XVII mendeko literatura Iparraldean - hiru Presentacion - Urrutiko Lanbide Heziketako Institutua\nXVII mendeko literatura IparraldeanLiteratura del XVII en Iparralde\nXVII mendeko literatura Iparraldean/\nXVII. mendea espiritualtasun garaia izan zen, eta kultura erlijioarekin estu lotuta zegoen. Kultura erlijioaren mende zegoenez, abadeei zegokien kultura zabaltzea, eta, horretarako, herriko hizkuntza aukeratu behar zuten kristau guztiengana iristeko. Garai ona izan zen euskal kulturarentzat. Sarako Eskola mende honetan sortuko da, euskal kultura hedatzearen aldeko lehenengo taldea izan zena. Oihenart eta Ivan de Tartas mende honetako autoreak ere badira.\nPartaideak Sara, Donibane Lohizune eta Ziburukoak ziren. Axular eta Etxeberri Ziburukoa eskolakiderik narbarmenetarikoak izan ziren. Hala ere, bertan, Esteve Materre, Klaberia, Hirigoyti eta Guillentena moduko autoreak egon ziren.\nSarako Eskolako idazle guztiek ezaugarri komunak zituzten, esaterako:\nGehienak elizgizonak zirenez, liburu erlijiosoak argitaratzen zituzten.\nBertako kide guztiak giza zientzietan jantziak ziren.\nHizkera aldetik, euskara arrunta eta herrikoia erabiltzen zuten, Leizarragaren latinerako joera edo kutsua alde batera utzita.\nIdazle-taldea osatzen zuten, eta, oro har, elkarri aplikatzen zioten zentsura.\nBatik bat bertsogintza jorratu zuten.\nArnaud Oihenart 1592an jaio zen Maulen. Familia apalekoa izan zen. 1627an Joana d'Erdoy noble aberatsarekin ezkondu ondoren, Behe Nafarroara joan zen bizitzera. Han Nafarroako Parlamentuko ordezkari eta hiriko zinegotzi izan zen. 1653an alargun geratu eta 1667an hil egin zen Donepaleun.\nOihenart gizon kultua zen: eskolatua eta ikasia (bost hizkuntza hitz egiten zituen). Politikaz gain, bestelako arloak jorratu zituen: historia, bertsogintza, literatura... Oihenart izan zen Euskal Herria osotasunean hartu zuen lehena. Lehen kritikaria ere izan zen, eta beste idazleei buruzko kritikak idatzi zituen, batez ere Ziburuko Etxeberriri buruz.\nNotitia Utriusque Vasconiae (1638) Hiru liburutan banatuta dago: lehena, 14 kapitulukoa, Hitzaurrea; bigarrena, 17 kapitulukoa, Nafarroako antzinako historiari buruzkoa; eta azkenik, 13 kapituluko lana, Baskoniari buruzkoa.\nLes proverbes Basques recueillis par le Sr. d´Oihenart. Bi zati ditu:\nOihenarten gaztaroa neurtitzetan: amodiozko poemak dira, oso landutako estiloarekin. Obra honekin, euskaraz poesia ezin dela landu dioen ustearekin amaitu nahi du, arau horiek kalte egiten ziotelako euskarari.\nL'art Poéthique. Ez zen bere garaian argitaratu, eta Lafittek egin zuen, XX. mendean, bi ataletan bananduz: poesiaren erregela orokorrak eta erregela horien aplikazioa euskaran.\nEgun Oihenart merezi duen bezala goraipatzen den arren, garai batean gutxietsia izan zen. Oso gizon zorrotza izanik, besteei egiten zizkien kritikak izugarri gogorrak ziren. Horregatik, Koldo Mitxelenaren esanean, Oihenarten ideiak ez dira ongi hartu: "Oihenartek eragin txikia izan du gure literaturan, kritiko intelektual handia izan arren".\nLuis Villasante Kortabitarteren ustez, Oihenartek kritika eta objektibotasuna aitzakia hartzen zituen geroko idazleak kritikatzeko eta juzkatzeko, eta horregatik, ez dute estimu handitan izan.\nHala ere, geroko idazleak gogor astindu arren ("bertsogile arruntak" deitzen zien), bera ez zen uste zuten bezain harroputza; izan ere, berak ez zuen uste poeta zenik. Bere hitzetan: "Nire burua poetatzat ez dut, dibertimendua besterik ez dut bilatzen".\nIvan de Tartas 1611n jaio zen Zuberoako Soroetan (Cheraute), Mauletik gertu. Nekazari dirudun baten semea zen. Ikasketei dagokienez, zalantza ugari daude: badirudi Leskarren bertan zegoen Bernabetarren komentuan ikasi zuela. Ondoren apaiztu, eta Oloroeko koakjutore izan zen. Horretaz gain, Arueko erretore izendatu zuten, eta han bi liburu idatzi zituen: Onsa hilceco bidia (1666) eta Arima penitentearen occupatione devotac (1672).