Gizarteratzea deitzen zaio gizakia gizartearen oinarrizko elementuak ikasiz eta barneratuz (hizkuntza, sinesteak, ohiturak, bizimoduak, elikadura, sentimenduak, maitasuna…) eta elementu horiek beren nortasunaren egituraren osagai bihurtuz identitate zehatzeko pertsona autokonsziente bilakatzen den prozesua, haren bidez moldatzen baita egokitu zaion gizarte moldera.\nHalatan, bizi diren gizarteko kultura berenganatuz bihurtzen dira gizabanakoak gizartekide eta beren nortasuna osatzen dute aldi berean.\nAntropologo eta soziologo anitzek, Berger tarteko, adierazi dute funtsezko gertakari biologiko bat dagoela izaera honen oinarrian.\nSortzen denean, inolako babesik gabe eta hartzen duen taldearen mendean dago guztiz gizakia. Gizaki jaio berriaren garapen organikoari erreparatu eta gainerako animalienarekin alderatzen badugu, gizakiaren fetoaldia gutxi gorabehera bizitzako lehen urtemugara arte luzatzen dela ikusiko dugu. Aldi honetan, beste animalien kasuan amaren barnean gertatzen diren osaera garrantzitsu batzuk bizi ditu giza organismoak, aldaketa horiek amaren sabeletik kanpo gertatzen baitira gizakumearen kasuan. Horrenbestez, ikuspegi fisiko huts batetik ezinbestekoa du gizakiak taldea, haren harrera eta babesik gabe ez baitzitekeen giza bizitzarik izango. Halatan, giza organismoaren garapen biologikoa ez da gizartean hasi orduko bukatzen. Hau da, garatzen ari den gizakia bere ingurune naturalarekin, hau da, sortu den lurraldearen natura ezaugarriekin ez ezik kultura eta gizarte ordenamendu jakin batekin, alegia zaintzen duten besteek eskaintzen dioten kultura eta gizarte ordenamenduarekin jartzen da harremanetan.\nGizabanakoak sorkuraz duen badaezbadako izaera hau erabakiorra izango da bere etorkizunean ezen, gizarte eta banako bizitza senean oinarritzen duten beste animalia batzuek ez bezala, gizakiak ikasteko, eta ikasi duena komunikatu eta irakasteko gaitasuna baitu. Giza bizitzan, jaiotza fisikoaren ondoan ezinbestekoa du gizakiak berriro jaiotzea, eta gizakiak bezala gizarteak.\nHots, espazio eta denbora jakin batzuetan beste gizakiekin, eta gizaki guztiek naturarekin, bideratzen dituen harremanen sintesia da gizaki zehatza. Berger-ek dioen bezala, gizabanakoa ezin da bakarrik ugaldu, eta ugalduz gero ezin uler daiteke bakarrik; haren barne errealitate sakonenak ez dira bakarrik bereak, ingurune zabalago bati dagozkio, eta ingurune hura gabe ezin gauza zitezkeen errealitate horiek, ez zuten zentzurik izango.\nIkuspegi honetaz heltzen diogu gizarteratzeari.\nGizakia ez da gizartean jaiotzen; gizartean bizitzeko joera du jaiotzen denean, gizarte horretako partaide bihurtuko da gero. Hau da, gizaki orok du bere bizitzan gizarteratzearen beharra sentiarazten dioten garaia eta egokitu zaion gizartearen arauak barneratzen ditu prozesu horretan. Gizarteratzeak «gizartekide» bihurtzen du gizabanakoa, taldearen arauen barneratzearen bidez. Hauxe da gizabanakoak bere taldearen arauak bereganatzen dituen prozesua eta hala jokatzen duenean hasten da harengan «ni»-a, berezkoaz hornituriko gizakia, nabarmentzen.\nHalatan, gizabanakoa gizartean, eta gizartea gizabanakoagan, sarrarazten duen prozesua da gizarteratzea, honen bidez bihurtzen da gizabanakoa gizartekide eraginkor.\nGizabanakoaren jokabidea bideratu eta orientatzen du gizarteratzeak; gizabanakoak aukera asko ditu pentsatu, sentitu eta jarduterakoan, eta gizarteratze prozesuan garatzen du, hain zuzen ere, muga zehatzak dituen halako jokabidea. Taldearen arauei jarraituz, ohikoa eta onargarria den horretara mugatzen da jokabide hori, hau da, kultura jakin batera moldatzen da.\nEzin gara, horrenbestez, gizaki eredu bakar batez mintza, kontuan harturik arauak edo kulturak hainbat direla gizaki izan, bihurtu edo sentitzeko erak.\nIkaskuntza prozesua da, beraz, gizarteratzea eta hartaz ikasten da taldearen kultura.\nZera da kultura, balioak, sinboloak, arauak, sentierak, sinesteak, ohiturak, usadioak, debekuak, eta abar… Ikaskuntza honek portaerak ekartzen ditu eta haien harian barneratzen da kultura gizabanakoraen nortasun psikikoan. Ikaskuntza eta barneratze prozesuaren emaitza dugu gizabanakoaren taldekidetzea eta, ondorioz, gizartearen erakuntza eta kohesioa.\nAlabaina, ezinbestekoak dira betekizun batzuk gizarteratzea gauza dadin. Beharrezkoa da, lehenik, elkar eragina, hau da, gizakiak beste gizaki batzuekin jardutea.\nGizarte loturarik ez duen gizakia ez da gizarteratzen.\nHalaxe erakusten digute beste gizakiekiko loturarik gabe hazi diren haurren kasuek: gizartearen partaidetzarik gabe, haurrak halako gorpuzkera fisikoa garatuko du gehienez, guztiz eskasa halere, baina inolaz ere ezin erlazionatuko da egokiro, ez da mintzamenaren jabe izango eta ez du itxurazko giza portaera baterako aukerarik edukiko. Halarik ere, ez da aski haurrari garapen fisikoa ziurtatuko dioten zaintzak eskaintzea, gizartean behar du bizi, besteekin jardun, komunikazioa behar du, afektua, gorputzen bidezko kontaktua. Premia hauek ez dituzte derrigorrez pertsona jakin batzuek bete behar. Gurasoek hartu ohi dute ardura hori, baina ez dago berez inolako oztoporik beste pertsona batzuen erantzukizuna izan dadin. Gizakiaren garapena ume-umetan besteekin eratzen diren lotura egonkorren baitan dago funtsean. Gizarteratzearen aspektu guztiz garrantzitsua da hau edozein kulturako pertsona gehienengan, kulturatik kulturara lotura horien ezaugarriak eta ondorioak bestelakoak izan daitezkeen arren.\nBigarrenik, elkarreragite prozesua horretan haurrak ez du paper guztiz pasiboa jokatzen, eraginkor ere azaltzen baita gizarteratze prozesuan. Gizarteratzeak ez du programazio informatikoen antzik, haurrak topo egiten dituen eragin guztiak pasiboki irentsi beharko balitu bezala. Horrelako zerbait gertatuko da agian jaio berritan, baina elkar eragiten hasiko dira berehala bera eta zaintzen dutenak, ikasten ari da haurra eta ikasten ari dira zaindariak ere: aita izaten ikasten, ama izaten ikasten… Alde batetik, haur jaio berri orok ditu zaindarien portaeran eragina duten premia batzuk eta, bestetik, paper bat joka arazten diote berehala zaindariek haur jaio berriari, jokabide modu bat proposatzen diote alegia. Haurraren jokabidea interpretatuko duten modukoa izango da haurraren aurreko erreakzioa.\nHalatan, helduek haur jaio berri batekin duten erreakzioa ez da objektu bizigabe baten aurrean azaltzen dutenaren heinekoa, haurraren jokabidearen eta haurraren ustezko nahien araberakoa izaten baita.\nGogoan eduki beharra dago beste zerbait.\nGizarteratzeaz mintzo garenean, gizarteratze «prozesua» esapidea erabiltzen da gehienetan. Ez da halabeharrez; izan ere, esapide horren bitartez bereziki azpimarratu nahi da gizarteratzea giza bizitza osoan zehar gertatzen den fenomenoa dela, kulturaren ikaskuntza haurtzaroan oso bizia bada ere. Gizarteko elkar eraginean, beste pertsonekiko harremanetan, etengabe ari gara portaera, arau eta eredu molde berriak bideratzen eta egoera berrietara moldatzen.\nHaurtzaroan ikasten dugu hitz egiten, ona eta txarra bereizten, adinaren eta sexuaren rolak zehazten, eta une hartatik garai adinduenera bitarte, geure heriotzari aurre egiten ikasten dugun garaira bitarte, ikaskuntza eta moldaera berriak etengabe gertatzen den prozesu jarraitua da gizakiaren bizitza.\nGainera, biziago agertzen da hau egoera batzuetan, adibidez: eskola, amatasuna edo aitatasuna, lehen lana, langabezia, jubilazioa, ezkontza, emigrazioa… gizarteratze prozesuak gizabanakoaren bizitzan askoz era sakonagoan bizi diren uneak baitira. Hortaz, pertsona helduak inoiz ez du bere bizitzan gizarteratze prozesua uzten.\nEsandakoaren harian, argiro ikusten dugu nolako garrantzia duen gizarteratze prozesuak hala gizabanakoagan nola gizartean.\nGizabanakoaren kasuan, bere nortasunaren eraketa dago jokoan haren arabera.\nGizartearen kasuan, eraberritze prozesu bat da, gizarteratze prozesuaren bidez transmititzen baita taldearen kultura: gizarteratzeak eskaintzen du kulturari, hau da, gizartearen existentzia ziurtatzen duten arauei, eusteko bidea.\nHalaz ere, ez da ahantzi behar integrazioarekin batera gertatzen dela, bestalde, bereizkuntza. Hau da, talde baten bizimoduan integratzen ari garen eta «gu»-aren kontzientzia sortzen ari den aldi berean aldentzen ari gara beste talde batzuetatik.\n«Gu»-aren eskutik, berehala sortzen da «haiek» edo «besteak» delakoa, eta mugak zehazten ditugu «beste» horiekin. Integrazio prozesuak berak dakar aldi berean baztertze prozesua. Talde bateko kide bihurtzen garenean, inkontzienteki bihurtzen dugu haren araberako kultura gainerakoen neurri. Etnozentrismoaren arriskua, hau da, talde batek bere kultura besteena baino gehiagotzat hartzeko arriskua, dakar honek.\nGizarteratzea gizabanakoaren bizitza osoan luzatzen den prozesua denez, hainbat etapa bereiziko ditugu hartan: Lehen gizarteratzea eta bigarren gizarteratzea bereizi dira eskuarki.\nHauxe da gizabanako gizartekide bihurtzen duena, eta haurtzaroan gertatzen da.\nGarrantzitsuena da gizabanakoaren kasuan, aldez edo moldez markatzen baitu gu guztion bizitza haurtzaroan gure nortasuna itxuratu zen moduak. Gizabanako oro jaio da bere gizarteratzearen ardura dutenekin derrigorrez bat egin behar izan duen gizarte egituraren barnean. Errealitate objektibo gisa aurkezten zaizkio gizabanakoari besteek beraren egoeraz egiten dituzten azalpenak.\nGizarte egituran okupatzen duten lekuaren eta norberaren izakeraren arabera bereizten dituzte besteek munduaren aspektuak. Haurrak bere gizarteratzeaz arduraturiko horien hautapenean esku hartzen ez duenez, bat egiten du besterik gabe ikuspuntu horiekin. Horrenbestez barneratzen du haurrak besteek iragazten dioten mundua, ez hainbatean mundu guztien arteko mundu baten antzera edo errealitate objektiboaren ikuspegi partzial baten antzera, baizik eta «mundua» gisa, den eta izan daitekeen mundu bakar gisa. Horrexegatik, askoz sendoago eta tinkoago sustraitzen da giza kontzientzian lehen gizarteratzean barneraturiko mundua ondoko gizarteratze aldietan barneraturikoak baino.\nLehen gizarteratzea eduki-ikaskuntza soila baino gehiago da. Emozio karga handiko zirkunstantziatan gertatzen da. Arrazoi asko dago besteenganako atxikipen emozionalik gabe ikaskuntza prozesua oso zaila, are bideraezina, litzatekeela uste izateko.\nHaurrak era askotako emozioen bidez egiten du bat besteekin; baina bide horiek zeinahi ere diren, identifikazioa gertatzen denean baizik ez da barneratzea gauzatzen. Haurrak besteen rolak eta jarrerak onartzen ditu, hau da, barneratu eta bereegiten ditu. Eta besteen identifikazioaren bidez bilakatzen da bere burua identifikatzeko gai, identitate subjektibo koherente batez jabetzeko gai. Bestela esanik, entitate erreflexua da ni-a, besteek berarekiko harremanetan aurrez bideratu dituen jarrerak islatzen dituelako; nolabait esan genezake inguruan dituenek aintzat hartzen duten heinean dela gizabanakoa gizartekide.\nGizabanakoa identitate baten jabe egin orduko bihurtzen da munduan, errealitate gisa azaltzen zaion horretan, leku bat betetzeko gauza.\nGizarteratze prozesuan barneratzen diren edukiak ez dira berdinak, jakina, gizarte batean ala bestean, horietako batzuk bazter orotakoak badira ere. Hizkuntza ikastea da haurrak duen eduki nagusia. Mintzoaren bidez barneratuko ditu haurrak portaera-eskemak eta haiek arautzen dituen sistema. Hau da, haurrak zer egin behar duen eta zergatik egin behar duen ikasten du haren bidez. Esan ohi denez, lehen gizarteratzea gizabanakoaren kontzientzian soziologian bestetasun orokorra deritzan kontzeptua eratu denean, hau da, haurra garatzen ari den kulturaren araberako balio eta arau moral nagusiak bere egiten dituenean, bukatzen da. Gizartekide eraginkorra da orduan haurra eta ni baten eta mundu baten jabe subjektiboa da ordurako.\nHaatik ere, gogoan eduki beharra dago errealitate subjektiboan badirela beti gizarteratze prozesuan sortu ez diren elementuak, norberaren gorputzaren kontzientzia esate baterako, gizartearen ezein eraginaren aurrekoa baita hori. Biografia subjektiboa ez da osotoro gizartearen ordaina, ez da erabat soziala. Gizabanakoak bere burua ikusten du gizartearen barnean, baina baita hartatik kanpo ere eta, horrenbestez, etengabeko oreka-ariketa da gizabanakoaren eta gizarte mundu objektiboaren arteko erlazioa.\nGizarteratze prozesua ez da lehen gizarteratzearekin bukatzen. Gizartea eratzen duten esfera, zati edo munduen barneratzea da bigarren gizarteratzea. Lanaren banaketa eta metaturiko ezagutza handiagoak diren heinean da konplexuagoa gizartea, konpartimentu gehiago ditu. Egoera horren ondorioz, gehiago dira rolak, jokatu beharreko paperak, eta bigarren gizarteratze prozesuaren helburua da rol horiek bideratzea eta gauzatzea, gizarte molde bakoitzaren betekizunei jarraiki.\nBigarren gizarteratzea lehen gizarteratzearen ondokoa da beti, hau da, bere «ni»a eta mundu zehatz bat dagoeneko barneratu dituen subjektu bat du gertaleku beti.\nUne horretan barneratu beharreko edukiak zeinahi ere diren, eduki horiek gainditu egin behar dute nolabait ordura arteko errealitatea.\nBada, beraz, koherentzia arazo bat lehen barneratzeen eta berrien artean, eta arazo hori kasuen arabera izango da bideratzen errazagoa edo zailagoa.\nBestalde, lehen gizarteratzea haurraren eta zaindarien arteko identifikazio emozionalik gabe gauza ez daitekeen bezala, bigarren gizarteratze prozesuko alde gehiena identifikazio mota hori gabe bidera daiteke, hartan gizakien arteko komunikazio orok behar duen elkar identifikazio soil hori gertatzen bada.\nBigarren gizarteratzearen araberako rolak izenen isilean gertatzen dira neurri handi batean; erraz asko bereizten dira bideratzen dituzten gizabanakoengandik. Hortaz, halako tartea zehazten du gizabanakoak bere «ni» eta errealitate osoaren eta rolaren araberako ni eta errealitate partzialaren artean. Adibidez, pertsona batek modu batean hartuko du aintzat oro har bere burua eta gero bere burua ikusiko du ama, auzoko, ingeniari, ekonomia ministro edobeste zernahi gisa. Hau lehen gizarteratzearen ondoan baizik ez da lortuko, hau da, ezinbestekoa da ni-a aldez aurretik eratua izatea.\nLehen gizarteratzearen eta bigarren gizarteratzearen araberako egitekoak hainbat instituziotan banatu ohi dira eta banaketa hori gizarte moldeen konplexutasunaren araberakoa izan ohi da. Gizarte molde xinpleenetan, instituzio erakunde berbera arduratzen da lehen eta bigarren gizarteratzeez, lehenaren ondoan neurri handi batean bidera baitu bigarrena. Konplexutasun handiko gizarte moldeetan, erakunde bereziak bideratzen dira bigarren gizarteratzeari begira, eta prozesu horren araberako hezkuntzarako bereziki prestaturiko giza bitartekoak ezartzen dira. Hezkuntzaren garapena da, esan gabe doa, bigarren gizarteratzearen adibide garrantzitsuenetako bat, eta erakunde berezien gidaritzapean bideratzen da.\nGizarteratzearen prozesuarekin lotzen den beste kontzeptu garrantzitsu bat da bergizarteratzea. Gizarteratzeari buruz orain arte esan dugun guztiak aurreikusten du errealitate subjektiboak, gizabanakoen niak, bizitzan zehar aldaketak egiteko aukerak dituela. Gizartean bizitzea gure errealitate subjektiboan eragina izango duen aldaketa prozesu etengabean bizitzea da, hau da, geure burua aztertzen badugu erraz asko konturatuko gara denboran barrena pixkana-pixkana aldatu ditugula gustoak, izaera, iritziak, eta abar… Pertsona batengan goitik beherako aldaketak gertatzen direnean, «alternazio» deitzen zaio aldaketa handi horri; hori gertatzen da gizabanakoak aurrez onartzen zituen balioak eta portaeraereduak alde batera utzi eta guztiz bestelako batzuk onartzen dituenean. Gazteen delinkuentziarena da adibide ezagunena, baina badira beste batzuk, garrantzitsuak guztiak, hala nola emigrazioa beste kultura eremuetara, dibortzioa, erlijio konbertsioa, kartzelan sartzea, eta abar… Egoera hauetan, gizabanakoak beste gizarteratze eredu bat jaso du aurrekoaren ordez.\nOrdezkatze hori erabatekoa da eta oso denbora-tarte laburrean gertatzen denez, gizabanakoak bergizarteratze prozesuak behar ditu, identitatea halako gaitzak har ez dezan eta koherentziak bereari eutsi ahal diezaion.\nLehen gizarteratzearen antzeko prozesuak dira hauek ezen, aldaketa hauek gizabanakoarengan egoki daitezen, neurri handi batean sendotu beharko baitute elementu gizarteratzaileekiko identifikazio afektibo bizia, haurtzaroan gertatzen den bezala. Baina lehen gizarteratzearenak ez bezalakoak dira elementu horiek ezerezetik sortzen ez diren aldetik eta, gainera, identitatearen hustutze prozesu bati aurre egin behar diote, errealitate subjektiboaren aurreko egituradeseginik dagoen heinean. Bergizarteratze prozesua gauzatu eta pertsonak, emozio-oreka hautsiko dion hutsunean erori gabe, bere bizitza jarraitu ahal izateko, ezinbestekoa da nortasun berria arrazoiz eta legitimazioz hornitzea. Legitimazioz hornitu behar da errealitate berria ez ezik errealitate hori ekarri duten etapak ere, alternatibatzat azaltzen diren beste errealitate guztiak alde batera uzten edo arbuiatzen diren bitartean. Alterazioaren aurreko guztia hartzen da haren gidaritzat, ondoko guztia errealitate berriaren ondoriotzat hartzen den bezala. Adibidez, erlijio konbertsioari esker ikusten du sinesle berriak nola gidatu duen Jainkoak fede aldera iraganeko gertakarietan barrena eta, horrenbestez, errealitate berritik aurrera, fede horri esker eman ahal izango dio bizitzari zentzu berri bat eta fede horren arabera planifikatu ahal izango du egingo duen guztia.\nGiddens-ek dioen bezala, gizarteratzearen eragileak gara oro har guztiok zeren, santzio informal batzuk bideratuz, hala nola kritika, zentsura, baztertzea, laudorioa…, eta gure jardunean dagokigun kulturaren arauak betez, geure gizartearen eredu nagusiaren bidetik gidatzen baitugu besteen jokabidea, geure kultura munduaren iraupena ziurtatzen dugula horrenbestez.\nGizarte molde xinpleenetan, lan banaketa eskasa eta gizartea berdin samarra direnean, bitarteko informal hauek aski izan daitezke gizartekide berriak gizarteratzeko.\nBaina gurea bezalako gizarte molde konplexuetan, balio, ezagutza eta jarrera asko ikasi behar diren gizarte moldeetan alegia, beharrezkoak dira taldeak, gizarte kontestuak eta instantziak, kulturaren transmisioa haien bitartez gauza dadin. Gizarteratze ajentzia deitzen zaie instantzia horiei.\nBatzuen helburu zehatza eta guztiek aitortua da heztea, printzipio batzuk barnaraztea, ezagutzak hedatzea; eta zeharka, halako zehaztasunik gabe alegia, baizik ez dute beste batzuek jarduten, hau da, hala jardun arren, ez dute hori xede, beste batzuk baitira haien helburu zehatzak. Lehen motako ajentzien adibideak ditugu familia edo eskola, bigarren motakoak kirol elkarteak edo sindikatuak.\nNolanahi ere, familia, berdinen taldea, eskola eta hedabideak aipatzen dira beti gizarteratze ajentzia nagusi gisa.\nGaurko egunean oinarrizko papera jokatzen du familiak gizarteratze prozesuan.\nArrazoien artetik, hona hemen garrantzitsuenak: haurrak topo egiten duen lehen ajentzia da eta hartan hasten da prozesua; lehen identitate eta partaidetza sentimentua eskaintzen du, hau da, lehen «gu»-a; hartan barneratzen dira lehen aginte arauak (gurasoak–seme-alabak) eta lehen berdintasun arauak (anai-arreben artean); gizarte tradizionaletan bezain agerikoa ez bada ere, sortetxeak baldintzatuko du neurri handi batean gizabanakoaren gizarte maila bere bizitza guztian; gizabanakoaren familiaren gizarte klaseak eta inguruak eragin sakona dute gizarteratze ereduetan, hau da, haurrek familiaren inguruko portaera moldeak bideratuko dituzte eta, ikusirik familiarteko harremanek duten emozio karga handia, portaera horien eraginak bizirik iraungo du pertsonaren bizitza osoan zehar.\nAlabaina, haurra gizarteratzen badu ere, familia ez da transmititzen dituen balioen sortzailea, jatorri askotakoak baitira hauek: erlijioa, nazioa, gizarte klasea, kultura maila, etnia, eta abar… Kontuan hartu beharra dago, bestalde, familia-sistemak oso bestelakoak direla kulturen arabera, eta horrenbestez haurrak harekin dituen erlazioak eta hartatik jasotzen dituen eraginak ez dira bazter orotan bat.\nAmaren papera bera ere ez da berdina kultura guztietan. Mendebaleko gizarte moldeetan ere ez da familia egitura berdin bideratzen, hau da, haur batzuk bere gurasoekin bizi dira, beste batzuk guraso dibortziatuen edo gurasordeen zaintzapean daude, beste batzuek bikote komosexuala dute guraso, beste batzuek ezkongabeak dituzte gurasoak… hau da, gaurko egunean era askotakoa izan daiteke familiaren kontestua. Baina familia da, nolanahi ere, gizarteratze ajentzia nagusia haurtzarotik adolezsentziara bitarte, baita gerokoan ere, belaunaldiak bateratzen dituen gizarte instantzia den aldetik.\nLagun arteko taldeak dira; haietan, sakonak eta aurrez aurre dira harremanak. Adin berekoak izaten dira kideak. Talde hauetako harremanak demokratikoagoak dira haurren eta gurasoen artekoak baino, elkarren onarpena izaten baita funtsezko lotura. Egia da haurren bat saiatuko dela askotan nagusitzen, baina bada beti hartu-eman bat. Gurasoek barnarazten dizkiete haurrei jokabiderako arauak, baina berdinen taldeetan bestelako harreman motekin egiten dute topo haurrek eta aukera izaten dute haietan beste jokabide mota batzuk entseatu eta bideratzeko.\nFuntsezko garrantzia du eskolak, horixe baita gizarteek kultura belaunaldiz belaunaldi transmititzeko antolatu duten bitarteko nagusia. Bi transmisio molde bideratzendu eskolak: alde batetik, gizarte mota guztietako eskolek dituzte gai-multzo batzuk halako zientzia ezagutza zehatzak ez ezik politika, gizarte eta erlijio izaerako balioak ere transmititzeko; baina, beste aldetik, horrekin batean, badira haurren ikaskuntza oso baldintzatzen dituzten eskola praktika berezi batzuk. Halatan, praktika hauen bitartez gizarteratzen da haurra balio eta arau batzuen arabera: lortu nahi izaten da haurrak eskolan isilik egotea, puntualak izatea eta eskola diziplinaren araberako arauak errespetatzea; lehenengo aldiz ikasiko du haurrak leihakor izaten eta produktibitatearen eta errendimenduaren beharra aintzat hartzen; erakutsiko zaio irakaslegoaren agintea onartzen eta hari men egiten; areago, irakasleen erreakzioek baldintzatuko dituzte haurrek beren gogoan aintzat hartu dituzten helburuak. Ongi ulertuko dugu nolako garrantzia duen eskolak haurren heziketan, gogoan edukitzen badugu zein arreta handiz kontrolatzen dituzten sistema politikoek irakatsi beharreko gaiak eta barnarazi beharreko balioak, eta nolako ardura jartzen duten irakaslegoa prestatu eta aukeratzerakoan.\nInprenta asmatu zenetik egungo telebista edo Internet garaira arte, funtsezko papera jokatu dute hedabideek gizarte molde guztietan. Mota guztietako informazioa eskaintzen dute, gertakari, balio eta jarreren gaineko iritziak, portaera-ereduak. Era guztietako manipulazioak bidera ditzakete. Eta, gainera, milioika lagun daude haien eraginpean.\nHedabideen artetik, aipagarria da telebistaren garrantzia, beren bizitzako ordu asko ematen baitituzte haurrek eta helduek haren aurrean. Baina hedabideek iritzi eta portaeretan duten eraginaren gainean ikerketa asko egin den arren, ez dago ikerketa horietatik aho bateko ondoriorik atzeratzerik.\nHala eta guztiz ere, ezin da hedabideen eragina zalantzan jarri.\nBeste gizarteratze ajentziak\nGizarteratze ajentzia hauez gainera, beste talde edo kontestu batzuek ere badute eragina dute gizabanakoengan. Mota guztietako elkarteak –kultura, aisia, erlijio,… elkarteak–, alderdi politikoak, sindikatuak, gizarte higikundeak, eta abar…, ez dira soilsoilik berez dituzten helburuen arabera hartu behar, kontuan hartu beharra baita balioak transmititzen dituztela, molde guztietako sentimenduak barnarazten dituztela eta beren egitekoetan saiatzen dituztela kideak. Gizarte modernoetan, berebiziko eragina du lan munduak gizabanakoagan, mundu honek aldaketa handiak eskatzen baitizkio maiz pertsonari, hala nola aldaketak aurkezteko unean, kanpoko itxuran, portaeran, hitz egiteko eran, eta abarretan…; horrez gainera, gizarte modernoetan oso mugarri garrantzitsua da pertsonaren bizitzan lanean lehen aldiz hastea.\nGainera, soziologian gizarteratze inguruneak deritzenek era badute eragina gizarteratze prozesuan. Hona hemen garrantzitsuenak:


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Osasun Saila eta Osakidetza odol-emaileak bilatzen ari dira, Euskadiko egungo erreserbak hobetzeko\nOsasun Saila eta Osakidetza odol-emaileak…\n52.000 pertsona inguruk eman zuten odola 2018an; horietako 8.200ek lehen aldiz\nIaz, odol-emaileen kopurua areagotu egin zen, eta 51.701 pertsona izan ziren EAEn; 87.707 aldiz eman zen odola. 2019an, orain arte (ekainera arte), 46.499 aldiz eman da odola, erregistroaren arabera. Horrela, bada, Euskadik Estatuan odol-emaileen indize handiena duen autonomia-erkidegoetako bat da. Hala ere, odol-osagaien kontsumo-tasa handiak ere baditu, Osakidetzako osasun-jardueraren ondoriozkoak eta, batez ere, uda sasoiko beharren gorakadaren ondoriozkoak.\nSasoi honetan da zailen euskal ospitaleetako segurtasun-biltegiei eustea; izan ere, odol-emaile asko kanpoan daude, eta ematen den kopurua murriztu egiten da. Gainera, biztanlea zahartzen doa eta globalizazioa hazten, eta horrek pertsonen mugimenduak eta infekziorako arriskuak dakartza.\nHori guztia dela eta, Nekane Murga Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburuak gogorarazi du aurtengo udan odola emateak nolako garrantzia duen: “Euskadi erreferentea da elkartasunean. Zifrek hala erakusten dute. Eta hala izaten jarraitu nahi dugu. Hori dela eta, odola borondatez ematea sustatu behar da; izan ere, urtean 35.000 pazienteren tratamendua bermatzeko beharrezko osagaiak lortzeko modu bakarra da”.\nOsasun Sailak eta Osakidetzak odola emateko egiten duten dei berri hori, Euskadiko Odol Emaileen Elkartearekin bat etorriz, publizitate-kanpaina batekin sendotu da, eta horrek animatu egiten du osasun-sistema publikoarekin solidarizatzera.\nOsakidetzaren Transfusio eta Giza Ehunen Euskal Zentroak odol-emateak antolatu eta produktuak euskal ospitale guztietara heltzea bermatzen du. Egunero, bere unitate mugigarriak hamabi bat euskal udalerritara doaz, borondatezko odol-emateari bide emateko; 15 minutu baino ez dira behar odola emateko.\nNekane Murga Osasun sailburuak eskerrak eman dizkio euskal gizarte osoari, bere lankidetzagatik, bai eta osasun-arloko profesionalei eta hura posible egiten duten kolektiboei ere. Esan bezala, 35.000 pertsona baino gehiago tratatzen dira, urtero, odol-osagaiei eta medikamentu eratorriei esker; horiek odol-emateen bidez baino ezin dira lortu. Horiek gabe, osasun-asistentzia, kasu askotan, ezinezkoa izango litzateke.\nVitoria-Gasteiz, 2019ko uztailaren 4a\nOsasun eta Kontsumo Sailaren aburuz, gizartea beti egongo da zorretan odola eman eta bizitza erregalatzen dutenekin\nAGINDUA, 2015eko abuztuaren 3koa, Segurtasuneko sailburuarena, zeinaren bidez arautzen baitira zezen-ikuskizun orokorretan lagin biologikoak hartzeko eta analizatzeko prozedura eta lagin horiek analizatuko dituzten laborategiak homologatzeko prozedura.\n118/2018 EBAZPENA, otsailaren 14koa, Osakidetza-Euskal osasun zerbitzuko zuzendari nagusiarena. Horren bidez onetsi dira Osakidetza-Euskal osasun zerbitzuko zerbitzu sanitarioetako erakundeetan destinoa daukaten Fakultatibo mediko eta teknikoen Lanbide-taldeko…


