"Hezkuntza eta eraldaketa soziala" VIII. Mintegiaren memoria - Kaidara\nBaliabide-mota: “Hezkuntza eta eraldaketa soziala” VIII. Mintegiaren memoria\nBi urtean behin, Herritartasun Globalerako Hezkuntza izeneko Mintegiak eratzen ditugu. Tradizioz, Herritartasun Globalerako Sareko kideak bertara biltzen dira, egun gutxi batzuetan zehar hezkuntza eraldatzailearen etorkizuna aztertzeko eta irudikatzeko.\nJoan VIII.Mintegiaren memoriara >>\n2019ko urriaren 25etik 27ra bitarteko edizio honetan, Sare barruan zein kanpoan 100 pertsonak parte hartu zuten. Asteburu horretan, hain zuzen, Agenda 2030en esparruan, gizarte-eraldaketarako hezkuntza eta hura Eskolatik abiaraztea lortu nahi izan genuen. Gizartearen aldaketa eragin dezakeen aldetik, hezkuntzaren inguruko gogoeta hori osatzeko, heziketatik prestakuntza eta aktibismoaren aldeko lana sustatu duten eragile batzuk izan ziren bertan. Herritartasun Globalerako Hezkuntzak (HGH) planteatzen duen eredu sozial eta politikoa hezkuntza-curriculumean transbertsal bilakatzea izan da mintegian landutako beste gai garrantzitsuetako bat. Horretarako, HGHren printzipioak ikasgelan jorratzeko aukerak aztertu nahi izan genituen eta, aldi berean, HGH hezkuntza-praktika bultzatuko duten estrategiak garatu eta tresnak proposatu, gaitasun globaletik (sozial eta herritarretik) eta oinarrizko gaitasunetatik abiatuta. Bizipen eraldatzaileak partekatzea mintegi den-denetan ezinbestekoa bada ere, oraingo honetan mintegiaren izpirituarekin bat egin zezaketen esperientziak bilatu genituen, hau da, ikasgela esparrua gainditzen duten bizipenak, ikastetxearen antolaketa inplikatzen duten ikastetxeko politikako bizipenak, ingurunearekin harremana duten esperientziak. Eta, jakina, askotariko topaguneak bilatzen eta lehenesten ditugu, dinamizatuak eta informalak, elkar ezagutzeko, konektatzeko eta zaintzeko. Memoria hau formatu interaktibo batean egin da; bertara sartzeko:\nJoan VIII. Mintegiaren memoriara >>\nMemoria hau ezin da deskargatu, formatu digital interaktiboa duelako; horrela, VIII. Mintegia izan zenaren txori ikuspegia eman nahi dugu, sakontzeko irakurketak eta bideoak eskainiz.


kritiken hemeroteka » Hitzen paradisuan\n« Lehia urrunetik | Hausturaren bila »\nHitzen paradisuan Iratxe Esparza / Gara, 2019-12-28\nSaiakeraren “Sarbidean” Anjel Lertxundik azaltzen du zein den kultur sistemaren eraketan itzulpen literarioaren lekua eta baita zer gordetzen duen liburuak ere, literaturazaleei dagoela zuzenduta, bereziki, jatorriz beste hizkuntza batean idatzitako obrak euskaraz irakurtzeko prest daudenei. Hizkuntzaren eta literaturaren inguruko gogoeta mamitsuak zabaltzen dira liburuan, alabaina, idazlea ez dago bakarrik, bere ahotsa etengabe entzuteak lekarkeen monotonia saihesteko edo kutsu fikzionala testuari eskaintzeko asmoz, zenbait sarreratan Berbelitzen testigantza dugu —sarrerak diot, alfabetikoki antolatuta dagoen hizkuntzari egindako omenaldi honek hiztegi itxura duelako—. Berbelitz Lertxundik asmatutako pertsonaia itzultzailea da, idazlearen alter egoa, sorkuntza prozesua edo bitxikeriak irakurlearekin partekatzen dituena.\nBadakit “humanista” hitzak esanahi ugari eta printzipio anitz hartzen dituela, baina, Lertxundiren azken lanak ezaugarritzen dituzten joera eta estiloa direla eta, erraz identifikatzen dira haietako asko. Idazleak ahoan darama pentsamendu grekolatinoa eta hortik edaten du, hizkuntzaren gorazarrea aldarrikatuz; izan ere, liburuko ia hari guztiek hizkuntzarekin zerikusia daukate. Lengoaiaren erabilera, literatura bere(i)zi egiten duten hitzen jolas miresgarria eta “hitza artistikoki lantzea”, hots, literatura orekatzailea beti erdigunean. Ezjakintasunetik ausartuko nintzateke esatera sarritan hausnarketak hizkuntzaren filosofiara hurbiltzen direla, haiengatik jada merezi du Lertxundiren liburua irakurtzea, euskararekiko pasioa transmititzeaz gain, giza esperientzietan hizkuntzek daukaten tamaina eta, alderantziz, giza esperientziek nola eragiten dituzten hizkuntzak ere nabarmentzen da. Tenka horretan, itzultzaileek hitzen tonua eta musikaltasuna betikotzen dituzte hizkuntzatik hizkuntzara, literaturatik literaturara; argi eta garbi, metalengoaiaren gurpil zoroan eta zoragarrian sartzen gaitu Lertxundik, itzultzaileekin batera hitzen erakargarritasun hipnotikoan.\nBadago beste kontu bat, Lertxundiren testua gidari nire jakin-mina piztu duena. Idazleak erreferentzia aberasgarri eta oparoak aipatzen ditu eta beste hizkuntzetatik euskaratuen izenburuak haren biblioteka pertsonalarekin nahasten dira. Horren harira, aspalditik kanonaren auzia darabilt buruan, eta saiakera lagungarria izan da kezkatzeko arrazoiak badaudela egiaztatzeko, sistema literarioan, Mendebaldeko tradizioa oinarri, sortutako kanona guztiz hegemonikoa baita, gizonek eraikitakoa gizonezko idazleen neurrira. Saiakerako aipuek, izenburuek eta izenek proba paregabea eskaintzen digute eta, jakingurak harrapatuta, EIZIEn (Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea) konprobatu dut Literatura Unibertsaleko katalogoan 177 idazletik 22 besterik ez direla emakumezkoak. Unibertsalak kanonikoa denari egiten dio erreferentzia eta datuek agerian uzten dute kanonak eta boterearen eremuak (ideologia menperatzaileak) bat egiten dutela, lotura honengatik besterik ez bada ere, kanona ezbaian jarri beharko litzateke. Testuinguru kulturalean literaturaren zeregina azpimarratzen du Lertxundik eta itzulpenak ezinbestekoak direla sistema literario osasuntsu eta garatu bat lortzeko; ondorioz, itzulpenek kanona berridazteko aukera ematen digutelakoan nago. Literatura arloan daukagun egoera irauli nahi badugu, itzulpengintzak bitartekari lana egin lezake tradizioak emakumezko idazleei ukatu dien lekua bereganatuz; horretarako, sistemako eragile guztiak elkarlanean aritu beharko lirateke, bitartean, liburuak dioen bezala, “esperoan segitzen dugu”.


Bisoi Faux Betila, Zetazko Betile, Eskuz Puntuzko Betileen Fabrikatzaileak eta Hornitzaile Txinak - T-osotasuna.\nEasy Fan Lashes hornitzen dugu, 26 urte eman genizkion lash-i, Europako eta Amerikako merkatu gehiena estaltzen. Txinan zure epe luzeko bazkide izatea espero dugu.\n30mm Soft Wispy Bikoitza Geruza Bisoi Betileek leunak eta eskuz egindako prezio lehiakorrez egindako kutxa pertsonalizatuak zure negozioa hazten lagunduko dute. Zerrendako astintzen luzera normala 15-22mm da. Hauek eguneroko erabilerarako egokiak dira. Baina badira ezkontza, festa, graduazioa, makillaje dramatikoagoa behar duten bezalako zenbait kasu berezi ere. 25 mm-ko betile luzeak aukera ona da. 25 mm-ko betileak normalak baino askoz ere beteagoak eta leunak dira.\nMisto Kolore Festa T Erakutsi Geruza Bikoitzeko Koloretako Betile Faltsuak urte askotan bisoi garbitzeari eskaini genizkion, Europako, Ekialde Hurbileko eta Amerikako merkatu gehiena estaltzen duten betile magnetikoetan ere trebeak gara. Txinan epe luzeko zure bazkide izatea espero dugu\nlash fabrikako profesionalak gara Prezio Lehiakorraren Bezeroaren Logotipoa Lash Boxes Argiarekin edo Mirroarekin. Logo kutxa pribatuekin ere laguntzen diegu, plastikozko kaxak, kutxa magnetikoak eta paperezko kaxak eta estilo bereziko beste lash kaxak. Betileei eskaini diegu urte askoan, Europa eta Amerikako merkatu gehiena estaltzen. Txinan zure epe luzeko bazkide izatea espero dugu.


Egunsentitik gauera arteko hots, erritmo eta doinuak | Kultura | Berria\nEgunsentitik gauera arteko hots, erritmo eta doinuak\nJuan Mari Beltranek hezurrezko txirula oinarri nagusi duela grabatu du 'Hots-larretan' diskoa.\nEgun bateko hotsak batu ditu 18 piezatan\nJuan Mari Beltran, atzo, Donostian, Hots-larretan diskoa aurkeztu aurretik. JUAN CARLOS RUIZ / ARGAZKI PRESS\n2014ko abenduak 12 - Donostia\nEgunsentian hasi eta gauean lotaratu artekoak, egun oso bati dagozkion hotsak, erritmoak eta doinuak jaso ditu Juan Mari Beltranek (Etxarri Aranatz, Nafarroa, 1947) Hots-larretan diskoa (Syntorama) osatzen duten 18 piezetan. Eguna argitzear zela Oiartzungo Ergoien auzoan (Gipuzkoa) grabatutako txori kantuekin hasten da diskoa —Egunsentia izenburua duen piezan daude jasoak—, eta Neska laguntzea eta Lo-ametsetan piezekin amaitzen da, tartean egun osoko giroak jasotzen dituzten piezak tartekatuta.\nDonostiako Musika Hamabostaldiaren enkarguz joan den abuztuan San Telmo museoko klaustroan eskainitako ikuskizunerako prestatutako material musikala jasotzen du funtsean diskoak. Hotsekin eta erritmoekin batera, errepertorio tradizionaleko doinuak grabatu ditu Beltranek, oinarri nagusitzat hezurrezko flauta harturik, baina, horrez gain, beste hainbat tresna ere erabiliz —hala nola txistua, burrunak, zintzarriak, xirolarrua, dultzaina, txalaparta…—, eta hainbat musikagileren laguntza jasota: Pello Ramirez txelo jotzailea; Errege Belda akordeoi jotzailea; Ander Barrenetxea txalaparta, atabal, txaramela, bonbo, tronpa, danbor, pandero eta bateria jotzailea; Andoitz Antzizar trikitilaria; Aitor Beltran ahoko soinu, tupinutsi eta txalaparta jotzailea; Iñigo Monreal txalapartaria; Gema Ines gitarra jotzailea; eta Mikel Irazoki baxu jotzailea.\nDiskoko hainbat piezatan, gitarra jotzeaz gain, diskoaren ekoizpen lanaz ere arduratu da Suso Saiz. Araiz-Beteluko Gaintza auzoko Perueneko bordan (Nafarroa) eta Andoaingo Garate estudioan (Gipuzkoa) grabatua da diskoa, aurtengo urrian.\nKukai dantza konpainiako Urko Mitxelena eta Eneko Gil dantzarien eta Andoni Salamero poeta eta errezitatzailearen laguntzaz egin zuen Hamabostaldiko emanaldia Juan Mari Beltranek. Diskoan ikuskizunaren alderdi musikala jaso du, baina, horrez gain, Salameroren poemak irakur daitezke diskoaren liburuxkan. Datorren asteko ostiralean, abenduaren 19an, Oñatiko Santa Ana aretoan entzun ahal izango dira diskoko soinuak, erritmoak eta doinuak, Donostiako Hamabostaldian bezala, Kukai konpainiako bi dantzarien eta Andoni Salamero poeta eta errezitatzailearen laguntzarekin. 2015eko maiatzaren 9an berriro egingo dute emanaldia Donostian, Kursaaleko kubo txikian.\nIzturitzekoen gisako txirula\nBeltranek diskoan darabilen hezurrezko flauta Izturitzeko leize-zuloetan (Nafarroa Beherea) aurkitutako duela 25.000 edo 30.000 urteko putre-hezurrezko txirulen kopia bat da. «Musika ez da berdina; baina hotsa eta notak, bai; eskala, bai, garai hartako bera da», azaldu du musikariak. Diskoaren azalean Beltran hezurrezko flauta hori jotzen ageri da. Zeelanda Berrian antzeko flautak aurkitu dituzte, garai bertsukoak, baina putre hezurrez eginak izan beharrean albatrosen hezurrez eginak.\nMusika Hamabostaldiak iazko martxoan egindako enkarguari erantzuteko, artxiboetan gordeta zeuzkan materialetara jotzea erabaki zuen Beltranek. «Hotsen festa bat egitea pentsatu nuen; hotsen topaketa, hotsen elkartzea, hotsen arteko jolasa, hari nagusitzat egun bat hartuta, egunsentitik gauera arte». Emanaldirako pentsatu zuen egitura aldatu eta moldatu egin behar izan du diskoaren beharretara egokitzeko.\nDiskoan jasotako piezetako bat, Artzainzuloan izenekoa, Astitz herriko Mendukilo leize-zuloan (Nafarroa) arduradunen enkarguz 2008ko martxoan egindako bisita musikatuan egindako grabazioaren zati bat da, Andoni Salameroren Egutera poeman aipatzen diren taupadekin bat egiten duena, Beltranen iritziz.\nDiskoko beste pieza bat, Udako solstizioa Chillida Lekun izenburua duena, Hernaniko Txillida Leku museoan (Gipuzkoa) 2005eko ekainaren 21ean grabatua da. Egun hartan, jendaurreko emanaldi bat eginez, Iñigo Monreal eta Juan Mari Beltran Eduardo Txillidaren Aholkua espazioari VII metalezko eskulturaren barruan sartuta aritu ziren, bina mailurekin, eskultura txalaparta balitz bezala jotzen, hainbat herritan elizetako kanpaiek, eguzkia sartzean, gazteak etxeratzeko egiten zuten deia oinarritzat hartuta. Grabazio haren emaitzarekin oso gustura geratu zen Beltran, eta horrek bultzatu du diskoan ere sartzera.\nTxanbela eta Azala taldeekin eta Euskal Herriko soinu tresnak sailean egindako grabazioak alde batera utzita, beste sei disko nagusi ditu grabatuak Beltranek Hots-larretan disko berriaren aurretik: Egurraren orpotik dator (NO-CD Records, 1993, Joxan Goikoetxearekin); Beti ttun-ttun (NO-CD Records, 1999, Joxan Goikoetxearekin); Arditurri: gogoaren bidezidorretatik (Elkar, 2002); Orhiko xoria (Elkar, 2006); Amasatik Arratera (Herri Musika Zaleak, 2007, Luis eta Jose Mari Astiasaranekin); eta Xirolarrua (Syntorama/Soinuenea, 2012, Fernando Jalonekin). Azken disko horretan izenburuan aipatzen den tresna berreskuratzeko eta dultzainarekin historikoki izan duen lotura berpizteko asmoa izan zuen gidari.


