kritiken hemeroteka » Txalo-pin-txalo\nTxalo-pin-txalo Iker Zaldua / Gara, 2014-04-13\n“Artiumek gonbidatuta, Antoni Muntadasen ‘On Translation’ serieko instalazio baten inguruan 2009an egindako hitzaldia du Harkaitz Canoren ‘Txalorik ez, arren’ testuak abiapuntu”, horixe Edo! argitaletxearen webgunean liburu honen gainean agertzen den lehen esaldia.\nSaiakeraren etiketa jarri diote webgunean eta ez dut uste irakurri duen inork kontra egingo dionik esleipen horri. Haatik, Harkaitz Canok istorio txiki bat egin nahi izan du saiakera bideratzeko. Buruan, belarrian, zarata deseroso bat dauka protagonistak, karraska baten parekoa, goizean oso leuna izan arren, eguna aurrera joan ahala indartu egiten dena, astun bilakatzen dena. Zarata errepikakorra da, hau da, jarraitua ez izan arren, errepikatu egiten da denbora jakin bat igarota; laburra da, txalo baten parekoa, baina isiltasuna ere deseroso bilakatzen da hurrengo txaloaren zain dagoelarik. Txalo hori burutik, belarritik, kendu nahian espezialista batengana doa. Goiz iritsi da Gasteizko espezialistarengana eta, bitartean, Artium museora sartu da eta Muntadasen bideo-instalazio batek eman dio atentzioa, “hiru pantailak osatutako aldibereko proiekzio bat” du aurrez aurre, “eskuineko zein ezkerreko pantailetan, bietan, antzoki batean ikusle anonimoei hartutako irudiak. Txaloka ari da publikoa, nahiz eta guk ez jakin nori edo zeri. Erdiko pantailan, zuri-beltzezko zenbait argazki”.\nHorraino iristen da istorioa eta hortik abiatzen da saiakera. Txaloaren dekalogoa. Txalo arruntak eta txalo gogoangarriak aipatzen dira, esate baterako, Xalbadorrek jaso zituenak zazpi minutuko txistuen segidan. Gogogabeko txaloak ere bai, antzoki batean ematen diren gehienak, automatikoak, asmo jakinik gabeak, arauak gidatuak. Txalo motak ere bai, esku bakarrarekin egiten dena, auto-txaloa, futbolariak eskerrak emateko zelai erditik ematen duena…\nEz dira aipuak falta liburuan. Peter Handkeren “Publikoari irainka” kasu. Horren harira, Xabier Mendigurenen “Publikoari gorroto” ere bai. Publikoaren txalo automatizatuak salatzeko bi adibide. Victor Nublaren “Ensayo contra la rueda” saiakera ere aipatzen du Canok, auto-txaloaren adibide.\nAnekdota bitxiak ere aurkituko ditugu txaloekin lotuta, negutegiaren gaineko euri tanten ordez, txaloak entzuten zituen jazz musikari zoroarena, esate baterako. Edo bere antzezpen baterako sarrera asko erosi eta oparitu zituen poetarena, opariaren baldintza bakar modura txalo jotzea jarrita. Azken orrietan klakeroen “lanbidea” oroitarazten digu; hau da, XIX. mendean Frantziako antzoki eta operetan egoten ziren txalogile profesionalena. Publikoaren txaloak bideratzen zituzten. Egun, telebistako programa hutsaletan izaten dira halakoak. Liburuaren amaieran, saiakera lausotu eta istorioa agertzen zaigu berriro. Espezialistatik irten eta Gasteiztik Donostiara bidean doa gure protagonista. Tartean gozamenerako ehunka lerro eta poema eder bat ere bai, ikuskizuna eta txaloak amaitzean geratzen den isiltasun edo egoera berezi horri eskainia.\nUste dut gutxi izango direla, horren orrialde gutxitan hainbeste komunikatzen duten liburuak. Bikaina (zinez).


Capturadanza lehiaketa irabazi du Gorka Bravo argazkilariak — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Albisteak › Capturadanza lehiaketa irabazi du Gorka Bravo argazkilariak\nCapturadanza lehiaketa irabazi du Gorka Bravo argazkilariak\nDantza argazkilaritzan ekarpen interesgarriak egiten ari den argazkilaria da Gorka Bravo. Artibus-ek martxan jarritako Capturadanza, argazki eta bideo-dantza II. lehiaketan lehen saria eskuratu berri du.\nBartzelonan, Dies de dansa dantza garaikideko jaialdian egin zuen argazki saritua. Bartzelonako Centre de Cultura Contemporanian Maura Morales-ek "Hipocondriaca" dantza pieza eskaini zuen eta ekitaldi horretan egindako argazki eder hau aurkeztu zuen Gorka Bravok Capturadanza lehiaketara.\nArtibus, kultur kudeaketarako aholkularitza enpresak antolatzen du lehiaketa hori, eta 1.500, 600 eta 300 euroko sariak eskaintzen ditu. Lehen saria eskuratu du Gorka Bravok "Hipocondriaca" irudi honi esker.\n"Hipocondriaca", Gorka Bravo.


Lege oharra - Bizkaia Gazteak - Bizkaia Gazteak\ngazteak.bizkaia.eus web atariaren eta bere edukien (testuak, irudiak, soinuak, audioa, bideoa, diseinuak, sorkuntzak, softwarea) jabetza industrialeko eta intelektualeko eskubide guztiak Bizkaiko Foru Aldundiarenak dira eta ez dira, izaera pertsonaleko datuen tratamenduaren aplikazioaren esparruari dagokionez, jende guztia iristeko iturria.\nBizkaiko Foru Aldundiak konfidentzialtasunik zorrotzena ziurtatzen du pertsona erabiltzaileek ematen dituzten datuen bilketan eta tratamenduan. Halaber, datu pertsonalen babesaren arloan legez ezarrita dauden segurtasun-mailak bete dira eta eman diren datu pertsonalen galera, erabilera okerra, aldaketa, baimenik gabeko irispidea eta lapurreta saihesteko bere eskuetan dauden bitarteko eta neurri tekniko guztiak instalatu dira.\nDatuak babesteko erregelamendu orokorra 2016an argitaratu zen, eta 2018ko maiatzaren 25etik aurrera zuzenean aplikatu beharrekoa izango da Europar Batasunean. Erregelamendu horren bitartez, pertsona fisikoen datu pertsonalak eta datu horien zirkulazio-askatasuna babesten dira.\nBizkaiko Foru Aldundia eta haren foru-sektore publikoa herritarren datu pertsonalen tratamenduaren erantzuleak eta arduradunak dira, hainbat jarduera garatzerakoan. Horren ondorioz, indarrean dauden berme juridikoak eta datuak babesteko erregelamendu orokorrean jasotako berme juridiko berriak bete behar dituzte. Bizkaiko Foru Aldundiak pertsona erregistratuen eskura jarriko ditu bitarteko tekniko egokiak datu pertsonal horiek eman aurretik Izaera Pertsonaleko Datuen Babeseko Politikari buruzko ohar hau edo horri buruzko gainerako informazio garrantzitsu guztia ikus dezaten eta horiekiko euren adostasuna adierazteko aukera izan dezaten, Bizkaiko Foru Aldundiak pertsona erabiltzaileen datu pertsonalen tratamendu automatizatuari ekin diezaion.\nDBO: Bizkaiko Foru Aldundiaren eta sektore publikoko foru erakundeen DATUAK BABESTEKO ORDEZKARIA deritzon pertsona Gobernu Kontseiluak 2018ko maiatzaren 15an hartutako erabaki baten bidez sortu, izendatu eta arautu zen. Izendapen hori Bizkaiko Aldizkari Ofizialean argitaratu zen (BAO, 99 zk., 2018ko maiatzaren 24koa), eta jakinarazpen ofiziala egin zitzaion Datuak Babesteko Euskal Bulegoari.\nDatuen babesari buruzko kontsultak argitzeko, harremanetarako postontzi hau jarri dugu zuen eskura: DPO@bizkaia.eus


Hozkailuen lurrungailuen fabrikatzaileak eta hornitzaileak - Txinako hozkailuen lurrungailuen fabrika\nHA490 poliolefina materiala da. Eredu hau EAA gisa ere defini liteke. Paper kaleratutako film zeharrargia da. Normalean jendeak 48 cm eta 50 cm-ko zabalera erabiltzen du 100 mikrako lodierarekin hozkailuan. HA490 egokia da ehun eta material metalikoak lotzeko, batez ere ...\nPO hot melt film itsasgarria hozkailuaren lurrungailurako\nPoliolefina beroan urtzen den film aldatua da, oinarrizko paperik gabe. Zenbait bezeroen eskaera eta artisautza desberdintasunak direla eta, paper askatu gabeko hot melt filmak ere ongi etorritako produktua da merkatuan. Zehaztapen hau 200 m / roll-an paketatu ohi da eta burbuilazko filmez betetzen da 7,6 cm-ko paper hodiaz. ...\nPES hot melt aluminiozko panelerako film itsasgarria\nHD112 poliesterrezko materiala da. Eredu hau paperarekin edo paperik gabe egin liteke. Normalean aluminiozko tutuak edo panelak estaltzeko erabiltzen da. 1m-ko zabalera normala egiten dugu, beste zabalera pertsonalizatu behar da. Zehaztapen honen aplikazio barietate ugari daude. HD112 erabiltzea da ...\nCPE mantal hau produktuetara bideratutako bezero batzuen beharretatik abiatuta merkatuan jartzen dugun produktua da. Hori dela eta, gure ekoizpen tailerra eraiki genuen, ekoizpen makinak erosi eta kostu baxuko eta kalitate handiko produktu amaituak egin genituen lehengaien preziorik baxuenean. Gure CPE apir ...


Orkoiengo Udaleko Argia Patronatuko buruak, 2009ko otsailaren 11n, honako ebazpen hau eman zuen:\nIzangai onartu eta baztertuen behin-behineko zerrenda 2008ko 136. Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratu zen, azaroaren 7an, eta jendaurreko epea erreklamaziorik gabe igaro da; horiek horrela, ebatzi dut:\n1. Izangai onartu eta baztertuen behin betiko zerrenda onestea. Hona hemen:\n2. Oposizioa 2009ko martxoaren 6an hasiko da, goizeko 12:00etan, Orkoiengo Udaletxean. Oposizioko ariketa guztiak egun horretan eginen dira. Izangaiek nortasun agiri nazionala ekarri beharko dute.\nLehen ariketa: test motako 20 galdera izanen dira, deialdiko II. eranskineko gaien inguruan. Gehienez ere 20 puntu emanen dira. Zuzen erantzundako galdera bakoitzeko puntu bat emanen da, eta oker erantzun edo erantzun gabe utzitako bakoitzeko 0 puntu. 10 puntu beharko dira hurrengo ariketara pasatzeko. Ariketa egiteko gehienez ere 30 minutu izanen dira.\nBigarren ariketa. Idatziz garatu beharko da II. eranskineko gaiei buruzko kasu praktiko bat, gehienez ere ordubetean. Ariketa egiteko gehienez ere 20 minutu izanen dira. Gainditzeko 10 puntu lortu beharko dira.\nOrkoienen, 2009ko otsailaren 11n.-Udalburua, Casimiro Larrea Ruiz.\nIragarkiaren kodea: L0902250


Txikon eta bere taldeak hilabete amaierara arte itxarongo dute Manaslura igotzen saiatzeko | Kirolak | Naiz\n2022 URT. 14 - 16:20h\nTxikon eta bere taldeak hilabete amaierara arte itxarongo dute Manaslura igotzen saiatzeko\nLemoarraren espedizioa Samagaunen dago, eguraldia egonkortu bezain laster oinarrizko kanpamendura itzultzeko prest.\nAlex Txikon, Iñaki Alvarez eta Simone Moro Samagaun herrixkan. (Sendoa ELEJALDE)\nAlex Txikonek eta bere taldeak dena prest dute Manasluko oinarrizko kanpamentura itzultzeko, eguraldia egonkortu bezain laster. Gaur eguzki distiratsua dago planetako zortzigarren mendirik garaienaren oinarrizko kanpamentura iritsi aurreko azken herrixkan, baina eguraldi ona laster amaituko da, hiru egun baino ez baitira espero horrela, gero eguraldi txarra eta elur asko iragarri baitute berriro.\nAlex Txikonek azaldu duenez, «gaur egun ezinezkoa da 2. kanpamentura iristea aste hauetan botatako elur kopuru handiaren ondorioz. Eguzkia egingo duen hiru egun geratzen zaizkigu, eta hori ez da nahikoa elurra finkatzeko eta egonkortzeko. Beraz, pazientzia entrenatzea eta dena urtarrilaren amaierara edo otsailaren hasierara arte atzeratzea geratzen zaigu, hala ikusten dugu bai Simonek, bai Iñakik eta nik».\nDenboren doikuntza horrekin, taldea Samagaunen dago jadanik. «Pena handia eman digu Eneko barik itzultzeak, etxera itzuli da, Sendoa Katmandura joango da laster, eta Iñakik aurrerago erabakiko du», aitortu du alpinista bizkaitarrak.\nZuhurtzia denaren gainetik\nEgia da beste espedizio batzuetako kideak oinarrizko kanpamenduan daudela, baina Txikon eta bere taldeak meteorologia egonkortu arte itxarongo dute. «Gure errespetu eta animo guztia oinarrizko kanpamendura itzultzea erabaki dutenei. Gure esperientziak eta mendiaren ezagutzak itxaroteko garaia dela esaten digute. Lehen kanpamentura igotzeko, kontuan izan behar da elur-jausiak izateko arriskua 5/5ekoa dela. Duela egun batzuk egin genuen, eta guk uste dugu ez duela merezi baldintza horietan berriro saiatzeak. Egia da ez garela Nepalera etorri Katmandun edo Samagaunen egoteko, baina hori da une honetan dagokiguna», adierzi du lemoarrak.\nGogorarazi behar da Txikonek eta bere taldeak joan den urtarrilaren 8an, azken orduan, irten behar izan zutela Manasluko oinarrizko kanpamentutik, azken jardunaldietako elurte gogorren ondorioz. Taldearen parte bat helikopteroz jaitsi zen Katmandura, eta beste batzuk oinez Samagaunera, elur-jausien arriskuarengatik (5. maila Europako eskalan). Aste honen hasieran, elur-jausi handi batek aurretik eraman zuen oinarrizko kanpamenduaren parte bat. «Gure esperientziak eta intuizioak, zoritxarrez, ez zuten hutsik egin, eskerrak ez ginen han egon bertatik bertara ikusteko», gogorarazi du Txikonek.


