Nor uste duzue direla Prusiano eta Aleman guzien nausi tzakeriaz? Hok baino bihotz-gabeago eta abereago? — Frantses batzu, edo bederen frantses izena dutenak, bertze deus ez dutelarikan frantsesarenik, ez bihotz, ez buru, ez jendetasunaren itzalik.\nAzken aldian ala aitzinekoan ginion, hain xuxen, Eskualdun huntan: asko ikusirik baginuela eta jasanik Frantzian katolikoek gure erlisionearen etsaietarik; bainan Reims-eko eliza ederraren aurdikitzea bezalakorik ez; hein hortaraino, etzirela heldu Frantzian frantses gaixtaginak.\nGoizegi othe gira mintzatu?\nErrexkiegi ahantziak othe ginituen gure herritar etsai ohi —ustez ohi— batzuen egitate, janhiza, herra, gezur eta gaineratiko urdekeriak?\nEzin sinetsia ere lakiguke, dakitenek segurtatzen ez balaukute, egia dela.\nHuna zer diolen: apez eta ixtudiant apez-gei leherra soldado joanen odola ja ixuria delarik eta egun guziez ixurtzen ari burrustan, diote: badirela oraino Frantzian frantses izeneko eta jende begitarteko aleman batzu, Alemaniako alemanak baino alemanagoak.\nGarbiki ez ginauden huni orai, ororen gainera; eta bizkitartean egia izan behar da, hanitz tokitarik elhe bera zaukunaz geroz heldu egun hautan: baizik eta gerla hau, bere izigarrikeria guziekin, ja ikusien gainera ikustekoak ditugunekin, Aita Sainduak, Apezpikuek, apezek, langile nausi eta bertze aberats berkoi, jende xehearen etsai direlako batzuek daukutela ekarria.\nEz naski Aita Saindu hunek, ez; hau berriegi baita beretarik egiteko, bainan hunen aitzinekoak, azken hil horrek diruz bildu zuela iragan egun hoitan, hiltzerakoan, bera baino zaharragoko bat, Autrixiako Enperadorea, Serbiari jazar zakion Rusiaren kexarazteko, eta gero bazterrak oro, batzu bertzen ondotik, sutan eta odoletan ezartzeko.\nAita Sainduaren iduriko eta barne tzar, xede nahasi beretako Apezpikuak, eza? Eza apezak? Eza ere aberats apeztiar dirudunak?... Guziak oro, edo gehienak ez direa Frantziaren etsaiekin besoz beso ibilki bethi, agerian ez bada, gordeka?\nHorra zer derasaten omen frantses batzuek Frantzian. Eta noiz? Memento izigarri huntan.\nHemen deus onik diren guziak, ba eta orai arte hanbateko gizon ez izanak ere, gurekin eta orok elgarrekin bat ezin aski eginez ari direlarik; arrotz etsaiaren kontra indar guziak sobera ez ditugun oren latzean, baditazkela gutartean, frantses batzu alemanik tzarrenak baino areagokoak!\nNork sinets hori?\nGerla aitzinean, orai duela zonbeit hilabethe, edo nahi baduzue, bizpahirulau, bospasei urthe, non nahi entzunen zinituen holako tripa egosi usaindu batzu, hitz bat etzela hor egiarik jakin berek, eta halere mintzo, hatsa gezurra zariotela.\nHeien iduritsuko batzuek, edo buru ahul zer nahiren irestera daudenek sinets; zentzurik dutenek —ez izanikan ere erlisione hanbatekoak— sorbaldak altxa eta burua itzul, zer tuzten astokeria hoik?\nHartuak bezala ginituen batzuen ganik prusianokeria itsusi hoik.\nBainan orai! Gerla hau, hau den bezalakoa gainera jina dugularik... orai, hoinbertze kolpatu eta hil, eta nigar zinezko saminen artetik; ikusiak ikusi, zer nahi jasaiteko hor aitzina zaukularik heldu, negu belzari buruz, gosete, izurrite eta nork daki zer?\nOrai, egun hautan, holako atheraldien aurdikitzeko, ez beldur ez ahalge, diren bezalakoak!\nDezagun erran egia: Pariseko, Bordaleko kazeta batzuek daukute solasa ekarri egun hautan, jendea nola den mintzo han-hemenka.\nHuntaz Eskual-herriko azken berri xuxen eztakigu. Hitz bat ez balu ere nehork oraino athera holakoetarik, zuzen baizik ez lakiguke. Bainan bertzetan bezala hemen ere badituzkegu egun ez bada bihar, frantses alemanak; prusianoak bezen tzar edo tzarragoak; erran dut eta hortan nago: holako frantsesak baino hobeak direla, jendeagoak guretzat, Frantziarentzat, prusianoak berak.\nBat edo bertze ikus eta entzun bazinezate, berehala emozue zangoa gainean. Leher-azue zorria bezala.\nGerla bati buruz behar dela soldado hainitz, eta soldado hoien eskuetan behar direla tresna onak, hori guziek badakigu. Erran dezaket, gehienak hortaz bakarrik direla orhoitzen; iduri zaiote, soldado hainitz eta tresna onak balin badire, behar diren guziak oro badirela. Ez dire ohartzen badela oraino bertze zerbeit arras beharra, hain beharra non, hura gabe, armada handienek, tresnarik hoberenekin, ez baitezakete iraun.\nEta zer da bada bertze gauza hori?... Jatekoa! — Jateko guti delarik, soldadoak ilhaun. Eta ez bada jatekorik batere, armadarik handienek amor eman behar. Ikus dezagun beraz, jatekoari buruz zertan diren ala Frantziako ala Alamaniako soldadoak.\nFrantzian, ba othe dugu aski bihi, aski azienda, gure soldadoen hazteko? Hori ez dakit. Bainan, hemen ez izanikan ere, hoik guziak errexki etortzen ahal zaizkigu kanpotik.\nAnglesek egiten dauzkuten laguntzetarik handiena, hauxe dugu: hoieri esker, eskas ditugun guziak heldu zaizkigula itsasoz. Hola beren gerlako untziekin nausi baitire bertze erresuma guzieri, Alamaniako untziak bortxatzen dituzte gorderik egoiterat, gure itsaso hautan agertu babe. Beraz, behar ditugun jateko eta puska guziak, ekararaz detzazkegu itsasoz deskantsuan. Ez dugu Alamanek hortan traba eman dezagutelako beldurrik.\nLaguntza hori Anglesek eginen daukute, gerlak dirauno. Ezen Rusoek, Anglesek eta Frantsesek antolamendu bat, guzien jakinean, egina dute elgarrekin, ez dutela... bakerik onetsiko bakarzka. Bakea Alamanekin hiruek betan dute eginen, edo batere. Zer deskantsua hortarik guretzat!\nEta Alamanak? Hoik ere beldurrik gabe othe dire, ez diotela jatekoek huts eginen?\nErran dezagun berehala, ez dezaketela aski atzeman beren eskualdeetan. Ogi guti biltzen da Alamanian; Frantzian biltzen dugunaren hiruetarik bat. Guk guretzat doidoia aski dugu, eta ez beti. Beraz han zenbat ez zaiote eskasten, urthe buru batetik bertzerat!\nEskas hori lehenago bazuten. Rusiatik eta Norte Amerikatik. Sinhetsiko duzue errexki, ez dutela zeren deus holakorik iguriki Rusiatik. Eta Norte Amerikatik? Hortik ere ez gehiago. Ezen Anglesek laster atzeman lezokete eta har itsasoko bide hortan. Ez zaiote hainiz etorriko beren adiskide Autrixianoen ganik; hoiek ere ez baitute aski biltzen berentzat. Inguruetako erresuma ttikiek oraino ez dute hoieri emaitekorik.\nOgi orde, bada-Alamanian oloa eta garagarra nasaiki. Hoitarik gogotik janen dute zaldiek; bainan olozko eta garagarrezko opilek ez diote ez bihotza, ez odola hainitz berotuko soldadoeri.\nHaragia ere xuhur da erresuma hortan; bortxatuak baitziren Alamanak idi eta behi erosterat bertze herrietarat joaiterat, bereziki Frantziarat. Orai norat joanen dire bilha? Bizkitartean ba omen dituzte ahuntzak eta akerrak ausarkian.\nAlamanen janhari arrunta lursagarra da; horrek emaiten omen baitu nasaiki hango lurretan. Ez badu aurthen hor eman gure Eskual-herrian baino gehiago, hortarik ere eskasa dukete, bertze guzien gainerat.\nPreso hartzen ditugun alaman soldado guziek diote, gose direla, eta gosearekin pairatu dutela gehienik. Ez diote emaiten ogirik astean behin edo bietan baizik; ezen iragaiten diren Frantziako eskualdeetan, jendeek ez dute bihi edo irin hainitz uzten heien meneko. Eta Alamaniatik arras guti heldu zaiote.\nAlamanian berean, gosetea hasia dute, eskas dutena nehondik ez helduz. Lehenago, Frantziako, Rusiako eta Norte Amerikako atheak, beren behar orduan, idekiak zituzten; orai hoik guziak, hetsiak.\nBertzalde, dirua ere xuhurtua dute. Alamanek esku-lan hainiz egiten baitute, eta hoik bertze herrietarat salduz bizi baitire, ez dezakete orai deusik egor kanporat. Hortik moltsak laburtuak; eta moltsa laburrari bizitzea neke. Goseteak bortxa detzazke Alamanak amor emaiterat, berek uste duten baino lasterrago. Agian bai. Bertzenaz, noiz arte iraun behar du gerla hunek!\nDuela 44 urthe, 1870eko gerlan orhoitza eztea, zaharrak, nola joan ziren gerlerat, armadako omonier, hiru apez eskualdun kartsu, Hazparneko misionestetarik: Bastre, Lapeyre, eta Dupérou? Denborak joan, denborak jin; urthe hitsa frango ikusli Frantziak arte hortan, eta huna nun, bertzeak bertze, gure diosesatik beretik ez bide diren hor behera joanak berrehun baino gutiago, batzu omonier, bertzeak, infirmier, brankardier, hanitz —azken urthe hautakoak— soldado, harmekin; harrituak daudela soldado lagun, aitzindariak eta oro, bertzeak bertze, kuraiatsuenetarik batzuen karrari; deusek ez dituela izitzen iduri.\nSuko direnak han ari tiroka, nor nahi bezenbat; artetan xuti beren gordegietarik, alde orotarat lerro osoeri, begiak eta mintzoa hel ahala urrun etsorta bat eman, labur eta zinezko; berehala orori absoluzionea.\nEz baita han jostetarik gero!\nGaizo soldadoek, ez baitakite omen bizirik geldituek, nola erakuts aski ongi beren apez lagun onen alderako ezagutza.\nBalak eta mitrailla ziliportak barazuza bezala kiski-kaska ari direlarik omen da memento latza, arroila hegian apeza xutik, bertzeak ahuspez daudelarik, benedikatzen dituen memento hura, barkamenduzko hitzak erraitearekin!\nSoldado gaizoak apezari oihuka: jauts dadin berehala lurrezko gordegira, bere eta lagunen onetan.\nBatzu jausten dire bizirik; bertzeak hil-gor erortzen arroilaren hegirat. Egun hautako berria zen, apez hoitarik bat, absoluzioneko azken hitza erran eta han berean obus batek erditik egin zuela. Ezta mirakulu; gehiago ez hiltzea da handi!\nEz gira mintzo hemen bakarrik hango nonbeiko, urruneko soldado apezez. Goraki erran dezakegu, nigarra begian, bainan herritar edo ahaide, gure eskualdun soldadoez orhoitzen girelarik, bihotzean gozo batek gaindi egiten daukula.\nEztea hala, gazte maiteak, bizi zarezteno ez baituzue ahantziko zoin aneia eta aita on izan diren zuentzat apez soldado lagun hoik?\nNorbeitek atzo erraiten zauntan: «Ah! bertze gizonik izanen dire ba, bertze aita familiakorik eta herrietan giristino zinezkorik, gerlatik lekora, gure oraiko gazteak».\nAgian ba! Bada hor zeren.\nEskualde hautako apez soldado ederkienik arizan direlako bien izenak eman ditzagun, eztakigularik, ez bata ez bertzea non diren; kolpatuak direla baizik.\nDurquel.— apez berri Bastida Pesarruarra-k gerlan behar zituen egin apeztasuneko aprendizkoak. Egin ditu, ez nola nahi.\nBa soldado, ba apez bezala ez omen ditake aski erran zer karra duen erakutsi eta zer kuraia!\nSoldado izanak direnek eta gerlan ibiliak, badakite zer den «à l'ordre du jour» ekarria izaitea, erran nahi, tropa guziaren aitzinean goraki laudatua. Gure Durquet bi edo hiru aldiz da izan, diotenaz, ekarria «à l’ordre du jour».\nSoldado hauta, beldur gabea , uko egoitea zer den eztakiena.\nEtsaiari tiro, laguneri elhe on, laguntza gorputzeko eta arimako; batzuri absoluzione kolpatu aitzinean ala ondoan; bertzeak, bere harma besotik dilindan zaukala, zakuaren gainera bizkarrean edo besoetan har; balak inguruan jauts ahala heldu eta, jo aitzina.\nNon ere baita, kolpatuz geroztikako berririk ez tugu. Agian laster jakinen, esku onetan dela, onerat ari.\nHuts eginik ekarria izan da Durquet hori Gethariartzat.\nPierre Harosteguy. — Urruñar, apez berria, goragokoaren jite berekoa, areagokoa ez bada. Kuraia bat izigarria.\nBala eta mitrailla eta guziek zoin guti zuten izitzen, harrituak omen zauden hari beha soldado lagunak, elgarri erranka: «Hau da kuraia!».\nGoazin agian bizi direnez solasa labur. Bereziki hunekin ez gintazke ongi, jakin baleza.\nBERTZE HIRU HIL\nMéliande deithu bordales apez bat ere hil da, Baionako karrikan atzo buruz buru eginik mintzatu dugun sarjant batek erran daukunaz. Kolpatua da delako sarjanta; erran dauku Louhosoar Bisquey apezarakin bordales apez lotinant haren azpiko zirela biak; gaitza zela Méliande hori buru onekoa; ez beldur, eta gizon manatzen jakin.\nCharleroi-ko bataila izigarrian 60 bere gain zituen soldadotarik —guziak hiltzat etsituak ordikotz, eta— 40 bizirik beiratu zituela eta bataila ondoan bildu eta berekin ereman aitzindarier.\nIkusi orduko, gainera jauzirik, besarkatu omen zuen bere komendantak.\nBainan apez hura ere hil behar, eta hil, behialako jeneralak erran zuena: bethi berak direla gerlan hiltzen.\nNongoa ere baita, mintzatu dugun sarjant arrotz hura, hari zion galdatua bordales apezak, hura hil ondoan, haren sakelako sos ondar, medela eta paperak har zilzala eta etxekoeri hel; hil berriarekin.\nMonbru Pauen bikari zena, Miarritzeko ohia ere bethi hiltzen direlakoetarik zen, nola nahi beren buruen hirriskatzaletarik.\nIxterrean behin kolpatua, herrestan zabilalarik oraino, bertzeak lagundu nahiz, bala batek hatzeman dio aldean bertze zintzurra. Han berean hil da.\nZonbat apez hil! Eta iduri hautatuz, bereziz, hoberenak lehen!\nNaude, apez-gei bearnes bat ere bazen, esperantza handikoa, adin berekoetan lehenetarik. Hura ere hil.\nHitz batez, nonbrea xuxen eztakigu; bainan jakinik gaude 49e erreximenduan ziren apez-geietarik bat ez tela oso; kolpatuak oro.\nBadakizue Akizen «les Baignots» deithu mainhu etxea? Kolpatuen ospitale bilhakatua da. Bada han, edo bazen iragan egunetan ixtudiant apez-gei bat, itsuski kolpatua. Huna nola.\nKapitainak suan oihu obus-ak eta balak jauts ahala heldu zirelakotz: «Couchez-vous tous à terre» eta bera erdi xutik omen zagon. Zer egiten du ixtudiantak? Gainera jauzi kapitainari. Nahi badu eta ez, etzan-arazirik zabal-zabala, etzaten zaio soldado gaizoa gainera, eta luze-luzea kukutzen dio bere gorputzaz harena.\nNonbeitik Jainkoaren nahia! Kapitaina, memento baten buruan, obus-ak leher eginik, xutitzen da arras arinki kolpatua, eta haren gainera etzan ixtudiant soldadoa altxatzen dute zaurthua, bizkarra masakratua.\nSoldado onak, holakoak ez balinbadire erradazue non diren.\nBerriz ere erranen dute apezkiari aiher direnek: apezak gerlakin direla. Berak berentzat putrun huts batzuek nahi zituzten, behar zituzten, duela hogoi bat eta zonbeit urthe, behar gero baitezpada, les curés sac au dos. Horra non dituzten. Berma hor.\nEta mintza hor, zinez: gaixtakeriaz direa gerlakin apezak eta apez-geiak,... gerla nahiz, maitez gerla, odol ixurtzea, hiltzea laketez, ala Frantziaren, sor-herriaren, herritarren, soldado lagunen amodioz? Mintza, hots!\nIxilduxeak dire erasiak, bainan ez osoki. Han hemenka badire bethi zonbeit herra oraino bizi dutenak. Bizi eta alha; ahoan bilorik gabe erraiterainokoan: gerla hunen piztale, sustatzale, bertze guzien bezala, —aberats batzuekin akort— apezak direla.\nHartakotz omen zerasan, aste huntan berean zer nahi, apezen kontra errient fin gaixto egin baten ehorztean, haren kideko jaun keso batek; ahora jinak bota.\nGerla eta erlisionea, eta beraz apezak, Jainkoa eta oro blasfemioka madarikatzen zituela.\nErhoek erho elhe.\nGerla huntako, soldado aitzindari lehenak Joffre, Pau, de Castelnau eta heieri hurbil bertze batzu,... ahalik gutiena aiphatzen dauzkutenak nor diren, non dabiltzan eta zer ari —etsaiak ez jakiteko gure berri— konfiantza handia merezi duten gizonak omen dire.\nAphalagoko aitzindariak araberan.\nOn ez direnak bazterrerat bota, sans pitié, eta jo aitzina. Vive la France!\nEta bertze soldadoak, soldado xoilak, noiz non izan dire hoin obedient aitzindarieri, eginbideari hoin ederki jarraikiak non? Noiz?\nHastean bihotza hertsi; etxeak eta etxekoek dolu egiten... Damu mila sorginik!\nLehen batailetan bala tiroen hixtuak, eta guziz kanoien harrabots burrunba harek odola zainetan gatzatzen. Bainan jartzen dire azkenean hari ere.\nEgiazko kuraia ezta sorhaiokeria; da beldurra zangopean ezarriz aitzina kurritzea.\nGu aise mintzo girela hemendik, ez othoi erran. Soldado gaizoak berak dire mintzo.\nEta ororen buruan gerla den gauza izigarria, gauza ezin aski madarikatua delakotz dugu ahal guzia egin behar, gerla bilhatzalen zafratzeko, behingo bake eman dezaukuten, huntarik lekora; bertzenaz urde aleman hoiekin bethi haste baikinuke.\nHortakotz, hori orok ontsa konprenituz, dira gure soldado frantsesak diren bezen deliberatuak, hil edo bizi, ez uko egiterat; ez barkatzerat, etsaia leherturik lau hatzez gora ezarri arte, dagola nonbeit.\nHortakotz dute hain gutik hastean berean ihes egin, eta geroztik are gutiagok izialduraz gibelerat behatzen.\nHortakotz dire, hastetik hunat, ez apezak, ez faideak bakarrik —behar da egia erran—, arrotz herrietarik hunat laster egin bertze hanitzek ere; ba eta aitzina heldu oraino alde orotarik hunat hainbertze itsas-untzi guziez.\nFrantziako lurra sarrixagoko ez galdu nahi; funtsera eta bihotzez ere atxikiak Frantziari; zorokeriarik gabe, gizonki, zinez.\nApez soldado batzuen izenak eman ditugunaz geroz —eta ez oro; ginazkienak— zertako ez ginuke behar hemen aiphatu merezi dituen laudorioekin, Eskualdun Garaztar Doniandar Maurice Harismendy jaun mediku Hazparnen guti edo aski egona bere kusi Detxart zenaren ordain.\nSuaren erdian, obus eta mitraillak, ez balek izitu gabe, iduri bere-buruaz axolarik ez duela, kolpatu altxatzen, lotzen, arthatzen hain ederki arizan omen da eta segur oraino ari, xutik balinbadauke.\nLau aldiz «a l’ordre du jour» ekarria izan omen baita, bere kuraiaren eta soldadoeri daukan atxikimenduarentzat.\nBatzuetarik eta bertzetarik adituak ditugu hemen emaiten, heldu zaukun bezala.\nEz dugu orotaz on egiten, bainan merezimendu berezizko hauk zoin gogotik ditugun emaiten, bazinakite...!\nZuzen ahal da!\nGerlako berri guzieri bertzalde, bederen emaiterat haizu gireneri, «ongi ethorri» diotegu.\nAre gehiago Harismendy mediku aspaldiko adixkidearen berri oneri.\nJainkoak begira ditzola bizirik Frantziari hau eta holako zonbeit, hoberen guziak othoi hil gabe.\nCroix-Rouge deithu lagungoaz Baionan artha dutenek eskerrak bihotzaren erditik ja zer nahi emaitza egin dioteneri. Heien beharra ukhan du St-Louis de Gonzague-ko eritegirat artha beharrez jin kolpatuendako.\nBainan gure ahalak, nahi eta ez, joankor dire, soldado gaizoentzat hanitz despendio dugulakotz eta deus etzaukulakotz heientzat sobera.\nOrotarat heltzeko, behar dautzuegu orai ere eskua hedatu. Orori galdez gaude, othoi, othoi gure kolpatu maiteak ez ditzazuen ahantz. Bakotxak eman dezala bere ahalaren arabera eta dagola gogoz, bihotzez bethi ekarria, beharrak dirauno bere emaitzaren berritzera, hanitz bada hanitz, guti bada guti. Esker onekin hartuko ditugu, ttipienerainokoak oro.\nCroix-Rouge hunek Baionan hasi lana behar du, nahi du bururatu. Behar dugu orok, nahiko duzue, eztea hala? orok ahal oroz lagundu bururaino?\nDirutze handia derama holako obra on batek.\nBertzalde, gauak hozten hastearekin beharko ditugu laster lenazko ohestalgi, trikota, jilet, gerriko flanela, galtzerdi ilezko andana bat, gizon bakotxak bere depot-erakoan ereman ahal dezan hoitarik behar duen guzia.\nBadugu konfiantza baionesen bihotz onean, ba eta inguruetako jendearen jenerostasunean, soldado kolpatuen laguntzale «Croix Rouge française» hunen alderako atxikimenduan.\nOrai arte bezala, errexebituko ditugu gogotik ala diruzko ala bertzelako emaitza guziak, Victor Hugo karrikaren 17an lehen estai, goizeko hamarretarik eguerdiarte; ba eta karrika beraren 14an, lehen estai, arratsaldeko bietarik seiak arte. Ea zoinek lehenago eta gehiago.\nOroren beharra izanen da.\nBi soldado hil Hazpandar: Patane seme eta Itzetarretarik bat.\nKolpatu zonbeit; hautarik bat da Jean Amespil (Patrun). Patane ospitale batean hil hurran ikusi duela erran daukute.\nHilak hil, kolpatuak kolpatu, ez daude Frantzia, ez Eskual-herria oraino uko egitekotan.\nZortzi Hazpandar jin dire aste huntan Chiletik beren soldado eginbidearen bethetzera: Bernardin Darthayet; Ch. Dindabure; St-M. Itzia; Laurent Lissarrague (Ttattila); René Londaitz; Mendilahatsu (Conpai); Sabaloa (Jats).\nZortzigarrenaren izenaz ezin orhoitu da zazpi hoik eman dauzkuna.\nBiez bertzeak untzitik xuxen joan dire gerlarat, etxerat gabe.— Bravo!\nOroren buru gerla nola doan, galduz ala irabaziz goazin, elhe gutiz errana da.\nGobernamendutik heldu zauzkunak baizik ez dezakegu segurik deus eman; eta xuhur, biziki xuhur zauzku handik heldu berriak.\nBana bertze halere, berri onak nausi; etsaia gibelera igortzen hasiz geroz ez dugula zehe bat leur nehon galtzen, non ez dugun berriz guretzen, edo batentzat bi, lau eta gehiago irabazten.\nGudua dorpe, hurri eta... kario; bainan etsaia gu baino araberan gehiago ahulduz joaki.\nKolpatu hanitz guk; hil, ez hainbertze, nahiz hek ere sobera. Etsaiak aldiz kolpatu baino hanitz hil gehiago. Zerk ere baitu hori ekartzen, hola da.\nGarbitasun gehixago eman nahiak gaude begiak xuriturik.— Bigarren bitoria handi bat berandetsia duzue? Ba guk ere! Heldu da; hurbildua ere, diotenaz. Agian ba!\nBadakizue lengo aste guztian euki dabela gudaldi (batalla) izugarria doixtarrak alde batetik eta ingalandar-belgikar-pantzetarrak bestetik, Parantzeko Aisne ibaiaren iparraldean Oise ibaialderuntz. Or izan dan triskantzea gitxitan ikusi izan dan lakoa da. Ondiño ez dakiguz zertzeladak (detalleak), baiña jakin daitezanean biotz austekoak lakoak izango dira.\nGogor ekin dabe ba bitzuok. Eta gengozan ari me batetik dingiliz lez, zeintzuek atzera egingo ete eben jakiteko zain.\nAtzo, noz edo noz!, eldu ziran izparrak, doixtarrak atzera egiten asi zirala araiñegun Belgikarantz eta Luksenburgerantz eurak euken guda-erreskadearen erditik eta eskumatik.\nGuk au idatzita gero etorriko dira izpar geiago gudaldi onetzaz. Baiña atzokoekaz naikoa da igarteko doixtarrak galdu dabela. Eta bigarrenez da ille onetan.\nAntz onik ez dauko arazo onek doixtarrentzat. Lenengoan abiada andia egin eben, antxe indar asko galdu eben, eta gero besteok eldu dautsie ondo, ta badaroez jo ta jo euren errialderantz.\nSartu baziran sartu ziran!


