Elhuyar Taldeko 2016. urteko txostena by Elhuyar - Issuu\nZergatik elhuyar? URTEKO TXOSTENA ���6\nz da lan makala ÂŤZergatik elhuyar?Âť galderari erantzutea! Saiatuko naiz, hala ere, Elhuyarren faltak sor liezagukeen hutsunea irudikatzen. Hutsune horietako batzuk nabarmenak izango lirateke, gure egunerokoa aldatzeraino. Beste batzuek, ordea, horren agerikoak ez izanik, ez lukete bat-bateko aldaketarik sortuko.\nte ikertzaileen hotsaren ordez ohiko tabernen hotsa entzungo bagenu? Ordenagailuan idazten ari garela euskarazko testua zuzenduko ez balitzaigu? Edota Euskal Telebista piztuta Euskal Herrian egiten den ikerketaren erakusleihorik topatuko ez bagenu? Gauza handirik ez akaso, baina Elhuyarren ekimen asko euri-langarra bezalakoak dira.\nLehen multzokoen artean, ezinbestekoen artean, Elhuyar hiztegiak ditugu. Sosegurik eza eragingo liguke liburu-dendetara joan eta apalak hutsik topatzeak, eta zer esanik ez Internetera jorik 404 page not found testuarekin topo egiteak. Euskara lan-hizkuntza nahiz bizi-hizkuntza dugunok gabezia sumatuko genuke, zalantzarik gabe. Nora jo? Non topatu hiztegi eguneratuak, sarean zein liburu-dendetan?\nEuri-zirinak poliki umeltzen ditu ingurua, pertsonak zein soroak. Oharkabean sustraitzen da haren eragina. Horietakoak ditugu, izan ere, Elhuyarren jarduera asko eta asko: Elhuyar Zientzia eta Teknologia aldizkaria, Zientzia Azoka, Teknopolis, zientzia.eus webgunea, Norteko Ferrokarrila irratsaioa, enpresetako euskara-planak, hizkuntza-teknologien ikerketa zein garapena, itzulpenak, trebakuntza, eta abar eta abar. Bizi gintezke haiek gabe, baina, paisaiak berdinak izango al lirateke?\nBeste zenbait hutsune ezkutukoagoak izan litezke. Hutsune horiek ez ligukete, agian, aldaketa bortitzik eragingo bizimoduan, baina, askorentzat, nabariak izango lirateke. Zer gertatuko litzateke, esate baterako, hiru hiletik behin Elhuyar Zientzia eta Teknologia aldizkaria postontzira iritsiko ez balitzaigu? Urtean behin bada ere Bilboko Plaza Barrian elkartzen diren ehunka gaz-\nÂŤEuskara zientzian, teknologian eta gizartean sendotzen, eta harentzako arlo\nUrteko txostena ďż˝ďż˝ďż˝6\nlhuyarren, beste erakundeetan bezalaxe, geldialdia egiten dugu zenbait urtetik behin, hurrengo urteetako norabidea marrazteko asmoarekin. Adorez jarraitzeko, zenbait lan-saio egiten ditugu inspiraziorako balioko diguten ideia, asmo zein hitzen bila. Hain zuzen ere, oraintxe landu ditugu Elhuyarren datozen urteetarako (2017-2020) ildo estrategikoak. Ildo horiek datozen urteetarako kudeaketaplanaren zutabe izango ditugu. Bada, azkeneko hausnarketaren arabera, ildo gisa, hauek deskribatuko dute bidea: lantaldea indartu, kanpo- eta barne-lankidetzan sakondu, eragile-rola sustatu (gizartearekin bat egin) eta sarrerak handitu. Hausnarketa estrategiko horiek egiten direnean, xedea eta balioak berretsi edota aldatzeko tartea\nere hartu ohi dugu. Zertarako gara? Nolakoak gara? Zerk bereizten gaitu? Xedearekin batera, erakundea barrura zein kanpora begira definitzen duten balioak zerrendatzen ahalegintzen gara. Labetik atera berria den azken lanketan, Elhuyar erakunde irekia, ekintzailea, konprometitua, sendoa eta enpatikoa irudikatu dugu. Erakunde irekia gara, gure artean zein besteekin elkarlanean aritu baikara beti, eta lankidetzatik jaio baitira ekimen asko eta asko. Erakunde ekintzailea gara, esparru berrietara jauzi eginez utzi baitugu gure arrastoa. Konprometitua diogu, euskal gizartea eraldatzeko helburuarekin, gizarte berdinago, kritikoago bat eraikitzeko asmoan errotzen baitira gure egitasmoak. Erakunde sendoa gara, ibilbide luzea baitugu, ezagutza zein esperientzia zabalak osatua. Eta, azkenik, erakunde enpatikoa gara, pertsonak baititugu ardatz, eta gertutasunetik hazten baititugu harremanak. Aurreko balioak, Elhuyarrentzat bezalaxe, beste hainbat erakunderentzako ere baliozkoak izango dira, aski seguru.\nBaina, zalantza-izpirik gabe, horiek guztiek ezaugarritzen dute Elhuyar.\nberriak eraikitzen egiten dugu lan, euskal komunitate aktiboa eta kritikoa helburuÂť.\nElhuyar irabazi-asmorik gabeko erakundea da, eta euskal gizartea eraikitzen laguntzen dihardu 1972tik, zientzia eta teknologia gizartera hurbiltzeko eta jakin-mina lantzeko, hizkuntzaren eta hizkuntza-teknologien garapenean sakontzeko, eta gizarte parekide, aktibo eta kritikoa osatzeko.\nUrteko txostena ���6\nHorretarako egiten dugu lan, horretarako garatzen ditugu proiektuak, eta horretarako eskaintzen ditugu zerbitzuak eta produktuak arlo hauetan: Ingurune digital eleaniztuna eta inklusiboa\nHerritarren partaidetza eta eraldaketa soziala\nIngurune digital eleaniztuna eta inklusiboa Arrakastaz amaitu da ElkarOla lankidetza-proiektua\nItzulpengintza automatiko neuronalaren ikerlerro estrategiko berria\nConsumer.eus atarian itzulpen automatikorako ikerketa-proiektua\nTecnalia, Vicomtech-IK4, EHUko IXA Taldearekin eta Aholabekin lankidetzan aritu gara ElkarOla ikerketa-proiektu estrategikoan. Hizkuntzaren eta hizketaren teknologiak ikertzea izan dugu xede, lurralde adimendun, industrial, inklusibo eta eleaniztun bat eraikitzea helburu hartuta.\nItzulpen automatikoari eta itzulpengintzarako teknologiei loturik, hiru proiektu izan ditugu martxan 2016an. Kalitrad eta OPTIN ikerketa-proiektuak amaitu ditugu. Bestalde, MODELA proiektuan, gaztelania-euskara eta gaztelania-ingelesa hizkuntza-bikoteetarako sare neuronaletan oinarritutako itzulpen-sistemak ikertzen ari gara bost erakunde, elkarlanean: AmetzagaiĂąa, EHUko IXA Taldea, Vicomtech/IK4, ISEA eta Elhuyar.\nEroski Fundazioarekin elkarlanean, ikerketa-proiektu berritzaile bat jarri dugu martxan: Consumer.eus atariko elikadura-alorreko edukiak itzulpen automatiko bidez itzuliko dira. Ideia nagusia da itzultzaile automatikoa domeinu horretara egokitzea, postedizio-sistemen bidez, komunitatearen laguntzaz eta azken ikerketa-tekniken bidez.\nZientzia.eus webgunean Xenda bilatzaile aurreratua inplementatu dugu Elhuyarrek garatutako Xenda bilatzailea inplementatu dugu zientzia.eus webgunean. Bilatzaile berriak zenbait berrikuntza dakartza: bilaketen proposamen automatikoa eta emaitzak erakusteko antolamendu intuitiboagoa, besteak beste.\nProduktu eta soluzio teknologiko berriak garatzeko proiektuak Bilakit garapen-proiektuak bilaketa eta nabigazio eleaniztuna landu du; berehala integratzen da informazio-sistemetan, eta ezagutza eskuratzea errazten du. Arrakastaz amaitu da, eta Xenda izeneko produktua merkaturatzen hasi gara. Hitzain, berriz, Vicomtech-IK4 ikerketa-zentroarekin martxan jarri dugun garapen-proiektua da. Ikus-entzunezko medioen zaintza egitea ahalbidetuko du, eta adimen lehiakorreko plataforma batean integratzea da asmoa.\nEuskarak ingurune digitalean duen egoera neurtzeko aholkularitza Euskararen Adierazle Sistema (EAS) proiekturen barnean, Soziolinguistika Klusterrarentzat, euskarak ingurune digitalean duen presentzia neurtzeko adierazle-sistema bat zehazteko aholkularitza teknikoa eman dugu. Era berean, Puntueus Behatokiarentzat ere aholkularitza teknologikoa eskaini dugu, domeinuetan euskararen neurketa zehatzak egin ahal izateko.\nIngurune digital eleaniztuna eta inklusiboa Irakurle digitala, irakurtzeko lagun\nTalaia teknologia bi aplikaziotan\nIrakurtzeko zailtasunak (dislexia, ikusmen-urritasuna, hizkuntzari lotutako nahasmenak eta abar) dituzten ikasleei irakurketa-idazketa prozesuan laguntzeko tresna bat garatu du Elhuyarrek Aholaben teknologia baliatuz. Ahots-sintesiko sistemari esker, tresna honekin, ikasleek entzun egingo dituzte ordenagailuko testu idatziak, irakurri beharrean. Tresna Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailaren diru-laguntzaz garatu du Elhuyarreko Hizkuntza eta Teknologia unitateak, eta Berritzegune Nagusiaren webgunean dago eskuragarri, doan.\nElhuyarren Talaia teknologiak bi aplikazio izan ditu 2016an. Batetik, Donostia 2016k antolatutako ekitaldiek Interneten eta sare sozialetan eragin dituzten iritzien jarraipena automatikoki egiteko baliatu du bere Behagunean. Bestetik, irailaren 25eko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeak zirela-eta sare sozialetan izan zen mugimenduaren berri emateko, Elhuyarren Talaia teknologia erabili zuen Berria egunkariak. Elhuyarren teknologia horri esker, sareko albiste, iritzi-artikulu eta mezuak bildu, eta haietako edukiak automatikoki sailkatzen dira, zein gairi dagozkion identifikatuz eta adierazpen horiek positibo, negatibo edo neutralak diren adieraziz.\nEuskaldunon behar digitalei buruzko lehen inkesta Euskaldunon eta Europar Batasuneko beste hiru hizkuntza gutxitutako hiztunen (bretoiera, kareliera eta sardiniera) behar digitalei buruzko lehen inkesta jarri zuen abian uztailean hizkuntza-aniztasun digitalaren proiektuak (DLDP). Proiektu horretan, beste lau erakunderekin elkarlanean ari da Elhuyar (Consiglio Nazionale delle Ricerche, European Language Equality Network, Mainzeko Unibertsitatea eta Kareliar Hizkuntza Elkartea), helburutzat harturik hizkuntza-aniztasun digitalerako bide-orri bat garatzea.\nOndareBideak Donostia 2016 kultura-hiriburutzaren barruan, OndareBideak proiektua garatu dugu, Euskomediarekin eta EHUko IXA ikerketa-taldearekin batera. Euskal ondare digitala bildu, erakutsi eta modu berritzailean interpretatzeko aukera eskaintzen duen plataforma bat da OndareBideak.\nGida Eleaniztunak Donostiako Poesiaren Ibilbidean Donostia 2016ren barruan, 12 geltokiko ibilbide poetiko bat diseinatu zuen Esther Ferrerrek. Geltoki bakoitzean dagoen QR kodea mugikorrarekin irakurrita, Ferrerrek geldialdi bakoitzerako aukeratutako hiruzpalau olerkiak irakur eta entzun ditzakegu mugikorrean, euskaraz nahiz gaztelaniaz. Elhuyarreko Hizkuntza eta Teknologia unitateak garatutako Gida Eleaniztunak teknologiari esker.\nHizkuntzen kudeaketa ingurune eleaniztunetan Elhuyarren, 25 urte euskara-planetan Lehen euskara-plana Elhuyarrek egin zuenetik 25 urte bete dira aurten, eta efemeride garrantzitsu hori gurekin lan egiten duten pertsonekin ospatu nahi izan dugu. Izan ere, horiek barik ezingo genukeen aurrera egin enpresetan euskara lantokietan agerian jartzen eta sendotzen. Hortaz, ekintzaile eta eusle horiek ordezkatzen dituzten pertsonei aitortza egin nahi izan diegu. Batzuk gaur egun gurekin lan egiten duten enpresetakoak dira: Maier, Ekin, GKN, Elay, Orona, Cikautxo, Bankoa, CAF, Euskaltelâ€Ś Horiekin batera, gure oroigarria eta goraipamena jaso zuten Elay enpresako lehen euskara-plan hartan lanean jardun zuten ordezkariek ere: Mari Karmen Garmendia, Anaje Narbaiza, Tere Barrenetxeaâ€Ś\nHizkuntzen kudeaketa ingurune eleaniztunetan EGA Master-en hiztegia EGA Master enpresarentzat egin dugun hiztegi espezializatua aurkeztu genuen azaroaren 22an, Gasteizen, Artium Museoan. Hiztegiak EGA Master enpresako eta erreminten sektoreko 2.700 kontzeptu jasotzen ditu, zazpi hizkuntzatan: euskara, gaztelania, ingelesa, frantsesa, alemana, portugesa eta txinera. Interneteko baliabide bat da.\nProfesionalentzako trebakuntza-saioak Urtero bezala, itzultzaileentzako trebakuntza-saioak eman ditugu Gipuzkoako Foru Aldundian, Bizkaiko Foru Aldundian eta IVAPen; euskararen eta gaztelaniaren erabilera zuzena izan ditugu aztergai. Nafarroako Unibertsitate Publikoko langileak euskaraz trebatzen ere ibili gara. Bestalde, albisteak euskaraz ondo nola eman irakatsi diegu Euskadi Irratiko eta Radio Vitoriako kazetari batzuei.\nLangileen idatzizko euskara hobetzeko ikastaroak Euskaraz lan egiteko baliabideak eskaintzen dizkiegu hainbat erakundetako langileei: interneteko baliabideak, testu komunikatiboak egiteko jarraibideak, laneko hitz teknikoak sortzeko eta bilatzeko bideak; azken finean, euskaraz segurtasunez idazteko laguntza. Aurten, besteak beste, hiru ikastaro bideratu ditugu Donostia Kulturan. Balorazioak, oro har, oso onak izan dira, eta ikasitakoa oso baliogarria beraien eguneko lanerako.