2019-06-28 - Goierriko Hitza : Goierriko Hitza\nZaldibiako gazteak, festan blai\nZaldibian 22. Gazte Festak ospatzen ari dira atzotik. Gaur, Amundarain errekan behera jaitsi dira herriko gazteak, mota guztietako baltsekin. Gauean kontzertuak izango dituzte.\nZaintza martxaren bosgarren etapa igaro da Beasain eta Ordizia artean\nOrdiziako Plaza Nagusian Adur Ezenarro alkateak harrera egin die erresidentzietako langileei.\nMikel Valdivielso (Ehunmilak)\n«Nekez aurkituko dugu gu bezain erotuta dagoen jendea»\nMendizalea, mendi korrikalaria eta Ehunmilak probaren arduraduna da Valdivielso. Halere, ez du izaten mendira joateko denbora askorik, antolaketa lanek denbora asko kentzen baitiote. Hala ere, merezi duela dio.\nMartzelo Lasa oroitzeko ekitaldia egingo dute Olaberrian\nAranzadi Zientzia Elkarteak Lasaren gorpuzkiak emango dizkie senideei\nN-1 errepideko bi adar itxiko dituzte Idiazabalen, Irungo noranzkoan\nAsteleheneko 22:00etatik astearteko 06:00etara egingo da mozketa zorua konpontzeko lanak direla eta\nBaserri bideak konpontzen 921.000 euro inbertituko dira\nGoierriko 18 udalerrik 28 bide konponduko dituzte. Foru laguntza, guztira 406.000 eurokoa jaso dute. Bidegorrien udal sarea garatzeko, beste 123.000 euro eskualdera\nMaialen Sebastian (ikerlaria)\n«Gaixotasun zeliakoaren atzean genetika dago»\nGaixotasun zeliakoan glutenaz gain, faktore genetikoek duten eragina ikertu du Maialen Sebasteanek, heste-zelulako hainbat gene aztertuta. Doktore tesia egiten hasi da orain.\nUztaila jolasez blai dator Itsasondon\nItsasondon hasi dituzte udaleku irekiak eta adin guztietako 30 bat ume ari dira aisialdirako ekintzetan parte hartzen.\nAian Santa Ixabel jaiak gaur hasiko dira, Huntzarekin\nUme jolasak eta herri afaria ere badituzte. Sagardoa eta sardinak banatuko dituzte bihar. Izaki Gardenak eta Fan&Go taldeek joko dute. Igandean, pilota eta dantza\nIngurumen lanketaren emaitza azalduz, oporrak\nEzkion sanpedroak ere ospatzen dira\nGaur eta bihar ospatuko dituzte Ezkion San Pedro jaiak. Udalerriko Santa Lutzi auzoko jai nagusiak dira. Ume jolasekin ekingo diote gaur arratsaldean aurtengo festen egitarauari\nLegazpiko Futbol 7 txapelketako final handia jokatuko dute bihar Bikuña zelaian\nIazko irabazle Mercenarios taldeak Tzelzi taldearen kontra jokatuko du finala. Aurretik 3. eta 4. postuak ebatziko dira Culebras eta Hang Over taldeen artean


Ixa taldea - 2013 - Hizkuntza Berdintasuna\nIxa taldea - 2013/\nGipuzkoako Foru Aldundiak 2013ko Anton Abbadia saria Euskal Herriko Ixa taldeari eman zion. Hizkuntzaren tratamendu automatikoan lan egiten du Ixa taldeak, 1987 urteaz geroztik. Euskararen gaineko ikerketa aplikatuan dihardu batez ere, baina beste hizkuntza batzuetan ere ikerketak egiten ditu eta produktuak garatzen. Euskal Herriko Unibertsitateko ikerkuntza talde honetan 32 informatikarik, zortzi hizkuntzalarik, ikerkuntzako bi teknikarik eta administrari laguntzaile batek parte hartzen dute.\nEpaimahaiak Ixa taldearen zenbait merezimendu kontuan hartu ditu errekonozimendu hau aitortzeko. Honakoak:\nUnibertsitate publikoan egonik, enpresekin eta bestelako agenteekin kolaboratzeko joera du, euskalgintzan aritzen direnekin bereziki. Horrela sortu dira lankidetzak hainbat enpresa eta erakunderekin: Aholab ikertaldea, Eleka, Elhuyar, Vicomtech, Robotiker, Plazagune, UZEI, UEU, Euskaltzaindia, Berria...\nTaldearen lana honela labur daiteke: 60tik gorako proiektu finantzatu, 20tik gorako tresna eta aplikazio, 23 tesi, eta 300 bat artikulu.\nSortu dituen aplikazio nagusiak: Xuxen zuzentzaile ortografikoa, leXkit hiztegien edukiak editatzeko eta kudeatzeko ingurunea, Opentrad itzultzaile automatikoa, Multimeteo euskaraz parte meteorologikoen sorkuntza automatikoa, BertsolariXa errimak bilatzeko tresna, Berbatek dokumentalen azpitituluen itzulpen automatikoa, BASYQUE euskararen sintaxiaren aldaketak aztertzeko aplikazioa, Anhitz euskararako 3D aditu birtuala.\nSari honen bidez, euskararen normalizazioaren aldeko lanetan nabarmendutako pertsona edo elkarteen jarduna saritzen du Gipuzkoako Foru Aldundiak. Aurtengo Abbadia saria abenduaren 2an emango du Aldundiak, Euskararen Nazioarteko Egunaren inguruko ekitaldien barruan. Sariaren ikurra Zuhar Iruretagoiena artista zarauztar gazteak egindako obra bat izango da. Horrez gain, saritua 6.000 euroz hornituko da.


Gaiak: Sustrai Kolina. Bertsolaria: Maite euskara bikotea maite behar den bezala - Euskonews\nEuskararen Nazioarteko Eguna (abenduak 3) nazioartea ospatzen den egun bat da. Euskarari bultzadatxo bat eman nahi dion ekimena. Eusko Ikaskutzaren eskutik sortutako egun horretarako bideo bat egin dute, eta Sustrai da bertan parte hartu dutenetako bat.\nOna eta helburu argiko ekimen serio eta sendo bat iruditu zait. Horrelako gehiago ez leudeke gaizki. Pena gehien motiboak ematen dit. Ez dakit oso seinale ona den euskarak nazio arteko egun bat izatea.\nGrabaketa Larraldean egin zen, ezta?\nHalaxe da. Larraldea Senperen kokatutako etxe dotore bat da. Orain pare bat urte erortzeko zorian zegoen eta aitzinako erara erabat eraberrituta dago orain. Iparraldeko euskalgintza eta kulturgintzaren polo garrantzitsu bat izan nahi du eta gauza dezente egiten dira bertan. Han daude Euskal Herrian Euskaraz edo Bertsularien Lagunak elkarteen egoitzak, Andoni Iturriotz etxeko jabearen inplikazio eta eskuzabaltasunari esker.\nZure gaia Euskara eguneroko bizitzan izanik, zer nolako balorazioa egiten duzu horren inguruan?\nMunduak daudela esango nuke, eta mundutxo horien barruan azpimundu gehiago.Toki batzuetan euskaraz bizi daiteke goitik behera, besteetan ezta pentsatu ere. Nik mundu desberdinetatik edaten dut, mundu batean euskara soilean bizi naiz eta bestean erdara hutsean.Aberasgarria da hori, baina seinale txarra ere bai.\nBeraz, Ipar Euskal Herrian euskaraz bizitzea Hego Euskal Herrian baino zailagoa al da?\nAzpeitian baino bai, baina Barakaldon edo Tuteran baino ez. Gero, Iparraldean ere errealitate desberdinak daude. Ez dira berdinak Baiona eta Sara, Miarritze eta Baigorri. Hori bai, gurean administrazioarekiko guztia frantsesez egin behar da, Nafarroako toki batzuetan bezala, funtsean.\nZortzi urterekin-edo hasi nintzen, eta tartean hiruzpalau urteko etenaldi bat izan nuen arren, gaur arte. Suertea izan genuen ikastolan bertso-eskola geneukalako, eta talde giroak eta lagunarteak animatu eta lotu gintuen.\nEz dakit. Afaritan esan beharko nizuke giroa lasaiagoa izaten delako. Baina jaialditan ere gustura kantatu izan dut, eta inoiz behin, txapelketan ere eroso sentitu izan naiz.\nNola animatu dezakegu jendea euskara suspertzera?\nMaite, bikotea maite behar den bezala esanez. Euskarak nahikoa du hitz egitearekin. Sustrai Kolina (Lapurtarra) Sustrai Urruñan sortu zen 1982an. Baionan Zuzenbide ikasketak egin zituen eta noizean behin prentsan berak idatzitako zer edo zer irakurri dezakegu. Bestalde, liburu bat ere idatzi du lapurtarrak: haurrentzako H-gabe deitzen dena.


Petroliotik eratorriak eta petrokimika – Gizapedia\nPetroliotik eratorriak eta petrokimika\nCampo de Gibraltarko birfindegia, Cadizko probintzian.\nPetrolioa, urre beltza ere deitua, hidrokarburo izeneko konposatu organikoen nahasketa bat da. Petrolioaren konposatu horiei petroliotik eratorriak edo petrolioaren deribatuak deitzen zaie, eta aplikazio ugari dituzte industrian nahiz eguneroko bizitzan. Petroliotik eratorriak destilazio zatikatuaren bitartez bereizten dira, nagusiki petrolioa destilazio-dorreetan berotuz eta tenperatura desberdinetan konposatuak bereiziz. Hartara, 40-200 gradutan benzina eta gasolinak bereizten dira, 200-300 gradutan kerosenoa eta naftak, 250-350 gradutan diesel erregaiak, 300-370 gradutan olioak, lubrikanteak eta parafinak, eta 370 gradutik gora, asfalto eta mundruna. Prozesu hau guztia birfindegi izeneko instalakuntzetan egiten da.\nPetroliotik eratorriak beste produktu batzuekin konbinatu egiten dira, beste produktu batzuk sortzeko hala nola, plastikoa, detergenteak, ongarri sintetikoak eta botikak. Produktu horiek produktu petrokimiko deitzen zaie eta horiek ekoizten dituen industriari petrokimika.\nBeste hizkuntzetan: ingelesez, petroleum products and petrochemicals; gaztelaniaz, derivados del petróleo y petroquímica.\nUrre beltza hedabideetan petrolioa irudizko adieran izendatzeko erabiltzen den esamoldea da. Urre hitza metafora da eta petrolioak egungo sistema ekonomikoan duen balio itzelari egiten dio erreferentzia; beltza metonimia…\nPetrolioaren zenita, petrolioaren gailurra edo petrolioaren tontorra ere deitua, petrolioaren ekoizpena maximo absolutu iritsi eta hortik aurrera ekoizpena jaisten hasten denean gertatzen den egoera da. Gehienetan mundu mailako…\nLehengaiak naturatik eskuratzen diren materialak dira, zuzenean baliatzeko (adibidez, ikatza eraikinetako berokuntzarako erabiltzen denean, edateko ura) edo ekoizpen-prozesu batean integratuta, horiek eraldatuz, beste lehengai eta pruduktuekin konbinatu, eta…


Los Tenampas taldea gonbidatuta Mexikar Eguna antolatu dute ekainaren 25erako Axpe auzoan - Atxondo - Anboto.org\nLos Tenampas taldea gonbidatuta Mexikar Eguna antolatu dute ekainaren 25erako Axpe auzoan\nJone Guenetxea 2022-06-21 13:00\nAurten egitarau berezia antolatu dute Axpeko San Juan jaietarako. San Juan bezperan, ekainaren 23an, txopoa jasoko dute, eta, ondoren, San Juan suak egingo dituzte. Amaitutakoan, berakatz zopa eta txokolatea banatuko dituzte.\nEkainaren 24an, egun osoko egitarauaren ondoren, Estutu eta Fito Skins taldeek kontzertua joko dute. Gero, DJ Bullek musika ipiniko du, goizaldera arte. Ekainaren 25erako, Mexikar Eguna antolatu dute Axpe auzoan. Erretratukola ipiniko dute mexikar jantzita doazenen irudiak hartzeko. Herri bazkariaren ondoren, bingoa eta mus txapelketa egingo dituzte. 21:00etan, Los Tenampas mariatxi talde nafarrak kontzertua emango du. Mexikar jantzirik onenarentzat sari berezia egongo da, eta, afaltzeko, tako mexikarrak salgai egongo dira. Txosnan mexikar gaua karaoke eta guzti egingo dute.\nJaiak ekainaren 26an amaituko dira. Goizean zehar, inguruko artisauen erakusketa egingo dute. Mezaren ondoren, Atxondoko Andasto dantza taldeak erakustaldia egingo du. Eguerdian, mus txapelketa amaituko dute. Arratsalderako, umeen jolasak prestatuko dituzte. Txokolatadagaz amaituko dituzte jaiak.


