Ikuspegi sistemikoa |\n“Erakundeak bizirik dauden sistemak dira, eta asetu beharreko beharrak dituzte. Adibidez, jatorria eta historia ezagutzea, bertako kide guztientzako toki bat izatea, funtzioen eta tokien ordena egokia. Erakundeetan arazoak irauten dutenean eta kudeatzailetzak ez duenean tresna arruntekin konpontzea lortzen, orduan era sistemikoan behatzea interesgarria da. Horretarako, honelako galderak egiten dira, besteak beste: zer da hautematen ari ez dena, zein da hausten ari den ordena, nor edo zer ari den kanpo geratzen. Arazoaren jatorrira hurbil zaitzake, asetzen ari ez den behar sistemiko batera”. (Anton de Kroon)\nGure ikuspegi sistemikoa hurbilketan oinarritzen da, baita batez ere Emana enpresarengandik eta kolaboratu eta haiekin batera ikasten dugun beste pertsona eta entitate batzuengandik ikasi dugun ikuspuntuan.\nAnton de Kroonengandik bost behar sistemikoak apuntatzeko oinarriak hartu genituen eta, hortik abiatuta, gure lan-proposamena egiten dugu, zeina #HizkuntzaBisuala deritzonetik sortzen diren potentzialtasunekin lotzen den:\n(1) PRINTZIPIO GIDARIA. Sistemaren jatorria hasiera-hasieratik identifikatu behar da eta garatuko den lanaren abiapuntua izango da. Eta (2) GERTAKARI GARRANTZITSUAK. Honaino ekarri gintuen historia aitortu (eta ohoratzea) gaur pertsona, ekipo eta erakunde gisa garenaren oinarria da.\nZentzu horretan, hizkuntza bisualetik ikuspegi sistemikoarekin egiten dugun ekarpenak laguntzen du eta gaitu historiarekin, honaino ekarri gaituen bidearekin KONEKTATZEN (gutariko bakoitzak narratiba horretan duen eginkizuna konektatuz). Iraganeko garai hori orainarekin konektatzen du. Gaur honekin. Une jakin horretan ekipoak partekatzen duen errealitate presente horrekin. “Hemen eta orain” horiek. Gu hori. Une paregabe hori destilatu eta “harrapatu” egiten du. Bidea aitortu eta ohoretzen duena, eta gai dena iristen ari den etorkizuna trazu soilekin, lerro lodiekin (eta ñabardura konkretuekin) ikusarazteko.\n(3) PARTAIDE IZATEA. Pertsona guztiak sistemaren partaide dira eta haren partaidetzat hartuak izateko eskubidea dute, (4) ORDENA ETA TOKIA. Sistemaren parte bakoitzak toki bat hartzen du beti, eta dagokion tokia izan behar da; eta (5) OREKA. Hartu-emanaren artean bidezko oreka bat egon behar da.\nKasu horretan, #HizkuntzaBisuala lagungarri zaigu ekipo bateko presentziak eta ahotsak konektatzeko. Ikusarazten ditu eta beharrezkoak diren konexioak sortzea ahalbidetzen digu. Litekeenak direnak. Eta litekeenak ez direnak. Geure burua eta besteak aztertzea ahalbidetzen digu. Eta geure burua eta besteak ezagutzea.\nGainera, hitz egiten ari garen tokia ikusarazten laguntzen digu. Kokatzen. Marrazten. Tokia ematen, bakoitzak hartzen duen tokia ikusarazten (hurbiltasuna eta urruntasuna, tamaina, argitasuna), eta hitz egiteko bidea ematen toki hori dagokion tokia ote den jakiteko, beste baten tokia hartzen ari ote garen, dagokigun tokia bete nahi dugun (edo ahal dugun). Ariketa horrek INTEGRATZEA eta ORDENATZEA ahalbidetzen digu, baita sistemarentzako narratiba bat sortzea ere.\nGure ustez, sistema bat haien artean elkarreragiten duten elementuen talde bat da, non elementu baten ekintzak talde osoari eragiten dion eta alderantziz. Sistemak, oro har, ezaugarri propio batzuk ditu eta osatzen duten atalez harago doa. Ezaugarri horiek elementu horien elkarreraginetik sortzen dira.\nSistema bere testuingurura moldatzen da etengabe. Sistemaren mugak definitzea arbitrarioa da; garrantzitsuena da jakitea zer utzi dugun sistema horretatik at, zer utzi dugun barruan eta sistema (eta bere atalak) horrekin nola harremantzen den eta jokatzen duen. Era sistemikoan lan egiteak ahalbidetzen digu ikustea dinamikak, patroiak, konexioak, sortzen ari dena, “tartean dagoena”, mugimenduan dagoen sistema osoa.\n#HizkuntzaBisuala erabiltzeak ikuspuntu sistemikoan egiten dituen ekarpenak\nHizkuntza bisualari esker nor garen eta sisteman zein toki hartzen ari garen identifikatu dezakegu. Barrurantz begiratzea bultzatzen du. Gure baitarantz. Batzuetan ahaztuta genuela zirudien toki horrekin topo egitea ahalbidetuz. Gure hemen eta gure orain hauez kontziente izatea ahalbidetzen digu. Eta ikustea ea hori den bete behar dudan tokia edo niri ez dagokidan toki bat betetzen ari ote naizen. Hala, hizkuntza bisualari esker honakoak lortzen ditugu:\nGure erroekin, izateko arrazoiarekin, gure printzipio gidariarekin KONEKTATZEA. Egon ziren eta gaur dauden pertsonen uneak, momentu gogoangarriak, arrakastak, porrotak marraztea. Sistemaren historiaren narrazioa sortzea ahalbidetzen digu, honaino ekarri gintuen bidearekin (gutariko bakoitzak narrazio horretan duen papera konektatuz). Jatorri horrekin, egindako bidearekin konektatzen du, hau da, iragana orainarekin. Gaur honekin. Une jakin horretan ekipoak partekatzen duen errealitate presente horrekin. Hemen eta orain” horiek. Gu hori. Une paregabe hori destilatu eta “harrapatu” egiten du. Sistema gisa konfiguratzen garen une hori.\nBegirada bat sistemaren osotasunean INTEGRATZEA. Identifikatuz gure ondoan dauden pertsonekin dugun konexioa, norantz begiratzen ari garen, nola harremantzen garen, zenbateraino gauden hurbil edo urrun.\nOsatzen duten elementuak ORDENATZEA, elementuak sistematik at edo sistemaren barruan egotea eragiten duten mugak marraztuz.\nEta berriro, hortik, sistema horren dinamismoak BERROREKATZEN lagunduko diguten beharrezko solasaldiak sustatzen (hartu eta eman, kanpoan eta barruan).\nHorri esker interkazio ezberdina izan dezakegu. Berria esango dugu. Interakzio horretan hitz egin dezakegu “beste toki” batzuetatik hitz egiteko aukera emanez, aztertuz, arakatuz. Ikusarazten doazen konexioak marrazteko aukera eskainiz.\nEta hortik bideko puntuak lotu. Iragana, honaino ekarri gaituena. Hemen eta orain Garen eta Egiten Dugun horreraino. Sortzen ari den etorkizun horreranzko trazuak botaz. Aurrera egitea ahalbidetzen diguten lerroak. Partekatutako bide batean (hitz egindakoa, partekatua eta marraztua).\nVisual thinking, hizkuntza gisa, konektore indartsua da. Gure ideien, proiektuen eta erronken “puntuak batu” egiten dituena. Sekuentzia eta bidea ikusarazten dituena gure ekipoekin, gure nortasun indibidualarekin eta sortzen diren ideia bakoitzarekin konektatzeko. Errealitatearen une jakin eta zoragarri hori hautematen eta sor daitezkeen prozesu eta dinamika (berriak) diseinatzeko.


