Txillardegi eta Saizarbitoriaren nobelagintza, Ibon Sarasola\n1. ERABERRITZE PROBLEMATSU BATEN PROBLEMAK: TXILLARDEGIREN NOBELAGINTZA\n2. NOBELA MODERNO BATETARANTZ: R. SAIZARBITORIAREN "EGUNERO HASTEN DELAKO"\nTxillardegi eta Saizarbitoriaren nobelagintza\n2. NOBELA MODERNO BATETARANTZ:\n«EGUNERO HASTEN DELAKO»\n2.1.1. «Egunero hasten delako», Ramon Saizarbitoriaren lehen nobela, Txillardegiren obrak bezala euskal-nobelaren texto-inguruan juzgatu behar da. Txillardegiren egintza aurreko egoerari buruzko erreakzio bat bezala ikusten genuen, aurreko nobelagintzaren baserritartasunaren, herstutasun ideolojikoaren, mamiari buruzko axolagabekeriaren, garaiari eta giroari buruzko desegokitasun eta atzerakotasunaren aurkako erantzun bat bezala. Txillardegiren lehen nobelak izan zuen garrantzia batez ere hortan zegoen: etorkizunari buruz irekitzen zituen posibilitateetan. Bigarrenaren «frakaso»a eta hirugarrenari buruz egin daitezkeen oharrak hildo beretik doaz: lehen nobelak espero-arazten zuena oso partzialki soilik gauzatu zen hurrengo bietan. Txillardegiren lanaren ondoren, gauza asko gelditzen zen oraino konplitzeko euskal-nobelagintzaren eguneratzean.\nTexto-inguru honetan ezarri behar da, hain zuzen, «Egunero hasten delako»: aurreko nobelagintzaren (Txillardegirena barne) kontrako erreakzio bat bezala, nobelari eta nobelagileari buruzko iritzi berri eta arras diferente baten adierazpen bezala. Hor datza Saizarbitoriaren obraren garrantzia euskal-nobelagintzaren etorkizunerako. Ondorengo obrak hori kontuan harturik (onartuz nahiz ukatuz) gauzatuko dira halabeharrez, «tradizio» (hots, texto-inguru) berri baten barnean artikulatuko dira.\nSaizarbitoriaren lehen nobela honek aportatzen duena, nobelagintzaren kontzepto berri bat da. «Egunero hasten delako»rekin, euskal-nobelagintza posibilitate zeharo berri baten aurrean gertatzen da. Nobela hau Txillardegiren «Elsa Scheelen»ekin bateratsu argitaratzen bada ere, argi dago batak eta besteak adierazten eta suposatzen duten nobela-kontzeptuek ez dutela elkarrekin ja zer-ikusirik. Eta diferentzia ez dagokio soilik formaren hauziari. Desberdintasuna maila guztietara hedatzen da. Mamiaren mailan ere nobelagintzaren bi ikusmolde zeharo bestelakoen aurrean aurkitzen gara. Hau egiaztatzeko aski da adibide bat jartzea: nola tratatzen duten ezkontza batak eta besteak.\nTxillardegiren lehen nobelan hau irakur daiteke ezkon-berri biri buruz:\n«Bidea aurkitu al dute bi oriek? Arkitu... aukeratu bai, beintzat. Azkatasuna galdu dute, alegia, baña gaurgero maite-kezkabiderik ez dute izango.\nOrretzaz gañera alkar maite ba dute, zerua ez al da ideki aientzat?\nBi egi, bi alderdi, bi aro izan ditu orientzat bizialdiak: txikizitutik orain artekoa bata, ta gaurdanikoa bestea. Lenengoari utzi diote.\nAlez ere, azken-kutsuren bat ez al du ezkontzak? Ordurarte, alde batetik, goruntz ez al doa gizona, andik aurrera beruntz eta illunpe beltzaren aldera abiatzen dela? Txikitzen ez al da gizona ezkonduz? Ezkongaietan zerbait ba nintzan, ezkondu-eta...\nEztai-eguna igaro dute oriek. Gaztetasun betearen billa abiaturik, gaztaroa il dute. Sari garestia, egia esan, aukeramenean bai-datza gizonaren izana. Eta ni beldur aukeratzeko. Gogorra da ori. Aukeratzeko larri-miñik ez dute aurrerakoan izango; bere ordez, aukeraketa egiña izatekoa izango dute lagun betirako. Damurik ote?\nEgun gogoangarria, bada, orientzat, maiatzeko au, muga, bide ta joera eman bai-diote gaur beren biziari. Ez dute berriz ezer ere ikusiko orain arte bezela, ezkontzak aientzat mundua aldatu du-ta, Arrosa xamurrak aien biotzai atzo itzegiten zienean, beste batera zuen elea. Illunabarrak, berriz, ez du sekulan izango atzo arte iraun zuen lillura-mota. Gaztango mintzoa, mututu egin zaie betirako. Atzo ere zituzten ametsak etzaizkie berriz otuko.\nNolakoa ote da ezkonduekiko loreen izkuntza?\nJaiotzatik ezkondu artekoa, ta ezkontzatik eriotzarakoa; orra bizitzaren bi zatiak: autatu ondokoa.» (27-29. o.)\nSaizarbitoriaren obran, aldiz, honela ematen zaigu gai berbera:\n«... Ezin ukatu ezkondu ez geranok raroak geranik, bainan ezkondutakoek ere badituzute zuen gauzak... Nire iritziz bai emakumezkoek eta gizonezkoek berdin, galdu egiten duzute ezkontzean... Utzi, utzi konplementatzeak eta historiak. Ez da ez zuek uste duzuten bezala "libertatea galtzeagatik" diodala hau. Ez ez ez, gizona ez da libre ez estadu batean edo bestean... gainera, loturarik handiena, beste pertsona bat izanean ahal balitz... libertatea galtze hori, hala izanik ere, oso da txikia beste guzien artean. Pertsonak kentzen dizkiguten libertadeak dire gutxienekoak adiskide... Gizona ezkontzen danean dogmatiko bihurtzen da. Ezagutzen al duzu dogmatiko bat baino abere parregarriagorik mundu relatibu huntan? Nik asko soportatu behar izan diet nire lagun ezkondutakoeri... [...] Ara! ikusten duzu horko neska hori? Ez. Bestea... Gabardina beltza duena... Ba, nire dentistaren amorantea da... Diruarekin erosi ditezken gauzak... C'est la vie! Ba nik ba dut lagun bat, Martin, ezkondu zan egunetik bihotz-bihotzez gorrotatzen dutana. Begira... kalean ikusten nuen bakoitzean eskuekin bere masaila potoloak igurtziz hau esan ohi zidan: "Egunean bi aldiz kentzen diat bizarra, badakik esijentziak..." Nik ezin esan dut emakumeak ezagutzen ditudanik... Ez dut emakume bat ere ezagutzen hobekiago esateko... Sentidu biblikoan?... Ja ja ja... zuk egiten dituzu txisteak. Aizu eta... beste tragoxka bat botako bagenuke? Zuk ere ez dituzu ezagutzen...? Ba, harritzen naiz benetan. Ezkondutako gehienak trebeak zerate emakumeak ezagutzen. Galdetu bestela Martineri... Kasu batekin bakarrik "método de induccion completa" egiten du... Martinek ez dizu esango, "nik nire Maria ezagutzen diat". Ez, ez. "Emakumeak nik ezagutzen dizkiat" edo "emakumeak ezagutzeko ezkondu egin bebar" esanen dizu. Nik esaten diodana, guziekin edo askorekin behintzat ezkondu behar...\nBa ez, denak bere Maria bezalakoak omen dira. A! eta beste gauza bat, Martinek ez du maitasuna ezkontzatik kanpo konprenitzen eta ezta admetitzen ere noski. Horregatik konprenitzen du solteruen zera... solteruen beharra... Bai, pozik erreko dut rubio bat... Bainan hori ez da okerrena... eskerrikasko... Orain badirudi ezkontza kontua aldatzen ari dela, hobekiago jartzen noski... Lehen ordea... gizon bat ezkondu eta bukatu egiten zan... Zuek mutil-zahar geratzea, gauza penagarri bat bezala ikusiko duzute, bainan... ez, ez, egia da, baliteke penagarria izatea mutil zahar geratze hori. Eta ezkondutakoen anbizioak nun geratzen dira? Nik esanen dizut: semeen etorkizunean. Akabo politika, akabo literatura, akabo... dena! Solteroak berriz gorde dezake beti amets bat patrikan. Badakit situazio hori faltsoa dela... Zer nahi duzu ordea? Itxoitea hain da ordea... nola esan? Konprenitzen nauzu ezta? Ilusio bat gordetzea... itxarotea, ederra da, itxaro duguna inoiz ere ez dela iritxiko, arrats goibel batzuetan sumatzen ba dugu ere... Zuek berriz, lehendabiziko haurraren kukurruku eztularekin... ametsa ibaira botatzen duzute. Le Graseko direktoa... Zer ote du horrek Le Gras-en? Dentistarekin week-end-a pasatzera joanen da... Ez dago gaizki, e?» (29-31. o.)\nLehen zatian Txillardegiren nobela-kontzeptoaren tasun guztiak aurkitzen ditugu. Gaiaren desarroiloa saiakeraren teknikarik ortodoxoenaren arauera egiten da, ez dugu beste erako erreferentziarik atzematen. Pentsamendu lojikoak gidaturik, desarroiloak ez du inolako goi-beherik bere maila abstraktoan.\nBigarren zatian (eta zati honen tonika nobela osoarena da) besterik da. Desarroiloa askozaz ere banalagoa da, nahikunde intelektualik gabe. Ez dago sakontasunik, baina ezta ere sakontasun-desirarik. Are gehiago, obran anti-intelektualismo giro bat nabari da, honako pasarteotan adibidez:\n«Estiloa izateko edukazioa behar da izan. Eskoletan edukazioa ematen ez delarik, ezin ba estilorik eman. Hau sijolismo bat dela uste dut...» (16. o.)\n«... Zer gertatzen da izakerakin? Ikus diteke? Hutsa, ezereza, izakera, izaera, izatea, zera ta... Merde! Martin, Martintxo Heidegger. Merde.» (88. o.)\n«Frogantzak» anekdotikoak dira («ba dut nik lagun bat...»; «Ni... ni esistenzialista nintzen. Zu ere bai? Ba ni gaur ez naiz iadanik, modatik pasia dagoelako...», 33-34. o.). Nabari da hitzegiten ari dena azken finean denbora-pasa bezala ari dela dirudiela. Haren iritziak irudiz azalezkoak dira eta eragozpenak ditu esan nahi duena adierazteko («horregatik konprenitzen dut solteruen zera... solteruen beharra...»; «Itxoitea hain da ordea... nola esan? Konprenitzen nauzu ezta? Ilusio bat gordetzea... itxarotea...»). Gorago eman dugun zatian, haren jarduna gutienez hirutan hausten da («Aizu eta... beste tragoxka bat botako bagenuke?»; «Bai, pozik erreko dut rubio bat...»; «Le Gras-eko direktoa...»).\nBaina ezin da esan Saizarbitoriaren nobelak ez duela mamirik. Diferentzia ez dago hor, baizik mami horri buruz autoreak hartzen duen jokaeran, mami horren zentzuan. Nobelan zerbait kontatzen zaigu eta gauza askotaz hitzegiten. Are gehiago, obrak dituen bi planoetatik bat historia-profesore berritsu baten ihardukiaz osatzen da. Bestalde, nobelak tesis bat du. Ez da, nobela ulertu ez duten zenbaitek dioten bezala abortoaren denfentsa eta gorazarre bat, baina bai konpondu gabe aurkitzen den problema baten salaketa, geure gizartean deliberatuki baztertzen eta aipatzen ez den arazo baten adierazpena. Nobelan salaketa bat aurkitzen dugu, baina ez maila didaktikoan edo fiskal baten akten arauerakoa, baizik maila literario batetan, nobela baten bidez, hain zuzen.\n2.1.2. Mamiaren zentzuari buruzko ikuspegi berri honek ondorioz dakarren eraberritze formala da Saizarbitoriaren obrak duen alderik garrantzitsuena, lan honetan hartu dugun ikusmoldetik, noski.\nEraberritze hau narradorearen aurrean hartzen den joeran nabari daiteke lehenik. «Egunero hasten delako»k euskal-nobelak orduraino erabili zuen narradore orojakilearen krisia nabarmentzen du. Saizarbitoriaren obran narradoreak ez daki inoiz pertsonaiek baino gehiago. Egia da pertsonaien barnean sartzen dela, hauen pentsamenduak eta sentimenduak ezagutzen dituela:\n«... Maurice-k ez dagoela forman sentitzen du.» (42. o.)\n«Hala guztiz ere urrengo bi egunak hortan pentsatzen ditu... Ez daki egin duena ondo ala geizki egin duen. Bere bizitzan lehendabiziko aldiz ez da gauza bere egitate bat juzgatzeko.» (46. o.)\n«Orain ridikulua sentitzen da, nerbioak eztarrian konzentratuak.» (94. o.)\n«... Nigar malkoak masailetan zear, mikatzak, ezpainetarino erortzen zaizkio.» (96..o).\nBaina askotan narradorea objetiboa da, zine-kamara batek adieraz dezakeena azaltzera mugatzen da:\n«Bainan burua jasotzen duanean, begi urdinak malkoetan estaliak ikusten zaizkio...» (38.o.)\n«... Besteak paperakin jarraitzen dute. Gisèle bueltatu egiten da. Ez du aserre itxurarik bainan ez die irriparik egiten ere.» (41. o.)\n«Boltsan dituen gauza erdiak lurrera erortzen zaizka boligrafoa atera nahiean. Telefonua matraila eta bizkar tartean sujetatzen du. Fontanaz, Riemmes.\nTelefonuaren bestaldetik Miller-en abotsa legorra dirudi.» (117. o.).\nHildo berean, zenbaitetan narrazioa «nouveau roman»aren teknikara hurbiltzen da:\n«... Kaleak ezkerreko aldetik eskailera batzuek ioaz enparantza batera ematen du. Eskaparate baten aurrean orrazkera konpontzen du.\n—Barkatu bainan isteko ordua da.\nBurnizko persiana bat jeisten dute. Dendako gizonak aurpegira begiratzen dio lehendabizi eta gero zangoetara. Jolasean dabiltzen haur batzuen pelota bere oin parean geratzen da. Ezker aldera jotzen du eta eskailera ioaz enparantza ikusten da. Txikia da. Erdian burnizko irudi bat dago, gizon bat belauneetan liburu bat duelarik, harri baten eseria. RIEMMES-KO HIRIAK JEAN BOUVET HISTORIADORE OSPETSUARI 1881.» (125. o.)\n2.1.3. Narradore orojakilearen desagertzeak dakarren hutsunea betetzeko gure mendeko nobelagintzak teknika berriak desarroilatu ditu. Hauen artean inportanteenetako bat «kontzientzia-korrontea» (stream of consciousness) deritzana izan da.\nKontzientzia-korrontea, Locke, Jung eta Freudek postulatu zituzten kontzientziaren asoziazio librearen printzipio psikolojikoetan oinarritzen den literatur-teknika da. Teknika hontaz baliatzen den ikuspegi bati, «barne-bakarrizketa» deritza.\nBarne-bakarrizketan pertsonaiaren baita, haren pentsamenduak eta barne-ihardukiak zuzenki adierazten zaizkio irakurleari, narradorearen bitartekotasunik eta interpretaziorik gabe. Honen bidez gertatzen den pertsonaiaren eta irakurlearen arteko hurbiltzea gaurko nobelagintzaren tasunetatik bat da.\nBarne, bakarrizketa ez da gaurko nobelagintzaren aurkikunde bat. XIX. mendean ezagutzen zen eta Tolstoik «Sebastopoleko historiak» (1855) eta Dovstoievskik «Lurpeko memorioak» (1864) obretan erabiltzen dute. Barne-bakarrizketa honen eta ohizko dramatikaren bakarrizketaren artean funtsezko diferentzia bat agertzen da: ohizko bakarrizketa pentsaera lojikoak gidatuta eta kontzientziak zeharo kontrolatuta gertatzen da. Barne-bakarrizketa, aldiz, pronuntziatzen ez den eta entzulerik ez duen iharduki hat da berez. Pertsonaiak, lehen pertsonan, inkonszienteari hurbiltzen zaizkion pentsamendu-moldeak jalgitzen ditu, oraino lojikaren bidez ongi taxutu gabe aurkitzen duelarik. Teknika hori Joycek desarroilatu zuen bere «Ulysses»ean, batez ere azken partean Molly Bloomen bakarrizketaren pasartean eta oso erabilia da gaurko nobelarien artean.\nKontzientzia-korrontean, endelguaren maila guztietatik (prekonsziente, subkonsziente, inkonsziente eta are suprakonszientetik) sortzen da kontatzen dena. Kontzientziaren aktibitatea, irudi batek beste bati eragiteko duen boterean oinarritzen da. Irudi-elkartze hau, kidetasunez nahiz kontrastasunez lor daiteke, memorioaren, zentzuen eta irudimenaren bitartez. Memorioak eta irudimenak, ohizko nobelaren preterito beharrezkoa baztertzera uzten du, zer-nahi giro eta denbora-joku permitituz.\nTeknika hontaz erruz baliatzen da Saizarbitoria narradore orojakilearen desagertzearen hutsunea betetzeko:\n«... Ile luzea aurpegi aurretik paper gainean erortzen zaio eta profesoreari begiratu behar dion bakoitzean, burua oso atzera botatzen du bi eskuekin ilea belarri atzean sujetatuz...\nLekuen-lekua... Eta zer esan nahi du horrek? Berdin da beste bateri galdetuko diot klasea bukatzean... Lekuen lekua. Espazioa eta denbora. Tempus est numerus motus... San Tomas Napolesko kaleetan "trivium"eko liburu bat besapean daramala.\n"Ni naiz ongiaren eta gaizkiaren jakitearen berri dakidan mutikoa"\nez Aristoteles-entzat espazioa ez da sustantzi bat, gorputzen propietate bat baizik... Goiko leihotetatik eguzkiak zuzenik eta gogor jotzen du klasean.» (39-40. o.)\nZatiaren erdiko lerroak «kontzientzia-korronte» teknikaz taxutu dira. Gisèleri «lekuen lekua» irudiak sor-arazitzen dion pentsamendu-herrenkada ez du lojikak gidatzen. «Lekuen-lekua»tik, Aristotelesen filosofiaren bi gontzeptutara iragaiten da: ezpazioa eta denbora. Honek aristotelismoaren denboraren definizioa erakartzen dio gogora, San Tomas filosofo aristotelekoaren hitzez: tempus est numerus motus... Ondoren, San Tomas imajinatzen du Napolesko kaleetan paseatzen, estudiante-garaietan, «trivium»eko liburua; besapean zeramalarik...\nGehienetan, narradorearen ihardukia parrafo berberean kontzientzi-korrontearekin nahasten da, baina, aurreko zatian bezala, pentsamendu ez-lojiko batez:\n«Ez niñan uste horren erreza izanen zenik. Ez din esaten duten hainako mina egiten. Gorputza abandonatua bezala sentitzen du... Bainan nola? Etzaio axolik. Hamasei urtekin, nola ilea moztu zuen akordatzen da. Eskolako neska guzien inbidia zen... eta egun batean ispillu aurrean bere burua "garçon" estilora ikusi zuen. Ez zuen nigarrik egin...\nSensorio, sensorio... Seminarista antiojodun hori zein mundutan bizi ote den. Ez zidan beinere hitzegin... Zein mundutan bizi ote den? Ostiraleroko zilizioa... haragia ahula baina... Deabrua, mundua eta haragia. Maurice haragizkoa edo hobe Maurice-ren haragia. Giaha-ra... Kanpaiak isildu egin dira... Txikitan kanpai hotsa entzutean nigar egiten zuen. Beti norbait hila zela uste izaten zuen; bere amonaren herrian norbait hildakoan jotzen zituzten... Txikitan asko gustatzen zitzaizkion mutikoak, beti izaten zituen bi eta hiru «nobio» batera...\nEuri lanbroak leihoko kristaletan jotzen du ...» (44. o.)\n«Zirko musika antzeko bat entzuten da. Atzetik txistu egiten diote. Viens ici. Etorri kuttuna gauzatxo bat erakutsiko dizut eta. Harnasa estutu egiten zaio, ezin du gehiago. Etorri bihotza. Mozkorraren ahotsa urruti entzuten da. Udaberria bai, udaberria. Rue de la Fontaine Riemmes-en abortatzea libre den. Bainan zein kondiziotan? Nekatua negon oso nekatua. Abortiboey. Nori galdetu? Galderak buruan dantzatzen diote.» (99. o.)\nNobelaren plano oso bat kontzientzi-korrontearen teknikaren beste molde batez ematen da. Pertsonaia baten bakarrizketa da, baina A. Camusen «La Chutte»n bezala, bakarrizketa hau elkarrizketa batetik sortzen da, beste pertsonaiak mututasunera behartuz. Pertsonaia hauk ere parte hartzen dute nobelan eta zenbaitetan zer egiten, zer galdetzen edo nola pentsatzen duten ere badakigu, baina bakarrizketa daraman pertsonaiaren bitartez, kasu honetan historia-profesore baten bitartez:\n«... Beste kafe bat? E, hi gazte! Eta kopatxo bat? Hi gazte bi kafe eta bi kopa. Bai edozein marka. Ba estazioak ez zaizkit laket, bainan estaziotan gutxien atsegin zaidana... Ez, ez beltza, erretzen dut. Zuk ere ikusi izanen zenuen edozein estaziotan...» (13. o.)\nlkusten dugunez, irakaslearekin hizketan ari denak bi aldiz erantzuten dio baietz, hark bi kafe eta bi kopa eskatzen baititu. Gainera, ondoren tabako gorria eskaintzen dio. Bestalde, kamerariak ea zein marka nahi duen galdetzen dio, hark «Bai edozein marka» erantzuten baitio. Prozedura hau nobelaren plano honen hedadura osoan erabiltzen da, estazioan nahiz telefono-zentralean. Lortzen diren ondorioak aipagarriak dira: lehenik, berez oso aspergarri gertatuko litzakeen sermoi bat eramangarria egiten da, monotoniaren eta ritmo-gabeziaren arriskutik begiratzen baitu bakarrizketa. Bestalde mamiaren dentsitatea apaldu egiten da kontatzen denarekiko funtzional ez diren mozketa eta tarteratze hauen bitartez.\nTeknika beraren zenbait alde hobeki desarroilatzen dira pasarte elkarrizketatuetan. Adibidez:\n«...Bereala deitzen zeoat Jacques-eri. Hi, Gisèle ikusi al duk?\nNik atzo ikusi nian, ikaragarri ona zegok. Hor nunbaiten sardina lata bat zeukeat, gosez derrepente hiltzeko zorian natxiok. Irekiko dut? Nik hire lekuan, gorde eginen nikek, neskak merezi dik. Jacques Favre mesedez? Jaean Louisen partetik. Bai. Ohean zegok oraindik alu hau, nik ere hala behar nian. Zergatik hautsi behar duk behin oheratzen haizekan neska guziekin? Ajendan bat baino gehiago gordetzen ikasi behar duk gazte! Jacques? Ni nauk, Jean Louis...\nBa nik ez diat sardina lata hori ikusten.\nEzkerreko kajoian. Zera... espainiar harietako batek deitu zidak. Begiratu zak armario gainean... ezin omen ditek... nik etzekiat zergatik. Iriki zak bestela gureizekin. Eta nik zer nahi duk egitea? Neri izeba baten etzekiat zer kontatu zidatek, beste planen bat izanen ditek... Ze, iriki duk? Ez Maurice-kin ari nauk.» (61-62. o.)\nPasarte honetan Maurice sardina-lata baten bila ari da, bitartean Jean Louisek Jacquesi deitzen dio telefonoz eta berarekin hitzegiten du eta, batera, Mauricerekin, Jacquesez, Gisèlez eta sardina-lataz. Narradorearen desagertzeak ritmo eta arintasun berezi bat ematen dio zatiari, egintza elkarrizketaren bitartez aintzinatzen baita sollik.\n2.1.4. Bebarbada, elkarrizketaren erabilketa da Saizarbitoriaren obrak euskal-nobelagintzara ekartzen duen elemento interesgarrienetako bat. Doinu deklamatorioa baztertu egiten da eta elkarrizketaren hizkuntzari oso egoki zaion neutrotasun eta naturaltasun bat lortzen da jeneralean:\n«—Beno hi... honek ez zeukak motorrik.\n—Zer, ematen diok ala ez?... Hoztutzen ari nauk.\n—Txumazera izorratu zitzaidak...\nJean Louis-ek Maurice-n txumazerari begiratzen dio.\n—Txumazera ondo daukak, hik geizki ditukanak zerak dituk, giltzurrinak.\n—Ez zeukeat arraunean egiteko gogorik...» (55. o.)\n«Dutxetan sartzen dira...\n—Gisèle-gatik duk? Baietz!\n—Juez jauna, defensaren ixiltzea baino prueba bortitzagoa behar duzu? Maurice gizajoa... Kalabazak, e? Izorrai! (57. o.)\n—Bai, haurdun.» (104-105. o.)\nNaturaltasun hau lortzen (pentsamendu ez-lojikoan ikusi zen bezala) tema-nahasketez maisuki baliatzen da zenbait mementutan:\n«... Zertarako etorri aiz?\n—Koño! Ba nik ere ez. Preparatu idak Nescoré bat eta sartu esne botilla. Bigarren kajoian.\n—Nahi dekekana. Bainan ezitzean etxeratu behar?\n—Bai, zenbat esne?\n—Nahi dekekana. Eta orduan?\n—Ez zekiat, bihar edo etzi joanen nauk.» (60. o.)\nNahasketa hau, pasarte batetan, kanta baten hitzez korapilatzen da:\n«... Zer egin behar duk Gisèle-rekin?\n—Joan den egunean uzteko esan idaken.\nJean-ek diska bat jartzen du.\n—Zer egin behar dekan, ez nik zer esan niaken.\n" J'arriverai le soir".\n—Nire iritzian, hik oso taktika zikinak erabiltzen dituk. Maite zaitut, hau, hori eta bestea esan ta gero, gero geizki geratu behar.\n—Ez duk behintzat moralizatzen hasteko barrabilik izanen.\n" J'arriverai le soir dans une chambre..."\n—Ez moteil... Hik, nire iritziz, e? Gauzak normalago egin behar itukek. Alegia, hik ba... pospoloak ikusi dituk? Maurice-k sua ematen dio. Begira nik garbi jokatzen diat\nhortan, "dans une chambre et toi", ez idak esan ezetzik.» (62-63. o.)\nEraberritze formal hau beste alde askotara hedatzen da. Horrela, letrero eta anuntzioez egiten den eraibilkuntza:\n«Jendea bulegotik ateratzen den ordua da. Abenida, kafeterien argi dirdiratsuak animatzen dute,\nLE DON JUAN... LAS VEGAS... BOITE... BUVEZ COCA-COLA... CHEZ MONIQUE... Burugabe bat naun. Inkosziente bat. Lepoan Maurice-n musuak sentitzen ditu. Erreaz bezala... Maitalearen gorputza oraindik gainean, besarkatzen balu bezala... Ahoko gusto hura, Maurice-ren sorbaldaren azala...\nREX... MON CHEZ MOI-SNACK BAR.. RIVOLI DANCING...\n—... bai, bai, berak esan zidan...» (49. o.)\nHalaber, «Zortzi» partearen azken aldean erloju batek adierazten digu hirutan orduaren berri. «Hamabi» partearen kontsultazioko pasartean egilea zuzenki baliatzen da Gisèle irakurtzen ari den errebistaren berriez eta zai dauden beste pertsonaien hizketez.\nAsmo berberaren barnean ezar daitezke galdera-erantzun teknikaz idatzi diren pasarteak («Hamasei» eta «Hemezortzi» parteetan), «Hamasei» partearen hirugarren zatia, aldizkari-artikulo baten gisa emana, eta «Hemezortzi» partean irakurtzen dugun afixea.\n2.1.5. «Egunero hasten delako»k izan dituen kritika negatiboak formari buruzko ardura honegatik izan dira batez ere, zenhait sektoretan behintzat: ez omen dago giroa euskal-nobelagintza azalezko luxo horietatik abiatzeko. Inporta duena gaia omen da, nobelan kontatzen dena, gainerakoak teknikeriak omen dira. Kritika hau Saizarbitoriaren nobelari egokitzen zaion ala ez eztabaidatzen hasi gabe, komenigarri dateke honi buruz zerbait esatea. Egia da temak nobela egiten ez duen bezala, ez duela ere egiten teknika soilak. Nobela ez da argumentoa, baina ezta ere argumento hori adierazteko erabiltzen den teknika. Hain zuzen, gaur egun lantzen diren teknika berrien abantaila funtzionaltasunean datza. Teknika hauk ez dira berez zilegiztatzen: nobelatzen den errealitateak zilegi ditzazke soilik. Bestela, teknikarian erortzen da egilea ezinbestean.\nBaina nobelagilearen egiteko bazter-ezina gai eta egoera bakoitzari ongien dagokion teknika eta tratamoldea aurkitzea da. Gaur Mozartzen gisara konposa ezin daitekeen bezala, ezin daiteke Balzac edo Tolstoiren modura nobela. Garai bakoitzak problema, gusto eta sensibilitate bereziak ditu. Hauk errespetatzen ez dituen nobelaria alfer-lan batetan ariko da nahi-ta-ez.\nEz da hemendik segitzen ezin daitekeela nobelagintzan inguratzen gaituen errealitateari buruz konpromiso bat har. Literatura «bide bat» da, baina baita ere «helburu bat»: estetikari buruz zilegiztatzen ez den nobela bat ezin baitaiteke errealitatearen lekuko eta salatari efikaz bat izan. Intentzio onek ez dute ezertarako balio kontzientzia literario egiazko batekin elkartzen ez badira. Literaturak, «util» izateko, lehenik literatura izan behar du, literatura bezala justifikatu behar da. Zeren militante on izateak ez baitu, besterik gabe, idazle on izatea ekartzen.\nBarcelona 1972, udazkena-negua.