Iurretako Udala - Iurretako udalak bidegorri zati berri bat prestatuko du\nIurretako udalak bidegorri zati berri bat prestatuko du\nZati berri honekin herriko hirigunean dagoen bizikletentzako bidegorria lotuta geratuko da\nProiektua aurrekontua indarrean sartzen denean gauzatuko da\n2020ko aurrekontuak urtarrilean indarrean sartzen direnean aurrera eramango da bertan jasotako lehengo proiektuetako bat, Olaburu kalean bide aldaketa egitea eta herriko hirigunetik doan bidegorri guztia lotuko duen bidegorria egitea, hain zuzen ere.\nHelburua Elizalde kalean amaitzen den N634 errepidean egiten ari diren obra herriko bidegorriarekin lotzea da, horrela Etxegora iristen den oinezkoentzako gunearekin, frontoiarekin eta eskolako gunearekin lotuta geratuko da, baita futbol zelairaino iristen den kaleko bizikletentzako bidegorriarekin ere.\n150 metro izango dira guztira, eta une honetan norabide bikoitza duen bidea irteerako norabide bakarrean bihurtuko da proiektu honekin. Horrela, espaloitik gertuen dagoen zatia 2,5 metroko bidegorria izango da. Ondorioz bidegorria Montoiko zubitik Askondora eta HAZra iristen denarekin zein N-634 errepideko errei berriarekin (Elizalderaino) eta Etxego inguruarekin (Larrako futbol zelairaino) lotuta geratuko da.\nIñaki Totorikaguena herriko alkateak adierazi duenez, "Helburua mugikortasun jasangarria eta segurtasuna sustatzea da, pertsona askok, esate baterako gazteek, institutura edo frontoira eta futbol-zelaira entrenatzera joaten diren bizikleta erabiltzen duten eremu batean. Hau dela eta, garrantzitsua iruditzen zaigu gune hori beharrezko azpiegituraz hornitzea eta Iurretako bizikletentzako bidea hobetzea".\nObraren aurrekontua 37.000 eurokoa izango da: pintura, seinale horizontalak eta bertikalak, eta erreiaren babes-elementuak barne. Aurreikusita dago urtarrilean esleitu eta gauzatu ahal izatea, 2020ko aurrekontua indarrean sartu ondoren.


Bilboko Udalak eta Azkue Fundazioak lankidetza-hitzarmena sinatu dute gaur goizean Bilbon - Azkue Fundazioa- Euskara sustatzen\nHasiera • Azkue Fundazioa • Berriak • Bilboko Udalak eta Azkue Fundazioak lankidetza-hitzarmena sinatu dute gaur goizean Bilbon\n2010ko Maiatzaren 31a\nSustatuko diren egitasmo interesgarrienen artean, honakoak nabarmen daitezke:\nWiki filosofia eta Jakintza Librea bultzatzeko sortu den plataforma da Wikiplaza. Honetan, hainbat gaitako wikiak sortzeko aukera dute gizarteko eragile eta norbanako guztiek; euskarazko edukiak guztien eskura egon daitezen. Hala, musika, bideoak, liburuak, argazkiak, datu zientifikoak eta historikoak, edo beste edonolakoak era librean banatzeko aukera egongo da, eta euskarazko wikipediarako sarrerak gehituko dira. Blogak sortzeko aukera eta eztabaidarako berariazko foro bat ere badago, guztion elkarlana sustatzeko.\nEgitasmo honek bere atala guztiz garatua eta bere domeinua izango du: “azkue.jklik”. Bertan, euskaraz jada jorratuta dauden 197 jarduera euskal irakasle komunitatearen eskura jarriko dira. Jklik jarduerak garatzeko gidaliburuak deskargatu ahal izango dira. Hala, Azkueren eta irakasleen arteko lankidetza sustatzeko bideak landuko dira.\nEuskararen Interpretazio Zentroa, Mediategia, Webtegia eta Liburutegia atalen itxura aldatzea eta edukien berritzea.\nAtal hauen diseinuak (itxura) aldatuko dira, webgunearen diseinu orokorrarekin bat egiteko. Hala, bakoitzak bere azpidomeinua izango du:\n2009ko Euskararen Egunerako abian jarri zen Banden Lehia izeneko egitasmoaren jarraipena izango da. Euskal taldeentzako “myspace” atariaren moduko plataforma izan ahal da. BandenIrratia.com webgunera sartzeko aukera izango dute euskal bandek, haiek elikatuko baitute webgunea igotako abestiekin. Abesti horiek guztiek interneten bidez jarraitu ahal izango den irrati bat osatuko dute.\n“Blender tresnak” 3D animazioak eta joko libreak egiteko tresnak erabiltzea sustatuko da plataforma honetan. Euskarazko jokoak egiten ikasteko ikastaroak bultzatuko dira. Horretarako berariazko domeinu bat egongo da: Azkue.jokogune\nHorrez gainera,joko bat sortuko da,Kaixo Frankie! jokoari jarraipena emango diona (Kaixo Frankie! jokoa euskaratuta dago eta Bizkaian garatzen da). Jokoa 2010eko azken hiruhilekoan jarriko da martxan, eta aukera egongo da Durangoko Liburu eta Disko Azokan jokatzeko.


Miren eta Iosu Zulaika, musikariak: “Arraroa da sare sozialetan zuzeneko kontzertuak eskaintzea” - etakitto.eus\nMiren eta Iosu Zulaika, musikariak: “Arraroa da sare sozialetan zuzeneko kontzertuak eskaintzea”\nZulaika anai-arrebek musika odolean daramatela erakutsi dute itxialdian. ‘Jaixak Herrixak Herrixandako’ plataformak eta ‘Zaindu’ Eibarko Zaintza Sareak antolatutako zuzeneko emanaldiak eskaini dituzte Facebooken eta Instagramen. Aitzakia ederra izan da Mirenek eta Iosuk elkarrekin abesteko, eta bien dohain artistikoak etxetik herri osora zabaltzeko.\nFacebooken eta Instagramen zuzeneko emanaldiak eskaini dituzue azkenaldian. Nolako esperientzia izan da?\nIOSU: Esperientzia berria izan da. Arraroa. Normalean ikusi eta sentitu dezakegun publikoa izaten dugu aurrean; eta kasu honetan publikoa egon da, baina ez genuen euren erreakzioa ikusten.\nMIREN: Jendeak iruzkinak zuzenean egiten ditu sare sozialetan, baina gu abesten eta jotzen gaudenez, ez dugu irakurtzeko denborarik. Amaitzean bai, irakurri genituen. Arraroa izan da. Emanaldietan, amaieran, txaloak edo dena delakoak entzun ohi dira, baina kasu honetan ez genekien abestia jendearen gustukoa zen ala ez. Hotzagoa da.\nAurretik entseatu eta prestatu behar izan zarete?\nMIREN: Emanaldiak eskaini baino egun bat lehenago ibili ginen abestiak aukeratzen eta entseatzen.\nBeno, baina igarri da aurretik elkarrekin jo duzuela.\nMIREN: Ez pentsa! Kostatzen zait anaiak nirekin jotzea. Koarentena hasi zenean Eibarrera etorri nintzen Edinburgotik (Eskozia) eta pentsatu nuen gutxienez musika joko nuela anaiarekin. Baina ez pentsa, jotzeko esaten diodanean ezetz erantzuten dit beti. Kontzertu hauek elkarrekin entseatzeko aukera eman digute. Txikitan bai jotzen genuen gehiago elkarrekin.\nKoarentena eramangarriagoa egin zaizue kontzertu hauekin?\nIOSU: Bai. Azken finean zerbait ezberdina izan da, ez da egunero egiten dugun zerbait. Abestiak prestatzen, entseatzen, jotzen… denbora atsegina pasatu dugu.\nNondik datorkizue musikarekiko zaletasuna?\nIOSU: Amaren partetik, gitarra jo eta abestu egiten zuelako. Txikitatik ibili gara musikaren inguruan.\nMIREN: Koroan, musika-eskolan, musika-tresnak jotzen… ibili gara.\nZelako musika jotzea gustatzen zaizue?\nMIREN: Orokorrean abesti geldoak jotzen ditugu.\nIOSU: Nik gitarra akustikoa jotzen dudanez, zerbait akustikoa egiteko moldatzen gara. Ia edozer gauza moldatu ahal da akustikora, baina jo ditugun abestiek pop kutsua dute.\nMusika afizioa da zuentzat ala zerbait gehiago izan daiteke?\nIOSU: Miren dagoeneko izan da abeslari famatua (barreak).\nMIREN: Hori zen nire ametsa. Amak beti esaten zidan buruan usoak nituela, txoriak beharrean (barreak).\nIOSU: Musikaren inguruan zerbait egiteko aukera badugu, primeran.\nMIREN: Zerbait egitea gustatuko litzaidake, baina musikaren mundua nola dagoen ikusita oso zaila da. Dena dela, musikaren inguruan mugitzen gara.\nEz duzue pentsatu elkarrekin zerbait egitea?\nMIREN: Ea Iosuk zer dioen, ezin diot gehiagotan errepikatu.\nIOSU: Sare sozialetan zuzenean jotzeko martxa hartu dugunez, gehiagotan egin dezakegu.\n#Miren ZulaikaIosu ZulaikaMusika\n« “Normaltasun berria” (Nagore Fernandez) Elkarretaratzeak egin dira Zaldibarko luizia gertatu zela 100 egun bete direnean »