Mantu - Wikipedia, entziklopedia askea.\n3Mantuko konbekzioa eta puntu beroak\nLurraren zatiketa nukleotik exosferara. Kolore hori eta laranjaz agertzen da mantua.\nMantua lurrazalaren eta nukleoaren artean dagoen geruza da. 2900 kmko sakonerara iristen da. Mantua batez ere peridotitaz osatua dago. Lurrazalaren eta Mantuaren arteko banaketa Mohorovicic etengunean ematen da. Goi mantua (biguna eta likatsua) eta behe mantua (solidoa eta elastikoa) banatu daiteke. Biak ezberdintzen diren puntua Repettiren etengunea da.\nMantua lau zatitan banatu daiteke bere elastizitatearen arabera. Geruza hauek kanpotik barrura goi-mantua (33-410 km), trantsizio zonaldea (410-670 km), behe-mantua (670-2798 km) eta D" (2798-2998) dira.\nMantuaren goikaldean bat-bateko abiadura sismikoaren gorakada dago. Gertakari hau lehenengo aldiz Andrija Mohorovicicek ikusi zuen 1909an eta horren ondorioz Mohorovicic etengunea edo sinpleki "Moho" izena ematen zaio . 50 km. geroago mantua plastikoagoa bilakatzen da eta horregatik abiadura sismikoa txikitzen da. Hau dela eta zonalde honi, 200 bat km. dituena, Abiadura Baxuko Zona deitzen zaio, ingelesezko sigletan LVZ. Hala ere honen mugak ez dira mundu osoan aurkitzen. Trantsizio zonaldea oso konplexua da. Behe-mantuaren inguruan oso gutxi dakigu, baina sismikoki homogeneoa da. D" zonaldea Lurreko zonalderik konplexuena da, mantua eta nukleoa bereizten baititu.\nMantua bere osagai kimikoengatik eta bere portaera mekanikoarengatik bereizten da nagusiki lurrazaletik, eta horrek, materialen propietate fisikoetan bat-bateko aldaketa bat ekartzen du. Lurrazalaren eta mantuaren arteko banaketari Mohorovicic etenunea esaten zaio, Andrija Mohorovicic, geofisikariari, omenaldi bat eginez.\nAspaldi, Mohorovicic etenunea, lurrazalaren egitura zurrunaren eta mantuaren gune plastikoenaren arteko muga zela pentsatzen zen, litosfera zurruneko plaken eta astenosfera plastikoaren arteko mugimendua gertatuko litzatekeen tokia izanik. Hala ere, ikerketa berri batzuk etenune hori askoz ere beherago kokatua dagoela frogatu dute, goiko mantuan bertan; Lurrazal ozeanikotik 70km eta kontinentaletik 150km-ra. Beraz, lurrazalaren azpian kokatzen den mantua, material nahiko hotzez (gutxi gorabehera, 600 °C), zurrunez eta lurrazalarekin bat eginez osatuta dago, nahiz eta Mohorovicic etenunearengatik Lurrazaletik banatuta egon. Horrek, frogatzen du, Mohorovicic, etenune bat besterik ez dela eta ez banantze bat.\nMantuko osaketa (%)\nKonposizioan dauden desberdintasunez gain, mantuak ezaugarri fisiko desberdinak azaltzen ditu beste geruzekin konparatuz gero. Hurrengo puntuek mantuaren ezaugarri fisiko nagusiei buruz hitz egiten dute.\nMaterialaren egoera[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nNormalean, mantuaren osaketan parte hartzen duten materialak solido egoeran egoten dira edo bestela, pasta likatsu baten moduan, presio altuen eraginez. Hala ere, imajina dezakegunaren kontran, normalean horrelako presioa altuetako guneetan, tendentzia nagusia arrokak solido egoeran mantentzea da, horrela fusioaren ondorioz sortutako likidoak baino espazio gutxiago hartzen dute. Horretaz gain, mantuko geruza bakoitzeko materialen konposizioak egoera fisiko lokala determinatzen du. Horrela, Lurraren barnealdeak, nukleoa barne, solido egoeran egoteko tendentzia dauka, tenperatura altuak izan harren, bertako presioa hain da handia, atomoak konpaktatu egiten direla, eta horrela kanpo presioak atomoen arteko repulsio-indarrak gainditzen ditu. Horren ondorioz, nahiz eta tenperatura altua izan, sustantzia solido egoeran mantentzen da.\nMantuko tenperaturak aldakorrak dira; lurrazalarekin kontaktuan dagoen guneetan, tenperatura 600 °C-koa (873 K) da, eta nukleoarekin kontaktuan dagoen guneetan berriz, 3.500 °C-koa (3.773 K) gutxi gorabehera.\nTenperatura gorakada honek, sakonera handitan dauden geruzek beroa galtzeko duten zailtasuna isladatzen du, izan ere, sakon dauden geruzek zailtasunak dauzkate kondukzio bidez beroa galtzeko eta horrez gain, beroa ekoizteko kapazitate endogeniko handiagoa dute (desintegrazio radiaktiboaren eta kanpo nukleoko material fluidoekin daukaten frikzioaren ondorio).\nBiskositatea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nGoi mantuko (astenosfera) biskositatea 1021 y 1024 Pa*s artean dago, sakoneraren arabera. Beraz, goi mantua oso mantso desplazatzen da, solido eta likido likatsu bat bezala jokatuz aldi berean. Honek esplikatzen du plaka tektonikoen mugimendu mantsoa eta, plaka tektonikoen ondoratze eta berraltxatze mugimendu isostatikoak, hauen pisua aldatzean (adibidez, izotz masen sorrerarekin eta hauen urtze prozesuarekin).\nDentsitatea linealki gorakorra da eremu honetan; 3,4-tik 4,6-ra (goi mantuan) eta 4,6-tik 5,5-ra (behe mantuan). Goi mantuan, astenosferaren presentziak fusio partzialaren guneak markatzen ditu. Itxuraz, behe mantuan ezta horrelako fase aldaketa garrantzitsurik gertatzen, nahiz eta 1.230km eta 1.540km-ko sakoneretan, uhin sismikoek abiaduran aldaketa txikiak jasaten dituzten.\nHonela, uhin sismikoen abiaduraren handitzea, konposizio uniformeko materialen konpaktazioaren ondorioa dela uste da.\nManturen zenbait modelo desberdin proposatu dira, modelo hauek behe mantuak goi mantuak baino burdin gehiago duela diote. Kasu honetan, goi mantuko burdin eta magnesioa kopurua (Fe/Mg) 0,25-ko izango litzateke eta behe mantuarena berriz, 0,6-koa. Bataz besteko masa atomikoaren gorakadak, dentsitatearen balioa handituko zuen lehen aipatutako balioetaraino, estruktura molekular konplexuetara jotzeko beharra izan gabe.\nProposatutako modelo hauek zenbait eztabaida sortu dituzte, izan ere, behe mantua goi mantua baino dentsoagoa balitz, oso zaila izango litzateke konbekzio mugimenduen existentzia. Bestalde, periodo luzeetan, mantuko konposizio kimikoaren hetereogenetasuna mantentzea zaila izango litzateke bertan konbekzio jeneralizatu bat balego. Hala ere, inkoherentzia hauek hobeto ulertu ditzakegu mantuan dauden konbekzio independenteko gelaxkak kontuan hartuta.\nMantuaren banaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMantuaren barnealdeari dagokionez, ez da desberdintasun handirik nabaritzen eta barneko etenunerik erez. Aitzitik, presioa eta tenperatura handiagotzea islatzen duten gradienteak daude. Horregatik, mantua bi zatitan banatu ohi da.\ngoi mantua (Mohorovičić etenunetik 650km-ko sakoneraraino.)\nbehe mantua (650km sakoneratik kanpo nukleoaren limiteraino.)\nGoi mantua Mohorovičić etenunean hasten da, lurrazal ozeanoarekiko batez besteko 6km-ko sakoneran dagoena eta lurrazal kontinentalarekiko 35,5km sakoneran dagoena (nahiz eta subdukzio eremuetan 400km-ko sakonerara iristea posible den.)\nUhin sismikoen abiadura 8,0-8,2km artekoa da, behe mantukoarenak baino handiagoak direla kontuan hartuz (6,5-7,8km artekoa). Datu geofisikoek frogatzen dutenez, P uhinen abiadura jeitsi egiten da 50-200km arteko sakonerara iristean (sakonera handiagoa subdukzio eremuetan aurkituz gero), eta, baita S uhinak gogorki arindu ere. Horregatik, eskualde honi abiadura baxuko eremua deritzo.\nDatu geofisiko, geologiko eta petrologiko ebidentzietan eta lur kapoko gorputzen konparaketan oinarrituta, goi mantuaren konposizioa peridotita dela esaten da. Periotitak arroka ultrabasikoen familia bat da non batez ere olibino magnesikoarekin eta eta piroxenoarekin osatuta dagoen. Nahiz eta lurrazalean bitxiak izan, isla ozeaniko batzuetan azaleratzen dira, orogenesiaren ondorioz igotako guneetan.\nPeridotiten fusio esperimentalek erakusten digute euren fusio partzialak basalto ozeanikoa sorrarazteko gai direla. Hau, seguruenik, abiadura baxuko eremuetan gertatuko da, zeinetan bertako abiadura sismiko murrizketaren azalpena izango den, materialen fusio partziala dela eta.\nOfiolitan eta litosfera ozeanikoaren ikerkuntzek lurrazal ozeanikoaren sorkuntza goi mantuko goikalde zatitik aurrera hasten dela adierazten dute. Fusio partzialaren maila %25a izatera iritsi behar da, fusio baxuko osagaiak txirotzea ekartzen duelarik. Sakonago joan ahala, silikatoaren gehiagotzea ematen dela frogatzen dute froga ez-zuzen batzuek.\nGranate iherzolita peridotitek seguraski peridotita primitiboak irudikatuko dituzte. Hauek fusio partziala pairatzean magma basaltikoa sortzen dute, hondar bezala harzburgitak (%80 olibinoz osatua dagoena) eta dunitak (olibinoak) utziz. Presio eta tenperatura harremana kontuan hartuz, sakonera handietan mineralogia plagioklasa-harzburgitaz (ofiolitetan aurkitua batez ere) menderatua dagoela eta presio igoerarekin espinela-lherzolitak (noizbehinka basalto alkalinoetan noduluak sortuko dituenak) gailenduko duenaren konklusioa atera da. Presio handiagoetan, mineralogia egonkorrena granate-lherzolita (kimberlitan noduluak sortzen dituena) konplexuarena izango delarik.\nBehe mantua 670km-ko sakoneran hasten da eta Gutenberg etenuneraino iritsi, hau 2.700-2.900km sakoneraraino iristen delarik (nukleoa hasi aurretiko etenuneraino). Behe mantua eta astenosferaren banaketa Repetti etenuneak markatzen du, eremu solido eta plastikotasun oso baxukoa dena.\nEskualde honetako dentsitateak 4,6tik 5,5eko igoera jasaten du. Itxuraz, behe mantu honetan ez da fase aldaketa garrantzitsurik ematen. Hainbat eredu propasatu dira behe mantuaren burdin kantitatea goi mantuarena baino handiagoa dela baieztatzen dutenak.\nTenperaturari dagokionez, 1.000 °C eta 3.000 °C bitartean aldatzen da, faktore frankorekin, hala nola, sakonerarekin eta desintegrazio erreaktiboek sortutako beroarekin igotzen dena.\nMantuko konbekzioa eta puntu beroak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMantuko konbekzioa fluidoen inguruko dinamikaren prozesu kaotiko bat da, plaka tektonikoen mugimenduak zehaztea dirudirelako, eta horren harira, kontineneteenak baita ere. Testuinguru honetan, komeni da jakitea kontinenteen mugimendua plaka tektonikoen lekualdatze prozesuaren parte dela soilik, duen zurruntasunak eta subdukzioetan ematen diren suntsipenak eta riftetan sortutako lurrazal berriek, oso izaera konplexua ematen baitie.\nKonbekzioari lotutako fenomenoen konplexutasuna dela eta, ezinegon handiak sortu dira bere modelatzea dela medio. Mantuan, konbekzioa gelaxka desberdinak daudela ere onartu da, gelaxka hauek nukleoaren eta lurrazalaren artean dagoen geruzaz osatutako sistema bat sortzen dute.\nSakonera handitu ahala, biskositatea ere handitzen dela esaten duen tendentzia jenerala dago zabaldua. Harreman hau ez da lineala eta gainera, dirudienez, goi mantuan eta kanpo nukleoko trantsizio gunean, espero baina likatsuagoak diren geruzak existitzen dira.\nAstenosferaren biskositate baxua dela eta, sinestezina da bertan seismoak gertatzea eta seismo hauen hepizentruak 300 km-ko sakoneretan kokatuta egotea. Orokorrean kasu hau egiazko da, zonalde ozeanikoetan ematen diren seismoek oso kasu gutxitan edukitzen dituztelako hipozentruak 25km-tik behera, eta zonalde kontinentaletan ematen diren seismoek gutxitan edukitzen dituzte hipozentruen fokuak 30-35 km-tik behera. Hala ere, subdukzio guneetan, gradiante geotermikoa substantzialki txikitua izan daiteke eta honek mantuaren inguruan dauden materialen zurruntasuna handitzen du. Hortik, hepizentrua 400 km eta 670 km-tara duten seismoak erregistratu izana, nahiz eta aparteko kasuak izan.\nMantuko beheko geruzetako presioa ~140 GPa (1,4 Matm) irits daiteke. Nahiz eta presioa altua izan (sakonerarekin handitzen dena), luzera, mantua, oso likatsua den likido batekin deforma daitekela pentxatzen da. Goi mantuaren biskositatea 1021 eta 1024 Pas artean dago, sakoneraren arabera. Horregatik mantuko mugimendu guztiak oso motelak izan behar dute.\nBiskositate altuko egoera honek kanpo nukleoren jariakortasunarekin kontrastatzen du, presio handiagoen menpe egon arren. Horrelako kontrastea nukleoaren konposizio ferrikoaren ondorioa da, bere fusio puntua mantuko burdin konposatuena baina baxuagoa delako. Horrela, behe mantuko burdin konposatuak, nahiz eta presio altuagoen menpe egon, solido egoeran daude, kanpo nukleokoan berriz, likido egoeran. Barne nukleoa solido egoeran dago bertako muturreko presioa dela eta.\nMantuaren eta kanpo nukleoaren arteko desberdintasunak (eta honen eta barne nukleoaren artekoak) determinanteak dira Lurreko bizitzarako, honen ondorioa baita Lurreko eremu magnetikoa, ezkutu elektromagnetiko bezala jokatzen du, Lurreko bizia eta lurrazala erradiazio ionizakorretatik eta eguzkiaren eraginetatik babestuz.\nMiaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMantuari buruzko ezagutza ikerketa geofisiko ez-zuzenetik lortua da batez ere, eta horren barnean, uhin sismikoaren hedapenaren ikerketek eta sakontasun handiko arroken ikerketek (orogenesi edo bolkanismo baten bidez lurrazalera ekarriak diren arrokak: ofilolitak, kimberlitak...) dute pisu edo garratzi handiena. Hortik, beraz, mantuaren aztarna zuzenak lortzearen nahia azaldu zen, non zulaketa ozeanikoaren proiektua egiteko saiakera bat egin zen, Mohole proiektu bezala ezagutua. Alferrik egin zen, baina hona hemen proiektuaren helburua: Mohorovičić etenuneraino zulaketa egitea. Proiektu honetan lortutako sakonera handiera 180m-koa izan zen. 2005. urtean, hirugarren prospekzio sakonena egin zen, 1416m-ko zulaketa egin zelarik. 2007an beste proiektu bati heldu zioten, oraingo hontan Chikyu japonerasen itsasontziarekin bete zena. 7.000m-ko zulaketa egin zen, ordura arte hondo ozeanikoetan egindako zulaketa handiena, askogatik gainera. Etenuneko materiala lortzea zuen helburu.\n↑ Evolution of Earth and its climate : birth, life and death of Earth. Elsevier Science Ltd 2011 ISBN 9780444537584..\n↑ a b (Ingelesez) Mantle (geology). 2017-11-11 (Noiz kontsultatua: 2017-11-13).\n↑ a b c (Ingelesez) Mantle (geology). 2017-11-11 (Noiz kontsultatua: 2017-11-13).\n↑ a b (Gaztelaniaz) Manto terrestre. 2017-11-13 (Noiz kontsultatua: 2017-11-14).\nOrriaren azken aldaketa: 12 ekaina 2022, 14:40.


Soja, karga Trumpentzat | Ekonomia | Berria\nMerkataritza gerra. AEBen eta Txinaren arteko muga zergak\nSoja, karga Trumpentzat\nSoja lekalea merkataritza gerraren erdigunean jarri dute Txinaren muga zergek. Trumpek 10.200 milioiren laguntzak iragarri ditu AEBetako laborariak baretzeko.\nZamaketariak, soja alez betetako zakuak deskargatzen. Martxoan Txinako Nantongeko portuan hartutako irudia. XU CONGJUN / EFE Tamaina handiagoan ikusi\nMendebaldean ia inor jabetu ez bazen ere, joan den uztailaren 5ean munduaren zati handi bat Itsaso Horira begira zegoen. Txinatarrak ziren. Peak Pegasus kargaontziaren ibilbideari jarraika zebiltzan, haren berri mapa urdin batean ematen zuen itsas trafikoko webgunean. Weibon eta antzeko sare sozialetan hainbat orduz ibili zen kontua, bolo-bolo. Iritsiko ote zen garaiz Daliango portura sojaz betetako ontzia?\nEkainaren 18an Seattletik (AEB) abiatutako ontziak uztailaren 6ko eguerdia baino lehen iritsi behar zuen Txinara, bestela herrialde horretako gobernuak ezarritako %25eko muga zerga ordaindu beharko baitzuten garraiatzen ari ziren lekaleagatik.\nSare sozialetan maiz gertatzen den moduan, umorea ere agertu zen kargaontziaren kontura. «Soja aletxo gaixoak, ernatzea hobe duzue; agian, hori ez dago muga zergen zerrendan». Umorearen atzean, dena den, antzematen zen txinatarren haserrea.\nUztailaren 6ko eguerdian ziren indarrean sartzekoak Txinako Gobernuak AEBetako hainbat ondasuni jarritako muga zergak. Donald Trumpek Txinako hainbat ondasuni tarifak ezartzerakoan piztutako merkataritza gerran Asiako herrialdearen lehen erantzuna zen berak ere AEBetako esportazioei ezarritako muga zerga.\nGudu hori jada bigarren batailan dago, orduz geroztik Trumpek muga zerga gehiago iragarri baititu, eta Txinak erantzungo duela esan baitu. Baina lehen gudaldi haren galerak jada hasiak dira igartzen AEBetan.\nTarifen aurreko igoera\nEgia da AEBetako sojaren eskaria hazi egin dela azken hilabeteetan. Maiatzean, iazko hil berean esportatu zuena halako bi saldu zuten AEBek kanpora. Baina ekoizle estatubatuarrek badakite horren arrazoia: inportatzaileek bazekitela muga zergak zetozela eta lekalea biltegiratzea erabaki zutela. Hots, maiatzeko eta ekaineko salmenta goraldia behin-behinekoa dela.\nEgia da, era berean, urte sasoi honetan soja ontziratze gehien-gehienak Brasilgoak izaten direla, eta AEBek urritik aurrera hartzen dutela txanda, urtarrileraino, behin uzta garaia pasatu denean. Horiek horrela, teorian, oraindik ikusteko legoke Txinaren muga zergek AEBetako soja esportazioei zehazki nola eragingo dieten. Baina, zantzu guztien arabera, ezer onik ez dator AEBetako soja ekoizleentzat.\nUdazkenerako soja kontratuak lotzen sasoi honetan hasten dira agentziak, nekazariek lekalea erein aurretik, eta kontratugileak jada ikusten ari dira nola ari diren erortzen Txinako eskariak. Garai honetarako, iaz, Txinatik zetozen kontratuen %60, eta gaur egun %17 dira, Reutersen arabera.\nGero eta urduriago daude Illinois, Iowa, Nebraska, Ipar Dakota eta hainbat estatutako soja ekoizleak. Hemezortzi estatutan hazten da AEBetako sojaren %96, eta horietatik bik izan ezik —Illinoisek eta Minessotak— Trumpen alde egin zuten hauteskundeetan.\n«Beti nekazariak buruan»\nAmerikako Soja Elkarteko presidenteak, Iowako John Heisdorfferrek, ekoizle estatubatuarren kezka argi erakutsi dio Etxe Zuriari: «Matematika errazak dira: soja esportazioei %25eko zergak jarrita, kaltea oso serioa da nekazari estatubatuarrentzat». AEBetako Kongresura ere jo dute ekoizleek senatariei merkataritza gerrari muga jartzeko eskatzeko.\nBozkatzaileen oihartzunen bat iritsi zaio Trumpi. Nekazariak Twitterreko txio batean aipatzeko tartea hartu zuen uztail hasieran Europako bira gorabeheratsuan: «Bruselan nago, baina beti gure nekazariak buruan», esan zuen Trumpek, Obamaren garaian sojaren prezioa erori zela esanez. «Beste herrialdetako muga zergek kalte egin izan diete gure nekazariei. Nik gauzak hobetuko ditut, baina ezin naiz azkarregi ibili. Gure nekazarientzat joko zelai hobeak lortzeko ari naiz borrokan, eta irabaziko dut».\nBaina, irabazi bitartean, iragarri du 10.200 milioi euro erabiliko dituela AEBetako laborariak laguntzeko —ez soilik soja ekoizleak, baita txerri eta behi haragiarenak eta frutarenak ere—. Berak hasitako gerra komertzialak sektoreari eragindako kalteak arintzeko lehen neurria da.\nIzan ere, AEBetako soja tonaren prezioak beherantz hasi dira dagoeneko. Brasil bera ere aztertzen ari da AEBetako soja merkea inportatzea barne kontsumorako, berea Txinari garestiago saltzen dion bitartean. Prezioak beherantz doazela eta merkatuak galtzen ari direla ikusten dute ekoizleek.\nEdonola ere, Txinak urtero 100 milioi tona metriko inportatu behar ditu. Orain arte, AEBetatik 35 milioi tona metriko inportatzen zituen, eta, beraz, Brasilek eta beste herrialdeek euren esportazio ahalmena handitu artean edota merkataritza gerra apaldu artean, txinatarrek ia ezinbestekoa izango dute AEBetako soja kopuru bat erostea, garestiago, %25eko muga zergaren ondorioz.\nBaldintza horietan —%25eko muga zergarekin— deskargatu zituzten Daliango portuan Peak Pegasus-ek zekartzan 70.000 soja tonak, AEBetatik zetorren kargaontzia arratsaldeko bostetan iritsi baitzen, berandu.


