Iñaki Jimenez: "Denboraldia hasi aurretik ez genuen bosgarren partidara begiratzen, baina orain seigarrena irabazi nahi dugu" - Uztarria (Azpeitia)\n2019ko urr. 17a, 10:06\nIraurgi Saskibaloiko gizonen lehen taldeak, Juaristi ISBk, bikain hasi du 2019-2020 denboraldia, Zilarrezko LEB Ligan. Azpeitiko eta Azkoitiko taldeak bostetik bost jardunaldi irabazi ditu, eta sailkapenaren buruan da. Iñaki Jimenez (Donostia, 1984) da taldearen entrenatzailea sasoi berria hasi zenetik, eta hankak lurrean baditu ere, "oso gustura" da taldearekin eta jokalariak egiten ari diren lanarekin. Donostiarrarekin hitz egin du Uztarria.eus-ek.\nIñaki Jimenez. Ikusi haundiago | Argazki originala\nHamabi jokalarira arteko taldeak osa ditzakegu, baina gurea hamarrekoa da. Hori ona da lehiari begira, denek izango dutelako jokatzeko aukera. Aldiz, lesioak baldin badaude tartean, baditu mugak kopuru horrek, batez ere, entrenamenduei dagokienez: bost lagunek beste bosten kontra ezin dute jokatu partidarik entrenamendu saioetan. Halere, harrobiko Manex Ansorregik eta Mikel Ibargurenek ere gurekin entrenatzen dute.\nNahi genuen, baina espero... ez dakit halakorik espero daitekeen. Denboraldia hasi aurretik ez genuen bosgarren partidara begiratzen, baina orain seigarrena irabazi nahi dugu. Bagenekien denboraldi-aurrean txukun ari ginela jokatzen, partida denetan izan ginen lehiakorrak, eta horrek konfiantza puntu bat eman zigun. Gero, liga ere ondo hasi genuen.\nOrekatua dela uste dut. Bost euskaldun ditugu taldean, eta hori oso garrantzitsua da taldea klubarekin identifikatzeko; Zilarrezko LEB Ligako talde askotan jokalari denak kanpotarrak dira. Gurean bost dira Euskal Herritik kanpoko jokalariak, eta oso ondo egokitu dira taldera. Gainera, horietako bi ISBn aritu ziren aurreko denboraldian ere. Kanpotik etorri diren jokalari berriak ondo integratu dira taldean; Ibon Guridi berria da, baina inork baino hobeto ezagutzen du taldea, eta Ierai Aizpitartek bi urte zeramatzan taldearekin entrenatzen. Denak dira garrantzitsuak, eta denak ari dira parte hartzen.\nHoriek dira halako taldeei zentzua ematen dietenak. Ez balego etxeko jokalaririk, taldeek askoz ere zentzu gutxiago izango lukete, bai jasangarritasun aldetik, bai identifikazioari dagokionez. Herritarrak taldearen partidetara joatera bultzarazteko, aldea da etxeko jokalariak izatea, baita klubeko ume pila horri erreferenteak sortzeko ere. Etxeko jokalariekin gutxieneko batzuk betetzeak ezinbestekoa izan behar luke halako klubetan.\nAzken partidan minutu gutxi jokatu zituen Ieraik, Navarra taldea gu baino askoz gehiago zelako fisikoki. Oso gaztea da, seniorretan bi urte daramatza, eta oraindik ibilbide izugarria du egiteko. Azken partidan minutu gutxi izan bazituen ere, hurrengoetan izango du jokatzeko aukera. Konfiantza osoa daukat berarengan; astean zehar oso ondo entrenatzen du. Guridi eta biak oso garrantzitsuak dira taldean, eta hala izango dira.\nOrekatua da taldea, minutuak jokalari denen artean bana ditzakegu. Aurkariek hala esan izan digute, harriduraz: "Denek jokatzen dute, eta denek saskira dezakete". Eta hala da, bai. Badakigu gure saskiratzaile onenak Spencer eta Jajvaughn direla, baina beste denek ere sortzen dute arriskua. Gainera, defentsan talde sendoa ari gara izaten, ez gara puntu asko jokatzen ari. Taldea orekatua izateak ahalbidetzen du jokalari guztiak minutu gutxiago jokatuta iristea partidaren amaierara; beste talde batzuetako hainbat jokalari nekatuta iristen dira.\nAhulguneak, berriz... Ez ditugu bilatuko... [barrez]. Ez, ez, bilatuko ditugu ahulguneak, beti ere hobetzeko. Gure ahulgunea izan daiteke, agian, taldean jokalari gutxi ditugula, eta lesioak sortzen badira, arazoak izan ditzakegula entrenatzeko. Dena den, orokorrean oso pozik gaude taldearekin.\nOrain arte aurkari izan ditugun taldeak sailkapeneko bosgarren edo seigarren postutik behera daude. Goragoko postuetan dauden taldeen kontra jokatzea falta zaigu. Horren kontziente gara, eta badakigu une txarrak ere iritsiko direla. Dena den, bostetik bost partida irabazteak koltxoia sortzen laguntzen du, eta une txarrak iristen direnean, gauzak ondo egiteko gai garela jakiteko ere balio du.\nOrain modan dagoen esaldia esango dut: partidaz partida joatea [barrez]. Helburua da lehen fasean goiko taldera sailkatzea, horrela mailari eustea bermatuko genukeelako. Lehen fasea ari gara jokatzen orain, eta bukatzean, seina talde sailkatuko dira igoera edo jaitsiera faseetara; horiei beste ligaxkako seina talde gehituko zaizkie.


“Hiru zutabe: egonkortasuna, hezkuntza eta kohesioa”. Amatiño\nHemen zaude: Sarrera » Albisteak » “Hiru zutabe: egonkortasuna, hezkuntza eta kohesioa”\nGizarteek aurrera egiten dute “egonkortasuna dagoenean, oinarrizko hezkuntza bikaina denean eta kohesioa dagoenean” adierazi du Emiliano Lopez Atxurra Petronorren presidenteak.\nPetronorren presidentearen hitzetan “Next Generation EU funtsa eskuratuta, edo eskuratu gabe, gure ekonomiaren eraldaketaren erronkari aurre egin behar diogu, industria-oinarri sendoen gainean eta Europako balio-katearen barruan. Horixe dugu gainditu beharreko erronka, egungo ongizate-estandarrei eutsi nahi baldin badiegu”.\nPetronorreko presidenteak uste du funtsek “sistema teknologiko industrial sendo eta lehiakorra” lortzen lagundu behar dutela 2030era begira, eta “ez dagoela indarrik sektore publiko eraginkorrik gabe”.\nGainera, gaineratu du gizarteek aurrera egin ohi dutela “egonkortasuna dagoenean, oinarrizko hezkuntza bikaina denean eta kohesioa dagoenean”.


Eskuz edo ontzi-garbigailuz garbitzea, zer da merkeagoa? | Consumer\nEskuz edo ontzi-garbigailuz garbitzea, zer da merkeagoa?\nZenbait ikerketak friegapatoen ura eta energia aurreztea bermatzen dute, baina ez datoz bat ez datozen ahotsak.\nEgilea: Blanca Álvarez 2016-ko otsailak 15\nEspainian 576.000 ontzi-garbigailu erosten dira urtero, Etxetresna Elektrikoen Fabrikatzaile eta Inportatzaileen Elkarte Nazionalaren datuen arabera. Plater, mahai-tresna eta sukaldeko gainerako tresnak garbitzean denbora eta dirua aurreztea izango da tresna honen helburua. Canal Isabel II.ak egindako azterketak berretsi egiten dute: erabileraegunean 30,6 litro ur aurrezten dira. Hala ere, kontrako iritziak daude. Besteak beste, Toni Lodeiro da kontsumo arduratsuan aditua: “Platerak iturria irekita utzi gabe garbitzen baditugu, ur hotza edo epela erabiliz, eskuz garbitzea merezi du”. Orduan, zer da teknikoagoa? Artikulu honetan bi jarrerak azaltzen dira.\nMerkeagoa da ontzi-garbigailua erabiltzea?\nPlater-garbigailuan platerak, edalontziak eta mahai-tresnak garbitzen badira, gehiago aurrezten da? Bonneko Unibertsitateko zientzialarien arabera (Alemania), bai. Ikerketan jasotzen denez, Europako herrialde guztietan azterturiko ontzi-garbigailu modernoek eskuz garbitzean baino ur eta energia gutxiago erabiltzen dute. Eta, gainera, emaitzak higienikoagoak dira! Fregapatoak batez beste 10 litro ur erabiltzen ditu garbitzeagatik, eta plater-kopuru bera garbitzeak 10 eta 20 aldiz ur gehiago gastatzen du.\nIldo berean, Isabel II.aren kanaleko ikerketa bat egin da, eta horrek adierazten du egunero 30,6 litro ur aurreztu daitezkeela eskuz garbitzen denean. Gainera, litro horietatik 27,4 ur berokoak dira, eta, beraz, energia-kontsumoa ere murrizten da.\nIrudia: Andrea Castelli\nOntzi-garbigailua erabiltzean gehiago gastatzen dela pentsarazten duen arazoa da beti ez dela aplikatzen garbiketa-programa egokia. Fregapatoen kontsumo gehiena ura berotzeko erabiltzen da. Iraupen luzeko programa batek ur gehiago berotuko du eta, ondorioz, elektrizitate gehiago gastatuko du. Hori dela eta, tresna zikinak ur hotzarekin garbitu aurretik, programa laburragoak eta eraginkorragoak erabili ahal izango dira.\nGainera, batzuetan, ontzi-garbigailua martxan jartzen da, erabat beteta ez dagoena. Akats larria! Jakina da karga ertaineko bi garbiketek karga osoko batek baino energia gehiago kontsumitzen dutela.\nEta garrantzi handia du aukeratutako ereduak ere. Merkatuan oso gailu eraginkorrak daude, eta horiek automatikoki detektatzen dituzte baxeraren zikinkeria-maila, eta zehazten dute zorrotaden intentsitate-maila, tenperatura-gradua eta eraginkortasun maximoa lortzeko behar diren argitasun-maila.\nNoiz da merkeagoa eskuz garbitzea?\nDena ez da ontzi-garbigailuari lausotzen, eta eskuz garbitzen denean aurrezten da. Badira, besteak beste, baieztapen hauek interesatzen zaizkienak (etxetresna elektrikoen edo elektrikoen enpresa fabrikatzaileek, besteak beste).\nBesteak beste, Toni Lodeiro, kontsumo arduratsuan aditua eta ‘Consumo menos, vivir mejor’ liburuaren egilea. Friegapatoak aurrezteko teoria desmuntatzen du. Loiolanek esan duenez, “ontzi-garbigailuak ur eta energia gehiago gastatzen du, aparatuak beti beroan labatzen duelako, eta eskuz garbitu edo epeldu dezakegu”.\nGainera, ontzi-garbigailuak energia gehien kontsumitzen duen etxetresna elektrikoetako bat da (etxeko gastu elektrikoaren %1 inguru), eta horri gehitu behar zaio detergentearena eta gatz espezifikoena, bai eta antikalala eta distira-emailea ere, ez baitira produktu merkeak.\nBeste arrazoi bat da makina horietan ezin dela zurezko ezer sartu (taulak, mahai-tresnak, etab.), zartatu egiten baitira hautsi arte. Halaber, sarritan izaten da eltzekari edo zartagin batzuek erdi etxetresna elektrikoa okupatzea, eta, ahal den karga txikienarekin jartzean, gehiago gastatzen da ontzi horiek eskuz garbitzean baino.\nErantsitako beste gastu batzuei dagokienez, Lodeiroren arabera, “aparatuaren zorro ekologikoa” kontabilizatu beharko litzateke, hau da, erabilitako lehengaiak eta energia, hau da, fabrikazioaren, banaketaren eta merkaturatzearen inpaktu ekonomikoa, soziala eta ingurumenekoa, etxetresna elektrikoaren bizitzarekin lotutako hondakinen banaketa eta tratamendua.\nDenbora aurrezteari dagokionez, batzuetan gutxiago garbitzen da baxera eskuz, eta ontzi-garbigailua garbitu arte itxaron behar da (erabat kargatzen ez bada oso garestia ateratzen da). Loiolanek ere, ustez ontzi-garbigailua aurrezten duen denborari eta lanari, erosteko orduak deskontatu beharko liratekeela gaineratu du (zer modelo erosi, dendara aukeratu, instalatu, instalatu…). eta dirua irabazteko, konponketak eta faktura elektrikoaren igoera!\nNola garbitu eskuz eta benetan aurreztu?\nArgudio horiek kontuan hartzen badira eta baxera eskuz garbitu nahi bada, aholku horiek erabil daitezke ura eta energia aurrezteko eta ingurumena errespetatzen eta babesten den aldi berean:\nIreki txorrotak behar den presioarekin eta itxi xaboia ematen den bitartean. Uraren presioa pixka bat murriztu daiteke pasoko giltza doituz edo txorrotetan emari-murriztaileak jarriz (oso merkeak dira, edozein burdindegitan saltzen dira eta uraren erdia erabiltzen bada, presio-sentsazio bera izaten da).\nEz nahasi, lana, ura eta xaboia aurrezteko, oso zikin dauden ur bat soilik eman behar duten ontziak.\nHoditerietan auto-ilarak minimizatzeko eta urak arazteko, sareta bat jar daiteke harraskaren hustubidean, hondarrik gera ez dadin.\nMahai-tresnetan eta plateretan itsatsita dauden hondakinak eta gantza zakarrontzira bota daitezke, paper erabiliarekin.\nBaxera zikina, berriz, beroan igurztea errazagoa da, hondakinak hoztu eta lehortu baino lehen. Zikinkeria zaila bada, hobe da katiluak uretan uztea.\nPlaterak garbitzeko ura jaso daiteke, ez gehiegi berotu eta bainuan berrerabili, zisternatik bota beharrean.\naurrezki aurrezteko trikimailuak elektrizitate-aurrezpen energia energia aurreztea energia-kontsumoa etxeko ekonomia\nFamiliaren aurrekontu onaren bost gakoak\nIkasi dirua nola aurreztu: 9 metodo eraginkor


“Ez dira konturatzen kalean zer pasatzen ari den” - Plaentxia.eus\nPlaentxia.eus 2018-06-23 20:23\n“Gaur ez ditut ja berbak aurkitzen ezer adierazteko. Gaur beste emakume bat eraila, atzo tipo horien askatasuna…Ez dira konturatzen kalean zer pasatzen ari den. Ze kalean hauxe ari da pasatzen, kalean jende guztia gaude kontra, baina ez dira enteratzen zein den herritarron nahia”, berba horiekin eta bertaratutakoei eskerrak emanez eman dio amaiera elkarretaratze zaratatsuari Olatz Sebalek, Korner Morea elkarteko ordezkariak.\nBertan zeuden herritarrek txalo artean babestu dute hark esandakoa. Herritarrek, zein politikariek. Izan ere, Deba Eskualdeko Koordinadora Feministak deitutako elkarretaratzean herritarrekin batera egon dira Soraluzeko Udalean ordezkaritza duten zinegotzi ia guztiak ere.\nHerritarren artean, berriz, nabarmena izan da elkarretaratzean elkartu den aniztasuna. Kopurua bera ere esanguratsua izateaz aparte (270 bat lagunek parte hartu du), adin, sexu, lanbide eta pentsaera guztietako herritarrek bat egin dute, gaurko protestarekin.\nPlaentxia.eus 2018 eka 22 Soraluze\nNabarmena izan da Deba Eskualdeko Koordinadora Feministak deitutako elkarretaratzeak erakutsi duen aniztasuna eta batasuna. Kopurua bera ere esangu...