\nTrengintza Hiztegia Trengintza Hiztegia aurkeztu genuen uztailean, sektoreko bost erakunderekin batera: Bizkaiko Garraio Partzuergoa, CAF, Euskotren, Eusko Trenbide Sarea eta Metro Bilbao. Online dago hiztegia, trenhiztegia.eus helbidean, eta lau hizkuntzatan kontsultatu daiteke: euskara, gaztelania, ingelesa eta frantsesa. Hiztegiak trenaren sektoreko 4.830 kontzeptu biltzen ditu, 15 alorretan sailkatuta. egamaster.elhuyar.eus\nHizkuntza-kalitatearen azterketa Euskaraz nahiz gaztelaniaz testu-bolumen handiak argitaratzen dituen bezero bati bere testuen hizkuntza-kalitatearen azterketa bat egin genion, eta hobetzeko urratsak proposatu.\nKalitate-ziurtagiri berria itzulpen-zerbitzuan EN ISO 17100:2015 arauaren araberako kalitate-ziurtagiria eskuratu du Elhuyarren itzulpen-zerbitzuak. AENORek eman digu gure zerbitzuaren bikaintasuna aitortzen duen ziurtagiria. 2010ean eskuratu genuen UNE-EN 15068:2006 kalitate-aitortza ordezkatzen du 2016an eskuratu dugun honek.\nEuskararen erabilera soziala Orioko HAPO eragin linguistikoa neurtzen\nNafarroako Gobernuarekin proiektu estrategikoetan\nEHUren aitortza Durangoko Azokan\nOrioko Udala lantzen ari den Hiri Antolamenduko Plan Orokorraren baitan (HAPO) Eragin Linguistikoaren Ebaluazioa (ELE) egin da, Elhuyar Aholkularitza eta Projekta arkitektuen laguntza teknikoarekin eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta UEMAren babesarekin. Plan Orokorrak herriaren garapena definitzen duen neurrian, han hartutako erabakiek hizkuntzaren erabileran zer neurritan eragingo duten neurtzea izan da Elhuyarren egitekoa, hauskortasuna, planaren eragina eta euskararen ezagutzaren proiekzioa eginez.\nElhuyar Aholkularitzak Nafarroako Gobernuari laguntza eta aholkularitza eman dio hiru proiektu estrategiko hauek garatzeko: a) Euskarak Nafarroan duen egoeraren diagnostikoa, b) Nafarroako Gobernuaren Hizkuntza Politikaren Lehenbiziko Plan Estrategikoa eta c) Euskarabidea, Nafarroako Gobernuaren Euskararen Institutuaren kudeaketa sistema berria. Nafarroako euskalgintzako eta Nafarroako erakundeetako 100 ordezkarik baino gehiagok hartu dute parte, eta, haiez gainera, herrialde osora zabaldu den partaidetza prozesuaren bidez, baita ehunka herritarrek ere.\nEuskal Herriko Unibertsitateak, argitaratzen dituen itzulpenen egileei beren lana aitortzeko, ekitaldi bat egin zuen Durangoko Azokan. Elhuyarrek 10 urte baino gehiago daramatza EHUrentzat unibertsitate-mailako materiala itzultzen; guztira, 60 liburutik gora itzuli ditu orain arte. 2016an, hiru hauek: Bioetika eta Etika Medikoa Medikuntzako ikasleentzat; Hirigintza-antolamendua: kontzeptuak, tresnak eta jardunbideak; eta Ministerio Fiskalaren Estatutu Organikoa.\nEuskararen erabilera soziala 22 milioi kontsultatik gora gure onlineko hiztegietan Gure hiztegi elebidunak sarean denon eskura jarri genituenetik, gora doa etengabe kontsulta-kopurua. 2016an, 8.976.536 bisita izan ditu hiztegiak.elhuyar.eus webguneak (2015ean, 7.357.696), eta 22.217.712 hiztegi-kontsulta izan ditu (2015ean, 14.478.478). Hitz asko kontsultatu dituzte erabiltzaileek, eta haietako batzuk, behin eta berriz. Gehien errepikatu den hitza «eragin» izan da; 10.000 aldiz baino gehiago kontsultatu dute erabiltzaileek hitz hori 2016an.\nEIZIE Corpusa martxan\nEIZIErekin (Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea) elkarlanean, corpus eleaniztun bat garatzen hasi gara Literatura Unibertsala bildumaren barruan itzulitako hainbat libururekin. Une honetan, 2.371.083 hitz ditu corpusak, eta handitzen joango gara.\nEskuragarri dago Geografian aritu aplikazioa, geografia landu eta aditu bihurtzeko. Munduko eta Euskal Herriko geografia fisikoan zein politikoan aritzeko tabletako jokoa da, Android eta iOSerako aplikazioa.\nEuskalBar eguneratu dugu\nFirefoxek, aldian behin, bertsio berriak jartzen ditu sarean, eta, harekin erabiltzen ditugun gehigarriak erabiltzen jarraitu ahal izateko, zenbait aldaketa teknologiko egin behar izaten dira gehigarri horietan. Hori dela eta, Euskalbar 4.4 berria jarri dugu sarean. Euskalbar baliabide oso erabilgarria da euskaraz idazten duen edonorentzat, hiztegietan, corpusetan eta estilo-liburuetan bilaketak errazago eta azkarrago egiten laguntzen baitu.\nEuskararen erabilera soziala Ekolingua saioak Deban eta Donostian Ekolingua solas-jokoa oinarri hartuta, Ekolingua mahai-jokoaren bi dinamika bideratu ditugu Deban eta Donostian. Deban, 50 herritarrek hartu dute parte, eta, Donostian, 300 bat ikaslek, haien esparruan euskarak duen egoerari buruz modu ludikoan hausnarketa egiteko eta adostasunak eta ondorioak eraikitzeko.\nElhuyar Collins ingelesa-euskara hiztegi berria Collins argitaletxe ingelesarekin batera, ingelesa-euskara hiztegi berria egin dugu, euskaldunok ingelesa zubi-hizkuntzarik gabe ikasteko aukera izan dezagun. Aurkezpen ofiziala irailaren 22an egin genuen, Lasarte-Oriako institutuan, eta hiztegia salgai dago liburu-dendetan eta Elhuyarren onlineko dendan. Hiztegia datutan: 64.270 sarrera; 86.150 adiera; 21.400 adibide; lexiko arrunta eta teknikoa; esapideak, gramatika-egiturak eta toki-izenak.\nGipuzkoako Foru Aldundiaren aholkulari Euskararen normalizazioaren esparruan, Gipuzkoako Foru Aldundiaren bidelagun da Elhuyar Aholkularitza Hizkuntza Berdintasuneko Zuzendaritzak gidatzen duen Gipuzkoako udalen arteko lankidetza-programaren garapenean (Udal<>ekin). Bi helburu nagusi ditu programak: batetik, euskararen normalizazioaren esparruan Gipuzkoako udalen arteko lankidetza programa bat antolatu eta gauzatzea; eta bestetik, udalei laguntza zehatza ematea, informazioa, elkarlanerako bideak, prestakuntza eta komunikazioa.\nHitzargiak, Europako hizkuntzak biziberritzeko jardunbideen topaketak\nEkainaren 23an eta 24an izan zen, Orona Ideon, Hernanin. Soziolinguistika Klusterrak eta Donostia 2016 Europako Kultur Hiriburutzak gidatu zuten Hitzargiak ekimena. Formatu eta eduki ugariko topaketa izan zen: gaika banatutako aurkezpen-hitzaldi eta elkarrizketarako mahai-inguruak, batetik; eta, Esperientzien Trukegunea izeneko ekintzak, bestetik. Topaketaren aurreko sei hilabeteetan, hainbat jardunbide edo esperientzia on identifikatu ziren, eta haietako 80 erakutsi. Bertaratutakoek aukera izan zuten eragileekin aurrez aurre egoteko, eta, hala, antzeko lanetan murgilduta daudenen arteko loturak sendotzeko eta elkarrengandik ikasteko.\nEuskararen erabilera soziala Patxi Petrirena euskaltzain urgazle\nApirilaren 29an, sei euskaltzain urgazle berri izendatu zituen Euskaltzaindiak, Iruñean egin zuen osoko bilkuran; tartean, Patxi Petrirena Alzuguren, Elhuyarreko Hizkuntza eta Teknologia unitateko lankidea. Lehendik ere bagenituen beste bi euskaltzain urgazle gure lankideen artean: Alfontso Mujika Etxeberria (2006tik) eta Antton Gurrutxaga Hernaiz (2013tik).\nEusko Jaurlaritzarekin eta EAEko hiru foru-aldundiekin elkarlanean, Gizarte Zerbitzuen Hiztegia egin dugu, eta gizartezerbitzuenhiztegia.eus helbidean kontsultatu daiteke. Bestalde, mugikorretarako aplikazioak ere deskargatzeko moduan daude Google Playn (Androiderako) eta APP Storen (iOSerako).\nHiztegiAPP Hiztegiak eta bestelako zenbait hizkuntza-baliabide kontsultatzeko aplikazio berri bat egin dugu mugikorretarako: HiztegiAPP. Eskuragarri dago Google Playn eta App Storen. HiztegiAPP hiztegi bat baino gehiago da; zehazki, 36 hizkuntza-baliabide aldi berean kontsultatzeko aukera ematen du. Tartean, euskarazko hiztegi elebidunak, eleaniztunak, sinonimoen hiztegiak, corpusak, Xuxen zuzentzaile ortografikoa eta abar eskaintzen ditu.\nAtlas berritua kaleratu dugu Kalean da jada Elhuyar atlas berritua, Euskal Herriko eta munduko mapa geografiko eta politikoak nahiz azalpen, datu eta taula erabilgarriak jasotzen dituena. Liburuaz gainera, atlasa.elhuyar.eus webgunerako sarrera-kodea du; hauek dira webgunean aurkitu daitezkeenak: toponimoekin jolastu eta ikasteko geografiako 3 joko, eta inprimatu eta lanerako erabiltzeko mapa mutuak.\nGenero-berdintasuna Emakundek emakume eta gizonen berdintasunerako erakunde laguntzaile gisa aitortu du Elhuyar Aholkularitza Emakundek 73 enpresa eta entitate aitortu ditu emakume eta gizonen berdintasunerako erakunde laguntzaile gisa, eta haien artean da Elhuyar Aholkularitza. Aitortza lehenagotik datorren arren, berritu egin dugu, eta ziurtagiriak emateko Emakundek Bilbon antolatutako ekitaldian parte hartu dugu. Ekimen horren helburua da emakume eta gizonen berdintasunarekin konpromisoa hartzen duten erakundeen lana aitortzea. Ziurtagiria emateko, kontuan hartu dira lan-baldintzetan emakumeen eta gizonen arteko tratu-berdintasuna bermatzeko jarduerak eta enpleguaren kalitateari dagozkionak, baita kanpora begira egindako jarduerak ere.\nBilbon ekin genion lanari Plotina Europako proiektuko kideok\nAurre! Emakumeen aurkako indarkeriari aurre egiteko I. Foru Plana\nEuropan ikerketa garatzen duten erakundeetan berdintasuna sustatzea eta bermatzea du xede PLOTINA proiektuak. Elhuyar Aholkularitzak proiektu horretan parte hartzen du, eta, uztailean, partzuergoa osatzen dugun zortzi erakundeek Bilbon egin genuen bilera. Bileran, lan-eginkizun nagusi bat izan genuen: ikerketan jarduten duten erakundeak berdintasun-planen diagnostikoak egiteko tresna egokiz hornitzea. Hauek aurkeztu genituen, besteak beste: diagnostikoen datu-bilketa kualitatiboa egiteko sistema, Elhuyar Aholkularitzak diagnostikoaren datu-bilketa kuantitatiboa egiten laguntzeko garatu duen tresna, eta etorkizunean aurrerapen-mailaren jarraipena egiteko tresna informatikoa.\nAzaroan aurkeztu zen emakumeen aurkako indarkeriari aurre egiteko diputazio batek bereziki diseinatu duen lehen Foru Plana. Behin betiko dokumentua lantzeko, kontrasterako eta ekarpenak biltzeko prozesu garrantzitsu bat landu du foru-entitateak lurraldeko eragileekin. Kontraste-prozesu hori bi aholkularitzaerakunderen laguntzarekin egin du: Sortzen eta Elhuyar Aholkularitza. Kontraste-prozesu horretan parte hartu dute Gipuzkoako udaletako alkateek eta berdintasuneko zinegotziek, udaletako gizarte-zerbitzuetako langileek eta berdintasun-teknikariek, eta Gipuzkoako mugimendu feminista eta emakume-elkarteetako ordezkariek.\nGenero-berdintasuna Elhuyar Zientzia unitateko proiektuetan generoikuspegia txertatzen\nErrenterian Emakumeen Etxea sortzeko zutabeak eraiki ditugu\nZientzia unitatean egiten ditugun proiektuetan genero-ikuspegia txertatzeko jarraibideak osatu ditugu. Komunikazio parekidea lantzeaz gainera, proiektuen diseinutik hasi eta azken emaitza aurkeztu bitarteko prozesu osoan izan dugu aintzat genero-berdintasunaren irizpidea. Horren adibide dira Elhuyar aldizkariaren eta webgunearen jarraibideak, Caf-Elhuyar Sarien berdintasunerako irizpideak, eta genero-ikuspegia zientzia eta teknologiaren irakaskuntzan txertatzeko orientabideak.\nUdalerriko eta eskualdeko emakumeen partaidetzan oinarritutako prozesu bat gidatu dugu, Errenterian Emakumeen Etxe bat sortzeko beharren inguruko gogoeta kolektibo batetik abiatuz. Gogoeta horretan oinarrituta, Emakumeen Etxearen ezaugarriak landu ditugu, eta Etxea eraikitzeko eman beharreko pausoak finkatu. Era berean, prozesuan parte hartu duten eragileen eta emakumeen arteko harremanak landu ditugu, sareak sortzen laguntzeko.\nEmakumeak zientzian karta-jokoa euskaratu eta denen eskura jarri dugu Emakumeak zientzian karta-jokoaren helburua da emakumezko zientzialariak ezagutaraztea jokalariei. Hain zuzen, zientzia-arloan emakumezkoen ereduak ez izatea da neskak urruntzen dituen faktoreetako bat. Karta-jokoa finantziazio kolektiboaren bidez sortua da. Elhuyarrek euskarara ekarri du, eta doan eskaintzen du webguneko dendan.\nLaboral Kutxan 2011z geroztik bidelagun izan gaitu Laboral Kutxak Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Planak lantzeko eta garatzeko. Urte hauetan guztietan, ekimen interesgarriak bideratu ditugu elkarrekin, besteak beste, komunikazio barneratzailerako gida, hautaketa- eta igoera-prozesuen hobekuntza, sexu-jazarpenari eta jazarpen sexistari aurre egiteko protokoloa hobetzea, gogoeta eragiteko esketxak eta Laboral Kutxako emakumeak ahalduntzeko prozesua.