Erosi Dietonus Granada\nDietonus Granada Espainia\nKapsulak Dietonus pisua galtzea erosi Granada (Espainia)\nOna erosteko Dietonus Granada, behar:\nZehaztu ordena formularioa zure kontaktu xehetasunak erosteko kapsulak pisua galtzea Dietonus Granada prezio murriztua. Itxaron deia Kudeatzailea ordena Dietonuszuen deitu egingo da laster. Duzu bakarrik ordaindu jaso ondoren, partzelaren batetik courier edo postetxean Granada.\nNola erosi Dietonus Granada\nNahi dutenentzat erosi Dietonus at prezioa best Granada (Espainia), bete ezazu inprimakia web orrian telefono zenbakia eta izena, denbora labur bat izango duzu, jarri harremanetan Manager azkar bidalketa Dietonus eta aholkularitza. Bakarrik ordaindu jaso ondoren, bidalketa postetxean edo mezularitza. Zehatza bidalketa kostua Dietonus Granada bat postari zehaztutako helbide ezberdina izan daiteke, Espainiako hiri ezberdinetan, galdetu prezioa Kudeatzailea ondoren ordenatzen kapsulak web orrian.


Apirilaren 27an ospatu zituen Astigarragako Udalak Osoko Bilkura eta Tokiko Gobernu Batzordea - Albisteak - Astigarraga\nGizarte-eta hezkuntza-arloko esku-hartzea eta esku-hartze psikosozioala:\nGizarte-eta hezkuntza-arloko esku-hartzea eta esku-hartze psikosozialaren kontratazio espedientea martxan jartzea onartu zuen Osoko Bilkurak.\nBi loteetan banatuta dago:\n- 1. lotea: Gizarte- eta hezkuntza-arloan eta arlo psikosozialean esku hartzea babesgabetasun egoeran dauden adingabe eta familiei zuzendutako zerbitzua eta baita Gizarte- eta hezkuntza-arloan eta arlo psikosozialean esku hartzea gizarte bazterketa arriskuan dauden pertsona helduei zuzendutakoa.\n- 2. lotea: Prebentzio komunitarioko eta haurren eta nerabeen detekzio eta esku-hartze goiztiarreko zerbitzua .\nKontratuak bi urteko iraupena izango du, beste urtebetez hirutan berritzeko aukerarekin. (2+1+1+1).\nUrteko lizitazio pezioa honakoa da:\n- 1. lotea: 61,049,25 euro (BEZ kanpo)\n- 2. lotea: 26.400,00 euro (BEZ kanpo).\nHiru mozio aurkeztu ziren Osoko Bilkuran:\nAlde batetik, Euskal Nekazarien Batasunak (Enbak) eta Euskal Herriko Nekazarien elkartasunak (Ehnek) aurkeztutako mendiko abelzaintzaren eta otsoaren populazioaren kontrolaren aldekoa. Mozioa onartuta gelditu zen EAJren aldeko 3 botorekin eta EH Bilduren 6 abstentzioekin.\nBestetik, Euskadiko Otso taldeak aurkeztutakoa, abeltzaintza eta otsoak batera izateko ereduaren aldeko mozioa, non otsoaren babesa areagotzeko eskatzen duten. Mozio hau ez zen onartu, EAJ-ren aurkako 3 botorekin eta EH Bilduren 6 abstentzioekin.\nAzkenik, Frankismoaren biktimei buruzko mozioa aho batez onartu zen Osoko Bilkuran, eta hau da Astigarragako Udalak mozioan erabakitzen duena:\nArgentinan hiriburu den Buenos Aireseko Epaitegi Nazionaleko Kriminal eta Zentzategi Federalaren 1 aretoan kereila kriminal bat jartzea, Epaitegi horrek irekita duen 4591/10 Auziaren barnean, gure Udalerrian diktadura frankistak eragindako gizateriaren aurkako krimen guztiak iker ditzan.\nGure herriko edo eskualdeko Epaitegian kereila kriminal bat jarri, Udalerrian diktadura frankistak eragindako gizateriaren aurkako krimen guztiak iker ditzan.\nGure Udalerrian frankismoaren aurka kereilak edo salaketak jartzea nahi dituzten bizilagun biktima edo biktimen familiarteko guztiei laguntza materiala eta juridikoa eskaini. Horretarako, Udalak Biktimen Bulego bat antolatuko du.\nMozioa onartzearekin batera, udazkenean herrian biktimen bulegoa zabalduko da, gaia gizarteratzeko Maialen Laburu astigartarrak egindako frankismoaren inguruko azterketa erabiliko da, eta lanketa eta sentsibilizazio lana egingo da herrian.\nEuskara, Kultura eta Jaietako dirulaguntzak:\nHauek dira euskara, kultura eta jaietako dirulaguntza deialdietara aurkeztu diren proiektuei emango zaizkien dirulaguntzak:\n1. Euskara arloko dirulaguntzak:\n- Astigar elkarteari 3.000 euro, “40 urte historia egiten” ikus-entzuneko erreportajea egiteko.\n- Astigarragako Herri Eskolari 4.075 euro, 2020/21 ikasturtean jolas dinamizazioak egiteko.\n2. Kultura arloko dirulaguntzak:\n- Astigar elkarteari 5.207 euro, “Astigarraga 2021 aldizkaria” eta 40.urteurreneko ale berezia argitaratu eta 40 urte historia egiten erakusketa antolatzeko.\n- SagarArte elkarteari 4.000 euro, Makatzak erakusketa eta SagarKultur ekitaldiak antolatzeko.\n- Musika Eskolari 3.231 euro, ate irekiak eta musika eguna antolatzeko.\n3. Jai arloko dirulaguntzak:\n- Danak Bat Ergobiako kultur elkarteari 10.000 euro, Ergobiako jaiak antolatzeko (osasun-egoerak jaiak ospatzeko aukera ematen badu).


Hezkuntza - Page #12\nXiberotarraren egoera linguistikoa aztertzeko Dylan izeneko ingles bat ebilten da heben gainti. Urte bat eterdiz eüskara ikasi dü, lehenik eüskara batüa eta ondotik eüskalki ezberdinak, horietan xiberotarra; eta hortako gü behatzen! Dylan:\n2018 Azaroa 30\nzentako ikasi edo arraikasi düe?? nola? zer nekezia üken düe? zer ekarten deie? Euskaraldia dela eta jakilego zonbait bildü dütügü; Mathieu Jaragoyhen:\n2018 Azaroa 08\nMEmentoko 100bat xiberotarrek pertsonalki beren izena emanik düe, eta 10 bat herriek ere. Helbürüa da lehen hitza euskarazen emaitera, hamar egünez, azaroaren 23tik abentuaren 3rat. Hartakoz bi kategorria, eüskara kunprenitzen düen “beharriprest” izenekoak eta “mihiapitz” Euskara emaiten direnek. Biak eüskaraz lehen ürratsaren egiteko prest direla jakinarazteko “badge” ttipi bat ukenen düe atorran extekatzen ahal düküena Zuek ere Euskara eta xiberotarra lagüntü nahi balinbadüzüe edo internetez izena emaiten ahal düzüe, edo neskenegünean Mauleko merkatüan Iulen Guiresse:\nEgün abiatzen da EUSKARALDIA ! 11 egünez belarriprest eta ahobiziak ixeatuko dira üsantxa zonbait kanbiatzea eüskarari lekü haboro emaiteko. Horren kari Barkoxtarrak gaur berean (23an) abiatzen dira 8etarik aitzina « Denen Etxean ». Ximun eta Laurie Pinque entzüngai:\nDenentako ez baita argi, Maite Davant-ek ESPLIKAZIONE emaiten deiku euskaraldiaz, orokorki\nJAKILEGOAK: Beñat Elkegarai\n2018 Urria 22\nXiberoko Gaü Eskola abiatürik!\nXiberoko Gaü Eskola abiatü da 73 ikasle eta 11 erakaslerekin. Maulen kurtso emaiteaz gain, Aloze eta Urdinarben ere kurtso emaiten düe. Ikasleetaz gain, erakasleen aldetik ere botzik dira; ezen 3 langile eta 8 lagüntzale beitütüe. Niko Guiresse langilea:\n40.sartzea Basabürüko Ikastolan!\nXiberoko Gaü Eskolaren sartzea laster.\nBasabürüko «Haize hegoa» SRPI eskola hitzarmen bidean


URA Agentziako adituek laguntza teknikoa eskaini dute Chorotega eskualdean, Costa Rican\nAbenduaren 3a eta 7a bitartean, Uraren Euskal Agentziako (URA) aditu Iñaki Arrate Jorrínek eta José María Sanz De Galdeano Equizak Misioa Tekniko bat burutu zuten\nMisioaren helburua uraren plangintzari buruzko ezagutza sendotzea izan zen, Ura eta Saneamendu zerbitzu iraunkorrak bermatzeko faktore erabakigarri gisa; horretarako, Costa Rican Chorotega eskualderako prestatzen ari diren Edateko Uraren Plan Nagusia garatzeko Akueduktuetako eta Estolderietako Institutuko (AyA) teknikariei aholkularitza eta laguntza teknikoa eskaini zaie.\nUr edangarria eta saneamendu zerbitzuak Costa Rican hornitzeko ardura duen AyA konpainiaren koordinaziopean garatu zen misioa.\nChorotega eskualdean barrena eginiko bi eguneko ibilaldi batekin hasi zen bidaia, eremu biofisikoarekin, ezaugarri sozioekonomikoarekin lotutako alderdiak aztertzeko eta lurraldean ura eta saneamendu zerbitzuak nola antolatzen eta kudeatzen diren lehen eskutik ezagutzeko.\nOndoren, San José hiriburuan hiru lan saio ospatu ziren AyAko lehendakari Yamileth Astorga doktorearekin eta Institutuko zuzendaritza- eta teknikari-taldeekin batera.\nURAko adituek Euskadin Uraren kudeaketan izandako esperientziaren berri eman zuten; AyAko langileek esku-hartze ingurunean abian jarri diren hainbat ekimen eman zuten ezagutzera, eta edateko ura eta saneamendu zerbitzuak modu jasangarrian bermatzeko behar diren alderdi nagusien gaineko gogoetari eman zioten ondoren.\nChorotegako Ura Edateko eta Saneamenduko Plan Nagusiaren formulazioan kontuan hartu beharreko programa eta ikasketa bereziak identifikatu ziren, alderdi sozialak, ekonomikoak, ingurumenekoak eta teknikoak barne.\nAzkenik, URAk Plan Nagusiaren oinarrien formulazio prozesuan laguntzen jarraitzea erabaki zen, gai horrek eskatuko dituen aholkularitza eta laguntza eskaintzen jarraitzea alegia.


naiz: agenda - VI. ‘Egubakoitzak Kartzelan’ Bergarako gaztetxean\nVI. ‘Egubakoitzak Kartzelan’ Bergarako gaztetxean\nIrailaren 8tik urriaren 6ra bitartean ‘Egubakoitzak kartzelan’ zikloaren 6. edizioa ospatuko dute Bergarako Gaztetxean. Zikloa bere seigarren ediziora ailegatu den honetan lau saio berezi prestatu dituzte, musika eta umorea uztartuz.\nEgitaraua honakoa izango da; Bertxortan eta Iker Lauroba & Itsasargiak (8an); Txabela Bragas eta Kokein akustikoa (22an); Olatz Salbador eta Erraiak (29an); eta bukatzeko Jon Basaguren eta Jon Gurrutxaga & Keu Agirretxea (6an).\nKartzela Zaharra, 20570\nEgubakoitzak kartzelan kartela


Aukeratzeko eskubidea / Ordainketa\nGizarte Segurantzaren sistema arrazionalizatzeko eta finkatzeko uztailaren 15eko 24/1997 Legea indarrean sartzen denean (97-8-5), erretiro pentsiorako eskubidea egiaztatzeko baldintza guztiak eduki arren, hartzen ez duten langileak aurreko legeara lot daitezke, lehen aipatutako legea indarrean jarri aurreko egunean edukiko lituzketen baldintza beretan pentsioa lortzeko.\nAipatutako legearen aurreko legearen aldeko kasuetan, 97-8-5etik aurrera egindako kotizazioak ez dira inolako eraginetarako zenbatuko eta itzultzea ez da bidezkoa izango.\nAukera ezeztaezina izango da.\nHamalau ordainsaritan ordainduko dira pentsioak; urteko hilabete bakoitzean bat eta bi aparteko ordainsari urtean, ekainean eta azaroan ordainduko direnak, hilabete horietako ordainsariarekin batera, kopuru berean.\nPentsio baten hasierako aitorpena egindakoan edo pentsioa berriz jasotzen hasitakoan, baita pentsioa jasotzea eteten edo iraungitzen denean ere, kasu bakoitzari dagokion aparteko ordainsaria, seirenak kontuan hartuta.\nAdinaren eta familiako zamen arabera, gutxieneko zenbatekoak bermatuko dira.\nPentsioa, gutxieneko pentsioaren zenbatekoa barne, urte bakoitzaren hasieran errebalorizatuko da, urte horretarako ezarritako Kontsumoko Prezioen Indizearen arabera.\nErretiroko pentsioa zerga-ordainketari lotuta dago pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren (PFEZ) arauetan ezarritako baldintzetan eta, hala badagokio, zergaren konturako atxikipenen sistema orokorra aplikatuko zaio.