BDH baliabideari esker, erraz, azkar eta bildumen arabera egin daitezke bilaketak:\nModu errazean, kontsulta bat egin daiteke orrialdearen goiko aldean dagoen bilaketa-laukitxotik, aurkibidean agertzen diren eremu guztien edo baten inguruan. Gainera, dokumentuen testuaren inguruko bilaketak ere egin daitezke.\nBilaketa aurreratuari esker, eremu bat baino gehiagotan egin ahal da bilaketa, data edo hizkuntzaren arabera bilaketa mugatu edo dokumentu-mota edo moten arabera bilatu.\n“Bildumak ikusi” izeneko atalean, bilduma nabarmenetatik nabigatu ahal izango da, hots, duten berezitasuna, interesa, erakargarritasuna edo garrantziagatik hautatutako lanak biltzen dituzten horietatik. Gaika edo dokumentu-motaren arabera ere esploratu ahal izango da.\nKomatxoak: Termino edo esaldi zehatz bat bilatu nahi baduzu, kontsultarako adierazten den moduan, sar ezazu komatxoen artean. Adibidez: &ldquoMiguel de Cervantes”.\n* eta ? karaktereekin erro bereko terminoak edo nola idazten ez dakizkigun hitz horiek bilatuko dira. Adibidez: liburu* bilatuz gero emaitza hauek izango ditugu: liburutegi,\nliburuzaintza, liburuki, liburugile, etab.; eta artxibo?k idatziz gero, artxiboak eta artxiboek bezalako terminoak agertuko dira. Horrelako karakterea ez da bilaketa-termino baten hasieran idatziko.\nGainera, onartuta dauden eragileak erabili daitezke jakiteko zer nolako harremana dagoen bilaketa-termino desberdinen artean:\nY: bilaketa-termino guztiak dituzten dokumentuak berreskuratuko dira\nO: bilaketa-termino batzuk dituzten dokumentuak berreskuratuko dira\nNO: lehenengo terminoa duten dokumentu guztiak berreskuratuko dira, bigarrena daramaten horiek izan ezik.\nEmaitzen aurkezpena eta nabigazioa\nBilaketa abiarazten denean, emaitzak zerrenda batean agertuko dira bakoitzari buruzko oinarrizko datuekin (izenburua, egilea, data, dokumentu-mota). Aukera dago, bai orrialdeen arabera ikusteko, bai nahi bezala ordenatzeko; horretarako, jo goi ezkerraldeko zerrenda zabalgarrira.\nEmaitzen zerrendaren ezkerraldean dauden iragazkiekin, lortzen diren emaitzak doitu daitezke.\nGure bilaketaren emaitzak ere Ondare Iberoamerikarraren Biblioteka Digitalean (BDPI) eta Europeana liburutegi digitalean ikus ditzakegu, baita zuzenean jo ere goiko aldean agertzen diren estekei jarraituz.\nObra baten izenburuan klikatuz gero, erregistroa guztiz bistaratu daiteke, eta objektu digitalaren miniaturan eginez gero klik obra digitalizatua ikusi ahal izango da zuzenean.\nHemendik, baita ere, obra beraren bilaketa kanpoko iturri gehiagotan abiaraz dezakegu, “Bilatu beste iturri batzuetan” botoian sakatuz.\nHona hemen Liburutegi Digital Hispanikoak eskaintzen dituenak, besteak beste:\nerregistroak gordetzea esportatzeko,\nbidaltzea edo deskargatzea,\nbilaketa jakinen alerta-zerbitzua,\nobren iruzkinak egitea eta bozkatzea, “beste erabiltzaile batzuk ikusitakoak”,\nFacebook eta Twitter-en partekatzea,\nLotura Liburutegiaren Katalogo orokorraren eta Liburutegi Digital Hispanikoaren katalogoaren artean\nLiburutegi Digital Hispanikoaren eta Liburutegiaren Katalogo Orokorraren arteko lotura aldebikoa da: obra bat Liburutegi Digital Hispanikoan badago, katalogoak esteka bat erakutsiko du, URL hasiera honekin: http://bibliotecadigitalhispanica.bne.es, eta zuzenean dokumentuaren bertsio digitalizatura joan ahal izango da.\nModu berean, Liburutegi Digital Hispanikoko erregistro batetik katalogoko erregistro batera joan daiteke, “Katalogoko Erregistro Bibiliografikoa” estekaren bidez, “bistaratze osoa” atalean.\nJabari publikoko obretako irudiek lizentzia bat dute, hots, Aitortu 4.0 Nazioartekoa, Creative Commons-ena edo antzekoa. Irudiak doan erabili ditzake pertsona orok eta ez da horretarako aurrez baimenik eskatu behar, baina bai adierazi kopiatutako obra nondik datorren, hau da, "Espainiako Liburutegi Nazionalaren funtsetako irudiak” aipatu.\nEskubideen mende dauden obrak erabili ahal izateko, baimena eskatu behar zaie obraren egile-eskubideak dituzten titularrei, normalean egile-eskubideen entitate kudeatzaileen edo kudeaketa-operadore independenteen bidez. Horrelakoen kontaktuak aurkituko dituzu Kultura eta Kirol Ministerioaren webgunean.\nLaguntza-gida erabiltzailearentzako (PDF)\nEntzutezko erregistroak erreproduzitzea\nPDF irakurgailuaren konfigurazioa nabigatzaile desberdinetan