Bigarren etxebizitza ezin ordaindurik dabil, eta jarri duen diruaren zati bat eskuratu nahi du | Aldizkaria | EROSKI CONSUMER\nApartamentu bat ordaintzen gabiltza baina senarra lanik gabe geratu da. Lehen etxebizitzaren maileguari erantzun behar diogu, eta kuota txikitze aldera, bankuarekin adostu gara urte gehiagotan ordaindu ahal izango dugula. Apartamentua ordaintzeko, diru mordoska jarri dugu, eta aurki beste 11.000 euro eta horri dagokion BEZa eman beharko ditugu. Ez gara gai horri erantzuteko, eta utzi egin beharko dugu. Ba ote da modurik jarri dugun diruaren zati bat behintzat eskuratzeko, edo dena galduko dugu?\nKontratu pribatuen klausuletako batek esaten du -eta zuena kontratu pribatua da-, ordaintzeko geratzen den zatietako baten ordain-epe finkatuak huts eginez gero, saltzaileak bi aukera dituela: erosleari eska diezaioke ordain ditzala geratzen diren zatiak, edo, bestela, bertan behera utz dezake kontratua. Oraingo honetan, itxura denez, kontratua etetea da aukerarik egokiena. Saltzaileak, beraz, erosleari zer arazo ekonomiko sortu zaizkion entzun ondoren, burofax bat edo notario-dei bat bidali behar lioke hari, esanez kontratua bertan behera geratzen dela. Eta kontratua eteten denean, saltzaileak jaso duen diruaren % 50 berekin atxikiko du, baina sekula ez higiezinak balio duenaren % 10 baino gehiago, nahiz eta gero gerta daitekeen epaitegiek beste kopuru bat finkatzea mugatzat.\nNegoziazioak egiteko, Kontsumitzailearen Bulegoan eska dezakezu laguntza. Komeni da epaitegietara iritsi aurretik ados jartzea, eta saltzaileari dokumentu bat sinaraztea, non baieztatuko duen ez duela auzitara edo ebazpen batzordeetara joko kontratuan hitzartu dituzuen kopuruak baino handiagoak eskatzeko.\nKontratuan klausularen bat ageri bada esanez ebazpen-auzitegi jakin bati dagokiola edozein desadostasun edo gorabehera konpontzea, hori baliogabetzeko eska daiteke Kontsumitzaileen Legea aintzat hartuta, eta proposatu daiteke, Kontsumitzailearen Bulegoaren laguntzaz, Kontsumoko Ebazpen Batzorde batera jotzea edo auzitara. Kontsumoko Ebazpen Batzordeak doakoak dira, eta ez da behar izaten ez abokaturik ez prokuradorerik, nahiz eta lagungarria izan daitekeen abokatu bat hartzea (aurrez, hala ere, jakin beharra dago zenbat kobratuko duen saltzailearekin negoziatzeagatik eta, auzitara jo gabe, dirua itzultzeko akordio idatzi bat egiteagatik).\nPDF: Egin klik hemen honako ekintza hau burutzeko: Informazio hau PDF bertsioan jaitsi (122 Kb)\nIraupen-kontratua eten dut sakelako telefonoaren operadorearekin, eta zigorra jarri didate\nUrte eta erdi lehenago erositako telebista matxuratu, eta ez diote konpondu nahi


