Kris De Decker @kris_de_decker\nKomun konpostatzaile bat Afrikan. Herrialde txiroetan dagoeneko ebidentzia bat da Mendebalde aberatseko estolderia sistema populazio osoari zabaltzea ezinezkoa dela, epe luzean iraunkorra ez izateaz gain.\nKomunetik doazen gure gorotzak birziklatzeko premiaz\nKomuneko bonbari eragitea erosoa da, baina hondamendi ekologikoa dakar berarekin, laborantzako lurrei funtsezko elikagaiak lapurtzen dizkio eta janarien ekoizpena erregai fosilen mende uzten. 4.000 urtetan zehar gizakien eginkari eta pixak gauza txit baliotsutzat eduki zituzten Txinan, Korean eta Japonian. Giza simaurra txalupaz eramaten zuten horretarako pentsatutako ubideetan zehar.\nGizakien ‘hondakinak’ soro eta baratzeen ongarritzat erabiltzeari esker, Ekialdeak lortu zuen populazio zabal bat elikatzea edateko ura kutsatu gabe. Bitarte horretan, Europan, Erdi Aroan hiriak hasi ziren estolda irekiak erabiltzen. Kontzeptua gero XIX. mende amaieran modernizatu egin zuten Holandan, Charles Liernurren ‘hutseko estolda sistema’ [vacuum sewer system] sofistikatuarekin.\nItxura xaloa daukan komun edo komoditate (komitate) horrek gure elikatze sistemaren ziklo naturala urratzen du. Funtsean, oso garrantzia handiko baliabideak hondakin bihurtzen ditu. Landareak gure elikadurarako hazten ditugunean, lurrari elikagai funtsezkoak kentzen dizkiogu: potasioa, nitrogenoa eta fosfatoa, garrantzitsuenak aipatzearren. Gizakiaren historiaren zati handienean, elikagai horiek gure soinetan birziklatu ditugu ondoren berriro lurrari itzultzeko, eginkarien bidez, janarien soberakinez eta hilotzen lurperatzez. Gaur gehien bat itsasora bidaltzen ditugu.\nKonponbide txar eta jasan ezinezkoa da, hiru arrazoirengatik nagusiki. Hasteko, estolderietatik ‘zikinak’ erreka, aintzira eta itsasoraino eramateak arrainak hiltzen ditu eta ur garbia edan ezinezko bilakatzen. Hau saihesteko modurik bakarra da komun eta estolderiaz osatutako sare izugarri garestiak antolatzea, horiek bezain garestiak diren araztegiz osatzeko (hauek, gainera, ez dute erabat konpontzen uraren biziari egiten zaion kaltea).\nUr zikinen Galindoko araztegia, Bizkaian. Bilbo aldeko milioi bat herritarren ur zikinak depuratzen ditu.\nBigarrenik, nekazaritzan ongarri artifizialen beharra daukagu gure lurra emankor atxikitzeko. 2008an ia 160 milioi tona ongarri ez-organiko erabili ziren munduan. Horiek barik, gure alorrek galtzen dute emankortasuna urte gutxiren buruan, ondoriotzat ekarriz janarien produkzioaren porrota eta giza populazioarena. Hirugarren arazoa da komunek berez ur garbia erruz kontsumitzen dutela haietan jaurtitako guztia “urruti” garraiatzeko.\nKomunek energia asko zurrupatzen dute\nUr garbia ekartzea, estolderiaren eraikitze eta mantenua, ur zikinen (eta araztegietako lohien) tratamendua eta laborantzarako ongarri sintetikoen ekoizpena, denak ere prozesu energi-intentsiboak dira. Nitrogenoa (berak osatzen du ongarrien kontsumoaren erdia baino gehiago) erruz aurkitzen da airean, baina erabilgarri bihurtzeko gasa berotu eta presurizatu beharra dago. Prozesu kutsakor honetarako energia gas naturalezko edo –Txinan– ikatzezko instalazioetan sortzen dute.\nKomuneko bonbari eragitea erosoa da, baina hondamendi ekologikoa\ndakar berarekin, laborantzako lurrei\nelikagaiak lapurtu eta nekazaritza erregai fosilen mende uzten du\nPotasioa eta fosfatoa meategietatik atera behar dira –zientoka metroko sakoneratik– eta gero garraiatu. 150 milioi tona fosfato-harri behar izaten dira guk urtean kontsumitzen ditugun 37 milioi tona fosfato-ongarri ekoizteko, eta 45 milioi tona potasa gatz 25 milioi potasio ongarri ekoizteko. Bi operazioek eskatzen dute energia asko eta kutsatzen dute ingurumena.\nGainera, potasioa munduan naharo banatuta eta erraz eskuragai dagoen bitartean –700 urte gehiagoz era merkean eskuratzeko moduan gaude, gaurko kontsumo erritmoan–, fosforoarekin ez da gauza bera. Munduko fosfato erreserben %90 oso herrialde gutxitan bilduta daude eta kalkulatzen da 30-100 urterako baizik ez zaizkigula geratzen merke eskuratzeko moduko erreserbak. Erreserbak askoz handiagoak dira kalkuluetan sartzen baditugu itsasoaren hondoan daudenak, baina horiek eskuratzeak izugarrizko energia pila eskatuko luke, are gehiago hondatuz elikadura eta saneamendu sistemak.\nLurraren elikagaiok itsasotik lehorrera itzultzen dira bai itsas-hegaztien kaketan –kopuru zinez txikia– eta jaten ditugun arrain eta itsaskietan. Baina guk jandako arrainen hondakinek lurrarentzako dauzkaten elikagaiak berriro itsasora bidaltzen ditugu estolderietan barrena.\nSaneamendua, zibilizazioaren adierazgarri\nGutxitan jartzen ditu inork auzitan ez komunak eta ez horiei lotutako saneamendu sistema. Zalantzarik uzten ez duen teknologiatzat jotzen da eta ia denek begiratzen diete zibilizazioaren adierazgarritzat, horrelako sistemarik ez daukaten herrialdeak atzeratutza daudela iritzita. Hori gertatzen da hezi garelako sinetsirik komunak eta saneamendu sistema direla kiratsaren eta gaixotasunen alternatiba bakarrak.\nErromako Inperioa –garaiko bere komun eta estolderia eta guzti– hondoratuz geroztik XIX. mende amaiera arte, giza simaurrak erreketan, hirietako kanaletan eta ibaietan batere ordenarik gabe pilatzeak Mendebalde osoan kolera eta tifus epidemia hilgarriak eragin zituen behin eta berriro. Horiek gertatzen ziren edateko ura kakek kutsatzen zutelako. Jendeak bere larrialdiak askatzen zituen kale bazterretan edo obramenduz betetako ontziak husten zituzten atarietan, etxeen atzeko aldeetan, gaizki antolatutako hobi septikoetan edo inguruko uretan. Metodo horiek ezin zuten osasun onik ekarri jende asko pilatutako hirietan. Komunek eta estolderiek konponbidea jarri zioten horri, gutxienez herrialde aberatsetan, eta inork ez du atzera itzuli nahi garai zaharretako egoera higieniko negargarri hartara.\nTxinako nekazaritza iraunkorraren oinarri\nHala ere, guri uka ezinezko zerbait iruditu arren, komuna ez da saneamenduaren arazoarentzako erantzun posible bakarra. Badira beste metodo askoz iraunkorrago batzuk gizakion eginkariak egon daitezen edateko uretatik urrun edukitzeko. Hasteko, saneamenduaren Erdi Aroko eta Iraultza Industrialaren hasierako egoera negargarria Mendebaldeko fenomenoa izan zen soilik. Ekialdean, XX. mendearen hasieran Txinako ibaietako ura edangarria zen.\nTxinatarrak iparramerikarrak eta europarrak adina baziren garai hartan eta haiek ere bazeuzkaten populazio handiko hiriak. Ezberdintasunaren oinarrian zera dago: haiek eutsi zioten gizakien simaurra ongarritzat erabiltzean oinarritutako nekazaritza sistemari. Kakak eta pixak kontu handiz eta disziplinaz biltzen zituzten, ondoren garraiatu –batzuetan nahiko urruti– eta bestelako hondakin organikoekin nahastu, konpostatu eta gero soroetan zabaltzen zituzten.\nHarri batez bi txori jotzen zituzten horrela: batetik edateko ura ez kutsatzea, bestetik betirako iraun zezakeen nekazaritza lantzea. Eta egia da iraun zuela 4.000 urtez, gaurko gure ongarri industrial eskuragarrienak –700 urtetarako erreserbak dauzkagun potasioak– iraungo duena baino askoz gehiago.\nTxinako nekazaritza sistema, Korean eta Japonian ere aplikatu zena, luze eta zabal azaltzen da “Berrogei mendeko nekazariak” (Farmers of Forty Centuries) liburuan, F. H. King lurraren ikerlari amerikarrak egindako bidaia baten txostena. Liburua 1911n argitaratu zen, nitrogenozko ongarri artifizial merkea –nekazaritza industrialaren oinarrian dagoena– ekarriko zuen Haber-Bosch izeneko prozesua deskubritu zen garai beretsuan.\nSimaur garraioan Hankow-Wuchang-Hanyang hirian, Txinan.\nKingek liburuaren atal oso bat –interneten eskuragai dago– eskaini zion Asian giza simaurra nola bildu eta zabaltzen zuten azaltzeari. Joseph Needhamek ere kontatzen du metodoa bere “Zientzia eta zibilizazioa Txinan” (Science and civilization in China) obraren VI:2 liburukian, aurreko beste iturri batzuk aipatuz. Berrikiago, Duncan Brownek aipatu du Txinako sistema "Feed or Feedback: Agriculture, Population Dynamics and the State of the Planet" liburuan.\nGorotz komertzianteak, simaur tratalariak\nKing Txinan izan zen garaian 400 milioi jende bizi ziren bertan; konparazioa egiteko, Europak 400 milioi zeuzkan eta AEBek 100 milioi. Txinako 400 milioi herritarren kaka eta pixak terrakotazko pitxarretan biltzen ziren, airerik pasatzen ez zitzaien tapadun pitxarretan. Etxe guztietako obramenduak biltzen zituzten, landa eremuko herri txikietan bezala hiri handietan. Zenbait hirik ubide sare bereziak eta propio horretarako eraikitako txalupak zeuzkaten, argazkietan ageri denez. Horrela egiten zuten, adibidez, Hankow-Wuchang-Hanyang hirian, 6,5 kilometro karratu laburretan 1,8 milioi biztanle zeuzkalarik.\nKing handik pasatu zen garaian urtean 182.000.000 tona giza simaur baino gehiago biltzen zen Txinako hiri eta herrietan, 450 kilo pertsona eta urteko. Horien bidez denetara urtean 1.160.000 tona nitrogeno, 370.000 tona potasio eta 150.000 tona fosfato itzultzen zizkioten lurrari. Japonian 1908an 23.850.295 tona giza simaur bildu eta itzuli zituzten lurrera.\nShangaik bere biztanleen eginkariak bereziki diseinatutako kanal sare batetik garraiatu eta banatzen zituen ehunka txalupa erabiliz. Sal-erosketa honek 100.000 dolar mugitzen zituen urtero. Giza simaurra lehengai baliotsutzat jotzen zuten. 1908an Txinako enpresaburu batek udalari 31.000 dolar pagatu zizkion –gaurko 700.000 baino gehiago liratekeenak– udalerrian 78.000 tona giza simaur bildu eta inguruko baserritarrei saltzeagatik.\nJaponian, Txina baino askoz hiritartuagoa egonik, maizterrek errenta gutxiago pagatzen zuten etxe jabeari kalitate hobeko simaurrak utziz gero. Kingek kontatzen zuen nola Tokyo eta Yokohamatik giza simaurra eramaten zuten “batzuetan gizonek edo abereek bizkarka, baina gehienetan gizonek tiratako gurdi handietan, gainean zeramatzatela hirurogei libra edo gehiagoko laurogei ontzi zurezko tapaz estaliak”. Japoniako landa eremuetan nahiko ohikoa omen zen ikustea bidaiariek sartu eta barrenak bertan askatzeko gonbidapenezko ikurrak zeuzkaten etxolak. Gero hori baserritarrek erabiltzen zuten beren soroak ongarritzeko.\nGiza gorotzak birziklatzeko Asiako herrietan aurkitutako ohitura honek nazka eragin zien bisitarietako batzuei. Fernam Mendez Pinto portugesak, adibidez, idatzi zuen 1583an:\n“Jakin behar duzue herrialde honetan asko direla gizakien obramenduak erosi eta salduz negozioa egiten dutenak, eta ez dela hain negozio txikia haien artean, asko direla horrekin aberastu eta bizimodu ederra daramatenak. Hori erosten dutenak kaleetan gora eta behera ibiltzen dira halako zintzarri batzuk joaz, gure traperoak ibili ohi diren bezala, zer nahi duten aditzera emanez jendeari hitzik gabe, gauza berez badelako nazkagarria. Hau ere gehitu nahi dut: merkantzia hau hainbeste estimatzen dutenez, eta halako salerosketa handia egiten dutenez, batzuetan itsas portu batean ikus ditzakezu bi edo hiru ziento marinel hori garraiatzen”.\n4.000 urteko zirkulu itxiaren sistema suntsitu zen ongarri artifizialen etorrerarekin. Horiek XX. mendeko lehen hamarkadetan Mendebaldetik inportatzen zituzten. Gaur egun Txina da, askogatik, ongarri ez-organikoen kontsumitzaile handiena, munduko kontsumoaren %28arekin. Osorik hartuta, Asiak erabiltzen du munduko ongarri artifizialen erdia baino gehiago.\nGiza simaurraren bilketa Europan\nJendeen eginkariak Europan ere bildu ziren, nahiz eta denbora laburragoz eta eskala askoz txikiagoan. XIX. mendearen bigarren erdian nekazaritzak galdu zuen bere nagusitasuna Europan; bizkortu zen hirietaranzko migrazioa eta estolderien arazoa askoz larriagoa bilakatu.\nGarai berean, osasun adituak ohartu ziren kolera eta tifus sukarra ur kutsatua edatearen ondorio zirela. Nekazaritza ere abereen simaurrez gero eta urriago zebilenez, bi arazoak aldi berean konpon zitezkeela ikusi zen. Zenbait herrialde eta hiritan ezarri zen lehen sistema, gehienetan ingelesez night soil collection [hitzez hitz, ‘gaueko lurra biltzea’’, garaiko ingelesean horrela deitzen zioten giza ongarriari, gaueko negozioa zelako] izendatu zen eta Asiako metodoa dakar gogora.\nKaka eta pixa pilatzen ziren aulki-komunen azpian ipinitako zurezko ontzietan eta lur, errauts edo ikatzetan nahasten kiratsik zabal ez zezaten. “Gaueko lurraren” biltzaileek eramaten zuten erregularki “merkantzia”.\nOntzi beteak gurdian hustu eta berehala itzultzen zituzten –ontzien garbitzea, beraz, erabiltzaileei zegokien–; edo ontzi beteak osorik zamatu zitzaketen gurdian, horien ordezko hutsak emanez erabiltzaileei –garbiketa biltzaileen gain–. Ontzi hutsak jarri aulki-komunen pean eta simaurra gurdiz edo zaldiz eramaten zuten hiriaren kanpoko aldeko bilketa gunera. Hemen konpost bihurtzen zuten, nekazaritzan erabiltzeko.\nTamalez, hondakin hauen bilketa eta garraioa Europan ez zen Txinan, Korean edo Japonian bezain fidatzeko, eraginkor eta higienikoa. Sistemak ongi funtzionatzen zuen ontzi hermetikoak erabiliz gero, baina ez zen beti hala egiten. Gurdi irekiak erabiltzen zirenean, garraioak zaborrak eta kiratsak zabaltzen zituen. Satsak isurtzen ziren ontzi irekiak eskilaretan behera eramatean eta baita gurdietan jaurtitzean ere. Gainera, bilketa ez zen behar bezain maiz egiten, bereziki auzunerik txiroenetan.\nHala ere, zurezko pertzen sistema aurrerapauso bat zen ordura arte Europan simaur bilketan zegoen anabasarekiko. Erdi Aroan zehar simaurzain [dung-farmers, ingelesez] deituek jasotzen zituzten abereen eta gizakien eginkariak eta horiek saltzen baserritarrei, beren soroetan erabil zitzaten. Arazoa zen simaur-tratulariok gutxieneko gorotz kopuru bat bildu beharra zeukatela gurdikada bat saldu ahal izateko. Duncan Brownek biltzen du Carlo M. Cipolla historiagileak egoeraz zehaztasunez idatzitakoa:\nSimaur bilketan Amsterdamgo kaleetan XX. mende hasieran.\n“Negozio honen alde tristeki tragikoena da izugarri txiroak ziren biltzaileok kaleetan aurkituta jasotako simaurra beren etxeetan edukitzen zutela saltzeko adinako kopurua metatu arte”.\nBaziren salbuespenak, batik bat Flandrian, non Erdi Arotik antolatuta baitzeukaten gorotz bilketa sistema bat oroitarazten duena Txinako metodoa. Antwerpen-Anberes hiri inguruan ongarri organikoaren (giza eginkariak, hiriko behorren simaurrak, usoenak, kanaletako lokatzak eta janari hondarrak) kudeaketa industria garrantzizkoa bilakatua zen XVI. menderako. XVIII.ean almazen handiak zeuden Shelde errioaren bazterretan, bertan jasotzeko Holandako hirietatik txalupaz ekarritako hondakinak.\nCharles Liernurren estolda xurgatzaileak\nBigarren metodoa Charles Liernur ingeniari holandarrak asmatu –eta patentatu– zuen 1866an. Haren estolda sistema xurgatzaileak bateratzen zituen gaur eguneko estolda sereen erosotasuna lehengo simaur biltzaileek ekologiari bezala ongarrien kudeaketari zekarkioten abantailarekin. Etxe bakoitzeko komuna lotzen zitzaion lurpean hedatutako diametro txikiko hodien azpiegiturari eta kaka-pixak berehala ateratzen ziren etxetik komuneko lanak bukatu bezain fite.\nLiernur sistemarekin dabilen komun baten eskema.\nSistema hau erabiltzen da oraindik ere tren, hegazkin\nGaurko teknologiarekiko funtsezko diferentzia bat zen, hala ere, Liernurren sistemak garraiobidetzat ez zuela erabiltzen urik baizik presio atmosferikoa. Horrela ekiditen zuen simaurra uretan nahastea, ongarri balioa galdu barik, horixe baitzen juxtu Liernurrek nahi zuena. Beste aldetik, estolda xurgatzaileek desagertarazten zituzten simaur biltzaileak, etxez etxe kaka eta pixaz betetako pertzen garraioan jendeei loa eragozten zietenak. Aurrerapen nabarmena zen, baita Asian erabilitako sistemarekiko ere.\nHolandako hiri batzuk ekipatu ziren Liernur sistemaz: Leiden 1871n, Amsterdam 1872an eta Dordrecht 1874an. Hasieran pare bat mila etxe zeuden lotuta estolda xurgatzaileen sistemari, baina Amsterdamen asko zabaldu ziren.XIX. mende amaieran Amsterdamgo 90.000 biztanle zeuden lotuta Liernurren sistemari, populazioaren %20 inguru. Amsterdamen bezala Leidenen sistema martxan egon zen 40 urtez. Eskala txikiagoan sartu zuten Praga (Txekia), Trouville-sur-Mer (Frantzia), Hanau (Alemania) eta Stansted (Ingalaterra) hirietan ere. Trouvillen, 1892an hasita, iraun zuen 1987a arte. Gaur egun oraindik metodo hori da itsasontzi, tren eta hegazkinetako komunek darabiltena.\nFrantsesek beren estilora egokitu zuten Liernur sistema, Berlier sistema deituta. 1880an proba moduan ezarri zuten Lyonen, non simaurrak lau kilometrora arte garraiatu zituen. 1881ean bost kilometroko sarea ezarri zuten probatarako Parisko auzune batean. Frantziak seriotasunez landu zituen proba hauek, garraioa beirazko hodietatik zainduz zenbait puntutan. Berlier sistemak, teknikoki Liernurrena baino hobea izaki, ez zuen hutsik egiten: sistema hori erabilita, Pepiniere kasernako barraketan ziren milaka soldaduak izan ziren tifus epidemia batek Parisko soldaduen artean kutsatu ez zituen bakarrak.\nGaurko komunaren [watercloset] etorrera\nTeknikoki arrakastatsua izan arren, Berlier sistemak sekula ez zen aitzina egin froga fasetik. Holandako Osasun Aholku Batzordeak, ikusita Amsterdamen lortutako arrakasta, 1873an proposatu zuen Liernur sistema nazio osora zabaltzea, baina ez zen gauzatu. Liernurrek diseinatu zituen planak Europako beste hirietarako (Paris, Berlin, Estokolmo, Munich, Stuttgart eta Zurich) eta baita AEBetako Baltimorrerako ere, baina sekula ez ziren egia bihurtu.\nZenbait arrazoik azaltzen dute sistema pneumatikoak ez bihurtu izana gaur eguneko estolda sistema estandar. Hasteko, ur hornidura eta urezko komun modernoa iritsi ziren. Holandan, gero eta jende gehiagok ura lotzen zion Liernur sistemari, horrela pixa eta kakak uretan diluitu eta nekazaritzarako balioa murriztuz.\nBaina hau gertatu aurretik ere, simaurraren salmentak ez zituen eman espero ziren etekinak. Osasun adituek ohartarazten zuten etekinok ez zutela izan behar higiene sistemaren lehentasun, baina arazoa zen Liernurrek berak etekin ekonomikoak aurkezten zituela bere sistemaren abantaila garrantzitsutzat. Inbertsoreak erakarri zituen eta hauek teknologia baztertu zuten dirua galtzen hasi bezain fite.\nHolandan bezala Mendebalde osoan arazo handi bat zen hirien tamaina gero eta handiagoa. Hiri erraldoiak urrutiko baserriz elikatzeko joerak sortutako logistikak gaina hartu zien bai lehengo simaur biltzaileei eta bai metodo berri sofistikatuagooi. Estolderia xurgatzaileak azken ostikada jaso zuen 1910ean ongarri ez-organikoak merke ekoizteko metodoa aurkitu zenean, horrela “konponduta” geratzen baitzen laborantzaren ongarri beharra.\nKomun modernoek gizakien pixa eta kakak ur askotan diluituta eramaten dituzte hodietan barrena araztegietaraino.\nHiriak hasi zirenez eurien urak biltzeko hoditeriak ezartzen, hurrengo urrats logikoa izan zen komunetako ur zikinen estolderia sare berari lotzea. Funtsezko atzera-pausoa izan zen: gizakien eginkariak erreka eta ibaietara eraman ziren, eta ez beti kilometro batzuk urrutiago. 70 urte gehiago pasa ziren mundu aberatsean araztegiak nahikotxo zabaltzerako.\nEtorkizunerako hiru aukera baizik ez\nBaldin eta gure elikadura horniduraren ziklo naturala berreskuratu nahi badugu, teknologiari dagokionez ez dauzkagu hiru posibilitate baizik. Hasteko, garatu dezakegu biltzaileen eredu moderno bat komun konpostatzaileak erabiliz; horietan etxe bakoitzak sortutako giza eginkari guztiak bestelako hondakin organikoekin batera biltzen dira. Pixak joan litezke urtean behin husten den ontzi berezi batera (sistema hau dagoenekoz erabiltzen da Holanda eta Suediako zenbait auzunetan, non jendeak erabiltzen dituen pixa berezirik biltzen duten komunak).\nBigarrenik, Liernur edo Berlier sistemen aldaera berri bat garatu genezake, eginkariak estoldetatik automatikoki biltzeko baina [gaurko ereduaren oso bestela] urik erabili gabe. Estolda sistema xurgatzaileak hein batean erabili dira etxebizitza askoko eraikinetan 1960 eta 1970ko hamarkadetatik hona. Zientoka batzuk daude martxan AEB, Britainia Handia, Australia, Alemania, Maldivak, Hegoafrika eta Ekialde Hurbilean [hemen sistema honen ikuspegi orokorra, Wikipedian: https://en.wikipedia.org/wiki/Vacuum_sewer#Project_Examples]. Estolderia xurgatzaileen instalazioa instalatzea ohiko estolderia ezartzearen erdia kostatzen da. Eraiki ere azkarrago egiten da eta mantenimendu errazagoa dauka: diametro askoz txikiagoko hodiak sartu behar dira lurpean eta sakonera gutxiagoan gainera, kaleetako lurzoruetan zanga askoz estuago bat aski dutela.\nBada hirugarren tekno-konponketa bat, baina aurretik aipatutako biak baino askoz garestiagoa: gaur eguneko estoldetan uretan dilitutako hondakinak ongarritzat erabiltzea. Funtsean, lehendik oso garestia eta konplexua den sistemari gehitu baizik ez zaio egiten azpiegitura garesti eta konplexuzko beste geruza bat. Uretan diluitutako hondakina ez bakarrik lehortu, gainera garbitu ere egin behar da, estolderietako hondakinetan giza simaurrez gain badoazelako beste hondakin asko –tartean toxikoak ere bai–, etxeetakoak bezala faktorietakoak.\nAzpimarratu beharrekoa: estolderietatik aparte uzten baditugu gure pixa eta kakak, ura daraman estolda sistema osoa ere ezabatu dezakegu, horrekin koste eta energia asko aurreztuz. Badira alternatiba egingarriak euri urak ebakuatzeko –funtsean, zoru inpermeabilizatuak gutxituz– eta sukaldeetako ur grisak lekuan bertan berrerabiltzeko.\nKomun lehor edo konpostatzaileek irtenbide ona eskaintzen diete mundu osoan Mendebaldean bezalako estolderiak edukitzeko aukerarik ez duten jendeei.\nGiza simaurra konpostatzea\nGizakien kaka eta pixak ongarritzat erabiltzeko tratatu egin behar dira. Txinan aspaldi nekazaritzaz idatzi zutenek ere bazuten horren berri, ohartarazten baitzuten tratatu gabeko giza simaurrak “landareak erre eta hiltzen dituela, kimuak usteltzen eta jendeen esku eta oinak zauritzen”. Gaur egun badakigu are osasun arazo arriskutsuagoak ere badakartzala. F. H.. King eta Joseph Needhamek goraipatu zuten aspalditik txinatarrek konposta egiteko egindako ahalegina, gizakien eginkariak eta etxeko abereenak elkarrekin nahastuta. Hala ere, Duncan Brown kritikoago agertu zen heien konpostatze teknikekiko. Txinan edateko urak garbi atxikiz lortutako osasun hobekuntzak sarritan galera bihurtzen ziren uzta bidez zabaldutako gaixotasunengatik.\nOngarritu baino lehen beti dago konpostatu beharra, eta hau egin daiteke bi modutara. Lehena –konpostatze mantsoa– norberak lantzeko teknika izanik Joseph Jenkinsek -humanure hitza [giza simaurra] asmatu zuenak- azaltzen du Humanure Handbook liburu famatuan. Konpostatze mantsoa tenperatura apaletan gertatzen da eta urte bete inguru behar du klima epeletan. Segurtasuna bermatzeko, gehienek diote eskuratzen den konpost –usain gabe– hori soilik erabiltzeko ongarriak eta elikagaiak elkar ukitzen ez duten landareetan –esaterako fruitu arboletan– edo jatekoak ez direnetan, lore, etxeko landare eta beste.\nBigarren metodoa tenperatura altuetan konpostatzea da; askoz azkarrago doa eta eskuratzen den ongarria edozein klasetako landaretan erabil daiteke. Prozesu industriala da eta hainbat herrialdetan arrakastaz erabiltzen ari dira aspalditik. Beste gauza interesgarria, prozesu honen lehen urratsean elektrizitatea ekoizten da, beste hobekuntza bat gehiago sistema osoaren iraunkortasunarentzako. 2005etik Holandako Orgaworld konpainiak zaharren eta umeen pardelak konpostatzen ditu, bestelako hondakin organiko askorekin batera. Teknologia handiko prozesu honek kalitate bikaineko konposta ekoizten du sei asteren buruan, patogeno, botika eta hormonarik gabea. Konpainiak beste bi faktoria eraiki ditu Kanadan eta Britainia Handian gehiago eraikitzekotan da.\nPlaneta elikatu ote dezakegu giza simaurrarekin ongarrituz?\nOngarri natural aski ekoitzi ote dezakegu nitrogeno sintetikoa eta meategietatik eskuratutako potasio eta fosfatoak ordezkatzeko? F. H. Kingek eskainitako datuen arabera, pertsona heldu batek egunean 1.135 gramo kaka eta pixa ekoizten du. Zenbat nitrogeno, potasio eta fosfato dauka? Elikatzeko darabilen dietaren arabera. Duela 100 urteko Txinakoak erreferentziatzat hartuta, Kingek hainbat emaitza eskaini zituen: 2,9-6 kilo nitrogeno pertsona eta urteko, 0,9-2 kilo potasio eta 0,4-1,5 kilo fosfato, beti ere pertsona eta urteko.\nGiza simaurraren Mendebalde modernoko eredu ez iraunkorra, versus nekazaritzarekin integratutako kudeaketa zirkularra, “Humanure handbook” liburuan.\nGaur egun munduaren populazioa 6.800 milioitan kalkulatzen da. Onar dezagun guztien dieta pareka daitekeela Txinan XX. mende hasieran jaten zutenarekin eta Kingek eskainitako kalkuluetatik kopururik altuenak hurbiltzen direla gaur egungo dietara –gaur eguneko daturik aurkitzea zaila da–. Horrek esan nahiko luke munduko populazio guztiak 40,8 milioi tona nitrogeno, 14 milioi tona potasio eta 10,4 milioi tona fosfato ekoitzi dezakeela urtean. Aski ote da hori ongarri artifizialen beharra ezabatzeko? Lehen begirada batean ez. Zeren eta gaurko ongarri artifizialen ekoizpena da:\n- 99,9 milioi tona nitronego, hau da, gizaki guztion artean sortu dezakegunaren (40,8 milioi tona) bikoitza baino gehiago.\n- 37 milioi tona fosfato, ia 4 aldiz gehiago gizakiok sortu dezakeguna baino (14 milioi tona)\n- 25,8 milioi tona potasio, hau da, 1,8 bider gizakiok sor dezakeguna (10,4 milioi tona)\nAzienden simaurrak ondo erabilita\nHala ere, gizakiok simaur ekoizpenaren parte handi bat aspaldi daukagu “azpikontratatuta” etxaldeetako abereei. Ongarri artifizial asko ere erabiltzen da aziendak elikatzeko. Abereok planetako jendeguztiak baino simaur gehiago ekoizten dute. Azienden eginkariek 2004an, kalkulatu dutenez, berekin zeramatzaten 125 milioi tona nitrogeno eta 58 milio itona fosfato (ez dago potasioaren kopururik, horregatik ez dugu aipatuko aurrerantzean). Giza simaurretan doan nitrogenoa bider 3 eta fosfatoa bider 6.\nAbereek garrantzia txikia edukizu ten Txinan gizasimaurretan oinarritutak ekonomian, baina Europako laborariak Erd iAroan hein handi batean azienden simaurreta nzeukaten ongarri nagusia. Azienden simaurrik ez zen inoiz alferrik galtzen. Joseph Needhamek Fusselen aipamenaegiten du:\n“XV. eta XVII. mendeak bitartean Europako nekazaiek, handiek bezala txikiek, kezka nagusien artean zeukaten simaurra. Saiatzen ziren ez alferrik galtzen edozein simaurgai, ezta txikiena ere, beren uzta guztien arrakasta hein handian lotuta zegoelako erabiltzeko prest zeukaten pilarekin. Herkulesen lanak eta bost egiteko prest zeuden behar adinako kaka pila metatzeko”.\nFosfato meategi erraldoia Mendebaldeko Saharan. Marokok basamortu zati honengatik daukan tema ezin da ulertu ongarri urrion kontrolagatik ez bada.\nGure haragi kontsumoa murrizteko badugu arrazoi ugari, bai gure osasunaren eta bai ingurumenaren osasunaren mesedetan; aziendak dira ere basoen murriztearen eragile nagusiak, horrek berekin dakarrela lurzoruen hondamena. Hala ere, ez badugu erabat ezabatu nahi haragi kontsumoa, egin dezakegun gutxienekoa da “Herkulesen lanak eta bost egitea behar adinako pila metatzeko”.\nHorrekin lortuko genuke gu libratzea gero eta ongarri artifizial gehiago ekoizteko ahaleginetik, baina aldi berean lortuko genuke etetea urtero ingurumenari abereen gorotzetan 91 milioi tona nitrogeno eta 49 milioi tona fosfato isurtzearen ondorio beldurgarriak. Horietako gehienak batean eta bestean lagatzen baitira inolako tratamendu barik, legez kontra, edo lege barruan dosi itogarrietan hiri inguruetako soroetan hondakinen kudeaketa teknika merke moduan.\nJanari hondarrak, ongarrien kudeaketa teknikak\nBada ongarri naturalen beste iturri bat alferrik galtzen ari garena: janarien hondarrak. Kasu honetan ere baliabide preziatu bat zabor bihurtzen dugu. Jaki hondarrak erabili daitezke animaliak elikatzeko, zerriak eta beste, haragi ekoizpenaren iraunkortasuna asko indartuz. Baina landareak ere elika ditzakegu. AEBetan sortzen den txerri-jan [otordu soberakin] guztitik ez da birziklatzen %3 baizik, gainerakoa zabortegira doa, negutegi eragineko gas asko eraginez.\nPosible dugu eskaria murriztea ere, ongarrien arazo nagusietakoa gaur egun gehiegizko kontsumoa delako. Ongarri artifizialak merkeak direlako, baserritarrek nahiago dute beren laboreak ongarri gehiegiz elikatzea ezen eta ez gutxitxo erabiltzeagatik uztak murrizteko arriskuan erortzea. Ondorioz, ongarrien elikagai asko alferrik galtzen dira lurraren higadura, euri uren isurketa eta lixibiatu bidez, horrela kutsatuz lurpeko urak, errekak eta itsasoak, galdutako osagaiok ez direlako araztegietatik pasatzen.\nOso bestela gertatzen zen Txinako antzinako nekazaritzan eta Europakoan Erdi Aroan. Inoiz ez zenez ongarririk soberan, baseritarrek buruz erabiltzen zuten. Teknika arduratsuagoekin, gaurko laborariek ere neurri bereko uztak lortuko lituzkete askoz ere ongarri gutxiago erabilita. Laboreen txandakatzea, laboreen konbinazioa eta ongarri berdea erabiliz, denak ere antzinako teknikak gaur ere aplikatzen direnak nekazaritza ekologikoan, ongarrien eskaria are gehiago murriztu litezke.\nLabur dezagun segundu batez informazio guztia. Alde batetik dauzkagu aziendak eta jendea, denen artean sortzen dituztenak 166 milioi nitrogeno eta 72 milioi tona fosfato. Horien gehiena alferrik galtzen dugu, hondamendi ekologikoa eraginez.\nBeste aldetik, gure faktoriek ekoizten dituzte 99,9 milioi tona nitrogenozko ongarri artifizial eta 37 milioi tona fosfato. Erabat alferrikako operaioz kutsadura handitu eta energia asko ustiatzea baizik egiten ez duena. Espero den gizaki eta azienda kopuruen handitzearekin –aipatzen hasi gabe bio-erregaiak ekoizteko energi-laboreen ugaritzea–bai ongarri artifizialen eta bai biologikoen ekoizpena are gehiago ugarituko dira, arazo osoa are okerragotuz.\nOso posible da dagoeneko bukatu izana gizadia ongarri inorganikorik gabe asetzea posible zen aroa. Azken finean, ongarri artifizialek eragin dute populazioaren ugaritze handia XX. mendean. Hala ere, honek ez luke arazo izan behar. Abereen bezala gizakion simaurrak berekin daramatzate ongarri inorganikoetatik sortutako elikagaiak, denok jaten ditugulako hein handi batean ongarri inorganiko horiekin hazitako janariak. Kalkulatzen da gizakiok dagoeneko bikoiztu egin dugula planetaren ekosistemak daukan elikagai kopurua. Horregatik, arazo nagusia ez da ongarri inorganikoak ekoizten ditugula, arazoa da ez ditugula birziklatzen.\nKomun lehor bat Europako etxe moderno barruan kokatua: ezkerreko kutxan zerrauts, txirbil eta abarrez osatutako lehorkinak.\nAzienden simaurra soilik kontuan hartuta ere, bada aski ongarri ia 7.000 milioi jende mantentzeko. Ez badago taburik abereen simaurra erabiltzearen inguruan, zergatik ez dugu baliatzen? Sortutako abere simaur guztiotatik nekazariek soroetan ez zuten erabili, 1996ko kalkuluetan, 34 milioi tona nitrogeno (kontsumo guztiaren %28) eta 8,8 milioi tona fosfato (%15) baizik. Alegia, simaurren ordez erabilitako nitrogeno artifizial guztia adina eta fosfato artifiziala baino gehiago.\nHori planeta mailako okela eta esneki ekoizpen sistema industrial eta intentsiboaren ondorioa da. Herrialde askotan aziendek irensten dute munduaren beste muturrean sortutako bazka. Horregatik, zirkulua osatzekotan, simaurra itzularazi beharko genuke bazka bidali diguten herrialdeetaraino. FAO Elikadura eta Nekazaritzaren Erakundeak idatzita dauka:\n“Aziendak eta bazka kontinente berean produzituta ere, elikadura ekoizpen industrialaren tamaina eta kontzentrazio geografikogatik simaurra birziklatzeko aukerak oztopatzen dituzten desoreka handiak sortzen ditu. Eskulanaren eta garraioaren koste garestiak sarritan mugatzen dute simaurra ongarri organikotzat erabiltzea ekoizpen zentroen inguruetan”.\nGauza bera esan daiteke, noski, giza simaurraz. Aziendak bezalatsu, jendeak ere geografikoki kontzentratuta daude inguruetan baserririk gabeko hiri handietan. Eta aziendek bezala, gu ere askotan bazkatzen gara bizi garen lekutik urrun ekoiztutako janariz. Horrek esan nahi du erabakitzen badugu giza simaurra biltzea, itzuli beharko dugula jakiak kontsumitu diren lekuetatik horiek ekoiztu direnetara. Ondorioz, elikagai horiek birziklatzeak ekarriko luke berekin logistika handi bat antolatu beharra, mundu osoan barrena simaurra garraiatzeko kamioi, tren eta itsasontziz (edo hodi sistema handi batez).\nEz dugu esan nahi gure simaurretatik kilo bakoitza itzuli behar genukeela janariak ekoiztu diren lekuetaraino, ezinezkoa eta zentzu gabea litzatekeelako. Baina garrantzitsuena da elikagaien inportazio eta esportazioen arteko oreka bat egon behar duela. Jakiak esportatzen dituzten herrialdeek erabaki dezakete (beste) jakiak inportatzea ere, emaitza berdinera iritsiz eta gainera dietan aniztasuna irabaziz. Funtsean behar duguna da elikagaiak kontabilizatzeko sistema sofistikatu bat.\nKanal hauetan artxibatua: Hondakinen kudeaketa | Energia krisia | Hirigintza


