Tortura - Wikipedia, entziklopedia askea.\nArtikulu hau mina eragiteari buruzkoa da; Arabako herria gaitzat duena beste hau da: «Tortura (Kuartango)»\nTortura gizaki edo animalia bati nahita min fisiko edota psikologikoa eragitea da.\nInkisizioa homosexual bat torturatzen. XVIII. mendeko irarlana.\nHelbururik ohikoena biktimaren edo hirugarren lagun baten aitorpena edo informazioa lortzea izaten da. Beste helburu batzuk biktima pertsona gisa ezeztatzea edo torturatzaile sadikoaren entretenimendu gisa erabiltzea izaten dira.\nTorturatzean, oinazea hainbat eratara eragiten da. Oinaze fisikoa eragiteko: kolpeak, hezurrak haustea, muskuluak urratzea, zulaketak, mozketak, deskarga elektrikoak, sua, muturreko tenperaturen erabilera, produktu kimikoak jatera bultzatzea, bortxaketak, loaren debekua, postura deserosoak, eta abar. Oinaze psikologikoa eragiteko, berriz, gabetze sentsoriala, isolamendua edo gezurrezko exekuzioak erabili ohi dira.\nTortura eta tratu txarren ikerketa Euskal Herrian 1960-2014 aldian (Iturria: Berria)\n1 Tortura Euskal Herrian\n1.1 Tortura isilaraztea\nTortura Euskal HerrianAldatu\nEuskal Herriko ingurugiro gatazkatsuaren barnean, tortura kasuak ugariak izan dira, dela Francoren diktaduraren garaian, dela trantsizio garaiaz geroztik. Euskal Memoria Fundazioak hainbat garaitako 4.716 tortura testigantza dokumentatu ditu, torturaren «iraunkortasunaren eta zigorgabetasunaren» erakusgarri. EHUk Eusko Jaurlaritzarentzat egindako ikerketa batek 4.113 kasu ziurtatu zituen, Espainiako Poliziaren 1.792, Guardia Zibilaren 1.785, eta Ertzaintzaren 336.\n1980ko hamarkadan, euskal gizartean oihartzun handia izan zuten tortura kasu andana gertatu zen, ETAren eta Komando Autonomoetako kideen edo ustezko kideen aurka, besteak beste. Mikel Zabaltza gazte orbaiztarraren kasua ezaguna izan zen, Guardia Zibilak atxilotu ondoren, hilda agertu baitzen Bidasoa ibaian, eskuak eskuburdinez lotuta zituela. Polizien arabera ihes egin bazuen ere, aurrerago torturaren ondorioz hil zutela jakin zen, Zabaltzak biriketan zuen ura zela eta, besteren artean.\n1981eko otsailaren 13an Joxe Arregi Izagirre etakidea hil zen Madrilgo (Espainia) ospitale batean, egin zizkioten torturen ondorioz. Hiltzear zegoela, Oso latza izan da esaldi ezaguna esan zien gela berean zeuden PCE (r)-ko bi kideri. Haren omenez, torturaren aurkako Euskal Herriko kolektibo batzuek Torturaren aurkako eguntzat dute otsailaren 13a.\n1980ko hamarkadatik aurrera, ETAri aurre egiteko asmoa azalduz, atxilotuen inkomunikazioa ahalbidetzen duen legea dago indarrean Espainian, Lege antiterrorista gisa ezagutzen dena. Horren arabera, "terrorismo" gaiekin lotutako atxilotuak bost egunez egon daitezke poliziaren eskuetan, epailearen aurretik pasa arte. Lege hori nazioarteko hainbat erakundek salatu dute hainbatetan, "tortura errazten duelako". Inkomunikazio egoera hori egun gehiagotara luza dezake epaileak, espetxean modu horretara egoteko. Lege hori, ETAko ustezko kide edo laguntzaileez gain, ezker abertzaleko edota beste sektore batzuetako lagunei (Euskaldunon Egunkariko langile eta buru batzuei, esaterako) ezarri zaie Euskal Herrian.\n1990eko eta 2000ko hamarkadan ere tortura kasuak izan ziren, batzuk besteak baino ezagunagoak. Ospetsuenen artean, Unai Romano gasteiztarraren kasua dago. Hedabideetan Romanoren aurpegia erabat ubeldua erakusten zuten argazki batzuk erakutsi ziren. Epaitegiek, beste batzuetan gertatu bezala, salaketa atzera bota zuten eta Romanoren aurka ekin zuten. Martxelo Otamendi Berriako zuzendariaren kasua ere aipagarria da. Kasu horretan, Otamendi inkomunikazio egoeratik atera berria zegoela, ETBko kameren aurrean salatu zuen Goardia Zibilak torturatu zuela. Espainiako estatuak bere tortura salaketa ikertzen ez zuela-eta, Otamendik Europako Giza Eskubideen epaitegira jo zuen.\nTorturaren Aurkako Taldeak bildutako datuen arabera, 733 euskal herritar torturatu zituzten 2000. urtetik 2012ra bitartean. 2010eko abenduan lau guardia zibil 4 urtera arteko espetxe zigorrera zigortu zituen Gipuzkoako Probintzia Auzitegiak 2008an Igor Portu eta Mattin Sarasola torturatzeagatik. Torturen ondorioz, Igor Portuk 27 egun eman zituen Donostia Ospitaleko Zainketa Intentsiboen Unitatean.\n2014ko abenduaren 9an, Herria 2000 Elizak, Euskal Herriko Apaizen Koordinadorak eta Kristau Elkarte Herritarrak bilkura egin zuten Gasteizen Euskal Elizari, eta gotzainei, tortura gaitzesteko eskatzeko.\nEspainiako justizia sistema hainbatetan saiatu da tortura salaketak isilarazten, tortura salatzen zutenak epaitegian salatuz edota tortura deitoratzen zuten buruzagi politikoen aurka eginez. Esaterako, Arnaldo Otegik, 2003an Espainiako erregea "torturatzaileen buruzagia" zela salatzeagatik, urtebeteko espetxe zigorra jaso zuen; baina, 2011n, Europako Giza Eskubideen Epaitegiak Espainia zigortu zuen, Otegiren adierazpen askatasuna urratzeagatik.\n↑ Berria.eus. «4.113 tortura kasu jaso dituzte Eusko Jaurlaritzarentzat EHUk egindako txostenean» Berria (Noiz kontsultatua: 2017-12-18).\n↑ El análisis del agua que contenían los pulmones de Zabalza ratifica que murió ahogado en el Bidasoa El País, 1986ko urtarrilaren 9a\n↑ Extraña muerte en el Bidasoa. El gran amañador en el 'caso Zabaltza' El País, 1996ko maiatzaren 13a\n↑ Un informe del Cesid confirma que Zabalza murió en Intxaurrondo El Mundo, 1997ko apirilaren 15a\n↑ El informe forense reconoce que José Arregui fue torturado El País, 1981eko otsailaren 17a\n↑ 13 de Febrero, dia contra la tortura en Euskal Herria, Aniversario del asesinato de Joxe Arregi 2006ko otsailaren 10a\n↑ Medidas antiterroristas en España Human Rights Watch, 2004ko urtarrila\n↑ Amnistía Internacional denuncia la ley antiterrorista El País, 1982ko abenduaren 15a\n↑ NBEko errelatoraren txostena 2004ko otsailaren 6a\n↑ Unai Romanoren tortura salaketa\n↑ Otamendik Espainia Europan salatu du, jasotako torturak ez ikertzeagatik,[Betiko hautsitako esteka] Berria, 2008ko irailaren 14a\n↑ a b «Urtebeteko arnasa»[Betiko hautsitako esteka], Berria, 2013-02-22.\n↑ Condenados a varios años de prisión cuatro guardias civiles por las torturas a Portu y Sarasola, gara.net, 2010eko abenduaren 30a\n↑ «Tortura salatzeko eskatu diete Elizako hainbat taldek gotzainei», EiTB, 2014-12-09\n(Gaztelaniaz) Torturaren prebentziorako koordinakundea, Espainiar Estatuko tortura salaketei buruzko txostenak\nGiza Eskubideen Euskal Herriko Behatokia\nAzken aldaketa 19 urria 2021(e)an, 10:08(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 19 urria 2021, 10:08.