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: EHAA xedapena 201903228\nGaiak: ERABAKI ADMINISTRATIBOAK; INFORMAZIO ADMINISTRATIBOA; BEPB: BARNE ERALDAKETARAKO PLAN BEREZIAK; EXEKUZIO-UNITATEAK; HIRI-ANTOLAMENDUA; INGURUGIRO-INPAKTUA; ONDARROA\nHurrenkenaren zenbakia: 201903228\n2018ko abenduaren 19an, Ondarroako Udalak ingurumen-ebaluazio estrategiko sinplifikatua egiteko prozedura hasteko eskaera bete zuen, herriko alde zaharreko «Txomin Agirre 28» lurzatiaren BIPBaren aldaketarekin lotuta, Ingurumen-ebaluazioari buruzko abenduaren 9ko 21/2013 Legean xedatutakoaren arabera.\nEskabidearekin batera, zenbait dokumentu aurkeztu zituen, hala nola BIPBaren aldaketaren zirriborroa eta ingurumen-dokumentu estrategikoa, Ingurumen-ebaluazioari buruzko abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 29. artikuluan ezarritako edukia zutela.\n2019ko apirilaren 1ean, Eusko Jaurlaritzako Ingurumen Administrazioaren Zuzendaritzak kontsulta-izapidea abian jarri zuen abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 30. artikuluan aurreikusitakoaren arabera, eta, horrenbestez, hainbat erakunderi eskatu zien ingurumen-organoak egin behar duen ingurumen-txosten estrategikoaren oinarria izateko egoki iritzitako oharrak egin zitzaten.\nZehazki, honako interesdun hauei eta ukitutako administrazio publiko hauei egin zitzaien kontsulta: Eusko Jaurlaritzaren Kultura Ondarearen Zuzendaritzari, Osasun Publikoaren eta Adikzioen Zuzendaritzari eta Ura-Uraren Euskal Agentziari; Bizkaiko Ekologistak Martxan elkarteari eta Eguzkizaleak aisialdiko elkarteari, interesduntzat jo baitira.\nIndarreko araudian erantzunak jasotzeko ezarrita dagoen epea amaituta, Eusko Jaurlaritzaren Kultura Ondarearen Zuzendaritzaren eta Ura-Uraren Euskal Agentziaren txostenak jaso dira.\nEragindako administrazio publikoei eta interesdunei egindako kontsulten izapidearen emaitza ebazpen honetan jasota dago.\nAipatutako 6.2 artikuluan zehazten da, besteak beste, ingurumen-ebaluazio estrategiko sinplifikatua egin behar dutela (eta, horretarako, 29.etik 32.rako artikuluetan arautzen den prozedura erabili) etorkizunean proiektuak baimentzeko esparrua ezartzen duten hiri- eta landa-lurraldeen antolamenduari eta lurzoruaren erabilerari buruzko plan eta programek, baldin eta 6.1 artikuluan aipatutako betekizunak betetzen ez badituzte.\nDokumentazio teknikoa eta BIPBaren aldaketaren ingurumen-ebaluazioaren espedienteko txostenak aztertuta, eta ikusirik hasierako dokumentu estrategikoa zuzena dela eta indarreko araudian ezarritako alderdien araberakoa dela, Ingurumen Administrazioaren Zuzendaritzak (eskumena duen organoa otsailaren 27ko 3/1998 Legearen eta Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Sailaren egitura organikoa eta funtzionala ezartzeko den apirilaren 11ko 77/2017 Dekretuaren arabera) ingurumen-txosten estrategiko hau ematen du, zeinak Ondarroako alde zaharreko «Txomin Agirre 28» lurzatiaren BIPBa aldatzeko proposamenean ingurumen-arloko alderdiak sartzearen alde egiten baitu eta hura aplikatzearen ondorio adierazgarrien aipamena jasotzen baitu, baita sartu behar diren azken oharrak ere, soilik ingurumen-arlokoak.\nHauek ikusi dira: Euskal Herriko Ingurugiroa Babesteko otsailaren 27ko 3/1998 Lege Orokorra; Ingurumen-ebaluazioari buruzko abenduaren 9ko 21/2013 Legea; Ingurumen, Lurralde Plangintza eta Etxebizitza Sailaren egitura organikoa eta funtzionala ezartzeko den apirilaren 11ko 77/2017 Dekretua; Administrazio Publikoen Administrazio Prozedura Erkidearen urriaren 1eko 39/2015 Legearen hirugarren xedapen iragankorra; Sektore Publikoko Araubide Juridikoari buruzko urriaren 1eko 40/2015 Legea, eta aplikatzekoak diren gainerako arauak. Horrenbestez, honako hau\nLehenengoa.– Ondarroako alde zaharreko BIPBa «Txomin Agirre 28» lurzatian aldatzeko ingurumen-txosten estrategikoa formulatzea, baldintza hauetan:\nOndarroako alde zaharra birgaitzeko plan bereziaren eragin-eremuaren barnean dago (2009ko martxoaren 31 onartu zen behin betiko, Bizkaiko Aldizkari Ofiziala, 84. zk.) Ondarroako alde zaharreko «Txomin Agirre 28» lurzatia. Orube horretan, eraiki bat eraikitzen hasi ziren; erdi-sotoa, sotoa, beheko solairua eta bi solairu ditu, eta teilatupea; orotara, 690 m\nOndarroako Alde Zaharraren BIPBa (lurzatia: Txomin Agirre 28) aldatzeko ingurumen-agiri estrategikoaren 1. planoan ageri da aipatu esparrua (1. planoa. Egoera eta kokapena, A3 1:1.000 eskalan).\nEpai judizial baten bidez, eraikita zegoena eraisteko eta hirigintza-parametroak BIPBra egokitzeko agindu da. Gainera, epaiaren betearazpena eta orubearen hirigintza-aprobetxamenduaren gauzapena bat etortzea nahi da, eraispen proiektua eraikuntza-proiektu berri bati lotuta, betiere BIPBaren araudiaren arabera.\nHala, Ondarroako alde zaharraren BIPBaren aldaketa, «Txomin Agirre 28» lurzatian, dagokion hirigintza-fitxan eta dokumentazio grafikoak beharrezkoak diren egokitzapenak egitean datza: eraikinaren lerrokadurak eta altxaerak, lurzatiaren azalera, solairuen azalerak, eraikigarritasuna, erabilera-erregimen baimenduak, etxebizitza kopurua, solairuen eta teilatu-hegalaren altuera librea eta solairu kopurua.\nHala, BIPBaren aldaketaren ingurumen-ebaluazioak xede du BIPBaren antolamendu-parametroetatik batzuk aldatzeak ingurumenean izan ditzakeen ondorioak aurreikustea, horien arabera eraitsi ahal izango delako egungo eraikina eta berria eraiki. Halaber, BIPBaren aldaketan ondorio horiek ekidin, zuzendu eta konpentsatzek behar diren zehaztapenak txertatu nahi dira.\nA) BIPBaren aldaketaren ezaugarriak aztertu ondoren, eta Ingurumen-ebaluazioari buruzko abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 31. artikuluaren arabera, lege horren V. eranskinean ezarritako irizpideak aplikatuko dira plan edo programa bati ohiko ingurumen-ebaluazio estrategikoa egin behar zaion zehazteko.\na) Egungo eraikina eraitsi eta etxebizitza-bloke berri bat eraiki ahal izateko irizpideak ezartzeak ez du esan nahi BIPBaren aldaketa ezartzen denik legez ingurumen-inpaktuaren ebaluazioa izan behar duten proiektuak etorkizunean baimentzeko.\nb) Ez da bateraezintasunik aurkitu BIPBaren aldaketaren eta beste lurralde-plan edo plan sektorial konkurrente batzuen artean.\nc) Planaren helburua egokitzat jotzen da garapen jasangarria sustatzen duten ingurumen-irizpideak txertatzeko; bereziki, eraikingintzan eta eraikuntzan efizientzia handiagoz jokatzeari dagokionez, bai baliabideen erabileran, bai gero, amaieran, hondakinak aprobetxatzean.\nd) Era berean, BIPBaren aldaketa egokitzat jotzen da Europako edo Espainiako ingurumen-legediak ezartzeko; hain zuzen ere, hondakinei, energia aurrezteari, energiaren errendimenduari eta energia berriztagarriak sustatzeari dagokienez.\n2) Efektuen eta eraginpean gera daitekeen eremuaren ezaugarriei dagokienez:\nEremuak hiri-lurzoru finkatuaren izaera duenez, ez dago ingurumen-babeseko araudirik duen espaziorik –esaterako, Natura 2000 Sarea–, ezta balio naturalengatik nabarmen daitekeen elementurik ere.\nKultura-balioei erreparatuta, eraitsi beharreko eraikina ez dago babestuta Birgaikuntza Plan Berezian. Beraz, BIPBaren aldaketa ondare arkitektonikoaren babesera egokitzen da, Eusko Jaurlaritzaren Kultura Ondarearen txostenaren arabera. Hala ere, Ondarroako alde zaharreko gune arkeologikoan kokatuta dago, eta gune hori monumentu-multzoaren izaera duen kultura-ondasun gisa katalogatuta dago (EHAA, 194. zk., 1994ko urriaren 11koa). Horrenbestez, garrantzi berezia dute ingurumen-dokumentu estrategian xedatzen diren neurriek obra-fasean.\nBIPBaren aldaketari loturiko ingurumen-arazo esanguratsurik ere ez da hauteman.\nBeraz, seguruenik, afekzio nagusiak urbanizazio- eta eraikitze-lanei eta horiek lasaitasun publikoan izango duten eraginari loturikoak izango dira: kutsatzaileen immisioak –batez ere, lur-mugimenduek eta kamioi-zirkulazioak harrotuko dituzten partikulena eta hautsarena– eta zaratak biztanleen osasunean izan dezaketen eragina, eta zirkulazio-egoeraren aldaketak eta hondakinen sorrerak eragindakoa.\nHorregatik guztiagatik, aurreikusitako efektuak eta ingurumen-dokumentu estrategikoan proposatzen diren neurri babesle eta zuzentzaileak aztertuta –kanpoko zarata-mailak murriztera zuzenduak, hautsaren edo partikulen igorpen atmosferikoak sortzen dituzten eragiketak mugatzera zuzenduak eta hondakinak edo obrako soberakinak behar bezala kudeatzera zuzenduak–, ez da espero ingurumen-efektu garrantzitsurik.\n3) Neurri babesle eta zuzentzaileak indarreko arauen arabera ezarriko dira, ebazpen honetan zehaztutakoaren arabera eta, aurrekoaren aurkakoa ez den guztian, ingurumen-dokumentu estrategikoan eta BIPBaren aldaketan bertan adierazitakoaren arabera.\nBIPBaren aldaketan, honako zehaztapen hauek sartuko dira, bertan xedatutako garapen-proiektuetan kontuan har daitezen:\nObrek eta garbiketa-kanpainak dirauten bitartean sortutako hondakinak kudeatzeko, Hondakinei eta Lurzoru Kutsatuei buruzko uztailaren 28ko 22/2011 Legean eta arau espezifikoetan xedatutakoa beteko da.\nHorretaz gain, obrako hondakinen birziklatzeari dagokionez, eraikuntzan eta eraikingintzan baliabideak beren bizi-ziklo osoan zehar modu efizienteago batean erabiliko direla sustatzeko (bereziki obrak amaitutakoan hondakinak aprobetxatzea), jarraian aipatzen direnak sustatu beharko dira, honako hurrenkera honetan: eraikuntza- eta eraispen-hondakinen prebentzioa, berrerabiltzea, birziklatzea eta beste balorizazio-modu batzuk, eta, hala badagokio, ezabatze-eragiketen trataera egokia. Horretarako, bermatu egin beharko da obra-proiektuaren eraikuntza- eta eraispen-hondakinak gai honi buruzko arauen arabera sortu eta kudeatzen direla.\n– Induskatutako lurzoruen kontrola: Ondarroako Udalari eta Ingurumen Sailburuordetzari jakinarazi beharko zaizkie lur susmagarriak hautemateagatiko kutsadura-arrasto guztiak, Lurzorua Kutsatzea Saihestu eta Kutsatutakoa Garbitzeko ekainaren 25eko 1/2015 Legearen 10.2 artikulua betetzeko.\nZaratari buruzko azaroaren 17ko 37/2003 Legea garatzen duen urriaren 19ko 1367/2007 Errege Dekretuaren 22. artikuluan aurreikusitakoaren arabera, zonakatze akustikoari, kalitate-helburuei eta soinu-igorpenei dagokienez, obrak egiteko erabiliko diren makinak egokitu beharko dira kanpoan erabiltzeko makinen soinu-igorpenei buruz indarrean dagoen araudian ezarritako aginduetara, eta, bereziki, egokitu beharko dira, hala badagokie, Kanpoan erabiltzeko makinek ingurumenean sortzen dituzten soinu-igorpenak arautzen dituen otsailaren 22ko 212/2002 Errege Dekretuan (apirilaren 28ko 524/2006 Dekretuak aldatu du) eta arau osagarrietan ezarritakoaren arabera.\nBigarrena.– Aurreko guztia dela-eta, kontuan hartuta egindako kontsulten emaitza, eta V. eranskinean ezarritako irizpideen arabera, ondorioztatzen da ezen, Ondarroako alde zaharreko BIPBa «Txomin Agirre 28» lurzatian aldatzeak ez duela eragin nabarmenik ingurumenean, txosten honetan jasotako baldintzetan, eta, ondorioz, ez duela ohiko ingurumen-ebaluazio estrategikorik behar.\nAzkenik, abenduaren 9ko 21/2013 Legearen xedearen eta helburuaren eta IV. Ingurumen Esparru Programa 2020 egitasmoaren arabera, BIPBaren aldaketak ingurumen-kontsiderazioen integrazioa sustatu beharko du, batik bat garapen jasangarria sustatzeko, hauen bidez:\n– Obrako hondakinen birziklatzea, eraikuntzan eta eraikingintzan baliabideak beren bizi-ziklo osoan zehar modu efizienteago batean erabiliko direla sustatzeko, bereziki obrak amaitutakoan hondakinak aprobetxatzeari dagokionez. Beraz, helburua honako hauek eta hurrenkera honetan sustatzea izango da: eraikingintzako eta eraispenetako hondakinen prebentzioa, berrerabiltzea, birziklatzea eta beste balorizazio-modu batzuk, eta, hala badagokio, ezabatze-eragiketen trataera egokia. Horretarako, bermatu beharko da eraikingintzako eta eraispenetako hondakinak gai honi buruzko arauen arabera sortu eta kudeatzen direla.\n– Arkitektura jasangarria, eraikinen aurrezki eta efizientzia energetikoa eta energia berriztagarrien sustapena bultzatzeko xedez. Horretarako, eraikuntza-proiektuan, ahal den neurrian, kontuan hartu beharko dira Eraikuntza eta Birgaitze Jasangarriaren Gida, Euskal Autonomia Erkidegoko etxebizitzetarako dena. Eusko Jaurlaritza. 2015.\n– Materialak garraiatzeko prozesuak murriztea.\n– Lurzoruaren okupazioa murriztea.\n– Edateko uraren kontsumoa gutxitzea.\n– Ur gris gutxiago sortzea.\n– Naturaren funtzioak hobetzea eta biodibertsitatea handitzea.\n– Garraio-prozesu gutxiago egitea eta pertsonen mugikortasuna hobetzea.\n– Barneko airearen kalitatea hobetzea.\n– Konforta eta osasuna hobetzea.\nHirugarrena.– Ebazpen honen edukia jakinaraztea Ondarroako Udalari.\nBosgarrena.– Ingurumen-ebaluazioari buruzko abenduaren 9ko 21/2013 Legearen 31.4 artikuluak ezarritakoaren arabera, ingurumen-ebaluazio estrategiko honek indarraldia galduko du eta berezko dituen efektuak sortzeari utziko dio, behin Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratu eta lau urteko gehieneko epean, Ondarroako alde zaharreko BIPBaren aldaketa, «Txomin Agirre 28» lurzatiari dagokiona, onartuko ez balitz. Kasu horretan, berriro hasi beharko da BIPBaren aldaketaren ingurumen-ebaluazio estrategiko sinplifikatuaren prozedura.