2018ko irailaren 22a, larunbata | Ordua Euskal Herrian 19:33:40\nJune Fernandez @marikazetari\nZorigaitza baino ezbeharra izan da. Errua ez da patuarena. Ez da zorte kontua izan, bidegabekeria hutsa baizik. Hainbat elkartek, Munduko Emakumeak, Sorgin eta Anitzak, eta Mujeres con Voz-ek, besteak beste, heriotza honen hainbat ezaugarri mingarri salatu dituzte. Alde batetik, bere lan baldintzak: gizarte segurantza barik lan egiten zuen eta, barneko etxeko langile eta zaintzaileen artean gertatu ohi den bezala, nagusiek ez zituzten, antza, haren deskantsu tarteak errespetatzen. Elkarteen ustez, gazte horren bihotz-arazoek nekearekin edota lanaldi luzeegiekin lotura izan zezaketen, eta gainera mediku arreta jaso balu, agian arazo hori garaiz diagnostikatuko zioketen. Baina gizarte-segurantzarik gabe lan egiteak beste arazo bat dakar: bere heriotza ez dela lan istripu bezala aintzat hartzen.\nAtzerritartasun Legearekin ere lotura argia dago. Alegia, Verónicak Nikaragua utzi zuen (nazioarteko erakundeen arabera, Ameriketako bigarren estaturik txiroena; lehenengoa Haiti omen da) bere familiaren bizi baldintzak hobetzeko. Egun 9 urte dituen alaba bat utzi zuen Somoton. Amaren ardura ere bazuen, osasun txarra baitzuen. Atzerritartasun Legea dela eta, ekonomia ezkutuan lan egitea zen bere aukera bakarra; emakume etorkinentzat zaintza eta etxeko lanak dira enplegu irteera ia bakarrak, eta horietan oso ohikoa da esplotazio baldintzetan aritzea.\nKontratua baldin baduzu ere (Euskal Autonomia Erkidegoko etxeko langileen herenak bakarrik du), nahiz eta astero 40 ordu beteko dituzula jarri, edozein momentuan zaintzen duzun pertsonak beharren bat izango du eta arreta eman beharko diozu. Baina paperik gabe baldin bazaude, zailagoa izango da zure eskubideak defendatzea, salaketa bat jartzeak kanporatua izatearen arriskua dakar. Gogoratu dezagun ere Espainiar Gobernuak paperik gabeko etorkinei osasun arreta ukatu diela.\nKontua da Verónicaren heriotza oharkabean pasa zitekeela, baina ez zela hala izan. Getxoko Mujeres con Voz elkartera jo zuten gazte horren bi lagunek. Gorpua aberriratzeko 5.000 euro batu behar zituzten. Denetarik egin zuten: janariak sukaldatu eta saldu, ongintzako ekitaldiak antolatu, metroaren sarreran informazioa zabaldu... Diru kopuru hori lortu zuten eta Mujeres con Voz eta beste hamaika etorkin eta emakume elkartek kasu hau ahoz aho zabaldu zuten.\n“Verónica: zure heriotza gure borroka da”. Bihotz formarekin moztutako kartulina gorrietan horrelako leloak idatzi zituzten urriaren 31n elkarte eta lagunek Bilbon antolatutako omenaldian. Getxon beste bat ere egin zuten. Zaintzaileen prekarietatea eta Atzerritartasun Legeak dakarren eskubide urraketak salatu zituzten. Baina are gehiago, mikrofonoa zabalik utzi zuten nahi zuenak pare bat hitz esan zezan. Benetan hunkigarria izan zen eta uste dut zeharo beharrezkoa dela halakoak egitea; matxismoaren, arrazakeriaren zein kapitalismo basatiaren biktimen dolu kolektiboak egitea. Bortizkeria zuzenaren ondorioz zein ezbehar bidegabeen ondorioz hildakoen izenak eta aurpegiak gogoratu beharko genituzke, eta inporta zaigula sentitu, heriotza bakoitza borrokatu behar dugula sentitu.\nKanal hauetan artxibatua: Iritzia | Kirola | Esklabotza


2.500 ikaslek hartu dute parte euskarazko Wikipedia hobetzeko prozesuan\nEntziklopedia askearen euskarazko bertsioak 30 milioi bisita jaso zituen 2018an, aurreko urtean baino 5 milioi bisita gehiago, alegia.\n2.500 ikaslek (gehienak, unibertsitatekoak) hartu dute parte euskarazko Wikipedia sustatzeko prozesuan. Eusko Jaurlaritzak eta Euskal Wikilarien Kultur Elkarteak 2017an sinatutako lankidetza hitzarmena dela medio, gazteek 800 artikulu berri sortu eta 1.200 hobetu dituzte\nEuskarazko Wikipediaren bisitari kopurua nabarmen igo da azken urtean. Hori horrela, entziklopedia askearen euskarazko bertsioak 30 milioi bisita jaso zituen 2018an, aurreko urtean baino 5 milioi bisita gehiago, alegia. Egun askotan, gainera, 100.000 bisita baino gehiago jaso zituen. UPV/EHUko, Deustuko Unibertsitateko, Mondragon Unibertsitateko eta Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikasleek hartu dute parte ekimenean.


Iztuetaren bizitzan barrena bidaiatzen duen dantza saioa — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › Iztuetaren bizitzan barrena bidaiatzen duen dantza saioa\n'Egape' dantza taldearen 'Zuria, gurea da' ikuskizuna Donostiako Antzoki Zaharrera iritsiko da igande honetan\n'Zuria, gure erara' ikuskizuna duela urtebete aurkeztu zen lehen aldiz eta harrezkero hainbat eta hainbat oholtzatara igo da. Igandean, abenduak 13, Edu Muruamendiarazek zuzendutako koreografia hau, Donostiara iritsiko da. 'Egape' taldeko dantzariek, 'Anabas'-eko musikariekin eta 'Marizulo'-ko hainbat kiderekin batera, 'Zuria' goitizenez ezagutzen den Juan Ignazio Iztuetaren bizitzan barrena bidaiatuko dute Antzoki Zaharrean, 19:00etan. Sarreran 10 euroan daude salgai.\nHorretarako Iztuetak berak idatzitako 'Guipuzcoaco provinciaren condaira' edo historia obrako hainbat pasarte, gai eta gertakari landu ditu taldeak, 'Zuria'-ren amets, amodio, itxaropen eta kezken erakusgarri izan daitezkeenak. Tasun eta aurpegi horiek guztiak izan dira dantzaren, antzerkiaren eta zuzeneko musikaren eskutik Iztuetaren bizitza gorabeheratsuan barrena ibilaldia egiten duen ikuskizuna oholtza gainera eramateko hazia.\nIztueta aldaketa garaian bizi izan zen\nJuan Ignazio Iztueta Zaldibian jaio zen 1767an eta han bertan hil 1845ean. Aldaketa garaian bizi izan zen, hortaz. Bizitza luze bezain betea izan zuen, ez baitzen geldi egoteko horietakoa. Dantzaria hiru aldiz ezkondu, kartzelatik pasa eta euskarazko hainbat publikazio idatzi zituen. 1824ean egindako dantza-bildumarekin gertaturikoa paradoxa da: esku-liburu zurruntzat erabili da, egileak, beste ororen gainetik, aske ibiltzea maite eta behar zuenean.\nUrtarrilean, Urnietako dantza-taldeak eta 'Anabas'-eko musikariek, herriaren Udalaren eta Kutxa Fundazioaren babesarekin batera, Iztuetak «bere erara egingo zukeen bezalaxe», zaldibiarraren izaera ezagut dezan erraztu nahi diote ikusleari (izan dantza-zale edo ez).\n'Egape' taldeko dantzariek 'Zuria, gure erara' ikuskizuna aurkeztuko dute Antzoki Zaharrean. / DV


Iragan berri den Durangoko Azokan, AIZU!, 40 urte euskara ikasleak hezten eta euskarazko irakurleak hazten mahai ingurua egin zen. Parte hartu zuten euskara ikasleak, irakasleak eta kazetariak argi utzi zuten AIZU!k hainbat gauzatarako balio duela. M. Egimendi.\nIrarozki irakasleak adierazi zuenez, AIZU! edozein mailatako ikasleek erabil dezakete, “hainbat motatako lanketak egin daitezkeelako; baina euskara ikasleek ez ezik, beste edozeinek ere irakur dezakeenez, argitalpenak edozein euskaldunentzat balio du”. Rufz ikaslearen ustez, “konfiantza hartzeko” balio du, “testu zailagoekin hasiz gero, desanimatu egiten zarelako. Eta mintzamena lantzeko ere bai, berri laburrak kontatuz elkarri”. Bestalde, Hermosilla kazetariak ezinbestekotzat jo zuen, ikasleentzat propio prestatutako materialez gain, AIZU! bezalako material “naturalak” egotea euskararen ikas prozesuan, “euskaldundu nahi dugun gizartea nolabait islatzen dutenak: benetako jendeari egiten zaizkio elkarrizketak eta benetako gaiak lantzen dira erreportajeetan”.\nEUSKAL KULTURA EZAGUTARAZTEKO\nRufzen iritziz, AEKren aldizkariak euskal kultur sortzaileak ezagutzeko ere balio du: “Elkarrizketak nahiko erraz irakurtzen dira, eta horrek irakurtzen jarraitu eta pertsona horiek zer egiten duten jakiteko gogoa pizten du, batez ere hurbilekoak direnean”. “Oso garrantzitsua” irizten dio horri Hermosillak, “erreferentziak etengabe aldatzen direlako orain. Ez dakit nik gazte askok Mikel Laboa nor zen jakingo ote duten...”. Irarozkiren esanetan, berriz, “euskaltegietan euskal kulturaren sustapenean ere jarduten dugu, eta AIZU! arnasgune txiki bat da euskal kulturarako. Aldizkariak euskal kulturako erreferenteak modu atseginean eskolaratzeko aitzakia ematen digu”.\nZUBI LANA EGITEKO\nAnaitasuna aldizkariak iragarkia jarri zuen, 1982an, AIZU!n: “AIZU! erraz irakurtzen baduzu, zergatik ez zara Anaitasunarekin ausartzen?”. Hermosillaren ustez, AIZU!k sekulako potentziala du, AEK-ko ikasle guztiengana heltzen delako: “Ehuneko txiki bat beste euskal hedabide batzuk irakurtzen hastea pauso ikaragarria izango litzateke”. Rufzek, baietz: “AIZU!rekin ohitura pixka bat hartuta, gero jauzi hori egitera ausartzen zara”. Irarozkik gaineratu zuen euskaltegiek ere egiten dutela zubi lan hori: “Euskalduntzeak euskal komunikabideen kontsumoan duen eragina izugarria da, euskaltegietatik irteten diren milaka ikaslek euskal komunitatea handitzen dutelako”.\nSORTZAILEAK ERE, BERTAN\nEkitaldia bukatuta, AIZU! sortu zuen taldeko Iber Otsoa eta Amaia Montorio bildu ziren argazkira, baina haize eta euri erauntsia izan zen protagonista (horregatik da hain eskasa erretratua, barkatuko diguzue). Ikusleen artean eserita entzun zituzten eurek abiatutako argitalpenari buruzkoak eta, amaieran, honela hitz egin zuen Otsoak: “40. urtemuga ospatu ahal izateak sekulako poztasuna ematen digu, guretzat oparia da”. Eta hau erantsi zuen Montoriok: “Geu hasi ginen, baina begira nola dagoen orain. Oso osasuntsu ikusten dugu”.\n2 orria 74 orritik


