. Biltzar Nagusian ordezkari izatera.\nStalinekin eta Suren Spandarian izena zuen beste armeniar batekin Bakinski Rabotxi (“Bakuko Langilea”) egunkaria sortu zuen. 1907ko Tbilisiko Bankuko legendazko lapurretaren antolatzaile bat izan zen Stalinen agindupean. Hain handia zen bere itzala kaukasiar iraultzaileen artan, ezen “Kaukasoko Lenin” deitzen zioten. Boltxebike eta mentxebikeen zatiketaren ostean, armeniar ia denak boltxebikeen alde paratu zitezen lortu zuen (georgiarren kasuan kontrakoa zenean). Antza denez, 1909an bere lagun Stalinekin haserretu zen, Xaumianek lan pribatu bat hartu zuelako, eta jada bizitza klandestinoa utzi nahi zuelako. 1909an eta 1911an berriz atxilotu zuten. Autodeterminazioaren inguruan Leninekin eztabaidatu zuen (Xaumian luxemburgista zen, hau da, autodeterminazioa onartzearen kontrakoa, Lenin aldiz, aldekoa). 1914an, Bakun greba orokor handi bat izan zen eta Xaumian antolatzaile izan zen. Atxilotu egin zuten eta 1917 arte kartzelan egon zen. Iraultzaren ostean Bakinski Rabotxi egunkaria birsortu zuen eta Bakuko Sobieteko lehendakaria izan zen.\nUrriko Iraultzaren ostean, Xaumian Kaukasorako Goi-Komisario izendatu zuen Gobernu gorri berriak. Hala ere, Urriko Iraultzak Kaukasoan apenas izan zuen berehalako eraginik, han mentxebikeen eta beste alderdien indarrak nagusi baitziren (eta geografiak zail egiten zuen Errusiatik laguntza bidaltzea). Xaumianek bere trebetasun politikoa erakutsi zuen eta Bakuko Sobieteko indar nagusia boltxebikeak izan zitezen lortu zuen. Bestetik, ilegaltasunean, Transkaukasiako boltxebikeen konferentzia bat antolatu zuen 1917ko azaroan. Bakuko Sobieteko lehendakari gisa; bere erabakien artean, Kaukasoko boltxebikeek eta Bakuko Sobietak Transkaukasiako Kontseilua ez onartzea zegoen. 1918ko apirilean, Bakun azerbaijandarren eta armeniarren artean izandako istilu batzuen ostean, Bakuko Komuna aldarrikatu zuen, botere sobietarraren azpian, Xaumian bera lehendakari zela. Hala ere, Baku bakartua zegoen, estatu antiboltxebike batek, Transkaukasiako Errepublika Demokratiko Federalak inguratzen zuelako (1918eko otsailean aldarrikatutakoa).\nXaumianen politika, Komunaren barruan zenbat eta alderdi gehiago sartzea izan zen; hala, boltxebikeez gain, eseristak, mentxebikeak eta armeniar nazionalistak zeuden Baku sobietarraren boterean. Alta 1918ko maiatzean Transkaukasiako Errepublika desegin eta zatitu ondoren, Baku Azerbaijango Errepublika Demokratikoaren lurrez inguraturik zegoen, hauek Turkiaren laguntza zuten.\nBakuko Komunak bitan eragotzi zituen turkiar eta azeriar nazionalisten erasoak, baina egoera zailagoa bihurtzen ari zen. Hala, Pertsian zegoen britainiar lider militarrak, Lionel Dunsterville jeneralak, laguntza “eskaini” zion Bakuko Sobietari. Honek Komunaren baitan zatiketa bat ekarri zuen: mentxebikeak, eskuineko eseristak eta armeniar nazionalistak britainiar inperialisten laguntza onartzearen aldeko izan ziren, boltxebikeak eta ezkerreko eseristak ordea, kontra. Uztailean, Bakuko Sobieteko moderatuek gehiengoa lortu zuten eta Xaumian eta bere aldekoak kargugabetu eta atxilotu egin zituzten. Gainera, Baku britainiarrei zabaldu zioten.\nIhesa eta heriotzaAldatu\n1918eko irailean, kartzelatik ihes egin eta Kaspioan itsasontzi bat atera zuten, Errusiara joateko asmoz, baina itsasontzia eseristek atzeman eta Kislovodsk hirira eraman zuten. Han, Xaumian eta bere aldekoak, “26 Komisarioak”, fusilatu egin zituzten. Stepan Xaumianen seme Levan Xaumian Stalinek eta bere familiak hazi zuten.\n↑ a b c d e f g h Xaumian, Stepan, K17 2017-08-02. CC0 Domeinu Publikoa\nAzken aldaketa 25 martxoa 2019(e)an, 15:15(e)tan


Cartas del Este: Estoniako eslaviarrak\nLander Arbelaitzek eginiko artikulu eta dokumentala (Rob van Elburg-ekin batera) ekartzen ditut hona. Oso ondo dago, batez ere kontutan hartzen bada denbora gutxian egindako lana dela. Noski, kritikak egin dakizkioke, batez ere edukietan aipatu ez diren zenbait datu garrantzitsu falta daitezkeelako edota gai batzuk ez direlako sobera azaldu (herritartasunarena esango nuke nik). Baina horiek guztiak gaiari buruz gehixeago dakigunok jartzen ditugun puntalakurloko eragozpenak baino ez dira.\nPS: eskerrik asko estekaren berri eman zigun anonimoari.\nOxandabaratz8 de julio de 2010 11:22Aspaldi ikusia nuen dokumental hori. Lekeitioko laburmetraia txapelketara aurkeztu zen "ez-fikzio" atalean, eta nire familiako bat beran epaile zegoen eta laburmetraiak ikusi genituen.Ez zait asko gustatu. Betikoa esaten duten: komunismoak "milaka eta milaka" hil eta "milaka eta milaka" deportatu zituen, "estoniarrak" (uztiak) "independentziaren alde" zeuden (beraz "komunismoaren kontra"...), ez dakit kutsu hori ematen dio: komunismoa = errepresioa eta basakeria eta gainera errusiar inperialismoa. Zergatik ez dituzte aro komunistan gertatutako aurrerapenak kontatzen?Eta ez dakit zergatik baina halako "tokea" ikusten diot, ikusleak SESBen aurka bideratuko nahi izango balitu bezala. Zergatik diodan hau? Ba euskal ikuslearentzat Euskal herria sentsibleak diren gaiak jotzen dituelako, adibidez hizkuntza (SESBk ez zuen ezer omen egin estonieraren alde, estoniarrak errusieraz ikasten behartu omen zituen, errusiarrek ez omen dute estonieraz ikasi nahi; hots errusiarrak = inperialistak, errusiarrak = euskararen aurkako espainolak, SESB = Espainia (Espainia frankista?)). Edo zer esanik ez "independentzia" kontzeptua. Hemen asko hitz egin dugu baltiar herrietan bertako hizkuntzetan liburu gehiago ateratzen zirela sobietar garaian orain baino eta kolonizaturik badaude, orain daudela finlandiar edo suediarrengatik. Dokumentala