Valentziako BSCHko kutxazainetan txartel klonatuak dituen iruzur batek 150 erabiltzaile ingururi eragiten die | Consumer\nValentziako BSCHko kutxazainetan txartel klonatuak dituen iruzur batek 150 erabiltzaile ingururi eragiten die\nKontsumitzaileen elkarteek salaketa jartzeko eskatu diete iruzurgileei, dirua itzul dakien.\nValentzian kreditu-txartelak klonatzen aritzen den talde batek 150 bat laguni iruzur egin die, eta horietako askok atzo salatu zuten iruzurra. Iruzurgile horiek gutxienez hiru kutxazain manipulatu dituzte, guztiak Banco Santander Central Hispanokoak (BSCH). Polizia-ikerketek Ruzafa auzoa dute ardatz, eta, hasierako kalkuluen arabera, iruzurra 60.000 eurokoa izan liteke.\nAzken hiru urteetan horrelako iruzurrak areagotu egin dira, eta, horren ondorioz, dirua ateratzen da erabiltzailearen kontutik kutxazainaren bidez, kreditu-txartelaren kopia batekin. Valentziako Kontsumitzaile eta Erabiltzaileen Elkarteak (Avacu) eta Banku, Kutxa eta Aseguruen Erabiltzaileen Elkarteak (Adikae) iruzurra bankuan salatzeko eskatu diete biktimei, iruzurraren erantzulea izan behar duelako eta kendutako kopuruak itzuli behar dituelako.\nGainera, kaltetutako kutxazainek grabatutako bideoak Poliziari eskatzea gomendatzen da, atera ziren egunean eta orduan dirua txartelaren titularrek ateratzen zutela frogatu ahal izateko; izan ere, Adidae-ren arabera, banketxeek ez dituzte bideo horiek jartzen kaltetuen eskura erantzukizunik ez hartzeko.\nEra berean, elkarteak kritikatu egiten du bankuek beren terminaletan eta zordunketa- eta kreditu-txarteletan segurtasun-txipa ez aplikatzea gaur egungo banda magnetikoen ordez, Europako gainerako lekuetan 2005eko urtarrilean ezarri zirenean. Egoera horren ondorioz, nazioarteko sareek mugitutako iruzur mota hori areagotu egin daiteke gure herrialdean.\nBestalde, BSCHk ez du iruzur egin dieten pertsonen kopuruari buruzko datu zehatzik eman, baina ziurtatu du dirua kaltetuei itzuliko zaiela “salaketa aurkeztu eta hamar eguneko epean”.\nkreditu maula txartelak


Azenario pastela (Carrot cake)\nAzken egunotan hitz bat darabilkit buruan bueltaka: Hygge\nZer da hygge? Danimarkatik datorren kontzeptua da, bertako kulturan errotuta dagoena. Hitz honek ez du itzulpenik eta definizio azkar bat emateko, bizitzak eskaintzen dizkizun plazer txikiekin disfrutatzeko gaitasuna izango litzateke: lagunak, familia, domeketako gosaria familian, liburu bat irakurtzea euriak lehioa jotzen duen bitartean, lanegun baten ondoren etxera iritsi eta ardo kopatxo bat hartzen duzun bitartean afaria prestatzea, goxotasuna, bizipoz lasaia.\nDenok sentitu dugu hyggea, ez diogu izenik jarri baina hor dago, edozein momentu eta bazterretan. Blog honek hygge sortzaile izan nahi du, eta azenario pastel hau baino Hyggeagorik, ba al dago?\nMoleskine errezeta-liburuan idatzi nuen lehendabiziko errezeta izan zen azenario pastelarena. Askotan egiten dut, jende mordoak probatu eta flipatu egin dute. Batzuek, azenarioa duela ikustea arraroa egiten zaie baina probatutakoan aurpegi aldaketa nabarmena izaten da. Agian, irudituko zaizue osagai asko dituela baina egiterako orduan prestaketa oso sinplea da, lanik "zailena" azenarioak birrintzea dela esango nuke. Sobratuko zaizkizuen osagaiengatik lasai, zin dagizuet pastel hau behin eta berriz egingo duzuela. Erabiliko dugun irina legamiarik behar ez duena da, legamia baduelako irin horrek, paketean "bizkotxoak egiteko berezia" dela jarriko du. Baina, aukera dago ohiko irina erabili eta royal botatzeko.\nGoazen imaginatzera hygge momentu bat pastel honekin: igande goizean esnatu eta aurreko egunean egindako pastelak utzi duen kanela usaina nabarmena da. Euria ari du kanpoan. Sukaldera joan eta irratian liburuei buruzko programa bat entzuten hasten zara kafea prestatzen duzun bitartean. Nahastu egiten dira kanela eta kafe usain gozoak. Mahaia prestatu eta familian gosaltzen duzue eguneko planak egiten dituzuen bitartean: ikusiko duzuen filma, adibidez. Eta, zergatik ez? Kandela batzuk pizten dituzue momentu horri goxotasun berezi bat emateko. Bakarrik nagoenean, liburu bat irakurtzen dudan bitartean gosaltzea, hori bai hygge.\nKonbentzituta? Goazen errezetarekin!\nErrezeta: Azenario pastela\n175 ml ekilore-olio\n135 g azukre beltz\n3 arrautza (irabiatuta)\n175 g azenario birrindu\n85 g mahaspasa\n50 g intxaur (txikituta)\nLaranja baten azala (birrinduta)\n175 g irin (legamiarik behar ez duena)\nKoilaratxokada bat sodio bikarbonato\nKoilaratxokada bat kanela-hauts\n½ koilaratxokada intxaur muskatu hauts\n200 g gazta (philadelphia motakoa)\n2 koilaratxokada laranja zuku\n1. OSAGAI LIKIDOAK NAHASTU\nLabea piztu 180 graduan. Olioztatu 20-23 cm diametroko molde bat, guk kasu honetan, 23x10 cmko molde laukizuzen bat erabili dugu. Katilu handi batean irabiatu olioa, azukrea eta arrautzak. Gehitu azenarioa, mahaspasak, intxaurrak eta laranja azal birrindua.\n2. GEHITU OSAGAI LEHORRAK\nIragazi irina, bikarbonatoa, kanela eta intxaur muskatu hautsa osagai likidoen nahasketaren gainean.\nEgurrezko espatula edo koilara batekin nahastu kontuz, mugimendu bilgarriekin eta gehiegi mugitu gabe, ez da komeni gehiegi nahastea. Irin arrastorik ikusten ez duzunean pasatu nahasketa moldera eta egosi 35 minutuz edo eginda dagoela ikusi arte (sartu labana eta garbi ateratzen denean eginda egongo da). Atera labetik eta utzi moldearen barruan hozten 10 minutuz. Atera moldetik eta utzi hozten.\n4. GLASATUA PRESTATU\nNahastu gazta, azukre-hautsa eta laranja zukua sardexka batekin nahasketa homogeneo bat lortu arte. Bota bizkotxoaren gainera eta espatula batekin estali bizkotxoaren goi partea.\nEtiketak: Azenario, gazta, Gosari, Gozo, Merienda, pastela, piknik, Puntua\nTxokolate, oreo eta gerezi cheesecake-a\nGora gereziak! Gainera gereziei hezurra kentzeko tramankulua daukadanez aprobetxatu egin behar...errezeta hau labea piztu gabe egiten da. Momentu batean egiten da eta, gainera, kristalezko ontzitxoetan eraman egin daitezke, adibidez lagunekin bazkari batera edo egun pasa kanpora bazoaz. Maitemindu egin naiz, bai, maitemindu nahasketa batekin (zer?!). Txokolatea, oreoak nori ez zaizkio gustatzen? Baina errezeta honek duen onena, gainean duen topping-a -gerezi tartarako betegarria- da dudarik gabe. Ingalaterran bizi nintzenean probatu nuen horrelako opil bat eta barrutik gerezi mermelada zeukan, mokadu bat eman eta zapore hura ez nuen ahaztu. Handik aurrera saiatu nintzen berriz bueltatzen zapore hartara; gerezi mermeladak egin eta erosi nituen eta ezer. Duela urtebete edo, almendra esentzia erosi nuen "Angel food" bizkotxoa egiteko (aurrerago jarriko dut errezeta). Eta orduan konturatu nintzen hura izan zitekeela zapore hark zeukan osagaietariko bat, urte bete pasa eta gerezi tarta betegarri hau egin, bi osagai horiek nahastu eta...eureka! Flashbacka izan nuen 21 urterekin Hertfordshireko herri batean parkeko banku batean eserita mermeladaz beteriko opil hura jaten ikusi nuen nire burua. Beraz, hau nire koadernotxo berezian apuntatuko dut eta orain, irrikitan nago gerezi tarta (Cherry pie) egiteko, baina hori beste kapitulu baterako utziko dugu.\nAlmendra esentzia aurkitzea ez da erraza, nik internet bidez erosten dut,adibidez hemen\n2 iruzkin: Mezu honetarako estekak\nEtiketak: cheesecake, Gerezi, Gozo, ontziak, piknik, Txokolate\nTartetxo bat dudanean saiatzen naiz blogari hobekuntzak egiten, oraingoan sare sozialen linkak sartu ditut, beraz, instagram, twitter edo facebook bidez jarraitu nazakezue. Tok tok! Norbaitek hau irakurtzen badu erakusteko hankatxoa! Bueno eta dudarik baduzue idatzi; errezeta egiten duzuenoi mezua: pozez saltoka hasiko naiz argazkiak bidaltzen badizkidazue! Edo agian nahi duzue errezetaren bat egiten erakustea, prest naukazue horretarako.\nGerezi garaia da eta alde guztietan ikusten ditut. Saioan sasoikoa erabiltzea erabaki ona izaten da: produktuak momentu eta prezio onenean egoten baitira. Joan den urtean gereziei hezurrak kentzeko tramankulu bat erosi nuen, badakit, nahiko frikia da, ez pentsa, txispak ateratzen dizkiot! Baina ez konplikatu, Clafoutis-a egin daiteke gereziei hezurrak utzita- berez, jatorrizko errezetak horrela egin behar dela dio- batzuek esaten dute hezurrek beste zapore berezi bat ematen diotela Clafoutis-ari, bada, egin eta kontatuko didazue! Ikusiko duzue flanaren antza duela, beste fruitu batzuk ere erabili daitezke hau egiteko, sagarra, madaria, okaranak...\nOso azkar eta erraz egiteko errezeta da, pentsatu gabe, ziur nago hor dituzuela gerezi batzuk, hartu eta egin! Gutxiago dituzuela, ba gutxiagorekin, beste fruitu batzuk sartu nahi dituzuela, aurrera! Eta gero banilla helatu bolatxo batekin, très délicieux egongo da.\nEtiketak: Clafoutis, Gerezi, Gozo, pastela, piknik, Puntua\nGozo Puntua Merienda Ogia pastela piknik Gailetak Oratu Gazi Gerezi Txokolate espelta Azenario Cheddar Clafoutis Erromero Ezkai Gabonak Gosari Limoi Madalenak Marrubi Sagar basoko fruitu cheesecake fit gazta mascarpone masusta ontziak ospakizun urtebetetze\nLabea Piztu. Blogger zerbitzuak eskainia.