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Europak bere etorkizunari begira: Dozena erdi bat analista bildu dira Donostiako Kursaal Jauregian EBk segurtasunean eta hornidura-menpekotasunean dituen erronkei buruz hausnartzeko\nEuropak bere etorkizunari begira: Dozena…\nEUROBASQUE_talde_2.jpg Iturria: Irekia\nTopaketa EuroBasque-ren Bost Erronka, Europa Bat hitzaldi zikloaren barnean antolatua dago Eusko Jaurlaritzarekin lankidetzan, eta Europaren Etorkizunariburuzko Konferentziaren zeregina aldarrikatu du\n“Europa geopolitikoa: mendekotasunetik autonomia estrategikora” jardunaldia ospatuda gaur goizean Donostiako Kursaal Jauregian, Europar Batasunak egoera pandemikohonetan aurre egin behar dien segurtasunari eta hornidura eta energia mendekotasunariburuzko erronkei buruz hausnartzeko. EuroBasqueko Zuzendaria den Irune Zuluagakhasiera eman dio topaketari Europak duen erronka deskribatuz: “Gure tresnen erabileran sendoagoak izan behar gara, eta tresna horiek hobeto erabili behar ditugu. Mendekotasun gutxiago izan behar dugu, eta eragin handiago lortu behar dugu”.\nPubliko gazte baten aurrean, Eusko Jaurlaritzako Kanpo HarremanetarakoIdazkaritza Nagusia den Marian Elorzak jardunaldia Europaren Etorkizunariburuzko Konferentziaren barnean ulertu behar dela esan du: “Gure asmoa maiatzeanabiarazitako eztabaida-ariketa honetan gizarteak parte hartzea da, EB funtzionamenduabirkonfiguratzeko eztabaidak, ideiak eta proposamenak piztea, Eusko Jaurlaritzakegingo duen dokumentuan jasotzeko. Eta zuzeneko demokraziaren ariketa zabalhonetan gazteriak badu zer esateko”.\nFrancisco Aldecoa, Europaren Mugimenduaren Presidentea Espainian eta Europaren Etorkizunari buruzko Konferentziaren Ordezkaritza Zibileko zuzendaria, ekimen honetan parte-hartzea funtsezkoa dela esan du, herritarren aldetik, bai eta estatuen aldetik ere bai. EuroBasqueko Idazkari Nagusia, Igor Filibiren hitzetan, “badaude arazo batzuk pandemiarekin eztanda egin dutenak, baina Maastricht garaitik arrastaka zetozenak. Inoiz ez zen ongi etortzen zenbait erreforma egitea, baina aldaketarenprozesua jadanik martxan dago erakunde mailan, Europaren Etorkizunari buruzkoKonferentziaren bitartez, hain zuzen ere”. “Erabakiak hartzeko garaia da”, azpimarratudu Filibik, “munduko gainerako aktoreak euren etxeko lanak egiten ari baitira. Agianbizkorragoak izan behar dugu, baina jarduteko gaitasuna berreskuratu behar dugu.”\nLa Vanguardia egunkariaren zuzendari atxikia den Enric Julianak, Europar auzietan aditua delarik, EBrenzailtasunen mapa irudikatu du: Mendebaldean, Brexita eta Erresuma Batuak Estatu Batuekin duen harremanabiziberritzeko ahaleginak; Ekialdean, bloke sobietarrenkideak izan ziren herrialdeak; eta Hegoaldean, Marocomotako herrialdeekin harremana, kontinentea energia eta erregaiez hornitzen dutenak, mendekotasun-egoera jartzendutenak. Julianak ere aipatu du beste auzi bat, “izpiritualagoa”: Europan, nahiz eta Gizateriaren historian inoiz izan den gizarterik oparoena izanik, “mehatxatutasentitzen gara, berriro zaurgarri sentitzen garelako”.\nBestalde, Alicia García Herrero, Buegel think tankekokide seniorra, Europarren zatiketak EBren aurka jokatzenduela esan du, eta nazioartean Europa ahultzat hartzendutela uste du. “Kanpo-politika komuna eta ideiak beharditugu, oso azkar aldatzen den mundo batera egokitzeko, eta hor gazteak oso garrantzitsuak dira. Gutxi barrumundua ez da demokratikoa izango, leku askotan ikustenari garen bezala, eta zentzu horretan Europa gureitxaropena da”.\nEuroBasque, Europako Mugimenduaren EuskalKontseiluari buruz\nEuroBasque gizarte zibilaren 40ko hamarkadan sortutakoelkarte bat da, Europar Batasunean Euskadiren etorkizunari buruzko eztabaida bultzatzea helburu duelarik. Bere Zuzendaritza batzordean EAJ-PNV, EH Bildu, PSE-PSOE, PP+Cs eta Elkarrekin-Podemosalderdietako ordezkariak daude. Eusko Jaurlaritza eta hainbat erakunderekin lankidetzan “Bost erronka, Europa Bat” jardunaldien zikloa antolatzen du. Honen bitartez Europar Batasunak ekainean jaio zen Europaren Etorkizunerako Konferentzian eusko gizartearen parte-hartzea bideratu eta hausnarketa bultzatu nahi du EuroBasquek.\nZikloa itxi egingo da otsailean, Vitoria-Gasteizen antolatuko den beste jardunaldi batekin, “Europako gobernantza eta Euskadiren zeregina EBan”, eta azkeneko jardunaldian Bilbon izango da apirilean, “Europa anitza eta solidarioa” izenburuarekin.\nTapiak espero du elkarrizketak gatazka belikoa saihestuko duela Ukrainan, eta euskal ekonomiak, munduko gainerakoek bezala, ez duela eraginik izango esportazioetan, lantegietan eta energia-prezioan\nLehendakariak nabarmendu du adostasunak izan behar duela nagusi ziklo politiko berriko erakundeei egonkortasuna emateko