Izeta VI.a, Joseba Otaegi, Errazkin, Irazabal, Gabirondo eta Peñagarikano, finalera - Azpeitia - uztarria.eus\nMailo Oiarzabal 2021-09-11 21:25\nIrailaren 25ean jokatuko den banakako IV. Euskal Pentatloiaren finalerako txartelak banatu dituzte gaur zezen plaza, bigarren kanporaketan. Izeta VI.ak erakustaldia eginez irabazi du gaurko saioa, eta Peñagarikano azpeitiarrarena izan da seigarren denborarik onena.\nHamabi kirolari lehiatu dira gaur arratsaldean herriko zezen plazan, laugarren edizioaren bigarren kanporaketan, irailaren 25ean toki berean 22:00etan hasita jokatuko den finaleko sei postuen bila. Hamabi horietatik zortzik iazko edizioan egindako markei esker zuten lekua gordeta gaurko saiorako; beste lau, berriz, joan den asteburuan jokatu zen lehen kanporaketatik zetozen. Lau txandatan banatuta jokatu dute gaurko kanporaketa saioa, txanda bakoitzean hiru kirolarirekin. Joseba Otaegi, Irazabal eta Aratz Mugertza aritu dira lehen txandan; Julen Kañamares, Gorka Etxeberria eta Iñaki Errazkin, bigarrenean; Jon Gisasola Zelai V.a, Beñat Amade eta Kepa Peñagarikano azpeitiarra, hirugarrenean; eta Izeta VI, Gabirondo eta Jagoba Otaegi, berriz, laugarren eta azken txandan.\nIzeta VI.a eta Julen Gabirondo dira aurtengo pentatloia irabazteko faboritoen artean gehien aipatu izan diren izenak. Gaurkoan, Izetak faborito izaera berretsi egin du. Erakustaldia eginda irabazi du kanporaketa aiarrak, eta alde nabarmenarekin nagusitu da: 12 minutu eta 29 segundo behar izan ditu lan guztiak (100 kiloko bola hamar aldiz jaso, gizon proban 400 kiloko harriarekin plaza bat osatu, kanaerdiko eta 45 ontzako enbor bana moztu, 50 kiloko bi txingarekin hiru plaza bete, eta korrika kilometro bat egin), eta proba guztietan berea izan da arratsaldeko markarik onena. Gabirondo, aldiz, bere maila onenetik urruti ibili da. Bosgarren denbora eginda (14'51''), finalean sartzea lortu du, baina estu ibili da segalaria.\nIV. Euskal Pentatloian lan ona egiteko hautagaien artean zegoen Joseba Otaegi ere, eta bera gogoan hartu dutenak oker ez zebiltzala erakutsi du gaur; berea izan da arratsaldeko bigarren denborarik onena (13'09''). Bigarren edizioan txapeldunorde izan ondoren, iaz ez zuen pentatloian parte hartu Otaegik eta, horrenbestez, aurten bi kanporaketa jokatu behar izan ditu. Hirugarren postuan sailkatu da Iñaki Errazkin (14'38), iazko finalean bosgarren sailkatu zen kirolaria. Gaurko laugarren denborarik onena (14'44''), berriz, banakako pentatloian lehen aldiz parte hartzen ari den Aritz Irazabalentzat izan da; bera eta Otaegi izan dira lehen kanporaketatik zetorren laukotetik finalean sartzea lortu duten biak. Finalerako seigarren eta azken tokia Kepa Peñagarikanorentzat izan da: azpeitiarrak 15 minututan osatu ditu gaurko lanak.\nJulen Kañamaresek (zazpigarren, 15'02''), Zelai V.ak (zortzigarren, 16'32''), Amadek (bederatzigarren, 16'44''), Jagoba Otaegik (hamargarren, 16'52''), Mugertzak (hamaikagarren, 17'42'') eta Etxeberriak (hamabigarren, 18'31'') osatu dute bigarren kanporaketaren sailkapena.


Azken hamarkadan Igeldora bideratu den aurrekontua aztertuko du udalak - Irutxuloko Hitza : Irutxuloko Hitza\nAzken hamarkadan Igeldora bideratu den aurrekontua aztertuko du udalak\nIgeldoko Tokiko Entitate Txikia sortze aldera, Donostiako Udalak azterketa ekonomiko bat abiatu du. Zehazki, azken hamar urteetan udalak Igeldora bideratu duen aurrekontu zatia aztertuko du, gastuak eta inbertsioak aintzat hartuz. Tokiko Entitate Txikia sortzeko prozesua iazko azaroan hastea adostu zuten udalak eta Igeldoko Herri Kontseiluak.\nAzterlana aurrera eramateko 110.000 euroko gastua aurreikusi du udalak, eta lehiaketa bidez adjudikatuko dituzte lanak. Horrela, aurrekontuetan espezialitatutako enpresek euren proposamenak aurkeztu ahalko dituzte abuztuaren 3ra bitarte. Behin azterlana adjudikatuta, enpresa horrek hamahiru hilabeteko epea izango du aurkezteko. Beraz, 2022ko urte bukaerarako espero da azterlan horren emaitzak izatea. Horrek, noski, Tokiko Entitate Txikiaren sorreran eragina eta atzerapena izango du.


Arteko ikuspegiak: mayo 2009\nXX. mendearen erdialdera arte hiru dimentsioetako formak tresnak besterik ez ziren. Faxismoak enkargaturiko lan guztiak propagandako helburua zuten. Horren ondoren, eskultura handiak sortzen hasi ziren helburu desberdinez, denak abstraktuak. Era berean tekniken garapenak eta teknologia berrien aplikapenak posible egin zuten obra hauek lehen efimeroak edo tenporalak zirela iraunkorrak izateko.\nMaila honetako artista ezagun bat Calder da. Lan publiko bat egiteko enkargoa jsao ondoren 1952an ospea lortu zuen eta honi esker espazio handietan eta harrera espazio zabaletan kokatzen diren diseinuak egiten hasi zen metodo industrialak erabiliz.\nHenry Moore britainiarra eskulturak espazio publikoetan kokatzeko aukerak ikusi zituen lehenetariko bat izan zen. Arte arkaikoa ezagutzen zuen eta ikusi zuen modelo naturatik aparte egon zitekeela; ondoren Arp eta Picassoren eraginek eraman zuten bere obra abstrakziora eta hauekin gauzak irudikatu beharrean forma organikoak sortu nahi zituen eta haietan elementu naturalak konbinatzen hasi zen: hezurrak, harriak, zuhaitzeko azalak, maskorrak, etab. Naturako produktu hauek bere escultura inspiratu zuten.\nBere teknika bat asimetriatik dator printzipio dinamikoa bezala. Masarekin ikertzen hasi zen eta honetan zuloak egiten zituen eta hauen bidez eskultura eta inguruko espazioaren arteko erlazio berrizten zuen. Abstrakzioko aukeraz baliatu zen eta forma organikoak eta irudi etzanden arteko lotura aurkitu zuen, gai hau izaten oso errekurrentea bere obretan.\nMoorek monumentalitaterako bidea hartu zuenean, paisaiako eskultura garatu zuen, hau da, eskultura eta naturaren arteko lotura sendo bat sortzen eta eskultura bakoitza toki zehatz baterako pentsatuta zegoen. Tamaina handiak eraman zuen Moore brontzea erabiltzera bere obretan. Bere lanak sentsualak, zuzenak, taktilak baina baita espiritualak beste konszientzia eta bizitzaren garapenari erreferentzia eginez. Berarekin mugimenduaren irudikapena desagertzen da eta formek hazkunde eta denboraren zauriaz salbu daude.\nXX. mendeko espazioko beste aukera burdinaren ensanblajea da. Eraikuntza eta ensanblajea elkartzen ziren hainbat artisten lanetan Picasso eta Julio Gonzalez bezala. Eskultura honetako beste ordezkari bat Chillida da.\nArkitekturan hesitutako artista hau hainbat alditan Parisen egon zen non arte modernoarekin harremanetan sartu zen. Forma figuratiboak baztertu zituen eta burdinarekin lanean hasi zen mendearen erdialdean. Berarentzat burdinak espazioa konfrontatzeko aukera bat ematen zion indar dinamiko batekin zeinean materialaren duktibilitatea eta gogortasuna forma desberdinetan konbinatzen ziren.\nBurdinarekin lan egiteak harremanetan jarri zuen masarekin eta harreman berriak sortuz ituen eraikuntza eta espazioaren artean: bere ensanblajeek airearen konkistan enbarkatu zuten. Bere lehen lanak artisauen lanetan inspiratuak zeuden, nekazarien eguneroko trasnak, baina espazio irekira eramanak, puntu finko bati lotuak, bai oinarri batera edo beste euskarri batera eta honetatik inguruko espazioan proiektatzen dira. Espazioa konbinatuz, airea modelatuz, estatikako legeak apurtuz ituen. Metalaren aukerak ulertu zituen hau maleablea zelako suatik pasatu ondoren eta borbor horretako markak gordetzen zituela ondoren lan egiten zenean. Laneko presentzia fisiko honek pieza bukatzerakoan posible egiten zuen denborako irudimena neurtzen eta obra egiteko prozesuaren aztarnak uzten zituen.\nTutu edo barrekin lan egiten hauek espazioa banatzen zutela ikus izuen. Materia hutsunez ordezkatzen zen, masa airez baina aireak ere esanahi bat zuen eta Chillidak bere obrak honek hazkundea jarraitzen egiten zituen. Bere lana materiaren aurkako borroka bat da, elementuen aurkako konfrontazioa: sua eta ura.\nChillidaren formak bertikalitatea uzten dute beste formak sortzeko, kaligrafia bat bezala. Ez zituen bakarrik egin gauzak bazekielako nola egin baizik eta material desberdinekin lan egiten zuen indarra eta indarkeria horietan proiektatzen. Horren ondoren Chillida beste materialekin ikertzen has izen egurra bezala aukera ematen ziola formatu handiekin lan egiteko. Harriekin lan egin zuen ere, batez ere alabastroa eta granitoa, argiaren aurrean portaera desberdina duten materialak direlako. Beste obretan elementu metalikoak erabiliz ituen, altzairua bezala, argiarena urrean erreakzionatzen dutela. Hauekin nahiago izaten zuen bere konposaketa arkitektoniko lasaiak non keinuak desagertzen ziren espiralen jarraipenean, marazkian eta ikuslea konposaketako erdira eramaten. Metaleko nota hauek infinituko misterioa irekitzen zuten ikusiezina eraikitzeko modu bat bezala.\nMadrilgo arkitektura eskolan arrakastarik gabe sartzen saiatu ondoren arte bisualetan lan egiten has izen. Hego Ameriketara joan zen Gerra Zibila bitartean. 1948.ean itzul izen eta artisten elkarte bat sortzen saiatu zen baina arrakasta handiegirik gabe. 1950.ean Arantzazuko santutegirako eskulturak egiteko mandatua jaso zuen. Proiektua Pietatea eta Apostoluen frisoaz osatua zegoen (14 irudi hutsik), indar espresibo handikoa keta antolakuntza erritmikoaz, arkitektura eta arte bisualak konbinatzen zituen hesparru batean.\n1950.ean esperimentazio fase bati hasiera eman zion, materia eta masa elementu formalak bezala agertuz eta artista saiatzen zen espazio hutsak energiaz betetzen. Esperimentzaio desio hau bere eskulturetan aplikatu zuen. Espazio hutsak askatu nahi zituen dentsitate bajuko unitate bikoitzak edo hirukoitzak elkartuz eta era berean bere eskultura figuratiboak masetatik askatuz.\nEskultura hustutzeko ideiak hutsunea definitzera eraman zuen. Era honetan hutsunea osatu gabeko gizakiaren babesa da, eta espazio estetiko hutsek espiritualitatea jasotzeko prestatuak daude. Kubo eta esferaren hustuketa irudikatu zuen. Bilaketa esperimental honen puntu gorena bere kutxa hutsak edo kutxa metafisikoak dira. Prozesu honetan espazio hutsak aktibatu zituen, errezeptiboak biurtuz, eta esentzia metafisiko eternoz betetzen. Osaketa honekin bere esperimentazioko prozesua amaitutzat eman zuen.\nPublicado por Maite en 15:30 No hay comentarios:\nEtiquetas: Eskultura Garaikidea