Euskal kultura, cultura vasca, culture basque | El Diario Vasco\nEuskal kultura, cultura vasca, culture basque\nHedoi Etxarte arteaz eta politikaz jardun zen.\nUEU eta Jakinek kulturgintzako aditu eta eragileak bildu zituzten Baionako Zizpa Gaztetxean, 'Eta kultura autodeterminatuko balitz?' galderaren inguruan\nDVdonostia Viernes, 8 julio 2016, 10:54\nSarritan aldarrikatu izan da estatu itun bat kulturarentzat, kultur politika burujabea egitea kultur ekosistema bizigarri bat osatzeko ezinbesteko baldintza delakoan. UEU eta Jakinek galdera edo proposamen iradokitzaile bat jarri zieten ostegunean kulturgintzako aditu eta eragile hainbati hausnarketarako amu gisa Baionako Zizpa Gaztetxean antolatutako ikastaroan: 'Eta kultura autodeterminatuko balitz?'\nIdentitatea eta hizkuntza izan zituen hizpide Ibai Iztuetak; Hedoi Etxartek artea eta politikaren arteko harremana aztertu zuen eta Maika Etxekopar, Anari Alberdi eta Nora Aurrekoetxeak beren esperintziak kontatu zituzten, nork bere bide propioa egitea aldarri\nLorea Agirrek aurkeztu zuen saioa; «zertan garen independente baino, zertan garen dependente» hausnatu beharko genukeela adierazi zuen Jakin aldizkariko zuzendariak, Joxe Azurmendi gogora ekarriz. Harkaitz Canok esandakoei eutsita, azaldu zuen badela garaia konfrontazio ideologiko, politiko eta kulturala utzi, eta estatu itun baten bueltan bat egiteko. Bestalde, euskal kulturaren ikusgaitasun falta ere salatu zuen: «Sortzetik erakusleihorako bidean indar asko jartzen da, baina erakusleihotik aurrera, apenas egiten da».\nEuskal kultura vs cultura vasca\nIbai Iztuetak honakoa galdetu zuen: «Euskal kultura euskaraz baino ez da posible ala espainolez eta frantsesez ere bai?» 'Cultura Vasca vs Euskal Kultura' liburuaren egileak zalantza horri erantzuteko bi ikuspuntu ekarri zituen: Jose Luis Alvarez Enparantza Txillardegirena eta Ramon Zallorena. Txillardegiren aburuz, euskal kultura euskaraz baino ez da posible, euskara baita gainerako kulturengandik bereizten gaituen elementu bakarra. Zallok, berriz, espainolez eta frantsesez egiten dena ere euskal kultura dela uste du, horiek ere Euskal Herriko hizkuntzak direlakoan.\nBiek ala biek hartzen dute aintzat hizkuntzen eta kulturen arteko harremana auzi zientifikoa dela. Ibai Iztuetaren iritziz, ez da horrela: auzia ideologiko edo diskurtsiboa da. Espainiar eta frantsesentzat, harreman zuzena dago hizkuntza eta kulturaren artean; gurea bezala, «politikoki menperatuta eta linguistikoki ordezkatuta» bizi den herri batentzat, berriz, harremana korapilatsuagoa da. Horregatik da kontu ideologiko edo diskurtsiboa. Premisa horretatik abiatuta, hiru ideia azpimarratu ziotien Iztuetak.\nLehenik, hizkuntzak gizarteetakoak eta herrienak direla: «Ez legoke gaizki Euskal Herrian herri bakoitzak bere hizkuntza erabiliko balu eta gizarteko beste hizkuntzak ezagutuko balitu, elkarbizitza errazte aldera». Ardura banatzea proposatzen du planteamendu horrek, euskaraz egin ahal izateko, ezagutza unibertsala izan behar dela ulertuta.\nBigarrenik, identitatea ez dela hizkuntza baino garrantzitsuagoa. Iztuetaren ustez, Txillardegi zein Zallok lehenesten dute identitatea, baina identitateak, diskurtso bat sustatuz, hizkuntza baldintzatzen duen bezala, alderantziz ere gertatzen da, eta sarritan, hizkuntzak baldintzatzen du identitatea. «Euskaraz egiten dugunean, garen bezalakoak izan nahi dugu», azaldu zuen Iztuetak, bereizkeriaren logika baztertuz. Eta hirugarrenik, «euskal kultura» eta «cultura vasca» edo «culture basque» ez direla gauza bera, askotan hala bailiran erabiltzen ditugun arren. «Gu nor garen eta nor ez garen sartzen da hor, eta horrek badakar halako inklusio eta esklusio bat, emozio asko sor ditzakeena». Honenbestez, Zallok «vasquismo» hitza proposatzen du: kultura orokor baten baitan, azpikultura bat: euskalduna. Hala, euskal nortasuna lortzeko bidea dagoela egiteko iradokitzen du, euskaldunak direnak eta ez direnak bereizi gabe. Planteamendu honek badu, Iztuetaren ustez, arriskurik ere: gaztelera eta frantsesaren erabilera normalizatzea eta zabaltzea, eta euskaldunok euskaraz bizitzeko indarra emango digun diskurtsorik gabe geratzea.\nErantzunak baino, galderak mahai gaineratu ditu Iztuetak, eta hala amaitu zuen bere hitzartzea: «Euskaldun hitzak basque-en sinonimo ala basque-ek euskaldunaren sinonimo behar luke?».\nHedoi Etxartek, berriz, politika eta kultura edo artearen arteko harremana aztertu zuen. «Sozialismoak politika jartzen du zentroan; kapitalismoak, berriz, ekonomia», azaldu zuen. Haren ustetan, «politikak zentraltasuna duenean irekitzen dira artearen inguruan gogoeta egiteko espazioak»; honenbestez, gure gizartean, kulturaz hitz egiten dugunean, gehienetan, ekonomiaz aritzen gara: hitz egiten dugu musikaren eta poemen lizentziez edo kultur proiektuen aurrekontuez, baina ez dugu arteaz hitz egiten. Gurean ez da posible, inondik inora, politikari eta sortzaileen arteko eztabaida edo gogoetarik bideratzea. Sobiet Batasunean, aldiz, artea estatu eztabaida izan zen, eta abangoardia politiko eta artistikoak estrategia eta metodo berberak baliatu zituzten. Hala, abangoardia artistikoa ordurarteko posizioa galtzen hasi zenean, boltxebikeekin lerratzen ez ziren artistak bazter zitzatela exijitu zieten artistek politikariei.\nArgi geratu ziren, beraz, bi kontu: batetik, artistak ez zirela gizarte berri hark behar zuena euren artean gogoetatzeko gai izan, eta elkarren aurka aritu zirela; eta bestetik, arteak eta politikak botere eremu bera partekatzen zutela. Artearen eta politikaren arteko talka hori aspaldikoa dela baieztatu zuen Etxartek, eta Hannah Arendten idatziak izan zituen hizpide. Artista «exijentzia politikoekiko ezjakina» dela zioen honek, eta politikaren eta kulturaren arteko gatazkan beti kulturaren alde posizionatuko dela. Politikaria, ordea, «ekoizpen kulturalen beharren ezjakina» da, eta politikaren edo kultur politiken alde egingo du.\nMundu Klasikoan, adibidez, politikariek gatazka ikusten zuten artearen edertasunaren eta politikaren egiaren artean. Nork zuen zilegitasun handiagoa bizitza eta heriotzaren esanahia zein zen erabakitzeko? Eta ospeaz arduratzeko? Politikak bereganatu zuen botere hori. Edozein kasutan, Etxartek uste du partziala izan zela politikak kulturarekiko lortutako garaipena, ez politikan, ez filosofian ez zelako artearekin zerikusia zuten baliabideak erabiltzeko gaitasunik egon. «Eta hipotesi hauek baliagarriak al dira gaur egun?», galdegin zuen . Aurreko mendeetan arteak politikan izan duen eragina gaur egun hedabideek bereganatu dute, bai mass mediek, bai herritarrek beraiek: orain guk geuk kontatzen dugu uneoro nor garen, eta ez dugu mito edo ideia horri eusteko artelanik behar.\nMaika Etxekopar, Anari Alberdi eta Nora Aurrekoetxeak beren esperientzia hartu zuten ardatz, eta argi utzi zuten sistemak ezarritako bideetan tokirik topatu ezean, nork bere bide propioa egitea izan litekeela aukerarik onena.\nMaika Etxekopar antzerkilari, musikari, abeslariak azaldu zuen kultura eta komunitate baten parte sentitu izan dela beti Zuberoan. Erraza izan du bertan era askotariko arte adierazpidetan parte hartzea, eta egun ere, «hurbil dituenentzat» egiten du artea; horregatik, herrian hasi izan ditu beti birak, baina era berean, azaldu du Amaren Alabak taldearekin Euskal Herri osoan ibili izanak «euskal herritartzeko» balio izan ziela.\nHiru urte daramatza antzerkitik bizitzen, Hegoaldean eta euskaraz, eta baldintza ekonomikoak txarrak direla salatu zuen, Iparraldekoak baino okerragoak. Honenbestez, miresmen handiz aritu da Ander Lipus eta beste hainbat antzerkilari, euskal produkzioek non erakutsi izango dutela bermatze aldera, antzerki programatzaileen sare bat sortzeko egiten ari diren saiakeraz. Hizkuntzak sortutako barne gatazkez ere aritu da zuberotarra.\nGarai batean, arrotz sentitzen zuen batua, frantsesa baino arrotzago, baina Etxekoak antzezlanarekin, «batua maitatzen» amaitu zuen, «emozioak partekatzeko manera ona» delakoan. Eta besteengan ere ikusi ditu euskarari lotutako gatazkak: Xiru jaialdian, adibidez, ikuskizunak «euskaldunegiak» iruditzen omen zaizkie erdaldunei, eta «artistikoegiak», tradizioaren kontrako bezala ulertuta, euskaldunei. Etxekoparrek adierazi zuen berak nahi lukeen euskal artea sortzeko aukerarik edo denborarik ez duela izan oraindik: «Ez dut sekula antzerkirik egin xiberotarrez; pastoralak bai, baina antzerki bizia ez. Hori bada barnetik sentitzen dudan zerbait, baina ez daukat norekin. Agian, bakarrik egingo dut».\nBidehuts zigilua izan zuen hizpide Anari Alberdi musikari eta abeslariak. Inoren Ero Ni, Lisabo eta Anarik sortu zuten 2007an, eta geroztik, beren lanak modu autogestionatuan kaleratzen dituzte, batu zaizkien beste hainbat talde eta bakarlarirekin batera, bitartekaririk gabe. Esan Ozenki diskoetxeak eta hari erreleboa hartu zion Metak zigiluak ateak itxi zituzten, eta 'do it yourself' filosofiari segitu nahi izan zioten: «Goazen gurea egitera, ia gure botere txikitik edo ez boteretik ezer aldatzen dugun». Eta beren neurrira diseinatu zuten zigilua: era asanblearioan antolatzen dira, eta ados jartzen dira Durangoko Azokaren kudeaketa, management-a, promozioa, komunikazioa eta beste hainbat kontu denen artean kontratatzeko; hortik aurrera, «bakoitzak egin dezala nahi duena, Bidehutsek librea behar du izan». Anari taldean, adibidez, denek kobratzen dute berdin kontzertuetan: musikariengandik hasita, salmentan dabiltzanenganaino.\nAutoprodukzioaren eta industriaren arteko espazioa da Bidehuts, eta Anariren hitzetan, inoiz baino hobeto doakio, baina zigilu txiki bezala, hainbat «harri» topatzen ditu bidean. Durangoko Azoka da horietako bat: salmenten irabaziekin ezin diote postua jartzeko gastuari aurre egin, eta kontzertuak ematen dituzte Durangora joan ahal izateko dirua biltze aldera. Azoka birpentsatzeko beharra aldarrikatu zuen: «Zergatik ez pentsatu ordaindu behar ez den Durango bat?». Banaketa da beste harrietako bat. Talde eta bakarlari askok ezin dituzte beren lanak saltokietaraino eraman, garestia baita. Horregatik, euskal kulturaren zabalkuntza diru publikoz bermatu beharko litzatekeela adierazi zuen Anarik. Oztopoak -oztopo, argi utzi zuen bere kontu ekoizi eta banatzea hartu duen erabaki onena izan dela, ez baitago «zure lanaren jabe ez zarela ikustea baino gauza tristeagorik». Zentzu horretan, gogor kritikatu zuen SGAE, «monoteismo absolutoa» eta «mafia bat» delakoan, eta hura utzi eta EKKI Euskal Kulturgileen Kidegoarekin bat egin duela azaldu zuen.\nNora Aurrekoetxea artista plastikoa izan zen azkena hitza hartzen. Okela sormen lantegiaren sortzaileetako bat da bera: «Zein da sustatzen den kultur eredua? Ez badugu guri egokitzen zaigun espazio fisiko edo sinbolikorik, guk sortu beharko dugu». Bide horretan baina, harri asko topatzen ari dira Aurrekoetxea eta bere lankideak ere. Ez dago, beste arte disziplina batzuetan bezala, arte plastikoetan dabiltzan artisten beharrak aintzat hartu eta aldarrikatuko dituen elkarte edo talderik, eta jendarteak ez ditu langile bezala ikusten. Gainera, euskaraz aritzea -edo horretan saiatzea- eta gazte eta emakume izatea ere oztopo izaten dituzte sarritan. Beren jarduna erabat prekarizatuta dago, ez baitago kultur politika integralik, eta beken eta sarien menpe ibili behar izaten baitira.\nEgoera horri eman dioten erantzuna da Okela. Eskaintza kulturala eta estudioko lana tartekatzen dituzte bertan, eta lehenengoari esker garatzen dute bigarrena. «Zergatik ez dugu kobratzen estudioko lana? Ez al da esklabotza artistikoa?» -iradoki zuen-, «Euskal Herrian militantzia oso barneratua daukagu, eta lan esparrura ere eramaten dugu, baina hori ez da sostengarria: ez dugu artea maite dugulako soilik lan egiten, biziraun behar dugu». Aurrekoetxeak azaldu zuen euskal kulturaren ekosisteman kokatzen dutela beren burua, eta identitate kontua dela hori: nazio eraikuntzarako proiektua. Zentzu horretan, bi estatu eta hiru administrazio izanagatik, Euskal Herriko egitura askok nazio gisa funtzionatzen dutela azpimarratu zuen. Kultura berez autodeterminatuta dagoela esanez itxi zuen saioa: «Determinatzea erabakitzea bada, kultura badago determinatua, zeren bestela ez da kultura, administrazioaren aisialdi eskaintza baizik».\nLos grandes editores piden a Google que impida el acceso a las webs piratas Carmen Alcayde, nueva reportera de 'Cazamariposas'


Euskal Herria Bildu - Aristegi: “Gobernuek ezin dute esne industriaren mendean egon”\nAristegi: “Gobernuek ezin dute esne industriaren mendean egon”\nAmaiurrek Isabel Garcia Tejerina nekazaritza ministroaren urjentziazko agerraldia eskatu du Europako Batasuneko nekazaritza eta ingurumen ministroek atzo eta gaur Bruselan egiten ari diren goi bileran hartu dituzten erabakiez azalpenak eman ditzan.\nMaite Aristegi diputatuaren arabera, Euskal Herriko esne sektoreak ustiapenen %85 galdu du azken 20 urte hauetan. “Sekula ezagutu ez dugun krisi baten aurrean gaude”, esan du. Bere esanetan, “krisi hau sektorearen desarautzeak, ekoizpen kuoten desagertzeak eta elikadura katea kontrolatzen duten industrien gehiegikeriek eragin dute”.\nHorren aurrean, Aristegik botere publikoen esku hartzea eta sektorearen arautzea proposatu du. “Ekoizpen kostuak beteko lituzketen prezioak ezarri behar dira”, esan du. “Elikadura segurtasuna ezinbestekoa dela” uste du diputatu subiranistak.\n“Espainiako nekazaritza ministerioak arazoaren muinera doazen irtenbideak proposatu behar ditu”, esan du Aristegik. Bere hitzetan, “gobernuek ezin dute esne industriaren mendean egon”.


Skené Kultura Klasikoari eta Mundu Zientifikoari Buruzko Tailerrak 2012\nKultura klasikoari buruzko V. tailerrak 2012\n2012eko Martxoaren 26an Bilboko Alondegian\nGoizeko 9,30etatik 13,30etara\n1.- Physis et Logos tailerra: Zientzia mundu greziarrean eta naturako lehen filosofoak. Egungo zientzian eragina duten zientzia-ezagupenak. Hainbat atal antolatuko dira. Optika, mekanika, matematika eta astronomia lanak.\n2.- Tempore Capto et Ludi Mythologici tailerra: denbora neurtzeko eta ulertzeko erak eta denbora hori antzinatasun klasikoa ezagutzeko tresna dela ikustea. Eguzki erlojua. Neurketa horrek bizitzako alderdi guztietan duen garrantzia: nekazaritzan, politikan, gizartean, jaiegunetan. Egutegiak. Astronomia Mundu Klasikoan. Denborarekin erlazionaturiko jainkoak.\n3.- Quotidiana Consuetudo. Mundu klasikoko eguneroko bizimodua azaltzen duten tailerrak: mozorroak, jantziak, orrazketak, jolasak (ludi), recoquinare (sukaldea), etab. Antzinako munduan erabiltzen ziren jantzi mota desberdinak ezagutzea.\n4.-Domus. Mosaiko motak eta horiek egiteko teknikak ezagutzea. Mosaiko bat egitea teselak edo papera erabiliz. Ponpeiako graffiti bat deszifratu. Mezuak idatzi Ponpeiako alfabetoa erabiliz. Erromako jauretxe baten egoitzak edo barrutiak identifikatu.\nDomus baten maketa egiteko gai izan.\nGoiz osoan aldi berean martxan egongo diren 4 tailer daude. Tailer bakoitzak ordubeteko iraupena izango du. Tailer bakoitzean 10 ikaslek hartuko du parte, gehienez ere. Esperientziak\nIkaslearen guida (link PDF)\nTalleres de cultura clásica 2009\nKultura Klasikoari eta Mundu Zientifikoari Buruzko Tailerrak 2011\nKultura klasikoari eta mundu zientifikoari buruzko tailerrak. 2010\nKultura klasikoari eta mundu zientifikoari buruzko tailerrak 2008


