U-30 greba «erasoan» egingo dute sindikatuek eta eragile sozialek | Ekonomia | Berria\nNoiz sortua: 2019-11-28 00:30:00\nU-30 greba «erasoan» egingo dute sindikatuek eta eragile sozialek\nLan, pentsio eta babes sozialaren esparruetan «duintasuna» eskatuko dute. Haien iritziz, «arrazoi gehiegi ere badira» greba egiteko\nGutun Sozialeko sindikatuen eta eragile sozialen ordezkariak, atzo. ANDONI CANELLADA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\nMetalgintzako akordioaren biharamunean, elkarrekin azaldu ziren ELA eta LAB sindikatuak, atzo, gatazka horrek islatu duen lekuan lekuko estrategia desberdinen gainetik, batera borrokatzeko prest daudela aldarrikatzeko. Prekarizazio prozesuaren aurka «harresi» bat eraiki nahi dute Gutun Sozialean batutako eragile sozialekin eta pentsiodunekin batera, urtarrilaren 30ean, egutegian greba orokorra egiteko gorriz margotu duten egunean.\n«Oraingoan kalean harrapatuko gaituzte, aktibaturik», ohartarazi zuen LABeko idazkari nagusi Garbiñe Aranburuk. Greba orokorra «erasoan» egindako mobilizazio handi bat izango da, haren arabera. Ez da «erantzuteko greba bat izango», alegia, eta moteltzerik edo krisirik baldin badator, ez dute onartuko «aitzakia» bihurtzea murrizketak egiteko. Lan esparruan, pentsioetan eta sistema sozialean neurri zehatzak eskatuko dituzte kalean; neurri denek dituzte elkarrekin aldarri batzuk: prekaritateari mugak jartzea eta murrizketen aurreko egoerara itzultzea. Galdutakoa berreskuratu bakarrik ez: eskubide gehiago irabazteko greba ere izango dela azaldu zuen Aranburuk.\n«Ziur gaude Euskal Herria gelditu egingo dela egun horretan, grebarekin bat egin duen gehiengo sozial bat dagoelako», esplikatu zuen LABeko idazkari nagusiak. Aranburuk erantsi zuen neurri jakin batzuen alde egingo dutela lanuzte orokor hori: 2010eko eta 2012ko lan erreformak bertan behera uztea, gutxienekoak ezartzea soldatetan eta pentsioetan (1.200 eta 1.080 euro), «inposatutako kontratu partzialak» baztertzea, emakume eta gizonen arteko soldata arrakalari aurre egitea, 35 orduko lanaldiak ezartzea, pentsioak KPIra legez lotzea eta 65 urterekin lortzea, eta erretiro aurreratuak 61 urterekin legeztatzea.\n«Erabaki dugu ez diogula amore emango prekarizazio prozesu handi honi», gaineratu zuen Aranburuk: «Gehiengo soziala gara, eta beste eredu produktibo bat nahi dugu. Kalean gaude, hainbat borrokaren alde, eta bat egin dugu urtarrilaren 30ean denok batera aritzeko aldarrikapen eta neurri zehatzen alde».\nGreba eta gizarte hobea\nELAko idazkari nagusi Mitxel Lakuntzak, berriz, grebaren balioa azpimarratu zuen, esan baitzuen «eskubide batzuk irabazteko» greba ere izango dela U-30. «Pobrezia gora doa Euskal Herrian, eta bertako gobernuen politiken ondorio da hori», esplikatu zuen: «Ez dago euskal oasirik Jaurlaritzak helarazten duen moduan». Lakuntzaren ustez, Gasteizko eta Nafarroako gobernuek badute pentsioak osatzeko gaitasuna, eta ez dute halakorik egiten borondate politiko faltagatik: «Aukera dute pentsioak eta laguntza sozialak osatzeko, baina ez dute nahi». Horregatik, «arrazoi gehiegi ere badira grebarako», ELAko buruaren ustez. DSBE diru sarrerak bermatzeko errenta «sindikatuen garaipena» izan dela helarazi zuen, eta gogorarazi jarraitzen dutela pobreziara daramaten soldatak indarrean eta pentsioak osatu gabe. Esparru horretan gobernuek murrizketak egin nahi dituztela ohartarazi zuen.\nBestalde, sindikatuen, eragile sozialen eta pentsiodunen bat egitea nabarmendu zuen. «Asko gaude hemen neurri zehatzen alde, eta hori ez da gertatzen egunero; albiste ona da». Gogoratu zuen Gutun Sozialak sei urte egin dituela, eta «agenda propioa» garatzeko gai izan dela; baita greba orokor batera deitzeko ere.\n«Gauza batzuk ez dira posible grebarik gabe. Grebak modua ematen du eskaerak agenda politikoan sartzeko». Lakuntzak uste du pedagogia egin behar dela gizartean, kontzientzia sortu eta indartu mobilizazioaren inguruan, demokrazia ezin baita ulertu, harentzat, grebarik gabe. «Ohartzen den gizarte bat gizarte hobea da, eta grebak eramaten du egoeraz jabetzera; grebak gizarte hobea egiten du, aldaketarako atea zabaltzen duelako».


Zure nerbio-sistema susper ezazu!\nAparatuak 12 elektrodo dauzka, hauek eskumutur eta orkatillean kokatuz, hauez gain, elektrodo zuzengarri bat dauka, zirkuitu modulatzailea ixten lagunduko diguna. Elektrodoek, intentsitate zein maiztasun txikiko mikrokorronteak igortzen dituzte, gure nerbio-sistema suspertzen lagunduko digu, honela melaninaren eta kortisolaren produkzioa sustatuz.\nGure nerbio-sistemaren alterazio energetikoak birrorekatzen ditu eta gliaren eta neuronen arteko komunikazio hamonikoa sustatzen du, fibromialgia, lumbalgia, zerbikalgia… bezelako patologiei loturiko min kronikoa gutxitzen du.\nNerbio-sistema begetatiboa sustatzen du. Ondorioz, kirolari profesionalek asko erabiltzen duten aparatua da, tonu muskularra errekuperatzen laguntzen duelako eta lesio asko ekiditen laguntzen duelako.\nMetodo ez inbasiboa.\nLehen sesiotik hobekuntza nabaria: loaren kalitatea eta loa hartzeko zailtasuna hobetzen ditu.\nMelanina eta kortisolaren sintesia handitzen ditu.\nLinfa sistema hobetzen du.\nPatalogia ugaritik eratorriko minak gutxitzen laguntzen du.\nKirol errendimendua handitzen du eta lesioak ekiditen lagunduko digu.\nKontzentrazio ahalmena hobetzen laguntzen du.\nAntsietatea eta estresa gutxiagotzen du.\nInformazio gehiagoren bila bazabiltza, gure bloga irakur dezakezu, edota gurekin harremanetan jar zaitezke 943218892 telefonoan.


Junior Euskal Liga 2018/10/04 ARGAZKIA: Ángel Grande / Gernika KESB\nJardunaldi garrantzitsua Nesken Junior Mailan, aurkari zuzenen arteko bi lehiarekin. Asador 10 Gibajas eta Gernika KESB izan ziren partida hauetako irabazleak eta datorren igandean, Gasteizko Divino kiroldegian, jokatuko dute lehen posturako eta Espainiako Txapelketarako. Eta mutilen mailan, Fundación 5+11k denboraldiko lehen porrota jasan zuen Unamunoren eskutik. Ohartarazpen garrantsitsua Lauko Finalari begira\nRecordamos lo que indican las bases de competición en relación al acceso a los Campeonatos de España de Clubes y que en categorías Júnior hay dos plazas para el Estatal:\nGERNIKA KESB 50 – 49 ARANUR ISB\nAsteburu honetan, A1 multzoko bigarren zalantza argitu da. Jada Lauko Finala jokatuko duten lau taldeak genekizkien, baina lehen posturako borroka geratzen zen. Eta azkenaurreko jardunaldiaren ondoren, lehen lau sailkatuaren arteko bi zuzeneko lehiarekin, Asador 10 Gibajasek eta Gernika KESB-ak jokatuko dute lehen posturako (eta Espainiako Txapelketarako txartelarako).\nBizkaitarrek Aranurren aurka jokatu zuten Malosten, berdintasun handiko neurketan. Gipuzkoako taldeak lehen aldeak lortu zituen, nahiz eta Nahia Anitua etxeko jokalariaren lana (8-15). Defentsa lana hobetu zuen Gernikak eta Vergara liderra izan zen erasoan, 14-4ko partziala lortuz eta partidari buelta emanez (22-19). Gainera, Gaizka Barearen neskek aldea handiagotu zuten atsedenaldira (28-22).\nHirugarren laurdenean, Aranurrek partidaren lidergoa berriro hartu zuen, 4-15ko partzialari esker, Merketegiren lan bikainarekin (34-37). Beldur asko bi taldeetan, baina gipuzkoarrak eraginkorragoak izan ziren eta 7 puntuko aldea eskuratu zuen 5 minuturen faltan (42-49), Merketegi saskiaren ondoren. Partida erabakita egoteak zirudien, baina orduan iritsi zen etxekoen erreakzioa: Anituaren 6 puntu jarraian eta Amaia Iruskietak lortu zuen garaipenaren saskia 25 segunduren faltan.\nBeste neurketa erabakigarriak jardunaldia bukatu zuen: Electro Alavesa Araski era Asador 10 Gibajasen arteko Gasteizko derbia. Kanpokoek partidaren aurrea hartu zuten eta epaia eman zioten atsedenaldira (20-47). Amaiera, Gibajasen garaipen erraza 47-74ko emaitzarekin. Datorren igandean, partida ikusgarria Divino kiroldegian.\nGainera, Loiola Indautxul Oiarsori irabazi zion (53-41) hasiera onari esker.\nJardunaldiko ezuste handia mutilen mailan gertatu zen: denboraldiko lehen porrota jasan zuen Fundación 5+11k. Bilbao Unamunok irabazi zion Gasteizko taldeari 70-81ko emaitzarekin. Bilbotarrak oso ondo hasi ziren, Mikel Gomez eta Endika Alonsorekin mina eginez bai zonan bai hiruko marratik. Fundación 5+11k murrizten saiatu zuen Lucas Fioravantiren eskutik, baina ez zuen aukerarik izan, Unamunok argudio asko izatea erakutsi zuelako: Del Valen hirukoak, Mikel Gomez edo Betolaza.\nBilboko taldearen abantaila 10 puntuko hezia gainditu zuen hirugarren laurdenean eta, nahiz eta etxekoen azken bultzada, Unamunok amaiera lasaia izan zuen.\nGainera, GetxoSaskik gailendu zion azken postuan dagoen Alter Consultingi (52-61) eta hirugarren postua mantentzen du. Eta Easo Elkar Autocareses Loiola Indautxuri irabazi zion 50-59.\nSammic Hosteleriak finala irabazi zuen Huescaren aurka eta salbazioarekin amets egiten jarraitzen du


Euskarazko uzta zabala Nafarroatik Azokara - Diario de Noticias de Navarra\nTxalapartak, Igelak, Pamielak, Katakrakek eta Denonarteanek ez diote hutsik eginen 55. edizioari\nmiren mindegia / utzitakoak 04.12.2020 | 01:03\nKatakraken azken liburuetako bat.\nIgelak euskaratutako Agatha Christieren ‘Hilketa lokartua’ lanaren azala.\nGazte literatura Denonarteanen.\nPamielak plazaratutako Atxagaren lana.\nAsel Luzarragaren azken eleberria.\niruñea – Durangoko Azokaren 55. edizioak ez digu urtero ohi duen argazkia eskainiko. Ez ditugu ikusiko erakusmahaien korridore luzeak jendez gainezka. Durangoko kale eta tabernak ez dira besapean libururen bat edo beste daramatzaten erosleez beteko. Ez ditugu saltzaileen neke eta poz aurpegiak ikusiko, ezta kulturaren besta erraldoiaren ajea sentituko ere azokak ateak itxi ondorengo egunean. Baina azokaren taupada, digitalki bata ere, sentituko dugu. Bihotz hori ponpatuko duen odol ixuria izanen dira aurten ere euskal argitaletxeak. Nafarroatik, argitaletxeak ezean, dagoeneko Landako Guneko biltegira ailegatu da aurtengo liburu uzta berria. Eta ez da makala.\nTxalaparta argitaletxeak, erraterako, urteko azken txanpan plazaratutako liburu sorta zabala eraman du azokara. Helduentzako eleberrien sailean, nabarmentzekoak dira Asel Luzarragaren Bahiketa eleberria, Euskal Herria eta Argentina artean kokatzen den bilaketa misteriotsu baten kontakizuna. Itzulpenetan ere ez da eskas ibiliko argitaletxe tafallarra, tartean Margaret Atwood idazlearen Handmaids tale distopia ospetsua euskarara ekarri baitu Zigor Garroren eskutik, Neskamearen ipuina izenburupean. Saiakera generoari dagokionez, azpimarragarria Iratzar Fundazioarekin elkarlanean sortutako saiakera koaderno bilduma berriaren lehenengo bi aleak: Andoni Olariagaren Euskal Matxinada. Genealogiak eta egungo eztabaidak eta Floren Aoiz nafarraren Mamuari so. Neoliberalismoa versus burujabetza. Hauekin batera, Joseba Gabilondoren Babel aurretik, euskal literaturaren historia ikuspegi berri batetik azaltzen digun lanak osatuko du saiakera berrien uzta.\nHaur eta gazte literaturari ere ekarpen zabala egin dio aurten Txalapartak. Gazteei bideratuta, Josu Ozaita antropologoak eta Joseba Larratxe ilustratzaileak egindako Gau beltza eleberri grafikoa aurkitzen da, Halloween jaia gurera ekarri eta Euskal Herriko aitzinako tradizioetan errotzen duena.\nPamiela argitaletxeak, ia urtero falta ezin diren izen handien azken lanak bidali ditu Durangoko biltegira. Hala, Bernardo Atxagaren Kilker bat autopistan lanean, asteasuarrak Euskadi Irratiko Faktoria saioan azken urteotan egindako parte-har-tzeak bildu ditu, inguratzen gaituzten errealitateen inguruko hausnarketarako tartea eskainiz. Joseba Sarrionandia ere ezin zen faltatu Pamielaren ekarpenen artean. Habanako gaukaria trilogiaren hirugarren eta azken lana, Gauzak direnak balira, "literaturaren bidezko itzartasun ariketa" definitu du argitaletxeak. Eleberri beltzetik edo misteriozko eleberritik hurbil kokatzen den Luis Garderen Aireportuko musika lana ere nabarmentzekoa da helduentzako narrazio lanen artean.\nBaina ez da hor agortuko Pamielaren uzta. Poesia sailean zer aukeratu izanen du erosleak, tartean Jose Angel Irigarayren Isiltasunaz hunatago, Ixiar Rozasen Unisonoa, Eric Dicharryren Eros eta Jon Gerediagaren Natura berriak. Lan berezienen artean, Antton Valverdek musikatu duen bost egileren Hitzak hots poema liburua, Arantxa Urretabizkaia, Miren Agur Meabe, Itxaro Borda, Tere Irastortza eta Jule Goikoetxea egileen lanekin osatu dena.\nKatakrak argitaletxeari dagokionez, urte hasieran aurkeztu zituen Silvia Federiciren Kapitalimoa eta emakumeen aurkako indarkeria saiakera eta Manuel Tiagoren Bost egun, bost gau eleberriaz gain, azken hilabeteotan plazaratu berri dituen lan berriak ere eraman ditu Durangora. Beppe Fenoglio italiarraren euskaratutako lehenengo lana tartean, Kontu pribatu bat, "partisanoen literatura" deitu izan denaren lan berezienetako bat. Honekin batera, beste bi saiakera liburu: alde batetik, XVIII-XIX mendeen artean bizi izan zen Louise Michel anarkista eta feministaren Herbesteko gutunak Victor Hugori; eta Ameriketako indigenen erresistentziaren historian murgiltzen den Nick Estes Lower Brule Sioux tribuko kidearen saiakera, Gure historia da etorkizuna.\nItzulpengintzaz ari bagara, ezin dugu baztertu Igela argitaletxe nafarrak egiten duen lan oparoa. Aurten ere misterio eta genero beltzaren lanik erranguratsuenak euskarara ekarri ditu eta Durangon aurkituko dira. Nabarmen-tzekoak Ingalaterrako "hilketaren erregina" deitu izan zaion Agatha Christieren Hilketa lokartua eleberria, Xabier Aristegietak itzulia; Arthur Conan Doyleren klasiko handiena den Sherlock Holmesen abenturak, Fernando Reyk itzuli eta Adur Larreak ilustratu duena; eta Alessandro Barico italiarraren Odolik gabe eleberri beltza.\nTxikienek ere izanen dute non aukeratu Nafarroako argitaletxeen proposamenen artean. Pamielak eramanen dituen lan sortaz gain, Denonartean etxeak ere eskaintza zabala izanen du. Ez da faltako Olga de Diosen azken lana, Munstro urdina, 4 urtetik gorako irakurleentzat. Beste aukeren artean, Jokin Mitxelena eta Pello Añorgaren Mari Txiki Supermekatuan edota Xabier Lete ttiki, Mitxelena berak Antton Kazabonekin batera sortutakoa. 10 urtetik gorakoentzako eskaintzaren artean, nabarmentzekoa da Juan Kruz Igerabidek eta Elena Odriozolak elkarlanean sortutako lan berria, Euskal Herrietako laminen ipuinak; edota Kazabon eta Mitxelenaren beste lan bat, Burnizko potoa.\nDurangoko Azokako lehenengo edizio digitalean, hartara, adin eta gustu guztietako irakurleek izanen dute non aukeratu.\nAgenda de ocio de Navarra del miércoles 2 de diciembre.\nEn breve, Alejo Carpentier.