Gaur azaroaren 26an musika emanaldia eskaini dugu eskolako ludotekan. Gure artistek sekulako ikuskizuna eman digute Jon musika irakaslearen laguntzari esker. Hemen dituzue gaur bizitako momentu batzuk, baina badakigunez gogoz geldituko zaretela, lasai egon, laster izango baitituzue ikuskizunaren bideoak ikusgai, bitartean disfrutatu argazki hauetaz:\nEgilea: Aginaga ordua: 15:37 1 iruzkin:\nEgilea: Agiña ordua: 15:37 3 iruzkin:\nAzaroan 4 ikaslek bete dituzte urteak: Naiarak 8an, Manuelek 14ean, Iratik 20an eta Anjek gaur bertan 25ean.\nZorionak denei Agiñako ikasle, irakasle eta gurasoen partez!!!\nEgilea: Agiña ordua: 16:10 1 iruzkin:\nBihar azaroaren 26a goizeko 12etatik aurrera ludotekan musika emanaldia izango dugu.\nAnima zaitezte etortzera eta gurekin batera parte hartzera!!!\nEgilea: Agiña ordua: 12:50 1 iruzkin:\nOstiralean azaroaren 20an jolas kooperatiboak osatu genituen. Oraingoan zapitxoaren jolasa osatu genuen binaka, eta baita paratxutarekin hainbat jolas desberdin ere. Primeran pasa genuen denok elkarrekin jolasten. Hemen dituzue egun horretako hainbat argazki.\nEgilea: Agiña ordua: 15:31 1 iruzkin:\nComo ya sabéis seguimos trabajando el cuerpo humano. En esta ocasión os mostramos las diferentes partes del cuerpo mediante un dibujo que hicimos y que tenemos colocado en el pasillo.\nEgilea: Agiña ordua: 13:55 1 iruzkin:\nGorputza aztertzeaz gain gorputzaren aukerak arakatzen ari garen honetan, soinketako saioan osatutako lantxo bat dakarkizuegu. Momentu batzuetan zaila egin zitzaigun arren elkarren laguntzari esker begira nolako gauza ederrak egin daitezkeen.\nEgilea: Aginaga ordua: 15:36 iruzkinik ez:\nEgilea: Agiña ordua: 15:36 iruzkinik ez:\nJakingo duzuenez ostiralean azaroaren 13an Saioaren hitzaldia izan genuen eskolan. Burmuinari buruzko gauza interesgarri asko kontatu zizkigun. Hemen duzue berak emandako hitzaldiaren zatitxo bat.\nSaioaren hitzaldia 1 from AGINAGA ESKOLA on Vimeo.\nEgilea: Aginaga ordua: 15:46 iruzkinik ez:\nEgilea: Agiña ordua: 15:46 iruzkinik ez:\nEsaera zaharrak eta esapideak\nEzagutzen al dituzue esaera zahar eta esapide asko?\nGuk eskolan pila bildu ditugu eta ondoren lan polit hau osatu dugu, ea denak ezagutzen dituzuen!!!\nEgilea: Aginaga ordua: 14:52 iruzkinik ez:\nEgilea: Agiña ordua: 14:52 iruzkinik ez:\nGaur azaroaren 11 da, San Martin eguna eta ohitura denez txerria hiltzeko eta jateko eguna da. Guk ere eskolan egun hau ospatu dugu. Itxura ederra zeukan txistorrak ez da?\nEgilea: Aginaga ordua: 14:54 iruzkinik ez:


Arte grafikoak – Erdi Mailako zikloa – CIFP EMILIO CAMPUZANO\nArte grafikoak – Erdi Mailako zikloa\nGoizeko ordutegia Titulu honen konpetentzia orokorra da sistema konbentzionalen (offset, flexografia eta serigrafia) edo baliabide digitalen bitartez inprimakiak produzitzeko irudia erregistratzea, tonuak doitzea eta doikuntza mekanikotako jarduerak burutzea. Horretarako, makina eta ekipo osagarriak kontrolatu eta mantenduko dituzte kalitatezko produkzioa finkatutako epean eskuratzeko. Hori guztia, laneko arriskuen prebentzioko eta ingurumena babesteko arauak betez gauzatuko dute.\nZikloari buruzko informazioa eskatu Zikloari buruzko informazioa deskargatu\n= Gaueko ordutegia Titulu honen konpetentzia orokorra da sistema konbentzionalen (offset, flexografia eta serigrafia) edo baliabide digitalen bitartez inprimakiak produzitzeko irudia erregistratzea, tonuak doitzea eta doikuntza mekanikotako jarduerak burutzea. Horretarako, makina eta ekipo osagarriak kontrolatu eta mantenduko dituzte kalitatezko produkzioa finkatutako epean eskuratzeko. Hori guztia, laneko arriskuen prebentzioko eta ingurumena babesteko arauak betez gauzatuko dute.\nAURREINPRIMAKETA DIGITALA (A eta D ereduak)\nGoizeko ordutegia Titulu honen konpetentzia orokorra da argitalpen elektronikoak mihiztatzeko eragiketak egitea, testuak eta irudiak orrikatzea eta tratatzea, orrialdeak ezartzea, Inprimatzeko moduak digitalki eskuratzea, eta prozedura digitalen bitartez inprimatzea, kalitatea ziurtatuz eta segurtasunari eta ingurumen-babesari buruzko araudiari jarraituz.\nInstalazioak eta mantentze lanak


Harrietako barbarina, arezko hondoetako arraina - Petronor\nGURE INGURUNEA NATUR INGURUNEA NATURARI BURUZKO ARTIKULUAK Harrietako barbarina, arezko hondoetako arraina\nHarrietako barbarina, arezko hondoetako arraina\nAreatzako hondartzan eta bere ertzetan aurki ditzakegun kolore ederretako arraina da harrietako barbarina (Mullus surmuletus), 45 zentimetro luze izan daitekeena eta kilo eta erdi izan ditzakeena.\nBi urte inguru dituenean lortzen du heldutasuna eta udaberrian erruten du. Milimetro bateko diametroa dute arrautzek eta larbak jaiotzen direnean, bizitza pelagikoa egiten dute, eta hazi ahala jaten duten planktona osatzen dute. Garai horretan, kopepodoak dira bere elikagai nagusia.\nGero, hondora doaz eta kostaldera hurbiltzen doaz helduen itxura hartzen doazen ahala. Kostaldera iritsi arte ez dute helduen kolorea hartzen, 4 edo 5 zentimetro luze direnean sardinen antzerako urdin kolorea baitute.\n7 zentimetro inguru direnean, helduen kolore ez-ohikoa hartzen dute eta gorrixka edo horixka kolorea hartzen dute, bere bizitza osoan kenduko ez dutena.\nBi eta laurogei metroko sakoneran aurkitu ahal izango da harrietako barbarina. Udan, itsasertzean ere ikus daiteke. Neguan, ordea, sakonera handiagoetara jaisten dira.\nHelduak gutxiago higitzen direla ikusi da eta, oro har, gazteek baino itsas hondo sakonagoak bilatzen dituzte.\nAtlantiko osoan aurki daiteke, Kanariar uharteetatik Norvegiaraino, eta baita Mediterraneo osoan ere.\nHarrietako barbarinak buru ertaina du, nahiko handia. Operkulu leunak ditu eta arantzarik gabe. Aho txikia dute eta ez du hortzik goiko barailan, behekoan, ordea, oso hortz txikiak eta berdinak ditu. Maxilarraren atzean, beherantz luzatzen den hezur bat du, masailaren beheko aldean lobulua osatzen duena eta harrietako barbarinaren zein gure kostaldean bizi den lokatzetako barbarinaren (Mullus barbatus) ezaugarria dena.\nBarailaren aurrealdeko beheko zatian, hondoan janaria bilatzeko erabiltzen dituen bi bizar ditu. Tolestu egiten dituenean, oinarriaren atzean dituen zulo luzeetan gordetzen ditu.\nUraren azpian, eta kitzikatuta ez dagoenean, gorri jartzen da eta harrietako barbarinak arre gorrixka kolorea hartzen du bizkarraldean, eta hori-zilar kolorea alboetan zein sabelaldean, baina arrantzatzen denean, kitzikatu egiten da eta bere berea duen kolore gorrixka hartzen du uretatik kanpo, are biziagoa ezkatak kentzen dizkiogunean, kromatoforo gorriak multzokatzen direlako.\nHarrietako barbarina kostaldetik gertu bizi ohi da, taldeka. Sarri, arezko edo limozko hondoetan egoten da, geldirik, bere barbarinak mugituz harrapakinen bila, -moluskuak, anelidoak, krustazeo txikiak eta algak, nagusiki- haien bitartez hautematen baititu eta aretik ateratzen baititu eta haien zaporea ona den jakiten du.


euskal antzerkia archivos - Page 301 of 346 - Eskena\n26 ekaina, 2019 by admin_eskena\n“CHEF NATURE” – URDANIBIA PLAZA – (IRUN)\nChef Nature antzezlana aire zabalean dagoen jatetxea da, berezko ortuarekin. Mahikideak, bere mobilak eta pantaila guztiak baztertuz, berriz naturarekin re-konektatuko dira. Proposatutako menua, magikoa, harrigarria, terapeutikoa eta oso dibertigarria izango da. Bere elaboraziorako, Markeliñek bere sukaldean ohizko diren osagaiak erabiliko ditu: erritmoa, keinuetan oinarritutako antzerkia eta hainbat materialekin jokua. Den hau gatza pixka batekin eta erotasunarekin maneatuta. Fitxa Artistikoa Gidoia, zuzendaritza, atrezzoa eta eszenografia: Markeliñe Zuzendaritza artistikoa: Marieta Soul Estudio Creativo Zuzendaritza teknikoa: Paco Trujillo, Jon Kepa Zumalde Aktoreak: Jon Kepa Zumalde, Fernando Barado, Sandra Fdez. Aguirre, Itziar Fragua; Jon Koldo Vazquez, Maite Bayón … [Irakurri gehiago...] about “CHEF NATURE” – URDANIBIA PLAZA – (IRUN)\n25 ekaina, 2019 by admin_eskena\n“AL OTRO LADO”- ZANGUANGO TEATRO – TORIBIO ETXEBARRIA KALEA – (EIBAR)\nNuestros personajes salen a la calle con un telón portátil descubriendo las facetas mágicas y desconcertantes de escenas cotidianas que van encontrando a su paso. AL OTRO LADO nos propone un dispositivo sencillo pero inagotable que atrapa a los paseantes, retratándolos lúcida y lúdicamente, convirtiéndolos en actores involuntarios de una historia real e imaginada que se va construyendo a la vez que avanza el espectáculo. Un recorrido por la poliédrica vida de la ciudad enfocándola desde puntos de vista sorprendentes. … [Irakurri gehiago...] about “AL OTRO LADO”- ZANGUANGO TEATRO – TORIBIO ETXEBARRIA KALEA – (EIBAR)\nTagged With: euskal antzerkia, teatro de calle, teatro vasco\n24 ekaina, 2019 by admin_eskena\n“ED3 EUSKAL MUSIKAREN BENETAKO ISTORIOA” – MONTERRON PARKEA – (ARRASATE)\n“Ez dok Hiru”, Euskal Herriko kantutegian oinarritutako ikuskizun teatrala da. Gure modukoa, eroa, deskonzertantea, irrigarria azalez… Baina azal horren poro bakoitzari geure musikarekiko maitasuna dario. Publiko helduari zuzendutako ikuskizuna da, umorezkoa eta euskaraz. Patxo Telleriak testuak sortzeko eta Mikel Martinezek, eta Telleriak berak, zuzenean antzezteko duten estilo paregabearekin eta Jokin Oregiren zuzendaritzapean. Oraingo honetan, bikoteak beste hiru musikari-aktorekin partekatuko du taula, hitzari, bere ohiko tresna eszenikoari, zuzeneko musikaren indarra gehiturik. Fitxa Artistikoa Egilea: Patxo Telleria Zuzendaria: Jokin Oregi Aktoreak: Mikel Martinez,Patxo Telleria Musiko-aktoreak: Adrián García de los Ojos, Maria Arriaga Telleria eta Ivan Allue Jantziak eta eszenografia: Azegiñe Urigoitia Edizio Musikala: Adrián García de los Ojos Argiztapena: David Rodríguez Soinua: Oier Landa Diseinu Grafikoa: Paradox … [Irakurri gehiago...] about “ED3 EUSKAL MUSIKAREN BENETAKO ISTORIOA” – MONTERRON PARKEA – (ARRASATE)\nTagged With: antzerkia euskeraz, euskal antzerkia, musikala, teatro vasco\n“TURISTEANDO” – UNTZAGA PLAZA – (EIBAR)\nBidaia agentzia batek (San Fernando bidaiak) kanpaina aitzindari bati ekitea erabaki du. Helburua da turismo industrialak, masifikatuak, eragiten dituen ingurumen ondorioak ahalik eta gehien murriztea. Haren produktu berrirako ideiaren funtsa da bidaia birtualak diseinatzea ("goza itzazu zure oporrak, munduko edozein lekutan, etxeko besaulkitik mugitu gabe"). Horretarako aurreikusi du aplikazio bakarra eta pertsonalizatua programatzea, oporrak nahieran antolatzeko. Hortaz, bertatik bertara ikusiko dugu aplikazio horietako baten diseinua. Horretarako, zozketa eginda aukeratutako boluntario batek bere bidaietan bizi izandako esperientziarik onenak eta okerrenak berriz biziko ditu. Bilduma horretatik aterako da, hain zuzen ere, etorkizuneko bidaia birtuala, pen-drive batean jasoa. Hori da teoria. Errealitateak erakutsiko du ez dela dirudien bezain erraza, eta turista baten burmuinak dirudien baino modu konplexuagoan funtzionatzen duela. FITXA ARTISTIKOA Egileak: Santi … [Irakurri gehiago...] about “TURISTEANDO” – UNTZAGA PLAZA – (EIBAR)\n22 ekaina, 2019 by admin_eskena\nOraingo honetan, bere uhartean bakarrik dagoen naufragoarekin jolastuko gara, bizitzari buruzko metafora bat egiteko. Hasteko, jaiotza ez da zure patuaren uharte bakartian bertan behera uzten zaituen naufragio bat baino. Crusoek bere baliabideak erabiliz jaten, bestelako ingurunearekin erlazionatzen eta izaki errealekin eta irudimenezkoekin harremanak izaten ikasiko du. Bere bizitza, gertatzen denak eta bere buruak interpretatzen duenak osatzen dute, denoi gertatzen zaigun bezala. Eta bi munduak egiazkoak dira maila berean. … [Irakurri gehiago...] about “CRUSOE” – PLAZA TRIANGULO – (TOLOSA)\n21 ekaina, 2019 by admin_eskena\n“KALE GORRIAN” – ARKUPE AURREA – (MARKINA-XEMEIN)\nCIA BARSANTI Aiton-amona bikote bat etxe gabe geratzear dago. Berrogei urtez bizi izan dira etxe horretan, auzo horretan, eta, gaur, ezkondu ondoren erosi zuten pisua betirako uzteko unea iritsi da. Polizia beren balkoiaren azpian dago, gunea inguratuta dute, eta epailearen agindua betetzeko prest daude. Auzokideak etxearen inguruan batu dira egoera horren lekuko izan eta beharbada, kexatzeko. Marianok ez du etxetik joateko asmorik, amaierara arte gogor eutsi nahi du. Horretarako, hainbat estrategiaz baliatuko da. Begoñak, bestalde, nahiago du egoera horrekin lehenbaitlehen amaitu. Lotsa handia ematen dio bizitzen ari direnak. Baina ez ditu bere gauzak etxe barruan utzi nahi. Auskalo bankuek zertarako erabiliko dituzten… Azken finean gauza horiek bere oroitzapenak dira, edo hobeto esanda, bere bizitza. Ikusiko dugu azkenean nola amaituko den kontua. Justizia egingo al da? FITXA ARTISTIKOA: ZUZENDARITZA: Pako Revueltas ZUZENDARITZA LAGUNTZAILEA: Nuria M. Crespo … [Irakurri gehiago...] about “KALE GORRIAN” – ARKUPE AURREA – (MARKINA-XEMEIN)