ELA, STEILAS, CCOO, LAB eta UGT-k planteamendu serioak exijitu dituzte Gizarte Ekimeneko ikastetxeetarako\nELA, STEILAS, CCOO, LAB eta UGT-k mezu argia igorri nahi diegu Gizarte Ekimeneko ikastetxeetako patronalei: utzi diezaiotela behingoz mamirik gabeko proposamenak egiteari, eta has daitezela langileen aldarrikapenei modu serioan erantzungo dieten proposamenak lantzen. Gogoratu beharrekoa da azaroaren 26tik abenduaren 2ra Gizarte Ekimeneko ikastetxeetako langileek 4 greba egun egingo dituztela. Azaroaren 27an, adibidez, 11.30etan Bilboko Jesusen Bihotzetik manifestazioa abiatuko da.\nEAEko Gizarte Ekimeneko langileok gure lan hitzarmenaren eta lan baldintzen alde borrokan ari gara 2010 urtetik geroztik. Sektoreko patronalek ezarritako murrizketak pairatu genituen lehendabizi, eta ondoren 2009ko gure lan hitzarmena aplikatzeari utzi nahi izan zioten. Beharrezkoa izan zen mobilizazio eta greba dinamika garrantzitsua garatzea eta epaitegien babesa, bertoko lan hitzarmenaren aplikazioa bermatzeko.\nOrdutik lan hitzarmena berritu gabe gaude sektore honetan, alegia, 10 urte lan hitzarmena eguneratu gabe; beste modu batera esanda, %10etik gorako eroste-ahalmenaren galera metatuta jasaten. Pedagogien modernizazioa, digitalizazioa eta hezkuntza berrikuntza langileon kontura joan da lan kargak handituz jasanezinak izateraino. Emakume aurpegia duten, eta lan baldintza kaxkarrenak dituzten bi kolektiboen lan baldintzak hobetzeko neurriak hartzea ezinbestekoa da: Hezkuntza Laguntzako Espezialista gehienek lanaldi partzialak izanik asko ez dira 1.000?ko soldatetara iristen, Haur Hezkuntzako lehengo zikloko langileak gainerako irakasleekin alderatuta 300 ordu gehiagoko lanaldiak dituzte, kolektibo hauei ez zaie ordu osagarririk bermatzen, ezta heziketa izaera aitortzen ere. Gelen itxiera aurreikusgarria izanik, lanpostuak bermatzeko birkokapen akordio bat erdiestea garrantzistua da, baita Administrazio eta Zerbitzuetako langileen lanaldia murriztu eta Lanbide Heziketakoa modu adostuan banatzea ere.\n2017ko azarora arte hamaika aldiz bildu ginen sindikatuok patronalekin. Sindikatuok, bakoitzak aurkeztuta genituen hasierako plataformetako edukiak moldatu eta ahalegin nabarmena egin genuen gutxiengo aldarrikapenak jasotzen dituen plataforma bateratu bat aurkezteko. Baina patronalak beraien hasierako planteamenduetatik mugitzen ez zirenez, mahaiko parte hartzea eten eta mobilizazio eta greba bideari ekin beste biderik ez ziguten utzi. Hainbat elkarretaratze, manifestazio eta ekintza egin ondoren, lehendabiziko greba eguna martxoak 20an deitu genuen. Ondoren, maiatzak 15 eta 16koak etorri ziren, eta azkenak urriak 9 eta 10ekoak izan dira. Greba hauek eta antolatutako ekintza guztiek langileen babes zabala jaso dute, 9.000 langile inguruko kolektibo bat izanik, 5.000 langiletik gora bildu baitira antolatu ditugun manifestazio eta ekintza ugarietan.\nPatronalak ordea ez dira dagokien arduraz erantzuteko gai izaten ari. Greba dinamika hasi genuenetik, bi proposamen helarazi dizkigute, biak jadanik 5 greba egun egin ondoren, eta azarorako aurreikusita eta publiko eginda geneuzkan lau greba egunen bezperan: lehenengoa azaroak 16ko mahai negoziatzailekoa; bigarrena azaroaren 21ean arratsaldez posta bidez helarazitakoa. Bi proposamen hauek 2017ko azaroan egindako proposamenarekiko aurrerapauso aipagarririk ez daukate, eta sindikatuok adostutako gutxieneko plataforma bateratuan jasotzen diren aldarrikapenetatik urrun egoten jarraitzen dute.\nAzken asteotan argitara eman ditugun oharretan, sindikatuok argi esan dugu 5 greba egun ondoren patronalak mugiarazi ditugula, proposamenak egitera behartuak ikusi dutela euren burua. Baita ozen adierazi ere proposamen horiek eduki esanguratsu gutxi dituztela, eta ez dugula ontzat emango edukirik gabe mobilizazio eta grebak desaktibatzeko helburua duten jokamolderik.\nGure helburuak argiak dira eta ez dute inolako asmo ezkuturik. Gizarte Ekimeneko ikastetxeetako langileen lan balditzen berreskurapena eta hotzekuntza dugu helburu, hobekuntza hauek gure ikastetxeetan eskaintzen den hezkuntza kalitatean eragin zuzena dutela konbentzituta baikaude. Ez da onargarria hezkuntza proiektu bat langileen lan baldintzen prekarizazioaren kontura eta hezkuntzaren kalitatearen kontura aurrera atera nahi izatea.\nHori dela eta, ELA, STEILAS, CCOO, LAB eta UGT-k mezu argia igorri nahi diegu Gizarte Ekimeneko ikastetxeetako patronalei: utzi diezaiotela behingoz mamirik gabeko proposamenak egiteari, eta has daitezela langileen aldarrikapenei modu serioan erantzungo dieten proposamenak lantzen.\nIldo beretik, Gizarte Ekimeneko ikastetxeetako langileak aste honetako 4 greba egunak babestera animatzen ditugu.\nAdministrazio eta Zerbitzuetako pertsonalarentzat lanaldia murriztea.