\nOnsa hilceco bidia, aszetika liburua da; bertan aipatzen du ongi bizitzeko heriotzaz sarri oroitzea dela onena, horrela era kristauaz obratuko baita. Lau zati ditu: paganoen eskriturak, eskritura zaharrak, Testamentu Berriko eskriturak eta giza arrazoia.\nArima penitentearen occupatione devotac bigarren liburuaren gaia kristauaren eginbeharrak dira. Bertan hiru kapitulu bereizten dira: otoitza, baraua eta limosna.\nTartas oso idazle zaila da, eta horregatik inor ez da bere liburua zuzentzen ausartu. Oso idazle traketsa eta nahasia da: batetik, puntuen ordez, gehienetan, komak erabiltzen ditu, eta, bestetik, lexikoari eta ortografiari dagokienez, ez dio irizpide finko bati jarraitzen; hortaz, askotan zail samarra da bere literatura ulertzea. Bere lanetan frantsesaren kutsu nabaria ikus dezakegu, alegia, hizkuntza horren egitura darabil. Horretaz gain, sermoiak egiteko hainbat baliabidetara jotzen du bere obra sortzeko.\nTartasen hizkerari dagokionez, aipatu behar da bere euskarak hainbat eragin izan dituela: zuberera, lapurtera, behe-nafarrera eta Arueko euskara. Hasieran, Mitxelenak esan zuen Onsa hilceco bidia zubererako lehen liburua zela, baina hori ez da zuzena. Esandakoa zuzendu ondoren, Tartasen hizkera Amikuzeko (Mixe) behe-nafarrera zela esan zuen. Tartasek berak dio bere hizkera Aruekoa dela.


11 beka hondakinen prebentzio eta birziklatzeari buruzko, ikerketa eta berrikuntzako energia iraunkorrari eta aldaketa klimatikoari buruzko eta aldaketa klimatikoaren informazioari eta komunikazioari buruzko proiektuetarako Gipuzkoan - GazteBizHitza: FAQ eta deialdiak lanari buruz\nBeka eskatu ahal izango dute Espainiako edo Europar Batasuneko beste estatu-kide bateko nazionalitatea duten pertsona fisikoek, baldin eta jarduera laborala garatzen ez badute beka hauen xede den eremuan eta oinarri hauetan arautzen diren terminoetan. Eskatzaileek lanbide heziketako goi mailako titulu bat izan beharko dute, unibertsitate gradu eta graduondokoa, zeinaren ezagutza eremuak zerikusia baitu eskatzen den bekaren xedearekin. Zehazki, titulazio akademiko hau eskatuko da: — Hondakinen prebentzio eta birziklatze eremuko beketarako, Zientzian eta Ingeniaritzako tituludunak, bai LHko goi mailako modulokoak, bai unibertsitatekoak. — Iraunkortasun energetikoa eta aldaketa klimatikoaren eremuko beketarako, Zientzietako adarretako, Arkitekturako eta Ingeniaritza tituludunak, bai LHko goi mailako modulokoak, bai unibertsitatekoak. — Aldaketa klimatikoa moteltzeko eta/edo egokitzeko alorreko beketarako, Zientzietako eta Ingenieritzako tituludunak, bai LHko goi mailako modulokoak, bai unibertsitatekoak. — Aldaketa klimatikoari buruzko informazio eta komunikazioaren alorreko beketarako, Zientzietako eta Komunikazioko adarreko tituludunak, bai LHko goi mailako modulokoak, bai unibertsitatekoak. Nolanahi ere, titulu hori gehienez ere deialdi urtea baino sei urte lehenagokoa izango da.\n11 beka independente, bakoitza 12.000 eurokoa, emango dira eremu hauetarako: — 5 beka ekodiseinu, prebentzioa, berrerabilpena, gaikako bilketa eta hondakinak birziklatzeko arloetan ikerketa eta berrikuntzako proiektuetarako. — 2 beka, aurrezpen eta jasangarritasun energetikoa eta energia berriztagarrien erabileraren arloko ikerketa eta berrikuntzako proiektuetarako. — 2 beka, aldaketa klimatikoa moteltzeko eta/edo egokitzeko arloko ikerketa eta berrikuntzako proiektuetarako. — 2 beka, aldaketa klimatikoari buruzko informazio eta komunikaziorako.\nGipuzkoako Foru Aldundia Telefonoa: 943 112 111\n2019-02-26ko 39. Gipuzkoako Aldizkari Ofiziala.