"Gurea su geldoan egindako kazetaritza da" - Altsasu - Guaixe.eus\nAnna Sanmartí eta Albert Segura\n"Gurea su geldoan egindako kazetaritza da"\nErkuden Ruiz Barroso 2022-01-17 12:30\nAnna Sanmartí Baró eta Albert Segura Arcas dokumetagileak. UTZITAKOA\nAnna Sanmartí eta Albert Segura dokumetagileek Altsasu Auzian oinarrituta 'Presumptes culpables: els altres Altsasu' aurkeztuko dute bihar, TV3-n. Adur Ramirez de Alda eta Jokin Unamuno auzipetuek Kataluniako zenbait auzipetu ezagutuko dituzte.\nAnna Sanmartí Baró dokumentagileak eta Albert Segura Arcas kazetariak ongi ezagutzen dute Altsasu eta Sakana. Altsasuko auziari buruzko Altsasu: Ferides obertes dokumentala egiteko hilabete bat inguru egon ziren herrian bizitzen. “Herriaren erdian”, gainera. Ikus-entzunezkoa 2019. urteko hasieran TV3ko Sense ficció saioan emititu zuten audientzia arrakasta handiarekin. Iortia kultur gunean zuzenean eskaini zuten, eta ETBko 360 grados saioan emititu zuten ere. Bihar, ilbeltzak 18, asteartea, 22:05ean, Altsasuko auzia oinarri hartuta bigarren dokumentala mustuko dute: Presumptes culpables: els altres Altsasu. Lana BAS produktorak ekoiztu du, eta telebistaren webgunetik zuzenean ikusteko aukera izanen da.\nPresumptes culpables: els altres Altsasu dokumentalean Adur Ramirez de Alda Pozueta eta Jokin Unamuno Goikoetxea Altsasuko auziagatik auzipetuek Kataluniako zenbait auzien biktimekin elkartu dituzte. Segura, Sanmartí eta haien taldeak kazetaritza "arduratsua" egiten dute, ez dira goiburuetan gelditzen, eta "grisak eta ñabardurak" erakusten saiatzen dira.\n'Altsasu: Ferides obertes' dokumentala sortu zenuten. Zergatik Altsasuko auziari buruzko dokumental bat egin?\nAlbert. Altsasu auziko gertakizunak 2016ko urrian gertatu ziren, eta nik uste hasiera batean nahiko oharkabean pasa zela Katalunian. Baina 2017ko urrian Kataluniak historia garaikideko errepresio basatiena jasan zuen; erreferendumeko jipoiak. Katalunian beti izan dugu Euskal Herrian gertatzen dena begiratzeko ohitura handia, Euskal Herriko politikak Kataluniakoari begiratzeko izan duen ohitura baino gehiago, eta momentu horretan asko begiratzen genuen. Lehendakariak erreferendumaren eta Declaració Unilateral d’Indepencia-n bitartekaritza lana egin zuen eta komunikazioa bazegoen. Pentsatu genuen euskal herritarrei independentzia nola lortu erakusten ari geniela: armarik gabekoa, baketsua, la revolució dels somriures, irribarreen iraultza. Happy flower power. Eta momentu horretan ikusi genuen ezetz. Irribarreen iraultzarekin ez ginela inora joaten, eta hor agertu zen mediatikoki auzia. Altsasuko auzipetuak jazarpen mediatikoa jasaten ari ziren, independentismoak azken hilabetetan jasotzen ari zenaren parekoa. Orduan, ni Altsasura 2018an iritsi nintzen, Jokinek, Adurrek eta Oihanek kartzelan zenbait hilabete zeramatzatenean. Catalunya Radio-rako programa baterako izan zen eta, besteak beste, haien bikotekideak ezagutu nituen. Hortik aurrera kasuan murgiltzen hasi nintzen. Saioak audientziaren erantzun oso handia izan zuen eta interesa zegoela ikusi genuen.\nAuzia denboran luzatu zen. Nolakoa izan zen dokumentala sortzeko prozesua?\n"Altsasun hilabete bat inguru pasatzea erabaki genuen"\nAnna. Momentuko dokumentazioa lanaren zati bat izan da beti, baina guk bertara zuzenean joateko apustua egin genuen. Beti egiten duguna da: ahal den heinean, gaian ahalik eta gehien sartu, bizi eta elkarbizi. Altsasuren kasuan apustua oso argia izan zen. Bertan hilabete bat inguru pasatzea erabaki genuen. Bertan instalatzea, eta oso ongi pentsatu genuen non instalatu. Joan gintezkeen Iruñeko hotel batera, baina ez. Erabaki genuen bi motxilekin joatea eta herri barruan sartzea jende hori ezagutzera. Eta non ezagutuko genituen? Kaleetan, tabernetan... Herritarrak izaten saiatu ginen. Herritarren arteko tratua izatea. Toki horretara joatea, eta ikustea eta ulertzea zer gertatzen den. Alde batetik, titularrak daude eta, bestetik, eta are gehiago horrelako auzi batean, bizitza eta errealitatea daude.\nAlbert. Hasteko, nabarmendu behar dugu guk egiten dugun produktua. Gu ez gara toki batera joan, albistea egin eta ospa egiten dutenak. Gure filosofia, Anna, Vep eta hirurok osatzen dugun taldearena, su geldoan egindako kazetaritza da. Hau da, lantzen dugun edozein gaia pixkanaka lantzen dugu. Ez beste telebista batzuk egiten duten bezala iristen direla, zuzenekoa egiten dutela, dena suntsitzen dutela, joaten direla, eta gaia ahazten dutela. Guk su geldoan egiten dugu, hiru urte beranduago beste dokumental bat egitera itzuli garela iristeraino. Bestetik, gure ikuspuntua biktimen tokitik da. Alderdi politikoen presentzia txikia da. Ez dakit kontatu daitekeen, baina kontatuko dut: produkzioak bidaia antolatzen hasi zenean pentsatu zuen ez genuela Altsasun lo egin behar. Hasiera batean, produkzioak, bidaia antolatzen hasi zenean, Altsasuko hotel batera eraman gintuen, baina Altsasutik kanpo. Guk ezetz, Annak esan duen bezala, tabernetan egon beha genuela. Azkenean, hotelez aldatu ginen, Annak eta biok hartu genuen erabakia, eta alde zaharraren barruan zegoen hotel batera joan ginen. Beraz, bertatik eta su geldoan.\n"Alde batetik, titularrak daude eta, bestetik, bizitza eta errealitatea daude"\nAnna. Albertek esan duen su geldoan egiten den kazetaritza horri, kazetaritza arduratsua gehituko nioke. Hitz oso garrantzitsua iruditzen zait. Kontzientziarekin praktikatzen dugu. Arduratsua informazioa jasotzean; ez gara goiburuekin gelditzen, ez dugu titularrik edo sentsazionalismorik bilatzen. Jendea negarrez eta portadan jartzeko esaldiak baditugu; baina muntaian atzera botatzen dugu. Ez goaz horretara. Bestela, koloreak eta testurak itxuraldatzen ditugu. Hori oso argi dugu eta oso bereizgarria da. Gero ere zintzotasuna dago; begirada zintzo hori elkarbanatzen dugu. Ikusten duguna erretratatzen dugu. Ikusten dugunarekin bat egin edo ez. Hori da Albertekin bidaiak interesgarriak egiten dituena, eta horregatik itzuli gaitezke tokietara.\nAnna Sanmartí eta Vep Cullere dokumentalgileak Jokin Unamuno eta Adur Ramirez de Aldarekin Urbasan grabatzen. UTZITAKOA\nAuziaren aurretik Altsasu ezagutzen zenuten? Zer espero zenuten aurkitzea?\nAnna. Ez. Eta pentsa kutsadura mediatikoa hainbestekoa zela batzuek esaten zigutela: “Baina zerbait gertatzen bazaizue...”. Joan aurretik baziren momentuak Altsasura joan beharrean ez dakit nora joan behar ginela ziruditenak. Beraz, kanpoan gelditzen bazara zu ere ari zara eskema mediatiko horiek errepikatzen.\nAlbert. Mediatikoki Espainia eta Katalunia bi mundu dira, eta Anna eta biok Katalunian gaude. Guk hasieratik oso argi genuen ez zirela, esaten zuten bezala, ETAko gaztetxoak edo Altsasu Beirut zela. Baina presio hori jaso genuen ere. Nire Altsasuko lehenengo bidaian ez nintzen ausartu Koxkara sartzen. Taberna normal bat denean. Baina ez nintzen sartu. Bigarren bidaian Annarekin bai. Nire misioa zen frogatzea esaten zigutena benetakoa zen edo ez.\nEta zer aurkitu zenuten?\nAnna. Kontziente ginen mikro-mundu batera joaten ginela, herri txiki batera, eta herri txiki bat bezala historia luze bat zuela, belaunaldikoak, eta zu historiaren parte bat ezagutzera zoaz. Bakoitzak bere bertsioa izango du. Ni harritu nintzen, ez nuelako espero, herri bat zegoela elkarrekin joatea erabaki zuena, eta elkarrekin joaten zela erakutsi zuena. Nabaritzen zen batasun hori. Herri harrotasun handi bat zegoen. Bizi genuen zatian behintzat, beste alde bat badagoelako ez genuela horrenbeste ezagutu. Egon ginen, eta desberdina zela nabaritzen zen. Baina batasuna nabaritzen zen.\nAlbert. Ez da katalanak bereziki irekiak garela, baina harritu ninduena iritsi nintzen lehenengo aldia harrera nahiko mesfidatia izan zela, oso itxia. Altsasu Gurasoekin lehenengo bilera bat egin genuen eta norbaitek bere historia kontatu nahi bazuen bertan hilabete bat inguru egongo ginela esan genien. Hamar familietatik bik erantzun zuten erraz. Besteak irabazi behar izan genituen erakutsiz kazetaritza arduratsua egiten genuela eta herrian egongo ginela behar zen denbora guztia.\nHasiera batean pentsatu zenutena eta emaitza asko aldatu zen?\n"Herriko poliziaren presentzia egunerokotasunean bizi arte ez zegoen nire buruko gidoian, eta oso garrantzitsua izan zen"\nAnna. Xehetasunetan hazi zen. Espero ez genituen gauzak. Herriko poliziaren presentzia, errotondetan kontrolak egotea... Hori ikusi arte eta egunerokotasunean bizi arte ez zegoen nire buruko gidoian eta oso garrantzitsua izan zen ulertzeko egunero bizitzen den presio hori. Bizi behar duzu. Ñabardura hori, kakotxen artean ñabardura, oso gai garrantzitsua izan zelako.\nAlbert. Esan duen bezala, garrantzitsuena xehetasun horiek dira; grisak. Altsasura joan ginen La Razon egunkariaren portada bat irakurri ondoren non aipatzen zuten komando bat desegin zutela, zortzi gazteen argazkiak ateratzen zirela, eta saldu zigutela antolatutako talde bat zela. Bertako hilabeteko lanaren ondoren ikusi genuen ez bakarrik ez dela antolatutako talde bat, baizik eta kuadrilla desberdinetakoak direla, ez direla lagunak eta gehienez bistaz elkar ezagutzen dutela, adin desberdinekoak direla eta, garrantzitsuena, sentsibilitate politiko desberdinak dituztela. Edo besterik gabe, ez dutela. Batzuk herri mugimenduetan daude, beste batzuk ez. Familia guztiak ezagutu genituen, eta elkarrekin ari ziren borrokan, mugimendu oso bat zegoen, sentsibilitate desberdinekin. Oreka hori mantentzen zen eta kanpotik apurtzen saiatu ziren.\nAnna. Grisen bilaketa horretan bereizgarri bat da Altsasura iritsi ginenean ez ginela zuzenean familiengana joan. Hori beste telebistek egingo zuten: gurasoen bila joan. Gu herria ikustera joan ginen. Hori asko da. Apaizarekin hitz egin genuen, jubilatuen elkartera gerturatu ginen, ibarreko herri guztiak bisitatu genituen ikusteko ea Altsasu eta Arbizu antzekoak ziren... Ikuspuntua oso handia zen. Herria neurtu nahi genuen, kontestu handi bat izan.\nHasieratik bigarren dokumental bat egingo zenutela ba al zenekiten?\n"Altsasuko istorioa kontatzen ibili gara, zuzeneko protagonistarik gabe"\nAlbert. Inolaz ere ez. Gehiagorako ematen zuela bai. Baina programaren aurrekontua mugatua da, hedabide publiko bat da, eta oso ongi begiratu behar da non gastatzen den dirua. Altsasuko istorioa eta injustizia erakutsita gelditu zen lehenengo dokumentalarekin. Sorpresa izan zen izan zuen arrakasta. Normalean baino askoz gehiago. %23 pantaila kuota izan zuen Katalunian, eta kanpoan interesa sortu zuen ere; ETBk emititu zuen aste berean. Beste produktu batzuk ere egin dira, liburuak, telesaila... Eta urte hauetan geratu zaigun arantza Altsasuko istoria kontatzen ibili garela, zuzeneko protagonistarik gabe: haien abokatuek, gurasoek, lagunek, auzolagunek eta abarrek haien izenean hitz egin dute. Orain lehenengo aldiz hirugarren graduan daudela hitz egin dezakete norberaren buruaz. Lehenengo dokumentalarako Espainiako espetxe instituzioekin hitz egin genuen Zabaiara elkarrizketatzera joateko eta esan ziguten ezetz ez zirelako baldintzak betetzen. Kazetari bezala zuzenean iturriarekin edo biktimarekin hitz egiteko aukera duzunean, ezin duzu alde batera utzi. Elkarrizketa eman izana eskertzen dugu haien esposizio mediatikoa asko mugatzen dutelako, eta Sense ficció bezalako programa batean konfiantza izan dute.\nAnna. Pertsonalki, eta herritarren alde garrantzitsu bat bezala, ikusi eta entzun nahi genituen. Nik uste guztiok geneukan kuriositate bat zela. Beraiengana joateko baldintzak eman zirenean, haien gorputzetan jarri ginen, eta pentsatu genuen espetxetik atera berri zirela eta ez geniela deituko. Haien gurasoak ezagutzen genituen modu pertsonalean ere ondoren herrian egon garelako nahi izan dugulako, eta ez genien deitu behar elkarrizketa bat eskatzeko. Itxoiten geratu ginen. Denbora eman genien. Kazetaritza kuriositate eta interes hori neurtu genuen.\nHorregatik egin duzue orain?\nAnna. Uste dut argi zegoela haietako norbaitek hitz egin nahiko zuela tokiren batean edo bestean. Guk entzun nahi bagenien, besteei berdina gertatuko zitzaien. Denok dakigu lehenengoak beti medaila lortzen duela; lasterketa mediatiko horiek badira. Baina guk ez genuen joko horretan parte hartuko. Bilatu behar genuen oreka bat: nola gerturatu eta nola jarri balorean. Zaila izan zen.\nAlbert. Gure estrategia ez da inoiz izan presionatzea. Errespetu handiarekin joan gara. Bai dokumentalarekin bai lekukoak lortzeko moduarekin. Beste anekdota bat: sekuentzia batean lehenengo dokumentalean ezinbestekoa dena lau ama futbol zelaian agertzen dena da. Sekuentzia hori errodajearen azkenengo egunean grabatu genuen, Altsasun ia hilabete bat pasa ondoren, eta festak ia amaituta zeudenean. Parte hartu duten lekuko guztiek kontzienteki parte hartu dute, presiorik gabe, hausnartzeko denbora izan dute, baita atzera egiteko ere. Kontziente izanda prozesuarekin sufritu dutela, Horrek behartzen zaitu errespetu handia izatera. Horren erakusle da dokumental honetan bi gazteen testimonioak agertzen direla. Ez bederatzi, ez zazpi; bi. Agian indartsuago daudenak dira, edo urrats hau emateko indarrarekin sentitzen direnak. Beste hedabidetan adierazpenak eman dituztenekin harremanetan jarri gara, eta jakin badakigu oraindik gaizki pasatzen ari direnak badaudela, eta ez gara haiekin harremanetan ere jarri.\nAdur Ramirez de Alda (ezkerrean) eta Jokin Unamuno (eskuinean) Judas operazioko Txevi Guigas eta Edu Garzonekin Lledonerseko espetxean. UTZITAKOA\nAltsasuko auziko bi auzipetu agertzen dira, beraz. Zer kontatzen du dokumentalak?\n"Protagonistekin dokumental bat egin behar dugu, baina urrats bat gehiago emango dugu"\nAlbert. Annarekin dokumentala zuzentzen hastean erronka izan zen: zer kontatuko dugu berria? Jendeak badaki zer gertatu zen Altsasun, ikusi du, abokatuek kontatu dute, gurasoek eta lagunek kontatu dute... Zer berria azalduko dugu? Protagonistekin dokumental bat egin behar dugu, baina urrats bat gehiago emango dugu. Ez gara errekreatzen. Ez dugu egin: "Ea Jokin zer gertatu zen Koxkan? Zuk zehazki zer egin zenuen? Eta zu, Adur, bertan zeunden edo ez?". Hor ez gara sartu. Galdetu diegu gau hartan zer gertatu zen, baina dokumentalaren zati txiki bat da. Dokumentalaren tesia zera da: Altsasu Auzia proben banku edo laborategi bat bada ikusteko Espainiako iritzi publikoak tabernako istilu batengatik gazte batzuk terroristak direla sinistarazteko, iritzi publikoak hori sinisten du, edozein gauza izan daiteke terrorismo. Dena terrorismoa bada, eta terrorismoaren aurka denak balio du, estatuak hamarkadaz erreprimitzeko erabili duen estrategia oraindik baliogarria bada, ETA ez dela existitzen? Bai, bada. Hiru urte beranduagoko tesia da doktrina hori iritzi publikoak ez du bakarrik sinistu, baizik eta estatuaren beste toki batzuetan aplikatzen hasi da: Katalunia. Taberna bateko istiluengatik kartzelara joan baziren, Govern-eko conseller-rak ere kartzelara joango ziren; gertatu zen bezala. Altsasuko auzipetuak kartzelatik atera direla eta hau guztia kartzelatik bizi izan dutela, jakin nahi dugun nola ikusten duten Katalunian 3.000 errepresaliatu egoteak. Katalunian auzi pila bat daude irekita. Oraindik jendea urriaren 1ekoa ordaintzen ari da eta sententzien esperoan dago. Orduan, jakin nahi izan dugu bi gazteek nola bizi duten egoera hori. Altsasuko gazteak Kataluniako aktibistekin elkartuko dira, hitz egingo dute. Doktrina berdina sufritzen duten jendearekin elkartuko dira.\nAdur Ramirez de Alda eta Jokin Unamuno altsuarrak Xènia Garcia eta Marcel Vivetekin Bartzelonako Modelo espetxean dokumentalean. UTZITAKOA\nZeintzuk dira pertsona horiek?\nAlbert. Estrategia desberdinetako biktimak, disidentzia jazartzeko terrorismoaren erabilpena erabili duten kasuetakoak. Esaterako, Judas operazioko atxilotuak, terrorismoaz leporatzen zaiela eta epaiketaren esperoan daudela. Polizia bati ustezko eraso batengatik bost urteko kartzela zigorrera zigortutakoa, probarik gabe, bakarrik poliziaren hitza manifestariaren hitzaren aurka bakarrik. Hor ezagutuko dute Xènia Garcia oraindik ez dagoela kondenatuta baina hiru egun kartzelan egon zen manifestazio batean ustezko istilu batzuengatik eta Marcel Vivet bost urtera kondenatutakoa. Jordi Cruixart ezagutu dute ere, bi auzien espetxeratzeak bat egin zutela eta Madrilen elkartu ziren kasuren batzuetan. Erreferendumeko eskola bat ere bisitatuko dute urriaren 1 bertatik nola bizi izan ikusteko.\n"Dokumentalaren gaia errepresioa bera da"\nAnna. Dokumentalaren gaia errepresioa bera da. Galdera asko planteatzen dizkiegu geure buruei. Zer da aktibista izatea eta aktibismoaren pertsekuzioa. Katalunian etxegabetzearen mugimenduaren kontrako errepresio handia dago ere, esaterako. Beraz, horrekin irekitzen dugu tipologia eta aktibista kasu asko, eta haiek aktibista hauek ezagutzera joango dira. Lehenengoa agian politikoagoa zen, orain beste pertsegitutako aktibismo asko ikusiko ditugu, ez duela zerikusirik auzi politikoekin.\nAltsasuko auziaren inguruko dokumentala Kataluniako telebistan\nGuaixe urt 17 Altsasu\n'Altsasu (Gau Hura)' Amets Arzallus Antiak eta Marc Parramon Borik egindako dokumentala TV3eko 'Sense ficció' saioaren barruan eskainiko dut...