Joseba Intxausti: «Mirari bat da garai batetik hona Euskal Herrian gertatu dena»\nJoseba Intxausti (Zaldi Ero argazkia)\n"Joseba Intxaustik zerbitzuko lanean jardun du bizitza osoan, euskal kulturaren alde. Ez da gizon ageria. Isilik jardun du urte askoan, inurri, hotsik atera gabe. Arantzazun ditu zainak eta komentutik kanpora enbor eta adarrak. Jakin, UZEI, Kulturaren aldeko Euskal Fundazioa... euskara eta Euskal Herria ardatz hartu eta eginahalean saiatu da. Egindako lanaren aitortza jaso zuen iaz, Euskaltzaindiak Ohorezko euskaltzain izendaturik. Eta egindako lanaren aitortza jaso du maiatzaren 7an ere, Bilbon, Mendebalde Kultura Alkartearen jardunaldien barruan. Adiskide bat izan zuen ondoan, omen egiten. Guri elkarrizketan lagundu digun lagun bera, Paulo Agirrebaltzategi". Hona Miel A. Elustondok Argiaren 1990. alean Joseba Intxaustiri egindako elkarrizketa.\nMiel Anjel Elustondo/Donostia. Ohorezko euskaltzain izendatu zintuzten iaz eta orain, berriz, omen egingo dizu Mendebalde Kultura Alkarteak. Ze esan nahi dizute ohoreok? Ze tenplerekin jaso dituzu?\nPoz ematen du zuk maite duzun inguruak, euskal munduak, aitorpen bat edo estimu bat agertzeak. Hori da lehenengo sentimendua. Bigarrena da norbera pasadizoko zerbait dela, hau da, aurretik izan genituenak eta batez ere gu baino gazteago den belaunaldiak badakarrela segida ikustea benetako poza da. Belaun-ibilera horren barruan, zerbitzu onartu eta nolabait estimatu bat eman duzula jakitea pozgarri gertatzen da. Eta eskerrak zor dizkiet, noski, "mendebaldarrei".\n1936an Seguran jaioa. Gerra urtea. Eta dio esaera zaharrak: "Baldin bada gerra, izango dira eza eta herra"... Eta beste bat ere ekarri nahiko nuke gogora: "Gerrak, txar guztiak ekarri, on guztiak eraman"...\nBai, gerrarekin jaio nintzen. Gerra lehertu eta 11 egun geroago. Ume nintzelarik, ez nuen bizi izan gerra hura, baina oihartzunik bai. Gure familiaren orduko egoera ezagutu nuen, hark eragin zuena. Osabaren bat denbora labur batez atxilotu zuten. Aita, berriz, 28 edo 29 urterekin, frontera eraman zuten, eta ama bakarrik gelditu zen etxean. Berehala, haurrak etorri behar, eta bi etorri batera... Horri erantzun egin behar eta aitona-amonek ere lagundu zutela uste dut. Hori da, behintzat, gogoan dudana. Nire lehen oroitzapenak amaren jostundegikoak dira, lanean, familia aurrera ateratzeko.\nEz dakit zu baserrian ala kalean jaio zinen, ezta zure etxeko berri handirik ere...\nKaletarra naiz, jaiotzez eta bizilekuz; baina gure aitona biek abereak zituzten; amaren aldekoak Segurako kalean bertan, eta aitarenekoak Mutiloko baserrian. Amaren aita, Joxe Migel Rekondo, Aiatik etorria zen Segurara eta hemen ezkondu Maria Mujikarekin, ederra zen gure amona hau, bere ile hori apainarekin! Aitona Joxe Migelekin joaten nintzen sagastira, berak eramaten ninduen astoan...; neu nintzen lehenengo iloba eta, beraz, hiruzpalau osaba neuretzat. Aitaren aldetik ere baditut baserriko oroitzapenak. Gure aita mutiloarra zen, eta aitona Blas Mutilora ezkondutako segurarra: Iturriotz baserrikoa: hau izan zen "nire" baserria, han egindako egonaldi eta bisitaldietan. Garai batean, izenordeko bezala ere erabili nuen "Iturriotz". Kaletarra naiz, beraz, baina baserria arrotz izan gabe.\nZe giro zen etxean? Abertzale girorik bazen? Zuen ama militante ere izan zela jakin dut...\nAmak bazuen "aberri" zigortuaren samina. Ez dakit zenbateraino zen militantzia, baina sentiera hori behintzat pasatu zidan. Militantzia edo nahi duzuna, baina, egia da, amak gerra aurreko erreferentzia asko eman zizkidala. Telesforo Monzonen familiartekoekin neskame egona zen Donostian eta Ziburun, eta Iparraldeko arrantzaleen kontuak ere kontatzen zizkidan, ez dakit historiak ala istorioak, baina oraindik ere nire begi-ninietan daramatzat Zokoa-Ziburuko ekaitz eta arrantzaleen irudiak. Errepublika garaiko ospakizun abertzaleen oroitzapena ere amak pasatu zidan. Aitaren begiradapean, amak beti bultzatu ninduen, etxean bertan eta neuretzat ere bai, euskaraz idaztera. Gogoan dut, alfabetatzearen faltaz, arau bat banuela amak emana: "Kontuz, gero! Euskaraz zetak ondo jarri behar dira!". Eta ni arretaz ahalegindu nintzen ese guztiak zeta ematen...\nEta lehenengo Aberri Eguneko liburuaren kontua?\n1931ko lehenengo Aberri Eguna zela eta, liburu bat atera zen, oso apaina. Edizio biziki dotorea. Franco hil eta gero edizio berria egin zen liburu harena, merezi zuen eta. Bada, gure etxean, ni ume nintzela, liburu haren ale bat zegoen, gordeta egoten zena, baina urtean behin edo bitan begiratzeko parada izaten nuena. Niretzat oso polita zen hura. Mundu oso bat, galdua edo lausotua genuen mundua, gerrak eten zuena. Haurrak izaten dituen burutazio asko handik piztu zitzaizkidan.\nZer esan behar diguzu Segurako maisuei buruz?\nNire lehen eskolatzea berezi xamarra izan zen. Etxean ez zuten maite garaiko "Escuela Nacional"-a. Seguran, haurrentzat, mojen eskolatxoa zegoen, eta hara joan nintzen, harik eta 6-7 urte nituela San Viatorren hasi nintzen arte. Hartutako azken ikaslea izan nintzela uste dut, gazteena behintzat bai. Baina urtebete besterik ez nuen han egin, San Viatorrekoak Seguratik joan egin baitziren. Eskola nazionalera pasa behar izan nuen, ondorioz. Han, bi maisu ditut gogoan. Bata, guztiz euskaltzalea, Gotzon Egaña. Nire haurtzaroko maisu ona eta euskaltzalea. Seguran sekulako arrastoa utzi zuen gizonak nire belaunaldikoetan: antzerkia egiten zen Eskolan, euskal mitologiako ipuinak kontatzen zizkigun... eta, gainera, euskalduna zen. Handik atera zutenean, erdaldun bat etorri zen. Erdalduna, euskal gaietarako guztiz uzkurra.\nEuskaraz egiteagatik jarri ohi ziren zigorrak jasotzen al zenituzten zuek?\nEz dut eraztun eta antzekorik gogoratzen. Baina Gotzonen garaitik ondokora izan zen aldaketa bai, hori sumatu genuen. Segura, gerra ostean, ez zen herri bereziki zigortua izan. Altxamenduaren alde egon ziren segurarrek ere, esango nuke nahiko zuhur jokatu zutela herrian. Horrek ez du esan nahi abertzaleek sufritu ez zutenik. Heriotzara kondenaturik ere izan zen herrian, Joxe Martin Etxeberria, zorionez bizirik atera zena. Gerraondo zitalenari laster eman zitzaion buelta, herriko euskaltasuna naturala eta erabat errotua baitzen. Seguran kuartela zegoen, eta guardiazibilen seme-alabetako batzuek gurekin euskaraz egitera iritsi ziren. Oraindik orain egona naiz Gasteizen garai hartako mutiko eta gaurko euskaldun peto-peto batekin.\nEtxean ez nuen osasun handirik izan. Kirol eta mugimendu gutxi egin behar izan nuen, etxean asko zaintzen ninduten, amak ardura hori beti... Arantzazun lagunarte libreago bat bezala aurkitu nuen. Baina Arantzazun eta Foruan berriz ere gaixo: hori izan zen nire ume-gaztetako gurutzea eta tristura. Beste lagunak ez bezala, bitan behintzat Ikastetxea utzita etxera etorri behar izan nuen. Gaixotasunaren kezkak baino, osasunak berak baino, gurasoei sortzen nizkien buruhausteak goibeltzen nindutenak.\nArantzazura joan zinen 12 urte zenituela. Gero, frantziskotar ikasleari zegokionez, Forun, Zarautzen eta Erriberrin ere izan zinen, atzera Arantzazura baino lehen.\nHori zen ikasketa-ibilbidea: bizileku bakoitzak izan zuen berariazko xarma gazteontzat. Eta orduko adiskidetasunek luzaro eta modu berezian iraun dute geroztik. Ikasteko gogoa pixkaka-pixkaka indartuz joan zen; beharbada, osasun eskasak berak ere, paradoxa da, noski, bizkortu zidan lanerako grina.\nOroitzapen berezia omen duzu Erriberrikoaz...\nZarauzko urtealdia bete eta osasun-arazoak gainditu ondoren, beste lasaitasun bat izan nuen nire buruarekin asmatzeko. Filosofiaren mundua ireki zitzaigun han, mundu arras interesgarria niretzat. Barrua ireki egin zitzaidan Erriberrin, lagun artean ere, adiskidetasun berriak sortu ziren. Erriberriko komentua ere barruarte zabala zen, gauza asko egin zitezkeen bertan, eta halaxe egiteko modua izan genuen. Nik ere neure lehen aukerak izan nituen, eta Arantzazun etorriko zenerako, Jakin eta abarretarako, prestatzeko egokiera. Erriberrin, nire lagunen artean zegoen Kepa Enbeita, oso hurbila; ikasturte berekoak ginen, euskaltzaletasunean elkarren lehian genbiltzala esango nuke; Joxe Azurmendi ere han ezagutu nuen, eta bizitza osoko adiskidetasuna sortu zen... Elkarri laguntzen genion, eta irakasleengandik ere estimu modu bat jasotzen genuen euskal gauzetan genbiltzanok. Eta erraztasunak ere bai. Euzko Gogoa, Egan eta beste irakurtzen genituen eta, horrela, kanpoko euskal munduarekin harremanetan geunden.\nGure Izarra izeneko aldizkaria atera zenuten zuek...\nHorixe izan zen gure lanik saiatuena han. 1950ean sortutako aldizkaria. Ikasleok egiten genuen. Urteko zenbaki eta ale bakarra zuen, marrazki eta guzti. Zuzendaritza ikasle guztion artean aukeratzen genuen. 1957-1958an hartu nuen nik nire txanda. Poesia, filosofia eta beste hainbat gai bildu ohi genuen orrialde haietan. Zuzendaritza neuri suertatu zitzaidanean, 400/500 orrialdeko lan bat atera ahal izan genuen. Jendeak zinez egiten zuen lan Erriberriko urte haietan.\nErriberri aipatu dugunez, esango nuke zenbait erlijioso-etxe (josulagunen Oña edo pasiotarren Tafalla, adibidez), euskararen eremutik aparte egonik ere, euskaltzaletasunari loturik ageri direla urte haietan...\nProbintzia erlijiosoen eraketatik dator hori: Euskal Herria ez dute aintzakotzat hartu izan bere lurraldetasunean, are gutxiago hizkuntzaren eremua, bere horretan, eta Euskal Herria eta bestelako lurraldeak ere probintzi eremu berean bildu dituzte ia beti. Edozein probintzia erlijiosok eduki zitzakeen komentuak hemen eta erbestean. Frantziskotarrek, adibidez, Arantzazun, Sorian, Kuban... zituzten, eta dituzte, etxeak. Eta Erriberriko hori Ikastegi Nagusia zen. Horrek guztiak bere alde onak ere izan ditu: Bizileku horietan ikasle izan ginenoi Euskal Herria bertatik bertara ezagutzeko aukera eman zigun. Horri esker, Nafarroa eta Erribera nireak ditut oso: nire gaztetako oroitzapen mordoa dut han. Horretan, Bizkaia da beste kapitulu bat: Forua, Gernika, Bilbo, Bermeo... Urdaibai alde hori oso dut nirea. Gaztetako ikasketak, lagunak; Imanol Berriatua, adibidez, hantxe ezagutu nuen. Gainera, apaiztu eta gero, Gernika aldean egin nituen lehen bi urteak, 1962-1964. Eta, egia esan behar badizut, Gernikatik ateratzea asko kostatu zitzaidan, bi urte besterik ez eginda ere. Bizkaiak zeru irekiagoa ote duen nago. Gernikan egon nintzenean bizkaiera ikasi behar izan nuen, irakatsi ere bai, eta nire lehen hitzaldiak ere, jendaurrean egiten nituenak, bizkaieraz egin nituen. Euskal Herria herrialde askotatik ikustea tokatu zaigu honela ibili ginenoi, eta horrek markatu egin gaitu: Euskal Herria osorik, eta osorik bere aberastasun anitzean.\n1958an Arantzazura zinen. Ze giro sumatu zuen hogei urtetsuko gazte erneak, Francoren diktadurapean?\nArantzazuko goraldia zen garaian ni ez nintzen han. Basilikaren lehen harria jartzen ikusi nuen, baina bospasei egunera atera nintzen handik eta ez nintzen itzuli 58a arte. Elizagintza hura ni han ez nengoela gertatu zen. Itzuli nintzenerako ur berri asko zegoen pasata zubipetik. Egindako lana, debekua, elizaren irekiera, Arantzazuko urtealdi berezia... Itzuli nintzenean, itxaropena, lanerako gogoa, bizkortasuna, eta plataforma egin bat aurkitu nituen: Jakin sortuta zegoen. Iñaki Bereziartua, Iñaki Bastarrika, Fernando Mendizabal, Imanol Urbieta... horiek sortu zuten aldizkaria. Erriberritik etorri eta Kepa Enbeita eta biok haien segida izan gintezkeelakoan hartu gintuzten Arantzazun. Itxaropen horrekin. Berez etorri zen gazteei suzia pasatzea. Arazorik ez zen izan. Inor ez zen Jakin-ekin sartu, harik eta Kepa eta biok aldizkaria inprentara eramatera ausartu ginen arte. Orduan bai, orduan abisua: aldizkari inprimatuak baimen ofiziala behar zuen eta, hortaz, zentsura ere bai.\nGarai hartako Elizari dagokionez, "Nazioarteko katolikoen solasaldiak" egin ziren Donostian 1947tik 1959ra. Zuk zeuk ikertu duzu gaia. Jakin nahiko nuke solasaldi horiek eraginik ba ote zuten Euskal Herriko Elizaren barruan...\nEz dizut esango solasaldiak Euskal Herritik hemendik urruti zeudenik, Donostian egiten ziren eta. Are gehiago, hemengo pertsona ezagun batek zuzentzen zituen, Karlos Santamariak. Euskal Herriari ere begiratzen zioten, baina isilean eta azpitik. Berez, nazioarteko katolikotasun liberalaren tresna ziren, Espainia barruan lerro hori bultzatzen lagunduko zutenak. Solasaldiak aztertzea tokatu zait eta Karlos Santamariak zenbateko lana egin zuen jabetu naiz. Vatikanoko II. Kontzilioaren aurreko kontuak dira, baina, Kontzilio hori piztuko duen Europako aurre-oihartzunak Donostiara etortzen ziren uda partean!\nEta solasaldiak Donostiara etorrita, hemengo Elizaren eta ordena erlijiosoen baitara heltzen da?\nEz dut uste. Ez dut horrelakorik sumatu. Bertako prentsak ematen zuen solasaldien berri eta akordatzen naiz nik egunkarietan irakurtzen nuela bertako albisterik. Baina zer edo zer intelektual xamar bezala ikusten zen garai hartan, nik neuk erdal munduko zerbait bezala, modernitatean lagun zezakeena baina euskalgintzarekin zerikusirik gabea. Garai haietan izan behar zuen modukoa, seguru asko.\nEta zertan zen garai hartako Euskal Herria eta euskal kulturaren giroa? Egidazu argazki txiki bat...\nBizpahiru zertzelada besterik ez bada ere...\n50etik 60ra bitarteko garaiari buruz ari naiz. Aurreko batean esan zidan Joxe Azurmendik hamarkada hori oso garrantzizko izan zela eta ez dugula behar bezala aztertu oraindik. Eta nik ere hala uste dut. Zure galderari dagokionez: artean bere gordintasun osoan zeuden, ez oroimenean bakarrik, baizik eta bizitza praktikoan, erbestera joandakoen nekea, dolorea, herrimina, ezina... Neurri batean, horren ispilu zen Euzko Gogoa, eta Jaurlaritzak Parisetik bidaltzen zituen prentsa orriak. Hortik jakiten genuen hor nonbait, kanpoan, bazela mundu bat, hemengoarekin ados ez zegoena. Nik 20-24 bat urte nituen orduan. Gazte batentzat, urte erabakigarriak. Lehentxeago, 1950ean hasten dira euskarazko lehenengo funtsezko liburuak argitaratzen. Hor dago Kulixka Sorta, adibidez. Donostian, Egan aldizkaria dago, indartzen, uzten zitzaiona egiten. Euskaltzaindia ere garai hartantxe hasi zen berriz lanean. Krutwig dago batetik, eta berarekin indar berriak ere bai: Villasante, Lekuona eta beste. Garai batean, hamarkada hori aztertzen jardun nuenean, 1956a ematen nuen nik urte ardatz bezala, bihurgune bat alegia. Frankismoaren 40 urteak 20na urteko erdi bitan bana litezkeela uste dut: gerra hasi 36an, eta 56an bihurgune bat dago; 20 urte geroago, Franco desagertzen da eta beste prozesu bat hasten. 56an, Euskaltzaindiaren lehen Biltzarra dago, Arantzazun egin zena, eta Parisen ere bai Euskal Batzar Orokorra. Euzko Gogoa-k Miarritzerako bidea hartzen du, berrargitalpen estimagarriak eginez: Abarrak, Biotz-begietan, Garoa... Jakin eta Karmel sortu dira... Dena batera, baina ez kasualitatez. Arantzazuren urtea ere bada, esanahi erlijiosoaz gain kulturala ere baduena. Eta jaiera indarberritu horrek bere geografia du: Euskal Herria.\nJakin-en, aldizkaria sortu zutenak ditugu batetik, eta zuek, Erriberritik Arantzazura joandako gazteak, bestetik. Belaunaldiak aipatzea asko da?\nArtifiziala da. Dozena erdi, zazpi urteren aldea besterik ez zen egongo batzuen eta besteen artean. Belaunaldi hitza gabe, beste une bat edo esango nuke. 56an hainbat gauza mugitzen direlako: bertsolarien mundua laster hasiko da, ikastolak ere bai; giro berria ari da sortzen, gu gehiegi konturatu gabe.\nEz zineten kontziente...\nNeurri batean bai, Donostiako Ikastolak ere etortzen baitziren Arantzazura. Bestalde, hizkuntzaren eremutik begiratuta, eskueran genuen hizkuntz tresnarekin kezkatuta geunden: eskaintzen zitzaigun euskararen ereduak mugak zituela nabaritzen genuen, eta muga horiek gainditu beharra zegoela modernitatera iristeko. Eredu garbizaleari zailtasun latzak ikusten genizkion gizartean zabaldu ahal izateko. Bistan da Euzko Gogoa-k ere nahi zuela kultura jasoa, guk bezala eta guk baino lehenagotik, baina modernitatearena urrun samar geratzen zitzaien. Haiengan garrantzi handia zuen mundu klasikoak, grekoak. Gure kulturaren gaurko unean mundu klasiko hari leku hobea opa diotenek balio galduegi eta premiazkoa berreskuratu nahi dute, noski. Ni, ordea, gure orduko lehentasun larriez ari naiz orain. Gure eskasean beste norabait begiratzen genuen: Europa Berria, filosofia berria... azken orduko modernotasun amorratura iritsi gabe ere, guretzat norbait ziren Blondel, Bergson, Ortega bera... Beste irekitasun bat nahi genuen, nahiz eta gure heziketa guztiz eliztarra zen.\n1959an, artikulu bat da, Jakin-en argitaratu zena: "Illobira bultzaka", Orixeren euskara ereduaren kontra...\nArtikulu traketsa zen, eta ezdeusa, nahi baduzu. Ikasle gazte ezinduaren protesta. Hala ere, azpitik zegoen intuizioak asmatu zuela uste dut gaur ere. Paulo Iztuetak egin zuen orain urte batzuk idazlan haren testuinguru sozialaren iruzkina, Orixeren biografia ematean. Azken finean, zera zen gakoa: gerra aurreko garbizaletasunak ez zigula lagunduko euskara gizarte modernora eramaten. Hori zen nire ustea, gogortxo agertua. Guk ez geneukan tresnarik eta modurik, Estaturik gabe, komunikabiderik gabe, eskolarik gabe... eredu garbizalea gizarteratzeko. Bestalde, ikastolak sortu ziren orduko, bistan zegoen pauso berriren bat eman beharra zegoela hizkuntzaren corpusean ere. Horixe eskatzen genuen. Bestetik, gure errua, Orixe maisu handia zen, baina guregandik eta gure informazio iturrietatik, eta Jakin-eko bigarren talde zuzendariaz ari naiz, urrunegi gelditzen zitzaigun: geure ezjakintasunean galtzen zitzaigun idazle maisua. Premia berrietarako hutsune larri bat genuen: hizkuntzaren modernitaterako "eskolarik" eza. Gaur egun "eskola" horiek hor daude eta etengabe doaz eguneratuz eta gizarteratuz: euskal egunkaria, irakaskuntza, irratia, liburuak ehunka, eta batez ere milaka lagun euskaraz eta euskararen alde lanean. Orain dela zenbait urte, egunkaria bera irakurtzea zaila zen, geuretzat ere! Gaur egun ohitu egin gara, eta ikasten ari gara goizero, konturatu gabe. Baina gure garaian ezin zen. Ez zegoen tresnarik. Gehienez ere, fraidegai gaztea gelara sartuko zen eta pixkana-pixkana ahal zuena egingo zuen.\nHari berean, beste artikulu bat bada, 70ekoa. "Zazpikatuetako ezbeharrak" du izenburu eta, akabera aldera, diozu: "Gaurko Zazpikatueta-ren etorkizuna nahiko ilun ikusten da. Hildako idazleek ez dute sepulturetatik jeiki nahi; Baosadi oraindik ere ibar-behera doa eta zubiak beharko dira Laukatuetatik Hirukatueta-ra pasatzeko, eta, anitzek uste duenez, arbasoen mihauera ikastea baino samurrago izango da kondaira zehar jaio den gaurko mihauera bateratua ikastea".\nEztabaida giroan idatzitakoa da. Ipuin horrek mezu xume eta bakarra zuen: hizkuntza nazional batua nahitaezkoa genuela, alegia. Batua gabe ez gindoazela inora. Eta geroak erakutsi du benetan behar genuela.\nZuen taldean bizi-bizirik zegoen hizkuntza batuaren kezka...\nIkastetxe ezberdinetako lankideekin Jakin-ek bilerak egiten zituen, aldiro-aldiro. Bilera haietako eginkizunetako bat izaten zen arauak ematea, aldizkarian idazteko. Jakin-en genbiltzan gazteok batasuna nahi genuen. 1964an, adibidez, zenbait arau erabaki ziren Jakin-eko bileran, eta, horrekin batera, erabaki haiek Euskal Idazkaritzak Baionan egin zuen bilerara proposamen gisa eramatea ere adostu zen. Eta arauak eramanez joan nintzen Baionara, gure asmoak aurkeztera. Eskaintza txiki batekin joan nintzen, gainera: Arantzazuko bilerakoek esan zuten Baionan onartzen zena onartua izango zela Jakin-eko lanetan ere. Asmo haiek beren gailurra Ermuan eta Arantzazun jo zuten gero, 68ko bileretan.\nBaionako bilerara zuen arauak aurkeztera joan bazineten, horrek esan nahi du Jakin taldea bazela nor euskararen munduan...\nKontua da basamortuan bizi ginela, eta txikiena ere bazela norbait.\nItsu-herrian tuerto alkate...\nHorrelako zerbait. Hemen Egan besterik ez zegoen, maila jaso eta kalitateko aldizkaria, Gipuzkoako Aldundiaren mendekoa. Gazteok, zer edo zer egin nahi izatekotan, bagenuen Jakin. Baina ez zen Jakin bakarrik, bakoitza bere bidetik baina xede bertsuekin, lehia nabaria egon zen laster hainbat Ikastetxetako fraidegai eta apaizgai euskaltzaleen artean: bakoitzak bere aldizkaria izan zuen. Plazara irteteko gazte anitzi lagundu zioten aldizkari haiek: Laiaketan, Arnas, Ekin, Erein, Gogoz, Jaunaren Deia...\n1960koa duzu zure Euskal-aditza liburua. Handik bost urtera, berriz, aurreko lana osatzera zetorren beste argitalpen bat... Las siete lecciones del Euskal-aditza... Aginpide pixka bat ematen zizun horrek zuri, ala? Euskaltzaindiaren aditz batzordean lanean ari zinen zu oso gazte...\nImanol Berriatuarengadik jasotako ondarea izan zen aditzarena: hark grinatu ninduen horretan, eta berehala, Erriberritik hasita, nire artisau-lana egin ahal izan nuen, lehenik neuretzat eta aldi berean ikas-lagunentzat ikastaroak emanez. Argitalpena berez etorri zen: lehendabizi, Omaetxebarriari lagundu nion bere Euskera-ren edizioa prestatzen, eta gero neurea egin nuen elizaren ikastetxeetarako batez ere. Tresna praktiko bat, gehiago gabe, baina batzuei lagundu izan ziena. Euskaltzaindikoa besterik da: 1961ean izendatu ninduten urgazle, eta 1962-1964.etako Batzarretan parte hartu nuen. Gero nire ikasketa aldiari dagokion erbestealdia dator, eta itzultzean, 1970ean, jardun nuen aditz batuarenean.\nHain zuzen, 64an Bartzelonara joan zinen, Filologia ikastera, nahiz eta gero Historia ikasi...\nGrekoa ondo non ikasiko ibili nintzen. Albisteak eskatu nituen Salamancara eta Bartzelonara, haiek zirelakoan grekoa ondoen erakusten zuten lekuak, eta azkenean Kataluniara joatea erabaki nuen. Aldi berean, hizkuntza klasikoak eta herri "senide" bat ere aurkituko nituelakoan.\nHistoria ikasi ez ezik, euskara eskolak ematen eta kultur ekitaldiak antolatzen jardun omen zenuen...\nBai, Bartzelonako euskal ikasleek antolatu zituzten ekitaldietan izan nintzen, antolatzaile baino gehiago, horretarako ekile onak zeuden han, hango euskararena sustatu eta ikastaroak ematen. Egia esan, ez ginen alfabetatze hartan urrunegi iritsi, baina ekimen sonatuagoen osagarria izan zen, zalantzarik gabe.\nArestik kantatuko zuena: "Zuei, Bartzelonako euskaldun, unibertsitate mutilok..."\nBai. Ikasle dezente ginen hirian. Nik bi bizi-eremu nituen han: bata, nire ikasle, irakasle eta fraide bizitzarena, eta, bestea, ikasle euskaldunen lagunartekoa. Lagunarte honek, Koldo Gorostiaga zuen buru edo eragile, ekimen politak izan zituen, eta zalantzarik gabe, nik ikusi ikusten ez nuen politika ere bazegoen. Besteak beste Oteiza eta Aresti han izan genituen. Gogoan dut Oteizak filologo egin nahi ninduela, eta nik ezetz. Hain zuzen, ikusi berri dut horko libururen batean orduko argazki bitxi bat ere, Oteizari txintxo-txintxo entzuten nagoela. Lehendik genituen harremanak, Quosque tandem-en ikus daitekeen bezala. Nire bestelako lan eta egitekoak tarteko, ez nuen euskal taldearekin eguneroko harremanik, esan bezala kultur osagarri bat suertatu nintzen. Josulagunek ikasgelak uzten zizkiguten. Bestalde, ikasten ari ziren neska euskaldunek meza antolatzen zuten hilero, Mariaren Lagundiko mojen kaperan, Lestonnac-eko mojenean, alegia.\nInoiz damutu zaizu handik etorria? Zeure gogoz etorri zinen, ala etorrarazi zintuzten?\nBai, bai, nire gogoz. Banuen aukera bertan gelditzeko. Eskaintza ere egin zidaten, unibertsitatean bertan geratzeko. Hortik jo izan banu, nire ibilbide akademikoa egingo nuen. Baina neure buruari zera esan nion: "Euskal Herria duk hire herria, euskara maite duk, lanak eta harremanak lotuak dituk: heurera, itzultzea dagokik, beraz". Horrelaxe hartu nuen erabakia, beste inori ezer galdetu gabe. Esan behar nionari esan eta aurrera.\nEta Arantzazura itzuli zinen 1970ean... Bitartean, mugimendu handiak izan ziren Euskal Herrian euskara batua zela eta ez zela. 1963an, Euskaltzaindiaren bilera egin zen Arantzazun, 66an Loiolan. 66an bertan, idazleen bilera Ermuan... 68an, atzera Arantzazun...\n1964ko urritik aurrera kanpoan izan nintzen, eta data horietako euskararen historian ez nintzen egon. Aurretik egin nituen hainbat gauza baina 64tik 70era parentesi bat dago, nahiz eta zerbait idatzi eta argitaratzen jarraitu nuen.\nEta itzuli zinenean?\nItzuli nintzenean, pentsa ezineko aldakuntza sumatu nuen bat-batean: balio sozio-politikoak aldatuta, mentalitate moral berria, ekinbide kultural berriak... Gure lurren gainetik tsunami-ren bat pasatua zen, nonbait. Katolikoentzat Vatikano II.a, denontzat 68ko iraultza paristarra, ideologian marxismoa, eliz ikastetxeak hustuta... Hori dena gizartean zegoen, orokorki, gure kaleetan, baina baita familietan eta herritar bakoitzarengan ere. Aldakuntza urte haiek oso bestelako testuinguru batean ezagutu nituen nik Bartzelonan. Hemengoa ez nuen bizi izan bertatik bertara. Ni joan nintzenean, artean ez zegoen hildakorik, borroka armaturik. Oker ez banago 68koa da lehenengo hildakoa. Eta ni 64an joana nintzen hemendik!\nEuskararen gainean lanean jardundakoa zinen, nahiz eta gero Bartzelonan izan zinen eta hemengo berri zuzen ez zenuen izan. Etorri, eta euskara batuaren urratsak erabakita, eta jendea elkarrekin haserre, batua bai, batua ez, hatxearen alde eta kontra...\nBai, eztabaida garraztu egin zen. Hizkuntza batuaren aldeko gazte askok ez zuen aurretik tradizio eginik, baina belaun helduago batek bazuen lehendik aberastasun hori, batez ere Elizak izan bazuen tradizio eskolatuarekin ari naiz: haiek, gazteak, nahitaez libreagoak ziren beren hautapenak egiteko, tradiziodunek, ostera, zerbaiti "traizio" egin behar zioten batua onartzeko. Ez zen, gainera, belaun arazoa bakarrik, sentiera politiko eta ideologikoak eta korapilatu zuten batuaren hori. Hamar-hamabi urte lehenagotik batuaren asmoa eta modernitatearena beti elkarrekin lotuta ikusi nituenez, ez neukan aukera berririk egin beharrik. Euskalkitan emandako nire "Aditzak" bestelako arazo didaktikoei erantzuten zien, eta batuarena argi zegoen niretzat.\nMin ere eman behar du zenbait jende, langile eta euskaltzale, bazterrean uzteak, ezta? Santi Onaindia, Lino Akesolo, Manuel Lekuona...\nEz dakit esan beharrik dagoen ere, baina azpimarra dezadan euskal "bidegile" horiekiko estimurik onena izan dudala beti. Azkeneko bi horien idazlanak nire liburutegian daude, eta irakurri ez ezik erabili egiten ditut. Santirenak ere hor daude; bestalde, nork ez zuen Santi maitatuko? Ez da erraza jakiten. Baina gu belaunaldi berria ginen, eta zeregin berriei ekitea egokitu zitzaigun, aurreko eta ondoko belaunaldiei bezalaxe. Bizitzaren eta historiaren legea da hori. Gerra aurretik lan egin zutenek, edo gerra ondoko lehenengo urteetan saiatu zirenek modu batera egin zuten lan eta modu batera ikusten zituzten gauzak eta xedeak. Ondokook, 56tik aurrerako mugimenduak, berriz, beste molde batez, berehalako premiak ere ez dira berak, lanbideak ere ez, eta luzarorako helburuetan bat etorrita ere, eta horretan ere ez beti, harainoko tarteko lanbidea beste bat izan zitekeen gazteentzat. Bartzelonatik etorri nintzenean, gehiago egon nintzen hauekin, aurrekoekin baino. Aipatutako elizgizon horiekin ez zen arazo pertsonalik egon, eta inoiz harreman hurbilagorik bai. Kontrakoak Alderdietako politikari kultur zaleengandik iritsi ziren, aurretik erasoak ere batzuetan halakoak izan zituztelako, eta gero beti zegoen tokian tokiko botere-borrokaren bat ere, sarritan oso ideologizatua. Inoiz zipriztindu ninduen horrelakoren batek, baina hori batu-zaletasunaren "ofizioko" zamatzat eman behar da.\nBartzelonatik bueltan etorri eta ze asmo zenuen zeure baitan?\nItzuli nintzenean, nire ametsetan eta nire gogoetan ez zegoen Jakin aldizkaria eskuetan hartzea. Nik unibertsitatean lortu nituen gaitasun mugatuekin ere, historia lana egin nahi nuen, Euskal Herrian. Horixe zen nire asmoa. Gauzak beste nolabait etorri ziren, ordea, eta ez ziren gaizki etorri. Irakasle-lana egin nuen Arantzazun hainbat urtetan, baina ikastaro trinko laburrekin: bi hilabete pasatzen nituen ikasgaiak prestatzen, hamabostaldia joaten nintzen eskola ematera, eta gainerakoan libre nintzen bestelako euskal lanak egiteko.\nZe tankera eman zenion Arantzazu berriari? Oteizaren apostoluak eta beste, alegia...\nHori ezaguna nuen nik, baina lana ez zegoen bukatuta. Oteiza etzanda zegoen oraindik. Irudiak. Gandiaga han zegoen, Villasante... fraideen artean giro ona. Horretan erabakigarria izan zen 1950-1970 bitarteko denbora, Lete eta Mendia Probintzialek eta Arantzazuko goraldiak bere lana egina baitzuen ordurako. Lan egiteko modurik bazegoen. Nik Jakin hartu nuenean, 1970eko udazkenean, zeregin hori bideratzeko Batzordeak eskatuta hartu nuen. Banuen babesa, eta laguntza emateko gogoa ere; baina dirurik ez. Horretan neuk asmatu behar nuen. Gainera, 1969az geroztik aldizkarirako baimenik ere ez zegoen.\nJakin aldizkaria zuzendu zenuen, Jakin berria, Tolosan ordurako, 1971n, eta zurekin batera ziren Joxe Azurmendi, Paulo Agirrebaltzategi, Joan Mari Torrealdai...\nEz, horiek denak kanpoan ziren: Joxe Alemanian, ezin etorririk, gainera; Joan Mari Tolosan, eta geroago Parisen, eta Paulo eta Manolo Pagola Erroman. Bakarrik nengoen, beraz, baina ez nengoen bakarrik. Karlos Santamariarekin harremanetan nintzen, eta banekien lagun haiek ere ondoan nituela. Nik zama bat nuen neure gain: Torrealdaik hain egoki bideratutako Jakin berritua, itxuraz ez ezik lankidez ere, ezingo nuela gisa berean bideratu, liburu monografikoei heldu beharra baitzegoen, jada Joan Mari-k hasita zuenaren arabera.\nAnaitasuna aldizkariko zuzendari ere izan zinen 73-74an. Zaila izan zen aldizkari hau zuzentzea?\nOso esperientzia polita izan zen. Berezia. Frantziskotarrena zen jatorriz Anaitasuna. Fraideek ezin eramanik, Imanol Berriatua tarteko zela, laikoen eskuetara joan zen. Baina barruan ezin handiak sortu ziren. Batzuetan ideologikoak, baina, momentu batean, ekonomikoak ere bai. Hori dena pilatu zenean, taldea beldur izan zen frantziskotarrek esku hartuko ote zuten, irtenbide bila, irabazita zeukan kultur eremutik at geratuz. Eta hori gerta ez zedin erabaki zuten Jakin taldeari deitzea. Deitu zuten, baina Jakin taldea ez zen apenas taldea. Esan bezala, Jakin-en egon, neu bakarrik nengoen. Anaitasuna-n, beraz, neu, Jakin-ekoa, eta bertako taldea gertatu ginen elkarrekin. Bilerak egin genituen eta erabakiak hartu. Hamaika (hamar gehi bat) proposamen zehatz egin nituen, eta uste dut denak edo ia denak onartu zirela aho batez. Bertan onartutako programaren arabera hartu nuen zuzendaritza eta aldizkariaren idazkaritzaren berritze lana. Eta, nola alde ekonomikoa ere konpondu behar zen, euskaltzale batzuen bila joan ginen, laguntza eske. Horien artean izan ziren Joxe Maria Makua, Bizkaiko Aldun Nagusia izango zena, Xabier Agirre, Jaurlaritzan Sailburu izatekoa, Santi Brouard zena, Xabier Gereño, etab. Laguntza horiekin, zuzendaritza eskutik eramanez, lehengo talde ia osoarekin, Imanol Berriatua beti geurekin genuela eta neuk ere idazketari helduz eraman nuen lana Joan Mari itzuli zen arte. Horri esker edo, Antso Amaiur, Joanes Goia eta Iturriotz-en bat bada orduko orrialdeetan.\nZer gertatu zen Jakin itxi zutenean?\nEsan bezala, bi une ezberdinetan jazo zen hori: batean geldiarazi egin zuten eta bestean zinez itxi. Bata 61-62etan, hurrengoa 1969an. Aldizkaria inprentara bidali genuenean. Gipuzkoako Prentsa Ordezkariak deitu zigun Donostiatik, Felipe Ugartek: Baimena eskatu behar zen aldizkaria horrela ateratzeko, eta argitara aurreko baldintzak bete, zentsura eta abar. Ordurarte, pro manuscrito parentesi artean jarri eta joaten zen Jakin kalera. Bazekiten aldizkaria ateratzen genuela, baina ez ziguten gerrarik egin behin ere. Baina inprentara eraman genuenean bai. Aldizkariaren zuzendari nintzen eta Donostiara etorri behar izan nuen fraide umegorri. Eskarmenturik ez mundu ofizialean eta hantxe egon nintzen Felipe Ugarterekin. Ez zegoela debeku konturik baina legeak zeudela eta baimenak behar zirela, eta tramite hori bete arte ez zegoela aldizkaria ateratzerik. Eta urtebete, urte eta erdi, Jakin atera gabe egon ginen, hori guztia bideratu arte.\nEta, 69an edo, berriro itxi zuten Jakin, Fraga tarteko zela, erlijio-gaiak ez beste lantzen zituelako aldizkariak...\nJoan Mari zen zuzendari orduan...\nEta orain Fraga agintean ikusi, demokraziari eta askatasunari buruzko esplikazio lehorrak ematen aditu eta zer datorkizu burura?\nEz dakit nola esan... Gehienetan frankismoari egozten dizkiogu izan ditugun zapalkuntzen ardurak. Hark, noski, bereak egin zituen, baina gaitza askoz lehenagotik datorrelakoan nago: Erdi Aroko tolerantzia haiek ahantzi zirenetik, Espainian eta bertatik egindako agintekeria latzak daude. Data triste batzuk ere gogoraraz daitezke: 1492, 1559, 1609, 1714, 1909, 1917-23... XIX mendeko gerrak, altxamenduak, XX.eko langileriaren zapalkuntza... Espainian, gutxiengo batzuek eraiki nahi izan dituzten tolerantziak eta demokraziak ez dute zinezko ildo iraunkor zabala ireki. Fraga, lorpenen bat ere ukatu gabe, tradizio itsusi horren aurpegia da, Estatuari herriei baino begiratzen diona, gizartea baino Estatua maitatzeko joera duena. Eta, gauzak oso "okertuz" gero, armadunak samur deitu ohi dituena, botereari berean eusteko. Tradizio nagusien hori iraultzen ez den bitartean, Espainiako demokraziak ez du bide garbirik izango. Bertute handi eta zailak eskatzen baititu demokraziak.\n73-74an, unibertsitateko ikasleen alfabetatzea helburu zuen mugimendua sortzen jardun zenuen, Euskaltzaindiak horretarako izendaturik...\nGarai hartan, artean unibertsitatean ari zirenak ez ziren ikastolan ikasitakoak. Euskaraz eskolatu gabeak ziren. Hor hutsune handia zegoen, Bartzelonan ikusi nuen bezala. Euskaraz zekitenek ere ez ziren gai irakurri eta idazteko. Hor urrats batzuk egin beharra zegoen. Uda pare batetan bildu ginen Arantzazun horri buruz lan egin eta zerbait iraunkorrik abian jartzeko. Gauza bertsua egin nahi izan nuen elizgizonekin ere, teologia arloa euskaraz lan zezaten. Baina Franco-ren azken urteak ziren, gogorrak, eta politikak erakarmen handiagoa izan zuen gazteengan, eta, bigarren kasuan, teologoak ia beti erdal munduan zebiltzan, han zituzten beren lehentasunak.\n1972an bilera bat izan omen zen Donapaleun, Ekonomia hiztegia egiteko asmotan. Hiztegigintzan ordurako?\nBernardo Atxagak ere hara joateko borondatea omen zuen, ekonomia ikasten ari zela eta. Ez dakit bilerara iritsi zen ala ez. Joseba Arregi bai, han izan omen zen...\nHogeita bost, hogeita hamar bat lagun bildu ginen... Asmoak onak, eta beharbada baita zentzuzkoak ere, baina ez zegoen azpiegiturarik premiazko segida eta koordinazioarekin jarduteko. Sarriegi gertatu zait egindakoak baino luzeagoak zirela ametsak...\n75ean, Franco hil zen. Zezenari atea zabaltzea bezala izan behar zuen hark, ala? Aldaketa erabatekoa izango zen, ez?\nMomentu horretan Euskal Herriak izan zuen aukera, kostako da berriz eskuetan izatea, politikan, kulturan eta abar. Gure herrigintzaren bidetik amets egin izan dugunok, momentu hura bezain itxaropentsurik berriz izatea ez da erraza! Oztopoak jar zitzaketenen aldetik ere, jarrera berria sumatu zen garai hartan, neurri batean, oso ahul sentitzen zirelako. Beren buruak zuritzeko ere euskal proiektuak behar zituzten. Garai hartan, kale gorrian genbiltzanontzat, euskararen alde ekiteko aukera aparta egon zen, UZEI sortzean 1977an ikusi nuen bezala.\nEz erabat, bai neurri batean. Orduko politikariren batek aitortu izan duenez, bazegoen modurik ausartago izateko, euskal telebistaren sorrera-orduko "irregulartasun" haien antzera. Batez ere, euskararen historia diglosikoa itzulipurdikatzeko. Baina kulturan genbiltzanok ez genuen horretarako indarrik eta lekurik, beharbada ez da gaitasunik ere. Nik neuk behintzat.\nUZEI esan duzu. Zeuk asmatu zenuen, eta bertako lehenengo zuzendari izan zinen. Terminologia eta Lexikografiako Zentroa, hiztegiak eta testu teknikoak lantzeko programa zen.\nJakin-en asmatu genuen, baina gainerako taldeetako zenbait lagunekin eratzeko asmoarekin, lehenengo lankideak deitzean egin genuen bezala. UZEIk bi gauza jasotzen zituen: hizkuntzaren corpus-a landu beharra, modernitaterako terminologia bereziak landuz. Baina nork egin behar zuen sorketa-lan hori, nork heda gizartean, nork erabili, hobetu eta osatu? Hortaz, erabiltzaileen lagunartea ere sustatu behar zuen UZEIK, mundu akademikoan bezala profesionalean. Hor ere, bada, status soziala segurtatu behar zen. trebakuntza eta erabilpenaren aldetik. Gure ustez, filologoen laguntza premiazkoa zen, baina berezilariek egin behar zuten lan batez ere. Eta jende hori bildu zen lan-taldeetara. Hiztegiak egin ez ezik, jende askok egin zuen lan lehenengo bi-hiru urteetan. Jende ugari! Harritzeko lain bai! Lehenengo urteetako hiztegietan agertzen den lankide zerrenda ikusi besterik ez dago. Helburua, goi-alfabetatze teknikoa eskaintzea zen, praktikoa, gidatua, programatua... Taldeak berak egingo zuena, irizpide batzuen arabera. Ez zen hiztegia egitea, besterik gabe. Jendea trebatzea ere bai.\nEta, horretan, Mitxelenaren artikulua etorri zen, "Nuestra irresistible ascensión de la poesía a la ciencia", 1981ean. Min egin zizuen horrek?\nAldaketa dezente ekarri zituen, ez berehala, baina bai Erakundeen politikak hala eskatzen omen zuenean bai. Galerarik handiena lortutako kanpoko lankidegoari segidarik ezin emana izan zen. Pausoz pauso lortu dena, berriz: Euskalterm zerbitzua. Dena den, burutu gabe geratutako asmoek ez dute esan nahi premiazkoak ez zirenik, edo ez direnik: egin gabe geldituak direla esan nahi du bakarrik, agian ezer gutxi irabazita eta dezente galduta.\nBost urtez zuzendari UZEIn, 1982 arte, eta beste bost urtez lanean bertan. Garai horretan, beste liburu bat, bi aletan, mami handikoa: Euskal Herria, euskalduna zer izan den eta zer izan behar duen gogoeta egiteko aparteko materiala biltzen duen lana, aditu askoren artean egindakoa...\nLan Kide Aurrezkiaren 25. urteurrena zela eta, liburua egitea erabaki zuen Euskadiko Kutxak. Eta Euskal Herriari buruzkoa izango zela. Orduan, kontua zen zer esan behar zen eta zer jakin behar zen euskaldunei buruz. Eta ehun eta gehiago adituk jardun zuen lanean, euskaraz eta gaztelaniaz... Hor dago lana, ez dakit zenbateraino baliatu duen jendeak material hori. Saiatu ginen aurkibideak lantzen, baina ez dakit...\nBeste behin ere irakurri dizut hori, alegia, jendeak zukua atera ote dion liburu horri, kezka...\nEskola munduan erabil zitekeen materiala, kontsultarako. Nik uste material ona dela liburu horretan bildu zena. Arruntki honelakoetan tarteko izan ohi den alde komertzial mugagarririk gabe lan egin ahal izan genuen, Lan Kide Aurrezkiari esker. Oso gutxitan gertatzen dena. Jakingaiak ongi eguneratuak, eta berrituak ere bildu genituen. Eskola-lanerako ere balio zezaketen aurkibideak eman genizkion guztiari, bere bigarren liburukian. Gaur egun ere kontsulta-liburu erraza delakoan nago, eta gaien aldetik sarritan gaurkotasunik galdu ez duena.\nBadut kezka bat horri dagokionez. Saiatu gara herri euskalduna, eta euskaltzalea, egiten. Horretan amorratu gara, nire iritziz, herri kultua aipatu ere gabe, eskolatua, irakurtzalea, munduari irekia...\nNik ez dakit zenbateraino hezkuntzak gure Herriaren berri ematen duen. Oraintxe ari dira Euskal Curriculumari buruz hizketan. Nik esango nuke oinarrizko tresna batzuk falta zaizkigula oraindik, euskaraz batez ere. Kapital ikaragarririk gabe egin litezkeenak dira: Non dago, adibidez, Euskal Herriko arteaz kontsultarako modu zabal-sakonean begira dezakegun liburua, 957 orrialde dituena, baina esku-erabilgarria, "denetik dena" biltzen duena? Bada, dakidanez ez dago, ez baita berez batere komertziala, eta Erakundeek ez dakite, nonbait, horrelakorik egiten, ekimen pribatuari utzi behar zaiolako. Eta hori dena euskaraz nahi baduzuà Jada "liburu" horrek Internet-en egon beharko luke, baina beharbada ez hor bakarrik, paperekoa ezin baita pantailatik kendu. Euskal Herriko Unibertsitateak eta Eusko Ikaskuntzak egindako lana Interneten ematea ongi dago, eta aurrera egin behar du horrek. Mundu akademikoarentzat premiazkoa da, baina gainerako irakaskuntza, kazetaritza, profesional eta jende eskolatuei bidea erraztu eta erabilgarritasun hobez aurkeztu behar zaie hori dena.\nEta produktu horiek kontsumitzeko herriaren jarrera?\nNik uste komunikabideek erantzukizun handia dutela. Komunikabideek egin beharreko lana da, baina horiek ere herri txiki honetan lege komertzialen bideetatik eraman nahi badira, jai dago. Gure herriak ez du "lege komertzialen" eta "masa kritikoaren" tamainarik ematen.\nEntziklopedia dela eta, parte hartu zenuen Eusenor-en...\nSinesten nuen proiektuan. Ez zen atera. Eta denok dakigu, gutxi gorabehera, zergatik.\n1989an aldaketa izan zen Jakin-en, taldearen baitan, edo krisia...\nJakin aldizkarian ez zen egon krisirik, bertako lagun batzuon bizimodu hautapen pertsonalak baizik. Horregatik, denok ados izan ginen egoera pertsonal guztiz berri batean Jakin-i segida emateko, frantziskotarrak bezala besteok ere. Jakinkizunak elkartea sortu zen, eta ordurarte bezala Joan Mari Torrealdaik jarraitu zuen zuzendari lanean. Eta hor egon ginen denok, eta hor gaude.\nEzagutzen duzu Hemen erlijio-aldizkaria. Dakidanez, zeuk asmatu zenion izena. Lehenengo alean galdera batzuei erantzun behar eta orain hogei-hogeita hamar urte gertatu zen sekularizazioa aipatzen zuen Anjel Lertxundik, erlijio-gaietan gehien interesatzen zaionetako bat duela adieraziz: "Zergatik gertatu zen, nola gertatu zen, zer ondorio ekarri dizkio euskal gizarteari? Posible ote da Jaungoikoak mundua eraikitzeko behar izan zuen baino denbora laburragoan erortzea hain zirrikiturik gabea zirudien gure haurtzaroko mundu hura?".\nOso prozesu sakona da, urrutitik datorrena, etorkizuna nondik izango duen garbi ikusten ez zaiona... Ni ez nahiz teologoa, baina azpitik dauden problemak oso latzak dira, gizarteari buruz ari naiz, eta Eliza berari buruz. Momentu honetan, eta ez dakit urteek aginduta ez ote dudan egin, berriro hasierako galderetara itzulita bizi naiz, apenas hierarkiarik gabeko kristau xume bat bezala, betiere mundu sekularizatuaren barnean. J. A. Artze edo X. Leteren oharrak biziki errespetagarriak gertatzen zaizkit, gure gizartetik bertatik egindako galderak edo emandako erantzunak direlako ere bai. Jada ez naiz inori lezio teologikorik emateko gai, baina modernitatearen arazoak jota nauka, harrak jota, alegia, eta "azken" galderak dituen edonori itzalez entzuten diot, erakundeen sasietatik libreki gogoetatzeko gai bada.\nArmeniarra duzu emaztea. 1993an ezkondu zinen, oker ez banaiz. Ez da debaldekoa, bi herri, bata bestea bezain zahar, Armenia eta Euskal Herria...\nNik nahiago dut Herrien historia estatuen historia baino. Mundu armeniarra ezagutzea interesatu izan zait, baita harreman pertsonalengatik ere. Baina historia hori interesgarri gertatu zait, kontrastez geure Herriaren historia birpentsatzeko. Ez dut sekula idatziko, baina beharbada idatzi beharko nuke horretaz: nola ulertu bi herri, tamainaz antzekoak, eta historia luzekoak izanik, hain historia ezberdinak izatea eta, aldi berean, guretzat hain eredugarria izatea; geopolitikatik eliz erritoetaraino doazen arazoak daude tarteko. Nola maitatu izan duten beren mundu idatzia, artea, musika...; batez ere, kultura idatziaren estimu hori, berezkoa. Nik esango nuke horretan badutela juduen antza ere, bere Bibliaren tradizio hori eta. Armeniarrek ere bai, asko idatzi dute Grezia edo Bizantzioko ispilutik hasi eta Kalkuta, Toronto, Venezia edo Amsterdam-eraino. Sorterria eta diaspora etenik gabe lotuta eraman behar izan dituzte, ezbeharrik larrienen artean.\nHorregatik diot herri kultu izan nahia dudala. Hobe genuke Armeniaz jakin, gure futbol taldearen azken fitxaketari buruz baino...\nEz dago dudarik. Harritzekoa da gure herri kontzientziak nola egiten duen gora eta gora, ez gero eta gehiago dakigulako gure iraganaz. Nahiz eta historiak ez duen etorkizuna konpontzen, ez liguke batere kalterik egingo etorkizuna hobeki pentsa dezagun. Alegia, ez dut uste herri baten eskubideak iraganeko historiak berretsi behar dituenik, garaian garaiko borondateak baizik, hori da herrien arteko demokrazia, eta belaunen artekoa ere. Baina, geure etorkizun horretan bizi nahi ditugun balioak iraganetik ere badatozkigu, eta ezagutu egin behar da iragan hori. Setati nahiz, horretan. Baina hor ere geure autonomiarekin lan eginez.\nKulturaren aldeko Euskal Fundazioko idazkari zaitugu 1994tik. Zertan da Fundazioa gaur egun?\nEuskal Fundazioa etorkizunerako asmoa da batik bat, Juan Zelaia lehendakariak esandakoaren arabera. Euskal kulturaren aldeko dakigun ardura hori azaldu izan du, eta beraren asmo horretarako dago Fundazioa ere. Arrasto horretan doa betiere erakundearen jarduera.\nAzken hamar urte honetan Arantzazuren eta Euskal Herriko erlijioaren historiari buruzko lan mardulak argitaratu dituzu...\nHistoriaren bidetik egin ditudan lanetan bi dira garrantzizkoenak: bata, Euskal Herria liburua, bestea Euskal Herriko erlijiosoen historia. Sektoriala da, baina historialariek arazoak dituzte arlo hori lantzeko; mundu erlijiosoa gero eta arrotzago gertatzen zaielako. Nik, berriz, nire ibilera pertsonalagatik ezagutzen dut erlijiosoen mundua, eta Arantzazuko mendeurrena egokiera ona izan genuen erlijiosoei buruzko lan hori abian jartzeko. Erlijiosoen historia hau bi liburutan dator, eta falta zaion beste ale bat osatuko balitz, beharbada berehala behintzat egingo ez duguna, sektore horretako gure historiaren lehenengo oinarriak jarrita leudeke. Euskal Herri osoko historia aldi berean eta batuta emateko, gainerako eremu "estrategikoetan" beste hainbeste egin ezinik ez dago, diru gehiegirik gabe gainera. Honelako lanak ez dira izaten curriculum akademiko bateko eskailera-mailak, zoritxarrez hortik kanpo geratzen dira sintesi lan hauek. Gure irakasleek erakunde akademikoan aurrera egiteko lan gaitzak egin behar dituzte, eta premiazkoa da hori. Horrelako lanen eta kazetaritza arruntaren artean tarte handiegia dugula uste dut, batez ere hizkuntz komunitate txiki bateko seme-alabak garelako: guri ez dizkigute hutsune horiek kanpokoek estaltzen, Portugalek Brasili edo AEBek Zeelanda Berriari bezala.\n"Euskal Herri osoa" ari zara esaten behin eta berriz. Alderdi horixe azpimarratu nahi izan duzu zure lanetan, gaztetandik?\nGero eta gehiago ikusten da Erkidegoaren mapa...\nAdministrazioarena da eta.\nBeste identifikazio bat etor liteke hortik. Zenbaitek berariaz erabiltzen du mapa hori...\nBadakit, badakit... Ni euskararen mundutik nator, eta nahiago baduzu, etnografiatik, eta historia luze harrigarri batetik. Segur aski ez inorenak baino hobeak, baina neuri suertatu zaizkidanak: gurasoak bezala, senide eta osaba-izebak bezala, lurra bezala, garaia bezalaxe, giza askatasunak dituen muga naturalak. Nik ez dut hori patu gaizto bat bezala bizi nahi: neureak ditut, eta akabo! Eta eroso! Nire identifikazioak ez datoz ez dakit nongo kartograforen lantegitik, neuk egin behar baitut nire kartografia.\nEnpresa pribatuak euskararen mundura ekartzen lan handia omen duzu egina...\nLan handia ez dakit: kilometro batzuk bai. UZEIren proiektuak, eta Eusenorrenak gero, enpresa pribatuetara eraman ninduten, laguntza eske. Benetako kanpainak egin nituen, herriz herri eta enpresaz enpresa, zein lan ari ginen egiten esplikatzen, zein laguntza behar genuen azaltzen. Emaitzak? Neurri batean onak. Baina neurri batean. Dena dela, baliteke zuk enpresako buruari hau eta hori azaldu, txanpon batzuk eskatu eta ezer ez jasotzea; baina, enpresaburu berarengana beste bat joan zure atzetik beste proiektu batekin, zuri entzundakoak aintzakotzat hartu eta bigarren horri laguntzea. Baliteke.\nEz gara esaten dugun bezain herri abertzalea...\nBatzuetan ezusteko galantak izaten ditugu, bestelakoa pentsatzeko ere. Eguneroko bizitzan-eta, ez dakit. Baina geure burua erasota sentitzen dugunean badakigu ezetz esaten!\nHistorialari zara. Goazen, irudimenez besterik ez bada ere, 1959ra. Pausa zaitez bertan, begiratu zeure buruari, eta herri honen egoerari. Gero, atzera etorri gaurko egunera. Zer ikusten duzu?\nKontraste ikaragarria da. Momentu hartan amets egiten genuen egunen batean euskal eskola izango genuela, komunikabideak izango genituela, administrazioak euskaraz egingo zuela... amets egiten genuen. Euskara batua izango genuela... Hori dena gehiago zen ametsa, itxaropena baino. Orduan lau katu ginen, deus gutxi ginen, lehendik zetorren kontzientzia baten eragile ginen geure neurrian: gizartea herriz herri, familiaz familia aldatu egin da eta orduan ametsa zena orain bertatik bertarako eginkizuna da hainbat eremutan. Eta eskubide ez ezik, egingarri eta geuk egiten dugun lana bezala. Beste fase batean gaude. Pentsatu zenbat irakasle ari diren lanean irakaskuntzan, baita unibertsitatean ere. Zenbat kazetari lanean, euskaraz! Euskaraz ezin zitekeen ibili: orduan ez zegoen irakaslerik, ez zegoen eskolarik, liburuak... urtean hogei ateratzen ziren! Orain milatik gora ateratzen dira! Beste mundu bat da! Orduan gu isilaraztea oso erraza zen: gerra galdu zutenen ondoko mukizuak ginen, eta gaur, berriz, proiektuak gure gizartean egin eta mundura ere eraman ditzakegun gizarte bat gara, kulturaren aldetik, hizkuntzaren aldetik... Neurri handi batean, miraria da hemen gertatu dena; baina, jakina, "Eta, nahikoa al da?" galdetuko ligukeenari ezin diogu arinki baiezkorik esan. Oraingoz, egunsentiak hodei beltz gehiegi ditu. Orain berrogei urteko ahuldade zenbaiti gaina hartu diogu, baina berriak agertzen ari dira. Gure herriak, beste herri askok bezala, bere borondatea esan eta egiteko eskubidea behar du, naturaltasun osoz, inongo eragozpen berezirik gabe. Horrela izan beharko luke, baina historia ez da sekula horrela izan: boterea tarteko dabilenean, gauzak gogortu egiten dira, ikaragarri, eta hemen ere botere problema bat badago, eta makina horrek harrapa gaitzake, eta harrapatzen gaitu.\n(Argia-ren 2005eko maiatzaren 1ean argitara emana, 1990. alean)