Opor bereziak bilatzen ari al zara, non aldi berean zure familikoek ingelesez ikas eta ondo pasa dezakezuen? Agian seme-alaba gazteak edo txikiak dituzu, eta zaila egiten zaizu opor bazter bat aurkitzea zure beharrekin batera egokitzen dena.Killarney School of English-ean uste dugu erantzuna daukagula zuretzat, zeren Irlandan familientzako klaseak eskeintzen dituen eskola bakanakoak gara.\nIrlandako bazter ederrenetarikoan kokatuta bait gaude, mendi eta lakuz jositako Killarney Parke Nazionalaren atarian, helduak ez ezik umeak (3-tik 12 urtetara) eta gazteak (13-tik 17 urtetara) ere hartu ditzakegu ostatu. Honek esan nahi du gurasoak ziurtasunez joan daitezkela klasera bere seme-alabak erabateko giro seguru eta erakargarrian hartzen ari direla haien ezinbesteko ingelesezko klaseak. Egokia da ere ikasi nahi ez duten gurasoentzat. Zuen seme-alabei ingelesa irakatsiko diegu zuek golfean jolasten, arrantza egiten, Parke Nazionalatik ibiltzen, interes historiko lekuak ikustatzera joaten hala Kerry, Dingle eta Beara Penintsulako tourrak egiten aritzen zareten bitartean.\nGu, eskolako zuzendariak, zure oporrak antolatu nahi dituzun eratan, pozik gaude zu laguntzeko; beraz, nahi duzunean emailez idatzi edo telefonoz deitu ahal diguzu. Zoriontsu eta behar bezalako egonaldia pasa dezazuela importanteena da guretzako, eta posible den guztia egingo dugu zeuen interesak eta ardurak bete ahal izateko.\nNicola ‘ta Feargal


Inperio Baxua eta Erromako gainbehera - hiru Presentacion - Urrutiko Lanbide Heziketako Institutua\nInperio Baxua eta Erromako gainbeheraEl Bajo Imperio y la decadencia de Roma\nInperio Baxua eta Erromako gainbehera/\nHiri erresidentzial berriak\nIII. mendean hasitako Erromako ezegonkortasun politikoak pixkanakako gainbehera ekarri zuen. Honek, azkenean, Inperioaren Ekialdeko zatiaren behera etortzea ekarri zuen, germaniar herrien sartzearen ondorioz. Hala ere, mila urte baino gehiagotan loratuta egon zen erromatar zibilizazioak, V. mende erdialdera arte inbaditzaileen erasoei aurre egiteko behar zuen sendotasuna eduki zuen.\nInperioaren antolakuntza berria\nInperioak Mendebalde eta Ekialdearen artean izan zuen banaketarekin Dioklezianok (9. gaia ikusi), ezarritako Tetrarkiak mugak sendotzea eta barbaroen inbasioak gelditzea lortu zuen. Dioklezianok (285-305), beste hiru tetrarken gainean erabaki gorenekoena mantentzen zuenak, III. mendeko krisiak sortu zituen kalteak konpontzeko ahalegina egin zuen:\nOgasuna, justizia, administrazioa eta armada berrantolatzea.\nHerrialdeak elizbarrutietan eta elizbarrutiak prefekturetan antolatzea.\nPaganotasuna eta inperio-gurtzea berpiztea.\n305. urtean Diokleziano eta Maximianoren abdikazioaren ondoren, 324. urtera arte iraun zuen botereagatiko borroka egon zen. Borroka hau Konstantino Handiaren garaipenarekin amaitu zen eta honek inperioaren batasuna berrezarri zuen.\nKonstantinok monarkiaren botere absolutua berrindartu zuen eta Konstantinopla sortu zuen Inperioaren hiriburu gisa. Gainera, kristautasuna hartzen zihoan garrantzia ikusirik, Milango ediktuarekin 313. urtean gurtze-askatasuna dekretatu zuen (11. gaia ikusi).\nAzken enperadore handia Teodosio Handia (379-395) izan zen. Honek, 391. urtean kristautasuna Inperioaren erlijio ofizial gisa izendatu zuen. Teodosio hildakoan, Inperioa berriro banatu zen, Ekialdea bere seme Arkadiorentzat eta Mendebaldea bere seme Honoriorentzat (404. urtetik aurrera Ravena izan zuen hiriburu).