Polibinilo azetato - Wikipedia, entziklopedia askea.\n(«Polibinil azetato» orritik birbideratua)\nPolibinilo azetatoa binilo azetatoaren polimerizazioz lortzen den solido koloregabea eta gardena da. Ez da urtzen uretan, gasolinan, oliotan eta koipeetan, baina bai bentzenotan, estereetan, molekula pisu txikia duten alkoholetan eta abar, eta sukoia da. Plastikoen industrian oso erabilia da estalkiak, mintz gogorrak, moldaerrazak diren gaiak eta abar ekoizteko. Paperarentzat, egurrarentzat, metalentzat eta portzelanarentzat eransgarriak, pinturak, lakak, tintak eta abar egiteko ere erabiltzen da.\nArtikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2015/10/12 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.\nMultimedia: Polyvinyl acetate\nAzken aldaketa 26 apirila 2020(e)an, 18:12(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 26 apirila 2020, 18:12.


Getxo - Udala - Udal Kudeaketa - Udal Gardentasuna\nZintzotasuna eta gardentasuna dira Getxoko Udalaren 2012-2015 Legealdiko Planaren oinarrizko baloreetako bi; balore horiek garatzeko konpromisoa dugu, getxotarren bizi-kalitatea hobetzeko bidean aurrerapausoak ematen jarraitzeko helburuarekin.\nBalore horiek aplikatzeko, bada, Getxoko Udalaren benetako funtzionamenduaren argazki zabal bat erakusten duten hainbat eduki jartzen digu Getxoko herritarren eskura, bost arlo handitan banatuta.\nModu sinple eta zuzen batean, eta gardentasunez jokatuz, Udalaren kudeaketaren errealitatea ezagutzeko beharrezko informazioa ematea da helburua; betiere, etengabeko hobekuntzarekiko Udalak duen konpromisoa ahaztu gabe, baita jardun-eremu honetan ere.\nUdalen Gardentasun Ataria\nOrri hau 2008az geroztik Nazioarteko Gardentasunerako Erakundeak egindako Udalen Gardentasun-Indizean (UGI) oinarritzen da.\nIndize hau tresna baliagarria da udalek herritarren aurrean duten gardentasun-maila 80 aldagai baino gehiagoko multzo baten bitartez neurtzeko.\nGetxoko Udalaren puntuazioa sei Gardentasun-Arloetan (PDF / 11 Kb)\nSei Gardentasun-Arloen sailkapena (PDF / 84 Kb)\nBalorazio Orokorraren sailkapena (PDF / 24 Kb)\nUdal-korporazioari buruzko informazioa\nGardentasun ekonomikoa eta finantza-gardentasuna\nZerbitzuen kontratazioen gardentasuna\nHirigintza eta Obra Publikoen arloetako gardentasuna\nGardentasun lege berriaren adierazleak


Gizonezkoen alta kitzikatuta dagoenean - Erogan\nGizonen eremu genitala oso ahula da prozesu patologikoen aurrean, beraz, gizonezkoen osasuna zorrotz kontrolatu behar duzu. Muntaketa batekin, sekretu bat askatzen da, gizonezkoen deskarga aztertu behar da hunkituta dagoenean. Likido hori da gizonezkoen osasun egoeraren berri eman dezakeena. Sekretua naturala eta abisua izan daiteke prozesu patologikoari buruz.\nDeskarga normaltzat jotzen denean\nHunkituta, gizonezkoek beti izan beharko lukete sekretua zakiletik. Isurketa normaltzat jotzen da forma jakin batean.\nUretorrea askea.Elkarrizketan gertatzen den usain zehatzik gabeko isuri gardena da. Sekretu hori ezinbestekoa da lubrifikatzaile natural gisa. Une hauetan sekretuen jariatzea gutxienekoa da. Gizon batek, halako deskarga batekin, ez du ondoeza sentitzen. Jariapen jariatzaileek espermatozoide kopuru txikia dute, mugikortasun aktiboa dutenak. Jariapen horiek baginako floran sartzen direnean, bikotea haurdun gera daiteke. Hori dela eta, medikuek gomendatzen dute kumerik edukiko ez duten gizonezkoek preserbatiboak erabiltzea sexu harremanen hasieran, eta ez askok praktikatzen duten amaiera baino lehen.\nSmegma.Hau da guruin sexualek sortzen duten jariapena, falusaren buruaren ondoan kokatuta daudenak. Smegmak kolore hori-zurixka eta usain desatsegina du. Organo genitalaren buruaren eskualdean smegma pilatzearekin batera, prozesu patologikoa ez da diagnostikatzen. Isuri horrek higiene eskasa duela adierazten du.\nEspermatozoideak.Eiakulazio garaian gizonezkoen isurketan fluidoen jariatzeari semena esaten zaio. Semen usain zehatza duen muki-koherentziaren jariatzea da. Uretra-kanaletik isurtzen den hasiera harremanen gailurrik handiena lortzen den unean gertatzen da. Espermatozoideen osaketa: organo genitalen guruinek sortutako jariaketak dituzten espermatozoide mugikorrak. Fluido hori emakumezkoen baginan sartzen bada ovulazioan zehar (hileko erdialdean), haurraren kontzepzioa posible da. Une honetan, ernaltzeko probabilitate handiena, harreman seminalean oso fluido seminal kopuru txikia askatzen zen kasuetan ere. Zenbait gizonen kasuan, eiakulazio txikia prozesu patologikoekin lotzen da, hala ere, uste okerra da. Gizon batzuek ezaugarri fisiologikoak dituzte gorputzean.\nPotentzia sendoa eiakulazio kopuru txikiarekin buruko mina, tripa mina, azkurak, hiperemia, usain zehatz bat eta bestelako anomaliak direla eta, urologoarengana premiazko bisita egin behar da.\nZein isurketa patologikotzat jotzen den\nEz da muntaketa isuri guztiak normaltzat hartzen gizonezkoetan. Batzuetan pus edo odol nahasketa egon daiteke.\nMediku aholkularitza behar duten zenbait arrazoi patologiko daude:\nmasa ugaria edo argala, koagulu pikorrekin;\nsindrome mingarria sakro-lumbar eskualdean edo bularrean;\ngernua ondoeza igortzea.\nGizon baten muntaketa onarekin isurtzeak izaera zehatza du eta edozein patologiaren garapenaz ohartarazi dezake.\nGernu- eta genital-eremuetako hanturazko prozesuak, hainbat mikroorganismo kaltegarriren ondorioz sor daitezkeenak.\nGernu edo ugalketa aparatuko hanturarekin lotutako konplikazioa, lesio batek edo ebakuntza batek eragindakoa;\nGizonak izututa egon ohi dira uretratik isuri bat ikusten dutenean, odol arrastoekin. Kasu gehienetan, isuri horrek prozesu onkologikoa egiteko aukera adierazten du, gehienetan gizonezkoen guruina, barrabilak, tubulu seminiferoak eragin ditzaketenak. Hala ere, beharrezkoa da gaixotasun horiekin batera etor daitezkeen beste hainbat sintoma kontuan hartzea.\nmuki koaguluak uretra kanaletik nabaritzen dira (normalean garapenaren azken fasean gertatzen da).\nUsain desatsegina duten jatorri likatsuko jariatze garden itsaskorrak uretraleko kanaletik ateratzen direnean, horrek infekzio-patologia baten agerraldia ohartarazten du. Gizon baten infekzioa sexu harremanen bidez gerta liteke.\nZantzu osagarriak dira azkura, buruko epidermisa gorritzea eta organoan rash baten zantzuak.\nGizonezkoen gorputzaren gernu- eta genital-eremuan eragina izan dezaketen gaixotasun infekziosoak:\nGizonezko uretra kanaletik prozesu infekzioso bat sortzen denean, organo genitaletik sekretu bat jariatzen da leukozito kopuru handiarekin, fluidoa likatsua bihurtzen dutenak. Horrek semen pus-a duela adierazten du. Fenomeno honek prozesu patologikoaren konplikazio larriez ohartarazten du.\nPusik ez badago, ez dago arrazoirik espezialista espezializatuarengana (urologoa) egindako bisita atzeratzeko. Tratamendu desegokiak fimosia eragin dezake. Fimosia zakilaren buruan prepuzioaren atxikimendu bereizgarria da. Patologia hau kirurgia erabiliz soilik tratatzen da.\nUretratik isuri patologikoa eragin dezaketen arrazoien artean, beste gaixotasun infekzioso batzuk egon daitezke, eta horien garapena berehala ezabatu beharko litzateke, horretarako premiazkoa da mediku laguntza bilatzea.\nEstafilokoko, estreptokoko, uretra kanala eta barrabiletako onddoak dituzten infekzioak daude. Patologia hau perineoaren azkura, scrotum hantura, falusaren burua hiperemiarekin adierazten da.\nZenbait gaixotasunek prozesu patologiko hauek eragin ditzakete jariatze espezifikoekin:\ngonorrea ez den motako uretritis;\nGaixotasun hauek uretra kanaletik odoljarioak izan ditzakete, barrenean eta eskrotoan mina gehituz. Barrabiletan minaren sindromea ere antzematen da, gizona ahulduta sentitzen den bitartean, gorputzeko tenperatura igotzen da eta gernu egitea zaila da.\nZer egin gizon batek isuri patologikoa badu\nGizon batek uretral kanalari ezohiko arbuioa eragiten dionean egoera asaldatuan, medikuaren aholkua eskatu beharko lioke. Espezializatutako espezialista batek kausa aurkitu eta desagerrarazten lagunduko du. Horretarako, urologoak azterketa bat egitea eta beharrezko probak egitea proposatuko du.\nuretra kanaleko zikina bakterioen kulturarako;\ngernu eta odol osoaren azterketa;\npelbisa txikiko organoen ultrasoinu azterketa.\nAzterketa osoa egin eta probaren emaitzak jaso ondoren, espezialistak gizonezkoen alta zehatzaren zergatia zehaztu dezake. Ondoren, terapia terapeutikoa agintzen da, sintoma desatseginak murrizteko aukera ematen duena, konplikazio patologikoa saihestuz.\nPazienteek terapia ikastaro bat egiteko berehala laguntza medikoa eskatzen ez dutenean, horrek gaixotasunaren aurrerapena mehatxatzen du kalitatezko bizitza sexualaren jokaeran ez ezik, gizonezkoen sexuaren osasunean ere eragiten duten ondorio larriak agertzearekin batera.\nZenbait prozesu patologikok zona urogenital osoan eragina izan dezakete. Eiakulazioan odoljarioa ireki daiteke, eta hori larria da.\nUretratik isuri anormalak sortutako adierazpen patologikoak ekiditeko, gizonezkoek osasuna serio hartu beharko lukete. Hasierako fasean gernu eta genital bideetako gaixotasunak prebenitzeko, espezialista espezializatu batek azterketa programatua egin beharko zenuke urtero.