ZingiZango: azken jolasa, azken agurra Gehiago irakurri\nEHUko informazio jardunaldia Gehiago irakurri\nIlintxa, Euskaraldian Gehiago irakurri\nIkatza: bazkideen ikusentzunezkoa Gehiago irakurri\nSubeltza Eguna Nafarroa Kalean Gehiago irakurri\nSanta Luzia eta San Tomas\nSanta Luziako eta San Tomaseko jaietarako ordutegi bereziak jarriko ditu Renfek. Hauxe da bere oharra:\nSanta Luzia eta San Tomas Gehiago irakurri\nPlazaolako TAO makinako aldaketa\nAparkatzeko txartela lortu ahal izateko beharrezkoa izango da autoaren matrikula makinan sartzea. Hauxe da Udalaren oharra:\nPlazaolako TAO makinako aldaketa Gehiago irakurri\nHotz Legazpi: 3 Tn gora arropa jaso dira Greziara bidaltzeko\nArropak Grezian errefuxiatuekin lan egiten duten Attika (Lesbos) eta Feox (Chios) elkarteetara bideratuko da Zaporeak-en bidez.\nHotz Legazpi: 3 Tn gora arropa jaso dira Greziara bidaltzeko Gehiago irakurri\nAbenduko kultur egitaraua Gehiago irakurri\nIkasgela berriro martxan\nAbenduaren 1etik urtarrilaren 25era. Hauxe da Hezkuntza eta Gazteria sailak bidalitako oharra:\nIkasgela berriro martxan Gehiago irakurri\nZingiZango: parte hartu gure azken jolasean\nAzaroaren 23tik abenduaren 3ra parte hartu ahalko duzue gure azken jolasean. Argazkiei izenak jartzeko, jarraian datorren inprimakira sartu:\nZingiZango: parte hartu gure azken jolasean Gehiago irakurri 8 erantzun daude\nPilota: Federatuen partidak ostiralean.\nAzaroaren 30ean, ostirala, 18:30ean hasiko den jaialdian, Pilota eskolako federatuen 3 partida jokatuko dira Urbeltz Pilotalekuan. Errendimendu mailako banakakoak izango dira guztiak eta kanporaketa fasekoak.\nPilota: Federatuen partidak ostiralean. Gehiago irakurri Erantzun 1 dago\nSan Nikolas erronda, abenduaren 4an\nIbilbidea, kantuak eta historia bidali digu Kultura Sailak, biorrikoan.\nSan Nikolas erronda, abenduaren 4an Gehiago irakurri\nAndraitzek asteburuko saskibaloi-partiden ebrri bidali digu.\nAndraitz: asteburuko partidak Gehiago irakurri\nDomingo Agirre Euskaraldian\nEuskaraldirako honako bideoa egin du Domingo Agirre ikastetxeak.\nDomingo Agirre Euskaraldian Gehiago irakurri Erantzun 1 dago\nEuskaraldia Legazpin: bukaera-ekitaldia Gehiago irakurri\nEH Bildu: herri batzarra, abenduaren 11n Gehiago irakurri Erantzun 1 dago\nMaddalen Iriarterekin solasean Gehiago irakurri Erantzun 1 dago\nErrigora saskiak iritsi dira Gehiago irakurri\nAgirre-Etxeberriko tabernaren kontratazioa Gehiago irakurri


Emotikono | Emotikonoak zer diren eta nola erabili\nEmotikonoak erabiltzeko gomendatzen digu gurasooi didaknetek\nSare sozialetan eta mugikorretan gero eta iruditxo gehiago erabiltzen dituzte gure haurrek emozioak adierazteko. Eta gurasooi ez datorkigu gaizki zer diren eta nola erabili jakitea.\nGure seme-alabek bidaltzen dituzten mezuak emotikonoz beteta daude. Emozioak adierazteko, gero eta hitz gutxiago eta iruditxo gehiago erabiltzen dituzte, eta gurasoontzat garrantzitsua da horiek zer diren eta nola erabili behar diren jakitea. Hori gomendatzen digu didaknet aditu etxeko Txema Gonzalezek bere azken idatzian.\nDidaknetek dioen bezala, pertsona batekin aurrez aurre ari garenean, argi ikusten dugu adarra jotzen ari ote den, serio ote dagoen... zer sentitzen duen, alegia. Idatzizko testuetan, aldiz, gaizki-ulertzeak maiz gertatzen dira. Gauza bat esan nahi genuela eta kontrakoa ulertu dela, eta abar.\nHorrelako gauzak gertatu ez daitezen lagungarri dira emotikonoak; eta Messengerren, WhatsAppen, Tuentin edota Facebooken gero eta ohikoagoak dira. Gure seme-alabek etengabe erabiltzen dituzte. Egia esan, sarritan hitzak baino gehiago erabiltzen dituzte.\nHori dela eta, didakneten iritziz, gurasooi ere ongi datorkigu zer diren eta nola erabili behar diren ikastea. Ordenagailuan idazterakoan, teklatuko zeinuekin egin ditzakegu. Ohikoena eta errazena irrifarrea da. Bi puntuak, gidoia eta parentesia istekoa erabilita egingo dugu :-). Eta beste pila bat daude: barrea :-D, keinua ;-), tristura :-(, harridura :-O, txantxa :-P...\nMugikorreko aplikazioetan eta sare sozial batzuetan, aldiz, aurpegitxo horietako bat azalduko zaigu idazterakoan. Hori klik eginda, momentu bakoitzean egokiena iruditzen zaiguna aukeratu ahal izango dugu.


EUSKADI.-EAEn 4.128 heriotza izan dira 2006ko bigarren hiruhilekoan, aurreko urtekoan baino %5,6 gutxiago\nEuskal Autonomia Erkidegoan (EAE) 4.128 heriotza izan ziren 2006ko bigarren hiruhilekoan, hau da, aurreko urteko aldi berean baino %5,6 gutxiago. Lurraldez lurralde, Araban 490 lagun hil ziren, Bizkaian 2.268, eta Gipuzkoan 1.370, Eustatek gaur emandako datuen arabera.\nHeriotzen kausa nagusia tumoreak izan ziren: tumoreengatik 1.285 pertsona hil ziren (%31,1). Heriotzen bigarren kausa nagusia zirkulazio-sistemako gaixotasunak izan ziren eta 1.256 pertsonen heriotza eragin zuten (%30,4). Hirugarren tokian arnas-aparatuko gaixotasunak daude; 365 heriotza eragin zituzten (%8,8).\nHeriotzen kausak ez ziren berdinak izan sexu batean eta bestean: gizonezkoen artean, tumoreak (%38,4) hilgarriago gertatu ziren zirkulazio-aparatuko gaixotasunak (%25,8) baino; emakumezkoen artean, berriz, heriotza-kausa nagusia gaixotasun kardiobaskularrak (%35,6) izan ziren, eta tumoreak (%23) bigarren.\n2006ko bigarren hiruhilekoan izandako heriotzen artean, 22 heriotza urtebetetik beheragoko umeei egokitu zitzaien: 6 mutikori eta 16 neskatori.\nEAEko 2006ko bigarren hiruhilekoaren hazkunde begetatiboa positiboa izan zen eta 858 biztanle irabazi ziren. Saldoak positiboak izan ziren hiru lurraldeetan: Araban 246koa, Bizkaian 268koa eta Gipuzkoan 344koa.


Ikasi, ezagutu eta borrokatu, elkarrekin\nEspondilitis Ankilopoietikoa duen herritar bat antolatzen ari den informazio gune bat da Izorrrategi.org. Fidagarritasunik handieneko informazioetan oinarritutako edukiak eskaini nahi ditu gune honek, baina bere egileak argi adierazten du ez dela ez mediku, ez zientzigizon eta ez osasungintzako ezein jardueratako profesional, urteotako bilaketan aurkitu duen informazioa beste pertsonekin partikatu nahi duen gizon bat baizik.\nArtritis moeta zehatz bat da EA, baina lotura asko ditu bai beste artritisekin eta baita EA dugunok harrapatzen gaituzten bestelako gaitzekin ere (ubeitisa, esteetako gaitzak, psoriasia, eta abar). Horietakoren batekin borrokan ari den pertsonak hemen aurkituko du agian beretzako ere informazio interesgarririk.\nEA bezalako artritis batek eguneroko bizimodua baldintzatzen dio bizi osorako gaitz hori duenari. Eta hain arazo inportantearen aurrean egin behar duen guztia gaisoari ezin diote antolatu ez medikuek eta ez osasun sistemak. Gaitz kroniko honekin ondo bizi, honen kontra borrokatu eta agian gaitza gainditzeko baldintza nagusi bat dago: gaisoak berak antolatu eta gidatu behar du estrategia osoa. Guk geuk, alegia. Hau gerra bada, geu gara jeneralak. Artritisa menderatzea etxe bat eraikitzea baldin bada, geu gara obren zuzendariak, eta gainerakoak (medikuak, fisioterapeutak, kirol aholkulariak, gaiso elkarteak, farmazeutikoa...) gure ofizialeak. Guk bakarrik soportatu behar baititugu gure hezur eta artikulazioak egunaren 24 orduetan, urtearen 365 egunetan.\nGune honek ez du inolako helburu eta inplikazio komertzialik, are gutxiago dirua irabaztekorik. Pertsona mailako promoziorik ez du bilatzen gune honen egileak, baina edozein argibidetarako izen-helbideak eskaintzeko arazorik ez du; areago, duen informazioa edozein herritarrekin partikatu eta beste edozein herritarrena hartu eta interesgarria izanez gero argitaratzea da bere nahia.\nIZORRATEGI honek KICKAS.ORG gunean ari diren pertsonei luzatu nahi dizkie eskerrik bihoztiarrenak. Eta EA edo antzeko artritisa duten pertsonak KICKAS ("Kick AS: Eman ostikada bat EAri") ezagutu eta bertan murgiltzera konbidatzen ditu IZORRATEGIk. Ingelesezko gune hori den leihotik sudurra ateratzen baduzu (Interneten hainbat itzultzaile erabil dezakezu, ingelesarekin trakets baldin bazabiltza) adiskidetasuna, ezagutza, informazio oso aberatsa, itxaropena... eta umorea aurkituko dituzu.\nIZORRATEGI gune hau Ametzagaiña enpresa taldearen laguntzak egin du posible, bai diseinu eta produkzioari dagokionean eta bai gunea Interneten mantentzeko dohainik eskaini duen zerbitzuari esker.


Juanjo San Miguel Euskadi Irratiko kazetariaren iruzkina, azken urtebeteaz\nOrain dela urtebete\nZomorro ikusezinak biluzik utzi gaitu, gure ahuldadearekin aurrez aurre, horrek ez gaitu hobeak egingo, baina hemendik aurrera ez dugu aitzakiarik izango.\nBeste edozein egoeratan, etsipenez oroitzen ditugun garai normal haietan ohiko denbora tartea izango zena, amaierarik gabeko pasatze antzua bilakatu zaigu. Ez dugu gogoan noiz eta nola hasi zen, eta dakitenek esaten digute ezin dutela amaiera finkatu. Orain dela 12 hilabete baten batek esan baligu gure ohiko eremuetan gure burua ez genukeela ezagutuko, tenteltzat hartuko genuke. Bizi izan ditugun aldaketak zetozela aurreratu izan baligute ez genituzke inolaz ere sinetsiko.\nBaina oinarrizko orekak suntsitu dituen hondamendiak, gure sakoneko kontraesanak azaleratu ditu, hil ala biziko erabakien aurrean jarri gaituelako. Orain arte, Europa erraustu zuten gerrak bizi ez genituenok, aukera ezberdinen artean hautatzeko parada izan dugu, okerrak konpondu zitezkeelako, hutsegiteak ez zirelako erabatekoak. Orain, aldiz, bizitzaz eta heriotzaz ari gara, guk egiten dugunak zuzeneko eragina, bortitza gainera, du ingurukoengan. Hartzen ditugun erabakiek etorkizuna baldintzatuko dute, eta gure ekintzak ezin dira nolanahi ezkutatu.\nAskatasuna, segurtasuna, erantzukizuna, estatuaren eginkizuna, arauak, kontrola, pentsaera eta egin beharrekoa… Guztiak nahastu zaizkigu. Agintariek arau zehatzak ezarri dituztenean askatasuna aldarrikatu dugu, ardura eskatu digutenean beraiek duten erantzunbeharra gogoratu diegu. Gaitza ekarriko ligukeen kutsaduraren beldurrez, orain dela gutxi arte erabat onartezinak iruditutako portaerak eta erabakiak onetsi ditugu. Bide demokratikoak ezbaian jarri ditugu eraginkorrak ez direlako, eta goitik behera aginduak ezarri dituztenak goraipatu, izutzen gintuena uxatzea lortu dutelako…\nEuropako agintariek kritika zorrotzak entzun behar izan dituzte, erabaki askotan asmatu ez dutelako. Ez zaigu gehiegi axola izan gobernuak parlamentuaren oniritzia behar zuela, hori lortu ondoren Justiziak jarritako oztopoak gainditu behar zeuzkala eta gehienetan herritarren ondoeza aurkitu dutela erantzun gisa. Jakin bagenekien erabakiak hartu dituztenek ez zekitela zer zen zuzena eta zer okerra, baina hala ere asmatzea exijitu diegu.\nIdeologiak, pentsamoldeak edo erlijioak finkatzen dizkigute irizpideak eta ekintzetarako ardatzak. Hilabete harrigarri hauetan hala ere egia gezur eta gezurra egi bihurtu ditugu lotsarik gabe, lorpenak bitartekoen aurretik jarriaz, norberaren erantzukizuna alboratuaz. Orain dela gutxi arte urratu ezina zirudiena, batez ere beste baten batek apurtzen bazuen, garrantzirik gabeko ukazio bihurtu dugu. Zomorro ikusezinak biluzik utzi gaitu, gure ahuldadearekin aurrez aurre, horrek ez gaitu hobeak egingo, baina hemendik aurrera ez dugu aitzakiarik izango.