Eliza kolumnarioak Euskal Herrian - Wikipedia, entziklopedia askea.\nAzkoitiko Andre Maria elizaren barrualdea\nBaskongadetako eliza gotikoa edo Areto‑eliza izena ere eman izan zaie, Eliza kolumnario bi habearte edo gehiago dituzten eta barruan gangei eusten diten zutabe sistema bat duten elizei deitzen zaie. Euskal Herrian dagoen kopuruagatik eta bere estilo jakinagatik, arkitekturako historialarien arreta merezi izan du. Otto Schubert-en arabera, “Hallenkirchen” hauei buruz ari dela, “euskal probintzietan” garaiera bereko hiru habearte duen eliza-mota honek izan zuen garapen berezia azpimarratzea oso esanguratsua da.\n1.1 Estiloen arteko eztabaida\n3 Eliza kolumnario nabarmenenak\n3.1.1 Gasteizko San Bizente Martiria\n3.2.1 Errenteriako Jasokundea\n3.2.2 Bergarako San Pedro eliza\n3.2.3 Bergarako Santa Marina\n3.2.4 Azkoitiko Santa Maria\n3.2.5 Azpeitiko Soreasuko San Sebastian\n3.2.6 Eibarko San Andres eliza\n3.2.7 Tolosako Santa Maria\n3.2.8 Irungo Junkaleko Andre Maria\n3.2.9 Zumarragako Santa Maria\n3.2.10 Debako Santa Maria\n3.2.11 Segurako Jasokundeko eliza\n3.2.12 Idiazabalgo San Migel\n3.3.1 Abandoko San Bizente\n3.3.2 Elorrioko Sortzez Garbia\n3.3.3 Zamudioko San Martin\n3.3.4 Arteagako Jasokundea\n3.3.5 Markina‑Xemeingo Santa Maria\n3.3.6 Gernikako Jasokundea\n3.3.7 Beste eliza batzuk\n3.4.1 Cintruenigoko San Joan Bataiatzaile\n3.4.2 Cascanteko Jasokundea\nBeren tradizioei atxikirik, XVI. mendeko euskal harginek nahiago zuten eurek ikasi zuten estalgarri-mota gotikori eustea; baina estalki horiei eusteko estilo berri bateko osagaiak onartzen hasi ziren, errenazimentukoak alegia, mendearen bigarren herenean Espainian zehar zabalduz zena: zutabe handiak pilare gotikoa ordezkatu zuen. Honek Eliza horien itxura formalean aldaketa ikusgarri bat eragin zuen: espazioa bateratzea. Eliza hauetan sarreratik bertatik, begirada bakar batek barruko espazioaren zabalera handia barneratzen du, soila, xaloa, apaingarririk gabea ageri dena eta begiradak aurrez aurre, pilare gotikoen ordez jarri dituzten harrizko euskarri zilindro-formako bakarrekin egiten du topo, gainetik palmondo erraldoien moduan, itxura harrigarriko gangetako arkuak sortzen direlarik.\nHasieran, kapitelik gabeko fusteetatik sortzen dira gangetako arku hauek, ez baita frogatuko dituen ezer ikusten, Gasteizko San Bizenten gertatzen dena bera. Gero izar-gangen jaiotzak eusten dituzten txertaketen konplexutasunetik saihestu nahirik, kapitel sasiklasikoak landu ziren: doriko, joniko edo toskanoa.\nOndorioz, eliza mota berriak ondorengo ezaugarriak ditu:\nHiru habearte, erdikoa normalean alboetakoak baino zabalagoa den abside bat duela.\nGaraiera berekoak dira hiru habearteak.\nGangen zama barruko euskarri ikaragarrietara eta normalean harlandu gogor eta ongi landuz prestatu eta barruko aldetik hormari itsatsitako pilarez sendotuak eta batzuetan kanpotik mailakatuak diren kontrahormez indarturik dauden hormetara jausten da.\nGangak gotikoak izanik eta berauek sostengatzen dituzten zutabe altuak, berriz, leunak, kapitelen abakoetan edo fustearen jarraipen soilean hartzen du atseden gurutzeriak.\nIzar-gangen itxurakoak izan ohi dira gangak, askotan lotura eta era desberdinetako konkorrak dituztenak, arkuen nerbioak apaintzen dituztelarik.\nGanga gotikoak XVII. eta XVIII. mendeetan beste ganga trenkatu batzuez ordezkatu zituzten, sare itxurako nerbioek kasetoiak osatzen zituztelarik.\nHorrek guztiak hutsune harrigarri eta itzela sortzen lagundu zuen, argi gris batez, nahikoa baina diskretuki argitu daitekeen eremua, gotiko klasikoko argi koloredun eta Errenazimentuko argi gardenarekin kontrajarriz.\nEstiloen arteko eztabaida[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nEliza hauetan gotikotik habearteen altuera eta gangetako gurutzadura besterik ez da geratzen. Zilegi da, beraz, eliza hauek gotikoak ala errenazimentukoak bezala kontutan hartu eta sailkatuak izan behar ote diren galdetzea.\nJuan Apaolazaren arabera, hobe da errenazimentua hautatzea eta hala izendatzea, arkitektura gotikoaren oinarrizko irizpideak alde batera uzten baitira:\nGotikoko egitura artikulatuaren irizpidea, egitura bateratuak ordezkatu zuen;\nArbotanteen bidez zama guztietatik hormak arinduz garden bilakatu eta kristal bihurtzeko irizpidea ere ez zen errespetatu, zeren eta hormak hemen, erromanikoan bezala, euskarritako osagai bilakatu ziren berriz eta ez ziren itxitura soila.\nGotikoan hainbeste arduratzen zituen argitasunaren auzia egoki asko konpon zitekeen, izan ere leihateak altura bereko alboetako habearteetan zehar zuzenean habearte nagusira irekitzen baitira, giro garden bat sortzeko behar adinako altuera duten baoak irekiz.\nBaina egia da Euskal Herrian argitasuna nabarmen samar neurtzen dela, izan ere bao gutxi eta txikiak irekitzen baitziren, honetan klimaren baldintzak eragile ziren, zalantzarik gabe, Martin eta Pedro Armentiako maisuek Azpeitiko Soreasuko San Sebastian parrokiarako beren diseinua aurkeztean sinatu zuten idatzian ziurtatzen den bezala: “iparraldetik bost leiho egitea komeni da... sei horma‑bularren artean, erlaitzaren gainean... uraren eta haizearen haserreak ugariak direla eta beste leihoen beharrik gabe, eta ez lirateke aski beirateak eta beste tresnarik ere... eta abar”.\nGotikoari dagokion kapituluan ikusi dugu zeintzuk izan ziren XII. eta XIII. mendeko europar eraikitzaileek gurutze-ganga asmatzera eraman zituzten arrazoiak eta ondorioz estilo berri bat nola sortu zen. Euskal Herrian, XII. eta XIII. mendeetan hiribilduen eraikuntzak, Europako beste herrialdeetan sortu zituenen antzekoak ziren, eta delako arazoak gotiko estiloaren sistema berriaren bitartez konpondu ziren.\nGotikoa atzerapenarekin sartu zen Euskal Herrian, XIV. mendearen erdialdean, hain zuzen. Mende honen bigarren erdian eta XV.aren hasieran, etengabeko hazkundean ari zen populazio batentzat sagaratuak ziren tokietan eraikuntza gero eta premiazkoagoa zenean, aurreko orrietan aipatu ditugun hiru habeartetako eliza batzuk altxatzen hasi ziren astiro-astiro:\n- Gasteizen, Santa Maria eta San Pedro.\n- Bizkaian, Santiago katedrala eta San Anton parrokia, eta Lekeitio eta Gernikakoak.\n- Gipuzkoan, Getariako San Salbatore, Oñatiko San Migel, besteak beste.\nBeste toki batzuetan ere eraiki zituztela lehen eliza erromanikoak ordezkatuz, nahiz eta eliza erromanikoetatik zuzenean XVI. eta XVII. mendeetako beste irtenbideetara pasa zirenen kasuak ere falta ez diren. Dokumentuetatik dakigu XVI. mendean eraiki ziren ia eliza kolumnario guztiak, guztiz gotikoak ziren beste batzuen lekuan altxa zituztela.\nEliza hauen egitura eta formak iradoki zituen arrazoirik erabakigarriena zein izan zen ez dago erabat argi. Batetik, gotiko klasikoaren berezko espazioaren zatiketa eragozteko joera zuen estetika eta erlijio-aldarte berezi gisa izenda dezakegun borondatea izan al zatekeen, eta bestetik, Chueca Goitiak jada esana zuen moduan “arbotanteen erabilera eskatzen zuen eta okerturik amaitzen duten pilareetan zama eszentrikoak sortzen zituen altura ezberdinetako bultzaden arazo estatiko zaila” konpondu nahia edo arrazoi teknikoagoak egon zitezkeen.\nHortxe dago gertaera: XVI. mendean zehar katedraletako elizgizonei, kontzejuei, nagusiei eta fededunei beraien parrokia‑elizak modu oso berezi batean zabaltzera eta handitzera eragin zien eraikitzeko gogo handi baten leherketa moduko zerbait izan zen. Gogo honek kantauriar kostaldean zutik gelditzen ziren eliza erromaniko ia guztien eta neurri txikiko gotiko batzuen desagerpena eragin zuen.\nEliza kolumnario nabarmenenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nHauek dira herrialdez herrialde, Euskal Herriko eliza kolumnario nabarmenenak.\nGasteizko San Bizente Martiria[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «San Bizente eliza (Gasteiz)»\nEuskal Herrian eliza kolumnarioen lehen adibidea da. 1484 eta XVI. mende hasiera bitartean eraiki zen Gasteizko San Bizente eliza. Eta ia bakarra dela ere gehitu behar da, zeren eta ez baitzen errotu eliza mota hau Arabako lurraldean.\nDiseinugilea nor zen ez da agertu. Kareharrizko eraikina da, 32’69 m x 22’60 m-ko oinplano angeluzuzen baten gainean, 16 m-ko garaiera duena. Handitasun sentipen orokor bat ematen duen neurri handiko harlanduen teknikaz ederki landutakoa da.\nGurutzadura bakuneko gangak zuzenean txertatzen dira, kapitelik gabe, 2’50 m-ko diametroa duten zortzi zutabe lirainetan, hauek oraindik ere gizenago diren beste atzeko koruari eusten dioten birekin kontrastatzen dutelarik; izan ere, lodiera hau (10’50 m zirkunferentziak) lehenagotik zeuden bi zutabeak erdiraino harriz estaltzean iritsi zuten. Zortzi euskarriak palmera moduan eta hormetako hamabi mentsulen gainean oinarritzen diren ojiba-arkuetan irekitzen dira. Gangako arkuetan irudiz eta armarriez apainduriko 54 giltzarri biribil daude.\nElizaren eraikuntza data baino dezentez beranduago, alboetan edo hormei itsatsirik aldare, irudi eta hilarridun kapera batzuk sortuz joan ziren. Bi gorputzetako dorre lirain bat eraiki zen XIX. mendean eta oraintsu berriz kanpoko aterpe bat erantsi zaio desagertutako San Frantzisko komentuko arkuak aprobetxatuz.\nEsan bezala, eliza mota hau ez zen errotu Arabako lurraldean. Gesaltzan besterik ez zen azaldu berriro; hemen ikus dezakegu Villaconeseko Santa Mariaren eliza zaharra (XVI. mendea), bere oinplano angeluzuzena, gurutzaduraz estalitako bere hiru habearteak eta poligonozko absidea dituela.\nGipuzkoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nErrenteriako Jasokundea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Errenteria)»\nGipuzkoan, altuera bereko hiru habearteen gainean ganga gotiko batzuk zutabe klasikoekin bateratzea burutu zuen probintziako lehena da Errenterian aurki dezakegun Jasokundeko parrokiak; eta edonola ere, Eliza berean gotikotik Errenazimenturako aldaketa nola egin zen adierazten duen adibide da.\nEraikuntza 1523an hasia da, nerbio-ganga gotikoak biltzen dituen baketa handiak gordetzen dituen kapera nagusiko pilareak orduan eraikiak direlarik. Nahiz eta XVIII. mendean Bentura Rodriguezek Kapera Nagusia erabat eraldatu, hiru mende lehenago, 1542an, lanen zuzendaritza Francisco Marrukizak hartu zuen. Ziur asko estilo berri alderako urrats erabakitzailea eman zuena bera izan zen, alboetako habearteak nagusiaren altura berera igotzea erabakiz eta estalkia eutsi ahal izateko zutabe dorikoak jarriz: gotiko aldian normalean erabiltzen zirenak baino konplexuagoak diren gangak, baina XVI. mende aurreratuko urte hauei dagozkienak baino xumeagoak.\nDomingo Aranzalde arduratu zen 1557an hasi eta 1571ra arte bukatuko ez diren lanaren jarraipenaz. Marrukiza eta Aranzaldek eta ondorengo guztiek, aldaketa barneratuz, emaitza honek momentu historikoaren eskakizun espiritual eta erabilgarriei erantzuten ziola oso sinetsita egon behar zuten, zeren eta dudarik gabe elizaren egitura eta formetan sartzen zituzten inkoherentziak sentituko zituzten, gaur egun elizak dituen zortzi euskarrietatik –lau alde bakoitzean– presbiteriotik gertuen daudenak pilare gotikoen itxura gordetzen baitute ordutik.\nBergarako San Pedro eliza[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nGure maisuek XVI. mendean garapen horren eta sortzeko askatasunaren beste adibidea Bergarako San Pedro elizan aurki dezakegu. Bazen 1348an ere ziur asko gotikoa izango zen eliza bat, 1527an beste berri bat eraikitzea erabaki zenean.\nLanaren tratua egun haietan Oñati eta Azpeitian aldi berean ziharduen Pedro Lizarazu maisuari egin zitzaion. Dudarik gabe, berari zor zaiona da kapera nagusiaren zatian ganga gotikoaren abiapuntua. Eliza honi zabalera handi bat eman nahi zitzaion, baina gotiko klasikoaren kanonetatik irten gabe. Nolanahi ere, gangaren nerbioek, logikoki, eskakizun zuten euskarria gangako nerbioei dagozkien baketa handiak dituen pilare bat izatea, kasu honetan biribila. Kapera nagusia besterik ez zen eraiki 1545erako. Ziur asko esparruaren zabaltasun handia jadanik erabakia zegoen, habearteen zabaleran kontraste ikusgarria zuelarik: habearte nagusiak 13’35 m neurtzen ditu eta alboetakoek 4’60 m; habearteko luzerak, 9’75 m eta zutabeen diametroa berriz 1’68 m-koa da.\nUrteak igaro eta 1569an Pedro Ibarra arduratu zen lanez. Bakarren batek eraikin moderno bat nahi zela aginduko zion eta arkitektoak erromatarren erara eraikitzea erabaki zuen. Emaitza gaur egun oraindik begi bistan dago: lau zutabe klasiko jarri ziren –alde bakoitzeko bina–; baina presbiteriotik gertueneko bietan gangaren nerbioei dagozkien baketa handiak mantendu ziren. Aldiz, atzeko korutik gertuen dauden bi zutabeak lauak dira.\nPedro Ibarrak 1569an bukatu gabea zuen lana eta bere seme Pedro Martinez Ibarrak eman zion jarraipena.\nLanak luze joan ziren, atzeko euskarriak ahulak zirela konturatu zirelarik. Anaia Migel Aranburuk XVII. mende hasieran, aipatutako euskarriak aztertu ondoren eman zuen informean, aholku bat eman zuen “toskanar oinarri bat eman ziezaietela”. Argi dago XVI. mende amaiera aldera zutabe klasikoetan oinarrituz eraikitzera behartu egiten zutela. Eta, hain justu, korutik gertu dauden azken bi ostikoek kapitel klasikoak dituzte.\nBergarako Santa Marina[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «Santa Marina eliza (Bergara)»\nAnaia Migel Aranburu bera izan zen Bergaran bertako San Pedro elizaren garaikidea izan zen Santa Marinako eliza aztertzeaz arduratu zena.\nAldi berean, Azkoitiko elizaz arduratzen zen Andres Leturiondo maisuaren zuzendaritzapean hasia zen 1542an. Santa Marinako lanak, San Pedrokoak bezala, luzatuz joan ziren eta beste maisu batzuekin jarraitu behar izan zuten: Pedro Estibururekin (1552‑1559), Pascual Iturrizarekin (1559‑1563) lehenago Eibarko lantegia zuzendu zuen, Joan Emasabelekin (1563‑1575), Gaspar Balzola (1575-1581) eta beste batzuekin. Azken txanpa Hernando Loidiren zuzendaritzapean egin zen, 1607an bukatuz, data hau delarik lan guztia anaia Migel Aranburuk gainbegiraturikoa.\nHala ere, 40 urte beranduago (1648) Madrilgo mezenas bati lanen konponketarako diru laguntza eskatzen zitzaion, “eliza itxi zeneko zureria eta oholak kaltetuak eta ustelduak baitzeuden baldintza klimatikoen eraginez”.\nSanta Marinaren elizak altura bereko hiru habearte ditu, diametroz 1’68 m-ko zutabeak dituena, atikadun oinarri baten gainean eta kapitel doriko batekin koroatuak daudelarik. Habearte nagusiak 10 m neurtzen du eta alboetakoek, 5’45 m, eta distantzia hau bera dute habearteek. Atzeko koruak ostiko sendo eta arku burudunek eutsitako hiru habearteak hartzen ditu bere baitan. Kanpoaldean, eraikina prismazko kontrahorma indartsuetan itsatsia dago eta hego-mendebalde eta ipar-ekialdean, berriz, bi arkupetan kokatua.\nAzkoitiko Santa Maria[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nAzkoitiko hiribilduak, aurreko mendeetatik, bazuen eliza ba, Antigua edo Baldako Andre Maria izenekoa. Eliza berri bat eraikitzea erabaki zen 1528 aldera: gaur egungo Santa Mariaren parrokia‑eliza dena.\nPlanoak 1528an diseinatu ziren. Honetaz hiru maisu arduratu ziren: jadanik aipaturiko Pedro Lizerazu, Pedro Alzega, Soreasuko San Sebastian elizan ere lan egin zuena, Azpeitian, eta San Joan Arteaga delako bat, inondik ere 1512 inguruan Calahorran Santiagoren kapera nagusiaz arduratu zena.\nBadirudi 1540‑1547 urte bitartean lanez Pascual Arrandolaza arduratu zela. Bera hiltzean hainbat arkitektok esku hartu zuten, 1559an, lana Bergarako Santa Marinarako planoak eman zituen Andres Leturiondoren eskuetan gelditu zen arte. Lana 1564an bukatutzat eman zen. Eliza berriak sute bat jasan zuen urte gutxi batzuk beranduago eta ondorengo urteetan berritu beharra izan zen.\nAltura bereko hiru habearteko areto oinplanokoa da, aipamena egiten ari garen eliza mota hauen kanonei dagokienez. Harroin atikadun eta zokalo prismatikoen gaineko kapitel dorikoko zortzi zutabe zilindriko handik eusten dute sabaia.\nEuskarrien garaiera 14 m-koa da. Kapitelen gainetik arkuak tarte jakin batetik irteten dira. Zabaleran 9’82 m-koa den habearte nagusiko gangak petxina gaineko kupuladunak dira; alboetako habeartetakoak (5’52 m-koak) arku apaldukoak dira eta bertara kapera batzuk irekitzen dira. Koru garai batek Elizaren zabalera osoa hartzen du, hiru arku beheratuko aurrealde batean oinarriturik. Zortzi zutabeez gain hormari itsatsitako zirkuluerdi-formako ebakidura duten ostikoek eta angeluzuzeneko ebakidurako kanpoko kontrahormek laguntzen diote gangari eusten.\nLogikoa dirudi, Mª Asunción Arrazolak uste duen bezala, Errenazimentu alderako itzulia Leturiondo maisuak eman zuela pentsatzea, izan ere Bergarako Santa Marinan ere bera izan baitzen Gotikotik estilo berrirako trantsizioa erabaki zuena.\nAzpeitiko Soreasuko San Sebastian[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: « Soreasuko San Sebastian eliza»\nAzkoitiko elizaren garaikidea da Azpeitiko Soreasuko San Sebastian parrokia berria. Hemen ere bada 1534an Pedro Alzegari agindu zitzaion elizako lanen berreraikuntza baten hasieraren berri ematen duen dokumenturik. Hainbat maisu etorri ziren bata bestearen segidan, lan honetaz 1541ean Domingo Olozaga arduratu zen arte; honek ordea, Hernaniko elizarekin kontratu bat sinatu ostean 1545ean Azpeitiarekiko bere konpromisoak bertan behera utzi zituelarik. Hasitako lanen geldotasunak Udala bilera garrantzitsu bat egitera behartu zuen 1568ko urriaren 7an, bertan, egina zegoen eraikinaren zati bat aprobetxatuz eliza berri baten eraikitzeko erabakita. Iruñeko Gotzainaren onespena lortu zuen eta lan berria Pedro eta Martin Armendiako hargin maisuei agindu zitzaien. Hauen hautatzean, 1570eko urrian, elizak habearte bakarra ala hiru izango dituen erabakitzeko uzten da. Egia esan Iruñeko Gotzain Don Diego Ramirezen ideia izan zen, Azpeitira 1568an eginiko bisitaren ondoren aholku hau eman zuena, eliza berrian “diseinuaren arabera hiru habeartetakoa egitea, eta ez zedila habearte bakarrekoa egin sortu zitezkeen arazoak zirela eta, eta oinarritu behar zireneko pilareak biribilak izan zitezela eta errematean jartzen ziren diseinu eta aginduekin bat etor zitezela”.\nHaiek berak dira 1571ko urriaren 2an Udalaren onarpena eskuratzeko aurkezten duten diseinu xehean zehazten dutenak: “hiru habeartetako eliza, habearte bakarrekoa baino hobea da, bai betikotasunerako nahiz horrelako eraikin baten osperako eta inongo norbanakoren kalterik gabe, gainera erabilgarri eta mesedegarriagoa da norbanakoarentzat zein orokorrerako, zeren eta pilare toralak txikiagoak egingo dira eta bi pilare-erdiak kendu eta burualdeko hormara gerturatuko dira, eta hori dela eta burualdea itzal handikoa eta zabala geldituko da eta delako elizak lehenagokotik duen horretako zabalera eta luzera berean geldituko da, eta abar.”\nAizarnan, Zestoan, Deban eta Seguran esku hartu zuen Martin Armendia Errezilgoa maisu oso preziatuak berak erabaki zuen eta altura bereko hiru habeartetako eliza baten diseinua aurkeztu zuen, elizaren neurriak, luzeran, zabaleran eta altueran zehaztuz eta euskarri zilindrikoetan burualdearen ondoan zeuden “bi pilare-erdien” eraldaketa, eraikin osoan zehar geroago eraiki beharko zirenak guztira zortzi zutabe doriko zoragarri nolakoak izango ziren erabakirik.\nProiektu hau gauzaturik ez zen berehalakoan ikusi. Lan honen aurrean bata bestearen segidan hainbat hargin aritu ziren (Migel Bolivarkoa, Joan Apoitakoa, Pedro Mendiolakoa) eta hauek, Armendiaren diseinua gauzatuz joan ziren, ez ordea auzi haserrekorrik gabe, eta hauei zor zaiena da ziur asko gangen eraikuntza; berau XVII. mendera arte amaitu ez zen lan luzea izan zen.\nHabearte nagusiak 8’30 m-ko zabalera du eta alboetakoek 4’50 m-koa, habearteak 6’45 m-ko luzerarekin, presbiteriotik gertuen daudenak izan ezik, 10’90 m neurtzen baitute. Absidea poligonala da; eta elizaren oinetan Azkoitikoaren antzekoa den korua eraiki zen.\nEibarko San Andres eliza[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «San Andres eliza (Eibar)»\nEliza kolumnario mota honen jaiotza eta garapenean kasu berezi eta irakasgarria da Eibarko San Andres. Etengabeko hazkunde demografikoak (1551n 250 biztanle bazituen) Eibarko “elizateko” Kontzejua elizaren handitzearen beharra proposatzera behartua zegoen 1499an, bere zaintza “elizaren harremanak eraman izan eta eramaten dituen” Olasotarren etxeko jaunaren eskumenean zegoelarik.\nElizaren eraikuntzarako, hiribilduak Jaunari (on Joan López Ganboakoaren Ahaide Nagusiari) honako hau eskatzen dio: “que dexe a la dicha yglesia para ello las dos tercias partes de los dichos diezmos que son menester; el cual dis que non lo ha querido nin quiere faser, poniendo a ello sus escusas e dilaciones yndebidas”. Auzia Errege Kontzejura eraman zen eta azkenean jaun-zaindariak etsi egin behar izan zuen. Baina, gaia eliztarrek nahi baino gehiago luzatu zen eta lokalaren estutasunean jarraitu behar izan zuten, aspalditik Kontzejua biltzen zeneko arkupearen moldaketa batez baliaturik.\nDeba Behereko hainbat elizetan parte hartu zuen eta jatorriz Mutrikuarra zen Pascual Iturriza maisuaren zuzendaritzapean jarri ziren lanak, 1538‑1540ean hasi ziren arte. Eta nahiz eta “Maese Pascual tenía en su compañía cinco o seys hombres de su oficio”, 1548an Eibarko lana utzi egin zuen alboko Elgoibarren lan egiteko. Lanek jarraitu zuten eta gurtza bere onera etorri zen, 1558an sinatu baitzen, ikusi genuen bezala, erretaula handiaren kontratua Andres Araotzekin. Bere seme Joanek 1572an jarraitu zuen eta XVII. mendearen hasierara arte ez zen bukatu lana.\nBerezitasunak: Eibarko elizak baditu hainbat berezitasun. Horietako bat, ohiko eliza kolumnarioetan agertzen ez den gurutzadurako habeartea izatea; bestea, bere kapitelak estilo ezberdinetakoak direla; batzuk dorikoak dira eta besteak korintioak; hurrengoa eta bereziena, bere norabidea aldatu zitzaiola. Eliza beti bezala presbiterioa ekialdera begira zuela hasi zen eraikitzen. Gero, XVII. mendearen hasieran alderantzizko norabidea ematea erabaki zen: oraingo burualdea mendebaldera dago eta XVII. mendean jada eraikia zegoen. Horregatik kapitel dorikoak (lanketa zaharrena dutenak) atzeko zutabeetan gelditu dira; eta korintiarrak, berrikien eginak direnak, aurrealdean daude, gurutzadurarekin batera.\nAltura bereko hiru habearteetatik erdikoak zabaleran 8 m neurtzen ditu eta 4 m alboetakoek. Habearteak neurri ezberdinetakoak dira: gurutzadurakoak 9 m neurtzen ditu, ondorengoak, 4’40 m eta koru azpian (hiru habearteak hartzen dituena) 6’20 m. Eibarko San Andres elizako gangak izar-gurutzadurak dira, lotura oso konplexuekin, eta edertasun handiko giltzarrietan domina handiak dituztenak, bereziki koruko gangetan kokaturikoak, esan dugun bezala, zaharrenak direlarik. Hiru absideak poligonalak dira. Kanpotik ikusirik, nahikoa goian kokaturiko bere leihateak, trantseptu guztiz irtena, kontrahorma soilak eta paramentu guztiz latzak dituen eliza hau euskal eraikuntza estiloaren paradigma da bere historiako une honetantxe.