Kao: Sumendiko sekretua Sustatu.eus - Teknologia albisteak\nKao: Sumendiko sekretua\nR. Lopez - Elhuyar Fundazioa\n2007-06-18 : 09:06\nKao: Sumendiko sekretua bideojokoa argitaratu berri du Elhuyar Fundazioak. Aisialdirako kaleratzen duen bigarren bideojokoa da hau. Ordenagailuan erabiltzekoa da, eta 10 urtetik gorako gaztetxoentzat.\nKao: Sumendiko sekretua ordenagailurako bideojokoa argitaratu berri du Elhuyar Fundazioak. 3Dko teknologia erabiltzen duen aisialdirako CD-ROMa da, eta 10 urtetik aurrerako gaztetxoentzako dago pentsatuta. Tate multimedia-enpresa poloniarrak egin du jatorrizko jokoa, eta hainbat hizkuntzatara ari dira itzultzen. Euskarazko bertsioa Elhuyar Fundazioak kaleratu du.\nJokoaren protagonista Kao izeneko kanguru bat da. Hamar eremutan lagundu behar dio jokalariak Kaori bere eginkizuna gauzatzen. Bidaia luze baten ostean, uhartean duen etxera itzuli da Kao, atseden hartzera, baina ezin: bere lagun Tximista sumendi baten barrura erori da eta hor bizi diren labazko munstroak esnatu ditu. Munstro horiek uhartea suntsitzea erabaki dute, eta hango biztanleak oso izututa daude. Kaoren eginkizuna da munstroak garaitzea, uharteko xamanak emango dizkion argibideei jarraituz. Jokalariak ez du aspertzeko aukerarik izango, errealitate birtualeko lasterketak, puzzleak osatu, motordun txalupetan ibili, airean borrokatu... egin beharko baitu hamar eremu horietan.\nIkus-entzunezko efektu izugarriak ditu jokoak, 3Dko teknologiari esker: palmeren mugimendua nabaritzen da, Kaoren hanka-arrastoak ikusten dira bidea egin ahala, eguneko eta gaueko zikloak minutu gutxiren buruan bereizten dira...\nwww.elhuyar.org/kao web gunean, jokoaren xehetasunez gain, jokoa ere proba daiteke.\n2007-06-18 : 12:33\nEta horrelako jokuetan gastatzen dena ezin da joku bat euskaratzeko erabili? Baina benetako joku bat esan nahi dut: ISS Pro, Tomb Raider, Age of Empires, etabar.\nAlegia, gazteek nahi dituzten jokuak. Ez gazteek erabiliko ez dituztenak.\nSentitzen dut gauzak horren gordin esatea, baina hori da kontua.\n2007-06-18 : 14:54\nArrazoi duzu, bideo-jokoa sortzea baino lokalizatzea bide egokiagoa dela uste dugu guk ere, eta hala egin dugu, Kao Sumendiko sekretua lokalizazioa baita (aurten hainbat hizkuntzatan kaleratu da). Jokoa aukeratzerako erabili dugun irizpideetako bat da beste hizkuntzetan jasotzen ari den erabiltzaileen kritikak.\nBestetik, zuk aipatzen dituzun jokoak ere ezagutzen ditugu eta ez dugu horiek euskaratzeko aukera erabat baztertu, baina oraingoz, gure lehentasuna gaztetxoentzako materialetan jarria dugu eta horretan ari gara; joko horien lizentziak oso altuak ere badira, eta hori ondo aztertzekoa da.\nIaz 'Hiru mosketariak' CDa itzuli genuen eta pozik gaude gaztetxoen artean izandako harrerarekin; oraingo honek ere horrela izatea espero dugu (demoa web orrian proba dezakezu).\nEskerrik asko zure oharrengatik, horrelakoak ere behar baititugu aurrera egiteko.\n2007-06-18 : 18:45\nNi ere bat nator Unairekin (nahiz eta ulertzen dudan gaztetxoenganako kezka hori); kontua da, baina, haurtxo horiek gazte bihurtzen direla, eta gero heldu. Eta gu ere garai batean haurtxo izan ginen, baina heldu gara, eta gure gustu eta zaletasunak ez dituzte kontuan hartzen, eta horrela baztertzen du euskara gazte jende askok, etsita, euskaldun izan nahi baina erdaldun bizi behar izatearekin aspertuta.\nDEMOa jaitsi dut, ez dakit joko osoaren bertsioa bezalakoa den, baina...\nBenetan larria da, nork egin du jokoaren itzulpena?¿?? "Textura"-ren ordaintzat 'ehundura' jarri beharrean 'testura' ipintzea (nahiz eta hiztegi moderno bakar batean ere ez dudan topatu) hori onar dezaket, baina nola euskaratu daiteke erdarazko "dar vueltas de campana" esapidea "kanpai-bueltak egin"!!!!???\nItzulipurdikatu, zilipurdi egin, mux egin... horrenbeste ordain jator eskura/eskuaraz izanda...\nSoinu aukeretan, aldiz, soinu eta musika bolumena kontrolatu daiteke. Baina zer da 'soinu' delako hori? Lehenerako 'audio aukerak' hobe legoke, eta batez ere bigarrenean (kontuan izanda 'soinu' eta 'musika' sinonimo izan daitezkeela) badirudi 'hots' dela euskal ordain egokiena. Hau da, 'Aukerak' atalean, 'Kontrol aukerak' eta 'Audio (edo Soinu) aukerak', eta azken honen barruan, 'Hots bolumena' eta 'Musika bolumena'. (gainera, hizkuntza biziagoa erabiltzea komeni da jokoetan, horregatik "musikaren bolumena" ipini ordez, hobe da "musika bolumena".\nEta are larriagoa, kontrol aukeretako eskuineko zutabea gazteleraz dago! "mayusculas, barra espaciadora, numero 2, flecha arriba, flecha abajo, etab. ageri dira!!! hainbat hizkuntzatara itzulia izan dela joko hau diozue? bada, zuek gazteleratik itzuli duzue zuzen-zuzenean ezta?\nUmeentzako gauzak egitea ondo dago, baina, euskarak iraungo badu, adin-tartea zabaldu eta nerabeei arreta gehiago eskaini beharko litzaieke. Berriz ere diot, Unairekin erabat ados nago, noizko Tomb Raider, Final Fantasy, The Sims, eta horrelakoak euskaraz?...\n2007-06-18 : 18:48\nHala ere, badaezpada, jakizue asko pozten naizela honelako berriren bat jasotzen dudanetan, betiere euskararen onerako baita.\n2007-06-18 : 21:20\nAgian komeniko litzateke jakitea lizentziaren jabeak eta ez bestek erabakitzen duela zein produktu euskaratzen den eta zein ez. Tamalgarria da, baina makinatxo bat saio egin dira horrelako jokoak euskaratzeko, eta gehien-gehienetan erantzuna ezezkoa izan da jabeek ez dutelako errentagarri ikusten 1.000 ale besterik salduko ez dituen produktua. Horretan ere gutxitxo omen gara.\n2007-06-20 : 17:20\n> Umeentzako gauzak egitea ondo dago, baina, euskarak iraungo badu, adin-tartea zabaldu eta nerabeei arreta gehiago eskaini beharko litzaieke. Berriz ere diot, Unairekin erabat ados nago, noizko Tomb Raider, Final Fantasy, The Sims, eta horrelakoak euskaraz?...\nDenok nahi ditugu lehen mailako bideo-jokoak euskaraz izan. Baina gelditu al zara pentsatzen horrelako jokoen atzean dagoen industria nolakoa den? Pentsatu duzu gaur egungo bideo-joko batek, zineko produkzio handi batek baino aurrekontu handiagoa duela? Are gehiago, pentsatu duzu hizkuntzak garrantzia gutxiago duela bideo-joko bat merkaturatzeko garaian pelikula bat merkaturatzean baino? Eta horri helduz, konturatu zara joko gehienak gaztelaniaz ere ez direla merkaturatzen, eta Espainian ere ingelesez saltzen direla, hizkuntzak ez duelako garrantziarik produktora handientzat?\nHorretan pentsatu, eta orduan konturatuko zara zein garrantzia gutxi duen bideo-joko handien produktora batentzat (EA Games, PYRO, etab.) bere jokoak euskaraz izatea. Joan zaitez 40 milioi joko saltzen dituen produktora bati esanaz zuk euskaratuko duzula eta 500 joko salduko dituzula. Ez dizu entzun ere egingo.\nLehen ahaleginen ondorioa dira KAO bezalako jokoak, eta urrats handia iruditzen zait hain ezagunak izan ez baina kalitate handikoak diren joko hauek euskaraz egotea. Ea honelakoek ate bat zabaltzen duten, eta etorkizunean PlayStation-eko jokoak ere euskaraz kaleratzen diren, baina bitarten ditugun aukerak baloratzen ikas dezagun.\n2007-06-21 : 13:05\nBueno, guk ingelesetik itzuli dugu jokoa, eta gazteleraz agertzen zaizkizun hitz horiek ez dira jokoko hitzak, directX-arenak baizik (Microsoft-ek ez ditu horiek itzuli). Windows beste hizkuntza batean duen ordenagailu batean probatzen baduzu, ikusiko duzu hitz horiek beste hizkuntza horretara aldatuko zaizkizula: independenteak dira jokoarekiko.\n'Testura' hitzari dagokionez, Elhuyarren askotan egin dugu topo 'texture' hitzarekin, eta, euskaratzeko, 'ehundura, egitura, trinkotasun' hitzak erabiltzen saiatu gara, kasuen arabera. Baina 'testura' ere erabiltzen dugu behar denean. Nola esan argazkigintzan 'light texture' 'argiaren testura' ez bada? 'argiaren ehundura'?; 'argiaren egitura'?. Adibidez, Edafologian. Euskaltermen ere berariaz aipatzen dute ez nahasteko 'egitura' eta 'testura' Pedologian:\neu testura / ehundura\nes textura (pedologian)\nEta Windows euskaratzean ere, horixe erabili da:\nSailkapena: Informatika | Windows ingurunea\neu Aukeratu testura\nes Elegir textura\nfr Choisir la texture\nen Choose Texture (BUT)\nIzan ere, 'texture' hitza, arte-kontuetan, honela definitzen da:\n(Inoiz, 'ukitu' hitza ere erabili dugu, 'ukitu latza' adibidez).\nKultura-hitza da, nazioartekoa guztiz. Beraz, zergatik ez erabili 'testura' komeni denean (ez beti, jakina)? Hona hemen datuak:\ndanieraz: textur, tekstur\n'Itzulipurdi', 'zilipurdi'...... eta "kanpai-buelta" (Elhuyar Hiztegia) edo 'kanpanbuelta' (Zehazki eta Orotariko Euskal Hiztegia).\nBeraz, itzultzeko ezarrita ditugun irizpideak erabili ditugu Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuetan.\nBukatzeko, eskerrik asko demoa probatzeagatik eta iradokizunengatik :-)


Derbia domekan, Aretxabaletak Aloña hartuko du - Debagoiena - Goiena.eus\nDerbia domekan, Aretxabaletak Aloña hartuko du\nXabi Urzelai 2013-09-20 12:00\nEz dugu asko itxaron behar izan, ligako bigarren jardunaldian iritsiko da-eta denboraldiko lehenengo derbia, Aretxabaletaren eta Aloña Mendiren artekoa. Oraindik motorrak berotzen dabiltzan honetan domekan (16:30, Ibarra) gauza asko daude jokoan.\nEtxetik kanpora puntu bat batzea ez da uzta txarra, betiere ondoren etxean irabazi egiten bada. Hala, UDAko entrenatzaile Albistegi Ibarrako zaleen aurrean gauzak ondo egiteko gogoz izango da, eta aurreratu moduan, Touringen zelaian batutako puntua garaipen batekin borobiltzeko asmoaz. Aloñak, bestalde, nahiz eta oso itxura polita erakutsi galdu egin zuen joan den astean, baina iaz egin zuten moduan –oñatiarrek irabazi egin zutelako Ibarrako derbia–, ligako oilarretako bati mokoka egiteko gauza direla erakutsi nahiko dute.\nAntzuolak Lagun Onaken kontra\nKategoriako nobedadea da Antzuola, baina joan den astean Anaitasunaren zelaian puntu bat urratzeko gauza izan ziren. Eta printzipioz, Juanina Garairen mutilek kanpoan baino etxean izan behar dute indartsu. Hala, bihartik hasita, (zapatua 17:00) hasi beharko dira antzuolarrak Estala futbol zelaia gotorleku bilakatzen\nBergara hirugarren dago\nBergara da liga ondoen hasi duen ordezkari debagoiendarra. Arrateren mutilek 2-1 irabazi zioten joan den astean Vasconiari, eta garaipen horri esker mahoneroek hirugarren postuan hasi dute liga. Domekan, ostera, ordu ezohikoan jokatuko dute, Berioren zelaian 12:00etan izango da-eta partidua. Bestalde, erregional preferentean Mondrak liga hasiko du domekan etxean, Mojategiren kontra (16:30).