Euskal Herriko Unibertsitatearen Ataria - SoC-e, UPV/EHUn sortutako konpainia bat, Enpresa Junior onenari dagokion sariketan gailendu da\nSoC-e, UPV/EHUn sortutako konpainia bat, Enpresa Junior onenari dagokion sariketan gailendu da\nBilboko IGET-ko bost ikasle ohi gazte dituen entitateak bideo-prozesaketarako eta industria komunikazioetarako aplikazioen inguruko europar mailako erreferentea izateko xedea du\nUrte gutxiren barruan FPGA-ek, Fiel Programmable Gate Array (erabili gabeko chip-ak bezala defini daitezkeen dispositiboak), elektronika egiteko erak goitik behera aldatu dituzte. Gailu txiki hauek integraziorako eskaintzen duten malgutasunak eta gaitasunak informazio eta komunikazioren inguruko produktuei eta proiektuei aurre egiteko era berriak dakartza.\nEuskal Herriko Telekomunikazio Ingeniarien Elkarteak antolatzen duen Noche de Telecomunicaciones-Teleko Gaua 2012-an gailendu zen enpresa hori, System On Chip Engineering (SoCe), 2010ean sortu zen unibertsitateko spin-off bezala -UPV/EHUren elektronika aplikatuko ikerketa taldeko (APERT) proiektu baten hedadura lez jaiotakoa-. Telekomunikazio sektoreko enpresa horrek FPGA-ekin erlazionatutako produktuen diseinuan du bere ardatza, hartara, bideo-prozesaketa, industria komunikazioak eta sektore aeronautikoan, besteak beste, erabiltzen dira.\nFPGA-ek Enpresa Txiki eta Ertainei (ETE) neurrira egindako zirkuitu integratuak edukitzea ahalbidetzen die, teknika tradizionalak erabiliz egindako gailuek duten koste handiak eliminatzen baitituzte. "SoC-ek industria komunikazioetan, SmartGrids eta energiazko azpiestazioetako interkonexioetan (teknologia informatikoaren erabilera elektrizitatearen ekoizpena eta distribuzioa optimizatzeko, adibidez); ingurumen, mekanika eta segurtasun arloan muturreko baldintzak pairatzeko diseinatutako sistemetan lan egiteko (helikoptero baten errotoreari lotuta doan sistema bat, adibidez) edo irudia pantaila grafiko txikietan integratzeko bideo-prozesaketan (automobilgintzan, adibidez) erabiltzen diren zirkuituak diseinatu ditu", esplikatu du Armando Astarloak, teknologia arloan abangoardian dagoen eta internalizazio prozesuari ekin dion enpresa honen bazkide eta sortzaileetako bat. "Gure xedea europar mailako erreferente izatea da, izan ere, hurrengo hileetan Alemania, Portugal eta Frantziako merkatuetara zabaldu nahi dugu", argitu du.\nUPV/EHU, Bizkaiko Foru Aldundiko Ekonomi Sustapen Sailak eta BEAZ Bizkaiak 12 urte daramatzate elkarlanean kultura ekintzailearen sustapena eta oinarri teknologikodun eta izaera berritzailedun enpresen sorrera bultzatzea helburu duen ZITEK Programan. Ekimen honen babesean, eta hamar bazkide eta sortzaile tematu ostean sartu zen enpresa. Goi-mailako prestakuntza duten ingeniariez osotuta dagoen konpainiak, enpresa industrialentzako eta zentro teknologikoentzako egin du lan. SoC-ek I+G jardueretarako APERT-ekin, UPV/EHUren elektronika aplikatuko ikerketa taldearekin, zeina Elektonika eta Telekomunikazio departamentuko irakasle eta ikertzaileekin dago osotuta, kolaboratzen du.


Zentsorearen beldurra - GARA\n2010ko azaroaren 04a\nUrriaren 15ean EITBko Bilboko egoitzan egin zen zentsuraren aurkako mahai-ingurua «Zentsura At! V. Censorship Festival»-en barruan. Hizlari batzuek zentsura pairatu dute zuzenean, eta beste batzuek zentsuraren ikerlariak dira edo berau salatu dute nazioarteko foroetan. Tartean zeuden Joan Mari Torrealdai ikerlaria, Mari Bone kantari samia, Hane Hansen kazetari eskandinaviarra, Amal Murkus kantari palestinarra, Todd Lester eta Ben Herson estatubatuarrak, Umida Ahmedova Uzbekistango argazkilaria, Roberto Torres irakasle madrildarra eta lerrook sinatzen dituena, Euskal PENen izenean. Ekitaldi interesgarria, nork bere ikuspuntua eta bere eskarmentua plazaratu zituen.\nEgun batzuk geroago EITBk zentsura aplikatu zien etxeko bi kazetariri eta adierazi zien espedientea zabalduko zitzaiela. Maite Zurikaraik ez omen zuen onartu bere bideoan sartzea Juan Carlos Viloria politika arduradunak inposatu nahi zion testua. Eta Jasone Agirre behin-behineko erredakzio kontseiluko kideak albiste hau hedatu omen zuen lankideen artean.\nBadirudi Zurikarairi esan berri diotela espedientearen ordez ahozko ohartarazpena egingo zaiola, eta berririk ez dago Agirreren espedienteaz, aurrera doalako seinale.\nGaldera da, etxetik urrun egiten den zentsura bakarrik salatu behar al da? Ez al deritzote zentsura enpresaren ikuspuntua inposatzeari? Hainbestekoa ote dute segurtasun eza, eta horregatik ez dira iritzi ezberdinak izatea onartzeko gai? Zeri diote beldurra? Errealitatea beste ikuspuntu batetik ikusteari?\nBeldurra, zentsuratzailea izateari eduki beharko liokete, ez pentsamendu libreari.


Begirunea | El Correo\nUn alpinista en la cima.\nJUANRA MADARIAGA Jueves, 13 junio 2019, 20:36\nMendi erraldoi eta beldurgarria da Kanchenjunga. Ez da guztietan handiena, baina handienen artean zailenetakotzat daukate alpinista orok. Everest altuena eta Chogori erraldoia fribolitatez tratatzen diren era berean, hirugarren postuan datorren Kanchenjungari ere, bere tontorrera abiatuko den edozeinek begirunea zor diola ahaztuta dago.\nHimalayismoaren historia (letra larriz) altxorra da mendiaren magia sentitu dugunontzat. Hortik edan dugu, iturri zaharretik ur berria nola. Gure aurretik partitu direnen kontakizunak sinetsi ditugu, eta horiexek biziarazi gaituzte. Gaur egun, zure bularrean dominak jartzeko tontorrerainoko saioa egin, eta bertan aterako selfiak zer zaren eta nor zaren adieraztea gauza ezdeusa da.\nBehinola, epikoak ziren sokaldiak, ia ezinezkoak alpinista indartsu batzuek buruturiko igoaldiak, miresgarriak pairaturiko nekeak, bizipenak eta sufrikarioak. Mendia mundu bat da.\nKanchenjunga mendiari buruzko istorio mitikoak ez dituzte ezagutzen ariketa nartzisista burutzekotan abiatzen diren alpinista express horiek. Mendi horretara diruz jositako turistak hurbiltzen dira pilotu automatikoa jarrita, sherpen batailoi batekin, eta kremailera balitz bezala soka kilometrikoak jartzen dituzte goiko puntu altueneraino inolako eskrupulurik gabe. Eta hara orduko, ez dute mendi horretako historia ezagutzen, eta ez dute eurak baino lehenago tontor bera zapaldu eta arnastu dutenen estiloaz edota moldeaz galdetzen. Finean, ez dute mendiaren historia ezagutzen.\nHala izan balitz, Kanchenjungako tontorra sakratu dela jakingo zuten, ezin dela zapaldu eta puntu goren horretatik metro batzuetara lotuta nahiko dela goraino heldu zarela esateko jakingo zuten.\nHala jardun ziren alpinismoak bizi izan dituen garai onenetako alpinista onenetakoak.\nMendi hori igo zen lehen aldia 1955eko maiatzaren 25ean izan zen. George Band eta Joe Brown britainiarrak izan ziren aurrenak. Sikkin lurraldeko biztanleentzat bertako gailurra sakratua izan da beti, eta bi alpinistok marra altuenetik metro batzuk beherako gelditu ziren, herri horrekiko begirunez. Horren ostean beste mendizale famatu askok gauza bera egin dute.\nOso txundigarria izan zen Doug Scott, Peter Boardman eta Joe Tasker trinitateak eginiko oxigenorik gabeko lehen igoera, 1979an. Gorriz jantziriko arropak atzean gailentzen den tontor zuri eta isolatuaren aurretik nabarmentzen dira. Horiek ere ez zuten gailurra zapaldu, begirunea zer den bazekitelako.\nPeter Boardman y Joe Tasker justo bajo la cima en 1979.\nHorrexegatik amorruz ikusi dut aurtengo mendizale andana puntan, argazkiak ateratzen, inolako erreparorik gabe, dena zapal-zapal utzita. Kontu ineditoa, hein batean, iraingarria iruditu zait. Dozenaka, puntako jainkoak beldurtzen eta ohiltzen ari zirela pentsatu barik.\nEta ez dut epiko eta transzendental jarri nahi, baina honek horien guztien kontrako diatriba bat izan beharko luke. Apalagoa, agian.\nGizakiaren deriban dena galtzen da, mendizaletasunaren historiarekiko begiramendu bera ere, mendi puntetatik haize bortitz batek eramango balu bezala. Betiko.\nDHAULAGIRI, LA MONTAÑA DE LAS TEMPESTADES 885 ascensos al Everest en un mes


About: Simetria ardatz\nSimetria ardatza geometriari dagokionez, edozein forma, bi zati berdinetan banatzen duen lerro irudikaria da. Forma bat tolesterakoan, bi zati berdinen artean dagoen lerroa, alegia. Edozein gauza ispilu batean isladatuta egongo balitz bezala.\nSimetria ardatza geometriari dagokionez, edozein forma, bi zati berdinetan banatzen duen lerro irudikaria da. Forma bat tolesterakoan, bi zati berdinen artean dagoen lerroa, alegia. Edozein gauza ispilu batean isladatuta egongo balitz bezala. (eu)\nSimetria ardatz (eu)\nis prop-eu:simetria of