\nTolosako Santa Maria[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «Santa Maria eliza (Tolosa)»\nTolosako Santa Maria eliza estilo honetan handienetariko bat da. 1501ean erre zen beste baten ordez zegoen eliza hau, XVI. mendearen bigarren erdian eraikitzen hasia (1548) eta XVIII.aren amaieran bukatua; hain justu, 1789ko urriaren 9an Joan Bazkardoren erretaula ederra irentsi zuen beste sute ikaragarri bat nozitu, eta gerora XIX. mendean Silvestre Perezen egitura jarri zen ordezko: jaspezko baldakino baten azpian aldare nagusi bat,1820an derrigorrezkoa zen bezala, guztia estilo neoklasiko batean. Jasokundearen koadro bat ere jarri zen, Antonio Zabala bergararrak margoturikoa.\nZiur asko eliza kolumnario honen arkitekto arduraduna Martin Agirre maisua izan zen, lanak 1559tik 1581ra arte berak zuzendu baitzituen; alboko Ibarrako elizaz ere arduratu eta Donostiako San Bisenetakoa ere aztertu zuen urte horietan.\nIrungo Junkaleko Andre Maria[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «Junkaleko Andre Mariaren eliza (Irun)»\nIrungo zaindaria den Junkaleko Andre Mariak eliza zoragarri bat du, hiribildu horretan. Ez dakigu zaharraren toki berean dagoen ala tokiz aldatua den. Errenazimentuko beste euskal elizetako bat da, bere eraikuntza ustekabean luzatzen dena –kasu honetan ia mende bat– eta, horren ondorioz, hainbat alditako eraikuntza eta hainbat ezaugarri estilistiko dituena. Proiektua, edo gutxienez bukatzeko erabakia 1587tik 1605era arterako ordainketa-eskutitzak sinatzen zituen Domingo Legarra maisuarena da.\nHemen, XVI. mendeko urteetan ongi sarturik egonagatik, azkenean gotikoa hasten da, Joan Bazkardoren erretaula bat (1647) jarri zeneko presbiterioko pilareek erakusten dutenez. Eliza kolumnarioen artean azken hau ezohikoa da, erdiko bi tarteetan baino ez dituelako hiru habearte berdin, presbiterio eta koruko zatia habearte bakar batekoak baitira. Nahikoa ditu, beraz, bi zutabe gurutze-gangari eusteko alde bakoitzean (1’65 m-ko diametrodunak); presbiteriokoa mendearen azkenaldian eman ohi zena oso korapilatsua da. Harrizko ganga hauek indarra galdu zutenez, zementuzko gangez ordezkatu ziren XX. mendearen hasieran. Eliza mota honetako erdiko habearte zabalenetako batek, 14’50 m neurtzen ditu; eta alboetakoek 4’60 m, habearteak, berriz, 9’17 m-koak dira.\nKanpoaldean, irten samarrak diren kontrahormak ikusten dira. Idi-begiak XVII. mendea oso aurreratuan ireki ziren, beirateak jarri zireneko leiho batzuk, halaber.\nZumarragako Santa Maria[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nMenditik lautadara jaisteko eskatu zuten, 1565ean, bertako bizilagunek, gaur egun “Antigua”, “ermiten katedrala” deritzon parrokia. Zaindari-jendearen aldetik aurka azaldu ziren. Baina azkenean, bizilagunen alde ebatzi zen auzia. Ordurako, hazkunde demografikoak gurtzarako toki berri eta zabalak eskatzen zituen toki haietan eraikitzeko modu berria ezartzen hasi ziren.\nLanak 1578an hasi ziren eta Santutu Arresti eta San Joan Altuna maisuei eman zitzaizkien. Honen heriotzan Joan Agirrek hartu zuen bere lekua (1600); baina honen lanak ez ziren apaizgoaren eta Kontzejuaren gustukoak izan eta, auzi luzeetan hasita, elizaren amaiera hamarkada luzez atzeratu zen. Horrek guztiak ez zuen eragotzi sei euskarri biribileko harroin atikadunak, ekinoetan arrabak dituzten kapitel dorikoak eta barnean balkoi jarraikia duen altura bereko hiru habeartetako eliza eder eta zabal bat egiteko. Erdiko habearteak 7’20 m neurtzen ditu, alboetakoek 5’35 m, eta habearteek 5’60 m.\nDebako Santa Maria[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «Santa Maria eliza (Deba)»\nDebako Santa Maria eliza, jatorri gotikoa duen Gipuzkoako beste eliza handienetako bat da. Bazen XIV. mendeko eliza bat, sarrerako arkupea egiteko defentsako gaztelu zahar baten dorrea aprobetxatu zuena. XVI. mendeko eraikin berriarentzat Joan Arostegi maisuaren diseinua jarraitu zen, Gorosabelek dioenez, eta 1629an Joan Martinez Olaetak amaitu zuen.\nJada 1554rako lan garrantzitsuak eginak ziren. Aurreko eraikin aldiko hormak gordeta, aurreko horma‑bular gotikoak zortzi zutabe klasiko handiz ordezkatu ziren, alboetako habearteak erdikoaren altuera berera igoz. Azpiko korua eta bi kapera egitea ere erabaki zen. Martinez Arrona maisuak 1554 eta 1557 artean erdiko habeartea estali zuen. Lanak hasi zituen 1557 eta 1575 bitartean, kapera nagusian Migel Armendiaren diseinuan oinarrituz gurutzadura egin zen; eta honen heriotzan, bere lehengusu Pedro Mendiolak amaitu zuen aipaturiko kapera.\nMende erdi bat baino gehiagoko lanaren emaitza 37 m x 22 m dituen eta Gipuzkoako altuenak diren hiru habearte berdineko eliza kolumnario itzel bat da. Nagusiak, 7’20 m neurtzen du, eta alboetakoek 5’30 m. Habearte nagusiari baino ez dagokion abside oktogonal bat du. Bere zortzi euskarri zilindro bakarrekoetan (azkeneko biek koruri eusten diote) oinarri atikadunak eta kapitelak doriko‑toskanoak dituela. Gangak aberatsak dira tertzelete eta nerbio gotikoetan. Garaiera handi samarrekoak direnez, ez da erraza harrizko giltzarri eta filigranen edertasuna estimatzen.\nSegurako Jasokundeko eliza[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Segura)»\nSegurako Jasokundeko elizan alboetako habearteen zabaltze eta altxatze lanak 1564an hasi ziren. Horretarako, Burgosko katedraleko Joan Vallejo arkitektoaren laguntza eskatu zen; eta lanak egiteko Azpeitiko lanak zuzendu zituzten Domingo Urrestarazu eta Martin Armendia hargin-maisuei agindu zitzaien. Hamabi urteko epea eman zitzaien baina gero 1580ra arte luzatu zitzaien.\nJatorriz gotiko estilokoa zen, ziur asko XIV. mendekoa. Beharbada horregatik estua egiten da kapera nagusia elizaren zabaltasunarekin alderatuz. Hiru habearteak zabalera ezberdinekoak dira (10’50 m-koa erdikoa eta 6’75 m-koak alboetakoak) baina altuera berekoak. Lehenengo zutabe pareen fusteetan oraindik gordetzen dira jatorrizko habearteetako arkuak biltzen zituzten kapitelak; eta presbiterioko arku formeroei eusten dioten euskarri gotikoetan, aipaturiko kapitelen altuera berean ikus daiteke kapera nagusia lehenengo zutabe parearekin lotu behar zuen toral arkuaren hasera.\nEuskarriei dagokienez, ez da zilindro bakarren araua jarraitzen. Bere sei zutabeetatik azken biak soilik dira doriko‑toskano ordenako klasikoak, koruari eusten diotenak; beren harroinak handiak dira, ebaketa angeluzuzenekoak. Beste lau zutabeen fusteek moldurak egokitzean kapitel bitxiak sortzen dituzten angeluetan itsatsiriko zutabetxoak dauzkate. Gangek fintasun handiko trazeria aberats bat bistaratzen dute, oso giltzarri apain eta guzti. Absidea oktogonala da eta kapera nagusi modura dagoen beste tartearen ondoren jarria dago. Denborarekin kanpotik ikusten ziren bi kapera gehitu zitzaizkion, horietaz gainera kontrahorma handiak ere nabarmen agertzen dira.\nIdiazabalgo San Migel[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nIdiazabalgo San Migel eliza ere errenazimentu estilo honetakoa da, baina XVII. mendekoa Bere gurutze-gangak hiru tartetako espazio bat mugatzen duten harroin lauki eta kapitel dorikoak dituzten lau zutabe zilindrikok eutsita daude. Zutabeek 1’52 m-ko diametroa dute. Erdiko habearteak 8’10 m neurtzen du eta poligonozko abside batean amaitzen da, eta alboetako habeartek 3’70 m besterik ez dute, 7’25 m-ko habearteekin. Hiru habearteen zabalera osoa hartuta, 1709an goiko koru bat eraiki zen, arku apalduen bidez lotutako azken zutabeei jarritako gehigarri batzuetan oinarriturik. Gangen oinarria, zutabe txiki itsatsiak dituen kontrahormekin osatzen da, barrualdean zirkuluerdi-formako egituraz eta kanpoaldean angeluzuzenez.\nBizkaian[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nAbandoko San Bizente[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nAbandoko San Bizente elizako barrualdea\nSakontzeko, irakurri: «San Bizente eliza (Bilbo)»\nAbandoko San Bizente XII. mendetik izen bereko elizateari egokitzen zitzaion Bilborekin elkartu zen arte, eta gaur egun beraren erdian aurki daiteke. Beste toki askotan bezala, orain ikusten dugun eliza baino lehen on Velak, lehen Aialako Kondearen oinordeko zen Garci Galindezek sortutako antzinako eliza bat zegoen Abandon, Erdi Aroaren amaieran gotikorantz garatuko zena ziur asko. Denborarekin auzo sakabanatu samarrak zituen herri bat bilakatuz joan zen Abando, 1890eko uztailean Bilboko hiribilduak multzo guztia zurgatu zuen arte.\nEliza, gaur egun ikusten dugun bezala, zazpi urtekoa (karlisten lehenengoa) izena eman zitzaion gerran jasan zituen erasoen ondorioz, 1840an emandako berrikuntzaren emaitza da. Zabal samarra da: luzeran 37’87 m neurtzen ditu eta 28 m zabaleran. Altuera bereko hiru habearte ditu, harroin atikadunak eta kapitel dorikoak dituzten zortzi zutabe zilindriko, 1’40 m-ko diametrokoak, eta izar gangaz estaltzen dena. Abside eta kontrahormak kanpoaldetik ditu. Habearte nagusiak zabaleran 7’20 m neurtzen ditu eta alboetakoek 5’30. Badu hiru habearteren atzealdea hartzen duen koru altu bat. Agian aurreko elizarena izango zen ate gotikoa gordetzen du.\nAurrealde nagusia oso garai dagoen horma‑hobi batez konpondua dago, alde banatan erdi-puntuko arkuen bitartez amaiera jasaten duten kontrahormak dituelarik arkupea estaliz, Joan de la Peñaren lana (1556) da. Elizaren eraikuntza-lanek gutxi gorabehera mende bat iraun zuen, 1650ean Martin Ibañez de Zabildea maisuak bere estalkia erabat itxi zuenera arte.\nElorrioko Sortzez Garbia[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: « Sortzez Garbiaren eliza (Elorrio)»\nElorrioko Sortzez Garbiaren eliza 1459an hasia zen egiten eta kaperak 1506an gehitu zitzaizkion.\nEgungo eliza 1550az geroztik Pascual Iturrizaren diseinuaren pean egin zen handitzearen emaitza da, honi berriz, bere egitekoan,1566tik 1589ra bitartean alboetako habearteak estalarazten ari zen Andres Mendraka maisuak jarraitu zuen bere arduran. Beste maisu batek, Martin Omarrek, hain zuzen bukatuko zuen erdiko habeartearen estaltze lana 1595 aldera. Katedral handietan bezala, mende bat eta erdi luzatu zen eraikuntza baten fruitua izan zen, beraz. Gaur egun ikusten duguna Euskal Herriko eliza handienetariko bat da; luzeran baditu 43’68 m eta zabala bezain altua da: 26 m. Bere hiru habearteek hiru tarte dituzte eta burualdea oktogonala nahiko korapilatsua da eta habearte nagusiaren zabalera hartzen du. Eta hainbat alderdi apaingarri bitxien bidez nabarmentzen da, hala nola “zutoihal leihoak, sabai leihoak, errotuluak, giltzarriak eta kapiteletan irudi polikromatuak, Euskal Herrian parekorik ez dutenak, Eibarko San Andres elizakoak baino askoz gorago jarririk”.\nOso lirainak dira bere lau zutabe zilindrikoak, diametroz 1’50 m dutenak. Luzeran habearteek 9’20 m neurtzen dituzte, gurutze-gangaz estaliak.\nZamudioko San Martin[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nZamudioko San Martin elizak harlanduen estereotomia bikaina erakusten du. Altura bereko hiru habearte ditu, lau tartez eginak, 1’05 m diametroko ebakidura biribila duten sei zutabe, plinto altu hexagonal eta kapitel toskanoak taulamendu moldurazio bat duen atikadun harroina. Arku toralak eta formeroak zorrotzak dira, eta bere gangak ertzadunak. Gangen diseinu fin honek eta euskarrien liraintasunak xumetasun eta arintasun zirrara atsegina sortzen du. Habearte nagusiak 7’05 m-ko zabalera du, alboetakoek 3’40 m-koa, habearteen luzera 7’05 m-koa delarik. Habearte nagusia abside poligonalean amaitzen da; eta koru altu batek beheratutako hiru arku dituzten bi zutabek eutsiriko hiru habearteen hondoa hartzen du.\nElizaren barnean 1545eko data ageri da; baina igeltsuzko gangak 1748an kokatu ziren, Gabriel de Elorriagaren lanak dira eta aurreko lanaren ildotik ez dira asko aldentzen. Dorrea ere neoklasikoa da, Joan Bautista Belaunzaranen diseinuaren arabera altxaturikoa.\nArteagako Jasokundea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nArteagako Jasokundeko eliza ere, XII. mendean eraikia, antzekoa da. Errenazimentuko eliza hauen eredua jarraituz 1600ean berreraiki zen. Gurutze-gangei eusten dieten lau zutabe zilindriko ditu. Elizaren oinetan dagoen koruak hiru habearteen zabalera hartzen du. XVII. mendearen hasieran amaitu zuten baina geroztik zaharberritu eta aldaketa batzuk jasan ditu. Habearte nagusiak 6’75 m-ko zabalera du; alboetakoek 5’60 m neurtzen dute; habearteak 8 m-koak dira. Kanpoko kontrahormen artean daude kaperak, sarrera kanpoko arkupetik dutela.\nElorrioko Sortzez Garbia elizak bezala, bi sarbide ditu: bata, nagusia, elizaren atzealdean, koruaren azpian, atari barroko bat duelarik; eta beste sarrera, Epistolaren aldetik, ataria erromaniko alderakoa duena, eliza zaharraren hondarra dena zalantzarik gabe. Hirugarren sarrera, Ebanjelioaren aldeko horman eta gotiko estilokoa, gaur egun hormaz estalia dago. Bada, halaber, Epistolaren aldeko hormari eta zati batean baita sarrera nagusikoari ere erantsiriko arkupe bat.\nMarkina‑Xemeingo Santa Maria[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nSakontzeko, irakurri: «Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Markina-Xemein)»\nMarkina‑Xemeingo Santa Mariaren jatorria, diotenez X. mendeko Hiri Gutunean aipatzen den Xemeingan izeneko lehen “monasterio” batean dago. Litekeena da kokapen honetan altxatua izatea XVI. mendeko eraikina, bere hedaduran 1.120 m karratu eta guzti; ziur asko hauxe izango da Euskal Herriko elizarik zabalena. Eraikitzeko modu berri honekin zer lortu nahi zen ondoen erakusten duena ere bada: konpartimendurik gabeko zabalgune handi bat.\nAurreko eraikinetatik ezer gelditu ez denez, oinplano berrikoa dela uste izatekoa den eta dokumentu dezente duen eraikuntza honen tratua 1510ekoa da. Hargin maisuen lehenengo izenak 1545‑1555ekoak dira: Martin Albisuakoa zen garrantzizkoena, Rodrigo Albiz eta Migel Elorriaga laguntzaile zituelarik. Gangen eraikuntza fasea (1564) Bergarako Santa Marinan egindako lanagatik ezaguna dugun Joan Emasabel maisuari dagokion fasea da.\nBadirudi eliza honen eraikuntzak ez zuela eten aipagarririk izan. Eta XVII. mendeko lanak erantsitako zatiei dagozkie: korua, sakristia, dorrea eta abarri. Ez dakigu eraikina diseinatu zuenaren izenik. Baina beste lanen inguruan ditugun datuen arabera, oso litekeena da Emasabel izatea elizaren eredua erabaki zuena.\nBere hedadura guztiak angeluzuzen ikaragarri bat estaltzen du: 37’80 m luzeran, 28’50 m zabaleran eta 19 m altueran absidea kontutan izan gabe. Esparru handi hau hiru habeartetan lau tartez eta 1’85 m-ko diametroa duten hiru zutabeko bi lerrotan banaturik dago. Habearte nagusiko gangen tarteek gutxi gorabehera 12’25 m x 9’50 m neurtzen dute.\nKareharri landuzko zilindrikozko zutabeek, hauek ere zilindrikoak diren plintoen gainean altxatakoek, kapitelen bitartekaritzarik gabe jasotzen dituzte erdiko gangetako arkuak. Gainera, alboetako habeartetakoak metro bateko lodiera duten kanpoko hormetan sostengatzen dira mentsulen bidez kanporako irekigune apurrak. Gurutze gangen diseinua oso ezberdina da, konkordunak dituztelarik eta gangarik korapilatsuena oso beranduko data duena korukoa izanik: 1619‑1623.\nEliza handi honek bi sarbide ditu: nagusia, elizaren oinetan, ia erabiltzen ez dena, bi kontrahorma lodiren arteko 8 m-ko argia duen horma-hobia ikaragarri bat da eta hauetako batek dorrera igotzen den helize-formako eskailera bat du. Alboko beste sarrera, bikoiztua da eta hau ere bi kontrahormen artean irekitzen da.\nEspazio bateratua. Markina‑Xemeingo eliza hau bertatik ikusteak, ziur asko hemen aipatutako ale guztietatik, hunkipenik sakonenaz eta garbitasunik handienaz sentiarazten du mota honetako elizen artean espazio nagusi bateratua. Iluntasuna da bere gabezia nagusia, zeren eta Epistola aldeko tarteetara irekitako erdi-puntuko leiho txiki batzuk baino ez baititu batez.\nGernikako Jasokundea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nEliza honen historia luzea eta gorabeheratsua da. Bere eraikuntzari buruzko lehenengo berriek 1418ra daramate; baina sute bat jasan zuen 1470ean eta honen konponketaren ondoren beste bat jasan zuen 1521ean. Santiago Emparan maisuak hasi zuen berreraikuntza 1518an. Baina bere diseinua XVI. mendeko hirugarren hamarkadan aldatu egin zen, Foruako hargin Martin Basagoitiari egindako lehen ordainketak dokumentatzen direnean.\nElizak, altueran irabazi egin zuen baina argirik galdu gabe, bost leihate handi egin baitzitzaizkion, lau alboetako hormetan eta bat aurrealdearen erdian. Gangez estali zen, korapilatsuak gurutzadura faltsuak baino ez zirelarik; eta hiru habearteak diametro ezberdinetako zortzi zutabe zilindrikoen gainean kokatu ziren: 1’56 eta 1’35 m arteko diametrokoak. Azken zutabe parearen gainean eraiki zen korua berrogeita hamar urte beranduago. Lanak ez ziren bukatu XVIII. mendera arte.\nBeste eliza batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nHonen antzera, “areto‑elizen” kronologia normalari dagokionez ezohikoa den beste kasu bat Errigoitian Idoibalzagako Santa Maria izeneko elizarena da; gaur egun hiru habearte berdin dituena baina agirietan azaltzen denez, behin baino gehiagotan berriro eraiki zen. Badakigu oraingo eliza honen aurrekoa habearte bakar batekoa zela, gangarik ez zuela, dorre bat ere bazuela eta XVIII. mendearen amaieran egoera galgarrian zegoela. Gaur egun ikusten duguna ia erabat berritua izatearen emaitza da, XIX. mendearen hasieran egina.\nBizkaian eredu honi dagozkion elizak ere ikus daitezke, Gueñesen, habearteetako batean gorabeheraren bat baldin bada ere garaieran, Galdakaon, Arratzun, Amoroton, Aulestin... inola ere, guztiak XVI. mendekoak ez direla jakinaren gainean gaudelarik.\nAmorotoko San Martin parrokia bazen, adibidez, XV. menderako jada, baina baliteke bere egungo egoeran, bere hiru habearte eta bi zutabe-ilara toskanarrak 1798az geroztik burutu zen berreraiketa baten emaitza izatea.\nCintruenigoko San Joan Bataiatzaile[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nCintruénigoko San Joan Batailatzaileren eliza\nCintruenigoko San Joan Bataiatzailea parrokia ere mota honetako eliza handitako bat da. Eta XVI. mendeko lehen urteetan hasi baziren ere eraikuntza-lanak, hainbat alditatik igaroz mende beraren bukaera arte luzatu ziren.\nAurreko eliza erraustu ondoren, lau tartetako eliza berri bat bururatu zuen Iñigo Zarra maisuari dagokio lehen diseinua. Lehen etapa hau, lana tasatu zenean, 1520an amaitu zen, eraikuntza-lanak 1577ra arte gelditu zirelarik. Orduan markinarra zen Pedro Aulestiren zuzendaritzapean hasi ziren berriro lanak, Martin Urizar eta Pedro Nabaskuesen laguntzarekin eta hauek, gangak eta estalkiak modu egokian bukatzen dituzten tasatzaileen iritziz. Dudarik gabe maisu hauei zor zaie eraikinaren egungo itxura; nahiz eta elizari, XIX. mendean, tarte bat gehiago erantsi eta habearte nagusian zegoen korua kendu zitzaion, presbiterioaren eskuinetara eramanez.\nGaur egungo egoeran baditu altuera bereko hiru habearte, hamar zutabe zilindrikoz markaturiko bost tarte, atikadun harroinak dituztenak, plinto altuak eta kapitel toskanoak. Zutabeak 1’55 m-ko diametroa dutenak dira. Erdiko habearteak 8’75 m neurtzen ditu eta alboetakoek 5’95 m. Habearteak ia 6 m-ra iristen dira, presbiteriotik gertuenekoak 8 m-koak izanik. Alboetako habearteen burualdeek 3’45 m-ko sakonera dute.\nAurreko mendeetako Euskal herriko ohiko elizekin alderaketak eginez harrigarria gertatzen den espazio hau izar gurutze-gangaz estaltzen da, tarte bakoitzean diseinu ezberdin bat duten nerbio zuzen eta okerdunak txandakatuz. Absidea poligonala du, aurreko kapituluan aipatu dugun Esteban Obray‑ren Errenazimentuko erretaularekin.\nEliza handi honek bi sarbide ditu: bata habearte nagusiaren atzealdean eta bestea Epistolako habeartean.\nCascanteko Jasokundea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nCintruenigotik ez oso urrun, beste eliza handi hauetako bat bisita daiteke: Cascanteko Jasokundeko parrokia. Biak ere Joan Lopez Soroa eta Luis Garmendia eta Anton de Albiztur Tuterako harginen diseinuaren arabera eraiki ziren 1527 eta 1558 urte bitartean. Mende beraren bukaeran konponketa lanak egin beharrean gertatu zen.\nIa altura bereko hiru habearte ditu, zilindroz-formako zortzi zutabe, harroin altuak, moldurazio gotikoa eta kapitel erdi-jonikoak eta izar gurutze-gangak. Zutabeak 1’50 m-ko diametrokoak dira. Erdiko habeartearen zabalera 8’35 m-koa da eta kapera nagusian amaitzen da. Alboetako habearteen zabalera 6’20 m-koa da, eta habearteak 7’30 m-koak presbiteriotik gertuen daudenak izan ezik; hauek 8’35 m-ra iristen dira.\nEliza handi honen barrualdea, duela gutxi berreraiki beharrean gertatu zen, 1939an gertatu zen ustekabeko sute baten ondorioz. Berreraiketa honek korua, euskarri zilindrikoak eta terzeletedun gangak ukitu zituen; baina jatorrizko diseinuaren begirunez egin zen. Hasierako eraikinetik harlandu erregularrezko kanpoko hormak, Epistolako habeartearen atariak arku eskarzanoa du eta Lehen errenazimentuan ohikoak ziren Ebanjelarien irudiak dituzten mentsuletan oinarritzen den gurutze-gangatxo bat gordetzen da. Inguruko hormari itsatsitako kontrahormak zirkuluerdi-formako ebakidurazkoak dira, kanpokoak berriz, ertz angeluzuzeneko profilezkoak.\nArtikulu honen edukiaren zati bat Euskal Herri Enblematikoa entziklopediako Euskal artearen historia II liburutik txertatu zen 2015-08-05 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, liburu hori eta entziklopedia horretako beste zenbait Creative Commons Aitortu 3.0 Espainia lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.\n↑ Otto SCHUBERT, Historia del Barroco en España (Madril,1924).\n↑ Juan Apaolaza:Euskal artearen historia II: Gotikotik Errenazimendura. Euskal Herria Enblematikoa Entziklopedian.\n↑ Ikusi dokumentuak: I. ELIAS ODRIOZOLA‑ren, Iglesia parroquial de San Sebastián de Soreasu de Azpeitia (Donostia, 1993), 30. or.\n↑ Mª A. ARRAZOLA, El Renacimiento en Guipúzcoa, I, 120. or.\n↑ Mª I. ASTIAZARAIN, Arquitectos guipuzcoanos, I, 115. or.\n↑ I. ELIAS ODRIOZOLA, O.c., 27. or.\n↑ Auzi honen inguruko dokumentazio guztia Valladolideko Errege Kantzelaritzaren Artxiboan eta Simancaskoan dago, R.G.S., 302. znb. (Javier ELORZA MAIZTEGUI‑ren aip., Eibar: Orígenes y evolución. Siglos XIV al XVI. Eibarko Udala 2000, 152‑167 or.)\n↑ L. LOPEZ DEL VALLADO, Arqueología Monumental Cristiana en el País Vasco. Euskal Ikaskuntzaren Lehen Kongresua, 755. or.\n↑ BIZKAIA. Arqueología. Urbanismo y arquitectura histórica (Bilbo, 1989), I, 300. or.\n↑ Eliza honetaz, bere aurrekoez eta, oro har, Gernikako Erdi Aroko historiaz, dokumentuetako ezer gutxi esan daiteke, gauza jakina den bezala, bertako artxiboak 1937ko apirilean hiribildua suntsitu zuen sute eta bonbardaketa tamalgarrian desegin baitziren.\n↑ F. SESMERO, “Tres siglos de historia de Guernica”. Tres estudios sobre Guernica y su comarca‑n (Bilbo, 1970), 96‑07. or.; J.A. ARANA MARTIJA, Santa María de Guernica. T.V.n., 163‑164 znb., 1988.\n↑ Durangoko lanen maisu zen Martin Etxabururen diseinuaren araberako berreraiketa 1816an hasi zen. Ikusi Eneko PEREZ GOIKOETXEA, Monografías de Pueblos de Bizkaia. Rigoitia (Bilbo, 1993), 143‑148. or.