interesgarria bai, ezagunak ez diren gauzak ateratzen dituelako. Baina oso subjektiboa ere bai. Agur!!ResponderEliminarAsier Blas8 de julio de 2010 15:03Tira Oxan, nik uste dut nahiko ondo dagoela dokumentala, kontutan izan klaserako lan bat zela eta 10 egunetako egonaldia eta gero egin zutela. Arazoa kokatzen du, eta horretarako balio du. Denbora aldetik ez du luzera handirik eta horrek muga bat suposatzen du informazioan sakontzeko. Azkenik, iritzi desberdinak azaltzen ditu gutxienez. Beste gauza bat da gure testuinguru politikoan kokatuta pentsa daitekeela "anti-sobietarra" dela. Tira egia da gauza batzuetan nabari zaiola estoniarrekiko begikotasuna, baina ez da gehiegi lerratzen. Eta bestalde, arazoari buruz ordu erdiko sarrera ona egiten du. Ezer ez dakien batek azkar kokatzeko modukoa.Kritika asko egin dakizkioke (baina hau beti pasatzen da). Nik behin ikusi dut eta ez naiz aztertzen aritu. Baina bai atentzioa deitu didala etxe blokeei buruz hitz egitean egin duen sinpletzea errusiarren "pribilegio" moduan azalduaz. Segundo horiek bai bat datozela zuk eginiko kritikarekin. Inolako harremanik gabe ordura arteko ildoarekin, eta batez ere, kaleko txumutxu estoniarrak aintzakotzat hartuz, ziplo botatzen du sinplekeria hori inolako esplikaziorik gabe. Doakoa eta manipulatzailea da erreferentzia. Puntu hori bai oso kezkagarria dela.Noski etxe berrietara etorkinak zihoazen gehienetan. Bestalde, garaiko "modernismoarekin" lotuta etxe berriek zuten "modernismo" hori plus bat zen kaleko jendearentzat (mundu osoan eraikin altuetako pisuetan bizitzea gauza oso moderno eta erakargarria zen). Pentsa ordukoak dira ere bai Zabalburuko blokeak, orduan klase ertain-altukoentzat eginak... Baina tira, etxe guzti horien artean, eta hori ez du komentatzen, baziren probisional asko panel kutrekoak (bueno gehienak nahiko kutreak ziren, baina esan dezagun oraindik eta kutreagoak). Erregimenak 20 urte bizirauteko prestatu zituen, ondoren kalitatezko berriengatik aldatzeko. Horiei buruz ez du hitz egiten, eta hauetan bai, biztanle guztiak errusiarrak ziren. Bukatzeko honekin, gustu eta moden gainetik, etxerik hoberenak (modernitatearen tuntunkeriak alde batera utzita: metro karratu kopurua, sabai altuak etab.) estoniarren esku zeuden.Herritartasunarena ere ez du aski ongi azaltzen gaiari buruz ezer ez dakien batentzat. Adibide erraz batek azkar konkatuko luke ikuslea: estonian jaiotako pertsona bat, nahiz eta bere aita eta ama estonian jaioak izan eta bere aitona-amona ere bai, posible da apatrida bat izatea, ez izatea herritartasunik. Bestalde Estoniako legea ez dut ondo ezagutzen, baina Letoniakoan errusiar herritartasuna oso gutxi hartu zuten (izatez errusiar herritartasuna duten letoniar biztanleen kopurua ez da ailegatzen ez da %0,5). Izan ere, biztanle batek errusiar nazionalitatea hartuko balu, bat-batean bisatua beharko luke pertsona horrek Letonian bizi ahal izateko, hau da, paperak beharko lituzke. Horregatik ez zuten hartzen errusiar herritartasuna. Gainera Letoniako gobernuak ez zuen nahi herritartasun hau zabaltzea bere biztanleen artean.Azken gauzatxo bat. "Zergatik ez dituzte aro komunistan gertatutako aurrerapenak kontatzen?" Jejejeje Oxan, erantzun hau emango lizukete Baltikoko herrialdeetan: "gurekin independizatu zen Finlandia eta begira non dagoen, gu ere bertan egongo ginen". Konparazio horretan SESB-k beti galtzen du.agur!ResponderEliminarOxandabaratz8 de julio de 2010 16:29Beno, Asier ez dut zuk esandako dena kritikatuko/aztertuko, baina nire kritika ez zihoan estoniarrekiko begikotasuna duelako ala ez, baizik eta SESBen aurkako predisponentzia hori. Euskal Herrian halako ezker-eskuin iparrorratz hori galtzeak beldurra eta pena eragiten dit. ez da bakarrik "estoniarrak" versus eslaviarrak ("estoniarrak" komatxoen artean erabili du Estoniako eslaviarrak ere estoniarrak direlako), izan ere "estoniarren" artean egongo dira estatua hori mugitzearen kontrakoak edo sobietarren aldekoak ez? izan ere komunismoa edo sobietartasuna ez da etnia konkretu bati lotutakoa.Eta hau diotsut zuk ere "estoniarrak begiko dituela" esaten duzulako. berriz diotsut ni ez nago eestoniar etnikoen aurka, ni antikomunismoaren aurka nago. Eta "estoniar=antisobietar, eslaviar=sobietar" esanez, azken finean eztabaida nahastu egiten da. Eta hau diotsut nik ere espainiar "komnistekin" eztabaidan, hauek "de matute" abertaletasuna kritikaatzeko, Ekialdean proerrusiartasuna automatikoki "Ona" eta "aurrerakoia" bezala identifikatzen dute, edo hori egiteko aprobetxatzen dute, "etnia natiboak" "txar" edo "atzerakoi" bezala identifikatuz, horrela heme ere "euskal nazionalisten" aurkako arguido paralelo bat izateko. Nik ere eztabaidatu dut horiekin ez dela berdina politikoki Errusiaren alde egotea edo mendebaldearen aurka eta bertako hizkuntza errusieraren mesedetan mespretxatzea; azken finean ni SESBzalea izateaz gain abertzalea ere bait naiz. Eta nekatu egiten didate halako joerek SESBen buelta edo sozialismoaren aurrerapena errusiar handitasunarekin nahasten dutenek. Eta uste dut batzuetan guk, abertzaleok (nik eta artikuluaren egileak barne), hala eztabaida horretara itxiz ("estoniera versus eslaviera) mesede egiten diegula halako "komunista" Estatu handizaleei.Agur!!ResponderEliminarAsier Blas8 de julio de 2010 17:58Bai ulertzen dut esaten duzuna eta parte handi batetan konpartitzen dut. Orain, errealitatea Baltiko herrialdeetan nahiko sinplifikatu daiteke eta akatserako tarte oso txikiarekin. Gauzak ez dira Espainian bezala. Oro har (ez den-denak noski, beti aurki daiteke eszepzioren bat), baina oro har, Estonian