Palmones ibaiko padurak eta Guadiaro ibaiko estuarioa zabaltzen dituzte. | Consumer\nEremu horietan Cadizko Mediterranear kostaldeko hezegune urriak daude, oraindik paduren eta estuarioen berezko ezaugarriak dituztenak.\nAndaluziako Juntako Ingurumen Saileko Garapen Iraunkorrerako Ekintzen Batzordeak Palmones ibaiko paduren eta Guadiaro ibaiko estuarioaren lurralde-eremua handitzea onartu du, eta Baza Mendilerroa parke naturaleko Natur Baliabideen Antolamendurako Planen (NBAP) aldaketari oniritzia eman dio. Helburua bere kudeaketa modernizatzea da, bere eragin eremuan arintze administratiboa eta garapen sozioekonomikoa bultzatuz, baliabide naturalak kontserbatzearekin batera.\nAlgecirasko Badian, Algeciraseko udal mugapeen eta auzoen artean, dagoen Palmones ibaiaren Padurak paraje naturala ekialdetik, hegoaldetik eta mendebaldetik zabalduko da, kostako lerroan eta Palmones ibaiaren paduraren zati handi batean dagoen duna-lerroa barne, guztira 113 hektareako azalera duena.\nAlgecirasko badiaren ipar-mendebaldean dagoen Guadiaro ibaiko Estuario paraje naturalari dagokionez, 35 hektarea handitu da ipar-mendebaldeko mugatik, Guadiaro ibaiaren ibilguaren azken zatia barne, Sotograndeko zubitik kosta-lerroraino.\nGarapen Iraunkorrerako Ekintzen Batzordeak, halaber, natura-gune horiek Zainketa Bereziko Eremu izendatzea eta Natur Baliabideen Antolamendurako Plana (NBAP) egitea onartu du, horien erabilerak eta jarduerak arautzeko eta bi guneetan egiten den kudeaketa finkatzeko. Ingurune natural horietan Cadizko Mediterranear kostaldeko hezegune urriak daude, oraindik paduren eta estuarioen berezko ezaugarriak eta habitat natural horiei lotutako balio ekologikoak dituztenak.\nAndaluziako Juntak adierazi zuenez, antolamendu- eta erregulazio-tresna horiek aldatuz eta eguneratuz, Ingurumen Sailak “naturguneen kudeaketa hobetu eta modernizatu nahi du, bertako udalerrietako herritarren bizi-kalitatea hobetzeko”.\nGainera, Malagako probintzian monumentu natural berriak deklaratzeko dekretu-proiektuaren zirriborroari buruzko informazioa eman zitzaion Komiteari, hala nola, Katuaren Koba, Genal Ibaiaren Jaiotza, Ehun Kañoen Iturria, Alkazarren Zubiak eta Turon ibaiaren Behatokia, eta horiek antolatzeko eta kudeatzeko arau eta jarraibide berberak ezarri ziren. Andaluziak, orain arte, 40 monumentu natural ditu, eta guztira 1.061,67 hektarea hartzen dituzte.\nbaliabideak duna-kordoi estuario humedales-eu monumentos naturales-eu