Segurtasun-gorabeheren erregistroa - Kattalingorri\nKattalingorriren helburuetako bat LGTBI+ pertsonek jasaten ditugun indarkeriak murriztea eta sexu eta genero aniztasuna errespetatzeko jarrerak sustatzea da. Horretarako, tresna garrantzitsua da kolektiboak Nafarroan jasaten duen diskriminazioari eta gorroto-intzidentziei buruzko (LGTBIfobia) datuak biltzea (delitua izan ala ez), intzidentzien erregistro baten bidez.\nLGTBIQ+ pertsonen aurkako indarkeriak, edo LGTBIfobia, gure kulturek historian zehar eraiki duten aurreiritzi sozialaren adierazle dira, eta egungo hezkuntzak eta sozializazioak indartzen jarraitzen dute. Pertsona hauengan eragina duten indarkeria ugarietako edozeinek oinarri bera du: sexu-orientazioaren, genero-adierazpenaren eta sexu edo genero-identitatearen aniztasunaren gaitzezpena, eta sexu/genero sistemaren arauak gainditzen dituztenen edo gainditzen dituztela dirudien pertsonen aurka zuzentzen da, bai eta haien ingurunearen aurka ere. Oinarrizko eskubideen urraketa horiek ez dira gertakari isolatu gisa hartu behar, baizik eta egiturazko arbuio baten adierazpen gisa, LGTBIfobia deitzen duguna.\nBalizko gorroto-delituengatik edo genero-identitatearekin edo sexu-orientazioarekin lotutako edozein diskriminaziogatik laguntza eta informazioa jasotzeko, jarri harremanetan Kattalinguneko Zerbitzu Juridikoarekin.\nEraso bat jasan baduzu, edo zure sexu-orientazioagatik edo genero-identitateagatik gertakari diskriminatzaileren baten biktima izan bazara, edo horrelako gertakariren baten lekuko izan bazara, eta informazioa edo laguntza behar edo nahi baduzu, gure erakundearekin harremanetan jar zaitezke galdetegi honen bidez (edo telefonoz deituta eta hitzordua eskatuta), eta ahalik eta lasterren jarriko gara zurekin harremanetan. Kontuan izan hurrengo galdera-sortan jasotako informazioak ez duela balio legalik edo judizialik, eta ez duela ordezten organo eskudunen aurreko salaketa penalik.\n* Emandako datuak LGTBI+ pertsonen aurkako gorroto-delituen eta istiluen datu-basean prozesatuak izateko baino ez dira erabiliko. Datu horiek abenduaren 13ko 15/1999 Lege Organikoaren arabera kodetuko eta babestuko dira. Galdetegi hau gure webgunearen bidez bidaltzean, anonimotasuna eta segurtasuna bermatzen dira.\nKattalingorriren arlo juridikoko langilearekin hitzordua edo informazioa nahi baduzu, jakinaraz iezaguzu, eta ahalik eta lasterren jarriko da zurekin harremanetan.\nZER EGIN ERASO EGITEN BADIZUTE, NON SALATU\nLarrialdietako 112 telefonora dei dezakezu. SOS Nafarroa.\nDelituen biktimei laguntza Nafarroan: 848423376, 848421387 eta 848427671\nForuzaingoa: 948 20 29 20\nPolizia Nazionala: 091\nSalaketa da prozedura penal bat hasteko funtsezko elementua.\nSalaketa penal bat egin aurretik, garrantzitsua da medikuarengana joatea lesio fisiko eta/edo psikologikoen agiri medikoa lortzeko. Agiri bidez egiaztatuko da eraso bat izan dela eta erasoaren tamaina zein den.\nSalaketa bat jar daiteke polizia-etxean edo epaitegian. Salaketa gertakarien kontakizun bat izango da, lesioen parte bat aurkeztuz eta hura ikusi ahal izan duten lekukoak aipatuz edo bestelako frogak aurkeztuz, hala nola grabazioak, argazkiak, pantaila-harrapaketak… are gehiago, erasoaren unean grabatu dituzten segurtasun-kameren grabazioak ere eska daitezke. Garrantzitsua da adieraztea zergatik gertatu den erasoa edo zergatik dagoen lotuta genero-identitatearekin, orientazio sexualarekin edo genero-orientazioarekin, prozeduraren hasieratik jasota gera dadin gorroto- eta/edo diskriminazio-gertakaria dela.\nSalaketa jartzeko epea aldatu egiten da gertakariak tipifikatzeko moduaren arabera (delitu arina edo delitua); horregatik, garrantzitsua da gertakaria izan direnetik sei hilabete baino gehiago ez igarotzea. Segurtasun-kamera batek erregistratu duela uste baduzu, garrantzitsua izango da salaketa lehenbailehen egitea, irudiak ezabatu ez daitezen.\nIntimitateagatik edo segurtasun handiagoa izateko, gertatutakoa idazteko edo/eta aholkularitza jasotzeko gure erakundeko norbaitek laguntzea nahiago bada, jarri gurekin harremanetan, mesedez.\nSALATU DAITEZKEEN GERTAKARIAK\nBerdintasunaren eta sexu-askatasunaren eta -aniztasunaren aldeko borrokan, oso garrantzitsua da LGTBIfobiaren edozein intzidentzia erregistratzea. Gorroto-deliturik ohikoenak irainak edo umiliazio-saiakerak dira, bai eremu publikoan, bai pribatuan edo lan-eremuan, dela fisikoki, sare sozialetan edo mugikorreko aplikazioetan (Grindr, Wapo edo antzekoak barne). Ez izan zalantzarik horren berri emateko.\nAdibide espezifikoak eta zehatzak:\n– Onarpen-eskubidea. Sartzeko eskubideak ezin du inola ere diskriminaziorik eragin sexu-orientazioagatik, sexu- edo genero-identitateagatik edo genero-adierazpenagatik. Edozein lokaletan sartzeko eragozpenen bat jarri badizute edo LGTBI+ izateagatik tratu diskriminatzailea jasan baduzu, ezagutzera eman eta salatu dezakezu.\n– Sare sozialak. Sare sozialak oso presente daude gaur egun pertsonen eguneroko bizitzan. Irain edo mehatxuren bat gertatzen denean, salaketa jar daiteke. LGTBI+ kolektiboko kide izateagatik iraintzen bazaituzte, gorroto-delitua da, baita mehatxatzen edo jazartzen bazaituzte ere. Kolektibo baten aurkako gorrotoa bultzatzen badute, Zigor Kodean tipifikatutako delitua ere izan daiteke, nahiz eta pertsona jakin bati zuzenduta ez egon. Egin pantaila-harrapaketak eta ez ezabatu jasotako ezer.\nGeroago, gorroto-delituaren kontzeptua honela definitu zen modu zabalagoan: “Arau-hauste penal oro, pertsonen eta jabetzaren aurkako arau-hausteak barne, baldin eta biktima, arau-haustearen lekua edo objektua ‘arraza’, jatorri nazional edo etnikoan, hizkuntzan, kolorean, erlijioan, adinean, disfuntzio fisikoan edo mentalean oinarrituta egon daitekeen talde batekiko lotura, harreman, afiliazio, laguntza edo ustezko kide izateagatik hautatzen bada”.\nGorroto-delitua ere ez da diskriminazio hutsa. Diskriminazioa askoz ere kontzeptu zabalagoa da, eta esparru zibilean eta sozialean kokatzen da batez ere, baina baita administrazioan ere. Kattalingorritik, egoera horiek eragin LGTBIfobikoaren kontzeptu zabalean sartzen ditugu.\nGorroto-delitua ere ez da genero-indarkeria. Lehenik eta behin, genero-indarkeria gizonen emakumeen kontrako indarkeriara mugatzen da. LGTBI+ gorroto-delitu batean, emakume batek beste bati eraso diezaioke, gizon batek emakume bati eraso diezaioke eta gizon batek beste bati ere eraso diezaioke. Emakume baten aurkako indarkeria, emakume izate hutsagatik, misoginia litzateke, eta hori gorroto-delituaren barruan legoke. Aldiz, genero-indarkeria da “emakumeen senar edo bikote direnek edo izan direnek edo haiekin antzeko afektibitate-harremanen bidez lotuta daudenek edo egon direnek egiten duten indarkeria fisiko eta psikologikoko ekintza oro;, sexu-askatasunaren aurkako erasoak, mehatxuak, hertsapenak edo askatasuna arbitrarioki kentzea barne”. Genero-indarkerian erasotzaileak erasotuarekiko hurbiltasun-harremana izan behar du, eta gorroto-delituaren kasuan ez da beharrezkoa. Gorroto-delituan, erasotzaileak ez du zertan erasoa jasan duen pertsona ezagutu. Erasotzailearen hurbiltasunaz aparte, genero-indarkerian patriarkatu matxistaren egoera areagotu egiten da, eta, ondorioz, emakumearekin duen harremanaren gaineko jabetza- eta nagusitasun-balioak transmititzen zaizkio.


Emakumeenganako indarkeriaren kontrako kontzentrazio jendetsua\nEmakumeen aurkako indarkeriaren kontrako Nazioarteko Eguneko kontzentrazioak jendetza bildu zuen Orbe Kardinalaren plazan. Aukera Berdintasuneko sailaren buru eta zinegotzi den Natividad Alonsok, udalbatzako beste kideekin eta hainbat gizarte eragileren ordezkariekin batera pankarta bati tutsi zioten. Pankartan ondoko leloa irakur zitekeen: ‘Emakumeak eta gizonak genero biolentziaren kontra. Eraso gehiagorik ez.” Jarraian, Natividad Alonsok eta Andoni Doce sukaldariak Udabaltza osatzen duten alderdi guztiek aho batez y adostutako adierazpen instituzionala irakurri zuten.\nAurtengo edizioa bereziki gazteei dedikatu zaie eta neska-mutikoen harremanetan eta, batez ere, bikotean, eman daitezkeen egoeretan zentratu izan da. Testuinguru horretan zenbait gauza normaltzat jotzen ditugu, normalak ez diren arren, horiek emakumeenganako indarkeriaren jarrerekiko seinale izan baitaitezke. Kanpaina horren leloa , ondoko hau da: Maitasuna ez da mando batez kontrolatu daitekeen jokoa. Txo, kontrolatzen! Horregatik, neskato-mutiko bik hitz egin eta horrelako jarreren aurka daudela agertu zuten ohar bat irakurrita. Bikoteak bere elkartasuna adierazi zien, erasoak edo tratu txarrak jasan dituzten emakume guztiei. Plazako kioskoan ikusgai jarri ziren herriko ikastetxeetako ikasleek landu eta prestatutako muralak. Horiek, egun Lobianon daude eta bertan ikusi ahal izango dira datorren ostiralera bitartean.\nEkitaldia amaitu eta euriari aurre eginez, gizon talde batek ere sofritzen duten emakumeekin eta berdintasunarekin bat egiten dutela adierazi nahi izan zuen, “bizi gaitezen biolentziarik gabe” tituluko manifestua plazaratuz. Manifestuaren hitzak Mikel Losada aktoreak eta Miguel Angel Escudero Gaztela-Leoneko presidenteak irakurri zituzten. Taldeak pertsona oro errespetatu eta ez kolpatzearekiko konpromisoarekin nahikoa ez dela esan zuen. Horien hitzetan, ‘arazoaren aurrean ezer ez egiteak eta isilik geratzeak, konplize egiten gaitu”.


Beti iruditu zaidan susmagarri mediku eta erizainen adeitasuna. Ahotsean kloroformoa balute bezala hitz egiten diten. Irudipena izaten dinat piztia hiltegira daramatenek ez ote duten ahots doinu goxo bertsua erabiliko.\nNork maite du ospitalean sartu ahala sudur-zuloak erasotzen dituen eta aldi berean gaixotasunaren mozorro eta salatari den medikamentu usain sarkor hori? Inork ez. Segituan buelta eman eta etorri bidetik alde egin nahi genuke. Alabaina gaixoari bisita egitera etorriak gara. Guk jango ditugun bonboiak oparitzera, usaindu ezin dituen loreak eskaintzera, irakurriko ez dituen edo irakurri ezin dituen aldizkari eta liburuak ekartzera. Ospitalera etortzeak sortzen digun ikara gaindituta etorriak gara, maite dugun pertsona ikustera edo, behartu antzean, konplitzeko.\nHark, oxigeno maskara kenduta:\n— Ondo, ondo —ahul batez erantzuten digu.\nNola egongo da ba? Bizirik. Eta ez da gutxi.\nNola egongo da ba ondo? Bertatik alde egiteko gogoz, hori bai. Baina, ondo? Ez, ez, sekula ez. Ezinezkoa baita ospitale batean ondo egotea.\nErizain, mediku eta Osasun Laguntzaile Teknikoen lan baldintza eskasei buruz zerbait esaten hasten nintzenean, Xabierrek hitza kentzen zidan umore txarrez galdetzeko ea zein sindikatutako bazkide nintzen. Ospitaleko langile orori bere atsotitz maiteenetakoa zen gustuko aldapan, izorra hadi zakar bat eskainiz amaitutzat ematen zuen hizketaldia.\nIruditzen zait harira ez zetozenean ere erabiltzen zituela Xabierrek atsotitzak. Nahierara eraldatuz gainera. Ez dakit memoria arazoengatik ala nahita egiten zuen. Edonola ere, naufragoaren buiak ziren beretzat. Elkarrizketaren ibaian ez itotzeko erabiltzen zituen heldulekuak. Iragan galdu batekin lotuta mantentzen zuen zilbor-heste ahula osatzen zuten Xabierrek oroitzen zituen esaera zahar horiek, perla gehienak galdutako iduneko higatua.\nEta nik Xabier bera izan dut ospitaleko naufragio honetan buia. Kartzelan ezagututako gremlin, pirata eta bestelako piztien pasadizoak noizean behin kaier batean biltzen nituen bezala hasi nintzen Xabierrek esaten zizkidanak idazten.\nGutxira ohartu nintzen, Xabierrengandik beste inorengandik jaso ez nezakeena jasoko nuela. Eta, horrela, kaier berezi batean hasi nintzen idazten Xabierrekikoak.\nKaier hura hornitzen hasi ahala nabarmen egin zitzaidan Xabierrek kontatzen zizkidanak sailkatu behar nituela, ulergaitz zitzaizkidan kontu zaharrekin batera bere haurtzaroko pasadizoen berri ematen baitzidan batzuetan, eta gerra garaian bizitakoak beste batzuetan, denak nahas-mahas.\nHartara, hasieran kaier bakar zena, Xabierren Kaiera, alegia, biderkatu egin zen: Xabierren Gerrako pasadizoak, Xabierren Atsotitzak, Xabierren Haurtzarokoak, Xabierren Kontu ilunak...\nEz dut uste konturatu zenik zenbaterainoko garrantzia izan zuen nire ospitaleko bizitza bakartian. Oraindik ere, gure artetik desagertu den arren, berebiziko garrantzia izaten jarraitzen du Xabierrek niretzat. Beragatik ez balitz aspaldi egingo zukeen-eta nireak. Erkide baten laguntasunaz gain, Xabierrek ospitale honetako arriskuen berri ematen baitzidan. Maiz ohartaraziz zeri eta nori egin behar nion kontu, noiz egin behar nuen gaubeila ustekabeko ustezko eraso baten zain. Erne egoteko esaten zidan. Ez zuen asko asmatzen, baina berari esker kartzelaren zamapean lokartzea ekidin nuen. Erne mantentzen irakatsi zidan.\n— Kartzela frontea da, Mikel! Kartzela ere frontea da! Ez lokartu! Hemen ere batailak irabazten dira! Hemen ere batailak galtzen dira!\nEz zegoen ados beste presoekin nuen harreman motarekin. Bere ustez euskaldunok euskaldunokin baino ez genuen izan behar harremana.\n— Gu ez gaituk hauek bezalakoak —esaten zidan, arruntak deitzen zituenak irainduz.\nErrieta egiten zidan arruntekin tratu gehiegi nuelakoan, eskuzabalegia nintzelakoan. Lapur, gezurti, salatari, bortxatzaile eta hiltzaile hustzat zituen denak.\nOspitale honetan gauzkaten presoei buruz hizketan hasten nintzaionetan zakar erantzuten zidan:\n— Ero txarrenak ez daude giltzapean.\nZaindariei buruz ari ote zen? Erizain eta medikuei buruz? Kanpoko munduan libre bizi diren gaizkileei buruz? Galdetu arren ez zidan zehaztu nahi izaten.\n— Non daude ba horiek, Xabier?\n— Giltzapean ez behintzat!\nKaierak bete ahala ohartu nintzen, erabakitako sailkapena mantentzea gero eta zailagoa zitzaidala. Izan ere, eta errazena zirudienetik hasita, atsotitzak bere horretan transkribatzea ez zen aski, atsotitza zein testuingurutan atera zuen ere aipatzea beharrezkotzat jo bainuen.\nAtsotitzen Kaierean atsotitza hizki larriz apuntatzen nuen eta hizki txikiagoz ematen nuen testuinguruaren berri. Kontua da, atsotitza bota zueneko kontakizuna, atsotitz eta guzti, beste kaier batean, adibidez Gerrako pasadizoak izenekoan idatzi behar nuela gero. Lan bikoitza.\nBuruhauste handia izaten nuen Xabierrek atsotitzez apaindutako gerrako pasadizo baten kontakizunaren erdian bere haurtzaroko gertaera bat oroitzen zuelako, edota «kontu ilun» deitzen nion horietako bat ateratzen zuelako, nire ustez kontatzen ari zitzaidanaren harira ez zetorrena.\nBanatutako kaierek, menditik jaisten diren errekastoak ibai berera bezala egiten zuten, guztiek bakar batean berriro bil nitzan eskatuz.\nBatzuetan Xabierrek bere gelako isilean kontatutakoa bostetan banatzen nuen eta gero Kaier Nagusia deiturikoan idazten nuen kontakizun osoa. Alderantziz egiten ez nuenean, osotasuna lehendabizi eta gero sailkapena.\nKontua da, arlo bateko kaierean kontakizun osoaren atala idazten hasten nintzenean ez nuela jakiten non moztu behar nuen, nola eta noiz banandu haurtzaroko oroitzapen horren kontakizuna eta gerrako oroitzapenaren artekoa.\nGaua kaieretan idazten pasatu eta gero, biharamunean Xabierrekin berretsi nahi izaten nuen berak kontatutakoa leialki idatzia nuela. Eta orduan izaten zen akabua.\nBezperan berak kontatutakoaren transkripzioa irakurtzen nionean, txalo egiten zidan, edo irribarre zabal eta horzgabea eskaintzen zidan, pozarren.\n— Mikel! Hi haiz hi! Hik daukak hik irudimena! Nola egiten duk halako ipuin politak asmatzeko!\n— Xabier... —hasten nintzaion protestan, alferrik.\n— Horren segida idatzi behar didak biharko.\nEta gelara itzulita, bezperan berak kontatu zidanari segida asmatzen nion. Gauaren erdia idazten pasatzen nuen, goizean irakurtzen nionean bere gustukoa izango zen ziurtasun osoz idazteak ematen duen plazera aringarri nuela.\nXabier desagertu zen biharamunean, aingeru guardakoaren babesa galdu izan banu bezala, bizitza «zilborraren altueratik» ikustera kondenatu nauen Istripu Handia izan nuen. Eta bera ezagutu aurreko bakardadera itzultzeaz gain, egunez ospitaleko korridoreetan nabilenetan edota gauetan loak ezin hartu sabaira begira nagoenetan, oraindik ere nire egoerak okerrera egin dezakeen irudipena izaten dut, nire bizitza dela ospitale honetan arriskuan dagoena.\nEz dut jada arriskuez ohartaraziko nauen inor, eta Xabierri esker mantendutako lehengo ernetasun hori galtzen ari naizela ohartua nago. Hau borroka frontea dela behin eta berriro oroitaraziko didan inor ez dut, ezpada ispiluan ikusten dudan neure burua.\nBere kaierak begiratzen ditut, lan amaigabe bat bezala, inoiz amaitu ezingo dudan lan bat bezala. Hutsunez betetako iragan galdu bat bezala.