Olga Peñagarikano: «Autismoak kausa bakarra ez duenez, beti egongo da lekua ideia kaltegarrientzat» | Bizigiro | Berria\nZientzia. Olga Peñagarikano. Ikertzailea\nOlga Peñagarikano ikertzailea. EHU Tamaina handiagoan ikusi\nOlga Peñagarikano (Tolosa, Gipuzkoa, 1974) EHUko Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko ikertzaile burua da. Euskal Herriko, Frantziako, Belgikako eta Alemaniako lau talde koordinatuko ditu 2021 arte, autismoaren kausa neurologikoa identifikatzen saiatzeko ikerketan. Ia hirurogei umetik batek dauka autismoa.\nLehen ere aritu zara lanean autismoaren gaian. Nolako ikerketak egin dituzu orain arte?\nAutismoa gaitz psikiatriko bat da, garunaren garapenean gertaturiko arazoek eragindakoa. Baina oraindik ez dakigu zein den gaitza eragiten duen oinarri neurobiologiko zehatza, eta, ondorioz, ezin izan dira botikak garatu gaitzarekin lotutako gabeziak tratatzeko edo konpentsatzeko. Hori egiteko, hil ala bizikoa da animaliekin autismo ereduak garatzea, pertsonekin egin daitekeen ikerketa oso mugatuta baitago garuna ikertzeko erabil ditzakegun teknikei dagokienez. Nire lana animalien portaera ereduak aztertzea izan da, batez ere saguenak, eta haiekin ikertzea gaitza eragiten duten kausa neurobiologikoak, eta botikak probatzea, sintomak hobetzeko.\nEuropako ikerketa koordinatuko duzu. Nola lortu du zure taldeak Europako ikerketan buru izatea alor horretan?\nBatez ere AEBetan ikasi nuen; han hamar urte pasatu nituen autismoaren eta horrekin loturiko gaitzen inguruan lanean. Duela hiru urte Europara itzuli nintzenean, harritu egin ninduen ikusteak zein ezagutza gutxi zegoen gaitzaz, eta zein baliabide gutxi eskaintzen zizkioten haren ikerketari, AEBen aldean. Han, lehentasunezko gaitzat dute; izan ere, ehun pertsonatik biri eragiten die! Horregatik, Europako beste talde batzuekin jarri nintzen harremanetan, antzeko gaietan zebiltzanekin: neurogarapena, epilepsia, neuronen migrazioa... Buruko gaitzen Europako ikerketa deialdia atera zenerako, aritua nintzen elkarlanean horretan zebiltzan lanekin; beraz, besterik gabe, deialdi ofizial batean eskatzeko urratsa egin genuen. Gure taldea koordinatzaile gisa arituko da, geuk baitaukagu esperientzia handiena alor honetan.\nNola planteatuko duzu ikerketa? Zer arazo gainditu beharko dituzu lau herrialdetako taldeak koordinatzeko orduan?\nZorionez, ikerketa proposamena planteatzeko orduan, talde bakoitzak egingo dituen lanak oso argi daude. Gainera, diziplinarteko taldea izanik, talde bakoitza aditua da bere eremuan, eta, beraz, ez dago elkar zapaltzeko arriskurik. Hau da, guk portaerak ikertuko ditugu, eta haiei dagozkien neurona zirkuituak modulatzeak duen eragina. Horrez gain, botikak probatuko ditugu. Beste talde batek garunaren garapena ikertuko du. Bilera bat egiteko asmoa dugu egitasmoaren hasieran, aurtengo ekainean, lanak zehazteko. Gero, beste bat egingo dugu egitasmoaren aurrerapena baloratzeko, eta zuzentzeko, beharrezkoa bada. Talde guztiek esperientzia handia dutenez, ez dut uste arazorik egongo denik ikerketari dagokionez. Beharbada, sortuko dira arazo burokratikoak, herrialde bakoitzak bere arauak baititu. Horiek konponduz joango gara.\nMisterioz inguraturiko gaitza da autismoa. Denetatik esan izan da haren kausen inguruan: kutsadurak eragiten duela, alkoholak, tabakoak, jaio aurreko estresak... Zuek gaitz genetiko gisa tratatuko duzue?\nAutismoa batez ere gaitz genetikoa da, baina ehunka genek eragiten diote. Ingurumeneko faktoreen nolabaiteko eragina ere badu. Bi eragileok, bakoitza bere aldetik edo batera, garunaren garapenean asaldura sortzen dute, neurri batekoa edo bestekoa. Edonola ere, kausa neurologiko horiek eragingo dituzte sintomak. Ikerketan, saiatuko gara aurkitzen autismoaren hainbat kausa genetikok nola egiten duten bat neurobiologikoki, animalia ereduak erabiltzen, baita gaixoen zeluletatik kultibaturiko garunak ere, terapiak garatzen hasteko.\nIkerketa batzuen arabera, haur autistek normalak ez diren patroiak dituzte garunetako uhinetan, eta burmuineko gune batzuk gutxiago garatuta. Baina horiek zer dira, autismoaren kausak edo ondorioak?\nPortaera batzuek definitzen dute autismoa: giza harreman ez normalak, eta portaera errepikakorrak. Portaera zirkuitu neuronalen funtzionamenduaren emaitza besterik ez dira sintoma horiek. Garunaren garapenean edo funtzionamenduan ikusiko ditugun arazoak kausa izango dira, printzipioz, neuronen arteko loturek —tokian tokikoek zein zirkuituen artekoek— erabakitzen baitute portaera, azken batean.\nAntza denez, haurtzaroan autismo arazo larriak izan zituzten helduen %30ek epilepsia kolpeak dituzte gero. Autismoaren eta epilepsiaren artean dagoen harremana ikertuko duzue?\nEz dugu hori zehazki aztertuko, batez ere denbora eta dirua mugatuak ditugulako. Baina, bai, epilepsia autismoari loturiko sintoma da, eta ikertuko ditugun autismoaren forma genetikoek epilepsia daukate. Beraz, baliteke horrekin loturiko zerbait aurkitzea.\nAutismoaren inguruko ezjakintasuna bestelako kalteak eragiten ari da munduan. Zure ikerketak balioko al du autismoaren inguruan sortu duten sasizientzia, besteak beste txertoen aurkako mugimendua, suntsitzen laguntzeko?\nZoritxarrez, autismoaren neurobiologia asaldatuak kausa bakarra ez duenez, baizik eta hainbat, beti egongo da lekua ideia kaltegarrientzat eta zentzugabekoentzat. Jende askok ez daki txertoen kontua bultzatu zuen sendagileak txerto hirukoitz birikoa zapuztu nahi zuela —elgorriaren, hazizurrien eta errubeolaren kontrakoa—, gero berak «txerto seguru» bat garatzeko. Interes ekonomikoak ziren, besterik gabe.\nEspero duzue autismoaren gakoa topatzea datozen hiru urteetan? Eta hura saihesteko edo tratatzeko modua?\nLehen esan dudan bezala, gaur uste dugu ez dagoela autismoaren kausa edo gako bakarra, baizik eta hainbat. Ikertzaileon helburua kausak zehatuz joatea da, gutxienez gaixoak sailkatu ahal izateko, tratamendu egokia jaso dezaten.\nAutismoa eta erditzea lotzen dituen mekanismoa aurkitu dute


2.072.148 euroko aurrekontua izango du Artziniegako Udalak aurten - Artziniega - Aiaraldea.eus\n2.072.148 euroko aurrekontua izango du Artziniegako Udalak aurten\nAimar Gutierrez Bidarte 2022-01-11 20:06\nKultur Etxea erreformatzeko partida onartu dute, besteak beste. / Aiaraldea.eus\nUrteko lehen Udal Osoko Bilkura egin zuten astelehenean Artziniegan, eta 2022ko udal aurrekontuak onartu zituzten bertan. Bi milioi euroko aurrekontua da, baina tokiko erakundeak diru sarrera gehiago lortzea aurreikusi ditu.\n2022rako aurrekontuak onartu zituzten astelehenean, Artziniegako urteko lehen Udal Osoko Bilkuran. Guztira 2.072.148 euroko aurrekontua izango du udalerriak, baina tokiko erakundeak diru-sarrera gehiago lortzea espero du beste administrazio batzuetatik; Europako funtsetatik etor daitezkeen diru partidak, besteak beste.\nOposizioko udal-taldeek, EAJk eta Alderdi Popularrak, udal gobernuak aurkeztutako proposamenaren aurka egin zuten. Ondorioz, aldeko bost botorekin eta aurkako beste hirurekin atera da aurrera 2022ko plangintza ekonomikoa.\nHotel-dorrea eraberritzeko lanak amaitzea, Kultur Etxea berritzeko lanak hastea, Mendietako La Llana bidea egokitzea edo Beraza aldapatik Goiko Plazara iristeko bidea hobetzea dira zerrendatu dituzten inbertsio nagusiak.\nOnartutako aurrekontuetan honako proiektu hauek sartu dituzte: hotel-dorrea eraberritzeko lanak amaitzea, Kultur Etxea berritzeko lanak hastea, Mendietako La Llana bidea egokitzea edo Beraza aldapatik Goiko Plazara iristeko bidea hobetzea dira, besteak beste. Arteko Gure Ama santutegiaren alboko zelaiko bigarren komuna eta bertako tabernako estalkia konpontzea ere aurreikusi dute.\n2022an garatzeko proiektuen artean daude ere udalerriko eraikinetan eguzki-plakak jartzeko bideragarritasun azterketa egitea, baita Erretes Tuterako ermitan konponketekin hasteko aukera aztertzea ere. Gainera, Barcenako kirol-eremuan skate-pista eraikiko duela iragarri du udalak, baita Arteko Gure Ama ikastetxeko jolastokia berrituko duela ere.\nInbertsioez gain, hainbat arlotako diru-partidak handituko dituela adierazi du Joseba Vivancoren Udal Gobernuak, 2022an udalerrian aurreikusten diren jarduera eta ekintzei lotuta. Horien artean, hiribilduaren 750. urteurrena ospatzeko edota antzinako merkatua berriro ere antolatzeko diru-partida dago, eta merkataritza eta turismo-sustapenerako ekintzak ere indartuko dituzte.\nEuskara arloak ere diru-partida handiagoa jasoko du, aurtengo udazkenean ospatzekoa den Euskaraldiaren 3. edizioa dela eta. Zentzu berean, Berdintasun sailak ere handituko du bere aurrekontua, iaz lehendabizikoz ospatutako Egun Feminista errepikatzeko asmoz. Gizarte-zerbitzuen arloan, indarkeriaren biktima diren emakumeei laguntzeko partida berezia jasotzen dute kontuek.\nJoseba Vivancok azaldu duenez, ekarpenak jasotzeko bilerak antolatu dira udalerriko herri eta auzoetan. “Ideiak eta ikuspegiak trukatu ditugu, merkataritza eta ostalaritza sektoreekin bilerak egin ditugu, eta bilera horietan proposamenak eta ideiak jaso ditugu, jendearen beharrak, Artziniega hobea lortzeko, azken finean. Etorkizunean gauzatzen saiatuko gara, udalaren aukera ekonomikoen arabera betiere” adierazi du Vivancok.


"Expodistrito" programak argazkiz eta irudiz beteko ditu Bilboko Udaltegiak — Gaztezulo\n"Expodistrito" programak argazkiz eta irudiz beteko ditu Bilboko Udaltegiak\n"Expodistrito" programak argazkiz eta irudiz beteko ditu Bilboko Udaltegiak https://www.gaztezulo.eus/albisteak/expodistrito-programak-argazkiz-eta-irudiz-beteko-ditu-bilboko-udaltegiak https://www.gaztezulo.eus/albisteak/expodistrito-programak-argazkiz-eta-irudiz-beteko-ditu-bilboko-udaltegiak/@@download/image/201115759Expodistrito_III.jpg\nMartxoaren 31ra bitarte, Barrainkuako, San Inazio-Ibarrekolandako, Otxarkoagako, Begoñako, San Frantziskoko, Castañoseko eta Burtsa-Ibaiondoko Udaltegiek sei erakusketa bisual hartuko dituzte txandaka.\nExpodistrito aldi baterako erakusketa zikloari esker, argazkigintza eta irudigintza izango da protagonista Bilbon urteko lehenengo hiruhilekoan. Guztira sei erakusketak egingo dute zazpi Udaltegietan barrenako zirkuitua.\nTartean da Josu Aranbarrik Piztiak taldeko abestietatik abiatuta egindako diziplina anitzeko lana. Piztiak-ek 2009an Gabeko Kalapitxiak diskoa argitaratu zuen proiektu orokorrago baten lehen parte gisa. Hain zuzen ere, hauxe da bigarren partea: Josu Aranbarrik kantu horietan oinarrituta egindako marrazkiak, margolanak, argazkiak eta bideo-instalazioak; guztia Josu Eizagirreren, Txomin eta Kirmen Uriberen eta Josu Aranbarri beraren hitzekin batera aurkeztuta.\nBigarren erakusketa Carlos Tomas artistarena da: Caminos margolan bilduma.\nEta, gainontzeko lau erakusketak fotografikoak dira.\nUmida Akhmedova argazkilari eta dokumentalgilearen Women and men. From Sunrise to Sunset da horietako bat. Akhmedova disidente uzbekistandarra kondenatuta dago bere herrian, bertako biztanleen bizimodua erretratatzen duten irudiekin nazioa iraintzen duelakoan.\nMaria Elisa Zorriquetaren lanek osatzen dute bigarren erakusketa: Miradas, sensaciones. Argazkilariak gehien atsegin dituen gaiak jorratu ditu, hiriaren, arkitekturaren, loreen edo, besterik gabe, kolorearen formaren eta egituren arteko erlazioaren bitartez.\nBilbo hiriak azken 50 urte hauetan bizi izan duen transformazioren aireko ikuspegia erakusten duen argazki-bilduma bat ere dakar Expodistrito zikloak: Bilbao, transformazioa 50 urtetan.\nLaugarren erakusketa batek Bilboko Udaleko Kultura eta Hezkuntza Sailak iaz antolatutako Distrito Foto' 2010 argazki lehiaketako sarituen lanak bilduko ditu.\nSei erakusketek Barrainkuako, San Inazio-Ibarrekolandako, Otxarkoagako, Begoñako, San Frantziskoko, Castañoseko eta Burtsa-Ibaiondoko Udaltegiak bisitatuko dituzte, txandaka, datozen hilabeteetan, martxoaren 31ra arte.\nInformazio zabalagoa eta erakusketak Udaltegi bakoitzean zein egunetan izango diren www.bilbao.net atarian kontsulta dezakezu.


kritiken hemeroteka » Euskal literaturaren irakaskuntzaz\n« Beste gizonezkoak maite dituzten gizon ondratuak | Haikuak »\nErdigune literarioak irakaskuntzan / Idurre Alonso / Euskal Herriko Unibertsitatea, 2010\nEuskal literaturaren irakaskuntzaz Beñat Sarasola / Berria, 2010-05-09\nIdurre Alonsok, euskal literaturako ikerketan bide interesgarri eta emankorra jorratzeari ekin dio: euskal literatur sistema aztertzeari. Gurean bakanak dira eremu horren inguruko ikerketa sakonak, eta, alde horretatik, iaz autoreak aurkeztu tesia lan aitzindari gisa har liteke. Tesi horretan oinarritutako lana da Erdigune literarioak irakaskuntzan liburua, zeinak irakaskuntzan euskal literatura nola jorratzen den aztertzea baitu helburu.\nHorretarako, lanaren izaeraren beharrizanei jarraiki, teoria sistemikoak deritzen teoriez baliatu da ikerketan bildutako datuak interpretatzeko. Ongi eginiko hautaketa da, ezbairik gabe, nekez iker baitaiteke lan honek jomugatzat duena ikuspuntu formalista edo estrukturalistatik, nahiz eta horrek ez duen esan nahi teoria hauek direnik literatura ikertzeko modu bakar edo behinenak.\nAlonsoren lana bereziki interesgarria izan daiteke, heziketa politikekin lotura duelako. Eskolan, euskal literaturaren irakaskuntzan, curriculum legeek zehazten dituzten helburuak betetzen ez direla ondorioztatzen du ikerketak, eta, beraz, akuilu ona izan daiteke euskal literaturaren irakaskuntza errotik birplanteatzeko. Gaineratu behar da, ostera, liburuan azaltzen diren ikasleen gabezia batzuk ez dagozkiola soilik euskal literaturari, literaturaren irakaskuntza orokorrari baino. Esan gabe doa, literatura egungo mundu ultra kapitalista-positibista honetan krisian dagoen heinean, euskal literaturak ere horren eraginak pairatzen ditu. Bestalde, euskararen egoera diglosikoak eragin txar zuzena du orobat. Horrek guztiak egiten du arazoa hain kezkagarri.\nHorretaz aparte, esanguratsua da erdigune eta kanon kontzeptuen artean egiten den bereizketa. Izan ere, inpresioa dut azken boladan kanon kontzeptua arinkeriaz erabilia izan duela hainbat kritiko eta idazlek. Kanona kontzeptu aldakorra izanagatik, denbora luzearen ondorioz eratzen da, eta, horrenbestez, nekez aplika daiteke oraindik bizi diren idazleen gainean. Horretarako, egokiagoa da erdigune kontzeptua, eta horixe da Alonsok darabilena. Hala, egungo euskal literaturaren irakaskuntzan erdigunean kokatzen diren autoreak honakoak dira: Txillardegi, Bernardo Atxaga, Ramon Saizarbitoria, Joseba Sarrionandia, Anjel Lertxundi, Joan Mari Irigoien, Xabier Amuriza, Arantxa Urretabizkaia, Joxemari Iturralde eta Xabier Mendiguren. Nahiko zentzuzkoa dirudi zerrenda horretako idazle zenbait kanonetik kanpo geratuko dela pentsatzea (eta alderantziz). Irakaskuntzako erdigune hori eratzeko faktoreen artean, deigarria da narratibako Kritika Sariak omen duen eragina, zeina Alonsoren arabera, handiena baita. Haatik, puntu horretan zalantza egiten dut, ez baitakit nahikoa ote den erdiguneen eta narratibako Kritika Sariaren arteko aldiberekotasuna egiaztatzea, ondorioztatzeko bigarrena lehenengoaren kausa dela; batez ere poesiaren Kritika Sariak duen eragin eskasa ikusita. Puntu horretan, aintzat hartzen ez diren beste zenbait balizko kausa (komunikabideak, unibertsitateko ikasketa programak, eta abar) aztertzea komeniko litzateke akaso.\nEkarpen hori beste etorkizuneko ikerketa zabalago baten parte izan daiteke, hots, egungo euskal literaturaren erdigunea aztertzea duen egitasmoaren zati. Balizko lan horretan, lehen eta bigarren hezkuntzako irakaskuntzaz aparte, unibertsitateko irakaskuntza, antologiak eta komunikabideak aztertu beharko lirateke, besteak beste. Ez dakit Alonsok horretarako asmorik duen, baina pena litzateke ikerketa bide horiei muzin egitea.