Patxi Perurena, poeta\n"Irun Saria"-ren irabazlea\nHasieran Perurena izena ezezaguna egin zitzaigun EGINen publikatzen zituen entrebistak eta artikuluak zirela eta. Informazioari eransten zizkion apaingarriek salatzen zuten berriemale horren baitan beste helburu literarioagoa. Hala ere, aitortu beharra, ez zen ttikia izan gure harridura kazetaria bera informaziogaia gertatu zenean, pasa den urtearen azkeneko puztarrekin batera: "Irun Hiria" poesia saria bereganatu zuen.\nErreferentziarik ez genuen norbait agertu zen probintzian, aurreabisurik gabe, euskara idatziaren plazara. Eta ez Iruñeko atetik prezisamente, herri batekotik baizik. Zorioneko herri hori zein ote zen bilatzen hasi ginenean, eta mapan Leitza aurkitu (bai goizuetarra da, baina), "noski!", erran genion geureari, "nondik bertzela!". Loalditik ernatzea hainbertze kostatzen ari zaion Nafarroa euskaldun herritarrak horixe baitu, azkeneko urte hauetan behinipein, bere aintzindari bakartia.\nEguberriak, eta Iruñetik goizeko hameketan abiatzerakoan gogoz hasi zuen elurra botatzen. Katearik ezak sorrerazten zuen kezka alde batera utzita, jasa zuriak inozentea zirudien, eta polita iruditzen guri geroago ia Europa osoa beldurtu duen goitikada.\nAbisua pasatua genion, ustez. Baina ez geunden oso seguro, telefonoa hartu zigun auzokideak etxe hartan guk erraten genion bezalako "txistulari" bat bizi zela baietz, baina idazle edo periodista zenik ez omen zekien eta.\nUitziko portuak, hura elur pila insant batez!, zalantzatan jarri bagintuen ere, ile gorrixkako gazte perilladunak etxeko sukalde goxora pasarazi gintuenean, ez genuen damu arrastorik ere sentitu eginiko bidearengatik.\n Eta hik nola aukeratzen dituk elkarrizketatzeko pertsonajeak?\n Enteratzen naizenean norbait ere holaxe badagoela hartu ta, benga, egiten diat.\n Azkena egin hien Fagoaga bertsolariei, baina gehienak artisau moduan ibiltzen diren zaharrekin egin dituk, Sunbillako kaikugilea,...\n Bueno, hura ez duk hain zaharra baina bai, nahiago dizkiat zaharrak, euskera aldetik askok galdu egiten ditek, eta istorioak ere,... horregatik zaharra izanez gero nahiago izaten diat.\n Orduan hizkeragatik egiten diek edo istorioagatik ere?\n Bai, hizkera... niri hizkera asko gustatzen zaidak, herri hizkera batez ere... orain, gero periodikoan jartzerakoan bat edo beste kenduta hizkera pixka bat aldatu egiten diat.\n Hasieran hasi hintzen herri hizkera hori transkibitzen.\n Bai, eta kritika dexente izan nian.\n "Plazaola" aldizkarian ere joera hori duzue, ezta? Askotan agertzen dira artikuluak leitzarreraz idatziak.\n Bai, herrietako aldizkarietan bertan nik uste herriko hizkerari lekua eman behar zaiola lasai, orain, periodiko batean ez diat esaten, hor batua behar dik.\n Eta zer-nolako kritika izan huen?\n Xalbadorrek esan zidan bat edo beste... Batuaren kontra joatea zela hori eta horrela... Nik ikusten diat oso garbi hizkuntza standard baten beharra baina horrek ez du esan nahi hizkuntzak baserrian aberastasun haundia ez duenik. Hitz asko, adibidez, baserrira joan behar da bilatzera. Hiztegi bat egin nahi denean jendeak jotzen dik literaturara, baina literatura gutxi egin da, gutxi eskribitu da eta orduan hitz asko ez da jaso, eta horiek oraindik baserrian bizirik daude, asko galtzen ari bada ere. Eta gero batua esaten dute, baina batua nik uste gipuzkoanismo haundia duela, eta batuak egin behar dik aberastu, zabaldu.\n Euskal Telebistan izan zen mahai-inguru hura ere, orain dela gutxi, batua zela ta ez zela, iskanbilak izan zituan. Hik egin huen gero kritika.\n Bai, zera esan nahi nian. Mahai inguru batzu izan dira, eta nik esan nahi diat baldin badago mahai-inguru bat, eman dezagun, gastronomiari buruzkoa, gastronomiaz hitz egiteko, ez gastronomia aparte utzi eta batua gora batua behera hasi, gertatzen ari den bezala. Euskara-euskalkiez egin nahi badute oso ongi. Baina gastronomiaz baldin bada, gutxienez, utzi alde batera euskararen auzia eta gastronomiari heldu. Nik orregatik egin nian kritika.\n Gipuzkoan, hori egia dek ere bai, askoz ere biziago zegok euskara beste inon baino, eta horrek pisua dik.\n Hor, Mitxelenaren teoria zegok, hizkuntza gehiena salbatu zela Gipuzkoako inguruan, eta berak defendituko zuela horko aditza etabar. Planteamendu bezala ongi zegok, orain, aberastu beharra zegok ere.\n Hiztegia ere batu behar dugula eta, orain batzuren iduriz baztertu beharko genituzke "hagitz" "arras" "esanen" eta gisa berekoak, konparaziora, beste batzuren mesedetan. Zer diok horretaz?\n Administrazio hizkuntzan edo maila horretan nik ez diat esaten, baina literaturan eta, horrelakoak erabili behar dituk.\nElurrak bazterrak itxuraldatzen segitzen duen bitartean, girotu gara Patxi eta txapelik gabeko "Laboina"kook, amaren konpainia atsegina dugu, bazkaria prestatzen bera. Ardo gorria eta pastelak atera dizkigu. Zurrutada batzu hartuta gaudeneraino ailegatuta ohartzen gara aurkezpena egin gabe dugula. Horratx hurrengo galdera.\n Ni 1959.ean jaio ninduan Goizuetan, Karreto baserrian. Hor 12 urte eman eta gero hona Leitzara etorri ginen, porke aita erreleboetan ibiltzen huen fabrikan eta. Gero profesionalean hiru urte. Gero Arrasatera eta hor Maestria egin nian. Peritaje hasi ere, baina ja nazkatu ninduan eta utzi. Han sartu ninduan gaueskolan. Hartan ikasi nian irakurtzen euskaraz. Gero literatur mundua berriz, Sarrionaindiak ematen zizkian ikastaro batzutan izandu ninduan eta horreri zor zioat literatur munduan sartzea gehienbat. Nik, profesionalean ibilia nintzenez, kultura oso gutxi nian, hor badakizue, makinak eta horrelakoak bai baina gero euskal kultura oso gutxi. Gero pentsatu nian hobe zela makina baino pixka bat humanoagoa zerbait bilatu.\n Asko irakurria hintzen ordurako?\n Ez, geroztik, geroztik irakurri diat gehienbat. Euskaraz bakarrik. Hizkuntza maite diat,... betidanik. Hizkuntzaren goxotasuna maite diat, baina literatura mailan oso gutti zekiat.\n Orduan, hi EGUNONen hasi hintzen.\n Bueno, bai, lehen ere ZERUKO ARGIA-ra artikulu txarren bat edo beste bidali nian. Gero EGUNONen kolumna bat egiten nian egunero, berriak itzuliz, eta gero esan zidaten entrebistak egiten hasteko.\n Eta gero poesia saria irabazi duk. Horretan noiz hasi hintzen? Idatzia huen lehendik ipuinean bat edo poemaren bat, nahiz eta ez publikatu?\n Ez, ez, ez. Poesia duk, ez zekiat nola esan. Hik momentu batean izaten duk zera bat, klitxe bat edo mila gauza, fantasia bat edo imajinazio bat, eta poesia duk oso errexa momentu batean ttak! hartzeko, ez? Nobela idazteko behar duk denbora, edo burua haustea, oso zaila duk. Ipuina ez hainbeste; baina nobela idazteko behar dik literatoa. Poesia berriz, asko txarrak aterako zaizkik beste batzu onak, baina askoz errexago. Orain gainera jende literato haundi horiek behintzat, askok poesia dik utzia alde batera, kaka zaharra dela esana ditek eta.\n Kontrako jarrera eta iritziak ere badira.\n Nobela egin behar dela, desdeluego. Hizkuntza batentzat igual askoz onuragarriagoa izango da eta, baina poesia ere, beti izandu duk poesia literatur jeneroa eta nik uste diat ez dela baztertu behar. Besteak esaten zian nobela txar bat idaztea askoz errexago dela poema on bat idaztea baino. Ta aldrebes ere bai, poesia txar bat idaztea askoz ere errexagoa da, nobela txar bat idaztea baino. Hori hala duk, baina nik uste poema on bat idaztea zaila dela eta nobela on bat idaztea ere bai.\n Ta nola okurritu zitzaian sariketara presentatzea? Donostian entzun diagu hik eraman huela hara liburua, eta jendeari asko gustatu zitzaiola.\n Nik badiat lagun bat Donostian, Euskaltegi batetan aritzen dena, eta han eraman eta esan nion "hi, bazeuzkeat hemen poema txar batzu, beharbada sutara bota beharrak izango dituk, baina..." Itxura denez horrek eraman ziean SUSA-ko edo ARGIA-koei. Gustatu zitzaizkiela, ez dakit zer badakit zer, eta nahi izanez gero argitaratuko zizkidatela. Orduan pentsatu nian, bueno ez bazaizue inporta nik hasieran presentatuko diat horrera eta ez badiat saria ateratzen emango dizuet argitaratzeko. Gehienbat diruarengatik, paroan niagok eta.\n Orain Irungo Udalak argitaratuko dik, ez?\n Beste urteetan hala huen, bai, nik uste baietz.\n Eta baduk liburua osatzeko haina?\n Bueno, oso lodia ez duk izango baina,... Hor oinarria huen 800 bertso, lerro bakoitxeko bertso bat edo hola egiten ditek.\n Eta dena unidade batekin, gai baten inguruan?\n Ez, ez, ez, poemak dituk osotara solteak. Pixka bat sailkatu egin nian hori, egitura bat emateagatik, gutxigorabehera. Imajinatu egin nian tipo bohemio horietako bat izanen balitz bezala, mundu guztian barrena ibiltzen dena eta berak egiten dik,... guk egiten diagu, jeneralean, Romara joan ta hor katedralak edo gauza haundiak ikusi, eta bera berriz ttipikerietan ohartzen zen, huskerietan. Horrela imajinatu nian. Ta gero pentsatu nian bohemio hura hilda zegoela, eta sailkatu nian haurtzaroa, gaztaroa eta heriotza. Bere heldutasunera iritsi baino lehen hil izan balitz bezala. Gaztarotik heriotzara pasatzen da, eta hor sailkatu nizkian poemak, "Joannes D'Iraolaren poema bilduma" du titulua.\n Titulua paratu diok aspaldiko norbaiten bilduma balitz bezala, ez? Eta horretarako erabili duk euskara zahar edo arkaizanteren bat?\n Euskara gaurkoa ere baduk,... lehengoa ere bai.\n Baina kutsu hori eman nahi izan diok.\n Bai, bai. Adibidez neronek haurtzaroan Goizuetan bizitutako hitz asko, hitz lokalak, sartuko dituk, ez? Jeneralean batuaren inguruan zebilek, hitz arkaiko bat edo beste, lokalak eta, sartu dizkiat ere.\n Kuriosidadea, zenbatekoa huen Saria?\n Saria duk 350.000 pezeta. Espeziala.\n Gainera Irun Saria duk inportanteenetarikoa. Letek irabazi zian, Arrietak,...\n Bai, neretzat ere sorpresa izan duk. Lehen esan diat nola egin nian, ez? Bidali nian haiek esan zutelako ona zela, derrepenteko burutazioa izan huen. Nik horregatik esaten diat, ez diat nere burua ez Lete baten ez Arrieta baten edo Urkizu baten zera bezala jartzen. Holaxe gertatu duk eta...\n Aintzinera begira profesionafizatzea nola ikusten duk?\n Nik literatura ez diat horrela hartzen. Jostaketa bat bezala hartzen diat. Batzuk "hi, egin ezak lan bat honetaz edo hartaz" esan eta egiten ditek. Niri norbaitek esango balit lan bat egiteko ez nitzateke gauza izango, literatur lan bat, esan nahi diat. Horrek etorri behar dik barrendik, barrendik eskatu behar dik, eta gogoa duakakenean.\n Baina gero hor dator transformazioa, lehen barrendik idazten duena, eta gero profesionalizatu egiten dena.\n Adibidez orain dela gutxi leitzen nian, Durangoko Azoka zela eta, Saizarbitoria nobela bat edo idazten ari dela eta ezin duela bukatu edo ez dakit zer. Eta berak esaten zuena. Eske nik uste ez dagoela esijitzerik idazle bati. Berak hiru-lau nobela egin zetian, ta orain mundu guztiak ea noiz idatzi behar duen. Eta nik uste pertsona batentzat okerren-okerrena hori dela. Hi lasai hago eta jendeak behartzea. Hori niretzako. Profesionala denak, hik esaten diok eta egingo dik etxandoletxes.\n Baina, bistan da idazteko dedikazio bat behar dela, eta beste lana baldin baduk, deus ateratzeko denbora behar duk.\n Nik poema horiek orain paroan nagoelako eta nahiko denbora izan dudalako. Nik adibidez zortzi ordu lan egin ta... beharbada egingo nikek, baina bost urteetan igual edo ez zekiat. Denbora behar duk, derrigorrez.\n Beraz, profesionalizatzearena ez duk txorakeria.\n Ez, ez, ez, txorakeria ez duk, baina nik esaten diat nola hartzen dudan literatura. Nik ez dudala nere burua profesionaltzat jotzen eta ez dudala uste sekulan izango naizenik. Hobby bat bezala hartu diat. Mendira joatea bezalaxe. Igual, gaur gogoa bazeukeat, edo inspiratuta niagok edo ez zekiat, edo mozkor ondore batean.\n Eta orain dagoen beka politikak oso enteraturik ez bagara ere horretaz pixka bat produkzio bat asegura dezakeela dirudi, eta jendeak idaztea.\n Alde batera ongi iruditzen zaidak, baina beste aldera... Konplejua duk. Eske nola berexi behar duk, adibidez? Bueno, laguntzak ematen direla, baina oso mugatuak ere. Orain arte eman dira Martin Ugalderi, Atxagari, Koldo Izagirreri, Asier Etxeberriari,... baina,...\n Afizio pixka bat izanez gero, urte batetan, laguntzarekin, errex egiten duk liburu bat.\n Nik ez zekiat. Nik nere buruaren gainean karga bat ikusten diat, horrela. Produkto bat atera behar, eta ona. Nik ez diat hori onartzen. Nik egiten diat lasai, eta gero jendeak esan dezala hori putamierda duk, baina deusen kargarik gabe eginda, nik hola hartzen diat.\n Zenbat jendek presentatu zian lana Irun Sarirako?\n Uste diat hamar, poesien zera horretan.\n Juradokoek zer esan ditek?\n Ez nauk beraiekin egondu. Kritika pixka bat irakurri diat DIARIO VASCOn, zerbait jartzen zian, juradokoek zer esan zuten, baina geroztik ez diat kritikarik entzun.\n Juradoak zein hituen?\n Ibon Sarasola, Xabier Lete, Jon Etxaide, eta beste bat ere bahuen, orain ez nauk gogoratzen. Leitu nian hizkuntza aldetikan beharbada aberastasuna bazegoela, baina gainerakoan, sintesi formala eta, falta zela pixka bat. Hori hala duk. Hik ateratzen duk poema liburu bat eta gorputz oso bat bezala ematen, hori zaila duk. Eta estilismoan ere bai, beste edozein hizkuntzatan bezala idazle bakoitxak egina dagoenean estiloa lortu dik, eta hori ere falta dela pixka bat, poema guztietan estilo konkreto bat, hori esaten zian kritikak.\n Eta orain zertan ari haiz, baduk proiektorik? Eskribitzeko beste gauzarik?\n Ez, ez. Nik, gogoak ematen badit eta zirkunstantziak eta mila gauza, igual zerbait egingo diat.\n Ez haiz idazle disziplinatua?\n Ez, ez. Nik gogoa edo denbora dudanean, irakurri eta idatzi egiten diat, pixka bat hola. Beste zer edo zer ere egiten diat. Itzulpenen bat egin diat, Eusko Gobernuarentzat,... eta Amejoramientoa ere, baina folloi bat izan diat.\n Leitzako giroak, idazle leitzarrak eta badituk, lagundu hau idazteko? Hemengoak dituk ditugun bakarrak!\n Ez zekiat, nik uste ezetz,... orain, nik Naparroako giroa ez diat hainbeste ezagutzen, baina nik uste Iruñean, euskal modu horretan, leitzarrismo dexente izan dela. Patxi Zabaleta hasi huen, ta gero Iñakiren inguruan, Bittorio,... Baina uste dut orain alde guzietatik hasi dela jendea eta hori ona duk.\n Leitzako PLAZAOLA aldizkarian aritzen haiz ere?\n Bai, artikulu kaxkar batzu idatzi dizkiat.\n Miranderi buruzko lan bat hirea huen?\n A, bai. Bere biografia hartu eta idatzi nian, literatura sartzeagatik edo. Gero IGELAtik gauza batzu hartu, gustatu zitzaizkidanak,...\n Asko irakurri duk euskaraz? Zein idazle?\n Asko, asko,... ez baitakit besteek zenbat egiten duten! Orain, nik irakurri dudan apurra euskaraz irakurri diat. Lehen esan diat, literaturan gehienbat Joseba Sarrionaindiaren eraginatik sartu nintzela, eta bera ere asko gustatzen zaidak. Gainera pertsonalki ezagutzeko aukera izan nian. Gero Jon Mirande ere bai. Horiek hartuko nituzke eredutzat, idazteko forma, idazteko etika. Sarrionaindia oso sentziloa da, esate baterako. Nik ikusten diat mundu honetan harrokeria asko dagoela, eta horren kontrakoa izandu nauk beti. Mirande bera ere horrek zapaldu zuen. Bere garaian, Mirande izan huen euskal idazleen artean, igual kulturarik gehien zuena, eta garai hartako erlijio giroak edo PNV inguruko jendeak zapaldu zuten Mirande. Nik ez nian bera ezagutu, baina aldi berean pertsona apala zela uste diat. Joseba bera kristona dakien tipoa da, zinea eta... erudizio haundiko tipoa, eta aldi berean duk sentzilloa, apala. Gero, idazteko modua, osea, idazteko imajinazioa behar dik, fantasia, bihotzeko gauza pixka bat, eta oroz gain hizkuntza, hizkuntza maite behar duk. Bestela ez zegok idazterik. Hizkuntzaren goxotasuna, errejistroak, horiek bilatu behar dituk. Sarrionaindiak idazten duena nik uste bere bihotzetik pasatzen duela. Imajinazioa izango dik, eta fantasia, eta erudizioa, baina iruditzen zaidak sentitu egiten duela idazten duena, eta horregatik maite diat. Adibidez Bernardo Atxaga batek berak baino erudizio gehiago izango dik igual, errexago idazten dik, errextasun haundiz, baina neretzako ez dik bihotzetik pasatzen idazten duena. Eta neretzako literaturak behar dik bihotzetik pasatzea. Beti ez agian, baina sentitu egin behar dik. Literatura nik hartzen diat haur jolas bat bezala edo horrela. Mundu honetan ikusten duk modelo bat, eta pertsona hor sentitzen duk libertada falta batekin, eta libertade hori lortzeko. Askok esaten ditek politikan sartzen direla gizartearen askatasuna lortzeko, eta literaturan berriz norberaren libertadea lortzeko. Politikarena ez zekiat, orain arte ez dik inork lortu, baina literaturarena bai...\n Atzo telefonoz dei egin genuenean galdetu genian hitaz "Patxi Perurena periodikuetan idazten duena" esanez, eta "Periodikuetan idatzi? Ez dakit, txistua jotzen aritzen da beti" erantzun ziguten. Horrek esan nahi dik jendeak ez duela asko irakurtzen, ezta? Nola egin liteke horren kontra? Edota, merezi al dik horren kontra aritzeak? Zeren guk ere horretaz ez diagu asuntua batere garbi ikusten...\n Nik egin dudana neronek egin diat, nere txokoan. Herriko ekintzetan ez nauk sartu. Esan nahi diat, zer egin beharko litzatekeen edo nola hasi beharko litzatekeen? Ni beti kritikoa izandu nauk, beti gustatu egin zaidak kritiko izatea, baina nik egin dudana neretzeko egin diat. Gaur zoritxarrez preokupazio hori, behar hori ez duk sentitzen. Jendeak ez dik irakurtzen eta ez dik konzientziarik. Nolabait ere motibazioa beharko. Nik ikusten diat gauza asko egiten dela orain folklorismo hutsagatik, testimonialkeria hutsagatik. Behar dituk motibazio jeneralak. Iruñean bazegoek KORROK bat, SUSA bat Donostian, baina behar dik jeneralago, motibazio jenerala, politikoa, hori lortuko bada, bestela behera goaz. Egiten ari den hau nik asko estimatzen diat, ez zegok besterik eta asko estimatzen diat. Baina itsasoan ttantta bat bezalatsu gelditzen duk hau.\n Hik aukera egina duk poesian aritzeko, edo ipuingintzan eta saiatu nahi duk ere bai?\n Ez diat egin, ez. Baina gehiago gustatzen zaidak poesia. Lehen ere esan diat ez naizela ikusten nobela bat idazten, ipuina beharbada,... Neretzat errexagoa duk gai bat hartuta, edo ideia filosofiko bat hartu ta gero poema bat egitea. Berritsua denak eta imajinazioa duenak ipuin bat agiten dik etxandoletxes. Ni ixil xamarra nauk, amarekin errixtan ibiltzen naizenean kenduta, ixila nauk.\nAmak baieztatzen ditu Patxiren azken hitzak, eta beste gaietara pasatzen gara. Hasten gara honetaz eta hartaz solasean. Patxik egina du K. Izagirreren "Euzkadi merezi zuten" liburuaren kritika eta eman digu publikatzeko ale honetan. Hori dela eta kritikaz aritzen gara.\n Ni, adibidez, ni nola hasiko nauk K. Izagirrek egindako lan bati kritika egiten. Baina bestela ez dik inor egiten. Problema hori duk. Eta kritika egiteak merezi dik, giroa sortzen baitu, giroa sortzen duk kritikaren inguruan. Gainera oso jende gutxik egiten dik. Zaila duk kritika ona egitea, baina hobe duk kritikarik txarrena kritikarik ez baino. Horrek bultzatuta idazten diat inoiz bat edo beste.\nGero beste gai batzuetara pasatzen gara, solas ta solas, nolabait "entrebista" bat egiten ari garela ahantziz. Sukaldea, pixkanaka, egunorokoagoak diren bisitariek bete dute, anaia, arreba, aita,... beren presentziarekin bazkaltzeko tenorearen hurbiltasuna salatuz. Gurekin etorri den elemento zuriak bazterrak mantxatzen segitzen du, ahaleginetan. Sukaldeko berokarrian ahotsak multiplikatu dira, gure galderek erantzun anitza dute. Orion bizi den Leitza-ko Lasarte bertsolariaz. Perurena bertsolari goizuetarra familiakoa ote den ere galdetzen dugu. Patxik entrebistatzailearen papera hartuz Mikel-i ea bera ez ote den ere bertsolari galdetzen dio. Txapelketaz eta horretan parte hartzearen esperientziaz. Amuriza ere ateratzen da,...\n Baina neretzako Amuriza bertsolari baino gehiago erdi poeta horietakoa duk. Nik beti bereixten diat. Oso nabari duk Amuriza dela teknika ikasi duen horietakoa. Amuriza bat aditu edo Lasarte bat aditu, kriston aldea zegok. Amuriza bertsolari baino gehiago poeta.\n Baina bertsolaria ere bai, dudarik gabe. Orain, mundu zabalagoa abarkatzen dik, betiko erreferentzietatik aparte ibiltzen duk ere askotan.\n Dudarik gabe, gaurregun den bertsolaririk jantziena eta gehien dakiena bera da.\n Zerebralagoa duk, akaso, edo konszienteagoa.\n Bertsolaritza hotza, gordina erabiltzen duela esango nuke nik. Baina gaur egun ez dago eskatzerik Lasarteren giroko bertsolaritza, edo zahar horien giroko bertsolaritzarik.\nBertsolari batzuren hoztasunetik, euskara batuaren hoztasunera. Alfabetatzea, euskara batua, euskalkiak,... betikoan ari gara.\n Jende zaharra dago alfabetatu gabekoa. Niri askok esan dit Leitzan bertan "baina zer euskara duk hori, hik erabiltzen dukena periodikuan, hori ez duk ez hemengo ez inongo euskara".\nNorberak idazterakoan erabiltzen duen hiztegi bereziaz aritzen gara aurrerakoan. "Gustatzen zaidak, hizkuntzaren goxotasuna askoz gehiago harrapatzen diat, Oiartzun aldetik, Iparraldeko hiru probintziak hartuz, Nafarroa Garai aldeko inguru honetako hizkuntza,...". Koldo Izagirreren azken nobelaren hiztegia hartzen dugu gaitzat.\n Eske duk pixka bat baserri giroko hiztegia, itsaso aldetik ere bai, baina gustatu zaidak, euskalki sartze horrek ematen ziok bizitasuna. Nik gauza bat irakurtzerakoan gehien baloratzen dudana hasiera batean duk zein inpresio eman didan hizkuntza aldetik. Ikasi izan banu kritika literarioa egiten beste modu batean epaituko nikek, akaso. Saizarbitoriaren lehen elaberri modernoak, esate baterako. Teknika aldetik nik ez diat esaten, baina hizkuntza aldetik ez zaidak gehiegi gustatzen. Oso hizkera hotza, artifiziala sortzen dik. Izagirrerena aldiz, neretzako, hizkuntza aldetik askoz ere estilistikoagoa duk. Hizkuntza duk beti oinarria. Kontatzen denak ere bere garrantzia dik, baina hizkuntza basikoa duk.\n"Hartu lasai gehiago, elurra ari duela oraindik!" Ardi gasna ezin hobea ere probatu genuen. Uitziko portuan kotxea zeinek bulkatu beharko ote zuen hasi ginen, baina Patxiren aitak lasai egoteko erran zigun, bertan babarrun eta patata nahikoa bazela, eta hori izanez gero ez zela Iruñera joan ezinean Leitzan gelditzeko beldurrik.\nGeurera itzuli nahi guk, ordea, eta hantxe abiatu ginen elurra desafiatuz. Elur malutek, ikaragarrizko zuhaitz erraldoi batek ixuritako orbelak bailiran, ustekabean eginiko kamaina zuria zanpatuz (zanpatuz!). Dena zuri zegoen, bakarren bati barreneko horretan zizta egin eta poema inspiratzeko moduan,... e, Patxi?