Hika Teatroak eta Oinkari dantza taldeak ‘Gazte’ kale ikuskizuna estreinatuko dute bihar, Hondarribian - KULTUR SHAREA\nGazteekin sortutako ikuskizuna da. Gazteak mintzo dira eta mintzagai dira. Kasino Zaharreko lorategian, arratsaldeko 19:00etan estreinatuko dute obra.\nHika Teatroak eta Oinkari dantza taldeak elkarrekin sortzen duten laugarren ikuskizuna da Gazte. Aurretik Amantalen ahotsa (2012), Itsasoaren emaztea (2013) eta Sagartu (2017) izan ziren. Bederatzi urteko ibilbidea egin dute elkarrekin estetika eta lengoaia propio baten bila, eta halaxe jarraitzen dute oraindik ere.\nHala, ikuskizun berriak euskal dantzak abiapuntu baditu ere, dantza garaikidea eta garaiko dantza modernoak eta gorputz mugimendua uztartuko ditu, ahotsari eta testuari ere tokia utzita. “Euskal folkloreko doinuei muzinik egin gabe, oinarri elektronikoa izango duten erritmoekin dantzatuko dugu, hip hop kulturaren kutsu handiarekin eta elektronikak sortzen dituen giroez inguratuta”, azaldu du lantaldeak.\n“Gazte kaleko dantza ikuskizun gaztea da. Gazteekin egina, gazteak mintzo eta mintzagai, eta publiko orori zuzendua. Betiko gazte sentitzea askoren desio eta ametsa izan arren, gazteen kontra aritzeko joera oso hedatua dago gizartean. Hedatuegia. Pandemia garai honetan, adibidez, komunikabideak segurtasun neurriak hausten dituzten gazteei buruzko albisteekin bete dira. Axolagabekeriaz jokatzea egotzi zaie behin baino gehiagotan, haien jokaerak kriminalizatuz eta haien ahotsa isilaraziz. Baina zer dute gazteek esateko? Zein iritzi dute bizitzen ari garenaz? Zein iritzi gizarte honen egoera politiko sozial eta kulturalez? Zein iritzi gurasoez, hezkuntza sistemaz?”, azaldu du lantaldeak.\nAgurtzane Intxaurraga arduratu da ikuskizunaren zuzendaritzaz eta dramaturgiaz. Eneko Gil koreografo eta dantzariak, berriz, koreografiak sortu ditu. Haiekin batera, 16 eta 24 urte bitarteko hamar dantzari arituko dira. Musikari dagokionez, DJ Zigor, Little Martin DJ eta Eneko Dieguez saxofonista izango dira emanaldietan zuzenean jotzen.\nLantaldeak adierazi duenez, “kaleak horren hutsik eta itzalita izan diren garai hauetan, kaleko ikuskizun bat sortzeak, badu errebeldiatik, aldarrikapenetik, badu gutxira arte ohiko zen moduan, plazak jendez gainezka sentitzeko gogo eta ilusiotik. Badu askatasun egarritik eta, batez ere, badu dantza jendeari hurbiltzetik”.\nGazte ikuskizuna bihar estreinatuko dute Hondarribiko Kasino Zaharreko lorategian, arratsaldeko 19:00etan. Larunbatean berriz, Zarautzeko Kalerki jaialdian taularatuko dute gaueko 22:00etan, Munoa Plazan.\nTags: Gazte, Hika teatroa, Oinkari dantza taldea


ATLETISMOREN EMAITZAK – Ostadar SKT\nPasaden larunbatean Anoetako belodromoan federatu frogak antolatu ziren. Hauek dira gure atleten emaitzak:\nNaroa Furundarena: bere markarik onena lortu zuen ” triple jaurtiketan” 12,06m. Espainiako txapelketara joateko txartela lortu du emaitza honekin. Aldi berean, 60mko frogetan bere markarik onena hautsi zuen, 8″14.\nMaider Rekondo: pisu jaurtiketan bere markarik onena hobetu zuen, 12,52m\nNaroa Elvira: bere marka hatsi zuen triple jaurtiketan 9,96m\nHemendik gutxira Gipuzkoako txapelketak antolatuko dira. Aupa taldea, aupa Ostadar!!!


..........::::: Zaldibiako Udala :::::..........\nOharra: Osteguneko Greba Orokorra dela eta\n2020, urtarrilak 28\nATARI NAGUSIA; Iragarkiak;\nOstegun honetarako deitua den Greba Orokorra dela eta, Udal zerbitzuetan eta hondakin bilketa zerbitzuan izango diren aldaketen berri eman nahi dizuegu. Udal zerbitzuak itxita eta etenda egongo dira, eta egun horretako hondakin bilketa ez da egingo.\n2020, urtarrilak 21\nUr zerbitzuan mozketa abisua\n2020, urtarrilak 17\n2020, urtarrilak 13\n2020, urtarrilak 10\n2019, abenduak 20\nAbenduaren 23, 24 eta 25ean, eta abenduaren 30, 31 eta urtarrilaren 1ean ITXITA egongo dira Udala eta bere zerbitzuak neguko oporraldia dela eta. Gainontzeko egunetan (abenduak 26 eta 27, eta urtarrilak 2 eta 3) irekita egongo da.\nKultur Etxea abenduaren 23tik urtarrilaren 1era ITXITA egongo da.\n2019, abenduak 16\nIbilgailuen Gaineko Zergan hobariak\nUrte berria hastearekin batera sartuko dira indarrean 2020ko zerga eta tasak, eta tartean Ibilgailuen gaineko zerga (zirkulaziokoa).Udaletik gogorarazi nahi da, 25 urtetik gorako ibilgailuek eta ibilgailu elektriko, hibrido edo gasezkoek hobariak dituztela, baina 2020an horiek aplikatu ahal izateko 2019a amaitzerako eskaera egin behar dela Udalean.\nIgiruako larreetarako izena emateko epea zabalik\nUrtero bezala, herri lurretako larreak antolatzeko garaia iritsi da eta izena ematea irekita dago, abenduaren 20ra arte, ostirala arte. Udaletxean aurkeztu behar da dokumentazioa eta informazioa ere bertan eskuratu dezakezue.\n1 2 3 ... 12 13 14 Hurrengoak »\n[Beti Gazte elkartea]: Beti Gazteko urteko batzarra otsailaren 3 astelehenean\n[Beti Gazte elkartea]: Santa Ageda bezperan, kanturako deialdia\n[Kultur Etxea]: Herriko bozak antzezlana, Iduzkilore antzerki taldearen eskutik\n[Zaldibiako Udala]: Eguneko Arreta Zerbizua: informazio bilera asteartean\n[Zaldibiako Udala]: Proposamen ugari jaso dira plaza berrirako\n[Zaldibiako Udala]: Goierri TB: seinale arazoa konponduta\n[ zaldibiako ehbildu]: EHBilduren Herri Batzarra Juankar Izagirrerekin\n[Zaldibiako Udala]: Berdinatsuna, Aniztasuna, Hezkuntza eta Gazteria lan-arloko bilera\n[ZaldibiaTB]: Zubi Buruko 45. mus txapelketa otsailaren 22an ospatuko da\n[Zaldibiako Udala]: Pertsona ezinduen mobilizazio eta transferentzien inguruko ikastaroa\n[Zaldibiako Udala]: Ingurumen, Landa Garapen eta Lehen Sektorearen lan-arlo bilera\n[Kultur Etxea]: Moko zorrotza antzezlana, Aitziber Garmendia eta Jon Plazaolarekin\n<< 2020, otsaila >>\n[2020-03-01]: 2020ko Lilatoirako deialdia\n[2020-03-04]: Martxoak 4 asteazkena, taloaren inguruko festa\n[2020-03-05]: Zaldibiako Irakurle Taldea martxan da


[Euskal Herria] Oarsoaldeako ikasleak egitarau oparoa osatu dute #11x12rako | #11x12\n← [Euskal Herria] Leioako ikasleak ere kalera aterako dira #11x12an\n[Castilla] Encierro en el IES Tirso de Molina de Vallekas →\n[Euskal Herria] Oarsoaldeako ikasleak egitarau oparoa osatu dute #11x12rako\nDeialdi internazionalistarekin bat eginez, oarsoaldeko ikasle mugimenduak ere ekimen ezberdinak antolatu ditu Urriaren 11 eta 12ari begira. Espainiar gobernuak inposatu nahi dizkigun erreformei ezezko tinkoa eman nahi diegu guk ere. Denbora da hezkuntzan pixkanaka pixkanaka neurri pribatizatzaile eta elitistak sartzen ari direla. Hemen, Euskal Autonomia Erkidegoko hezkuntza sailburu den Isabel Celaák, dena ederra saldu nahi digu; haren ahotik entzun dezakegu berak ezezkoa ematen diela Wert eta Rajoy-ren murrizketei, gu salbuespena garela eta berdin jarraituko dugula aurrera. Uste al du sinistuko dugula?\nUste al du ez garela jabetu denbora dela euskal autonomia erkidegoan ere pribatizazio prozesua sartu dela? Zer esango digu ba Celaák bestela unibertsitateetan aplikatu den Bologna prozesuaz? Guk argi utzi nahi duguna da, ikasleok bagarela gai erabaki hauetan parte hartzeko. Hezkuntzaren alde pasibotzat jotzen gaituzte, ezer egiteko gai izango ez bagina bezala, baina ez gaude baieztapen hori bermatzeko prest!\nGu ere hezkuntza sistemaren parte gara eta parte aktibo gainera! Hortaz, galdetu gabe inposatu nahi dizkiguten murrizketa hauen aurrean altxa eta gurea beharko lukeen hezkuntza sistema berri baten eraikuntzan barneratuko gara. Urriaren 11a hasiera bat bezala markatzen dugu Oarsoaldeko Ikasle eta Abertzaleok eta hasiera indartsua izatea espero dugu gainera!\nBeraz, altxa ikasle! Urriaren 11ean IKASLE GREBA OROKORRA!\nHonen harira, honako planteamendua burutu dugu Oarsoaldean:\n-9:00tan Oiartzunen herritik zehar ibiliko gara grebaren ingurko informazioa\n-11:00tan Bizikleta martxa bat abiatuko da Oiartzundik Oreretara.\n-12:00tan Eskualdeko manifestazioa burutuko dugu Oreretako Herriko Plazatik.\n-14:00tan Luntxa bertaratu direnentzat.\n-17:00tan asanblada burutuko dugu Herriko Plazan.\n-19:00tan Eskualdeko manifestazioa, berriz ere, Oreretako Herriko Plazatik.\n-21:00tan hitzaldia LAB-en eskutik. Murrizketen eraginaren inguruan, bai\nikasleongan, bai langileongan.\n-23:00tan Bideo emanaldia oreretako gazte asanbladako kultura lan taldearen\neskutik “La educación prohibida”.\n– Gauean akanpada.\n-9:30tan gosaria Herriko Plazan.\n-10:00tan eskualdeko Herriko Eskolak Oreretako herriko plazan.\n-12:30tan Kontzentrazioa bi egunei amaiera emateko.\nPublicado el octubre 7, 2012 en Euskal Herria, Noticias Locales y etiquetado en 11x12, eh, Euskal Herria, IA, ikasleak, oarsoaldea. Guarda el enlace permanente.\tDeja un comentario.