Google-k segurtasun sistemaren aldakuntza bat patentatu du: Eredua | Androidea\nGoogle-k Android segurtasun sistemaren aldakuntza bat patentatu du: eredua\nAndroidSIS-en zure terminalen segurtasuna oso kontuan hartzen dugu eta horretarako, bere garaian, gaur egun erabilgarri dauden Android segurtasun metodoei eskainitako mezua sortu genuen. Hau da, Android-en terminal bloke mota hauek daude: eredua, pasahitza, PINa, aurpegia desblokeatu eta irristatu. Seguruena pasahitza dela uste dut, baina orduan eta eredu zehatzagoa da.\nGoogle, Android sistema eragile ezagunaren sortzailea, terminalak desblokeatzeko sistemaren aldaera bat patentatu du: Pattern. Hau da, aldaera honek aplikazioak berehala sartzeko aukera ematen digu gure gailuan bilatu gabe, desblokeatzerakoan aplikaziora zuzenean sartzea ahalbidetuz.\n3 Patenteen iradokizuna\nArtikulua zuzentzen duzun patentea da desblokeatzeko modu berria Googlek hilabete gutxi barru ikusiko dugun Android bertsioaren 5.0 bertsiora egokitzeko asmoa duela. Ikus dezagun horren oinarria:\nImajina dezagun aurretik gauza hauek konfiguratu ditugula:\nEreduan "L" bat egiten badugu, WhatsAppera sartuko gara\nEreduan "C" bat egiten badugu, Kontaktuetara sartuko gara\nEreduan «U» bat egiten badugu, Mezuak atzituko ditugu\nParametro hauek konfiguratuta baditugu, terminalera sartzeko modu desberdinak ditugu. Hau da, "L" bat egiten badut WhatsAppera sartuko naiz.\nSarbide azkarra aplikazioetara\nNorbaiti aplikazio zehatz batean sartzeko telefonoa eman nahi badiogu, eman ezazu beharrezko eredua\nTelefonoa lapurtzen badigute, gure informazioa sartzeko aukera gehiago egon daitezke\nEredu askotan sarbidea izanda, batzuk ahaztuko ote ditugun beldur izango gara\nEredu maisu bat jarriko nuke terminal osora sartzeko, berriz, WhatsApp-ek eredu bat erabiliz adibidez sartzen bagara eta irten nahi badugu, ez gaitu blokeo pantailara itzultzen uzten.\nArtikuluaren bide osoa: Androidea » Tutoretzak » Segurtasuna » Google-k Android segurtasun sistemaren aldakuntza bat patentatu du: eredua\nEnplegatzailea dugunez, beti pentsatu izan dut istripua izanez gero, zure kontaktu nagusiari deitzeko erabiltzen dugun sistema, "A-Nire emaztea" -rekin hasita, polizia edo erizain batek telefonoa hartzen duenean zure telefonora deitzeko senitartekoa ... Jada ezinezkoa da. 112tik agertzen den larrialdi deia aldatu beharko lukete istripuren bat izanez gero zure / zure senideei deitzeko. Agurrak.\nGerard bori esan zuen\nEgin daiteke, gehitu "larrialdi-kontaktu" gisa eta Android-ek kontaktu horiei deitu ahal izango diezu enpresaburuarekin ere jarri gabe\nErantzun Gerard Boriri\nPlaystation All-Stars Island, Sony eta Coca-Cola jokoa


Amorebieta-Etxanoko Udalak aurrerapidea eman dio Tantorta garatu eta berroneratzeari — Amorebieta-Etxanoko Udala\nAmorebieta-Etxanoko Udalak aurrerapidea eman dio Tantorta garatu eta berroneratzeari\n•\tUdalaren Osoko Bilkurak gaur goizean onartu du inguru honetako Hiri Antolamendurako Plan Berezia. Planak hobekuntzak jasotzen ditu: Boroatik herrirako sarbidea hobetu, zuhaitzak izango dituen espaloi berri bat eraiki, jolas gune berri bat eta aparkaleku gehiago Tantortan. •\tAmorebieta-Etxanoko Udalak Tantorta auzoa urbanizatzea bultzatuko du eta herriko eskaintza komertziala handituko da, sektorea garatu eta Eroskiren supermerkatu berri batekin.\nAmorebieta-Etxano, 2019ko urtarrilaren 25a. Amorebieta-Etxanoko Udalak aurrerapidea eman dio Tantorta auzoa berroneratzeari, gaur goizean Osoko Bilkuran onartu den Hiri Antolamendurako Plan Bereziari esker.\nProiektuak hirigintza aldaketa garrantzitsuak jasotzen ditu ingururako, esaterako, Boroatik Amorebieta-Etxanorako sarbidea hobetzea; Tantortan 30 aparkaleku berri sortzea; San Pedro kalean zuhaitzak izango dituzten espaloiak eraikitzea, argiztapen berriarekin, oinezkoek ikuspen handiagoa izan dezaten; auzoko zirkulazioa hobetuko duen errotonda bat, bide segurtasun handiago baterako eta Zornotzako txikienentzat jolas gune berri bat.\nUdalak supermerkatu berri bat eraikitzea ere onartu du. 1.500m2-ko azalera komertziala izango du eta zornotzarren egungo eskaintza komertziala handituko da. Kontsumitzaileak herrian gelditzea nahi da eta inguruko herrietakoak bertara etortzea, Amorebieta-Etxanon egin ditzaten erosketak. Honekin, herriko merkataritzaren salmentak igotzea ahalbideratuko da.\nEstablezimendu honek enplegua sortuko du herrian, 40 tokiko enplegu inguru sortzea itxaroten baita. Obrak aurtengo bigarren seihilekoan hasiko direla aurreikusten da eta 6 milioi euro inguruko inbertsio bat egingo da.


Childhood's End - Wikipedia, entziklopedia askea.\n1953ko abuztuaren 24a\nscience fiction novel (en) eta utopian novel (en)\nBallantine Books (en)\nChildhood's End (euskaraz Haurtzaroaren Amaiera), 1953ko Arthur C. Clarke britainiar idazlearen zientzia fikziozko eleberri bat da.\nXX. mendearen amaieraldera, AEBak eta Sobietar Batasuna espazioan zeinek lehen ontzia gailua jartzen duen lehiatzen ari dira. Ustekabean estralurtar espaziontzi erraldoiak munduko hiri nagusienetan agertuko dira. Superjaunak deritzoten estralurtarrek gizakien kontaktuan jarri eta bere asmoak zintzoak direla eta gizateriari lagundu nahi diotela iragarriko diete. Aurrez-aurreko batzarrak burutuko dituzte, betiere estralurtarrek beren aurpegiak ezkutatuta dituztela, hauetan kristal unidirekzional baten bidez Nazio Batuen Erakundek Rikki Stormgren burua eta Karellen izeneko superjaunen buruak parte hartuko dute, azken honek gizakiei estralurtarren benetako itxura berreogeita hamar urtera erakutsiko dietela hitzemango die.\nBehin berrogeita hamar urte igaro ondoren, Karellen eta gainontzeko superjaunek gizateriari beren benetako itxura fisikoa erakutsiko diete. Beren itxura usadiozko irudi historikoetako hegal, adar eta isatsadun deabruena da. Gizakiak baina garaiagoak, eta gorputzez indartsuagoak, baina eguzki argiarekiko oso sentsibleak, Lurreko airea denborldi laburretan bakarrik arnasteko gai dira.\nKarellen jarrera gizakiekiko banatua dago, alde batetik beren moral faltak haiekiko gupida sentiarazten dio, bestalde gizakiek unibertso fisikoa gainditzeko duten gaitasun potentzialarekiko modu onberan jeloskor da. Lurraren ikuskatzaile gisa Karellen betebeharra gizateriak bere hurrengo eboluzio mailara jauzi egin dezan laguntzea izango da: giza haurrak beren psio fakultatearen garapen handiaren bidez itxuraldatuko diren apokalipsia.\nHaur mutanteen estatus jainkotarraren prezioa beren nortasun indibiduala galtzea litzateke: espezie fusionatuentzat ez baitago "ni" izenorderik. Superjaunak gizakiak baina koefiziente intelektual handiagoa eta teknologikoki garatuagoak daudenez, ez dira jauzi ebolutiboa beren kaxaz emateko gai. Karellen betebeharra gizakiek gizarte orekatuagoa sortzeko beren ekintzak mugatzea litzateke, honela gizakiek superjaunek "Breakthrough" deritzoten fasen, haurren perzepzio extrasentsoriala eta telekinesiaren garapen ikaragarria bereganatuko duten unea, gizateriak bere burua suntsitu ez dezan.\nGizateria superjaunek apoteosira iristen lagunduko duten bosgarren espeziea da.\nOpen Library: OL14931578W\nOrriaren azken aldaketa: 24 abendua 2019, 11:49.


Literaktum, minak bizi — Gaztezulo\nLiteraktum, minak bizi\nLiteraktum, minak bizi Azaroaren 13tik 24ra bitartean izango da literatur jaialdia, hona berritasun guztiak! https://www.gaztezulo.eus/albisteak/literaktum-minak-bizi https://www.gaztezulo.eus/albisteak/literaktum-minak-bizi/@@download/image/Captura de pantalla 2018-11-07 a las 10.59.42.png\nAzaroaren 13tik 24ra bitartean izango da literatur jaialdia, hona berritasun guztiak!\nLiteraktum 18 jaialdia gainean da! Aurten, azaroaren 13tik 24ra bitartean izango da literatura ardatz duen jaialdia, eta atal berriekin zein kolaborazio sare zabalarekin iritsiko da. Ez du alboratuko, ordea, bere jatorrizko helburua: literaturara hurbiltzea, bestelako lengoaia eta diziplinei zein gaur egungo eztabaidei lotuta.\nAurtengo gai nagusia gizakion funtsezko ezaugarri bat da, egungo kulturan presente dagoena: mina. Horrela, literaturak esperientzia mingarriei forma emateko duen gaitasuna aztertuko dute, galeratik hasi eta gatazka sozialera; bakardadetik indarkeriara. Minak bizi izeneko atalak bilduko ditu mina ardatz duten jarduerak.\nBelaunaldi berrien literatura ere landuko du, 30 urtetik beherako idazleek egindakoa, hain zuzen ere. Euskarazko literatura berriaren ahots interesgarrienak bilduko dira mahai baten inguruan gai honi tiraka. Ikuspegi hau osatzeko, gazteak irakurtzera noiz eta nola hurbiltzen diren ere aztertuko du beste mahai-inguru batek.\nLiteraktumek aurkezten du atalean, aldiz, egungo euskal idazle esanguratsuenetako hiru argitaratu berri dituzten liburuez mintzatuko dira: Harkaitz Canok, Katixa Agirrek eta Iban Zalduak beren lan berriak aurkeztuko dituzte.\nJaialdi batek orainaren argazkia egiten badu ere, klasikoek badute beren lekua orain horretan. Horrela, Literaktum 18-k Anna Karenina hobeto ezagutzeko aukera emango du afari literario baten bidez; Baroja, ibilaldi dramatizatu batean parte hartuz; García Lorca, hark idatzitako Sonetos del amor oscuro olerkiak taularatuz, eta Roberto Bolaño Sonorako basamortuetan barrena egindako bidaia literarioaren bidez.\nEstreinaldiak ere izango dira. Donostia Kulturaren eta Euskal Kultur Erakundearen (EKE) elkarlanak bultzatuta, soinu-sorkuntza lan bat estreinatuko du Xabier Erkizia soinu artistak Arantxa Iturbe kazetariarekin batera. Afoniak emanaldia prestatzeko, zenbait euskal idazleren ahotsak baliatu eta bihurritu ditu Erkiziak, sekula entzun gabeko irratsaioa osatzeko. Liburuzainen lanari esker sortutako Idazlezainak egitasmoak bildutako idazleen informazioa eta ahotsak ditu oinarri emanaldi esperimental honek.\nGonbidatuei dagokienez, gai horiek jorratzeko estilo askotariko idazleak izango dira. Nacho Carretero eta David Trueba sortzaileen askatasunaren mehatxu berriez mintzatuko dira; nobela argitaratu berriekin iritsiko dira Reyes Monforte, Laura Restrepo, Katixa Agirre, Harkaitz Cano, Manuel Vilas, Juan José Millás eta Jon Bilbao; Europa garaikideko literatura eta historiaren arteko harremanez eztabaidatuko dute Slavenka Drakulicek eta Luisa Etxenikek, eta kulturaren inguruan hausnarketa egingo dute Danele Sarriugartek eta Fernando Broncanok.\nInformazio gehiago nahi baduzu, egin klik!