Nor bere lekura - GARA\nNor bere lekura\nBehin atseden eguna hartuta, ikaragarri gozatzen nabil Galizia aldean egiten ari garen etapa hauetan. Galizia bera oso ederra izateaz gain, bertako jendea zein zaleak ere, txapela kentzeko modukoak dira. Baina polita izateaz gain, gogorra ere bada Galizia, eta txirrindulari lasterketa bat egiten denean, hemengo ibilbideak ez du barkatzen. Horren adibide dugu Pontevedrara egin genuen erlojupekoa. Hain zen gogorra eta zigi-zagatsua, non taldeko zuzendariak erlojupekoa lasai antzean egiteko esan zidan, ibilbide horretan ezer egiteko aukerarik ez nuela argi baitzeukan.\nEta Ezaron bukatutako etapa eder honek ere, justizia egin, eta indartsuena izan da garaile. %25eko maldatan gora goazenean, ez da zorte ala posizio konturik; hor, maldak eta ibilbideak nor bere tokian jartzen gaitu. Baina, gaurkoan [atzo], bizitzak, lasterketak baino gehiago jarri gaitu gure lekuan. Gure taldeko laguntzaile bat, gaizki sentitzen zela-eta ospitalera eraman, eta oraindik oso gaztea delarik, buruko odol-isuri bat dela medio, gorputz erdi mugitu ezinik dago.\nGauza materialei zein itxurari inportantzia gehiegi ematen diogun gizarte honetan, neure buruari gogor egiten saiatzen naiz. Auto, etxe, opor eta horrelako ilusio materialistak ditudanean, konturatzen naiz, nire inguruan horrelako gauzaren bat gertatzen denean, bizitzak berak nire lekuan jartzen nauela. Ametsetako mundu artifizial horretatik jaitsi, hankak lurrean jarri, eta bizitzan benetan zer den garrantzitsua konturatzen naiz. Horrexegatik, bizitzak emandako «abisu» hau jazo eta gero, espero dut, berriz, horrenbeste estimatzen dudan laguntzaile honek osasuna lehenbailehen berreskura dezala, hori baita, azken batean, bizitza gozatzeko behar dugun gauza garrantzitsuena.