\nBerdintasun-planak Elorrion, Erandion, Ibarran eta Usurbilen Emakumeen eta gizonen berdintasunaren inguruko egoeraren azterketatik abiatuta, errealitate horretan eragiteko plangintzak landu ditugu Elorrion, Erandion, Ibarran eta Usurbilen, betiere herritarren eta bereziki emakumeen partaidetzarekin, modu kolektiboan.\nHerritarren partaidetza eta eraldaketa soziala Partaidetzaprozesuetarako #PartaidetzaOn plataforma digitala garatu du Elhuyarrek Partaidetza-prozesuetan herritarrek Internet bidez parte hartu ahal izateko #PartaidetzaOn plataforma digitala garatu du Elhuyarrek. Hizkuntza eta Teknologia eta Aholkularitzako unitateek elkarlanean garatu dute tresna hori. Haren bidez, partaidetza-prozesuaren jarraitutasuna eta informazioaren gardentasuna bermatu nahi dira, eta, administrazioaren eta herritarren arteko harremana erraztuz, gobernu onerako praktiketan sakondu nahi da, bidenabar. Tresnak prozesuen kudeaketa integrala egiteko aukera ematen du, eta prozesu presentzialak eta digitalak bateratzen ditu. Nagusiki administrazio publikorako pentsatua badago ere, enpresetako barne-prozesuetan erabiltzeko ere egokia da.\nKlima-aldaketari aurre egiteko estrategiaren partaidetza-prozesua bideratu du Elhuyarrek\nTokiko garapena berrikuntza sozialaren eragile dela azpimarratu da Urberritzen prozesuan\nDonostiako Udalak, Parisko goi-bileraren ondoren, klima-aldaketaren inguruko estrategia eguneratzeko, ÂŤKlima Estrategia DSS 2050Âť partaidetza-prozesua jarri zuen martxan. Hiriko eragile nagusiekin, herritarrekin eta Udaleko sail guztiekin landu zuen prozesua Donostiako Udalak, eta Elhuyar Aholkularitzak, prozesua dinamizatzeaz gainera, partaidetza digitalerako sortu duen #PartaidetzaOn plataforma ere jarri zuen, herritarrek Internet bidez parte hartu ahal izan zezaten, eta, bide batez, prozesu osoaren webgune izan zedin.\nUrtarriletik ekainera bitartean, Urberritzen prozesua bultzatu dugu Iraurgi Berritzen Urola Erdiko Berrikuntza eta Garapen Agentziak, Donostia-Beterri eskualdeko udalek eta Elhuyar Aholkularitzak elkarlanean, Gipuzkoako Foru Aldundiaren laguntzarekin. Bi eskualdeetako eragileekin, berrikuntza sozialerako gaitasuna handitzea eta eragileen arteko artikulazioa hobetzea landu dugu, etorkizunean eskualdeko erronka sozialei erantzun propioagoak eta egokiagoak eman ahal izateko eta lankidetza-proiektu berriak sortzeko. Egindako lana gizarteratzeko jardunaldia egin zen ekainaren 3an, Donostian. Prozesuaren berri emateaz gainera, Bartzelonako Plan Estrategikoko bulegoko buru Oriol Estelak hitzaldia eman zuen, ÂŤTokiko garapena berrikuntza soziala daÂť titulupean.\nHerritarren partaidetza eta eraldaketa soziala Zientziakideren lehen proiektua sortu eta bideratu du Elhuyarrek\nElhuyarren ibilbidea aztergai, berrikuntza irekiaren ikuspegitik\nElhuyarrek bultzatutako ekimen horren bidez, herritarrek zientzialari bihurtzeko aukera izan dute. Hain zuzen, Pasaiako uren kalitatea neurtu dute, AZTIko ikertzaileekin batera. Hala, zentzia egiteko eta gizartean kultura eta jakintza zientifikoa hedatzeko eredu berri bat dakar Zientziakide ekimenak, Herritarren Zientziaren eredua, hain zuzen ere.\nEuskal Herrian azken lauzpabost hamarraldietan garatu diren eraldaketa-prozesu garrantzitsuenen oinarrian dauden balio eta kultura-aldagai komunak identifikatzen hastea, eta aldagai horiek gure lurraldearen garapen iraunkor eta integralari begira egin duten ekarpena aztertzea, betiere aurrera begira potentziatzea komeni den aldagai komunak baliatzeko eta komunitatean eraldaketa-narratiba positiboak zabaltzeko. Hori da egitasmoaren helburua, eta, horretarako, geure etxea aztertzen hasi gara: Elhuyarren gaineko azterketa sakona egin dugu. 2017an, euskalgintzako beste eragile batzuekin osatuko dugu ibilbidea.\nAdministrazio publikoen diru-laguntzek gizartean duten inpaktua neurtzeko metodologia garatzen ari gara Usurbilgo eta Oñatiko udalek sustatuta, administrazio publikoen diru-laguntzek gizartean duten inpaktua neurtzeko metodologia garatzen ari da Elhuyar Aholkularitza, berrikuntza sozialaren arloan ari den Sinnple aholkularitzarekin elkarlanean. Proiektua Gipuzkoako Foru Aldundiak abian jarritako «Gipuzkoa Eraikitzen – GipuzkoaLab» diru-laguntza deialdian aukeratutako 14 proiektuetako bat da. Egitasmoaren helburu nagusia da tokiko administrazio publikoei tresna berri bat eskaintzea, kudeatzen dituzten diru-laguntzek gizartean nolako eragina duten neurtu ahal izateko eta deialdietan erakundeek sustatu nahi dituzten balioak hobeki txertatzeko.\nKultura zientifikoa Teknopolisen «Odola» saioak saria jaso du Ronda-Madrid-Mexico 2016 Zine Zientifikoaren Biurtekoan, ASECIC Eugenio Tutor saria jaso du Teknopolisek odolari eskainitako saio monografikoak. 2015eko urtarrilaren 30ean eta 31n emititu zen Euskal Telebistan, eta transfusioetan emailetik hartzailera odolak egiten duen bidea azaltzen du, pausoz pauso.\n20. urteurrena Norteko Ferrokarrilla irratsaioak Urteurrena ospatzeko, saio berezia grabatu zen, jendaurrean, EHUko Zientzia eta Teknologia Fakultatearen Paraninfoan. Mahai-inguru batean, azken 20 urteetan zientzia-munduan gertatutakoaz gogoeta egin zuten Javi Duoandikoetxea Zuazo matematikariak, Itziar Laka Mugarza hizkuntzalariak, Marian Iriarte Ormazabal kimikariak eta Fernando Plazaola Muguruza fisikariak, Elhuyarreko esatari Guillermo Roaren gidaritzapean. Horrez gainera,\naspaldiko esatari eta kolaboratzaileen ahotsa entzuteko aukera ere izan zen.\nUmorea eta zientzia bateragarriak direla frogatu da Wolfram Deuna jaialdiaren bitartez Bigarren urtez, Wolfranm Deuna ospatu zen, Zientzia Astearen barruan. Umorezko bakarrizketa zientifiko laburren jaialdiak jende asko erakarri zuen, eta algaraz bete zuen aretoa (Bergarako Aroztegia). Hauek izan ziren hizlariak: Ibon Cancio Uriarte biologoa, Miren Karmele Gomez Garmendia Pamplonetarioko komunikatzailea, Uxoa Iñurrieta Urmeneta hizkuntzalari konputazionala, Edu Lartzanguren Urdangarin kazetaria, Ainhoa Latatu Nuñez mikrobiologoa, Josu Lezameta Larrabeiti euskara-irakaslea, Josu Lopez Gazpio kimikaria eta Idoia Torregarai Martija UEUko komunikatzailea. Gidari-lanetan, berriz, Alaitz Ochoa de Eribe Aguirre Elhuyarreko kidea aritu zen.\nCaf-Elhuyar sariak banatu dira Tabakaleran Tabakaleran egin zen Caf-Elhuyar sariak banatzeko ekitaldia. Hain zuzen ere, «Jarri txertoa kultura zientifikoaren alde» izan zen edizioaren leloa, eta, sari-banaketa Kultura Garaikidearen Nazioarteko Zentroan eginda, erakutsi zuten kultura zientifikoa kulturaren parte dela. Xabier Artaetxebarria Artieda eta Antton Alberdi Estibaritz ikertzaileak, eta Edu Lartzanguren Urdangarin kazetaria izan ziren sarituak. Enrique Hurtado Mendietak, berriz, Txalaparta digitala eta interaktiboa proiektua garatzeko beka jaso zuen; eta Kepa Altonaga Sustatxarentzat izan zen Merezimendu Saria.\nHekimenen zuzendaritzabatzordeko kide da Elhuyar Zortzi kidek osatzen dute Hekimenen zuzendaritza, eta Elhuyarrek aldizkari espezializatuen ordezkari gisa hartzen du parte. Elhuyarrekin batera, zuzendaritzako kide berria da JAKIN aldizkaria ere.\nKultura zientifikoa ZientziaAPP zientzia-edukiak eskaintzen dituen aplikazioa garatu dugu\nNafarroan odol-emateak bultzatzeko solas-jolasa garatu dugu ADONA Nafarroako Odol Emaileen Elkartearen eskariz, odol-emateak areagotzeko solas-jolasa diseinatu eta koordinatu du Elhuyar Komunikazioak. Odol-emateari buruz taldean hausnartu eta eztabaidatzeko materiala sortu da. Material hori udazkenean aurkeztu zen Tuteran eta Iruñean. Horrez gainera, Nafarroako irratietan entzuteko iragarkiak, autobus-geltokietan ikusgai jartzeko kartelak, autobusetako errotulazioak eta kioskoetan banatzeko poltsak ekoitzi ziren, besteak beste.\nVI. On Zientzia bideo-lehiaketaren sariak banatu ditugu On Zientzia bideo-lehiaketaren sariak banatzeko ekitaldia maiatzaren 26an izan zen, DSS2016ren egoitzako auditorioan. Elhuyarrek eta DIPCk antolatzen duten lehiaketaren seigarren edizioaren ekitaldian, umorea nagusi izan zen. Nabarmena izan zen aniztasuna, bai saritutako lanetan, bai parte-hartzaileen adinean, bai haien jatorrian. Bideoen kontsulta-base zabala eratu da sei urteotan.\nPassion for Knowledge 2016 jaialdiaren prentsa-bulegoa izan gara DIPCk antolatu zuen Passion for Knowledge 2016 jaialdiaren prentsa-bulegoa izan zen Elhuyar. Nobel saridunek eta mundu mailako adituek hitzaldi irekiak eskaini zituzten Victoria Eugenia Antzokian, eta ikasleekin elkartu ziren Donostian eta Bilbon. Besteak beste, sormenari buruzko mahai-inguru bat, bertsolarien sormen-prozesua azaltzeko saio bat eta zientzia eta artearen mugak zeharkatu zituen diziplina anitzeko ikuskizun bat ere izan ziren egitarauan.\nAplikazioak zientzia-eduki berriak eskaintzen ditu egunero: zientzia eta teknologiari buruzko azken albisteak, bideoak eta audio-artxiboak, informazioa nonahi eta noiznahi jasotzeko, nahieran. Eduki guztiak Elhuyar Zientzia unitateko erredakzioan aukeratzen eta lantzen dira. Horrez gainera, zientzia eta teknologiaren inguruko ekitaldien berri ere ematen du, agendaren bitartez. Diseinu garbia eta erraza du, eta doan deskarga daiteke Google Playn zein APP Storen.\nZientzia-hezkuntza Zientzia Azokako ikertzaile gazteek eta haien proiektuek bete dute Bilbo Laurehun ikertzaile gazte elkartu ziren eta ehun proiektu zientifiko eta teknologiko inguru aurkeztu zituzten Elhuyarrek antolatutako Zientzia Azokan. Aurkeztutako 55 proiektu zientifikoak eta 40 proiektu teknologikoak lantzeko, ikertzaile profesionalen laguntza jaso dute. Hain zuzen, Zientzia eta Teknologiaren Euskal Sarearekin elkarlanean egiten da\nZientzia Azoka, eta UPV/EHUko, Mondragon Unibertsitateko, Nafarroako Unibertsitate Publikoko eta Deustuko Unibertsitateko ikertzaileek laguntzen diete gazteei proiektuak garatzen. Urtean zehar taldeka egindako lanak aurkeztu zituzten, beraz, Azokan, eta ebaluatzaileen aitortza jaso zuten. Helburuak dira gizartean kultura zientifikoa sustatzea; gazteengan zientziaren eta teknologiaren arloetako gaitasunak lantzea eta bokazioak piztea; eta alorreko pertsonak gazteengana hurbiltzea. zientzia-azoka.elhuyar.eus\nGenero-ikuspegia zientzien irakaskuntzan integratzeko mintegi pilotua eskaini du Elhuyarrek STING europar proiektuaren barruan, lehen mintegi pilotoa egin da, 10-16 urte bitarteko ikasleak dituzten hezitzaileen parte-hartzearekin. STING proiektua iaz abiatu zen, Elhuyar buru zuela, eta zientziaren irakaskuntzan eta generoan aditu diren lau unibertsitate eta zientzia-museok hartzen dute parte. Irakasleak trebatzeko programa bat da, eta helburua da zientzia-, teknologia- eta matematika-irakasleek neska-mutilei ematen dieten irakaskuntza erakargarriagoa nola egin hausnartzea eta zientzia-irakasleei horri buruzko trebakuntza eta baliabideak eskaintzea.\nZientzia-hezkuntza Bizilabe tailerrak eta Bizilabe azoka egin dira Bilboko Mujika ikastetxe publikoa, Solokoetxe BHI, La Salle, Unamuno BHI eta Botikazar BHI ikastetxeetako ehun gaztek baino gehiagok prototipo zientifiko-teknologiko aurreratuak egin zituzten Elhuyarrek antolatutako bost tailerretan, eta, ondoren, Bizilabe azokan aurkeztu zituzten, sektore horietako profesionalekin batera. Abenduaren 3an egin ziren jarduera horiek, Bilbon, Bizilabe proiektuaren erakusgarri. Azken helburua Bizilabe zentroen sarea sortzea da. Zentro horiek 10 eta 19 urte bitarteko gazteentzako ikerketa-espazioak izango dira, eta tokiko enpresek eta profesionalek ere parte hartzea lortu nahi da, mentoring lanak egin ditzaten. Bilbon eta Urola Erdian ari da Elhuyar 2017ra begira lehen zentroak irekitzeko lanetan, eta Gipuzkoan proiektu estrategikotzat jo du GFAk «Etorkizuna eraikiz» deialdian. Elhuyar 2014tik ari da lanean Bizilabe proiektua sustatzeko.