eta Letonian, bertako etnia dutenek zuzenean sobietar batasunaren kontra daude, eta errusiarren artean aldrebes. Benetan harremana perfektutik oso gertu dago. Eta hori nahasten da ezker-eskuin politikarekin. Horregatik bi herrialde hauek dira Europar Batasun barruan dauden ekialdeko herrialdeen artean beti eskumako gobernua izan duten bakarrak. Borroka "etnikoa" gain jarri egiten zaio ezker-eskuin borrokari, eta ezkerra identikatzen da errusiarrekin eta eskuma estoniar eta letoniar nazionalistekin. Horri buruz sobera dago idatzia eta frogatuta zientzia politikoetan (kultura politikoari buruzko ikerketak eta politika gonbaratua), eta hain zuzen ere ez dago irekita eztabaida akademikorik horren inguruan (adierazle bezala nahiko argigarria da). Azkenik, ñabartze honi amaiera emateko. Arazoa urrunetik dator, ez dago SESBn sustraia, baina honek elkatu zuen. Gogoan izan SESBn Estonia edo Letoniako herritarrak desberdindu egiten zirela nazionalitatearen arabera, hau da, horrek esan nahi zuena zen biztanleen artean batzuk estoniarrak zirela eta besteak ez, besteak Estoniako biztanleak baino ez ziren. Horrelako politika bat akaso lagungarria izan daiteke errekonozimenduz justu dabilen nazio batentza eta autonomia politiko eta kulturala erdietsi eta egikaritzeko lagungarria izango da (batez ere autonomia horrek ez badu lurralde lotura), aldiz, Estonian eta Letonian horrek egiten zuena zen praktikan integrazioa eta elkarrekintza komunitateen artean trabatu. Ikuskera konsoziatibo hori oso arriskutsua bilakatzen da ingenieria hori pikutara doanean... gero arte!ResponderEliminarOxandabaratz8 de julio de 2010 22:52Labur-labur, Asier: a) Zuk azaltzen duzun harremana; Estoniar-antisobietar, errusiar-filosobietar; ia-perfektua izango da, baina horrek baditu bere atzean kondizionante batzuk. hauek ere azaldu beharko dira. (Egia da bideaoak partzialki azaltzen dituela, baina askotan Euskal Herritik halako konnotazioak egiten dira).b) Horrek, alegia, ezker-eskuin diskurtsua galtzeak (ez ahaztu nazismoaren kontra eta sozialismoaren alde ari ziren gudariei egindako omanaldi bat dela estatua), modu baten ala bestean EHko zenbait gunetan egiten ari den gainbehera ideologikoa erakusten du.d) Dokumental honek abertzaleak "errusiarren" aurka bideratzea ekar dezake. Eta "errusiarrak" eta "SESB" lotuz (gainera "milaka eta milaaka" horiek aipatuz), azkenean jendea SESBen aurka bideratzen du.e) Harreman ia perfektura itzuliz; errealitatea hori izatea posible da, baina horrek ez du esan nahi hori justua denik. Estonian ere defenda liteke estoniera eta esan "estonieraren defenndatzaile" asko eskuinekoak direla. Edo defendatu SESB (ezkerra, sozialismoa dei ezazu X) eta esan "SESBzale" askok Errusiar handitasunarekin identifikatzen dutela SESBSeguru zeozer geratu zaidala hortik.ResponderEliminarAsier Blas9 de julio de 2010 10:54a) Ziurrenik arrazoia duzu, nahigabe nik gaiari buruz dakidanagatik ez dut argiegi ikusten zein testuinguratze beharko lirateke gaiari buruz gutxi edo ezer ez dakien pertsona batentzat, eta batez ere, euskaldunentzat, izan ere hauei dago zuzendua.b)Honetan bai arrazoi duzula, berriro ikusi ostean, garbi dago pasadaz ageri dela bigarren mundu gerra eta ez da nahikoa esplikatzen zein izan ziren ondoriak errusiar eta oro har, sobietar populazio eta herrientzat. Horri erantsi dakioke estonian eslaviarren presentzia historikoari inolako kasurik ez egitea. Narva bezalako hirietan errusiar etnikoak egon dira XV. mendetik.d)Abertzale askok izan dute joera oldarkorra sobietar batasunarekiko, ez da gauza berria eta parte batetan ulergarria da. Orain, diskurtso hauek, identifikatzen direnak Baltikoko herrialdeen politikekin ez daude orain oso sendo. Garai batetan, Ezker Abertzalearen parte oso garrantzitsu batek sekulako mirespena azaldu zuen baltikoko herrialdeek hartutako herritartasun politikengatik. Oraindik isilean miresten dituztenak ez dira gutxi, baina ahoa itxita dute. Gogoan dut, 1997ko udako euskal unibertsitatean, soziologiako mintegi bat antolatu zuela Iruñean. Orduko hartan ikasle bezala parte hartu nuen. Sailburua Gabirel Ezkurdia zen eta hitzlari etorri zitzaizkigunen artean Adolfo Araiz zegoen. Azken honek, Gabirelen konplizitatearekin (ikuskera konpartitzen zuen), Baltikoko herrialdeen politika defendatzen zuten, are gehiago, Euskal Herria indepentzia lortu (dream on...) eta horixe bera egin beharko zela azpimarratu zuen. Gogoan dut aurka azaldutako bakarra ni izan nintzela, egia esan eskandalagarria iruditu zitzaidan proposamena. Por tziero, orduan Adolfo Araiz norbait zen Ezker Abertzalean. e) ez dago dudarik badirela eskuineko asko SESB defendatzen dutenak nazionalismo errusiararen adierazle bezala. Horregatik diot borroka etniko gain jartzen zaiola ezker-eskuin borrokari. Azkenean, horrek egiten duena da borroka politikoa desitxuratu eta sinplifikatu. Pentsa, Lituania antipodetan dago egoera horretatik, baina oraindik herritartasunaren eta nazionaren ikuspegi zibiko bat defendatzen dutenak gutxiengoa dira, nahiz eta pixkanaka-pixkanaka bidea urratzen ari diren. Por tzierto gai hauei buruz artikulu zientifiko batzuk ditut ingeleraz interesa baduzu...ongi izanResponderEliminarOxandabaratz10 de julio de 2010 14:38Bai, UEUko pasarte horri buruz hitzegin didazu noiz edo noiz. Ni ados nago Baltikoko herrialdeen herritartze politikaren miresleak gutxi direla gaur egun abertzaleon artean, baina badira Baltikoako herrialdeak txalotzen dituztena, pentsatu gabe merkatu libreak (ze independentziarekin batera merkatu librea etorri zen) ekarri dituen ondorio txarrak. eta bai SESBekiko aurkakotasuna