Bermeon bizi den irakasle irundarraren saiakera liburu honek lekuz kanpo harrapatzen gaitu. Lekuz kanpo, idatzi berri duen liburu honetan lotsarik gabe bere bizitzaz hitz egiten digulako, eta hori\ngutxi balitz liburuaren azalean bere argazkia jarri duelako. Eta ez gaude ohituak horrelakoetara. Gure literaturak ez du honelako produkturik eskaintzen. Ausardia horregatik, eta idazlearen hausnarketa batzuei darien umore bereziagatik kontuan hartzeko liburua.\nGizakia gizaki denetik jolastu du jainkoa izatera. Eta jolas horretan, jainkoak egin zuen bezalaxe, bere itxura berea izango zuten kopiak egiten hasi zen. Hasiera batetan irudikatze artistikoa soilik izango zena, apurka eta mekanikari esker, gizaki itsurako automatak bihurtuko ziren. Gai interesgarri honen inguruan idatzi eta hausnartu duten egile ugariren testuak bildu dituzte edizio eder honetan. Besteak beste Jacques de Vaucanson, E.T.A.Hoffmann, Edgar Allan Poe, Ambroise Bierce, Asimov, Phipil K. Dirck,...\nAipagai dugun komiki bilduma ez da berria (paperpapers-en ohi dugun moduan). Roger komikigile kataluniarrak ostean atera du ildo beretik doan bilduma berririk, baina hau aipatzea erabaki dugu. Roger.-ek errealitatea aztertzeko duen begi eta luma zorrotzagatik eta mendebaldeko zibilizazioak eman duen izenbururik onena jarri ziolako Tmeorekin atera zuen lehen bilduma honi.\nEuropako Iparraldetik datorren nobela beltza modan dagoela ez du inork zalantzan jartzen. Mankellen Walllander inspektorea izan zen lehena eta gero Larssonen Millenium trilogia mediatikoa. Honek ateak ireki dizkie beste hainbat idazle eta istorioei. Horien artean Islandiatik datorkigun liburu hau. Eraikuntza lan batzuetan topatzen duten gorputz batek abian jarriko ditu garai ezberdinetan gertatzen diren bi istorio. Nobela beltz ezberdin eta interesgarria.


Tasa eta zergen %1eko igoera onartu du Lekeitiok - Deia\nTasa eta zergen %1eko igoera onartu du Lekeitiok\nKPI kontutan hartu duen neurria da; kiroldegiko abonuak eta hobari fiskalak mantentzea adostu dute\nGoitia alkatea. Argazkia: DEIA\nLekeitio - Ematen dituen oinarrizko zerbitzuak "eskaintzen jarraitzeko beharrezkoak dituen diru-sarrerak bermatzeko helburuarekin", Lekeitioko Udalak udal tasa eta zergen %1eko eguneratzea erabaki zuen. Aldiz, 2020 urtean "kiroldegiko abonuak eta egun dauden hobari fiskalak mantenduko" direla aurreratu dute.\n%1eko igoerak badu beste arrazoi bat. Udaleko arduradunek kontuan izan dute "urtean zehar sortu daitezkeen beste egoera ba-tzuen finantzaketari aurre egiteko" beharra," besteak beste, udalerriaren egoera hobetu dezaketen proiektuak edota inbertsioak egiteko. Herritarrei bideratutako zerbitzuak sendotu eta hauen bizi kalitatea hobetzeko pausoak emango" direla adierazi dute.\nNahiz eta Lekeitioko udalaren egoera ekonomikoa ona dela aipatu, beharrezkotzat no dutea "hurrengo urteetan egon daitezkeen erronkei modu jasangarrian aurre egiteko prest egotea, eta Ordenantza Fiskal hauen eguneratzeak horretan laguntzen du". Herritarrek geroz eta zerbitzu publiko gehiago eta hobeak eska-tzen dituztla azaldu dute, "eta udalerrian egun dugun ongizate maila mantentzeak erakunde publikoen lankidetzaz gain, hiri-kontribuzioa ere eskatzen du".\nKPIra egokitutako eguneratzeak tasa eta zergen berrikuntza ekarriko dute, urtarrilaren 1etik aurrera aplikatuko direnak. Besteak beste, Ondasun higiezinen gaineko zerga, Hiri ondasunak, hiri-lurren balio gehikuntzaren gaineko zerga, zaborren bilketa, estolderia, hilerriak, merkatuak eta hirigintzako baimenak bezalako tasetan jarriko dira abian.\nUdalbatzak beste erabaki bat ere hartu zuen aste honetako Osoko Bilkuran: udaleko langileen soldataren igoera. Udaleko arduradunen esanetan, "uztailetik abendura bitarteko soldatak %0,25 igotzea onartu da, atzeraeraginezko izaeraz ordainduz. Horri 2019 hasieran igotako %2,25a gehitu behar zaio. Gainera, izandako eraginkortasunagatik, soldataren %0,30ko produktibitate-sari bezala emango da". - I. F.


Ahots pilulak, aurrez aurre | Bizigiro | Berria\nUrnietako Lekaio kultur etxean bildu ziren atzo podcast zaleak; egun osoan aritu ziren saioak sortzen. JUAN CARLOS RUIZ / FOKU\nEskerrak entzuleei, zuek gabe ez garelako ezer», entzun da bozgorailuetatik Urnietako Lekaio kultur etxean (Gipuzkoa). Uhinetatik zabaldutako ahots bat izan daiteke, baina ez da hala. Izan ere, podcast sortzaileek bertan egosi eta zabaldu zituzten atzo euren saioak. Eta, sortzaileak ez ezik, podcast entzuleak ere bildu ziren Euskalpod topaketan. Ahots pilulak sortu eta hartu, guztia leku berean.\nMahaiaren erdian eseri da David Bazaga, kaskoak belarrietan eta mikrofonoa aurrean. Bi lagun ditu albo banatan, lanabes berdinekin haiek ere. Elastiko hori-beltzak dituzte soinean, AF Studios leloarekin. Alopecicos Frikis da haien saioa. «Egia azaleratuko dugu gaur», esan du Bazagak. Haien arteko begiradak ikusita, umorezko zerbait datorrela igarri dute parez pare eseritako dozenaka ikus-entzuleek.\nNeanderthalak, Greziako filosofoak, erromatarrak, Frantziako Iraultza... historiaren errepasoa egin dute 45 minututan, txiste eta algara artean. Hamaika pertsona aztertu dituzte, eta ondorio argi bat atera dute: burusoilak dira pertsona argiak. Burusoilak dira podcast-aren egileak ere, eta ez da kasualitatea. Bazagak aurreratu du saioaren hasieran: «Podcast sortzaileari bere buruaz hitz egitea gustatzen zaio».\nUmorea izan da lehenengo pilularen osagai nagusia. Bigarrenari ekin aurretik, hamabost minutuko etenaldia egin dute EuskalPoden bildutakoek. Kafea, garagardoa eta mokadutxoak daude aretoaren ertz bateko mahaian. Taldetxoak sortu dira haren inguruan. Hizketan ari dira Sofia Arregi eta Idoia Soto; Hernanitik (Gipuzkoa) eta Donostiatik etorri dira, hurrenez hurren. «Podcast entzulea naiz ni. Liburuei eta telesailei buruzko saioak entzuten ditut nagusiki». Sotok, entzuteaz gain, sortu ere egiten ditu Internet bidez hedatutako ahots saioak. «Gaur entzutera etorri naiz, baina iaz saio bat egin nuen». Black Mirror telesailari buruzko Radio San Junipero da haren podcast-a; Euskalpoden lehen topaketan aurkeztu zuen.\nBlack Mirror ez, baina beste telesail bat izan da bigarren pilularen osagai nagusia: Game of Thrones. Mikel Sanchez da El oso y la doncella podcast-aren gidaria. «Telesailaren jarraitzailea naiz. Hari buruzko Argentinako podcast bat entzuten hasi nintzen. Kapitulu bat ikusi, eta Javirekin elkartzen nintzen, hari eta podcast-ari buruz hitz egiteko». Hortik jaio zen bi lagunen saioa.\nSanchezek gustuko du podcast-ek ahalbidetzen duten askatasuna: «Baliabide gutxi behar dira sortzeko, eta nahi duzunean entzun dezakezu». Halaber, azaldu du podcast-ek aukera ematen dutela zaletasun berak dituztenak elkartzeko. Horixe egin dute eurek ere: telesailaren azken denboraldiaren atarian, eszena esanguratsuen eta pertsonaien errepaso bat egin dute, ikus-entzunezkoekin lagunduta.\nIrrati libreak hizpide\nSarea da podcast-en bizitoki naturala. Horregatik, Internet bidez ere bada Euskalpod jarraitzeko aukera, Iñigo Sendino koordinatzaileak azaldu moduan. «Youtuben eta Euskadigitalen atarian entzun daiteke zuzenean». Haatik, Urnietan toki fisiko bat hartu dute soinu pilulek. «Euskal komunitateko podcast-ak topatzea da helburua, baita podcast mundua publikoari erakustea ere». Sendinoren arabera, gero eta gehiago ari dira zabaltzen podcast-ak, tartean, ohiko hedabideek aukera moduan ikusi dituztelako; irratiek, esaterako.\nHain zuzen, irrati libreak eta euskarazko podcast-ak izan dituzte hizpide Gramofonoa saioan. «Zergatik ez dago euskarazko podcast independente gehiago?», galderarekin ekin dio Gorka Juliok. Haren iritziz, jendea irrati libreetan aritzen delako. Zarauzko (Gipuzkoa) Arraio irratiko Amanita esatariarekin batera aletu du haien jarduna: «Beste hedabideetan ez dagoen informazioa ikusarazteko modu bat da». Irratia nola, gai ugari jorratzeko eta zaletasun berak dituztenak batzeko soinu pilulak dira podcast-ak ere, sarean zein aurrez aurre.


Zenbat denbora beharko lukete zure YouTube bideoek? - YTpals\nZenbat denbora beharko lukete zure YouTube bideoek?\nZure bideoetarako YouTube luzera ezin hobea identifikatzea lan izugarria izan daiteke. Zuretzat ondoen funtzionatuko duena ulertzeko, lehenik eta behin zehaztu behar duzu zein sortzaile mota zaren eta zer informazio partekatu nahi duzun YouTube-ren bidez zure ikusleekin.\nZein da zuretzat YouTube bideoentzako luzera aproposa?\nOro har, negozioarekin lotutako bideoak 6 minututik gorakoak izan ohi diren arren, Youtubeko bideo gehienak 2 minutu baino gutxiago dira! Iturri gehienen arabera, YouTube bideo baterako luzera ezin hobea 7-15 minutu artean dago.\nHala ere, ez du esan nahi iraupen bereko YouTube bideoak ere egin behar dituzunik. Eduki sortzaile guztiak desberdinak direnez eta agian kategoria desberdinetako bideoak egiten dituztenez, talde baterako YouTube bideoaren luzera ezin hobea ez da zuretzat onena izango. Kontuan izan behar duzun faktore garrantzitsua da zure edukiak bideoen luzerarekin bat egin behar duela. Zure edukia 30 minututan beharrean 7 minututan modu eraginkor eta eraginkorrean emateko gai bazara, joan iraupen luzeagoa lortzeko.\nAdibidez, zuk zeuk egin bideoak promozio bideoak baino luzeagoak izaten dira. Jendeari lehengoan zerbait egiten irakasten diozulako gertatzen da, bestean produktu edo zerbitzu bati oinarrizko sarrera laburra ematen diozunean.\nBideo mota batzuetarako bideoaren luzera ezin hobeak ematen dira jarraian:\nAzaldu bideoak: Explainer bideoak ikusleei nor zaren eta zer egiten duzun azaltzen duten bideo labur baina indartsuak dira. Bideo hauen iraupena 60-90 segundokoa da.\nTutoretza bideoak: Tutorial bideoak oso ezagunak dira Youtuben. Bideo horien batez besteko iraupena 2 eta 10 minutu artekoa da.\nDemo bideoak: Bideoek, ikusleei zerbait erakusten diezunez, 2 eta 5 minutu arteko iraupena izan behar dute. Demo bideoak zenbat eta laburragoak izan, orduan eta hobeak izango dira.\nWebinar bideoak: Webinar bideoek hizlari ugari izan ditzakete eta hainbat gairi erreparatu. Bideo horien iraupena neurri handi batean alda daiteke. Batez beste, 15-60 minutuko webinar bideoak ondo funtzionatzen dute.\nHauek dira YouTuben gehitzen diren bideo kategoria batzuk. Sortzen duzun eduki mota identifikatzeak asko lagun dezake zure bideoen bideo luzera ezin hobea identifikatzen.\nYouTube bideo luzeagoak edo laburragoak egin behar dituzu?\nYouTube-ko zenbait estatistikek iradokitzen dute bideo luzeagoek ikusteko denbora hobetzen dutela. Ikusteko denbora jendeak zure bideoak ikustean inbertitzen duen denbora da. Gaur egun, Youtubeko sailkapen irizpiderik garrantzitsuena da. Zalantzarik gabe, bideo luzeagoek YouTuben goi mailan lagun zaitzakete baina horrek ez du esan nahi iraupen baldintzak betetzeko eduki goxoa gehitzen duzunik. Zure bideoaren edukiak ikuslearentzako zentzuzkoa izan behar du. Ikusleek denbora luzez aspergarria eta monotonoa duten eduki errepikakorrak aurki ditzakete. Horrek harpidedunak galtzea ekar dezake zure kanalean.\nBideoa gehitzen ari zaren edozein plataformatan ere, jarraibide unibertsala da zure bideoaren iraupena zure ideiak behar bezala komunikatzeko behar den neurrian. Horren arrazoia jendearen arreta oso laburra dela da. Ikusleak zure bideoetara bukaerara arte atxikitzen direla ziurtatzeko, haien arreta bereganatu behar duzu ez behin edo bitan, baizik eta YouTube bideoaren iraupen osoan. Zenbait ikerketek adierazten dute ikusleen ia% 60k saihestu dezakeela bideo luzeegiak ikustetik.\nHori dela eta, ez du axola YouTube-ko bideoak zenbat denbora daraman arte zure ikusleek bideo guztian zehar informazio erabilgarria, baliotsua eta interesgarria eskainiz mantendu arte. Zure ikusleak nortzuk diren, zein den zure edukia eta zer eman nahi diozun ikuslegoaren arabera, YouTube bideoaren luzera ideala erabaki dezakezu.\nZenbat denbora beharko lukete zure YouTube bideoek? YTpals Writers-ek egina, 8 apirilaren 2021\nYouTube-ko 360 graduko bideoak egitea\n2015eko urtarrilean hasi zen YouTube 360 graduko bideoetarako laguntza mekanismoa zabaltzen, bere web eta mugikor plataformetan eskuragarri. Mugimendu adimenduna izan zen, errealitate birtuala besterik ez zelako ...