10 + 1 datu bitxi Mexiko Frontoian, bi errekor dituena 10 + 1 datu bitxi Mexiko Frontoian, bi errekor dituena\nHome Gizartea Kirolak 10 + 1 datu bitxi Mexiko Frontoian, bi errekor dituena\nUrte hasieran, El Universal egunkarian agertu zen artikulu honek Mexiko Frontoiari buruzko zenbait datu ematen dizkigu, eta horri buruz hitz egin izan dugu blog honetan.\nHistoriaz betetako eraikina da, gutxienez bi errekor dituena. Alde batetik, munduko Jai Alai kantxa luzeena du, 62 metrokoa. Bestalde, eta zerrendari guk-geuk gehitzen diogu, haren inaugurazioa bat etorri zen herrialde hartako (eta baliteke mundu osoko) greba luzeenaren amaierarekin, non langileak eta pilotariak protagonista baitziren.\n1996ko urriaren 2an itxi zen, ehun bat langile eta pilotarik greba egin zutenean. Hala, bere une hoberenean ez zegoen ‘Pilotaren Jauregia’ gelditu zen. Greba horrek 2017. urteko martxoaren 12ra arte iraun zuen, hau da, 20 urte gehiago. Greba horren ondorioz, enpresa kondenatua geratu zen eta langileen eskubideak bermatu eta salbuetsita geratzen dira.\nZorionez, Mexikoko Estatu Batuetako hiriburuak, duela urte batzuetatik hona, euskal pilotaren espezialitate ikusgarri eta azkarraren tenplu hau du. Eta urte askorako izatea.\nEl Universal – 2020/1/13 – Mexiko\nPrevious articleForbes: Gipuzkoako gazta, ardoa eta tradizioak gozatzen\nNext articleWarren de la Ruek 1860an Rivabellosatik (Araba) eguzki-eklipse osoa atera zuenekoa


Alicia Gómez eta Javier Ramírez: «Gure soldata parekatzea eskatzen dugu» | BINKE\n«Gure soldata parekatzea eskatzen dugu»\nTransfusio eta Giza Ehunen Euskal Zentroa Labeako ospitalean dago. Bertako langileak arduratzen dira EAE-ko osasun-sare osoa giza ehunez eta odolez hornitzeaz, baina euren soldata ez da Osakidetzako maila bereko langileen parekoa. Greba egunak bizi berritan batu gara bertako langile diren bi galdakoztarrekin.\nAbenduaren 9an eta 10ean Galdakaon kokatuta dagoen Transfusio eta Giza Ehunen Euskal Zentroko langileek (TGEEZ) greba egunak deitu zituzten —horren berri eman zuen Binkek bere sareetan—. Hauen bidez, soldataren % 4ko osagarria ordaintzea eskatzen diote Osakidetzari, euren soldata ospitaleko eta lehen mailako arretako beste zentro batzuetako gainerako langileek jasotzen dutenarekin parekatu ahal izateko. Egoera guzti honen inguruan zertxobait gehiago jakiteko asmoz, bertako langile galdakoztarrak diren Alicia Gómez eta Javier Ramírezekin hitzartu gara.\nZergatik zaudete protestan? TGEEZ ospitale-eremuan zein lehen mailako arreta eremutik at dagoen zentroa da; eta horregatik diskriminatu egiten gaituztela uste dugu. Hala ere, horien barnean eta Osakidetzaren barnean berebiziko garrantzia duen zentroa gara. Gu gabe, odol-bankuek ez lukete funtzionatuko, eta, beraz, transfusioak ezingo lirateke gauzatu. Hori oso ondo islatzen da gure leloan: «Odol barik, ez dago ebakuntzarik».\nZein mezu bidaliko zeniokete Euskal Osasun Zerbitzuko Giza Baliabideetako zuzendari berri den Luisa Larrauriri? Luisa Larrauri Osakidetzako Giza Baliabideetako zuzendariari eskatuko genioke Gotzone Sagardui Osasun sailburuak Carmelo Barrio legebiltzarkideari martxoaren 16an idatzi zion gutuna irakurtzeko. Bertan, oso positiboki baloratzen gaitu, eta ez du inolako arrazoirik ikusten Administrazio Kontseiluan gure soldata-parekatzea ez onartzeko. Era berean, Osakidetzako langileak zaindu ditzala, ez hitzekin soilik baizik eta ekintzekin. Lana profesionaltasunez egiteko behar ditugun tresna pertsonal eta materialak ahalbidetzea, hori baita Osasun Publikoa zaintzea.\nGaur egun Transfusio eta Giza Ehunen Euskal Zentroko langileek burutzen duten lan kopurua gehiegizkoa dela uste al duzue? Lan kopurua betidanik handia izan da, baina asko handitu da azkenaldian, eta erantzukizun handiagoko ekintzak burutzen ditugu. Gainera, lan-taldea berbera da. Oso langile espezializatuak eta kualifikatuak gara, Osakidetzako beste edozein zentrotan egiten ez diren lanak egiten ditugularik. Argi dago, lana ondo gauzatzeko, lan baldintza egokiak behar ditugula.\nOsakidetzaren ospitale-sarean erabat integratuta dagoen zerbitzua izanik, zergatik ez dira bertako lankideen lan baldintzak Osakidetzako beste zerbitzuetakoekin parekatzen? Agian, ospitale batek egiten duen jarduera ez denez, ez zaigu ospitaleari adinako garrantzirik ematen. Hala ere, horien barruan ezinbestekoak gara. Gainera, Euskadiko transfusio-sarea eta giza ehunen hornidura-sarea ezartzen duen osasun-legeria propioa dugu. Bestalde, murrizketen bidea ondo jorratu du Osakidetzak eta lan baldintzak ez dira salbuespen bat izan\nZentroko langileek mobilizazioak abiatu zenituztenetik hamar hilabete igaro dira. Tarte honetan, egon al da hobekuntzarik lan baldintzetan? Ez da inongo hobekuntzarik eman egun arte. Esan beharra dago, Osakidetzak, nahi izanez gero, eskatzen ari garen igoera eman zezakeela inongo sindikaturik firmatu ez arren.\nAbenduaren 9 eta 10ean egindako grebekin, bi aldeen arteko harremanean, hurbilketarik emango dela uste duzue? Ez dugu uste, Osakidetzak gaur egun arte ez baitu osagarriok negoziatzeko edonolako asmorik aurkeztu. Euren esku dago. Herritarrek gu babestea nahi dugu, eta ez kriminalizatzea, Osakidetzak gure eskaerari entzungor egitearen ondorioz.\nMurrizketok era zuzenean pazienteei eragingo dietela uste al duzue? Oso gogorra egiten zaigu langileontzat Osakidetzan greba deialdiak egitea, guztiz barneratua baitaukagu pazienteekiko dugun erantzukizuna. Hori Osakidetzak gure mobilizazio eskubidea murrizteko erabiltzen du.\nZeintzuk dira soldataren %4ko igoeraz kanpo eskatzen dituzuen aldaketak? Gure soldata parekatzea eskatzen dugu, errespetua eta kontutan eduki gaitzatela, euskal osasunaren barruan langile gisa dugun garrantziaren aintzatespena, alegia. Osakidetzako beste zerbitzuen parean jarri gaitzatela, edonolako diskriminaziorik ez dadila eman.\nMobilizazio hauek ondorio positiborik ez balute, zein da datozen hilabetei begira dituzuen erronkak? Asko kostatu zaigu puntu honetaraino iristea, eta ez dago atzera pausorik. Espero dugu Osakidetzak berak daraman politika hausnartzea eta negoziatzeko baldintzak eman daitezela. Gure soldata igotzeko eskaera onartu dezatela. Hori horrela ez bada, mobilizazioekin jarraitzea bezalako irtenbiderik ez dago.


Elektrizitate - Vikidia\nTximistak fenomeno elektriko naturalak dira.\nElektrizitatea edo argindarra naturan gertatzen den fenomeno fisiko bat da, materiarekin zerikusia duena. Ekaitzetan ikusten ditugun tximistak, adibidez, fenomeno elektrikoak dira. Bestalde, gizakiak elektrizitatetik energia sortzen eta kontrolatzen ikasi du; horri esker, argindarra pilatu edo gorde egin dezakegu, baterietan hain zuzen ere, bai eta leku batetik bestera garraiatu ere, kableak erabiliz. Modu honetan, gaur egun eguneroko bizitzan inguratzen gaituzten gauza askok eta askok funtzionatzen dute elektrizitateari esker: elektrizitatea erabiltzen dugu, esate baterako, etxeetan argia izateko, telebistak, ordenagailuak eta etxetresna elektrikoek funtzionatu ahal izateko, edota pila edo bateriak erabiltzen dituzten jostailuek eta bestelako gailu edo tresna guztiek funtzionatu ahal izateko.\nNola funtzionatzen du elektrizitateak?[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMateria guztiak halako karga elektrikoa dauka. Materia, izan ere, atomoz osatuta dago, eta indar elektrikoa da atomoak elkartuta egonarazten dituena; indar elektriko hori gabe, atomoak ezingo lirateke batu eta existitzen diren gauza guztiak gaseosoak izango lirateke.\nEsan bezala, materia guztia atomoz osatuta dago, baina atomoek, aldi berean, hiru partikula-mota dituzte:\nNeutroiak: ez dute kargarik.\nProtoiak: karga positiboa dute.\nElektroiak: karga negatiboa dute.\nProtoiak atomoen barruan daude, nukleo izeneko espazio bat okupatzen. Elektroiak nukleoaren inguruan biratzen egoten dira, azala deitzen diogun oskol moduko batean. Nukleoa oso txikia da atomoarekin alderatuta (atomo batek futbol zelai baten tamaina izango balu, nukleoak sagar baten tamaina izango luke, eta elektroiak harmailetan barrena korrika ibiliko lirateke). Hala ere, protoiek elektroiek baino askoz masa handiagoa dute, ia 2.000 aldiz gehiago, atomoaren masa ia guztia nukleoan dagoelako.\nProtoiek edo karga positiboek eta elektroiek edo karga negatiboek elkartzeko joera dute; hau da, indar erakartzailea dute. Aldiz, bi karga positibok elkar aldarazteko edo urrunarazteko joera izaten dute, eta gauza bera gertatzen da bi karga negatiborekin, elkar uxatzen dute; hau da, indar aldaratzailea dute. Materiaren barruan, normalean, neurri berekoak izaten dira indar erakartzaileak eta aldaratzaileak, batzuek besteak konpentsatzen dituzte; horregatik, materia ez da desegiten, atomoak baturik egoten baitira.\nMaterialaren arabera, elektroi batzuk libreki mugi daitezke; horrek esan nahi du elektroi mugimendu bat dagoela, eta horixe da korronte elektriko deitzen duguna. Korronte elektrikoa, beraz, karga elektrikoen mugimendu bat da. Mugimendu hori norabide batera zuzendu daiteke, ibaiko ura balitz bezala; kobrezko kable elektrikoak erabiltzen ditugu korronte elektrikoa nahi dugun lekura eramateko. Horrela lortzen dugu argi elektrikoa etxeetaraino garraiatzea eta ditugun tresna eta makinek funtzionatzea.\nNola sortzen dugu elektrizitatea?[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nNormalean, argindarra sorgailu elektriko batean sortzen dugu. Adibide hurbil bat aurki dezakegu bizikleta askotan, sorgailu bat (dinamoa deitzen duguna) izaten baitute argia emateko. Sorgailuek iman bat eta kobrezko bobina bat izaten dituzte barruan, eta bobinaren barruan iman bat; bobina hori biraka jartzen da gurpilaren mugimenduagatik, eta orduan imanak kobrezko bobinako elektroiak mugiarazten ditu. Horrela, energia mekanikoa (mugimendua) energia elektriko bihurtzen da.\nEtxean dugun elektrizitatea sortzeko, ordea, sorgailu elektriko oso handiak behar izaten dira. zentral elektrikoetan daudenak gizaki bat baino handiagoak izan ohi dira; baina hauek ez dituzte bobinak erabiltzen bizikletetako dinamoetan bezala, turbinak baizik.\nElektrizitatea sortzeko modu ugari daude gaur egun:\nZentral nuklearretan edo zentral termikoetan uretatik ateratako lurruna erabiltzen dute turbinari eragiteko.\nIbaietako uraren mugimendua ere erabil daiteke elektrizitatea sortzeko; energia hidraulikoa deitzen zaio elektrizitatea sortzeko modu honi, eta zentral hidroelektrikoak daude horretarako.\nHaizearen indarra era baliatzen da elektrizitatea sortzeko; energia eolikoa deitzen zaio honi, eta haize-sorgailuak edo haize-errotak erabiltzen dira horretarako.\nEguzki-energia erabiltzen duten plantek metodo erabat ezberdina erabiltzen dute argindarra sortzeko. Panel batzuetan, elektrizitatea zuzenean sortzen da eguzki-izpien beroa aprobetxatuz. Energia sortzeko modu hauxe da ingurumenarentzat kalte gutxien eragiten duena, zentral hidroelektrikoekin batera.


15 urtetik gorakoentzat – Orixe BHI\nKategoria: 15 urtetik gorakoentzat\nNire ondoan eserita zihoan neska bat belarriaren kontra jarrita zuen aparatuarekin solasean ikusi nuen atzo. Aro berri baten partaidea izatea egokitu zaigula diote, informazio garaia izenekoa. Horrela gertatuko zitzaion Leonardori. Garai hartako gizarte-aldaketen prozesuan tokatu eta dudarik gabe bera partaide izatea. Erdi Aroko garai ilun haiek historiako garairik argienetakoari utziko zioten lekua: Errenazimentuari, hain zuzen.... Continue Reading →\napirila 11, 2019\t 0\nIrratian entzun nuen elkarrizketa baten aurkeztu zuten Kattalin Minerren lehen eleberri hau, idazle gazteentzako Igartza sariari esker argitaratua, eta deigarria egin zitzaidan bere burua kazetari eta militante feminista gisa deskribatzen zuen emakumearen gogoeta. Emakume gazte baten bizitza ardatz hartuta, egunerokotasunari aurre egiteko grinaz ari da istorioa, oso era intimistan eta pertsonalean istorio bitxi baten berri... Continue Reading →\nekaina 22, 2018\t 0\nLiburu hau irakurri dut, 111 Akademiak urteko liburu kuttunena aukeratzeko antolatzen duen sariketa irabazi duelako. Nagore Vargasen istorioa kontatzen du Jenisjoplin-ek; bera da eleberriko protagonista eta kontalaria. Haurtzaro gogorra bizi izan duen pertsona da, izaera borrokalaria eta sendoa duen emakumea. Uxue Alberdiren hitzetan, “errebelde bat, Espainiako migratzaileen ondorengoa, tabernarien alaba, eta kale giroa gertutik bizi... Continue Reading →\nLiburu hau Elkar on line-ko denda begiratzen ari nintzela topatu nuen. Nobela beltza eta misterioa gustatzen zaidanez, eta Alberto Ladron Arana horretan trebea dela iruditzen zaidanez, erostea erabaki nuen. Erosi eta estreineko orrialdetik kateatuta sentitzea dena bat izan zen. Haur bat desagertu da bere etxetik, gurasoak kanpoan zirela. Foruzaingoa arduratuko da kasuaz, baina, misterioa... Continue Reading →\nmaiatza 8, 2018\t 0\n3. eta 4.DBHko ikasleentzako liburu gomendagarrien zerrenda baten aurkitu nuelako irakurri dut, Gorosabelgo liburutegian daukagu eskuragarri. Fernando Morillo da idazlea eta gazte literaturan koka dezakegu. Gai nagusia maitasuna da, bestelako gaiak ere agertzen diren arren: sexua, nerabezaroa, hacker edo teknofrikien unibertsoa. Protagonistaren bizitzak, 17-18 urteko gaztea, erabateko iraulia izan zuen diskoteka hartan Maider ezagutu zuenetik.... Continue Reading →\nurtarrila 17, 2018\t 0


Durangoko Azokako online denda, martxan\nHilaren 7ra arte egongo da zabalik. Azoka aurrez aurre egingo bada ere, iazko online denda mantendu dute antolatzaileek. 56. edizioko 990 nobedadeak eskuragarri izango dira Durangoko Azokako webgunean.\nGoizean goizetik martxan da Durangoko Azokako online denda, eta abenduaren 7ra arte zabalik egongo da\nBi urte eta gero, ilusio handiz, milaka kultur-zale hartuko ditu Durangoko Azokak\nDurangoko Azokaren 56. edizioa aurrez aurre egin ahal izango dute. Gerediaga elkarteak eta Durangoko Udalak, baina, iazko edizioari jarraipen bat egitea erabaki dute. Horrela, aurten ere online denda irekita egongo da Azokako produktuak erosi ahal izateko. Gaur bertan irekiko dute denda eta hilaren 7ra arte, asteartea, egongo da zabalik.\nDurangoko Azokako webgunean salgai egongo dira 56. edizioko nobedadeak, guztira, 990. Liburuak, diskoak, ikus-entzunezkoak, komikiak, ipuinak... Nerea Mujika Gerediaga elkarteko presidentearen hitzetan, "etxetik Azokaz gozatzeko aukera ere izango da".\nAzoka digitalaz gain, betikoari eutsi diote edizio honetan. Bihar eta abenduaren 8a bitartean, aurrez aurreko azoka egingo dute, Landako Gunean eta Plateruena kafe antzokian. 219 erakusmahai izango dira Landakon, eta Plateruenan disko berrienak aurkeztuko dituzte.\nOsasun egoerak baldintzatuta, iaz ezin izan zituzten erakusmahaiak izan Landako Gunean. Ezohiko edizio hartan, denda birtuala izan zen Azokako produktuak erosteko gune bakarra. 2.300 produktu izan zituzten salgai, eta aurreikuspenak "bete eta gainditu" zituzten. Lau egunetan, guztira 7.800 erosketa egin zituzten webgunean, eta 27.758 produktu saldu.