Al-Aqsako Martirien Brigada - Wikipedia, entziklopedia askea.\nnazionalismoa eta Palestinian nationalism (en)\nJassir Arafat, Raed al-Karmi (en) eta Marwan Barghouti (en)\nAl-Aqsako Martirien Brigada (arabieraz: كتائب شهداء الأقصى, Katā'ib Shuhadā' al-'Aqṣā) Tanzim taldeari lotutako talde armatu bat da, Al-Fatah mugimendu politikoaren adar militarra dena. Brigadak Bigarren Intifada 2000. urtean lehertu zenean jaio ziren, irailaren 29an Meskiten Zelaigunean izandako liskarren ondoren. Taldearen izena, Jerusalemen dagoen Al Aksa meskitarekin lotuta dago, Fatah mugimendu laiko bat den arren.\n2004ko azaroaren 11n Jassir Arafat hil ondoren, taldeak bere erasoak Xahid Jassir Arafaten Brigaden izenean aldarrikatuko zituela iragarri zuen. Al-Aqsako Martirien Brigadak Al-Fatahri lotuta daude, baina autonomia handia dute, eta Zisjordanian eta, beste izen batzuekin, Gazako zerrendan sakabanatuta dauden dozenaka talde armatuz osatuta daude.\n↑ (Ingelesez) «Palestinian Authority funds go to militants» BBC News 2003-11-7.\nOrriaren azken aldaketa: 7 iraila 2021, 19:40.


Beste bi txapel Mundarrorentzat Gipuzkoako lau terdiko Txapelketan\n2021/05/10 | Lehiaketa\nKadeteen 2. mailako finala irabazi zion Astigarragako klubeko Goñik Bergarako Lazpiurri; eta nagusien 1. mailako finalean, Lapke klubeko Senarren ez agertzea dela-eta Mundarroko Expositok jantzi zuen txapela\nEskuz banaka lau t'erdiko Gipuzkoako Txapelketako bi final jokatu ziren, atzo (2021-05-09), Donostiako Atano III.a pilotalekuan; eta Mundarro klubeko pilotariek jantzi zituzten bi txapelak. Kadeteen 2. mailako finalean, Astigarragako klubeko Goñik 22-6 irabazi zion Bergarako Lazpiurri; eta nagusien 1. mailako finalera ezin izan zuen azaldu Lapke klubeko Senarrek eta, hortaz, Mundarroko Expositok eraman zuen txapela etxera.\nMaiatzak 9, igandea, 11:00, Donostia-Atano III.a\n1. Eskuz banaka lau t'erdian, kadeteen 2. maila (GIPUZKOA):\n2. Eskuz banaka lau t'erdian, nagusien 1. maila (GIPUZKOA):\nMUNDARRO-Hodei Exposito 22 / LAPKE-Beñat Senar 0 (EA)\nBestetik, emakumezkoen txanda izango da orain Gipuzkoako lau t'erdiko Txapelketan (nahiz eta bakar batzuk orain arte gizonezkoekin batera lehiatu, eta baita finalen bat jokatu ere).\nHain zuzen ere, datorren asteburuan (2021-05-16) ekingo diote lehiari, jubeniletan zein nagusietan. Perlines (Ataun), Barrocal (Bergara), Arraiza (Izurun) eta Zubizarreta (Plaza Emakumeak) pilotariek jokatuko dute jubeniletan. Eta Mendizabal (Gazteleku), Bergara (Izurun) eta Larrarte (Su-Berri) ariko dira nagusietan.\nItzuli bateko ligaxka jokatuko dute lehenik bi kategorietan. Eta ekainaren 13ko jardunaldian izango dira finalak.\nEskuz banaka lau t'erdiko Gipuzkoako Txapelketari buruzko infomazio guztia Lehiaketa-Federatua-Gipuzkoa Ezker Horma atalean dago eskuragarri. Eta hainbat irudi bilduma daude ikusgai Argazki galeriak txokoan.