Denborari bueltaka - Jakin.eus\nUrte berria etorri zaigu, urtero bezala. Elkarrekin ari gara hazten, nagusitzen, zahartzen. Elkarrekin bizi dugu denboraren misterioa. Denbora. Horixe izan zen azkenengo Pentsatu! jaialdiaren gai nagusia, 2017az geroztik ospatzen dugun festa ederrean. Ospakizuna Donostian eta azaroan izaten da, filosofiaren aldeko nazioarteko egunarekin batera. Solasaldi filosofikoan animotsu aritzeko aukera bikaina izaten dugu, denboraren inguruan bueltaka aritzekoa, besteak beste. Oraingoan, iraganari, orainaldiari eta etorkizunari buruzko hiru mikroeztabaida egin ziren Tabakaleran, bata bestearen atzetik. Hamaika ideia entzun genituen, jorratzeko hari asko; eta, egun dezente pasa badira ere, oraindik endredatuta nabil horietako batzuetan. Argi dago: denbora gehiago behar dut denboraren inguruan hausnartzeko. Bizitza oso bat, akaso? Gaiari bueltaka zahartu egingo naiz? Antonio Casadok azaldutako l’esprit de l’escalier fenomenoa nire baitan konprobatu dut: eskailerak jaisten ari nintzela bururatu zitzaizkidan solasaldira gehitu nahiko nituzkeen hainbat ideia. Beranduegi. Orainaldia oso arin igarotzen da eta inprobisaziorako tarteak ihes egiten digu esku artetik...\nErrepikapena erabat gutxietsita dago. Berrikuntza da gure lelo nagusia! [...] Zertan errepikatu? Lotsagarria dirudi etengabe eraberritze lanean dabilen mundu honetan. Etorkizuna, noski, aldaketarekin baino ezin dugu lotu, eta hobe, akaso, zientzia fikziozko politikaren irudi espektakularrekin bada. Eta, orainaldia?\nIraganari buruzko solasaldia hezkuntzaren inguruan zentratu zen: noraino ote da egokia buruz ikastea iraganeko kontuak? Orainaldiaz aritzeko carpe diem leloaren paradoxak azaldu ziren, baina ars vivendi, bizitzaren artea, orainaldian jarriz, Belen Altunak azaldu bezala. Etorkizunak, berriz, utopiaren zein distopiaren kontzeptuak izan zituen aztergai. Amaieran, hausnarketa sakon bat heldu zitzaigun publikotik, mikroeztabaida guztiak lotzen zituen galdera: zer dela-eta jorratu ziren gaiak modu horretan? Zergatik erlazionatu genuen hezkuntza iraganarekin, zoriontasuna orainaldiarekin, eta politika etorkizunarekin? Nola uler genezakeen askotariko ikuspuntu horien arteko aukeraketa? Pentsakor joan ginen, gaien arteko lotura ezkutua harrapatu nahian... Eta hauxe da eskaileretatik ateratzen zaidan hipotesi berantiarra: errepikapenaren ideia baztertzeak lotzen ditu hirurak. Azaldu beharreko kontua.\nErrepikapena erabat gutxietsita dago. Berrikuntza da gure lelo nagusia! Horregatik, buruz ikastea mesfidantzaz begiratzen dugu hezkuntzan. Zertan errepikatu? Lotsagarria dirudi etengabe eraberritze lanean dabilen mundu honetan. Etorkizuna, noski, aldaketarekin baino ezin dugu lotu, eta hobe, akaso, zientzia fikziozko politikaren irudi espektakularrekin bada. Eta, orainaldia? Une errepikaezina den heinean goraipatzeko joera daukagu, bereziki. Bertan omen dago zoriontasunaren gakoa. Beraz, eta errepikatuz, errepikapena zen iraganetik, orainalditik eta etorkizunetik baztertu genuena. Baina, benetan hain arbuiagarria al da? Prentsa onik ez badu ere, errepikapenaren aldeko argudio batzuk eman nahi ditut, argudio politikoak zein existentzialak.\nEz al dira errituak komunitateak errepikatzen dituen elkarguneak? Horiek ditugu, Byung-Chul Hanen arabera, denboraren etxeak. Eta, ez al dute haurrek ere ipuin berbera behin eta berriz entzun nahi? Dantzan aritzeko pauso batzuk errepikatzen ditugu, abesterakoan estrofak. Poema zaharrak ikasteko oso lagungarria da rapsoden metrika, bertsoen kadentzia errepikakorra. Eta zuhaitzak? Gure etxeko leihotik pikondo bat ikusten da, berarekin batera sentitzen ditut naturaren zikloak. Asko maite dut Bilbon dagoen zuhaitz galdu hori. Zuhaitz horretan urtaroak errepikatzen dira eta errepikatuko dira, aldaketa klimatikoak ez baditu behintzat guztiz izorratzen. Giza bizitza naturaren zikloarekin lotu genezake: haurtzaroa, helduaroa, zahartzaroa. Gure gorputzek bizitzaren garai ezberdinak errepikatzen dituzte eta gure aitona-amonen markak horietan islatuko dira, belaunaldiz belaunaldi. Zahartzaroa, zentzu horretan, udazkenarekin parekatu izan dute hainbat garaitako poetek eta margolariek.\nBaina egungo happykrazia-k, Eva Illouzek adierazi bezala, gaztetasun eternoa saltzen digu, gimnasioen, kosmetikaren edo kirurgia estetikoaren logika ekonomikoan txertatuta. Are gehiago, transhumanista batzuen ahotan, hilezkortasuna erosteko aukera izango dugu, punta-puntako azken teknologiari esker. Nola, bada, zahartu eta bizitzaren zikloa bete? Ezta pentsatu ere! Errepikakorregia litzatekeelako? Buelta bat eman nahi diot zahartzaroaren ukazio horri.\nZahartzaroaren errepikapena eta zahartzaroarekiko mespretxua\nBizitzan bi bide baino ez daudela aipatzen zuen Goethek: zahartzea edo aurretik hiltzea. Hala ere, nahiko kuriosoa da zahartzaroarekiko dugun jarrera. Pertsona gehienon ohiko bidea bada ere, ailegatu orduko erabat arrotza egiten zaigu. Zergatik ez dugu gure patu gizatiarra onartzen? Gainbeherarekin lotu ordez, gizakion belaunaldien arteko errepikapen existentzialarekin lotu genezake... Baina ez: zahartzaroa, argi eta garbi, ez dago batere ondo ikusia gure gizartean. Agian berritze etengabearen ideologia zalantzan jartzen duelako? Produkzioaren amaiera dakarrelako? Horixe da, behintzat, Simone de Beauvoirren hipotesia, Zahartzaroaz bere liburuko kezka nagusia. Idazlanean, gizarte industrialen zahartzaroarekiko ikuspegi ezkorra salatzen du. Zaharrak ez omen dira errentagarriak, produkzio katetik kanpo daudenez gero. Bakardadea eta miseria gorria dute patu ekidinezin. Emakumeen kasuan, gainera, gogorragoa izaten da. Edertasunaren eredu zehatz baten mendeko objektu erotikoak izatera kondenatuta dauden heinean, zahartzea gizonezkoei baino askoz gordinagoa egingo zaie. Horri buruz sakon idazten du Anna Freixasek ere, Ni zaharra liburuan, emakume zaharren harrotasuna bultzatu nahian; edo Mari Luz Estebanek, edertasunaren askotariko distirak poetizatzerakoan. Nola duindu, beraz, giza bizitzaren ziklo osoa? Zikloa, errepikapena. Grimm anaiek kultura askotan errepikatutako kontakizun bat jasotzen dute. Egun batean, nekazari batek bere aita zaharra bazkaritik kanpo uzten du eta jateko egur zati batzuk baino ez dizkio ematen. Handik egun batzuetara, nekazari horrek bere seme txikia egurtxoak pilatzen ikusten du. «Zertan ari zara?» semeari galdetu, eta hara txikiaren erantzuna: «Makilatxo hauek gordeko ditut, zahartzen zarenean zuri jaten emateko». Hori entzunda, aitona senideen mahaikide izatera itzuli zen. Kontakizuna Beauvoirrek berak erabiltzen du zahartzaroarekiko elkartasuna eta enpatia pizteko.\nFilosofoak azaltzen duenez, gizarte baten benetako balio etikoak zaharrei emandako tratuaren araberakoak dira. Zein da guk egin nahi dugun apustua? Egunen batean, zahartzean, erabaki horien araberako existentzia izango dugu.\nKapitalismoa ez da izan, noski, zaharrenganako mespretxua bultzatu duen sistema bakarra: bere koordenatuak ezarri dizkio soilik, bere estiloaren araberako mespretxua aplikatuz. Badira historian zehar edadetuak abandonatu edo zuzenean erail dituzten gizarteak ere, kultura nomada asko ditugu horren lekuko. Zaila suerta zitekeen zaharrak beraiekin batera eramatea desplazamenduetan; beraz, agur eta hor konpon! Aldiz, eta kurioski, ez da gizarte nomada guztietan halakorik gertatzen. Elwyn Simmons antropologoak aztertutako hogeita hemeretzi kasuen artean, hemezortzitan topatu du zaharrekiko arduragabekeria hori. Erdia baino gutxiagotan. Izan ere, hainbat kultura nomadak zaharrak beraiekin batera joateko moduak topatu zituzten, bizkarrean eramateko motxila eta guzti. Badirudi, beraz, bizi-baldintzetatik harago, zaharrek jasotako tratua komunitatearen apustu etikoa ere badela. Edo maitasun kontu bat. Ez dago, ondorioz, kultura batek zahartzaroari emango dion tratuaren kausa soziologiko argi bat detektatzeko modurik. Sarritan ez dauka gizarte horren ondasunekin edo bizimodu ekonomiko oparoarekin harreman zuzenik. Kontrakoa ere gertatzen da! Askotariko adibideak topatzen ditu Simone de Beauvoirrek, egindako lan antropologiko izugarrian: nekazaritza gizarte aberats batzuetan, gosez hiltzen uzten dituzte. Filosofoak azaltzen duenez, gizarte baten benetako balio etikoak zaharrei emandako tratuaren araberakoak dira.\nZein da guk egin nahi dugun apustua? Egunen batean, zahartzean, erabaki horien araberako existentzia izango dugu. Gu izango gara zaharrak. Gorroto dugu izango garena horiengan aurreikustea? Izango garen hori onartezina egiten zaigu?\nGorrototik maitasunera: maitasunez deskribatzen du Simone de Beauvoirrek bere aitonaren egunerokotasuna, erritual poetiko gisa. Emandako betiko paseoak, erosketak egiteko betiko denda txikiak, kafea hartzeko lagunak eta tabernak..., egunez egun errepikatutako agertoki atsegin bat irudikatzen digu. Zer dela-eta egiten du gora egunerokotasuna erritualizatzeko joerak zahartzaroan? Agian, segurtasuna gero eta gehiago eskertzen delako? Gero eta handiagoa delako ordenaren beharra? Ohiko hipotesi horietaz aparte, zahartzaroak nartzisismoaren gainbehera dakarrela aipatzen digu Beauvoirrek. Horregatik, errituetan nitasuna bigarren mailan uzten den heinean, bere aitonaren nitasuna bigundu egiten zen eguneroko ohitura horietan. Bere nitasuna apur bat ahazten zuen lagunekin eta paisaiarekin lausotuz, inguruarekin bat eginez.\nHorrela, urtero elkarrekin zahartzen joan nahiko nuke, ahots zaharrak eta etorriko diren ahots berriak gogotsu entzunez.\nHoriek dira erritualen ezaugarri nagusiak: komunitatea eta errepikapena. Nitasunaren eta denboraren kontra egiten dute. Nola hala, iragana, orainaldia eta etorkizuna batu, eta denborak, errepikapenaren zirkunferentziaren bidez, eternitatera seinalatzen du. Gure gizarteak, berriz, denboraren aprobetxamendua exijitu eta nitasunaren etengabeko hazkundea gurtzen du. Nola ez dira bada erritualak txarto ikusiak egongo? Ez badira selfieak ateratzeko ekitaldi merkantilista behintzat. American way of live! Etengabe produzitu eta etengabe informatu: horiek dira egungo bizimoduaren oinarrizko ardatzak. Byung-Chul Hanek, Erritualen amaiera saiakeran, gure gizartean komunikazio asko baina komunitate gutxi dagoela salatzen du. Nik ere hala sentitzen dut.\nGarai likidoan heldulekuak izan daitezke erritualak? Mugarriak, denboraren jario etengabean? Agian hori da Pentsatu! jaialdian Alba Garmendiak adierazitakoa, utopiak denbora lineal kronologikotik ateratzeko beharraz mintzo zenean. ‘Utopiak’ leku ona eta ez-lekua esan nahi du, metafora espaziala dugu. Utopiak espazialki pentsa daitezke, tenporalki pentsatu beharrean! Beraz, ez ditugu zertan etorkizunean eraikitako gizarte batean irudikatu, aurrerapenaren zein apokalipsiaren lelopean, azken aldian joera hori hartu badugu ere.\nErritualen errepikapena, dena den, ez da errutina gisa ulertu behar. Erritualetan intentsitatea dago, eta, gainera, ez ditugu sekula modu berberean errepikatzen. Ez al zaigu hori gertatzen gustuko kanta behin eta berriz abesterakoan ere? Horixe dugu errepikapenaren paradoxa. Heraklitok esan zuen moduan: eguzkia beti berbera da baina egunero berria. Kierkegaarden iritziz, benetako errepikapena aurrerantz doan oroitzapen bat da. Abestutako kanta hura etorkizunean berriro abesteko edo entzuteko gogoa bizirik mantentzen dugu gure oroimenean... Uste dut horrela planteatu zutela buruz ikasteari buruzko auzia Jonathan Lavillak eta Marta Garciak jaialdian. Ondare kulturala jaso bai, baina sekula ez da modu berberean transmitituko. Zer izango litzateke, halere, aurreko belaunaldien ondare kulturalik gabeko hezkuntza?\nNik Pentsatu! jaialdia errepikatzeko eta datorren azaroan berriro bueltatzeko gogoa daukat. Jaiek erritualen tankera daukate: ez dira lana, ezta lanetik deskantsatzeko unea ere. Maila goreneko denbora dira, bizitzaren ospakizuna, komunitatearekin lotzeko bidea. Erritu bilakatu al zaigu Pentsatu! jaialdia? Urtero errepikatzearen poderioz, gure artean ohitura behintzat bada, komunitatea eraikitzen du eta intentsitatea nabarmena da bertan. Beraz, denborari bueltaka hasi naizen honetan, bueltatu nahi dudala argi daukat. Bueltatu eta komunitate filosofiko ireki horren parte izan. Horrela, urtero elkarrekin zahartzen joan nahiko nuke, ahots zaharrak eta etorriko diren ahots berriak gogotsu entzunez.