46 auto gidarik parte hartuko dute larunbatean Azpeitiko XVIII. Rallysprintean\nApi 20, 2017\tNork: Nerea Uranga\t-\nAzpeitia, Benta Berri (Errezil), Etumeta eta Aizarna (Zestoa) artean jokatuko da auto lasterketa\nAzpeitiko XVIII. Rallysprintaren aurkezpena atzo arratsaldean Azpeitiko plazan. (Nerea Uranga/Hitza)\nAzpeitia-Benta Berri-Etumeta-Aizarna arteko 16 kilometroko ibilbidean jokatuko da larunbatean Azpeitiko XVIII. Rallysprinta. 46 auto gidarik eman dute izena auto lasterketan parte hartzeko. Horietatik 11 bikote dira Azpeitikoak. Azpeitiar auto gidarien artean daude: Jokin Aiertza, Iban Ibarreta, Ibon Otaegi, Iokin Agirre, Iban Etxaniz, Jon Arregi eta Ander Alberdi. Errezildarrak bi dira: Gurutz Agirretxe eta Iker Zinkunegi. Azkoitiarra da Iraitz Olariaga, aizarnarra Jagoba Otaegi eta getariarra, Meagakoa, Ekain Eizagaetxeberria.\nLagun Artea Eskuderiak antolatu du proba, Azpeitiko eta Zestoako udalen laguntzarekin. Larunbatean eguerdira bitartean autoak Azpeitiko epaitegiaren aurreko aparkalekuan egongo dira, bertan pasatu beharko dituzte azterketa teknikoak. 14:00etan, Azpeititik Errezilera arteko errepidea itxi egingo dute, Benta Berriko bidegurutzera bitartean, baita Etumetatik Aizarnara arteko errepidea ere. Rallysprinta bukatu bitartean errepide zati horiek itxita egongo direla azaldu dute Lagun Arteakoek. Ibilbidea iazko probaren bera izango da, “ibilbide polita da, auto gidarien gustukoa”, azaldu du Jorge del Cid Lagun Artea Eskuderiakoak.\nRallysprinta 15:00etan hasiko da Azpeititik Errezilerako errepidearen hasieran. Ibilbidea hiru aldiz egingo dute parte hartzaileek. Sari banaketa 20:00etan egitea aurreikusita daukate antolatzaileek, Azpeitiko epaitegiaren aurreko aparkalekuan.\nParte hartzeko izena emanda daudenen artetik, rallysprinta irabazi dezaketenak bat baino gehiago direla azaldu dute Lagun Arteakoek: “Probako txapela lortzeko borroka askoren artean egongo da, hala nola, Aingeru Castro-Alaitz Urkiola (BMW M3), Enrique Barrenetxea-Anartz Onandia (Mitsubishi EVO IX); Mattin Villares-Andoni Blas (Renault Clio Maxi); Jokin Aiertza-Iñaki Aiertza (Mitsubishi EVO IX). Horiez gain, herriko auto gidarien artean ere izango da norgehiagoka: Iban Ibarreta-Unai Antia, Ibon Otaegi-Ianeko Eskurza eta Gurutz Agirretxe-Egoitz Aiertza; BMW M3 banarekin”.\nProba jokatuko den ibilbidean ezingo da autorik aparkatu larunbat arratsaldean. “Gaizki aparkatuta dauden ibilgailu guztiak garabiarekin kenduko dira”, azaldu dute Lagun Arteakoek. Autoak aparkatzeko tokiak ere zehaztu dituzte: Azpeitiko Landetako industrialdean, Erdoiztara doan errepidearen alde batean eta Benta Berritik Errezilera arteko errepidearen alde batean.\nProban ikusleentzako debekatutako tokiak errespetatzeko eskatu dute antolatzaileek, zinta gorriarekin egongo dira itxita toki horiek. Horrez gain, probako ibilbidean zehar egongo diren zaintzaileei kasu egiteko eskatu diete ikusleei, eta inguruak, baserriak eta belardiak errespetatzeko eskatu dute. “Tokiak zeuden bezala utzi behar dira, errespetatuz. Horregatik, zaborrik ez uzteko eskatzen diegu ikusleei”.\nAzpeitiaAzpeitiko XVIII. RallysprintaErrezilkirolaZestoa\nDatorren urtera arte agurtu dute Mantang ...\nNork: Nerea Uranga - Eka 3, 2018\nAzpeitiko Enparan kalean Korputz jaiak o ...\nHerri Jaia ospatzen ari dira gaur Azkoi ...


martxoa | 2014 | komikeri\nMonthly Archives: martxoa 2014\nEuskaldunak erdal komikietan (II)\nAurreko post bateri helduz, pertsonai euskaldunak nazioarteko komikigintzan utzi duten arrastoan:\nHERMANN -YVES H. “Bois Maury 15: Oeil de ciel” (Glenat) (Norma)- XVI. mendean gaude. Yucataneko ohian itxian. Bois-Maury-ko jauna Hermannek 1985ean asmatu zuen pertsonairen oinordekoetariko bat da. Espainiar Koroarekin lotutako espedizio batekin egin du topo serie honetako 15. liburuan. Bois-Maury-ko jaun ausartak indiarren, espainolen eta euskaldun baten kontra borrokatu eta guztien gainetik gailentzen da.\nHauen artean Olazabal izeneko morroia aurkitzen da. Olazabal, Agirre pertsonai historikoaren zantzu nabarmenak dituen pertsonaia. Espainolak traizionatu eta frantsezaren alde egiten du.\nMalezia gehiegirik gabe suposa dezakegu ere, euskal deitura egoki baten bila interneteko kirol orrietan ibili dela Hermannen semea, Yves H. gidoilaria.\nBy komikeri • Laburpen hitzak bois-maury,hermann,Yves\nPan-pin: 1960-1970. Azal guztiak\nKili-Kili-ren aita hil da\nJose Antonio Retolaza Kili-Kili pertsonaiaren eta izen bereko aldizkariaren sortzailea hil da Bilbon, 84 urterekin. Euskararen aldeko ekintzailea, euskal komikiaren aintzindaria.\nJose Antonio Retolaza Ibarguengoitia Bilbon jaio zen, 1929ko ekainaren 6an, eta gerra garaian Muxikara joan zen bizitzera. 1957an Teologia ikasketak amaitu zituen Gasteizen eta Atxondo araneko Arrazolara joan zen, abade. Bertan, 1959ko ekainaren 21ean berak eman zuen Euskal Herrian -eta munduan- izan zen lehen meza euskaraz. 2002an, elizaren sarreran, harri bat jarri zen, ekintza horren oroigarri. Bilboko Merkataritza Eskolan Merkataritza Peritajea ere egin zuen.\n“Euskal Mezea” sortu zuen Bilbon. Horren ostean, ume eta gaztetxoak elkarturik, doktrina irakasten zien, eta horrela sortu zen San Antoneko Euskal Katekesia.\n1966an, agertu zen Kili-kili, ezkutuan multikopistaz ateratako aldian-aldiango argitarapen moduan. 1969ko azaroan agintariek debekatu egin zuten. Hurrengo urtetan haurrak alfabetatzeko materiala sortu eta banatzeari ekin zion Euskerazaleak elkartearen laguntzaz. Horrela, Lan eta lan, Ekin eta ekin eta Jarrai koadernoak plazaratu zituzten hiru maila ezberdinetarako.\nHasieran aldizkaria Bizkaiko umeen artean zabaltzen zen, eskuz esku eta dohainik, baina handik bi urtera 2.000 aleko tirada zuen aldizkariak. Bosgarren alean, dei bat egin zien irakurleei euskaraz idatz ziezaioten eta erantzun ugari jazo zuen. Baina orduan, umeen idazkera ikusita, Retolazak ume euskaldunen alfabetatzeko premia ikusi zuen eta, 1967an, “Kili-Kili Sariketa Nagusia” sortu zuen, alfabetatzeko tresna bezala.\n1967an, doktrina irakasleentzat, “Umeen Len jaunartzerako gerta bidea” idatzi eta argitara eman zuen. Urte horretan “Iparragirre” eta “Ipuinak” izeneko liburuak ere kaleratu zituen. 1968an, agintariek aldizkaria debekatu egin zuten, eta alfabetatze lanetan buru-belarri sartu zen orduan Retolaza.\n1969an, “Kili-Kili, Teilatu bako ikastola” martxan zen. Urrunetik urrunerako ikastaroak ematen zituen, hiru maila ezberdinetan. Lehenengo mailarako Lan ta Lan izeneko koadernoak asmatu zituen. Lander Gallastegi arkitektoak egin zituen koaderno horretarako marrazkiak. Bizkaieraz, gipuzkeraz eta lapurteraz argitaratu zituen.\n1975ean, Euskaltzaindiak euskaltzain urgazle izendatu zuen\neta 2000ko urriaren 27an, euskaltzain ohorezko. 1977an, egoera politikoa aldatzerakoan, “Kili-Kili” aldizkaria berriro kaleratu zen eta lehenengo Kili-Kili Eguna ospatu zen, Bilbon. Beste ekintza batzuk sortu ziren aurrerantzean, hala nola Kili-Irratia, Kili-Jaiak, Kili-Txorta (argitalpenak) edo Kili-Ibilaldiak. 1989an, Eusko Jaurlaritzako Euskararen Aholku Batzordeko kide izendatu zuten, eta lau urtez izan zen\nAsisko Intxaurrondoko solasaldietan\nDonostiako Intxaurrondoko Kultur Etxean komiki solasaldiak aurrera segitzen dute. Oraingoan Asisko Urmenetaren txanda heldu da. Mitxelenak gidatutako solasaldian, bihar, Martxoak 11 Intxaurrondoko Kultur Etxean.\nNor dugu Asisko Urmeneta? Hona hemen berak bere buruaz dioena:\n“Ni eskola-porrota izan naiz betitik: Ikasketak bazterrean utzi, eta marrazkigintzan sartu nintzen buru-belarri: komikiak, afitxeak, liburu ilustratuak… Eta urte batzuen buruan Napartheid kolektiboa osatu genuen geure artean, geure gustuko gauzak egiteko.\nEne sortzeko tresna Euskara dut, gainera, plus handi bat dauka, erronka bizia dela beti normaldua ez den ekaiaz lan egitea. Ulertuko ote da ? Sinesgarria al da ?\nArgazkia © Gaztezulo\nCamus pentsalariak erran zuen : Inbaditua den herri batean, bertako hizkuntza erabiltzea, eta ez kolonizatzailearena, erresistentzia ekintza dela. Nik politika egiten dut Euskaraz argitaratuz.\nHerri ukatuak badu umorearen, ironiaren eta irudiaren beharra, eta nik, ene apalean, erresistentziari eskeintzen diot ene lana.\n20urtean sari bat irabazi nuen Iruñeko udaleko lehiaketan, B.Bergararekin batera, eta gutxira hasi nintzen ene aldetik argitaratzen : Ipurbeltz, Nafarroa Gaur, TMO …\nGartxot filmagatik publikoaren sari nagusia eman digute Sidneyko Zinema Jaialdian, bai eta Nazioarteko Film Hoberenari Frantziako “Les nuits magiques” jaialdian ere. Zergatik sariketa horiek aipatu ? Erakusteko istorio unibertsalak kontatzen ahal ditugula, eta ulertuak izan direla Korsikan, Kuban edo Australian…”\nBy komikeri • Laburpen hitzak Asisko Urmeneta,Intxaurrondoko KE,Iosu Mitxelena


Euskal Herriaren hezurdurarik eza da euskal historia modernoaren muineko arazo handia. Horrela, lehendabiziko guda karlista amaitu eta Herria konstituzionalizazio zentralistaren menpe jartzen den 1839tik, etnotaldearen baitatik, Euskal Herriaren batasun morala bakarrik ez eze bere batasun politikoa ere eskatzera datozen hainbat ahots abiaraziko direna esan dezakegu. 1918 urte garrantzitsu bat dugu. Herri beligeranteei beharrezko ekoizpenak saltzetik eratorritako aurrerapen ekonomikoak, berriz ere, euskal gizartearen baitako kultura-urritasunaren eta aberastasun materialaren arteko kontrastea garbi adieraztera emango du. Euskal Herria, Kataluniarekin batera Estatu espainiarreko buru izanez, ez du unibertsitate publiko bat bera ere eta are gutxiago euskal unibertsitaterik ere, hau da, bereak diren kultura eta hizkuntzaren alde ekingo duen erakunderik.\nOtomandar, errusiar, austrohungariar eta aleman inperio handien erorketak, gainera, nazionalitateen gaia -txekiarra, lituaniarra, etab., - mahaigaineratzen ditu, Wilson lehendakariak euren etsai direnetatik askatzearen zina eginez. Euskal Herriak, gainera, bere ahotsa entzuteko garaia heldu dela uste du. Abertzaletasunak, lehen aldiz, hauteskunde nagusien mugak eten egiten ditu eta Autonomia Estatutu bat eskatzen du. Baina mugimendu autonomiazaleak, baitako ez dituen arrazoiengatik (gainontzeko estatuaren aurkakotasuna, Katalunian ezik) eta baita endogenoengatik ere (indar politiko autonomiazaleen arteko kohesiorik eza, lurralde-zatiketa), porrot dagi. Eusko-Ikaskuntza, mugimendu honen eskutik sortzen da, ahalegin honen emaitza xume bezala; bere helburua mugimendu autonomiazale berri homogeneo eta batuagoa posible egin eta babestu dezan kultura-humusa sortzea izango da.\nSEV-EIren iraganeko jarduna ondo bereizten diren hiru alditan sailkatu daiteke:\nLehen Mundu Gudaren azken urteetan Baskonia zeharkatzen duen mugimendu autonomiazalearen kultura-ekarpen eta euskal unibertsitate baten beharrizan gorriaren adierazgarri bezala, bost urteotako jarduna oinarritzat jotako helburuetara bideratuko da: kongresu bi, batzar bi, Euskaltzaindia abiaraztea (Euskal Hizkuntzaren Akademia), metodologiarekiko ikastaroak, lehiaketak, beka-sorkuntzak eta pentsioak. Arkeologia mailako ikerketei laguntzeaz gain, euskeraz egindako testu-liburuak agindu, ikastolak sustatu, argitalpena, ,etab. Euskal Unibertsitatearen oinarriak eztabaidatzen dira eta baita, Diktaduraren etorreragatik, inoiz ospatu izan ez zen Autonomiari buruzko Kongresu bati buruzkoak ere. Espainiar eta euskal abertzaletasunaren arteko polarizatutako gatazka politikoa gogorraren urteak dira, SEV-EI tentuz ibiltzera behartuz.