Eskulanen arratsaldea SENDIko familiekin, Uxue eta Amaiaren laguntzaz – Egizu elkartea\nEskulanen arratsaldea SENDIko familiekin, Uxue eta Amaiaren laguntzaz\nBufandak eta diademak oso era errazean egin ditugu\nBuztinezko hainbat lan\nJoan den igandean, azaroaren 8an, aukera ederra izan genuen eskulanak eginda gozatzeko, familian eta euskaraz. Bi taldetan 55 lgun aritu ginen Algortako Aldai Patronatuan.\nAmaia Aparicioren proposamena orratzik gabe eskuekin bufandak, gerrikoak edota diademak egitea izan zen, Uxue Urrutikoexearen tailerrean buztin polimerikoa erabilita panpinak eta dekorazio objektu txikiak egin genituen egurrezko markoetan, beirazko ontzietan eta arkatzetan ipintzeko.\nEskerrik asko irakasle zein parte hartzaile guztioi, plazera da horrelako arratsalde bat antolatzea eta bizitzea.\nBuztin polimerikoa arina eta lan egiteko erraza da\nEgindako lanaz harro eta pozik\nHemen dituzue egun horretako argazki guztien albuma: https://www.flickr.com/photos/egizu/albums/72157660602255590\nrozio2015-11-13T12:07:54+01:002015-11-13|egizu, ikastaroak, kultur jarduerak, kultura, sendi, sendi proiektua, tailerrak|0 Comments