Klaus Leisinger, Nazio Batuen Ekonomia eta Gizarte Kontseiluaren aholkularia (NBE) | Consumer\nKlaus Leisinger, Nazio Batuen Ekonomia eta Gizarte Kontseiluaren aholkularia (NBE)\nLondres eta Parisko auzo marjinaletan, tuberkulosiak %60 baino gehiago egin du gora\nSen onak beldurra ematen die politikariei eta enpresaburuei.’ Estrategia zaharra da, Basileako Unibertsitateko Ekonomia eta Gizarte Zientzietako katedraduna eta Garapen Iraunkorrerako Novartis Fundazioko lehendakaria (Basilea, Suitza). Duela gutxi Bartzelonan izan zen, tuberkulosiari buruzko nazioarteko mintegian parte hartzeko. Mintegia industria farmazeutikoak antolatu zuen eta mundu osoko adituek parte hartu zuten.\nIrudia: Ikerkuntza Kollaboratory for Structural Bioinformatics\nTuberkulosia airearen bidez hedatzen da. Arnasa hartu eta mugitze hutsarekin, gaixo dagoen eta tratatu gabeko pertsona batek batez beste 15 pertsona kutsatzen ditu urtero. Hamar infektatutik batek gaixotasun aktiboa garatuko du, eta hiesa duten gaixoak dira tuberkulosia harrapatzeko arrisku handiena duten biztanleak. Munduan, bi mila milioi pertsona (gizateriaren heren bat) bazilo tuberkulosoekin kutsatuta daude.\nOso bazilo diskriminatzaileak dira; joan den mendearen hasieran ere, tuberkulosia kontinente zahar osoan txapeldun zenean, populaziorik pobreenak eta sozialki baztertuenak ziren pisu estatistiko handiena zutenak, eta klase aberatsek beren eraginetik mirariz ihes egiten zuten.\nHeriotza ez da drama. 2006an, munduan 1,7 milioi heriotza zenbatu ziren (231.000 HIESa duten gaixoetan), hau da, 4.500 heriotza egunean. Hala ere, Osasunaren Mundu Erakundea (OME) eta NBE bera gehien kezkatzen dituena 9,2 milioi kasu berri (709.000, HIESa duten gaixoetan) eta tratamendu antibiotikoekiko erresistenteak diren anduien progresioa dira. OMEren aurtengo martxoko jakinarazpen baten arabera, botikekiko erresistenteak diren anduiak aurkitu dira gutxienez 45 herrialdetan.\nfundación-eu gaixotasunak mundo-eu naciones unidas-eu tuberkulosi


Zorionak Eztizen Duque eta Arraun Lagunak taldeko kideei! - Asti Leku ikastola\nHome » Albisteak » Zorionak Eztizen Duque eta Arraun Lagunak taldeko kideei!\nAurreko igandean, irailak 12, Donostiako Arraun Lagunakek Kontxako bandera irabazi zuen, traineruan lau bizkaitar zeudelarik. Orio estu garaitu ondoren, sailkatze proba eta bi jardunaldiak irabazita lortu zuten garaipena.\nArraun Lagunakeko 4 arraunlari bizkaitarrek, Eztizen Duque (Asti Lekuko ikasle ohia), Andrea Astudillo, Laura Jaramillo eta Marcia Larreak, oso argi dute horraino heltzeko emandako guztiak merezi izan duela. Horrela adierazi zuten igandean bertaratutako kazetarien aurrean.\nAsti Lekutik zoriondu nahi ditugu txapeldun hauek, Eztizen, bereziki, denboraldi osoan zehar egin duten lan bikainagatik. Baita eskertu ere euren indar, iraunkortasun, sakrifizio eta ilusioarekin gainontzeko neska gazteei ematen dieten ereduagatik.\nZorionak, txapeldunak! Segi Horrela!\nLaura Jaramillo, Eztizen Duque, Marcia Larrea y Andrea Astudillo (Deiako argazkiak)


Esprinta jotzeko garaia | Gizartea | Berria\nEuskararen Lege berri baten bidean. Batzordea Nafarroan\nEuskararen lege berri bat idazteko batzorde bereziak lanari ekin dio berriz Nafarroako Parlamentuan. PSNk ezezkoa eman dio ofizialtasuna ezartzeko aukerari; Geroa Baik «babes handiagoa» eskatu du\n2016ko ekainaren 4an Kontseiluak euskararen ofizialtasunaren alde Iruñean eginiko manifestazioa. JAGOBA MANTEROLA / FOKU\nHasia da atzerako kontaketa. Zortzi bat hilabete falta dira legealdia bukatzeko, eta, bukaera hori heltzearekin batera, agortu eginen da Nafarroako Legebiltzarrak bere buruari eman zion denbora euskararen lege berri bat idazteko. Parlamentariek ez dute lan makala aurretik, legea idazteko propio sortutako batzordeak bi helburu nagusi baititu: egungo zonifikazio linguistikoa gainditzea eta euskararen ofizialtasuna lurralde osora hedatzea.\nBatzordekideak apirilaren 17an bildu ziren lehen aldiz, eta, udako etenaldiaren ostean, aste honetan heldu diote berriz lanari. Urrian itxiko dute prozesuaren lehen fasea: aditu eta eragile sozialen agerraldiena. Hori bukatuta, baina, azken txanpan sartuko da Euskararen Batzordea. Hortxe espero dituzte desadostasunik handienak, erabaki beharko baitute ofizialtasuna zer den, zeri eraginen dion eta nola aplikatuko den. Hizkuntza eskubideak bermatzeko lasterketan, aurki helduko da esprinta jotzeko garaia. Eta urte amaiera arteko hilabeteak erabakigarriak izanen dira.\nOrain arteko bilkurak informazio eta iritzi bilketan oinarritu dira. Lehen asteetan, hizkuntzalari, legelari eta zuzenbidean adituak gonbidatu zituzten —Miguel Izu, Eva Pons, Iñigo Urrutia, Itziar Idiazabal eta Pello Salaburu, besteak beste—, egungo lege esparrutik abiatuta ofizialtasuna lurralde osora hedatzeko baldintzak aztertzeko. Horren ostean, sindikatuen txanda heldu zen: LAB, ELA, Steilas, UGT eta CCOO. Afapna ere gonbidatu zuten batzordera, baina ez zuen parte hartu nahi izan.\nEgunotan, euskalgintzako eragileek hitz egin dute parlamentuan zonifikazioari buruz. Iragan asteazkenean, esaterako, «Nafarroako zatiketa linguistikoa bertan behera uzteko» eskatu zuten Sagrario Alemanek eta Andres Iñigok, Euskaltzaindiaren izenean. Haien ostean, Sortzenek, Nafarroako Ikastolen Elkarteak, udaletako euskara teknikariek eta Kontseiluak hartuko dute hitza.\nAdituen faseak agerian utzi du, hautatutako formula edozein dela ere, ez dagoela trabarik hizkuntza eskubideak bermatzeko. Foru Hobekuntzaren legea aipatzen dute UPN, PSN eta PPk, horren kontrako argudio gisa, Espainiako Gorteena baita arau hori aldatzeko eskuduntza. Batzordera bildutako aditu gehienek, berriz, kontrakoa adierazi dute; alegia, lege hori aldatu gabe ere berma daitekeela ofizialtasuna. Heldu den urriaren 3rako hitzartu dute azken agerraldia. Orduan hasiko da legebiltzarkideen benetako lana: ados jartzea, eta adostasun hori lege proposamen batean hezurmamitzea.\nOrain arte, hiru izan dira zonifikazioa erauzi eta euskararen ofizialtasuna Nafarroa osora hedatzearen alde agertu diren talde parlamentarioak: Geroa Bai, EH Bildu eta Ahal Dugu. Geroa Baik, ordea, zalantzak agertu ditu asmo hori praktikara eramateak izan ditzakeen zailtasunekin. «Gure koalizioaren borondatea da euskararen ofizialtasuna Nafarroa osora hedatzea, baina, horretarako, ezinbestekoak dira gehiengoak», adierazi zuen Koldo Martinez Geroa Baiko eledunak iragan asteleheneko Mahai eta Eledunen Batzordearen ostean. Laukoak, gaur egun, 26 eserleku ditu parlamentuan; oposizioak, berriz, 24. Martinezen aburuz, baina, alde hori ez da nahikoa: «Gehiengo argi bat balego, ez genuke Euskararen Legea moldatzeko arazorik, baina gustatuko litzaiguke, egun ditugun 26 botoez harago, 33ra iristea».\nHartzaile argia zuen Martinezen mezuak: PSN. Alderdi sozialistaren botoekin, 33ra iritsiko lirateke euskararen lege berri baten aldekoak. PSNk, baina, ez du aukera hori planteatu ere egiten: «Gure alderdiak ez du onartuko euskararen ofizialtasuna Nafarroa osora hedatzea. Ez dugu babestuko errealitate soziolinguistikoaren kontra doan moldaketarik», erantzun zion Maria Txibite bozeramaileak.\nPSNren ezezkoaren ostean —eta UPNren nahiz PPren boikota ziurtzat emanda—, ofizialtasunaren aldekoek aukera bakarra dute: lauko gobernuari eusten dioten alderdien arteko itun bat, hizkuntza eskubideak bermatuko dituen euskararen lege berri bat idazteko. Oraingoz, legealdia bukatu aurretik «urratsak egitearen alde» azaldu dira bai EH Bildu, baita Geroa Bai ere. Beste askotan bezala, giltzarria izanen da Ezkerraren jarrera; orain arte, Jose Miguel Nuinen alderdia uzkur azaldu da, baina ez dute aterik itxi nahi izan. «Ofizialtasuna ezartzen badugu, zehaztu beharko dugu nola gauzatuko den: lan deialdietan euskarak izanen duen balorazioa, ezarriko diren baremazioak...», esan zuen Nuinek. Urritik aurrera eztabaidatuko dute hori guztia. Zirt edo zart.