da, aurkakotasun injustua, mendebaldeak ere hemen bere topikoak hedatzea lortu dituelako. "Errusiarrak" txarak dira; "SESBzaleak", "inperialistak", "Baltikokoen independentziaren aurkakoak" eta abar omen direlako. Niri anti-SESB sentimendu horrek izorratzen nau, Euskal Herrian (hain ezkertiarrak eta hain kritikoak garen guk) Mendebaldeak SESBez botatako edozein gezuk sinestea.Finlandiari buruz, ba Estoniarekin batera independizatuko zen, bai, baia Finladia betidanik izan da Estonia baino aberatsagoa, Errusia tsristan ere bai; bai politika aldeti autogobernua handia zutelako eta bai errkurtso lehengaien aldetik. Eta baltikoko herrialdeen pobreziaren erruaren parte han bat ez da SESBena, merkatu librearena baizik. (Portzierto, Guda Hotzeainlandia SESBekiko oso hurbilekoa zen...)Azkenik, abertzale mota horien jarreraz (herri txikien diskurtsoa beti omen da "ona"); horiek abertzaletasuna edo autodeterminazioa eskuinarekin lotzen laguntzen dute. Independentzia totem bat bezala ezarriz, gurtza egineaz eta honen izenean beste dena tapatuz; azkenean "ezkerreko" "aberririk gabe" (hots, Estatu handien zale) guatxiei laguntzen diote: hauek oso erraz esango bait dute "abertzale guztiak eskubikoak zarete".Ez dakit ulertu badidazu, baina denbora gutxi dut, eta ez dut oso ondo azaldu. Beno, ni banoa bazkaltzera... oso egun gogorrak dira abertzaleontzat.ResponderEliminarOxandabaratz12 de julio de 2010 16:07Kaixo Asier, berriz nator komentatzera.Nazioaren kontzeptu zibikoa aipatu duzu lehen. Ni ados nago nazio bat ez dela etnian (etnian soilik) oinarritzen, baina kontzeptu zibiko horrekin ere kontu handia izan behar da. Izan ere "zibista" askok, nazioaren kontzeptu demokratiko horren azpian nazioak desagerrarazi edo asimilatu egin nahi dituzte (ez dut adibiderik jarri behar, hemen hurbilean asko bait ditugu). Izan ere nazioaren kontzeptu zibikotik ideialismo zibikora heltzen dira batzuek, non esaten duten Euskal Herria (hiru probintziek soilik osatzen omen dutena) Kontituzioari (hots, Espainiari) esker existitzen dela. Nazioak izan badira, Estatuek esaten dutenaren gainetik. Nazio kontzeptu zientifiko bat da, kategoria sozial bat da. Ez zara hobea ez txarragoa nazio baten parte izatearren, kolektibo baten parte zara. Nazioaren definiziorik zehatzena eta zuzenena, teorian, 1913.ean eman zuen geordiar batek. "Nazioa giza komunitate bat da, historikoki sortua, egonkorra, hiuzkuntza amankomun bat duena, kultura amaankomun bat duena, nazio-kontzientzia kolektibo batez jantzia dena eta bere artean lotura ezberdinak dituena".Noski hori teoria soilik da eta praktikan zailagooa da. Adibidez, inork ezin lezake zalantzan jar estoniarrak nazio direla. eta errusiarrak beste nazio bat direla. baina zer dira Estoniako errusiarrak? Nazio estoniarraren parte dira? Nazio errusiarraren parte dira? Bi nazioen parte dira? Nazio dira euren aldetik, eta era berean beste nazio baten (errusiarrraren edo estoniarraren) parte ala ez?Pasarte bat kontatuko dizut, "ruso" blogariaren blogean ere kontatu dudana. Duela urte batzuk, ni mutiko bat nintzenean eta politikaz gutxi eta Errusiaz are gutxiago ulertzen nuenean; folk dantza jaialdi batetara joan nintzen. Bertan tartariar talde batek hartzen zuen parte. Eta talde horietako batzuekin topo egin nuen. Eurek esan zidatenez (asko eta sakon ere ez genuen hitz egin); oso harro zeudela tartariar izateaz, tartariar herriaren parte izateaz eta (etnikoki) "errusiar" ez izateaz edo hauetaz ezberdin izateaz. Baina aldi berean oso harro zeudela Estatu errusiarraren parte izateaz, errusiar herritar izateaz. Nik ez nuen ulertzen, ez nuen ulertzen norbait harro egotea aldi berean errusiar izateaz eta errusiar ez izateaz. (Hemen Euskal Herrian, edo espainiarra zara (hein handiago edo txikiagoan) edo ez zara; baina oso gutxi daude "nik espainiarrarengandik bereizi bnahi dut eta ez dut espainiarra izan nahi; baina aldi berean Esatu espainiarraren parte izan nahi dut" diotenak. Agian Espainiar Estatuaren jarreragatik da, EHren nazionalitatea sekula onartu ez duelako). Eta klaro, nik klabe horiekin epaitzen nuen, nire ondoan, euskal herrian, klabe horiek erabiltzen bait dira. Ez dakit, tartariar horiek niri esandakoa tartariar denek sinesten badute; hala al da? eta hala bada... tartariarrak zer dira nazio tartariarraren parte? Nazio errusiarraren parte? Errusia ere "nazioen nazio" bat al da?ResponderEliminarAsier Blas12 de julio de 2010 16:55- Gauzatxo bat baino ez, Baltikoko herrialdeetan Finlandia aipatuko dizute etengabe beraiekin batera independizatu zelako (batzuk, eta ez gutxik, esaten dute Suedia bezala egongo liratekeela SESB inbaditu ez balitu, jendeak sinesten dituen txorakeriak). Gainera etengabe aipatzen dutena da lehenengo independentzia aldian oso herri oparoak zirela, aberastasuna eta garapena zegoela. Ni ez naiz jardun begiratzen zein ziren orduko datuak... Baina badirudi oparoaldi moduko bat bai bizi zutela (gutxienez hori da irakurri dudana maiz nahiz eta ezin dut segurtatu). Horren gainetik, noski ez direla gauza berdina Finlandia eta Baltikoko herrialdeak, ez daude bi herrialde berdin inon, baina onartu behar zaie bere argudioak pisua duela. Izan ere, 1950ean Finlandiako errenta per kapita Europa mendebaldeko herri askorena baino txikiagoa zen (adibidez Frantziakoa baino) eta egun altuagoa da. Horrekin esan nahi dudana da ezin direla kontabilitate ekonomikoak konstante mantendu. Politika fikzioa da, baina ziur naiz independienteak izaten jarraitu izan balute egun ekonomikoki askoz ere hobeto egongo liratekela. Orain zein punturaino, ez dago jakiterik, politika fikzioa da, besteak beste orduan eta gaur duten arazo sozial baten garrantzia ekonomikoa handia delako: biztanle dentsitate oso eskasa, eta oro har, biztanle kopuru txikia.