Bizikletak protagonista datorren astean - etakitto.eus\nBizikletak protagonista datorren astean\nBizikletek toki berezia daukate Eibarko historian. Munduan aski ezagunak diren hainbat bizikleta ekoizle gure herrian jaio ziren eta txirrindularitza pasio handiz bizi da hemen. Hala ere, herrian mugitzeko orduan bizikleta ez da eibartarron garraiobide nagusia. Dena den, datorren astean bizikletek zeresana emango dute Eibarren, garraiobide honek gure egunerokotasunean presentzia handiagoa izan dezakela aldarrikatu nahi delako.\n‘Konbina ezazu eta mugi zaitez!’ da 2018ko Mugikortasunaren Europako Asteko goiburua eta hainbat ekintza egingo dira hilaren 16tik 22ra. Bizikleta protagonista izango da aste osoan zehar eta Eibarko Txirrindulari Elkarteak antolatutako Bizikleta Egunak emango dio hasiera programari. Domekan 09:30ean egingo den mountain bike eta zikloturista martxekin hasiko da Bizikleta Eguna eta, gero, bi zirkuitu egingo dira 8-10 urte bitartekoentzat eta 11-12 urte bitartekoentzat 11:30ean eta 11:45ean, hurrenez hurren. Egunari amaiera emateko gaztetxoentzako ibilbidea egingo da Untzagan 12:00etan.\nIrailaren 19an, eguaztena, ‘Mugikortasun jasangarriaren sustapena Gipuzkoan’ izeneko hitzaldia eskainiko da 18:30etik 19:30era Portalean; eta hurrengo egunean mugikortasun jasangarriaren martxa egingo da 10:00etatik 12:00etara IES UNI Eibar-Ermuatik.\nBarixakua eta zapatua, hilaren 21a eta 22a, ekintzaz beteta datoz. Barixaku arratsaldean, 16:00etatik 20:00etara, txikientzako bide-segurtasuneko zirkuitua eta eko-bike tailerra egongo dira Untzagan, eta antolatzaileek bizikleta elektriko bat utziko dute probatzeko. Zapatuan, ordea, goizaldean egingo dira ekintza guztiak, 10:00etatik 14:00etara hain zuzen ere. Autorik gabeko eguna izango da eta, laguntzeko, Udalbusa dohainik erabiltzeko aukera egongo da. Bestetik, bigarren eskuko azoka eta bizikletak konpontzeko tailerra egongo dira Untzagan. Gainera, aurreko egunean bezala, antolatzaileek bizikleta elektriko bat utziko dute baita ere.\nBigarren eskuko azokari dagokionez, erabilitako bizikletak eta mugikortasun iraunkorrarekin lotutako objektuak (patinak, patineteak, trizikloak…) berrerabiltzea da helburua eta herritar guztiek hartu ahal izango dute parte gordailu-sistema bidezko salerosketa merkatu honetan. Bere bizikleta saldu nahi duenak 09:00etatik 10:00etara txirrindua eraman beharko du Untzagara eta gordailu-zerbitzuan erregistratuko du nahi duen prezioarekin. Produktu bat baino gehiago eraman ahal izango da eta antolakuntzakoak arduratuko dira produktuak zaindu eta saltzeaz. Gero, bere produktuak salgai jarri dutenak 14:00etan bueltatu beharko dira saldutakoaren dirua jasotzera edo utzitakoa batzera. Zerbitzua doakoa izango da eta ez da onartuko 400 euro baino prezio garestiagorik.\nBizikleten erakusketa museoan\nBizikletek Eibarko historian izan duten garrantziaren erakusle izango dira irailaren 22tik urriaren 21era Armagintza Museoan erakusgai egongo diren txirrinduak. 60. eta 90. hamarkada arteko 14 bizikleta egongo dira ikusgai; Abelux, BH, Cil Orbea, GAC eta Torrot markakoak, eta baita Eibarko lantegi auxiliarrek egindako bizikleten osagai batzuk ere (pinoiak, kateak, txirrinak, etab.). Umeek zein gazteek erabiltzeko, lasterketetarako, ibilaldiak egiteko… erabiltzen ziren bizikletak dira eta, Carlos Narbaizak jaso eta berritu eta gero, museoaren esku daude gaur egun.\nEibarko bizikletagintzaren erakusketa hasten den egun berean, hilaren 22an, doako bisita gidatuak egingo dira Armagintza Museoan dagoen erakusketa iraunkorra ezagutzeko. Bi bisita egingo dira, bata 17:00etan euskaraz, eta bestea 18:30ean gazteleraz. Bisita gidatua jasotzeko beharrezkoa izango da izena ematea (943 70 84 46 telefonora deituta edo museoa@eibar.eus helbidera idatzita) eta plaza kopurua 20 lagunekoa izango da.\n#bizikletaMugikortasunaren Europako Astea\n« Alex Robleño, e-kiroletako aditua: “E-kirolen industria gora doa eta ikusten ez duenak trena galdu dezake” Euskadi tropikala ez da Amazonia »


Artxiboa gaika: Diaspora\nPosted on urtarrila 29, 2013 by Zirika Irratia\nLasai, Argentinako Idiazabalen gertatu da eta.\nAlbiste bitxiak,Diaspora atalean publikatua\t| Utzi erantzun bat\nAngel Jose Martini: “Idiazabal ondo deskribatzen dituen ehunka istorio jaso ditut”\nPosted on urtarrila 3, 2011 by Zirika Irratia\nEhun urte bete ditu 2010an Argentinako Idiazabal herriak. Mendeurrena dela eta, Angel Jose Martini herri argentinarreko semeak herriaren historiari buruzko liburua idatzi zuen, ‘Bi Idiazabal, mendeurren bat’. Liburuan, immigranteen istorio, pasadizo, tristura eta itxaropenak kontatzen ditu Martinik, azken mendearen lekuko baliotsuak.\nEuskal diasporaren berriak jasotzen dituen euskalkultura.com webgunea, Angel Jose Martinirekin egon da bi Idiazabalei buruzko liburuaren inguruan solasean eta artikuloa osatu du.\nMartinik adierazi duenez “leku askotatik etorritako immigranteek amets eta itxaropenak zekartzaten. Baina herrimina ere bai. Bide batez, jaso zituen herrialdearekin oso eskertuta zeuden. Ikus daitekenez, mota askotako sentimenduak nahasten ziren etorkinen eguneroko bizitzan, eta hori zen nik ezagutzera eman nahi nuen mezua”.\nBestalde, liburuak izandako harrerarekin ere oso gustora dagoela esan du: “espero ez nuen oihartzuna izan du nire lanak eta poz-pozik nago”\n“Bi Idiazabal, mendeurren bat” herrimina eta herri berriarekiko maitasuna batzen dituen liburua.\nDiaspora atalean publikatua\t| Utzi erantzun bat\nAmerikako herrien askapenean euskaldunek izandako garrantziari buruzko lana plazaratu du Jose Vicente Katarainek\nPosted on urria 13, 2010 by Zirika Irratia\nIdiazabalgo jatorria du Katarainek, eta Ameriketako herrien independentzian euskaldunek izan zuten garrantziari buruzko liburua argitaratu du. Euskal Herrian izan da liburua aurkezten.\nIdiazabalgo jatorria duen Jose Veicente Katarain-ek, “Oveja Negra” argitaletxearen jabea eta Bogotá-ko (Kolonbia) Euskal Etxeko lehendakari ordea denak, Amerikako herrien independentziaren bigarren mendeurrena betetzen den honetan, euskaldunek independentziaren borrokan izan zuten garrantziari buruzko lana bildu du liburu batean.\nKatarainen liburuak “Los Vascos en las independencias americanas” du izenburua, eta azken egun hauetan Euskal Herrian izan da, berau aurkezten. Euskal Herrian, Elkar argitaletxearen bidez zabalduko da liburua, eta aste honetan bertan jarriko da salgai.\nNoticias de Gipuzkoa egunkariak, Kataraini egindako elkarrizketa eta gaiari buruzko erreportai interesgarria argitaratu ditu. Hauek dituzue loturak:\nJose Vicente Katarain-i elkarrizketa: “Los vascos se vincularon a movimientos libertarios, se quedaron y somos sus hijos”\nAmeriketako herrien independentziaren bigarren mendeurrenari buruzko erreportaia: Vascos libertadores\nArgentinako Idiazabalen 100 urteko historia azaltzen duen erreportaia egin dute\nPosted on urria 12, 2010 by Zirika Irratia\n“Canal2 Bellville” telebista kate argentinarrak, Argentinako Cordoba probintziako Idiazabal herriaren 100. urteurrena aurten ospatu dela eta, herri honen historia biltzen duen erreportaia egin du.\nArgntinako Idiazabal nola sortu zen azaltzetik, mendeurrenaren ospakizunerainoko ibilbidea jasotzen da bertan. Tartean, Ioritz Imaz Idiazabalgo alkateak egindako bisitan egindako adierazpenak ere jasotzen dira. Hemen duzue erreportaia ikusgai.\nArgentinako Idiazabal herriaren fundazioaren mendeurrena ospatu zen larunbatean\nPosted on Iraila 13, 2010 by Zirika Irratia\nAurten 100 urte bete dira Agentinan Idiazabal izeneko herria sortu zenetik. Demetrio Jauregialtzok trena pasatzeko lurrak eman zizkion gobernuari bertako geltokiari eta gero egingo zen herriari sorterri zuen Idiazabal izena jartzeko baldintzarekin.\nUrte guztian zehar ekitaldi bereziak egin dituzte Argentinako Idiazabalen, baina ekitaldi garrantzitsuena pasa den zapatukoa izan zen. Irailaren 11a zehaztu dute Idiazabalen sorrera egun bezala, eta hala mendeurrena ospatu eta gogoratzeko oroit-harri bat ezarri zuten Argentinako Idiazabalen.\nHemengo Idiazabalgo udal ordezkaritza ere bertan izan da asteburuan, Ioritz Imaz eta Kepa Oiarbide, Idiazabalgo Udaleko alkatea eta zinegotzia hurrenez hurren, izan dira ospakizunean.\nMendeurrenaren ospakizuneko argazkiak hemen klikatuta ikus ditzakezue.\nArgentinako Idiazabalgo mendeurren-ospakizuneko kartela aurkeztu dute\nPosted on maiatza 6, 2010 by Zirika Irratia\nZirika Irratiko entzuleok ondo dakizuen bezala, Argentinako Idiazabal herriak 100 urte betetzen ditu aurten sortu zela. Demetrio Jauregialtzo izaldarrak fundatu zuen herria orain mende bat. Aurtengo urte osoan zehar, ospakizun eta ekitaldi ezberdinak egingo dituzte eta irailean izango da festa handia. Iraileko ekitaldi nagusirako gure Idiazabalgo ordezkaritza ere bertara joango da.\nGaur bertan mendeurreneko kartela aurkeztu dute Argentinako Izalen, ondokoa duzue.\nArgentinako Idiazabal herriak mendeurrena ospatuko du aurten\nPosted on apirila 21, 2010 by Zirika Irratia\n100 urte beteko dira aurten, Argentinako Idiazabal herria sortu zenetik. Urteurren borobila ospatzeko, Argentinako Idiazabaldarrak, ekintza ezberdinak prestatzen hasiak dira, eta horretarako Idiazabal Fundazioa sortu dute.\nArgentinako Idiazabalgo tren-geltoki zaharra.\nDon Demetrio Jauregialtzok, 1910. urtean, jatorrizko zuen Idiazabal herri honen izen berbera eman zion Argentinan sortu zuen herriari. 100 urte pasa dira geroztik, eta ospakizunerako prestaketetan murgilduta dabiltza. Zirika Irratian, gertutik jarraituko dugu bertan egiten dutena, eta hurrengo saioetan, berri zabalagoa emango dizuegu.\nMendeurrenari buruzko informazioa webgune hontan duzue: www.fundacionidiazabal.com.ar