Nafarroako Gobernuak, batetik, aktore beteranoaren ibilbide luzea eta arrakastak nabarmendu nahi izan ditu. Bestetik, Iruñeko zinemagilearen gaztetasuna eta aurrean duen etorkizun bikaina azpimarratu ditu. Era berean, Foru Gobernua pozik agertu da Mikel Salas nafar musikariaren izendapenarengatik ere.\nZinema Akademiaren XXII. Goya Sariak emateko gala atzo egin zuten, Madrilen. Félix Viscarreten lehenengo film luzea zazpi saritarako zegoen izendatuta, eta azkenean, bi lortu zituen: gidoi egokiturik onenaren saria errealizadorearentzat (Fernando Aranbururen “El trompetista de Utopía” eleberriaren egokitzapenarengatik), eta aktore onenaren saria (Alberto San Juanentzat). Alfredo Landak, berriz, Ohorezko Goya jaso zuen, egindako ibilbidearengatik. Saria José Sacristán eta Miguel Rellánek eman zioten.


Haur transexual bati eraso egin diote Iruñerrian\nNaizen Euskal Herriko transexualen familien elkarteak ostegun honetan salatu duenez, hamaika urteko haur bati eraso egin diote Iruñerriko parke batean. Adingabearen familiak salaketa jarri du lesioengatik eta gorroto-delituagatik.\nOndarroako Ekai gazte transexuala gogoratzeko Iruñean 2018an egindako elkarretaratzea.\nNaizen-ek sare sozialetan salatu duenez, elkarteko haur batek eraso fisikoa jasan du otsailaren 7an, Iruñerriko parke batean zegoela lagunekin. Lau adingabek bera lurrera bota eta ostikadak eman zizkioten, bere izaeragatik iraintzen zuten bitartean, lekuko batek erasoa geldiarazi zuen arte. Lesioen parte bat eskatzeko ospitalera joan ostean, adingabearen familiak salaketa jarri du Foruzaingoaren aurrean, lesioengatik eta gorroto-delituagatik. Hala ere, Naizenen arabera, "erasoaren ondorioz, adingabea kalera ateratzeko eta erasotzaileekin topo egiteko beldur da".\nFamiliak, elkartearen babesarekin, horren berri eman nahi izan du, pertsona transexualen aurkako gorroto-mezuek eragiten dituzten ondorioak agerian uzteko.


Herria ia hutsik eta geldi - Soraluze - Plaentxia.eus\nHerria ia hutsik eta geldi\nUbane Madera Zangitu 2020-03-15 13:35\nHerritar gehienak ari dira betetzen agintariek gaur indarrean jarritako aginduak. Tabernak itxita daude; okindegian ez dute kaferik zerbitzatzen; zabalik dauden komertzioetan mugatu egin dute barruan egon daitekeen erosle kopurua; eta, oro har, kaleak, pasealekuak eta parkeak herritarrez hutsik ikusten dira. Mezarik ere ez da egon. Hala ere, egon dira, eta badaude salbuespenak.\nGaur, domeka, guztiz ezohiko irudia erakusten du Soraluzek. Apenas dabil herritarrik kaleetan.\nHala ere, mugimendua egon badago. Mendizabal okindegian, esaterako, kontatu dute ia ogi barik gelditzen ari direla. “Atzo, jendeak ogi asko erosi zuen, eta pentsatzen genuen gaur ez zela ia inor etorriko, baina ia ogi barik gaude”, kontatu du Inmak.\nHori bai, okindegi barruan murriztu egin dute bertan egon daitekeen jende kopurua: “Saltzaile bakarra dagoenean, erosle bakarra egon daiteke. Bi gaudenean, bi. Eta beste guztiek kanpoan egon behar dute itxaroten”. Hala, jendea kanpoan itxaroten egon da; eta horrez aparte, ipini dute kaferik zerbitzatzen ez dutela iragartzen duen kartela.\nBolintxo okindegian ere kontatu dute jendea ari dela ogia erosten. Eta han ere neurriak hartu dituzte jende pilatzerik egon ez dadin. “Nik, Iratxon bezala, ipini dut, asko jota, hiru lagun egon daitekeela barruan. Beste guztiak kanpoan”, esan du Amaia Aldazabalek. Eta eskatutakoa fin errespetatu du jendeak, argazkiko ilarak erakusten duen moduan.\nEgunkari asko agortuta\nIratxo goxo-dendan hartu dute, hain justu, saltoki barruan, asko jota, hiru lagun egotearen erabakia euren kabuz. “Guri inork ez digu ezer esan, baina pentsatu zait modu horretara erosleen arteko distantzia nahikoa gordetzen dela”, esplikatu du Itziar Agirre ugazabak.\nHark gaineratu duenez, egunkari asko agortu egin dira goizean. Eta herritar batek baino gehiagok “probisioak” erosi ditu, datozen egun hauek ahalik eta ondoen pasatu ahal izateko.\nTabernei dagokienez, guztiak daude itxita. Ixteko arrazoiaren gaineko kartelak ipini dituzte pertsianetan zein ateetan.\nTerrazak batuta daude.\nArrano tabernak, berriz, aldarrikapena egin du atean jarritako kartela baliatuta.\nEliza ere itxita\nBestalde, Soraluzeko parrokiaren ateak gaur ez dira zabaldu. Ezta ere, beheko kapilakoak. Idazki batekin jakinarazi dute, Eusko Jaurlaritzaren eta Espainiako Gobernuaren neurriak aztertu ondoren erabaki dutela bertan behera lagatzea Eukaristiaren ospakizun publikoak, "parrokiak deitutako pertsona gutxi batzurekin Eukaristia ospatzera gonbidatzen ditugu apaizak", dio idazkiak.\nBataioak, ezkontzak… atzeratu egin dituzte, "Sakramentu guztien ospakizun publikoak", alegia.\nEta diote, besteak beste, hileta elizkizunen kasuan, familiekin adostuko dutela prozedura.\nParkeak eta jolaslekuak hutsik\nErabat hutsik egon direnak udalerriko parkeak eta jolaslekuak dira.\nErtzaintza ari da bueltaka\nBestalde, Txuritxu gozo-dendan jarlekuak mahaietara igota zeuden; izan ere, goizean Ertzaintza joan zaie esanez ezin dutela kaferik zerbitzatu barruan kontsumitzeko.\nHain justu, agintarien neurriak betetzen direla ziurtatzeko, ertzaintza ibili da eta dabil udalerriko kaleetan, oinez zein autoz, etxeratu egin behar dela ohartaraziz. Megafonia ari dira erabiltzen hori esateko.\nLekukoek kontatutakoaren arabera, poliziak bidegorrian paseatzen zebiltzan hainbat herritar bidali dituzte etxera goizean. Hala ere, eguerdi partean familia bat baino gehiago joan da bertara paseatzera.\nKarakaten ere egon da polizia, han herritar pilaketarik ez zela ziurtatzeko. Herritar batek kontatu du hutsik zegoela Karakateko aparkalekua.\nBestalde, gutxi, oso gutxi, baina bidegorrira joan direnak moduan, izan dira beste hainbat ere agintariek ezarritako neurriak errespetatu ez dituztenak udalerri barruan.


904 Blogekin lehengo pausoak Hizkuntzen geletan :: ikasi :: Udako Euskal Unibertsitatea\n904 Blogekin lehengo pausoak Hizkuntzen geletan\nHasiera-data: 2017(e)ko irailaren 12a\nAmaiera-data: 2017(e)ko urriaren 17a\nIkasgelan hizkuntzak modu eraginkor eta erakargarri batean irakasteko, blogek eskaintzen dituzten aukerak ezagutzera emango dira ikastaro honetan. Batetik, blogak sortzen eta erabiltzen erakutsiko zaie irakasleei: alderdi teknikoa. Bestetik, blogetan lan daitezkeen edukien lanketa egingo da. Ikastaro honetan oso kontuan izango dira gazteek Interneten dituzten joerak, hezkuntza eskaintza joera horiei egokitu eta gazteengana errazago iritsi ahal izateko. Ikasleen inplikazioa lortzeko bideak ere landuko dira.\nAurrez aurreko saioa: irailaren 12an (17:30-19-:30)\nHizkuntza saioetan blogek eskaintzen dituzten aukera didaktikoak ezagutzea.\nBloga sortzen eta kudeatzen ikastea.\nBlogeko sarrerak zabaltzen ikastea, sare sozialen bidez.\nBlogeko bisita kopuruaren jarraipena egiten ikastea, ikasleen motibazioa lortzeko.\nGelarako oinarrizko jarduerak garatzea irudi eta bideoak erabiliz.\nIkasleen oinarrizko gaitasunen garapenari laguntzeko baliabide didaktiko berrien erabilera bultzatzea.\nGazteek Interneten dituzten joerak ezagutzea.\nHizkuntzak irakasteko blogen erabilera. Praktika onak.\nGelako blogaren kudeaketa\nBlog baten oinarrizko elementuak\nBlog batean idaztea\nIrudi eta bideoa blogean\nJarduera didaktikoak gauzatzea\nEredu gisa balio duten modako blogariak eta blogak ezagutzea.\nSare sozialak erabiltzea\nBlogeko bisitak neurtzeko tresnak erabiltzea.\nIkastaroa on-line motakoa izango da eta, horretarako, Moodle irakaskuntza-plataforma batean oinarrituta dagoen UEUren ikasgela birtuala erabiliko da. Ikastaroa parte-hartzailea eta praktikan oinarritutakoa izango da. Oinarri kontzeptualak, batez ere, ikus-entzunezko materialen bidez landuko dira. Irakasleak, ikastaroan zehar, blog bat sortuko du hutsetik hasita, eta blog hori elikatuko du, pauso guzti guztiak grabatu eta ikasleen eskura jarriz. Parte hatzea sustatzeko, blogean sartutako edukiak ikasleek foroan egindako proposamenetatik abiatuko dira. Ondoren, landutakoaren inguruko praktikak proposatuko dira, ikasleen parte-hartzea eta hausnarketa kritikoa bultzatuz. Amaieran, ikastaroko gaitasunetan oinarritutako proiektua burutuko da, ikastaroa borobilduz. Proiektu horretan blog bat sortu beharko dute ikasleek, eta bertan hizkuntza eskolarako balioko lukeen sarrera bat egin. Proiektua egiteko, irakasleak grabatutako jarraibideak eskura izango dituzte. Horrez gain, beste blog eta blogari batzuen adibideak eskura jarriko zaizkie. Era berean, talde-dinamiketan (foroetan) norberaren iritzi, hausnarketa, esperientzia edota zalantzak ikaskideekin partekatzeko aukera izango da, taldeari modu eraikitzailean eraginez. Ikasleek momentu oro irakaslearen jarraipena eta tutoretza izango dute.\nLehen Hezkuntza irakasleak, Lehen Hezkuntza Euskara irakasleak, Lehen Hezkuntza Ingelesa irakasleak, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (1. eta 2.) Inglesa irakasleak, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (1. eta 2.) Gaztelania eta Literatura irakasleak, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (1. eta 2.) Euskal Hizkuntza eta Literatura irakasleak, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (3. eta 4.) eta Batxilergoa Ingelesa irakasleak, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (3. eta 4.) eta Batxilergoa Euskara irakasleak, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (3. eta 4.) eta Batxilergoa Gaztelania irakasleak\nikastaroak, ikastaroa, prest gara, 2017, hizkuntza, blog, internet, sare soziala


KAZETA Euskal Herria | eu - 259\nAmalur ARTOLA|2015/04/28 14:52 Eguneratua:\n.EUS bakoitzeko, hamar euro Seaskarentzat\nKazeta|2015/04/28 14:40|0 iruzkin Eguneratua:\nMaiatzaren 1etik 10era PuntuEUS Fundazioak domeinu-izen bakoitzeko hamar euro Seaskari emaitea erabaki du. Kanpaina horrekin, bere ekarpenaren bidez Ipar Euskal Herrian duen presentzia sendotu nahi du. Horretaz gain, hainbat aurkezpen antolatu dituzte, lehena apirilaren 30an Baionan iraganen da.\nHerri Urratsek Seskaren lau "berri onak" ospatuko ditu\nIurre BIDEGAIN|2015/04/28 12:10|0 iruzkin Eguneratua:\nHerri Urrats maiatzaren 10an ospatuko da. Aurtengo edizioak Ziburuko ikastolaren alde joko du, baina hitzordua heldu den ikasturtean sortuko diren hiru ikastola berrien proiektuak ospatzeko parada ere izanen da.\nKAZETA.EUS: Bernat Etxepareko ikasleen Interneteko erreferentzia\nKazeta|2015/04/28 08:15|0 iruzkin Eguneratua:\nHerria aldizkariak Bernat Etxepare lizeoko 142 ikasleei gaurkotasunaz jabetzeko zein hedabidetara jotzen duten galdetu die. Interneteko sailean, ikasleek KAZETA.EUS hedabideari lehentasuna emaiten diote.\nArantxa MANTEROLA|2015/04/27 09:05|0 iruzkin Eguneratua:\nEguraldi txarrak ez du Nafarroaren Egunaren ospakizun alaitsua oztopatu. Euri azpian, Baigorrira hurbildutakoek dantzaldi, bertso, kontzertu eta ikusgarriak ikusteko parada izan dute.\nNafarroak euskaraz bizitzeko eskubidea aldarrikatzen du\nKazeta|2015/04/24 22:55|0 iruzkin Eguneratua:\nApirilaren 25ean, euskaraz bizitzeko eskubidea aldarrikatuko da Iruñean. Kontseiluak normalizazio prozesuan aitzina pausu bat egiteko helburuarekin, 18.30etatik ekitaldia antolatu du.\nPlan soziala Itsasuko artamendu zentroarentzat\nArgitxu DUFAU|2015/04/24 15:40|0 iruzkin Eguneratua:\nEragile ezberdinek Itsasuko artamendu zentroaren etorkizunaz eztabaidatu ondoren, azkenean buruzagia den UGECAM taldeak uztailetik abiatuko den plan soziala iragarri du.\nHiru ikastola sortzeko ametsa "historikoa"\nIurre BIDEGAIN|2015/04/24 13:10|0 iruzkin Eguneratua:\nHeldu den ikasturtean, Seaskak hiru ikastola sortuko ditu: Azkaraten, Basusarrin eta Biriatun. Lehen aldia da urte berdinean hiru ikastola sortzeko proiektua agertu dela. Euskararen transmisioaren aldeko gertakizun "historikoa".\nOrria 259/ 303