-Nazio zibiko edo kulturalari buruz pasadako erreferentzia bat egin dut, besterik ez, gaia luzea da eta eztabaidagarria. Sinplifikatzeko hitz egiten da nazio zibiko eta kulturalaz (etniko...), baina guztiek dute oinarri bat, desberdintasuna da garapena. Nire aipua Lituaniari buruz zen, ez dauka zerikusirik zuk Euskal Herriari buruz aipatu duzun egoerarekin. Batere. Lituanian populazioaren %85 inguru lituaniarra da etnikoki (zehazkiago esan beharko litzateke nazionalitate lituaniarra dutela, gogoratu hemen nazionalitate eta herritartasuna banatuta daudela) eta estatu bat dute...-Tatarstanek independentzia aldarrikatu zuen eta noski ez zen errekonozitua izan, urte batzuetan ia de facto independiente moduan aritu ziren, akordioak lortu zituzten Moskurekin etab. Praktikan autonomia gehien duen errepublika dela esango nuke, ez dakit hitza autonomia den zehazki... Noski gogoan dut nola esplikatzen zidaten arazo nagusia zela Tatarstan Errusia barruan uharte bat izango zela independentzia lortuko balu, horregatik Errusiarren oniritzia ez duen independentzia ia ezinezkotzat ikusten dute... Baina tartariarrak motibo asko eta onak dituzte errusiarrak ez izateko oso begiko (deportazioak etab.) eta tentsio uneak eta barealdiak tartekatzen dira sarri... Errusia oso nazioa asimilatzailea izan da eta egun, uste dut parte batean herrien kartzela bat izaten jarraitzen duela. Por tzierto, batzuetan etortzen zaizkit mari eta tartaroen kontura errusiar umeek egiten zituzten barreak... (Mari El Errepublika -bolondres moduan lanean egon nintzen lekuan- Tatarstan ondoan dago eta hiri nagusiena azken honen hiriburua da Kazan).ResponderEliminarOxandabaratz12 de julio de 2010 18:16Asier, baina Lituaniak ez ditu herritartasun froga murriztaile horiek, ez? Beraz nazio "zibikoa" da. Baltikoko beste bi herrialdeetako politiketatik urruti dago orduan.barkatu akats bat egin dut lkehen, nazioaren definizioan. "lotura ezberdinak" jartzen duen tokian, "eguneroko loturak" edo "eguneroko bizitzako loturak" edo agian "eguneroko lotura ezberdinak" jarri beharko luke (lotura ekonomikoak batez ere, eta sozialak).Tatarstangoa ere beste gauza bat izan daiteke, "errusiar" ulertzeko bi modu daudela: bata "errusiar etniakoa edo kulturakoa" (errusiaar hiztuna, kristau ortodoxoa gehienetan, errusiar ohiturak...) eta bestea "Errusiar Federazioko herritarra". Errusiak uste dut nazio batzuek aintzetesten bait dituelako. Hemen, EHn etta espainian, Estatu-nazioa ematen da, "Espianako biztanle" denaak "espainiarrak" dira; hala sentitu ala ez, espainieraz mintza ala ez. (Eta espainiarrak garenez (heien arabera), espainiar nazionalitatea barneratu behar dugu, horregatik inposaten gaituzte). Hori buruz ere "ruso" horrekin hitzegiten egon naiz bere blogean. Errusia "herrien kartzela" den ala ez, ez dakit. Niri gehiago interesatzen zaidana da "errusiar" hitzaren bi azepzio hoiek.Bestalde eztabaida honekin utzi egingo dut, askoz gehiagorako ez bait du ematen.ResponderEliminarAsier Blas12 de julio de 2010 19:04A ver Oxan ez dakit non dagoen eztabaida benetan. Lituaniari buruz pasadako aipu bat egin det. Bertako egoerak ez du antzekotasun gehiegirik Letonia eta Estoniarekin ikuspegi instituzionaletik eta estatuak ematen duen tratutik. Horra arte. Baina politika ez da berdin instituzioak bakarrik. Aipatu dudana da nazionalismoaren ikuskeran Lituanian bi kontzeptu daudela borrokan aspalditik, besterik ez. Ez dut orain esplikatuko luze joango litzatekeelako (Lituaniak ez du Estonia eta Letoniako politika berbera lehenengo independentzian ez zeuden lurrak eta biztanleak hartzen dituelako eta arazo horri aurre egiteko hartzen du estatuak herritartasun politika malguagoa, gainera beste etnien %koa txikiagoa da... baina ikuspegi neoinstituzionalista utzita alde batetara, arazoa intentsitate eta gradu desberdinekin antzekoa da). Adibidez gaiari buruz gehiago nahi baduzu jakin: Leonidas Donskis "Between Identity and Freedom: Mapping Nationalism Twentieth-century Lithuania"East European Politics and Societies-Oxan historialaria zara, kontu egin errusiarren trataera legala gutxiengoekiko inperio batzuek (Austro-hungaria kasu) izaten dutenarekin antza izan dezakeela zenbait aspektutan. Ildo horretan desberdintzen ditu herritartasuna eta nazionalitatea. Letoniak, Estoniak eta Lituaniak egiten duten moduan. Ikusi ditut Letoniako pasaporteak jartzen dutena: herritartasuna letoniara eta nazionalitatea korearra, noski gehien ikusi ditudanak dira: nazionalitatea letoniarra (baina baita ere errusiarra...). Horixe, gaiari buruz hitz egiteko luze joko liguke, gauza asko eta asko esplikatu behar liratekelako. Azkenik, nazionalitate aitortza (ez herritartasun bezala) aspektu formal bat baino ez da, dimentsio sinbolikoaren parte da, baina funtzionamenduari buruz ezer gutxi esaten du, eta nik ezagutzen dudan egoera herri gutxituen artean errusian... negargarria da. Por tzierto, etnofobia, xenofobia etab. ez dira batere gauza arrotzak. Buriatia Errepublikan gogoan dut bertako mongolak (alkoholismoak eta pobrezia jota) nola zeuden Errusiarrekin konparatuta, gogoan ditut kaukasoko herriak (beste nazio batetan segregatutak biziko balira bezala) nola zeuden hirietako errusiarrekin konparatuta, gogoan ditut marien ezintasunak beraien hizkuntzan ikasketak egin ahal izateko, mespretxu publikoak gutxiagotutako hizkuntzak hitz egiten dituztenentzat etab. luze bat. Egoera asko kaskartu da Sobietar Batasuna desagertu zenetik, baina