Emakume beltzek badakite izkiriatzen - Lazzaretto vecchio | Lazzaretto vecchio\nHasiera » bAst » Emakume beltzek badakite izkiriatzen\nIngelesez idatzitako emakume afrikar idazleen narratiba labur eta poesiaren antologia da oraingo honetan mintzagai duguna.\nEllas [también] cuentan [Emakumeak (ere) kontuan] du izenburu liburuak (Casa de Africa-Baile del sol argit., 2017) eta antologia bat denez, hautatze bat da ezinbestean, baina baita idazle horien berri pixka bat gehiago jakiteko modua ere.\nLiburu honetako lanen hautaketa, edizioa eta itzulpena -gaztelaniara- Federico Vivanco-k egina da. Honela dio:\nAntologia hau xede batekin pentsatua eta antolatua izan zen, ingelesez idazten duten emakumezko idazle afrikarren hiru belaunaldiren ikusmoldea agertzea. Lehena, independentzia ostekoa da, 1960-70eko hamarkaden artekoa, non idazgaia arlo pribatuari buruzkoa den (biktimizazioa eta genero desberdintasuna); bigarrena, 1980 eta 1990 artekoa, non rol nagusia protesta eta justizia-eskaera den; eta hirugarrena, gaurko belaunaldia da, neokolonialista, diaspora eta ikuspegi kosmopolita duena.\nHemen idazle bakoitzaren lagintxo bat, doi dastatzeko bada ere.\nMINNA SALAMI (Nigeria-Finlandia)\nMsAfropolitan blog feminista panafrikarraren fundatzailea.\nFunkwa-ren azal indargea leun bihurtzen zen, mango heldu baten azala bezain. Iraunbizitze kontu bat zen; gutako batek zendu behar zuen besteak bizirik irauteko. Zirrara ahul batekin, haren gorputzak etsi zuen gure estrangulatzailearen aurrean eta haren azken hatsa sentitu nuen ene lepo gainean. Ni haren gorpuari katez lotua nengoen.\nFRANKA-MARIA ANDOH (Ghana)\nI Have Time and Other Short Stories liburuaren egilea.\nEne jainko Mansak oihu egin zuen egun hartan. Gertatu zen egun hartan. Nola ez zuen ba egingo?\nEguzkiaren argia leihate handietan zehar sartzen zen eta ohe txit luze eta estu batean pausatzen, emakumea iratzarriz. Te, kafe, ogi-xerra erre eta arrautz usain gozoa zebilen airean. Murmurioak entzun zitzakeen, lehian, eskinatik berriro hasten ziren lantu sendoekin. Han ulertu zuen. Mina. Heldu behar denean heltzen da. Ez du leku edo momentu jakin bat, gonbidatu bat espero denean bezala. Alde guztietara begiratu zuen, baina haren begiek zauri berriaren gain harat-honat ezarri zuten arreta, distrakzio bila. Baita ere pausatu ziren sabaian, mundutik aldentzen zuen pantaila zuri uniformean.\nHarmattan Rain eta Saturday Shadows eleberrien egilea.\nEne gorputza taxi ezin dotoreago honen jarlekuari itsatsita dago. Zuzen begiratzen diot sartzeko atariari. Horrelakoa izan al zen beti? Berde argia, pintura moteatuz zipriztindua. Horrelakoa izan balitz kexatuko nintzatekeen.\nGonbitu-berdeko atetzar honek alboetan ditu murru zuri altuak, hormigoi bloke geruza bikoitz batez altxatuak. Uzten diot begiradari alderrai, ondoren berriro pausatzen dut atetzarrean eta neure buruari galdegiten ea zer gertatzen den atzean. Urdaila aztoratua daukat. Bilis koloreko atetzar horren atzean, nola moldatzen dira?\n-Arreba- dio taxistak hirugarren aldiz- ez al da hau zure etxea?\n-Mmmm-diot-. Ezin dut sartu.\nNAOMI NKEALAH (Camerun)\nGenero, xenofobia eta giza eskubideei buruz idazten du.\nNganya eta Ekole familiak, Mundemba hirian, sekula ez ziren ezagunak izan pitxerkada bat palma-ardo lasta-sabai beraren azpian partekatzeagatik. Bima klanean nagusitasunaren bila izandako lehiak belaunaldietan sortua zen, oraingo familia-buruak eratu baino lehenagokoetan. Ahozko tradizioak dioenez, borroka hasi zela, Mundembako landa-kontseiluak izendatu zuenean Ekole familiako lehen burua, gaueko zaindari izateko. Postu hori, ustez, lurra gaitzetik babesteko naturaz gaindiko ahal handiak zituztenei bakarrik ematen zitzaien.\nELIZABETH NGOZI OKPALAENWE (Nigeria)\nTerapeuta, psikologoa. The Power to Succeed eta The Power to Make a Choice liburuen egilea\nEmakumezko idazle bikaina naiz. Hezkuntzari lehentasuna eman zitzaion familia batean hazi nintzen. Lau urte nituela, irakurtzen eta idazten irakasten hasi zitzaidan aita. Bost seme-alabetan bizkorrena neu nintzela uste zuen, gazteena izan arren. Ni ikaskuntzaren bidetik eramateko zeukan gogo biziak bultzatu ninduen. Hamar urterekin, hark nire idazkera alderatzen zuen ene anaienarekin eta iseka egiten zien ikasten hain motelak zirelako. Hemezortzi urterekin, idatziak neuzkan bost narrazio labur, eta noiz argitaratuko nengoen.\n(Ez dagoen laguna)\nKazetari, idazle, enpresaria. A Lesson in Forgetting eta Everyday People liburuen egilea\n1985 inguru hartan kantatzen genuen Hamar Botila Berde seaska-kanta hartako bost gara. Bost botila berde zutik bizitzako murruaren gainean. Bost aurpegi irribarre zabalekin zuri-beltzeko argazki zahar hartan. Gure esku elkarlotuek kate bat eratzen dute sorbalden gain; kamerarantz makurturik gaude, begiak dirdaitsu. Ez gara jabetzen ditugun arropa piltzarrez. Laker, botiletako bat, soinekoari eusten ari da mokorren aurka. Badakit eusten ari dela, bragak, emanak baitzeuden, eror ez zekizkion. Gure hankak lur marroiz lohiturik dauzkagu. Irribarre egiten dugu, aurpegietan mapengo-ren bat dugula. Aurpegiek dir-dir, ispilu pulitu berriak bezain.[mapengo= xulo, falta den hortzarena]\nButterfly Dreams kontakizunaren egilea. Ugandako emakume idazleen elkarteko idazkaria.\nLaguriko barne-desplazatuen kanpamenduko izar bihurtu naiz. Ez dakit “etxe” deitu ala ez. Dada, ene amona baita, dago itzuli egin behar genukeela, bera Paparekin, gure aitonarekin, bizi zen lekura. Ni hemen jaio nintzen, kanpamenduan. Ni mundura jaio baino askoz lehenago hasia zen gerra.\n(Izarra neure kanpamenduan)\nMELISSA TANDIWE MYAMBO (Zimbabue)\nJacaranda Journals argitalpenaren egilea. Doktorea New Yorkeko Unibertsitatean.\nBeste iragarpen askotan bezala, emakumeak ez zion esanahiari antzeman une hartan. Hiru urte ziren Ibouk etxera argazki bat bidali zuela, Amerikako bere negozio eskola entzutetsuarena, han agertzen zen lagunekin batera. Gutunazal hanpatua isiltasun luze baten ondoren iritsi zen.Fatimak ez zuen inolako susmorik izan sukaldeko labanarekin ireki zuenean, eta makinaz idatzitako orrialdeak atera zituen. Kanpora irten eta karta preziatua Aitari irakurtzen hasteko prestatu zen.\n(La salle de départ]\nWAME MOLEFHE (Botsuana)\nJust Once. Go Tell the Sun haur ipuinen egilea. New Writing from Africa antologian partaide.\nZulua zen Kudzanai auzoko hizkuntza. Haren gurasoek shona hitz egiten zuten eta hau zuluarekin jazpeztatua, baina haren hizkuntza bien artean zebilen hegalari, lorez loreko tximeleta gisa. Garrantzidun agertu nahi zuenean, ingelesez mintzatzen zen, eskolan ikasia baitzeukan.\n(Ortzadar koloreko ametsak)\nZOE WICOMB (Hegoafrika)\nYou can’t Get Lost in Cape Town ; David’s Story ; Playing in the Light lanen egilea.\nEne eskuin eskuan, ene poltsaren sakonean, larruzko diru zorro marroi bat hartzen dut. Ene hatz-mamiek batetik bestera eramaten dute, feltrozko forroa frotatuz; zalantzarik gabe feltroa da… eta harritzen naiz nola ez naizen jabetu zerez egina den, hilabeteak baitira erabiltzen dudala. “Feltroa, horrekin forratua dago poltso honen hondoa” esango nuen neurekiko, keinu erdeinuzko batekin.\n(Ezin zara galdu Lurmutur Hirian)\nNOKUTHULA MAZIBUKO (Hegoafrika)\nIdazlea eta zinegilea. Spring Offensive eta Love Songs for Nheti and Other Tales idatzi ditu.\nNheti ez zegoen gogobeteta mosotho panpina, marroi iluna, urtebetetzean aitak oparitu zionean. Zazpi urte bete berriak zeuzkan eta zoratzen jartzen zuen opari bat jasotzeak. Panpina zuri eder bat espero zuen, ile-adats hori luzekikoa. Ez zion axolarik umetxo forma baldin bazuen, Zaza lagunak bezala, begi urdin berdekara dirdaitsuduna, eta garrantzikoena, ile kizkur urrekarak zeuzkana, behin eta berriz orrazia pasatzeko, eta batzuetan Nhetiri orrazten uzten ziona. [Mosotho=Basotho talde etnikoko kidea, batik bat Lesotho eta Hegoafrikan bizi dena. Mosotho pertsona da, Basotho edo Sotho talde etnikoa, sesotho hizkuntza eta Lesotho herrialdea]\nMILLY JAFTA (Hegoafrika)\nThe Homecoming film laburra idatzi du.\nAutobusa geratu zen eta bidazti guztiak arrapaladan irten ziren ahal bezain laster. Abendu amaierako ostiral bat zen eta bero egiten zuen bidaia amaitezin honetan, Windhoek-etik iparrerantz. Beste batzuetan ez bezala, neure jarlekuan egon nintzen denak jaitsi ziren arte. Jaso nituen orduan neure puskak eta aterantz abiatu nintzen. Leihotik Maria ikusi ahal izan nuen, neure bi maletak eskuratzeko lehian.\nMARY LAURENE BROWNE (Liberia)\nEsperientzia zabala du garapen eta lan komunitarioan Afrika mendebaldean. Poeta.\nHaien hegalak dira zabaltzen\nbaina arau kulturalek\ngeroratzen dute haien hegaldia\nbeste hamarkada bat\nbeharbada mende bete.\n(Afrikako emakumeak dira)\nGLADYS MAY CASELY-HAYFORD -Aquah Laluah- (Sierra Leona)\nSierra Leonako emakume idazlerik entzutetsuenetakoa. Nativity (1927), The Serving Girl (1941), Creation (1926) eta Take’um so (1948) lanen egilea.\nAma, behar zaitut.\nEmakume heldua naizen arren\nene izatearen bitartekari eta lege\ndudan zure beharra sakonagoa da\nnik uste baino askoz.\nEta lehenago baino txit premiazkoagoa.\nZure beso samurretan nahi nuke nahi\nnire penak daitezen pausa eta negar egin\nlokartzen naizen arte.\nIdatziak ditu The Secret Lives of Baba Segi’s Wives eleberria, eta So all the time I was sitting on an egg; Son of a Riverbird eta For the Love of Flight poema liburuak.\nHerrestan dator ene logelara\nGauaren unerik sakonenean.\nBeldurrik gabe, hormetan haztamuka\natea aurkitzeko haietatik.\nLau urte dira jaregin niola\nene sabeleko toles batetik.\nitzultzen da han katigatzera. (…)\nMïCERE GÏTHAE MüGO (Kenia)\nLiteratura irakaslea eta literatura-kritikaria. Hamabost liburu argitaratuak ditu. Irakaslea Siracusako unibertsitatean.\nNon dira abesti haiek\nzuen amak eta neureak\nbeti kantatzen zituztenak\nbizitzaren zabal handiari\n(Non dira abesti haiek?)\nWhere the Road Turns eta The River is Rising poesia-liburuen egilea.\nEne lagun ona, lagun iezadazu arren.\nKatakan bizi zinenean\nez zenituen ba bi mutiko ikusiko?\nBata, azal ilunekoa, potolo antza.\nBestea azal argiagokoa eta begi beltzekoa. (…)\n(Neure familiaren bila)\nMARISKA ARABA TAYLOR-DARKO (Ghana)\nThe Secret to detoxifying your life and your love liburuaren egilea. Poesian Rhythms of Poetry in Morion argitaratu du.\nHaren lurra zapaldu nuen unetik\nhainbat soinu entzunik\neta beroak aurpegia astindurik\nulertu nuen aurkitua nuela ene lekua.\nEne lur honetara egiten dudan itzulera bakoitzak\nhura maitarazten dit, esaten ez dakidan moduan. (…)\n(Maite dut Ghana)\nLiteratura afrikarrean aditua. Genero, xenofobia, giza-eskubideak. New Writing from Africa antologian parte hartu du.\nEntzun Mzansi-ko herri,\nistorio bat daukat zuri kontatzeko.\nNi naiz neska hilaurra. (…)\n[Mzansi= Hegoafrika, xhosa hizkuntzan]\nKRISTINA RUNGANO MASUWA-MORGAN (Zimbabue)\nA Storm is Brewing poema-bilduma atera zuen eta gero To Seek a Reprieve and Other Poems.\nOrain minutu bat itzuli naiz putzutik\nnon ni bezalako emakumeek ura ateratzen zuten.\nNire gorputza akitua zegoen eta bihotza arnaska.\nUne batez antzeman nion joan zihoan korronteari;\neta pentsatu nuen bai freskoa loreen usaina,\nbai gaztea inguruko belarra. (…)\nSAIAKERA IFI AMADIUME (Nigeria)\nPoeta, antropologoa eta saiakera-idazlea. Male Daughters, Female Husbands idatzi zuen. Eta African Matriarchal Foundations: The Igbo Case, besteak beste.\nGizon eta emakumeak onetsiak edo gaitzetsiak ziren, heldu sozial erabateko izanik haiengandik espero zen betekizunen arabera, hau da, aita eta ama izatearen arabera.\nSeinalatzen zen gizonek betebeharra zutela familia hornitzeko eta babesteko. Kultura honek ez zituen estereotipatzen “gizon txarrak”, eta ez zegoen ipuinik beren ederraz harro zeuden gizonezkoei buruzkorik. Baina emakumeekin ez zen hala gertatzen: denek zekiten “emakume txar” baten ezaugarriak zeintzuk ziren. Ajo nwanyi adierazpenak, “emakume txar” baita, “emakume On” adierazpenaren aurkako irudia ematen zuen. (…)\n(Gizon eta emakumeei buruzko uste zabalduak)\nEmakume beltzek ere badute konturik, bai horixe! Ongi izan zaitezte!


Noiz aldatu beharra asmatu — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Amatiño / Noiz aldatu beharra asmatu\nNoiz aldatu beharra asmatu\nAmatiño 2008/09/09 00:00\nAurreko larunbatean, kintoen afalostean, laguna erdi mozkortu zitzaigun eta, eskailera-buruan, pailazoarena egiten hasi. Denok algara bizitan geundela, horra hor non, dsanba egin eta, buruz behera hogeitaka harmailatan zehar hankaz gora jausi eta bizkar hezurra hautsi zuen.\nBizpahiru segundoren bueltan, hasierako algarak negar-zotin bihurtu ziren. Eskailera-buruan denok ginen alai eta eskailera-barrenean, aldiz, denok zurbil. Pailazokerien aurrean alai agertzea eta bizkar hezurra hautsi ostean zurbil azaltzea ez da gero zaila.\nZailena da jakitea zein momentutan aldatu behar den aurpegia. Alegia, laguna goitik behera eroritzen ari dela, zein harmailatan utzi behar zaion adarra jotzeari eta noiz bere osasunaz arduratzeari ekin. Hau da, noiz planto egin, noiz aldaketa datorrela asmatu, noiz errealitateari aurre egin.\nEz da gero batere erraza. Baina horretan datza, hain zuzen ere, kakoa, giltza edo maratila. Bai eskailerapeko istripuetan, bai krisialdi ekonomiko latzetan eta baita, jakina, apostu politikoetan ere.\nGoiz kronika. Euskadi Irratia, 2008ko irailaren 9an.\nHona non lasterragoa den sekulako muturrekoa hartzea, txaloak jotzeari uztea baino.


Arkitektura – Bilboko Katedrala\nKatedrala eta haren historia\nBilboko katedrala euskal arte gotikoko eraikin perfektu eta osatuenetako bat dela esaten da.\nTenpluak hiru nabe ditu, lau zatitan banatuta; girola du kapera nagusiaren atzean, eta gurutzadura lerro-lerro (hau da, ez da ateratzen eraikinaren alboetatik).\nNabe baxuetako zatiak karratuak dira, eta nabe nagusikoak, berriz, laukizuzenak. Salbuespena gurutzadura da; karratua da, eta beso laukizuzenak ditu. Are bereziagoa da girolaren espazioa. Bertan, zati laukizuzenak eta triangeluarrak txandakatzen dira, Frantziako zenbait eraikinetan bezala, nahiz eta oso ohikoa ez izan penintsulako arkitektura gotikoan.\nAlboko hormetan, fundazio partikularreko kaperak daude. Kapera horiek XV. mendearen amaieratik edo XVI. mendearen hasieratik aurrera egin ziren elizaren kanpoko kontrahormetan, formula gotikoei jarraikiz, eta hiribilduko familia gorenenak izan ziren.\nAipatzekoa da eliza berritzeko azken lanetan 60 zentimetro inguru jaitsi zela zorua, eta XVIII. mendeko kota berreskuratu.\nAltxaerari dagokionez, eliza hiru erregistrotan banatuta dago: arku formeroak, triforioa eta beirateak. Nabe nagusiak 22,50 metroko altuera du, albokoek baino askoz ere handiagoa, gotikoan ohikoa den bezala. Zutabeak sendoak dira, ebakidura biribilekoak, eta kolomatxoak dituzte atxikita. Kolomatxo horiek harroin mailakatuetatik ateratzen dira, nazioarteko gotikoan bezala, eta zerrenda-kapitel lauetara iristen dira. Kapitel horietatik abiatzen dira gangen nerbioak.\nProzedura erraz hori maiz ikusten da Bizkaiko gotikoan, eta beharbada Burgoseko katedrala eraikitzeak Kantauri itsasoko ertz osoan izan zuen eraginagatik hasi zen erabiltzen, Burgoseko katedralean ohikoak baitira era horretako euskarriak.\nBeirateek estetika gotikoa dute. Landarez eta elementu geometrikoz apainduta daude, absidekoak izan ezik. Bertan, erdiko beirateak Hirutasun Guztiz Santuaren irudia du, eta, albo banatako bi beirateek, berriz, lau ebanjelarien irudiak. Gurutzadurako beirateetan ere bi xehetasun figuratibo daude: Bilboko ezkutua eta Jesusen Bihotza.\nNahiz eta gotikoa nagusi izan, fatxada nagusiak izan ditu aldaketa gehien denboran zehar.\nJatorrizko eraikuntza gotikoa zen, baina ez dakigu ezer hari buruz. Gaur egungoaren aurrekoa Martin Ibañez Zalbideak eraiki zuen, XVII. mendean, 1650 aldera. Eliz atari zabala zuen, arku zorrotzekoa, eta, haren azpian, portada klasizista bat zegoen, Mañariako harrinabarrez egindako koloma doriarrekin. Portadaren gainean, diseinu gotikoko beirate handi samar bat zegoen.\nFatxadaren eta dorrearen gaur egungo diseinuak neogotikoaren oinarrizko printzipioei jarraitzen die. Neogotikoak Erdi Aroaren amaierako estilo artistikoa berreskuratu nahi zuen, sentimendu erromantikoei lotuta.\nPortada bi kontrahormek inguratzen dute. Apur bat turuta-forma du, eta landarez apainduta dago. Horretaz gain, harrizko bi irudi daude: San Paulorena, ezpatarekin; eta San Pedrorena, giltzekin. Arrosa-leiho bereizgarria goian dago, eta hostotzaz inguratuta dago, baita Santiagoren sinboloez ere; alegia, txirla eta Santiagoren gurutzea. Santiagoren ikur horien azpian, umbraculum eta tintinnabullum deiturikoak daude. Basiliketako berezko ezaugarriak dira.\n“ Dorreari dagokionez, bi gorputzek osatzen dute: kanpandorrea eta orratza. Lehenengoa Oiz mendiko harriz eginda dago. Estilo neogotikoko baoak ditu kanpoalderantz, eta bao horietan saretak daude, erresonantzia-kaxen modura. Goialdean, pinakuluak ditu. ”\nDorreari dagokionez, bi gorputzek osatzen dute: kanpandorrea eta orratza. Lehenengoa Oiz mendiko harriz eginda dago. Estilo neogotikoko baoak ditu kanpoalderantz, eta bao horietan saretak daude, erresonantzia-kaxen modura. Goialdean, pinakuluak ditu.\nKanpandorre honetan guztira hamaika kanpai daude, hiru mailatan banatuta. Santiago katedraleko kanpandorrearen lehenengo mailan, iraulketa-kanpaiak daude; bigarrenean, errepikakoak; eta hirugarrenean, iraulketako batzuk eta errepikako beste batzuk. Dorrearen gorenean, orratz lirain bat dago; Angulematik ekarritako harriz apainduta dago, eta gainerakoa baino argiagoa da. Orratza ere berant Erdi Arokoa da; 64 metro luze da, eta nabarmen gailentzen da hirigune historikoko etxaldearen gainetik.\nBetidanik, padura- edo hareatza-eremuetan egon da eliza, eta horrek zimendu-arazo dezente eragin ditu. Hori dela eta, elizaren hegoaldeko eliz ataria egitea erabaki zen, ez bakarrik eremu estali bat izateko, baizik eta baita eraikinaren kontrahorma izateko ere\nElizaren eraikuntzak presio izugarria eragiten du, eta, horren erakusgarri gisa, zutabe lodiak okerrak daude; nahiz eta irmoak izan, zutabeek eman egin dute, lurra ezegonkorra delako.\nOinplano irregularreko eliz atari bikaina da, eta tenpluaren burualdetik oinetaraino luzatzen da. Pixkanaka egin zen, eta oso ikusgarria izan zen. Lehenengo diseinuak Rodrigo Albizek eta Juan Saezek egin zituzten; handik gutxira, Domingo Garitaren ardurapean, eraikuntza-lanak hasi ziren, eta XVI. mendearen amaieran bukatu. Hortaz, elementu guztiak estilo errenazentistakoak dira, ganga izan ezik, 1686an birmoldatu egin baitzuen Lucas Longak; ganga, beraz, estilo barrokokoa da.\nGune honetan, tenplurako sarbidea nabarmentzen da bereziki. Portada gotiko ederra da; ez du tinpanorik, eta turuta-formako arkibolta zorrotzak ditu. Dekorazio angrelatua du, eta, gainean, gizakien buru txikiak. Portada osoan interesgarriena kanpoko arkibolta da; hamalau profetaren irudi eseriak ditu zizelkatuta, droselen azpian, eta, goian, giltzarriaren ondoan, apezpiku baten eta errege baten bustoak. Portadaren inguruan txaranbela dago, mahatsondo-hostoz apaindua; txaranbelaren oinarrietan, emakume baten eta apaiz baten irudiak daude.\n“ Portadaren gainean, Bilboko ezkutua dago, zur polikromatuzkoa, XVIII. mendean egina; bertan, San Anton zubia eta otso ibiltariak ikus daitezke. ”\nPortadaren gainean, Bilboko ezkutua dago, zur polikromatuzkoa, XVIII. mendean egina; bertan, San Anton zubia eta otso ibiltariak ikus daitezke.