"Ez gara itzuliko krisi honen aurreko egoerara"\n2018ko apirilaren 27a, ostirala | Ordua Euskal Herrian 08:27:14\nSan Joanen Apokalipsia irakurtzeko gomendatzen die apokaliptiko esaten diotenei. Pedro Prieto (Madril, 1950) ingeniari teknikoa da formazioz; urte luzez industriaren ohiko bideak zapaldu eta gero, orain dela hamarkada bi hasi zen erregai fosilen agortzeaz kezkatzen. Ohiko bideetatik erabat aparte dabil orain: Espainiako AEREko (Energia Baliabideen Ikerketarako Elkartea) presidenteordea da, eta petrolioaren gailurra aztertzen duen ASPO europar erakundeko kidea. Crisisenergetica webgunea sortu zutenetakoa ere baduzu.\nPedro PrietoDani Blanco\nZenbat petroleo geratzen zaigu?\nFrogatuta dauden erreserbak bakarrik kontuan hartuta, bilioi bat kupela. Kontua da beste hainbeste erre dugula jada.\nPetrolioaren aroaren erdian gaudela esan daiteke, orduan?\nBai. Edozein geologok daki petrolio hobi bat bere produkzio posiblearen erdira iristen denean, ustiapen-kurbaren gailurra jo duela. Hori da inoizko fluxurik handiena dagoen unea, baina hortik aurrera fluxuak behera egiten du. Hor sortzen da arazoa azken 150 urteetan industriala izan den eta infinituki hazten ohitu den jendarte batentzat. ASPOk kalkulatuta dauka mundu osoko petrolioaren kurba 2010ean heldu zela bere puntu gorenera. Gainbeheran gaude dagoeneko. Hala ere, data zehatzak ez gaitu bereziki kezkatzen.\nZergatik egiten du behera fluxuak?\nArrazoi geologikoengatik. Askok uste dute petrolioa edalontzi batean bezala dagoela; lastotxoa sartu eta zurrupatu besterik ez dela egin behar. Izatez, petrolioa harkaitzei itsatsita dago. Harkaitz batzuk porotsuagoak dira, eta petrolioa errazago atera daiteke horietatik, eta beste batzuk ez dira hain porotsuak. Konparazioa ez da lastotxo batekin egin behar, esponja batekin baizik. Ura daukan esponja bat estutzean, hasieran tantatxo batzuk aterako dira, gero, une batean, fluxu handiena iritsiko da, eta hortik aurrera fluxua gutxituko da, oraindik ura egon arren. Ukabila asko estutu arren, une batetik aurrera tantak besterik ez dira aterako. Bada, petrolioaren zikloa horrelakoxea da.\nEdozelan, petrolio aroaren erdian gaudela esateak ez du esan nahi orain arte petrolioa izan dugun urte kopuru bererako geratzen zaizkigula erreserbak, ezta? Izan ere, gero eta gehiago kontsumitzen dugu.\nHala da. 150 urte daramagu petrolioa kontsumitzen, baina gehien-gehiena azken 30 urteetan xahutu dugu. Eta gaur egun orain dela 30 urte baino hogei aldiz gehiago kontsumitzen dugu. Erdia geratzen zaigun arren, ezin da pentsatu beste 40 urtez jarraitu ahal izango dugunik oraingo modu berean petrolioa erabiltzen. Fluxuak behera egingo du.\nHorixe da, artikulu batean diozunez, oraingo krisi finantzarioaren zergatietako bat.\nAzken 150 urteei begiratuta, ikusten da hazkunde ekonomikorekin batera, paraleloki, energia kontsumoaren hazkundea izan dela. Alegia, ekonomikoki haz zaitezke gero eta energia gehiago duzulako eskura. Energia lan egiteko gaitasuna da, edo bestela esanda, natura eraldatzekoa, ondasunak eta zerbitzuak sortuz. Eta ekonomia, ondasun eta zerbitzu horien arabera neurtzen da. Aktibitate ekonomikoa eta naturaren eraldaketa zenbatzeko modu bat BPGa da, eta BPGaren hazkundeari begiratuta konturatzen gara guztiz bat egiten duela energia kontsumoaren hazkundearekin. Energia kontsumoan ez dela hazkunde gehiagorik izango konturatzeak garrantzi handia dauka mundu finantzariorako. Horrek esan nahi baitu ez dela hazkunde ekonomikorik egongo, desazkundea baizik, arrazoi fisiko eta geologikoengatik. Eta desazkunde ekonomikoa badago, besteei dirua mailegatzen dion –etorkizunean interes eta guzti itzuliko diotelakoan– edozein sistema finantzariok ezin du funtzionatu. Mailegu baten interesak itzuli ahal izateko hazkunde ekonomikoa behar da, bestela ezinezkoa da.\nMundu finantzarioaren eta mundu fisikoaren arteko desoreka salatu izan duzu, hain zuzen. Hau da, askoz diru gehiago dagoela munduan ondasun eta zerbitzutan neurtu daitekeena baino. Interesak du horren errua?\nJakina. Hiru erlijio monoteista handiek jakin izan dute hori, historikoki, eta interesarekin mailegatzea debekatu dute mendetan. Azkenean, debeku horiek gainditzeko moduak asmatu dituzte baina... Interesa debekatzen zuten ez arrazoi erlijiosoengatik, interesa naturaren kontrakoa delako baizik. Nik norbait behartzen badit eman diodana baino gehiago itzultzen, behartzen ari naiz natura modu azeleratuan eraldatzen. Horrek eraman gaitu baliabideen ustiapen esponentzial honetara.\nOrduan, krisi finantzario honek ez du aterabiderik.\nEz, nahitaez okerrera egin behar du. Gorabeherak izan daitezke, baina beheranzko joera nagusi baten barruan. Ez gara itzuliko krisiaren aurreko egoerara. Alegiazko dirua hainbeste biderkatu da, haren kopuru izugarriak pilatu dituztenak ere ez baitira ausartzen, honezkero, gehiago biderkatzera. Beraien paradoxan harrapatuta daude.\nNora garamatza horrek? Irakurri dizut mendebalde aberatseko biztanleok geure bizi-maila %50ean, edo kasu batzuetan, %90ean ere jaitsi beharko dugula.\nOso dramatikoa eman dezake, baina uste dut hala dela.\nOso epe motzean gerta daiteke hori?\nPetrolio-ekoizpenaren kurba aztertzen gabiltzanok oker ez bagabiltza –dagoeneko 50 herrialde baino gehiagotan gainbehera hasi da–, uste dugu hamarkada bi geratzen zaizkigula, edo hiru, edo lau... Ez da hain garrantzitsua bi edo lau diren, garrantzitsuena da oso denbora laburra daukagula geure burua eraldatzeko, hau da, geure buruei eman diegun bizimoduaren paradigma aldatzeko. Ez baita inondik ere jasangarria. Oso denbora laburra daukagu, eta lan handia, jendarte-eredu zentzugabe hau deseraikitzeko. Erosotasun ekonomiko handia ematen digu, eta zenbait gauza liluragarri sortu ditu, hala nola elektrizitatea, Internet, edo zortzi ordutan kontinente batetik bestera joan ahal izatea orduko 900 kilometroko abiaduran doan hegazkinean, baina gure bizimodua ez da jasangarria.\nHainbat neurri proposatu izan dituzu datorkigunera egokitzeko. Besteak beste, interesa desagertzea.\nSinplea eman dezake esaten dudanak, baina erabateko aldaketa da. Bankuei bakarrik ez, mundu guztiari esatea bankuak interesik gabe hasi behar direla maileguak ematen... Drama erraldoia sor dezake horrek. Baina hala beharko du, honezkero jakin badakigulako interesak itzultzea ezinezkoa izango dela.\nGaur egun ezagutzen dugun bankuen negozio ereduak zentzua galduko luke, hala balitz. Zer gertatuko litzateke haiekin? Nazionalizatu beharko lirateke denak, gehienak desagertu?\nEz dakit hala egin beharko den, badakit ordea diru-transferentziaren kontrol sistema bat eratu beharko dela. Izan ere, prozesu bat egon behar da dirua berriz ondasun fisikoekin bat egiteko, horretarako sortu zen eta. Dirua asmatu zen trukea hasieran besterik ez zegoelako. Eta trukea egiteko erabiltzen zen neurria giza ahalegina zen. Nik ordu bi behar banituen aulki bat egiteko, eta zuk beste ordu bi kilo bat laranja ekoizteko, aulkia eta laranjak trukatu ahal genituen. Gero, bitartekaritza sistemak asmatu ziren: urrea lehenik, diru papera ondoren, baina sistemak, funtsean, arrazoizkoa izaten jarraitu zuen, pertsonen ahalegina neurtzen jarraitzen zuelako. Hala izan zen Nixonek Bretton Woodsen adostutako urre-patroia hautsi zuen arte. Nixonek esan zuen: “Aurrerantzean erreferentzia-sistema dolarra izango da –paper berde puska bat, azken batean–, eta honezkero ez du Fort Knoxen gordeta dagoen urrea ordezkatuko, neuk erabakitzen dudana ordezkatuko du”. Hor atera zen sistema bere onetik. Ordurako bazegoen ditu pilaketa injustu handia: askoren lanaren emaitza gutxi batzuen esku zegoen, baina oraindik esan zitekeen diruak bat egiten zuela aberatsen biltegietan pilatutako urrearekin. Handik aurrera, ordea, mundu fisikoarekin, alegia, giza-ahaleginarekin zerikusirik ez zuen ditu asko inprimatzen hasi zen. Orain hanka eta bururik gabeko egoeran gaude. Inork ez daki zenbat aldiz handiagoa den existitzen den diru kopurua (8 aldiz, 10, 15?) ordezkatzen duen mundu fisikoa baino. Zergatik ez da mundua lehertu oraindik? Paperezko diru horren kopuru eskergak dituztenak (inbertsio funtsa handiak, botere finantzarioak, zenbait banako oso aberats...) ez direlako saiatu, ez dira hain ergelak, beren dirua ondasun fisikoaz trukatzen. Denek aldi berean egin nahi balute, ez litzateke mundu fisiko nahikorik egongo.\nGertatuko da noizbait, denok aldi berean aldatu nahi izatea geure billeteak mundu fisikoaren truk?\nOso zaila da era horretako aurreikuspenak egitea, baina argi dago oraingo bilakabideak horretara garamatzala. Ez da hain garrantzitsua bihar gertatuko den edo hamabost urte barru. Baina ez dugu mende bat\nOraingo sistema kolapsorantz doa, hortaz?\nBai, energiarik gabe ezin delako hazten jarraitu. Desazkundea dator, eta horrekin batera kolapsoak, besteak beste baliabideak eskuratzeko gerrak izango direlako. Oso zaila da inork bere borondatez erdira jaistea bere kontsumo maila. Are okerrago: Nazioarteko Energi Agentziaren datuek diote munduko energiaren %80 biztanleen %20k kontsumitzen duela. Munduko batez besteko kontsumoa estatubatuarren kontsumoa baino bost aldiz txikiagoa da, eta europarrona baino bi eta erdi aldiz txikiagoa. Eta batez besteko hori ere ez da jasangarria. Beraz, jasangarritasunera iristeko hortik behera jo beharko dugu geuk ere. Lehen esan dugunez, %90eko jaitsiera dakar horrek gure kasuan. Oso zaila da ideia hori “saltzea” mendebaldean.\nEnergia berriztagarrietan bilatzen ari dira batzuk salbatuko gaituen bide alternatiboa...\nNi kritikoa naiz horiekin, eta badakit zertaz ari naizen, urteak eman ditut-eta energia berriztagarriekin ematen duten aukerez ikertzen; ea horiekin bete litekeen erregai fosilak agortzeak utziko duen hutsune energetiko erraldoia: 10.000 tona petrolio baliokide urtean, guztira kontsumitzen ditugun 12.000 tonetatik. Eta ondorio batera iritsi naiz: ez dago sistema honi eusterik. Lehenik eta behin, berriztagarri esaten diegun horiek ez dira berriztagarriak. Izatez, sistema teknologiko ez-berriztagarriak dira, agortu, zahartu, matxuratu egiten direnak. Aldiro ordezkatu egin behar dira. Hori bai, sistema horiek gai dira biosferan dauden energia berriztagarriaren fluxuaren zati bat harrapatzeko. Baina ez dira sistema berriztagarriak hitzaren zentzu hertsienean, gaizki erabiltzen ari gara terminologia. Bestalde, zenbateko intentsitatea ematen digute energia mota horiek? Gaur egun ez gara bizi kantitateaz bakarrik, intentsitateaz ere bizi gara. Londresetik New Yorkera doan hegazkinak intentsitate handiko energia kontsumoa du, erabiltzen duen erregaitik aparte beste inongo iturritik lortu ezin dezakeena. Energia berriztagarriekin ezin dira mugitu ez ejertzitoak, ez mekanizatutako nekazaritza, ez industriaren zati handi bat, ez garraioa. Gaur egun munduko garraioaren %94,5 petrolioarekin egiten da. Petroliorik gabe jendarte honek ezin du funtzionatu, batez ere hiriek. 48 ordutan hutsik egongo lirateke supermerkatuak. Eta petrolioak ematen digun energia fluxu handi hori ezin digute eman energia berriztagarriek.\nBeste bizimodu bat sortu beharko da orduan. Nola?\nNire ustez, gero eta urriagoa izango den energia benetan nahitaezkoak diren gauzetarako erabili beharko dugu, betiere bizimodu duin bati eutsiz. Jendarte modernoa aztertuta konturatzen gara egiten dugunaren portzentaje oso handi bat guztiz baztergarria dela. Gure turismo eredua, publizitatea, eliteko kirola, azpiegitura faraonikoak, Espainian 100 unibertsitate baino gehiago egotea... Nahitaezkoak dira denak?\nZer da nahitaezkoa?\nJatea. Bizileku bat. Janzteko zerbait, ez asko. Klima oso hotzetan, berotzeko sistemaren bat. Eta askoz gehiago ez.\nOsasungintza, hezkuntza, kultura...?\nOsasungintza eta hezkuntza nahitaezkoak dira, jakina. Baina, osasungintza behintzat, gaurko baino maila apalagoan. Orain daukagun osasun sistema erraldoi hau oso atsegina da, baina energia kopuru ikaragarria behar du. Aldi berean, milaka ume hiltzen dira sendatu daitezkeen gaitzez.\nDesazkundea ere ez da betiko izango. Ekonomia estazionarioa aurreikusten duzu, gorabeherarik gabekoa?\nBai, jendarte industrialaren aurretik zegoena bezalakoa. Lehen sektorean oinarrituko da, biosferan, horrek ematen baitugu jana, eta berriztagarria da . Bigarren sektoreko aztarnak geratuko dira, baina bazterrekoak, industria aroaren aurretik egon izan diren bezala. Oso oinarrizko industria izango da, landugabea, bertan ekoitzitakoa kontsumituko den lekutik oso hurbilekoa. Haatik, horra iristeko prozesua nolakoa izango den esatera ez naiz ausartzen. Geologiak dio beheranzko joera leuna izango dela, baina gure jarrera aldatu ezean dena amiltzea eragin dezakegu. Egoera pribilegiatuan gaudenok indar militarra erabiltzen segitzen badugu horri eusteko, zenbait energi fluxu bat-batean eten daitezke. Oso latza izan daiteke hori.\nNorbaitek esango du, halere, egin beharko dela ahalegina zientziak aurrera egiteko, benetan zerbaiterako balio duten aurrerakuntza teknologikoak garatzeko...\nHerritarrok jabetzen hasi behar dugu dauzkagun mugez. Orain arte pentsatu izan dugu muga horiek ez zirela existitzen, eta uste dut herritar gehienek oraindik hala pentsatzen dutela. Zenbat eta beranduago aurre egin egoera berriari, okerrago denontzat.\nDiozunez, CO2-ak eragindako Lurraren beroketa aitzakia modura erabiltzen ari dira batzuk, benetako arazoari aurre ez egiteko.\nAtmosferako CO2 kopurua handitzen ari da. Hain zuzen ere, hamar milaren handitu da, milioiko 280 parte izatetik (atmosferaren %0,028) 380 parte izatera (%0,038). Oso litekeena da aireak dituen osagaietako batean aldaketa hori gertatzeak, aldaketa txikia izanagatik, eragina izatea planeta osoaren kliman. Izan ere, klimak ekuazio ez-lineal oso konplexuen arabera funtzionatzen du; horrek esan nahi du aldaketa txiki batek eragin handia eduki dezakeela. Eta eragin hori konponezina izan daiteke, eta kalte larriak ekar diezazkioke habitatari. Hori dena egia da. Baina harrigarria da IPCCk (Klima Aldaketari buruzko Gobernuarteko Taldea) CO2- kopuruaren hazkundea moteltzeaz besterik ez kezkatzea. Ondorioaz kezkatzen dira, ez arrazoiaz, eta arrazoia da urtero 10.000 milioi tona erregai fosil erretzen ditugula. CO2-a zerk emititzen duen baldin badakigu, zergatik ez diogu emititzeari uzten?\nZenbait talde ekologista ere kritikatu dituzu, gai honetan erakundeen bide beretik joateagatik.\nEkologista batzuk hain kezkatuta daude CO2-az, alternatiba gisa proposatzen ari baitira planeta osoan parke eolikoak ipintzea. Energia fosil guztia haize-generadoreekin eta plaka fotovoltaikoekin ordezkatu daitekeela diote. Investigación y ciencia aldizkarian argitaratutako artikulu batean, batzuek diote hiru milioi megawatt sortzeko adina haize-generadore instalatuta, elektrizitate sorreraren arazoaren zati bat konpondu litekeela. Ez dute hitz egiten erregai guztiak ordezkatzeaz, ezta ere gizakion aktibitate guztietarako energia sortzeaz, besteak beste erabiltzen dugun energiaren zati handi bat ez delako elektrikoa, eta iturri horretatik elektrizitatea bakarrik lortu daiteke. Bada, kontuan hartu behar da munduan oraintxe 200.000 megawatt eratzen direla energia eolikoaren bitartez. Hiru milioi eratuz gero –eta horrekin, berriz diot, ez genuke arazo osoa konponduko–, planeta osoko haize guztien 25 hamar-milaren aldatuko lirateke. Hori azpimarratzekoa da. Kezkatuta gaude CO2 kopurua hamar-milaren bat aldatzeagatik, eta aldi berean proposatzen dugu Lurreko haizeen 25 hamar-milaren aldatzeko. Ez diezadatela esan horrek ez duela ondoriok eragingo. Ez dakigu! Bestalde, bi edo bost megawatteko milaka haize-generadore jartzea eromena da, industria astuna da, ehunka milioi tona altzairu dira, altzairu hori urtzeko behar den ikatz kopuru eskerga, kamioi handiak generadore horiek urruneko mendietara eramaten. Erne, ekologia horrekin! Zer ereduren bila gabiltza? Zertarako? Autobideetan gauez argiak piztuta edukitzen segitzeko? Gabonetako erakusleihoak argiztatzeko? Horretarako nahi dugu energia? Zoramena da.\nKanal honetan artxibatua: Energia krisia\nEnergia protagonista 12. Ekozinemaldian\nMartxoaren 19tik 28ra, hainbat dokumental eskainiko ditu 12. Ekozinemaldiak, Euskal Herriko txoko ezberdinetan. Aurten energian jarriko dute fokua (zentral hidroelektrikoak, erregai fosilak…), eta energiarekin lotutako beste jarduerek ere izango dute tartea: meatzaritza, ura, elikadura, teknologia… Horrek guztiak ingurumenean eta gizakiongan dituen eraginak azaleratzea da helburua.\n2018-02-18 | Pello Zubiria Kamino\nUrtarrilean bost urte bete dira Frantziak Malin Serval operazioa abiarazi zuenetik, Azawadeko tuaregen eta Ansar Dineko islamisten mehatxutik hiriburua babestu eta Bamakoko gobernuari laguntzeko herrialdearen iparraldeko lurren kontrola berreskuratzen. François Hollandek 2013an hasitako esku-hartzea indartu nahi du orain Emmanuel Macronek, baina hainbat ahots hasi zaizkio ohartarazten Frantziak Malin aurki dezakeela yankiek Afganistanen piztu bai baina oraindik itzali ezin duen... [+]\n2017-11-28 | Zebrabidea\nEstitxu Villamor (Berriztu!)\n"Eredu energetikoaren inguruko hausnarketa bultzatu nahi dugu"\n2017-10-29 | Pello Zubiria Kamino\nDema itzela Irlandan: Apple eta mundu guztia versus gizon bakarra\nPlanetako jende burutsuenei uneoroko zoriona zerbitzatzen dien Apple multinazionalak Irlandan eraiki nahi du Europako datu biltegirik handiena, 850 milioi euroko inbertsioa datozen 15 urteetan. Ordaindu gabeko zergetan lehendik milaka milioi ostu dizkien arren, irlandar ia guztiek nahi dute Applek berriro hauta ditzan bere negozioetarako. Ez denek, ordea. Bada norbait jarraitzen duena epaitegietan borrokan urrezko sagarraren asmoaren kontra.\n2017-10-15 | Pello Zubiria Kamino\nParisera gaueko trenean joan nahi dut berriro, AHT okerrago datorkit\nTrenbide sarearen heriotza programatuari aurre egiten saiatzen diren taldeen artean, badira bidaiatzeko sistema ustez zaharkituaren biziberritzea aldarrikatzen dutenak. Gaueko trenak etorkizuna duela uste dute erabiltzaile, sindikalista eta ekologistaz osatutako taldeok. Frantzian bezala Espainian AHT, autobus eta hegazkinen ohoretan hiltzera kondenatu dituzten gaueko trenak, Finlandia, Suedia edo Austrian babestu egiten dituzte, azpiegitura eta zerbitzu berriz hornituz.\nIazko urrian jakin zen Eusko Jaurlaritza, SHESA sozietatearen bitartez, baimena tramitatzen ari dela gas putzu bat irekitzeko Subilla Gasteizen, hainbat urtez fracking bidez zulaketa egin nahi izan zen lekuan bertan. Haustura hidraulikoa legeak baztertu duen honetan, eztabaida beste esparru batzuetara lerratu da dagoeneko. Batez ere galdera honetara: onargarria da gasa bilatzeko diru publikoa inbertitzea?\n2017-03-28 | ARGIA\nTRADENER taldeak Energia trantsizioa eta demokrazia - Hemen eta Hegoaldean mintegia antolatu du martxoaren 30 eta 31rako, EHUren Sarrikoko eskolan dagoen Europa Etxean, Bilbon. Ekologistak Martxaneko, Mugarik Gabeko Ingeniaritzako eta EHUko hainbat ikertzaile eta ekintzailek osatzen dute TRADENER.\n2016-11-17 | Iosu Alberdi Atxurra\nEmakume baten heriotzak argitara atera du pobrezia energetikoaren arazoa\nKandela bat oheko koltxoira erori ostean etxe batek su hartu zuen Reusen. Bertan bizi zen 81 urteko emakume batek bizia galdu zuen. Alokairua eta argi-indarra ordaintzeko dirurik gabe, kandelen bitartez lortzen zuen argia. Etxegabetzearen zain zegoen pobrezia energetikoa jasaten zuen bitartean.\n2016-10-05 | Hamaika Telebista\nKrisia hitza aipatzean, ekonomikoa kontzeptua gehitu ohi dugu, baina nahikoa al da hori? Gero eta ahots gehiago dira krisi sistemikoaren alde egiten dutenak. Hala balitz, zeintzuk lirateke sistemak barruan dituen krisi nagusiak? Galdera hauen erantzunak jaso ditugu Helena Franco (Ekonomia doktorea) eta Xabier Aierdi (soziologoa) gonbidatuen laguntzaz.