\nEuskaltzale ildoko kultur abertzaletasuna bideratzearen sumagarri bezala aintzat hartua izanez (zentzu horretan bajak izango dira), SEV-EIk egoerarentzako arrisku-gabe diren ekintzak egitera jo beharko du: indusketak, geografia, artxibategien antolaketa, etab. Nonahiko eliza kaltegarri baten presioak eta baita ekonomia-baliabideen urritasunak eta eskuindar monarkiaren etsaiek ere, egoerari okerrera besterik ez die eragiten. Diktaduraren azken urteetan, hala ere, belaunaldi-aldaketa eta euskeraren aldezpenaren inguruan sortutako euskaltzale-mugimenduaren presioak eraginda SEV-EIren berrindartzea dakusagu. Amaiera-aldera, aldaketa politiko garrantzitsu baten itxaropenak balizko Autonomia baten inguruko ikerketei bultzada berria emango die.\nII. Errepublikarako trantsizio-garaiaren izugarrizko politizazioaz geroztik, SEV-EIak bere ohiko kultura-izana berreskuratzen du. Urteotan garatutako ekimenak Baskonian osperik handiena duen erakunde izatera daramate eta Junta de Ampliación de Estudios eta Institut d'Estudis Catalans-ekin batera espainiar erudizioaren erreferenteguneetariko bat izatera ere. Diktaduraren azken urteetan hasitako Udako Ikastaroak bidertu egiten dira Elkarteari unibertsitate-, herri- eta gazte-mailan oihartzun garrantzitsua emanez.\nLau lurralderen arteko erakunde bezala egituratua izan zen arren, SEV-EIak paneuskal zaletasun garbia izan zuen, bere baitan Espainiako euskaldunak bakarrik ez eze Frantziakoak, mundutik zehar sakabanatutako euskal koloniak eta atzerrian ziren euskalari ea guztiak ere bere baitan hartuz. Bere jarduerekin lotuta ondorengo izenak distiragarri ditugu: José Miguel de Barandiarán, José María de Lacarra, Angel de Apraiz, Julio de Urquijo, Arturo Campión, José de Orueta, Fausto Arocena, Telesforo de Aranzadi, Padre Donostia, Enrique de Eguren, Carmelo y Bonifacio de Echegaray, Juan Zaragüeta, José M.ª Aguirre (Lizardi), etab.\n1936an, Donostian ospatutako udako ikasturte baten ondoren, SEV-EIk bere bulegoak itxi zituenean, hiru mila eta erditik gorako bazkide-kopurua gaindituta zeukan, euskal geografia guztitik zehar banandutako bazkideak, hainbat europar eta amerikar herrialdetan eta baita afrikar edo Ekialdeko lurralderen batzuetan ere. Bazkide babesleak alde batera utzita - udaletxe bizkaitarrak (39), gipuzkoarrak (38) eta nafarrak (24) nabarmentzen ziren entitate kolektiboak- bazkide osoen zerrenda 1918-1936 epealdiko Euskal Herriko who is who benetakotzat aintzat hartua izan daiteke. Bazkideon bizilekuaz ohartzen baldin bagara, Gipuzkoa, Bizkaia eta Nafarroa Eusko Ikaskuntzaren giza-euskarri direna, beste euskal unitateengandik oso urruti bestalde, laster ikus dezakegu.\nMadrilgo euskal koloniak, geroago talderik emankorrena ekarriko du, Argentina, Uruguay, Aragón, Barcelona eta gainerako Gaztelak egindakoek jarraituta. Europar bazkideek izaera erabat desberdineko dira: Gallop, Uhlenbeck, Karst edo N. Tauer bezalako izaeradun euskalariak. Taldeotan nagusi diren politika-sendiak eta gizarte-arloak zeintzuk diren neurtzea zailagoa da. Politikoki nabarmen edota erdi-mailakoak diren izenei jarraituz, 1918ko deialdiarekiko erantzuna ea iritzi berekoa izan zen herriko sektore autoktono eta katolikoan, immigrazio-langileen edo burgesia laiko eta/edo zentralistazaleengatik beste hainbeste esaterik ez egonaz. Eli Gallastegi bezalako abertzale askatasunzaleak, Landeta edo Rotaetxe bezalako komunionistak eta J. Garate edo P. Mari Irujo aneuvistak aurkituko ditugu. Karlismoaren disidentzia historikoaren ordezkari bezala hurrengoak ikus ditzakegu: jaimisten aldetik J. Elorza edo I. Baleztenak. A. Paguaga eta Ricardo Oreja tradizionalisten aldetik, integristen aldetik Olazabal sendia eta V. Pradera edo J. Luis Oriol dinastiatasunarekin mugakide zen karlismo eskuindarraren ordezkari bezala.\nBestalde, bazkidetasuna J.F. de Lekerika, R. Aizpun edo Pablo eta Julio Ruiz de Alda bezalakoetara ere hedatuko da. Ezkerretik, PSOEren ordezkari nabarmen bakarra izateaz gain Iraunkorreko kide eta bazkide sutsua den Jose Madinabeitia doktore eta R. Madariaga edo R. Aldasoro bezalako errepublikazaleengana zabaltzen da, José de Orueta edo F. Gascue liberaltasun autonomistaren klasikoak ahantzi gabe. Beraz, F. Sasiain, H. Echevarrieta edo I. Prietoren hutsunea sentitu genuen. Elizari dagokionez eta izan zuten eragin nabarmenagatik A. Eleta, J. de Ariztimuño, Pildain kanonikoa eta R. Gandasegi, M. Mugika, E. Ilundain eta J. Irastorza abadeak aita ditzakegu. Tituludun noblezia zaharra ere, Alameda, Peñaflorida, Valdespina edo Vessolla bezalako hainbesteko ospea duten izenekin zerrendotara hurbiltzen da.\n1936an, Donostian ospatutako udako ikasturtearen ondoren, SEV-EIk bere bulegoak itxi zituenean, hiru mila eta erditik gorako bazkide-kopurua gaindituta zuen, euskal geografia guztitik zehar banandutako bazkideak, hainbat europar eta amerikar herrialdetan eta baita afrikar edo Ekialdeko lurralderen batzuetan ere. Bazkide babesleak alde batera utzita - udaletxe bizkaitarrak (39), gipuzkoarrak (38) eta nafarrak (24) nabarmentzen ziren entitate kolektiboak- bazkide osoen zerrenda 1918-1936 epealdiko Euskal Herriko who is who benetakotzat aintzat hartua izan daiteke. Bazkideon bizilekuaz ohartzen baldin bagara, Gipuzkoa, Bizkaia eta Nafarroa Eusko Ikaskuntzaren gizarte-euskarri direna, beste euskal unitateengatik oso urruti bestalde, laster ikus dezakegu. Madrilgo euskal koloniak, geroago talderik emankorrena ekarriko du, Argentina, Uruguay, Aragón, Barcelona eta gainerako Gaztelak egindakoek jarraituta.\nEuropar bazkideek izaera erabat desberdineko dira: Gallop, Uhlenbeck, Karst edo N. Tauer bezalako izaeradun euskalariak. Taldeotan nagusi diren politika-sendiak eta gizarte-arloak zeintzuk diren neurtzea zailagoa da. Politikoki nabarmen edota erdi-mailakoak diren izenei jarraituz, 1918ko deialdiarekiko erantzuna ea iritzi berekoa izan zen herriko sektore autoktono eta katolikoan, immigrazio-langileen edo burgesia laiko eta/edo zentralistazaleengatik beste hainbeste esaterik ez egonaz. Eli Gallastegi bezalako abertzale askatasunzaleak, Landeta edo Rotaetxe bezalako komunionistak eta J. Garate edo P. Mari Irujo aneuvistak aurkituko ditugu. Karlismoaren disidentzia historikoaren ordezkari bezala hurrengoak ikus ditzakegu: jaimisten aldetik J. Elorza edo I. Baleztenak. A. Paguaga eta Ricardo Oreja tradizionalisten aldetik, integristen aldetik Olazabal sendia eta V. Pradera edo J. Luis Oriol dinastiatasunarekin mugakide zen karlismo eskuindarraren ordezkari bezala. Bestalde, bazkidetasuna J.F. de Lekerika, R. Aizpun edo Pablo eta Julio Ruiz de Alda bezalakoetara ere hedatuko da. Ezkerretik, PSOEren ordezkari nabarmen bakarra izateaz gain Iraunkorreko kide eta bazkide sutsua den Jose Madinabeitia doktore eta R. Madariaga edo R. Aldasoro bezalako errepublikazaleengana zabaltzen da, José de Orueta edo F. Gascue liberaltasun autonomistaren klasikoak ahantzi gabe. Beraz, F. Sasiain, H. Echevarrieta edo I. Prietoren hutsunea sentitu genuen. Elizari dagokionez eta izan zuten eragin nabarmenagatik A. Eleta, J. de Ariztimuño, Pildain kanonikoa eta R. Gandasegi, M. Mugika, E. Ilundain eta J. Irastorza abadeak aita ditzakegu. Tituludun noblezia zaharra ere, Alameda, Peñaflorida, Valdespina edo Vessolla bezalako hainbesteko ospea duten izenekin zerrendotara hurbiltzen da.\nEIko Batzorde iraunkorrak, hauteskunde demokratikoa eta autoerreprodukzioa bateratzen (Batzordeak berak prestatutako zerrenda batzuen gaineko botaketa) dituen sistema batez hautatu izateak, funtsezko datu biri so zegoen politika trebearen izatea adierazten digute: kideen arteko lurralde proportzionaltasuna eta euren arteko ideologia proportzionaltasuna, oreka zaila, beti denen atsegineko izan ez zena, baina, zalantzarik gabe, lortua, eta guda-aldira arte Elkartearen izatearen oinarri izan zena. 1918tik 1936ra arte indarren arteko harremanak bere baitan aldatu egiten dira, batez ere elkartea oinarritzen duen gizartea aldatu egiten delako. EIk ez du, bere mugikortasun zaila izan arren, aro berriak islatu besterik.\nHorrela, Oñatin hautatutako zuzendaritza-taldea -V. Artola, S. Cunchillos, T. Aranzadi, E. Eguren. C. Armendariz, M. Huici, J. de Urquijo, L. Eleizalde, C. Echegaray, Juan de Allende-Salazar, A. Apraiz, J. de Orueta, E. de Landeta, L. Urabayen, E. Bilbao, J. de Gortázar, A. Campión, J. Elorza, P. Broussain y G. Mújica- karlista, abertzale eta liberal monarkikoz osatutakoak oraindik "baskozale" izendatzea gogoko duten betidaniko euskalerriko eredua osatzen dute. 1920-1922an izandako Batzordearen hautaketaz J. Madinabeitia, J. de Aguirre López, F. J. Chalbaud, J. M.ª Díaz de Mendivil, B. Echegaray, P. Elósegui, S. Esparza, J. Fuentes. J. C. de Gortázar, J. de Vilallonga, Juan Zaragüeta eta J. Ybarnégaray sartzen dira; irudi hau apenas aldatzen da gerora Croix-de-Feu izango den Ybarnegaray bakarrik bat etorriko ez dena izanez. Ez aldiz Madinabeitia sozialista, bere gaztaroko izaera baskista berreskuratze zorian dela.\nDiktaduran zehar, Elkartea lo-zorroan dago, Leremboure doktorea, A. Donostia, L. de Lezama-Leguizamón, E. Amann, A. Eleta, S. Huici, "Lizardi", J. Beunza eta F. Arocena batzordeko hutsuneak betetzera bakarrik mugatzera etorriz. Beraz, abertzale berriak sartzen direna ikus dezakegu. Baina eraberritze ikusgarriak 1932tik aurrerakoak dira: S. Altube, A. Dúo, J. Gárate, P. Garmendia, M. de Irujo, J. A. Laburu, C. eta J. M.ª de Leizaola, S. Múgica, L. Oroz, M. de la Sota, A. Irigaray, Miguel de Alzo, F. Horn, J. Yirizar, M. Lecuona, eta F. J. de Landaburu eta J. de Aguirre atalburu edo legazio-buruak. Eredu berriak ez du gazteagotu bakarrik egiten; unibertsitate-gizona da, unibertsitarioen seme, legelaria batez ere, baina abertzaleak gehitzen dira. Lurralde-oreka ere antzaldatu egiten da, azken lau urteotan, gipuzkoarren alde. Hala ere, 1918ko sei gizon garrantzitsu oraindik ere 1936an, Eiren buruan dira: J. Urquijo, A. Campión, J. Elorza, C. Armendariz, T. Aranzadi eta, batez ere, bere ordezkaezina zen Angel de Apraiz idazkari nagusia, gizon malgu eta inteligentea, EIren lormen askoren eragile, Monarkiaren eta Errepublikaren arteko urteetan zubi-gizona konfetsionalisten eta laikoen artean, erregionaltasunaren eta aranartasunaren artekoan. Horri esker eta igarotako 18 urteak igaro ondoren, 1936ko EI Oñatin sortu izan zen erakunde berbera izaten jarraitzen du.\nEUSKO IKASKUNTZAREN BATZAR ETA KONGRESUAK (Lehen Aroa)\nI. Eusko Ikaskuntzen Kongresua\nOñati 1918 EuskoIkaskuntzak\nDonostia 1919 Udal Administrazioa\nEusko Ikaskuntzen II. Kongresua\nIruñea 1920 Hezkuntza eta arazo sozioekonomikoak\nArabar Nekararitza eta Abeltzaintzako Batzarra\nGasteiz 1921 Nekazaritza eta abeltzaintza\nEusko Ikaskuntzen III. Kongresua\nGernika 1922 Hizkuntza, irakaskuntza eta unibertsitatea\nEuskal Arrantzaren Batzarra\nDonostia 1925 Itsas-arrantza\nEusko Ikaskuntzen IV. Kongresua\nGasteiz 1926 Irakaskuntza profesionala\nEusko Ikaskuntzen V. Kongresua\nBergara 1930 Euskal Herri-artea\nEusko Ikaskuntzen VI. Kongresua\nBilbo 1934 Medikuntza eta Natur Zientziak\nEusko Ikaskuntzen VII. Kongresua\nLizarra 1936 Ikerketa Historikoak\nBere historia guztian zehar, EIk sei Kongresu ospatu zituen: Oñati (1918), Pamplona (1920), Gernika (1922), Vitoria (1926), Bergara (1930) y Bilbao (1934). Erkidegoari eskainitakoa (1924) ez Historiari eskainitakoa ere (Estella, 1936), ez ziren ospatu. Batzarrak hiru izan ziren: Udal Administrazioari buruzkoa (Donostia, 1919), Gasteizko Nekazaritza eta Abeltzaintzazko Astea (1921) eta Itsas-Arrantzari buruzkoa (Donostia, 1925). Azkenez, 1919tik Goi Mailako Kultura eta Metodologiari buruzko ikastaro batzuk antolatzen ditu eta, 1927tik, Udako Ikastaroak kultura-turismo bidaiak jarraian izanez. Erakusketak, omenaldiak, ospakizunak eta noizbehinkako edo aldizkako argitalpenak osatzen dituzte bere ekintza handien muina.