ESKULTURAK ETA PINTURAK ARTZINIEGAKO HIRIGUNE HISTORIKOAN - Artziniegako Udala\nIBILBIDEA: ESKULTURAK ETA PINTURAK ARTZINIEGAKO HIRIGUNE HISTORIKOAN\nHirigune historikora Hiriko Atetik sartuta, Artziniegako bizilagunek egindako lehen eskultura aurkituko dugu, ibilbide kultural honetako lehena. Hiribildua bisitatzen duten pertsonak jasotzen dituen jauregi barrokoaren fatxadan, Hiriko Atean, aterkiontzi bat jarri zen, aterkia uzteko etxeen sarreran zegoen altzaria. Eskultura horren bidez hirigune historiko honetara iristen denari ongietorria eman nahi zaio, aterkia, kapela eta bufanda batez "etxean zaude, ongi etorria zara" esanez. Goialdean, gortina erdi irekita duen leiho forjatu batek burutzen du pieza hau.\nEraikinaren ertzetik joanda, Beratza Aldaparen goialdean Molinillo y Velascotarren XVI. mendeko dorrearen fatxada altxatzen da. Honen aurrean, errementarien lanbankua aurkitzen dugu. "Artisauen oroimenean" izena eman zitzaion. Udalerrian, garai batean, lau sutegi ere izan ziren, horietako bat, dorre horren ondoan. Izan ere, gure herrian artisautza oso jarduera garrantzitsua izan da, herria bera sostengatu duena.\nUdaletxe Zaharreko Murala\nDorrea gure atzean utziz, aldapa bukatuz, Goiko Plaza gure aurrean irekitzen da. Gure ezkerrean, Udaletxe zaharra, eta bere hastialen artean, herriko margolariek Antzinako Azokaren edizio bakoitzean osatzen duten murala, non oinezkoen aurpegiak pintatzen dituzten. Oraindik izenbururik gabe dagoen Velazquezen "Bredako errendizioa" margoaren interpretazio aske bat da.\nPlaza zeharkatuta eta iturria atzean utzita, Lehendakari Agirre pasealekura sartuko gara. Pasealekua igarota, Jasokundearen Parrokiara helduko gara, XVI. mendeko eraikin gotortua. Eraikinaren atzealdetik jarraituz, El Campillo begiratokia aurkituko dugu.\nBertan, beharbada lau ekintza artistikoetatik ausartena aurkituko dugu, bai multzo bat osatzen duelako bai ordezkatzen duenagatik ere: hiru dorre, lantza bat eta zuhaitz forjatu bat. Artziniegako armarria. Hiru dorretako bakoitzak Artziniegak dauzkan hiru museoetako bat irudikatzen du: sakroa, santutegiaren marrazkiarekin; etnografikoa, Artziniegako uria eta lau herriak (Santa Koloma, Mendieta, Soxoguti eta Erretes Tudela) hartzen zituen Ordunteko Batzarrari keinu gisa egindako marrazkiarekin; eta, azkenik, Santxotena tailer-museoa, Ortiz de Molinillo Velascotarren dorrearen siluetarekin eta oinetan artistak berak egindako pieza batekin. Hiruren osagarri gisa zuhaitz bat ageri da parean, arte bat. Eta jatorrizko armarrian lantza bat azaltzen den arren, santutegiko hesiaren burdin-sare bat jarri da haren ordez, lana eta bakea adierazteko.\nParrokiaren Gangetako Pinturak\nIbilbidea jarraituz eta parrokia inguratu ondoren, Goienkalera sartuko gara. Bertan, parrokiaren fatxada nagusia eta bere ganga koloretsuak topatuko ditugu. XX. mende amaierako pintura hauek, Antzinako Azoketan, herriko pintoreek teknika zaharrekin egindako lanak dira. Batean, hiribilduarekin lotutako santuak irudikatzen dituzte, eta, bestean, antzinateko eszenak. Margolan bakoitzak anakronismo bat du, hau da, gaur egungo elementu bat, adibidez, telefono mugikor bat edo garagardo-botilatxo bat, santuen gangan, eta kutxazain automatiko bat edo koltxoi bat eszenen gunean.\nPinturen enigmak aurkitu ondoren, parrokiaren aurreko kantoitik aurrera egin eta Artekale Plazara iritsiko gara. Ibilbide honetako azken geltokia da, baina, aldi berean, multzo honen lehenengo eskultura. "Elkarbizitzaren mahaia" izenburupean; mahai bat da, izenak dioen lez, bi aulki, ardo pitxer bat, ogi bat eta bi edalontzi dituena, eta iradokitzen duena elkarrekin partekatu, hitz egin, trukatu eta ospatzeko beharra.\nIbilbidea Artziniegan dauden beste eskultura publiko batzuekin osatzen da: Eugenio Garay Rivacobaren 1912ko estatua eseria, udaletxe ondoan dagoena; Santutegiko arte zaharraren gerizpe zabalean Ordunteko Batzarraren oroimenez 1998an jarritakoa; 2004an santutegi bereko lorategietan jarritako eskultura, "Bildu" deritzona. Eta azkenik Pablo Respaldizaren sutegiaren aurrealdean Luis Padurak egindako burdinazko barra karratu lodia.


Informazio Orokorra - Bilboko Ingeniaritza Eskola - UPV/EHU\nGraduak. Praktika Kurrikularak\n•\tNAUTIKA ETA ITSAS GARRAIOKO GRADUA •\tITSASKETAKO GRADUA\nItsasontzietan praktikak egiteko baldintzak\n1. Ontziko Prestakuntzaren Erregistro Liburu berria eskuratzea (MOZNaren 2018ko ekainaren 26ko eta uztailaren 4ko zuzenketaren Ebazpenaren Eranskinarekin),\nSustapen Ministerioaren argitalpenen zentro birtualaren web orrialdean eskura daiteke edo liburu denda espezializatuetan eros daiteke\n2. Ikasle ziurtagiri Ofiziala edukitzea. Ikastegiko Idazkaritzan (Portugaleten) egin beharreko izapideak:\nEskaera egiteko instantzia betetzea\nHiru (3) argazki eranstea\nPrestakuntza liburua entregatzea, egiaztatzeko eta ontzian erabil dadila baimentzeko (praktiketan)\n3. "Itsas Libreta" edo "Itsas Barrutiko Inskripzioa" edukitzea (Itsas Kapitaintzan izapidetu)\n4. MGIren azterketa medikoa gainditua izatea.\nKanpoko praktikak egiteko baldintzak\nIkasle ziurtagiri Ofiziala edukitzea. Ikastegiko Idazkaritzan (Portugaleten) egin beharreko izapideak:\nBi (2) argazki eranstea\nPraktiketako 30 ECTS kredituen baliokidetasuna\nIrakasgaien 30 ECTS kredituen baliokidetasunak:\n"27483 Kanpoko praktikak", Nautika eta Itsas Garraioko gradua.\nOntziratzeko praktikak: 3 hilabete, 30 ECTS kredituren baliokide\nLehorreko praktikak: 600 ordu presentzial 30 ECTS kredituren baliokideak dira\n"27506 Itsasontziko Praktikak" Itsasketako graduko .\nUPV/EHUko irakasleen kanpoko praktikak Ikasleen Kanpoko Praktika Akademikoak Arautzen dituen Arautegiaren bitartez araupetzen dira, Antolakuntza Akademikoaren arloko errektoreordeak 2019ko uztailaren 24an emandako Ebazpenarekin bat etorriz (147 zenbakiko 2019ko abuztuaren 6ko EHAAn argitaratutakoa).\nESKOLA ASEGURUA, Ibili-EHU ASEGURUA ETA ALTA GIZARTE SEGURANTZAN


'Zaharrean Berri' Alde Zaharreko jai batzordea jaio da - Uriola.eus\nuriola.eus 2019-02-22 14:20 Jaiak Alde Zaharra\nAlde Zaharreko Jai batzordea prozesu parte hartzaile baten bidez eratu da, 2018ko urria eta abendua bitartean. Irekia eta publikoa da, auzokide guztiak batu eta ordezkatzeko asmoarekin jaio dena. Alde Zaharreko jaiak ekainaren 1ean izango dira.\nAlde Zaharreko auzokideon identitatean eragin eta auzokideon sarea sendotzeko sortu dute jai batzordea. Izan ere, auzotarrek bertan egiten diren ekintzak kanpora begira dauden ekimenak direla antzeman dute. Hori dela eta, auzokideek eta auzokideentzat sortutako ekimenak falta direla uste dute, auzo izaera indartuko dutenak. Horregatik, Alde Zaharra izan dena eta gaur egun dena islatzeko jai batzordean lanean hasiko dira.\nJai batzordearen helburuak hauek direla argitu dute:\nUrtean ezagunak diren datak baliatuz, auzokideentzako ekimen sozio-kulturalak antolatzea: Euskararen eguna, Gabonak, inauteritxikiak…\nAlde Zaharrean ekintza propioak proposatzea: Auzokojaiak, triatloi herrikoia, erakusketak, kalekozinema…\nAuzokide guztiok batu eta ordezkatuko gaituen koordinazio sarea sortzea.\nHorretarako, La Bolsa eraikinean lau bilera antolatu dituzte. Guztiak irekiak izango dira eta auzotarren partaidatza eskertuko dute. Bilera guztien datak ere ezagutzea eman dituzte: Martxoaren 13an, 21ean, Apirilaren 4an eta 25ean izango dira. Horrez gain, ekainaren lehenengo egunean 'Zaharrean Berri' eguna antolatuko dute.\nBertan, egun batez, auzokideak bildu eta jai batzordeak hau antolatu nahi du: Merkatarien eta artisauen ate irekiak, auzokideen lehiaketa gastronomikoa, gaztetxoentzako ekintzak…


Abanto-Zierbenako Udala - Hondakinak prebenitzkeo Europako astea\nHondakinak prebenitzkeo Europako astea\nAbanto Zierbenako Udalak, Hondakinak Prebenitzeko Europako Astearen barruan, Ekoegutegia proiektua aurkeztu du, “2020an egun bakoitza garrantzitsua da, kontsumitu arduraz” izenburupean. Egutegi horren helburu nagusia da herritarrei ulertaraztea oso garrantzitsua dela hondakin kopurua murriztea, bai eta hondakinen kudeaketa egokia sustatzea ere, horretarako elementu bakoitza dagokion tokian botata.\nEzinbestekoa da gure ohiturak eraldatzea, urtero sortzen ditugun hondakinen kopuruak murriztu ahal izateko. Horretarako, pentsatzeko dugun era aldatu behar da, eguneroko ekintza txikiak egin behar ditugu, geure ekarpena egiteko eta herritarrok ingurumenarekin eta iraunkortasunarekin dugun konpromisoa sendotzeko.\n“2020an egun bakoitza garrantzitsua da, kontsumitu arduraz” izenburupean, egutegiak informazio erabil eta praktikoa banatu nahi du, baita aholkuak, hausnarketak eta gogoragarriak ere. Horrez gain, guztiok martxan jar ditzakegun jardunbide egokien dekalogo bat ere badauka. Urteko 12 hilabeteetan Udalak kudeatzen dituen askotariko hondakinei buruzko edukiak ematen dira: organikoa, beira, papera, ontziak, olioa, bosgarren edukiontzia, inausitako hondakinak, objektu handiak...\nEkoegutegian Ingurumen Sailak urtero egiten dituen jarduerak ageri dira, baita inausitako hondakinak zein egunetan jasotzen diren, objektu handiak noiz atera behar diren eta abar ere.\nHilean behin, Ekoegutegiko hilabete horretako edukiari lotuta, jarduera edota tailerrak egingo dira, beste arlo batzuekin batera (gazteria, berdintasuna, adinekoak...).\nUdalak 1.000 ale editatuko ditu, paper birziklatua eta tinta ekologikoak erabiliz. Diseinu grafiko zaindu, bisual eta erakargarria du. Ez da ohiko egutegi bat; helburua da informazioak denboran eta, bereziki, herritarren memorian eta jarduteko eran, irautea; izan ere, herritarren inplikazioari esker, Abanto Zierbenak iraunkortasunarekin konpromisorik handienetakoa duen Bizkaiko udalerria izaten jarraitu ahalko du.\nEkoegutegia lortzeko, sartu hemen (https://forms.gle/DQsbiEa6cr4TBoDu8).\nGai honi buruzko 5 galdera erraz egingo dira; nahikoa izango da parte hartzea Ekoegutegia doan lortzeko, Gaztegunean, abenduaren 15etik aurrera.


topic_facet:"Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila" topic_facet:"Elektrizitatea eta automatismo elektrikoak (Modulua)" author_facet:"Navarro, Francisco" author_facet:"IMH Makina Erramintaren Institutua"\nProposatutako gaia: Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Proposatutako gaia: Elektrizitatea eta automatismo elektrikoak (Modulua) Egilea: Navarro, Francisco Egilea: IMH Makina Erramintaren Institutua\nElektrizitatea eta automatismo elektrikoak (Modulua) 3 Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) 3 Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 3 Instalazioa eta mantenimendua (Lanbide Arloa) 3 Lanbide Heziketa 3 Mantentze-lan elektromekanikoa (Heziketa Zikloa). Erdi maila Gehiago ... Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 3 Muntaia- eta mantentze-lan elektriko/elektronikoak (Modulua) 2 Automatizazioa eta robotika industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 2 Elektrizitatea eta Elektronika (Lanbide Arloa) 2 Fabrikazio Mekanikoko Sistema Automatikoen Programazioa (Modulua) 2 Galdaketa eta pulbimetalurgiaren bidezko produkzioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 2 Sistema automatizatuak (Modulua) 1 Fabrikazioaren Automatizazioa (Modulua) 1 Industria-robotika (Modulua) 1 Lan giroko harremanak (Zeharkako Ikasgaia) 1 Linea Automatizatuen Eroapena eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Linea automatizatuen muntaia- eta mantentze-lanak (Modulua) 1 Mekatronika Industriala (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Produkzioko Sistema Automatikoen Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Sistema Elektrikoaren eta Elektronikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Sistema Hidraulikoaren eta Pneumatikoaren Muntaia eta Mantentze Lanak (Modulua) 1 Sistema sekuentzial programagarriak (Modulua) 1 Zenbakizko kontrol bidezko mekanizazioa (Modulua) Guztiak ikusi ... gutxiago ...\n3 Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak 3 Euskadi (Autonomia Erkidegoa). Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Saila IMH Makina Erramintaren Institutua Navarro, Francisco 2 Urresti, Igor 1 Navascués, Josemari