ZE IKASI ZENDUN DONEMILIAGAN?\nEgilea: bakarne aretxabaleta b. ordua: 00:16\nIrati Iriondo 2017(e)ko maiatzakren 24(a) 10:54\nIxatez, nahidanbeste gauza ikasinitxuzen bañe gexen harritxunitxunak ero esangou, lena zelanik idaztenben eta zelako teknikak euken dana ondo geatzeko, ze klaro, ezta gaur egunin latxeik, boligrafu eta papera hartu eta errez errez idazten hasten zazela, ondun tipex-a dakazunin.\nGero bebai, zelanik lortzenben partitura bateaz koro guztik kantabibena ondo ikusi ahal ixati. Eztai horrek, atentziñoi deitxuztan.\nBeste mogolloi gauza be ikasi nitxuzen, bañe, geatuaztazenak ero ontxe esandoten latxeik, atentziñoi handixena deitxuztenak honetxek bixak ixanzin.\nLAIA REVUELTA BUSTINGORRI 2017(e)ko maiatzakren 25(a) 14:11\nImaginaten nebanaz konparata asko ikasi neban, bakarrik euran euneroko bixitxi nahiko gogorra iritxi aztan bañe idazteko eta pintxateko etxeben esfrotzu ixan zan nitzat fuertiena. Bertako andrin eta gixonan esplikasiñoi luziei ez etxeko tallerra ondo eon zan gañea bastante interesgarrixe ixan zan eta asako barre bota gendun. Egixe esan, andrin esplikasiñoi ezgaztan iritxi denpora guztin interesanti bañe eskursiñoin bitxartez datuk errezaua ikasi nitxuzen.\nNahia Badiola 2017(e)ko maiatzakren 26(a) 07:45\nEgixe esan asko ikasi neban;batez be gidiai esker. Asko gusta gaztan zelaik erakutzizkun sakristixi eta behangañeko harrixai esker margolanak ondion lengo kalitatiaz ikustik, harritxu ein nitxun. Bera San Millan V. eta VI. mendin bitxartin bixi ixan zan ela eta beste gauza asko ikasi neban, zelaik bixi zin, ze etxen ben egun normal baten... eta batez be liburuk idazteko ero marrazteko euken preziziñoi. Gexen gusta gaztana kaligrafixin tallerra ixan zan. Pintzela ero lumi banbun kañabereri ero txoi sendun hegutako lumak ixati eta tintxi arbola bateko fruitu batetik atata eotik txokaztan gexen.\nLexuri Bergara 2017(e)ko maiatzakren 26(a) 10:55\nTxangu, politxe iruditxuaztan, bañe bixkat luzi engaztan bidi. Euskerazko lehen esaldixe bertan agertuzala ikasi neban. Interesanti ixanzan zelan idaztenben jakitxi, bañe bixkat txoka eiztan fallo bat etxen bazendun langili despediu etxen ben ela. Bertan, bi monasteixo daz, bat Yuso deitzen dana, bertan herrixan dana, eta besti xuso, herrixan goxan dana.\nIa hurrengo baten danok Ezcaray-re juten gazen !\nLexuri Bergara Elu.\nItxaso Urkiaga Etxeberria 2017(e)ko maiatzakren 29(a) 10:25\nNik Donemiliagan ondo pasa neban, bixkat bidiluzi ixanzan ela eta monasteixuk ikusten ba aspertu einitxan ela. Bañe aspertuarran ikasineban gausa batzuk neuk be, adibidez, zelan lurrin kolokata euan matexal berezixak humedadi zelan txupatenban eta horretxen bidez paretetan pintxata euasen dibujuk lelengoko ehune ixango bazan moure zelan euasen, ero susoko monasteixun euasen tunbak zelakuk zin.\nItxaso Urkiaga Etxeberria\nNaia Badiola 2017(e)ko ekainakren 1(a) 09:04\nDonemiliagan gauza asko ikasi neban Suso eta Yuso monasteixuai buruz eta honen ixenan esanahixai buruz; susok goxan nahidau ezan, eta Yuzo behian. Monasteixu zelanik eraiki ben be kuriosu bitxandugaztan; zelan arkitektuk eguzkixan argixaz oinarritxute, monasteixu nora begire eraiki adostu ben. Baitxebe kantateko erabiltzen zitxuezen liburuk zelako landute eguazen, orrixak eta tintxi zelanik ein ero lortzen ben be arritxu eiztan, eta zer esanik ez honek liburo handixak euken tapako larruazala tratateko prozezu luziai buruz. Euskerako nelengoko esaldi idatzixe zein zan be ikasi gendun, ondora jakitxi norberan hizkuntzi ondala naidanbeste urte be berba etxezala.\nLen esan duten modun, usteot danok ikasigenule zeoze\nainara 2017(e)ko ekainakren 1(a) 14:06\nNik Donemiliagan nahidan beste gauza ikasi netxuzen.\nGexen arritxuztan gauzi ixan zan, Suso monastexu oso handixe ixanda be, XI. mendin txikixe geatuakoenela konturatu zile. Da horrei aurre etxeko, XVI eta XVII. mendin artin Yuso einbenela.\nBebai interesgarrixe betxanduaztan bertako andrik azalduzkunin pintxura asko mitologikuk zinela eta beste nahidabeste biblixan oinarritxutakuk zinela.\nEgixe esan da pentsaten nebana baino hobi ixanzan txangu.\nAinara Bento Lopes.