arnoa esklabuendako: Erlojuari eraso basapiztiaren sabelean (VIII)\nBatek, kotxe istripua mozkorra edukitzen duen bigarren aldia dela erran dit eta lehenengoan ondoan zihoan laguna hil egin zela, eta ez dagoela ongi, ez duela espetxean egon behar, ez duela espetxean egon nahi. Giza-zabortzat dauka bere burua, aita putakume baten emaitzaz omen. Ez du espetxean egon nahi. Eta ez du seme-alabarik eduki nahi, horrela, berarekin desagertuko dira bere aita putakumearen abizenak. Eta ez duela espetxean egon nahi, eta kotxe istripua mozkorra edukitzen duen bigarren aldia dela, eta lehenengoan bere ondoan zihoan laguna hil egin zela, eta ez dagoela ongi, ez duela espetxean egon behar, ez duela espetxean egon nahi…\nBortz-sei aldiz entzunik, pausua azkartu eta karraka moztu diot.\nGoizaldeko bi orduetan, ondoko ziegan, ogia mozten ez duen nabalarekin moztu ditu zainak.\nZein txarrak diren bestondoak. Eta egun guzia kanapean botata egoteko aukera baldin baduzu, tira, baina lanera joan behar baduzu, edo bertze zer edo zer egin behar baduzu, akabo.\nBatek, punk kontzertu batean hasi zuen besta, eta patioan oinez bueltaka hasi du urte bat iraunen dion bestondoa. “Ez dut sekula berriz edan behar” erran omen du.\nPromenade. Bueltaka. Itzuli bat.\nPreso batek kontatzen dit pitokeri batengatik espetxeratu dutela (gu guziok bezala bertzalde). Mozkorra zegoen, lagun batzuekin irri eta orro, eta kutxa bat ikusi zuen denda baten aitzinean. “Hartu” egin zuen.\nLiburu denda bat zen, eta kutxa liburuz beterik zegoen. Eskola garaitik ez duela liburu bakar bat ere irakurri onartu du.\nGaur, moduluko liburutegira joateko baimena eskatu du, eta aukera izanez gero, bertan lan egiteko eskatuko du. Lan on eta lasaia irizten dio liburuzainarenari.\nPromenade. Bueltaka. Bertze itzuli bat.\nPreso batek kontatzen dit ez zuela lan egitea maite, eta loctite eta metalezko lamina txiki batez kutxazainak frekuentatzeari ekin ziola.\nGaur, leku publiko hau kudeatzen duen enpresa pribatuak lan egiteko proposatu dio, eta baietz erran du, itzalean eman beharreko denbora fiteago xahutuko zaiolakoan.\n120 euro kobratuko du hilabetean, egunean zazpi bat ordu lan egiteagatik.\nBertze itzuli bat.\nSenegal utzi eta bizia arriskatu zuen bertze preso batek, estatu espainiarrean lan egiteagatik. Denbora batera Aznarrek eman zizkion behar zituen paperak.\nZortzi urtez, Bartzelonako fabrika batean lan egin zuen, fabrikaren nagusi delinkuenteak langileen soldatak ordaindu gabe txiringitoa ixtea erabaki zuen artio. Ez omen zegoen lan gehiago.\nItalian probatu zuen presoak, baina Berlusconi arras lanpeturik zebilen “bunga-bunga” egiten. Paperik ez beltzendako.\nEstatu frantsesean probatu zuen, baina Sarkozy ere lanpeturik zebilen ijitoei bidaia-txartelak banatzen. Egoera etsigarria zen.\nSistemak erraten digu lan egin behar dela, fuerte ahal bada, eta ebastea gauza itsusia dela. Baina lagun baten paper legalekin ilegal lan egiteagatik ebatsi diote askatasuna Senegalgo preso honi. Senegalgo preso politiko honi.\nEgilea: arnoa esklabuendako ordua: astelehena, azaroak 03, 2014


EAEko Justizia Auzitegiak arrazoia eman dio LaLigari eta %60ra gehitu du futbol zelaien edukiera\nActualizado 14/09/2021 16:29 CET\nEuskal Autonomia Erkidegoko (EAE) Justizia Auzitegi Nagusiak arrazoia eman dio Espainiako Futbol Profesionalaren Ligari eta %30etik %60ra gehitu du euskal futbol zelaien edukiera, Eusko Jaurlaritzak egindako planteamendua atzera botaz, Europa Press albiste agentziak jaso duen informazioaren arabera.\nLaLigak helegitea aurkeztu zuen EAEko Justizia Auzitegian, Lakuako Gobernuak baimendu zuen Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako futbol zelaien %30eko edukiera Espainiako Gobernuak onetsitako %60ra gehitzeko.\nJaurlaritzak astearte honetan plazaratu ditu helegiteari egindako alegazioak, edukierak finkatzea erkidegoen eskumena dela defendatuz eta, ondorioz, ez dagoela behartuta Lehen Mailako eta Bigarren mailako euskal futbol zelaietan ikusleen muga edukiera osoaren %60ra arte zabaltzera, Osasun Ministerioaren Lurralde arteko Kontseiluak irailean erabaki zuen bezala.\nLakuako Gobernuaren arabera, edukiera finkatzeko kontuan izan behar dira egoera epidemiologikoa eta beste baldintza batzuk, eta %60ko portzentajea gehienezko edukiera gisa proposatu da, baina "horrek ez du esan nahi autonomia erkidego guztietan nahitaez ezarri behar denik".\nHalere, EAEko Justizia Auzitegi Nagusiko Administrazioarekiko Auzien Salak ez ditu alegazio horiek aintzat hartu, eta LaLigari arrazoia ematea erabaki du. Modu honetan, %30etik %60ra arte handituko da Euskadiko futbol zelaietako ikusleen edukiera.


KALAMUA KORRIKALARI TALDEA: Gorbeia gau trail\nKronika bikaina iosu. Zorion handienak zuretzako dira. Zelako lujoa guretzako zu bezalako espidizio kide bat izatea.\nFotometraje edarra Iosu!! Pena izan zen Gorbea tontorra ez ikutzea baina beste itzuli guztia elegante joan zean. Egia esan, Urkiolararte oso arin. Eskerrak hemendik aurrera ritmoa trankildu zen..bestela....\nDenok egin genuen lan bikaina baina Zorionak Jesus eta Borjari!! Atzo, Urkizuko parkean Borjarekin egoteko aukera izan nuen eta fresko fresko zegoen....Guru!! hau beti ondo, kontuz ibili beharko da.\nAitanarako azken entrenamendu luzea giro paregabean eginda, orain, pixkanaka ritmoa bajatzen joan beharko da. Korrika gutxiago eta jan edan gehiago, jajajaj. ea asteburuan zerk irtetzen duen.\nOndo hasi astea!!\nKronika bikaina, antolakuntza oso ona, partehartzaileak jatorrak, haizerik ez, ibilbide zoragarria, giro bikaina, gurua jatorra,.... eta helburua lortu gabe,vaya cuadrilla de queda bien.\nLehen gaupasak egiteko tabako bila zindoala esaten zen. Orain zer, Gorbeara noa?\nZoragarrixa!! Pena hor zuekin eziin izatea, baina hurrenguan gurutzea ikutu ez, hartu baizik eta eibarrera ekarriko dogu ;))


Bilboko udal txistulari bandak zortzi kontzertu eskainiko ditu abuztuaren zehar - Deia\nBilboko udal txistulari bandak zortzi kontzertu eskainiko ditu abuztuaren zehar\ndeia.eus 05.08.2021 | 15:23\nBilboko udal txistulari bandak zortzi kontzertu eskainiko ditu abuztuaren zehar B.U.\nBilboko Udalak antolatutako #UDAKALEAN udako programazioaren barruan, Abuztuaren zehar Bilboko Udal Txistulari Bandak zortzi kontzertu emango ditu hirian. Bilboko Udalak jakinarazi duenez, kontzertu hauek #UDAKALEAN udako programazioaren barruan daude.\nMusika hitzordu guztiak abuztuaren 10etik 20ra izango dira eta aire zabalean egingo dira. Ikuskizunak 12:00etan hasiko dira, abuztuaren 11n eta 18an izan ezik, hauek 18:00etatik aurrera izango dira Areatzako Kioskoan. Bi hitzordu horietarako, Garikoitz Mendizabalek zuzendutako txistulari boskoteak, Aitor Furundarena akordeoi-jolea eta Oinkari Dantza Taldeko sei dantzari izango ditu lagun. Elkarrekin, "Zertzeladak" musika eta dantza ikuskizuna eskainiko dute, hiriko gune enblematiko honetara hurbiltzen diren ikusleen gozamenerako.\nGainerako emanaldien lekuak hauek izango dira:\nabuztuaren 10ean, asteartean, Indautxun;\nabuztuaren 12an, ostegunean, Diputazio kalean;\nabuztuaren 13an, ostiralean, Plaza Barrian;\nabuztuaren 17an, asteartean, Ertzilla kalean;\nabuztuaren 19an, ostegunean, Unamuno Plazan;\neta abuztuaren 20an, ostiralean, Plaza Barrian.\nIrailean, Txistulari Bandak bere musika kalera eramaten jarraituko du ostiraletan, irailak 3, 10, 17 eta 24an hain zuzen ere, 12:00etatik aurrera. Halaber, irailaren 11n, larunbata, kontzertu berezia eskainiko du banda tradizionaleko formatuan, Bidebarrieta Kulturgunean, 19:00etatik aurrera.\nKontzertu hauek #UDAKALEAN ekimenaren barruan sartzen direla. Ekimen horrek 200 proposamen baino gehiago biltzen ditu, Bilboko Udaleko arlo ezberdinek eta udal-erakundeek diseinatutakoak, eta uriko udako egunak planez betez.\nDantza, musika eta umorea, Basauriko Social Antzokian.\nBermeoko tren-geltokian hobekuntzak egingo dituzte.


< Azala eta mamia | Oroitzapen zatiak >\nAhala eta nahia\nArriaga Antzokia, 2017-03-24. Zuzendariak: Jokin Oregi, Garbi Losada, Mireia Gabilondo eta Fernando Bernués.\nLoraldia jaialdiaren eskutik, lau zuzendarik pieza labur bana aurkeztu dute strip-tease ideiaren inguruan.\nJokin Oregik aktoreen lan prekarietatea jarri du taula gainean. Strip-tease baten dantzaria aukeratzeko proba aitzakia hartuta, casting-etan ematen den botere erlazioaz mintzo zaigu, pertsonaia zein testu landuetan bermatuz.\nGarbi Losadak strip-tease historiko bat ekarri du teatrora; ustez “ezagutzen den lehenengo biluzte erreibindikatiboa.” Bi kontalari komiko, trikiti bat eta abeslari baten laguntzaz, Erdi Aroko Lady Godivaren kondaira eszenaratu dute.\nIpuin usaina izan du halaber Fernando Bernuésen obratxoak, argazki zahar batean aurpegirik gabe agertzen zen emakume biluzi baten misterioa argitzen duena, publikoarentzat sorpresa bat gordeaz, Sara Cozarren xarma tarteko.\nEta aipatuei baliorik kendu gabe, esan beharra dut bereziki liluratu nauela Mireia Gabilondoren zatiak; edo hobeto esanda, Telmo Irureta aktorearen antzezpen ikaragarriak. Ideia, berez, geniala da: ezagutzen ez dutenentzat, Irureta garun-paralisiak joa da eta bere gurpildun aulkian igotzen da taulara; bada, berari egotzi zaio strip-teasea egiteko ardura. Erronka miresgarri horretatik abiatuta ikuskizun txundigarri bat ikusi dugu, harridura, algara eta beroalditik igarota.\nMugitzeko ezintasuna eszenako amu bihurtuta, Iruretak bere egoeraz egin du barre eta batez ere gure erruki paternalistaz. Normaltasunari oldartzen zaion gorputz hori urteetan ikusi dudan artefakto teatral indartsuena bihurtu du beste hiru aktoreren laguntzaz, ezkutatu edo isildu behar ei direnak aldarrikatuz. Pasadizo intimoak eta esperientzia sexualak partekatuz; elbarri, homosexual eta desiradun bezala agertuz, Iruretaren testigantza performatiboak eskemak birrindu eta indar politiko ikaragarria eskuratu du, gaitasun bereziak eta genero-disidentzia poetikoki aldarrikatzeko. Hori guztia, ez gaitezen ahaz, aktore aparta baten lanean bermatuta.