Borondate onaren zain - Bizkaiko Hitza\nBorondate onaren zain\n2019, ekainak 07 Bizkaia 336\nAdministrazio publikoek ere, eragileen antzera, uste dute euskara normaltasunez erabiltzeko aukera bermatu behar zaiela herritarrei arlo eta esparru guztietan. Hala aitortzen dute behintzat. Eragile askok zalantzan jartzen dutena da Eusko Jaurlaritzak zein Bilboko Udalak hartzen dituzten neurriak nahikoa ote diren eskubide hori bermatzeko. Paisaian eragin dezaketen saltoki eta establezimenduen arduradunei euskararen erabilerak duen garrantziaz jabetzen laguntzen dihardute erakunde publikoek. Horretan eragin eta sakondu behar dela deritzote. Eragileek, ordea, neurri gehiago nahi dituzte. Beharrezkoak izatekotan, baita isunak ere.\nEusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordetzak dio hizkuntza eskubideen babesa eta hizkuntzaren erabilera “hertsiki lotuta” daudela, eta lotura horrek “bizitzaren arlo guztietan” izan behar duela eragina: “Hurbilenetik jasoenera, merkataritzatik unibertsitateko ikerketara”. Hala jaso zuen Eusko Legebiltzarrak 2013an onartutako Euskara Sustatzeko Ekintza Planak.\nHorretarako, hainbat proposamen egin ditu. Besteak beste, herritarrengan eta merkatari edo ostalariengan eragin nahi du, “herritarren hizkuntza hautuari egoki erantzuteko eta hizkuntza paisaia zaintzeko”. Errotulazio finkoa eta noizbehinkakoa euskaraz ere ipintzeko kanpainak martxan jartzea proposatzen du, merkataritza elkarteen bitartez.\nJakina denez, dekretu horrek zehaztu egiten du zer bete behar duten establezimendu batzuek kontsumitzaileen hizkuntza eskubideak bermatzeko. Besteak beste, idatzizko informazioa euskaraz eta gazteleraz jaso behar dute. Ahozko komunikazioan ere bermatu beharko lukete euskara.\nHala ere, establezimendu guztiak ez daude behartuta zerbitzua euskaraz ematera. Funtsean, arlo zehatz batzuetako establezimendu handiak besterik ez ditu behartzen. Dekretuak, ordea, ezin du bermatu establezimenduok erabiltzaileen hizkuntza eskubideari bermea ematen diotela. Ez du jasotzen berau betetzen ez dutenentzako zigorrik edo bestelako ondoriorik. Praktikan, beraz, haien borondatearen esku geratzen da betetzea edo ez. Bestalde, dekretuak jasotzen ez dituen establezimenduentzat ez da aurreikusten inolako betebeharrik.\nBilboko Udalak ez du ordenantzarik kontsumitzaile edo erabiltzaile euskaldunen hizkuntza eskubideak eta establezimenduen betebeharrak arautzeko. Eskubide hori bermatzeko, Jaurlaritzaren dekretua hartzen du oinarri. Haren arabera, udalak gogorarazi duenez, “herritarrek eskubidea dute ondasun eta zerbitzuei buruzko informazioa bi hizkuntza ofizialetan jasotzeko, eta enpresa edo establezimenduekin dituzten harremanetan nahi duten hizkuntza ofiziala erabiltzeko”.\nEgoeraren argazkia egiteko, zenbait datu eman ditu, baina udalaren hizkuntza paisaiara mugatzen dira. Jasotako azken datuen arabera, errotulazio eta ikus-entzunezko euskarrietatik %74 euskaraz ere ageri dira. Eta, udal eraikinen paisaian, %100ean legoke bermatuta euskara.\nEremu pribatuari dagokionez, merkataritzan euskararen presentzia indartzeko zenbait neurri hartu ditu. Horietako bat Biribilko programa da, “hiria sektore guztietan euskalduna” izateko tresna. “Euskara Bilboko merkataritza sektorearentzat erreferentziazko komunikazio hizkuntza eta errentagarritasun ekonomikorako faktore bilakatzea” du helburuetako bat. Hori da, udalaren ustez, “Bilboko merkataritza eremuan euskararen normalizazioak jorratu behar duen bidea”.\nPrograma horren bidez, ikastaroak eskaintzen dituzte, merkatariei gutxieneko euskara ezagutzak irakasteko, edo duten ezagutza hobetzeko. Iaz, 150 lagunek hartu zuten parte. Horietatik %42 zerbitzuen sektorekoak —ostalaritza, ile-apaindegiak— eta arropa, oinetako eta osagarrien adarrekoak izan ziren.\nProgramak eman dituen datuen arabera, Bilbon 97.000 bezero euskaldun daude. Bilbo Handiak hartzen duen eremuan, berriz, 252.000 inguru. “Horiei ia euskaldunak direnen kopurua batuta, metropoli eremuan euskaraz ulertzen duten 426.000 pertsona daude”.\nPaisaian eragin guran\nBestalde, hizkuntza paisaian eragiteko beste bi egitasmo ari da lantzen udala. Batetik, zabalik / itxita euskarria banatuko du, doan. “Helburua da Bilboko merkataritzaren kaleko hizkuntza paisaian euskararen gutxieneko presentzia bisuala erraztea, ahalik eta establezimendu gehienetan”.\nBestalde, bezeroei zerbitzua euskaraz emateko prest dauden establezimenduen kaleko identifikazioa ahalbidetzeko ikurrak edo euskarriak prestatuko dituzte. Baliabide horien bidez, “ikusgarritasun soziala” eman nahi diete bezeroei euskara erabiltzeko aukera ematen dieten establezimenduei.\nBigarren helburua da “Bilboko eskaintza eta eskari euskaldunaren artean euskarazko harremanak erraztea. Bereziki, euskara erabili nahi duten bezeroei aukera hori egitea erraztea”. Egitasmo horrekin bat egiten duten merkatariei “bezero euskaldunak fidelizatzeko tresna bat” eskainiko dietela deritzo udalak. Udazkenerako espero dute prest izatea bezeroak euskaraz artatzeko aukera eskaintzen duten dendak identifikatuko dituzten ikur horiek.\nDena den, udalaren ustez, euskararen erabilera indartzeko, sustatzeko eta normalizatzeko arauak ez dira nahikoa. Beste tresna batzuk garatu behar dira hizkuntzaren normalizazioan aurrerapausoak emateko. “Helburuak lortzeko lanabesak euskara planak dira, egitasmoak planifikatu eta jarraipena egiteko aukera ematen dutenak”.\nUdalak 2018tik 2022ra arteko Euskara plana onartu du oraintsu. Plan hori “tresna bat” dela dio, “euskararen normalizazioaren inguruan neurriak aplikatzeko aukera” emango diona: “Helburua da erabilera areagotzea, bai zerbitzu hizkuntzari dagokion ardatzean, bai lan hizkuntzari dagokionean”.