Elikagaiak merkaturatzeko arriskuak | Consumer\nElikagaiak merkaturatzeko arriskuak\nHarmonizaziorik ezean, estatu kideek beste estatu kide batean legez saltzen diren elikagaien merkaturatzea murriztu dezakete.\nEpaile nazionalek legeak eta haien interpretazioak behar bezala ez ezagutzeak arriskuan jar dezake zenbait elikagai estatu kide batetik bestera merkaturatzea. Elikagaien Segurtasunerako Europako Agintaritzak (EFSA, ingelesezko sigletan) produktu jakin baten elikadura-kalifikazioari buruz eman ditzakeen irizpenak ez dira lotesleak estatuko epaileentzat; epaile horiek prozesura ekarritako aditu-frogatzat hartu beharko dira.\nEuropako Erkidegoetako Justizia Auzitegiaren epai batek Europar Batasunean elikagaiak merkaturatzeari buruzko funtsezko gaiak argitzen ditu. Hala, elikagaien, elikagai-osagarrien eta sendagaien arteko desberdintasunak ezartzen ditu; kasu bakoitzean aplikatu beharreko arauak finkatzen ditu, eta horietako zeinek du lehentasuna beste batzuen aldean; estatu kideek elikagai bat merkaturatzea debekatzeko dituzten ahalmenak eta mugak; noiz hartu behar den elikagai berritzat; epaile nazionalak gai horri buruz dituen eskumenak; eta Elikagaien Segurtasunerako Europako Agintaritzak produktuen kalifikazioari buruz emandako irizpenen irismen mugatua.\nEbazpen judizialak ez du alferrikakorik, eta arrazoibideak baliozko jarraibidetzat hartu behar dira elikagaiak merkaturatzean kontuan hartzeko, bereziki elikagaiak edo osagaiak ekoizten dituztenek, gero beste estatu kide batzuei saltzen dizkietenek. Kasu askotan, Europar Batasuneko legeak, helmugako lege nazionalak eta horien interpretazioak ez ezagutzeak urte asko hondatzea ekar lezake ikerkuntzan eta inbertsioan, elikadura-produktu berritzaile bati dagokionez.\nEz erretzeko, eta prebentzio-neurri gisa, komeni da kasu jakin horretan aplikatzekoak diren arauen azterketa sakona egitea eta helmugako estatu kidean gai horri buruz emandako epaiak kontuan hartzea. Alde horretatik, kontuan hartu behar da estatuko organo judizialek erabateko boterea izango dutela gai jakin horren gertaerak hautemateko, bai eta erreferentziazko produktua elikagai, elikagai, elikadura-osagarri edo sendagai gisa kalifikatzeko ere, EFSA agintaritzak berak baino gehiago.\nOso elikagai bereziak\n1995ean eta 1996an, HLH eta Orthica merkataritza-etxeek Kontsumitzaileen Babeserako, Elikadurarako eta Nekazaritzarako Ministerio Federalari —garai hartan organo eskuduna zen— eskatu zioten helmen orokorreko erabakia har zezala, Alemaniako elikagaiei buruzko Legearen arabera; izan ere, asmoa zuten Alemaniari Herbehereetan merkaturatutako zenbait produktu elikagai- eta merkaturatze-osagarri gisa inportatzeko. Osasun Ministerio Federalak, arlo horretako eskumenak bere gain hartu ondoren, baztertu egin zituen eskatutako neurri orokorrak. Hauek ziren produktuak, baita ezesteko arrazoiak ere:\nLactobact omni FOS, hauts moduan. Gramo batek ondorengo sei bakterio-anduietatik (lactobacillus acidophilus, lactococcus lactis,E) datozen mila milioi germen ditu gutxienez. faecium, bifidobacterium bifidum, lactobacillus casei eta lactobacillus thermophilus. Egunean bi g ur edalontzi erdiarekin edo jogurtarekin nahastuta kontsumitzea gomendatzen da, eta bi aldiz gehiago behar izanez gero, lehenengo lau asteetan. Kasu horretan, agintariek alegatzen zuten ez zela elikagaia, sendagaia baizik, erabilitako bakterio-laboreak, bakarka edo beste substantzia batzuekin konbinatuta, prestakin gastroenterologikoen osaeran erabiltzen baitira.\nC 1000, 1.000 mg C bitamina, 30 mg bioflavonoide zitriko, hesperidina-errutina konposatu bat eta beste osagai batzuk dituzten konprimitu gisa. Egunean konprimitu bat kontsumitzea gomendatzen da. Eta Acid Free C 1000, konprimitu gisa; besteak beste, 1.110 mg kaltzio askorbato -1.000 mg C bitamina eta 110 mg kaltzio- ditu, eta egunean konprimitu bat hartzea gomendatzen da. Bi kasuetan, Alemaniako agintariek pentsatu zuten ez zirela kontsumo arrunteko elikagaiak; izan ere, konprimitu bat irenstean, Alemanian gaur egun gomendatutako C bitamina-dosia halako hamahiru baino gehiago hartzen zen egunean, eta, beraz, osasuna babesteko ezinbesteko arrazoiak zeuden produktu hori merkaturatzearen aurka.\nOPC 85, beste osagai batzuen artean, bioflavonol-estraktua (prozianidina oligomerikoa) duten konprimitu gisa, egunean konprimitu bat kontsumitzea gomendatzen da. Produktu horri dagokionez, adierazi zuten, bakarka, produktuak dituen bioflavonoideek ez zutela helburu nagusia elikagaietarako edo gozamenerako izatea, baizik eta ekintza farmakologikoa zuten substantziak zirela, eta, beraz, osasuna babesteko premiazko arrazoiak zeudela, produktu hori merkaturatzearen aurka zeudenak.\nE-400, 268 mg E bitamina duten konprimitu gisa, egunean konprimitu bat kontsumitzea gomendatzen da. Administrazio-ukapenaren oinarria hauxe zen: konprimitu bat egunean irenstean, gaur egun Alemanian gomendatutako E bitamina-dosia baino hogeita bi aldiz handiagoa zen, eta, duela gutxi egindako azterketen emaitzen arabera, badirudi E bitamina-ekarpen luze eta handiak ondorio kaltegarriak izan zitzakeela osasunean, eta, beraz, gai horretan zeuden ziurgabetasunak ez zihoazela produktua merkaturatzeari.\nHLH eta Orthica konpainiek errekurtso bana jarri zuten Alemaniako auzitegi batean, aipatutako produktuei buruzko erabaki orokorrak hartzeari uko egitearen kontra. Auzitegi alemaniarrak emandako epaiak ezetsi egin zituen jarritako errekurtsoak, eztabaidatutako produktuak ez baitziren elikagaiak, botikak baizik.\nApelazioan errekurritu zen ebazpen judiziala. Eta apelazio-auzitegiak, hain zuzen, uste izan du errekurtsoaren ebazpena Europar Batasuneko zuzenbideko zenbait xedapenen interpretazioaren mende zegoela. Xedapen horiek produktuen zirkulazio libreari, elikagai eta osagai berriei, sendagaiei, elikagaiei eta elikadura-osagarriei buruzkoak dira.\nEta horrela planteatzen zen, besteak beste, produktu eztabaidagarri batzuk elikagai edo sendagaiak ote ziren eta, elikagaiak izanez gero, elikagai berriei buruzko araudia aplikagarria ote zen. Gai horri buruzko auzitegi nazionalen, lehentasunez aplikatzekoak ziren legeen eta EFSAren irizpenaren irismenaren arteko eskumenak ere mugatu nahi zituen.\nElikagai eta sendagaien artean\nEbazpen judizial batek elikagaien, elikadura-osagarrien eta sendagaien arteko desberdintasunak ezartzen ditu, eta kasu bakoitzean aplikatu beharreko arauak finkatzen ditu.\nAuzitegi alemaniarrak egin zituen galderen artean, Justizia Auzitegiaren epaian argitu zen produktu bat irensteko modua garrantzitsua ote den sendagai edo elikagai gisa kalifikatzeko. Justizia Auzitegiaren iritziz, Europar Batasuneko araudiaren arabera produktu bat sendagai edo elikagai gisa kalifikatu behar den zehazteko, agintari nazional eskudunek kasuz kasu erabaki behar dute, produktuaren ezaugarri guztiak kontuan hartuta, hala nola osaera, propietate farmakologikoak —ezagutza zientifikoen egungo egoeran zehaztu baitaitezke—, erabiltzeko modua, produktuaren hedapenaren hedadura eta kontsumitzaileek izan ditzaketen arriskuak.\nIldo horretatik, ondorio hau atera du: sendagai edo janari-produktu bat kalifikatzeko, haren ezaugarri guztiak hartu behar dira kontuan, bai hasierako egoeran daudenak, bai nahastu ondoren dituenak, kontsumorako jarraibideen arabera. Justizia Auzitegia harago doa, eta zehazten du ezen, elikagai gisa nahiz sendagai gisa hartzeko baldintzak betetzen dituen produktu bat sendagaien arloko Erkidegoko Zuzenbideko berariazko xedapenak soilik aplikatzen zaizkiola.\nBestalde, elikagai baten eta sendagai baten beste ezaugarri bereizgarrietako bat haien propietate farmakologikoak dira. Ezaugarri horiek estatu kideetako agintariei antzeman behar zaizkie, produktu horren propietate potentzialak kontuan hartuta, eta, sendagaiaren Europar Batasuneko araudiaren arabera, gizakiari eman dakioke diagnostiko mediko bat egiteko edo haren funtzio fisiologikoak berrezarri, zuzendu edo aldatzeko. Produktua sendagai gisa kalifikatzeko, kalifikazioan kontuan hartu beharreko irizpide autonomotzat hartzen da produktu bat erabiltzeak osasunerako ekar dezakeen arriskua.\nElikagai berriei aplikatu beharreko legeaAlemaniako epaimahaiak erantzun nahi zuen alderdi eztabaidagarrienetako\nbat elikagai eta osagai berriei buruzko 258/97 Erregelamenduari eman beharreko interpretazioaren ingurukoa zen. Haren arabera, elikagai edo elikagai-osagai bat bere aplikazio-eremuan sartuko da, baldin eta, orain arte, giza kontsumorako neurri garrantzitsu batean erabili ez badira.\nFuntsean, hauxe jakin nahi zuen: zer egoeratan esan daiteke produktu bat ez dela erabili giza kontsumorako neurri garrantzitsu batean, eta zer erreferentzia-data duen kontsumo hori hautemateko. Justizia Auzitegiaren iritziz, baldintza hori gizakiek irensteari dagokionez kontsumitzeari dagokio, eta, baldintza hori betetzeko, nahikoa da elikagaia edo elikagaia erreferentzia-data baino lehen, hau da, 1997ko maiatzaren 15a baino lehen, hau da, Erregelamendua indarrean sartu baino lehen, kopuru adierazgarrietan kontsumitu ez izana.\nIldo horretatik, agintaritza eskudunak kontuan hartu behar ditu kasuaren inguruabar guztiak giza kontsumo hori badagoen ala ez ikusteko. Balioespen hori egitean, garrantzitsua da elikagaia edo osagaia estatu kide bateko edo batzuetako merkatuan erreferentziako data baino lehen merkaturatu izana. Baina, are gehiago, kontuan hartu beharreko inguruabarrak azterlanaren xede den elikagaiari edo osagaiari berari buruzkoak izan behar dira, eta ez elikagai bati edo antzeko edo konparatzeko moduko osagai bati buruzkoak. Izan ere, uste du, elikagai berrien edo elikagai-osagai berrien esparruan, ez dela baztertu behar itxuran dauden desberdintasun txikiek ere ondorio larriak izan ditzaketela osasun publikoan, elikagaiaren edo osagaiaren kaltegabetasuna egiaztatu bitartean behintzat.\nEstatuen botereaJustizia Auzitegiak berak\nonartzen du, harmonizaziorik ezean, eta ikerketa zientifikoaren egungo egoeran zalantzak dauden neurrian, estatu kideek, EE Itunaren arabera, murriztu egin dezaketela beste estatu kide batean osasuna eta pertsonen bizitza babesteagatik legez merkaturatzen diren elikagaiak merkaturatzea.\nKasu honetan, Alemaniako agintariek, kasuren batean, eta zenbait produktu merkaturatzeari uko egiteko, herritarren nutrizio-premia falta alegatu zuten, nahiz eta beste estatu kide batean legez fabrikatu eta merkaturatu. Justizia Auzitegiak zehaztu du, testuinguru horretan, estatu kide bateko populazioaren nutrizio-premiaren irizpidea garrantzitsua izan daitekeela, estatu horrek zehatz-mehatz aztertzen duenean elikagaiei mantenugaiak gehitzeak osasun publikorako izan dezakeen arriskua.\nHala ere, uste du behar hori ez izateak berez ezin duela justifikatu, EE Itunaren arabera, beste estatu kide batzuetan legez fabrikatutako eta/edo merkaturatutako elikagaiak merkaturatzeko erabateko debekua. Elikadura-osagarriei dagokienez, eta gaiari buruzko 2002ko Zuzentaraua badagoenez, esan daiteke legeria nazionalak harmonizatzen dituela neurri batean, eta horiek libreki merkaturatu ahal izango direla Erkidegoan, Zuzentarau horretara egokitu badira. Alde horretatik, eta horren aurrean, esan daiteke estatu kideek ahalmen mugatuak besterik ez dituztela mantenu-osagarri horien merkaturatzea murrizteko.\nHala, Zuzentarauak berak eskatzen du produktu baten komertzializazioa murrizteko asmoa duen estatu kideak, Zuzentarau horretan xedatutakoaren arabera, zehatz-mehatz egiaztatu behar duela produktu hori erabiltzea arriskutsua dela giza osasunerako. Hori dela eta, epaiak ondorioztatzen du kasuan kasuko estatu kideko biztanleen nutrizio-premia ez dagoela egiaztatze hutsa ez dela nahikoa arrisku hori dagoela frogatzeko, eta ez lukeela justifikatuko, berez, beste estatu kide batean legez fabrikatutako edo merkaturatutako elikagaiak edo elikadura-osagarriak merkaturatzeko erabateko debekua.\nHorrek ez du esan nahi estatu kide batek, elikagai edo elikagai-osagarri jakin batzuek osasunerako ekar ditzaketen arriskuak ebaluatzen dituenean, kontuan hartu behar duenik kasuan kasuko estatu kideko populazioaren nutrizio-premia, eta, gainera, hori, besteak beste, giza osasunerako arrisku baten adierazle izan daitekeela.\nEPAILEAK ETA EFSA\norgano jurisdikzionalak, halaber, galdera hau egin zion Justizia Auzitegiari: ea organo jurisdikzional nazional batek produktuen kalifikazioari buruzko galderak egin diezazkiokeen Elikagaien Segurtasuneko Europako Agintaritzari, eta, baiezkoa erantzunez gero, zein den agintaritza horren irizpenen indar loteslea dagokion organo jurisdikzionalerako.\nAlde horretatik, eta aplikatu beharreko araudia aztertuta, ondorioztatzen da EFSAren eginkizun eta eginkizunen artean ez dagoela organo jurisdikzional nazionalen galderei erantzutea. Horrenbestez, Europar Batasuneko araudiaren egungo egoeran, jurisdikzio-organo nazionalek ezin diote EFSAri planteatu produktuen kalifikazioari buruzko auzirik.\nHala ere, agintaritza horrek irizpena ematen badu auziren bat duen gai bati buruz, estatu-mailako organo jurisdikzional baten aurrean, organo horrek peritu-txosten bati aitortzen zaion balio bera eman behar dio irizpen horri. Beraz, froga elementu bat izan daiteke, aipatu auziaren esparruan organo jurisdikzional horrek kontuan hartu beharrekoa, baina ez luke indar loteslerik izango.\nEpaiaren arabera, organo judizial nazionala da gai nagusiko gertaerei buruzko iritzia emateko eskumena duen bakarra, baita interpretatu dituen Europar Batasuneko arauak neurri edo egoera nazionalei aplikatzeko eskumena ere. Beraz, auzitegi alemanari dagokio auzi nagusietan eztabaidatutako produktuak kalifikatzea, Justizia Auzitegiak epai honetan ezarritako interpretazio-irizpideak kontuan hartuta.\n(Lehen Salaren) 2005eko ekainaren 9ko 311/03, C 211/03, C 299/03 eta C 316/03 auzi metatuetan emandako 318/03 epaia, OberwaltgsgerfüRdas-en 234 artikuluaren arabera planteatutako judizio aurreko erabaki-eskaera bana xede dutenak.\nelikadura-osagarriak elikagaiak ESA kontrol judizial libre circulación de mercancías-eu medicamentos-eu necesidad nutricional-eu nuevos alimentos-eu