\nGermaniar herriak Europako Iparraldetik zetozen eta tribuetan antolatuta zeuden. Aginte gorena gudarien eta gizon askeen biltzarrak zuen eta honek buruzagia aukeratu eta bakea eta gudaren gainean erabakitzen zuen. Erromatarrek barbaro (kanpotarrak) deitzen zieten eta kultura eta ohituretan maila baxuagoa zutela uste zuten.\nGermaniar herri garrantzitsuenak honako hauek ziren: godoak, alanoak, sueboak, bandaloak, frankoak, angloak eta saxoiak.\nGermaniarrak Hegoalderantz emigratzearen arrazoiak lur hobeak eta klima leunagoa bilatzea eta erromatar zibilizazioarenganako erakarpena izan ziren. K.a. I. mendean Rhin eta Danubio ibaietaraino heldu ziren, limes edo erromatar mugara.\nEurekin etengabeko liskarrak eduki eta gero, IV. mendearen bigarren zatian Erdialdeko Asiako lautadetatik Atilaren gidaritzapean etorri ziren huno beldurgarrien etorrerak, erromatar enperadoreak alano eta godoekin aliatzera behartu zituen. Erromatarrek Inperio barruan "federatu" gisa finkatzen utzi zieten alano eta godoei.\nMendebaldeko Inperioaren desintegrazioa\nIII. mendetik, Inperioa makaltzen hasi zen, krisi politiko handiaren eta arazo ekonomikoen ondorioz:\nOspil eta esklaboak ematen zituzten konkista handiak amaitu ziren.\nMerkataritza urritu zen.\nZergak handitu egin ziren eta diruaren balioa gutxitu.\nHiriko bizimodua behera etorri zen eta ekonomia nekazaritzaren arlora hurbildu zen, latifundio handien sorrerarekin.\nHonek guztiak, Inperioaren Mendebaldean germaniarrak sartzea arinagotu zuen. Bertan hasi ziren herri federatu berriak erromatar biztanleriarekin gatazkan.\n378. urtean godoek Adrianopolisgo borrokan erromatarrak garaitu zituzten eta Alarikoren gidaritzapean Erroma arpilatu zuten (410). Gutxi gutxika, gainbehera bete betean zegoelarik, gainerako herri germaniarrak Inperioan finkatzen joan ziren, 476. urtean Odoakrok azken enperadorea, Romulo Augustulo umea, kargutik kendu zuen arte.\nErromako erorialdia eta gero, Mendebaldeko Inperioa germaniar erregeek zuzendutako erresuma txiki askotan banatu zen. Garrantzitsuenak hauek izan ziren: ostrogodoa Italian, bisigodoa Iberiar penintsulan, frankoa Galian eta Britainiar irletan angloa eta saxoia.\n305 Dioklezianok kargua uzten du eta Maximiano ere horretara behartzen du.\n306 Konstantinok boterea lortzeko. Tetrarkiako beste enperadoreen aurkako borroka hasten du.\n324 Konstantinok, Lizinio Adrianopolis eta Krisopolisen garaitzen du eta horrela enperadore bakar moduan geratzen da. Antzinako Bizantzio zegoen tokian Konstantinopla eraikitzen du.\n330 Konstantinopla Inperioko hiriburu bihurtzen da.\n337 Konstantino Handia hiltzen da.\n364 Valentiniano I.ak Valentiniar dinastia hasten du. Bere anaia Valente, augusto eta erregentekide izendatzen du Konstantinoplan.\nggb. 375 Hunoek ostrogodoak garaitzen dituzte eta Mendebalderanzko migrazio-saldoa eragiten dute.\n379 Teodosio Handia Ekialdeko enperadore izendatzen dute eta Teodosiar dinastia hasten da.\n391 Teodosiok kristautasuna erlijio ofizial izendatzen du.\n395 Teodosio Handia hiltzen da. Inperioa bere semeen artean banatzen du.\n410 Bisigodoek Erroma arpilatzen dute.\n455 Alarikoren bandaloek Erroma arpilatzen dute.\n476 Romulo Augustulo, Mendebaldeko azken erromatar enperadorea, kargutik kentzen dute.