2021/ AUTOKONTSUMORAKO ENERGIA ELEKTRIKO FOTOVOLTAIKOA SORTZEKO INSTALAZIOETARAKO DIRULAGUNTZAK - Irungo Udala\nEtxebizitza kolektiboko eraikinak, etxe unifamiliarrak eta industri/zerb. enpr.\n- Diruz lagundu daitezkeen jarduerak deialdia argitaratzen den hurrengo eguna eta 2021eko urriaren 31 bitartean bukatuta egon behar dute.\n- Onuradunak instalazioari aplikatu beharreko araudiaren arabera egin beharko ditu jarduketak, nahitaez, eta instalazioaren osagaiek organismo eskudunak homologatuta egon beharko dute.\n- Instalazioaren jabetza mantentzeko eta instalazioa egoera onean mantentzeko epe bat izango da, hamar urtekoa gutxienez.\n(ikusi deialdian industria eta zerbitzu sektoreetako enpresen berariazko baldintzak)\n- Proiektua deskribatzeko memoria tekniko ekonomikoa (ikusi xehetasunak deialdian).\n- Faktura xehetua eta banku-ordainagiriak.\n- Instalazioaren eta berau osatzen duten elementu nagusien koloretako argazkiak – jarduketa egin aurreko egoera, hasierakoa, zein bukaerakoa irudikatu beharko dituzte –.\n- Instalazioa martxan jartzeko akta.\n- Energia Elektrikoaren Autokontsumoaren Administrazio Erregistroko inskripzio zenbakia edo, bestela, erregistro horretan inskribatzeko eskaeraren kopia, 244/2019 Errege Dekretuaren edo aplikatu beharreko arauaren arabera.\nEtxebizitza kolektiboko eraikinen kasuan, gainera:\nEtxebizitza unifamiliarren kausan, etxebizitzaren maizterrak, alokairuan bizi den pertsonak, egiten badu eskaera:\nIndustria eta zerbitzu sektoreetako enpresen kasua, gainera:\n- Dagokion erregistroetan enpresa inskribatua egotearen ziurtagiriak.\nAutokontsumorako energia elektriko fotovoltaikoa sortzeko eguzki panel fotovoltaikoen instalazio berrietan egiten diren inbertsioak, Energia elektrikoaren autokontsumoaren baldintza administratiboak, teknikoak eta ekonomikoak arautzen dituen apirilaren 5eko 244/2019 Errege Dekretuak arautzen duen modalitateren batekoak badira:\n- Etxebizitza eraikin kolektiboetan.\n- Familia bakarreko etxebizitzetan.\n- Industria sektoreko eta zerbitzuen sektoreko enpresetan.\nEguzki energia fotovoltaikoa sortzeko instalazio hauek ez dira lagunduko diruz: Eraikingintzaren Kode Teknikoaren 1. puntuak (energia aurrezteko edo eraikuntzaren beste kalitate helburu batzuk lortzeko oinarrizko eskakizunak betetzeko H5 dokumentua aplikatzeko esparruak) inposatuta egikaritzen direnak.\nDIRULAGUNTZAREN ZENBATEKOA ETA DIRUZ LAGUNDU DAITEKEEN INBERTSIOA\nEtxebizitza eraikin kolektiboak:\n- Diruz laguntzen den inbertsioak 2.000 eurokoa izan beharko du gutxienez.\n- Dirulaguntzaren zenbatekoa diruz lagundu daitekeen gastuaren % 50ekoa izan ahalko da gehienez ere, edo 10.000 eurokoa instalazio bakoitzeko.\nFamilia bakarreko etxebizitzak:\n- Dirulaguntzaren zenbatekoa diruz lagundu daitekeen gastuaren % 50ekoa izan ahalko da gehienez ere, edo 2.000 eurokoa instalazio bakoitzeko.\nIndustria sektoreko eta zerbitzuen sektoreko enpresak:\n- Diruz laguntzen den inbertsioak 10.000 eurokoa izan beharko du gutxienez.\n- Dirulaguntzaren zenbatekoa diruz lagundu daitekeen gastuaren % 50ekoa izan ahalko da gehienez ere, edo 15.000 eurokoa instalazio bakoitzeko.\n- Diruz lagundu daitekeen gastua kalkulatzeko, autokontsumorako energia elektriko fotovoltaikoa sortzeko instalazioa egikaritzeko ezinbestekoak diren gastuak hartuko dira kontuan.\n- Zehazki, inbertsio hauek hartuko dira kontuan: sorkuntza elementuak, ainguraketa elementuak eta euskarriak, inbertsoreak, kableak eta babesgarriak, bateriak eta ingeniaritza eta/edo diseinu lanak –instalazioaren kostuaren % 10 izan ahalko dira gehienez-.\n- Inbertsioaren ondoriozko gastu finantzarioak inolaz ere ez dira hartuko kontuan.


Zubietako erriberetako erdialdean dago Etxetxo. Etxeberriaga, Irurubieta, Oianguren eta Artzabaletaren artean. Gaur egungo eraikuntzak ez du sorrera garaiko elementurik, erre egin baitzen 1952an.\nEtxetxo baserriaren hainbat aipamen ezagutzen dira: dakigunez, 1633 eta 1640 bitartean Alonso de Aizpurua maizter egon zen Etxetxon. Horixe agertzen da 1663an gertatutako auzi batean. Etxearen jabea Juanes de Chipito zen garai hartan. Juanes de Celaya bizitu zen maizter, 1646 eta 1652 artean, eta ondoren Juanes de Astasuainçarra, 1652 eta 1657 artean.\nBeste erreferentzia bat 1663koa da; "Casa de Echecho" ageri da idatzita. Jabea Maria de Chipito zen, eta baserrian bizi zen maizterra Juan de Abalia deitzen zen. Amiria, Camioa eta Echechoa deitutako baserriek Zubietamendiko larre eta basoetan beren ganaduak bazkatzeko eskubidea eskatzen zuten, baina ukatu egin zitzaien, ez baitziren etxe herri-sortzaileak eta ez zuten auzotasunik Zubietan. Auzi horretan agertzen denez, garai hartan, gaur ez bezela Etxetxo Donostiako dermioari zegokion. 1680 inguruan, Etxetxo Zubietako Komunitateak erosi zuen, eta maizterrak bizitzen jarri ziren. Ondoren, Komunitateak Aizpurua oinetxeko jabeari Aizpuruko errotaren erdiaren truke eman zion Etxetxo.\nBaserrian, maizter, Aizpurua familiako kideak bizitu ziren; geroago, Salsamendi familia zubietarra. Bertan bi anaia ezkongabe bizi ziren: Joxe Mari eta Ignazio. Bazuten arreba bat kalera ezkondua, Donostiako Gros auzoan: Dolores Salsamendi. Doloresen semea, Antonio Lizarralde Salsamendi, Etxetxora maiz etortzen zen, oso gustoko baitzuen baserriko lana. Joxe Mari eta Ignazio osabek, zahartu zirenean, Antoniori eman zioten etxea. Ordurako, baserria Aizpuruari erosia zioten. Antonio gazteak baserriko bizimoduan jardun zuen, eta hamar abelburu izatera heldu zen. Josefa Iturrioz Araetako alabarekin ezkondu zen, bera da gaur Etxetxoko amona. Etxetxon nagusi gazteak bizi dira orain, Joxe Manuel Lizarralde eta bere emazte Maria Asuncion Iraola, Adunako Ulanberro baserriko alaba. Bi seme-alabekin eta amona Josefarekin bizi dira baserrian. 50-55 esne-behi eta zenbait bigantxa dituzte. Lore mindegi berriak jarri dituzte orain, etxetik gertu. Inguru honetako baserri tradizional eredugarrienetakoa da Etxetxo. Garai batean, Etxetxon ere, inguruko beste baserrietan bezala, bazen sagardotegia, eta jakina, bolatokia ere bai.


Hitz eta So! – Ordu txikitako bitakora\nKike Amonarriz: “Prezio berean, nahiago umorez”\nUmorea bere bizitzan erreferente bat izaten saiatzen da Kike Amonarriz Gorria (Tolosa,1961). Bere izakera benetan horrelakoa den jakiten ahalegindu gara; kanpoko oskolatxoa apurtuz bere barnekoak ezagutarazteko asmoa hartuta. “Hitz eta Pitz” aritu zaigu “Mihiluze”-ko aurkezlea, eta bere benetako izakera ezkutatzen zuen “kutxa” zabalduta geneukala uste genuenean beste txikiago batekin aurkitu gara. Horrelakoa iruditu izan zaigu soziolionguistaren izakera. Besteak beste, Euskara, familia, inglesa, inauteriak eta gorbatak, akatsak, kezkak eta lotsa aurkitu ditugu. Benetan beti irribarre egiten ari diren matrioska ezberdinak dira Kikeren izaera gordetzen dutenak.\n-Zure ibilbide profesionalari begira, zerk ireki dizkizu ate gehien, zure filologiako ikasketek edo zeure izakera umoretsuak?\nEz dakit izakera umoretsua den juxtu-juxtu, baina esango nuke izakerak gehiago ireki dizkidala euskal filologiak berak baino. Hain zuzen ere, kontua ez da euskal filologia egin\ngenuelako gero hasi ginela beste zerbaitetan, baizik eta euskal filologiako karrera bera aukeratu genuela lehendik ere saltsatan genbiltzalako. Nik euskal filologia aukeratu nuenean oso garbi neukan euskararen aldeko mugimendutik nentorrela, eta karrera,\neuskararen aldeko mugimendu horretako nire partaidetza hobetzeko nahi nuela eta sorpresa izan zen karreraren zati gehienak ez zuela horretarako balio ikusi nuenean. Orduan erabakia oso praktikoa izan zen, bigarren kurtsotik aurrera azterketetara joaten\n-Alvarez Enparantza irakasle izan zenuela jakin izan dut. Ikasle zineneko ze oroitzapen dituzu?\nTxillardegirekin daukadan oroitzapena oso polita da. Txillardegi almazen bat zen:denetarik zeukan almazenatua, denetarik zekien. Apasionatua zen, baina jarraitu behar zenuen. Gogoratzen dut gai baten inguruan hasten zela hitz egiten, hasten zen arbela betetzen eta ia arbela betetzen zuenean, galdetzen zuen: “Non hasi naiz?”Alde horretatik nahaspila bat zen, baina nahaspila “marabilloso” bat. Ikaragarri ikasi genuen , gauza askotaz. Gero egin behar zenuena, zuk ordenatzea zen (kar,kar). Ez genuen inoiz komentatu baina oso maitatua izan zen. Jose Luis beti izan da oso maitatua, eta bazeukan zerbait, bere pasioa\ntransmititu egiten zuen. Bizi egiten zenuen klasea, eta uste dut hori irakasle gutxik lortzen dutela. Nahiz eta ideologikoki ez hain gertukoa izan, estiloz oso antzekoa zen Koldo Mitxelenarekin. Ni oso klase gutxitara joan nintzen baina, bazuen estilo hori ere: apasionatuak ziren, asko zekiten, baina gero barreiatu egiten ziren (kar,kar). Eta alde horretatik ere, xarma izugarria zeukaten klaseek.\n-Zure lana umorearekin uztartu duzu ia beti. Jende gehiagorengana iristeko teknika ala zure izaeratik baztertu ezin duzun benetako ezaugarria da?\nA nik uste dut benetako ezaugarria dela! Eta besterako ere balio du. Azkenean umorea ere bizitzeko modu bat da, eta beti esaten dut: “prezio berean, nahiago umorez”. Bestalde, nik uste dut beti gehiago erakartzen gaituela irrifar polit batek osti txar aurpegi batek baino. Hori ere bai. Eta nahiago dugula barre egitea negar egitea baino, eta gustagarriago zaizkigula parrandak hiletak baino. Bueno, beraz, aplikatu dezagun hori ere gure bizitzan.\nUmoreak proposamenak erakargarriago egiteko modu bat eskaintzen du eta urruntasuna erlatibizatzeko modu bat. Umorea malgua da, eta malgutasun hori eta erlatibizatze hori beharrezkoak dira. Egia da umoreari ekin nionean, helburu printzipala proposamenak erakargarriagoak izan zitezen bideratzea zela.\n-Umorea bizitzako alderdi guztietan erabiltzen duzu?\nSaiatzen naiz. Baina hori ere azkenean teknika bat da. Askotan ahalegin bat egin behar duzu.\n-Esate baterako, txisteekin ligatzea ba al dago?\nBai, nik uste baietz.\n-Eta zure esperientziari helduz?\nNire esperientzia, kasu horretan uste dut gehiago ondorio bat izan dela (kar, kar). Ligatzearena ondorio bat izan dela a priori bat baino. Nolanahi ere, ezberdina da umorea eta koadrilako txoroflauta izatea. Gauza diferenteak dira. Eta batzutan umorea eta komikotasuna ere nahastu egiten dira.Gauza bat da egun guztian txorakeritan dabilena, eta hori txorua da, eta beste gauza bat da umorea sartzea bizitzan. Askotan umorea oso aurpegi serioarekin ere egin daiteke.\n-Noizbait hanka sartu duzu norbaitekin txiste bat kontatzerakoan?\nAskotan. Askotan eta konturatu egiten zara, eta orduan asuntoa da horri nola buelta eman. Azkenean umorea arma bat da, eta zuk umorea erabili behar duzu beti aurrean daukazuna aintzat hartuta. Horretarako informazio behar da, baina beti ez daukazu informazio guztia. Orduan bai, batzutan nahigabe edo nahita, min eman dezakezu. Nahita ere bai. Umorea arma potenteada.\n-Nahita egin al duzu noizbait?\nBai, noizbait bai (kar,kar).\n-Mihiluzen umoretsu azaltzen bazara ere, serioarena egiten duzu Ilaskik aurkezle ganberroagoarena egiten duen bitartean? Paper bat da edo zareten bezalakoak agertzen zarete?\nHor baditugu paper banaketa batzuk baina garen bezalakoak azaltzen gara. Beharbada, hor bilakaera bat egon da. Edozein bikotetan gertatzen den bezala, bakoitzak bere bidea\nhartzen du eta posizioak eroso bihurtzen direnean, pixkanaka bide hori hartzen duzu. Nolabait esateko, puzzle bat osatzen duten bi pieza gara: gizona eta emakumea, helduagoa eta gazteagoa, bizkaiera eta batu-gipuzkera, eta ni iparraldeko ukitu batzuk sartzen saiatzen naiz noizean behin. Zentzu horretan sartzen da kostaldeko umore ganberro eta sexualagoa, eta Gipuzkoa erdiguneko umore, nahi baldin baduzu, zuriagoa eta helduxeagoa. Baina nik uste dut, abiapuntutik elkar dexente ondo ezagutzen genuela. Gero nik denborarekin beharbada, Txiskolan nuen puntu estridenteago hori baretu egin dut, ikusita gainera Ilaskik ere badaukala puntu hori. Bakoitza bere lekua hartzen joan gara.\n-Zer gertatzen zaio Kike Amonarrizi gorbatekin? Itxura serioegia ez izaten saiatzen zara? Izan ere, Mihiluzen ez dituzu inoiz janzten.\nEz,eta joe, gorbata bat jantzi nuen azkeneko aldia ez daukat gogoan (pentsatu egiten du). Txiskolan gorbata erabiltzen nuen baina gorbata oso…estridenteak ziren (kar,kar).\nGeroztik han erabilitakoak bakar bakarrik karnabaletan erabili izan ditut . Gu saiatu garena programan transmititzen gertutasuna izan da. Ni aurten 50 urte egitera nihoa, beraz, ridikuloa egingo nuke 25 urteko aurkezle baten janzkerarekin aterata, ez baitagokit. Normalean, errazagoa da ni janztea, txaketa bat eta alkandora batekin. Ilaskik estilo nahiz eta zabalagoa izan, baita ere, saiatzen da izaten erosoa, ukitu elegante batekin, baina bera ere modernoa, berari dagokiona… jarri didazu galdera bat, bueno aber berriro jantzi behar ditudan!( kar, kar)\n-Euskararen eremuko nomada zarela esan duzu. Gure amonek esango luketen moduan, saltsero hutsa zara!\nBai.Gustatzen zait. Momentu batean, bizitzan erabaki batzuk hartzen dira eta ez zen erraza izan jauzia ematea. Lanpostu fijo bat daukazunean, familia bat daukazunean, mundu guztiak esaten dizunean, “Baina erotuta al zaude?! Nola utziko duzu hori?”. Mila buelta ematen dizkiozu. Izan dira momentu errazagoak eta okerragoak. Gogoratzen dut momentu zail bat izan zela udaletxeko lanpostu finkoa uztea. Nik banekien ez nintzela bueltatuko, hori ere argi neukan, hain garbi inori ez banion esan ere. Beste momentu zail bat izan zen ere telebistako saltoa egin, Siadeco utzi, telebistakoa bestelako arrazoi batzuengatik lehertu eta 40 urterekin kalean gelditu nintzenekoa. Orduan, bai, nomada sentitzen naiz,egia da gustora nabilela, eta benetan lujo bat izan dela. Orain galdetzen didatenean, “Eta Mihiluze bukatzen denean, zer egin behar duzu?”, erantzuna oso sinplea da: ez daukat ideiarik ere. Orain lasaiago nago, bestela ere zerbaitetan hasiko naiz. Baina kezka ere beti hor dago. Nomadismoak hori du, bere alde onak eta txarrak ditu. Oso gustuko lekuetan egoteko aukera ematen dizu baina momentu batzuetan ere, hotz handia egiten du.\n-Kotxean ingleseko CD-ak entzuten jarraitzen duzu?\n(Kar, kar) Azkena atzo. Bai, inglesarena izan da hor betidanik eduki izan dudan kontu bat. Nik ikasi nuenean frantsesa ikasten genuen, ez zegoen aukerarik ere inglesa ikasteko, nola aldatu diren gauzak. Orduan, geroztik inglesa ikasten bizpahiru aldiz hasi naiz eta izan da hasi eta utzi. Orain dela lau urte esan nuen, “zerbait egin behar dut”, eta klaseetara ezin nintzenez joan hasi nintzen CDeen metodo honekin, eta ezin da esan nola ibili izango naizen. Egiazki, sistema ona da, nahiz eta seguridade balbula guztiak oso ondo jarrita izan behar diren.\n-Etxean mihiluze ikusterakoan kexarik jasotzen duzu familiarengandik? Trajeak ondo ematen ez dizula edo antzekoak esaten dizkizute?\nZorionez, bai familian eta bai lantaldean, egindako lanarekiko oso jende kritikoa izan dut, zentzurik onenean. Baina kritikoa gupidarik gabea ere. Oso kritika zorrotzak eta oso markaje estua sentitu izan dut eta hori ona da. Nik beti esaten dut, inguruan hori galtzen\nduzunean, oso seinale txarra. Adierazten duelako jendea ez dela ausartzen, edo ez zaiola interesatzen, edo zeozer grabea pasatzen dela.\nFamiliaren markajea, estua dela esango nuke. Ezagutzen zaituzte eta orduan oso ondo dakite noiz zauden nekatuta, noiz ez zauden zurea\nematen, noiz ari zaren pasatzen; hori zergatik egin duzu horrela, joe hori ez da esaten… hala ere, ez du esanahi gero kritika guzti horiekin ados nagoenik.\n-Egia al da tolosarrek beti argi utzi behar duzuela nongoak zareten? Zergatik uste duzu dela?\nNik uste baietz. Harrotasunetik harrokeriara dagoen mugan gaudela iruditzen zait, baina bada harrotasun bat Tolosan zerikusia daukana bizitasun sozialarekin. Nik uste bagaudela harro bizitza sozial bat dagoelako, inauteriak egiten direlako, aktibitate asko egitendirelako, mugimendu asko dagoelako… herri bizi bat delako. Eta hori ederra da, ze azken batean, komunidade batean autoestima pixkat haunditzeko modu bat da . Beste zenbait herrietan\ninmobilismoa ematen da eta guk juxtu kontrakoa izan dugu. Hor transmisio generazional bat egon dela uste dut, non, jaso duguna izan den gauzak egin, egin behar direla eta gauzak\neginez disfrutatzen duzula. Inauteriek horretan zerikusi handia dute. Batzuk harrokeria bezala hartu dezakete baina autoestima sozial baten adierazle gara, eta hori ona da.