\nINSPIRA STEAM, nesken bokazio teknologikoa sustatzeko proiektu aitzindaria Elhuyarrek eta Deustuko Unibertsitateak sustatutako proiektua da INSPIRA, Innobasqueren lankidetzarekin. Sentsibilizazioeta orientazio-ekintzetan oinarritzen da, eta ikerketaren, zientziaren eta teknologiaren munduko emakumezko profesionalek gauzatuko dute. Lehen hezkuntzako ikasleen artean STEAMak (Science, Technology, Engineering, Arts and Maths) sustatzea du helburu. Euskal ikasleen artean bokazio zientifikoak eta teknologikoak bultzatzeko beharretik eta, bereziki, nesken artean bokazioa bultzatzeko premia handitik sortu da INSPIRA.\nElhuyarrek bat egin du MILSET mugimenduarekin Gazteengan zientzia-zaletasuna sustatu nahi duten mundu mailako irabazi asmorik gabeko elkarteen bilgunea da MILSET, eta uztailaren 12ko biltzar orokorrean onartu zuen Elhuyar MILSETeko kide gisa.\nLantaldea 1\t2\t3\t4\t5\t6\t7\t8\t9\t10\t11\t12\t13\t14\t15\t16\t17\t18\t19\t20\t21\t22\t23\t24\t25\t26\t27\t28\t29\t30\t31\t32\t33\t34\t35\t36\t37\t38\t39\t40\t41\t42\t43\t44\t45\t46\t47\t48\t49\t50\t51\t52\t53\nBekadun edo praktiketan aritutakoak\nJarduera ekonomikoa eta jarduera soziala uztartzen dituen proiektua da Elhuyar\nDiru-sarreren banaketa Proiektuak\nDiru-laguntza lehiakorrak % 15\nTeknopolis.................. % 53 Zientzia Azoka eta Zientzia-hezkuntza... % 8 Elhuyar Aldizkaria eta zientzia.eus...........% 7 Zientzia APP..................% 4 Zientziakide..................% 4 Hiztegien eguneratzea..................% 3 Zientzia eta Teknologiaren hiztegia........% 3 Aplikazioen eguneratzea .................% 2\n% 73 Produktu eta zerbitzuen salmenta\nInbertsioak Hizkuntza-teknologien ikerketa...........% 14 Bokazio zientifikoak eta generoa...................% 2\nHitzarmenak eta bazkidetzak % 12\n88 pertsonek osatutako lantalde kualifikatuaz osatua dago Elhuyar 67 % 76\n407 norbanako bazkide ditugu Elhuyar Taldearen oinarrian, Elhuyar Fundazioa dago. Fundazioa irabazi-asmorik gabeko erakunde bat da, eta zientzia eta teknologiaren gizarteratzea eta euskararen normalizazioa ditu helburu. Beraz, Fundazioa osatzen duten bazkideek bat egiten dute bi ardatz horiekin. Elhuyar Fundazioak euskal gizartean errotutako erakundea izan nahi du, eta, horregatik, gure xedearekin bat datozen pertsona, enpresa eta erakundeekin bat egin nahi dugu.\nBazkideak eragile garrantzitsuak dira Elhuyar Fundazioan: •\tIritzi eta ideien sorburu dira. •\tGure proiektuetako lankide dira. •\tElhuyarren ekitaldi eta ekintzetako parte-hartzaile dira.\n...eta, nola ez, gure bezero0i. ABADIÑOKO ELIZATEKO UDALA ACHUCARRO BASQUE CENTER FOR NEUROSCIENCE ACLIMA ADONA AGIRRE ERAIKUNTZAK ALBOAN ALDABE ALEJANDRO ALTUNA AMAZON AMETZAGAIÑA AMPA MENDIA AMPO AMURRIOKO UDALA ANTZUOLAKO UDALA ARABAKO FORU ALDUNDIA ARANTZAZUKO SANTUTEGIA ARGI-LANA ARISTA DOCE 62 ARRASATEKO UDALA ARRIGORRIAGAKO UDALA ASOCIACION CIC NANOGUNE ASOCIACIÓN IK4 RESEARCH ALLIANCE ASTIGARRAGAKO UDALA ATAUNGO UDALA ATLANTIS MULTIMEDIA ATOAN KOOPERATIBA ELKARTEA ATXEGA JAUREGIA JATETXEA AUREA PAY&PASS SOLUTIONS AUTOBUSES LA GUIPUZCOANA AYUNTAMIENTO DE GÜEÑES AZATA AZKUE FUNDAZIOA AZTI FUNDAZIOA AZTIBEGIA ELKARTEA BADIOLAN DIFUSION BANAIZ BAGARA ELKARTEA BANKOA BASAURIKO UDALA BATZ BAZTANGO UDALA BC3 BASQUE CENTRE FOR CLIMATE CHANGE BCAM - BASQUE CENTER FOR APPLIED BEAZ BEGITEK CLINICA OFTALMOLOGICA BERAKO UDALA BERGARAKO UDALA\nJarrai gaitzazu sare sozialetan 19.350 lagunek osatzen dute gure komunitatea Elhuyar @elhuyar facebook.com/elhuyar.fundazioa facebook.com/Aholkularitza\nUrteko txostena ���6 Zelai Haundi 3 Osinalde Industrialdea 20170 Usurbil Tel. 943 36 30 40 Sasikoa kalea 26, 3. C-D 48200 Durango Tel.: 94 466 88 16 elhuyar@elhuyar.eus\nElhuyar Taldeko 2016. urteko txostena


Mostrando mensaje 16575 < Anterior | Siguiente >\nAsunto: NoticiasdelCeHu 504/14 - Manifestación en Bilbo en apoyo a Palestina y c\tontra el terrorismo nazi-sionista / Los compañeros vas\tcos, con Palestina\nFecha: Sabado, 12 de Julio, 2014 13:30:14 (-0300)\n[Cast/Eusk] Manifestación en Bilbo en apoyo a Palestina y contra el terrorismo nazi-sionista\nDiversos colectivos vascos\nAdhesiones recibidas hasta ahora: Komite Internazionalistak, Askapena, Asociación Paz con Dignidad, Asociación Palestina Biladi, Coordinadora de ONGD de Euskadi, Fundación Paz y Solidaridad (CC.OO.), STEE-EILAS, ESK, Baskale, Mundubat, Plataforma Vasca de Solidaridad con Chiapas, PCE-EPK, Bizkaiko emakumeon asnblada, CNT\nDokumentu hau sinatzen dugun Euskal Herriko gizarte eragileok berriz erakutsi nahi dugu gure elkartasuna Palestinako herriarekin, egun hauetan indar israeldar okupatzaileen zigor kolektiboaren menpean dagoelarik, baita nazioarteko komunitateari exijitu Israelek Gazako herriari egindako beste eraso hau geldiarazteko, 98 palestinar hil eta 600 zaurituta suertatu eta gero; eta presioa egiteko Israelek 2006tik Gazari inposatutako blokeoa deuseztatzeko, bertoko biztanleentzako guztiz beharrezkoak diren botiken, materialen eta elikagaien urritasun latza eragiten baitu.\nIsraelek Nazioarteko Zuzenbidea bete dezan eta entitate sionistak inposatutako Apartheid sistema salatzeko asmoz, Euskal Herriko hainbat erakunde, jendarte mugimendu, sindikatu eta partidu politiko Boikot, Desinbertsioak eta Santzioak kanpaina egituratzen ari gara, munduko herriak inplikatzen saiatzen den ekimen bat, geuk baitugu palestinarrei ukatzen dieten ahotsa.\nBDS Kanpaina biolentziarik gabeko erresistentzia zibileko tresna dela azpimarratu nahi dugu, 2005eko uztailaren 9an hasia, 194 erakunde palestinar baino gehiagok abiatuta eta Hegoafrikak apartheid-i boikot nazioarteko kanpainan oinarrituta, ondorengo helburuekin: Palestinaren okupazioa bukatzea eta Harresia desegitea; errefuxiatu palestinarren itzultzeko eskubidea onartzea; eta Israelen bizi diren israeldar-palestinarrei eskubideen berdintasuna bermatzea. Ekimen hau gero eta babes gehiago dauka nazioarteko komunitatearen aldetik, baita Israeleko gizartearen eta komunitate judutarren pertsona esanguratsu batzuen partetik ere, Judutar Antisionisten Nazioarteko Sareak (IJAN) edo intelektualek edo artistek, haien artean Ilan Pappé, “Palestinako garbitze etnikoa” liburuaren egilea den historiagile israeldarra eta Naomi Klein, idazle eta kazetari kanadarra.\nIsraelen aurkako BDS kanpaina ez da kanpaina arrazista; kolonizazio, Apartheid eta garbiketa etnikoaren kontra zuzendutako kanpaina da. Horregatik BDS kanpaina antisemitatzat jotzea ez du zentzurik: propaganda sionista beti saiatu da antisemitismoa eta antisionismoa nahasten, kontzeptu biak guztiz aurkakoak izanik. Antisemitismoa arrazismo forma bat da eta jazarria eta zigortua izan behar da, baina antisionismoak estatu Israeldarraren definizio etniko-konfesionala zalantzan ipintzen du eta Israeleko hiritar arabiarrek pairatzen duten arrazako eta erlijioko irizpideetan oinarritutako bereizkeria instituzionala eta legalari aurre egiten dio.\nKanpaina horretantxe kokatzen da ekainaren 19an burututako ekimena, Bilboko Iparragirre kaleko 34. zenbakian dagoen Premier kosmetikoen dendaren aurkakoa. Izan ere, Premier kosmetikoak Itsaso Hilaren ertzean eraikitako Kalya Kibbutzean ekoizten dituzte, palestinarrei ebatsitako lurretan ezarritako kokaleku israeldar ilegalean. Zentzu berean, hilaren 16an Mendizorrotzan abestekoa den Noa israeldarraren kontrako boikota aldarrikatzen ari dira Gasteizen, neska honek Palestinako okupazio sionistaren aurrean eta Gazan armada israeldar okupatzailea egiten ari den sarraskiaren aurrean erakusten duen konplizitate eta anbiguetatea salatzeko.\nGure jendarteetan lobby sionista sustatzen duten hainbat entitate BDS kanpaina eta berau bultzatzen duten eragile eta pertsonak kriminalizatzen ari dira bai Israelen eta baita Europan ere. Adibide baterako, hortxe daukagu eratu berria den Havtajá Euskadi-Israel Kultur Elkartea, aurretik aipatu dugun Premier dendaren aurkako ekimenaren ostean bere facebook-ean ondokoa plazaratu zuena: “Nazi berriak Bilbon Israel boikotazeko” eta “(…) jakinarazten diegu berari eta bere kideei ondorio legalen aukera (…)” Halako jokabideak are garbiago uzten du Havtajá elkartearen izaera, hots, desinformazioaren bidez Palestinako okupazioa zilegitzat eta normaltzat jo dadin bilatzen duen estatu sionistaren tresna dela, Nazioarteko Zuzenbidearen aurka eginez, bestalde.\nHorregatik guztiagatik, behean sinatzen dugun eragileok zera eskatzen diegu euskal jendarteari eta erakundeei: etzazue Palestinako okupazioa zilegi edo normaltzat jo; salatu itzazue BDS ekimen ez-biolentoaren adierazpen askatasunaren aurkako erasoak; bat egin ezazue Boikot, Desinbertsio eta Zigorren kanpainarekin, Euskal Herrian ez dadin inolako adierazte sionistarik egon. Dei egiten dugu halaber Euskal Herrian Palestinari elkartasuna adierazteko egingo diren mobilizazioetan parte hartzeko. Bilbon manifestazioa egingo dugu hilaren 17an, ostegunarekin, arratseko zazpietan Arriagatik abiatuta; Gazaren kontrako beste eraso israeldar hau eta palestinarrek pairatzen duten zigor kolektiboa salatzeko.\nBilbon, 2014ko uztailaren 11n\n[Adjunto no mostrado: manipales.png (image/png) ]\n[Adjunto no mostrado: manipales1.png (image/png) ]


Alaitz Badiolari elkarrizketa | Azpeitiko Ikastola\nAlaitz Badiolari elkarrizketa\nazpeitikoikastola, 2022, Maiatza 20 - 13:38\nAlaitz Badiolak hainbat urte daramatza gure ikastolako kirol arduraduna izaten. Bere ibilbidean asko aldatu da haurren lehiatzeko modua. Lehen eskolartekoak moduan ezagutzen genuena, gaur egun, Eskola Kirola izatera pasatu da. Berak azalduko digu ondoen nola aldatu den.\nEskola orduz kanpo eskaintzen zaien kirol ekintzen antolaketa bat da. Gure kasuan, astean zehar, ikastolan entrenamendu saio ezberdinak eskaintzen dizkiogu haurrei, eta asteburuetan dagokion kirol ekintzan hartzen dute parte, kirol modalitate desberdinak landuz.\nKirola tresnatzat hartuta, sozializazioa, talde lana eta talde errespetua lantzea. Kirolaren ezagutza ere bai, noski, baina ez ardatz moduan, baizik eta erreminta bezala, gainontzeko balio garrantzitsuak laboratzeko.\nZein adin arte aritu daitezke ikasleak?\nBerez, LH1etik aurrera dago pentsatuta, gure kasuan, ordea, LH2tik LH6ra eskaintzen dugu. LH2n Jolas Hezin hasten dira, eta gero LH3tik aurrera Eskola Kirolean jarraitzen dute herriko beste ikastetxeekin batera.\nZein kirol lantzen dira?\nLehenagotik lantzen ziren saskibaloiaz eta futbolaz gain, orain, herrian ditugun kirol elkarteak oinarri hartuta, honako kirol modalitateak saiatzen gara ezagutarazten: igeriketa, herri kirolak, esku pilota, txirrindularitza, eskubaloia… Aurten skate probatzeko aukera ere izan dute.\nNola eragin du pandemiak, eta zer berreskuratu ahal izango da datorren urtetik aurrera?\nAlerta egoeran egon garen momentuetan, bertan behera utzi behar izaten genituen ekintza guztiak, bereziki iazko ikasturtean, beraz, osotasunean eragiten zigun pandemiak. Aurten, kurtso hasieratik hasi ginen martxan, nahiz eta alerta gorrian egon ginen momentuetan, geldirik egon behar izan genuen. Baina ikusita zer egoeratan bizitzen egon garen, uste dut urtea nahiko ondo eman dugula, ia astero burutzeko aukera izan baitugu. Ikasturte amaierara arte, ikastetxeka antolatu izan ditugu ekintzak, beste eskolekin nahastu gabe; neurri batean horregatik genuen aukera saioak burutzeko, orain, ordea, beste ikastetxeekin batzeko aukera dugu. Datorren urtera begira, espero dugu bailara mailako txapelketa bilakatzea berriro ere, Azpeiti, Azkoiti eta Errezil herrien artekoa.\nDatorren urtera begira berrikuntza edo aldaketarik ba al da?\nHausnarketa prozesuan gaude, urte honetako ekintzak baloratzen, zer egoera eman diren ikusten, ikasleen iritziak jasotzen, eta horren arabera, datorren ikasturteko ekintzak antolatuko ditugu. Beti egoten dira berrikuntzak, beraz, kirol modalitate berriren bat lortzeko aukera izango bagenu, ongi etorria izango da.