Komite Internazionalistak elkartasun politikorako erakunde moduan sortu zen 70.hamarkadaren amaiera aldera, Nikaraguako Iraultza Sandinistaren magalean, ordura arte Euskal Herriko beste talde batzuetan militatzen zuten hainbat kideei esker. Hasiera batean, burutzen zen lan guztia Nikaraguari begira egiten zen, batez ere Frontetik zetozen beharrizanei erantzunez. Denboraren poderioz eta Amerika Latinoko prozesu iraultzaileen garapenarekin batera, elkartasun borroka beste herrialde batzuetan zehar barreiatu zen: El Salvador, Guatemala, Palestina, Kuba, Mexiko eta abar.\nGeorago, 80 eta 90.hamarkadetako aldaketekin (hainbat prozesu iraultzaileen birplanteamendua, Bloke Sozialistaren desagerpena) eta errealitatearen ezagupen handiagoaz, K.I.-k ekiteko modu berriak bereganatu zituen, aurretik zituenaz gain. Prozesu askatzaileei babesa ematen jarraitzeaz gainera, munduan gertatzen denaren ikuspegi globala duten kanpainak hasi genituen (Iparraldeko gobernuen kanpo politiken aurkako kanpaina, gosearen inguruko kanpaina, Espainia inperialaren aurkako kanpaina eta abar).\nK.I.-k kolektiboen arteko eta herrien arteko elkartasunezko harremanak eraikitzea bilatzen duen jendea du bere baitan. Abiapuntu gisa neoliberalismoari aurre egitea eta ikuspegi antikapitalista eta antinperialista du.\nEz da laguntza humanitarioa ematen duen erakunde bat; ezta munduan dagoen desberdintasunak sorturiko kalteak lausotzea helburu duen elkartea, edo beste herrialde batzuetan garapenerako proiektuak burutzen dituen GKE bat. Hortaz, kontzientziazioa eta konfrontazioa hautatzen ditu kooperazio hutsaren aurrean. Hemen salatzen du, besteak beste, aberastutako estatuen ardura gainontzeko herrien miseriaren eraikuntzan, aberastasunaren bidegabeko banaketa eta garapenaren paradigma bailitzan inposatzen diguten mendebaldeko kulturaren nagusitasuna, gainontzeko kulturen kalterako.\nKomite Internazionalistak, Euskal Herriko kolektiboa den heinean, harreman estua mantentzen du bestelako esparruetan eraldaketa sozialaren zein askapen nazionalaren alde borrokatzen duten taldeekin (ekologistak, feministak, presoen aldekoak, arrazakeriaren aurkakoak, antimilitaristak, sindikalistak, kulturalak, antierrepresiboak eta abar), gure ikuspegi internazionalista txertatzen dugularik daukagun gizarte mugimenduen itsaso zabal honetan.\nK.I.-k eredu asanblearioa darrai, ez du beraz zuzendaritza posturik. Iritzi eta ideia ezberdinak biltzen dituen erakundea da, hauek debatea aberastuko dutelakoan; baina beti ikuspegi iraultzailea antikapitalista eta antiinperialista oinarritzat harturik. Horretaz gain autonomoa da, ez baitago inolako talderen pean, kudeatzeko tresna eta modu propioak izanik.


Euskararen erabilera sustatzeko egiten duen lana aitortu dio Azpeitiko Udalak Abelur nekazaritza kooperatibari - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nAbelur kooperatibako kideak eta Azpeitiko Udal ordezkariak. (Azpeitiko Udala)\nAbelur nekazaritza kooperatibak Urrezko Bikain ziurtagiria jasoko du datozen egunetan. Horren harira, euskararen erabilera indartzeko egindako lana aitortu dio Udalak Abelurri. Bikain ziurtagiria Eusko Jaurlaritzak ematen duen ziurtagiri ofizial bat da, esparru sozioekonomikoan euskararen presentziaren, erabileraren eta hizkuntza kudeaketaren normalizazio maila egiaztatzen eta aitortzen duena.\nHemezortzi langile ditu Abelurrek, eta haien hitzetan, beraien eguneroko hizkuntz ohituretan eragiteko “ezinbesteko tesna” izan da Azpeitiko Udalaren Elegune programa. Udalak Euskara Patronatuaren bidez kudeatzen du Elegune programa. Horren arduradunak enpresetan euskara planak garatzeaz arduratzen dira, baita euskara sustatzeko baliabideak enpresen eskura jarri ere. Udalak esan duenez, Eleguneren helburua da enpresetan “hizkuntza-gestiorik egokiena” lortzen laguntzea. Gaur egun, Azpeitiko hamar enpresa ari dira euskararen erabilera sustatzen Elegune programan parte hartuz. Programa irekia eta doakoa da, eta interesa duten enpresek Euskara Patronatuarekin harremanetan jartzea besterik ez dute informazioa eskatzeko.\nIaz, Azpeitiko Kimu Bat Gardenek eskuratu zuen Urrezko Bikain ziurtagiria. Duela hamar urte pasatxo abiatutako bidearen fruitua izan zen iaz Kimu Batek jasotako saria. Izan ere, Kimu Batek 2007an jarri zuen martxan enpresa barruko euskara plana, Elegunerekin lankidetzan.


Bakardadeaz eta arrakala handituz izan dira kolpatuak zaurgarrienak | Eguneko gaiak | GARA Euskal Herriko egunkaria\nBakardadeaz eta arrakala handituz izan dira kolpatuak zaurgarrienak\nHirugarren Sektore Sozialeko erakundeek eskatzen dute beharrezkoa dela erakunde publikoek bere espezifikotasuna aitortzea. Pandemiak osasun arretari eman dio lehentasuna, eta alderdi soziala itzalean geratu da. Kezkatuta daude horrek berdin jarraituko ote duen eta apustu zehatzik egongo al den alderdi sozialen inguruan.\nCovid-19aren krisiak edonorentzat ekarri ditu ondorioak, gizarteko arlo anitzetan nabari dira zailtasunak. Gure errutinetan aldaketa ekarri du konfinamenduak, etxean geratu behar izan dugu, lan jarduera utzi edo irteerak eta beste pertsona batzuekiko kontaktuak mugatu. Testuinguru hori gizarte osorako komuna bada ere, larritu egiten da zaurgarritasun edo bazterkeria egoera handieneko pertsonengan izan ditzakeen eraginak aintzat hartzen baditugu.\nPertsona zaurgarrienak artatzeaz arduratzen den Hirugarren Sektore Sozialeko erakundeak zer modutan kolpatu dituen aztertzeaz arduratu da arlo horretako EAEko Behatokia eta eragin horiek lau arlotan banatu dituzte (hartzaileak, jarduerak, boluntario eta ordainpekoak eta bitarteko ekonomikoak).\nHain zuzen ere, konfinamendutik eratorritako arazoak (arazo psikologikoak, orain sortutakoak edo larriagotutakoak, gatazkak, arreta gabezia, erreferenteak galtzea, eta abar), arraila digitalari lotutakoak (Interneterako konexiorik edo ordenagailurik ez izatea, tresna horien erabilera mugatua, desinformazioa, eskolako atzerapena, eta abar) eta baliabide ekonomikorik ez izatea dira erakunde gehienek hartzaileei dagokienez identifikatzen dituzten egoerak.\nBaina ez dira gaur egun pertsona horiek aurre egin beharreko arazo bakarrak. Nahi gabeko bakardadea edo laguntza sarerik ez izatea, enplegu galera, osasuna kaltetzea edo txirotasuna handitzea dira, beste arazo batzuekin batera, erakundeen hartzaileak bizitzen ari diren testuinguru honen ezaugarriak.\nInteresgarria suertatu da oso Hirugarren Sektore Sozialeko Behatokiak osatutako lana, hein handi batean, jada egoera txarrean zeudenen egoera ikusarazteko. Gainera, bertan egiten den gogoeta batean nabarmentzen da pertsona hauek jada ikusezinak direla pandemiarik gabeko errealitate batean eta koronabirusak are ikusezinago bihurtu dituela.\nAlboko grafikoan irudikatu dezake irakurleak zenbaterainoko eragina eta zein arlotan izan duen konfinamenduak herritar zaurgarrienetan. Nabarmentzekoa da, epe laburrean erakundeen %38k espero dutela aldaketak izatea hartzaileen profiletan; hau da, pertsona zaurgarri gehiago egongo direlakoan dira.\nHainbat ezaugarri gehiago zehazten dira txostenean; erakundearen izaera, zaurgarrien profila… Adinekoak, haurrak eta nerabeak, desgaitasun fisikoa eta psikikoa duten pertsonak, migranteak, indarkeria jasaten duten emakumeak, buruko osasun arazoak dituzten pertsonak, txirotasun egoeran edo arriskuan daudenak, adikzio arazoak dituztenak, gaixotasun kroniko edo arraroak dituztenak eta askatasun gabeko pertsonak izan dira azterketaren lagina osatu dutenak.\nErakundeen %64,1ek diote hartzaileek gaur egun baliabide ekonomikoen gabeziari aurre egin behar diotela (enplegu galera, lehendik ere prekaritate eta txirotasun egoeran zeuden eta egoera larriagotu zaien familiak, sendagaien ordainketari aurre egiteko arazoak, eta abar), eta datozen hilabeteetan hartzaileek egoera bera izango dutela uste dute beste hainbestek.\nNahi gabeko bakardadea edo laguntza sarerik ez izatea, konfinamendu egoerak larrituta, erakundeen %60,3k hauteman du hartzaileengan. Datozen hilabeteetara begira, erakundeen %34,2k uste dute nahi gabeko bakardade horri aurre egin beharko dietela hartzaileek.\nHiru erakundetik bik (%66,3) hauteman dute hartzaileek arraila digitalaren ondoriozko arazoak dituztela orain, ordenagailurik edo Interneterako konexiorik ez dutelako, edo alfabetatze digitalarekin lotutako gaitasunik ez dutelako. Arazo horiek desinformazioa, online komunikaziorako zailtasunak (bideodeiak, eta abar), online prestakuntzara sartzeko zailtasunak, eta abar dakartzate; hau da, arrakala gero eta handiagoa izango da edozein arlotan.\nIndarkeria matxistari dagokionez, baliabideetara iritsi diren kasuen kopurua ez da handitu konfinamenduan; nolanahi ere, ñabardura bat egiten da –baita ondo egin ere–, kasu asko ez direla iristen salatzera eta konfinamenduak zailtasunak areagotu dituela. Horrek ez du esan nahi arazoa ez dela areagotu.\nErakundeetan kezka handiz hartu dute tratu txarren emailearekin batera etxean dauden emakumeen isolamendu soziala. Indarkeria egoera jasaten duten emakumeei zuzeneko arreta ematen dieten baliabideetan atzerakadak ari dira detektatzen emakumeekin egiten ari diren prozesuetako batzuetan.\nBeste kasu batzuetan, baliabide batzuek adierazi dutenez, “normaltasunera” itzultzeak kasuak berriz agertzea ekar dezake, guztia hain kontrolatua dagoen une hauetan.\nMigratzaileen egoerari erreparatuta, egungo testuinguruak ziurgabetasun eta informazio gabezia handia sortu du atzerritarren inguruko lege egoerei, baliabideei, laguntzei, eta abarri dagokienez.


Neguko arantza | Kirola | Berria\nDavid Merino ohikoa da binakako txapelketan, baina azken bost urteetan ez da finalerdietan sartu. 2012an, txapeldun izan zen; ordutik, 73 partida jokatu ditu binakakoan, eta 25 irabazi.\nDavid Merino, pilota astintzeko prest, aurtengo binakakoan. GORKA RUBIO / ARP Tamaina handiagoan ikusi\nDavid Merino (Villar de Torre, Errioxa, 1990) eta binakako txapelketaren arteko harremana ez dago bere onenean. Halere, ondo hasi zen: 2011n, Irujorekin, finalerdietarako sailkatu zen; eta 2012an, 21 urterekin bakarrik, txapeldun izan zen Titinekin. Gailurra jo zuen urte hartan, baina hartaz geroztik bost aldiz hartu du parte binakakoan, eta behin ere ez da pasatu lehen faseko ligaxkatik. Aurten ere ez da ondo hasi, Irribarria eta bera 2-4 baitaude sailkapenean. Dena den, gaur dute bidea zuzentzen hasteko aukera, Tolosan (18:00), Altuna III.a eta Martijaren aurka, zazpigarren jardunaldiko lehen partidan. Beotibar bete egingo da.\nMerino urte osoan estelarrak jokatzen dituen atzelaria da, eta tokia ziurtatua du binakakoan. Asperen inguruko kinielak egitean, haren parte hartzea inor gutxik jartzen du zalantzan. Hanka on eta ezker ezin dotoreagoko atzelariak udan neguan baino hobeto jokatzen duela esaten da, eta, binakako txapelketako zenbakiei erreparatuta, ez da uste okerra hori. Izan ere, txapelketaren azken sei aldietan jokatu dituen 73 partidetatik —aurtengo seiak barne— hogeita bost baino ez ditu irabazi: %34a.\n2012an txapeldun izan zenean, Merinok hamazazpi partida jokatu zituen —finalerdiak eta finala barne, eta ligaxkako partida batean anaiak ordezkatu zuela kontua hartuta— eta 11 irabazi zituen. Hurrengo bi urteetan, Titinekin berriz ere, 6-8ko balantzea lortu zuen bietako lehen fasean, eta bietan bosgarren postuan bukatu zuen ligaxka. Ez zuten zorterik izan, bietan laugarren sailkatuarekin berdinduta bukatu baitzuten, eta tanto aldeak utzi zituen finalerdietatik kanpo.\nUrterik gogorrena, dena den, 2015a izan zen. Xalarekin jokatu zuen, eta biek izan zituzten arazo fisikoak. Merinok, esaterako, ez zituen jokatu ligaxkako hiru partida. Guztira, 3-11ko balantzearekin bukatu zuten, baina bi Merinoren ordezkoak irabazi zituen. Gauzak hala, Villar de Torrekoaren balantzea ligaxka hartan 1-10ekoa izan zen.\n2016an zazpigarren postuan bukatu zuen, eta, orduan ere, arazo fisikoek bere bikotearen jarduna oztopatu zuten. Jokin Altunarekin aritu zen, eta aurrelariak ezin izan zuen bere maila eman. Azkenean, 4-10eko balantzearekin bukatu zuten ligaxka, seigarren postuan. Iazko txapelketa, azkenik, ezberdina izan zen. Merinok, Joseba Ezkurdiarekin, irudi lehiakorra eman zuen; hala ere, bosgarren postuan bukatu zuten. Bikoteak ligaxkako azken bi partidak galdu zituen, eta hor egin zien ihes finalerdietarako sailkapenak. 6-8ko balantzearekin bukatu zuten.