Historia eginez, bosgarren urtez jarraian Lau eta Erdiko finala jokatuko du Altunak - Amezketa - Tolosaldeko ataria\nHistoria eginez, bosgarren urtez jarraian Lau eta Erdiko finala jokatuko du Altunak\nEneritz Maiz Etxarri 2020-12-19 20:28\nJokin Altuna amezketarrak Lau eta Erdiko Txapelketako finalerdiko partida irabazi du Bengoetxea VI.aren aurka. 12 tantoan utzi du leitzarra. Garaipen honekin Altuna III.ak historia egin du; Lau eta Erdian bosgarren finala jarraian jokatuko duen lehen pilotaria izango da.\nLau eta Erdiko Txapelketako lehen finalerdia jokatu da gaur, Bilbon, eta Jokin Altunak irabazi du partida finalerako txartela lortuz. Oinatz Bengoetxea 12 tantotan utzi du, eta honenbestez, pilotari amezketarrak beste final bat jokatuko du.\nSakea gorri suertatu da eta Bengoetxea VI.ak eman dio hasiera finalerdiari, baina lehen tantoa urdina izan da eta markagailua Altunak estreinatu du. 0-3 irabazten hasi bada ere, hiruna berdindu dute eta jarraian, zazpi tanto segidan egin dizkio leitzarrak amezketarrari. Partida hasiera parekatua izan da. Hortik aurrera, ordea, Altuna nagusitzen hasi da.\nBuruz jokatu du, eta partidan erabat sartuta egonda, eta erabat nagusitu zaio Oinatz Bengoetxeari. Lehen atsedenaldira hiru tantoko aldearekin iritsi da Altuna III.a. 9-10eko markagailutik 9-20raino ihes egin dio pilotari gazteak. Tanto gogorrak ere jokatu dituzte tartean, baina luze jokatuz tantoz tanto 22rako bidea hartu du Jokin Altunak.\nIa tanto guztietan asmatu du zer egin gazteak, eta esaterako, 20. tantoa ikusgarria egin du bosgarren koadrotik zabalera botata. Bengoetxea VI.ak hiru tanto gehiago egitea lortu du 12ra iritsiz, eta Altuna III.ak aldiz 22 tanto lortuz historia egitea lortu du.\nOrain artean inork lortu gabea egingo du astebete barru. Bosgarren urtez jarraian Lau eta Erdiko Txapelketako finala jokatuko du Altuna III.ak. Lau finaletatik txapela bakarra du irabazia, eta bihar jakingo da zein izango duen finalean aurkari. Erik Jaka eta Joseba Ezkurdiaren artean jokatu dute finalerdia, eta buruz buruko final bera izatea gertatu daiteke. Hau da, eskualdeko bi pilotariren arteko finala izatea. Hori jakiteko, ordea, biharko partida jokatzea baino ez da falta.


LIFE NITRATOS PROIEKTUA, nitratoek ur kontinentaletan eragiten duten kutsaduran nekazaritza lanek duten eragina (LIFE+10 ENV/ES/478)\nZer da Life?\nZu hemen zaude: Hasiera Bazkideak\nLIFE NITRATOS Europako proiektu bat da, Nafarroako Gobernuko Landa Garapen, Industria, Enplegu eta Ingurumen Departamentuak sustatutakoa, eta onuradunak GAN S.A., INTIA S.A. enpresa publikoak eta CRANA Fundazioa dira.\nGAN S.A. S.A. lurpeko urak aztertzeaz arduratzen da, Ebroren akuifero alubiala modelizatzearen bidez. Akuiferoan dauden nitratoak nekazaritza-jardueretatik datoz; beraz, holako nekazaritza-lanak kontrolatzean badira, lurpeko uretara ez da nitratorik iritsiko.\nINTIA S.A. lur azaleko urak nitratoez kutsatuak ote dauden aztertzeaz arduratzen da. Lehenik eta behin, nekazaritza-lanek zer-nolako ondorioak dituzten aztertzen dihardu, bai eta zer ongarri organiko eta ezorganiko erabiltzen diren nitratoek eragindako kutsaduran; hartara, ureztapeneko arro pilotu bateko sarrerak eta irteerak aztertzen ditu. Eta, bestetik, abeltzaintza intentsiboari eskainitako arro pilotua ere aztertuko du, ustiategietako minden kudeaketatik eratorritako nitrogeno sarrerak eta irteerak aztertzeko.\nProiektuaren emaitzak erkidegoan, Espainian eta Nazioartean ongi zabaltzea bermatzeko, CRANA zabalkunde lanetan arituko da, esperientzia zabala baitauka ingurumen arloko informazioaren zabalkundean, bai eta ingurumenarekin lotuta dauden politiken sustapenean ere.\nHiru azterlan horien bidez, oso ongi jakinen dugu zer-nolako eragina duten Nafarroako nekazaritza-lanek lur azaleko nahiz lurpeko uren nitrato edukietan. Hori esker, era berean, ondorioak atera eta, gaur egun, azterketa egiten ari den eremuetan aplikatzen diren ekintzak eta neurriak ebaluatuko ditugu, eta, ekintza eta neurri horiek eraginkorrak ote diren ziurtatua ez badago, planez bestelako neurriak proposatuko ditugu.\nUraren Zerbitzua. Ingurumenaren eta Uraren Zuzendaritza Nagusia. Nafarroako Gobernuko Landa Garapen, Industria, Enplegu eta Ingurumen Departamentua.\nNekazaritza Zerbitzua. Nekazaritza eta Abeltzaintza Zuzendaritza Nagusia. Nafarroako Gobernuko Landa Garapen, Industria, Enplegu eta Ingurumen Departamentua.


CRISTINA ENEA FUNDAZIOA, Prentsa-kabinetea: Berriak - Hiriko laborantza esperientziei buruzko hitzaldia, I�igo Segurola paisailariaren eskutik\nEdukietako aurkibide nagusira jo\nOngi etorria Cristina Enea Fundaziora\n[ Bilaketa aurreratua ]\nDONOSTIAKO BIZIKLETAREN BEHATOKIA\n2012/02/27 | HITZALDIA\nHiriko laborantza esperientziei buruzko hitzaldia, I�igo Segurola paisailariaren eskutik\nOstegun honetan, martxoak 1, I�igo Segurola paisailari ezagunak hitzaldia eskainiko du Donostiako Udaletyxeko udalbatza aretoan (19:00) hiriko laborantza esperientziei buruz. Cristina Enea Fundazioak hirietako nekazaritza eta laborantzari eskainitako LandArea egitasmoaren baitan kokatzen da. Lehenago, egun osoan zehar, landagune edo hiriguneetako eremuetan nekazal-alternatiben garapenean interesa duten gizarte eragileei eta udal teknikari eta kudeatzaileei zuzendutako mintegia izango da Cristina Enean bertan.\nAzken urteotan gure artean ugaltzen joan da norberak bere barazkiak ekoizteko zaletasuna, baina baratzekiko dugun joera hori ez da berria geure artean. Jateari ematen diogun garrantzia aintzakotzat izanik geure baratzetako barazkiek eskaintzen duten zapore eta kalitatea miresten ditugu eta horrek lurra lantzeak eskaintzen dituen onurak bilatzera bultzatzen gaitu. Geure hiri inguruetako jabedun gabeko lur sailetan ugariak dira baratze okupak, gehiengoak izaera pribatibo baten inguruan eraikiak.Ekimen horiek herritarrek ere baratzekiko duten lotura eta beharra islatzen dute. Zentzu honetan, etorkizunerako helburu nagusi izan behar du geroz eta hiritar gehiago bihurtzea barazki-ekoizle.\nEra berean, kalitatezkoak eta osasungarriak diren elikagaien ekoizpenaz gain, aisialdi aktiboa ere bultzatzen du baratzagintzak. Honela, osteguneko hitzaldiak, aisialdirako baratzagintzaren historiaz gain, eta ekintza horrek dituen onurez gain, etorkizuneko gure hirien garapenean aisialdirako baratzak nola bultzatu behar diren izango du ardatz.Adibide ezberdinak erakutsiko dira eta helburua izango da hiritarron artean baratza kudeaketarako nahia piztea, hiritik irten gabe herritarren izaera ruralari bultzada eman, eta, ahal den neurrian, hiritar nekazari gizarte berri bat sortzea. 19:00ETAN DONOSTIAKO UDALETXEKO UDALBATZA ARETOAN. SARRERA DOAKOA ETA IREKIA.\nCristina Enea sarean\n© 2006 - 2016 · Fundación Cristina Enea Fundazioa · Mandasko Dukearen pasealekua, 66. 20012 Donostia-San Sebastián · Tel: 943453526 · Faxa: 943471414 · cristinaenea@donostia.eus


Erreflexu - Wikipedia, entziklopedia askea.\nErreflexua organismoak ematen duen erantzun automatikoa da kanpoko estimulu edo kinada baten aurrean. Erreflexu guztiak ez-borondatezkoak dira, haietan entzefaloaren goi-egiturek askotan ez baitute parte hartzen, bizkarrezur-muinak baizik.\nErreflexu bat burutzeko elementu eta mekanismo batzuk behar dira, arku erreflexu deritzona osatzen dutenak. Oinarrizko arku erreflexuan hiru neuronek parte hartzen dute: neurona sentsoriala, asoziazio-neurona eta neurona motorra. Asoziazio-neuronek bizkarrezur-muinean daude; muinaren ezean ez dago arku erreflexurik.\nBi erreflexu mota daude: ez-baldintzatuak (begetatiboak edo sortzetikoak ere deituak) eta baldintzatuak. Lehenak jaiotzatik datoz eta ikasi gabeak dira, berdinak izanik espezie bereko bizidun guztiengan. Bigarrenak ikasi egiten dira eta, lehenengoen aldean, ez dira heredagarriak. Azken hauetan garunak parte hartzen du, ez-borondatezkoak izan arren. Pavlov-ek ikertu eta aurkitu zituen bere txakurrekin egindako esperimentu klasikoetan.\nSortzetiko erreflexuen adibideak ugariak dira: jaioberri batean oratze-erreflexua eta xurgatze-erreflexua aipa daitezke, esaterako. Beste bat erreflexu errotulianoa da: belauneko kolpe batek zangoaren ez-borondatezko berehalako luzapena eragiten du.\nMota honetako erreflexuak ikertzeko entzefalorik gabeko animaliak erabiltzen dira laborategian; horretarako, muinean ebaketa bat egiten zaie, bizkarrezur-erraboilaren azpitik. Garunik gabeko animalia hauek ordu batzuetan bizi daitezke, automata moduan: ezin dute borondatezko ekintzarik burutu eta beren ekintza guztiak erreflexu hutsak izaten dira.


Donostian pintxoak jatea, munduko esperientzia gastronomikorik onena. Noticias de Gipuzkoa\nLonely Planeten arabera\nDonostian pintxoak jatea, munduko esperientzia gastronomikorik onena\nTaberna bat (Ruben Plaza)\nEP - Viernes, 24 de Agosto de 2018 - Actualizado a las 13:13h.\nDONOSTIA. Ipar Amerikako bidaien gidak, Lonely Planet-ek, azken "The Ultimate Eatlis" argitalpenean "Donostian pintxoak jatea" munduko esperientzia gastronomioko onena gisa definitu du. Gidak munduko 500 esperientzia gastronomikorik onenak biltzen ditu, baita chef, editore eta kritiko gastronomiko onenen proposamenak eta bilketak ere.\nArgitalpenak nabarmentzen du mokadu gozoak dastatzen dituzun bitartean kale estuetan tabernaz taberna paseatzen ibiltzeko ohiturak Donostia mundu osoko esperientzia gastronomikorik onena bihurtzen duela;izan ere, Donostia gastronomia baino askoz ere gehiago da. Ernesto Gasco alkateorde eta Turismo zinegotziaren esanetan, "harrotasun handia da hain gurea den tradizioa, pintxoak jatea, mundu mailan hain ezaguna izatea. Bisitatzen gaituztenek tokiko ohiturak eta tradizioak ezagutu ahal izateko oso modu egokia da. Bidaiatzen dugunean, janariak istorio bat kontatzen digu eta Donostiako pintxoek gureaz hitz egiten dute".\nGidak egun bat behintzat hirian igarotzea gomendatzen du esperientzia behar bezala bizitzeko, siesta egiteko eta ostera ere bederatzietan ateratzeko. Adituen arabera, zaila da pintxorik gustukoenak zerrendatzea, baina sinpleenak izaten dira askotan gehien harritzen gaituztenak: zainzuri zuriak, hegaluzea eta antxoen tartarra edo txanpinoi erregosiak baratxuriarekin.\nGida honen aurkezpen gisa, bidaien munduan liderra eta erreferentea den Ipar Amerikako argitalpenak bideo bat egin du 10 proposamen onenekin eta aukeraketaren arrazoiak eman ditu. Donostia eta bertako pintxoak goreneko mailan dituen zerrendak bigarren lekuan Kuala Lumpur ipini du, Curry Laksa-rekin;jarraian, Tokio, sushiarekin;hurrena, Texas, Beef Brisket-ekin;Bangkok eta Som Tun;Kopenhage Smorrebrod-ekin, Kaiokoura Zeelanda Berrian, Cryfish-ekin;Hego Korea eta Bibimbap;Napoliko Margarita pizza eta Hong Kongeko Dim sum hamargarren lekuan.


HERRI MUSIKAREN I. JARDUNALDIAK: Herri musika-bertsolaritza - Soinuenea\n2002 Azaroa 30 - 2002 Abendua 01 /\nBeste gizarte orok bezala, Euskal gizarteak ere, mendeetan zehar bere poz-neke eta sentimenduen adierazle bikaintzat har genezaken herri musika propioa garatu izan du, bertsogintzarekin lotura estuan eta gaur oraindik, bihotzak taupa egiten jarraitzen dio. Ezin esan, ordea, zailtasunik gabeko bidea egiten ari denik, industrializazio garaiak lehenik eta industri osteko garai aldakorrak ahalegin berezia eskatzen du herri musika eta bertsolaritzaren geroratzeak.\nBizirik dirauenaren lekuko hor ditugu, bakoitza bere aldetik eta urteetako lanaren ondorio, bi elkarte: HERRI MUSIKAREN TXOKOA alde batetik eta BERTSOZALE ELKARTEA bestetik, ahalegin betean bakoitzak bere kultur eremua jorratzen. Ahalegina ez hutsal izaki, Oiartzungo Herri Musikaren Txokoan edo bertsolaritzaren Xenpelar Dokumentazio Zentroan jasotako dokumentazio oparoak azaleratzen du egindakoa. Eginari jarraiki luberri bila hasi eta bi elkarteen artean gogoeta ekimen bat antolatzea erabaki da. Herri musika eta bertsolaritzaren arteko harremana abiapuntu, ibilbide luzeago baterako entrendu gisa. Herri musika eta bertsolaritzaren beharginen eseraldia eta jendaurrerako jaialdiak antolatu dira, musika eta bertsolaritzaz blai egi-teko. Gura duen oro gonbidatua dago parte hartzera, ondo pasa eta lo ez hartzera, geroa baita apustu.\n10:00 ARRITXULO ATERPETXEAN Bertsolaritza herri musikaren altxorra, biltegi, sortzaile, eragile,... mintegia.\n17:00 HM Txokora bisita\n19:00 Oiartzungo Udaletxeko Areto nagusian: Bertso Doinu Emanaldia Euskal Herriko bertso musika ezberdinak kokapen geografikoan.\nGure joera jarraituz, Euskal Herritik kanpoko ordezkaritza edukiko dugu. Horretarako Galiziako "regueifa" aurkeztuko dugu.\nErdialdea (Gipuzkoa), Oiartzungo taldea\nGaliziako "regueifa". Modu ezberdinetan emana: "regueifa"k, desafioak, bapatekoak, itsuen erromantzeak zanfonarekin, ... Anton Castro eta Xaneko Tubio\nErromeria / Koplagintza dantzan: XX. Mendearen erdialde bitartez, Oiartzun aldea Gipuzkoako alde honetako "Bilera" edo erromeri toki ospetsua izan da. Horregaitik lotu nahi izan dugu Erromeri giroko herri musika, alegia dantza musika eta bertsolaritzan hain garrantzitsua izan den koplagintza.\n10:30 ARRITXULO ATERPETXEAN Koplagintza dantzan / Erromerian mintegia\nXabier Amuriza: Koplagintzaren ezaugarrian\n17:00 Erromeriari buruz Oiartzungo Bertso Eskolak idatzitako bertso berrien aurkezpena kantatua\n17:15 Oiartzungo Bertso Eskola\n17:45 Lartaun Txistulari Taldea\n18:15 Torrelavegako Pandereterak\n18:45 Hernaniko Dultzaineroak\n19:15 Oiartzungo Trikitixa Eskola\n19:45 X. Amuriza-J. Tapia-X.Leturia\nAntolatzaileak: HERRI MUSIKAREN TXOKOA, EUSKAL HERRIKO BERTSOZALE ELKARTEA, OIARTZUNGO BERTSO ESKOLA\nLaguntzaileak: Arritxulo Aterpetxea, Auzokalte Ergoiengo Auzo Elkartea, Oiartzungo Trikitixa Eskola, Lartaun Txistulari Taldea, Euskal Dantzarien Biltzarra\nHM 1. Jardunaldietako kartela