Iturria | 111 Akademia\nHorregatik ari dira agian Soro eta Erroman Iturriaren bila Europan zehar: hegazkinak hartzen, hoteletan lo egiten, laster laurogei urte izango dituzten arren. Herrialderen batean Iturriaren ipuinen bat argitaratu dela dakiten bakoitzean hara abiatuko dira: itzultzaile bat lortu, ipuina irakurri, Iturria non bizi den ikasi… Baina ez dute hain erraz topatuko laguna.\nBost urte pasa dira Unai Elorriagak aurreko liburua argitaratu zuenetik eta beste liburu berezi bat ekarri digu. Izan ere, Unai Elorriaga euskal idazlerik bereziena da, bere liburuak oso bereziak, arraroak, normaltasunetik kanpokoak baitira. Eta honako hau bere beste liburuen tankerakoa da.\nIpuin liburu normal bat ez egiteagatik, trama bat asmatu du Unaik ipuinak elkarlotzeko.\nIpuin horien idazlearen (Pedro Iturria) bilaketa da istorio nagusia eta noizean behin ipuinak eta ipuinei buruzko solasaldiak txertatzen ditu. Ideia bikaina iruditu zait eta asko gozatu dut irakurketarekin. Egia zen, gehiago gozatu dut idazlearen bilaketarekin eta protagonistaren izaera bereziarekin ipuinekin baino.\nAmaierak zapore txar pixka bat utzi dit, ustekabekoa izan delako baina zentzu negatiboan, baina zapore orokorra guztiz ona izan da. Gustatuko zitzaidakeen beste amaiera bat, baina Elorriaga da idazlea, ez ni.\nBeraz, oso gomendagarria da liburu hau eta espero dezagun beste bost urte itxaron beharrik ez izatea Elorriagaren hurrengo liburua ikusi arte.\n2019/12/8 7:33 am\nOso liburua konplexua da ‘Iturria’. Ez da erraz irakurtzen. Lehenik eta behin, meta-literatura da-eta. Gogoratu behar dugu Unai Elorriagaren lehen obra 2001ean Labayruk argitaratutako ‘Literatur Ideia batzuk’ saiakera izan zela. Bigarrenik, irakurketa zaila da idazle algortarrak gaiak, lekuak eta garaiak nahasten dituelako eleberri honetan. Horrela, atal batean mamuak agertzen dira, beste batean bibliari buruz idazten du, azkenekoan ahateei buruz… Aldi berean, metafora edo sinbolo bat zer den hausnartzen du egileak. Baina hari nagusia beti Pedro Iturria da, etsi-etsian bila dabilen protagonista.\nEtorkizun oso handiko hasiera du testuak: laurogeita hiru urteko emakumea, Soro Barturen, idazle bat, Pedro Iturria delakoaren bila ari da, berrogei urtetik gora ikusi gabe daramatzalako. Horretarako, bera eta bere familia leku askotan ibiltzen dira: egun batean Pragan daude, beste batean Pisan, hurrengoan Hungarian. Bere lehen eleberrian bezala, Alzheimerraren gaixotasuna hegan dabil orrialde horien gainean, eta pertsonaiak erasotzen ditu.\n‘Iturria’ ondo idatzita dago. Aitortu beharra dago Elorriagak ‘SPrako tranbia’ -tik estilo propioa erabiltzen duela, baina liburu batzuetan lehen aipatu bezala funtzionatzen duela, arrakasta handia izan baitzuen eta hainbat hizkuntzatara itzulia izan baitzen. Hemen, ordea, irakurketa zaildu egiten du, eta oso gogaikarriarri egiten du irakurketa. Hala ere, irakurlea bukaeraraino iristeko gai bada, nire kasuan bezala, bidaia ederra egina izango du literaturan barrena, hiri batzuetan barrena, Unai Elorriagaren irudimenari eta idazkerari esker.