urtarrilak 29 Larunbata 2022 Madrid Siroco\nEMPIEZA: 22:00 h.\nurtarrilak 28 Ostirala 2022\nGrant-Lee Phillips leku seguru batera eramaten zaituen ahots horietako bat da. Gehien behar duzun uneetan munduko zaratatik isolatzen zaitueen horietakoa, eta dena beste ikuspegi batetik ikustarazten zaituen horietakoa. Gitarra jo besterik ez du egin behar, eta harrapatu egiten zaitu. Hobeto sentiarazten zaitu. “Iluntasunari barre egin diezaiokegu, haren aurka borrokatu eta atera den zulora itzuli”, dio artista kaliforniarrak.\nmartxoak 10 Osteguna 2022 Lisboa LAV - LISBOA AO VIVO\nmartxoak 11 Ostirala 2022 Oporto Hard Club\nmartxoak 12 Larunbata 2022 Oporto Hard Club\napirilak 10 Igandea 2022 BILBAO STAGE LIVE\nmartxoak 31 Osteguna 2022 Pamplona Zentral\napirilak 2 Larunbata 2022 Donostia - San Sebastián Dabadaba\napirilak 1 Ostirala 2022 Bilbao Stage Live


Hizkuntza Normalkuntza Proiektua - Presentacion\nIkastetxeko Hizkuntza Normalkuntzak euskara beste hizkuntza ofizial guztiekin erabiltzeko aukera ematen digu ikasle, irakasle eta gurasoei eremu guztietan, geletan, pasabideetan, jolas garaian, etxean… harreman guztietan.\nHizkuntzaren ezagutza, erabilera eta erabiltzeko motibazioa sustatu eta lantzeko funtsezko euskarria da ikastetxea. Horregatik, jarduera eta proiektu ezberdinak eramaten ditugu aurrera:\nEuskal dantzak: astero ordu erdiko saioak egiten ditugu. Ezin da alde batera utzi "Dantzak" eta batez ere "Euskal Dantzak" gure gizartearen ohitura eta ondare kulturalaren transmisioan duen ezinbesteko garrantzia.\nBertsolaritza: ahozko komunikazioa lantzeaz gain, sormena bultzatu, jendaurrean egoteko eta hitz egiteko oztopoak gainditzen lagundu, ideiak ordenatzen ikasten lagundu, komunikatzaile onak sortzea eta bertsozaletasuna piztea du helburu. Hau guztia lantzeko Jokin Labayen bertsolaria etortzen da gure eskolara.\nAntzerkigintza: LH 1, 2 eta 3. mailako ikasleak antzerkigintza lantzen ari dira hizkuntza-komunikazio gaitasuna hobetzeko asmoz. Hamabostean behin, Joxe Mari Berasategi aktore ospetsuak ordu bateko saioa eskaintzen die.\nGabonetako ekintzak: Gabonetako eskulanen lehiaketa, Santo Tomaseko jaialdia, abenduak 24ko kalejira herrian eta baserrietan zehar.\nEuskararen Nazioarteko Eguna eta Korrika: ikastetxean eta herri mailan jarduera ezberdinak egiten ditugu.