Alberto Gorroñogoitia eta Juan María Palencia, Mondragon taldeko izendatze berriak – OVES-GEEB\n20 otsaila, 2015 | Kategoriarik gabe\nUneko orria Alberto Gorroñogoitia eta Juan María Palencia, M...\nAlberto Gorroñogoitiak bere agintaldia hasi du MONDRAGON Ingeniaritza eta Zerbitzuak (MISE) taldeko lehendakariorde gisa. Javier Sotil ordezkatu du karguan, azken hori korporazioko kontseilu orokorreko zuzendari izendatu baitute. Alberto, azken hamar urteotan, LKS Ingeniaritzako zuzendari nagusia izan da.\nAlberto Gorroñogoitia Arrasaten (Gipuzkoan) jaio zen 1959. urtean. Bide, Ubide eta Portuetako ingeniaria da, Kantabriako eta Madrilgo Unibertsitate Politeknikoetan ikasketak burutu zituenetik. Bere lan-ibilbidea LKS kooperatibara loturik egon da, nahiz eta bere lehen pausoak Ulmatik-en (Fagor) eman zituen, 1987. urtean Euskadiko Kutxako enpresa-barrutira pasa arte. 1991an LKS proiektura elkartu zen, kooperatiba independente bihurtu zenean, eta 1996. urtetik aurrera, LKS Ingeniaritzan lanpostu desberdinak izan zituen. Azken kargua zuzendaritza orokorra izan da, 2005. urtera arte.\nBeste aldetik, Juan María Palencia korporazioko Berrikuntza, Sustapen eta Ezagutza departamenduaren lehendakariorde bilakatu da. Otsailaren 13an izendatu zuten Batzorde Iraunkorrean, eta CHP Automobilgintza Dibisioaren lehendakariorde eginkizunekin uztartuko du lana.\nJuan María Palencia ere Arrasaten (Gipuzkoan) jaio zen 1961. urtean. Industria ingeniaria da, Bilboko Ingeniaritza Goi Eskolan. Bere lanbide-ibilbidea Fagor Ederlanen hasi zuen 1987. urtean, mantentze-lanen departamentuarekin loturiko berrikuntza gaiekin. Gero, industria-prozesuetan hobekuntzak lortzeko proiektu-burua izan zen. 1992. urtean Fagor Ederlaneko aluminioko lantegiko produkzio-zuzendaria izan zen, eta urte horretan bertan, fabrika horretako zuzendari izendatu zuten. 2001. urteko urtarrilean, Fagor Ederlaneko zuzendaritza orokorrera egin zuen salto, eta 2008. urtean, CHP Automobilgintza Dibisioaren lehendakariorde izendatu zuten.\n« ANEL elkarteak pertsonen arretan duen esperientzia EBeko lau herrialdetara zabalduko du\nIritzia: Alejandro Martínez Charterina, Deustuko Unibertsitateko katedraduna eta Zuzenbide Fakultateko Ikasketa Kooperatiboen Institutuko zuzendaria »


WO SONG DAGOENEKO KALEAN\nIKUSI ELKARRIZKETA IKUSI BIDEOKLIPA\nZATOZ ETA PARTE HARTU SAREAN\nIKUSI BIDEOA ELKARREKIN,\nAUKERA BERRIEI EKIN DIEZAIEGUN\nZATOZ ETA PARTE HARTU SAREAN BIZITZA PROIEKTUA\nZER DA WOMANSAREA?\nEtengabeko hazkundean dagoen kontaktu-sarea. Emakumeak elkarri lotzea eta aukera mordoa eskaintzen dituen topaleku bizzia.\nAdituak zu laguntzeko prest\nAditu talde bat izango duzu aldamenean prozesuan zehar, edozein arloetan izan ditzakezun kezkak eta zalantzak argitzeko.\nZure interesak, gaitasunak, zaletasunak, ezagutzak eta pasioak partekatzeko eta abiarazteko plataforma.\ndaude dagoeneko beraien esperientziak elkarbanatzen\nZatoz eta parte hartu\nEraiki zure bizitza-proiektua eta proiektu profesionala\nZure garapen pertsonalean eta profesionalean laguntzen dizugu bizitzako etapa guztietan. WomanSarea oinarria eta bidea da, zure ikaskuntza-proiektu propioa eraiki dezazun laguntzeko.\nAholkularitza pertsonalizatua eta orientazioa eskaintzen dizugu: zure proiektuari etekin handiena atera diezaiozun, WomanSareako aditu-taldearen laguntza izango duzu une oro prozesuan zehar.\nElkarri lotzea eta komunitateak sortzea\nEmakumeak elkarri lotzea bilatzen duen aukera mordoen espazioa eskaintzen dizugu. Elkarri lotzea eta komunitateak sortzea dira ereduaren ardatz nagusiak, sarea ulertzeko gure filosofia. Espazio motibagarri batean lan egin nahi duten eta bakarka lan egin nahi ez dutenentzako, ekimen berriak sortzeko networking pertsonalean eta profesionalean sinisten duten emakumeentzat.\nGailu ezberdinetatik parte hartu dezakezu\nOrdenagailua, smartphone-a edo zure tableta erabili ezazu WomanSarea kideekin komunikatzeko. Zauden tokitik, parte hartzeko aukera eskaintzen dizugu.\nElkarbanatu zure ideiak, kontaktuak egin eta sarea zabaldu, albisteak eta oharrak jaso, partekatu itzazu zure interesak eta zaletasunak, kezkak eta zalantzak argitzeko aditu-taldeari galdetu, interes-taldeetan parte hartu…\nGehiago eta hobeto saltzen laguntzen dizugu\nZure online-negozioaren arrakastarako erremintak eta zerbitzuak eskaintzen dizkizugu. Erosi eta saldu itzazu produktuak edo zerbitzuak WomanSarea sarean, gure baliabide elektronikoen bitartez zure negozioa bizkortzeko aukera eskaintzen dizugu. Zure beharretara doitzen dugu diseinatzen dizugun neurrirako plana.\nIzena eman eta prest egongo zara esakintzen dizkizun abantailetaz gozatzeko.\nZure kontaktu-sarea kudeatzeko aukera izango duzu, zure interes eta kezka antzekoak dituzten emakumeekin konektatuz, eta modu konstantean, zure sarea handitzeko aukera eskaintzen dizu.\nZure profila modu erakargarrian erakusteko aukera izango duzu eta zure horma kudeatzeko aukera: zure interesak eta zaletasunak partekatu eta beste emakumeekin elkarrekiteko aukera eskaintzen dizu.\nZure interes-taldeekin modu zuzenean komunikatzeko aukera, zure audientzia/publikoarengana modu eraginkorrean iristeko aukera, eta sarean dauden interes-taldeetara batzeko aukera eskaintzen dizu.\nWomanSarea k modu aktiboan promozionatuko du zure profila komunitatean ikusgarritasun handiagoa izan dezazun.\nZure kezkei eta zalantzei erantzuna eman eta orientatuko zaituen aditu-taldearen laguntza izango duzu.\nNewsletterra jasoko duzu komunitateko azken berriekin.\nDeskontu bereziak Wo ekitaldi guztietan gozatzeko aukera.\nEtengabe hazten doan kontaktu sare honetako parte izatea, networkingean sinisten dugun emakumeon elkargunearen parte izatea, elkarrekin erronka berriei aurre egiteko eta arrakasta biderkatzeko.\nAzken Berriak & Ekitaldiak\nWomanSarearen azken berriak eta ekitaldiak topa ditzakezu:


El Día, 1934-02-16\nGizartea - Ezkontzak / Kirola - Pilota / Kultura - Antzerkia\nEzkontzak.— Igesi dan larunbatian uztartu ziran uri onetako txadon nagusian, Batzoki'ko U.B.B.'ko txindi-zaia dan Garate'tar Kirika, Txurruka'tar Kepe «Armuetako» baserriko emakume lirañarekin; Gabilondo'tar Josu «Ibartola»kua, Leiaristi'tar Miren «Panparron» baserriko neskatilarekin; Arrieta'tar Paul «Kurutze» baserriko mutila, Zendoia'tar Martine «Agarre-txiki»ko neskatiliakin; Etxabe'tar Kepa «Palazio» baserriko mutila, Mugertza'tar Eulale «Aingeru» baserriko neskatilakin.\n— Asteartez uztertzekoak ziran Eizagirre'tar Gotzone «Lizundia» baserriko neskatiliarekin.\nAtzeratu.— Jun zan igandeko antolatuta eukin «Bixente» Pepe Artola'ren antzerki polita Batzoki'ko antzezlariak, beren naigabez ezin izan zuten antzestu.\nNoiz izango dan aditzen emango degu.\nPelota txapelketa.— Igesi dan igande goizian Andueza pelota toki bikañian, Bergara erriko Batzokietako pelota txapelketa jokatu zan guriak bergartarren aurka. Guriak irabazi zuten 22'ra bergaratarrak 14'an utzirik, pelotan asko ta ederki eginda gera eta guziak atsegindurik.\nBigarren aldiz jokatu zuten, beste partidu eder bat, Batzoki'ko gaztiak, alde batetik Sabin ta Axuria I'na, Axuria II'na ta Gurrutxaga II'naren aurka. Lenenguak irabazi zuten 14'an utzirik. ¡Aurrera mutilak gure kirol alde!


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: ETE-ei, mikroETE-ei eta autonomoei finantza laguntza emateko programa 1.000m/€-raino handitzea onetsi du Eusko Jaurlaritzak (Gobernu Bilera 2020-05-19)\nETE-ei, mikroETE-ei eta autonomoei finantza…\nGobernu Kontseiluak argi berdea eman dio gaur enpresa txiki eta ertainei, mikroETEei eta autonomoei laguntzeko finantza programa handitzeari. Gauzatu beharreko maileguen kopurua 1.000M/€-raino helduko da, 6 hilabeteko likidezia eta zirkulagarriaren finantzaketa beharrei erantzuteko. Horrela, maileguen interesak eta abalen kostuak betetzeko 39,4M/€-ko diru-laguntzak eta konpromisozko kredituak sortzea baimendu da gaur. Konpromisozko kreditu horiek Eusko Jaurlaritzak hartuko ditu bere gain 2020. eta 2025. urteen artean.\nELKARGI SGRn bitartez egituratuko den finantzaketa horrek aipatutako enpresen eta autonomoen egiturazko gastu finkoei eman gura die estaldura, enpresa sarean duten garrantzia, ekoizpen jarduera osoan duten eragina, eta handizkako finantzaketa merkatuetara edo kreditu erakundeen maileguen lerro tradizionaletara iristeko ahalmen erlatibo txikiagoa dutela kontuan hartuta.\nMailegu eragiketen epea: 5 urte (urtebeteko gabezialdia, nahi izanez gero)


"Elikadura nahasmendu baten azpian kudeaketa emozional desegokia dago"\n2021-06-08 | Mikel Garcia Idiakez\nElikadura nahasmenduarekin lotutako arazoek gora egin dute pandemian, eta gainera gehiago dira muturreko kasuak. 12-13 urteko neskez ari gara batez ere. Zergatiez eta landu beharrekoez hainbat gako eman ditu Maria Zunzunegi psikologoak Euskadi Irratian: “Pandemiak behartu gaitu gure burua begiratzera, eta ez gaude ohituta, ez dakigu nola gestionatu”.\nArgazkia: Euskadi Irratia\n2019tik 2020ra %50 egin du gora arazo honekin lotutako kontsulta kopuruak, Acabe Anorexia eta Bulimiaren Kontrako Elkarteak emandako datuen arabera. Zunzunegik kontatu du bere kabinetera iristen diren gehienak nerabeak direla, 12-13 urteko neskak, “eta kasu asko jada muturrekoak dira, joera hori nabari da. Sarri etxean badakigu zerbait gertatzen ari dela, baina ez dakigu nora jo, ez zer egin, alabarekin hitz egin edo ez… Hori esaten didate gurasoak, oso galduta daude”.\nZer pasa da pandemian?\n“Orokorrean pandemiak denoi jarri digu bizitza hankaz gora, eta gugan zentratuarazi gaitu. Bizitza erritmoak eraginda, kanpora begira aritzeko joera hartua dugu aspaldian, eta pandemiak behartu gaitu gure burua begiratzera, baina ez gaude ohituta, ez dakigu nola gestionatu. Elikadura nahasmendua duen pertsonak kontrola behar du, eta pandemiak hori kendu dio, ez du kontrolik. Gainera, arazoa aurretik ere hor baldin bazegoen, etxean sartuta egoteak azaleratu egin du, etxekoak konturatu dira lehenago edo beranduago”, azaldu du psikologoak.\nSare sozialen eragina ere nabarmendu du: “Ikusten ari gara zenbaterainoko kaltea egin dezaketen, ez badugu begirada kritiko bat. Sare sozialak bere horretan ez dira arazo, nola erabiltzen ditugun baizik, eta pandemia garaiotan erabilera asko handitzearekin batera, maiz jaso ditugun mezuak ez ditugu filtrotik pasa. Sare sozialetan erakusten duguna aukeraketa bat da, momentu perfektua, eta etxean dagoena argazkiak begiratzen ari bada, ordubetean momentu perfektu pila bat ikusiko ditu eta konparatzen hasiko da; ‘etxean konfinatuta daude baina kirola egiten dute, osasuntsu jaten dute… eta pozik ikusten zaie, eta ni aldiz antsietatearekin’”.\n“Elikadura nahasmendu baten azpian kudeaketa emozional desegokia dago, eta hor egin behar da lana (autoestimua, asertibitatea…). Heziketa emozionala funtsezkoa da, eta pandemia bezalako egoera baterako adibidez ez gaude prestatuta. Nire gestio emozionala kontrolatzen ez badut, beste zerbaitetan bilatzen dut kontrol gose hori, eta batzuek kirolean, lanean… ihesbidea bilatzen duten bezala, besteek elikaduran egiten dute”.\nZertan jartzen dugun arreta eta nola hitz egiten dugun ere auzitan jarri du Zunzunegik. “Aitziber Aizpuru nutrizionistak dio: utz diezaiogun behingoz esateari norbait polita dagoela asko argaldu duelako. Fisikoari ematen zaio balioa; goraipatu ditzagun beste ezaugarri batzuk”.\nTratamenduaren gakoa talde lana dela gogoratu du: psikologoaren eta nutrizionistaren elkarlana. “Eta hor daude baita ere endokrinoak, lehen arretako medikuak… eta jakina, familia”.\nElizondo - Baztango Zaporeak ekoizle azoka\n2021-06-12 · 09:45\nAuritze - Prinioko emakumeen XX. topaketa\n2021-06-12 · 12:00\nDima - Baso Biziak, deseukaliptazioa\n2021-06-12 · 21:00\nAtaun - Gautxoriak berriro aske hegan\n- Gorbeia parke naturaleko hegaztiei buruzkoa\n2021-06-13 · 10:00\n- Arabako mendialdea: Urizaharra, hiribildu harresitua eta bere ingurune naturala\nBarakaldo - Expo food tech 2021\n2021-06-15 · 18:00\nIruñea - Habia-kutxa tailerra\nEkaina eder, uda halaber\nXIV. TOPAKETEN KRONIKA\nOndarroako HAPOren aurrerakinari dozena bat ekarpen inguru egin dizkio Eguzkik\nNafarroako lau ikastolek jantoki osasungarri eta iraunkorrekin jarraituko dute datorren ikasturtean, Ekoalde eta CPAEN/NNPEKen bidez