Zuhaitz landaketa aldarrikatzailea – UROLA BIZIRIK Natur Taldea\nPosted byUROLA BIZIRIK Natur Taldea 2021-02-08 2021-02-10 Posted inKontserbazioa\nOstiralean, Urola Bizirik Natur Taldeko kideok zuhaitz espezie anitzeko ale batzuk landatu ditugu herritar baten lursailean.\nLandaketaren bitartez taldeak baso naturalen garrantziaren aldarrikapen bat egin nahi izan dugu. Inguruan pinu plantazioek jasaten ari diren gaitzaren ondorioz hainbat eremu soilduta ikusten dira, non, askotan, beste zuhaitz espezie batzuen landaketa masiboak ematen ari diren. Espezie horietako batzuk, gainera, zientzialarien esanetan gure ekosistemarentzat kaltegarriak dira. Eredu ekonomizista honen aurrean, Urola Bizirikek bertako basoek jokatzen duten papera azpimarratu nahi izan du. Hauek, zoritxarrez orban txikietan lurraldean zehar sakabanatuak, ekosistemaren euskarria dira, bertako flora eta faunaren babesgune, lurzoruaren euskarri, uraren zikloaren erregulatzaile, gizakiontzako hainbat zerbitzuen hornitzaile… Zer egingo genuke, beraz, basorik gabe?\nBatzuk Gipuzkoako “basoen” egoera ona dela adierazten dute, lurraldearen portzentaje handia okupatzen dutelako. Baina Gipuzkoako “baso” horietako gehienak pinu plantazioak dira, eta esku pribatuetan daude, kasu batzuetan jabe handien esku gainera. Baso politikaren helburu bakarra probintziako paper- eta zur-industriak elikatzea izan da. Ez dute, eta hemen administrazioa ere sartu beharko genuke, beste irizpiderik erabili. Eta orain, pinuak jasaten ari den banda marroiaren gaitzarekin, gogoeta sakon bat egin beharrean, eredu berdina planteatzen zaigu alde guztietatik. Baserritarrei eta lurjabeei ez zaie beste aukerarik eskaintzen. Beraz, zer egin pinu-saila bota duzunean? Ba, hauxe: industriak zehazten dituen espezieak landatu, etekin ekonomikoa lortzearren. Lur jabe txikiei ia ezinezkoa egiten zaie beste erabakiren bat hartzea, horretara bultzatzen dituen legeria eta interesak daudelako. Egoera orekatu beharrean eta gizarteko partaide guztien interesak babestu beharrean, administrazioak ez ditu tresna asko sustatu bertako basoak berreskuratzeko. Gainera, tresna horietako batzuk gutxitan aplikatzen dira.\nHonen aurrean, gure taldeak erakunde eta eragile guztiei konpromiso serioa eskatu nahi die. Administrazioari interes publikoa defendatzeko; industriari gure ekosistemak arriskuan ez jartzeko; eta hiritarroi, ahal badugu, geure ekarpen txikia egiteko, naturzaleen leloa betez: “Globalean pentsatu eta tokian-tokiko ekin”.\nEgindako landaketa hau oso xumea izan bada ere, jarraipena zango du etorkizunean, bertan basotxo bat sortzeko asmoa baitugu. Ederra izango da zuhaitz horiek nola handitzen eta forma hartzen duten ikustea edota urtaroen zikloarekin bere kolore aldaketa hautematea… Kolore guztietako basoak behar ditugulako.\nArgazki erakusketa Azpeitian


Hainbat ahultasun F5 produktuetan | BCSC - Zibersegurtasun Euskal Zentroa\nHainbat ahultasun F5 produktuetan\nBIG-IP (LTM, AAM, AFM, Analytics, APM, ASM, DNS, Edge Gateway, FPS, GTM, Link Controller, PEM, WebAccelerator), honako bertsio hauek:\n11.5.2 - 11.6.4,\n12.1.0 - 12.1.4,\n13.0.0 - 13.1.2,\n14.0.0 eta 14.1.0.\nEnterprise Manager v3.1.1.\nF5ek bere produktuei eragiten dieten hainbat ahultasun argitaratu ditu. Horiek baliatuz zerbitzuaren ukapena eragin liteke, baimendu gabeko erabiltzaileei prozesuak agerian utzi edo pribilegioak eskalatu.\nBIG-IP (LTM, AAM, AFM, Analytics, APM, ASM, DNS, Edge Gateway, FPS, GTM, Link Controller, PEM, WebAccelerator), honako bertsioetara eguneratzea:\nDHCPv6 profilarekin konfiguratutako BIG-IP zerbitzari birtual baten bidez bereziki diseinatutako DHCPv6 eskariak bidaltzen dituen erasotzaile batek eragin lezake Traffic Management Microkernel (TMM) prozesuak nukleoaren fitxategi bat sortzea. Ahultasun horretarako CVE-2019-6643 identifikatzailea erreserbatu da.\nBIG-IP sistemak interfaze guztietara nodejs-en arazketa prozesu bat estekatzen du deitzen zaionean. Horren ondorioz, prozesua agerian gera liteke baimenik gabeko erabiltzaileentzat, plugina debug moduan uzten bada eta ataka eskuragarria bada. Ahultasun horretarako CVE-2019-6644 identifikatzailea erreserbatu da.\nFTP profil aktibo eta elkartua duen eta konexioen bikoizketa konfiguratuta duen zerbitzari birtual batean zehar pasatzen den FTP trafikoak eragin lezake Trafikoaren Kudeaketarako Mikrokernelak (TMM) erantzuteari uztea, konfiguratutako eskuragarritasun altuko (HA) ekintza aktibatuz. Ahultasun horretarako CVE-2019-6645 identifikatzailea erreserbatu da.\nGonbidatu pribilegioak dituzten REST erabiltzaileek euren pribilegioak eskala litzakete eta komandoak exekutatu administratzaile pribilegioekin. Ahultasun horretarako CVE-2019-6646 identifikatzailea erreserbatu da.


La Brousse - Wikipedia, entziklopedia askea.\n45° 53′ 21″ N, 0° 21′ 50″ W / 45.8892°N,0.3639°W / 45.8892; -0.3639Koordenatuak: 45° 53′ 21″ N, 0° 21′ 50″ W / 45.8892°N,0.3639°W / 45.8892; -0.3639\nAumagne, Bagnizeau, Blanzac-lès-Matha, Gibourne, Saint-Martin-de-Juillers, Saint-Pierre-de-Juillers eta Varaize\n266 (%51.8) 243 (%47.3)\nLa Brousse Frantziako udalerria da, Itsas Charente departamenduan dagoena, Poitou-Charentes eskualdean. 2013an 520 biztanle zituen.\n2007an La Brousse udalerrian erroldatutako biztanleak 502 ziren. Familiak 217 ziren, horien artean 56 pertsona bakarrekoak ziren (28 bakarrik bizi ziren gizonak eta 28 bakarrik bizi ziren emakumeak), 85 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 44 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 32 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 286 etxebizitza zeuden, 222 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 22 bigarren erresidentzia ziren eta 42 hutsik zeuden. 283 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 222 etxebizitza nagusietatik 165 bere jabearen bizilekua ziren, 50 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 5 etxek bi zituzten, 36 etxek hiru zituzten, 57 etxek lau zituzten eta 122 etxek bost zituzten. 139 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 106 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 91 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nLa Brousse udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 296 ziren, horien artean 210 aktiboak ziren eta 86 inaktiboak ziren. 210 pertsona aktiboetatik 186 lanean zeuden (102 gizon eta 84 emakume) eta 24 langabezian zeuden (5 gizon eta 19 emakume). 86 pertsona inaktiboetatik 40 erretiraturik zeuden, 18 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an La Brousse udalerrian 220 unitate fiskal zeuden, 518,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 14.544 euro zen.\n2007an zeuden 15 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 4 eraikuntza enpresak ziren, 4 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen, 1 higiezinen enpresa zen eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.\n2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 ibilgailuen konpontzeko eta nekazaritza tresnetako lantokia zen, 2 igeltseroak, 1 zurgina eta 1 eraikuntza enpresa.\n2000. urtean La Brousse udalerrian 40 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.625 hektarea erabiltzen.\nMultimedia: La Brousse\nBNF: 15248933d (data)


Sarrerak: 18 €\nJuan Gómez "Chicuelo" (gitarra)\nPaco de Mode (perkusioa)\nChicuelok eta Marco Mezquidak musika originala proposatzen dute: intentsitatez, pasioz eta konektibitatez jositako konposizioak dira, entzuleon barnea hunkitzen eta gozarazten digutenak. No hay dos sin tres du izenburu taldearen bigarren disko honek eta keinu egiten zaio bertan hirugarren kideari, Paco de Mode perkusionistari. Eta beste mezu bat ere ematen du izenburuak: hirukotea bizi-bizirik dagoela eta elkarren artean duten konexio onari, bizitasunari eta bilakaerari esker hirugarren disko batean pentsatzen hasita daudela.\nJuan Gómez "Chicuelo" egungo flamenkoaren panoramako gitarrista garrantzitsuenetakoa da eta, aldi berean, azken belaunaldiotako konpositore interesgarri eta emankorrenetako bat.\nMarco Mezquida, azken hamarraldiotan penintsulako musika-agertokietan izan dugun agerpen distiratsuenetako bat; 33 urterekin, munduan imajina daitekeen edozein agertoki konkista lezakeen artista. Eklektikoa, kameleoi baten pare, konpositore dirdaitsua, pianista, inprobisatzaile eta zuzendari bikaina.\nPaco de Modek osatzen du hirukotea, pieza giltzarria taldean bere metal- eta zur-soinukoen.


Hezkuntzaren erronkez hitzaldia eskainiko du Cristina Uriarte Hezkuntza sailburuak Azkoitian - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nHezkuntzaren erronkez arituko da hizketan Uriarte Elkarguneko Oteiza aretoan, 19:00etan hasita. Gazte Geroa taldeak eta Azkoitiko EGIk antolatu dute solasaldia.\nCristina Uriarte Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuak hitzaldia eskainiko du datorren ostegunean, abenduaren 13an, Azkoitian. Hezkuntzaren erronkez arituko da hizketan Uriarte Elkarguneko Oteiza aretoan, 19:00etan hasita. Gazte Geroa taldeak eta Azkoitiko EGIk antolatu dute solasaldia.


Nafarroako Hitza | gaiak Archives - Page 14 of 19 - Nafarroako Hitza gaiak – Page 14 – Nafarroako Hitza\nMendia ez baita merkantzia »\n12th Oct | Albisteak, gaiak, Gizartea, Ingurunea, nafarroa |\t774\nLarhun mendi bat da, ez produktu bat”. Hori aldarrikatzeko Aman Komunak sareak eta beste hainbat eragilek kanpaldi bat antolatu dute Larhungo tontorrean. Izan ere, Pirinio Atlantikoetako Departamentuak turismogune bat eraiki nahi du han, eta herritarrak aurka agertu dira: dagoeneko bisitari gehiegi hartzen duen toki bat are gehiago masifikatuko duela salatu dute. Bihar eta etzi egingo dute kanpaldia, uda hasieran abiatutako mobilizazio uholdea burutzeko.\nLarhun Nafarroa eta Lapurdi artean dagoen mendi bat da, eta haren historia kontrabandoarekin hertsiki lotuta dago. Azken urteetan, ospe handia hartu du, eta, urtero, 350.000 bisitari inguru jasotzen ditu. Horiek Saratik (Lapurdi) abiatzen den kremailerako tren batekin igotzen dira mendiaren gailurreraino. Orain, beste hainbat azpiegitura eraiki nahi dituzte han, Larhun 2020 izeneko proiektuaren bitartez.\nHasteko, aparkalekua handitzea aurreikusten dute, bai eta oinezkoentzako sarbidea hobetzea ere. Bestalde, bi tren hibrido jartzeko asmoa dute, egungoa elektrikoa delako eta zaharkiturik dagoelako. Mendi gailurrean bertan, berriz, hotel moduan funtzionatuko duten bi bagoi jarri nahi dituzte, eta, horiekin batera, txirrista bat eta rokodromo bat. Azkenik, mendia inguratuko duen pasarela bat eraiki nahi dute, mugikortasun arazoak dituzten pertsonen sarbidea errazteko helburuz. Hori da eztabaida handiena eragin duen instalazioa, tontorraren itxura aldatuko duelako.\nOrotara, 36 milioi euroko aurrekontua aurreikusten dute eraikuntza lanetarako, eta EPSA enpresa publikoa arduratuko da horietaz. Obrak amaitzeko epea 2020. urtean ezarri zuten, baina egunak atzeratuz joan dira.\n2017ko ekainean aurkeztu zuten proiektua. Larhunen inguruko herrietako udalek, ordea, ez zuten informaziorik jaso, eta prentsaren bitartez izan zuten egitasmoaren berri. Bera (Nafarroa) eta Azkaine, Urruña eta Sara (Lapurdi) dira herri horiek. Handik gutxira, batzar batera deitu zituzten, Jean-Jacques Lasserre Pirinio Atlantikoetako Departamenduko presidentearekin eta Isabel Elizalde Nafarroako Gobernuko Landa Garapeneko, Toki Administrazioko eta Ingurumeneko kontseilariarekin, eta proiektuaren ezaugarriak azaldu zizkieten. Ordutik, ez dute informazio gehiagorik jaso, baina datorren astean beste bilkura batera deituak daude, Baionan. Egitasmoaren aurkako taldeek salatu dute prozesuan ez dela egon inolako gardentasunik.\nEtekina ateratzea helburu\nPirinio Atlantikoetako Departamenduak dioenez, azpiegitura horiek eraikitzeko helburua da segurtasuna eta irisgarritasuna bermatzea. Izan ere, Larhungo instalazioak zaharkiturik daude, eta premiazkoa da horiek egokitzea: adibidez, trena 1924an eraiki zuten. Larrun Ez Hunki proiektuaren aurkako kolektiboak, ordea, beste asmo batzuk ikusten ditu atzean, Asier Calderon taldekideak adierazi duenez: “Helburua da Larhun mendia ahalik eta gehiena esplotatzea; merkantzia gisa erabiltzea”. Haren ustez, proiektuak turismo masiboa bultzatuko du, eta horrek kalte handia eragin diezaioke Larhun mendiari. “Kaskoan horrenbeste jende ibiltzeak eta horiek sortuko duten zaborrak ez diote onik egingo lurrazalari”.\nLarrun Ez Hunki-ko kideek hasieratik salatu dute mendian jada eraikita dagoena gehiegizkoa iruditzen zaiela —gailurrean bi benta eta antena bat daude—. Hori dela eta, azpiegitura gehiago eraikitzea “jasanezina” dela salatu dute. “Ez gaude benten kontra, eta jendea etortzen dela onartzen dugu; ezin dugu hori aldatu. Baina mendian dagoena gehiegizkoa bada, hortik kanpo ez da edozer egiten ahal”, adierazi du Calderonek. Haren ustez, argudio nagusia segurtasuna bada, beharrezkoak diren neurriak hartu beharko dituzte. “Onartezintzat” jo du, ordea, argudio hori erabiltzea turismoa areagotuko duten neurriak hartzeko.\nInguruko herrietako udalen artean Berakoa baino ez da agertu proiektuaren aurka. Larrun Ez Hunki taldeak mozio bat aurkeztu zuen lau herrietako udaletan, eta Berakoak bat egin zuen horretan planteatu zituzten puntuekin; gainontzekoek, berriz, ez. “Onartzen dugu nahi eta nahi ezko moldaketak egitea, baina hortik goiti, ahal den gutxienak eta kalte gehiago eragin gabe”, adierazi du Josu Iratzoki Berako alkateak.\nHerri horietako biztanleen artean, berriz, haserrea orokorra da, Calderonen iritziz. “Larhun hagitz erreferentziazko tokia da haientzat: oso barrenean sentitzen dute, historia handia duelako”.\nProiektuari ezetz esateko eta auziari oihartzuna emateko kanpaldia egingo dute bihar eta etzi Larhungo tontorrean, Larrun gure altxorra da lelopean. Aman Komunak sareak antolatu du, baina herritar orok parte hartzen ahal du. Bihar eguerdiko ordu bietan emango diote hasiera kanpaldiari. Hitzaldiak eta kultur jarduerak egingo dituzte, eta Larrun Ez Hunki taldeak tartea izango du bere jarrera azaltzeko eta auziaren inguruko eztabaida bultzatzeko.