Imanol Esnaola: «Estatus politikoa soilik euskal herritarrek erabaki behar dute»demoarso, gureeskudago : Oarsoaldeko Hitza\nImanol Esnaola: «Estatus politikoa soilik euskal herritarrek erabaki behar dute»\nDemoarsok azaroaren 6rako Oarsoaldean antolatu duen giza katearen atarian, deialdiaren ingurukoak argitu ditu iniziatibako bozeramaile Imanol Esnaolak\nImanol Esnaola, Demoarsoko bozeramailea\nDemoarsok 10.000 lagun bildu nahi ditu azaroaren 6ko giza katean. Ez da lortzen erraza. Deialdia jarri dugu martxan eta masa kritiko nahikoa bildu dugu, eta orain aldarrikapen honi herritarrak batzea tokatzen da. Nola? Zer dugu eskaintzeko? Badia, bere aniztasunean. Eta ‘bere aniztasunean’ esateak badu bere garrantzia kasu honetan, hain zuzen ere, jendeari deitzen diogulako esanez ‘zatoz, zure sentsibilitatetik, denona den eta denontzat den zerbaitetan parte hartzera’. San Pedrotik Pasai Donibanera bitartean 8.400 metro inguru daude, eta biribildu eta 10.000 lagunen kopurua eman dugu, gero, jolas bat egiteko, 8.888 eta infinitu, alegia 8.000-10.000 bilduko gara, baina borondate hori infinitua da, ez da mugatzen, hain zuzen ere, adierazten dugulako, erabakitzeko eskubideak bidea ematen digula eta bide horrek ez dituela mugarik, baldin eta guk hori nahi edo hori behar badugu. Martxoko galdeketan %20tik gorako parte hartze baten bila baldin bagoaz, jende askok parte hartu behar du kontsultan. Ulertzekoa da, edonola ere, loteslea ez den kontsulta batean, jendearen interesa ere oso aldakorra izatea. Horregatik, giza kateak ere badu hari begira mobilizazio faktore bat, jendea jartzea martxoaren 19ra begira. Hirugarren arrazoia, finantzazioarekin lotua da. Kontsulta hau herritarrok antolatzen dugu. Ez dago inongo diru laguntza instituzionalik, berez, gainera, zigortua dagoelako Espainiako Gobernuaren aldetik. Dirua guk geuk bildu nahi dugu, kontsulta egunean dena ordaindu behar dugulako. Erabiliko den boligrafo bakoitza, orri zuri bakoitza… Herri kontsulta bat da, eta herritarrek eutsi behar diote. Zapiak oroigarri eta sinbolo gisa atera ditugu, eta baita finantzazio iturri gisa ere. Behar dugu jendeak zapiak erostea. Jendea mobilizatzetik harago, zer bultzatu nahi du azaroaren 6ko giza kateak? Askotariko argazkia lortu nahi dugu. Hemen ez dago bizitzeko modu bakar bat. Bizibide desberdinak ditugu, askotariko jatorriak, adin desberdinak… eta horietako desberdintasun bakoitzak badu jada nahikoa dimentsio autonomo izateko. Nola kateatzen ditugu dibertsitate horiek guztiak proiektu bakar baten inguruan, ikus dezaten bere partikularitate horretan badagokiela? Guk, beste gauza batzuen artean, eskualdean dagoen aniztasun hori bilatzen dugu. Jendeak uler dezala bere partikularitatetik badagoela helburu komun bat denoi dagokiguna. Eta aniztasuna bermatzeko zein urrats egingo dituzue? Aniztasunaren helburuak Oiartzualdean kontsulta egiteko momentua iritsi arte ez du halako garrantziarik hartu, oso aitortu izan arren, hain zuzen ere, kasu honetan, besteetan ez bezala, aniztasuna biderkatzen delako maila askotan. Gure kasuan, ezinbestean da, praktikoa da; edo lortzen dugu edo ez dago. Horrez gain, kontuan hartu behar da, herri bakoitza nor dela kontsultan, eta beraz, herri bakoitzak bere galdera erabaki behar du, bere batzordea du, bere harreman kanpainak daramatza aurrera… Herri bakoitza ari da hasieratik aniztasun hori lantzen. Ohikoa da aniztasun politikoa bilatzea, baina nik uste dut, hasieratik goazela politikotik harago biltzen, bizibide, sentsibilitate, joera edo zaletasun diferenteko jendea.\n«Askotariko argazkia lortu nahi dugu, eskualdean dagoen aniztasuna…» «Korapiloak askatzeko ejerzitatu egin behar da, jokatu egin behar da» «Giza kateak jendea mobilizatu nahi du eta martxoaren 19ra begira jarri»\nGainera, Adosgune bat eratu genuen, hemendik aurrera protagonismoa hartuko duena. Adosgune horretan bildu ditugu 40tik gora lagun eta hor aniztasun zabala dago, besteak beste politikoa. Adosguneak gainbegiratuko du prozesu osoa, eta Adosgune horrek ez badu onesten planteatzen ditugun dinamikak, planteatzen ditugun irizpideak, protokoloak aplikatzeko moduak, ez du funtzionatuko. Giza katerako metodologia ere aniztasunari begira landu da. Herri bakoitzak, bere biztanle kopuruaren arabera, badu ibilbide zati bat, luzeagoa edo laburragoa. 100 metroko zatiak egin ditugu, herri bakoitzari planteatuz bere herria sektorializatzeko, eta ez soilik gonbidatzeko mobilizatzen den betiko parrokia, baizik eta bilatzeko, hain zuzen ere, sektore ezberdinak erakartzeko modu bat. 100 metroko 85 zati egin ditugu eta 85 zati horietako bakoitzak gonbidatu bat izango du, gutxi gorabehera sektore bati enfokatua. Nolabait ere zati bakoitzak bildu nahi dituen sektoreei zuzenduko zaizkio mezuak. Horren bitartez lortu nahiko genuke, gai honetan sentsibilitate gehien dutenez gain, beharbada urrunago daudenei ere iristea gonbidapena, eta gainera iristea gonbidapena bere etxekoen aldetik; kirol munduko pertsona bada, kirol munduko pertsona aktiboen aldetik; eta berdin irakaskuntza, kultura…\nGonbidatuek zein funtzio izango dute? Giza katearen zati bakoitzean egongo da gonbidatua, eta egongo dira bi arduradun. Gonbidatua, pertsona ezagun bat izango da. Boto paper bat eta boto kutxa bat aterako dira giza katearen mutur banatik Errenteriako Zumardira joango direnak, eta gonbidatu horri egokituko zaio boto kutxa eskuan hartu eta hurrengo gonbidatuari ematea bere boto kutxa. Beraz, gonbidatuak badu eginkizun sinbolikoa deialdian, eta eginkizun sinbolikoa ekitaldian. Zeintzuk izango diren jakinaraziko dugu. Sinbolo asko erabiltzen dituzue. Data bera ere, azaroaren 6a, ez da ausaz hautatua. Sinboloak bat baino gehiago dira. Dudarik gabe boto kutxarena da bat, eta bigarrena badia da. Badia, gure bizilekua izateaz gain, bada hainbat udalerri eta nukleo urbanoren batura, mendian gora hasi eta itsasoraino. Badia atea da, eta ez dugu ahaztu behar ate hori urte askoan Euskal Herriak mundura izan duen ate nagusia izan dela. Guk giza kateaz badia inguratzen dugunean mundari ere zerbait esaten diogu. Hirugarren sinboloa data da, eta oso garrantzitsua da. 83 urte betetzen dira euskal estatutu baten aldeko erreferenduma egin zenetik. Estatus politikoa zehazteko parte hartze ariketa hark, orain dela 83 urte, babes handia izan zuen eskualdean, gehiengo oso zabal batek babestu zuen. Gainera, emakumeek parte hartzeko aukera izan zuten lehen aldiz, borrokan irabazitako aukera. Europan sufragio unibertsalaren alde egon zen mugimendu baten aurrean guk ere gure pausoa eman genuen, eta beraz, badu sinbolismo garrantzitsu bat, 83 urte geroago esatea ‘hemen gaude’ eta ‘ez dugu etsi’. Gure arteko diferentzia guztiekin, ekonomikoak, sozialak eta politikoak, Gure Esku Dago-tik erakutsi nahi dugu gure herri honek baduela eskaera bat: herri honen estatus politikoa soilik erabaki behar dute euskal herritarrek beren borondate librearen adierazpenez. Azaroaren 6ko giza katearen ondotik herriz herri prozesu parte hartzaileak abiatuko dituzue galderak definitzeko. Nola gauzatuko dira? Oinarrizko irizpide batzuk daude, eta metodologia bat dago. Herri bakoitzak bere galdera erabaki behar du: galdera argia izan behar du, eta inklusiboa. Garbi dugu kontsulta honetan bilatzen duguna, batez ere, herritarrak erabakitzen jartzea dela. Zer erabakitzen duten baino, erabakitzeko ariketa hori bilatzen dugu, eta erabakitzeko formula horretan, gainera, bilatzen dugu formula batek onespen nagusi bat lortzea. Galderek izan behar dute, irekiak, zabalak, argiak eta inklusiboak. Hortik aterako diren galderek gero ibilbide luze bat egin behar dute. Guk bilatzen dugu herritarrek eztabaidatzea. Gu ez gara autodeterminazio eskubidea eskatzen ari. Hemen korapiloak askatzeko ejerzitatu egin behar da, jokatu egin behar da. Bilatzen duguna da ahalik eta jende gehien bilduko duen galdera adostea, bereziki denen aurrean, gizartearen aurrean, eta zer esanik ez estatuaren aurrean, esateko hemen badagoela gehiengo bat, A edo B, baina hemen erabaki nahi duena. Horrek sekulako indar politikoa du, batzen dituelako independentzia zale gotorrenak eta batzen ditu estatuarekin lotura bat nahi dutenak, baina garbi dutenak lotura hori herriaren borondatearekin egin behar dela. Eta urtarriletik aurrera kanpaina, etxez etxe. Etxez etxe, ezinbestean. Eta etxez etxe esaten dugunean esaten ari gara, kuadrillaz kuadrilla, parkez parke, tabernaz taberna… esaten ari gara, hain zuzen ere, ikusi behar ditugula herritarrak beste herritar batzuk animatzen. Mobilizatu behar dugu agian bere eguneroko ardurengatik horrelako gauza batera jarriko ez den pertsona hori. Modu atsegin eta abegikor batean jarri nahi dugu ahalik eta jende gehienaren aurrean. Beraz, etxez etxe ateak joko ditugu, koadrilak, enpresa batzordeak gonbidatuko dira, sare formal eta informal ahalik eta gehien.\nArraunlariek giza katera deitu dute\nEskualdeko arraunlariak, azaroaren 6ko giza katera batzeko deia egiteko agerraldian.\nData hurbildu ahala atxikimenduen kopurua handitzen doa. Herenegun eskualdeko arraun elkarteek agerraldia egin zuten Donibanen, Demoarsok azaroaren 6rako antolatu duen giza katera batzeko deialdia egiteko. Etorkizuna irabazteko bidean talde lanaren garrantzia nabarmendu zuten arraunlariek, eta beraiekin batera arraun egiteko eskatu zieten herritarrei: «Oso ondo dakigu guztion eskuak batuz lortzen den indarra. Eta jakin badakigu guztion indar horiek batuz eta boga eginez baino ezin garela iritsi amesten ditugun helmugetara».\nOiartzun 11:00. Herri batzarra, pleno aretoan. Ondoren, argazkiak Zuhaitzak iniziatibaren barruan. Errenteria-Orereta 11:30. Beraunen, zuhaitz bat atondu eta photocall-a egingo dute. Zapiak eta giza katerako txartelak salduko dituzte eta esku orriak banatu eta informazioa zabalduko dute. Lezo 12:00. Donibane kaleko lokalaren inaugurazioa. Ondoren giza katearen aurkezpena. Pasaia San Pedro. Informazio mahaia jarriko dute frontoian bihar eta etzi, 12:30ean, materiala saldu eta informazioa banatzeko.