Colegio Erain - Colegios Irun - Trilingüe - Concertado - Ipad - Txirrinda Eguna\nCategoría: Noticias Erain\tCreado en 16 f 2018\tVisto: 620\nPasa den ostiralean txirringa eguna izan genuen eskolan. Eguraldiak lagun, irakasle ugari etorri ziren probak egitera.\nBeti bezala croseko probarekin hasi ginen. 4.DBHko Gonzalo Estevazek eta Alvaro Fernandezek lehia polita izan zuten beraien artean.\nBigarren proba Kronoeskalada izan zen, gure aldaperik gogorrena irakasle askok igo zuten, bizi-bizi batzuk gainera.\nAzkeneko lau probak hauek izan ziren: "Duathlon", "Paradoa", "Ginkana" eta "Amerikana". 1DBHko ikasleak izan ziren gehien parte hartu zutenak.\n1. eta 2. batxilergo "parados" proba oso polita izan zen, eta Amerikanan 3. eta 4. DBHkoak gogor aritu ziren.\nAzkenean irakasle hoberenak hauek izan ziren: DBHtzen Gorka Logroño, Ignacio Gaiztarro, Pablo Logroño era Jesús Gutiérrez, Gonzalo Estevaz.\nBatxillerren Íñigo Velasco eta Pablo Fuentes.


iraila 2016 - Zientzia Kaiera\nemakumeak haurrak historia medikuntza zientzia\nUxue Razkin Umearen negar hotsak erditu berri duen amaren belarriak zeharkatu ditu eta horrek lasaitasuna eman dio. Besoetan segundo batez izan du, laztantzeko aukera ere ez du galdu. Pozik dago ama, umea negarrez dagoelako eta horregatik, bizirik. Erizainak umea hartzen […]\nekitaldia emakumeak historia zientzia\nEmakume Idazleen Eguna Clásicas y Modernas elkartearen, Emakume Zuzendari, Exekutibo, Profesional eta Enpresarien Espainiako Federazioaren (FEDEPE) eta Espainiako Liburutegi Nazionalaren arteko egitasmoa da, eta helburu du literaturaren arloko emakumeak agerian jartzea eta emakumeok historia osoan jasan duten bazterkeriari aurre egitea […]\nJuan Ignacio Pérez eta Miren Bego Urrutia Ura Aurreko bi ataletan azaldu ditugu ur gezetako arrainek (“Ura, bizitzarako ezinbestekoa”) eta itsas arrainek (“Itsasoan urak handi dira”) urarekin eta gatzekin dituzten arazoak. Izokinak arazo berberak ditu, eta bietakoak gainera: orain batzuk […]\nbiologia eboluzioa genetika\nAmaia Portugal Aurrenekoz, Australiako aborigenen ikerketa genomikoa egin du nazioarteko talde batek. Duela ia 60.000 urte Afrikatik abiatu zen eta Eurasia hartu zuen lehen migrazio oldetik datoz, eta gaur egungo giza populazio antzinakoenetakoa osatzen dute, horrenbestez. Haien dibertsitate genetikoa harrigarria […]\nhaurrak kimika osasuna\nJosu Lopez-Gazpio Irailaren 19an Facua kontsumitzaileen elkarteak jakinarazi zuen Dalsy sendagaiaren erabilera-orrian «ez direla aipatzen» botikak eragin ditzakeen albo ondorio batzuk. Era berean, Facuak AEMPS Botika eta Osasun Produktuen Espainiako Agentziari jakinarazi zion “Dalsy 20 mg/L” sendagaiaren E 110 izeneko […]\nEnbrioiak hautatzeko teknika lagungarria\nOsakidetzaren Donostia Unibertsitate Ospitaleko (BioDonostia) Ugalketa Lagunduko Unitateko ikertzaileek eta UPV/EHUko Informatika Fakultateko Sistema Adimendunak taldekoek, enbrioiei kalitate enbrionarioan oinarrituta probabilitatea ematen dien metodo berri bat proposatu dute azterlan baten. Ikertzaileek datuak aztertzeko hainbat teknika proposatu dituzte, transferitzeko enbrioiak hautatzerakoan […]\nAsteon zientzia begi-bistan #121\nUxue Razkin Osasuna Zeliakiarekin lotutako gene berriak aurkitu dituzte Euskal Herriko Unibertsitateko ikertzaileek, datu genomikoak aztertzeko metodologia berri bat aplikatuz. Abiapuntua duela bost bat urte nazioarteko ikertzaile-talde batek egindako azterketa sakon bat izan zen. Une horretan, ia 25.000 pertsonaren genomak […]\nParasitoak liluragarriak dira, batez ere, ostalarien ahultasuna ustiatzeko darabilten mekanismoengatik. Hau berbera landaretan gertatzen da. Baina noizbehinka defentsarako mekanismoak aurkitzen dira. José Ramón Alonsok kontatzen digu: Parasite plant check. Landareek biokimikoki erantzuten diete estresa sortarazten dizkien faktoreei. Gerardo Cebriánek, estresa […]\nbideoak biologia kirola kronobiologia zientzialariak\nPertsona baten jaiotze datak eragin zuzena dauka etorkizunean izango duen kirol errendimenduan. Hala azaldu du Jon Torres UPV/EHUko fisioterapiako irakasleak Zientzialariren atal berri honetan. Adin kronologikoa eta adin biologikoa kontzeptuetan sakondu du eta hauen arteko aldeak sortzen duen “adin erlatiboaren […]\nJuan Ignacio Pérez eta Miren Bego Urrutia Ura Xabier Leteri entzun dizkiogun hitzak dira, eta egia da itsasoan urak handi direla. Urez beterik dago itsasoa, urez beterik eta gatzez beterik. Itsasoko ur litro batean 33 g gatz dago; sodio kloruroa […]


Zein etorkizun Emazteen kontrako bortizkeriaren Behatokiarentzat? | Euskal Herria | KAZETA\nKazeta|2015/05/06 17:35|0 iruzkin Eguneratua:\nBaionan eta Pauen harrera permanentziak antolatuko lituzkete. © Bob Edme\nDepartamenduko Familia eta Emazteen eskubideen informazio zentroa (CIDFF) desagertu denetik hilabete batzu iragan ondoren, Estatu frantsesak Emazteen kontrako bortizkeriaren Behatokian ez duela gehiago parte hartuko iragarri du. Horretaz gain, Baiona eta Pauen harrera permanentziak berriz plantan jarriko dituela adierazi du; bi lurraldeen arteko berdintasuna errespetatuz. Bortizkeria Sexisten Kontrako Kolektiboak "medioen murrizketa inposatua" zaiola salatu du.\nDepartamenduko Familia eta Emazteen eskubideen informazio zentroak (CIDFF) bere ateak hetsi zituen urte hasieran. Gaiaren inguruko eskasia betetzeko, Emazteen kontrako bortizkeriaren Behatokia sortu zen.\nApirilaren bukaeran, Estatu frantsesak Behatokitik kanpo geldituko dela iragarri du. Agiri baten bidez, egitura zortzi kolektiboek osatzen dutela gogoratu du eta orain arte Estatuak ere horretan parte hartzen zuen. Erabakiaren arrazoiak zehaztean, "proiektuaren bultzatzaileek autonomia gehiago nahi dutela" azpimarratu du eta horretaz gain, "irregulartasun juridikoei" buruz aritu da.\nBortizkeria Sexisten Kontrako Kolektiboak, prefetak "sortzaileen artean, pertsonalitate morala ez duten kolektiboen presentzia" nabarmendu duela adierazi du. "Ez zen gure kolektiboa inondik ere kide sortzailea. Egituran boz kontsultatiboa dugu, besterik ez!", aldarrikatu du. Beren iritziz, "eskandalagarria da proiektuaren porrota talde feministen gain emaitea".\nEstatuak Baiona eta Pauen harrera permanentziak berriz plantan jarriko dituela zehaztu du. Prefetak, hitzorduek "bi eremuen arteko berdintasuna ziurtatuko" dutela azpimarratu du. Eskualdeko Kontseilua, CAF-a eta tokiko kolektibitateek "beharrei moldatutako soluzio bat atzemanen duten bitartean, aterabidea" izanen da.\nKolektibo Feministak permanentzia horiek Bordaleko CIDFF-aren pean izanen direla adierazi du. "Lehen, Baionako CIDFF-entzat 32 oren dedikatuak ziren, geroan 17 oren eta erdi izanen dira eremu bakoitzean. Medioen murrizketa inposatzen digute! ".


Ibilbideak - Ezagutu Barakaldo\nCIHMA – Luis Choya Almaraz Interpretazio zentroak antolatzen dituen ekintza nagusienetariko bat, Barakaldo inguruan egiten diren ibilbide gidatuak izaten dira. Helburua, udalerriko iraganeko eta oraingo lekurik nabarmenenak in situ ezagutzera ematea da. Gaur egun diraun ondarearen ikuspuntu zabala eman nahian, 7 gai ezberdinen inguruan aritzen diren ibilbideak.\nLa inscripciones se pueden realizar online a través la web municipal www.barakaldo.eus o a través de la aplicación BarakaldoAPP, con certificado electrónico.También se puede inscribir a las visitas a través del SAC (Servicio de Atención a la Ciudadanía), llamando al 010 desde Barakaldo o al 944789200 desde fuera.\nTaldeentzako ere ibilbide bereziak antolatzen ditugu data ofizialetatik kanpo. Informazio gehiago jasotzeko, dei ezazue 944971390 / 688638062 zenbakietara.\nIraganari so egin gabe oraina ulertzerik ez dagoenez, denboran atzera egingo dugu Barakaldoko eraikin esanguratsu eta leku bereziak bisitatuz. Bertako historian murgilduko gara, egungo udalerriaren nondik norakoak hobeto ezagutzeko.\nAgate Deuna baselizatik irten eta, Erdi Aroko galtzadatik eta antzinako Larrazabal eskolatik igaro ondoren, Deabruaren zubian amaituko da ibilbidea: jaitsiera ederra Kadaguaren alde barakaldarretik.\nZailtasuna: ibilbide erreza den arren, jantzi eta oinetako erosoak ekartzea komeni da.\nMeatzaritzak Arnabal eta Errekatxon izan duen garrantzia ezagutuko dugu. Orografia menditsuaren eraginez, plano inklinatuen sarea, mea-biltegia, aireko tranbiak, geltokiak eta zamatokiak eraiki bahar izan ziren. Arnabaleko burdin meategietatik Luchana Mining trenbideak Ibaizabal/Nerbioi itsasadarreraino garraiatzen zuen mea.\nZailtasuna: Baxua ( jantzi eta oinetako erosoak ekarri behar dira,mendikoak)\nIbilbide borobila, urtegi zaharra (edo Etxebarriakoa) inguratuz. Castaños ibaiaren ondoko ibilbide honetan, mendizaleek naturaz gozatzeko eta inguru eder hau historiaren zein ingurumenaren ikuspegitik hobeto ezagutzeko aukera izango dute.\nZailtasuna: ertaina (ezinbestekoa da mendiko jantziak eta oinetakoak ekartzea).\nRamón Rubial Lorategi botanikoan barrena gidaturiko bisitaldiak: Barakaldo erdian mundu berde batean murgiltzeko aukera, bertoko eta kanpoko zuhaitz eta landare espezieen aniztasuna ezagutuz.\nBarakaldoko zamatokiak Itsasadarrean zehar dauden karga-kaien segida dira. XIX. mendeko baldintza historikoek mendi hegaletan eratutako meatze-arroan zegoen burdina mearen esportazio masiboa bultzatu zuten. Nerbioi, Kadagua eta Galindo ibaien artean kokatutako hainbat konpainiatako zamatokiak ontzi handiagoei ostatu emateko behar berrietara egokitu ziren burdin eskaera handiari erantzuteko.\nIbilbideak Barakaldo garaikidearen bilakaera ezagutaraztea du helburu. Kaleetan zehar ibiliz, industrializazioaren unerik garrantzitsuenek eta langileen etorrera geroz eta handiagoak hiriaren hedapena nola baldintzatu zuten ikusiko da, une historiko bakoitzeko helburuek ekarritako Hirigintza Plan Orokor ezberdinak aztertuz.\nItinerario de ida y vuelta desde El Regato hasta el Eretza pasando por la ermita de San Sebastián\nUdalerriko berdeguneak, hirigunekoak zein ingurukoak, lotzen dituen oinezkoentzako eta bizikletentzako ibilbideen sarea da.\nIbilbide honetan Urtegi Zaharra edo Etxebarriakoa inguratzen da, PR-210 bidea jarraitu eta Urdandegietako burdinola zaharra zegoen lekua zeharkatuz.\nIbilbide honetan Errekatxotik Argalariora Santa Luzia auzoa zeharkatuz iristeko bidea erakusten da.