1770eko abenduaren 16an jaio zen[oh 1], Alemaniako Bonn hirian, familia apal batean. Aitona, Ludwig, 1733 inguruan joan zen Bonnera bizitzera, eta printzearen kaperako maisua izatera heldu zen. Gurasoek, Johann van Beethovenek eta Maria Magdalena Keverichek, zazpi ume izan zituzten, baina hiruk baizik ez zuten bizirik iraun.\nBeethovenen jaiotze datak eztabaida asko eragin ditu musikologo eta historialarien artean. Batzuen ustez 15ean izan zen, eta beste batzuen ustez, 16an. 16aren alde egin da bataioa 17an izan zelako, eta umeak jaio ondorengo egunean bataiatzea zen ohitura hiri hartan. Alta, Beethovenek berak 15ean jaio zela uste zuen.\n1787an, 17 urte zituela, familiaren presioari ihes egiteko bidea aurkitu zuen Beethovenek, bere babesleak bultzatuta Vienara, Austriako hiriburura, joateko aukera izan baitzuen. Bidaia hartan, Beethovenek kolpe gogorra jasan behar izan zuen, alde egin eta aste gutxira bere ama gosez hil zen. Bonnera itzuli behar izan zuenean, panorama ezin ilunagoa aurkitu zuen jaioterrian: aita langabezian, alkoholismoak jota, eta ez zen seme-alabak zaintzeko gauza. Ludwig gazteak bere gain hartu behar izan zuen Johann eta Karl anaia gazteen heziketaren ardura, eta familia mantendu behar izan zuen bost urtez, orkestra batean biolina joz eta piano eskolak emanez.\nAzken aldaketa 24 otsaila 2022(e)an, 19:47(e)tan


Gipuzkoan, zordun handi gutxiago, baina zor gehiago | Ekonomia | Berria\nNoiz sortua: 2020-06-30 12:19:30\nGipuzkoan, zordun handi gutxiago, baina zor gehiago\nApaldu egin da zordun handien kopurua —66tik 53ra—, baina asko handitu da foru ogasunarekin duten zorra —238 milioi eurotik, 292 milioira—. Arabako eta Bizkaiko aldundiek urrira arte atzeratu dute zerrendaren argitaratzea.\nIazko ekainean argitaratutako zerrendarekin alderatuz gero, hemeretzi zordun atera dira, eta, haiekin, 33,3 milioiren zorra, baina sei zergadun berri sartu dira, 87,8 milioirekin.\nHanditze horren erantzule nagusia Lagilur SL enpresa da, 80,2 milioi euroren zorra hartu baitu Gipuzkoako Ogasunarekin. Kutxak 2004an eraikuntza sektoreko enpresaburu batzuekin abiatutako eta huts egindako etxegintza operazio batekin zerikusia du zor horrek.\nGipuzkoako zerrendan nabarmen ageri dira, oraindik ere, Osinalde Etxaniz anaiak: 31,58 milioi zor ditu Jose Ramon Osinaldek, eta 31,47 milioi, berriz, Jose Miguel Osinaldek; iazko antzeko kopuruak daude.\nLH Commoditiesek, berriz, 60.000 euro kendu dizkio 2018. urtean zuen zorrari, baina oraindik 22,9 milioi zor ditu.\nPorrot egindako eraikuntza inbertsioen ondoren, porrot egindako industriak daude Gipuzkoako zordun handien artean: Fagor Etxetresnak (8,12 milioi), Tecfrindus (6,22 milioi), Papelera del Araxes (5,93 milioi), Ramon Vizcaino (5,37 milioi), Bilore (3,73 milioi)...


Inazio Ibero - Wikipedia, entziklopedia askea.\nArtikulu hau arkitekto barrokoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ibero (argipena)».\n1766ko ekainaren 30a (81/82 urte)\nLoiolako santutegiko kupula eta linterna, Azpeitia\nInazio Ibero Erkizia (Azpeitia, Gipuzkoa, 1684 – 1766ko ekainaren 30 ) arkitekto barroko gipuzkoarra zen.\nGarrantzi handia izan zuen Gipuzkoako herrien itxura ematean, berak eraiki baitzituen hainbat herrietako elizen kanpandorre barrokoak: Andoain, Elgoibar, Hondarribia, Ibarra eta Usurbil. Baita ere Koruko Andre Mariaren elizaren fatxada Donostian. Bilbon San Nikolas Barikoaren eliza proiektatu zuen.\nHaren maisutasun eta jakintza zela-eta Loiolako santutegiko maisu eraikitzaile izendatu zuten, Carlo Fontana arkitekto erromatarrak proiektatutako basilika eta josulagunen apaiztegiaren lanak jarraitzeko. 1766an hil zenean Xabier Inazio Etxeberriak hartu zituen bere gain.\nEraikin gehienetan bere seme Frantzisko Ibero arkitektoarekin egin zuen lan.\n1733-1766 : Loiolako santutegiko maisu eraikitzailea:\nKupula itxi zuen\nLinterna eraiki zuen\nAldare nagusiko erretaularen marrazkia\n1750 inguru : Koruko Andre Mariaren basilikaren fatxada (Santa Maria eliza), Donostia\n1747 : Udaletxea, Deba, Gipuzkoa\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Inazio Ibero\nInazio Iberori buruzko erreportaia\nMultimedia: Ignacio Ibero\nOrriaren azken aldaketa: 23 otsaila 2019, 07:51.