\nAzken hauen artean Boletín de la Sociedad de Estudios Vascos hiruhilekoa, 1919tik aurrera Anuario de la Sociedad de Eusko-Folklore (1921) Barandiaranek Elkarteari emana; Memoria biurtekaria eta "Revista Internacional de Estudios Vascos - Nazioarteko Eusko Ikaskuntzen Aldizkaria (RIEV) Julio Urkijok 1921 emana. Ekintzokin paralelo SEV-EIk Donostian egoitza zeukan eta 1927an ateak herriari zabaldu zizkion bere mailan lehena zen Euskal Biblioteka bat sortu zuen. 1925era arte hiriburu hau izan zen SE-EIaren ondasunen gordailuzain bakarra; urte horretatik aurrera Araban, Barcelonan, Madrilen (1926), Bizkaian eta Gernikan (1930), Argentinan (1931), Méxiko (1934) eta Nafarroan (1935) Ordezkaritzak zabaldu zituen, eurotatik kultura-jarduna nabarmen bikoizteari ekinaz.\nBere historia guztian zehar, EIak sei Kongresu ospatu zituen: Oñati (1918), Pamplona (1920), Gernika (1922), Vitoria (1926), Bergara (1930) y Bilbao (1934). Erkidegoari eskainitakoa (1924) ez Historiari eskainitakoa ere (Estella, 1936), ez ziren ospatu. Batzarrak hiru izan ziren: Udal Administrazioari buruzkoa (Donostia, 1919), Gasteizko Nekazaritza eta Abeltzaintzazko Astea (1921) eta Itsas-Arrantzari buruzkoa (Donostia, 1925). Azkenez, 1919tik Goi Mailako Kultura eta Metodologiari buruzko ikastaro batzuk antolatzen ditu eta, 1927tik, Udako Ikastaroak kultura-turismo bidaiak jarraian izanez. Erakusketak, omenaldiak, ospakizunak eta noizbehinkako edo aldizkako argitalpenak osatzen dituzte bere ekintza handien muina. Azken hauen artean "Boletín de la Sociedad de Estudios Vascos" hiruhilekoa, 1919tik aurrera "Anuario de la Sociedad de Eusko-Folklore" (1921) Barandiaranek Elkarteari emana; "Memoria" biurtekaria eta "Revista Internacional de Estudios Vascos - Nazioarteko Eusko Ikaskuntzen Aldizkaria" (RIEV) Julio Urkijok 1921 emana. Ekintzokin paralelo SEV-EIk Donostian egoitza zeukan eta 1927an ateak herriari zabaldu zizkion bere mailan lehena zen Euskal Biblioteka bat sortu zuen. 1925era arte hiriburu hau izan zen SE-EIaren ondasunen gordailuzain bakarra; urte horretatik aurrera Araban, Barcelonan, Madrilen (1926), Bizkaian eta Gernikan (1930), Argentinan (1931), Méxiko (1934) eta Nafarroan (1935) Ordezkaritzak zabaldu zituen, eurotatik kultura-jarduna nabarmen bikoizteari ekinaz.\nModernitate-arnasa: gazte eta emakumeen etorrera euskal kulturara (1918-1936)\nEuskal lurralde guztirako eraginkortasuna eta herriarekiko hezurmamitze moral eta politikoarekiko ardura sendoa elkarte honen bizitzan berri deigarriak izan baziren ere, elkartearen egitekoekiko emakume eta gazteak erakartzearen aldeko jarrera bizia ez zen gutxiago izan. Lehen Mundu Gudako herri guda-egileen zeregin zibiletan emakumeen partaidetzak zereginok gauzatzean gizonak bezain gai direna erakustera ematen dutenean sortzen da Eusko Ikaskuntza. Nahikoa da, beraz, aukera eta beharrezko gaitasuna izatea.\nEuskal emakumearen goi mailako kulturarako etorrera, berantiarra eta osagabea izan zen. Berantiarra, XX. mendeak aurrera egin ondoren burutu izanagatik. Osagabea, unibertsitate mistorik euskal lurraldean ez egonak eraginda emakumeentzako lurralde desberdinetako Andereñoen Ohiko Ikastetxeak baino beste goi-mailarako inolako aukerarik izan ez zelako. EI bere eratzegunetik egoera honetaz arduratuta azaldu zen. Horregatik ez da harritzekoa Eusko Ikaskuntzen II Kongresuan emakumeen presentziak aurreikusten ziren iragarpen guztiak goitik jo izana. II Errepublikaren etorreraz emakumeen parte hartzea nabarmen gehitu zen. Asko izango dira, kultura-egarriak jota Eiren bizitzan parte hartuko dutenak, berezitasunez jada 1927an hasitako Udako Ikasturteetan. 1922an, kultura-ekintzetara gazteak ekartzearen beharrizana ikusita, bazkide mota berri bat sortu zen, bazkide ikaslea. Ikasleon artean Agustín Zumalabe, Ignacio M.ª Lojendio, Pello Irujo, Elvira Zipitria, J. Luis Banús, Blas de Otero, Andrés de Mañarikua, Jesús de Galíndez, Angel Suquía, etab. aurki ditzakegu.\n1918an Oñatin ospatutako Kongresuaren eta ondorioz SEV-EIak berak ere oinarrizko izan zituzten helburu biak Euskal Unibertsitatea eta Autonomia politiko-administratiboa izan ziren. Bietatik ez zen bat ere lortu 1918-1936 epealdian, eta beraz, egungo ikuspegitik, egindakoaren balantzea urri eta neurri baten zapuztzailetzat ere jo daiteke.\nA) Autonomia politiko-administratiboa. SEV-EIren ekimen autonomiazalea bere sorreratik garatzen da, baina, batez ere, 1922-1923 eta 1930-1931 aldietan. Kongresu baten prestakuntza 1924ean, Primo de Riveraren Diktaduraren etorreragatik eragotzia izan zen. 1930eko ekainean, ideia berriz abiarazten da Autonomia-Batzordea berreratuz. Aldi honetako alderdi politikoen eraispen eta anomia gogoan izanez, Elkarteak euskal kultura- eta politikagintzako 200 pertsonalitate baino gehiagoren arteko iritzi-zundaketa bat egin ondoren txosten bat egitearekiko erantzukizuna bereganatzen du. Eta ondoren, lau lurralde azpibatzorderen bitartezko Autonomia Estatutu baten idazkuntza dagi.\nEusko Ikaskuntzako Automomia-Batzordea (1930)\nEusko Ikaskuntzako Autonomia-Azpibatzordeak (1931)\nGabriel Martínez de Aragón, Gazteiz.\nJosé Gabriel de Guinea, responsable, Gazteiz.\nJulián Echenique, Gazteiz.\nLuis María de Uriarte, Gazteiz.\nVíctor Artola, Donostia.\nBonifacio Echegaray, Madril.\nJulián Elorza, arduraduna, Azpeitia.\nJosé de Orueta, Donostia.\nRafael Aizpún Santafé, Iruña.\nJoaquín Beunza, Iruña.\nSantiago Cunchillos, Iruña.\nMiguel Gortari, Nafarroako Diputazioa, Iruña.\nLuis Oroz, responsable, Iruña.\nJosé ignacio de Arana, Bilbo.\nAdolfo G. de Careaga, Bilbo.\nManuel Chalbaud, Deusto, Bilbo.\nRamón de Madariaga, arduraduna, Bilbo.\nHonela, 1931ko apirilean Errepublika aldarrikatzean, SEV-EI izango da sendo gogoeta egin ondorengo egitasmoa aurkezteko aukeran den erakunde bakarra, egitasmo hori Estatuto General de Estado Vasco izenburuz urte horretako maiatzaren 31an alderdi politiko guztiei emana izanik. Lurraldetasun soilaren gainetik eta muturreko abertzaletasunaren azpitik, Estatutu honek lau lurraldedun euskal aberri autonomo, konfederatu, anitz, laiko eta moderno baten ildo nagusiak ezartzen ditu. Bere porrota - bideraezgarritasun politikoa- testuagatik baino euskal politika-sarearen homegeneitaterik ezagatik gehiago izan zen (gai erlijiosoa, alderdien arteko botere-harremanen gaia).\nB) Euskal Unibertsitatea. Euskal Unibertsitatea -zuzendaritza eta estatutu baten peko baina lau lurraldetan sakabanatutako egoitzadun Unibertsitate bat- SEV-EIak behin eta berriz Gobernu zentralari behin eta berriz eskatu zion arren monarkia, diktadura edo errepublikaren ezetzaz beti topo egin zuen. SEV-EIren kultura-jarduerak beraz, ahal izan zen neurrian, hutsuneok betetzera bideratzen dira bai Natura-Zientzietara zuzenduz eta baita Antropologia, Geografia, Arkeologia, Soziologia, Historia, Ikerketa Juridikoak, Ekonomia, Euskal Filologia, Artea, Pedagogia, Osasuna, Administrazioa, etab.\nEuskal kulturaren aro erromantikoaren ondoren (XIX. mendea), SEVen ekarpenak amateurtasunaren (gutxitutako kultura baten ekidinezina) kontrola eta unibertsitate-kulturaren sarbidea islatzen du. Antropologiaren arloan Azkue eta Barandiaranen bilketak nabarmentzen dira; Isturitzen eta Aralarreko mendilerroan Aranzadi, Eguren eta Barandiaran historia-aurrelariek egindako indusketak, erreforma katolikoaren baitako gizarte-gaiei ekitea (1918 eta 1920ko Kongresuak. 1921eko Nekazal eta Abeltzaintzaren Astea), Euskaltzaindiaren eraketa eta RIEVen argitalpena, hizkuntzalaritzaren esparruan, 1930eko Herri Artearen Kongresuari eskainitako arreta eta osagarri ziren beste jakintza-arlo desberdinetatik euskerari emandako bultzada ere. Atzerrian euskal kultura hedatu izana izan zen, agian, lorpenik garrantzitsuena, 1936an euskaldun ez ziren Alemania, Belgika Alemania, Bélgica, Checoslovaquia, Frantzia, Gran Bretaña, Holanda, Italia, Polonia, URSS eta Suitzako lankide eta bazkideak izatera iritsiz. Espainiar guda zibilak eta, batez ere II Mundu Gudak sare hori hondatu egin zuten, europar unibertsitate eta erakundeetatik euskal herriarekiko interesa ateraz. Guda ekaitzak, 1936an ziren 3.865 bazkide guztiak haizatu egin zituen.\nJose Miguel de Barandiaranen Lehendakaritza\nGuda zibilak Eusko Ikaskuntzaren ekimena 1936ko uztailean, Udako Ikastaroak bete-betean zirela eta Nafarroan ospatzeke zen Historia Kongresuaren prestakuntza garaia zenean, bat-batean gelditu zuen. Hondamendiak bere kideak haizatu zituen; batzuk hilak, besteak erbesteratuak, giza-osaketa gudako alde bietan zatituta zegoen. Esanda geldi bedi, elkarteko kiderik argienetako batek, Julio de Urkijok, bere sendian sei baja zituela, artean bere Jose Mª anaia. 42 urte dira lehen aroa bigarrenetik banatzen dituztenak. Demokrazia-sistemaren oinarrizkoena ezarriz, birsortzea bete-betean Trantsizio politikoan ematen da (1978).\nBaina berpizte hau Frantziako Euskal Herrian atzerriratutako bere bazkide batzuen ahalegin ugarik aurreikusia izandakoa zen, euren artean eta era nabarmenez, Jose Miguel de Barandiaran (1889-1991) apaiz eta antropologoa zela. Barandiaranek, gudaren eztandak Itziarren indusketak egiten zebilela harrapatu zuen, (ordura arte aurkitu zen burezurrik antzinakoena aurkitu berri zuen), Saran (Lapurdi), Antonio Tovar eta Joaquin Ruiz Gimenez ministroaren gestioei esker 1953an bere itzulerara arte, gelditu beharra izan zuen. Bertan, Etnologia eta Eusko Folklore Laborategia (1938) sortuko du, Ikuska institutua (1946) eta ) y la Société Internationale des Etudes Basques (1948) bere Eusko Jakintza aldizkariarekin batera.\nEusko Ikaskuntzaren Kongresuen jarraipen bezala, Manu Sota nabarmentzen zen lapurtar taldeak Biarritzen Eusko Ikaskuntzen VII. Kongresua antolatzen du (1948) bertan parte hartu zuten pertsonalitateen artean hurrengokoak zirela: Bosch-Gimpera, K. Bouda, Gavel, Lafon, Lambert, Bausani eta beste espezialista batzuk ere. Komunikazioak, 15 saiotan irakurriak, 250etik gora izan ziren. Sei urte geroago, 1954an, Baiona VIII Kongresuko egoitza nagusia izan zen eta bertan atzerriratutakoek eta tokiko pertsonalitateek bakarrik ez eze Ameriketan bizi ziren Jesus de Galindez bezalako euskaldunak edo Gipuzkoako "Julio de Urquijo" Filologia Mintegiko zuzendari teknikoa zen Koldo Mitxelena bezalako pertsonalitate berriek ere parte hartu zuten. Urteotan Barandiaranek, bere arinagoko ekimenetara etorria, antzinako bazkide izan ziren batzuekin elkarrizketak izan zituen SEV-EIren bizitza, era jarraituko eta ofizial batez berrabiarazteko helburuz. Ez zuen arrakastarik izan; guda-zauria oraindik odoletan zegoen.