GEURE FILOSOFIA / ERIC DICHARRY / SO ELKARTEA - SO\nGEURE FILOSOFIA / ERIC DICHARRY / SO ELKARTEA\nSO | 2016-07-22 20:12\n(Argazkia / Eric Dicharry)\nHemen azpian geure filosofia aurkituko duzue.\nZergatik/zeratarako sortu duzu bloga? (Oier Guillan)\n(Eric Dicharry) Orain duela bizpahiru urte Baionako Euskal Museoan erakusketa bat antolatu nuen. Informazioa publikoari pasarazteko iparraldeko Berria bulegora joan nintzen. Esan ditatenean nire berria aipatzeko kulturarako ez zutela toki askorik pentsatu nuen modu batean edo bestean hutsune hau bete behar zela. Blogaren ideia hortik dator. Euskal prentsak kulturari buruz egiten ez duen lana blogari esker egitea. Elkarte bat sortzen ari gara. SO elkartea. Bloga elkartearen erakusleihoa izanen da. Berrikitan ideki dugu. Blogak hilabete bakarra du.\n-Zergatik izen hori, "So"?\nSO izena modelo alosterotik dator. Proteina baten ingurumenaren ezaugarriak aldatzen dituzunean proteina bera dituen ezaugarri funtsezkoenetan aldatzen da. Gara entzuten so egiten ukitzen duguna. Dugun ingurumenak hazten gaitu. Eraikitzen gaitu. Hautatzen duzun ingurumenak musikaz arte garaikideaz zinemaz argazkietatz eraikia den ingurumenak zarena eta izanen zarena asmatzen dizu.\n-Artikulu guztiak euskaraz izango dira?\nEuskaraz bai. Aimé Césaire poetak eman zuen unibertsaltasunaren definizioarekin bat egiten dugu. Unibertsala izateko oinak ondo sustraiturik eduki behar dituzu gero munduan gertatzen denari soa emateko. Mudua so egiteko hemendik Euskal Herritik hemen dugun hizkuntzatik abiatuko gara. Baina horrek ez du esan nahi bakarrik euskal kulturan zentratuko dugunik. Euskaraz munduko sormenaren itzulia eginen dugu. Eta munduko sormenaren itzuli honetan euskaldunak be bai sartuko ditugu.\n-Zeitzuk izango dira artikuluotako ardatzak?: kronikak? iritziak? elkarrizketak? poemak?\n1) eguteki kulturala ideki dugu (http://blogak.eus/so/agenda-egutegia)\n2) sortzaileek egiten duten lanetan zentratuko gara. Bloga minimalista da. Postak artistaz artista doaz.Arles hirian nintzenean Andres Serrano artista elkarrizketatu dut. Torturari buruz egin duen lana interesantea iduritzen zaidalako. Gero elkarrizketa guztiak soundclouden zintzilikatuko ditugu.\nBeraz bai SO blogean kronikak, iritziak eta elkarrizketak atxemanen dira. Usu baina ez beti aktualitate kulturalarekin lotuak izanen dira. Euskal Herrikoarekin eta mundukoarekin. SO bloga idekirik nahi dugu. Nik bloga martxan ezarri dut baina gero kulturari buruz idatzi nahi dutenei ere idekiko diegu. Ez dut uste emailez jasoko ditugun artikulu guztiak argitaratuko ditugunik. Argitaratu baino lehen irakurketa kolektiboa izanen da baina testuak geure filosofiarekin bat egiten badu poztasun handiz argitaratuko dugula.\n-Oraingoz arteak du pisu handia zure artikuluetan, zer nolako arte-espresiori erreparatuko diozu?\nMusika, zinema, literatura, arte garaikidea... Baina beti sortzaileetatik abiatuz. SO bloga abiapuntu bezala ikusten dugu. Bigarren urratsa ekintza kulturalak sortzean dugu ametsa. Geroa gerorako...\nPostak artikuluak (argazkiak + testuak) edota berri kulturalak igortzeko: soelkartea@gmail.com\nElkartekide izateko : soelkartea@gmail.com / Urterokoa 20 eurokoa /\nPost Skriptuma : momentukotz artikuluak ordaintzeko ez dugu dirulaguntzarik baina nork daki egun batez agian SO elkarteak finanziamendu propioa lortzen badu...


Apps by Gestionet Multimedia - Appszoom\nIstorioak lo egiteko zailtasunak dituen ume batekin hasten da. Hortik abiatuta, erabiltzailea umearen ametsetan sartuko da bidai fantastiko batean murgilduko diuena. Izarretan zehar hegaz ibiliko da, kometekin hitz egingo du eta hauek hiru planetara eramango diote: Planeta Urdinera, Planeta Berdera eta Planeta Gorrira. Planeta bakoitzean pertsonaia…\n$1.60 Free • 1 10\nMinos uhartean zehar turismoa egiten daudela, Elene eta bere neba Gorka zulo batean jausi egiten dira biak konortea galduz. Itzartzerakoan kobazulo batean daudela konturatzen dira. Baina ez da kobazulo arrunta Minoseko Minotauroaren labirintoan daude. Labirintotik ihes egiteko irteera topatu beharra daukate, baina bidean zehar ate itxiak aurkitu…\nSugarren Mendian istorio interaktibo bat da. Euskal Herriko herrixka bateko guraso guztiak desagertu egin dira. Sugaar dragoi maltzurrak bahitu egin ditu. Naia, Unai eta Iker dragoiaren bila joango dira gurasoak salbatzeko asmoarekin. Bidean abentura harrigarriak biziko dituzte eta erabiltzailearen esku egongo da zein bide hautatuko duten, izan e…\nIpuin interaktibo honetan Naia eta Asier neba-arrebek Europan zehar bidaiatuko dira bere lehengusu Ikerrekin uda igarotzeko asmoarekin. Bidai honetan Europako hiribururik ospetsuenak bisitatuko dituzte. Proiektu hau Eusko Jaurlatizaren eta Bizkaiko Foru Aldundiaren laguntzarekin gauzatu da.