"Esta es mi gente", Euskal Telebistako talk-show-a\nGero eta gehiago dira jende arruntaren gertaerak edota esperientziak gai nagusitzat hartzen dituzten telebistako saioak. Horretaz konturatzeko telebistako parrilari begiradatxo bat besterik ez diogu bota behar: Antena 3-ko "Sabor a ti", "Noche y día", "Como la vida" bezalako programak; TVE-1 eko "Digan lo que digan", "Así son las cosas", "Ésta es mi historia" bezalako programak; Tele 5-eko "Hablando se entiende la basca", "Hablando se entiende la gente", "Las tardes de Ana" bezalako programek telebistako parrilaren ordu kopuru esanguratsua bete dute eta, aldi berean, telebistako mila ikusleri lagundu diete. Baina, telebistan, badaude genero hau zehazki eskaintzen duten programak ere, ETB-2 ko "Esta es mi gente" saioa, esate baterako. Frantziako zein Latinoamerikako kateetan ere gauza bera gertatzen da "C´est mon choix" eta "Laura" saioekin, hain zuzen. Eta zer esanik ez zenbait irratitako saiotan, non genero hau gehiago ematen den: SER kateko "Hablar por hablar", RNE-ko "Cita con Pilar", COPE-ko "Juntos en la noche" edota Euskadi Irratiko "Las noches de Ana" bezalako programak adibide argiak dira.\nBeraz, saio hauek telebistako kate pribatu zein publikoetan, estatu mailakoetan zein autonomikoetan lortu duten garrantziak bultzatu ninduen hauek aztertzera, batez ere Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultateko Rosa M. Martín Sabarís irakasleak, Irrati eta Telebistako lanbide tartekaritza izeneko ikasgaiaren barruan, igorlearen soziologiaren ikuspuntutik telebistako saio baten produkzio prozesuaren ikerketa bat egitea proposatu zigunean. Telebistako parriletan talk-show-en agerpen ugari hauek ikerketarako objektu erakargarri bihurtu zituzten.\nHorregatik, talk-show bat aurrera nola eramaten den –kasu honetan, ETB-2 ko "Esta es mi gente"- eta programa hauek dituzten jarraibideak aztertzea izan dira egindako ikerketaren helburu nagusiak. Hau guztia saio honetako erredakzioan oinarritutako landa lan batetik abiatuta egin nuen, Gipuzkoako hiriburuan dagoen Euskal Telebistako estudioetan, Miramonen hain zuzen. Behaketa eta elkarrizketa sakonetan oinarritu zen lan hau, eta prozesu osoa hartu zuen aintzakotzat. ETB-2 kateak pantailaratzen duen talk-show saioak "Esta es mi gente" izena du –3 KOMA 93 Produktoraren saioa da- eta garai horretan Patricia Gaztañagak aurkezten zuen. Gaur egun ere astelehenetik ostiralera, zuzenean, prime time ordutegian –20:00 etatik 21:00 ak arte- Izaro Iraetak aurkezten du. Bertan gonbidatu batzuk borondatez elkartzen dira eta gai zehatz baten inguruan haien bizitzekin zerikusia duten gertaerak kontatzen dituzte.\n"Esta es mi gente"-ren erredaktoreak programako erredakzioan lan egiten.\nEgiaztatu ahal izan da telebistako ikusleek eta kazetariek (erredaktoreek, gidoilariek, produkziokoek, etabarrekoek) modu desberdinetan ikusten dutela "Esta es mi gente"; telebistako ikusleak, esaterako, etxera ailegatzen denean, telebista pizten du eta "Esta es mi gente" ikusten geratzea erabakitzen badu, bospasei pertsona zerbait kontatzen besterik ez du ikusten. Beharbada, interesa diezaioke; era berean gerta daiteke aspergarria iruditzea. Baina ikusleak solasaldi lasai eta sinpletzat hartzen duenak produkzio prozesu konplexua du atzean. Ikusleak ez du imajinatzen programa honen atzean dagoen lana, gonbidatuak ekartzeko zein irizpide erabili diren eta agian pentsatuko du aurkezlea dela eginkizun guztiez arduratzen den bakarra. Saio hau egiten duten profesionalak, ordea, programa hauek dituzten jarraibideak ahalik eta ondoen jarraitzen saiatzen dira. Haien esku dagoen guztia egiten dute telebistako ikusleen arreta bereganatzea lortuko duten gonbidatuak bilatzeko.\nKazetariek prestatu duten programa azkenean emititzen denean –batzuetan erlojuarekin borrokan gonbidatuen ustekabekotasunagatik- ongi betetako lanak sortzen duen atseginez ikusten dute programa egun bateko lan luze baten ondoren sari txiki bat bailitzan.\nLanaren antolaketari buruz hitz egin behar denean banaketa bat egin daiteke. Alde batetik erredakzioan burutzen den lana dago eta, bestalde, talde teknikoarena. Bata zein bestea garrantzi berekoak dira programa honen ekoizpenerako.\nZentralita, hor zenbait erredaktorek programaren emisioan zehar egiten diren deiak jasotzen ditu.\nErredakzioan lana 30 urte gainditzen ez duten kazetari gaztek aurrera eramaten dute. Hauen artean zuzendaria, zuzendariordea, aurkezlea, hamar erredaktore –zortzi emakumezko eta bi gizonezko aztertutako epean-, bi gidoilari, produkzioko bi pertsona eta bekaria bat aurkitzen ditugu. Hauetako bakoitzari zeregin desberdin bat egokitzen zaio baina denek helburu berdinarekin: Telebistako ikusleen arreta bereganatzea lortuko duen programa bat aurrera eramatea.\nZuzendaritza zein zuzendariordetza gaiak proposatzeaz eta antolaketaz arduratzen dira. Gaien aukeraketarako gaurkotasuna eta publikoaren interesa pizten dituzten irizpideak erabiltzen dira. Erredaktoreak dira gai baten inguruan haien esperientziak kontatzera programara etorri behar duten gonbidatuak bilatzeaz arduratzen direnak; horretarako jadanik duten agenda erabiltzen dute, nahiz eta beste iturri mota desberdin batzuk ere erabili ( programaren emisioan zehar telebistako ikusleek egiten dituzten deien artxiboak; egunkariak; telefono gidak; lagunak edo antzeko programetara joan diren gonbidatuak). Produkziokoak, ordez, platora etorri behar duen publikoa bilatzeaz eta antolatzeaz arduratzen dira, baita publikoak eta gonbidatuek zein motatako garraioa erabili behar duten bilatzeaz ere. Produkziokoei aurreko programan zein audientzia indizea lortu duten jakitea ere badagokie. Programan dauden bi gidoilarien zeregina aurkezleak gonbidatuei elkarrizketak egiteko erabili behar duen gidoia idaztean datza. Horretarako erredaktoreek pasatzen dizkieten gonbidatuen fitxetan –haien istorioak dituztenak- oinarritzen dira. Aurkezlea programa gidatzearen arduraduna da. Gonbidatuak elkarrizketatzeko garaian ez du gidoia zehatz-mehatz jarraitzen, izan ere, askotan gonbidatuek ematen dituzten erantzunek ahalbideratzen dute gidoian agertzen ez diren galderak egitea.\nKontrol gela non errealizadoreak eta bere laguntzaileek lan egiten duten.\nTalde teknikoa errealizadoreak, errealizadore laguntzaileak, argiztapen buruak, argiztapen laguntzaileak, soinu buruak, soinu laguntzaileak, artezleak eta kamarek osatzen dute. Hauek guztiak dira programa baldintza onenetan emititzeaz arduratzen direnak, plano, soinu eta argi onenekin, baita koordinazio onenarekin ere.\nLanaren antolaketa ikusita, programan jorratzen diren gaien aukeraketari dagokion guztia kontutan hartu behar dugu orain. Gertatzen dena da, beharbada, gai on baten aukeraketa eta gai horren trataera egokia egitea programa baten arrakasta lortzeko bi faktore esanguratsuak direla. Gakoa –horrela esatearren- gai on bat zer den zehaztean eta gai hori nola jorratzean datza. Mauro Wolf-ek biltzen dituen albiste-balore batzuk oso barneratuta dauzkate kazetariek, eta hori errutina profesionalak besterik ez du lortzen. Albiste-baloreak garrantzi handiko irizpideak dira eta kazetariak hauek aplikatzen ditu albisteren bat publikatu behar duenean –gonbidatu bat aukeratu behar denean, gure kasuan-. Albiste-baloreek kazetaria garrantzitsuena azpimarratzera bideratzen dute –edo azpimarratu behar ez denera-. Balore hauek ez dira mementuro erabiltzen,ohiko modu batean agertzen dira produkzioa errazteko; modu azkar batean –ia automatikoki- erabiltzen eta aplikatzen dituzte. Gainera albiste-baloreak denborarekin aldatzen joaten dira, gizartearen ohituraren garapenarekin batera. Egunero emititzen den "Esta es mi gente" bezalako programa batean, eta Mauro Wolf-en sailkapenari jarraituz, albiste-baloreak honako puntu hauetatik abiatuz deribatzen dira:\nGaien ezaugarri substantiboak, haien edukinekin erlazionatuta: haien artean, bere garrantzia, bere ondorio sozialak, bere bitxitasuna, inplikatutako pertsonen gradu eta maila ...\nProduktua: Gertaera edota testimonio bat zenbat eta harrigarriagoa izan gero eta aukera gehiago izango du aukeratuta izateko. Horrela, eta programako erredaktore batek komentatzen zuenez, audientzia indize on bat lortzeko asmoarekin, batzuetan gai morbosoak jorratzen dituzte, "jende askori gustatzen zaiola" ematen duelako.\nKomunikabidea: Gai batek aukera gehiago ditu emititua izateko komunikabideak ahalegin gutxi egin behar badu.\nPublikoa: Gaia modu desberdinean jorratu daiteke programa zein motatako publikoari zuzentzen den kontutan hartzen bada (gaia erabat desberdin batean jorratzen da publiko gazteari edo helduari zuzentzen bazaie; berdina gertatzen da emakumezko edo gizonezkoei zuzentzen bazaie).\nKonpetentzia: Oso garrantzitsua da antzeko programetan beste kateek zer egiten duten jakitea.\nGonbidatuen aukeraketari dagokionez honako faktoreak kontutan hartzen dira: gonbidatuak kontatuko duenaren interes maila; gonbidatuaren adierazpena zein gonbidatuaren bidaiaren presupuesto ekonomikoa –batzuetan alojamendua ere kontutan izan behar dute-. Eta Lorenzo Vilches-ek –idazleak eta komunikaziori buruzko gaietan adituak- esaten duen bezala "eguneroko istorioak inbertsio handiko soap operak baino harrigarriagoak izan daitezke eta edozein hiritar gau batez errege bihur daiteke bere istorioa ondo kontatzen baldin badaki".\nSoinuaz arduratzen dena kontrolean.\nRoberto Arnau lizentziatuaren ustez programara joaten diren gonbidatuak gaur egungo istorioaren ikuspuntu partikularra eraikitzen dutenak dira. Hauek autobiografía moduan balira bezala aurkezten dira, baina Pierre Bourdiek pentsatzen du, Arnau Diez lizentziatuaren ideiei jarraituz, telebistak gizarte baten "autobiografía unibertsaletik" zera erakutsi nahi digula: protagonisten istorioen atal autobiografiko batzuk, bakarrik bere ahozko dimentsioan; izan ere, zatiki autobiografiko hauek telebista bitartekari bezala dagoenean –planifikazioaren bitartetzaren bidez zein programako aurkezlearen bidez- biografia bihurtzen dira, hitzaren zentzu tradizionalean ulertuta. Beste era batera esanda, gonbidatuek haien gertaerak ahoz kontatuko balituzte autobiografía batean pentsaraztuko ligukete, baina hau ez da gertatzen zenbait pertsonen ahozko parte hartzea dagoelako: telefonoen bidez parte hartu dezaketen pertsonak, publikoak egin ditzakeen komentarioak, baina batez ere aurkezlearen bitartetza ; aurkezleak diskurtsoaren berreraikuntzan laguntzen du galdera zuzenen bidez; telebistako pantailan agertzen diren errotuluek ere diskurtso honen berreraikuntzan laguntzen dute. Beraz, aipatutako faktore hauek autobiografía deitu duguna apurtarazten dute.\nTalk-show-en agerpena komunikabideetan gero eta ugariagoa da hauen errealizazioak ez duelako inolako zailtasunik erakusten –ez du diru asko behar pantailaratzeko-. Inporta dena, eta hor dago arrakastaren koska, audientzia zehatz bat harrapatzea da baita audientzia honi gai harrigarri eta erakargarriak eskaintzea ere. Horregatik istorioak dinamismoz eta solturaz kontatzen dituzten gonbidatuak aurkitu behar dira. Talk-show-etan pertsona arrunta telebistaren arretaren objektu bihurtzen da. Aldi berean, ezinbestekoa da bat eginda dagoen talde bat izatea eta bakoitzak bere eginbeharra ahalik eta ondoen aurrera eramaten jakitea ere bai.\n"Esta es mi gente" saioak entzuleria indize altuak berreskuratu egin ditu. Horren frogagarri dira aurreko denboraldiaren erdian lortu zituen entzuleria indize altuak dira (% 30 eko bataz besteko sharera hurbildu zen) jende gazteari zuzendutako gai arin eta freskoak eskaintzen hasi zirenetik. Arrakasta honen ondorioak jadanik nabarmentzen hasi dira: TeleMadrid-ek –Madrilgo telebista autonomikoak- eta Canal Nou-k –Valentziako Telebista Autonomikoak- produktorari formatu hau erosi diote; "Esta es mi gente"ren aurkezlea izan zena –Patricia Gaztañaga- estatuko telebistara pasa da eta Antena 3ko talk-show berri bat aurkezten ari da, "El diario de Patricia" izenekoa. Saio berri hau bere emisio orduan lider bihurtu da. Entzuleria indizeak ikusita bere lehendabiziko emisioak hilabetean % 25´8 batez besteko sharea lortu du, eta horrek kateko bataz besteko shareari gainditu diola esan nahi du –kateko bataz besteko sharea %21´2 koa da-, Diario Vasco-k eta El Semanal TV-k eskainitako datuen arabera. Honek guztiak egunero 1.707.900 ikusle bereganatu dituela esan nahi du. Arrakasta honen ondorioz Patricia Gaztañagak Antena 3ko arratsaldeetan jarraitzen du "El diario de Patricia" aurkezten; horretarako Ana Rosa Quintanari –"Sabor a ti" saioaren aurkezleari- bere programa murriztu diotelarik\n"Esta es mi gente" bolada berri honetan gure pantailara bueltatu da Euskal Telebistan, eta gainera berrikuntza batzuk ekarri ditu, baina bere nortasuna galdu gabe. Otsailaren 8a arte Emma García saioa aurkezteko arduradun berria izan da. Baina aurkezle gazte hau Tele 5-k fitxatu du "A tu lado" izeneko talk-show berri bat aurkezteko (berriro ere ETB 2ko hain arrakastatsua den talk-showaren aurkezlearengan fijatu egin dira), horregatik otsailaren 11tik Izaro Iraeta dabil "Esta es mi gente" saioaren aurkezle moduan. Aldi berean, gazteek eta hauei interesatzen zaizkien gaiek –modu dibertigarrian eta informalean jorratuta- ardatz nagusiak izaten jarraitzen dute. Hala ere, ez dituzte gurasoak eta helduak alde batera uzten; hauek ere haien iritzia eta esperientzia ekartzen dute. María Lópezek –"Esta es mi gente" programaren zuzendariak- azaltzen duen bezala, "gazteei kezkatzen dieten gaiak gurasoei ere kezkatzen diete". Etapa berri honetan zuzenean egiten diren deiek presentzia gehiago dute; baita publikoak ere –normalean jende gazteak osatzen du- zeren eta "publikoa programaren zati garrantzitsua baita, gonbidatuak asko animatzen baititu eta programari ukitu berezi bat ematen baitio".\nKamarak eta erregidorea programako ensaioetan.\nDezente dira programaren barruan sartu diren berrikuntzak. Honengatik apustu egiten ari dira, batez ere aurreko etapan lortutako audientziagatik eta "Esta es mi gente" ren aurreko aurkezleak –Patricia Gaztañagak- Antena 3n lortutako arrakastagatik. Dudarik gabe, hau guztia katearentzako erronka izango da, izan ere, orain garrantzitsuena aurreko etapan lortutako audientziaren konplizitatearekin jarraitzea da; eta hori leize-zulotik ateratzea bezain korapilatsu zein arriskutsua da, zeren eta, jadanik badakigu, telebistaren munduan audientzi indizeak direla programa baten biziraupena zehazten dutenak, beste edozein motatako faktore alde batera utzita.\nARNAU DIEZ, Roberto, 2000; La televisión, en su función normativa/ el reality show, Revista Latina de Comunicación Social, 26 zenbakia, 2000ko otsaila, La Laguna (Tenerife), http://www.ull.es/publicaciones/ latina/aa2000vfeb/137arnau.html\nBOURDIEU, Pierre: El sentido práctico. Taurus. Madril. 1991.\nDIARIO VASCO 2001eko abuztuaren 10ekoa; Telebistako atala\nDIARIO VASCO 2001 abuztuaren 28koa; Telebistako atala\nDIARIO VASCO 2001eko irailaren 1ekoa\nEL SEMANAL TV. 722 zenbakia. 2001 abuztuaren 24-30 asteko\nGRANDES MATEOS, Erica: Estos son mis periodistas./Anexos. UPV-EHUko "Mediación profesional en radio y televisión" asignaturarako buruturiko lana. Leioa. 2000.\nVILCHES, Lorenzo: Introducción: La televerdad. Nuevas estrategias de mediación. Telos 43.zenbakia. 1995.\nWOLF, Mauro: La investigación de la comunicación de masas. Bartzelona.\nErica Grandes Mateos, Lehen Hezkuntzan Diplomatua eta Kazetaritzako 4. kurtsoko ikaslea