“Polonian egindako hiru eguneko bidaiarekin gelditzen naiz; ez konfinamenduko egunekin” - Derio - Aikor.eus\n“Polonian egindako hiru eguneko bidaiarekin gelditzen naiz; ez konfinamenduko egunekin”\nAikor aldizkaria 2020-07-07 09:50\nEider Ochoa, erasmus-a Polonian\nDerioztarrak Marketin ikasketak amaitu berri ditu Politeknika Ikastegia Txorierrin. Erasmus+ programaren bidez, martxoan Poloniara abiatu zen praktikak hango enpresa batean egitera eta COVID-19ak eragindako krisiak bertan harrapatu zuen. Europako herrialdean ia hiru hilabete eman ondoren, maiatzaren amaieran Txorierrira itzuli zen, maletan nekez ahaztu ahalko duen esperientzia ekarrita.\nNola itzuli zinen Poloniatik?\nEspainiako enbaxadak antolatutako hegaldian. Bidaia luzea izan zen: ni Krakovian nengoen eta trena hartu behar izan nuen handik Varsoviara joateko (hiru ordu); Varsovian, hegazkina hartu nuen Madrilera (beste hiru ordu), eta trena, Madriletik Bilbora (bost ordu). Zortea izan nuen, hegazkin-txartela ordaindu ahal izan nuelako; lagun batzuek, berriz, autobusez itzuli behar izan zuten.\nEtxera etortzeko gogorik bazenuen?\nBada, egia esan, ez: oso gustura izan nintzen bertan. Gainera, etxera itzuliko ginen berria eman zigutenean, asteburuko bidaia batean genbiltzan. Handik egun bira hegazkina hartu behar genuela jakinarazi ziguten; beraz, apartamentura heldu bezain laster badaezpada erdi prest genuen maleta egiten bukatu behar izan genuen. Bestalde, oso lagun onak egin ditut Polonian. Ziur asko, erraz ikusi ahalko ditut Euskal Herrikoak, baina zailtasunak izango ditut, esaterako, Valentziako eta Bartzelonako lagunak berriro ikusteko. Pena ematen dit horrek.\nZergatik erabaki zenuen Polonian geratzea?\nHango egoera hemengoa baino hobea zelako: kutsatu eta hildako gutxiago egon dira. Nire ustez, Poloniak Espainiak baino lehenago hartu zituen neurriak; adibidez, Espainian unibertsitateak itxi zirenerako Polonian itxita zeuden. Dena dela, erabakia ziurgabetasun handiz hartu nuen, ez bainekien zer gerta zitekeen. Apartamentuan lau lagun izan ginen: bik etxera itzultzea erabaki zuten; beste biok, bertan gelditzea.\n“Etxera ez itzultzeko erabakia ziurgabetasun handiz hartu nuen, ez bainekien zer gerta zitekeen”\nPolonian ere etxean gelditu behar izan zenuten. Nolakoa izan zen konfinamendua?\nEtxean hilabetez izan ginen eta bakarrik ateratzen ginen erosketak egitera edo farmaziara. Drogeriak ere zabalik izan ziren.\nLehenengo eta behin, kirola egiteko baimena eman zuten, ordutegi barik, eta gero, kalera ateratzeko baimena. Guk pentsatzen genuen kaleak jendez beteko zirela, baina ez zen horrela izan: nik esango nuke poloniarrek, oro har, erantzukizun handiz jokatu dutela. Beste aldetik, bertan maskara hasiera-hasieratik erabili genuen, eta edozein gauza egiteko.\n“Poloniarrek oro har erantzukizun handiz jokatu dute deskonfinamenduan”\nPoloniara praktikak egitera joan zinen. Zein enpresatan izan zinen? Zein zen zure lana?\nArteari lotutako enpresa batean. Margolarientzako eta bildumagileentzako egitasmoa da eta dena Internet bidez egiten da. Esate baterako, enpresaren aplikazio baten bidez, bildumagileek margolari baten lana ikus dezakete, edo baten batek euren bilduma erosteko interesik duen. Ni langileetako bati gizarte-sareetarako estrategiak lantzen laguntzen ibili nintzen, baina enpresan bertan aste eta erdi baino ez nuen eman, etxean gelditu behar izan genuelako. Etxealdian, langileentzako buletina egiteko ardura eman zidaten, eta, halaber, Interneten gauzak bilatzen laguntzen nien.\nZergatik erabaki zenuen Erasmus programa Polonian egitea?\nIkaskide bat egona zen Polonian, eta esan zidan oso ondo zegoela: alde batetik, merkea zen; eta bestetik, lagun asko ibiltzen ziren bertan Erasmus-a egiten. Bada, horregatik.\nDesberdina izan da. Praktiketan oso esperientzia ona izan dut: lankideak oso jatorrak izan ziren eta hori oso inportantea da niretzat. Gero, hiru eguneko bidaia egin genuen eta leku asko bisitatu genituen: ni hiru egun horiekin gelditzen naiz; ez etxealdiko egunekin. Azkenean “Erasmus normal bat” apur bat bizi izan dudala uste dut.\nEtorkizunaz pentsatu duzu?\nEz asko. Datorren ikasturtean Irakasle-eskolan hasiko naiz, marketina interesgarria iruditzen zaidan arren, umeekin lan egin nahiago dudalako.


«Kapitalismo berdea gezur galanta da: natura ustiatzen jarraitzea ez da iraunkorra» | Agenda | Berria\nYayo Herrero. Ekologistak Martxan-eko kidea\n«Kapitalismo berdea gezur galanta da: natura ustiatzen jarraitzea ez da iraunkorra»\nRio+20 Nazio Batuen garapen iraunkorrari buruzko goi bileraren atarian, ekonomia berdearen atzean dauden interes ekonomikoak eta adierazpen faltsuak argituko ditu Yayo Herrerok, bihar, Donostian.\nHilaren 20an, Rio+20 Nazio Batuen garapen iraunkorrari buruzko goi bilera egingo da. Ekologisten ikuspegi kritikoa azaltzeko asmoz, Desmontando el capitalismo verde hitzaldia emango du bihar Yayo Herrerok (Madril, 1965), 19:00etan, Donostiako Koldo Mitxelena kulturgunean.\nZer ezkutatzen da Rio+20 goi bilerarekin loturiko hitz jarioaren atzean?\nNBEk bultzatzen duen ideia kapitalismo berdea da; alegia, posible dela hazkunde ekonomikoari eustea ekosistemari kalte egin gabe; hau da, negozio berdeen bidez ekonomia haz daitekeela. Rio+20 bileraren atzean, nazioarteko presio talde ugari daude. Ekologistok salatzen dugu kapitalismo berde baten ideia bideraezina dela, funtsean, kapitalismoa eta iraunkortasuna aurkako kontzeptuak direlako. Kapitalismoa etekinen etengabeko hazkundeaz elikatzen da, eta, egungo ekonomian, hazkundea guztiz lotuta dago baliabide naturalak ustiatzearekin, hondakin toxikoak igortzearekin eta ekosistemak suntsitzearekin. Beraz, ekonomia zenbat eta gehiago hazi, orduan eta gehiago hondatzen da ekosistema. Egoera iraultzeko, inbertsio izugarriak egin beharko lirateke energia eta produkzio ereduak eraldatzeko. Kapitalismoak ez du halakorik egingo, etekinik ikusten ez duen bitartean.\nEkonomia berdearen atzean naturaren kontrol ekonomikoa dagoela iruditzen zaizu?\nKapitalismoaren ikuspuntutik, ekonomia berdearen atzean gezur galanta dago: natura ustiatzen jarraitzea iraunkorra izango delako ideia. Eta, benetan, egun dagoen bide iraunkor bakarra da beherakada zorrotz bat egotea energiaren eta materialen kontsumoan eta hondakin toxikoen igorpenean. Horrek esan nahi du herrialde aberatsek —gehien kontsumitzen duten herriek eta baliabideak alferrik galtzen dituztenek— euren gastua nabarmen murriztu behar dutela. Materialen kontsumoa gutxitzeko beharra Lurrak berak ezarritako muga da, lehengaiak bukatuz doazelako. Betiere, murrizketetan justizia sozialaren irizpideak erabili behar dira. Herrialde batzuetan, energia eta material ustiapenean sakondu beharko da, gutxieneko baliabideetara iristen ez direlako; baina populazioaren zati handi batek bere kontsumoa jaits dezake, inolako ondoriorik gabe. Azken batean, iraunkortasunaren muina aberastasuna berriz banatzea da.\nGarapen iraunkorrak emakumeak behar ditu?\nMunduak, eredu iraunkor bat izango badu, feminista beharko du izan. Gizakiak bi mendekotasun ditu: bat, ekosistemarena, eta bestea, beste gizakienganakoa. Gizakia ahula da, jaiotzean zein gaixo dagoenean. Beraz, bizitza bideraezina litzateke zainketa denborarik gabe. Eta, gizarte patriarkaletan, lan hori emakumeen eskuetan dago; ez diot hala izan behar duenik. Ekonomia feministaren ikuspuntutik, eguneroko ongizateari eman behar zaio garrantzia, produkzioaren gainetik. Kapitalismoak, baina, alboratu egin ditu bi mendekotasunak —natura eta zaintza—, uste duelako produkzioa eta, ondorioz, hazkundea, diruaren alorrean bakarrik mugitzen dela. Bitartean, bi mendekotasun horiez baliatu da, eta, gainera, suntsitu egin ditu. Adibide dira krisi ekologikoa eta zainketen krisia, eta oraingo murrizketa sozialek zuzenean eraso diete. Bizitza etekinak besterik ez bada, benetako oinarriak zulatzen ari gara.


Bilaketaren emaitza (3022 erregistroak)\nNola zergapetzen da Gizarte Segurantzarengandik jasotako alarguntasun pentsioa?\nNola zergapetzen da Gizarte Segurantzarengandik jasotako zurztasun pentsioa? eta enpresak ordaintzen badu?\nNola zergapetuko litzateke alarguntasun edo zurztasun pentsio bat terrorismo ekintza baten ondorioz?\nFuntzionario zibilak eta militarrak zerbitzuan hiltzen direnean sortzen diren alarguntasun, zurztasun eta gurasoentzako pentsio bereziek PFEZean zergak ordaindu behar dituzte?\nEkitaldi honetan SOVIren pentsio bat kobratu dut. Nola aitortu behar dut?\nGaixotasun larria edo minbizia duten adingabeak zaintzeagatik prestazioa salbuetsita dago?\nSalbuetsitzat jotzen dira minbizia edo beste gaixotasun larriren bat duten adingabeak zaintzeko Gizarte Segurantzari buruzko Lege Orokorraren Testu Bateginean arautzen diren familia-prestazioak\nNola eska dezaket amatasun eta/edo aitasun prestazioa dela-eta tribututakoa itzultzeko?


Alegian EH Bilduko Arantxa Irazustak lortu du alkatetza - Alegia - Tolosaldeko ataria\nAlegian EH Bilduko Arantxa Irazustak lortu du alkatetza\nTolosaldeko Ataria 2019-05-27 09:14\n60 botoren aldearekin EH Bilduko Arantxa Irazustaren taldearentzat izango da alkatetza; Regina Sorarrainen Aurrera Alegia taldea, lehen aldiz, hiru zinegotzirekin sartuko da.\nArantxa Irazusta Etxeberria izango da datozen lau urteetan Alegiako alkatea. EH Bilduko zerrendaburuak, zortzi urtez alkate izan den Unai Iraola alderdikidearen eskutik jasoko du aginte makila.\nEH Bilduk 481 boto eskuratu ditu, eta Aurrera Alegia taldeak, berriz, 421. 60 botoren aldea atera dio Irazustak, Regina Sorarrain zerrendaburu duen taldeari. Alegiarren %73,55ak parte hartu du udal hauteskundeetan.\nAurrera Alegia lehen aldiz aurkeztu da udal hauteskundeetara. EH Bilduk, berriz, botoak irabazi ditu. Duela lau urte baino 25 boto gehiago jasoz. PSE-EE alderdiak jaitsiera izan du Alegian, 14 boto eskuratuz. Duela lau urte baino 10 gutxiago.\nXanpain fresko artean gustura azaldu da datozen lau urteetan alkate izango den Arantxa Irazusta, baina era berean, urduri: «Bagenekien justu ibiliko ginela, eta diferentzia handiegirik ez genuela izango, baina bost zinegotzi eta lau izango ginela pentsatzen nuen». Konforme geratu dela emaitzarekin dio Irazustak, eta «inguruko jende guzti honek merezi zuen emaitza hau. Lehendik zeuden zinegotziek, oraingo nire taldeak, eta Bilduren inguruan mugitzen diren guztiek merezi dute», esan du.\nEgunero-egunero izan duela laguntza azpimarratu nahi izan du, herritarrei eskerrak emanez. «Ez dakit bihartik aurrera zer tokatzen den, baina lanean eta ikasten jarraitzea izango da», dio ospakizunen erdian.\nIlusioz ekingo dio etapa berriari: «Ea lau urteetan programan jarri ditugun asmo guztiak eta gehiago gauzatzeko denbora ematen digun».\nAurrera Alegiak lehen aldiz parte hartu du Alegiako udal hauteskundeetan, eta Sorarrain gustura geratu da: «Lehen aldiz aurkeztu gara, eta uste dut oso emaitza onak lortu ditugula» azpimarratu du Sorarrainek. «Oso gustura gaude herriak emandako erantzunarekin», dio, eta balorazio positiboa egin dute Aurrera Alegiakoek. Beraien izenak dioen moduan, beste behin azpimarratu du Alegiaren alde lan egingo dutela. Gogoz sartuko dira udalean, eta beraien programan esandakoak aurrera ateratzen saiatuko direla adierazi du, EH Bildurekin batera lan eginez.