Hezkuntzan burujabetza teknologikoaren alde\nBlogeko bilatzailea erabili dut Hezkuntzan Librezaleri buruz zenbat aldiz idatzi dudan jakiteko asmoz. Hiru aldiz. Eta gaurko honekin laugarrena izango da. Baina iruditzen zait ezinbestekoa dela kontzeptu garrantzitsu batzuk noizean behin gure burmuinetara berriro ekartzea. Ahanzturan erori ez daitezen.\nHezkuntzan Librezale, neurri batean edo bestean, hezkuntzarekin lotuta gauden, profil desberdineko pertsona talde bat da: senideak, irakasleak, ekintzaileak, hacktibistak, ikasleak… Zerk batzen gaitu? Bada, kezkatuta gaudela ikasgelak digitalizatzen ari diren moduagatik.\nHezkuntza publikoan, zein pribatuan.\nBost dira Euskal Herriko ikasgelen digitalizazio-prozesuaz eztabaidatzen hasteko mahai gainean jarri genituen puntuak. Urte batzuk daramatzagu gai hori lantzen, eta zuetako askok 2019an argitaratu genuen komunikatuaren bost puntuak ezagutzen badituzue ere, baimendu nazazue labur-labur berriz jasotzen.\nBat, gure ikasleen datuak enpresa pribatuen esku uzteak ikasleon pribatutasunaren bermatzea ezinezko egiten du. Bi, bost urteko bizitza bakarrik bermatzen duten Chromebook gailuetan inbertsioa egitea arduragabekeria da. Hiru, euskararen presentzia enpresa pribatuen interes eta gidalerroen menpe uztea gure hizkuntzaren kontrako erabakia da. Lau, ikasleak behin eta berriro tresna berdinen erabilerara mugatzea, hezkuntza digitalaren murriztea da. Bost, hezkuntza komunitatearengan tresna hauekiko dependentzia sortzeko arriskua arazo larria da.\nAste honetako astelehenean, hilak 8, Hezkuntzan Librezale Legebiltzarrean, COVID-19k azkartutako digitalizazio prozesuaz eta gaur egun esku artean ditugun erronkez eztabaidatzeko asmoarekin, ponentzia bat burutu genuen Hezkuntza Batzordearekin. EH Bildu talde parlamentarioak eskatuta.\nPonentzia horren helburua, argia zen, goian laburtu ditudan arrazoiak kontutan hartuta, eztabaida prozesu bat bultzatzeko unea iritsi dela uste dugu. Software librean bezala, jakintza kolektiboa eta estandar libreak bultzatzen dituzten alternatibak egon badaude, eta momentua da digitalizazio zentzudun, jasangarri eta arduratsu baten alde egiteko.\nGizarte gisa eztabaidatzeko aukera daukagu. Burujabetza teknologikoa ala kritikoak diren azpiegitura teknologikoak multinazionalen esku utzi?


Kaleko polemika ikerketuz — Unibertsitatea.Net\nHemen zaude: Hasiera › Ziztu bizian › Kaleko polemika ikerketuz\nKaleko polemika ikerketuz\n2012/06/20 - unibertsitatea.net\nHondakinen kudeaketa eta tratamendua aztergai UEUk eskainitako graduondoko baten bidez.\nAzken hilabeteotan hondakinen kontuak berebiziko garrantzia hartu du gure gizartean. Gai hau lantzeko, Fernando Mijangosek koordinatuta, “Hondakinen kudeaketa eta tratamendua” graduondokoa antolatu du UEUk. Ikastaro honen helburua, hondakinen errealitatea ezagutzea da, eta horretarako ikuspegi konstruktiboa erabiltzen saiatuko direla dio Mijangosek.\nGraduondokoa antolatzeko orduan, alderdi ekonomiko, politikoak, juridikoak, teknologikoak eta praktikoak lantzea dugu oinarri. Errealitateari eta gaur egunerokotasunari lotuta: Gipuzkoako Hondakinen Partzuergoarekin elkarlanean, 8 irteera proposatu ditugu. Izan ere, bisitak, hiri hondakinak, beira, papera, ur araztegiak, konpostajea, gasifikazioa… oso interesgarriak eta motibagarriak izan daitezke maila teorikoak ikasitako bere ikuspegi praktikotik aztertu ahal izateko.\nGai interdisziplinarioa izanik, ikuspuntu anitzekoa, lau arlo teorikoak garatzeaz gain, ikasleek ikerkuntza lan baten bitartez maila praktikoa garatu behar izango dute, ikasitakoa barneratuz eta landuz. Graduondokoa 2012ko urriaren 15etik 2013ko ekainaren 28ra arte izango da Eibarreko Markeskoa Jauregian. Hala ere, izena emateko epea irekita dago jadanik. Izen-ematea eta matrikulazioa UPV/EHUko Berezko Tituluen sarbidetik egin daiteke, eta UEUko webgunetik.