ikaragarri.ResponderEliminarOxandabaratz12 de julio de 2010 20:02"Eztabaida" deitzen nion elkarrizketa honi, agian "elkarrizketa" hitza erabili behar nuen.Beste gauza bat; nik ez dut justifikatu Errusiar Federazioak (Errusiar Estatuak) daraman gutxiengo nazionalekiko politika, esan dudana da "errusiar" ulertzeko bi adierabide daudela, etnikotasunarena eta herritartasunarena (errusiar guztiak ez dira errusiar :=)). Horregatik eman daitekeela, tartariarren artean (adibidez) "errusiar" identitatearekiko identifikazio bikoitz hori; badirela adierabide baten arabera, baina ez bestearen arabera. Adibidez, Espainian hoori ez da gertatzen, hau Estatu-nazioa delako, eta "espainiar herritar" bazara, "nazionalitatez espainiar" izan behar zara (asteburu honetan adibide bikainak izan ditugu; Kataluniako Estatutua eta udako aurredenboraldiko txapellketatzo hori direla eta). Ezin zara beste nazionalitate batetakoa izan, eta are gutxiago nazionalitate hori espainiarraz bestekoa bada, hots ezin zara "espainiar herrittar" eta nazionalitatez "espainiarra" izan gabe "katalana" izan. Espainiaren kasuan, lehen komentatutako bi adierabideak bat dira. Noski, honek nazio gutxituetan antzeko sentimendua sortzen du; hemen ezinezkoa da norbaitek tartariar horiek emandako erantzuna ematea; hemen edo "euskalduna eta espainiarra" zara (euskalduna eskualdez eta espainiarra nazioz, edo Katalunian, biak nazioz) edo "euskalduna" bakarrik zara. Ezin da pentsatu "euskalduna nazioz eta espainiarra Estatuz" are gutxiago "nazio euskaldunaren" ondoan "nazio espaainiar" bat izanda. Ulertzen al didazu?Eta berriz diotsut honekin ez dut justifikatu nahi Errusiak gutxiengoekiko darabilen politika (uste dut post honetan behin ere ez dudala justifikatu) ez gutxiengoen egoera praktikoa zein den, errekonozimendu teorikoetaz (eta nazio baten parte izatearen sentimenduez) ari naiz. Eta berriz diot "eztabaida" diodanean, elkarrizketa honi (osoari) buruz ari naiz: izan ere, hasi gara dokumentalari (Estoniari) buruz, eta nazio kontzeptuari eta errusiari buruz bukatu dugu. Ez dut uste aurrera gehiagorik egingo dugun.ResponderEliminarAsier Blas12 de julio de 2010 20:37Oxan komentatzen duzuna garbi dago, aspalditik ari gara hori hemen azaltzen. Sobietar Batasunean naziotasuna eta herritartasuna desberdintzen ziren eta hori oraindik egiten dute leku askotan. Bale, baina hori badakigu. Hortik aurrera horrek zer suposatzen du horrek? Hori da niri inporta zaidana. Politika publikoak aztertzerakoan zientzia politikotan hiru dimentsio desberdintzen dituen ikuspegi bat dago: sinbolikoa, substantiboa eta operatiboa. Normalean niri operatiboa interesatzen zait.Sinboliko eta substantiboan esan genezake...Estatu-nazioa dela Espainia eta Errusia ez. Espainia estatu unitarioa da eta Errusia federazioa etab. bai, desberdintasun horiek ezagutzen ditugu denok, kontua da edukietara eta funtzionamenduetara joatea. Egun hauetako sinplekeri bat hartuko dut adibide gisa. Tartariarrek selekzio propioa izateko eskubidea dute nazioarteko konpetizio internazionaletan? Ez. Sobietar Batasuneko nazio, herri eta errepublikek ba al zuten eskubide hori? Ez. Beraz, aspektu hori aztertuko bagenu bakarrik (askoz ere gehiago daude noski) SESB, Espainia eta Errusia artean ez daude desberdintasunik. Berdin-berdin funtzionatzen du dimentsio operatiboak. Horrek ez du esanahi beste zenbait aspektu aztertuko bagenitu berdinak izango liratekenik, ez, seguru nago desberdintasunak topatuko genituzkela. Kontua da horietan oinarrituz gustatuko litzaidake balorazio bat egitea "naziotasuna" errekonozitzeak duen alde positibo edo negatiboak aztertzerakoan.ResponderEliminarOxandabaratz13 de julio de 2010 10:19Ongi da, Errusiar Feerazioan eta Espainiako Errsuman gutxeingo nazionalei eman ahal zaien tratua berdin-antzekoa da ala izan daiteke; errekonozimendu juridikotik haratago.Esan duzuna, nazio baten existentzia benetakoan teoria eta praktikan aldenduta daudela da. Hori nik ere esan dut georgiaarraren 1913.eko definizioa aipatu dudanean. Nazioaren kontzeptualizazioa ziala dela esan dut, Tatarstango kasua adibide bat da. Horrek ez du esan nahi tartariarrak ongi edo gaizki daudenik errusian, nik hori ez dut estabaidatu.Eta horrek, "nazioaren" kontzeptualizazio zail horrek, Estonian duen eraginaz galdetu dut: ea Estoniako eslavirrak nazio diren euren aldetik, errusiar nazioaren parte dire, estoniar nazioaren parte diren edo nazio bien parte diren.Bai kasu batek (tartariar, mari eta Errusiako gutxiengo etnikoenak) zein besteak (Estoniako eslaviarrenak) "nazioaren" kontzeptualizazio zaila eta arazoaren konplexutasuna erakusten du.erantzun zenezake , azken finean giza eskubideen eta nazio eskubideen aldetik tratua berdin-antzekoa dela. Baina horrek ere arazoa gehigo korapilatzen du, Estonia nazio-Estatu bat delako (hau da, teorian edo "paperean" ere ez ditu beste nazioak aintzatesten) eta Errusia federazioa edo nazio anitzeko Estatua (teorian edo "paperean" beste nazio asko aintzaetsten iditu). Bai kasu batean zein bestean tratu praktikoa antzekoa izateak, lehen, georgiarraren definizioaren harira komentatu dudana erakusten du "nazioen" kontzeptualizazio zaila eta konplexua eta konponbideari arazo guztiz justu bat aurkitzea ez dela batere erraza. Agur!!ResponderEliminarAñadir comentarioCargar más...\n¿Vivimos en una dictadura disfrazada?\nFascistas derriban uno de los símbolos de los trabajadores ucranianos: la estatua de Lenin de Kiev\nEstatua de Lenin en KievLos fascistas ucranianos, financiado por la Unión Europea y Estados Unidos, han derribado y destruido uno de los símbolos de la cla...