Donostia hiria haurrekin - Donostia Turismoa\nDonostia hiria haurrekin\nHagoos, haurrak dituzten familientzako bidaia-agentzia.\nBasque Cooltur, gozatu familian gazta nola egiten den ikusi eta ikasiz\nHaurrekin egiteko plan gehiago\nDonostia familia osoarekin egun batzuk igarotzeko bikaina da. Hiri erosoa da Donostia eta tamaina egokia du bertan oinez edo bizikletaz ibiltzeko, eta, horri esker, familia osoak aukera du erosketak egiteko, museo bat bisitatzeko edo hiriko parke ugarietan jolasteko, alde batetik bestera paseatzen duen bitartean. Gainera, etxeko txikienek gure hiri zoragarriaren oroitzapen ahaztezina gordeko dute:\nIGELDO MENDIKO JOLAS PARKEA\nAQUARIUMeko TUNELEAN URPERATZEA\nIKASI ETA ONDO PASA EUREKA! ZIENTZIA MUSEOAN\nEureka Zientzia Museoak txikienentzako alternatiba hoberena eskaintzen du beti. Ezagutu zientziaren alderdirik dibertigarriena! INFORMAZIO GEHIAGO\nGOZATU ETA IKASI EKOLOGIARI BURUZ EKOGUNEAN\nTXURI-URDIN IZOTZ JAUREGIAN PATINATZEA\nHaur orok egin beharreko bisita: patinak jantzi eta gaur egungo musikaren erritmoan patinatu Txuri-Urdin izotz-jauregian. Benetako klasiko bat!\nSASOIKO LEHENENGO IZOZKIA JAN\nZertarako itxaron udara arte Donostiako izozki tradizionalez gozatzeko? Boulevard inguruan soilik, hamaika izozkitegi ditugu. Ziur zure gustuko izozkia topatuko duzula, hurbil zaitzez eta gozatu jatearen plazerraz!\nGIPUZKOA PLAZAKO BELTXARGA ETA AHATEAK IKUSTERA JOAN\nGipuzkoa Plazako ahate eta beltxargak ikusteko geldialdia egitea nahitaezkoa da, izan ere, donostiarren haurtzaroa ezin daiteke ulertu irudi hau gabe. Gorde ogi papur batzuko sakelean eta etor zaitez xarmaz eta erromantizismoz betetako berdegune honetara.


Age Friendly Enviroments Academyk ikasbidaia burutu du Donostiara\nEuropako adineko pertsonekiko Ingurumen Lagunkoien akademiaren eginkizuna, AFEdemy laburbilduz, eskualdeko, bertako eta komunitateko agenteen gaitasunak handitu eta laguntzean datza, horrela, adineko pertsonekiko ingurumen lagunkoiak diseinatu, sustatu eta politikak, praktikak, lekuak eta programak kontrolatuz.\nOsasunaren Mundu Erakundeak zahartze aktiborako "Euskadi Lagunkoia" ekimena nabarmendu du\nOsasunaren Mundu Erakundeak “Euskadi Lagunkoia” sarearen adibidea nabarmendu du; sarean Euskal Autonomia Erkidegoko hirurogei udalerri batzen dira, adinekoekiko lagunkoitasunaren inguruan, “zahartze aktiboa” sustatzeko.\nEuskadi Lagunkoia eta Gipuzkoako Sendagileen Elkartea martxan jarri dira adineko pertsonekiko farmazia lagunkoiak beharrezkoak dituen elementuak zeintzuk diren aztertzeko.\n03 Urtarrila 2019\nEuskadi Lagunkoia Sareko udalerrien Lurralde-Batzordeetako lehen bilerak\n“Euskadi Lagunkoiako udalerrien lurralde-batzordeetako” lehen bilera parte-hartzaileak gauzatu dira 2018ko azken hilabeteetan\nGabonak adineko pertsonengandik hurbil, DBUS-I esker\nAurten, Dbusek ekimen hunkigarria jarri du abian Gabonak eta Donostiako dekorazioa Matia Fundazioaren Lamourous Zentroan bizi diren adineko pertsonengana hurbiltzeko. Gaur, abenduak 20, Konpainiaren autobus batek egoitzan bizi diren adineko 15 pertsonak osatutako talde bat eraman du hiritik, Dbuseko autobusetik Donostiako Gabonetako giroa ikus dezaten. Hiria lagunkoiagoa izaten laguntzeko eta adineko pertsonen bizi kalitatea hobetzeko asmoarekin Donostiako Udalak bultzatu duen Donostia Lagunkoia izeneko planaren ekimenetako bat da.


I+G+B ziurtagiria - Viuda de Sainz\nZorioneko gaude. Lortu dugu. Hilabete luzez lan egin ondoren, ahalegin eta dedikazio handiaren ondoren, eskuratu dugu askenean. AENORek eman digu I+G+B kudeatzeko sistemaren ziurtagiria, UNE 166002:2014 arauarekin bat.\nGure I+G+B sailak biziki lan egin du enpresa osoarekin elkarlanean, gure ikuspegiaren parte den helburu estrategikoa lortzeko: ikerketa, garapena eta berrikuntza funtsezko faktoreak dira gure jardueraren etorkizunerako.\nHorixe da gure erronka. Mila esker eta zorionak Viuda de Sainz egiten dugun guztioi.\nSakatu hemen ikusteko:


Elurrak ipurdi bistan utzi gintuen | Faroa\n← Jai flamenkoa Begoñarentzat\nZenbateraino aldatu zaitu Internetek? →\nAtzoko elurrak ustekabean harrapatu gintuen, ni behintzat bai. Beste behin, elurrak ipurdi bistan utzi gintuen:\nJaiki bezain laster hartu nuen ezustekoa, Elorrio zuri-zuri baitzegoen. Euskadi Irratian, berriz, hitz erdirik ere ez elurraren gainean. Ezta Radio Euskadin ere. Autoan nindoala ere, tutik ere ez. Ezin nuen sinistu: ordu erdiro sekulako matraka emakumearen eguna, oskarrak eta kirolak zirela-eta. Elurra, berriz, missing. Lanera iritsi nintzenean, deitu egin nuen Euskadi Irratira, eta esan egin nien zer gertatzen ari zen. Gero, arreta handiagoa eskaini zioten gaiari, baina kostata.\nKanpazar mendateko gaina hartu nuenean —elurra mara-mara ari zuen, sendo— hara non ikusi nuen kamioi erraldoi bat pasatzen, garraio berezietakoa, Elorriorantz. Eta nire artean: zer demontre egiten du horrek hemen, errepidea horrela egonda? Gero, noski, Kanpazar itxita egon zen, ez dakit zenbat orduz, kamioi bat bidetik irten zelako, ez dakit handi hura edo beste bat.\nLanera bidean ez nuen ertzain bat bera ere ikusi errepidean, trafikoa zuzentzen edo laguntzen. Etxera bidean ere ez (autobidea hartu nuen horretarako, Eibar eta Durangotik zehar). Zer dela-eta gertatzen da hori?\nKategoria: Sailkatugabeak Etiketak debagoiena, durangaldea, elurra, euskadi_irratia, kanpazar. Gorde lotura.\n3 Responses to Elurrak ipurdi bistan utzi gintuen\n2010(e)ko martxoaren 9a 11:20\nErtzaintza kartelak kentzen lanpeturik dabil azken aldian…\n2010(e)ko martxoaren 9a 22:09\nAspaldian edur maila itsasora arte iritsiko den edo ez izaten da notizia. Eta edurra itsasora arte iritsiko den edo ez baino, prezipitazioa zenbat izango den da gakoa. Horren gaineko aurreikuspena iristen zaigu guri udaletxera: edurra zein altueratan egingo duen eta altuera desberdinetan zenbat pilatuko den. Esandako moduan, aurreikuspena da, aurten atzora arte bete izan dena gainera (atzo aurreikuspena zen prezipitaziorik ez zela emango), batzuetan ordu batzuk aurreratu edo atzeratu den arren.\nPena da udaletxera bidaltzen diguten informazioa ez topatzea ez herrizaingo sailaren webgunean eta ezta euskalmeten webgunean ere.\nKamioiena ere luze hitzegin daiteke, baita edurrarekin autopistan moduan ibiltzen diren 4×4 autoena ere… Badaude herrialdeak legez ipini behar direla neguko erruberak neguan.\n2010(e)ko martxoaren 10a 20:10\nIkusten da, bai, Oxel, informazioa sortzen dela. Arazoa da ez dela banatzen behar den bezala. Baina, zoritxarrez, hori ez da arazo bakarra.


18 narrazio, idoloak akabatzeko | Hitzen uberan\n← “Gogoratzen nauzuenetan”: indarkeria matxistatik askatzeko ipuinak eta irudiak\nBob Dylan euskaratzeko erronka →\nBigarren liburua argitaratu du Barnezomorro zigiluak: Idoloak akatu genituenekoa narrazio-bilduma. Iñigo Basaguren-Duarte, Gotzon Hermosilla eta Igor Mercadoren 18 kontakizun biltzen ditu bilduma honek, eta punk kantuak hartu dituzte testuak idazteko abiapuntu gisa. Aurrez, Basaguren-Duarteren beste ipuin-bilduma bat argitaratu zuen Barnezomorrok.\nBigarren liburua argitaratu du Barnezomorro zigiluak: Idoloak akatu genituenekoa narrazio-bilduma. Iñigo Basaguren-Duarte, Gotzon Hermosilla eta Igor Mercadoren 18 kontakizun biltzen ditu bilduma honek, eta punk kantuak hartu dituzte testuak idazteko abiapuntu gisa. Aurrez, Basaguren-Duarteren beste ipuin-bilduma bat argitaratu zuen Barnezomorrok: Erori. Orain aste batzuk hitz egin genuen Basaguren-Duarterekin liburu horri buruz, eta, besteak beste, hauxe azaldu zigun zigiluari eta auto-edizioaren bideari buruz:\nZuk Zeuk Egizu filosofiarekin bat egiten dudalako [aukeratu dut autoedizioaren bidea]. Nerabezarotik horrelako giroetan mugitu izan naiz (gaztetxe, fanzine, irrati libre,…) eta hori da edan dudana, jaso dudana. Musika munduan mugitu izan naiz asko, inoiz instrumentu bat jo edo mikrofono baten aurrean deiadarrik egin ez badut ere. Eta musika mundutik zera ikasi dut: zerbait egin nahi baduzu, ez zaitez inoren edo ezeren esperoan egon eta zuk zeuk egizu. Sortutakoa zintzoa izatea nahi baduzu, zuk zeuk egizu. Nire buruaren jabe izateko lan egiten dut egunero. Nire sorkuntzak, nire ekimenak, nire pentsamenduak,… nire parte ere badirenez, horien jabe izan nahi dut. Hasieratik bukaeraraino prozesu sortzailearen jabe izatea honekin bat dator. Honek ez du esan nahi laguntzarik izan ez dudanik. Ez nintzateke ezer izango konplizerik gabe. Lehen irakurketa eta zuzenketak egin dizkidaten lagunak izan ditut, liburua maketatzen lagundu didatenak, azalaren diseinua egin dutenak eta autoekoizpenaren bidean eskutik heldu edo bidezidorrak argiztatu dizkidatenak.\nOraingo honetan, ordea, hiru egileren testuak bildu dituzte, eta Hodei Estebanek egin du liburuaren azala. 18 punk talderen kantu bana abiapuntu hartu eta horiei tiraka osatu dituzte kontakizunak Basaguren-Duartek, Hermosillak eta Mercadok: besteak beste, Ramonesen, The Clashen eta Black Flagen abestiak baliatu dituzte.\nHainbat tokitan eskuratu daitezke Barnezomorro zigiluko liburuak. Donostian, Hontza eta Kaxilda liburu-dendetan eta Skizo dendan. Bilbon, Anti liburu-dendan eta Zirika guneko Herri Dendan. Gasteizen, Zuloa liburu-dendan eta Iruñean, berriz, Katakraken.