EH Bilduk lehentasuna eman nahi omen dio euskarari • ZUZEU\nBerriatik, Aitziber Laskibar Lizarribar:\n“EH Bildu hizkuntza politika berria egitera dator, euskara euskal herritarron hizkuntza normalizatua izan dadin”. Hala dio koalizioak Herria da gorputza, hizkuntza bihotza leloarekin hizkuntz politikarako proposatu duen programan. Euskararen normalizazioa bermatzeko proposamen zehatzak egin ditu. “Euskal Herriko herritar guztiontzat eguneroko arlo denetan euskara ohiko eta lehentasunezko hizkuntza izatea” du normalizaziotzat.\nEuskaldunen nazio hizkuntza eta nortasun ikur nagusi gisa du euskara. «Aurrera ez egitea atzera egitea» dela sinetsita dago, eta egoerak eskatu egiten duela aurrera uste osoz egitea.\nUnescoren arabera %33tik beherako erabilera duten hizkuntzek galtzeko arriskua dutela gogorarazi du; euskararenak %13an jo duela goia, eta gaurko gazteek duela hogei urtekoek baino gutxiago erabiltzen dutela. Koalizioaren ustez, horren arrazoietako batzuk dira euskara ez dagoela normalizatua, ezin dela eremu guztietan erabili, eta gazteek erdara errazago erabiltzen dutela euskara baino.”\n19 proposamen zehatz luzatu omen ditu EH Bilduk egungo gainbeherari aurre egiteko, eta Berriak horietako batzuk aurreratu ditu, itxura onekoak guztiak.\nTestu osoa esku artean ez dudalarik, egingo ditudan oharretako batzuk soberan egon litezke, proposamenen artean jasota, baina badaezpada ere, horratx:\nEuskara Herritar guztion lehentasunezko hizkuntza izango bada, proposamena egin, sinatu edota onartu dutenek eredu eman beharko dute/lukete.\nGazteek ezingo dute eurek bakarrik egoera iraularazi, baina sikiera euren arteko erabilera maila igo dadin nahi badugu, neurri batzuk hartu beharko genituzke, adibidez:\nGazteei atzamarrez seinalatzeari utzi. Helduok baino euskara gehiago egiten dute.\nTelebistan erdarazko 40 kate eta euskarazko bakarra (eta zeharo kaskartua) badituzte, hedabide idatziak berdintsu, irratiak ere bai, interneten zer esanik ez… Euskaraz egiten duten gazteei omenaldi bana egin beharko genieke, edo opor ordainduak opari, eta euskaraz egiten ez dutenei, baldintza negargarri horiek baino dezente hobeak eskaini.\nGazteen erreferentzia ere badiren liderrek, euskarari lehentasuna eman beharko liokete, horrela ez bada, zertan ari gara?\nGazteek euskaraz egin dezaten nahi badugu, zergatik nahi dugun azaldu beharko diegu lehenik, egoera honetara zergatik heldu garen, eta batez ere, serioak garela erakutsi beharko diegu, bestela laster serbokroata mintzatzeari ekingo diote, gure aurrean behinik behin.\nHelduoi begirako neurriak hartu beharko lirateke premiaz, gazte eta haurrei zuzendutakoekin batera. Horietako bat izan daiteke, hedabideen aurrean beti euskaraz egitearena, horrela lanpostuak sortuko lirateke, hedabide unionistak euren onetik atera (ez-unionistaren bat edo beste ere bai), eta batez ere gazteak erdi serioak garela pentsatzen hasiko lirateke.\n15 pentsamendu “EH Bilduk lehentasuna eman nahi omen dio euskarari”-ri buruz\nez 2012-09-19 16:23\nBeren lider ohiak ezik. Itxulpena itxaron beharko\nBittor Hidalgo - Donostia 2012-09-19 19:21\nHala moduzko proposamenekt, egia da askoz itxura hobea dutela ‘Batasunako-edo’ ezker abertzaleak isuri ohi dituen lantu apokaliptiko etengabeak baino. Oraindik ez det Berriakoa irakurtzeko ere betarik izan, baina esperantza piztu dit zure artikuluak, Itzain, eta EH Bilduren dokumentu osoa lehenbailehen eskuratu eta aztertzeko gogoa ere.\nEa ilusioz ekiten diogun denon artean etapa berri hontan aurrean dugun eginbehar ezin itzelagoari.\nBittor Hidalgo - Donostia 2012-09-20 00:45\nBaina Itzain, Berriako artikuluan etzetorrek hik goian aipatutako lehen partea baino, eta neri bereziki gustatu zaidan bigarrena huen, GAZTEena-eta. Baina hori hirea dek, nunbait. Ez dokumentukoa. Eta orain bildur nauk delako dokumentuan ez dela horrelako ezer aipatuko. Ikusiko diau.\nMartin 2012-09-20 08:46\nBerriak aurreratutako horiek ildo orokorrak iruditzen zaizkit niri, ez hainbeste neurri zehatzak (“multzo nagusiak” dio egunkariak). Eta Itzainek hitz-lauz jarri ditu batzuk, batik bat gazteei begirakoak.\nNi ere esperantzatsu. Ikusiko dugu ea behingoan adarretatik heltzen zaion batzuetan tabutzat hartzen den gai honi.\nItzain 2012-09-20 10:28\nAdarretatik heltzen dioten edo ez, “ezpataburuen” jokabideari erreparatuta ikusiko dugu aurki. Paperak edozerri eusten dio, baina lehentasuna zeini ematen zaion egunerokoan ikusten da argi eta garbi. Ehunka elkarrizketa izango dituzte datozen asteetan hautagai guztiek. Hortxe dute aukera paregabea egiaz ari direla erakusteko, eta ez euria saltzen.\nBidenabar, herrialdeetako EHBilduren zerrendei errepasoa eman diot, eta iruditzen zait horietan agertzen direnetako batzuei proposamen horien berri eman beharko dietela, edo argi egin beharko dietela, beste era batera esanda.\nxabitxu 2012-09-20 21:29\nEzker abertzaleak izendatutako hautagai guztiak euskaldunak direla uste dut. Baina nik dakidala, beste alderdiek izendatutakoen artean badago erdaldunen bat.\nassar 2012-09-21 07:50\nEz da exigentzia maila bera eduki behar EHBildurekin eta PPrekin euskararen kontuetan. Bestela, begira hau: “EHBildun ez dira denak sozialistak, baina tira, PPn ere askorik ez daude” Zer iruditzen zaizu? Ba niri aitzakia petrala iruditzen zait EHBilduri exigitu behar zaiona ez exigitzeko.\nBestalde, nik uste dut probetxuzkoagoa dela besteek zer egiten duten begira egon beharrean, gureek gaizki zer egiten duten aztertzea eta hori aldatzen saiatzea.\nItzain 2012-09-20 22:16\nPPren zerrendan egongo da euskaldunen bat edo beste. PSErenean ere bai, gutxi batzuk. EAJrenean asko izan ohi dira, baina euskarari lehentasuna ematen dionik, nekez.\nEta EHBildurenean guztiak euskaldunak badira, txapeau, baina orain euskarari lehentasuna ematea da hurrengo urratsa… eta hor ageri direnetako batzuei behintzat, kostako zaie.\nMartin 2012-09-21 09:31\nBatzuek ez dute ulertzen ezker abertzalearen edo Bilduren kontrako tema hau, baina erraza da azaltzen. Nik ez dut ezer espero PPtik edo PSEtik; EAJtik ezer gutxi; baina Bildutik bai. Ikusi besterik ez dago, hain zuzen, zerrendetan zenbat euskaldun sartu dituen bakoitzak, edo entzun besteik ez dago goizero Euskadi Irratian ze hizkuntzetan jarduten duten alderdien bozeramaleek.\nItzain 2012-09-21 09:42\nBittor, assar, Martín. Eztabaida honetako zuen iritzi guztiak sinatuko nituzke.\nEta kasualitatea izango da baina gaur goizean, Radio Euskadi erdaldunean Laura Mintegiren korte bat entzun dut, euskara hutsez.\nEta zapore gazi-gozoa utzi dit. Batetik, Mintegiren konpromisoaren isla iruditu zait, eta bestetik, hedabide unionisten ohiko jokabide gaiztoa. Sarri askotan ez dituzte euskarazko korteak erdarara itzultzen, gaurkoan bezalaxe. Eta baten batek salatu beharko luke hori. Katalanekin ez dute berdin jokatzen, edo frantsesekin, inglesdunekin, eta abar. Nire ustez hedabide unionista horien jokabideak hormaren kontra jartzen ditu mezua euskaraz eman nahi luketen eragileak. Honakoa litzateke proposamena: “euskaraz egin nahi baduzue, egin. Guri bost. Hor konpon…”\nAskoz begirune handiagoa erakusten dute ia beste edozein hiztun herriren aurrean.\nMenditarra 2012-09-21 12:49\nDeigarria zait oso izenburuaren “omen” hori. Edo hobeto esan, “nahi” eta “omen” horien uztarketa, oso ez-ohikoa berau. Dakigunez, “omen” famatua mezuaren ziurtasun-eza azpimarratzeko darabilgu. Han-hemenka bildutako ahozko euskal ipuin zaharretan derrigorrezkoa zen “omen” jartzea -edo mendebaldeko aldaera, “ei”- argi uzteko kontatutakoa alegiazkoa zela, mendiek eta gauza guztiek hizketan zekiten garaikoa edo, kontu mitologikoa, azken buruan.\nBaina izenburuan ez dut irakurtzen “Bilduk lehentasuna emango omen dio…”, horrek esan nahi bailuke “dirudienez, antza denez, eurek esan dutenez… Bilduk lehentasuna emango dio”, baizik eta “lehentasuna eman NAHI omen dio”. Hortaz, hemen “omen” hura “nahi” horri atxekitzen zaio, hau da, Bildukoen nahia, borondatea, gogoa… zalantzan jartzen du.\nItzain 2012-09-21 13:09\nDesiatzen nago Bilduk zalantzok uxatu ditzan. Zeren eta zalantza egiteko arrazoiak ugari baitaude. Atzekoz aurrera nahi baduzu: Arnaldoren azkena, Garako zuzendari Iñaki Sotoren adierazpenak gune honetantxe, Gararen jarduera bera, Bilduk gobernatutako erakunde jakinetan erakusten duen hizkuntz jokabidea (beste alderdi guztiena baino duinagoa izan arren), Bilduko buru eta hautetsi askoren hizkuntzazko jokabidea, Bilduko kide askoren hizkuntzazko jokabidea eta jarrera…\nEsan gabe doa, beste alderdi guztietakoak Bilduren jardunaren oso atzetik doazela. Edo zehatzago esanda, EAJ oso atzetik doa euskararen aldeko lanean, eta PP, PSOE eta beste, kontrako norabidean. Azken horiek ez digute zalantzarik eragiten.\nPaul 2012-09-23 03:58\nMenditarra, egia da maiz hala erabiltzen dela “omen”, eta testuinguruaren arabera interpretazio hori oso naturala izan daitekeela. Baina berez “omen”-ek ez du ezer zalantzan jartzen, soilik adierazten du delako baieztapena inon-inori entzuna/irakurria dela. Egia berdaderoa izan liteke, edo gezur borobila… Beraz, inork X egiteko asmoa erakusten badu, zilegi da “X egin nahi omen du” erabiltzea, ohikoena izan ez arren.\nBittor Hidalgo - Donostia 2012-09-25 11:34\nArgitaratu du jada Bilduk bere programa, ez? (HIZKUNTZ NORMALIZAZIOA edo ez du izena?).\nNik ez di(n)at oraindik leitu, baina etzeki(n)at prest hagoen hire iritzia zabaltzeko…\nItzain 2012-09-25 12:12\nAupa Bittor, hasita nago. Hitzaurreak behintzat, oso itxura ona dauka, eta azken paragrafoan bete-betean asmatu dutela iruditzen zait. Hizkuntz politikan aurrera egin ahal izateko zabaldu beharreko ideia:\n“Herritarrak, hizkuntzak eta herriak berdinak dira duintasunean eta, beraz,\nberdintasunezko tratamendua eskatzen dugu. Hau da, hizkuntza komunitate\nguztiek euren lurralde historikoan eskubide berberak izatea eta beren garapen\nGure kasuan, euskararentzat lortzea Euskal Herri osoan, espainierak eta frantsesak,\nbakoitzak bere estatuan duten berdintasunezko estatusa eta parekotasunezko\negoera eremu politikoan, juridikoan eta soziolinguistikoan.\nEuskararen garapen osoarekin guztiok irabazten dugu, euskal hiztunok eta\ngainontzeko hizkuntza komunitateek”\nEta jarraituko dugu, nahi baduzu.