Lehenengo folk jaialdia sortu da "Dima Folkean 12" izenagaz\nBertoko musika tradizionala entzun eta joteko aukerea egongo da Diman zemendiaren 9tik 11ra izango dan Folkean 12 jaialdian. Urruneko soinuak be entzun ahal izango dira.\nAustraliako aborigenen didjeridoo-a edo country musikea, ekarriko dabe Iban Nikolai gipuzkoarrak eta Dead Bronco talde bizkaitarrak. Bertako musikeari jagokonean be aukera zabala: txalaparta monografikoa, luthier azokea eta instrumentu tailerrak, kontzertuak eta antxinako erromeria Guardia Zibil eta abade eta guzti egongo dira, beste gauza batzuen artean. Gainera, antolatzaileak instrumentu bat joten dauan jentea "instrumentuagaz etortera eta hemen jotera konbidau" gura dabe.\nJaialdia Dimako Jai Batzordeak antolatu dau, Dimako Udala, Dimako Gaztetxea eta BEGITUren laguntzeagaz eta, euren esanetan, Arratian, folk jaialdi bat egiten dan lehenengo aldia izango da hau. Sano diru gitxigaz, apenas gasturik egin barik, prestatu dabe hiru eguneko jai egitaraua. "Jaietan diru bat atera genduan errifakaz eta herri bazkariagaz eta batzuk aspalditik geunkan folk jaialdi bat egiteko gogoa. Aprobetxau gura izan dogu Igorrera instrumentu tradizionalak ekarriko dituela erakusketarako eta, holan, azokea eta instrumentu tailerrak eratu doguz. Bertako jentea ekarri dogu eta arratiarren parte hartzea ezinbestekoa izango da" azaldu deutso begituri Jon Loiola Jai Batzordekoak. "Udalak ez dau dirurik ipini, materiala baino. Udalak daukan egoera ekonomikoagaz ezin geuntsan dirurik eskatu" gehitu dau Beñat Artabe antolakuntzakoak.\nHori dala eta, musika ikasleai eta instrumentu bat joten daben arratiarrai deialdia egiten deutsee antolatzaileak Dimako kaleetan emonaldiak egiteko.\nAntxinako musikea eta antxinako jantziak\nJaialdi honetan ez dira bakarrik kontzertu eta musika emonaldiak egongo. Esandako moduan, azokea eta tailerrak be egongo dira eta girotzeko, herri bazkaria eta "Lehenagoko erromeria". "Pasa dan mendearen hasieran Urkiolan-eta egiten zan moduan egingo dogu, antzerki modukoa izango da. Jentea orduko erropakaz etortera animau gura dogu eta horretarako saria izango dau antxinako jantzirik dotoreenak. Abadea eta Guardia Zibila be ez dira faltauko, jentea mozkortu ez daiten edo haragiaren pekaturik egin ez daian" dinoe Jon Loiola eta Beñat Artabek.\nBaina jaialdian zehar ez dira bakarrik bertako doinu tradizionalak entzungo. Iban Nikolai donostiarrak Australiako aborigenen didjeridoo-a ekarriko dau eta instrumentu honegaz kontzertua emongo dau gaztetxean. Nikolai Europa mailan instrumentu honetan adituenetakoa da eta bost disko ditu merkaduan Youlunggur (2001), Didjeridu Hotsak (2003), Samar (2006), Hamar (2007) eta Alla Yidaki (2010).\nKontrabajoa eta banjoa entzuteko aukerea be egongo da Diman. Izan be, country musikea joten dauan Mungiako Dead Bronco taldearen kontzertua egongo da zapatu gauean. Talde honek Hank Williams, Johnny Clash, Dylan eta beste batzuen bersinoak egiten ditu.\nFolkean 12. Dima\nZemendiak 9, barikua\n19:00etan, Folkean 12, aurkezpena.\n19:15ean, txalaparta monografikoa.\n22:00etan, Iban Nikolairen kontzertua: Didjeridoo hotsak. Gaztetxean.\nZemendiak 10, zapatua\n11:00etan, Luthier azokea eta instrumentu tailerrak.\n13:00etan, kalejirea zanpantzar, albokari eta trikitilariakaz.\n15:00etan, herri bazkaria frontoi txikian. Bazkalostean Oinarin jan- tza taldeagaz jantza tailerra.\n19:00etan, 13 doinu, gaixotasun larriak daukien presoentzat.\n21:00etan, kontzertuak Kherau taldea eta Korrontzi + Oinkari jantza taldeagaz frontoian; Dead Bronco gaztetxean.\nZemendiak 11, domekea\n13:00etan, kalejirea gaiteru, gigante eta buruhandiakaz. Talo tailerra eta dastaketea herriko plazan.\n17:00etan, lehenagoko erromeria Argi eta Iker taldeagaz. Lehenagoko jantzirik dotoreenari saria emongo jako.\nErromeria bitartean, zozketea.