Ky-K9964 oso erabilerraza da. Ez da softwarerik behar, eta Windows eta Mac OSekin bateragarria da\nLaser tailatutako abs teklak esan nahi du teklako letrak / karaktereak ez direla inoiz desagertuko. Izerdiaren aurkako estaldurak, KeyCap-eko kalteak, iraunkortasuna hobetzea eta ukimen-iritzia ekiditen ditu. Ura erresistentea da, zure kafea / edariak botatzen dituzun bitartean.\n【Rainbow eta RGB argiztapena argiztatutako teklatua】 Ortzadar iraunkorra, arnasa / ortzadar pultsagarria, RGB edo itzali argiak nahiago badituzu. Aukeratzeko aukera bikaina izan daiteke, beraz, aukera onena izan dezakezu etxean jolastea, bulegoan lan eginez, etab.\nMechancial Mechancial Teklatuko Aldatu Fabrikatzaileak\nNeurrira egindako muntaia elektroi osagaien fabrikatzaileek Txinatik


Pegarrak leize 'sorginduan' | Bizigiro | Berria\nPegarrak leize 'sorginduan'\nBurdin Aroko hiru pegar aurkitu dituzte Ulizar mendiko kobazuloan. Akelarre gune eta gudarosteen gordeleku izan zela transmititu dute herritarrek ahoz aho.\nAnder Otaño, Xabier Arruti eta Joseba Urrutia Ulizarko kobazuloan lanean, Alfredo Moraza arkeologoaren begiradapean. LUIS JAUREGIALTZO / FOKU\nIzena duena badela esan ohi da. Areson (Nafarroa), aski ezaguna da Ulizar mendiko kobazuloa, ahoz aho transmititutakoa. Hala ere, orain gutxi arte, kobazulorik ez zegoen agerian. Sorginen akelarreak eta frantses gudarosteen istorioak gordetzen omen zituen kobazulo hark. Inguru hori bizitoki zela, horixe frogatu nahi izan zuten Burdina taldeko kideek. Lau urte daramatzate Ulizarren lanean, eta dagoneko kobazuloa ikusgarri da. Gainera, hainbat aurkikuntza egin dituzte. Azkenekoak, Burdin Aroko pegarrak, duela 3.000 urtekoak.\nLeitzarango historia eta kultur ondarea balioan jartzeko eta zabaltzeko taldea da Burdina, eta Aranzadi zientzia elkartearen laguntzarekin aritu dira Ulizarren lanean. Lau urteko lana izan da, eta, orain, ikusteko dago bigarren fase bati ekiterik izanen dioten. Joan den astean egin zituzten azken lanak Ulizarko kobazuloan. Dena bildu aurretik eman zituzten azalpenak: «Beti tradizioak egon dira. Bizitoki zahar baten gisa ikusi da hau, eta frogatu nahi izan ditugu honi lotuta dauden istorioak», azaldu du Alfredo Moraza Aranzadiko arkeologoak. Horretarako arakatu dira garai bateko baselizaren —suntsiturik dago— inguruak eta, «elementu nagusia», kobazuloa.\nSorginak eta inkisizioa, biak loturik omen daude kobazuloarekin. Diotenez, leize handia zen Ulizarkoa, nahiz eta orain ezin diren dimentsio osoak ikusi. Txapela eroria du, eta soilik gune bateraino induskatu dute. Dena den, handia dela baieztatu dute han lanean aritu direnek: «Orain ikusten denarekin alderatuta, garai hartan zena oso desberdina izango zen». Morazak azaldu duenez, Nafarroako mendialdean inkisizioak prozesu bat egin zuen, eta inguru haietan hainbat emakume atxilotu zituzten: Areson bederatzi, Leitzan hamabi, Gorritin sei, Azpirotzen zazpi, Uitzin bost, Lekunberrin hiru...\nProzesu horren froga idatziengatik jakin liteke kobazuloaren berri. 1576. urteko agiri batean Aresoko Katalina ageri da: inkisizioak sorgintzat jotzen du neskatila hori, eta kobazuloan bilkurak egiten zituztela dio. «Hemen atxilotutako emakumeak libre utzi zituzten», azaldu du arkeologoak. Izan ere, salatu zituzten neska gehienak adinez txikiak ziren, eta prozesuak bertan behera utzi zituzten.\nGarai hartan, bere ildotik kanpo geratzen ziren pertsonak bideratu nahi izan zituen Eliza katolikoak. Diotenez, kobazulo horretan akelarre handiak egiten zituzten, hirurehun lagun biltzerainokoak. Horregatik eraiki zuten baseliza haren gainean, inguru hori sorgindurik zegoelakoan. «Baselizak eraikitzea sorgindutako edo kutsatutako tokiak kristautzeko modua zen».\nKobazulo horretan ezusteko aurkikuntzak egin ditu Burdina taldeak, sorginkeriarekin deus ikustekorik ez dutenak: pegar puskak. Orotara, hiru pegar aurkitu dituzte. Morazak dio Burdin Arokoak direla, eta urte bukaerarako zehazten ahalko dutela gehiago arrasto horien data. «Beraz, pentsatzekoa da bizitoki gisa erabili zela», gehitu du. «Inguru honetan, seguruenik, artzainak biziko ziren. Pegarren puskak eta jandako animalien hezurrak aurkitu ditugu». Baliteke arrasto gehiago egotea, zaharragoak, baina arkeologoak uste du askoz ere zaharragoak ez liratekeela izanen.\nEz dira horiek Ulizarko kobazuloak gordetzen dituen istorio bakarrak. Areson hainbaten ahotik adi litezke Konbentzio Gerrako kontuak. Horiek ere piztu dute Burdina taldekoen jakin-mina. Kontua da hainbat bertsio kontatzen direla, eta ezin jakin zein den benetakoa, benetakorik baldin bada. «Batzuek esaten dute frantsesak ihesean ari zirela, hemen aterpea hartu zutela, eta koba lehertu zutela haiek barruan zirelarik. Beste batzuek diote hemen armak ezkutatu zituztela, eta, aurrerago, berriz armategi gisa ez erabiltzeko lehertu zutela kobazuloa», dio Morazak. Leherketa beti aipatzen da, hori bai.\nFrantsesak handik pasatu zirela jakina da. 1794an, Iruñetik ihesi, Areso erabat suntsitu zuten. «Eliza eta bi baserri geratu ziren. 80 baserri eta baseliza kiskali zituzten». Kobazuloan ez dute frantses gudarostearen arrastorik aurkitu, baina garai bateko baselizaren inguruetan bai: dozena erdi proiektil eta giza hezurrak. «Ez dakigu soldaduren bat lurperatuko ote zuten». Beste bertsio baten arabera, Napoleonen gerra bukatzean frantsesak ihesi —baina beste noranzkoan— hor ezkutatu ziren. «Kobazuloa aterpe gisa erabiltzea logikoa litzateke, toki egokia baita. Benetan lehertu zuten edo ez? Ez dakigu, baina tradizioa hor dago».\nHori izan da Burdina taldeak lau urte hauetan egindako lanaren emaitza. Tarte horretan, lau kanpaina egin dituzte bertan. Taldean 60 lagun badira ere, aurten laurekin aski zuten. Aurretik, hori bai, behar izan dutenean, aresoarrek lagundu diete. «Lan arkeologikoa egin dugu, lan fina: lurra atera eta zer dagoen ikusi», azaldu du Xabier Arruti Burdina taldeko kideak.\nEgindakoarekin kontent agertu da: «Gutxienez ari dira gauzak ateratzen. Guretzat, oso garrantzitsua da, ezer ez baduzu aurkitzen, etsitzen zarelako». Joseba Urrutia ere lanean aritu da: «Lan polita da. Ni ikasten ari naiz orain», azaldu du. «Zeramika bat aurkitzen genuenean, jo, nola jartzen ginen», gogoratu du. Ez da hori haien proiektu bakarra; esku artean dituzte garbitegiak, errotak, burdinolak...


ELKARRIZKETA ZIBILEKO MAHAIAK EUSKADIKO HIRUGARREN SEKTORE SOZIALA SUSTATZEKO ESTRATEGIAREN BATZORDEA ERATU DU\n2018ko Azaroak 30\nEtxebizitza, DBE, Gizarteratzeko plana, jorratutako beste gai batzuen artean\nEuskadiko Elkarrizketa Zibileko Mahaia da Eusko Jaurlaritzaren eta Euskadiko Hirugarren Sektore Sozialeko sareen arteko eztabaidarako organo gorena.\nMahai horrek atzo onartu zuen Hirugarren Sektore Soziala Sustatzeko Estrategiaren Jarraipenerako Batzordea eratzea.\nBatzorde horretan hartuko dute parte Eusko Jaurlaritzako hiru kidek eta sektore sozialaren hiru ordezkarik.\nSaioan izan ziren Mahaiako eta SAREEN SAREAko presidentea, Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburua, Gizarte Politiketako sailburuordea, Enplegu eta Gazteriako sailburuordea, Etxebizitza sailburuordea, Familia Politikako eta Aniztasuneko zuzendari eta Enplegu eta Gizarteratzeko zuzendari, sektore sozialeko sareetako ordezkariekin batera.\nAipatutako Estrategia horri jarraipena egiteko batzordea eratzea onartzeaz gain, jarraipena egin zioten laneko batzorde mistoen azken bi bilerei eta Diru-sarrerak bermatzeko eta gizarteratzeko Lege berrituaren inguruko eztabaida ere egin zuten.\nGai horren izapidetzeak egiteko, gobernu-koalizioa osatzen duten bi alderdiek Legebiltzarrean akordioren bat lortu behar dute oposizioko talderen batekin.\nEtxebizitza sailburuordeak Etxebizitzaren Gida Plana aurkeztu zuen.\nSektore sozialak eskatu zuen zabal dadila parte-hartzea Etxebizitzako Prestazio Ekonomikoaren dekretua prestatzeko prozesuan, behin betiko zirriborroa amaitu baino lehen.\nEuskadiko hiri nagusietako etxerik gabeko pertsonen azken zenbaketak dio igo egin dela kopurua aurreko urteetatik.\nDatu hori ikusita, Jaurlaritza eta Hirugarren Sektore Soziala bat datoz, eta esan dute, ahaleginak egiten ari diren udalerriei lagundu egin behar zaiela.\nEsan dute ere bai, baliabideak behar direla errealitate horri aurre egin eta aurten onartutako Etxerik Gabeko Pertsonen Euskal Estrategia datuek erakusten dizkiguten joeretara egokitzeko.\nEmakumeei arreta berezia eskaini behar zaie, zaurgarritasun handiagoa baitute.\nJaurlaritzak jakinarazi zuen, abenduan, lehendakaria buru izango duen ekitaldi bat egiteko asmoa dutela, Immigrazioaren aldeko Itun Soziala aurkezteko eta haren aldeko atxikipenak bilatzeko.\nProposamen irekia da eta gizartean eta erakundeetan adostasun partekatua bilatzea du helburu, hala, beste herrialde batzuetatik pertsonak etortzeak eskatzen duen eraldatze sozialaren prozesuari ondo aurre egiteko.\nHirugarren Sektore Sozialeko ordezkariek ere jaso dute prozesu horretan parte hartzeko gonbidapena.\nEuskadiko Elkarrizketa Zibileko Mahaia (MDCE, gaztelaniaz) da Eusko Jaurlaritzaren eta Euskadiko Hirugarren Sektore Sozialeko (TSSE, gaztelaniaz) sareen arteko eztabaidarako organo gorena eta Mahai horrek atzo onartu zuen TSSE Sustatzeko Estrategiaren Jarraipenerako Batzordea eratzea. Batzorde horretan hartuko dute parte Eusko Jaurlaritzako hiru kidek eta sektore sozialaren hiru ordezkarik.\nSaioan izan ziren MDCEko eta SAREEN SAREAko presidente Pablo Gonzalez, Enplegu eta Gizarte Politiketako sailburu Beatriz Artolazabal, Gizarte Politiketako sailburuorde Lide Amilibia, Enplegu eta Gazteriako sailburuorde Marcos Muro, Etxebizitza sailburuorde Pedro Javier Jauregi, Familia Politikako eta Aniztasuneko zuzendari Ernesto Sainz eta Enplegu eta Gizarteratzeko zuzendari Amaia Arteaga, sektore sozialeko sareetako ordezkariekin batera.\nAipatutako Estrategia horri jarraipena egiteko batzordea eratzea onartzeaz gain, jarraipena egin zioten laneko batzorde mistoen azken bi bilerei eta Diru-sarrerak bermatzeko eta gizarteratzeko Lege berrituaren inguruko eztabaida ere egin zuten. Gai horren izapidetzeak egiteko, gobernu-koalizioa osatzen duten bi alderdiek Legebiltzarrean akordioren bat lortu behar dute oposizioko talderen batekin.\nEtxebizitza sailburuordeak Etxebizitzaren Gida Plana aurkeztu zuen. Sektore sozialak eskatu zuen zabal dadila parte-hartzea Etxebizitzako Prestazio Ekonomikoaren dekretua prestatzeko prozesuan, behin betiko zirriborroa amaitu baino lehen.\nEuskadiko hiri nagusietako etxerik gabeko pertsonen azken zenbaketak dio igo egin dela kopurua aurreko urteetatik eta hori ikusita, Jaurlaritza eta TSSE bat datoz, eta esan dute, ahaleginak egiten ari diren udalerriei lagundu egin behar zaiela eta baliabideak behar direla errealitate horri aurre egin eta aurten onartutako Etxerik Gabeko Pertsonen Euskal Estrategia datuek erakusten dizkiguten joeretara egokitzeko. Emakumeei arreta berezia eskaini behar zaie, zaurgarritasun handiagoa baitute.\nJaurlaritzak jakinarazi zuen, abenduan, lehendakaria buru izango duen ekitaldi bat egiteko asmoa dutela, Immigrazioaren aldeko Itun Soziala aurkezteko eta haren aldeko atxikipenak bilatzeko. Proposamen irekia da eta gizartean eta erakundeetan adostasun partekatua bilatzea du helburu, hala, beste herrialde batzuetatik pertsonak etortzeak eskatzen duen eraldatze sozialaren prozesuari ondo aurre egiteko. TSSEko ordezkariek ere jaso dute prozesu horretan parte hartzeko gonbidapena.