\nKanpaldia mobilizazio olatu baten ondorio da. Uda hasieratik hainbat protesta egin dituzte: kasurako, ekainean mendira igotzen den trena gelditu zuten, eta gertatzen ari denaren inguruko informazioa eman zieten bidaiariei. Mobilizazio horiek eragin handia izan zuten: proiektua kudeatzen duten instituzioek negoziazio esparru bat sortzea proposatu zieten hainbat eragileri. Horietako bat da Larrun Ez Hunki. “Parte hartzea onartu genuen, baina argi utzi genuen zein den gure posizioa: proiektu hori ez dela egiten ahal”, zehaztu du Calderonek. Bilera horietan jakinarazi zieten proiektuaren zenbait atal atzera botatzea erabaki dutela.\nLarrun Ez Hunki-ko kideak azpimarratu du protestak “ezinbestekoak” izan direla prozesua mantsotzeko, eta ziurtatu du aurrerantzean bide beretik jarraituko dutela. “Mobilizazioek balio dute; hagitz garbi geratu da”.\n05th Oct | Albisteak, gaiak, nafarroa |\t448\nIaz baino ezagunagoa da orain herrian Isidoro Fagoaga”. Berako Udaleko zinegotzi Aitor Elexpuruk erran ditu hitzok, German Ereñak idatzitako tenor beratarrari buruzko biografiaren aurkezpenean. Isidoro Fagoaga, el tenor olvidado (Isidoro Fagoaga, tenor ahaztua) izena du lanak, eta Berako Udalak eta Nafarroako Gobernuak plazaratu dute. Liburuak iaz hasitako ekinaldi ziklo bat ixten du, nolabait. Fagoagaren obrak eta tenorrak egindako bidea ezagutarazi nahi izan dituzte ekinaldi horiek, herritar talde batek bultzatuta. Isidoro Fagoaga izena du Berako musika eskolak, baina izen horren atzean dagoen izana ezezaguna zen, orain arte, tenor eta idazle izandako gizon horren herrikide anitzentzat. Egoera hori aldatu nahi izan du beratar talde batek, Fagoagaren omenez egindakoekin.\nElexpuruk uste du helburua bete dutela, eta tenorrari buruzko erakusketa, hitzaldi zikloa eta omenaldia egin eta gero hurbilagokoa dutela beratarrek Fagoaga. Goi mailako abeslaria izan zen, Wagnerren operak kantatzen onenetakoa. Konpromiso sendokoa, gainera. Italian jo zuen goia tenor gisa, baina herri hori eta kantua utzi zituen Gernika bonbardatu zutela jakin eta gero. Erabat hunkitu zuen 1937ko apirilaren 26an gertatutakoak.\nNafarroako Gobernuko Kultura zuzendari nagusi Dori Lopez Juriok bat egin du Berako zinegotziarekin, eta argi du Ereñaren lanak tenorraren ibilbidean sakontzeko aukera emanen diela irakurleei, gainera. Musika utzi eta gero Fagoagak bere lehen zaletasunari heldu ziola nabarmendu du Lopez Juriok: idazteari, alegia.\nEreñak ere paperean jaso du Fagoagaren memoria. Richard Wagnerren operen zale amorratua da Ereña, eta zaletasun horrek eraman zuen, 2000. urtean, Berara. Eibarkoa da Ereña, herri horretako txistu bandako kide. Ez da ikerlari profesionala, baina jakin-minak eraman du Fagoagaren arrastoaren bila, Eibartik Berara, eta Beratik Iruritara. “Fagoagak Wagnerren operak abesten zituen; goi mailako tenor dramatikoa izan zen; Italiako nagusia izan zen, 1920ko eta 1930eko hamarkadetan”.\nFagoaga beratarra zela bazekien Ereñak, baina deus gutxi gehiago. 2004. urtean, tenorraren hainbat senide aurkitu zituen Iruritan, eta haiengana jo zuen. Abeslariak utzitako hainbat kutxa aurkitu zituen han, eta, kutxa horien barruan, berriz, benetako altxor bat: gutunak, oholtza gainean erabilitako jantziak, argazkiak eta tenorraren bertze hamaika gauza.\nArrakasta eta mina\nMateriala jasotzen hasi ahala, Fagoagaren biografia idazteko proiektua ere mamitzen hasi zen Ereñaren baitan. Duela bi urte, Beran sortutako Isidoro Fagoagaren Lagunak taldeko kideekin jarri zen harremanetan, eta haien arteko sinergien ondorio izan zen iaz Berako kultur etxean tenorrari eta haren garaiari buruz egindako erakusketa. Fagoagaren arrakasta islatu zuen erakusketa horrek, bai eta abeslari eta idazle beratarraren mina ere. Izan ere, Italia utzi eta gero, Donibane Lohizunen hartu zuen aterpe. Atxilo hartu, eta Gurseko kontzentrazio esparrura eraman zuten. Hilabete bat egin zuen han, 1940. urtean.\nFagoagaren biografia osatu du Ereñak bere liburuan, eta oholtza gainera igo zen aldi guztiak zehaztu ditu, haien inguruko kritikekin batera; gainera, beratarrak idatzitako lanen zerrenda eman du Ereñak, bai eta tenor eta idazleari buruz idatzitakoena ere. Eibarko ikerlariak nabarmendu du gobernuak hartu duela Fagoagaren ondarearen gaineko ardura, eta pozgarritzat jo du hori. Azaldu du liburua osatzen hasi zenean garai hartako gobernuko eta Berako Udaleko arduradunek ez zutela interes handirik erakutsi Fagoagari behar bezalako aitortza egiteko. Orain, ordea, behar zuen babesa aurkitu du Ereñak administrazioan, eta ontzat jo du. “Adituen esku egon behar du”. Ohartarazi du, halere, Fagoagaren inguruko ondareak “bizia” behar duela; ez dela nahikoa museo batean sartzea, alegia. Irakasteko eta ikasteko baliatu behar dela.\nGaur, Nafarroako Artxibo Nagusian izanen da German Ereña, 19:00etan, liburua aurkezten. “Han izanen dira Fagoagaren jantziak. Balio dezatela abeslariak utzitako gauzek haren inguruan sakontzen jarraitzeko”, erran du egileak.\nHamaika hari jasota osatu du Ereñak Isidoro Fagoagaren mataza. Oraindik ere zer egin badela argi du idazleak, halere. Ideia bat jarri du mahai gainean: tenor beratarrari buruzko film bat osatzea. El tenor olvidado liburuan jaso ditu Ereñak Fagoagari buruz kontatu beharrekoak. Oraingoz, paperean gordeta dago tenorraren memoria.\n05th Oct | Albisteak, Euskara, gaiak, Gizartea, nafarroa |\t587\nAHTari ezetz esatera doaz »\n28th Sep | Albisteak, gaiak, Gizartea, Ingurunea, nafarroa |\t400\nMartxan dira abiadura handiko trenaren Nafarroako hegoaldeko zatia egiteko lanak, eta, bihar, martxa bat egingo dute obretara. AHTaren obrak gelditu orain. Trena bai, AHTrik ez! lelopean, Martzilla ondotik abiatuko da manifestazioa, eta lanen parean amaituko da; han, ekitaldia egingo dute. AHTaren aurka dauden 11 taldek antolatu dute egitasmoa; besteak beste, AHT Gelditu taldeak, Sustrai Erakuntza fundazioak eta Erdialdea Trenaren Alde elkarteak. Hainbat arrazoirengatik erabaki dute obretaraino joatea, Martin Zelaia Sustrai Erakuntza fundazioko kideak azaldu duen moduan: “Batetik, jendea informatu nahi dugu: herritarrek ikus dezatela nolakoak izaten ari diren lanak, zer eragin izango duten eremuan… Eta, bestetik, salaketa egin eta obrak geldi ditzatela eskatu nahi dugu”. Azpimarratu du proiektuari aurre egiteko garai garrantzitsua dela.\nAbuztuan hasi zituzten Azkoien eta Erriberri arteko zatia egiteko lanak. Hamar kilometroko luzera du tarte horrek, eta Adif enpresa publikoak Azvi enpresari esleitu dio, 30 milioi euroan. Horrez gain, Alesbes eta Azkoien arteko bost kilometroko tartea OHL enpresari esleitu dio, 55 milioi euroan, eta lehiaketara atera du Erriberri eta Tafalla artekoa.\nAurreikuspenen arabera, 2019ko hauteskundeen aurretik hasita egongo dira Castejon-Ezkirotz zatiaren %42,5 egiteko lanak. Tarte horretako bi zati baino ez daude lizitatu gabe: Tafalla-Campanas eta Campanas-Ezkirotz. AHTaren aurkako elkarteek salatu dute Azvi eta OHL enpresak PPren legez kanpoko finantzaketarekin lotuak daudela.\nEz dira gutxi AHTaren aurka egiteko arrazoiak, martxaren antolatzaileen ustez: alde batetik, trenbide berria eginez gero, herri batzuk zerbitzurik gabe geldituko dira, hala nola Altsasu, Tafalla eta Castejon. Izan ere, herri horietako geltokietatik pasatzen diren tren gehienak bide berritik pasatzen hasiko dira. Pili Berrio Erdialdea Trenaren Alde elkarteko kidea da, eta Tafallako geltokiak eskualdean duen garrantzia gogorarazi du: “Geltoki horretatik Alvia tren asko pasatzen dira, eta zerbitzu bikaina ematen dute. Lagun askok erabiltzen dugu geltokia; bizi-bizirik dago”. Ohartarazi du landa eremuko herrientzat oso baliabide garrantzitsua dela eta trenbide berri batek “kalte ikaragarria” eragingo duela: “Bakartu egingo gaitu”. Hori dela eta, erakundeei eskatu die hausnar dezatela, lanak geldi ditzatela eta egungo ibilbidean inberti dezatela.\nBestalde, AHTaren aurkakoek uste dute trenak ez duela bidaiari nahikorik izango. “Madril eta Bartzelona arteko abiadura handiko trenak eramaten ditu zortzi milioi bidaiari urtean, gutxi gorabehera. Europako Batasunak dio tren azkar batek bederatzi milioi bidaiari eraman behar dituela errentagarria izateko. Madril-Bartzelona trenak ezin badu minimoa bete, are gutxiago hemengo batek”, adierazi du Zelaiak. “Bestalde, tren horiek ezin dute pisu handirik eraman; beraz, AHTak ezingo du salerosgai astunik garraiatu”. Hori dela eta, “zentzugabekeriatzat” jo du proiektua.\nProzesuaren gardentasunik eza ere salatu dute. Berrio: “Beti esan digute egitasmoaren inguruko erabakietan parte hartuko genuela, eta, azkenean, ez da inolako gardentasunik egon. Orain herritarrek ez dakite eraikuntza horrek zer kalte eragingo duen herrietan”.\nAHTa egiteko arrazoiak, beraz, ekonomikoak eta politikoak dira, biharko martxaren antolatzaileen ustez; “eraikuntza enpresak aberastea eta alderdi politikoek bozak irabaztea”. Horrekin lotuta, Nafarroako eta Espainiako Gobernuak AHTaren auzian hartzen ari diren jarrera kritikatu dute. Hain zuzen ere, Madrilgo gobernuaren kasuan, PP agintean zenean, Iñigo de la Serna Sustapen ministroak esan zuen bultzada emango ziela AHTaren Nafarroa hegoaldeko zatiko lanei. Asmoek bere horretan jarraitzen dute PSOEren gobernuarekin: Jose Luis Abalos egungo Sustapen ministroak adierazi du aurrez hartutako konpromisoak beteko dituela, eta hori egiten ari da. Nafarroako Gobernuari dagokionez, salatu dute lehen UPNk egiten zuena egiten ari dela. “Eta aldaketaren gobernu batek ezin du AHTa bultzatu”.\n“Oraingoa garai erabakigarria da AHTaren aurka egiteko”. Hori uste dute biharko manifestazioaren deitzaileek. Zelaiak azaldu duenez, beste esperientzia batzuek erakutsi dute azpiegitura handien eraikuntza lanek aurrera egiten dutenean herritarrek borrokatzeari uzten diotela —Euskal Y-an, kasurako—. “Horregatik uste dugu orain dela momentua: orain mugitzen ez bagara, gero zailagoa izango da”.\nArtea plazara, plazak artearentzat »\n21st Sep | Aisialdia, Albisteak, gaiak, Gizartea, Kultura, nafarroa |\t815\nMusikak hartu zuen larunbatean Iruñeko Gazteluko plaza. Vesarte kolektiboak kontzertu bat antolatu zuen hamargarren urteurrena ospatzeko. Ez zen ohiko emanaldia izan, halere; taldeko kideek beti aldarrikatu dute arteak probokatzailea izan behar duela, eta, duela hamar urte hasitako bidea ospatzeko, kontzertu berezia egin zuten asteburuan, hiriburuko Alde Zaharrean: hainbat taldetako musikariak eta hogei bateria jotzaile elkartu zituzten plazan. Batera aritu ziren, eta beren doinuak urteurren baten soinu banda bilakatu zituzten; baterien burrunba hamar urteko bidea aldarrikatzeko.\n“Hasiera gogoratu nahi izan dugu, gure lehen urratsak”, azaldu du Vesarteko kide Javier Orduñak; zehazki, kolektiboak bere bidea hasi zuenean antolatutako kontzertuak gogoratu nahi izan dituzte. Kontzertu horietako batean, Iruñerriko dozena bat talde elkartu zituzten, elkarren arteko bertsioak egiteko. “Beti izan dugu gustuko gauza berritzaileak egitea, erronkak markatzea”.\n2008tik, bultzatzaileek uste baino gehiago garatu da kolektiboa, eta, musikaren esparruaz gain, bertze hamaika diziplina ere ukitu dituzte. Vesartek sormenerako espazio bat kudeatzen du Iruñeko Arrotxapea auzoan, eta doako ikastaroak antolatzen ditu, bertzeak bertze. Artea herritarren esku jartzea da kolektiboaren helburua, “gaur egun nagusi diren merkatuaren, kontsumoaren eta produkzioaren arauetatik at”.\nHelburu horiek oinarri hartuta, Vesarteko kideek argi zuten, hasieratik, hamargarren urteurrena ospatzeko kontzertua Gazteluko plazan egin behar zutela. “Espazio hori berreskuratu nahi izan dugu herritarrentzat. Gazteluko plaza enpresa pribatu anitzek erabiltzen dute beren produktuak saltzeko; sanferminetan ere hori gertatzen da. Gure asmoa da herritarren arteko dinamikak bultzatzea, eta horregatik nahi genuen plaza horretan egin”.\n“Bertzelako bideak eta alternatibak badirela erakutsi nahi dugu, eta uste dugu hamar urtez egin dugun bideak hori erakusten duela, hain zuzen ere”, berretsi du Vesarteko kideak. Kolektiboak ez du inolako diru laguntzarik jasotzen, bultzatzaileek ez baitute inongo erakunderen menpe egon nahi.”Argi dugu merkataritza gune batean erosi edo saltzen ahal den produktu bat baino anitzez ere gehiago izan nahi dugula. Ez dugu kontsumoaren edo produkzioaren araberako jarduera bat izan nahi. Bertzelako aberastasun bat eman nahi diogu hiriari, gizarte osoari”, azaldu du Orduñak. Herritarrek egindako ekarpenak eta beren merchandising-a dituzte diru iturri nagusi.\nZortzi pertsona inguruk osatutako lantaldea da Vesarte kolektiboaren motor. “Bertze hamaika laguntzaile eta kolaboratzaile ditugu. Gure ikastaroetan ikasle izandako anitz gelditu dira irakasle gisa aritzeko, adibidez”, azaldu du Orduñak. Hasieran, Vesartek lauzpabost ikastaro zituen; orain, hogei baino gehiago eskaintzen dituzte.\nKolektiboak doan egiten ditu ikastaro horiek. Horrek ez du erran nahi, halere, Vesartek baldintza duinak eskatzen ez dituenik artearen esparruan ari direnentzat. “Gaur egungo gizarte neoliberalaren bidetik aldenduko den alternatiba bat sortu nahi dugu guk; hori da gure helburua, eta, hori lortzeko, altruismoaren bidetik egin behar dugu lan. Alternatibak sortzeko prozesuaren parte bat da hori”.\n“Herri arteak ez du zertan kalitate kaskarragokoa izan”, erantsi du Orduñak. Horren adibide jarri du kolektiboak Nafarroako Parlamentuko presidente ohi Alberto Catalani egindako erretratua. Lan horrek hautsak harrotu zituen iazko apirilean. Vesartek egin zuen, Nafarroako Parlamentuari doan eskaintzeko eta ondorioz gastu publiko hori ez egiteko. “Iaz, erretratuaren zirriborroa egin genuen; lana amaitu dugu jada”.