Landarte Kultura Ekintzako Zerbitzuaren (Kultura eta Kirol Departamentua) programa bat da eta Nafarroako landa-ingurunean artea eta kultura garaikidea bultzatzea du helburu nagusi.\nGure lurraldeko herri txikietan egindako sorkuntza garaikideko proiektuen bidez, esperimentazio eta dinamizazio soziokulturaleko prozesuak sustatu nahi ditu Landartek. Horregatik, tokiko komunitateak eta parte-hartzea programaren ardatz nagusia dira.\nKomunitate artistikoaren eta landa-inguruneko elkarte- eta herritar-ehunaren artean esperientziak eta ezagutzak trukatzea errazteko topagunea da Landarte. Ikaskuntzak partekatzeko gonbidapena, sorkuntza garaikidearen jarduteak zein landatasunean berean sortzen diren kultura-dinamikak aberastu ahalko lituzketenak.\nLandatasuna ulertzeko modu zaharrak eraisten lagunduko diguten jardute artistiko eta kulturalen alde egiten du Landartek, esanahi berriak kolektiboki eraikiz. Sorkuntza kulturala, praktikatik, hausnarketatik kontzientzia sortzen lagunduko duena eta entretenimendu soil gisa ulertutako kulturatik alde egingo duena.\nArtista gonbidatuen eta programa hainbat ediziotan hartu duten tokiko komunitateen arteko kosorkuntza-prozesuek egituratzen dute Landarte. Gaur egungo landatasunaren ahotsak benetako kultura-subjektu gisa aitortzeko eremu egokia ongarritzen laguntzen duten esku-hartze txikiak.


Hausnarketa internazionalista Greziako gertaeren aurrean | HerriKolore\nGrezian jazotakoak orain hiru urte Parisen gertatukoa dakargu gogora, baina oraingoan badago alderik. Greziar estatuko terrorismoak antolatuago harrapatu ditu herri sektoreak, gobernu eskuindarraren politika atzerakoien aurkako mobilizazio prozesuan murgilduta baitzeuden, eta gazte anarkistaren hilketak prozesua azeleratu eta indartu egin du.\nPoliziaren bortizkeria ez da izan zoritxarreko gertaera, Europar Batasunaren inperialismoak eskatzen duen estatu errepresiboaren ondorioa baizik. Kapitalak akumulutzen jarraitzeko beharrezko duen neurrietako bat da, pribatizazioak, prekarietatea, gastu sozialen murrizketak, “terrorismoaren” aurkako legeria, eta abarrekin batera. Gainera, gogoan eduki behar dugu langileriak eta estatu gabeko nazioek ez ezik, Europa Ekialde, AbyaYala, Afrika eta Asiako herri askok ere pairatzen dutela europar inperialismoa.\nBestalde, greziarren mobilizazioak ez daira haserre protesta hutsalak izan, antolaketa maila bat egon da. Manifestazioak, unibertsitate fakultateen okupazioa, auzo batzuen liberazioa, grebak eta abar kapitalismoaren kontraesanei aurre egiteko herri sektoreen antolaketari esker ere burutu dira eta kolokan jarri dute EBko estatu bat.\nHorrela, estatu hegemonikoen eta kapitalaren Europar Batasunaren aurkako mugimenduak Grezian hartutako indarra hedatu behar dugu eta sozialismorantz eta herrien Europarantz bideratu. Orain europarroi iritsi zaigu inperialismoaren kate-begi bat apurtzeko garaia, baldintza estruktural eta objetiboak egonkortzen ari dira horretarako. Marx eta Engelsen mamu komunista eta Ulises Moulinesek mamu (inter)nazionalistarekin bat egin dezagun kapitalismoa eta inperialismoa behin betiko uxatzeko.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Langileen kontratazioan irregulartasunak egin izana leporatzen diotenak auzitara eramango ditu Lanbidek\nLangileen kontratazioan irregulartasunak egin …\nAtzo Deia egunkarian argitaratutako artikulua dela-eta, Euskal Enplegu Zerbitzuak irmotasunez ukatzen du inolako ilegaltasunik dagoenik orientatzaileen kontratazioan\nHorren ildotik, Lanbidek arbuiatu egiten du atzo Deia, Diario de Noticias de Álava eta Diario de Noticias de Gipuzkoa egunkarietan orientatzaile profesionalen kontratazioari buruz argitaratutako informazioa.\nArgitaratu diren artikuluei dagokienez, beharrezkoa da horietan egiten diren zenbait baieztapen argitzea.\nLanbidek egin dituen langile-kontratazio guztiak indarreko legeak betez egin dira, bai zuzenbide pribatuko erakunde publikoa zenean, bai orain, erakunde autonomoa denean.\nUne hauetan lanean ari diren orientatzaile guztiak kontratazio-poltsa baten bidez kontratatu ditu Lanbidek. Poltsa hori modu guztiz gardenean eratu zen, berdintasun-, merezimendu- eta gaitasun-baldintzak betez.\nKontratazioa egiteko unean ez zegoen orientatzaileen kontratazio-poltsarik Eusko Jaurlaritzan, eta horregatik ezin zen pertsona horien kontratazioa Funtzio Publikoaren bidez eskatu. Gainera, zuzenbide pribatuko erakunde publikoaren izaerak kontratazio horiek egiteko aukera ematen zuen.\nEz da inolako hautaketa-prozesurik izan talde horri zuzenduta, eta horregatik ezin zen kontratazio-poltsarik egon Lanbidek sortutakoa baino lehen. Gainerako kategorietan bazegoen kontratazio-poltsarik (administrariak, administrari laguntzaileak, goi-mailako legelariak eta ekonomialariak), eta horregatik, kontratazioak egin behar izan direnean, Eusko Jaurlaritzak indarrean zeuzkan poltsak erabili dira.\nOrientazio-lana Lanbideren funtzionamenduaren giltzarrietako bat da, eta horrela adierazi da behin baino gehiagotan; horregatik, kategoria horretako langileak kontratatu dira erakundearen betebeharrak asetzeko.\nKontratazio guztiak egiteko, zorrotz jarraitu da zerrendaren hurrenkera, zeina baldintzak eta alegatutako merituen baremazioa konprobatu ondoren osatu baitzen.\nLanbidek lau orientatzaile kontratatu ditu erakunde autonomo bihurtu zenetik; bi azaroan eta bi abenduan, iraupen luzeko ez-laneratzeak betetzeko. Gainerako kontratuak erakunde publikoa erakunde autonomo bihurtzen zuen legea indarrean sartu aurretik egin ziren.\nLanbidek ez du langilerik kontratatu inolako enpresa pribaturen bitartez, aipatutako artikuluan bi langileri buruz esaten den moduan.\nLanbidek ez du inola ere egin orientatzaileen lan-poltsako hautagai baten alde "gertuko sindikatu eta erakundeetan" ibilitakoa izateagatik. Esan dugun moduan, poltsa eratu ondoren, zerrendaren osaera guztiz gardena izan da.\nAzkenik, Lanbidek adierazi nahi du ezin izan duela orientatzailerik kontratatu Jaurlaritzaren lan-poltsatik kanpo, horrelako lan-poltsarik izan ez delako Lanbidek berak sortu duen arte.\n«Lanbidek kontrol handia eragiten du gizarte-prestazioak kobratzeko iruzurraren gain»\nOsakidetzako EPEari buruzko oharra