Obabakoak, Bernardo Atxaga: laburpena – Gizapedia\nObabakoak, Bernardo Atxaga: laburpena\nObabakoak Bernardo Atxagak 1988an plazaraturiko ipuin bilduma da. Ipuinek Obaba herriko istorioak harilkatzen ditu, mundu magiko bat irudikatuz. Munduko hainbat hizkuntzetara itzulitako lana izan da eta Euskal Herria literaturaren bitartez mundu osora zabaldu zuen lehen lana.\n1: Camilo Lizardi erretore jaunaren etxean aurkitutako gutunaren azalpena\nNarratzaileak aurkitutako gutun baten berri ematen du. XX. mendearen hasierakoa da, orduko erretore zen Camilo Lizardik idatzitakoa. Lagun bati idatzitako gutuna da, aitortza moduan eta laguntza eske, arrazoi ezezagun batengatik azkenean bidali ez zuena. Eskuizkribua ez dago oso egoera onean eta narratzaileak zatika egiten du horren transkripzioa, garaiko euskararen ortografia berezian, bere iruzkinak tartekatzen dituen bitartean, irakurri ezin daitezkeen pasarteei buruzko espekulazioak egiten askotan.\nGutuna zientziak aurkitutako unibertsoaren abiadura aipatuz hasten da, malenkoniaz, munduaren abiadura horri jarraitu ezinik ikusten du bere buruz Lizardik. Zaharra da Lizardi, ama eta arreba hil zaizkio eta bakarrik sentitzen da. Gutuna hartu behar duen laguna ere urrun dago. Luzamendutan dabil Lizardi, erretorika maite duela aitortzen du. Baina azkenean istorioa kontatzen hasten da:\nDuela sei hilabete herriko mutiko bat, Javier izenekoa, mendian ezkutatu zen, ama hilda eta aita ezezaguna izanik, ez zuen etxe propiorik eta ostatuan bizi zen, aita ezezagunak bidaltzen omen zituen sosei esker. Mutil basatia zen, mendira ihes egiten zuena, batzuetan aste osoak pasatzeko. Herrian inor ez zen arduratzen mutil horretaz, nitaz (Lizardi) eta Matias izeneko agure bat kenduta. Beste mutilekin ez zen ibiltzen.\nIrakurri ezin daitekeen tarte baten ondoren honela segitzen du:\nHerriko jendeak animaliak ez ditu maite, eta herrira azaldu zen basurde zuri baten aurka tiroka hasi ziren. Matias agureak ohartarazi zien: ordainak etorriko dira. Zeren agureak bazekien basurdea mutila zela, basurde bihurtu zela mutila alegia, ikusita zein lasai sartzen zen herrira eta muturrean zuen orina.\nBasurdea azaldu zen gau batean, eta etxe konkretu baten aurka egin zuen, kolpeka atearen aurka eta uxarka baratzean, eta etxekoak izutu. Jendearen grinak suspertu eta basurdea akabatzeko deliberoa egin zuten. Matiasek basurdea bakean uzteko ohartarazi zien, bazekielako mutila, basurdea bihurtuta, mendeku bila zebilela, etxe horretakoek jipoitu egin zutelako. Herritarrak basurde ehizan hasi eta basurdeak gazte bat hil nahi izan zuen. Matiasek esaten zien hobe zutela ehizan zaku batekin aurpegia tapatuta edukitzea, bestela basurdeak ezagutu eta mendekua hartuko zuelako. Denbora pasatzen da, eta basurdea harrapatu ezinik izua zabaltzen da herrian, basurdeak etxeak erasotzen ditu, plan bati segika bezala.\nEta egun batean, Matiasek basurde hil al zezakeen galdetu zidan. Hil beharrik zegoen galdetu nion, eta Matiasek baietz, mutila sufritzen ari zelako, zepuak hanka harrapatuta, eta jendeak jarritako pozoiaz hiltzeko arriskua ere bada, heriotza mingarria benetan. Matiasek insistitu eta azkenean baietza eman nion.\nHurrengo goizean tiroa entzun nuen herri azpiko zuloan. Hara korrika abiatu eta Matias zerraldo ikusi nuen, eta basurdearen odol arrastoari segika, ama! ama! deiadarka ikusi zuen basurdea, oinaze ikaragarriz. Hil egin behar izan nuen.\nLagunari etortzeko erreguz bukatzen du gutuna. Obaban mutila Lizardi apaizaren semea dela dionik bada egun ere herrian. Eta gutuna bidali gabe geratu zela ikusita ere, hipotesi hori zilegi dela baieztatu daiteke.\n2: Jose Francisco: Obabako erretoretxean azaldutako bigarren aitortza\nNarratzailea Camilo Lizardiren etxean dago, aita frantsesak zuen herriko batekin, Alberto izenekoak. Albertok aparatu bat ikusten du etxean, eta berehala kontatzen dio narratzaileari aitak Frantziatik ekartzen zituen hari magnetiko edo magnetofoia dela, ahotsa grabatu ta gero entzuteko aparatua alegia. Narratzaileak bere etxera eramateko esaten dio eta egun batzuk geroago, Albertok bte etxera joateko eskatzen dio, aparatuko grabazioetan entzun daitezkeen ahotsak entzutera. Goizean grabazioa entzutera joan. Ahotsa Franciscorena da, Lizardiren garaiko herriko baserritar batena, eta grabazioan aitortza bat egiten du. Aitortza ez da osorik entzuten, grabazioa tarte batzuetan hondaturik dagoelako, baina istorioaren hari nagusia ulertzen da. Grabazioa 1925 urtearen ingurukoa da, baina kontatzen diren gertaerak 1900 ingurukoak. Grabazioaren transkripzioa idazten du narratzaileak, Franciscoren beraren ahotsean:\n" Aspaldian jaio nintzenean auzoan baziren etxe dexente, orain auzoa hutsik egon arren. Gu taberna genuen, eta bertan apopilo hartzen genituen meategietan lan egiten zuten langileak. Meategiak ingelesenak ziren, baina auskalo zergatik, behar adina diru atera ez edo, meategiak itxi eta herriaren gainbehera etorri zen. Gainbehera horren ondorioz, Antonio anaiak alde egin behar izan zuen, Ameriketara, Montevideora hain zuzen. Hasieran gutunak idazten zizkigun, ondo zegoela eta esanez, baina gutunak bakantzen joan ziren, eta gure ama asko tristetu zen horregatik, eta azkenean burua galdu ere egin zuen horregatik, gutunak ezkutatzen genizkiola esaten zuen, inbidia geniolako anaiari. Gurekin etxean Natalio zaharra bizi zen, apopilo moduan, eta hark amaren esanak kontuan ez hartzeko esaten zigun. Petrikiloa ekarri genuen, ama sendatzeko, baina alperrik. Azkenean hil egin zen, sukalde bazterrean, bere munduan baitaraturik. Etxean, aita eta Natalio eta bi anaiok geratu ginen. Herriaren gainbehera etengabea eta azkenean zentral hidroelektrikoko gizonak ere alde egin zuen eta elektrizitaterik gabe geratu ginen. Nataliok uste zuen falta hori gure akabera zela, eta sinesten genion, Natalio gizon jantzia eta munduan ibilia zelako. Bere txorakeriekin auzora inguratzen ziren predikatzaileak ere uxatu egiten zituen. Egun batean Obaba herrira jaitsi eta kontrabandoan zebilen gizon batek aparatu bat erakutsi zigun, hitz egiten zuena. Irratia zen, botoiei emanda funtzionatzen zuena. Guretzat eta inguruko baserrietatik zetorren jendearentzat entretenimendu handia zen irratia, neguan eguraldi txarra zegoenean ahotsa galtzen zuen arren.\nGero semea izan genuen anaia eta biok. Errotariaren alaba neguan etortzen zen irratiaren aitzakiarekin etxera, jakin arren irratia ez zebilela. Guk argi ikusten genuen gizon gogoarekin zetorrela. Harekin oheratu ginen bi anaiok batera. Handik denbora batera errotaria etorri zitzagun esanez alaba haurdun zegoela eta zein zen aita. Guk alaba biok estali genuela esan genion, errotaria zer zerrikeria zen hura, eta guk uzteko bakean eta alaba bidaltzeko gure etxera. Aitak eta Nataliok ondo hartu zuten emakumea. Haurra jaio eta Jose Francusco izena jarri genion, Jose eta Francisco deitzen garelako bi anaiok. Segituan konturatu ginen sekulako indarra zuela, begi urdinak eta ile horia zen, eta horregatik alemana ezizena ere jarri genion. Herrira jaitsi eta denak harriturik geratzen ziren haurraren edertasunarekin eta indarrarekin. Garai hartan erosi genuen ahotsa grabatzeko aparatu hau. Baino laster konturatu ginen haurrak ez zuela hitz egiten, ez aita edo ama esaten. Sei urte bete eta algara besterik ez zuen egiten, hitzik ez, hori bai kriston indarra zuen, baina indar kontrolaezina, ahuntzak akabatzen zituen kolpeka, eta gu ere jotzen gintuen. Bidali genuen haurra amarekin hirira eta medikuak esan zigun haurra gormutua zela. Hala jarraitu zuen haurrak, indarra eta mugimendua ezin kontrolatuz, argazkia atera nahi izan ziguten eta alperrik. Azkenean, Natalio hil zen eta asko tristetu ginen. Haurrarekin nazkaturik ginien eta arbol batera loturik edukitzen genuen. Amak haurra libratzeko erregutzen zigun, baina guk ezetz, kolpeka hasiko zelaguztion aurka. Behin anaiarekin erabaki nuen haurra hiltzea, eraman nuen basora, labana atera ere egin nuen, baina azkenean enintzen ausartu. Eta korrika itzuli ninitzen etxera, umea basoan bakarrik utzirik. Amari esan genion haurra hirira eraman genuela, ofizio bat ikastera. Bitartean aita ere hil zitzaigun. Eta haurraren ama ere hil zitzaigun, penaz edo. Baratzean lurperatu genuen ama. Eta laster damutu ere bai. Ikusi genuen baratzeko lurra mugituta, eta beldurra hartu genuen, haurra amaen bila zebilela eta. Dena utzi, eta Antonio bila Montevideora joatea pentsatu genuen. Baino nire anaia Joxe hilik azaldu zen duela bi aste basoan. Desagertu egin zen eta bila ibili ginen lagun batzuk, eta azkenean txikituta aurkitu genuen, otso batek harrapatu izan balu bezala. Bertan lurperatu genuen. Halako batean ordea, garo artean Jose Francisco ikusi nuen. Sekulako garrasia bota zuen eta nirekin zeuden lau gizonek korrika egin zuten ihes. Orduan garbi ikusi nuen hiltzailea bera izan zela. Pena eta errukia sentitu nituen nik, Jose Franciscorengatik. Eta mutilaren bila joatea pentsatzen du, aitaren besoetara etortzeko, amarekin eta beste aitarekin elkartzeko, gure senide hildakoekin bat egiteko. Istorio honekin bukatzeko alegia. Etxea erretzekotan ere egon naiz, baina Antonio noizpait etorriko da akaso. Horregatik erabaki dut etxea anaia Joxe bilatzen lagundu zidaten lau gizonek erabil dezatela bitartean. Hau da nire aitortza, ermitan uzten dudana, Obabako erretoreak babesa eman diezaion, eta inoiz Antonio anaia ere itzuliko balitz, hark ere jakin dezan.\n3: Post tenebras spero lucem\nAndereño batek Obabako auzo urruneneko eskolan hasi da klaseak ematen, kurtso berriarekin batera. Kanpokoa da, eta bakarrik dago han. Eskola txikia da, auzoko ostatuko goiko pisuan dago. Haur txikiak eta handiak batera daude klasean. Gogorra egiten zaio hango giroa, auzo ilun eta triste horretan bakarrik egotea. Bere mutil lagunari gutuna idazten dio, giro iluna kontatzen dio, eta berarekin hondartzan izandako elkarrizketak gogoratzen dituela nostalgiaz. Berak ordea, ez du gutunik hartzen, ez bere lagunena, ez mutil lagunarena. Gutun gehiagorik ez idaztea erabakitzen du, haserre. Eta eguneroko batean hasten da idazten. Eskolako inspektoreari ere idazten dio, eskolako behar larriak kontatuz, itoginak daude, ez daukate ezta Asiako edo Afrikako maparik, eta konponbide moduan zerrauts gainean marrazten ditu mapak. Inspektoreak idazten dio, eta azaroaren 17an iritsiko dela dio, beharrak ikusteko. Egun horretan ordea ez da etorriko. Andereñoa gero eta etsiago dago, gainera hotza sartzen ari da, eta berari hainbeste gustatzen zaizkion tximeletak ja ez dira ikusten. Jarraitzen du bere egunerokoarekin, odolustutzen ari den tximeleta dela idazten du. Mugitzeko eta lagun berriak bilatzeko deliberoa hartzen du.\nEgunero bezala, egun horietako batean Manuel izeneko mutikoa dator etxera eskolako giltzaren bila. Eskolako sua pizteko lana eman dio maistrak. Maistrak esnea eskaintzen dio, konpainia pixkat behar du. Mutikoa gizon txiki bat bezalakoa da, 12 urte besterik ez ditu eta 9 urterekin etorri zen eskolara eta beraz beste haurren aldean atzeratuta dabil; hain zuzen, baserri bateanegiten du lana, eta 9 urte bete arte artzaina izan zen. Giltza harturik, eskolarako bidea hartzen du, baina halako batean giltza erori egiten zaio, langile batzuk lanean ari diren zangara. Giltza berak hartzeko esaten diote langileek, eta urrutirago bota ere bai. Manuel haserretu eta ostiko trebe bat emanez, langile bat odoletan uzten du. Eskolara sartu eta bere irudimeneko teatroak egiten ditu. Kartagoko Anibal bera dela irudikatuz, zerrautsezko mapetako papertxoetan idatziriko Txinako hirietatik zein erre behar duen hausnartzen hasten da, ozenki. Azkenean, Tibeteko mendiak erretzen dituela deliberatzen du, zerrautsak estufako sutara botaz.\nKlaseak hasten direnean, Manuel estufako sua zaintzen egoten da. Maistrak aritmetikako problema bat diktatzen die: gizon batek harakinari sei zaldi saldu dizkio, eta zenbat jaso zuen kalkulatu behar dute. Manuelek dio auzoan ez dutela zaldi haragirik jaten, eta beste haurrak barrezka hasten dira. Barre gehien egin duenaren ondotik pasatzean, mehatxatu egiten du. Haur guztiek, baita zaharragoek ere, beldurra diote.