\nBizitzara etorria (1978)\n1976an, Aingeru Irigaray, guda aurreko Eusko Ikaskuntzako azken Batzorde Iraunkorreko bizirik zegoenetariko bat zenaren eta Gipuzkoako Aldun nagusia zen Imanol Olaizolaren artean izandako batzarren emaitza bezala Gipuzkoako Aldundiak aurrea hartu eta beste Aldundi guztiak ere parte hartzera daramatza. Aldi berean Olaizolak antzinako bazkideen artean biziagotu egiten ditu. Agustin Zumalabe Mendiburu (1914-1978), euskaltzalea, LNEko langilea, Tunezen bizi dena izango da Aingeru Irigaray, Manuel Lekuona, Joaquin Yrizar, Barandiaran eta Bernardo Estornesen arteko topaketak dinamizatuko dituena azken honen liburutegian (Auñamendi Argitaletxea). Urte horretako martian, osoko bilkuraz, Aldundi gipuzkoarrak Eusko Ikaskuntzarekiko bere 1918ko konpromisoa berretsi egiten du. Jarraian beste hirurenak datoz, eta horretara, 1977. urte amaieran, azken Batzordeko bizirik zeuden kideek (Barandiarán, J. Garate, Lecuona, Irigaray, Yrizar y Manuel Irujo) antzinako bazkideen Batzorde Nagusirako deia egiten dute, biziberritzeko batzorde kudeatzaile bat izendatuz.\nBeste era batera ezin izan zitekeenez, 1978ko abuztuko 17an Oñatin ospatutako Batzar Nagusi batez hasten da bertan Barandiaran Lehendakari bezala eta Idazkari Nagusi bezala Zumalabe izendatuz. Guda-aurreko bazkide asko desagertu egin ziren. Lehendabiziko zeregina bazkideen errolda berregitea izango da eta baita bazkide berriak izatea ere. Gipuzkoako Aldundiko bulego zahar baten zen hasierako taldea eta bertatik sortaraziko da oinarrizko azpiegitura, ekimenerako ildo berriak abiaraziz. Gasteizen ospatutako 1979ko maiatzaren 26ko Batzarrean araudi berri bat onartzen da eta Elkartea zuzentzera zetorren Batzorde Iraunkorra ere. Durangon 1981ean ospatutako Bazkideen Batzar Nagusira 200 inguru bazkide hurbiltzen dira. Berriz ere Julio de Urquijok sortutako RIEV (Revista Internacional de Estudios Vascos - Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria) abiarazten da, Julio Caro Baroja antropologo ospetsuaren zuzendaritzapean izanez. Apurka-apurka 15 lan-atal eratuz joango dira. Nabarmentzekoa, 1980an, sortutako Centro de Documentación de Historia Contemporánea izenekoa, Juan Carlos Jimenez de Aberasturik euskal agiri garaikideak biltzeko helburuz sortutakoa.\nGarai horretan EIko zuzendaritza-karguak hurrengoak dira:\nBatzorde Iraunkorrean Aldundiaren ordezkapena hurrengoek dute: Gentza Belausteguigoitia, Arabatik, Ricardo Echepare eta Germán Recondo, Gipuzkoatik, Jesús Malón Nafarroatik eta F. Javier Eizaguirre, Bizkaitik. Agustín Zumalabe hiltzerakoan, Artean lizentziatutako apaiz batek, Edorta Kortadik, idazkaritza nagusia beregain hartzen du (1982ko urtarrila). Ataungo laurogeita hamar urtetik gorako jakintsuaren gainbeheratzeak, egitez, ondorengo urteetan Kortadi Elkartearen gizarte-ekintza eta beste ekitaldietan bere ordezkari bezala aritzea dakar. 1978tik 1992ra, Barandiaranen Lehendakaritzan, Donostia, Gasteiz, Bilbo eta Iruñeko egoitzak zabaltzen dira. "Angel Apraiz" eta "Agustín Zumalabe" Bekak sortzen dira eta baita "Manuel de Lekuona" Saria ere. Kongresuak, jardunaldiak eta argitalpenak Baskoniako kultura-gailur bezala eratzera iritsi nahi duen indarberritutako Eusko Ikaskuntza ezagutaraztera ematen dute, 1918tik 1936ra gertatu zen bezala.\nEgungo Eusko Ikaskuntza\nOrgano zuzentzaileak. Bere zuzendaritza-organorik funtsezkoena Batzorde Iraunkorra da, 5 Lehendakariordez (4 Hegoaldekoak eta Iparraldeko bat), Idazkari Nagusi batez, Idazkariordea, Idazkari kudeatzailea, diruzaina, biziarteko kide bi, foru-erakundeen lau ordezkari, ataletatik 15 kide eta kultura-entitateen ordezkariak: Euskaltzaindia, 2; Deustuko Unibertsitatea, 2; Nafarroako Unibertsitatea, 1; Nafarroako Unibertsitate Publikoa, 1; Euskal Herriko Unibertsitatea, 3; Labayru Institutua, 1; Príncipe de Viana Erakundea, 1; Euskalerriaren Adiskideen Elkartea, 1; Aranzadi Zientzia Elkartea, 1; Association Lauburu, 1. Batzorde Betearazlea Lehendakariak, Lehendakariordeek, Idazkari Nagusiak eta kudeatzaileak, idazkariordeak, diruzainak eta diruzainordeak osatzen dute. Batzar Nagusia bi urterik behin ospatzen da.\nEusko Ikaskuntzaren zikloak, jardunaldiak eta kongresuak (2. aroa).\nMerindadeen Lehen Astea (Arte-Ondarearen iraupenari buruzko zikloa (1980).\nNafarroako Industria-nekazaritza Atalarekiko Jardunaldiak (1980).\n"El Fuero de San Sebastián y su época" Kongresua (VIII. Ehunurtekoa, 1981.\nFolklorearen Nazioarteko Jardunaldiak (1981).\nIX Congreso "Antecedentes próximos de la sociedad vasca actual: 1700-1876" IX. Kongresua (Bilbo. 1983).\n"Análisis y problemas de la financiación y desarrollo del autogobierno mediante el sistema de convenio" Jardunaldia (1984).\n"La infraestructura del transporte terrestre" Jardunaldia (1984).\n"Economía, innovación y calidad en Euskal Herria ante la integración en la CEE" Jardunaldia (1984).\n"Protagonistas de la Historia Vasca (1923-1950) " zikloa. (1984).\n"Vizcaya en la Edad Media" Historia-Ikerketen Kongresua (1984).\nMetodologías Prácticas para la Investigación de las Ciencias Humanas Ikastaroa (1985).\nMitologiari buruzko Nazioarteko II. Kongresua (1986).\nEuskal Herrian Herri- eta Tradizio-Jaiei buruzko Mintegia (1986).\n"150 años de los primeros sitios de Bilbao" Zikloa (1986).\nGizarte-Dantzari buruzko Jardunaldiak (1986).\nNafarroako Konkistaren 475. Urteurreneko Jardunaldi historikoa (1987).\nNafarroako Toponimiaren Jardunaldiak (1987).\nEuskal Etnografiazko Zikloa(1987-1988).\nX "Artxibategi, Liburutegi eta Museoak" Kongresua (Iruña. 1987).\nNafarroako Auzitegi Gorenari buruzko Jardunaldiak (1988)\nEuskal Herriko Legebiltzar, Batzar eta Gorteei buruzko Jardunaldiak (1988).\nEuskal Zuzenbide Pribatuko I. eta II. Jardunaldiak (1990 y 1992).\nEuskal Herrian Gizarte eta Inkisizioa Euskal Herrian Jardunaldiak (1991).\nTokiko Ikerketa Historikoen I. eta II. Jardunaldiak (1988 y 1991).\nXI. Kongresua: "Nuevas formulaciones culturales: Euskal Herria y Europa" (Donostia 1991).\nEuskal Medikuntzaren Historiari buruzko I. Jardunaldiak (1991).\n"150 Aniversario de la Ley de Modificación de Fueros 1841-1991" Zikloa (Nafarroa. 1991).\nHilarriari buruzko Nazioarteko IV. Kongresua (1991).\n"Nafarroako Margarita (1492-1549)" Zikloa, (1992).\nEuskal Zuzenbide Pribatuaren I. eta II. Jardunaldiak(1992).\nHilerri eta heriotz-errituei buruzko Jardunaldiak (1992).\nDelituaren biktimekiko sorospenaren Jardunaldiak (1992).\nZeregin Sustatzaileak. Ikerketari dagokionez, EIk "Angel de Apraiz" y "Agustín Zumalabe" bekak sustatzen ditu. Halaber, artxibategi, paleografia eta diplomatikari buruzko ikasturteak antolatzen ditu etab aita Artxibategien eta Euskal Liburutegien Errolda-Gida, lankidetza-beka, Museoen Errolda, etab.\nAholkularitza Lana. Hainbat kontseilu, patronatu, epaitegi, etab. parte hartzen du; aholkularitza teknikoa eta informazio anitz ere eskaintzen ditu.\nOmenaldiak. Urtero, 1993tik lan osoa euskal kulturari eskaini izandako gizabanako ospetsuei "Manuel de Lekuona" Saria ematen die. Halaber Arturo Campion, Jose Mª Basabe etab. bezalako pertsonalitateei omenaldiak egiten dizkie eta baita Nevadako Basque Studies Program bezalako erakundeei ere.\nAtalak. Hurrengoak dira: Antropología eta Etnografía, Artes plástico eta monumentalak, Fisika-Kimika eta Matematika Zientziak, Gizarte- eta Ekonomia-Zientziak, Hezkuntza, Historia eta Geografía, Historiaurrea eta Arkeologia, Hizkuntza eta Literatura, Komunikabideak, Zientzia Medikuak, Musika, Natur Zientziak, Zinemagintza, Zuzenbidea.\nArgitalpenak. Biurteko Txostena, EIko "Asmoz ta jakitez" Boletina, Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkaria eta lan-atal bakoitzeko argitalpenak.\nJosé Miguel de Barandiarán" Fundazioa\n1988. urtean sortzen da Ataungo "Sara" Etxean egoitza duela eta helburua bere sortzailearen ekoizpenaren ikerketa eta bere lanaren jarraipena ditu. Izen bereko beka ere ematen du. "Anuario de Eusko Folklore" argitaratzen du, eta baita "Barandiarán" eta "Sara" seriek ere.\nHistori Garaikidearen Agiritegia\n1980. urtean, Juan Carlos Jimenez de Aberasturiren koordinaziopean sortzen da eta bere helburua aro garaikideko euskal dokumentazio guztia biltzearekikoa da. Eugéne Goyhenecheren Fondoa, Manuel Irujoren artxibategi-liburutegia, Cunhillos sendiaren Artxibategia, Junius Ikerketa Historiko eta Agiritegiaren Artxibategia, etab.- kudeatzen ditu. "Cuadernos del Centro de Documentación de Historia Contemporánea" bilduma argitaratzen du .\nNola egokitu EI aro berrietara ?\nGerra aurrekoaren eta oraingo aldiaren artean desberdintasun sakona dago. Antzinako EIren bizitza neurri handi baten Euskal Herrian Unibertsitate publikorik eza leuntzeko ahalegin bat bezala garatu zen; are gehiago, Eusko Ikaskuntza izan zen horrelakorik lortzera bideratutako kanpainen sustatzailerik nagusiena, arrakastarik gabe baina. 1939 eta 1978 bitartean, ostera, Deustuko Unibertsitateaz gain, Nafarroako Unibertsitatea (1960) eta gerora Jakintzanitzeko Fakultatea izatera iritsiko zen Baionako Teknologia Unibertsitate-Institutua (1975) sortu ziren. 1980an Euskal Herriko Unibertsitateak / EHU bere garapenari hasiera ematen zion eta, 1989an, beste Unibertsitate batek, hau ere publikoa, lurzoru nafarrean bere ateak zabaltzen zituen. Zein da orain Eusko Ikaskuntza bezalako erakunde baten zeregina Akitania, Euskal Autonomia Erkidego eta Nafarroako Foru Erkidegoaren artean, 1991an, izatez, 165.000 ikasle zituen "mugaz gaindiko campus" baten ? Tarteak murriztu eta langak erortzearen beharrizan gorriaren bizipena zuen zientzia-kolektibo bat nola egituratu ?\nGregorio Monreal Ziaren Lehendakaritza (1992-1996)\nJose Miguel de Barandiaran hiltzerakoan 1992ko ekainaren 6an Oñatin ospatutako Batzar Nagusian Gregorio Monreal, Euskal Herriko Unibertsitateko Lehen Erretorea eta Zuzenbidearen Historia Jakintza-arloko Katedraduna izan zen hautatutako Lehendakaria. Bere agintaldian zehar, 1996ko abenduaren 21ean amaitu zen, Eusko Ikaskuntza mahaigaineratuta zeuzkan erronkei erantzuna ematen hasiko da: Euskal Herriak zituen egoera berriei egokitzen hastearena alegia.\nEusko Ikaskuntza, Euskaltzaindiarekin batera, Baskoniako lurralde eremu guztian ezarrita dagoen zientzia-kultura elkarte bakarra da: herri-diseinua gogoan hartuz, Autonomia Erkidego bi legez sortu izanagatik eta beraren zati bat frantziar Erresumaren baitakoa izanez, herri-izanak izaera horretako erakundeak mantendu eta bultzatzea aholkatzen zuen.\nPolitikoki hainbeste zatikatutako eta edozerk hainbat eragozpen izaten dituen Herri batetan lehen mailako balorea ematen zion beste faktore bat, Eusko Ikaskuntza 1918an sortu zenetik bere baitan, bestalde, gertatzen datorren bezala, tolerantzia eta itzalaren adibide emanez bere barruan elkarbizi eta Euskal Herriari dioten maitasunak bat egiten dituen edozein sinesmen eta ideologia dituzten gizakien bilgune izatea da.\nMemorandum baten idazketak aurrerantzean Elkarteak beteko zituen zeregin eta jardute-eremu nagusiak ezarri zituen: bertan Eusko Ikaskuntza kultura-enpresa publiko auto-kudeatzaile izaeradun bezala agertzen da, helburu bezala euskal zientzia-komunitatearen egituraketa, euskal ikasketa-maila jasotzea, kultura-hedapena, euskal kulturaren instituzionalizazioa eta ikerketa-lanarekiko bultzada direna azpimarratuz.\nEman zen lehen urratsetariko bat Coro Cillán Apalategui, Tomás Urzainki, Josu Erkoreka, José Manuel Castells eta Adrián Celaya legelariak osatutako Batzorde baten bitartez Araudiaren beharrezko eraberritzeari zegokiona izan zen. Premiazkoa zen baita Frantziako Euskal Herrian presentzia izatea, bertan hamar bat bazkide besterik ez zeudelako. 1992ko abenduan lurralde hartako Lehendakariorde kudeatzaile bezala Isabelle de Ajuriaguerra hautatua izan zen eta 1993ko urtarrilean Elkartea Baionako azpiprefekturan erroldatua izan zen, legezko izana izanik.