termometroa - Maialen Egaña\nTENPERATURA ETA TERMOMETROA EGILEA: Maialen Egaña\nTenperatura kontzeptua eta bere neurketa Gizakiaren gorputzeko zentzumen-pertzepzio arruntenetariko bat hotz eta beroaren nozioa da. Perzepzio hau, teoria fisikoa, tenperatura kontzeptuan irudikatzen da. Tenperatura, gorputz batzuetatik beste batzuetara bero transferentziaren balioa adierazten duen magnitudea da. Termometro eta beste tresna batzuen bidez neurtzen da.\nTenperatura eta agitazio termikoa Bero eta hotz sentsazioak neurtzeko erabiltzen den magnitude fisikoa tenperatura deitzen da. Ikuspuntu mikroskopikoa: gorputzak molekulez osaturik daude. Molekula hauek mugimenduan daude eta elkarren artean talka egiten dute. Ondorioz, agitazio termikoa sortzen da. Zenbat eta handiagoa agitazio termikoa, orduan eta handiagoa temperatura. Ikuspuntu makroskopikoa: tenperatura gehitzeak hainbat ondorio neurgarri sortzen ditu: gorputzaren bolumena handitzea, dentsitatea jaistea, kolorea aldatzea … Tenperatura gradutan neurtzen da. Hainbat eskala daude: Celsius, Fahrenheit, absolutua (Kelvin), Réaumur, etab. Nazioarteko Sisteman, tenperatura-unitatea Kelvina da (K sinboloa).\nOreka termikoa Tenperatura desberdina duten bi gorputzek elkar ukitzean, bien arteko mugan dauden molekulek talkak jasaten dituzte gorputz bakoitzaren tenperaturak parekatzen diren arte. Azkenik, oreka termikoko egoera bat lortzen da, tenperaturak neurtzeko prozeduretan oso baliagarria izaten dena. Elkar ukituz jartzen diren tenperatura desberdinetako bi sistemek azkenean oreka termikoko egoera bat lortzen dute.\nTermometroa Tenperatura neurtzeko tresnarik arruntena termometroa da. Tresna hauetako lehenengoa Galileo Galilei zientzialari italiarrak asmatu zuen 1603. urtean, eta printzipio honetan oinarritzen zen: hodi batean sartutako ur-zutabe bat dilatatu egiten da tenperatura igotzean eta uzkurtu egiten da tenperatura jaistean. Gaur eguneko termometroetan merkurio, alkohol edo beste likido batzuetako zutabeak erabiltzen dira. Oso tenperatura altuak neurtzeko termometro bereziak erabiltzen dira eta pirometro deituriko tresnak ere bai, azken hauek fenomeno optiko eta termoelektrikoetan oinarritzen direlarik eta gutxi gorabehera 4.000 ºC-ra arte neurtzeko aukera ematen dutelarik. Galileo Galilei temomotroa: Airearen tenperaturara aldatzean, oreka termikoa dela eta, likidoaren tenperatura aldatzen da. Ondorioz likidoaren dentsitatea aldatzen da eta kristalezko bolak igo edo jeitsi egiten dira. Bola hauen kokapenak tenperatura adierazten du.\nTenperaturaren mugak Termometroak uraren fusio eta irakite tenperaturekin kalibratu ohi dira. Fisikan aztertutako tenperaturarik baxuena zero absolutu deitzen da eta -273,15 ºC-ri dagokio. Ez da ezagutzen, ordea, goiko mugarik tenperaturaren balioetarako, izarretan milioika gradu hartu ahal izanik. Robert Boyle britainiarra izan zen, XVII. mendean, gizakiaren gorputzaren tenperatura gutxi gorabehera konstantea eta ingurunekoa baino altuagoa dela ohartu zen lehena. Tenperatura hauek neurtzeko termometro bereziak, klinikoak deiturikoak, 34,5 ºC eta 43 ºC tartean graduatuta daude, gorputzeko tenperatura normala 36 eta 37 ºC-ren artean kokatzen den arren. Gizakiaren gorputzaren tenperatura\nby amassorrainikt | Modified: 8 years ago\nLanguage: Basque (Detected) | Topic: Education\n63 Views 11 Embeds


Euskadi % 5,5 haziko da aurten eta % 7,5 2022an – Ekonomiaren KZ\nBBVA Researchek 0,2 puntu igo du 2021erako aurreikuspen ekonomikoa, eta % 5,5eko hazkundea aurreikusten du Euskadin; 2021erako, berriz, % 7,5ekoa, 2021eko bigarren hiruhilekoko Eskualde Behatokiaren arabera.\nTxostenean dioenez, urtearen bigarren erditik aurrera, txertaketan izandako aurrerapenek, Next Generation (NGEU) Europako funtsek egindako inbertsioaren igoerak eta nazioarteko aldeko ingurune batek susperraldi handiagoa bultzatuko dute, eta Balear Uharteek, Kanariek, Valentziako Erkidegoak, Aragoik, Galiziak eta Nafarroak gidatuko dute.\n2022an ere, Europan, Espainian eta autonomia-erkidegoetan hedatzailea izaten jarraituko duen zerga-politika batek babestuko du hazkundea, eta, nolanahi ere, AEBn zerga-bultzada izateak zehaztu duenez, susperraldia eta eskualdeek hura aprobetxatzeko duten gaitasuna “txertaketa-erritmoa bizkortzeak, lan-merkatuaren bilakaerak, ekoizpen-sareak krisiari aurre egiteak eta ingurumen-trantsizioa eta ingurumen-trantsizioa bultzatuko duten proiektuak bultzatzeak” baldintzatuko lukete.\nBBVA Researchen aurreikuspenen arabera, datozen hilabeteetan susperraldi handiagoa izango da, eta Espainiak 2021ean izango duen hazkunde-aurreikuspenari eutsiko dio, % 5,5eko hazkundearekin.\nErkidegoei dagokienez, aurreikuspenen berrikuspena azalduko luketen hainbat faktore daudela esan du. Zehazki, petrolioaren garestitzeak hazkundeari puntu erdi inguru kenduko diola uste du, baina eragin hori handiagoa izango da iparraldeko industria komunitateetan, ekoizpenaren intentsitate energetiko handia dela eta.\nBestalde, mugikortasunaren murrizketek eragin negatiboa dute kontsumoan, eta turismoaren susperraldia mugatzen dute, “Uste baino motelagoa izaten ari baita”, eta horrek jarduera ekonomikoaren hazkundea baldintzatzen du, batez ere Balear Uharteetan, Kanarietan eta Katalunian.\nAitzitik, espero du esportazioek eta inbertsioek AEBen bultzadagatik eta Europaren dinamismo handiagoagatik aurrera egiteak konpentsatu egingo dituela, neurri batean behintzat, aipatutako ondorio negatiboak Kataluniako ekonomian, eta hazkundea bultzatuko duela Aragoin, Kantabrian eta Euskal Autonomia Erkidegoan.\n← Nazioarteko turismoa ekainean iritsiko dela uste du Espainiako Gobernuak\n900.000 euro baino gehiago mugikortasun adimendurako →


Plastikoak itsasoan duen eraginaz sentsibilizatzeko kanpaina Orioko Antilla hondartzan - Ayuntamiento de Orio\nPlastikoak itsasoan duen eraginaz sentsibilizatzeko kanpaina Orioko Antilla hondartzan\n11:00 - 14:00 eta 16:30 - 19:30\nLekua: Antilla hondartza\nAntolatzailea: Gipuzkoako Foru Aldundia eta Erasmus Fundazioa\n"Hau ez da txantxa!" lelopean prestatu dute kanpaina Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Emaus Fundazioak eta, udako hilabeteetan, gune bana jartzen ari dira Gipuzkoako hondartza guztietan, txandaka, informazioa banatzeko, tailerrak antolatzeko eta, oro har, herritarren kontzientzia astintzeko. Orion uztailaren 30etik abuztuaren 4ra jarriko dute informazio-gune hori, Antilla hondartzan.\nForu Aldundiko Ingurumen Departamentuak finantzatzen du "Hau ez da txantxa" kanpaina eta Emaus Fundazioko kideek kudeatzen dute. Horretarako, informazio-gune bat prestatu dute eta, aurreko urtetan bezala, hondartzaz hondartza mugitzen ari dira udako hilabeteetan: Zarautzen, Mutrikun, Hondarribian, Getarian, Zumaian, Deban, Orion eta Donostian, hurrenez hurren.\nMomentu honetan Deban dago informazio-gunea eta uztailaren 30ean irekiko dute Orioko Antilla hondartzan, asteartearekin. Oriotik Donostiara joango da gero eta han bi aste egingo ditu: bat Zurriolan eta bestea Kontxan\nInformazio-guneak itsas garraiorako erabiltzen diren edukiontzi handien itxura du eta honako orduetan egongo da zabalik:\nAsteartean, 11:00etatik 14:00etara.\nAsteazkenetik igandera, 16:30etik 19:30era.\nBi lagun izango dira informazio-gunean: bata jendea hartu eta informazioa banatzeko, eta bestea haurrekin tailerrak antolatzeko. Hiru tailer egingo dira, txikienei zuzenduta:\nBay Bay Bag. Erabilera bakarreko plastikoen kalteez sentsibilizatzeko.\nPlastikoa, itsasoko espezierik arriskutsuena. Plastikoa birziklatzearen garrantziaz sentsibilizatzeko.\nBilatu 10 mikroplastiko! Bilaketa-jokoa: haurrek mikroplastikoak aurkitu behar dituzte hondartzan eta gero informazioa ematen zaie plastikoaren degradazioari buruz: zenbat urte behar duen guztiz degradatzeko, arrainei zer kalte egiten dien…


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Osakidetzak kudeaketa bikaintasunari eta pazientearen arretari emandako sei Best in Class sari jaso ditu\nOsakidetzak kudeaketa bikaintasunari eta…\nBest in Class 2013 sariak emateko ekitaldia\nBilboko Eskualdeak BIC saria jaso duen hirugarren urtez jarraian lehen mailako arreta zerbitzurik onenenaren kategorian\nBasurtoko ospitaleak zerbitzurik onenaren bi BIC sari jaso ditu honako kategoria hauetan: Alergologia eta Immonologia Klinikoa, eta Neurologia.\nGaldakao-Usansolo ospitaleak zerbitzurik onenaren BIC saria jaso du Nefrologian.\nArabako Ospitale Psikiatrikoak zerbitzurik onenaren BIC saria jaso du Psikiatrian.\nE-Osasuna proiektu onenari saria Osakidetzaren Osarean egitasmoak jaso du.\nGoierri-Urola Garaiko ESI, Basurtuko Ospitalea, Donostia Unibertsitate Ospitalea eta Galdakao-Usansolo Ospitalea beste 11 kategorietan ere izan dira finalista.\nBest in Class 2013 sariak atzo gauean banatu dira Valentziako La Fe ospitalean egindako ekitaldian.\nAurreko urteetan bezala, aurtengoan ere Euskadi nabarmendu da Estatuko osasun-erakunde onenak euren kudeaketa bikaintasunagatik eta pazienteei emandako arretagatik saritzen dituen ekimenean. Hain zuzen ere, Osakidetzak sei garaikur lortu ditu aurten, eta beste hamaika kategoriatan ere finalista izan da.\nSariketaren zortzigarren edizio honetan, Bilboko Eskualdeak lehen mailako arreta zerbitzurik onenaren saria jaso du hirugarren urtez jarraian. Hain zuzen ere, guztira 26 osasun-zentrok osatutako sareak jaso du Estatuko lehen mailako arretako zentrorik onena osatzearen aitortza.\nEspezialitateka, aurreko urteetan ere saritutako Basurtoko ospitaleak zerbitzurik onenaren bi sari jaso ditu honako kategoria hauetan: Alergologia eta Immunologia Klinikoa, eta Neurologia.\nEra berean, aurreko urte batzuetan bezala, Galdakao-Usansolo ospitaleak Nefrologia zerbitzurik onenaren saria jaso du. Eta, Arabako Ospitale Psikiatrikoak, Psikiatria zerbitzurik onenaren saria. Azkenik, e-osasun proiekturik onenari BIC saria Osakidetzaren Osarean egitasmoak jaso du.\nLortutako sariez gain, beste hamaika kategoriatan finalista izan dira Osakidetzako honako zentro hauek: Goierri-Urola Garaiko ESI, Basurtuko Ospitalea, Donostia Unibertsitate Ospitalea eta Galdakao-Usansolo Ospitalea.\nJon Etxeberria Osakidetzako zuzendari nagusia pozik azaldu da jasotako sariekin eta saritu zein finalista guztiak zoriondu ditu, BIC sariek Osakidetzaren kudeaketa bikaintasuna eta pazienteei emandako arreta ona aitortzen dutela uste baitu. «Osakidetzako profesional guzti-guztien eguneko lan eta ahaleginari egindako aitortza da, gure zerbitzu, ospitale eta osasun zentroetako kudeaketa eta arretan bikaintasuna eta kalitatea presente daudela egiaztatzen duena», nabarmendu du Jon Etxeberriak.\nIldo horretan, Osakidetzako zuzendari nagusiak filosofia berarekin lanean etengabe jarraitzeko deia egin du, diziplina aniztasuna ardatz eta bikaintasuna bermatzea eta are eraginkor eta jasangarriagoak izatea helburu. Horrela eginda, kalitatezko sistema publiko unibertsalari eutsiko zaiola uste du Etxebarriak.\nBest in Class sariak Contenidos e Información de Salud argitaletxearen Gaceta Médica argitalpenak eta Juan Carlos Erregea Unibertsitateko Osasun Berrikuntza eta Kudeaketako Katedrak sustatzen dituzte elkarlanean.\nSariak aurkezten diren hautagaien arteko lehen mailako arretako zentrorik onenak, ospitalerik onenak eta zerbitzu eta unitate onenek jasotzen dituzte. Hain zuzen ere, Pazientearen Arretako Kalitate Indizean (ICAP) emaitzarik onenak lortzen dituztenak izaten dira sarituak. Aurtengo edizioan, hamasei autonomia-erkidegotako 500 erakunde baino gehiagok hartu dute parte.\nICAP indizeak, besteak beste, honako arlo hauetan lortutako emaitza kuantitatibo eta kualitatiboak hartzen ditu kontuan: arreta-zerbitzuak, irisgarritasuna, zerbitzu-kartera, bezeroen gogobetetzea, interesdunei emandako informazioa eta lortutako aitortzak.