\nKlaseak bukatu eta segituan iluntzen du honezkero. Etxera joan baino lehen, ostatuko ezkaratzetik pasa eta ostatuan dauden gazteak ikusten ditu. Besoan barku baten tatuajea duen gazte batek zirrara sortzen dio. Gauez, gazte hori gogoan biluzik sartzen da ohera. Izan ere, tatuaje horrek bere mutil lagunak itsasoan lan egiten zuela ekartzen zion gogora. Egun batean, ezkaratzetik pasa eta tatuajea duen gaztea ikusten du zakila ateratzen eta pixa egiten, lagunek barre egiten duten bitartean. Zakila ikusten du, baina asaldatu ez, areago pixa arrastoa zapaldu egiten du eta ororen gainetik garaile sentitzen da horrekin. Eta horrela, bere mutil lagunari idazten dio beste gutun bat, zergatik ez duen idazten ironiaz aurpegiratzen, eta auzoko giroaren berri emanez: eguraldi petrala eta igandeko dantzaldia (bera ez da joaten). Biharamunean, bere urbetetzea zoriontzeko postala hartzen du bere guraso eta anaiarrebengandik. Paseo luzea ematen du inguruetan eta egunerokoan idazten du. Tarta egiten du, eta labetik ateratzera doala, Manuelek atea jotzen du. Ireki, eta Manuel zaurituta ikusten du: zangako langile batekin borrokan aritu da, maistrak besoan barkua tatuatuta duen harekin izan ote den, Manuelek ezetz, beste batekin izan dela. Maistrak afaltzera gonbidatzen du, eta Manuelek onartu egiten du. Manuelek erretzea eskaintzen dio maistrari, eta maistrak onartu egiten du baita ere. Manuelek kontatu nahi dio hurrengo astean lan asko egongo dela etxean, eta eskola etortzerik ez dela izango, eta ea nork piztuko duen estufa. Maistrak berak piztuko duela dio. Maistrak bere bizitzari buruz galdetzen dio: Manuelek bi anai dituela Ameriketan, eta lutxalibrean ibili nahi duela heltzen denean. Ardoa edaten dute. Manuelek etxeratu nahi du baina maistrak geratzeko esaten dio, oso eguraldi txarra dagoela. Sukaldean koltxoi bat jartzen du, eta maistra bere gelara doa, kamisoia jantzi, eta izterrak agerian, sukaldera doa berriz ere, eta Manuelen ondoan etzanez, arropak eranzteko eskatzen dio. (Ez da esaten elkarrekin oheratzen diren, baino suposatu egiten da.)\nHurrengo egunetan izu sentimendua nabaritzen du, jendearen begiratuak direla eta. Eta horiek saihesteko, buelta luzea ematen du etxera joateko. Egunerokoan, jendearen esamesei kasurik ez diela egin behar idazten du. Egun batzuetan zehar, ez da ezer berezirik gertatzen, baino egun batean gazteak inguratzen zaizkio gauez etxera eta atea irekitzeko esaten diote builaka, beraiek ere gaztetxoak direla, eta zakil txikiak dituztela. Alde egiten dute, baino beranduago barkua besoan duen mutila dator eta eztiki esaten dio atea irekitzeko. Maistrak, ordea, ez dio atea irekitzen. Damutu egiten da Manuelekin izan duen jokabideagatik: orain herritarrek badute aitzakia esamesetan aritzeko. Irautea, nola edo hala zutik irautea, erabakitzen du. Biharamunean, Manuel dator eskolako giltzaren bila, errespeturik gabe eta harroxko. Maistrak garbi ikusten du bere mingainetik zabaldu direla esamesak herrian. Giltza ematen dio, baino egunerokoan idazten du estufa aurrerantzean ez duela Manuelek piztuko.\nEta bazkaltzen ari dela, postaria hiru gutunekin dator, astetan zehar galduta ibili diren hiru gutun. Bere mutil lagunaren gutunak dira, berak galdutzat zuen mutil lagunarenak. Jatetxe berri bat zabaldu omen dute, eta berarekin bakarrik nahi du hara afaltzera joan. Aspaldiko partez, poza da nagusi maistraren bikotzean. Gutunak indarra ematen dio. Albaniako herritarren aurrean ez du amore emango, tinko jarraitzea erabakitzen du. Mutilarentzat gutuna idazten du.\nArratsaldean, eskolara joan eta gabon kantak irakasten dizkie haurrei. Pozik dago eta pozik jarraituko du. Biharamunean Manuel dator giltzaren bila eta maistrak esaten dio egun horretan emango diola, baina biharamunetik aurrera ezetz. Manuel serio eta trsite jartzen da, behera begiratzen du, eta giltza kanpoan uztea nahikoa litzatekeela erantzuten dio. Maistrak ezetz. Manuel morroi txikia eskolara joan eta amorruz Asia eta Afrikako irudiak, hondarrez eginak, puskatzen ditu, Anibal eta Moro buruan. Negarrez, mendirantz doa, bere etxera.\n4: Estefan Werfell\nEstefan Werfell gizon heldua da. Bere etxeko saloi handian dago, liburuz inguratua. Saloiko leiho bakarrak parke batera begiratzen du, non aintzira bat eta zisneak dauden. Berrogei urtetan egunerokoa idazten aritu da, eta idazmahaitik hamabigarren zenbakidun kaiera irekitzen du. Bertan, hamalau urte zitueneko arratsalde baten oroitzapena idatzi behar du, gerora bizitza osoa eragin duena, Hanburgora egin berri duen bidaian jakin duenez. Ez daki nola hasi idazketa, zalantzan dago, eta parkera begira joaten zaio begirada. Ponpa handiz idazten du, gehiegizko dotoreziaz; hain zuzen, geografiako irakaslea da eta ezin du bere posizioari dagokion estiloa baztertu.\nAzkenean hasten da idazten. 14 urte ditu. Obaba herrian bizi da, bere aitarekin. Aita herriko minetako ingeniaria da, jatorriz alemana. Ama, bertakoa, duela denbora bat hil zen. Aita fedegabea da, aurrerakoia, izpiritu librea du, ezin du jasan herriko jende elizkoi eta atzeratua. Arratsalde batean, herriko lagunak etxera datoz, eta hamar kilometrora zinera etorriko den galdetzen diote. Estefanen aitari baimena eskatzen diote, eta berak nahi duena egiteko esaten die. Zinera joatea ez, baizik eta elizara eramatea da Estefanen lagunen benetako asmoa. Bizikletaz doaz. Estefanek ez du eliza inoiz zapaldu. Hara lehen aldiz sartzean, iluntasunak hartzen du oso osorik, baian begiak ohituta, kandelen argiak ikusten ditu, eta berehala erretorearen ahotsa, argi betiereko hori, inoiz itzaltzen dena, elizaren komunitate betierekoa adierazten duela. Elizaren handitasunak hunkituta geratzen da. Elizako argia piztuta, eliza teatroa iruditzen zaio, aulkiekin eta santuen irudiekin. Halako batean, organoa entzuten du. Korura begiratu eta hogei emakume ikusten ditu, berari begira. Korura korrika igotzen da.\nOroitzapen horiek idazten ari da. Eta pentsatzen ari da gogoratzeko grina hori bere zahardadearen, heriotza atariaren, isla hutsa ote den.\nKontakizunarekin jarraitzen du: korura igo, eta erretoreak besoak zabalik eman zion ongietorria, koruko kide berri moduan. Lagun batek abestien liburuska eman eta lasaitzeko, bi astetan kanta guztiak jakingo dituela. Apaizaren ondoan eseri eta kantatzen hasten da. Kandela batean arreta jarri, eta hau irudi hau pizten da bere buruan: neska ilehori inguratzen zaio, bere adinekoa, eta maitasuna zer den galdetzen dio, eta Hamburgora joateko esaten dio, bera maitatzera. Eta haren izena adierazten dizkio: Maria Vöckel. Eta Hamburgoko helbidea. Neska urruntzen da aldarerantz. Esnatu eta lurrean ikusten du bere burua, konortea galdu du une batez. Onera itzultzen denean, erretoreak agurtu eta Gorri lagunarekin doa. Gorrik konortea galduta adierazi duen neska horri buruz galdetzen dio. Estebanek esaten dio Obabako neska guztiak baino ederragoa dela. Gorri triste eta haserre dago, bera ere maiteminduta dagoelako, eta beretzat ederrena Obabako ostutako neska da, bera baino hiru zaharragoa, eta kasurik egiten ez diona, ahal duenean bera ere ostatura joan arren. Bideska batetik abiatzen dira bi lagunak, paisaia zoragarri batean, eta Estebanek neskaren agerpenari buruz hausnartzen du.\nNarratzaileak beste eten txiki bat egiten du. Parkeko zisneei begira, orduko gaztetasuna gogoratzen du, eta Maria Vöckelen fantasia Obaba bezalako herri batean, guztiz normala dela pentsatzen du, ama hila duen haur batentzat. Gogoratzen jarraitzen du: Estebanek gutxienez bere neska maitea ikusteko aukera duela esaten dio. Gorrik Hamburgora joateko animatzen du, neska ezagutzera, Obabako jendeak horrelako gertaera harrigarrien errealitatean sinesteko joera zuelako. Edozer gauzaren sinestunak ziren, eta aita arrazionalak ezin zuen hori onartu. Berak ordea jendea den bezala onartu behar dela uste du.\nKontakizunak jarraitzen du: etxera helduta, Estebanek dena kontatzen dio aitari, konortea galdu duela elizan, eta neskaren agerpena. Harrigarria da aitaren erreakzioa: neska benetan existitzen ote den jakiteko, hari gutun bat idaztea proposatzen dio. Helbidea bilatzen dute plano batean, eta kalea existitzen dela ikusten dute. Gutuna idazten du, alemanez aitaren laguntzarekin, eta narratzaileak Obabatik aldentzea orduantxe hasi zela ikusten du garbi. Hilabetera neskaren gutun bat hartzen du. Irakurtzen du. Ene Esteban maitea, hasten da gutuna. Neskak egun berean ere mutil baten agerpena izan zuela aitortzen du, kandela bati begira baita ere. Mutila organo baten ondoan ikusi zuen. Mariak bere bizimodua ere kontatzen dio gutunean. Gutuna irakurri ondoren, Esteban aukeratua sentitzen da, eta harro sentitzen da horregatik. Ordura arte gutxietsia sentitu da herrian, desberdina izateagatik, baino orain aldiz horrexegatik harro dago. Alemana ikasten du ondo. Aldi berean, lagunekin zuen atxikimendu hori galtzen doa. Lagunek neska mespretxatzen hasten dira, itsusia izango dela, berak haren argazkia erakutsi arren. Gutun gehiago idatzen diote elkarri, baino ja ez die lagunei ezer kontatuko. Tabernara joaten hasi dira, mozkortzen, eta haiekiko harremana eten egiten du, baita Gorrirekin ere. Unibertsitatera joatekoa da. Ordurako gutun pila trukatu du Mariarekin, baina kurtsoa hasi baino lehen, Mariaren gutuna hartzen du, adieraziz mutil bat ezagutu duela eta bion artekoa ametsa izan dela. Tristura sentitzen du, baino berehala gainditzen du haustura. Unibertsitatean ezagutuko zuen neska batekin ezkonduko zen.\nEtena eginez idazketan, Esteban Werfell zaharra bere bizitzaren pasarte horren kontakizuna bukatzeko, epilogoa besterik falta ez zaiola konturatzen da. Eta hasten da kontatzen: duela hilabete batzuk Hamburgora joatea erabakitzen du, aitaren hiria ezagutzera, gerrako hondamena gaindituta. Maria Vöckel bisitatzea pensatzen du, baino beldur da: hil ote da? hondaturiko agure bat ote da? agian emakume ederra? Azkenean badoa Maria Vöckel bizi den kalera, gaztea zeneko izpirituarekin. Atea jo eta une batzuk pasata, agure batek irekitzen dio atea. Berehala ezagutzen du agureak: Esteban Werfell dela badaki. Agure aitaren laguna da, Theodor Vogel. Eta egia aitortzen dio: Maria Vöckel ez da inoiz izan, aitak askotan aipatzen zuen opera abeslaria besterik ez zen, eta konortea galduta haren izena errepikatu besterik ez zuen egin igande hartan, baita askotan aitak errepikatzen zuen kalea, orain agurea bizi den kalea. Aitak idatzitako gutuna ematen dio, inoiz Hamburgora Mariaren bila joango balitz eman beharrekoa. Aitak barkamena eskatzen dio engainuagatik, konortea galdu zueneko agerpena Obabatik urruntzeko baliatu zuen, Theodor lagunaren laguntzarekin, Maria Vöckel horren gutunak idatziz eta gazte bati emanez, sinestarazteko gazte baten letra zela. Eta lortu egin zuen helburua aitak, Esteban Obaban ez geratzea. Gutuna maitasun hitzekin bukatzen da.\n5. Gauero aterako nintzateke paseatzera: (I) Katharinaren azalpena\n[Bi ipuinetatik lehenengoa da hau. "Gauero aterako nintzateke paseatzera" hitzekin hasten dira biak, biak emakume baten ahotik kontaturik, eta kontakizunak desberdinak izan arren, biak loturik daude.]\nNeska bat gauero aterako litzateke paseatzera baino ez da ausartzen, beldurrez eta lotsaz, jendeak zer esango ote duen. Pentsatu egin du txakur bat hartu eta horren aitzakian gauean ateratzea. Batzuetan etxeko ezkaratzeraino ere iritsi da, baino ez da ausartu azkenm pausoa ematera. Etxean geratzen da beraz, beti. Irakurtzen, irratia aditzen eta ikasleen etxeko lanak zuzentzen.\nHorren ondoren, beti geratzen da laurak hamar gutxitan pasatzen den trenaren zain. Bitartean, azken autobusa eta txistuka egiten duen gizon bat. Zubian egiten duen zaratari esker daki trena badatorrela. Trenak Hamburgo du helmuga. Bi gidariak imajinatzen ditu. Lehenengoa ezkonduta dago, bigarrenak Sebastian du izena eta imajinatzen du musukatu egiten duela. Baina dena imajinazio hutsa da, Sebastian berarekin akordatuko balitz, lokomotorako txistua joko lukeelako.\n6. Gauero aterako nintzateke paseatzera: (I) Marieren azalpena\nMarie neska txikia da, 8 urtekoa. Gauero aterako litzateke paseatzera, garai batean aitonarekin, Toby txakurrarekin eta Kent zaldiarekin egiten zuen bezala, ationa zaldi gainean eta bera bastoi txuri batekin. Granja batean bizi da neska, bera eskola handira joan ahal izateko dioru nahikoa apenas ematen duena. Ama jostuna da eta andereñoarentzat soineko gorria egin dio. Aitonak amaren zinta metrikoa hartzen du belarrak egun batean zenbat hazi diren ikusteko. Egun batean ordea zaldia atzetik muturra sartu eta neurtzen ari zen belarrak jan zituen. Eta aitona haserretu egin zen. Bidean Gordon eta Arthur saguzarrak ere ikutsen dituzte gauero. Vincent ikaskidea gaiztoa da, saguzarrak harrapatu, erretzeko eman eta lehertu arte ematen die erretzeko zigarroa. Eta andereñoaz barre egiten du gainera, amak egindako soinekoarekin, tomate bat ematen duela ta. Gauean tontor batera igo eta han afaltzen zuten, harri baten gainean. Aitonak sugeei beldur handia zien eta Frankide izeneko oiloa eramaten zuen batzuetan berarekin, udan, oiloak sugeak jan zitzan. Baina oiloa atzetik joaten zen beti, eta aitona haserretu egiten zen.