Linus Torvalds-ek Paragon Software kritikatzen du eta GitHub prozesuan alferrikako fusioak sortzen ditu Linuxetik\nLinus Torvalds zain egon da denbora luzez Paragon Software-k gidaria bidali dezala NTFS Linux kernelera gehitzeko eta hori dagoeneko egina dago eta Torvaldsek azkenean kontrolatzaile berria Linux 5.15 kernel iturriarekin bateratu du.\nAurretik GitHub-en bateratze eskaera eginbidea erabiltzeagatik kexatu zen mezuan, GitHub-ek "guztiz beharrezkoak ez diren bateratzeak sortzen dituela" esanez. Dirudienez, Linux kernelaren sortzaileari ez zaio oso gustuko GitHub bateratzea, hala egiten badute. Gainera, konpiladorearen abisuak kernelaren eraikuntzetan lehenetsitako errore gisa tratatzen dira.\nAbuztu hasieran, Torvalds-ek Paragon Software-ri bultzada eman zion tira eskaera egiteko»Nukleo iturriekin bateratuko den benetako kodea bidaltzea, irakurketa / idazketa NTFS kontrolatzailea 5.15 hurrengo bertsioan sar dadin, horretarako leiho bateratua irekita dagoelarik.\nParagonek behar bezala aurkeztu zuen "erretiratzeko eskaera", esanez:\n"Uneko bertsioak normal / konprimitutako / spars fitxategiekin funtzionatzen du eta acl eta NTFS erregistroen erreprodukzioa onartzen ditu." Hori bai, konpainiak bidalketen prozesua ezagutzen jarraitzen du eta Torvalds-ek iruzkin dezente egin zituen, etorkizuneko tira eskaerak hobetzeko asmoarekin. Lehenik eta behin, Linux kernelaren sortzaileak esan zuen pull eskaera sinatuta egon behar zela. "Mundu perfektuan, konfiantza katearen bidez zuzenean zugan traza dezakezun PGP sinadura litzateke, baina ez dut inoiz eskatu", esan zuen.\nGero ohartu nintzen pull eskaeran kodean GitHub web interfazearekin egindako bateratze konpromisoak sartzen zirela.\n"Benetan * ikusi nahi ez ditudan gauza horietako bat da: GitHubek alferrikako bateratzeak sortzen ditu eta ez zenuke inoiz erabili behar GitHub interfazeak ezer bateratzeko." Bateratzeak ez dira gauza horietako bat. Iraganean, batez ere 2012an, Torvaldsek GitHub-en zenbait alderdi salatu zituen.\n"Ez ditut GitHub-en eskaera egiten. GitHub-ek informazio garrantzitsu guztia baztertzen du, hala nola, pull eskaera egiten duenarentzako baliozko helbide elektronikoa izatea. Difstat ere falta eta alferrikakoa da ", esan zuen orduan. Kontuan izan git request-pull komandoa GitHub-en pull request funtzioaren desberdina dela. Halaber, Paragon biltegiak informazioa falta duen konpromiso mezuak ditu, hala nola »Batu adarra 'torvalds: master' master". Horren harira, Torvalds-ek larunbatean esan zuen "Linux kernela batzea * behar bezala *" egin behar dela.\nKontroladorea gehitzeaz gain Paragon NTFS Linux kernel 5.15, Torvalds-ek "-Werror" eraikitzeko aukera ere gaitu du, hau da, kernelaren eraikuntza guztientzat lehenetsia.\nKonpilazio bandera »-Werror«tratatu abisu guztiak konpilazio akats gisa. Abisu guztiak akats gisa sustatuz, Torvalds-ek garatzaileei behartzen die eraikitzailearen prozesua eten ahala oharkabean pasatu edo garatzaileek modu txarrean soilik eragin ditzaketen eraikuntza-abisuak lehenetsi daitezen.\nTorvaldsek iruzkindu zuen aldaketari buruz benetan beti garbi eduki behar dugula eta behar izanez gero abisu zehatz gehiegizko desgaitu egingo dugu, konpondu ezin baditugu. Baina hori zuhaitzean erlijioz betearazten dudan arren, ohartarazpenen berri eman behar ez duten hainbat eraikuntza robotek ez dute egiten.\nZiurtatu abisuak kudeatzen direla, baina proiektu horietako gehienak ez dira Linux kernelaren tamaina. Bestalde, WERROR Kconfig switch gisa. Honek »-Werror» bandera desaktibatuko du konpilatzailearen bertsio berrienek nukleoak berehala zuzendu ezin dituen edo beste arazo selektibo batzuk abisurik gabe kernela sortzea posible ez den abisu berriak aurkezten badituzte. WERROR aukera lehenespenez gaituta dago nukleoaren eraikuntza guztietan.\nLinusek mezua amaitu zuen adabakia honekin:\n"Zorionez, horrek ekarriko du abian jarri ditugun automatizazioek ohartu ez dituzten abisu berriak jasotzen dituzten pull eskaera gutxiago jasoko ditudala". Egurra jotzen dut.\nArtikuluaren bide osoa: Linuxetik » Berri » Linus Torvalds-ek Paragon Software kritikatzen du eta GitHub prozesuan alferrikako fusioak sortzen ditu


Araba ere babesleku izan dadin, errefuxiatuen eskubideen alde - Gasteiz - Alea.eus\nAraba ere babesleku izan dadin, errefuxiatuen eskubideen alde\nErredakzioa 2020-06-22 10:20\n200 bat lagun bildu ziren larunbatean Gasteizko elkarretaratzean. / CEAR\nLarunbatean, Errefuxiatuen Nazioarteko Egunaren harira, mobilizazioak egin dituzte EAEko hiriburuetan. "Izan gaitezen babesleku: harrera, erregularizazioa, eskubideak eta bizikidetza" aldarrikatuz, 200 bat lagun bildu dira Gasteizen.\nErrefuxiatuen eskubideen aldeko 30 eragilek baino gehiagok -tartean CEAR eta Ongi Etorri Errefuxiatuak- mobilizazioak egin dituzte larunbat honetan, Errefuxiatuen Nazioarteko Eguna dela eta. Osasun krisiaren testuinguruan, azpimarratu dute errefuxiatuen egoera "konplexua" ez dela birusaren ondorio: "Garapen neoliberala, koloniala eta heteropatriarkala nagusi dituen eredu hegemoniko baten ondorioak bizitzen ari gara".\nPlazaratutako manifestuan azaldu dute Euskal Herrira 5.000 errefuxiatu inguru iritsi zirela 2019an, eta askoz gehiago direla bidean geratu direnak, "mugen militarizazioaren eta esternalizazioaren ondorioz". Gainera, salatu dute politika horrek pertsonen trafikorako eta salerosketarako sareen esku geratzera behartzen dituela errefuxiatuak.\nHortaz, hainbat aldarrikapen jarri dituzte mahai gainean, aipatutako manifestuaren bitartez:\nEspainiako zein EAEko politikek jendea sorlekutik ez lekualdatzea, eta haien ondasun naturalak indarrez ez ebastea. Horretarako, erregai fosilak oinarri dituen gure eredua aldatzea eta giza eskubideak zein natura errespetatzen eta babesten direla ziurtatzea "premiazkoa" dela deritzote, baita gerretan Euskal Herrian ekoitzitako edo merkaturatutako armarik ez izatea ere; industria militarra industria zibil bihurtzea proposatu dute.\nErrefuxiatuak bizia arriskuan jarri gabe Euskal Herrira iritsi ahal izatea. Ildo horretan, lehorreratze seguruko protokolo bat onar dadin eta asilo-prozedura eskuragarri izateko legezko bide seguru gehiago jartzea eskatu dute, besteak beste. Halaber, iristen diren pertsonen legez kanpoko itzularazteak egiteari uztea exijitu dute\nErrefuxiatuak "baldintza duinetan eta beldurrik gabe" egoteko, eskubideak, zerbitzuak eta baliabide publikoak eskuratu ahal izatea aldarrikatu dute. Halaber, Atzerritarrak Barneratzeko Zentroak (CIES) behin betiko ixtea, erregularizazioko ezohiko neurriak abian jartzea, harrera-sistema malgu eta jasangarria sustatzea "premiazkoa" dela diote.\nAzkenik, diskurtso arrazisten eta xenofoboen aurka jarrera irmoa eskatu diete politikariei, eta baita bizikidetza zein bakearen kultura sustatu dezatela ere.\n"Euskal Herria abegitsua izatea nahi dugu, desberdintasunekiko errespetua erakutsiko duena, egungo gure gizarteak osatzen dituzten pertsonez osatua, edozein dela haien sorlekua, eta eskubide-berdintasuna eta kulturen heterogeneotasuna oinarri izango dituena. Erbeste izan ginen. Izan gaitezen babes", adierazi dute.


Helduen nahiak asetzea helburu duen proiektua abian - Hernani - Kronika.eus\nHelduen nahiak asetzea helburu duen proiektua abian\nLagunak proiektuan parte hartzen duten kideak, teknikaria eta alkatea.\nDuela hiru aste, 65 urtetik gorakoei zuzendutako, Lagunekin proiektua jarri zen martxan. Helduen autonomia lantzen dute eta aisialdian oinarritutako hainbat ekintza egiten dituzte, helduak aktibo sentiarazteko.\nDuela hiru aste hasi zen 65 urtetik gorakoei bideratutako Lagunekin proiektua, eta parte hartzen ari diren helduek, oso gustura daudela adierazi dute.\nMaria De Frutos da proiektu honen teknikaria, eta egunero joaten da Goiz Eguzkira, Lagunekin proiektuan parte hartzen duten helduei egunerokotasuna xamurtzera.\nLagunekin proiektu honek, hainbat helburu ditu, eta haien artean dago helduen autonomia lantzea. Oraingoz talde txikia da, baina Mariak adierazi du, 15 kide izatera heldu nahiko luketela.\nAutonomia lantzeaz gain, helduei aktibo egoteko motibazio hori sortu nahi dute. Horretarako egunero rutina bat daukate; 10:00etarako Goiz Eguzkira bertaratu, eta bertan memoria ariketak egin, gimnasia ere egiten dute, marrazkiak, hizkiak, hamaiketakoak eta beste hainbat ekintza gehiago.\nAskotan helduak, etxean gelditzen dira, inolako ekintza aktiborik egin gabe, eta horretarako sortu dute Lagunekin proiektu hau. Hernaniko Xabier Lertxundi alkateak adierazi du, hasierako pausua oso zaila dela, «etxetik ateratzea eta zure egunerokotasuna aldatzeko lehenengo pausu hori ematea oso zaila da». Baina argi utzi dute proiektuan parte hartzen duten kideak, oso gustura daudela, «nik orain beharra eta nahia sentitzen dut hona etortzeko, desiatzen egoten naiz».\nIzenak ere argi adierazten duen moduan, lagunez inguratu eta ekintzak egitea da asmoa. «65 urtetik gorakoen nahiak asetu nahi ditugu. Beharrak ere bai, baina nahiei ematen diegu garrantzia», adierazi du Maria teknikariak.\nHelduei gonbitea luzatu nahi izan diete Lagunekin proiektukoek, denon artean helduen egunerokotasuna autonomiaz eta era aktibo batean igarotzeko deia eginez. «Harremantzeko eta bakardadean ez erortzeko proiektu aproposa».\nZerbitzu sozialetan eman behar da izena, bertaratuz edo telefono honetara deituz; (943 55 78 54).\nZerbitzu Sozialetara bertaratuz gero, Maria de Frutosgatik galdetu.


Onets egizu gorpuztxo au, zeru-mosua lurrari irabazi dautson gogo zuri au; eguzki-argia maite izanik, bere amaren arpegiko zorapenez lilluratzen dana; autsa ezetsi ta urrea nai izaten oindiño ikasi ez dauana. Ar egizu biotz ondora, ta onetsi!\nEun bide-kurutze ditun mundu onetara etorri zan, eta ez dakit zelan aukeratu zinduzan zu ainbat lagunen artean, zergaitik dei egin eban zure atean, zuri eskutik oraturik bideaz itauntzeko. Irri-barreka ondoren doakizu, ta bere biotzean itz dagiala ezeren ezpai bage. Jagon aren fedea zeuregan, artez zuzendu ta onets egizu.\nJarri zeure eskua aren buru gain, eta eskatu, aren oiñetan olatuak asarrekor orru eginda be, zeru-aize biguna datorrela aren oialak puztutera, ta sakatu dagioela bakezko porturantza. Ez egizu aztu zeure arin eta estu-aldietan, itxi egiozu biotzeraiño urreratzen eta onetsi egizu.\nJarri zeure eskua aren buru gain, eta eskatu, aren oiñetan olatuak asarrekor orru eginda be, zeru-aize biguna datorrela aren oialak puztutera, ta sakatu dagiela bakezko porturantza. Ez egizu aztu zeure arin eta estu-aldietan, itxi egiozu biotzeraiño urreratzen eta onetsi egizu.


Euskal Herria Bildu - Ubera: “Abenduaren 20an erakutsi behar dugu herri honetan asko garela herri eta herritar gisa gure etorkizuna erabaki nahi dugunak”\nUbera: “Abenduaren 20an erakutsi behar dugu herri honetan asko garela herri eta herritar gisa gure etorkizuna erabaki nahi dugunak”\nEH Bilduko ordezkariak Donostiako kaleetan izan dira, gaur arratsaldean, eskuorrien banaketa egiten eta herritarren kezkak entzuten eta jasotzen. Bertan izan dira, besteak beste, Rebeka Ubera EH Bilduko bozeramailea eta Urko Aiartza Senaturako Gipuzkoako hautagaia.\nAzkenaldian, herri honen eskubideen eta erabakien “aurkako eraso zentralizatzaile basatia” pairatzen ari garela salatu du Rebeka Uberak. “Espainiako estatuko botere instituzional, politiko eta finantziero guztiak elkar hartuta ari dira, bere barnean bizitzera kondenatuta dauden herriei eta herritarrei beren erabakien eta beren buruan jabe izaten ez uzteko”.\nZentzu horretan, erabakiak hartzeko unea dela azpimarratu du. “Herri honek, euskal gizarteak, erabakiak hartzeko unea iritsi da. Euskal Herriak bere bidea egiteko unea iritsi da. Erabakiak hartuz, erabakitakoa praktikan jarriz... Herri honek, euskal gizarteak, erabakiak hartuko ditu ekonomia hobetzeko, hezkuntza integratzailea eta kalitatezkoa izateko, aniztasunean bizitzeko... Azken baten, hobeto bizitzeko”\n“Herri eta herritar gisa ditugun eskubideak errespetatzen ez dituztenei eta beren jardun guztia inposizioan oinarritzen dutenei susto bat eman behar diegu abenduaren 20an”, nabarmendu du Uberak. “Erakutsi behar dugu herri honetan asko garela herri eta herritar gisa hartzen ditugun erabakiak errespetatzea eta praktikan jartzea nahi dugunak. Horretarako, abenduaren 20an erabakiaren eta burujabetzaren aldeko boto-paperekin bete behar ditugu hautesontziak”.\nUrko Aiartzak, bere aldetik, urratsak ematera deitu ditu herritarrak. “Gabonetan etxeko zapatak opariz betetzen ditugun moduan, herri honi zapata bete urrats, zapata bete burujabetza eskaini nahi diogulako. Herri honen bakearen alde urratsak emateko prest gaudelako, urratsak egoera sozial eta ekonomikoa aldatzearen alde eta urratsak askatasunaren alde. Horregatik, euskal jendartea bakearen, burujabetzaren eta askatasunaren alde gurekin batera urratsak ematera gonbidatzen dugu, abenduaren 20an EH Bilduren aldeko botoa emanaz. Gu gara gure oraina eta geroaren giltza”.