\nVesarteko kideek larunbateko bestan erakutsi zuten koadroa, herritarrek ikus zezaten. Iruindarren iritzia eskatu zuten, gainera, erretratua parlamentura bidali edo ez erabakitzeko. Bozketa egin zuten, eta baiezkoak irabazi zuen, botoen %95arekin. Kolektiboak, ondorioz, erakunde horren esku jarriko du egindako artelana. “Ez badute nahi, hiriko hainbat tokitan erakutsiko dugu”.\nEtxe berriak prest dituzte »\n21st Sep | Albisteak, gaiak, Ingurunea, nafarroa |\t559\nGau saguzar ertainak zuhaitz zaharrak maite ditu bere etxe bilakatzeko. Ez edozein zuhaitz zahar, halere. Bereziki gustuko ditu hiri eta herrietako parkeetan daudenak. “Horrek ekarri du animalion populazioak behera egitea”. Juan Tomas Alcalde biologoarenak dira hitzak. Azaldu du hiri eta herrietako parkeetako zuhaitz zaharrak moztu egiten dituztela, herritarren segurtasuna bermatzeko asmoz; ondorioz, saguzarrak etxerik gabe gelditzen dira.\nEtxerik gabe, ugalketarako eta negua pasatzeko aterperik gabe, hain zuzen ere, gau saguzar ertainak desagertu dira jada Iruñeko eta herrialdeko bertze hainbat herritako toki anitzetatik. Animaliok babesteko neurririk ez da hartu orain arte. Alcaldek erran du badela “mito eta aurreiritzi” anitz saguzarren inguruan. Biologoak aurre egiten die uste oker horiei bere lanaren bidez. Orain, Iruñeko Udala du lagun, hiriko gobernutik proiektu bat jarri baitute martxan gau saguzar ertainei ugaltzen laguntzeko: enbor hutsak baliatuz, animaliontzako kutxak jarri dituzte hiriko hainbat parketan, aterpe gisa balia ditzaten.\nZehazki, hamabi kutxa prestatu dituzte. Ez dira saguzarrentzat erabiltzen ohi diren kutxa beltzak. Gau saguzar ertainak zuhaitz zaharretako zuloak baliatzen ditu aterpe gisa; bertzeak bertze, okilek egindako zuloak. Ondorioz, bertze hainbat saguzar espeziek erabiltzen dituzten ohiko kutxek ez dute balio haientzat.\nAranzadi Lantegi Eskolako kideek egin dituzte kutxak. “Enborrak hustu dituzte, okilek egiten dituzten zuloen itxura emanez. Enbor horiek zuhaitzen adarretara lotu ditugu, saguzarrek erabil ditzaten”, azaldu du Alcaldek.\nGainera, Iruñeko Udaleko Lorategien Zerbitzuko kideen laguntza izan dute zeregin horretan. “Adituok erabaki dugu kutxak zer parketan jarri, eta lorategietako langileek hautatu dituzte, gero, zuhaitzik aproposenak”. Biologoak nabarmendu du “hagitz ona” izan dela udaleko arduradunen, langileen eta Aranzadiko kideen arteko elkarlana.\nArga eta Sadar ibaien ondoko parkeetan bizi dira, bertzeak bertze, Iruñeko gau saguzar ertainak. Gaztelugibelan ere baziren, baina handik desagertu dira jada. Arga ondoko paseoa egin zutenean, halaber, ibai horren bazterreko zuhaitz zahar anitz bota zituzten, eta, haiekin batera, saguzarrak desagertu ziren.\nAlcaldek azaldu duenez, Frantzian edo Ingalaterran, adibidez, saguzarrok etxe dituzten zuhaitz zaharrak botatzen dituztenean, animalion aterpe diren adarrak babestu, eta zutik diren bertze zuhaitzetara lotzen dituzte, saguzarrek alde egin eta aterpea gal ez dezaten. “Hemen ez da horrelakorik egin. Atzetik goaz, baina, halere, lortu dugu saguzarren aldeko urratsak egitea azken urteotan”.\nUdalak martxan jarri berri duen proiektua aitzindaria da. “Ez dakigu aterpe gisa jarri dizkiegun enborrak gustuko izanen ote dituzten edo ez. Naturari egin diogu so, zuhaitz zaharrek ematen dietena aurki dezaten”, azaldu du adituak. Gaineratu du hemendik bi urtera izanen dituztela proiektuaren emaitzei buruzko datu fidagarriak.\nKontua da gau saguzar ertainek udazkenean bilatzen dutela aterpe bilakatuko duten zuloa, eta negua barruan pasatzen dute. Udazkena gainean dela aintzat hartuta, Alcaldek ez du argi kutxak “garaiz” jarri ote dituzten. “Udaberrian jakinen dugu, zulotik ateratzen direnean. Kutxak hor direla jakinda, hurrengo urteko datuak adierazgarriagoak izanen dira, zalantzarik gabe”, azaldu du.\nDuela hogei urte hasi zen Alcalde gau saguzar ertainak ikertzen. Gogoratu du garai hartan gaixotasun batek jo zituela hiriko makalak, eta milaka moztu zituztela. Hala eta guztiz ere, penintsulako koloniarik handiena da Iruñekoa. Dinamika bitxia dute hiriburuko animaliok, urte osoan arrak baino ez direlako egoten. Emeak orain etorriko dira, udazkenean, alta garaian, eta martxora arte geldituko dira. Umatzera Europa erdialdeko herrietara itzuliko dira emeak.\nJuan Tomas Alcalde aditu nagusietako bat da saguzarretan. Herritarrei erakutsi nahi die animaliok nolakoak diren. Duela astebete, Iruñeko Udalak antolatutako ekinaldi batean parte hartu zuen, eta parte hartzaileek hiriko karriketan izan zuten saguzarrak entzuteko aukera, adituek haien ultrasoinuak jasotzeko dituzten gailuen bidez. “Saguzarrak hobeki ezagutzea da kontua”.\nBidea eman nahi diote ibaiari »\n14th Sep | Albisteak, gaiak, Gizartea, Ingurunea, nafarroa |\t491\nGero eta atseginagoa »\n14th Sep | Albisteak, gaiak, Gizartea, nafarroa |\t400\nHelburuak betetzen ari gara”. Horixe nabarmendu dute Iruñeko Udaleko arduradunek, hiriko erdigunea atseginago bilakatzeko planari buruz. Urtebete joan da plan hori martxan jarri zutenetik, eta hartutako neurrien emaitzekin “kontent” dira. Hedabideen aurrean agertu dira Hiri Bizigarri eta Etxebizitza zinegotzi Joxe Abaurrea eta Herritarren Segurtasunerako eta Bizikidetzarako zinegotzi Itziar Gomez, Jesus Estanga udaltzainarekin batera. “Herritarrek izan behar dute protagonista”, nabarmendu dute.\nAbaurreak eta Gomezek hainbat datu jarri dute mahai gainean. Batetik, zirkulazioak behera egin duela. Zabalguneko karriketan, adibidez, %70-90 egin du behera autoen kopuruak, eta, Alde Zaharrean, berriz, %50. Aita Moret eta Jose Alonso karriketan hartutako neurriek izan dituzten ondorioak nabarmendu ditu udalak. Bi kale horietatik 10.000-14.000 auto pasatzen ziren, egunean, plana martxan jarri aurretik. Kopuruak %90 egin du behera Jose Alonso karrikan, eta %87, berriz, Aita Moret kalean.\nBertzalde, garraio publikoaren alde egin duten erabiltzaileen kopuruak gora egin duela azaldu du udalak. Batez beste, %4,5 egin du gora garraio publikoaren erabilerak, hain zuzen ere. Planaren bidez, oinezkoei, bizikletei eta garraio publikoari eman diete lehentasuna hiriko erdigunean. Billabesen geltoki gehiago jarri dituzte hor, eta horrek ekarri du herritarrek zerbitzua gehiago erabiltzea. Igoera are nabarmenago izan da asteburuetan: %9,5ekoa larunbatetan, eta %7,3koa igandeetan, alegia. Hilabeteko bonuen kopuruak ere egin du gora: 7.500 ziren plana martxan jarri baino lehen, eta, orain, berriz, 10.000.\nHerritar anitzek autoa utzi eta bertzelako garraioen alde egin dutela nabarmendu dute udaleko kideek, eta erdigunean hartutako neurriek ez dutela ekarri zirkulazioak gora egitea eta pilaketak sortzea hiriko bertze eremuetan. Horixe utzi du agerian Udaltzaingoak egindako txostenak, hain zuzen ere. Txosten horren arabera, aparkaleku publikoen erabilerak ere gora egin du, erdigunea atseginago bilakatzeko plana indarrean sartu zenetik: 2018ko maiatzaren 1a bitarte, 20.810 erabiltzaile izan zituzten aparkaleku publikoek; 2017 osoan 20.317 izan ziren.\nUrrian, bigarren fasea\nIruñeko Udalak hiriko erdigunea atseginago bilakatzeko planarekin aurrera jarraituko du, datozen hilabeteotan. Asmoa da urrian plan horren bigarren fasea martxan jartzea, bertzeak bertze, Navas de Tolosa karrikan eta Taconeran. Bi espazio horietan eginen dituzte bigarren faseko lanen %85, hain zuzen ere. Obrek ukituko dituzte ere Basotxoa eta Aita Moret karrika. Basotxoan, zehazki, jada oinezkoentzat irabazitako espazioa atontzea da helburua, karrika hori “erakargarriagoa eta funtzionalagoa” izan dadin. Oro har, bigarren faseko lanen asmoa da oinezkoentzako eta txirrindularientzako espazioak hobetzea. Hasierako aurrekontua 1,2 milioi eurorena da.\nErdigunea atseginago bilakatzeko planeko bigarren faseko lanak ez dira martxan diren bakarrak, hiriburuan. Udan, Pio XII.a etorbideko obrak hasi ditu Iruñeko Udalak ere. Pio XII.a etorbideko proiektu horrek erdigunean egindako lanei eman nahi die segida, hain zuzen ere.\nEtorbidea berrantolatzeko proiektua da jada martxan den hori. Asmoa da oinezkoei, garraio publikoari eta bizikletei ematea lehentasuna. Egun, autoak aparkatzeko bandaz gain, hiru bide ditu karrikak, norabide bakoitzeko. Xedea da aparkatzeko banda bizikletentzako bide bilakatzea; kanpoko bideak espazio malgu eta askotarikoak izanen lirateke, eta balioko lukete, adibidez, billabesen geltokiak eta edukiontziak jartzeko, bai eta zamalanetarako ere; gainerako bi bideak izanen dira zirkulaziorako bide, eta haietako batean garraio publikoak izanen du lehentasuna.\nGaur egun etorbidearen erdian dagoen espazio erdibitzaileari eutsi dio proiektuak. Bidegurutzeetan nola lan egin zehaztea izan da Mugikortasunerako Talde Teknikoko kideen kezketako bat. Asmoa da, batez ere, abiadura murriztea. Proiektuak biribilguneak baliatu nahi ditu, hain zuzen, zirkulazioa lasaitzeko. Zehazki, sei bidegurutzeri eraginen diete lanek. Oraingoak baino “trinkoagoak” izanen dira, eta oinezkoek eta txirrindulariek irabaziko dute espazioa, autoen aurrean. Txirrindularientzat “bide seguruak” eraiki nahi dituzte.\nEtorbideko lanen berri eman zuenean, auzokideen kexa jaso zuen udalak. Plataforma ere osatu zuten, proiektuaren kontra. Bilerak eta informazio kanpainak eginen dituztela erran du udalak.\n07th Sep | Albisteak, gaiak, Gizartea, Ingurunea, nafarroa |\t524\nJosenea lorezaintza enpresak proiektu berri bat sortu du, landa eremuan sortzen den zaborra kudeatzeko: Zangozaldeko hainbat tokitan sortzen dituzten hondakin organikoak gaika bilduko dituzte; ondoren, inausalditik jasotzen duten materialare…\nKurriloek negua ekarri arte »\n03rd Aug | Albisteak, gaiak, Gizartea, Ingurunea, nafarroa |\t434\nMiru beltzekin eta sorbeltzekin hasi, eta kurriloekin bukatu. Denborak txori izena du Aurizko Lindus tontorrean, ehunka mila baitira Pirinioak zeharkatzeko toki hori aukeratzen duten hegazti migratzaileak. Haiei so dira, uztailetik, Lindus 2 proiektuko kideak, egitasmo horren hirugarren sasoian.\nLPO eta SEO Birdlife elkarteek, Aurizko Udalak eta Nafarroako Gobernuak egin dute bat Lindus 2 proiektuan. Gobernuaren izenean, Ornitolan etxeko kideak ari dira hegaztien bideari behatzen. Miru beltzei eta sorbeltzei egin zieten ongi etorria uztailaren erdialdean, eta kurriloek negua ekartzen dutenean itxiko dute aurtengo kanpaina, azaroaren erdialdean. Ordura arte, 80 espezie inguruko hegaztiak pasako dira Lindus tontor gainetik, hegoaldera bidean.\n“Lindus 2 proiektuak hiru hanka ditu: zientzia, ekoturismoa eta formakuntza. Hiru arlo horiek jorratzen ahal ditugu hegazti migratzaileei so”, erran du Ornitolan etxeko arduradun Gabi Berasategik.\n“Lehenik, hegazti migratzaileei behatuz datuak lor daitezkeelako haien populazioei eta klimaren aldaketak haiengan duen eraginari buruz, bertzeak bertze; bigarrenik, gero eta gehiago direlako ornitologiak erakarritako bisitariak; hirugarrenik, hegaztiei toki ezin aproposagoan behatzeko eta ikasteko aukera eskaintzen duelako Lindusek”, azaldu du.\nOrnitolan etxea 2009. urtetik ari da Lindusen lanean. 2010ean, Lindus 1 proiektua sortu zuten, jasotako datuak Nafarroako Gobernuaren esku jartzeko. Bertze urrats bat egin zuten Lindus 2 proiektuarekin: kide gehiago hartu dituzte egitasmoan, eta hegaztiei so egiteaz gain, turismoa bultzatzeko ere bertze hainbat egitasmo jarri dituzte martxan. Zientziaren arloan, gainera, hegaztiei so egin ez ezik, saguzarrei behatzen ere hasi dira. Zehazki, Juan Tomas Alcalde aditua ari da Lindus 2 proiektuan. Egitasmo horren barruan lortutako hasierako datuek agerian utzi dute, adibidez, Baztango muinoak aukeratzen dituztela saguzar anitzek beren migrazioan. Europako ipar eta erdialdetik eremu epelagoen bila gurutzatzen dituzte Pirinioak animaliok.\n650.000 hegazti 2017an\nHegaztiek ere giro epelagoak bilatzen dituzte hegoaldera bidean; bai eta zer jan ere. Iaz, 650.000 hegazti migratzaile zenbatu zituzten Pirinioetako tontorretan diren behatzaileek. Haietako ia 328.000 pasatu ziren Lindusko tontor gainetik. 2016. urtean, berriz, 83 espezietako 400.000 izan ziren.\nEuropako hegazti migratzaileen %90 pasatzen dira Lindus gainetik, hain zuzen ere. Horrek haiei so egiteko toki ezin hobe bilakatzen du Aurizko tontorra. Eguzkia atera bezain pronto hasten dira ornitologoak lanean, eta eguzkia sartu arte aritzen dira, eguraldiak zeruari so egiteko aukera ematen badie behintzat, zeren, lainoa sartzen denean, teleskopioek eta prismatikoek ez baitute deustarako balio.\nEguraldia lagun, ordea, Lindusko tontorraren orografiak mesede egiten dio zeruari so dagoen ornitologoari. “Teleskopioarekin, puntu bat direnetik buru gainean ditugun arte jarraitzen ahal diogu hegaztien bideari. Gertutik pasatzen dira, eta horrek aukera ematen digu datu anitz jasotzeko”, azaldu du Berasategik. “Hasiberrientzat, ikasteko toki ezin aproposagoa da”, gaineratu du Ornitolan etxeko arduradunak.\nMiru beltzak, sorbeltzak, miru gorriak, zikoinak, zapelatz liztorjaleak, pagausoak… luzea da Lindusko tontorretik ikus daitezkeen espezien zerrenda. Iruñetik gertu dago, eta horrek erakargarri bilakatzen du hegaztiei so gozatu nahi duten guztientzat. Nafarroan gora egin du zaletasunak azken urteotan, hain zuzen ere. “Lindusko tontorrak ikuskizun ederra eskaintzen du”, berretsi du Berasategik. Hainbat data buruan ditu: 2016ko urriaren 9an, adibidez, ia 500 miru gorri ikusi zituzten Lindusen; hilabete bereko 29an, berriz, 123.000 pagauso.\nAurtengo kanpainaren hasieran ere izan dute hegaztien migrazioaren ikuskizunarekin gozatzeko aukera Aurizko tontorrean: uztailaren 29an, adibidez, ia 1.000 miru beltz pasatu ziren Lindusko tontor gainetik.\nAurtengo kanpaina hasi bertzerik ez dute egin Lindusko tontorrean lanean ari diren ornitologoek. Hogei pertsona inguru dira, denera. Txandaka antolatzen dira, handik pasatzen diren hegazti guztiei so egin ahal izateko. Azaroaren 15era arte egonen dira Auritzen. Kurriloek negua ekartzen duten arte. Bitartean, prismatikoak eta teleskopioak zerura begira izanen dira Lindusen.