Literatur Emailuak » 2009 » Apirila\nApi 29 09\nLiteraturia, literaturaren asteburua Larrabetzun\nAurten bost urte beteko dituen Literatura Eskolak ekainaren 5, 6 eta 7an Literaturia izeneko asteburua antolatu du Larrabetzun. Lehen edizio honetan hitzaldiak, liburu aurkezpenak, irakurraldiak eta mahai-inguruak izango dira idazleekin, eta euskal literaturaren azoka bat ere bai, argitaletxe garrantzitsuenen parte hartzearekin. Hori Bai gaztetxean musika eta antzerki emanaldiak egingo dira: Mirande Kabareta, Kukubiltxoren obra berri bat… Literaturiaren egitarau osoa maiatzaren 8an (ostirala) 12:00etan aurkeztuko dute Bilboko Kafe Antzokian.\nApi 21 09\nMark Twain, Huckleberry Finn-en abenturak\nGaurkoa bezalako egun batez baina 1910ean hil zen Mark Twain, 75 urte zituela. Gaztetan inprimategi batean egin zuen lana, ondoren ontzi gidari Mississippi ibaian, urre bilatzaile, egur tratulari, eta azkenean kazetari eta idazle. Aintzane Ibarzabalek 1990ean euskaratutako Huckleberry Finn-en abenturak eskaintzen dizugu asteon, honela hasten dena: “Ez duzu nire berri izango, baldin eta ez baduzu Tom Sawyerren abenturak izeneko liburua irakurri (…) Zera, hauxe da liburuaren amaiera: Tom eta biok lapurrek leize-zuloan gordetako dirua aurkitu genuen, eta hala aberastu egin ginen. Sei mila dolar hartu genituen bakoitzak… dena urrea. Ikaragarrizko diru ikuskizuna zen dena batera pilaturik zegoenean. Bada, Thatcher epaileak dirua hartu eta interesak emateko moduan jarri zuen, eta egunean dolar bana ematen zigun”.\nApi 15 09\nEz obeditu inori, Mikel Peruarenaren lehen nobela\nKubako gerratik maingu itzulitako Sotero Mujika bertsolaria Baroja inprimategira joan denean, hango enkargatuak tipografo berria aurkeztu dio: “Frantsesa da. Oraindik ez du bertsorik inprimatu, baina ikasi beharko du”. Halaxe ezagutu du Emile, eta ondoren Alberto estudiantea. Hiruren artean arrisku handiko asmo bat darabilte: dinamita lapurtu eta Maria Cristina erreginari eraso egitea. Mikel Peruarenaren lehen nobela duzu Ez obeditu inori, Susa argitaletxearen eskutik datorren apirilaren 21ean Donostiako Udal Liburutegian aurkeztuko duena.\nApi 14 09\nKemen Lertxundiren Galdutako zubixkak olerki eta musika emanaldiarekin abiatuko da aurtengo Literaldia Bartzelonako Euskal Etxean (Placeta Montcada 1) apirilaren 17an (ostirala) 22:30ean. Castillo Suarezen Mugarri estaliak poema liburuan oinarritutako errezitaldia izango da apirilaren 24an (ostirala) 19:30ean. Eta Eider Rodriguezek hitzaldia egingo du apirilaren 30ean (osteguna), Universitat Autonomako letren fakultatean 13:00etan eta Euskal Etxean 20:00etan. Datorren hilabetean: maiatzaren 6an Eider Rodriguezen Haragia ipuin liburua izango dute mintzagai; maiatzaren 20an Edorta Jimenezen hitzaldia gerra eta literaturaz; maiatzaren 22an Castillo Suarez eta Leire Bilbaoren errezitaldia; eta bukatzeko, maiatzaren 23an, Hedoi Etxarteren Suzko lilia poema liburuan oinarritutako emanaldia.\nApi 07 09\n1959ko apirilean 32 ahapaldiko bertso sorta bat argitaratu zuen Gabriel Arestik Egan aldizkarian Bizkaitarra izenburuarekin. Bere nobia Meli Estebani eskainiak dira, 1958ko abenduan idatziak. Beste sorta bat 1959ko neguan argitaratu zen, Iñaki Irigoieni eskainiak (uztailean idatziak); oso ezaguna da ahapaldi hau: “Baña egun baten deitzen badeuste / Erria defendietan / Prest arkituko nabe ni beti / Euskerearen aldean / Armarik eztut artun egingo / Egundo nire eskuetan / Nire plumea nire izerdia / Eskeintzen deutsat benetan”. Geroago, 1960ko martxoan idatziko zuen hurrengo sorta (Justo Garateri), eta lehen lerroetan jakingo dugu hau bosgarren Bizkaitarra dela. Non dira orduan beste bi sorta gehiago? Karmelo Landak aurkitu zituen eta 1986an Susak argitaratu: bat Andoni Kaierori eskainia, bestea Juan Ormaetxeri.