Adineko eta ezgaitasuna duten pertsonen bizi-kalitatea hobetzen laguntzen duten robotak diseinatzen dituzte. | Consumer\nAdineko eta ezgaitasuna duten pertsonen bizi-kalitatea hobetzen laguntzen duten robotak diseinatzen dituzte.\nPertsonari bere etxean laguntzen diote eta autonomoagoa izaten laguntzen dute.\nAdinekoen eta ezgaitasuna dutenen bizi-kalitatea hobetzen laguntzea, etxe adimendunetan lan egiteko diseinatutako irtenbide robotizatuen bidez. Hori da “Companionable” proiektuaren helburua. Tecnalia korporazio teknologikoko Osasun eta Bizi Kalitatearen Unitateak parte hartzen du proiektu horretan.\nEuropako Batasuneko (EB) VII. Esparru Programaren barruan, “proiektu honek lehen aldiz konbinatzen du etxeko ingurune adimendunetan konpainia-robotak erabiltzea, eta helburua da robot bat sortzea, pertsonari etxean laguntzeko eta eguneroko bizitzan autonomo izaten laguntzeko”, zehaztu du Tecnaliak.\nBesteak beste, egoera emozionala ezagutzeko kontrola, gizarte- eta osasun-zerbitzuen euskarria eta senide edo zaintzaile profesionalekiko bideokonferentzia eskaintzen ditu tresnak.\n“Companionable”-k ikerketa-ildo nagusi hauek ditu: inguruneaz kontziente den sistema bat sortzeko teknologiak garatzea, sentsore- eta komunikazio-sareak sortzea, robot mugikor bat garatu eta diseinatzea, eta tratamendu terapeutikoa eta laguntza lagundua ematea. “Proiektuaren helburua da etxe adimendun eta domotiko batean pertsonak daudela ohartzeko sistema bat garatzea, eta modu natural eta intuitiboan haiekin elkarreraginean aritzea”, adierazi du enpresak.\nRobot mugikorraren prototipoak pertsona-robot elkarrekintza errazteko diseinatutako ukipen-pantaila du, eta oztopo estatiko eta dinamikoak saihesteko prestatuta dago.\nTratamendu terapeutikoak eta laguntza\nProiektuaren osagarri dira tratamendu terapeutikoak diseinatu eta garatzea eta eguneroko bizitzarako laguntza ematea. “Hain zuzen ere, adineko edo ezgaitasuna duen pertsonaren eguneroko agenda kudeatu, edukiak sortu estimulazio kognitiborako, botikak hartu behar direla gogoratu eta osasun-egoerari buruzko datuak aztertu behar dira”, azaldu du Tecnaliak.\nPertsona lagundua bere ingurunearekin harremanetan egoteko, ikus-entzunezko komunikazioak ezarriko dira senide eta zaintzaileekin. “Ekimen ‘Companionable’-ean ikertutako teknika guztiei esker, adindunek autonomia handiagoa izango dute eta beren kabuz denbora gehiago emango dute beren etxeetan”, ondorioztatu du.\nbizi-kalitatea ezgaitasun komalionagarri proiektua robotak


Pasa den urtarrilaren 6ean Donald Trump-en jarraitzaile ultraeskuindarrek kongresuaren eraikin ofiziala okupatzeko saiakeran muntatutako ikuskizunak moduren batean edo bestean denok entretenitu gintuen. Poliziari aurre egin eta manifestariek Ameriketako Estatu Batuetako Kapitolioan sartzea lortu zuten, Ordezkarien Ganberako eta Senatuko kideak elkarturik zeudelarik Joe Biden presidente izendatzeko eman beharreko azken urratsean, bertan behera utzi behar izan zuten. Lau protestari eta polizia bat hil ziren istiluetan. Trumpen hiru urteetako legealdiaren ostean, azkenean urtarrilaren 21ean, Joe Biden-ek batasun eta adiskidetzarako dei eginez bere legealdia hasi zuen, «demokraziaren eguna» bezala izendatu zuelarik hori.\n2017an Trumpen garaipenak, hainbat sinetsi ezinik utzi zituen. Nola zen posible horrelako munstro batek hauteskunde batzuk irabaztea? Zer izango zen berarekin AEBtako eta bertako biztanleriaren etorkizunaz? Bidenen garaipena aldiz, salbazio gisa saldu dute askok, ekaitzaren osteko bare gisara. Baina, noren salbazio izango da ordea?\nTrumpen garaipena ordena neoliberalak eskaintzen duen ezerezaren ondorio gisa uler genezake. AEBtan konkretuki, aurreko presidentzia demokratak sorturiko dezepzioak biztanleriarengan sorturiko haserre eta erresuminak eragindako garaipena izan daiteke hein handi batean. Alde batetik, kontuan izan behar da mundu mailako oligarkia politikoa, krisien ondorio, makinariaren kontrola galtzeko tendentzian kokatzen dela, gizartean orokorrean frustrazio eta ezinegona sortuz. Testuinguru horretan, Trump bezalako pertsonaiak sortzeko aukera ematen da, Alain Badiou-k «faxismo demokratiko» gisara izendatu duena: demokraziaren jokoaren parte den, baina era berean, horretatik kanpo kokatzen den demagogia biolentoan oinarritzen den politika forma, maila praktikoan batasun sentimendu bat sortzeko gaitasuna izan duena. Horri, bestetik, Alderdi Demokrataren identitate politiken lan lerroa gehitu behar diogu, emakume eta arraza minoritarioen aldeko kuoten politikek, txanponaren beste aldean, sentimendu misogino zein arrazistak elikatzen baitituzte. Horren aurrean, Trumpek gizon langile zuria haserretu zuen guzti horrekin bukatzeko konpromisoa hartu zuen. Noski, ez zen hori izan bozka eman zion bakarra, baina puntu garrantzitsua izan daiteke.\nBere politikek era berean, hiru urte luze hauetan, gizarteko kolektibo ezberdinen haserrea eragin dute, horren adibide izan direlarik, esaterako, Washingtoneko Emakumeen Martxa eta emakumeen eta aniztasun sexualen aldeko mugimenduak edo azkenaldian eta pandemia garaian George Floyd-en erailketarekin batera «Black Lives Matter» lemapean areagotu zen beltzen aldeko eta poliziaren errepresioaren kontrakoa. Testuinguru horretan, Bidenen Alderdi Demokratak, masa mugimendu horretan euren euskarri-oinarria sendotzea bilatzen du, jendeak ultra eskuinarekiko duen beldurra horretara bideratuz. Finean, azken asteetan eskuindarren protestak medio, astinduta geratu den demokrazia estatubatuarra eta bere instituzioak berriz ere irmoki eusteko saiakera da hauena. Krisi ekonomikoari aterabide emateko berrantolatze instituzionala bilatzen dute, edozein altxamendu ekidin nahian.\nAzken egunetan albiste izan da Bidenek Trumpen politika «mingarrienak» desegiteko firmatuko dituen hainbat dekretu, horien artean, koronabirusari edo aldaketa klimatikoari dagozkionak. Alderdi Demokrataren aurpegi «adeitsu» horrek aldiz, jakinak badira ere, aipatzea ondo dagoen bestelako posizioak ezkutatzen ditu, esaterako, segurtasun indarren aurrekontua eta lege antiterrorista bultzatu eta txalotu dituela. Kapitolioari erasoa justifikazio gisa erabiliz, aparatu errepresiboa indartzeko hautua egin dute, eta esan dutenaren arabera, talde neonazi eta proto-faxistak desegiteko helburua izango du aipatu horrek. Baina, era berean, Etxe Zurian izaera ideologikoa duten muturreko taldeen kontrako borroka gainbegiratuko duen postu bat sortu nahi du, horiek borrokatzeko jarduna diru iturri gehiagorekin hornitzeaz batera. Dagoneko jakina da zein amaiera izango duen horrek. Antzeko adibidea gogora ekar dezakegu Dorre Bikien kontrako erasoaren ondoren sortu zen «USA PATRIOT» legearekin. Segurtasun Nazionaleko Agentziek ia edozeinen telefonoko eta interneteko erregistroak arakatzea eta biltzea edo kreditu txartelen mugimenduak kontrolatzea baimentzen zuen horrek. Izatez legeak denborarekin amaiera izango zuten klausulak atxikita bazituen ere, bai Bush-ek eta bai Obama-k berritu egin zituzten.\nIkusi bezala, Alderdi Demokrata eta Alderdi Errepublikarraren arteko kontraesana termino erlatiboetan soilik ulertu daiteke, ez da kontraesan erreal bat, biak ala biak mundu berdinaren parte baitira eta beraz, mundu berdinaren baitako ezberdintasuna da azaltzen dutena. Badiourekin jarraituz, kapitalismo globalizatuaren errealitatean, ikuspuntu abstraktu ezberdinetan banaturik dauden talde berdinez ari gara: errepublikarrak eta demokratak, sozialistak eta liberalak, ezkerrekoak eta eskuinekoak… kultura politiko eta ekonomiko berdinaren baitan jokatzen duten politika formez eta alderdiez ari gara, ez da ikuspegi estrategiko ezberdindurik munduarekiko.\nKasu honetan Bidenen alderdiak, esan bezala, aniztasunaren politiken aldeko apustua egiten du, masa zabalen sektore gero eta gehiago Estatu aparatuan txertatu nahian. Horren adibide dira, hainbeste feminista eta ezker aktibistek azken egunetan goraipatu dituzten AEBtako lehen emakume presindente ordea, Kamala Harris, afroamerikarra eta indiar jatorrikoa dena edo Rachel Levine, AEBetan lehen emakume transa Osasun Idazkariorde dena. Baita Bidenek Trumpek transexualei Indar Armatuetan jarritako betoa baliogabetu izana ere, Estatu Batuetako Indar Armatuak dibertsitatean daudela aldarrikatuz. Baina ez du garrantzirik ea zenbat emakumek lortu duten «kristalezko sabai» apurtzea, ezta arraza minoritarioen eta aniztasun sexualaren kuotak zenbateraino igo diren azpimarratzeak, horrek ez baitu inondik inora alderdiaren izaera kapitalista eta inperialista aldatzen. Lortzen duen bakarra zera da, gero eta sektore zabalagoak Estatuan txertatzen diren heinean Estatu aparatua bera indartzea, hau da, kapital inperialistaren etekinak mantentzera begirako indarrak metatzea. Politika horien arriskuak aztertzeak garrantzi berezia dauka, gobernu «progreek» aniztasunaren aldeko eta zapalkuntzen kontrako aldarria lau haizetara zabaltzen duten bitartean, langile klasea, bere heterogeneotasunean, muturreko esplotazio eta miseriara kondenatzen baititu. Horrek faxismoari eta orokorrean kapitalari aurre egingo dion antolakuntza iraultzaile indartsurik gabe, alde batetik, Trumpen gisako pertsonaien sorrera eta ideologia erreakzionarioen gorakada: matxismoa, arrazismoa, xenofobia… eta bestetik, Estatuaren partetiko borroken asimilazioa dakartza.\nKapitalismoaren garapenak, bere baitako klase gatazkaren lekuko, gero eta gizarteko kapa zabalagoak Estatu Burgesean hartzeko gero eta aukera gehiago ditu. Horrek, aldiz, ezin gaitu itsutu erroko aldaketa bat ortzimugatzat badugu, jazten duten identitatearen gainetik, horien arrazionaltasun politikoa baita atzeman behar duguna. Eta beraz, kontraesan erreal bat mahaigaineratuko duen ikuspegi estrategiko ezberdindu bat garatzeko hautua da berretsi behar duguna, bere baitan izaera eta identitate ezberdinduen konkrezioak osotasunarekin loturan ebatziko dituena.


Zumaian 1955eko uztailaren 30ean jaiotako aktoresa gipuzkoarra.\nFilm baten lehen aldiz parte hartu zuen aldia Jose Maria Zabalaren Axut (1976) film luzean izan zen. Egia esan lan horretan izan zuen parte-hartzea kasuala izan zen, lagun-taldeak bultzatuta, baina inolako arte dramatikoarenganako zaletasunik gabekoa.\n80ko hamarkadaren hasieran Eusko Jaurlaritzako Arte Dramatikorako Antzerti Eskolan sartu zen. Zaletasun zehatzik gabe izanez jarraitzen zuen eta madrildar Arte Aplikatuen Eskola baten argazkigintza ikasten ibili eta denbora jakin baten ingelesa ikasten Londresen izan ondoren zerbait berria frogatu nahi izan zuen. Lehendabiziko urtean dentista batzuen kontsultako lana bere ikasketekin txandakatu ondoren arte dramatikora bere heziketa bete betean bideratzea ekarri zion beka bat lortu zuen. Jada, eskolako garaietatik zinean, antzerkian eta telebistan lan egiten hasi zen.\n80ko hamarkadan zehar Bruno Carriereren Txirula miresgarria (1982), Alfonso Ungriaren La conquista de Albania-Albaniaren konkista (1983), Jose Angel Rebolledoren Fuego eterno (1984), Xabier Elorriagaren Zergatik panpox (1985), Javier Aguirreren La monja alférez (1986) edo Antton Ezeizaren Ke arteko egunak bezalako euskal zinearen filmetan garrantzi gutxiko paperak izan zituen.\nBere ibilbideak jauzi bat eman zuen 90eko hamarkadaren hasieran Carlos Zabala eta Eneko Olasagastiren euskarazko Bi eta bat seriearen arrakastari esker. Euskal publikoak aktoresa eder, lirain eta komikotasunerako vis harrigarridunaz ohartu zen. Bere zine-ibilbidea une horretatik aurrera Julio Medem, Juanma Bajo Ulloa, Ramón Barea edo Iciar Bollaín bezalako garrantzidun espainiar eta euskal zuzendariekin lan egitera igaroz berrindartu egin zen, eta Iciar Bollainentzako euskal aktoresa fetitxe bihurtu da bere lehen hiru film luzeetan berarekin lankide izan baita. Horrela Elena Iruretak, 90eko hamarkadan, Julio Medemen La ardilla roja (1992), Juanma Bajo Ulloaren La madre muerta (1993), Joaquín Trincadoren Sálvate si puedes (1994), Iciar Bollaínen Hola, ¿estás sola? edo Daniel Calparsororen A ciegas (1997) bezalako izenburua duten filmetan parte hartu du. Erosotasunez mugitzeko bere talentuak, eraginkortasun berdinez, paper tragikoak zein komikoak txandakatuz, bere belaunaldiko euskal aktoresen artean une horretan hoberenetariko bat izatera eraman zuen.\n1998an, agian bere ibilbideko urterik garrantzitsuena, publikoaren eta kritikaren txaloa ekarri zion bi pertsonaia egin zituen. Ramon Barearen Pecata minuta (1998) dibertigarrian, kanpoko mundua ikusteko lekaimetxetik irten nahi zuten erlijio-talde inozoaren buru zen Sor Rufina mari-mutil moja butronera lotsagabearena egin zuen. Iciar Bollaínen Flores de otro mundo atsekabegarrian, zoriona une batez laztantzen zuen baina azkenean bere bakartasunetik askatzeko ezgauza zen Marirrosi emakume sentibera eta babesgabea oheratzen zuen. Sor Rufinaren paperak Festival de Alcalá de Henaresgo Zinemaldian Interpretaziorik Hoberenari Saria eta Euskal Zineari "El Mundo" sarien VIII. edizioan Aktoresarik Hoberenari Saria ekarri zion. Eta Marirrosiren lan zirraragarriari esker Euskal Zineari "El Mundo" sarien VIII. edizioan Banaketako Aktoresarik Hoberenari Saria lortu zuen.\nUne gozo horren ondoren bere lanarekin jarraitu zuen telebista (Telletxea, Al salir de clase, Hermanas, Periodistas, El comisario, Sorginen laratza edo Martin bezalako serieetan) antzerkiarekin eta zinemagintzako proiektu berriekin txandakatuz jarraitu du. 1998tik aurrera El comisario telebistako seriean bere Laura Hurtado agentearen pertsonaiak espainiar estatu guztian aktoresa ezaguna izatera eraman zuen.\n2003an Iciar Bollainekin Te doy mis ojos filmean berriz ere topo egin zuen. Film horretako bere lanagatik Euskal Zineari "El Mundo" sarien XII. edizioan Banaketako Aktoresarik Hoberenari Saria jaso zuen. 2005ean Telmo Esnalen eta Asier Altunaren Aupa Etxebeste! filmean Maria Luisarena egin zuen. Bere neurrira egindako pertsonaia zen, aktoresa bezala erronka zaila azaltzen ziolako. Pertsonaia berean erregistro tragikoak komedia elementuekin txandakatu. Elena Irureta onik atera zen froga horretatik. Elena Iruretak, berriz ere, Euskal Zineari "El Mundo" Sarietan Aktoresarik Hoberenari Saria jaso zuen euskal ekoizkin horretako interpretazio bikainari esker.\n2008an Euskal Filmategiak honen ibilbidea aintzat hartu zuen Carlos Roldan Larreta-ren Secundarios vascos de primera liburuan. Zineman -Zorion Perfektua (2009) edo Bon appétit (2009)- eta telebistan -Los misterios de Laura saioan Victoria Conde pertsonaiarekin edota Candela izanik Hospital Central saioan- egin zituen hurrengo lanek argi eta garbi erakutsi digute Elena Irureta laurogeita hamarreko hamarkadan euskal zinemagintzan izan dugun aktoresa garrantzitsuenetako dela.\nJosé María Zabalaren Axut (1976)\nBruno Carriereren Txirula miresgarria (1982)\nAlfonso Ungriaren La conquista de Albania-Albaniaren konkista (1983)\nJuan Miguel Gutiérrezen Nork hil zuen Manu Lasa (1983)\nXabier Elorriagaren Zergatik panpox (1985)\nJavier Aguirreren La monja alférez-Moja alfereza (1986)\nJuan Luis Mendiarazen (Film laburra) Amor light (1987)\nJuan Ortuosteren El mar es azul-Itsasoa urdina da (1989)\nPablo Maloren (Film laburra) Tres minutos (1989)\nJulio Medemen La ardilla roja (1992)\nRamón Barearen Adiós, Toby, adiós (1995)\nIciar Bollaínen Hola, ¿estás sóla? (1995)\nL. Iruretaren La fortuna de los Irureta II (1996)\nRamón Barearen Pecata minuta (1998) (Alcala de Henareseko Zinemaldian Interpretaziorik Hoberenari saria, Euskal Zineari "El Mundo" sarien VIII. Edizioan Aktoresa Hoberenari Saria)\nIciar Bollaínen (1998) Flores de otro mundo (Euskal Zineari "El Mundo" sarietako VIII edizioan Banaketako Aktoresarik Bikainenari Saria)\nAlfonso Albacete eta David Menkesen Sobreviviré (1999)\nAsier Anduelaren El vestido (1999)\nCarlos Zabala eta Gregorio Muroren El rey de la granja (2002)\nIciar Bollaínen (Euskal Zineari "El Mundo" sarien XII edizioko Banaketako Aktoresarik Hoberenari Saria) Te doy mis ojos (2003)\nTelmo Esnal eta Asier Altunaren Aupa Etxebeste! (2005) (Euskal Zineari "El Mundo" sarien XIV edizioko Aktoresarik Hoberenari Saria).\nJabi Elortegi-ren Zorion Perfektua (2009)\nDavid Pinillos-en Bon appétit (2009).\nJuan Miguel Gutiérrezen Bai, horixe,\nHit parade (musika-programa, ETB),\nJ.I. Ansorenaren (ETB) Don don kikilikon,\nHau da A.U. (zuzendaritza partekatua Aitzpea Goenagarekin, ETB)\nBeni eta Marini (zuzendaritza partekatua Aitzpea Goenagarekin, ETB)\nEneko Olasagasti eta Carlos Zabalaren Bi eta bat (1991, ETB)\nC. Paneraren (ETB) A ze parea\nDuplex (zuzendaritza partekatua Aitzpea Goenagarekin, ETB)\nCarlos Zabala eta Eneko Olasagastiren Jaun eta jabe (1997, ETB)\nPedro Costak zuzendutako telebistarako filma Mi hijo Arturo (2001)\nMartin (2003- , ETB)\nPlan América. Tabaco y ron atala (2008, TVE)