\nBehin, klaseak lehenago bukatu zituzten, eta andereñoarekin joan ziren tren geltokira, zaldiak zeramatzan trena ikustera. Zaldiak kaioletan daude, bagoietan. Eta Mariek pena handia du, eta Kent bere zaldiarekin gogoratzen da. Vincent berarekin doa, beti bere ondoan, berak nahi ez badu ere, eta Vincentek esaten dio zaldiak Hamburgora daramatzatela, eta behin Katharina andereñoa (aurreko ipuineko kontalaria!) ikusi zuela treneko gidariari musu ematen. Hamburgotik Ameriketara eramango dituzte zaldiak, han hil eta jaten dituztelako. Etxera iritsi, eta aitona ikusten du isilik, burumakur, eta Kent datorkio burura. Ez dago. Eta neska aitonari deika hasten da. Trenaren txistua aditzen da, badoa. Neska gauero aterako litzateke pasatzera, baino ezin du, Kent ez dagoelako, eta aitona zaharra delako. Arthur eta Gordonen saguzarren falta sentitzen du, eta batez ere Kentena, pensatzen duelako amerikano batek jan duela.\n7. Hamaika hitz Villamedianako herriaren ohoretan, eta bat gehiago\nKontakizun nagusiari heldu baino lehen, narratzaileak oroitzapenei buruz bizi zituen bi pasadizo kontatzen ditu.\nLehenengoan bera 9 urteko haurra, osaba-izeben etxean dago egun batzuk pasatzen eta haien etxera gizon bat nola heldu zen gogoratzen du, eta berari buruz, narratzaileari buruz alegia, hasi zela hizketan, osaba-izebei zuzenduz, pareta baten kontra bermatut. Ezin zen isildu, eta denetariko xehetasunak ematen zituen haurrari buruz, orduak eman zituen horrela, hitz eta pitz, harik eta medikuari deitu behar izan zioten. Ura bota zioten gainetik eta orduan isildu zen. Bere gaitza: gauza gehiegi gogoratzen zituela.\nBigarren pasadizoan, narratzailea helduagoa da, eta lagun bat bisitatzera doa eoretxe batera. Eroetxea jauregi dotorea da, baina aldi berean iluna eta beldurgarria ere bai. Medikuak ohartarazten dio lagunaren gaitza larria dela, baina narratzaileak ikusi nahi du hala ere. Medikuak onartzen du eta lagunarengana gisatzen du, baina ikusi eta narratzaileak lehen hitzak esan bezain pronto, izkina batera joan eta garrasika eta negarrez hasten da. Narratzailea harriturik dago: medikuak esaten dio oroimena ia galduta duela guztiz. Laguna utzi, eta medikuarekin kafe bat hartzera doa narratzailea, Txikitako gizonaren pasadizoa kontatzen dio. Oroimena presa bat bezalakoa dela dio orduan medikuak: ur asko izateak presa lehertzea ekar dezke, eta oroitzapen asko izateak erotzea, baina ur gutxi izatea ere kaltegarria da, lehortea daksr eta. Ura neurrian behar da. Narratzaileak dio berari bzitza ahazten doakiola, ezkutatuz, eta azkenean zati batzuk bakarrik geratzen zaizkiola. Hala behar du izan, dio medikuak, hamaika hitz eta bat gehiago bakarrik gogoratu behar direla. Eta hamaika hitz eta bat gehiago erabiliko ditu narratzaileak Villamedianan bizitakoa kontatzeko.\nBizipen horiek 11 kontakizunetan emango ditu narratzaileak.\nNarratzaileak Villamedianara, Gaztelako herri txiki eta hustu batera, heldu zeneko eguna gogoratzen du, neguko egun goibel bat. Hala ere, bertan pasatako denboraren esperientziaz, eguzkia, garisail, hustu, bele eta ardi hitzez laburbilduko luke herriaren izaera. Baino horrela xehetasun asko galduko lirateke.\nNarratzailearen aldartea eguraldiaren araberakoa da: berak eguzkia eta epela behar ditu, eta herrira iristean hotza eta goibeltasuna aurkitu zituen. Bera ere goibel jarri zen ondorioz. Ez zuen herria horrela imajinatzen. Goibeltasunari aurre egiteko, herrian gora eta behera ibiltzeari ekiten dio, harik eta etxe batetik musika entzuten duen, magnetofoi batetik ateratzen den musika. Dendariari galdetu eta etxe horretan artzaiak bizi direla esaten dio. Laster konturatzen da artzaiek eta horien familiek leku berezia dutela herrian, haurrak ez doaz eskolara, axolagabeak dira guztiz, eta alaiak. Haien emazteek, horietako batek gutxienez bi senar dituela, larrua edonori eskaintzen diotela ere jakingo du. Azkenean ordea, baztertutako gizataldeekin beti gertatzen dena gertatzen dela haiekin ere aterako du ondorio. Daniel mendi zaindariak baieztatzen dio irudipen hori. Nahiz eta historiako momento batzuetan artzaiek irudi erromantikoa izan duten, sakonean beti jende basatitzat eta lizuntzat hatu izan dira. Danielek kontatzen dio gainera haien artean bi talde bereizten direla, xuriak eta beltzak, xuriak azal zurikoak eta begi urdinekoak, eta isilak, beltzak zakarrak, edanari eta jokoari emanak. Danielek bi artzai bisitatzera eramaten du narratzailea, eta izakera bereizi horiek bertatik bertara ikusteko joera du. Beltzak berehala hasten da kontatzen bere sexu abenturak, harrokeriaz, ardo botila harturik; bestea, xuria, aparte dago. Narratzailea harengana doa, baina hitz gutxikoa da artzai xuria, Grabiel izena duela eta Segoviakoa dela beste ezer ez dio esaten. Artalderantz abiatu eta narratzaileak hegoak zabaltzen eta aireratzen ikusten du Grabiel. Agian gehiegi edan duela pentsatzen du narratzaileak.\nNarratzailea kontziente da bere presentziak herrian sorten duen jakinminaz. Guztiek hitz egin nahi dute iritsi berriarekin, normala den bezala. Baina arriskuak daude, gaizki ulertuak. Eta narratzaileari hala gertatu zitzaion Crisantos bizilagunarekin. Crisantos zabarra zen etxeko zainketan, alargundu ondoren ez zen saiatu ere egin, herriko giro matxistan, etxeko lanak egiten. Zikina da eta jaren nazkagarri samarra, baina hala ere haren adiskide egiten da narratzailea, herriari buruz informazio zabala ematen dio, batzuetan beste herritar batzuei buruz gaixki esaka aritzen bada ere. Crisantosek narratzailearen laguna izan nahi du kosta ahala kosta, eta haserretu egiten da narratzaileak egurra beste herritar bati erosi diola jakin duenean. Halaber, gizon xelebrea da, errealitatea bere gogora moldatzen duena, eta gezurrak edo gutxienez egiazkoak ez diren istorioak, arrazoiak, argudioak asmatzen ditu. Horrela, adibidez bere etxeari leihoak erantsi nahian, leihoak berriak margotu zituen fatxadan, modu erridikuluan. Hala ere, azkenean narratzaileak bere izateko era onartu egiten du, errealitate gogorrari, bakardadeari, aurre egiteko modu bat besterik ez da, eta kontatzen du nola behin Crisantosek esan zion despertadore bat erosteko, konpainia handia egiten zuelako.\nVillamedianan bi taberna daude: bata, kasinoa deitzen dutena, herriko plazan, ezkertiarrak, errepublikazaleak, eta elizara joaten ez direnak biltzen dituena; eta bestea, Nagasaki izenekoa, herriaren kanpoaldean, erregimen frankistaren aldekoena. Kasinoa aberatsen taberna da, eta Nagasaki pobreena (gezurra badirudi ere). Narratzailea Nagasakira joatea nahiago du, kasinoan harrera onegia egiten diotelako, eta hango hizketak intelektualegiak (itxuraz) direlako, eta berak giro horretatik alde egin nahi du. Nagasakin berriz, gai nagusia ehiza da, denbora guztian. Hartz baten atzetik hilabetez ibili eta azkenean ehizatu ondoren, hartutako sustoagatik hiru egunetara hil zen bizilagunaren istorioa aditzen du.\nNarratzaileak Villamedianakoek euren sentimendu eta emozioei buruz hitz egiteko duten zailtasunaz hitz egiten du. Antzinatik datorren joera da. Hirian berriz, Ilustrazioan abiatu zen joera da nagusi, norberari buruz hitz egitekoa, sentimenduak kanporatzekoa. Psikologiaren historiak badu zerikusirik horrekin: depresioa, histeria, eta antzekoak, norberaren aldartea kanporatzearekin daude loturik. Narratzaileak aitortzen du Villamedianara hiriko murmurio pertsonal horietatik ihesi etorri dela aitortzen du.\nNarratzailea bere etxeko ezkaratzean dago eseerita, herriko goi aldean, eta bi agure ikusten ditu pasatzen goraka: Benito eta Julian. Julian da berritsuena; narratzailea pertsona argia den arren (lanean ez baino eserita dagoelako), goraka zertara doazen ez duela jakingo esaten dio. Azkenean, Julianek gorakako peregrinazio bitxiaren arrazoiak azaltzen dizkio: goraka ezingo duten egunean, seinale txarra izango dela, heriotza gertu iango dutela. Hortik aurrera narratzailearen eta bi agureen arteko hizketa gertatzen da, besteak beste zerurik ba ote den, eta izatekotan hara joango diren. Agureek bizitzak ematen dien esperientziatik mintzatzen dira, zuhur eta azkar. Narratzaileak itsasoa ikustera doazen marinel zaharren parean jartzen ditu. Beraiek Gaztelako lautada amaigabea ikustera doaz, herriko talaiatik. Eta handik beste inork ikutsen ez dituen gauzak ikusiko dituzte, bizitza guztia han eman baitute. Hortik, narratzaileak paisaiak eta mundua ikusteko bi modu bereizten ditu: denen ikusgai den mundua alde batetik, eta mundu afektiboa, aberatsagoa, bestetik, oroitzapenak eta irudimena biltzen dituena txoko bakoitzean. Narratzaileak kontatzen die agureei hasiera batean ikusle huts moduan etorri zela herrira, eta zatarra iruditu zitzaiola. Orain, etxeak ikusi, eta badaki nor bizi den barruan, eta horrek edertu egiten du herria. Elkarrizketa bukatzen da Benitoren sekretuarekin, herrian badela lurperatua nonbait, Trajano erromatar enperadorearen estatua urrezkoa, eta aingeru batek esan ziola hori. Narratzaileak suerte handia duela esaten dio Benitori.\nNarratzaileak gogoeta egiten du gazteek eta zaharrek munduan duten kokapenaz eta ikuspuntuaz. Montaigane aipatzen du, gazteek gloriaratz doazela, baino narratzaileak dio egun hori ez dela egia, laster hartzen dituztela ardurak eta zamak. Aldi berean, zaharrek egun erakusten duten gaztetasunaz hitz egiten du, kontatu diote aiton-amonek ligatu egiten dutela, eta festak antolatzen ditutzela, eta bidaiatu. Juliani iritzia eskatzen dio. Julinaek dio tristea dela, azkenean zaharrek badakitela hil egin behar dutela, eta horregatik egiten dituzte jaiak, gerrako suetenetan gertatzen den antzera, non soldaduek jaiak antolatzen dituzten. Benitok egingo lukeenari buruz mintzatzen dira, baino elizan dago, lo, aingeruekin hizketan.\nVillamedianan badago auzo abandonatua, etxe guztiak hutsik dituena, baina hala ere mintzo ezkutua dutenak, behin batean han jendea bizi izan zelako. Auzo horretan ez da inor bizi orain, eta egungo biztanleak ere ez dira joaten, dena zikina dagoleako han, Daniel basozainak baieztatzen dionez. Hala ere, berak esplorazio bat egin nahi du eta gauez sartzen da egun batean. Halako batean itxuraz haur bat ikusten du hara eta hona. Egun batean, hura bizi den etxera inguratzen da, auzo banadonatuan hura ere, eta ikasten liburu batetik. Harrituta Danieli galdetzen dio, eta bai pertsonaia xelebrea dela esaten dio, eta aurkeztuko diola. Egun batean haren etxera joan, Danielek atea jo, eta hara non agertzen dena nano bat den, baino nano baino, gizon txiki txiki bat, angorako katu batez lagunduta (katuak Claudia du izena). Aurkeztu egiten dio Danielek narratzailea. Gizon txikiak Enrique de Tassis esaten dio, eta narratzailea harri eta zur geratzen da, Juan de Tassis herriko kondearen ondorengoa izango delako. Laster agurtzen dira, gizon txikia nahiko asoziala delako edo, eta horregatik ere narratzailea ez da haren bila joango. Baino hilbetera basoan aurkitzen du, paseoan dabilela. Gizon txikiak barkamena eskatzen dio lehen zakar samar jokatu zuelako, baino herrikoak palurdo batzuk direlako besterik ez zuen egin, Danieli buruz alegia. Villamedianako konde Juan de Tassisen istorioa ere kontatzen du, nola erreginarekin berak zuen maitale harremana plazaratu egin zuen nahita, eta erregeak hil egin zuen. Gongorak, Juan de Tassisen lagunak, epitafio bat idatzi zion horren kariaz. Ostiralero baso berean geratuko direla adosten dute. Hurrengoetan, gizon txikia oso ilustratua dela erakusten du, baina bereziki hitzen etimologiekin. Baina bada baita ere harroa bere jakinduria, eta besteak mespretxatzeko joera du, seguruena bere elbarritasunagatik, bera kontziente baita jendeak munstro bezala ikusten duela. Herriko kontuetaz ere hitz egiten dute. Esaterako, herriak ibaia baduen ala ez, narratzaileak dio baietz, zubiak daudelako, baino gizon txikiak dio ezetz, ibaiaren gauza inportanteena falta zaiola, ura baino inportanteaggoa, mugimenduak, mugimendua baita gauzei anima ematen diena, eta anima hitzak latinez mugimendu adierazten baitu. Beste egun batean, Carlos Garcia izeneko poeta batek arratsari buruz idatzitakoak aipatzen dizkio gizon txikiak, basoan arratsari begira daudela, arratsean bizitzaren eta heriotzaren arteko unea dela, geldia eta isila. Narratzaileak ez du ezagutzen poeta, eta gizon txikia triste geratzen da. Hizketaldi honen ondoren, narratzaileak luzaroan ez du ikusiko gizon txikia. Baina egun batean Madrildik jakintsu batzuk agertzen dira herriko etxe batean agertu diren margo zahar batzuk ikertzera. Narratzaileak haiekin harremana egin, eta Tassisen istorioa ateratzen da hizpidera. Madrilgo aditua Tassis hori nanoa den azaltzen dio, eta baietz erantzunda, adituak benetako izena Carlos Garcia dela dio, eta berarekin ikasi zuela filologia. Eta irakasle ere ibli zela, eta poema liburu pare bat argitaratu, arrakasta eskasekoak. Narratzaileak esaten dio orduan hobe dela berarekin zita bat ez egitea, hori dena jakinda. Narratzaileak azken bisita bat egiten dio Tassisi, baina apenas irekitzen dio atea. Itxura txarra du, zaindu gabe. Ez du berarekin geratu nahi basoan, hotz egiten duelako, agian udaberrian baietz. Desolamendu hitzaren etimologiaz hitz egiten dio, egia esan bere oraingo aldartea adieraziko lukeen hitz egokiena. Herria utzitakoan, Danielek gutuna idatzen dio, kontatuz besteak beste berak duela orain Tassisen katua, argi utziz Tassisi, Carlos Garciari alegia, zer gertatu zaion.