«Bizitzeko modu bat zen guretzat musika, gaurko gazteentzat ez hainbeste»\n29 apirila, 2019 Elkarrizketa 668\nMusikari lotuta dago aspalditik Andres Menaren (Legazpi, 1964) bizitza. Gazte-gaztea zela hasi zen baxua eta gitarra jotzen eta hainbat taldetako partaide izan da harrezkero. Azkenaldian bakarka dabil, eta Carlos Ausserladscheider zenari egindako omenaldian jotzeko aukera izan zuen, La Toga taldearekin batera. Gainera, herriko rock talde guztien izenak eta ehunka argazki, abesti eta bideo jasotzen dituen blog bat egin du.\nNoizkoa da Mena eta musikaren arteko harremana?\nAspaldiko kontua da eta Carlosekin lotuta dago. Carlosek egundoko diskografia zeukan eta herriko gazteentzako musikaren txokoa bilakatu zen bere etxea, Lekuona, nahiz eta guk Zurrantegi (Zurran) deitzen genion. Nire lehen gitarra elektrikoa han ezagutu nuen. Ziper taldeak han entseatzen zuen, eta bertan, Gariz gain, nire kuadrillako Ignazio Lasak ere jotzen zuenez, haren bitartez giltza lortu genuen eta kuadrillako besteok ere joaten ginen.\nZein izan zure lehen taldea?\nLagunon artean, futbolaz hitz egin beharrean musikaz hitz egiten genuen. Bost ginen, ia musika formakuntzarik ez, baina gogoa bai, eta Peste taldea sortu genuen: baterian Javi Moreno, gitarran Jose Ortiz Epi eta Ignazio Lasa, bajua ni nintzen eta abeslaria Javi Galindo. Lokala eskatu genion udalari eta San Ignazio auzoko eskola zaharretan utzi ziguten bat.\nPesteren lehen kontzertua gogoangarria izan omen zen.\nBai. Gari etorri zen gure bila, dagoeneko Hertzainak taldean zegoenean, Oñatin eman behar zuten kontzertu batean guk telonero gisa jotzeko eskatzera, eta hala, joan ginen. Bost abesti genituen bakarrik… gure lehen emanaldia izan zen. Kontzertua nahiko desastrea izan zen, gitarra jotzaileak gitarra apurtu zuen eszenatokian… Eta gitarra talde osoarena zenez, taldea ere puskatu zen.\nTalde gehiago etorri ziren gero.\nNik nire aldetik jo nuen eta Juani Delgado eta Karlos Arrazolarekin Jo ta Akatu izango zena osatu genuen. Brinkola-Telleriarteko eskoletan genuen entsegu lokala. Gure lehen emanaldia Urte Zaharretan egin genuen. Aurrerago, Delirum Tremensekin jotzeko aukera izan genuen Urretxun; kontzertu hartan espontaneo gisa oholtzara igo zen Whiski ere taldean sartu genuen. Bost urte egin genituen Juani gartzelara eraman zuten arte, orduan Sindo Mellado sartu eta beste bi urte egin genituen. Bi maketa grabatu genituen, gaztetxez gaztetxe eta festaz festa ibili ginen… Legazpin Guardia Zibilaren koartela okupatu genuenean kontzertua egin genuen hango patioan, eta hura grabatuta dago.\nBaina nekeak eraginda edo, taldea desegin zen.\nEta bakarka jarraitu zenuen.\nBai. Orduan Brinkolako lokala utziarazi ziguten eta Motxorroko lokaletan hasi nintzen jotzen. Motxorrosimo kolektiboak udalaren laguntzarekin grabatutako diskoan parte hartu nuen, instrumetazioa Valle del Dom taldekoek egin zidatela. Haien kontzertu bat baino gehiagotan parte hartu nuen: Urretxun, Antzuolan, Andoainen…\nGero utzi egin nuen musika denboraldi batean, duela bost bat urtera arte. Udalak Bikuña Txikin egoktitutako lokalen berri izan nuen, Subeltza kolektiboenak, eta haietara jo nuen. Unai Aldasoro eta Iban Azkuenagarekin Katu Kale osatu eta sartu ginen, denbora pasatzeko asmoarekin, sentsazioak berreskuratzeko. Orduan Subeltzaren bigarren diskoa grabatu zen eta nire abesti bat sartu genuen.\nZure abesti bat? Zuk sortzen al dituzu abestiak?\nBai, beti. Letrak ez dira nireak izaten, baina musika bai.\nBa taldea desagertu zen eta berriz ere geldirik egon naiz, Carlosen omenaldiarena iritsi den arte. Berari zerbait eskaintzeko banuela pentsatu nuen eta La Toga taldekoekin bi abesti jo nituen.\nNik 55 urte ditut, nirea afizio hutsa da, lagunekin egoteko zerbait, konpartitzeko… Aukera baldin badago zerbait egiteko, ni animatuko naiz, zerbait grabatzera edo…\n«Berdin izan da zein talde politiko egon den agintean, udalak beti utzi digu lokala»\n«Taberna batzuri esker, Legazpin ia astero dago musika zuzenean entzuteko aukera»\nTalde asko aipatu dituzu, guztiak Legazpiko rock taldeei eskainitako blog batean daude jasota. Zuk egindakoa da.\nNi irakaslea naiz lanbidez, baina teknokogia berriak gustatzen zaizkit. Lanerako blog batzuk egin ditut, eta web orrialdeak erraz sortzeko plataformak ezagutzen ditut. Aspaldian saiakera bat egin nuen Legazpiko talde rockeroak biltzeko, argazki gutxi batzurekin, nahiko txapuzeroa. Jose Mari Urzelaik bazuen lan haren berri eta laguntza eskatu zidan orduan idazten ari zen Musika eta legazpiar musikariak XX. mendean libururako, eta informazio gehiago bildu eta eman nion. Haren ondoren, Subeltzan sartzearekin bat, proiektuari berriz heldu nion. Oraingoan, taldeekin facebook edo messenger-en bidez kontaktuan jarrita, argazkiak eta bideoak eskuratu eta horiek ere sartu ditut.\nNun dago jasota hori guztia?\nHelbidea hau da: legazpikotaldeak.wixsite.com/legazpiko-taldeak. Taldeen izenak, taldekideenak, sortze urtea, argazkiak, audioak, bideoak, prentsa aipamenak… Bideoak Lander eta Andoni Zabaleta anaiek digitalizatu zituzten. Niretako egindako lana da, inork jasotzen ez bazuen galdu egingo zela pentsatuta; herriaren memoria eta historia da baita ere. Abiapuntu bat da, norbaitek hortik tira egin eta zerbait txukunagoa egin nahi badu.\nZein epe hartzen du lanak?\n1980ko hamarkadatik gaur egunera arte: Ziper eta Wind dira talde beteranoenak eta berriena Kontuz Erromeriya!. 60 inguru jaso ditut, agian baten bat falta da, ezin dudalako dena kontrolatu. Hala bada, jarri daitezela nirekin harremanetan eta gustura sartuko ditut falta diren talde horiek ere.\nZenbaki potoloa da, 60 rock talde 40 bat urteren buruan.\nLegazpin betidanik egon da musikarekiko zaletasuna, eta orain baino talde gutxiagoko boladak egon badira, Subeltzako lokalak beteta daude, gazteen taldeak daude, bi hiru berri sortu dira… Berriz ere mobida dago. Gure garaian ez zeuden asko: lau katu ginen gu hasi ginenean, gero Brinkolan 4-5 talde ginen, Motxorron gehiago, Mataderon ere bai: Bikuña-Txikiko Subeltzaren lokaletan jende asko ibili da eta dago.\nZure ibilbide luze honetan lokal dexente aipatu dituzu. Denak udalak utzitakoak izan al dira?\nBai, eta alde horretatik kexarik ez. Berdin izan da zein talde politiko egon den agintean, udalak beti utzi digu lokala. Hori bai, musikariak ere orokorrean ondo portatu gara.\nBestelako laguntzak ere eman dizkie udalak musika taldeei.\nBai, beti egon da dirua, diskoak grabatzeko adibidez. Azken urteotan beti egon da partidaren bat horretarako, kolektibo moduan grabatzeko ala bakarka.\nLegazpin jotzeko aukerak ba al dituzte taldeek?\nBai, lokalez gain, hor daude Gaztetxea eta Karibe Zaharra eta Giroa tabernak. Horiei esker ia astero dago musika zuzenean entzuteko aukera, eta herriko taldeek ere lekua izaten dute.\nZein etorkizun dauka Legazpiko musikak?\nGazteek oso formakuntza ona dute, oso musikari onak dira, baina ez dira gu ginen bezalakoak: ez genuen musika entzuteko tokata-rik eta kotxe batean entzuten genuen, musika tresnak erosteko dirurik ez genuen eta amak emandako pagarekin erosten genituen denen artean… Gaur egun dena daukate: lokala, tresna oso onak, formakuntza… Baina guk bagenuen beste gauza bat, izpiritua edo; gurea bizitzeko modu bat zen, kontzertuak non eta noiz emango pentsatzen ari ginen beti, gure musika sortzen genuen… Nire ustez, gaurko gazte gehienei sorkuntza falta zaie, bertsioak egiten dituzte batez ere. Hala ere, niri asko gustatzen zait egiten dutena eta animatu egin nahi ditut aurrera egitera. Legazpin musikak etorkizuna ziurtatuta du.\n« Santikutz festak Legazpin\nFikziozkoa eta benetakoa »


Hilekorako produktuen doakotasuna bultzatzeko eskatu diote Eusko Jaurlaritzari — Gaztezulo\nHilekorako produktuen doakotasuna bultzatzeko eskatu diote Eusko Jaurlaritzari\nHilekorako produktuen doakotasuna bultzatzeko eskatu diote Eusko Jaurlaritzari Aste honetan onartu dute Eusko Legebiltzarrean hilekorako produktu higienikoen inguruko eskaera. Honelako produktuen gaintasaren eragina aztertzeko ere eskatu dute. https://www.gaztezulo.eus/albisteak/hilekorako-produktuen-doakotasuna-bultzatzeko-eskatu-diote-eusko-jaurlaritzari https://www.gaztezulo.eus/albisteak/hilekorako-produktuen-doakotasuna-bultzatzeko-eskatu-diote-eusko-jaurlaritzari/@@download/image/hilerokoa.jpg\nAste honetan onartu dute Eusko Legebiltzarrean hilekorako produktu higienikoen inguruko eskaera. Honelako produktuen gaintasaren eragina aztertzeko ere eskatu dute.\nEusko Legebiltzarrak hilekorako produktuak merkeago edo doakoak izatea eskatzen duten ekimenak bultzatzeko eskatu dio Eusko Jaurlaritzari, hala nola, salgai horiei BEZ supermurriztua ipintzea edo doan izatea. Elkarrekin Podemos-IUk Pobrezia menstruala deituriko legez besteko proposamena eraman du aste honetako osoko bilkurara, behingoz arazo honi heltzeko asmoz. Gasteizko Legebiltzarrak testua onartu du EAJ, EH Bildu, PSE-EE, Elkarrekin Podemos- IU eta PP+Cs-en aldeko botoekin. Vox-eko legebiltzarkideak eman zuen aurkako boto bakarra.\nHonetaz gain, hilekoaren produktuen gaineko kargak, tasa arrosa izendatuak, duen irismenari eta eraginari buruzko txostena egiteko eskatu diote Eusko Jaurlaritzari, erakunde bakoitzaren eskumenak errespetatuz tasa hori ezabatzeko ezar daitezkeen jarduera politiko eta instituzionalak zehazteko.\nLegebiltzarrak hilekoaren osasunari eta higieneari buruzko azterketa espezifikoa egiteko galdegin dio Lakuako Gobernuari, Emakunde eta gainerako eragile eta adituekin batera. Azterketa honen bidez, hilekoaren pobrezia eta emakumeen bizitzan duen eragina zehazten duten faktoreak zeintzuk diren jakin nahi dute. Gainera, sexu-hezkuntza integrala sustatzeko eta herritarrak sentsibilizatzeko neurriak zehazteko exijitu dute, baita gorputz-autonomia eta sexu- eta ugalketa-eskubideak sustatu, babestu eta defendatzeko neurriak bultzatzea ere.\nHilekorako produktuak doan Iparraldeko unibertsitateetan\nDatorren ikasturtetik aurrera Ipar Euskal Herriko unibertsitateetako ikasleek hilekorako ekoizkin higienikoak doan izango dituztela iragarri zuen Frederique Vidal Frantziako Goi Irakaskuntza eta Berrikuntza ministroak joan den otsailean. Produktu horiek banatzen dituzten makinak jarriko dituzte unibertsitateko ikasle egoitzetan eta osasun zerbitzuetan.\nZeelanda Berriak ere hilabete honetatik aurrera doan banatuko ditu produktu hauek ikastetxeetan.\nEskoziako Parlamentuak aho batez onartu zuen pasa den azaroan hilekoari lotutako produktuak doan izatea. Erabaki hori hartu duen lehen herrialdea izan da. Horrelako produktuak eskola eta unibertsitateetan doan jartzen ere aurrenekoak izan ziren.


neurtitz | Gaurko hitza\nMaite 8:05 am on 2014/10/16\tPermalink Reply\nTags: N ( 56 )\niz. (neol.) 1. Hitz neurtuak; hitz neurtuzko idazlana. Orixek landu eta eraberritu dizkigu euskal prosa eta neurtitzak. 2. Hitz neurtuzko lerroa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)\n[olerkia]: hitz neurtu, olerki, poema Heg., berba neurtu Bizk., poesia g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)\nes (1) verso (2) [bertso-lerroa] verso\nfr vers [poésie]\nen verse [poetry]\nAsmatitza hitz berria sortu dugunean, euskal hitz osoa den neurtitza izan dugu gogoan, baina neurtitz hori OIHENARTek sortu zuen (neurthitz), ilhartitz sortu zuen bezalaxe, atsotitz jatorraren ildotik. [Hitza azti, Iñaki Arranz (Alberdania, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)\nEtimologiaren bitartez ahalegintzen nintzen ulertzen: neurtitz, esate baterako, neurtu eta hitz direlakoekin osatua zegoela, eta beraz bertsoa adierazi nahiko zuela, edo antzeko zerbait. [Soinujolearen semea, Bernardo Atxaga (Pamiela, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)\nMutil horrek arras neurtitz ederrak egiten ditu haatik! [Harreman arriskutsuak, Choderlos de Laclos / Jon Muñoz (Ibaizabal, 1997)] (Ereduzko Prosa Gaur)\nneurtitz (Klasikoen gordailua)


Txurruka Ortega, Itziar; Miranda Gómez, Jonatan; Lasa Elguezua, Arrate\nDescargas previas 646\nDieta osatzen dute egunean zehar kontsumitu ohi ditugun elikagai eta edari guztiek. Dietak banakoaren beharrak ase ditzake ala ez, eta, hala egiten duenean, osasungarria izaten da. Dieta, jarduera fisikoarekin batera, erabakigarria da osasuna sustatzeko eta mantentzeko. Aski frogatu da elikaduraren eta osasunaren arteko erlazioa; aipagarria da, esate baterako, dietak gaixotasun kroniko faktoreanitzen garapenean duen garrantzia; adibidez: arazo kardiobaskularretan, hipertentsioan, obesitatean, diabetesean, minbizi mota batzuetan eta osteoporosian, besteak beste. Gaitz horietan faktore genetikoek, ingurunekoek eta bizitza-ohiturek eragiten dute. Lehengo biak ez bezala, bizitza-ohiturak norberaren esku daude, bereziki, elikadura-ohiturak eta jarduera fisikoa. Hortaz, gizakiok zuzenean eragin dezakegu, elikadura-eredu egokiaren eta neurrizko jarduera fisiko orekatuaren bidez, epe erdi-luzerako osasunean, ardura gugan hartuz.