\nBeste garrantzi handiko eta Joseba Agirreazkuenaga, Bizkaiko Lehendakariordeak sustatutako eraberritzeetako bat, "Asmoz ta Jakitez" izeneko iragarki-orriaren argitalpena izan zen, Elkartearen ekimenen iragarleku, batzarretarako deialdien euskarri, beka eta sariak, argitalpenen iragarki, elkartearen bizitza-islada izanik bazkideen artean soilik banatzetik urrun elkartearen nondik norakoaz argibideak izanez kultura eta entitate ofizialetako pertsonengana ere zabaltzen baita.\nEuskal zientzia - komunitatearen artikulazioa. Euskal zientzia-komunitateak azken urteotan ikaragarrizko garapena ezagutu du; ea inolako kontsistentziarik ez izatetik Baskoniako bost Unibertsitateetan, tutelatutako Teknologia-guneetan eta enpresetan eta baita Administrazioan diharduten ikerketa-taldeetan goi mailako irakaskuntzarekin eta ikerkuntzarekin zerikusia duten zereginak betetzen dituzten bost mila pertsona baino gehiago izatera iritsi gara. Unibertsitateak elkarri lepoa emanda bizi dira, plan komunak eta politika bateraturik ere ez dago irakaskuntza- eta ikerketari dagozkien arloetan. Lurraldetasunak zientzia-komunitatearen artikulazioan Eusko Ikaskuntzari lan egitea ahalbidetzen dio. Horretarako, zientzia-komunitate hori osatzen duten pertsonek ezagutzeko Iberdrola S.A.-k finantzatutako lan bat egin du. Unibertsitate jakin batzuekin hitzarmenak izenpetu ditu eta gehiagorekin ere izenpetzearen itxaropena du. Lankide Aurrezkiak diruz lagundu eta Eusko Ikaskuntzak koordinatutako urteroko harreman hori duten Unibertsitateek ematen duten "Curriculum hoberenari Saria" eratu da.\nEuskal ikasketen maila goratzea. Gasteizen 1993ko abenduan ospatutako Elkartearen XII. Kongresuan gai hau "Los Estudios Vascos en el sistema educativo" izenburupean jorratu zen, zientzia-komunitatea eta hezkuntza-komunitatea tartean sartu eta jakintza-arloen eta hezkuntza-maila desberdinen artean elkargunerako bide bat eskainiz. Elkartea osatzen den Atal bakoitzaren "Ataleko Koadernoak" izeneko aldizkariak, eraberrituak izan dira, zientzia-eskakizuna jasoaz eta argitalpen horiek bezalakoetarako indarrean dauden nazioarteko arauetara egokituz.\nKultura-hedapena. Ez da ikasketa-maila goratu eta zientzia-ikerketan sakondu bakarrik egin behar: Eusko Ikaskuntzak ez du kulturaren, historiaren, zuzenbidearen, ahozko eta idatzizko literaturaren, musikaren, dantzaren eta euskal herriaren nortasunaren elementu esanguratsu guztien hedapena ahazten. Horregatik, Elkarteak bere zerbitzuak erakundeei eskaintzen dizkie, bereziki Udalei, euretako askorekin lankidetzarako hitzarmenak izenpetuta izanez (Donostia, Zarautz, Altsasu, Bergara, Portugalete, Sara, Donibane Lohitzun, Oiartzun, Gasteiz, Oñati, beste askoren artean) eta Udalek eskatutakoaren arabera eurekin lankide izanez.\nEuskal Kulturaren Nazioartekotzea. Monrealen aroan Elkarteak hitzarmen bat izenpetuta duen Renoko Unibertsitateko Basque Studies Program-ekin lankidetzan jardunaz ingelesezko argitalpen baten bukatzea uste den Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkariaren, RIEVen aldaketa-prozesuari hasiera ematen zaio. Eusko ikaskuntzen mailarik goreneko nazioarteko hedapenari buruzko egitasmoa da.\nDokumentazio-etxea. Eraikuntza hau Euskal Herriko Unibertsitateak Donostiako "Villa Asunción"-en utzitako lokal batzuetan birkokatua izan da eta bere xedea handitu egin da, teknologiarik modernoenak darabiltzan Dokumentazio orokorrerako Gune, eta ez historiari buruzkoa bakarrik, bihurtuz. Aldez aurretik Estornes sendiarekin eta Auñamendi Argitaletxeko jabeekin hitzarmena izenpetuz bertan prestatu da Internetez "Enciclopedia General Ilustrada del País Vasco" guztien eskura jartzearen ekimena. Guneak artxibategi pribatuen bilketa, antolaketa eta zaintzaren ardura du eta digitalizatzen ari den fototeka bat ere badu.\nJarduerarik garrantzitsuenetariko batzuk. 1993ko irailean hutsik gelditu ziren lurraldeetarako lehendakariorde berrien hauteskundei ekin zitzaion; Isabelle de Ajuriagerra Iparralden, Eliseo Gil Araban eta José Manuel Castells Gipuzkoan izan ziren hautatutakoak. Hauxe izango da azken aldiz hutsik dauden postuak hornitzeko bananduta egingo den azken aldia. Aurrerantzean Lehendakariak eta Lehendakariordeek hauteskundeetara bat eginez aurkeztuko den talde bat osatuko dute nahiz eta horrek beste talde edota pertsona bakan batzuk lehendakaritzara edo, izatez, Nafarroako lehendakariordetzarako gertatzen den bezala, edozein lehendakariordetzara aurkeztea eragozterik ez ekarriz. Data berean Oñatin Elkartearen 75. Urteurreneko oroitzapenezko jaiak ospatu ziren, Euskadi eta Nafarroako Autonomia Erkidegoetako Lehendakariak, Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Ahaldun Nagusiak, Akitaniako lurralde esparruko ordezkaria, eliza-ordezkariak, unibertsitate guztietako Erretoreak eta zientzia- eta politika-arloko ordezkariak ere. 1984an Elkartea esperimentatzen zetorren garapena mugatuta izan ez zedin funtsezko urrats batzuk eman ziren: Legazpi kalean zeukan solairutik Donostiako Miramar Jauregiko lokal batzuetara, askoz hobe egokitu eta zabalagoak zirenetara aldatu zen. Gerente baten kontratazioak, Elkartean sortzen zihoazen ekimenen bolumenetik sortutako eskabideari erantzuteko aukera zabaltzeaz gain beharrezko egiten zen egitura bat ezartzea ere ekarri zuen. Baionako Jakintza anitzeko Fakultateak Iparraldeko egoitza beregain hartu zuen, lurralde hartan ezarpen finko bateranzko beste urrats bat gehiago emanez. Bai zientzia-ekoizpenaren kalitatea bermatzeko eta baita zientzia eta arteetako gizakirik nabarmenduenen iritziak jasotzeko ere. 1995ean Unibertsitatearen barneko eta baita bertatik kanpo diren pertsonalitaterik garrantzitsuenak baitaratzen dituen eta urtero behin batzartuko den "Consejo de Excelencia" izenekoa sortu zen.\nFinantziazioa. Eusko Ikaskuntza Aldundien artean sortutako erakundea izatean, urtero erakundeok zehazten zituzten, euren aurrekontuen arabera, Eusko Ikaskuntzari bideratuko zizkieten diru kopuruak. Honek, eskuragarri ziren diru kopuruen aldakortasunarengatik aurrekontuak egiterakoan segurtasunik eza handia zekarren. Horregatik, segurtasun material bat ematen duen bost urteko eperako Eusko Jaurlaritzarekin eta Aldundiekin hitzarmen-marko bat izenpetu da, bestalde Diputatuen Kongresuan onartua izan ondorengo Madrilgo Hezkuntza Ministeriotik eskuratzen den diru-laguntza garrantzitsu batez indartua izanez.\nBeste ekimen batzuk. Luze egingo litzateke, Sociedad de Estudios Vascos-Eusko Ikaskuntzak egindako Jardunaldi, Kongresu, Beka, argitalpen, sari, hau da, garatzen dituen ekimen guztien kopuru ikaragarriari buruzko xehetasunik ematea. Seguruenik euretariko batzuk aipatzea izendatu gabe geldituko liratekeen beste batzuekiko zuzen ez jokatzea litzateke. Elkartearen bizitasun eta goranzko ibilbidea argi nabarmentzen da bazkidetzen diren pertsona-kopurua etengabe gora egiten duela ikustean: 1996an Eusko Ikaskuntzak 2.500 bazkidetik gora zituen, Iparralden gehikuntza nabarmena izanez.\nEusko Ikaskuntzaren administrazio eta lan-atal guztiei dagozkien SEV-EIren Artxibategi Historiko erabat aberatsa, beharbada bere horretan zaindu da. Gipuzkoako Foru Aldundiko teilatupe baten ixilpekotasunez gorde izana, Idoia Estornesek 1981ean ordenatua izan zen eta egun Donostian SEV-EIk duen egoitzan kontsultatu daiteke. Ordezkaritzetako agiriak ez dira zaintzen. Bestalde lehen mailako informazioa ematen digute SEV-EIren aldizkako argitalpenak, berezitasunez bere "Boletín" izenekoak. Eusko Ikaskuntzaren biografiarik funtsezkoenak Idoia Estornesek 1983 eta 1990ean argitaratutako monografia biak dira: La Sociedad de Estudios Vascos. Aportación de Eusko-Ikaskuntza a la Cultura Vasca (1918-1936), EI, San Sebastián (lizentziatura txostena) eta La construcción de una nacionalidad vasca. El autonomismo de Eusko-Ikaskuntza (1918-1931), EI, San Sebastián (doktore tesia). Argitalpen bion azken orrialdeetan Iturburu eta Bibliografia ugari aurkitu daiteke. Tesia honen argitalpen mikrofilmatuan (Eusko-Ikaskuntza, 1989) 100etik gorako erantsitako agiri baino gehiago kontsultatu daitezke.\nJuan Jose Goiriena de Gandariasen Lehendaritza (1996-2002)\n1996ko abenduaren 21ean, Juan Jose Goiriena de Gandarias, bere aurrekoa bezala 1991 eta 1996 bitartean Euskal Herriko Unibertsitateko Erretore izana Eusko Ikaskuntzako Lehendakari bezala hautatua izatean, Gregorio Monrealen agintaldia bukatzen zen.\nLehendakari berriak euskal zientzia- eta kultura-sarean erreferentzia izaten jarraitu nahi zuen eragile izateko birdefinitze ahaleginaren bitartez erabateko modernizazio prozesuan zegoen Elkartea jaso zuen. Bere hirurteko agintaldi bietan, Goiriena de Gandariasen taldeak Gregorio Monrealen lehendakaritzan zehar ezarritako ildo nagusian ezarri eta hedatu zituen, horretara aurretiaz ezarritako egitasmo eta proiektuak emaitzak emanez.\nHorrek bere lehen agerpena 1997an Informazioaren Gizartearen inguruan ospatutako Eusko Ikaskuntzen XIV. Kongresuan izan zuen. Kongresuak, aldiberean bideokonferentziaz elkarren artean komunikatutako egoitza desberdinetan lehen aldiz garatua bestalde, teknologia berriek euskal gizartean izan zezaketen erasoa eta eskaintzen zituzten aukerak baloratu zituen. Ondorioetan, XIV. Kongresuak beste herri batzuekiko atzerapena murrizte aldera telekomunikazioetarako azpiegiturei buruzko gaietan ahaleginak biderkatzeko deia egin zuen eta baita "creación de contenidos propios de nuestro país a insertar en la red Internet"ari buruzkoa ere ondorengo helburu lortze aldera: "sociedad pueda acceder a través de la red a contenidos propios de nuestra cultura (muy escasos hoy en día en la red), además de a contenidos producidos en otros ámbitos geográficos" eta aldi berean "otros países del mundo puedan "ver" en la red nuestra cultura, nuestras empresas, nuestros comercios, etc., con el fin de "existir" y participar en la aldea global que se está construyendo".\nXIV. Kongresutik emandako aholkuak, jada orduan, Eusko Ikaskuntzaren lehenetsitako ekimen-lerroen artean zeuden, aurreko urtean bere lehen weba (eusko-ikaskuntza) zabaltzeari ekinaz, web horretatik bertatik euskal kultura eta zientziari buruzko, bai norbere ekoizpenekoa zena eta baita inorena zena ere, geroago eta ugariagoak ziren hedapen-, irakaskuntza- eta informazio-edukiak eskaintzeari ekinaz. Horretarako, ikertzaile eta ikerlarientzako interesekoa zen euskal errealitateari buruzko informazio guzti hura zein Eusko Ikaskuntzaren bere ekimenekoak zirenak ere euskarri berrien bitartez hedatzeko teknologia-tresna bezala Mediateka -XIV. Kongresuaren markoan jendaurrean aurkeztutakoa bestalde- eratu zen. Mediateka Euskal Hiztegi Enziklopedikoaren "Auñamendi" digitalizazioa abiaraziz jarduten hasi zen, bere helburua eguneratu eta Sarean zintzilikatzea, Eusko Ikaskuntzako fondoekin argazki-artxibategi digitala osatu, eta XX. mendeko euskal kulturari buruzko datu-basea eratzea baitziren.