Polimero jasangarriak garatzea elikagaiak ontziratzeko. CAF-Elhuyar saria 2021 (tesia) - Elhuyar Aldizkaria\nPolimero jasangarriak garatzea elikagaiak ontziratzeko. CAF-Elhuyar saria 2021 (tesia)\n1. irudia. Ontziratzeko erabiltzen diren materialak: metala, beira, kartoia eta polimeroa. Arg. Ainara Sangroniz, Pixabay\nNazio Batuen Erakundeak garapen jasangarrirako zenbait helburu argitaratu ditu. Haien artean daude gosea murriztea, elikagaien segurtasuna mantentzea eta elikadura hobetzea. Erronka horiei aurre egiteko hainbat aukera daude; horietariko bat da elikagaien biziraupena luzatzea ontziratze egokia erabiliz.\nHala ere, XXI. mendean ontziratzeko erabiltzen diren plastikoek arazo larria sortu dute hondakinen kudeaketa desegokia dela eta. Arazo hori konpontzeko ezinbestekoa da ingurumenarekiko jasangarriak diren material berriak garatzea, eta hori izan da doktore-tesi honen helburua.\nOntziratzea elikagai-hondakinak murrizteko\nNazio Batuen Elikadura eta Nekazaritza Erakundeak (FAO) eginiko azterketen arabera, munduan ekoizten diren elikagaien % 14 hondatu egiten da dendara iritsi aurretik. FAOren arabera, 2019an, 690 milioi pertsona baino gehiago gosete-egoeran zeuden. Hori dela eta, ezinbestekoa da elikagai-hondakinak murriztea; erronka horretan, premiazkoa da ontzi egokiak erabiltzea. Izan ere, ontziek elikagaien kalitatea eta segurtasuna bermatzen dute, produktua garraiatu, biltegiratu eta kontsumitzen den bitartean. Kontuan izan behar da elikagaiak hondatu egin daitezkeela aldaketa fisiko, kimiko edo biologikoen ondorioz.\nOntziratzean zenbait material erabiltzen dira, hala nola metala, beira, kartoia eta plastikoa (1. irudia). Material-mota bakoitzak baditu bere abantailak eta desabantailak. Adibidez, metala eta beira iragaztezinak dira, hau da, kanpoko gasek edo lurrunek ez dute ontzia zeharkatzen, eta erraz birziklatzen dira. Baina badituzte zenbait desabantaila: batetik, energia-kantitate handia xahutzen da material hauek prozesatzeko, eta, bestetik, oso astunak dira, eta horrek eragina dauka garraioan, erregai gehiago kontsumitzen baita.\nPlastikoak, ordea, merkeak, prozesatzen errazak eta arinak dira. Hala ere, azken urteetan, plastiko-hondakinen kudeaketa desegokiak arazo larria sortu du ingurumenean. Gaur egun, plastiko-hondakinak kudeatzeko hiru modu daude: zabortegietan pilatzea, mekanikoki birziklatzea (prozesu horren ondorioz lortzen den materialaren propietate fisikoak okerragoak dira) eta erraustegietan erretzea. Aipaturiko aukera horiek guztiek zenbait desabantaila dituzte, eta ingurumenarekiko ez dira oso jasangarriak. Arazo horri aurre egiteko, zenbait irtenbide proposatu dira, hala nola biodegradagarriak edota kimikoki birziklagarriak diren polimeroak erabiltzea.\nPolimeroak: ontziratzeko material apartak\nOntziratzeko erabiltzen diren material polimerikoek zenbait ezaugarri izan behar dituzte: gardenak izan behar dute, hesi-ezaugarri onak izan behar dituzte eta propietate mekaniko egokiak.\n2. irudia. Ontziratzeko erabiltzen diren materialek elikagaia babesten dute kanpoko ingurunetik; esaterako, oxigenotik edo ur-lurrunetik. Arg. Ainara Sangroniz, Pixabay\nHesi-ezaugarri onak zer diren azaldu aurretik, iragazkortasuna zer den ulertu behar da. Polimeroak, beira eta metala ez bezala, iragazkorrak dira hainbat gasekiko. Hau da, molekula txikiek polimeroa zeharkatu dezakete; beraz, gas-molekulen garraioa gertatzen da edukiontziaren barnealdetik ingurunera, eta alderantziz (2. irudia). Gas edo lurrun horren garraioak ontziratutako produktua honda dezake. Bestalde, elikagaien konposatu lurrindunak ere gal daitezke, eta kalitatea murriztu. Ondorioz, oso garrantzitsua da ontziratzean erabiliko diren polimeroen hesi-ezaugarriak ezagutzea. Orokorrean, material batek hesi-ezaugarri onak dituela esaten da gas eta lurrunekiko iragazkortasuna baxua duenean.\n3. irudia. Ontziratu behar den elikagaiaren arabera, materialak ezaugarri jakin batzuk izan behar ditu. Arg. Ainara Sangroniz, Pixabay\nOntziaren materiala aukeratzeko, ontziratu behar den produktuaren ezaugarriak izan behar dira kontuan (3. irudia). Esaterako, fruta eta barazkiek arnasa hartzen dute; beraz, ontziratzean erabiltzen den materialak oxigeno eta karbono dioxidoarekiko iragazkorra izan behar du. Haragi gorriaren kasuan, materialak oxigenoarekiko iragazkorra izan behar du; bestela, haragiak bere kolore gorria galduko du, kolore marroixka hartuz. Ogia eta antzeko produktuetan, ura sartzea ekidin behar da, testura kurruskaria mantentzeko. Garagardoa ontziratzeko erabiltzen den materialak oxigenoa sartzea saihestu behar du, produktuaren propietate organoleptikoak aldatzen baititu. Beraz, esan bezala, materialek elikagai bakoitzaren araberako propietateak izan behar dituzte. Hala ere, oro har, ontziratzearen arloaren erronka nagusia da gas eta lurrunekiko iragazkortasun baxua duten materialak lortzea.\nGaur egun, ontziratzean gehien erabiltzen diren materialak polietilenoa, polipropilenoa eta polietilen tereftalatoa dira, merkeak baitira eta propietate fisiko egokiak baitituzte. Baina halako materialak ez dira biodegradagarriak; behin erabili ondoren zabortegietan edo ingurunean pilatzen dira, eta plastiko hondakinen arazoa areagotzen.\nPolimero biodegradagarriak: plastiko-hondakinen konponbidea?\nArazo horri aurre egiteko konponbide bat polimero biodegradagarriak erabiltzea izan daiteke, baldintza jakin batzuetan degradatu egiten baitira biomasa, karbono dioxidoa, ura eta antzeko substantziak lortuz. Hala, ez da hondakinik sortzen, eta ekonomia zirkularra bultzatzen da.\nPolimero biodegradagarri erabilienak polilaktida eta polikaprolaktona dira, baina zenbait desabantaila dituzte: oro har, propietate mekanikoak ez dira egokiak, hauskorrak direlako, eta, bestalde, gas eta lurrunekiko iragazkortasun altua dute. Material horien ezaugarriak hobetzeko zenbait aukera daude, eta horietariko bat da propietate hobeak dituzten polimeroekin nahastea. Horrela, polimero biodegradagarrien propietateak hobetu daitezke modu merke eta erraz batean. Nahaste hori nahaskorra edo nahastezina izan daiteke. Normalean, polimeroak nahastezinak dira, hau da, bi fasetan banatzen dira, olioa eta ura nahasten ez diren bezala. Helburua nahaste nahaskorra lortzea da, horrelako nahasteek propietate fisiko hobeak izaten baitituzte.\n4. irudia. PBAT/PH nahasteak prestatu dira, eta ur- eta limoneno-lurrunaren transmisio-abiadura, hots, iragazkortasuna, neurtu da. Arg. Ainara Sangroniz\nTesi honetan, poli(butilen adipato-ko-tereftalatoa) (PBAT) polimero biodegradagarria aztertu da, propietate mekaniko egokiak baititu ontziratzeko erabilgarria izan dadin. Hesi-ezaugarriei dagokienez, gas eta lurrunekiko iragazkortasun altua dauka. Hori dela eta, PBATaren propietateak hobetzeko, fenoxi erretxinarekin (PH) nahastu da, zeinak iragazkortasun baxua baitu (4. irudia). Lortu diren nahasteak nahaskorrak dira aztertu den konposizio-tarte zabalean. Hesi-ezaugarriei dagokienez, nabarmen hobetzen direla ikusi da: soilik % 25 fenoxi erretxina gehituta, nabarmen murrizten da ur eta limoneno lurrunarekiko iragazkortasuna. Bestalde, nahaste horiek nola degradatzen diren ere aztertu da, fenoxia gehitzeak degradazioan daukan eragina ikertzeko. Nahasteetan degradazioa PBAT hutsean baino mantsoago gertatzen bada ere, polilaktida edo polikaprolaktonaren antzeko degradazio-abiadura dute. Beraz, ondoriozta daiteke lortu diren nahasteak ontziratzean erabiltzeko baliagarriak direla.\nKimikoki birziklagarriak diren polimeroak\nAzken urteotan, interes handia piztu dute kimikoki birzikla daitezkeen polimeroek. Mota hauetako polimeroak, behin erabilita, birziklatu egin daitezke hasierako konposatuak berreskuratuz. Birziklapen kimikoa eta lehen aipatu den birziklapen mekanikoa zeharo desberdinak dira. Birziklapen mekanikoan, hondakin plastikoak txikitu eta sailkatu egiten dira polimero-motaren arabera. Ondoren, polimero-mota bakoitza berotu egiten da eta forma ematen zaio, pieza berri bat lortzeko. Materiala berriz prozesatzen denez propietateak kaskartu egiten dira, eta, ondorioz, prozedura hori ezin da nahi beste aldiz errepikatu (5. irudia).\n5. irudia. Plastikohondakinak jaso eta instalazio egokietara eramaten dira birziklatzeko. Birziklapen mekanikoa eta birziklapen kimikoa zeharo desberdinak dira. Arg. Ainara Sangroniz, Pixabay\nBirziklapen kimikoari dagokionez, bestalde, prozesua ulertzeko lehendabizi polimeroak nola osatzen diren jakin behar da. 5. irudian ikus daitekeen bezala (ikusi birziklapen kimikoaren atala), behin eta berriz errepikatzen diren unitatez osaturiko kate luzeak dira polimeroak. Adibide bat jarriz: unitate errepikakorra perla bat bada, perla bat bestearekin lotuz osatzen den lepokoa da polimero-katea. Behin polimeroa erabilita kimikoki birzikla daiteke, hasierako perlak berreskuratuz, eta perla horiekin berriro osa daiteke lepokoa. Beraz, material horiek infinituki birzikla daitezke, eta haien propietate fisikoak ez dira galtzen.\nKimikoki birziklagarriak diren polimeroek badituzte zenbait arazo: alde batetik, oso zaila da guztiz birzikla daitekeen material bat lortzea, eta, bestetik, erraz birziklatzen bada, materialaren propietate fisikoak kaskarrak dira, esaterako ez dituzte propietate mekaniko egokiak ontziratzean erabiltzeko. Hori dela eta, orain arte ikertu diren mota horretako polimeroek ezin dituzte ordezkatu gaur egun merkatuan erabiltzen direnak.\nTesi honetan, γbutirolaktonan oinarritutako polimeroak sintetizatu dira elikagaiak ontziratzeko erabiltzeko helburuarekin. 6. irudian ikus daitekeen bezala, γ-butirolaktona bost atomoz osatutako eraztun bat da, non erpin bakoitzean karbono atomo bat dagoen bi hidrogeno atomori lotuta. Horretaz gain, eraztuneko karbono bati oxigeno atomo bat lotzen zaio. Bost atomoko egitura honek polimeroa kimikoki birziklatzen laguntzen du. Poli(γ-butirolaktonak) propietate mekaniko apartak ditu, baina iragazkortasun altua dauka gas eta lurrunekiko; ondorioz, ez da egokia ontziratzean erabiltzeko (6. irudia). Bestalde, γ-butirolaktona eraldatu egin da 6 atomoko eraztuna txertatuz, eta, hala, poli(trans-hexahidroftalida) polimeroa lortu da. Polimero hori ere kimikoki birziklagarria da, baina, kasu honetan, aurkako propietateak ditu: gas eta lurrunekiko oso iragazkortasun txikia du, eta hori abantaila bat da ontziratzeko, baina propietate mekanikoak ez dira egokiak, oso hauskorra baita (6. irudia).\n6. irudia. Kimikoki birziklagarriak diren bi polimeroren sintesia azaltzen da. Erreakzio-baldintzen arabera polimeroa (lepokoa) edo hasierako monomeroa (perlak) lortu daiteke. Arg. Ainara Sangroniz\nHori guztia kontuan izanda, bi monomeroak konbinatu egin dira kopolimeroak lortzeko (7. irudia). Irudian ikus daitekeen bezala, kopolimeroak ur-lurrunarekiko duen iragazkortasuna polietilen tereftalatoaren antzekoa (PET) eta polilaktidarena (PLA) baino askoz baxuagoa da. Kopolimeroaren propietate mekanikoei dagokienez, polietilen tereftalatoaren antzekoak eta polilaktidarenak baino hobeak dira, azken hori hauskorra baita. Ondorioz, material berri horiek gaur egun merkatuan erabiltzen diren polimeroen ordez erabil daitezke.\n7. irudia. Bi monomeromotak konbinatuz kopolimeroak lortzen dira, eta bi homopolimeroen ezaugarriak dituzte, hots, hesi-ezaugarri eta propietate mekaniko onak. Grafikoan ur-lurrunaren transmisio-abiadura ageri da sintetizatutako kopolimeroarentzat, PETarentzat (merkatuan gehien erabiltzen den materialetako bat) eta PLArentzat (polimero biodegradagarri garrantzitsuenetako bat). Arg. Ainara Sangroniz\nW.J. Koros, Barrier Polymers and Structures. American Chemical Society, Washington, 1990.\nJ. Areizaga, M. Cortázar, J.M. Elorza, J.J. Iruin, Polímeros. Síntesis, Madrid, 2002.\nR.A. Gross, B. Kalra, Biodegradable polymers for the environment, Green Chemistry, 297, 803–807, 2002.\nV. Siracusa, P. Rocculi, S. Romani, M.D. Rosa, Biodegradable polymers for food packaging: a review, Trends Food Science and Technology, 19, 634-643, 2008.


Euskadi-Murias-ek maila eman du Eibar-ren | MuriasTaldea\nEuskadi-Murias-ek maila eman du Eibar-ren\nEuskadi-Murias taldeak maila ederra eman du berriro ere Itzulia-ren bosgarren etapan, 164,7 kilometrokoa Gasteiz eta Eibar bitartean.\nMikel Bizkarra onenen gertu izan da Elosuan. Izan ere, faboritoen multzoa harrapatu du bizkaitarrak jaitsieran. Amaieran, lehia piztu da Endoia eta Azurki mendateetan. Helmugan, Omar Fraile (AST) gailendu da eta Primoz Roglic-ek (TLJ) lidergoa sendotu du.\nBizkarra, Prades eta Bravo batera heldu dira 23. postuaren multzoan. Horregatik, euskal taldeak 7. sailkatu da saioan eta 12. da nagusian, 9. postutik minutu baino gutxiagora. Partaidetza 22 taldekoa da eta 18 WorldTour mailakoak dira, hain zuzen ere. Aitor Gonzalez ermuarrak, berriz, lasterketa utzi du, gaixorik.\nJon Odriozola, kirol managerra: "Intentsitate asko izan du lasterketak; liderrek urrunetik jo dute eta etapa hautsi dute. Edonola ere, Euskadi-Murias-ek maila oso ona eskaini du eta hiru txirrindulari sartu du multzo gehientsuan. Beraz, taldekako sailkapena polita lortu dugu goi mailako saioan. Hortaz, maila ederra ematen ari gara Itzulia handi honetan. Zorionak Omar-reri eta bihar txirrindularitza jaia dugu Arraten. Eskerrik asko berriro ere zaleei, berotasuna eta babesa errepidean jasotzen dugu-eta".\nAzken saioak 122 kilometro du Eibar-retik Arrate-ra. Guztira, zortzi mendate izango dute aurre txirrindulariek: Trabakua (2ª), Gontzgaraigana (3ª), Bizkaiko Begiratokia (3ª), Montecalvo (3ª), Elgeta (2ª), Ixua (1ª), San Miguel (3ª) eta Usartza (1ª).\nFrantzian, Jon Aberasturi 17. sailkatu da laugarren eta azken etapan; Hector Saez, ordea, 32. amaitu da sailkapen nagusian.\nArgazkia: Photo Gómez Sport