\nHerriko neska guztiak hirira joanak dira lanera, ikastera edo neskame. Ez dira inoiz itzuliko herrira eta bakan batzuk dira oporretan datozenak. Senargaia ere hirian hartzen dute. Bertako gizonentzat egoera txarra. Rosi dendaria da herriko emakume bakarra, baratzak dituen familia aberatsekoa da. Dotore janzten da, eta txukun edukitzen du denda. Herrikoekin konfiantzarik ez du. Tassisekin ordea bai, ilustratua delako, eta hari egtien dio galdera: tomate kontzentratua zenbat kontsumituko lukeen familia batek. Etorkizunak ekarriko du galdera horren zergaitia: koartel militarreko soldaduei saltzeko erosi behar zuen tomate kontzentratua. Narratzaileak ikusten du, hain zuzen, dendan dagolearik, nola furgoneta bat datorren kaxa bat tomate kontzentratuarekin.\nAbendua da. Ez dabil inor Villamedianan. Ez dago inor lautadan. Hotz egiten du. Narratzailea gutxo dabil herrian zehar. Lo asko egiten du. Herrikoekin egiten du amets, Rosirekin, Benitorekin, Julianekin, Tassisekin, eta okindegira doala, eta han neska eder bat ikusten duela, bularra agerian.\nHerritik alde egin baino lehenago, Danielekin buelta egiten du inguruetan. Tassisekin biltzen zela aitortzen dio. Danielek ziurtatzen dio ez diola gorrotorik Tassisi, areago egurra eraman behar dio. Beste oroitzapenak dakartza gogora narratzaileak: nola behin eltzea sutan utzi zuela sukaldean eta korrika itzuli zen etxera, eta herriko etxekoanderrek biba eta biba esan zioten. Narratzaileak ez diti Benito eta Julian agurtu nahi, zaharrak izanik, esango dutelako benetan azken agurra izango dela. Daniel putetxera batera eramaten du narratzailea, despedida gisa. Neska banarekin aritzen dira hizketan, portugesarekin Daniel, dominikanarekin narratzailea. Hitz egin, eta brometan bada ere, enamoratu ere bai. Kanpora atera eta izarrak daude zeruan. Badatoz Errege Magoak, dio Danielek.\nAZKEN HITZAREN BILA\n8. Aspaldi, artean gazte eta berde ginela\nNarratzaileak gogoratzen du eskolako neska-mutilei, bera barne, argazkia atera zieten eguna, nola mutilek gorrotatu egiten zituzten eskola haundiko neskek orraztu eta apaindu egin zituzten erretratuan txukun ateratzeko. Nola gero bizitzak haur horiek guztiak banatuko zituen. Maistrak argazkiaren kopia bana eman zien, baina gero gorde orduko ahaztu. Gazteak zirelako, mundu zabala zutelako beraien aurrean. Urte batzuk pasa, eta gazteak bai, 25-30 urterekin, baina jadanik berede ez zirela konturatu ziren. Eta nekatuago zirela. Eta gauzak zenbat aldatu diren xehetasunez jakiteko, narratzaileak argazki zaharra bilatu zuen. Eta han ikusi zuen bizitza negarra dela batzuetan, batzuk hilak zirelako, eta beste batzuetan mudantza, argazkiko mutil batzuek gorrotatzen zituzten neskekin ezkondu zirelako. Azkenean ordea, aspertu eta argazkia begiratzeari utzi zion, harik eta lagun argazkilari batek argazkia eskatu zion, handitu nahi zuelako. Narratzaileak argazki handitua ikusten duenean, xehetasun berezi bat ikusten du: Okerra deitzen zioten mutilak zerbait darama eskuan, ikusmena zorroztu, eta eskuan duena musker txiki bat da. Herriko kondaira batek dio muskerra belarritik sartu ezkero, buruko muinak jan eta azkenean tontotu egiten duela pertsona. Narratzaileak uste du seguru asko ingurukoak izutzeko bihurrikeria hutsa izan zela, baina argazkian ikusten du Okerraren ondoan Albino Maria izeneko mutil zegoela. Eta Albino Maria mutil azkarra zela guztiz, baina une batetik aurrera, adimena galtzen eta azkenean erebat tontotu zela gogoratzen du. Buruari bueltak eman, eta ondorioztatzen du muskerra Albino Mariaren belarritik sartu ezkero, tinpanoa hautsi eta gor utziko zuela mutila. Literaturaz hitz egiteko biltzen den osabari deitu, eta hurrengo bileran ekarriko dituen ipuinez gainera, Albino Mariaz galdetzen dio. Osabak herriko ostatura deitzeko aholkua ematen dio, gehiago jakin nahi nadu. Deitu eta uste zuena egia bihurtzen da: Albino Maria gorra da, eskubiko belarritik gainera, argazkian Okerraren ondoan agertzen den aldetik. Lagun mediku eta baita ere literaturzaleari deitu, eta kasuari buruz galdetzen dio, ea posible den muskerra belarritik sartu eta pertsona bat tontotzea. Lagunakl liburuetan arakatu eta baietz, posible dela horrelako zerbait gertatzea, baina Europan izandako lehen kasua litzatekeela. Agian Obabako medikuarekin hitz egin beharko lukete. Narratzaileak igandean osabarekin egin behar duen literatura bilerara gonbidatzen du, baina hori baino lehenago, larunbatean, Okerrak kostaldeko herri batean duen Musker izeneko tabernara joango dira.\nLarunbata da. Tabernara heldu eta sekulako ongi etorria egiten die Okerrak, aspaldian ikusi gabeak dira eta. Zeharo aldatua dago, ja ez da txikitako haur izua, gizon jator eta irekia baizik. Albino Mariari muskerra sartu ote zitzaion galdetzen diote segituan. Txoratu ote diren estaen die Okerrak. Minduta dago. Onean etorri direla esaten du bi lagunek. Azkenean, Okerrak dio aitortzen duela bihurrikeriatan ibiltzeko zuela muskerra, baina konturatu orduko alde egin eta ez zuela jakin zer gertatu zen harekin. Bi lagunek lasai egoteko esan, eta agurtu egiten dute. Autoan, agian Albinorekin hitz egiteko aukera izango dutela diote. Gaia aldatu eta ipuin hoberena zein ote den hasten dira ezbaian. Restop batean gelditu eta narratzailea bere ustez onena den ipuina kontatzen hasten da: Bagdadeko morroia.\n9. Bagdadeko morroia\nMorroi batek nagusiari zaldia eskatzen dio Bagdadeko hiritik alde egiteko, azokan Heriotza ikusi eta mehatxuzko keinua egin diolako. Nagusiak zaldia utzi eta Ispahan hirira abiatzen da morroia. Nagusia azokara joan eta Heriotza ikusten duenean, galdetzen dio zergatik egin dion mehatxu. Heriotzak esaten dio mehatxuzko keinurik ez diola egin, harridurazkoa baizik, egun horretan bertan Ispahanen harrapatu behar zuelako morroi hori.\nAurreko ipuina Jean Cocteauk eman zuen ezagutzera. Narratzaileak ipuina kontatu eta gero, lagunak galdetzen du zer behar duen ipuni batek ona izateko. Halako batean, albotik elkarrizketa entzuten ari den gizon zahal altu batek, ile etra bizar txuriarekin, inguratu, eta berak askoz ere ipuin politagoa duela esaten die. Beraiek osabarekin egin behar duten bileraz jarraitzen dute hizketan, baina gizona tematu egiten da ipuina kontatzen, tarteka ingelesez hitz egiten, baino alperrik, mozkortuta dago eta.\nLagunek autoa berriz ere hartu eta ipuinei buruz hasten dira berriz, halako batean, Okerrak bere Lancia auto gorrian aurreratzen dien bitartean. Literatura unibertsaleko ipuinak hasten dira errepasatzen: Chehov, Waug, Maupassant (lagun aberats batek dantzaldira joateko utzitako ustezko benetazko perlazko koilarea galdu eta beste bat bene-benetakoa erosteko bizitza osorako hipotekatuko duen emakumearen kasua, azkenean utzitako koilarea faltsua zela jakingo duena, lagunaren ahotik). Errepidetik doaz Obaba herrira, tximeleta txuri pila bat errepidea zeharkatzen duen bitartean, gauez. Obabara heldu baino lehen, festetan dagoen herri batean gelditzen dira. Festa girotik urrun gelditzen dira eta ipuinekin hasten dira berriz ere: ipuina poesia bezalakoa dela, laburra eta adierazkorra behar duela aldi berean izan. Eta bizitzako gauza esentzialak adierazi behar dituztela laburtasun horretan: goorotoa, maitasuna, esperantza, ... Kontzeptu horien batuketa eta kenketa izan behar dela. Azkenik, narratzaileak Bagdadeko morroiaren ipuinaren bariazio bat idatzi duela dio, baina bariazio hori baino festa dagoen tokira doaz zerbetza batzuk hartzera. Lagunak ordea, zaila ikusten du ipuinak beste bukaera bat izatea, fatalitateari ezin diogulako ihes egin.\n11. Dayoub, Bagdadeko morroia\nLANEAN (221 orrialde 392tik eginak)\nJara, bikiak eta bikoteak (Jasone Osoro): laburpena\nJara, bikiak eta bikoteak Jasone Osoro idazleak Jara izeneko bilduman plazaratu zuen bigarren liburua da, Jara izenburuko lehen lanaren ondoren, non Jarak inoiz eman dioten lehen musua Urkok…\nJara, Jasone Osoro: laburpena\nJara Jasone Osorok 2001 urtean plazaratu zuen gazteentzako eleberria da, Jara 13 urteko neska nerabearen bizipenak kontatzen dituena: lehen maitasuna, gorputzaren aldaketak eta gurasoekiko eta lagunekiko gorabeherak. Pertsonaia…\nEzer baino lehen, Arantxa Iturbe: laburpena\nEzer baino lehen Arantxa iturbek 1992 urtean plazaratutako ipuin bilduma da. Gizon eta emakumeen arteko harremanak ditu ardatz, ironiaz askotan. Laburpenak 1. ipuina: Ezer baino lehen gauza bat…


kritiken hemeroteka » Ibaian behera ura nola\n« Isiltasuna hautsiz | Errealitatea, koska bat estuago »\nIbaian behera ura nola Irati Majuelo / Berria, 2020-06-21\nOihane Amantegiren estreinako lana da Elkar argitaletxearekin plazaratu berri duen eleberri motz hau, ipuinaren eta nobelaren artean jolasten den narrazioa. Istorio labur bezain intentso batean, Amerikako Estatu Batuetako lurretara garamatza idazle zornotzarrak, Ochlockonee ibaiaren ertzera, bizitzak eta heriotzak elkar agurtzen duten bidegurutzera.\nUme baten begietatik ikusten dugu Alabamatik Georgiara aldatutako bikote gazte bat, ibaiertzean etxea zutitzearekin batera familia eta bizitza berri bat eraikitzera doazenak. Herritar xumeen bizimoldea, eta bizitza sinpleak sinple izateari uzten dionean dakartzan arantzak. Ochlockonee ibaiak landutako lurrak ur azpian hartzeko izaten dituen apetak, eta hondamendi horren fruitu, urtero udaberria gozotzen duen tupelo eztia. Ume baten begietatik ikusten dugu, era berean, bere jaiotza propioa, eta gertuko heriotza batek denboran zehar hartzen dituen formak: mina, tristura, berunezko pisua, hutsunea, alboan sentitzearen laguntza, agurra.\nHasiera batean bihurgunerik eta malkarrik gabea irudi dezakeen istorioak sakontasuna eta interesa irabazten du aurrera egin ahala, haurren inozentzia horren inozentea ere ez dela behin eta berriz berresteaz gain. Amantegik bere hitzetan harrapatu eta ur-lasterretan behera eramaten du irakurlea, helmuga ahaztu duenak bidearen xehetasunak gozatzen dituen gisan. Uraren murmurioaren eta erleen burrunbaren artean, ordea, galdera bat uzten du zintzilik AEBen hegoaldeko paisaiaren hondoan: ezer kentzen duen orok beste ezer desberdina badakar, ibaiaren uholdeek eztia nola, maite den norbaiten heriotzak zer dakar?\nHeriotzaren misterioak zein hutsunearen fisikotasunak hartzen dute narrazioaren pisua, eta gainerakoa bigarren planoan geratzen da. Apenas baliatzen ditu Amantegik lau zertzelada istorioa Georgiako parajeetan kokatzeko: ibaia, etxea, herrixka, ez du gehiagorik behar. Harmonikaren doinuek eta landarako katiuska gorriek egiten dute gainontzekoa, gure memoria literario eta zinematografikoak bestela, berehala gorpuzten baita hegoaldeko paisaia ohikoa irakurlearen begietan. Denboran zehaztapen handirik gabe ere, badakigu noiz, zer, nola, badakigu ez dela orain, eta bereziki, ez dugula behar zehaztasunez jakin historiaren zein urte xehetan jazotzen den istorioa. Izan ere, ez da hain esanguratsua, heriotza, gai unibertsala izateaz gain, atenporala ere badelako. Narrazioa gerta zitekeen beste espazio batean, beste garai batean, baina ezin uka idazlearen hautuek, berezko soinu bandaz lagundurik, ukitu berezia ematen diotela liburuari.\nEstilo propio markatua du Amantegik, bizia eta adierazkorra. Idazkera pertsonal hori da, ziur aski, lehendabiziko argitalpen honi haize freskoa ematen diona, betiereko gai bati bestelako begiratua eskaintzen diona. Mitikoa eta originala da, aldi berean, Ibaiertzeko ipuina-k dakarkigun giroa eta proposamena. Harmonikaren doinu erritmikoan aurkeztu eta, ibaian behera ura nola doan, aurrera eramaten gaituena ezinbestean, bizitzaren mugimendu etengabean baina hausnarketen zurrunbiloetan korapilaturik, txalupatik sekula jaitsi gabe, bake moduko batean itsasoratzeko azkenean.