Munoa finkako irisgarritasuna hobetuko du Barakaldoko Udalak - Deia\n480.000 euroko inbertsioa\nMunoa finkako irisgarritasuna hobetuko du Barakaldoko Udalak\ndeia.eus 20.01.2021 | 15:30\nBARAKALDO. Barakaldoko Udalak 480.000 euroko aurrekontua bideratuko du Munoa finkan hobekuntza-lanak egiteko. Lanak hiru hilabeteko iraupena izango dute batik bat, eta irisgarritasuna hobetzea izango da helburu nagusia. Hartxintxarrezko bideak erretxinazko bideeengatik ordezkatuko dira.\n"Munoa gure altxorra da, barakaldarrok daukagun espazio magikoenetako bat, baina egungo bideak deserosoak dira mugikortasun murriztua duten pertsonentzat edo kirola egiten dutenentzat, eta horregatik da hain garrantzitsua aipatu proiektua, Munoa parke irisgarri, eroso eta seguru bihurtuko delako", azaldu du Amaia del Campo alkateak.\nIrisgarritasunaz gain, argiztapena ere hobetuko da, argi-puntu berriak sortuz eta orain dauden farola guztien ordez linea klasikoagoko beste batzuk jarriz, finkarekin bat datozenak. "Azken urteotan Munoa Finkaren ezagutza eta erabilera sustatzeko lan egin dugu, eta kultura arloko jarduerak gauzatu ditugu, besteak beste, Munoa Barrutik ¿ Bisitak jauregiaren barrualdean- Munoa Bizi ¿, ikuskizunak lorategian ¿ aire zabaleko zinema, bisita gidatuak lorategian. Proiektu horrek iragana eta geroa ekarriko ditu jarduera horietan; izan ere, erosoagoa izango da parketik ibiltzea eta parkeaz gozatzea, eta, gainera, hobeto argiztatuta egongo da, eta horrek, zalantzarik gabe, parkearen segurtasuna eta erabilera-aukerak hobetu egingo ditu", adierazi du.\nERRETXINAZKO BIDE BERRIAK, JARLEKUAK, PAPERONTZIAK ETA ITURRI BAT\nBizkaiko Foru Aldundiaren oharrei jarraituz, ingurunean estetikoki integratutako eta parkearen eta eraikinen estetika klasikoa errespetatzen duten materialak erabiltzea aurreikusten du proiektuak. Horrela, bide-zoru erregular bat jarriko da bideetan, bidearen estetikarekin bat etorriko den materiala erabiliko da: erretxina koloregabea. Horrela, segurtasuna eta bertako joan-etorriak hobetu egingo dira. Ia 1.400 metro luze izango diren bideetan eta eraikin nagusiaren inguruan zelaiguneak egitea aurreikusten da, guztira ia 7.000 metro karratuko azalera hartuko dutenak. Bideen egungo zabalerak aldakorrak dira: 1,65 m-ko zabalera dute konexio-adarren eremu estuenetan, eta 4,47 m-koa zenbait bidetan.\nFinkak 60.000 metro karratutik gorako lorategi-eremua du, eta bideen inguruan jarlekuak eta paperontziak ere badaude. Egungo proiektuaren arabera, parkean jarleku eta paperontzi gehiago jartzea aurreikusten da, baita iturri bat ere, urmaeletik gertu.\nDokumentu honetan jasotako altzariak parkean dagoen hornidura osatzeko dira, eta, beraz, bertan dauden jarlekuen eta paperontzien ereduak errespetatuko dira. Zehazki, gaur egun 17 jarleku daude, eta sei gehiago jartzea aurreikusten da, egungoen osagarri gisa. Munoan 10 paperontzi ere badaude, eta eredu bereko 6 gehiago jartzea aurreikusi da.\nParkeak iturri publiko bat du Llano kaleko sarreretako batean. Zerbitzua osatzeko, jauregitik gertu dagoen erdigunean beste hornidura-puntu bat jartzea planteatzen da, dagoen hornidura-sarea aprobetxatu ahal izateko.\nGaur egun, parkean 17 farola daude. Argi-kutsadura gutxitzeko eta zolatutako bideen eta eremuen energia-aurrezpena eta -eraginkortasuna sustatzeko, argi-azterlan bat egin da, eta, horren ondorioz, 28 argi-puntu gehiago jarriko dira, 44 argi-puntu sortuz. Esteban Dueñasen Dama eskulturaren inguruan argi berezi bat jarriko da, lurzoruko fokuen bidez irudia nabarmentzeko balaustrada multzoan.\nProiektuak 480.000 euroko lizitaziorako oinarrizko aurrekontua du, eta kontratua esleitu ondoren, gauzatzeko epea 3 hilabetekoa da.


Badakizu zer esan nahi duten gorozkien koloreak eta formak? Bristolen eskala erabiltzen du | Consumer\nGorozkien kolorea, forma eta trinkotasuna irentsitako elikagai motaren araberakoak dira, baita gure digestio-sisteman ematen duten denboraren araberakoak ere.\nIrudia: Sora Shimazaki\nEz da gai atsegina, baina jaiotzen garenetik funtsezkoa da gure osasunean. Haurtxoen kakaren ezaugarriek adierazten dute haurrak egoera osasungarria duela. Eta helduetan ere bai. Gure gorozkien formak, koloreak eta sendotasunak digestio-patologiak eta bestelakoak egoteari buruzko orientazioa ematen dute. Adibidez, Antonio M doktoreak azaltzen duen bezala. Moreno, Digestio Aparatuaren Espainiako Fundazioko aditua (FEAD), odolik gabeko eta pisua galdu duen beherako batek hipertiroidismo-arazo bat diagnostikatzen lagun diezaguke; aldiz, gorozki oretsuak edo gorozki-ihesak direla eta, arazo neurologiko bat dagoela adieraz diezaguke, muinaren konpresio bat, esaterako. Espezialista honen laguntzarekin, gorozkien ezaugarri nagusiak zer diren eta noiz ohartarazi eta medikuari galdetu beharko genioke. Bristol eskalan oinarrituko gara.\nBristolen eskala K-ek diseinatutako koadro grafikoa da. W Heaton eta S. J. Lewis, Bristolgo Unibertsitatean (Erresuma Batua), gorozki-motak definitzeko, formari eta trinkotasunari dagokienez. 1997an argitaratu zen lehen aldiz Scandinavian Journal of Gastroenetrology aldizkarian. Taula horrek gorozkiei buruzko deskribapenak homogeneizatzen ditu, zirkulazio normala, idorreria edo beherakoa den zehazteko. “Baliagarria da datu horiek ikerketa klinikoetan edo praktika klinikoan izan duten bilakaera konparatzeko. Baina harekin ez da inolako patologiarik identifikatzen”, dio Antonio Mek. Moreno, Jerez de la Fronterako (Cadiz) Unibertsitate Ospitaleko Digestio Aparatuko mediku espezialista.\nEskala horrek zazpi motatako gorotzak bereizten ditu:\n1. mota. Bola gogorrak eta bereiziak, kanporatzen zailak.\n2. mota.Paketez betetako saltxitxaren forma.\n3. mota.Saltxitxa-forma, baina azalean ildoekin.\n4. mota.Saltxitxa edo suge itxura du, leuna, biguna eta leuna.\n5. mota.Zati bigunak, ertz zehatzekoak, iraizteko errazak.\n6. mota.Mutur bigunen ertzak urtu egiten dira.\n7. mota.Gorozki erabat likidoak.\nBristolen gorozki-eskalaren arabera:\n3., 4. eta 5. motak dira loditasunaren formari dagokionez deposizio normalaren ereduak.\nidorreria kasuetan izaten dira 1. eta 2. motak.\n6. eta 7. motek beherakoa adierazten dute.\nZer esan nahi du gorozkien koloreak?\nHartzen ditugun elikagaiek zehaztuko dituzte gorozkien kolorea, forma eta trinkotasuna, batez ere egoera txarrean zerbait jan badugu, eta gure digestio-sisteman igarotzen den denbora. Ezaugarri horiek guztiak garrantzitsuak dira gure gorotzetan, eta batera ebaluatzen dira. Hala ere, kolore guztien gainetik nabarmentzen da, odola dagoela ohartaraz diezagukelako. “Gaixoa gaizki badago eta gorozki beltz mundrunak baditu, larrialdi mediko baten aurrean gaude: digestio-aparatuko hemorragia handia. Edo gorozki zuri batzuek patologia biliopankreatikoa adieraz diezagukete”, zehaztu du adituak.\nIrudia: Miriam Alonso\nKoloreari dagokionez, horiak, usain txarrekoa, heste-xurgapenaren (malabsortzioa) arazoarekin du zerikusia, zeliakiarekin, esaterako. Baina, gainera, zenbait inguruabar erne jarri behar ditugu, espezialistaren arabera:\nKolore gorria: odol gorri freskoa dagoela adierazten du, eta hori adieraz dezake, besteak beste, hemorroide-arazo batetik neoplasia edo prozesu iskemiko batera.\nKolore beltza, loditasun itsaskorrekoa, mundruna bezalakoa: digestio-odoljario altu batean digeritutako odola izan daiteke (duodenoko ultzera, ultzera gastrikoa, etab.). ).\nKolore zuria: gorozki zuriek, azoliko deiturikoek, gernu ilunarekin batera (koluria), hestera behazuna drainatzea zailtzen duen patologia baten aurrean gaudela adierazten dute, hala nola koledokolitiasia (behazun-hodian hestera egindako kalkuluak) edo pankreako arazo bat.\nKolore berdea: gorozki berdexkak heste-igarotze azkarragoaren ondorioz gerta daitezke, gastroenteritisaren kasuan bezala, non behazuna berehala kanporatzen baita gorotzarekin.\nGorozki fekalak: zer adierazten du haien formak\nBristolen eskala laburtzen duen gorozkien formak hesteetako igarotze-motari buruzko orientazioa ematen digu, baina baita beste egoera batzuei buruzkoa ere, Antonio M digestio-sistemak zehazten duen bezala. Moreno:\nLikidoak edo oretsuak: iragaite azkarrak edo beherakoak.\nAhuntz-bolatxoen mota: idorreria.\nSaltxitxa edo forma-zati bigunak bezalako forma leunekin: iragaite erregularretan gertatzen dira.\nFlotatzen duten oretsuak: baliteke malabsortzio-koadroen aurrean egotea, hala nola laktosarekiko intolerantzia edo gaixotasun zeliakoa.\nFlotatzen duten eta uretan tantatxo oliotsuak dituzten oretsuak: baliteke elikagaien digestio txarreko kasu bat izatea, pankreako patologia pankreatikoetan (pankreatitis kronikoan, adibidez) gertatzen den gutxiegitasun exokrinoa.\nZein da gorozkien forma eta kolore normala?\nGuk ez bezala, ez dago definizio itxirik zein jalkipen mota den egokiena. Kolore marroia eta saltxitxa-forma dela uste dugu, baina, berez, Digestio Aparatuaren Espainiako Fundazioaren bozeramaileak adierazi du badirela zenbait ezaugarri, eta, horiek agertzen badira, gure digestio-hodiak behar bezala funtzionatzen duela adierazten dute, baina aldaketa txikiak ere egin daitezke denboran zehar.\nFormaren eta trinkotasunaren arabera, Bristolen eskala erabiltzen badugu, 3., 4. eta 5. motak izango lirateke ohiko jalkipen-patroiak: saltxitxa-forma duten gorozkiak, ondo definitutako zati bigunen, leunen eta ertzen gorozkiak edo ildaskak dituztenak.\nEta komunera joateko maiztasunari dagokionez, libratzeko maiztasuna edo heste-erritmo normala da egunean gehienez hiru aldiz kaka egitea eta astean gutxienez hiru aldiz kaka egitea.\nZer egin dezakegu kaka arruntak egiteko? Adituak dioenez, “ez da obsesionatu behar gorozkiak beti berdinak izatearekin. Loditasunean, maiztasunean eta abarretan aldaketak izan ditzakegu. ez dute adierazten oinarrizko patologiarik dagoenik”.\nBaina hesteetako osasunari eusten saia gaitezke. Nola? Komeni da hidratazio egokia, dieta orekatua, dieta mediterraneoa (fruta eta barazki ugari) eredutzat hartuta, eta ariketa fisikoa egitea. Aitzitik, “ez da egokia gehigarri biotikoak modu orokorrean hartzea. Dietak behar adina emango digu, jogurt-kontsumoarekin bezala”, dio Morenok.\nNoiz joan medikuarengana gorotzetatik?\nIkusi dugunez, ehizakien ezaugarriak ez ezik, gorozkien maiztasuna ere garrantzitsuak dira gure osasuna nola dagoen ikusteko. Horregatik, bi alderdi horietako edozeinetan aldaketarik gertatzen den begiratu behar da, egoera batzuetan kontsulta medikoa ezinbestekoa baita.\nMedikuari galdetu behar zaio ea aldaketak ez diren puntualak egiten uzten den maiztasunean:\nGorozkietan odolarekin edo odolik gabe egiten diren gorozkiak edo beherakoa areagotu egiten dira, gauez jaiki ahal izateko. Pisu-galerari lotuta egon daiteke.\nIdorreria iraunkorra, lehen ez zegoena edo kaka egiteko ahalegin handiagoa egin behar dena; batez ere, pisua galtzen bada.\nEta gorozkien ezaugarrietan aldaketa horiek gertatzen badira ere egin behar da:\nBeltzak dira, mundruna bezalakoak, itsaskorrak.\nModu jarraituan aurkezten dira larreak.\nZuriak agertzen dira.\nOdol gorria bada, zerbait arinaren seinale izan daiteke, baina baita patologia larrien adierazle ere, koloneko neoplasien gisakoak, esaterako; beraz, hutsegiterik gabe kontsultatu behar da. Odola gorria eta argia bada eta, horrekin batera, pruritoa edo uzkiko mina eragiten badu, patologia hemorroidala edo uzkiko arteka izan daiteke. Odol-jarioa gorotzekin nahastuta badoa, neoplasia bat baztertu behar dugu. Eta odola bakarrik uzten badugu, koaguluak izan ala ez, honako hauek izan ditzakegu, besteak beste: infekzio-kolitisa, hesteetako hanturazko Crohn gaixotasuna edo ultzeradun kolitisa, prozesu iskemikoa, dibertikulitis akutua edo odol-jario dibertikularra.