(«Wikipedia:Ongietorria» orritik birbideratua)\nGauzak asko hobetu dira Wikipedia hasi zenetik, eta egun artikuluak aldatzeko bi modalitate ere baditugu: 'betiko' Wikitestua eta Ikusizko Editorea. Galderarik izanez gero, badago txoko bat zuri erantzuteko prest dagoena. Dena den, uste baduzu zure galderak erantzun bihurria duela, hemen dituzu mentoreak ere zuri laguntzeko zain. Une honetan, 2021(e)ko maiatzaren 10(e)an, 374.447 artikulu ditugu euskarazko bertsioan, ez da gutxi! Zure laguntzarekin kopuru hori igotzen joango gara, euskarazko entziklopedia duin bat lortu arte.\nOrriaren azken aldaketa: 26 azaroa 2020, 11:21.


Rosi Zarra hil zenetik 25 urte beteko dira - Irutxuloko Hitza : Irutxuloko Hitza\n1995eko ekainaren 30ean hil zen Rosi Zarra donostiarra, 58 urterekin, zortzi egun lehenago Ertzaintzaren pilotakada batek larriki zauritu ostean. Kasua artxibatu eta isilarazi zuten arren, familiak ez du gertaturikoa ahaztu. Xabier Irazusta alargunarekin eta Maider Irazusta alaba gazteenarekin izan da IRUTXULOKO HITZA. Egun horiek nolakoak izan ziren gogora ekarri dute, eta biharko astekarian irakurri ahal izango da.\nRosa zen bere izena, baina Rosi deitzen zioten familian eta lagunartean. Xabier eta Maider 1995eko ekainaren 22an gertatu zenaren lekuko zuzenak izan ziren. Aurreko egunean, Lasa eta Zabalaren gorpuak Tolosako hilerrira eraman zituzten, eta istilu larriak gertatu ziren Ertzaintzarekin. Horren aurka protesta egiteko Euskal Herria Askatu plataformak elkarretaratzera deitu zuen Amara Berriko Bakearen Usoaren inguruan. Toki berean, ostegunero, Alditrans enpresako langileak elkartzen ziren ETAk bahituriko Jose Maria Aldaia enpresaburuaren askatasuna eskatzeko.\n“Ni bakarrik joan nintzen elkarretaratzera, eta Rosi etxean geratu zen. Ondoren, nire bila etorri zen Maiderrekin batera”, azpimarratu du Xabierrek. Elkarretaratzeak bukatzean istiluak sortu ziren, eta Ertzaintzak gogor jazarri zituen protestan ari zirenak. Giroa bareagoa zenean zauritu zuten Rosi gomazko pilota bat metro gutxira jaurti ondoren. “Oso alaia eta irekia zen, nahiz eta asko sufritu gaixotasunarengatik. Bizitzaz gozatzen ari zen dena gertatu zenean”, gogoratu du Maiderrek.\nErtzaintzak ikerketa bat abiatu zuen Zarraren familiak salaketa jarri ondoren. Auzitegiko medikuek arrazoi naturalengatik zendu zela ondorioztatu zuten. Aldiz, Zarraren nefrologoak adierazi zuen pilotakadak eragindako infekzioarengatik hil zela. Epaileak soilik bertsio ofiziala hartu zuen aintzat, eta auzia artxibatu zuen.


Azpeitiko Udalaren eta Zabaltzen-sartu koop. elkartearen arteko hitzarmena - Azpeitiko Udala\nAzpeitiko Udalaren eta Zabaltzen-sartu koop. elkartearen arteko hitzarmena\nAlkatetzak 2020ko uztailaren 27an emandako Ebazpenaren bidez, Azpeitiko Udalaren eta Zabaltzen-Sartu Koop. Elkartearen arteko HITZARMENA onartzea erabaki zen.\nHitzatmen horretan adostu zen Zabaltzen-Sartu Koop. Elkarteari Basazabal jauregiko bigarren eta hirugarren solairuen erabilpena dohainik lagatzea, ahultasun sozioekonomiko egoeran dauden pertsonen enplegagarritasuna eta laneratzea ahalbidetzeko prestakuntza ikastaroak emateko.\nEspazioen erabilera lagapena lau (4) urterako egingo da lankidetza-hitzarmenean jasotako iraungitzeko arrazoiak ematen ez diren bitartean. Lagapen epealdia 2020ko uztailaren 28tik hasiko da kontatzen, eta 2024ko uztailaren 27an amaituko da.\nZabaltzen-Sartu Koop. Elkartearen ardura izango da ekitaldi bakoitzean emango den prestakuntza proiektua lantzea, Udalaren formazioa alorreko zerbitzuarekin elkarlanean. Udalaren formazio alorreko zerbitzuaren ardura izango da lokalen kudeaketa, horietan eskainiko diren prestakuntza zerbitzuak koordinatzeko.\nUdalak eta Zabaltzen-Sartu Koop. Elkarteak zenbait datu partekatu dezakete formazio prestakuntza bideratzeko. Kasu horiek bideratzeko, indarrean den datuen babesaren araudiaren baitan, erantzunkidetasun-hitzarmen bat sinatuko dute\nHerritar guztiek hitzarmenaren baldintzen berri izan dezaten, bere edukia Azpeitiko web orri honetan jaso da.


Japonia: 'bestea' eten teknologikoa | Consumer\nJaponia: 'bestea' eten teknologikoa\nJaponiako mugikorren garapen handiak urrundu egiten ditu gazteak ordenagailutik\nEgilea: Marta Peirano 2007-ko martxoak 25\nAzken sei urteotan, Japoniako garapen teknologikoak efektu berezi eta harrigarria izan du: ordenagailu pertsonalen erabilera planetako gainerako adin-tarte guztietan igo da, bat kenduta. 20tik 25 urtera bitarteko adin-tartean izugarri jaitsi da 2000. urtetik. Arazoaren zati bat demografikoa da (Japoniako biztanleria gero eta handiagoa da); beste zatia, berriz, teknologikoa da: mugikorrak hain konplexuak dira eta nerabeen bizitza sozialean hain integratuta daude, ezen ez baitute ordenagailua behar.\n. gehienek lanerako erabiltzen dituzte ordenagailuak. gainerako denboran, mezua irakurri eta erantzuteko erabiltzen dira, nabigatzea, bideoak ikustea, blogak idaztea, bideojokoak erabiltzea online eta bestelako jarduera ludiko-sozialak, zorionez munduko hogeita bost urteko gazteak buru. Japonian, funtzio horiek guztiak erabat betetzen dituzte telefono mugikor baten aplikazioak, beste batzuekin batera ordenagailurik ez duten asko.\nNork: beste alde batetik, Japoniako nerabeen kulturak PCa eta ofizialista eta jantzia eta gorbata uniformea, gehiegi tradizionala eta konformista. Japoniako gazteak atzetik lan liberal eta sortzaileak. “Freelance”ak beti daude mugimenduan, kasualitatez janzten dira, eta martxan jartzen dira.\nAnalfabetismoa, gehiegizko teknologiagatik\n. honen ondorio larriena eta zuzenena: mugikorra eta PCa: sistema bat erabiltzeko gaitasuna operatiboa asko murriztu da. Guztiaren aurka pronostikoa, hipergarapen teknologikoa dela eta, Japoniako gazteen zati bat analfabetoa da ingurunean informatikoa.\nanalfabetismo horren ondorioak komikoak dira, eta kezkagarriak. Japonian argitaratutako artikulu batean “bigarren eten digital” horretatik kasu adierazgarri bat dago. 110 errore-mezua: Zure mezua ezin izan da bidali” 5.700 erabiltzailek interpretatu zuten telefono-zenbaki gisa problema ebazteko deitu behar zuten. Zorte txarra zenbaki hori, 110, japonian, poliziaren larrialdietako zenbakia.\nDena 2000. urtean hasi zen NTT DoCoMo, bere ahaleginean aparteko merkatu batean telefono gehiago jartzeagatik, teknologia eta zerbitzuak eskaintzeko bideari ekin zion erabiltzaileak behartzeko gero eta sofistikatuagoak terminala aldatzea. Batzuek diote iMode dela (lehen zerbitzua) Internet, Japoniako mugikorretarako, NTTk aurkeztua. 2002an Japonia betiko aldatu zuen.\nBaina J-Sky (J-Phone) edo Ezweb bezalako antzeko zerbitzuekin lehiatuko da gaur AUrena, berriz, erraldoi bat da. Gehien eskaintzen dituen zerbitzuen artean herrikoiak dira jokoak jokalari anitzekoa, hala nola Dragon Quest edo Final Fantasy eta iNovelas.\nHauek egunak, mugikorra Tokion ‘iNobela’ bat irakurtzea edo idaztea da. Batzuk Japoniako nobelagilerik irakurrienak bere arauak dituen formatu horretarako bakarrik. Efektu bereziekin idazten dute, bibrazioak eta soinuak eszena tentu edo erotikoenetara.\nBere liburuak Magic iLand Baina iNovelas-ek urteak daramatza zirkulazioan, sukarra hasi zen 2005ean, maitasun-triangulo bati buruzko Naito Mikaren obra batekin gazte baten eta bi anai-arrebaren artean. Urte horretan, liburuen salmenta elektronikoak 30 milioi eurotik 60 milioi eurora pasatu ziren aurreko urtea.\n(e)n eskariari erantzutea, fabrikatzaileek kalitatea hobetu dute haren pantailak eta errimora egokitzen diren sistemak erabiltzaileak irakurtzea, “orrialde-pasa” automatiko gisa. Orain dela hilabete, ‘iNovelas’-eko lehen literatur lehiaketa egin zen. The Magic Library Plus-ek antolatuta, NTTrekin lankidetzan DoCoMo, D2 Communications eta Tsutaya bideoak. 40 urteko gizon batek irabazi zuen munduaren amaierari buruzko istorioa.\nNorentzat batzuk gainbeheraren sintoma dira, eta ez dakite nola balaztatu. Beste batzuentzat, teknologiaren erabilera gizartea era askotara aldatzen ari da, inoiz ez okerragoak. “Ez zegoen jendea da liburu bat irakurri du bere bizitzan”, dio Toshiaki Itouk. Magic iLand-eko bozeramailea, eta are gutxiago bat idaztea”.\n'Keitai' kulturaren hiztegi funtsezkoa\nKeitai Japonian, 'keitai denwa' deitzen zaie mugikorrei (zurekin daramazun zerbait), keitai lagunentzat. Eratorri guztiek telefono mugikorraren inguruko kulturarekin dute zerikusia (tonuak deskargatzea, berehalako animazioak sortzea, sms-ak, etab.).\nThumb culture. Hatz lodiaren erabileran umeaz gaindiko trebetasunak garatu dituzten erabiltzaileak, telefono mugikor baten teklatu txikian jolastuz eta mezuak idatziz. Japonian hainbat lehiaketa daude erabiltzaileen abiadura eta txukuntasuna saritzeko, normalean 17 eta 25 urte bitartekoak. Jokoak 12-15 karaktereko mezu konplexu bat ahalik eta azkarren idaztea eta bidaltzea dira. Irabazleen batez besteko abiadura 100 karaktere ingurukoa da minutuko. Japoniako mekanografiako goi-maila gainditzeko behar den gutxieneko abiadura da, teklatu arrunta eta hamar hatz erabiltzen baitira.\nQR kodea Kode matriziala (edo bi dimentsioko barra-kodea) da, eta informazioa gordetzen du, gailu berezi batek deskodetzen eta itzultzen duena. Japoniako mugikor gehienek kode horiek beren kameraren bidez irakurtzeko gaitasuna dute, eta sarritan sartzen dira posterretan, aldizkarietan, blogetan, iragarkietan eta txarteletan.\nHasieran, Denso-Wave in 1994 konpainiaren asmakizuna izan zen, datu txiki eta garrantzitsuak berehala transmititzeko. Normalean, helbideak, gertaerei, datei eta urlei buruzko informazioa izaten dute, nahiz eta Sony bezalako konpainia batzuek asmamen-joko txikiak edo lehiaketak sortzeko erabiltzen dituzten; horietan, erabiltzaileek ezkutuko informazioa irakurtzen dute eta jarraibideei jarraitzen diete jolasa amaitu arte.\nEmoji Piktogramak. Gure emotikonoen bertsio ultrasofistikatua. Aukera hori operadorearen araberakoa da, oso elementu garrantzitsua baita Japoniako nerabeei kontratuak saltzeko.\nChaku-meloa. Mugikorrerako tonua. Baita 'Chaku-voice', 'Chaku-uta' eta abar ere. Azken garrasia 'Chaku-motion' da, tonuak bideoarekin. Euro bat pieza bakoitzeko.\nLa técnica de trabajo. Eskatu gabeko mezuak edo, herritarrentzat, spama. Arazo larria Japonian, operadoreek beren zerrenda beltzak baitituzte.\nPHS (Personal Handyphone System) Wireless pobrea da, 90eko hamarkadaren erdialdetik japonian garatutako teknologia, eta normalean mezu elektronikoak bidaltzeko eta txateatzeko erabiltzen da. Banda-zabalera Sarearen lehen urteetakoaren antzekoa da (32k/64k), baina wireless konexioa edo telefono-deia baino askoz merkeagoa da. PHS antenak merkeak, txikiak eta instalatzeko errazak dira, eta atestatuetan metro-bagoiak eta trena erabil daitezke, deiak egin edo jasotzeko, oso hezkuntza txarra da. Azken urteotan Txina, Taiwan eta Thailandiara hedatu da (PCT deitzen zaio).\nPDC (Langile Digital Zelularrak). Bigarren belaunaldiko teknologia mugikorra. GSM eta D-AMPS munduko ezagunenaren ondoren, baina Japonian bakarrik dago. DoCoMok diseinatu zuen 1991n, espazio publiko baina itxietan, hala nola establezimenduetan, bulegoetan, merkataritza-zentroetan eta metro-geltokietan, saturazioa saihesteko.\nerabiltzaileak garapen Japón-eu móviles-eu urteak