\nHalaber, argitalpen elektroniko berriak sortu ziren eta Eusko Ikaskuntzaren argitalpen-fondokoarenak ziren beste batzuk informatika-euskarrietan berrargitaratu ziren, Eusko Ikaskuntzen Kongresuetako akta guztietatik hasiz. Goiriena de Gandariasen bigarren agintaldian (1999ko abenduan berrautatua) lan hau Atalkako Koadernoetara, Eusko Ikaskuntzen Nazioarteko Aldizkarira eta beste gainontzeko Elkartearen argitalpenetara ere hedatu zen. Izenburu berriei dagokienez, 1998ko irailean Euskonews & Media astekari elektronikoari zegokion lehendabiziko alea kaleratzeari ekin zitzaion. Mezu elektronikoen bitartez dohainik banatzen da eta, urteen joanean aldizkariak handituz doan irakurketa-maila lortu duela ikusteari edukien kalitate eta ugaritasuna batzen badizkiogu, Sarean kulturaren hedapenerako bere lanarengatiko aitorpen bezala hainbat sari jaso izatea ekarri izan dio.\nEuskarri digitalei ezarri zitzaien beste bektore bat prestakuntzarekikoa izan zen. Eusko Ikaskuntza Euskal Herrian erakunde aurrendaria izan da Internet bidezko heziketa-programen sorkuntzan. 1997an ospatutako Ingurunearekiko Zuzenbidez ospatutako master elkarreragileari goi-mailako ikasturte berriak, gaikuntzarako ikasturteak eta munduko edozein tokitatik ikasleriaren partaidetzara irekitako on line masterrak gehituz joan zitzaizkion. Gainera, Eusko Ikaskuntzak bere erarik konbentzionalenean Eusko Ikaskuntzetan kultura-espezialistak gaitzeko "Jakitez" izeneko programa berri bat sortu zuen, eta baita Lurralde-Antolaketa eta Kudeaketa ikasturte bat ere, lehen ediziotik 10 urtetan zehar eman du.\nMende-erdia igaro ondoren, 2001. urtean, Eusko Ikaskuntzen XV. Kongresuak milako urte berriaren aurrean zientzia-, kultura-, eta arte-egoerak aztertzeari ekin zion, informazio-sistema berriak sormenean eta ezagutzarengan dakarren eraginaren ikuspegia landuz. Euskal zientzia eta kultura, eta sare telematikoak izenburudun Kongresura bostehunetik gora batzarkide bertaratu ziren eta sei ataletan integratutako ea 200 hizlari:\nGure iraganarentzako etorkizun bat, berrikuntzak Antropologia eta Kultura Ondarearen esparruetan.\nEuskal Herria Europa Berrian: Geografia, Historia eta Zuzenbidetiko ikuspegi bat.\nEuskal Herrian gizarte zibilaren ahotsa. Aktore berriak eta gizarte-aldaketa milako urtearen atarian.\nLiteratura eta Arte Eszenikoak. Egokiera-egoera.\nArte Plastikoak. Egokiera-egoera.\nEzagutzaren Gizartea eta Euskal Herria. Egoera eta gerorako ikuspegia.\nDagokigun seiurtekoan, Eusko Ikaskuntzaren baitan oldozmen-gairik garrantzitsuenak europar eraikuntzari buruzko Jardunaldien antolaketan, lurralde-politiketan eta burujabetasuna, zientzia eta teknologia, berrikuntza eta lehiakortasuna edo ezagutzaren gizartearen inguruan gauzatu ziren, hamabost Zientzia-Atalei zegozkien arlokako intereseko ziren ikuspegien kaltetan barik.\nJuan Jose Goiriena de Gandariasen agintaldiaren azkena ekimen garrantzitsu bik burua izan zen. Alde batetik, Eusko Ikaskuntzaren ikerketa eta ekimen orokorrei bultzada eta babesa emateko konpromisoa hartuz Araba-Alava, Bizkaia eta Gipuzkoako Lurraldeetako Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzak 2002ko urtarrilean erabaki-marko bat izenpetu zuten, horretara egonkortasun-euskarri sendo bat eskainiz ekimenak oinarritu ahal izate asmoz.\nBigarren elementu aipagarria, 2002an Eusko Ikaskuntzaren Euskomedia eta Asmoz Fundazioak eratu izana izan zen. Asmoz Fundazioak Internet bidezko heziketa-eskaintza guztia beregain hartu zuen, Euskomedia Fundazioak ordura arte transmisio digitaleko sareei zientzia- eta kultura-edukiak ematearen helburua zeukan Mediateka ordezkatzera zetorren bitartean.\nXabier Retegiren Lehendakaritza (lehen agintaldia: 2002-2005)\n2002ko abenduaren 28an, Eusko Ikaskuntzako Ez Ohiko Batzar Nagusiak Xabier Retegi Aiastui hautatzen zuen bere historiako bosgarren Lehendakari bezala. Bere programa-aurkezpenean, Retegik erakundeak bereak zituen baloreak, eta besteak beste, guztien gainetik, erakundearen ?gizarte mailan sortu eta partekatutako baloreen inguruan osaketa, ideologia eta sinesmen desberdineko lurralde, erakunde eta pertsonak biltzeko ahalmena? azpimarratu zituen.\nLehendakariaren programak, gero bazkide guztiak berretsia izana, oldozmen estrategiko bat eta bost jarduera-ekimen zehatz aurkezten zituen:\nElkartearen bazkide-arloaren zabaltze eta partaidetza handiagoa bere Atalen hedapen eta berrindartzearen bitartez.\nBeste erakunde batzuekin lankidetza eta koordinazioa.\nEusko Ikaskuntzaren kudeaketa-sistema modernoak ezarri, bazkide direnen partaidetza gehituz, eraginkortasunean irabaziz eta helburuak lortzean erantzukizunak bidertuz.\nKide anitzeko zuzendaritzen eta kontsultarakoen dinamizazioa. Eusko Ikaskuntza, alderdi politikoetatik at, jatorri eta sinesmen desberdineko hainbat pertsona biltzeko gai baldin bada, Elkartea Herriaren zerbitzutan jartzeko tresna egiteko urrats garrantzitsu bat emango dugu.\nHautatutako hautagaitza honek Eusko Ikaskuntzak garatutako lanaren neurri, hedakuntza eta eztabaidari arreta berezia eskainiko dio. Arlook zazpi helburu jarri zituen 2004ko apirilean Batzorde Akademikoak onartutako 2004-2008 Plan Estrategikoan jaso eta garatuta gelditu ziren:\nZientzia- eta kultura-ekimena bultzatu.\nBeste antzerako erakunde batzuekin elkartasunak ezarri.\nKomunikazio-, hedapen- eta irudi-Plan bat ezarri.\nEI-SEVen eskumendekoak sortu eta bultzatu.\nGobernurako erapidea eta kudeaketa osoa hobetu.\nEI-SEVren etorkizunerako ekonomia-finantzak bermatu.\nXabier Retegik bultzatuko duen zuzendaritza-ekimena XXI. mende-hasieran kultura- eta gizarte-aurrerapenari laguntzen jarraitu ahal izateko Eusko Ikaskuntzak eratu behar duen gizarte-ereduarekiko barru-barruko oldozmenagatik zehaztua izango da. Retegirentzako, Eusko Ikaskuntzak bost zeregin garrantzitsu egin behar ditu:\nZeregin aitzindaria: Historikoki, EI-SEV bere aurre-hartzeagatik eta euskal gizartearentzako etorkizunerako erronka eta beharrizanen ikuspegi estrategikoengatik nabarmendu da.\nZeregin bateratzailea: Eusko Ikaskuntzaren elementu bereizgarriena aipatzekotan, bere zeharkakotasuna da (lurralde, erakunde, ideologia, lanbide...etab.). EI-SEV Euskal Herriko Autonomia Erkidegoan, Nafarroako Foru Erkidegoan, eta Ipar Euskal Herrian ezarpen ofiziala duen eta Euskal Herrian diren zazpi unibertsitateekin lankidetzan diharduen jakintza-alor anitzeko zientzia-erakunde bakarra da.\nIkerketa- eta eraberritze-zeregina: Bere izaera askeagatik, EI-SEVk arazoak zientzia- eta ikerketa-ikuspegi batetik azaldu ditzake, politikagintzaren epe laburrerako premiarik gabe.\nEuskal Herri guztira eta mundura ere euskal zientzia eta kulturaren hedapen-zeregina.\nZeregin bultzagilea, Eusko Ikaskuntza osatu eta bere gabeziak betetzera datozen erakundeen sorgune den neurrian (horrela, EI-SEVen baitatik sortu dira Euskaltzaindia, Jose Miguel de Barandiaran Fundazioa, Asmoz Fundazioa eta Euskomedia Fundazioa).\nAnalisia honen jabe izanez, 2004an o Jakintza-alor anitzeko Lehen Programa Bereziak abiarazi ziren. Garapen Jasangarriaren JPBak ikuspegi desberdinetatik egungo garapenaren ereduarekiko oldozmenerako eremu askotako ehunka pertsona bertaratu zituen: Lurralde-Kudeaketa eta Antolaketa eta bere Baliabideak; Garapen Jasangarriaren Gizarte-Garrantzia; Enpresa-Garrantzia; Ekonomia eta Fiskalitatea; Energia, eta Garraioa.\nGarapen Iraunkorra. IT - etorkizuna / Desarrollo Sostenible. IT - el futuro / Developpement Durable. IT - le futur izenburupean 2005eko urte-amaieran ospatutako Eusko Ikaskuntzen XVI. Kongresuak Jakintza-alor anitzeko Programa Bereziaren baitako bitarteko itu bezala sei lan-taldeen ondorioen eguneratze eta balantzea egin zituen, Garapen Jasangarriari buruzko eremuan nazioarte-mailan izandako esperientziarik garrantzitsuenekin egiaztatuz. Aldi berean, Kongresuak horrek guztiak dakarren erronkaren inguruko gizarte-sentiberatasunari eta baita enpresa berriek eta ekonomia-munduak izan behar duten zereginari ere bereziki ekin zien.\nBigarren JPB, Eusko Sare, 2005ean aurkeztutakoak, mundu guztiko euskaldunen eta euren erakundeen arteko kooperazioaren eta komunikazio-gehikuntzaren bitartez Euskal Erkidego Guztiaren aurrerabidean lagungarri izateko helburua zuen. Lau hizkuntzatan argitaratu eta argitaratua (euskeraz, gazteleraz, ingelesez eta frantsesez), EuskoSare tokia hiru adigairen inguruan eratu zen: Informazioa, Erdidegoak eta Zerbitzuak.\nAldi berean, Eusko Ikaskuntzak erakunde akademikoen eta euskal kolektibitateen bitartez bere nazioarteko presentzia indartu egin zuen. Ameriketan lankidetza-hitzarmen batzuk izenpetzeak kontinente berrian eusko ikaskuntzen hedapena eta euskal kolektibitateen ondarearen zaintzarako hainbat ekimen ugari ere garatzea ahalbidetu zuen. Lan horretan sakondu eta koordinatze-lanari ekiteko, 2005ean Atzerrirako Lehendakariordetza sortzeari ekin zitzaion.\nJPBn gauzatzen den filosofia berriaren tresna bideratzaile bezala, gizarte- eta estrategia-zudua duten egitasmoei buruzko erakundeei aholkularitza lanean jarduteko helburua duen jakintza-ospe nabarmena duten pertsonez eratutako erakundea den Gizarte Bikaintasunerako Kontseilua dinamizatu zen. Halaber, Eusko Ikaskuntzaren organigrama Lehendariordetza bakoitzaren zuzendaritzapeko Lurralde Aholkularitzarako Kontseiluen sorkuntzarekin aberastu egingo da.\nErakundeen arteko harremanen indartzea udalekin batera sustatutako ekimenen gehikuntzaz eta hitzarmenen bultzada nabarmen batetan islatu zen. Kultura-, gizarte-, eta akademia-bizitzan Eusko Ikaskuntzaren presentzia gainera bere urteroko bi sarien sustraitzearekin (Eusko Ikaskuntza-Lankide Aurrezkia Saria, Humanitate, Kultura, Arte eta Gizarte-Zientzia ataletan kurrikulurik nabarmenenak dituzten pertsonalitateak saritzeko 1995ean eratua izan zena) eta 1993tik opera omniari ematen zaion Eusko Ikaskuntzaren Manuel de Lekuona Sariaren bitartez erabat areagotuta azaldu zen.\n1996an Sareari edukiz hornitze aldera Eusko Ikaskuntzako lehen web orria sortu zenetik aurrera, erakundea Interneten dagoen euskal kulturaren agertokirik nagusien bezala finkatu da, bere plataformaren bitartezko bere hedapen-mailetan progresio erabat garrantzitsua izanez (eusko-ikaskuntza, euskomedia, euskonews, euskosare, abizenak).\nAipagarria da bestalde, 1994. urtetik aurrera solasaldi- eta hitzaldi-programazioz euskal irrati-etxe desberdinetan zientzia- eta kultura-hedapenari buruz eginaz datorren lana.\nAzkenez, Xabier Retegiren lehendabiziko agintaldian zehar Eusko Ikaskuntzaren jatorrizko nortasun-ikurrak berreskuratzeko borondatea ere ikus daiteke, 1948an Eusko Ikaskuntzaren beraren ekimenez sortutako Euskeraren Nazioarteko Egunean (Euskararen Nazioarteko Eguna, ENE) Eusko Ikaskuntzak parte-hartu izatetik, edo 2004an argitaratu ziren arte argitaragabe izan ziren Biarritz eta Baionako 1948 eta 1954an, hurrenez-hurren, ospatutako Eusko Ikaskuntzen VII eta VIII. Kongresuetako ponentzia eta aktak berreskuratu izatetik eratorri dezakegun bezala. 2005eko abenduan, Xabier Retegi berrautaketara aurkeztu zen, besteak beste hurrengo helburuak zituen programa aurkeztuz:\nEusko Ikaskuntzaren eraketa aldikoak ziren oinarriak berpiztu eta aldakor eta berriak diren egoeretara egokitu.\nMundu mailako Euskal Erkidegoa lortzeko plataforma lez EuskoSare sustraitu.\nIkerketarako gune eraginkor bezala Zientzia-Atalak bultzatu.\nEuskomedia eta Asmoz Fundazioen finantzabideak ziurtatu.\nErantzunaren arabera, eredu ekonomikoa eta zuzendaritza-taldeen egitura zehazteko Eusko Ikaskuntzak izan behar lukeen handitasunaz sakoneko eztabaida bat egitea ere azaldu zuen.\n1992tik lehen aldiz, Lehendakaritzara hautagai bat baino gehiago aurkeztu zen, eztabaida bizi eta bazkideen parte-hartze garrantzitsu bat izatea erakarriz. Xabier Retegik bere bigarren hirurteko agintaldiari babes zabala jasoz hasiera eman zion.