Laboral | Munduko soldatapekoen lan egoera kaskartzen ari da, testuinguru ezegonkor baten erdian - El Salto - Hordago\nManifestación de trabajadoras en las puertas de la fábrica Hua Yang Printing Holdings Co. Ltd., en octubre de 2007 en Shenzhen, provincia de Guangdong, China.\nLANAREN EKONOMIA : Bilbo Hiria irratia eta Hordago elkarlanean\n"Diru sarrera handia duten herrialdeetan harrigarriena ez da ekonomia hazkunde garaian langabezia tasa murriztea, soldata errealen murrizketa baizik\n"Orokorrean, hazkunde ekonomikoak eragin txikia izan du soldatetan; batez bestekoa apurtzen duten herrialdeak Asian kokatzen dira gehienbat\nARGIA : Bangladesheko ehungintza sektoreko langileen greba\n2013an Rana Plaza eraikina hondoratu eta milatik gora langile hil zirenetik, multinazionalen menpeko emakume langileen lan egoera ez da hobetu. Bangladesheko ehungintza sektoreko milaka langileen egungo greba aztertu du Argiak. 50 lantegi inguruk itxi zituzten ateak, eta poliziak istiluetan erabilitako indarkeriak hildako bat eragin zuen. BilboHiria irratian Argiako kazetari Amaia Lekunberrik esan duenez, soldaten igoerarekin eta grebalarien kaleratzearekin erantzun dute enpresariek.\nEcuador Etxea eta sindikatuekin elkarlanean\nGaur otsailak 1, Simply bizkaian greba deituta zegoen. Greba bertan behera gelditu da aurre akordio batera heldu direlago. Mobilizazioak etenda geratu dira gainerako puntuak negoziatzen diren bitartean (ESK, LAB).\nTabakalerako bitartekariek greban jarraitzen dute.\nGipuzkoako epaitegi eta komisaldegietako garbitzaileek greban jarraitzen dute (ELA, LAB, ESK, UGT).\nSATSEk Erizainen ratioen aldeko sinadura bilketa egingo du: otsailaren 2an Gasteizen, El Corte Ingléseko Jesus Guridi kaleko irteeran (10:00-14:00); 6an Gurutzetako Ospitaleko sarreran; 7an Gasteizen, Unibertsitateetan, Nieves Cano kaleko Las Nieves ikasgelategiaren parean (10:00-14:00); eta 8an Bilboko egoitzaren aurrean.\nGasteizen, Hotel Palacio de Elorriagan langile bat kaleratu dute haurdun egoteagatik. Mobilizazioa egingo da, eguerdiko 12:00etan (LAB).\nLABeko Bizkaiko metalgintzako delegatuen elkarretaratzea FVEM patronalaren egoitzan, 12:00etan.\nMartxoaren 8ko Greba Feministaren prestaketa lanak direla eta, hainbat topaketa egiten ari dira: Gaur Gernikan, 17:00etan Astran; Bermeon, Kabidxen, 19:00tan; Altzan, Herrera kultur etxean, 19:00etan; Oñatin, otsailaren 5ean, Eltziako topalekuan, 18:00etan; Donibanen 18:30etan, San Juan Xarren.\nLantegi Batuak enpresako langileek manifestazioa egingo dute Bilbon, lan hitzarmenaren alde (ELA, LAB, CCOO, UGT). #LantegiBatuakBorrokan.\nGreba deialdia dago Bizkaiko H&M dendetan (LAB, ELA).\n“Inor ez da ilegala” manifestazioa Donostian, Bulebarretik, 12:00etan.\nPentsio duinen aldeko elkarretaratzea Bilboko Udaletxearen aurrean, 12:00etan. Gasteizen ere hala izango da.\nElkarretaratzea Arrasateko ospitalean, kazikismoaren kontra eta Osakidetzako EPEko irregulartasunak salatu zituztenei babesa emateko, 10:30etan (LAB, ESK).\nOtsailak 6, eguaztena\nLa Navaleko langileek mobilizazioa egingo dute Madrilen.\nOtsailak 7, eguena\nOtsailaren 7tik aurrera, ABB enpresan hitzarmena dela eta, greba egingo dute langileek (ESK).\nNafarroako Medikuen Sindikatuak greba deialdia egin du otsailaren 7an, 14an, 21ean eta 28an, Nafarroako ospitale guztietan.\nOsakidetzako Emergentzia Zerbitzuko langileek elkarretaratzea egingo dute negoziazioa eskatuz, Gasteizen, Eusko Legebiltzarraren aurrean, 9:00etan (SATSE, ELA, LAB, ESK, CCOO, UGT, Sindicato Médico).


Urtaran: "Barkamena eskatu behar diegu gasteiztarrei baina tortilla egiteko arraultzak apurtu behar dituzu"\nP.G. | EITbMedia\nUrtaran autobus elektrikoaz, "barkamena eskatu behar diegu gasteiztarrei sortutako trabengatik".\nUrtaran: ''Barkamena eskatu behar diegu gasteiztarrei baina tortila egiteko arrautzak apurtu behar dituzu''\nGorka Urtaran Gasteizko alkateak oso garrantzitsutzat jo du "Faktoria" albistegian Abiadura Handiko Trena Gasteizera eta Euskadira iristea "Europarekin lotzen gaituelako", baina ezinbesteko jo du akordioari eustea eta adostu bezala iristea, hau da lur azpitik. Proiektua gehiago ez atzeratzeko, oso interesgarritzat jo du Urkullu lehendakariak beste aukera batzuk aztertzeko bidea zabaltzea eta bereziki "kudeaketa mandatuaren" formula erabiltzea.\nGaur jende aurrean aurkeztuko duten BEI Gasteizko autobus elektrikoari dagokionez, onurak besterik ez dituela ekarriko esan du, onartuz autobusa ezartzeko behar diren lanek irauten duten bitartean arazoak sortzen ari direla: "Amaitzen direnean gauzak onera etorriko dira eta denok ikusiko ditugu abantailak, bai autobus elektrikoroarenak eta bai tranbiaren zabalpenarenak. Halare, barkamena eskatu behar diegu gasteiztarrei eragozpenak sortzen direlako baina tortilla egiteko arrautzak apurtu behar dituzu eta hori da gertatzen ari dena". Azarotik aurrera martxan izango da autobus elektrikoa hirian barrena, ohiko autobusei bozpasei elektriko gehituz eta udaberritik aurrera espero du alkalteak, denak elektrikoak izatea. Urtaranek nabarmendu nahi izan du autobus elektrikoak erabiliz urtean 1.500 tona CO2 gutxiago aideratuko dituztela Gasteizen.\nPandemia gainditzear dagoela dirudien honetan, kultura, gizarte eta kirol ekitaldiak berreskuratzeko ahalegina egingo dutla iragarri du, Iradier Arena azpiegitura horretarako baliatuta eta bereziki azpimrratu du gaur hasiko den Azkena Rock jaialdia bezalakoak sustatzea duen garrantzia, "kultur arloari bultzada emateko eta gasteiztarrei agenda erakargarri bat eskaintzeko". Kezkatuta azladu da berriz, Mercedeses lantegiak bizi duen krisiagatik, "aste honetan lanean ari direlako eta oso albiste ona da hori baina ez dakigu datozen hilabetetan zer gertatuko den".\nHezkuntza itun berrian udalek jokatu dezaketen paperaz galdetuta, azkenik, ezinbesteko jo du Hezkuntza sistemak berdintasun printzipioa eta norberak nahi duen zentroa aukeratzeko askatasuna bermatzea.


Emakundek Europan ezagutarazi du kontratazio publikoan berdintasuna txertatzeko izan duen esperientzia aitzindaria - Emakunde\nEmakundek Europan ezagutarazi du kontratazio publikoan berdintasuna txertatzeko ...\nEkainaren 3, 8 eta 11n Emakunde-Emakumearen Euskal Erakundeak Europar Batasuneko Genero Berdintasunerako Institutuak (EIGE) antolatutako topaketa birtualetan parte hartu du. Horietan, kontratazio publikoaren eta emakumeen eta gizonen berdintasunaren arloan adituak diren 40 pertsona eta erakunde inguruk parte hartu dute.\nTopaketa horiek kokatzen dira Europar Batasunean kontratazio publikoa emakumeen eta gizonen berdintasuna sustatzeko bide gisa erabiltzera bideratutako proiektu estrategiko batean. Proiektuaren esparruan, esperientziak eta jardunbide egokiak identifikatu eta hautatu dira, bai Europar Batasun mailan, bai estatu eta eskualde mailan, eta horien artean Euskal Autonomia Erkidegokoa nabarmendu da.\nDeitutako pertsona eta erakunde adituek aztertu eta ekarpenak egin dizkiote EIGEk Europako esperientzietatik abiatuta diseinatutako tresna praktiko bati. Tresna hori kontratazio publikoaren eremuan lan egiten duten pertsona eta erakundeei laguntza ematera bideratuta dago, kontratazio-prozesua osatzen duten fase guztietan emakumeen eta gizonen premia, baldintza eta interes desberdinak kontuan har daitezen. Hori guztia, oinarritzat hartuta emakumeen eta gizonen berdintasuna Europar Batasunaren funtsezko balioa dela, bai eta hura osatzen duten herri eta herrialdeen giza garapena, garapen ekonomikoa eta soziala lortzeko funtsezko elementua ere.


30 Jul Oporralditxoa.\nPosted at 06:26h in Uncategorized @eu by kris 0 Comments\nBai, beharrezko eguntxo batzuk hartzeko ordua irisi da. Aio txiki bat esatea, irailean berriz ere irripar handi batekin zuek hartzeko. Kontsulta abuztuaren 01 eta 31 artean itxita egongo da. Irailean elkar ikusten dugu!!...\n21 Jun Ikasketak.\nPosted at 19:52h in Uncategorized @eu by kris 0 Comments\nHauek ere badoaz aurrera. Beste urtebete gehiago aurtengoarekin. Garrantzitsuena. Gogoak ez zaizkidala joan, guztiz kontrakoa. Jarraitu, jarraitu,...\n05 Jun Lesio edo min zehatzik?\nPosted at 18:23h in Uncategorized @eu by kris 0 Comments\nGure pilateseko klaseak badoaz aurrera pixkanaka. Ez da ez makala izan hilabete hauetan egin dugun lana. Hala jarraitu dezagun!! ...\n03 May Julen Lopetegi gurekin…\nPosted at 13:39h in Uncategorized @eu by kris 0 Comments\nAsteari bukaera on bat emateko,...\n03 May Gure neskak hipopresiboetan buru-belarrii!!!\nPosted at 04:34h in Uncategorized @eu by kris 0 Comments\nBai, bai, gure neskak hortxe dabiltza martxa hartuta. Gaur arratsaldeko klasearekin, jada, 2 hilabeteko ikastaro intentsiboaren erdia egiña daukaguu! Animoo eta segi horrela!...\n17 Apr Laster arte!!\nPosted at 19:50h in Uncategorized @eu by kris 0 Comments\nIritsi dira. Bai. 6 opor eguntxo ditugu aurretik. Fisiomoving-i eman diogu/diozue hasiera (eta ez makala gainera!). Orain deskantsatzea dagokigu, berriz ere indarberrituta hasteko. Kartelak dion bezala, guztoi laster arte!!...\n06 Feb Oparitu osasuna maite duzun jendeari\nPosted at 20:03h in Uncategorized @eu by kris 0 Comments\nMaite duzun pertsonari detailetxo bat egitea dabilkizu buruan? Gertuko norbaiten urtebetetzea da eta ez dakizu nola asmatu berarekin? Oparitu ezaiozu osasuna! Fisiomoving-ek baditu jada opari bonoak, zuk nahi duzun pertsonaren izenean eta nahi duzun tratamentu mota oparitzeko moduan gainera: Fisioterapia eta osteopatia saioak Hipopresiboei buruzko informazio guztia...


Semana Verde en Getxo del 5 al 11 de junio: Eficiencia de Recursos y Residuos\nEkainaren 5etik 11ra AsteBerdea izango da Getxon: Baliabide eta hondakinen efizientzia\n2014ko Aste Berde honek daukan leloa "Ekonomia zirkularra: Baliabide eta hondakinen efizientzia" da. Lelo honek mundu honetako baliabideak agar daitezkeenez aurrerabide logikoa ekonomia zirkularrera abiatzea dela agertzen du.\nHonako ekonomia honetan hondakinik apenas ez litzateke egongo, produktuak behin eta berriz berrerabiltzea eta berregitea ohiko jarduna litzateke, eta iraungarritasuna gizarte egituraketan txertatuta egongo litzateke.\nAste Berde honek diraueno, -Getxok Ekainaren 5etik 11ra bitarte ekitaldi ezberdinekin egingo duena-, lehenengo nork bere etxean sortzen dugun zaborrari begiratzeko eta bigarrenez gutxitzeko asmoz azturaren bat, bakarra baino ez bada ere, zeureganatzeko gonbidatzen zaitugu.\nHonetarako zenbait ideia aurkezten dizuegu. Zuek zeuenak ere edukiko dituzue.\n- Balkoiak eta leihoak edertzeko 1. lehiaketa\n- Baratze bertikala\n- Birziklatzerako igandea\n- Nekazaritza eta lorezaintzari buruzko tailerrak\n- Zaborrezko dokumentala\n- Ingurugiroan ibili zaitez\nCategorías: 30 mai


Bertakoen apustua, eta kataluniarrei keinua - Eskoriatza - Goiena.eus\nImanol Beloki Unamuno 2017-08-31 11:07\nWood Strings taldea igoko da Hotela tabernako oholtzara, egubakoitzean, 22:00etan. Wood Strings\nUztailean hainbat hitzordu izan dira, eta iraileko lehenengo aste bukaera honetan, Wood Strings, Gatributu eta Virgin Soul taldeen kontzertuekin, hamargarren edizioa borobilduko dute.\nJuan Luis Zubizarreta Atxorrotx Kultura Elkarteko lehendakariaren esanetan: "Edizio hau berezia izatea nahi genuen, eta, orokorrean, balorazio positiboa izan arren, hasierako emanaldietan ikusle gehiago izan dira, azken hiru emanaldietan baino, eta, gainera, eguraldiak ez du lagundu azken hiru hauetan. Egubakoitzeko eta zapatuko emanaldiak Hotelean egingo ditugu, hasiera-hasieratik, Errekan Gora antolatzen eta bultzatzen izan delako. Ea jendea gerturatzen den…".\nHiru emanaldi, bi egunetan\nEgubakoitzean, 22:00etan, Wood Strings Aretxabaletako taldea igoko da oholtzara, formatu akustikoko kantak eskaintzera. Paulek, Oierrek, Aselek eta Eñautek osatzen dute taldea, bi gitarra, bateria eta txeloarekin.\nAretxabaletarren emanaldi akustikoa amaitzean, 23:00etan, Gatributu taldea igoko da oholtzara. Gatibu euskal taldearen kantak bertsionatuko dituzte, eta, Goio Arrieta aretxabaletarra, taldeko kidea dena, Alex Sardui Gatibuko abeslari gernikarra imitatzen saiatuko da. Taldean: Aretxabaletar bi, eskoriatzar bi eta Aretxabaletan bizi den eskoriatzar bat izango dira. Ixak Sarasua eta Beñat Arrieta gitarrarekin, Ibai Iregi baxuan, Gari Barandiaran baterian eta Goio Arrieta ahotsean.\nZapatuan, berriz, Kataluniako Virgin Soul taldearen kontzertua izango da, 19:00etan. Bartzelonako Lizeo kontserbatorioko ikasle ohiek osatutako taldea da, eta Euskal Herrian bigarren urtez egiten duten biraren barruan, Eskoriatzan egingo dute geldialditxoa. Miren Zulaika abeslariak, Enric Fuster bateria-joleak, Aleix Triado gitarra-joleak, Carlos Pascual piano-joleak eta Joan Barnaus baxu-joleak osatzen dute soul taldea.\n"Wood Strings eta Gatributu taldeak bertakoak eta indarra hartzen diren taldeak dira. Virgin Soul, bestalde, Kataluniako independentzia prozesua dela-eta, beraiei keinua egiteko ekartzea erabaki dugu…", adierazi du Zubizarretak".