Ikastaroa: Euskalgintza eta Ekonomia Soziala (II. Topaketa): Ekonomia sozialaren tresnak euskalgintzaren erronkei aurre egiteko – OVES-GEEB\nIkastaroa: Euskalgintza eta Ekonomia Soziala (II. Topaketa): Ekonomia sozialaren tresnak euskalgintzaren erronkei aurre egiteko\n15 ekaina, 2021 | Kategoriarik gabe\nUneko orria Ikastaroa: Euskalgintza eta Ekonomia Soziala (II. ...\nGEZKI Institutuak, UEU eta Euskalgintzaren Kontseiluarekin batera, “Euskalgintza eta Ekonomia Soziala (II. Topaketa): Ekonomia sozialaren tresnak euskalgintzaren erronkei aurre egiteko” ikastaroa antolatu dute ekainak 28rako Iruñean.\n2019ko UEUren Udako Ikastaroetan, GEZKI Institutuak, UEUrekin eta Ikastolen Elkartearekin elkarlanean, “Ikastolak eta Kooperatibismoa (I. Topaketa)” izeneko saioa antolatu zuen, Eibarren. Bi urte igaro dira eta orduan zabaldutako ildoari heldu nahi diote berriz ere: “Euskalgintza eta Ekonomia Soziala” izeneko topaketak antolatu nahi dituzte aurten, GEZKIren eta UEUren arteko elkarlanari Euskalgintzaren Kontseiluaren parte hartzea gehituz eta #ElkarEkin leloari jarraipena emanez.\nTopaketa honen bitartez, Euskararen eta euskal kulturaren aldeko herri-mugimenduen esperientzia aztertuko dute, Ekonomia Sozialaren ikuspegitik. Euskalgintzako erakundeak publiko-pribatu dikotomiatik harago kokatzen diren subjektuak dira. Izaera komunitario nabaria dute, partehartzailea eta beraz, Ekonomia Sozialaren kontzeptuarekin bat egin dezakete. Topaketa honen azken helburua, erakundeon bilgunea izateaz gain, Euskalgintzak egun dituen erronkak mahai gainean jarri eta erronka horiei irtenbidea bilatzeko ekonomia sozialaren praktika ezberdinek eman ditzaketen aukerak aztertzea da.\nTopaketa honek hiru zati edo bloke nagusi izango ditu: aurkezpena eta kontzeptuen lanketa, esperientzian azterketa eta bukatzeko, Euskalgintzako erronkei buruzko eztabaida.\nLehen blokean, topaketen nondik norakoak aurkeztuko dituzte antolatzaileek, landu nahi duten gaiaren inguruan UEUk, GEZKIk eta Kontseiluak dituzten ikuspegiak mahai gainean jarriz. Horrez gain, hiru hitzaldi “kontzeptual” izango dira lehen bloke honetan, Euskalgintzaren eta Ekonomia Sozialaren arteko lotura zehazteko asmoarekin: “Ekonomia sozialaren norabidea euskalgintzaren bidegurutzetan” (GEZKI); “Hirugarren olatu kooperatiboaz: 70. hamarkadako iraultza kulturala Euskal Herrian” (OLATUKOOP); “Berrikuntza soziala” (Elhuyar).\nBigarren blokean, Euskalgintzako zenbait esperientzia aztertuko dituzte, elkarrizketen bitartez, Ekonomia Sozialeko antolaketa moduak sektore desberdinetan lantzeko: Hedabideak, eskualde garapena eta eraldaketa zein berrikuntza alorretan.\nHirugarren blokean, mahai-inguru bat antolatu dute, Ekonomia Sozialak Euskalgintzako erronkei aurre egiteko dituen estrategien inguruan. Hiru alor landuko dituzte: lana duindu, interkooperazioa landu eta komunitatea sendotu.\nUEUren 49. Udako Ikastaroetan izena emateko epea zabalik da.\n« Euskadiko Gizarteratzeari buruzko I. Jardunaldia\nREAS Red de Redesek sortu zeneko 25. urteurrenean egindako jardueren balantzea egin du »


Osasuna - UNRWA - Agencia de la ONU para refugiados palestinos\nErrefuxiatuen osasungintza eta osasuna Agentziaren lanaren funtsezko zutabeak dira. UNRWAk oinarrizko osasun-zerbitzuak eskaintzen ditu, eta palestinar errefuxiatuei bizi-ingurune osasuntsua emateko ardura du. Agentziaren lehen mailako arreta-zentroen eta klinika mugikorren sarea da arreta prebentiboko eta medikuntza orokor eta espezializatuko zerbitzuen oinarria, eta bizitzako etapa bakoitzera egokitzen da.\nBost milioi pertsonatik gora artatzea, bost eremu geografikotan banatuta, 143 osasun-zentrorekin eta 3.000 pertsonatik gorako osasun-langileekin, eguneroko erronka da UNRWArentzat.\nORAIN ARTE LORTUTAKO GUZTIARI EUSTEA\nZazpi hamarkada baino gehiagoan, UNRWAk nabarmen hobetu du errefuxiatuen osasuna. Txertoekin prebenitu daitezkeen gaixotasunak eta bestelako afekzio kutsakorrak ia erabat desagerrarazi dira, eta jaioberrien, haurren eta amen heriotza-tasak behera egin du neurri handi batean. Gaur egun, jaio aurreko arreta jasotzen jarraitzen dute 145.000 emakume errefuxiatuk.\nLorpen horiek gorabehera, etengabeko erronkak ditugu aurretik, bereziki Sirian, Libanon eta Palestinako lurralde okupatuan. Errefuxiatuen kopurua gora egiten ari da, eta baita gaixotasun ez kutsagarrien kasuak ere, hala nola hipertentsioa, diabetesa, gizentasuna edo minbizia. Egoera horrek osasun-kostu globalak etengabe handitzea dakar ezinbestean.\nLAGUNTZA PSIKOLOGIKOA GAZAKO HAURREI\nGazan, eraso armatuak etengabeak dira azken hamarkadetan. Alde batetik, Israelen erasoaldiak daude (erregulartasunez gertatzen dira eta indarkeria suntsitzailea zabaltzen dute, hala nola 2014an, ‘Hegi Babesgarria’ operazioan); bestetik, fakzio armatuen arteko barne liskarrak.\nBonbardaketen mehatxupean bizitzeak, indarkeria-giro etengabean, eta etorkizunari buruzko ziurgabetasun-sentimenduak hankaz gora jarri dute inguru horretako biztanleria zibilaren bizitza. Gatazkak eragindako estresaren ondoriozko traumetan espezializatutako laguntza psikologikoko zerbitzuak jasotzeko beharrak gora egin du modu dramatikoan azken urteotan. Eta horren eragin psikiko-emozionala bereziki gogorra da eskola adinean dauden haurrentzat.\nHaurrak dira kolektibo ahulena eta eraso armatuek gehien kolpatzen dutena. Estres fisiko eta psikologiko handia dute, indarkeria jarraituaren ondorioek eragindakoa: etxeak suntsitzea, pertsonen joan-etorri masiboak, senideen heriotza… Errealitate horrek erabat suntsi dezake txikienen oreka emozionala.


Zergatik ez gara elkarlanean aritzen?\nHome » Euskadiko Gazte Kontseilua » Zergatik ez gara elkarlanean aritzen?\t»\n7 Mar, 2012 Euskadiko Gazte Kontseilua, Gazteria, Iritzia\nGuillermo Aranzabal, Alvaro Goñi, Arri Zulaika eta Joseba Bello sinatuta\nUrteroko Euskadiko Gazte Kontseiluaren asanblada asteburu honetan ospatuko da, martxoak 10. Aurreko urteetan bezala, historia gehiago edo gutxiago dugun erakunde ezberdinetako ordezkariok elkartu egingo gara kontseiluko batzar honetan.\nGaraiak asko zein gutxi alda daitezke, baina inori ez zaio ahaztuko azken urteetan heldutako aldaketa politikoen zurrunbilo hauekin nabari ahal izan diren aldaketak gogor eutsi dion gizarte baten lanarengatik etorri izan direla. Eta bereziki bere eragile nagusiengatik, gazteria, urteetan zehar gogor ekin diona. Ez gara okertuko. Euskal Herriko gazteek izan eta izaten ari dira itsasontzi hau abian mantentzeaz arduratzen ari direnak, itsasontzi hau lan egiten mantendu dezan; eta ez izan zalantzarik, gazteria bere lanean jarraituko du, ardatz politiko esterilak inposatu nahi diguten gazteei zuzendutako politikak baino urrunago doan espazio bat eraikitzeko, zeinetan gazteok parte hartze zuzenago eta justuago bat praktikan jar izango dugun.\nAzken honengatik, EGKren asanblada honen aurrean Gazte Abertzaleaketik elkarlanerako espazioen garapenean eta Euskal Herriko lurralde ezberdinen arteko elkarlanean sinesten dugu. Ulergaitza da gaur egun organismo baten barruan, Euskal Herriko gazte guztien sentsibilitate eta ideiak batzen dituen kontseilurik ez egotea. Hainbatetan ikusi ahal izan den bezala, herrialdeak banatzen dituzten diferentzia administratiboak alde batera utzita, Pirineoetako alde bietan aurki ditzakegun gazte ezberdinen elkartasuna, edo Altsasun dagoen osina sinestarazi nahi diguten baino harago , interesgarria izango litzateke Nafarroako eta Iparraldeko gazteriarekin elkarlanerako mekanismoak planteatzea, sistema neoliberalean gertatzen ari diren mugimenduen aurrean talde justu eta solidario bat eratzeko. Argi eta garbi esan behar dugu: gazteriaren parte hartzea funtsezkoa da, dibertsitatea eta kulturaren bidez sozializazioari bidea irekitzen dio, gizarte baketsu eta justu baten eraketan lagunduz. Zergatik ez dugu gure inguru kulturaleko beste lurraldeekin elkarlanerako organismo baten osaketa aukeratzen?\nHausnarketa honetan oinarriturik, Gazte Abertzaleaketik xede amankomunak dituzten lurraldeen arteko kontseilu baten eraketan sinesten dugu, era eraginkor batean Euskal Herriko erakundeek duten antolatzeko behar nazionalari aurre egiteko, era solidario batean estatu baketsu baterantz lan egiteko, irekia eta independentea.\nEz litzateke saiatzen den lehen aldia izango, baina oraingoa inoiz izandako egoera pribilegiatuena dugu. Euskal Herriko Gazte Kontseilu berria, gazteentzat nahi handia izateaz gain, bide berriak garatzeko aukera da, zeinetan lurralde guztietako gazteria eztabaidatzeko, hausnartzeko eta, bereziki, gazteriaren gainean dagoen krisiaren betiereko itzalarekin amaitzeko aukerak proposatzeko aukera duen.


100 buletina: Gizarte Ekonomiaren bilakaerari gainbegirada – OVES-GEEB\nUneko orria 100 buletina: Gizarte Ekonomiaren bilakaerari gain...\n2009ko uztailan behatokiak bere lehen buletina jaulki zuen. Gizarte Ekonomiaren inguruan albiste izan zirenak jaso eta Sektorea osatzen duten errealitate ezberdinek batak bestearen berri izateko eta elkarlana sustatzeko ahaleginean lehen pausuak ematen ziren.\nLehen ale horretan albiste izan zen bat ekarri nahi izan dugu gaurkora. “Azterlan batek ezagutzera eman du ezgaitasuna duten hiru pertsonatik batek lan egiten duela soilik” zioen izenburuak. EHLABEk bultzatu eta GEZKI eta CIRIEC Institutuek burututako azterlanak 2006 urteko datuak zituen oinarri. Orduan, 60.000 pertsona zeuden lanerako adinean eta 20.000 lanean. 2014ko datuen arabera, 64.400 pertsona ziren lanerako adinean zeudenak eta horietatik 25.423 pertsonak egiten zuen lan enpresaren batean, hau da, %39,5ak. Urte zalapartatsuak izan arren gizartean, enpleguari eustea lortu dute sektoreko erakundeek, bai eta zertxobait hobetu ere.\nFamiliako gainontzeko kide-erakundeek bilakaera ezberdina izan dute urte hauetan zehar.\nKrisi garaia gogorra izan da EAE-ko kooperatibentzat. Mondragon Korporazioko ikurra zenaren jausiak, sistema kolokan jarri eta kooperatibagintzaren erroetan dauden baloreekiko koherentziak duen garrantzia islatu zuen, etapa berri bati hasiera emanez. Hala ere, egoera zailei aurre egiteko indarra badutela erakutsi dute, urte hauetan lanpostuek kooperatibetan bilakaera positiboa izan baitute: 2009an 55.121 pertsonek egiten zuten lan hiru Lurralde Historikoetako kooperatibetan eta 2016ko abenduaren 31an 57.815 pertsonek.\nHonetaz gain, aipatzekoa da 2016ko maiatzean Gobernu kontseiluak Kooperatiben euskal legearen aurreproiektua onartu zuela, emango den hurrengo urratsa Legebiltzarrean eztabaidatzea delarik. Testu berri honen helburu nagusia, segurtasun juridikoa areagotzea izango da kooperatiba-sozietateen barne nahiz kanpo harremanetan.\nEuskadiko Lan Sozietateen bilakaerari dagokionez, 2009an 11.444 pertsonek egiten zuten lan entitate mota hauetan, eta 2016an berriz, 6.876 pertsonek. Tamalez, enpleguaren kopurua nabarmen jaitsi da, hala ere, 2016ko datuak positiboak izan dira, EAE-ko Lan Sozietateetan enpleguak %2,95eko igoera izan baitu aurreko urtearekin alderatuz (Espainia mailan, berriz, %1eko igoera). Bestalde, erakundeon eskakizunei jarraiki, 2015 urtean Lan Sozietateen Lege berria onartu zen, garai berrietara egokitzeko pausu esanguratsua izan delarik.\nGizarteratze enpresei dagokienez, 2009tik 2015ra enpleguan izandako bilakaera positiboa izan da, 2009an gizarteratze prozesuan zeuden 365 pertsonek egiten zuten lan entitate mota hauetan, eta 2015ean 387 pertsonek. Krisi garaia gogorra izan arren, gure erkidegoko gizarteratze enpresek enplegua mantentzea lortu dute.\nEuskal Autonomia Erkidegoko Elkarte eta Fundazioetako enpleguaren inguruko datuak ere positiboak dira. 2010ean 12.448 pertsonek egiten zuten lan entitate hauetan, eta 2014an 14.075 langile zeuden. 2016 urtea garrantzitsua izan da, bereziki fundazioentzako, EAEko Fundazioen Legea onartu baitzen; arau berri honek segurtasun juridiko handiagoa ematen die eta entitate mota hauen sorrerarako eskubidea indartzen du.\nKreditu Kooperatibetako enpleguaren bilakaerari dagokionez, 2009an 2.395 langile ziren, eta 2015an, berriz, 2.116 langile. Zazpi urte hauetan zehar, langile kopurua bulego kopuruarekin batera, gradualki jaitsi da, tartean egon den fusioa (Ipar Kutxa eta Euskadiko Kutxaren artean) dela eta, hein handi batean. Bestalde, Oinarri Elkarrekiko Berme-Elkarteko enpleguaren datuak onak dira, urte hauetan langile kopurua mantendu bai dute: 2009an 19 langile ziren eta 2015ean 20. Ikusteko dago Elkargi eta Oinarriren arteko fusioak Sektorean duen eragina.\nEuskadiko Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeek (BGAE) bilakaera aipagarria izan dute lanpostuei dagokienez. Izan ere 2009an 85 langile izatetik 2015 urtean 101 langile izatera pasa dira.\nEraldaketarako Nekazal Erakundeek (ENE) eta Arrantzale Kofradiek urte latzak jasan dituzte krisiaren eraginez eta enpleguak izan duen bilakaeran nabarmen igarri da. Erakundeon inguruko datuak urriak dira, baina aztertutako datuen arabera enplegu kopurua jaitsiz joan da eta 2014an ENEetan 239 pertsonek egiten zuten lan eta Arrantzale Kofradietan 68k.\nGizarte Ekonomiaren familiaren barnean eboluzio ezberdinak eman dira, halabeharrez, erakunde mota eta jarduera ezberdinak biltzen dituen Sektorea baita. Hala ere eta orokorrean, krisi urte latz hauetan irmo eusteko gai izan dira, gainontzeko enpresa kapitalista-tradizionalen aldean. Horren isla da, Gizarte Ekonomiako erakundeen lanpostuen garrantzia EAE-ko enplegu totalean handiagotu egin dela 2009 – 2015 epealdian, adibidez.\nAne Etxebarria Rubio – OVES/GEEB\nAratz Soto Gorrotxategi – OVES/GEEB