Barazki risottoa | Bizigiro | Berria\nIker Markinez - Kuko jatetxea Ormaiztegi\n1. Kuiatxoa eta azenarioa garbitu eta zuritu —azenarioa bakarrik—, eta karratu txikietan moztu. Baita tipulina eta baratxuri aleak ere.\n2. Lapiko batean, oliba olio txorrotada bat bota, eta, ongi berotu ondoren, txanpiñoiak gehitu, pusketatan. Pare bat minutuz erregosi, eta, pixpal baten laguntzaz, guztiak atera, eta gorde. Lapiko berean beste olio txorrotada bat gehitu, eta barazki guztiak gehitu. Gatz pittin bat bota. Hogei bat minutuz erregosi, su motelean.\n4. Ondoren, arroza gehitu, eta ura ere bai, arrozaren kantitatea halako hiru. Beste gatz pixka bat bota, eta, irakiten hastean, gorderik ditugun txanpiñoi zatiak ere hor nahastu. Irakiten eduki, hogei minutuz. Kontuan hartu bost minutuan behin arroza ongi nahastu behar dugula. Sua itzali, eta 100 gramo parmigiano gazta birrundu eta gurin koilarakada bat gehitu; nahastu beste pare bat minutuz. Horrelaxe, prest izango dugu risotto goxo-goxoa dastatzeko.\nGarai honetako onddoak edukitzeko zortea baduzue, txanpiñoien ordez erabil ditzakezue errezeta honetan, noski!


2020ko otsailaren 22a, larunbata | Ordua Euskal Herrian 08:59:06\nGizartea > Hezkuntza > Ikastolak > Kilometroak\nPoesia herriaren ahotik hartu zuela zioen Gabriel Arestik eta herriaren ezagutza bizilagunengandik jaso dutela esan ahal izango dute Orioko gaztetxoek, herriko curriculuma prestatzen ari baitira. Informazio bilketa amaituta, ikastetxeei dagokie orain aztertu eta ekarpenak egitea, tartean Kilometroak jaia prestatzen dabilen Orioko Ikastolari.\nHerriko bi ikastetxeetako umeak aurreko ikasturtean izan ziren Oriori buruzko ezagutzak autopista azpiko zutabeetan islatzen.Karkara\nAresti baino, Jorge Oteiza edo Benito Lertxundi herrikideak eta hauen lana izango dute erreferentziatzat oriotar gazteek, horiek baitira herriko ondare. Hain zuzen ere, egitasmo honen garapenean behin baino gehiagotan izan dute gogoan eskultore oriotarraren adierazpen hau: “Zerbait berria sortzen duenak arraunlari baten tankeran egiten du, aurrera egiten du baina bizkarka, atzera begira, iraganera. Atzera begira lantzen du bere bide berria”. Hezkuntzan egiten ari zirena aztertu eta eztabaidatzeak ekarri zuen Orioko Curriculumaren beharra, izan ere, 2010ean egindako O3ten.HSN jardunaldietatik ateratako ondorioak izan ziren herriko eragileen arteko harremanak bideratu eta Orioren izaera garatzeko herritik sortutako curriculum baten beharra. Honen helburua Euskal Curriculumari ekarpena egitea da.\nOteizaren esaldiak berak agerian uzten ditu oriotarren izaeran eragina izan duten ezaugarrietako batzuk: arrauna eta itsasoa. Curriculumari begira, Giza eta Gizarte Zientzien arloan aztertu eta txertatu dute Orio eta itsasoaren arteko harremana. “Orio, itsasertzean bizi den herria izanik, errioak, itsasoak, arrantzak, ontziolek, arraunak, baserriek… asko eman digute eta zer esanik ez bere itsas kulturak, sormenak, tradizioek, istorioek”, dio Orioko Curriculumeko Ikastolako ordezkari Eli Urdangarinek. Horregatik, herriaren ingurune fisikoaren oinarrizko ezaugarriak eta aniztasuna ezagutarazi nahi dizkiete ikasleei, baita itsasaldean egoteak eragindako aldaketa ekonomiko, sozial zein kulturalak ere. Herri ontzigilea izanik, Orioko txikienek ba al dakite, adibidez, duela hamarkada batzuk zergatik zeuden hainbeste itsasontzi portuan eta hain gutxi gaur egun?\nIrakaspena baina, ez dute edozein modutara egin nahi eta oriotarren ezaugarriak zehazteko bilketa lanaren aurkezpena egin zutenean, ekainean, Gizarte Zientzietan emakume eta gizonen arteko berdintasunaren alde egin beharreko lana azpimarratu zuten. Besteen parean jartzeko nabarmendu egin behar direla azaldu zuten eta esne-banatzaileen, azoketan ibiltzen direnen eta saregileen irudiak gogorarazi zituzten.\nInformazio bilketan beste bi alor ere bereizi dituzte: Natur eta Osasun Zientziak eta Musika Hezkuntza. Lehenengoari dagokionez, herriko biodibertsitatea; osasuna, higienea eta elikadura; biztanleriak ingurunean duen eragina eta garapen iraunkorrerako bidea aztertu nahi dituzte. Musikaren arloan, berriz, interesgarri deritzote oriotarrak batzen dituen hogei kanten zerrenda osatu, musikaren historia jakin eta dantzak ezagutzeari.\nCurriculumaren alde lanean ari direnek badakite herriko haurrek nekez izango dutela arazorik euskaraz ikasi eta aritzeko, “euskararen arnasgune” baita Orio. Ondorioz, bestelako erronkak dituzte. Herriko hizkeraren aberastasuna mantendu nahi dute, garai bateko bizimoduak pixkanaka galtzen ari den hitz multzoa utzi baitzuen herrian, asko itsasoari eta ontzigintzari lotuak. Herriko literaturak ere lagunduko die horretan.\nOrioko Curriculuma Sortzen taldekoek gazteenen jarreran eragin nahi dute eta garbi izan dute euskal hiztun kontzienteak sortu behar dituztela. “Euskal Herrira kalitatezko euskal hiztunak esportatu behar ditugu”, adierazi zuten herritarren aurrean egindako aurkezpenean.\nHorrelako proiektuen aurrean izaten da edukien erabakia eta idazketa aditu talde baten esku uzteko aukera, baina Orion bertako “aditu” eta “aritu”ek egin dute lan. “Orioko Curriculuma osatzeko orduan herri eragileek zeresan handia dute. Herriaren izaera biltzen duen dokumentu pedagogiko batean herriko ikastetxeak parte garrantzitsua dira. Hezkuntza ikastetxearen eta herriaren arteko zerbait denaren kontzientzia piztu nahi dugu”, dio Urdangarinek.\nHorregatik, herrian bertan dituzten informazio iturriak baliatu dituzte oriotarren nortasuna garatu duten elementuak bilatzeko. Karkara herri aldizkaria izan da ardatzetako bat eta aurkezpenean argi adierazi zuten herriko erreferentziazko altxor bat dela. Interneten eta Ahotsak proiektuaren elkarrizketetan ere material ugari aurkitu dute.\nBaina herritarrenganako hurbiltasuna are handiagoa izan da horietako batzuekin zuzenean izandako solasaldiei esker. Maria Sagrario Miralles herritarrak, adibidez, bere amonak frankismo garaian Maria Maestra haur eskolan bizitako esperientzien ekarpena egin die Curriculumari eta oriotarrei. Patxi Oliden “Danbolin”-ek, berriz, musikaz, euskaraz, gerraz, perretxikoez eta abarrez hitz egin zuen. Eta azkenik, Martin Lizasoren hitzak jaso zituzten. Elkarrizketa hauek material osagarri gisa erabiliko dituzte.\nDatu bilketan, esan bezala, herriko eragile ugariren laguntza izan dute Orioko Curriculuma Sortzen taldekoek. Iaz Ijitoen Akordioa sinatu zuten taldeetako kideak arduratu dira informazioa biltzeaz, eragileak eta herritarrak “subjektu aktibo” bihurtuz. Arlo guztietako eragileak dira: Udalekoak, kirol eta kultura esparruetakoak, ikastetxeetakoak, Etxeluze Gaztetxekoak, Txurrumuski aisialdi taldekoak, Herrio Natur Taldekoak, Harribil Dantza Taldekoak, Danbolin Musika Eskolakoak…\nEdota Gaztetxeko, Saltxerak taldeko eta Esperientzia Eskolako ordezkariak, adibidez, gosari-tertulian batu ziren joan den martxoan, hezkidetza hizpide hartuta. Gizon eta emakumeen arteko parekidetasuna ardatz, lan munduaz, belaunaldi ezberdinek jasotako heziketaz, festez, eta abarrez aritu ziren.\nGuztien lanari esker, joan den ikasturtean amaitu zituzten informazio txostenak eta irailean ikastetxeen esku utzi dituzte (Orioko Herri Ikastola eta Zaragueta Herri Eskola), Urdangarinek azaldu duenez, “irakasleek irakurri eta beraien ekarpenak egiteko”. Aurtengo abendua izango dute horretarako epemuga eta “ondoren, prozesu parte-hartzailearekin jarraituz, besteak beste hitzaldiak, mahai-inguruak, kafe-tertuliak antolatuz eta material guztiari azken begirada emanik, egungo fasea amaituko da”. Orduan hasiko dira Orioko Curriculuma idazten.\nProiektu berriak oraindik ez du ikasgeletan martxan jartzeko data zehatzik, baina dagoeneko badakite Lehen eta Bigarren Hezkuntzan aplikatuko dutela, eta jarduera eta ekintza berezien bitartez lantzeko asmoa dute.\nHala ere, herriari buruzko ezagutzak indartzeko asmoa ikasgeletan sartu da pixkanaka azken ikasturteetan. “Ikastolaren egitekoa, ikasle, guraso eta irakasleengana iristen laguntzea izan da, antolatutako ekintzen berri emanez eta parte-hartzea bultzatuz”, azaldu du Orioko Curriculumeko Ikastolako ordezkariak. Esaterako, larunbat batean egindako ekintza ikastorduetan txertatu zuten azken ikasturtean: “Bi ikastetxeetako ikasleak eta irakasleak ekintza baten protagonistak izan ziren: herriko zutabe batzuk margotu zituzten, Oriori buruzko ezagutzak irudikatuz”. Autopista azpiko zutabe grisek kolore urdin, berde eta horia dute ordutik, eta han daude baleak, herri inguruetako mendiak zein toponimiako hitzak.\nCurriculuma ikasgeletan sartzean egitasmoa gauzatu egingo da, baina ez da amaituko, herriaren izaera eguneroko gertaerei lotuta egonda eguneraketak beharko dituelako. Horrela lortuko dute helburua: “Orioko ikasketak amaitzean, gazteek herriko tradizioetan, ohituretan, kontakizunetan, herri-abestietan, elkarbizitzan zein ingurumenarekin zuzeneko elkarrekintzan elikatutako ezagutza izatea”.\nHerriari lotutako jaia\nErria Txikota. Herri arrantzale bateko esamoldea da, Orioko Curriculumean barneratzeko modukoa. Arrantzaleek itsasora joan aurretik txikota (itsasontzia kaira lotzen duen soka) askatzeko lehorrera egiten duten oihua da, aurtengo Kilometroak jaiari esker Euskal Herri osora zabaltzen ari dena.\nHori izan da, hain zuzen ere, aurtengo jaiaren helburuetako bat: urriaren 5ean jendea herrian hartzeaz gain Orioren nortasuna herriko mugez harago eramatea. Eta horrek isla izango du egunean bertan ere, Herri Ikastolako guneko eskaintza osoa herriko eragileek sortua izango delako. Ibilbidean zehar, gainera, herriko adineko pertsonek emandako informazioarekin eta argazki zaharrekin osatutako panelak jarriko dituzte, Gipuzkoako ikastolen aldeko jaira gerturatzen direnek ibilbide osoa egin eta Oriori buruzko bitxikeriak ezagutu ditzaten.\nGaztetxoek ere izango dute zer egina, iaz Tolosan martxan jarritako Erronka abentura lehiaketa Orion ere egingo baitute. Izandako arrakasta medio, ikastolen aldeko jai guztietara zabaldu da lehiaketa, eta herriko gazteak dagoeneko murgildu dira abenturan, ikasturte honetan herrian ospatutako Erria Txikota Astearen barruan probaren bat egiteko aukera izan zuten-eta. Ekintzaren ikusgarritasuna aprobetxatuz, zirkuituak dituen bost gunetako lautan jokatuko dute lehia eta finala arratsaldean izango da autopista azpian, uretan.\nKanal honetan artxibatua: Kilometroak\nKilometroak kanaletik interesatuko zaizu...