DEIALDIEN PLATAFORMAKO LEGEZKO OHARRA\nDeialdien Plataforman (aurrerantzean, era berean, Webgunea ere deituko diogu) inskribatzerakoan emandako informazioa Kutxa Taldearen (Fundación Bancaria Kutxa - Kutxa Banku Fundazioa, Kutxa Fundazioa eta Kutxagestión Zerbitzuak SLU) datu-baseetan sartuko da tratamenduaren arduraduna delako; honako IFK hau dute: G-20336251, G20368593 eta B75146043, hurrenez hurren, eta helbidea honako hau da: Mikeletegi Pasealekua 79. zk. (Arbide Dorreak), 20009 Donostia (Gipuzkoa).\nErabiltzaileak konpromisoa hartzen du webgunea eta bere zerbitzuak indarrean dagoen legeriaren eta Legezko Oharraren arabera erabiltzeko.\nWebgune honen bitartez, Kutxa Taldeak garatzen dituen produktu, jarduera eta zerbitzuen informazioa ematen zaie erabiltzaileei.\nWebgunerako sarbidea doakoa da, baina bazter utzi gabe erabiltzaileak geroago egiten duen produktu edo zerbitzuen kontratazioa kontraprestazio ekonomiko bati lotuta egon daitekeela.\nWebgunean eta bertan biltzen duen informazioan sartzeak legezko ohar honetan (aurrerantzean “Legezko Oharra”) aurreikusita dauden baldintzak onartzea dakar. Horregatik beharrezkoa da bere edukia arreta handiz irakurtzea, sartu nahi baduzu eta, hala dagokionean, webgunetik eskaini daitezkeen informazioa eta zerbitzuak erabili nahi badituzu. Baldintza horiekin ez bazaude ados, ez zaitez sartu eta ez erabili webgunea. Webgunearen sarrera eta erabileraren bitartez ulertuko da erabiltzaileak une bakoitzean indarrean dagoen bertsioko baldintza guztien edukia onartzen duela adierazten duela. Baldintza horiek izaera mugagabea izango dute. Kutxa Taldeak baldintza horiek eta euren edukia bere kabuz aldatzeko eskubidea gordetzen du.\nLegezko Ohar honetan sartutako edozein klausula baliogabetzat deklaratzen badute, baliogabetze horrek xedapen horretan edo baliogabetuta edo eraginkortasunik gabe geratuko den zatian bakarrik izango du eragina, gainerako baldintza guztiek berdin jarraituz.\nKutxa Taldearen ustez okerrak, zehaztasunik gabeak edo legearen, moralaren edo ordena publikoaren eta Legezko Ohar honen aurkakoak diren eduki guztiak kentzeko edo ezabatzeko eskubidea gordetzen du. Nolanahi ere, erabiltzailea izango da erantzule bakarra ematen diren iritziei eta iritzi horien , zehaztasunari eta/edo zilegitasunari dagokienez, eta iritzi horietatik erator daitezkeen kalte edo galeren erantzukizun ezin zaio leporatu Kutxa Taldeari.\nKutxa Taldeak ez du inolako bermerik ematen webgunean bilduta dauden elementuen edo informazioaren zilegitasunari eta legezkotasunari dagokienez elementu horien titulartasuna ez dagokionean Webgunean egile-eskubideak eta irudi-eskubideak dituzten edukiak sartzeko ezinbesteko baldintza izango da erabiltzaileak behar adinako legitimazioa edukitzea eta berak nahiz gainerako erabiltzaileek edukia erabili ahal izateko beharrezko baimenak lortzea, Legezko Ohar honetan aurreikusitako terminotan, eta edukien erabilerak inolako legezko aurreikuspen, kontratu, eskubide edo hirugarrenen jabetza ez urratzea, eta inola ere leia desleialik ez eragitea. Ondorioz, webgunean edukiak sartzen badira ulertuko da sartzen dituen erabiltzaileak legitimazio hori baduela.\nKutxa Taldearen erantzukizuna\nKutxa Taldeak, bidezkotzat jotzen duenean, eta aldez aurretik abisatu gabe, egungo edukietan aldaketak sartzeko edota eduki horiek partzialki edo guztiz omititzeko eskubidea gordetzen du, baita sarbidea aldi baterako edo modu iraunkorrean eragozteko edo mugatzeko eskubidea ere.\nEra berean, webgunean egon daitekeen edozein informazio- edo publizitate-aipamenek ez du eratzen eskaintza loteslerik, espresuki aurkakoa adierazten denean salbu.\nWebgunearen erabiltzaileek adinez nagusiak izan beharko dute. Erabiltzaileak zerbitzuetan sartzeko ematen duen informazio guztiak egiazkoa izan beharko du. Erabiltzaileak Zerbitzuen suskripziorako beharrezkoak diren inprimakiak betetzearen ondorioz komunikatzen dituen datuen benetakotasuna bermatzen du. Kutxa Taldeari emandako informazio guztia etengabe eguneratuta edukitzea erabiltzailearen erantzukizuna izango da.\nKutxa taldeak ez du bermatzen webgunean bilduta dauden elementu eta informazioaren etengabeko sarbidea edota bisualizazio, deskarga edo erabilgarritasuna, batez ere bere kontroletik kanpo dauden alderdi edo zirkunstantziengatik eragotzi, oztopatu edo eten egin badaitezke.\nKutxa Taldeak ez du inolako erantzukizunik bere gain hartzen ondoren adierazten direnek sortutako kalte, galera, erreklamazio edo gastuengatik: (i) interferentziak, etendurak, hutsegiteak, omisioak, matxura telefonikoak, atzerapenak, blokeoak edota deskonexioak sistema elektronikoaren funtzionamenduan, lineatan eta telekomunikazio-saretan gertatu diren akats, gainkarga eta erroreek edota bere kontroletik kanpo dagoen beste edozein arrazoirengatik; (ii) legez kanpoko sarrerak edozein motatako programa gaiztoak erabiliz eta edozein komunikabideren bitartez, adibidez informatika-birusak edo bestelako edozein; (iii) erabilera desegokia edo behar ez bezalakoa; (iv) nabigatzailearen funtzionamendu okerrak edota horren eguneratu gabeko bertsioak erabiltzeagatik sortutako segurtasun- edo nabigazio-erroreak.\nKutxa Taldeak ez ditu bere erantzukizunpean hartuko bere inprimatutako dokumentuetan argitaratutako bertsioaren eta webgunean argitaratutako bertsio elektronikoaren artean modu iragankorrean sor daitezkeen desadostasunak.\nKutxa Taldea webgunearen titularra eta lizentziadun legitimoa da, baita bere logotipo, marka, izen komertzial edo beste edozein zeinu bereizgarri, audio, bideo, software eta abarrena ere, jabetza intelektual edo industrialeko eskubideen nazioarteko araudiek babesten baitituzte, eskubide guztiak gordeta geratuz.\nDebekatuta dago edozein ustiapen-modalitate, bertan sartuz mota guztietako erreprodukzioa, banaketa, hirugarrenentzako lagapena, komunikazio publikoa eta eraldaketa, edozein euskarri eta bitarteko motaren bitartez, Kutxa Taldearen titulartasunekoak diren kreazioak eta zeinu bereizgarriak euren hurrenez hurreneko titularren aldez aurreko baimen espresik gabe, eta ezingo dira ezabatu edota guztiz edo partzialki aldatu. Debeku hori ez betetzeak indarrean dagoen legeriak zigortu dezakeen arau-haustea ekar dezake.\nLoturak edo hiperestekak\nHirugarrenen atari edo webguneetatik kutxaren webgunera loturak edo hiperestekak ezartzea debekatuta dago, Kutxa Taldeak espresuki baimentzen duen kasuetan salbu. Kutxa Taldea ez da loturen edo hiperesteken bitartez webgunean eskura dauden hirugarrenen espazio edo webgunetan sartutako informazioaren eta gainerako edukien erantzule, ezta Kutxa Taldearen zeinu bereizgarriekin edo itxurapean aurkezten den hirugarrenen edozein webguneko informazioa eta edukiak ere, Kutxa Taldeak espresuki baimentzen duenean salbu.\nWebgunearen zerbitzuaren prestazioari eta Legezko Oharra arautzen duten baldintzei Espainiako legea aplikatzen zaie. Edozein eztabaida edo auzigai dagozkion epaitegi eta auzitegien bitartez ebatziko dira, Espainiako legeriarekin bat etorriz.\n“Cookieak eta jarraipen-artxiboak”\nKutxa Taldeak cookieak eta IP helbideen jarraipen-artxiboak erabiltzeari buruzko baimena eskatuko dio erabiltzaileari; artxibo horien erabilerak Kutxari datuak biltzeko aukera ematen dio, estatistika-ondorioetarako, hala nola: lehen bisitaren data, zenbat aldiz bisitatu den, azken bisitaren data, zein URL eta domeinutatik datorren, erabilitako arakatzailea eta pantailaren bereizmena.\nErabiltzaileak cookieen sorkuntza eragozteko aukera du, bere programa nabigatzailean dagokion aukera hautatuz. Hala eta guztiz ere, ez da Kutxaren erantzukizuna izango cookie horien desaktibazioak webgunearen funtzionamendu egokia eragozten badu.\nCookieei buruzko informazio gehiago lor dezakezu gure webgunean: COOKIEN POLITIKA


Kontaktua :: UTILKI S.A.L.\nJarraian dagoen informazioa bete eta laster zurekin harremanetan jarriko gara\nBGPD ETA LSSI-CE INFORMAZIO KLAUSULA\nIzaera Pertsonaleko Datu Pertsonalak Babesteko indarreko arautegian ezarritakoaren arabera, jakinarazten dizugu zure datuak UTILKI s.a.l. titularitateko tratamendu-sisteman sartuko direla, A20631156 IFK eta Polen dagoen egoitza soziala. Basabe Pab E4B 20550, Aretxabaleta (Gipuzkoa), bere kontsultei erantzuteko. Indarrean dagoen araudia betez, UTILKI s.a.l.jakinarazi du datuak aurretik aipatutako aginduak betetzeko behar-beharrezkoa den epean gordeko direla.\nUTILKI sal enpresak jakinarazi du datuak modu zilegian, leialean, garden, egoki, egoki, mugatu, zehatz eta eguneratuan tratatuko dituela. Hori dela eta, UTILKI s.a.l. konpromisoa hartzen dute arrazoizko neurri guztiak hartzeko, horiek zehaztasunik gabe kendu edo zuzendu daitezen.\nDatuak babesteko indarrean dagoen araudiak ematen dizkion eskubideekin bat etorriz, datu pertsonalak eskuratzeko, zuzentzeko, tratatzeko eta tratatzeko eskubideak erabili ahal izango ditu, bai eta datu pertsonalak tratatzeko emandako baimena ere, bai eta horiek tratatzeko emandako baimenarena ere, eta eskaria goian adierazitako posta-helbidera zuzenduko du, edo UTILKI @ UTILKI.COM posta elektronikoaren bidez.\nInformazio komertzialak jasotzeko emandako baimena edozein unetan ezeztatu ahal izango duzula jakinarazten dizugu, e-mail bat bidaliz helbide honetara: UTILKI @ UTILKI.COM\n.Eskumena duen kontrol-agintaritzara jo ahal izango duzu, egoki iritzitako erreklamazioa aurkezteko.Datu horiek bidaltzeak berekin dakar klausula hori onartzea.


kritiken hemeroteka » Feminismoa eta abagune soziala\n« Nitaz | Memoriaren zirrikituetan aztarrika »\nFeminismoa eta abagune soziala Hedoi Etxarte / Berria, 2017-05-27\nFeminismoa da Hegoaldean bizirik eta osasuntsu dagoen mugimendu soziala. Betiere, kontuan hartu gabe, ziurrenik, kristautasunaren inguruko mugimenduak direla indartsuenak (tartean banka etikoa bezalako ezinbesteko egitasmoak ala Iruñerriko Gogoa Foroa: eskualdearen elikagai intelektual erreferentzial bat).\nEuropako beste toki askotan, sindikalgintza ez genuke mugimendu sozial kontsideratuko, baina gurean, zorionez, sindikatuek ere mugimendu sozial gisa funtzionatzen dute haien jardueraren tarte handi batean. Laugarren mugimendua garapenkeriaren kontrako iniziatibena izango litzateke (Esako urtegiaren eta Nafarroako kanalaren kontrakoak, Gipuzkoako erraustegien kontrako mugimendua, AHTren kontrako ekimenak).\nHalere, feminismoa da —beste hirurekin— salbuespen itxaropentsu bakarra. Aurreko hamarkadetatik ez zaigu ezer gelditu. Horregatik, urgentea da Mari Luz Estebanen azken argitalpena irakurtzea (Feminismoa eta politikaren eraldaketak, Lisipe 2, Susa 2017). Egon dira, aurretik, bi liburu eder eta osatu EHko feminismoari buruz (Zabala 2008 eta Epelde, Aranguren, Retolaza 2015); bada, Estebanek aurreko ekoizpen hori guztiori —eta beste artikulu mordoa— metabolizatu eta perspektiban jarri du. Gainera, egun EHko feminismoa dagoen puntua aztertu eta ordenatu du, argiak eta arriskuak nabarmendu ditu eta erronkak zehaztu.\nHorregatik, izenburuak adierazten duen bezala, liburu hori ez da feminismoaren abaguneaz soilik. Liburu hori eraldaketa soziala interesatzen zaion edonorentzako ezinbesteko tresna bat da. Feminismoaz gogoeta egitean egungo mugimenduez pentsatzen duelako: intersekzionalitea praktikatzeko problemez eta klasearen aferaz (57 or.), geure egituren demokratizazioaz (74-75), legeaz eta zigorraren kulturaz (84), zaintzaren kudeaketaz eta idealizazioaz (89), erreformaz eta hausturaz (53).