Zer gertatzen da amaren odola haurtxoarekin bateraezina bada? | Consumer\nZer gertatzen da amaren odola haurtxoarekin bateraezina bada?\nGaur egungo prebentzio-neurriei esker, amaren odolaren eta fetuaren arteko bateraezintasuna ez da ohiko arazoa, noizbehinkako bihurtzeko\nEgilea: Cristian Vázquez 2017-ko urtarrilak 16\nEmakume baten odol-motaren eta haren haurtxoaren arteko konbinazioak arazoak sor ditzake, amaren Rh negatiboa denean eta semearena positiboa denean. Hori gertatzen denean, emakumearen sistema immuneak fetuaren odola “substantzia arrotz” gisa ezagutzen du, eta aurre egiteko antigorputzak sortzen ditu. Hala ere, prebentzio-neurri batzuk aplikatuta, Rh bateraezintasuna ez da hain arriskutsua. Artikulu honek bateraezintasun horrek zer ondorio izan ditzakeen azaltzen du, nola jokatu behar den eta zer egin behar den, baldin eta prebentzio-tratamendua egin arren kontrolak, amak, antigorputzak garatzen baditu.\nRh bateraezintasuna, odol-arazoa\nAskotan, emakume baten odola ez da bateragarria fetuarekin, eta horrek arazo larriak eragin diezazkioke haurrari. Zehazki, Rh bateraezintasunaren kausa izan daiteke, amaren odola Rh negatiboa denean eta Rh positiboa denean. Neurririk hartzen ez bada, amaren organismoak gertaera hori “substantzia arrotz” gisa hartzen du, eta aurre egiteko antigorputzak garatzen ditu.\nDuela hamarkada batzuk arte, egoera horrek eragindako arazoa gaixotasun “arrunta eta larria” zen, gaixotasun perinataleko morbilitatean nabarmen eragiten zuena, Espainiako Pediatria Elkartearen (AEP) protokoloen arabera. Zorionez, “gaur egun noizbehinka agertzen den patologia da, eta bizirik jaiotako mila biztanleko baten eragina zenbatets daiteke”. Prebentzio-neurriak inplementatzearen ondorio da hori; neurri horiek zorrotz aplikatu behar dira, eragozpenak saihesteko.\nRh bateraezintasuna (Rh gaixotasuna ere deitzen zaio) jaioberriaren gaixotasun hemolitikoaren formetako bat da, eta amaren eta haurraren odolaren arteko bateraezintasun mota guztiak hartzen ditu bere baitan. AEPko espezialistek azaldu dute kasu horietako bakoitzetik bi odolaren ABO sisteman gertatzen direla (hau da, emakumeak A motako odola eta B motako semea badu, edo biak bat ez badatoz), baina haien ondorioak oso arinak edo sumaezinak direlako erlatiboa da. Rh sisteman dagoen aldeak, ordea, konplikazioak sor ditzake.\nHaurdunaldian, askotan, plazentaren bidez odol-transfusio txikiak gertatzen dira fetuaren eta amaren artean. Bide beretik, emakumeak garatzen dituen antigorputzak, Rh bateraezintasunik badago, haurtxora itzultzen dira eta haurraren odoleko globulu gorriak suntsitzen dituzte. Estatu Batuetako Medikuntzako Liburutegi Nazionalak (BNM) azaltzen duenez, globulu gorriak deskonposatzeak bilirrubina sortzen du, fetuaren odol-korrontean duen presentzia-maila “txikitatik oso arriskutsua izan daiteke”. Horrek eragin dezake, jaio aurretik edo ondoren, anemia, ikterizia, tonu muskular baxua, lozorroa, garuneko kaltea eta baita heriotza ere.\nOro har, lehen semeak ez ditu Rh bateraezintasunaren ondorioak jasaten; izan ere, emakumearen organismoak antigorputzak garatzeko behar duen denbora haurdunaldiaren gainetik dago, eta hurrengoetan bakarrik eragingo luke. Hala ere, aldez aurretik gestaziorik egon bada (nahiz eta eten egin diren), immunitate-sistema “ohartarazita” egon daiteke, eta antigorputzak ere izan ditzake, zenbait trauma edo prozedura obstetriko inbaditzaile izan diren bezala. Hori dela eta, kontrolak zorroztasun berarekin egin behar dira kasu guztietan.\nNola jokatu Rh bateraezintasunaren aurrean\nGaur egun, egoera hori nahiko erraz zaintzen da Espainian. Prebentzioa da gakoa. Lehenik eta behin, haurdunaldiaren hasieran odol-analisia egiten da, edo lehenago ere, aurreko kontsultan, emakumearen odola Rh negatiboa den zehazteko aukera ematen du.\nGero, Coombs zeharkako testa egiten da. Odol-lagin batekin, globulu gorrien aurkako antigorputzak dituen jakiteko aukera ematen du. Test hori bi aldiz egiten da: lehenengoa lehenengo hiruhilekoan (normalean, 8. edo 9. astean) eta bigarrenean (26. astearen inguruan).\nHelburua da, emakumeak antigorputzak garatu aurretik, gammaglobulina-injekzio bat ematea, D izeneko antigeno baten efektua deuseztatzen duen substantzia, hain zuzen ere, gaixotasuna gehien eragiten duena. Injekzio hori, Rh bateraezintasunaren aurkako txertoa, haurdunaldiaren 28. astearen inguruan aplikatzen da, eta, ondoren, erditzearen ondorengo 72 orduen barruan. BNMk ohartarazi du odol odoldun emakume guztiek jaso beharko lituzketela, abortua (bat-batekoa edo eragindakoa) egin ondoren, amniozentesi edo beilatoki korionikoen biopsia edo haurdunaldian gertatutako abdomenean lesioa gertatu ondoren.\nAmak antigorputzak garatzen baditu, zer egin behar da?\nEmakumeak antigorputzak garatu baditu, kontrolak zehatza izan behar du, kopurua handiegia ez dela egiaztatzeko. Hala bada, odol-transfusioak (exanguinotransfusioak) egiten dira, bai haurdunaldian, bai jaio ondoren. Kasurik larrienetan, AEPk erditzea aurreratzea aholkatzen du, baina, ahal bada, ez 34. astea baino lehen.\nPediatra elkartearen datuen arabera, Rh bateraezintasuneko hamar kasutik lauk ez dute inolako tratamendurik behar. Hamar horietako batek umetoki barneko transfusioak behar izaten ditu, odol, fototerapia, hidratazio intentsiboa eta zainketa-kontrolak, likido eta bihotz-gutxiegitasun posibleak saihesteko.\nkontrolak odol prevención-eu\nAnemia haurdunaldian, gainditzeko aholkuak


Zerri-hiltzearen eguna - Azuelo\nZenbat aldiz ez ote dugu entzun "zerritik, muturretik hasi eta buztaneraino jaten da"? Ba hauxe da hori egiaztatzeko unea. Azuelon, Lizarratik 30 km-ra dagoen herrixka batean, Arabatik gertu, "txerri-hiltzea" ospatzen da neguko hilabete hotzetan. Urtetan zehar amengandik alabengana transmitituz joan den erritu bat da, animalia maitagarri horiek protagonistak dituena, haiek bestela nahiko balute ere...\nLagunak eta arrotzak mahai baten inguruan biltzeko aitzakia besterik ez da omenaldi hori, eta txorizo, odolki, xingar edo urdaiazpiko gozo-gozoak izanen dituzu hamarretako, bazkari eta afarietan. Mmmm...\nNola eskuratu sarrerak : más información aquí.\nAsociación Santa Engracia de Azuelo


Mozarten pianorako kontzertu ezagunenak entzungai Kursaalen, Scottish Chamber Orchestraren eskutik - Kursaal Donostia - San Sebastián Kursaal Donostia – San Sebastián\nMozarten pianorako kontzertu ezagunenak entzungai Kursaalen, Scottish Chamber Orchestraren eskutik\nGaurkotasuna / 18 maiatza, 2018\nPiotr Anderszewski, egungo piano-jole interesgarrienetakoa, ezaguna da bere indarrarengatik eta orijinaltasunarengatik eta orkestrari lagunduko dio obra hauen interpretazioan\nDatorren igandean (maiatzak 20/19:00), Kursaal Eszenako egitarauak, Scottish Chamber Orchestraren ikuskizuna eskainiko du Kursaal Auditorioan.\nGau honetako programaren protagonistak Mozarten piano eta orkestrarako bi kontzertu izango dira, Salzburgoko musikariak 1767 eta 1791 bitartean idatzi zituen kontzertuen sailekoak. Hiru mugimendutan egituraturiko eskema klasikoa (lasterra-motela-lasterra) jarraitzen dute denek, eta kontzertu klasikoaren gailurtzat jotzen dira; izan ere, eragin handia izan zuten geroko konpositoreengan. Mozartek trebetasun tekniko harrigarria ageri du, baita orkestrak eskaintzen dituen baliabideen nagusitasun erabatekoa ere, afektu eta emozioen sorta zabal bat sortuz. Haren kontzertuetan, oro har, garrantzitsuak dira inprobisazioa eta birtuosismoa, eta garai hartako pianoak eskaintzen zituen aukera tekniko guztiak ustiatzen dituzte.\nKontzertua Barbara von Ployer bere ikaslearentzat idatzi zuen, eta aditu gehienen ustez harexek estreinatu zuen, bere aitaren etxean eskainitako kontzertu batean.1784ko apirilean bukatu zuen, eta ordu arte Vienan idatzi zituen guztien gainetik nabarmentzen da\nKontzertua 1786ko apirilaren hasieran estreinatu zuen Mozartek Vienan. Sail osoko landuenetako eta adierazkorrenetako bat da, eta instrumentu-ugaritasunik handiena duena. Aditu baten baino gehiagoren iritziz, hauxe da Mozarten piano eta orkestrarentzako kontzertu hoberenetako bat.\nPulenc-en Sinfonietta obrarekin osatuko da egitaraua. Lan honek badu paralelismo bat Mozarten eta Haydnen sinfoniekin, argitasun eta oreka formal berbera baitauzka, baina XX. mendeko hizkuntza bizi eta dantzako erritmoez betearekin.\nMaiatzak 20 de mayo /19:00\nStephanie Gonley, zuzendaria\nPiotr Anderszewski, pianoa\n49 / 39 / 32 / 26 / 12 €


About: Juri Andropov\nJuri Vladimirovitx Andropov (errusieraz: Ю́рий Влади́мирович Андро́пов, Yuriy Vladimirovitx Andropov, ˈjʉrʲɪj vlɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ɐnˈdropəf ahoskatua; 1914ko ekainaren 15a – 1984ko otsailaren 9a) Sobietar Batasuneko burua izan zen 1982tik azaroaren 12tik hil arte, 16 hilabete geroago.\nJuri Vladimirovitx Andropov (errusieraz: Ю́рий Влади́мирович Андро́пов, Yuriy Vladimirovitx Andropov, ˈjʉrʲɪj vlɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ɐnˈdropəf ahoskatua; 1914ko ekainaren 15a – 1984ko otsailaren 9a) Sobietar Batasuneko burua izan zen 1982tik azaroaren 12tik hil arte, 16 hilabete geroago. Karelia-Finlandiako Komsomol-eko lehen idazkaria (1940-1944), Alderdi Komunistako ordezkari iraunkor bihurtu zen 1951. urtean. Budapesten enbaxadore (1954-1957), Sobietar Batasunaren eta Europa sozialistako estatuen arteko harremanez arduratu zen hamar urtez (1957-1967). KGBko lehendakaria (1967-1982), Politburoko partaide izendatu zuten 1973an eta Batzorde Nagusiko idazkaria 1982ko maiatzean. Brejnev-en ondoan, Alderdi Komunistako idazkari nagusia izan zen (1982ko azaroa) eta Sobietar Batasuneko lehendakaria 1983ko ekainean. (eu)\nSobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren Idazkari Nagusia\nJuri Vladimirovitx Andropov (errusieraz: Ю́рий Влади́мирович Андро́пов, Yuriy Vladimirovitx Andropov, ˈjʉrʲɪj vlɐˈdʲimʲɪrəvʲɪtɕ ɐnˈdropəf ahoskatua; 1914ko ekainaren 15a – 1984ko otsailaren 9a) Sobietar Batasuneko burua izan zen 1982tik azaroaren 12tik hil arte, 16 hilabete geroago. (eu)\nJuri Andropov (eu)\nЮ́рий Андро́пов (eu)


‘Ari! Sormena eta Mugimendua’ proiektuaren material pedagogikoa aurkeztu dute – KULTUR SHAREA\nEgitasmoak gorputzarekin, arteekin eta mugimenduarekin lotutako ekimen berritzaile bat sortzea izan du helburu, izaera inklusiboa eta genero ikuspegia barnebiltzen dituena.\nBizipoza elkartea, Gipuzkoako Kirol Egokituen Federazioa eta Artaziak kooperatiba Ari! Sormena eta Mugimendua proiektua martxan jartzeko elkartu da lehen aldiz. Egitasmoak gorputzarekin, arteekin eta mugimenduarekin lotutako ekimen berritzaile bat sortzea izan du helburu, izaera inklusiboa eta genero ikuspegia barnebiltzen dituena, 12 eta 21 urte bitarteko gazteei zuzendua.\nEgitasmoak hiru lan ildo izan ditu: alde batetik, ikastaro trinko bat egin dute, horretarako, Jordi Cortes koreografo-sortzailea gonbidatu dute bere ibilbidea eta dantza inklusiboaren esparruan izan duen esperientzia azaltzeko”. Tailer teoriko-praktiko hau gizarte eremuekin eta mugimenduarekin lotura duten pertsonei zuzenduta egon da. “Proiektu honek ezberdintasunetik, bestearen berezitasunetik abiatuz sortzera gonbidatzen du, munduan kokatzeko dugun modua berrasmatuz, harreman-konexio mota berriak eratuz gure gorputzen mugimenduaren bitartez”, azaldu dute.\nBestetik, hamar saio praktiko burutu dira, eta, hauetan, Ion Munduate eta Artaziak izan dira gidariak. 12 eta 21 urte bitarteko gaitasun anitzeko gazteek sormen laborategi gisa pentsatutako gunean mugimenduarekin eta gorputzarekin lotutako dinamikak landu dituzte.\nAzkenik, aplikatu den metodologia jaso eta proiektuaren erreplikagarritasuna ahalbidetzen duen material pedagogikoa sortu dute.\nMateriala www.ari.eus webgunean dago eskuragarri Ari! sormena eta mugimendua proiektuaren material padagogikoarekin batera. Material honek talde bat aktibatzeko gorputz-dinamikak eskaintzen ditu.\nProiektuaren informazioa, hemen.\nTags: Ari! Sormena eta Mugimendua\nJugatx Jiashang Larrakoetxeak irabazi du Euskal Herriko ikastolen Komiki Lehiaketa\nGari musikariak ‘Zerua’ eta ‘Gaua’ abestiak biltzen dituen lan laburra aurkeztu du