Zitek, unibertsitateko enpresa hazitegien dekanoa – Zitek\nZitek, unibertsitateko enpresa hazitegien dekanoa\nDuela 18 urte jaio zen hazitegia, Portugaleten, UPV/EHUko kideen artean enpresa espiritua sustatzeko egitasmo aitzindari gisa\n1999. urtean, Portugaleten, garai bateko Nautika Eskolan (gaur egungo Bilboko Ingeniaritza Eskolan) Ziteken egoitza instalatu zen, Euskal Herriko unibertsitate enpresen lehenengo hazitegia. Proiektu hura berritzailea zen Europan ere, eta helburu zuen enpresak sortzen laguntzea eta unibertsitateko komunitatearen artean kultura ekintzailea sustatzea.\nUrte hartan 13 proiektu aurkeztu ziren, tartean Neurki; gaur egun, beste 14 proiektu daude martxan Portugaleteko hazitegian, hala nola Arquinea. Denera, hazitegia sortu zenetik gaur arte, 92 enpresa jaio dira Ziteken.\nEuskal Herriko Unibertsitateak, Ezkerraldeko Udal Elkarteak, BBK Gazte Lanbidean fundazioak eta Bizkaiko Foru Aldundiaren Sustapen Ekonomikoko Sailak indarrak batu zituzten Bizkaiko Campusean enpresa egitasmoak bideratu ahal izateko. Hasieran, hazitegia Abiatu Programa izendatu zuten, baina 2007an Zitek izena jarri zioten; marka horrek, halaber, barne hartzen ditu Leioako hazitegiak (2007) eta Bilbokoak (2011), eta gaur egun UPV/EHUk, BEAZk eta Bizkaiko Foru Aldundiak sustatzen dute.\nZitek sortu zenean, apenas zegoen unibertsitate hazitegirik; Kataluniako, Madrilgo, Galiziako eta Valentziako unibertsitate gutxi batzuek baino ez zituzten hazitegiak. Europako unibertsitate gehienek ere ez zeukaten horrelako proiekturik. Horregatik, Europako Batasunak Portugaleteko obren % 50 lagundu zuen diruz, FEDER funtsen bitartez, egitasmo berritzailea zelako. Eta, 2015etik, Zitek programak Europako finantzaketa ere jasotzen du.\n“Orain 18 urte, UPV/EHU Euskal Herriko Unibertsitateak ZITEK programaren alde egin zuen apustu, unibertsitatean sortutako ezagutza gizarteari helarazteko beste bide bat sortzeko helburuz. 18 urte hauetan, ZITEK programak hainbat garai eta egoera igaro ditu: oparoaldi ekonomikoa eta krisialdia bizi izan ditu, bazkide berriak gehitu zaizkio, eta beste erakunde batzuek lagundu izan diote (Bilbao Ekintzak, adibidez). ZITEK programa, gaur egun, unibertsitateetan enpresak sortzeko eta kultura ekintzailea sustatzeko programa garrantzitsuenetariko bat da estatu osoan, eta, horregatik, lan horretan aurrera egin asmo dugu”, azaldu du Patxi Juaristik, Bizkaiko Campuseko errektoreordeak.\nEkintzaile programarekin bat egiteko, nahikoa da ideia edo proiektu berritzaile eta bideragarri bat edukitzearekin eta unibertsitateko kide izatearekin (ikaslea, irakaslea, ikertzailea edota administrazio eta zerbitzuetako langilea), edo, bestela, Ehualumni izatearekin, hau da, UPV/EHUn titulatua edo graduatua izatearekin. Horrela, hasieratik, Ziteken parte hartu dutenek zerga eta lan aldetik aholkuak jaso dituzte enpresak sortzeko eta laguntzak eskuratzeko. Gainera, ideia batek oinarri teknologikoa eta berritzailea baldin badu, BEAZ programan sartzen da. Azken batean, Zitekek egitura bat, zerbitzuak eta aholkularitza ematen dizkie ekintzaileei, euren ideia gara dezaten eta enpresa merkatuan egon dadin. Oraindik garatzeko bidean dauden proiektuak ekintzaile gelan ibiltzen dira urtebetez; behin enpresa eratutakoan, inkubazio moduluetako batean sartzen dira, asko jota bost urterako.\nNeurki, kasurako, 1999an inkubagailuan jaio ziren enpresetako bat da. “Niretzat, mugarri bat izan zen. Hazitegiaren proiektuaren berri izan nuen, eta neure enpresa sortzeko beharra etorri zitzaidan —Loreto Madariaga, Neurkiren zuzendaria—. Erabakia hartu, eta Portugaleteko instalazioak estreinatu nituen. Han lanean zebiltzan pertsonek babesa eta aholkua eman ziguten; azken finean, teknologiaren, informatikaren eta abarren mundutik gentozen, baina enpresei buruz ez genekien askorik. Duda asko sortzen zitzaizkigun, eta hazitegian argitu egiten zizkiguten, edota motibatu egiten gintuzten unean uneko gorabeherak gainditzeko. Informazioa eta laguntza morala oso garrantzizkoak izan ziren, baita ondoren ere, merkatura sarerik gabe jauzi egin nuenean”.\nGaur egun, Arquineako arkitektoak antzeko prozesu batean daude murgilduta. Ziortza Alonso, Mirian Fernández eta Amaia Ruiz Portugaleteko Ziteken dabiltza euren enpresa proiektua garatzen. Enpresa gisa aurrera egiten ari dira, eta argi eta garbi daukate zeinen garrantzitsua den enpresa proiektuari hazitegian ekitea. “2013ko ekainean hasi ginen, Bizkaiko zenbait enpresa hazitegi aztertu ostean. Azkenean, zerbitzuak eta kokalekua zirela eta, Portugaleteko Ziteken aurkeztu genuen proiektua, eta onartu egin ziguten. Hasiera-hasieratik, koordinatzaile batek bideratu gaitu eta negozio ideia itxuratzen lagundu digu, baita aurreko fasean ere, hautaketa batzordea gure proiektua aztertzen ari zela. Aurki aldaketa handi bat egin beharko dugu: kalera atera”, adierazi du Ruizek.\nNeurki eta Arquinea hazitegian jaiotako enpresa proiektuetako bi baino ez dira. Ziteken, horiez gain, beste hainbat enpresa hasi dira: Gïk enpresa (ardo urdina merkaturatzen du) eta elektronikaren, komunikazioen, softwarearen eta bioteknologiaren esparruko beste enpresa teknologiko batzuk (Histocell, Dynakin, System on chip engineering, Innoprot, Sealpath…). Horietako batzuek, gainera, 20 langiletik gora dituzte gaur egun.\nZitekek, baina, proiektu bati ekitea erabakitzen dutenei aholkuak eta laguntza emateaz gain, kultura ekintzailea sortzen du unibertsitateko kideen artean. Hala, urte osoan askotariko jarduerak antolatzen ditu kultura ekintzailea bultzatzeko: Etorkizulan (antzerki interaktiboa), B-Cubes (enpresen kudeaketa simulatzeko jokoa), Ekinduz (ekintzailetzari buruzko Triviala), Hasten Ikasten (prestakuntza tailerrak), Ikasberri (zentro jakin batzuetarako ikastaroak), E emprende (enpresa birtual baten kudeaketa) eta Think Big (enpresa ideien lehiaketa). Gainera, 2015ean, Zitekek Enpresa Sustapenaren Europako Sari Nazionala irabazi zuen jarduera horiek antolatzeagatik.\nBestalde, datorren urrian, Unibertsitateko Gazte Ekintzaileen I. Topaketa egingo da, ‘Un millón antes de los 30′ lelopean. Zitekek aholkaturiko enpresa juniorretatik sortu da egitasmo hori. Era berean, Sarrikoko ekintzaile gelan, Bilbon, simulazio jokoak erabiltzen hasiko dira eskoletan; zehazki, B-Cubes jokoa erabiliko dute.\n18 urte ez da ezer, baina, urte hauetan, Zitek Portugaleten jaio zen, enpresa ugariri lagundu die, hazi egin da eta Leioan eta Bilbon ere kokatu da. Etorkizunari begira, Zitekek lan handiagoa egin nahi du, UPV/EHUko kideen artean kultura ekintzailea sustatzeko asmoz.


HABANAKO ARGIAK | Monti diseinu grafikoa\nDiseinu grafikoan lanean daramatzan mende laurdenean, Esteban Montoriok ez du zinemarako kartelik egin, izugarri gustatuko zitzaion arren. Azkenaldian, Habanako banpiro baten begiradapean egiten du lo.Muñoz Bachsen sinadura darama, jakina.\nKubak eman duen diseinatzaile emankor eta ezagunenetakoa izan da. Eduardo Muñoz Bachs Valentzian jaio zen, 1937an, eta erbeste errepublikazaleak eraman zuen Kubara. Han, berrogehi urte luzez, genero eta jatorri guztietako filmetarako kartelak egin zituen. Denak bere-berea zuen estiloan, edonon ikusi eta berehala ezagutzen den estiloan.\nBeti pentsatu izan dut zinemarako kartelak diseinatzea liburu baten azala edo beste edozein diseinu egitea baino errazagoa zela. Azken batean, irudi asko dituzu eskura. Baina, Kubako kartelak ikustean ziurrenik oker nabilela iruditzen zait.\nMuñoz Bachs izan zen Historias de la Revolución filmarekin ICAICren (Instituto Cubano del Arte e Industria Cinematográficos delakoaren) tradizio grafiko bikainari hasiera eman ziona. Lengoaia desberdina erabiltzen hasi zen, 1959ko iraultzaren aurretik zinemagintzak zerabiltzan estereotipo publizitarioak erabat bazterrean utziz.\nNeurri estandarizatua zuten kartel horiek –51×76 cm–, era guztietako teknikekin inprimatu ziren (serigrafia, offset…) eta Artearekiko maitasunez egindako lan autonomo bilakatu dira: iragartzen zuten filma bulgariar edo sovietar astuna baino askoz interesgarriagoak egiten zaizkigu, maiz.\nMuñoz Bachs kubatarraren lanak ilustrazioak duen onena jaso zuen, bereziki karikatura eta marrazki bizidunetatik hurbil zegoen guztia. Estilo tipografiko oso zehatza sortu zuen, gainera, bere kartel guztietako textuak banan-banan idatzi baitzituen. Era horretan, ezaugarri pertsonal eta berezitzailea eman zien guztiei.\n1962an, Charles Chaplinekin edo, hobe esanda, haren Charlot pertsonaiarekin lanean hasi zen. The Gold Rush filmaren kartelarekin hasi zen, baina Charloten aurpegia hain zen sintetikoa eta ezagutzeko hain erraza –hiru edo lau osagai baino ez ziren behar horretarako–, berehala bihurtu zitzaiola zinema osoaren ikur.\nCharloten inguruko seriea bere azken diseinuarekin bukatu zen, New Yorkeko Habana Festival jaialdiarentzat egindako lanarekin. 2001an egin zuen eta handik hilabete gutxira hil zen.\nnbr 124 aldizkarian argitaratuta (2011ko urria)


Hegoaldeko fisioterapiaren paradoxak | Aixebe & Abante\nPosted on diciembre 26, 2016 por Oier Gorosabel Larrañaga en ariketak, fisioterapia, gutaz, info7, ustelkeria // 0 Comentarios\nEz naiz oso korporatiboa. Are: nire kideen desesperaziorako, asko gustatzen zait talde barruko trapu zikinak ateratzea. Ariketa osasungarria begitantzen zait. Eskolan, talde iraultzaileetan, zientzian… baita lanean ere.\nOgibidez, ni kiné edo fisio terapeuta naiz. 23 urte dira unibertsitateko ikasketak amaitu nituela. Hasi nintzenean, jendeak masajista edo petrikiloekin nahasten gintuen (“masseur” hitzak esanahi zeharo desberdina baitu Hegoaldean eta Iparraldean), baina orain gure izenez galdetuta bilatzen gaitu, gero eta gehiago. Oraindik, halere, oso gutxi gara mediku edo erizainen aldean; gutxiegi, gure zerbitzuen eskariari erantzuteko… eta gurekiko errespetua eskatzeko.\nFisioterapeutak paradoxaz betetako lan esparruan bizi gara. Hegoaldean behintzat, gure lanbideak inoiz izan duen eskaririk handiena du gizartearen aldetik; baina Osasun Sistemak luxuzko produktua bihurtu gaitu. Osasun publikoan, esate baterako, errehabilitazioa guztiz bazterrekoa da; oso fisioterapeuta gutxi daude, eta ia ezinezkoa da haien eskuetara ailegatzea. Hasteko, lesio larri-larria izan behar duzu; ez bizkarreko min sinplea behintzat. Gero, familia medikuak espezialistarenera bidali behar zaitu; honek, komenigarria ikusten badu, mediku errehabilitadorearengana… prozesu honetan hilabeteak joan daitezke. Iparraldean zorionez arlo honetan oztopo gutxiago daude: tramiteak askoz ere gutxiago dira, eta pazienteek zuzenean kiné pribatu batengana jotzeko aukera dute, Estatuak tratamenduaren zati bat ordainduta.\nOrain arte esandakoak erabiltzaileen ikuspuntutik dira: baina Hegoaldeko fisioak gure lan eremua jan nahi digutenekin liskar betean bizi gara.\nHorretarako, Iker Villanueva lankideak berriki ipinitako adibide bikainari helduko diot, gure lanbidea autobide batekin parekatuz. Bertatik etorkizunerako abiada bizian goaz, hori ezin da ukatu –hasieran esan bezala, geroago eta hobeto goaz-. Baina gizarteak gero eta fisioterapia gehiago eskatzen duela gogoratu behar dugu; eta gure kolektiboak –berdin dio noren erruz- ez duela eskari hori asetzen. Horretara, autobidearen ezkerreko errailetik osteopatak, masajistak eta bestelako intrusoak aurreratu nahian dauzkagu, terapia fisikoen gose diren pazienteak fantasien eta plazeboaren bidez bereganatu nahian, eta fisioterapeutak bete behar izaten dugun legedi zorrotzetik libre (kalitate, segurtasun eta osasun arauak, zergak…). Intrusoak beltzean ibili ohi baitira.\nGu, beraz, ezkerreko errailera begira goaz beti, aurrera pasatu ez daitezen. Baina, ispiluari adi-adi, ia ez dugu ikusi, nondik eta, eskuineko errailetik! isi-isilean aurreratu nahian hasi den beste pirata: nor, eta… Kirol Zientzia eta Jarduera Fisiko tituluduna!\nZer gertatzen da Kirol Zientzia eta Jarduera Fisikokoekin? Ba, funtsean, ariketa terapeutikoa bereganatu nahi dutela. Zergatik? Fisioterapeutak utzia dugulako. Eta hemen datoz azkenean gure “trapu zikinak”.\nIntrusoen glamourraren inbidiatan edo, fisioterapeuta asko inolako ebidentziarik gabeko sasiteorietan barneratu dira (koloretako bendajeak, psikoneuroimmunologia…) fisikoak ez diren terapietan sartuz, eta ez gutxitan beste profesionalen lan eremuak zapalduz (farmakologia, dietetika…). Nortzuk eta geuk, intrusismoaren kontra beti aldarrika gabiltzanak! Bitartean, gure-gureak izan diren eremuak ahaztuak utzi ditugu; eta haiek ez baditugu geuk erabiltzen, kendu egingo dizkigute.\nHorrela gabiltza beraz Hegoaldean: kaleko eta etxeko etsaiei tamaina hartu nahian, eta autobidean Ben Hur kuadrigan bezala.\nInfo7 Irratiko «Talaiatik» saiorako, 2016ko gabonillan 23a.