Ikaskuntza Kooperatiboa - - Guaixe.eus\nOLAZTIKO HERRI ESKOLA\nOLAZTIKO HERRI ESKOLA 2015-04-29 10:01\nAdin aniztasunean oinarrituriko ikaskuntza kooperatiboa praktikan jarri dugu Olaztiko Herri-Eskolan\nHezkuntza arloan egin diren ikerketa gehienek erakusten dutenez, adin aniztasunaren planteamendua oso positiboa da ikasleen garapenerako. Hasteko, adin aniztasunak imitazioz ikasteko aukerak ematen ditu. Ildo berean, nagusiagoak direnak txikientzako gatazka (kognitibo) sortzaile bilakatzen dira. Jolasean haurrek arauak negoziatu eta birnegoziatzen dituzten bezala, txikiek kontzeptuak ere kolokan jarriko dituzte nagusiagoei erreparatuz. Ezagutza garatuagoa duten haurrak garapen maila baxuagoa dutenentzako irakasle izango dira.\nHorrenbestez, taldearen aniztasunak guztientzat aberastasuna dakar, sozializaziorako aukera anitzak eskaintzen ditu eta ikasleei rol ezberdinak hartzeko aukera eskaintzen die. Gainera, nagusiagoak diren umeek bitartekari edo aditu funtzioa izan dezakete momentu batzuetan. Txikienak berriz, hazten doazen heinean, beraiek hartuko dute aditu rol hori eta lehen nagusien ikasle izanak diren era berean, gero beste ikasle batzuen irakasle bihurtuko dira. Are gehiago, ume nagusiek txikienen zaintzarako aukera bikaina izango lukete. Hala bada, autoestimu eta autokontzeptuari begira rolen aldaketa hori oso onuragarria da.\nBaieztapen hauetan oinarrituz, Olaztiko Herri-Eskolan ere Haur eta Lehen Hezkuntzako ikasleen arteko taldekatze sistematikoak egiten hasi gara zenbait jarduera burutzerakoan. Modu honetara, ikasle desberdinek elkarrekin ikasten dute, elkarri lagunduz eta elkarreraginean, berdinen arteko ikasketa bideratuz. Astean behin 3 urteko haurrak 3.ziklokoekin elkartzen dira, eta 4 urtekoak 4.mailakoekin. Bi irakaslez lagundurik, irakurketa-idazketa, matematikak edota geografia dira jarduera hauen bidez lantzen ari garen gaitasun edota ezagutza arloak.\nModu honetara, txikienek nagusiagoengandik ikasteko ez ezik, adin aniztasuna lagungarri bilakatzen zaigu haur guztiak gelako dinamikan murgiltzeko, afektibitatea adierazteko, hartu-eman esanguratsuak izateko, besteenganako konfiantza eraikitzen joateko edo lehiaren gainetik elkarlana sustatzeko.\nOlaztiko Herri-Eskolako irakasle taldea


LAB bere ordezkaritza indartzen jarraitzen du hauteskunde sindikalen epealdi trinkoaren hasieran | LAB SINDIKATUA\nUncategorized LAB bere ordezkaritza indartzen jarraitzen du hauteskunde sindikalen epealdi trinkoaren hasieran\nLAB bere ordezkaritza indartzen jarraitzen du hauteskunde sindikalen epealdi trinkoaren hasieran\nHauteskunde sindikalen epealdi trinkoaren lehenengo bi hilabeteak aurrera doazen honetan, hainbat enpresetan hauteskunde sindikalen prozesuak abian dira. Nahiz eta oraingoz eragin handiena enpresa txiki eta ertainetan izaten ari den, hainbat enpresa esanguratsuetan beraien hauteskunde prozesuak amaituta dauzkate.\nGipuzkoan da bozketa gehien egin diren herrialdea, batez ere industriaren eremuan. Adibidez Tekniker enprean LAB bost ordezkaritik zazpira pasatzen da bere gehiengo absolutua indartuz, baita Elgetako Recyde enpresan non hiru ordezkariekin gehiengo absolutua lortzen du ELA sindikatuaren kontura. Bestalde Sete edo Salva bezalako enpresetan LABk bere ordezkaritza igotzea lortzen du eta Refraktarios Kelsenen lehen aldiz bi odezkari lortzen ditu, aurretik soilik ELAko ordezkariak zeuden enpresan.\nNafarroako industria esparruan emaitza onak eskuratzen ditu LABek. Azpimarratzekoak dira Agoitzen dagoen Gamesan lehen aldiz ordezkaritza lortzen duela LABek (bi ordezkari) eta Bianako Mondelez (lehen Marbú zena) bi ordezkari izatetik lau izatera pasatzea eta produkzioan CCOO aurretik lehen indarra izatea.\nSektore publikoari dagokionez, LABk ordezkaritza maila mantentzen du Donostiako Udalean izandako bozketetan, laboralen artean bozkatuenak izanda eta funtzionarioetan bozkak handituz. Ordezkaritza berria lortzen dugu Txingudiko Zerbitzuetan baita Barakaldoko udal haurreskoletan. Era berean eta irakaskuntzari dagokionean, ikastoletan LABek daukan gehiengo absolutoa indartzen jarraitzen du, Udarregi ikastolan emandako emaitzak adibide izanda (hiru ordezkaritik laura gehiengo absolutua mantenduz). Irakaskuntza pribatuan LAB Presentación de Maria eskolan bi ordezkari lortu ditu, gehiengo absolutoa eskuratuz.\nEra berean, LABk hainbat enpresa txiki eta ertainetan hautagaiak aurkezten ari dela azpimarratu nahi dugu, aurretik inoiz aurkeztu ez garen tokietan hain zuzen. Horrek gure ustez gure sindikatuak atxekimendu maila handia lortzen jarraitzen duela esan nahi du, aurreko hilabeteetako tendentziari segida emanez.\nLABek puntu erdia irabazi du Nafarroan urtarriletik eta bere gailur historikoa gainditu du berriz ere


Zahartzaroa gertakari biologikoa ba da, gure bizitzako etapa bat gehigo. Etapa honen ezaugarria, gaitasunen endekapena da, izan ere, denboraren eraginez aldaketa biologiko eta psiko-sozialak gertatzen baitira.\nHirugarren adinean jarduera ezberdinak egitea maila fisiko, psikologiko zein sozialean onura handiak ekar ditzake, baina beti ere jarduera hauek adin honetara egokituak izan beharko dira.\nHorregatik, zahartze-elkarteetara joateko aukerarekin batera, MUGAIPEK BESTE BALIABIDE BAT ESKEINI NAHI DIE ZAHARTZAROAN SARTUTAKO GUZTIEI.\n1. KURTSOAK ETA TAILERRAK: era ezberdinetako ikastaroak; musika-erritmoa, arnasketa-erlaxazioa, mantenuzko ginasia, uretako ginasia eta igeriketa, talde animazioa...\n2. OROIMENA LANTZEKO TAILERRAK: ansiedadearen kontrol on batekin, lanketa intelektuala eta oroitzapena nahiz ikasketa on bat egiteko estrategia egokiak erabiliz, oroimenaren hobekuntza bat lortzen da.\n3. TEKNOLOGIA BERRIEN HASTAPENERAKO TAILERRAK: jende ugarik egunerokotasunean erabiltzen dituen teknologia horien berri emateko ikastaroa dugu hau. Hala nola, informatika ikastaroa, mugikorraren erabilperarena...\n4. MAHAI JOLASEN TXAPELKETAK: mahai jolas ezberdinak eginez, sozializazioa, aisialdia era erlaxatu eta dibertigarri batetan pasatzea, oroimen lantzeta... helburuak lortu ditzakegu.\nInformazio gehiago jasotzeko, GUREKIN KONTAKTUAN JARRI!!


Gizartea, Kultura, 119 hitz\nLurrikara sekulako bat Nepalen, baina bi eratako biktimak telebistako irudi bortitz ziragarrietan. Batetik, Nepaldarren tragediak gaitu lekuko, bertan geratuko direnena hilda zein bizirik: biziak hondamendiari nola aurre egin asmatu ezinik geldituko dira bertan; hil direnak, berriz, hondakinak dituztela hobi. Mendebaldarren irudiak ditugu nepaldarrenen kontrapuntu: hegazkin bat lortzea beste ametsik ez dutenen irudiak dira gehienak edo hegazkinen bat lortu dutenenak garaipenezko irribarreak eta guzti; bertan hil diren gehienak ere ez dira bertan geratuko hondamendia dutela hobi, dagoeneko bidean dira-eta hori lortzeko bitartekoak\nTragedia bakar bat baina bi egoera, bi mundu, munduan bizitzeko eta hondamendiaren biktimak izateko bi modu arras diferenteak. Herioren iheslariak gara, Bagdadeko morroiaren kasta berekoak teorian, baina batzuek hegazkin bat eta dirua dute heriori izkin egiteko, horixe aldea.\nLiteratura, Politika, Gizartea, Kultura, 120 hitz\nIsmenek ahizpari: “emakume gaitun, ez dinagu gizonezkoen kontra egiteko ahalmenik”. Antigonak, gogor: “Nirekin hagoala esaten badidan ere, ez dinat laguntzarik eskatuko!”. Antigonak erregeak agintzen dionaren gainetik dauka kontzientzia: bakarrik dago boterearen aurka eta bakarrik lurperatuko du neba hil berria, jakinik ere heriotza izango duela zigor.\nGizonezkoen munduan bizi dira bi ahizpak, Kreonte erregeak bere solasetan zehatz marrazten duen ordenamendu pitzadurarik gabean: “Bizi naizen artean ez dit emakume bakar batek aginduko […] Emakumeak lotuta daude ondo eta ez libre […]”. Eta Hemon semea Antigonarekin maitemindu baita, Kreontek diotso: “Seme, arren, ez galdu bururik emakume batek emandako plazeraren kulpaz, ez bihurtu emakume baten jostailu […]”,\nZaharrak berri orain hogeita bost mendeko testu batean bezala gaurko munduan, Sofoklerengana eraman nauen Greziako Gobernu berri emakumerik gabean barne.


Manikeismoa arima jainkoarena eta gorputza deabruarena dela aldarrikatzen zuen erlijio dualista izan zen. Mani edo Manes izeneko jakitun persiarrak sortu zuen 215-275. urteen bitartean. Ongiaren eta Gaizkiaren arteko betiereko borrokan sinisten zuten manikeoek. Ongia eta gaizkia hastapen oinarrizko, berdin eta elkarren kontrakotzat onartzen ditu manikeismoak. Manikeismoa Manes printzeak sortu zuen, Persian, III. mendean, eta ekialdera zabaldu zen; VII. menderaino izan zuen batez ere eragina. Kristautasunaren eta Zoroastroren erlijioaren ezaugarriak bateratu zituen. Manikeismoaren arabera, mundua bi printzipio betiereko eta kontrajarrik gidatzen dute, ongiaren printzipioak eta gaizkiaren printzipioak. Ongiaren printzipioa argitsua da; eta gaizkiarena, berriz, iluna. Gizakiak bere baitako alderdi argitsua (ongia) ondo ezagutu behar du, eta ongiarekin bizi behar du, hil ondoreneko salbazioa atzeman nahi badu. Eliza kristauak heresiatzat jo eta debekatu zuen, baina manikeoek kristauen esetsaldiak saihestu eta denbora askoan eutsi zioten beren erlijioari. (eu)\nManikeismoa arima jainkoarena eta gorputza deabruarena dela aldarrikatzen zuen erlijio dualista izan zen. Mani edo Manes izeneko jakitun persiarrak sortu zuen 215-275. urteen bitartean. Ongiaren eta Gaizkiaren arteko betiereko borrokan sinisten zuten manikeoek. Ongia eta gaizkia hastapen oinarrizko, berdin eta elkarren kontrakotzat onartzen ditu manikeismoak. (eu)