Gobernu taldeak 2021ean betetzeko mugarriak eta helburuak aurkeztu ditu | zuIN\nGobernu taldeak 2021ean betetzeko mugarriak eta helburuak aurkeztu ditu\nPlan Operatiboak udalerriko proiektu estrategikoetarako funtsak eta diru-laguntzak erakartzera bideratutako zerbitzu bat, hiri-ekonomia suspertzeko estrategia bat eta merkatariekin eta ostalariekin hiri-ekonomiako mahai sektorial bat martxan jartzea jasotzen du, baita turismo-plan bat ere\nLaudioko Udaleko Gobernu Taldeak, herritarren kudeaketarekin eta gardentasunarekin duen konpromisoaren barruan, 2019-2023 Legegintzaldiko Plana diseinatu zuen. Tresna horren bidez, datozen urteetarako lan-ildoak ezarri ziren. Legegintzaldiko Plan horren barruan, tokiko gobernua osatzen duten zinegotziek jarraitu beharreko gidalerroak ezartzen dira. Gainera, estrategia beste elementu batzuekin lotzen du, hala nola aurrekontuarekin edo lan-ildoak abian jartzeko behar diren bitartekoekin, eta, gainera, uneoro zertan ari den jakiteko aukera ematen du.\nUdal Estrategia zinegotzi Ander Larrinagak 2019-2023 Legegintzaldiko Planaren bost lan-ardatz nagusiak zerrendatu ditu: “Ekonomia eta kalitatezko enplegua suspertzea; gure auzoak berroneratzea; zerbitzu publikoak ematean kalitatea bermatzea; gizarte-babesa eta -sustapena: guztiontzako udalerri bat eta erakunde-kalitatea eta kudeaketa adimenduna”.\nLan-ardatz horiek 11 helburu estrategikotan hedatzen dira: jarduera ekonomikoa: Industria, merkataritza eta zerbitzuak; kalitatezko enplegua eta ekintzailetzaren aldeko apustua; gure auzoen eta landa-eremuen garapen integrala; lurraldearen plangintza adimenduna eta jasangarria; kalitatezko zerbitzu eta espazio publikoak. Halaber, kultura eta kirola aisialdi osasuntsuaren eragile; Ko-sorkuntza eta berrikuntza herritarrekiko harremanean; Euskara eta ondarea, gure nortasunaren ardatzak; Gizarte-garapen integralaren babesa eta aldeko apustua; Laudio, gazte eta feminista eta udal-kudeaketa adimentsua.\n2019-2023 Legegintzaldiko Planak ezartzen du urtero Plan Operatibo bat egingo dela, ekitaldi horretan landu beharreko jarduerak zehaztuz. Hori dela eta, “Dokumentu honen helburua Gobernu Taldearen 2021eko lan-ildoak aurkeztea da, Legegintzaldiko helburu estrategikoekin lotuz eta egin beharreko jarduera espezifikoak eta urte amaieran espero den aurrerapen-maila zehaztuz”, adierazi du Larrinagak.\nHala ere, garrantzitsua da kontuan hartzea horiek direla landu beharreko ekimenetako batzuk. Izan ere, udal-zerbitzuek, beren ohiko jardunaren ondorioz, dokumentu honetan jasota ez dauden beste proiektu eta jarduera batzuk garatuko dituzte, eta horien berri emango zaie herritarrei ohiko bitartekoen bidez.\nHorrela, Udal Estrategia zinegotziak gogorarazi duenez, “Sei hilean behin Plan Operatiboan jasotako jarduera bakoitzaren egoeraren jarraipena egingo da, herritarrei aurrerapen eta betetze mailaren berri emateko”. Izan ere, “Datorren urteari begira, %33ko lineak lortzea espero da, egindako lanen %100arekin”, aurreratu du.\n← Laudio Top Zinema. Abenduak 27an, Strike\nLaudio Top Zinema. Abenduak 28an, Ane →


2017: MERKATARITZA-ORDUTEGIAK EAE-N\nEuskal Autonomia Erkidegoko merkataritza-ordutegien araudia merkataritzagune handiei baino ez zaie aplikatuko:\n150 metro koadrotik behera duten jendaurrean saltzeko txikizkako saltokiak Askatasun osoa daukate beraien merkataritza-ordutegiak finkatzezko, ez daukate irekitzeko ordu mugarik eta nahi duten urteko igande eta jaiegun hainbestetan garatu ahal izango dute euren merkataritza-jarduera.\n150 metro koadro edo handik gora duten jendaurrean saltzeko txikizkako saltokiak ordutegiak mugatuak dauzkate, ezin dute nahi duten igande eta jaiegunetan guztietan ireki eta asteko lanordu kopurua mugatua dago ere.\nGehiago irakurri: 2017: MERKATARITZA-ORDUTEGIAK EAE-N\nAzken egunontan komunikabideetan MERKEALDIEI buruz argitaratutako informazioa dela eta...\nORAIN ARTE: Merkataritza Ihardueren Legeak (7/1994 Legea) beste araudi batzuekin batera (224/1983, 130/1986, 137/1997, 33/2005 Dekretuak) merkealdiak arautzen zituen horrela, urtean 2 epe zeuden (negua – uda) eta gainera beste gauza batzuk ere kontutan izan behar ziren, hala nola, etiketak modu jakin batean egin (aurreko prezioa eta merkealdikoa) eta beste baldintza batzuk ere (dendan hilabete lehenago gutxienez egon, apurtu gabeak izan, etab.) eta Eusko Jaurlaritzara jakinarazi.\nGAUR EGUN: Espainiar Gobernuak legedia aldatu zuen guztizko baimena emanez, baina Eusko Jaurlaritzak errekurtsoa aurkeztu zuen, konpetentzien inbasioa zegoela adieraziz. Gauza da Auzitegi Konstituzionalak bere epaia eman duela (BOE 28 de julio de 2016), eta bertan liberalizazio osoa dagoela esaten dela merkealdiak egiteko, beraz, nahi direnean egin ditzake bakoitzak, hori bai, betiere aurretiaz Eusko Jaurlaritzara jakinarazpena eginez. Horrela, asteko lanaldia 72 ordutik 90era pasatzen da eta zabaldu daitezkeen jaiegunak 8tik 10era pasatzen dira, nahiz eta hau EAE-n ez den inoiz bete dagoen isilpeko akordioagatik.


'Bixkai' estraditatu dute, Frantzian zigorra bete ostean - Bergara - Goiena.eus\n'Bixkai' estraditatu dute, Frantzian zigorra bete ostean\nMonika Belastegi 2013-07-18 18:04\nIñaki Arietaleanizbeaskoa 'Bixkai', gaur estraditatu dute Espainiara Frantzian zuen zigorra bete ostean. Bergarako Herrirak jakinarazi berri duenez, Madrilgo Audientzia Nazionalean dago orain, epaileak bere gainean erabakitzeko zain.\nEkainaren 17an izan zuen epaiketa Parisen Bixkai-k, eta han ebatzi zuen epaileak Frantziarekiko zigorra beteta duela dagoeneko. Bergarako Herrirak orduan jakinarazi zuenez, 20 bat egunen barruan zen burutzekoa estradizioa Espainiara, eta esandako moduan, gaur gauzatu da eta Madrilgo Audientzia Nazionalean dago orain.\nInstantzia horrek behin-behineko espetxealdia aginduko du, epaiketa izan arte, eta epaiketa horretan jakingo da zein den Espainiako justiziak ezartzen dion zigorra, Bergarako Herrirak zehaztu duenaren arabera.\nHerritatik, bestalde, gogora ekarri nahi izan dute Bixkairen ibilbidea: "Orain dela hainbat urte kondenaren hiru laurdenak beteta espetxetik irten zen. Dena den, Espainiar Estatuaren mendeku politika medio, kondena osorik bete eta kartzelaratu nahi zutelako Euskal Herritik alde egin zuen. Frantzian atxilotu eta kondena bete ondoren, Espainiako agintarien esku dago momentu honetan".


Euskal Herriko Artzainak elkartea Lurgabeko artzainak| Arrapitz\nEuskal Herriko Artzaina sortu da artzain soilen, gasna eta transhumantzia egiten duten artzainen, lekuko arrazen transhumantziaren, mendiko gasnaren eta artzainaren lanaren laguntzeko eta ezagutarazteko; izan ere, mendira joaten den artzainak arbasoen ohiturak segiarazten ditu eta bioaniztasuna atxikitzen.\nHaize Berri, 64120 IZURA\n06 32 77 39 87\n2001ean, artzain talde ttipi bat bildu zen Euskal Herriko Artzainak elkartearen sortzeko. Elkarte horrek finantzamendu bat eskuratu zuen: BALTXAN arrantzale-kooperatibak sortu PEELS Caisse d’Épargne funtsa; honek artzainak diruz laguntzen ditu (interesik gabeko mailegua eskainiz) beren aktibitatearen bermatzeko, bai neguan, bai udan. Materiala erosten ahal dute, lurrak alokatzen ahal, langileak hartzen ahal…\nGaur egun, artzain soilen kopurua beti ttipituz doa. Hala ere, Euskal Herriko Artzainak elkarteak nahi ditu mendiaren beharra duten laborariak bildu :\n– Artzain soilak,\n– Gasna mendian egiten duten etxalde ttipiak,\n– Artzain soldatadunak.\nEHA elkarteak nahi ditu ondoko xedeen inguruko proiektuak lagundu :\n– Mendian egin gasnaren balioa agerian ematea,\n– Artzain soldatadunen kontratatzea,\n– Mendiari esker irauten duten etxalde ttipien bizia,\n– Mendiko alhapideen mantentzea,\n– Mendian bizitzea.\nEuskal Herriko Artzainak elkartearen helburua ere da artzainak laguntzea familia bizia atxikitzen, bai neguan, bai udan.\nEHAk artzain soilak eta haien jakitatea sustengatzen ditu, bai eta transhumantzia eta gasna egiten duten laborariak, eta Euskal Herriko arrazen transhumantzia.\nBeñat MERLE, Lehendakaria\nJon BONNET, Idazkaria\nMaina CHASSEVENT, Diruzaina\nFilm hori Iratiko mendieetan filmatuta izan da, Garaziko mendi sindikatuarentzat. Xehetasun gehiago : www.irati.org


Gorrotxategiren esanetan, Eusko Jaurlaritzak "akordio bat sinatzea nahikoa zail" jarri die\nCarlos Iturgaiz: "Osoko zuzenketa aurkeztuko diegu aurrekontuei"\nBigarren aldiz batzartu dira Jaurlaritza eta EH Bildu, baina aurrekontuei buruzko negoziazioa ez da abiatu\nAzpiazuk EH Bildu eta Elkarrekin Podemos bigarren bilera batera deitu ditu, aurrekontuez hitz egiteko\nEH Bildu, Elkarrekin Podemos-IU eta PP+Cs aurrekontuak negoziatzen jarraitzeko prest, baina baldintzekin\nElkarrkein Podemos-IUk osoko zuzenketa aurkeztuko die 2022ko EAEko aurrekontuei. Hala erabaki du Jaurlaritzak koalizioaren hiru proposamen "estrategikoak" aurrekontuen negoziazioan ez txertatzea erabaki duela jakinarazi ondotik.\nMiren Gorrotxategik, talde moreak Legebiltzarren duen bozeramaileak azaldu duenez, joan den ostiralean Eusko Jaurlaritzarekin izandako bileran, argi utzi zietela Gobernuak ez duela asmorik negoziazioetan eurek proposatutako hiru gai nagusien inguruan hitz egiteko; energia berriztagarrien energia enpresa publikoa sortzea, osasun-larrialdia amaitzearekin bat kaleratuak izan diren 4.000 osasun langileak atzera ere kontratatzea, eta eskola publikoaren aldeko hezkuntza hitzarmena.\nTaldeko iturriek jakinarazi dutenez, Pedro Azpiazu Ogasun eta Ekonomia sailburuak gaur argitu die ez dituela hiru proposamen horiek onartzen eta, horrenbestez, zuzenketa aurkeztu beste aukerarik ez zaiela gelditzen.\nAzpiazuren deia jaso baino minutu batzuk lehenago, Gorrotxategik hedabideen aurrean ohartarazi dio Eusko Jaurlaritzari zegokiola osoko zuzenketa hau saihesteko erabaki bat hartu ala hiru gai horiek negoziaziotik kanpo mantentzeari eusten zion; kasu horretan, proiektua itzultzea eskatuko luketela esan du.\nGorrotxategik berretsi duenez, Ogasun eta Ekonomia sailburuak aurkeztutako kontraproposamenak ez ditu aurreko jarrerak "batere aldatzen". Joan den ostiraleko bileraren ostean aitortu zuen Jaurlaritzak "nahiko zail" jartzen ziola akordiorako bidea.\nCarlos Iturgaitzek, Eusko Legebiltzarreko PPko bozeramaileak, gaur goizean iragarri du PP+Cs taldeak ere osoko zuzenketa aurkeztuko duela.\nBi zuzenketa horiek gorabehera, aurrekontuen onarpena bermatuta dago; izan ere, Jaurlaritza sostengatzen duten taldeek, EAJk eta PSE-EEk, gehiengoa dute Legebiltzarrean.\nElkarrekin Podemos-IUren lege-proposamena\nEusko Jaurlaritzak energia berriztagarrien enpresa publiko baten sorrera negoziazioan sartzeari uko egin ostean, eta lege proposamen bat erregistratu du Elkarrekin Podemos-IUk astearte honetan.\nPoriektu horrek helburu jartzen du 2050erako ez egotea behartuta oligopolioaren faktura energetikoa ordaintzera; izan ere, gaur egun Eusko Jaurlaritzaren funts publikoak jasotzen ditu oligopolio horrek baina, "ez dira inoiz herritarren onurara itzultzen".\nElkarrekin Podemos-IUk Eusko Legebiltzarrean duen bozeramaileak "subiranotasun energetikoan aurrera egitea" defendatu du, bere taldeak proposatzen duena bezalako neurriekin.\nGorrotxategiren hitzetan, oligopolio energetikoak "xantaia" egiten die "fakturen ordaintzaile huts gisa" nahi dituen herritarrei.