Eusko Biobankua - Nodo Koordinatzailea\nNodo koordinatzailea Osasun Ikerketa eta Berrikuntzarako Euskal Fundazioaren eraikinean dago.\nBerrikuntza+Ikerketa+Osasuna Euskal Fundazioa-BIOEF\nHauek osatzen dute nodo koordinatzailearen lantaldea:\nNodo koordinatzailearen arduraduna\nTfnoa: 944 536884 / 90\nIndarrean dagoen legeria betetzen dela egiaztatzea\nBiobankuaren jardueren erregistroa burutzea\nBiobankuaren funtzionamenduarekin lotutako prozesuren eta gordetako lagin biologikoen datuen kalitatea, segurtasuna eta trazabilitatea bermatzea\nEuskal Biobankuaren titularrarekin batera, jardueren urteko txostena egitea, biobankua sortzeko baimena eman zuen agintariari aurkeztuko zaiona\nBIOEF-en Patronatuaren edo Batzorde Mistoen informazio eskaerei erantzuna ematea\nBiobankuaren praktika onaren dokumentua egitea\nBildumen ezaugarriak, laginak barneratzeko irizpideak eta bilduma zertarako osatu den, bilduma historikoa nola bildu den eta laginekin zein informazio lotu batzen duen memoria deskribatzailea egitea.\nBiobankuari zuzendutako galderei edo erreklamazioei erantzutea\nTfnoa: 944 53 68 90\nBiobankuaren zuzendariari eta koordinatzaile teknikoari laguntzea\nBiobankuaren plataforma informatikoaren bitartez egindako lagineskakizunak jasotzea, eta eskatutako laginak emateko beharresko onespen etikoak identifikatzea (proiektuen onespena, protokoloari dagozkion zuzenketak egitea, emaniko informazioaren onespena eta abar).\nIkertzeko giza lagin biologikoak erabili nahi dituzten eskatzaileei eta klinikariei aholkularitza etikoa eta legezkoa ematea.\nProiektuen, zuzenketen eta laginen transferentzien onespenak tramitatzea dagozkien ikerketarako Etika Batzordeekin (IEB).\nProiektuak Carlos III Osasun Instituko Zelulen eta Giza Ehunen Dohaintza eta Erabilerarako Bermeen Batzordean onartzeko prozedura tramitatzea (zelula-lerroen erabilera, giza enbrioien enbor-zelulen erabilera, birprogramazio genetikoa...).\nLagin biologikoen inportazioaren eta esportazioaren kudeaketa, bai Europar Batasunetik kanpora bai barruan, Atzerriko Osasunarekin beharrezko izapideak barne (Aduanak).\nTelefono bidezko arreta dohaintza-emaileei, klinikariei, ikertzaileei eta ehorztetxeei Ehun Neurologikoen eta Oftalmologikoen Dohaintza Programaren barne (ehunen hil ondorengo dohaintza) eta dohaintzarako beharezkoa den dokumentazioa bideltzea.\nLaginen bidalketarako beharrezko akordioen kukeaketa. (Material Transfer Agreement-MTA).\nLaginak kudeatzeko plataforma informatikoa mantentzea.\nTfnoa: 944 53 68 30\nBiobankura iristen diren lagin eskaerei erantzutea (eskatutako bladintzak betetzen dituzten laginak bilatzea, klinikariekin harremanetan jartzea, proiektuen hasierako bilkuretara joatea...).\nElkarlaneko ikerketak ezartzeko eskatzailearen eta gordailuzainaren arteko koordinazioa\nAurrekontuak egitea laginak lortzeak, prozesatzeak eta lagatzeak balio duenean oinarrituta.\nBiobankua zientzia komunitatean hedatzea.\nLaginak biltzeko programak martxan jarri eta bilketa egokia burutzeko protokoloak gauzatzea.\nLaginak prozesatu eta biltegiratzeko teknika berrien beharrak identifikatu eta martxan jartzea Kalitateko Arduradunaren laguntzarekin.\nBiobankuaren bitartez saiakuntza klinikoentzako laginen bilketa kudeatzea.\nUrteko memoria prestatzen laguntzea Zientzia Zuzendariari.\nTfnoa: 944 53 57 55\nBiobankiaren Kalitatearen Kudeaketa Sistema (KKS) burutzeko eta hedapen maila zehazteko politika eta kalitate-eskuliburuak inplementatu eta haien etengabeko jarraipena egitea.\nBiobankuaren KKSren araberako etengabeko hobekuntza programa inplementatzea.\nKKSren dokumentuak eta erregistroak mantendu eta kudeatzea.\nAldizka definituriko KKSa berrikustea, barne auditoriak antolatu eta dagozkien txostenak idaztea.\nProzeduren, identifikatu diren ez-adostasunen eta haiek saihesteko eta zuzentzeko adostu diren ekintzen segimendua.\nLaneko Prozedura Normalizatuen (LPN) prozedura espezifikoen eta laneko jarraibide teknikoen etengabeko berrikusketa eta eguneratzea.\nBiobankuko partaide guztiei KKSn egiten diren aldaketen edo eraldaketen berri ematea.\nBiobankuan ISO 9001 Araua implementatu eta betetzeaz ziurtatzea, eta berrikusketa etengabe burutuz.\nLagin biologikoen kalitate-kontrolak aldizka egitea, bai kanpokoak (IBBL-Sample Analysis & Quality Control) bai barnekoak.\nBiobankuaren laborategiko ekipamenduen egoera aldizka berrikustea.\nAdierazleen bitartez neur daitezkeen urtero zehazturiko "Zerbitzuen gutunak" eguneratu eta haien jarraipena egitea.\nLaginen erabilera egokiaren jarraipena egitea.\nBiobankuak emandako laginekin egundako proiektuetatik edo egindako zerbitzuetatik sortu daitezkeen emaitzen jaraipena egitea (argitalpenak, patenteak, etab.).\nTfnoa: 944 53 68 23\nGiza Baliabideen Kudeaketa (enplegu eskaintzak egitea, langileak aukeratzea, trebakuntza, praktiketako ikasleen kudeaketa, langileen txostenak egitea, oporrak, baimenak, gertakariak).\nZerbitzuen eta lagin eskarien fakturazioa.\nMaterial suntsikorraren eta ekipamenduen kudeaketa, eta jasotako fakturen jarraipena egitea.\nBiobankuaren urteko aurrekontu balioetsia egitea eta proiektu aktibo eta bukatutakoen jarraipena egitea.\nBiobankuaren jardueren erregistroa komunikabideetan.\nBiobankuaren plataforma inforatikoaren garapena kudeatzea eta mantentze-lanak egitea.\nBiobankuaren plataforma informatikoan errigistratutako patologien jarraipena, kontaketa eta patologia berrien erregistroa egitea.\nBiobankuaren webguneko kudeatzea.\nBiobankuaren Idazkaritzari laguntzea.


Irakasbil: Pasadizoak ikasgelan\nHizkuntza irakatsi eta ikasi?\nby Iñaki Murua - osteguna, 17 martxoa 2016, 11:18\nIkasgelan gertatutako pasadizo bat kontatu du Guillermo Gómezek bere blogean; lotsaz gorriarazten duten horietako bat, hain zuzen.\nGertatu zaizu inoiz horrelakorik? Zeuk ere kontatuko al diguzu?\nEr: Pasadizoak ikasgelan\nby Esther Isasa Gaskue - osteguna, 17 martxoa 2016, 1:47\nNiri ez, baina nire lankide bati gertatutakoa kontatuko dizuet. Donostiako Legazpi 6 Euskaltegian irakasle ginen aspaldiko garai hartan (badira urte batzuk), nire lankide Arantxak lehen urratseko ikasle-talde batean irakasten zuen. Egun hartan, ikasle bakoitzak bere burua aurkeztu behar zuen talde handian (badakizue, ikasturte hasierako jarduera tipiko horietako bat). Kontua da ez dakit zenbatgarren ikasleak bere burua honela aurkeztu zuela "Pili naiz, Donostiakoa naiz eta ....nire senarra beltza da” Arantxak, nola ez, zuzendu egin zion ikasleari eta honela adierazi zion bere akatsa " beltza ez, beltzarana”. Ikaslea, ordea, tematu egin zen, baita Arantxa ere: beltza/beltzaranaren arteko aldea azaltzen saiatu zen berriz ere. Pilik, halako batean, honela esan zion: "Mi marido es negro, no moreno”. Irakasle-gelara gorri-gorri eginda azaldu zen Arantxa, egindako hanka sartzea ezin burutik kendu. Zorionez, bai guk bai ikasleek barre-algara batean hartu genuen kontua, bestela... Pentsa, urte mordoa pasa bada ere, oraindik ere gogoan daukat anekdota!\nby Jon Imanol Iturrioz Aldanondo - astelehena, 11 apirila 2016, 3:39\nNiri ere aurkezpen-egun horietako batean antzeko zerbait gertatu zitzaidan Lazkaokoa zen ikasle batekin. Antzekoa diot, zeren ni ez nintzen hasi ikaslearen esaldia zuzentzen, baina aurpegian nabarituko zidan "ona da / ona dago" bi horien arteko aldea denen aurrean azaltzeko gogoa. Aurpegira begiratu zidan eta esan zigun, "ondo esan dut esaldia, nire emaztea oso ona dago, horixe esan nahi nuen" eta zalantza-izpirik izan ez genezan erantsi zuen, "o sea, que está muy buena". Eskerrak mihia xuloan gorde nuen!\nby Ibon Astorkiza - ostirala, 15 apirila 2016, 11:21\nBada, niri hau orain dela urte batzuk gertatu zitzaidan, lehenengo eguneko aurkezpenaren ostean, ikasleak altzarazi nituen eta laranja-limoi jolasten hasi ginen izenak ikas zitzaten.\nJolasa bukatu ondoren Catalunyatik etorritako ikasleak esan zidan " no sabía que izquierda se decía limoi y derecha laranja, que fácil me está pareciendo el euskera!! " eta ni " Oh luuuuur irents nazazuuuuuu" pentsatzen!!!


Auzia Euskaraz (epaiBi): Atzerritartasunari eta asiloari buruzko XXVI. abokatu-topaketaren ondorioak\nAtzerritartasunari eta asiloari buruzko XXVI. abokatu-topaketaren ondorioak\n2016-07-22 Auzia Euskaraz!\nEkainean egin da atzerritartasunari eta asiloari buruzko XXVI. abokatu-topaketa, Espainiako Abokatutzaren Kontseilu Nagusiak eta Burgoseko Abokatuen Elkargoak antolaturik, eta bertan bildutako ondorioak argitara eman berri dituzte.\nBertaratutako 200 letraduek nazioarteko babesa eskatzen dutenentzako “bisa humanitarioak” sortzea eta arautzea exijitu dute, Europar Batasunaren eta Turkiaren arteko akordioa salatu dute eta gogorarazi dute mugan atzera botatzeak babestu nahi dituen Atzerritarren Legeko manua ez datorrela bat Espainiako konstituzio-arauekin.\nTopaketaren ondorio horietaz gain, hainbat proposamen aurkeztu da, hala gizakien salerosketaz, nazioarteko babesa eskatuz, nola berehala kanporatuak izateko prozedurapeko pertsonei segurtasun eta berme juridiko handiagoak emateko beharrizanaz, edota atzerritarrak barneratzeko zentroak berehala ixteko.\nDokumentuak arreta berezia ematen dio lagundu gabeko adingabe atzerritarrek mugan duten egoerari, ohartarazten du salatu egingo duela adingabe horiei dagokien araudia betetzen ez duen edozein egoera, eta hurrengo gobernuari nazionalitate-lege berezi bat erreklamatzen dio.\nGaia: Abokatuak, Bilerak, Herritarrak


Zeintzuk dira Gipuzkoako enpresek gehien eskatzen dituzten ikasketak eta profilak?\nAdegik argitaratutako “Enplegu eta Profil Profesionalen Beharren Inkesta”-ren emaitzek Gipuzkoako enpresen enplegu eta kontratazio aurreikuspenak eta gehien eskatutako prestakuntza-profilak azaltzen ditu, besteak beste.\nGehien eskatzen diren profilen bi heren unibertsitate mailako (%33) eta Goi Mailako Lanbide Heziketako (%30) ikasketak dira. Gainera, gehien eskatzen diren unibertsitateko espezialitateak STEM ikasketak dira, eta hauen artean, ingeniaritzak.\nGoi mailako Lanbide Heziketako ziklo eskatuenak fabrikazio mekanikoa (%26); elektrizitatea eta elektronika (%23); eta administrazioa, merkataritza eta marketina (%23) dira.\nBestalde, jarrera (%85), ikasketak (%69), aurreko lan-esperientzia (%50) eta jarrera proaktibo eta positiboa (%51) dira enpresek gehien baloratzen dituzten gaitasunak pertsonak kontratatzerako orduan.\nGipuzkoako Enplegu-beharrak eta Profil Profesionalak\n[PDF - 18448.81 kb]


Jolasak - ezkutaketa jolasa - Bat, bi, hiru eguzki\nBat, bi, hiru eguzki\nJolasari hasiera eman aurretik, zotz egiteko jolas baten bidez aukeratuko da bete nor izango den. Jokalari hori pareta baten kontra jarriko da, besoekin begiak estalita. Beste jokalari guztiak paretatik hamar bat metrora jarriko dira jolasa hasteko. Horien helburua paretaraino iristea izango da.\nBetetzen dagoenak "bat, bi, hiru, eguzki" esango du eta bira emango du beste jokalariei begiratzeko. Beste guztiak aurrera mugituko dira, bete denak "bat, bi, hiru, eguzki" esaten duen bitartean. Baina esaldia bukatutakoan gelditu egin beharko dira, betetzen dagoenak mugitzen ikus ez ditzan. Mugitzen ikusiz gero atzera itzuli beharko dute. Paretara iritsitakoan "eguzki!" esan beharko dute, eta pareta ukitu.\nDenak paretaraino iritsi direnean, betetzen dagoenari hatzetatik helduko diote. Horrek "eguzki!" esango du eta hori entzundakoan beste guztiek korrika alde egingo dute. Bidean bete denak norbait harrapatuko balu, azken hori bete izango da hurrengo txandan.\tInformazio soziokulturala\nOso jolas ezaguna eta zabaldua da. Hego Euskal Herrian gehienetan gaztelaniaz erabiltzen da (un, dos, tres, chocolate inglés, pajarito inglés, carabín-carabán...). Azken urteetan zenbait ikastetxetan euskarazko aldaerak erabiltzen hasi dira. Adibide moduan Hondarribian jasotako euskarazko aldaera hau dugu: bat bi hiru txorimalo bat dugu. "Bat, bi, hiru eguzki" aldaera Etnikerrek egindako ikerketa etnografikoan Elosuan jaso zuten.\tAldaerak\n* esamoldeak Jolas hau oso ezaguna denez, euskaraz aldaera bat baino gehiago ditu. Adibidez, "bat, bi, hiru, eguzki" esan ordez, "bat bi hiru txorimalo bat dugu" edo "bat bi hiru karabin bon ban" edo "bat bi hiru txoriak kaka egin du" esan dezakegu.\n* hizkuntza lantzen\nEuskal Girotze Barnetegitan jolas hau euskara lantzeko erabili ohi dute. Horretarako, paretan dagoen lagunak norbait mugitzen ikusiz gero, atzera bidaltzeko ezingo du jokalari horren izena esan. Beraz, jokalariaren deskribapena egin beharko du: "hile horia duen mutila", "galtza zuriak eta zapata gorriak dituen neska"...\tEsamoldeak\nBetetzea, txito izan, zigortua, itsu izan, izan (jolas honetan paretaren dagoen pertsona)\nIkerketa: lekualdatzea (korrika). Eraginkortasuna: lastertasuna eta zehaztasuna.


Literatura Eskola » Blog Archive » Urtarrilak 18: Ramon Saizarbitoria eta iragana\nUrtarrilak 18: Ramon Saizarbitoria eta iragana\n15 Urtarrila 2014 No Comment\nLiteratura Eskolako kideok eta Mikelazulo kultur elkartekoek elkarlanean antolatu ditugu bi literatur ekitaldi urtarril honetarako. Lehenik Koldo Izagirreren poesia errezitaldia, eta, bigarrenik gure ohiko eskola, hil honetan Markos Zapinian filosofo eta kritikariaren eskutik, Ramon Saizarbitoria eta iraganari buruz. Saioa datorren zapatuan izango da, ohi bezala 10etatik 14etara, Mikelazulokoen txokoan, Oreretan. Amu gisa, zenbait esteka hemen:\n“Saizarbitoria eta arrazoia” izeneko iruzkin kritikoa hAUSnART aldizkarian, Zapianek.\nZapiain eta Saizarbitoria Martutenez (Erein, 2012) solasean, Literaktum jaialdian.\nSaizarbitoriari elkarrizketa Argia aldizkarian, Martutene argitaratu berritan.