The OX RIDERS: Mondragon Unibertsitateko ‘LEINN garajean’ sortutako motor elektriko eta adimendunak - SPRI\nMotozikletak 2021eko urtarrilean egongo dira erabilgarri.\nAdrián González (CEO-a), Valeria Valverde (COO-a) eta Martín Fernández (CMO-a), THE OX RIDERS-en talde sustatzailea, Estatu Batuetako ekosistema ekintzailea ikasten zegoen, bere lehen ideiak osatu zirenean, hain zuzen ere, Txinan, munduko motor elektrikoen merkatu nagusian, denboraldi bat igaro ondoren. Orduan, 2018an, Mondragon Unibertsitateko nazioarteko LEINN gradua ikasten ari ziren; han sortu zituzten beren diseinuak, prototipoak, eta benetako eredu bat 3D inprimaketan, motor komertzial bat eraldatu eta elektrifikatuz.\nProiektua eboluzionatzen joan zen ‘EEVAM’, ibilgailu elektrikoetarako ingeniaritza-soluzioetan aditutako taldearekin lotura ezarri zuten arte, xehetasun guztiei bukaera emateko eta motozikleten entregak 2021eko urtarrilean hasiera emateko asmoarekin.\nZer ematen dio OX Riders-ek motor elektrikoen mundu emergenteari?\nOX Motorcycles-ek motozikleta elektrikoen egungo eskaintza mugatuaren alternatiba bat eskaintzen du; horietatik %99 scooterrak direnak. OX Motorcyclesek produktu desberdin baten aldeko apustua egin du, karga teknologiko handiarekin eta dena hau, mugikortasun elektrikoan aurrez ikusi ez den estiloan. OXren ikuspegitik, motozikleta ‘eko’ batek ez du zertan estilo apurtzaile eta arauei aurre egiten dion estilo bati uko egin behar.\nHala da, zuen “retro” modeloek 20ko hamarkadako motozikleta handiak gogorarazten dituzte… Zerk eraman zintuen moto-estilo berezi eta hedonistaren aldeko apustua egitera?\n“Retro” estiloa beti egon da hor, eta beti egongo da. Betiko estiloa da, eta, nahiz eta diseinu-joera berriak agertu, beti eutsi dio bere pisuari motorren merkatuan. Pero, faltaba modernizarlo; que fuese apto para los nuevos tiempos que corren. Por ello nació OX Motorcycles. Baina modernizatzea falta zen; garai berrietarako gai izatea. Horregatik jaio zen OX Motorcycles.\nZer ezaugarrik bereizten dute OX riders merkatuko gainerako motorretatik?\nBere estilo apurtzailea, bere goi mailako karga-elektrikoa. Zure gustura pertsonalizatu ahal izatea. Hirietan hain beharrezkoak diren bateria aldagarriak… Eta, garrantzitsuena, iraganeko sentimenduak gogora ekarriko dizun motorra izatea, baina etorkizuneko hirietarako prestatuta.\n– OX One, gehienez 49 km/orduko-ko abiadura har dezakeen 3 kW-eko (4 ZP) motor elektrikoarekin.\n– OX One S, 8 kW-eko motor elektrikoarekin; horri esker, 110 km/orduko-ko abiadura maximoa lor dezake. Energia-iturri gisa, 72 V eta 30 Ah-ko bi bateria erauzgarri erabiltzen dituzte, gutxi gorabehera 100 km-ko autonomia eta 2 orduko kargatzeko-denbora dutenak. Mekanikari dagokionez, bi modeloek esekidura hidraulikoa eta balaztatze konbinatua erabiltzen dituzte.\nGaur egungo teknologia ugari eskaintzen duzue, adibidez, ¿ zer prestazio eskaintzen ditu Smart Box-ek, aurreko aldean dagoen pantailak …?\nSmartbox sistemak adimendun bihurtzen ditu OX One sistemak, motozikletaren segurtasun pasiboa eta aktiboa areagotzeaz gain, erabiltzailearen esperientzia ere areagotzen du. Hori lortzeko, elkarrekin konektatutako teknologia batzuk ezarri dira, ibilgailuaren eta haren ingurunearen egoera ezagutzea eta komunikatzea laguntzen dutenak, eta baita ere informazio hau erabiltzaileari transmititzea.\nSmartboxak hurbileko sentsoreak ditu, motozikletaren inguruaren 360º-ko mapa egiten dutenak denbora errealean. Sentsore hauek ukabilaren bibrazioaren bidez, beste ibilgailu bat modu arriskutsuan hurbiltzen den aldetik abisatzen dute. Sistema honen bidez, erabiltzaileak arrisku-egoera baten aurrean erreakzionatu ahal izango du, ikusi aurretik ere. Sistema erabat pertsonalizatu daiteke, eta erabiltzailearen gidatze-modutik ikasten du, ahalik eta esperientziarik onena sortzeko.\nSmartbox sistema erabat eguneratu daiteke. Gainera, bezeroak bi modutan lor dezake: Pantailarekin eta pantailarik gabe. Teknologia horri esker, bezeroak GPS gisa erabil dezake, trafikoari buruzko informazioa jasotzea, eguraldia, denbora errealeko jakinarazpenak eta erabiltzaileak aukeratzen dituen datuekin lotutako hainbat aukera. Era berean, mugikorraren aplikazioak uneoro eman dezake OXren egoeraren, kokapenaren eta osasunaren berri, lapurreta eta erorketa kasuetan jakinarazpenak barne.\n– Istripuen abisua:\nOXak sentsore-karga handia dela eta, OX RIDERS zerbitzarietatik dagokion larrialdi-zerbitzuari jakinaraz dakioke, erabiltzaileren bat erorketa izatekotan. Helbide zehatza eta erabiltzailearen profila jakinaraziz. Istripuren bat izanez gero, funtsezko minutu batzuk irabaziz.\nZeintzuk dira zure bezero/merkatu-sektore nagusiak?… Nola eros dezakegu bat?\nMota guztietako bezeroak ditugu… Azken bezeroei dagokienez, 40 eta 55 urte bitarteko pertsonak aurkitu ditugu. OX sistemak, gazte zirenean, gidatzen zituzten motorrekiko nostalgia-sentimendua sortzen dienak, baina esan dugun bezala orainerako eta etorkizunerako prestatuta daudenak. Bezero gazteak ere antzeman ditugu; motor elektriko baten bila dabiltzanak, baina scooterretik urrundu nahi direnak. Azken hauentzat, marka eta komunitatea balio erantsi handia dira.\nCovid-19ren pandemiak eragindako egoerak, enpresen aldaketa eta birdoitzea eragin du egoera ekonomiko berriaren aurrean. Zuen kasuan, nola eragin dizue?\nGuri motorrak gelditzera eta belak tolestera behartu gintuen. Ezer ez gastatzen saiatu genuen, zetorreari hobeto aurre egiteko. Bezeroekin hitz egiten eta on line salmenta-kopurua handitzen saiatu ginen, jendea ordu asko Internetera konektatuta zegoelako, eta honela ekin genion. Salmentak 60 unitate baino gehiagotara iritsi ziren, eta honek indarra eman zigun orain gauden inbertsio-txandari aurre egiteko.\nEkintzaile peto-petoak zarete, eta Nazioarteko Leinn Graduko lehen belaunaldia, Lidergora, Ekintzailetzara eta Berrikuntzara bideratutako karrera… Zein neurritan lagundu dizue zuen enpresa-proiektua abian jartzen jakinduria eta ezagutza honek?\nProiektua Unibertsitatearen babespean sortu zen, uneoro lagundu zigunak. Dinamika nahiko arruntean jaio zen, arazoak bilatuz eta merkatuan irtenbideak ipiniz. Nazionalitateen aniztasunak ikuspuntu desberdinak planteatzen zituen, batez ere txinatarrak, motozikleta elekrikoekin 10 urte baino geahigo daramatenak. Osagai horiek guztiek eragin zuten proiektuak gaur egun duen forma hartzea. Oso eskertuta gaude!