Uberan - Euskal Idazleen Elkartea - Baztan belzten hasia da... Euskal Nobela Beltzaren Astea ilbeltzaren 18tik 24ra\nBaztan belzten hasia da... Euskal Nobela Beltzaren Astea ilbeltzaren 18tik 24ra\nDatorren astean egingo dute Euskal Nobela Beltzaren Astea. Ohiko moduan euskaraz genero horren baitan koka daitezkeen liburu berrien aurkezpenak eta genero beltzaren koordenatuan murgiltzeko hainbat ekitaldi: irakurraldiak, solasaldiak, mahai-inguruak...\nAurtengo Euskal Nobela Beltzaren Astea-ren kartela eta egitaraua zabaldu berri dute ekimeneko antolatzaile diren (H)ibeltza taldekoek. Ohiko moduan Baztanen izango da, aurten ilbeltzaren 18tik 24ra bitarte.\nSolasaldiz eta liburu aurkezpenez jositako egitaraua jarraian ikus dezakezue osorik. Astea proiektu berri baten aurkezpenarekin abiatuko dute gainera: “(H)ilbeltza beltzaz” webgune berriaren aurkezpena. Antolatzaileek adierazi dutenez guneak hainbat atal izango ditu: “Elkarrizketa, Generoaz, Puska beltzak, Liburu aipamenak, Izara Beltzeko izarrak eta Beltzometroa. Hau guztia gauzatzeko, idazle, editore, kritikari, itzultzaile eta baita zenbait kazetari, bertsolari, aurkezle eta abarrek ere gure gonbitea onartu eta proiektuan parte hartzen dabiltza. Arras kontent gaude jasotako erantzunarekin. Nobela beltz zale anitz da gure artean!”.\nAipatzekoa da ere Jon Alonsok Beltzaren koloreak (nobela beltzari buruzko oharrak) generoari buruzko saiakera berria aurkeztuko duela astearen barruan.\n18, astelehena: aste beltzaren IREKIERA eta (H)ILBELTZA BELTZAZ webgunearen aurkezpena. ELIZONDOKO LIBURUTEGIAN 19:00etan.\n19, asteartea: Idazleekin solasean Xabier eta Martin Etxeberria anaiekin GIZON GOGORRAREN SEKRETUA liburuari buruz ARIZKUNGO MEDIKUAREN ETXEAN,19:00etan.\n21, ortzeguna: JOSE ANTONIO LOIDI, ANGELITA ARREBAREN BEGIETATIK solasaldia IRURITAKO JAUREGIARTEN 19:00etan.\n22, ortzirala: AKABAILA BELTZAK ZINEMAN solasaldia Harkaitz Canorekin, ARIZKUNENEAN 19:00etan.\n11:00etan BELTZEAN BELTZ… ETA JIM THOMPSON mahai ingurua: Xabier Olarra eta Miel Angel Elustondorekin. ARIZKUNENEAN.\n14:00etan BAZKARIA Erlategi elkartean (txartelak eskuratzeko idatzi lbeltzabaztanen@gmail.com helbidera).\n16:00etan LIBURU AURKEZPENAK elkartean berean:\no JON ALONSOren Beltzaren koloreak (nobela beltzari buruzko oharrak).\no JON ARRETXEren Estolda Jolasak.\no GOTZON BARANDIARANen Gidariaren okerra.\nOndotik, KOLDO ALMANDOZen Columba Palumus laburmetraiaren aurkezpena.\n20:00etan SUSMAGARRIEN gaua JAUREGIARTEN.\n11:00etan KRONIKA BELTZ BATEN ITZULIXKA. ERRATZUKO PLAZAtik.\n14:00etan PIKINIKA ERRATZUKO LIXUTEGIAN.\n19:00etan IRAKURRALDI MUSIKATUA Idoia eta Mikelekin JAUREGIARTEN.\nOsteguna, 2020eko abenduak 3


Grice eta euskalkien erabilera publikoa | El Correo\nZurekinGrice eta euskalkien erabilera publikoa\nGrice eta euskalkien erabilera publikoa\nIñigo Martinez futbolari ondarrutarrak bere herriko hizkera erabiltzen du adierazpenetan. / Luis Ángel Gómez\nZer eskatu diezaiekegu kirolariei adierazpen publikoak egiten dituztenean? Nire ustez, onartuta dauden arauak erabiliz idazteko\nFELIX GERENABARRENA Domingo, 11 marzo 2018, 01:18\n'Filosofia' hitza entzutean ez dugu bat-batean eguneroko interesekin edo arazoekin lotzen. Are gehiago, aisialdiko gaiekin batera aipatzen denean, batez ere futbol munduari buruzko elkarrizketetan, zentzu orokor batean erabiltzen da 'filosofia' hitza, erakunde batek, Athletic taldeak batez ere, izan ditzakeen gorengo sinesmenen isla moduan alegia. Berezko zentzua, hau da, historia luzea duen jakintza kritikoarena, sakonegia, zailegia edo praktikotasun gutxikotzat jotzen da sarritan. Hala ere, Filosofiak jakintza moduan baditu bere barnean filosofia batzuk eguneroko buruhausteetan aplikagarriak direnak. Horren adibide bat azalduko dut artikulu honetan.\nAzken asteetan euskal kirol mundua hankaz gora jarri du Iñigo Martinez jokalari ondarrutarraren talde-aldaketak. Horren ondorioz, realzale gehienen bihotzak zauritu egin dira eta neurri berean harrotu dira lehoien esperantzak. Sentimenduek, beraz, garrantzia dute kasu hau aztertzerakoan, ez bakarrik kirolzaleenak, baizik eta hizkuntzarekiko, hots, euskararekiko sentimenduak dituzten guztienak ere bai. Hemen proposatu nahi dudana da Paul Grice filosofoaren oinarrizko ideia batzuek lagundu dezaketela publikoki egiten diren adierazpenetan, batez ere adierazpenen hartzaileen interesak urratuak izan ez daitezen. Gricek azpimarratu zuen bere teoria deskriptiboa zela, ez normatiboa edo arautzailea. Hau da, bere helburua ez da adierazpenen auzia egitea, baizik eta erakustea printzipio batzuek betetzen ez direnean, elkarrizketak ez duela bere helburua ongi betetzen. Horregatik uste dut bidezkoak direla kirolari profesional baten adierazpenek sortu duten eztabaidan, futbolariaren pertsonan bi ezaugarri gertatzen direla esatea: alde batetik kirolaria ez da nahitaez hiztun trebea izan behar; bestalde, hori horrela bada ere, pertsonaia publikoa izateagatik eta adierazpena publikoa izanez gero, eragin publikoa dute, ez soilik pribatua. Beraz, auzieragileak baino gehiago lagungarriak izan behar lirateke kasua aztertzeko irizpideak.\nGrice eta kooperazioa\nHerbert Paul Grice britainiar filosofo bat zen eta bere lana oso garrantzitsua da hizkuntzaren filosofian eta batez ere pragmatikan, hau da, eguneroko bizitzan erabiltzen diren hizkuntza adierazpenen ezagutzan. Bere idazki nagusiak 'Studies in the way of words' (Ikasketak hitzen bidean) liburuan jaso zituen eta eragin handia izan zuten hizkuntzak gizartean duen erabilerari buruzko ikasketetan. Gricen teoria adierazpen linguistikoetan oinarritzen da eta bereziki elkarrizketa testuinguru batean esaten diren adierazpenak aztertzen ditu. Hau da, subjektu batek beste bati edo beste batzuei zuzentzen dizkien adierazpenak. Elkarrizketa testuinguruan ematen direnez gero, Gricentzat, elkarrizketa arrakastatsua izateko, partaide direnen artean ezinbestekoa da kooperazio printzipioa erabiltzea. Hemen aztertzen ari garen kasuan begiratu behar dena da zein eragin duen euskalki batean egindako adierazpen publiko batek, ondarrutarrez esate baterako, kooperazio helburua aintzat hartuta.\n«Jokalariaren helburua maitatu izan dituenei benetako sentimenduak komunikatzea da»\nGricentzat, elkarrizketa batean kooperazioa egon dadin lau baldintza bete behar dira. Lehen baldintza kantitatearena da, hau da, adierazpenak bere helburua lortzeko beharrezkoa duen informazio kopurua hornitzen duen edo ez. Alde horretatik ez dago arazorik, zeren eta mezuaren helburua, jokalariaren taldekideak eta jarraitzaileak izan direnei eskerrak ematea, erabat bermatuta dago. Bigarren baldintza kalitatezkoa deitzen da, eta adierazpenaren egiazkotasunarekin dauka zerikusia. Jokalariak idazkian bere esker ona eta sentimenduak azaltzen zituen, idazkia taldez aldatu eta berehala egin zen, beraz ez dago zalantzarik nahiz eta Realeko zaletuak minduta egon, agiria zintzoa dela. Horrez gainera, jokalariak ez zuen agiria ateratzeko beharrik, nahi izan balu ezer idatzi gabe joan zitekeen edo eremu pribatuan agur esan ziezaiekeen lankide ohiei.\nHirugarren eta laugarren baldintzetan dago eztabaidaren mamia, ordea. Hirugarrena da gailentasun baldintza, eta esan nahi du, elkarrizketa testuinguru batean, adierazpen aproposa izan behar duela, emaileak eta hartzaileak dituzten xedeen arabera. Aztertzen ari garen idazkian, jokalariak hasten du harreman linguistikoa, berea baita idazkia ateratzeko ekimena eta barnean dituen sentimenduak kaleratzeko borondatea. Mezuaren hartzaile zuzenak Realeko taldekideak eta jarraitzaileak dira. Beraz, zuzenduta dagoen hartzaileen multzoa batez ere gipuzkoarrena eta realzaleena da, baina komunikatzeko ez du hizkuntza batua erabiltzen, Ondarroako hizkera baizik. Ortografia aldetik ere, ez ditu batuaren konbentzioak erabiltzen eta ondarrutarra ez den bati arrotza iruditu dakioke, esanahia ulertzeko modu fonetikoan irakurri behar baita. Aipatu behar da Ondarroan sarri erabiltzen dela hizkera hori herrian egiten diren argitalpen eta iragarkietan, baina futbolariaren mezuaren lehentasunezko hartzaileak ez lirateke ondarrutarrak izan behar, realzaleak baizik. Laugarren baldintza komunikatiboa argitasunarena da. Alde horretatik efektu kontraesankorra lortzen du mezuak. Jokalariaren helburua maitatu izan dituenei benetako sentimenduak komunikatzea da, baina erabiltzen den forma ez da lagungarria lortu nahi den helbururako.\nSare sozialei esker, kirolari ezagunen adierazpenek gero eta oihartzun handiago dute gizartean, eta batzuk 'trending topic' bilakatzen dira. Egin behar den galdera zera da: zer eska diezaiekegu kirolariei adierazpen publikoak egiten dituztenean, esate baterako eskerrak emateko agiri bat idazten dutenean? Nire ustez ez da ahalegin handia egin behar gaur egun onartuta dauden arauak erabiliz idazteko, ulergarritasuna bermatzen baita beraiekin.\nArtikuluan Gricen teoria erabili dut, baina historia luzea du euskararen normalkuntza prozesuak. Prozesu hori neketsua izan da eta eraso asko gainditu behar izan ditu. Horrelako kasu batean ahalegin txiki batek, esate baterako norbaiti aholkua eskatzeak, diferentzia handia eragin dezake.\nGanaduarentzako 200.000 m2 berdegune, belarra moztearen truke Triangeluaren aldeak


IKT ezarpenak - Elurnet Informatika Zerbitzuak S.L.\n> Zer egiten dugu? > Aholkularitza teknikoa > IKT ezarpenak\nIKT-n (Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologiak) erabilpen egokiak erakundeei lehiakortasun abantail handiak ekartzen diete, beti ere bere ezarpena modu egoki batean egiten bada; erakundearen benetako beharrak kontutan hartuz eta diagnosi bat eta ezarpen plangintza bat osatuz, inplikatutako profesionalen erritmora egokituta.\nElurneten IKTen sarbidea zure enpresan errazten dizugu; sistema informatikoak, software libreko tresnetara migrazioa edota ezarpena, sare sozialak, web 2.0, e-commerce edo e-learning sistemak ezartzeko plangintza pertonalizatu bat osatuz.