\nApi 06 09\nHiriaren melankolia, Felipe Juaristiren bigarren poemarioa\nMelankolia eta tristezia Hiriaren melankolia poemarioan aurki daitezkeen hitzak eta batez ere sentimenduak dira. Liburuari darion muinaren adierazle dira, adierazle nagusiak agian, baina ez bakarrak. Existentziaz eta denboraz gogoeta egiten du Juaristik bere bigarren poema liburu honetan, baina baita beste hainbat gaiz ere, idaztea, horien artean (Teletipoak eta beste poemak atalean). Idazleaz eta idaztearen ekintzaz gogoeta egiten du: “Teklen espazio ilargitar eta burnizkoekin urtuta / behatzak ez ote dira errealitatea deitzen den patura / zuzentzen nauten untzi nagiak?”. 1987an Baroja argitaletxearekin publikatua, hementxe duzue Hiriaren melankolia.\nApi 01 09\nNikolai Gogolen Arima hilak\nDuela 200 urte, 1809ko apirilaren lehenean Ukrainan jaio zen Nikolai Gogol, Puxkin eta Lermontovekin batera Errusiako literaturaren loraldiari hasiera eman zion idazlea. Hain zuzen ere, Puxkin adiskidea izan zen Gogoli Arima hilak nobela handiaren gaiak iradoki zizkiona. Hamazazpi urte eman zituen lan haren lehen tomoa ontzen, eta 1842an argitaratu zen Errusiako gizartearen kritika zorrotz, gordin eta mingarria, Pavel Ivanovitx Txitxikov protagonistaren negozio ustelak kontatzen dituena. Bigarren tomoa ezin menderaturik, erre egin zituen eskuizkribuak 1852an, eta bost kapitulu baino ez dira ezagutzen. Gogolek hiru tomo idazteko asmoa zeukan: lehen tomoan, Errusiako errealitatearen infernua erakutsi nahi zuen; bigarrenean, berriz, purgatorioa; eta hirugarrenean, azkenik, paradisua. Baina ez zuen bere helburua betetzea lortu. Jose Morales Beldaren itzulpenarekin 1998an argitaratu zen Arima hilak euskaraz.


Lexikoaren Behatokia: leiho bat XXI. mendeko hedabideetako euskarari - IXA Taldea (Atal berezia: Besterena nuen neuregana) - EIZIE\nEditoriala - Karlos del Olmo\nErich Hackl: Memoria, Egia, Edertasuna - Jon Kortazar; Juan Kruz Igerabide; Elizabete Manterola\nHiazinto Fernandorena, beti euskaraz bizitzeko ereduak asmatzen, sortzen eta garatzen - Andoni Sarriegi Eskisabel\nXarriton gogoan - Karlos del Olmo\nFilosofiaz eta itzulpenaz, Idoia Gillenearekin - Karlos del Olmo\nItzultzaileen Nazioarteko Federazioaren jarrera itzultzaile profesionalen etorkizunaz - INF (itz.: Gotzon Egia)\nOndo josi gabeko ohar batzuk - Koro Navarro\nEsaldi bat aski - Iñaki Bastarrika Izagirre\n«Erdaraz, mesedez»: Autoitzulpen literarioa Euskal Herrian; ikuspegi orokor bat - Garazi Arrula Ruiz\nPoesia-itzulpena: jarduera periferiko baten analisia - Ane Garcia Lopez\nItzultzaileak eta poetak eskuz esku katalanezko poesia euskaratzen: mintegi bateko gogoetak eta emaitzak - Amaia Apalauza Ollo\nPaperaren beste aldean, antzerkia - Garazi Ugalde Pikabea\nLin Shu, Kixoteren egilea - Mikaël Gómez Guthart (itz.: Iñigo Roque)\nItzulpengintzako liburu-aldizkarien berri - Karlos del Olmo\nAtal berezia: Besterena nuen neuregana - Aurkezpena - Karlos del Olmo\nHizkuntza-teknologia “Datu Handien” garaian: programa bilatzaileak, itzultzaileak… - IXA Taldea (Atal berezia: Besterena nuen neuregana)\nLexikoaren Behatokia: leiho bat XXI. mendeko hedabideetako euskarari - IXA Taldea (Atal berezia: Besterena nuen neuregana)\nTerminologia lantzeko baliabideak EHUn - IXA Taldea (Atal berezia: Besterena nuen neuregana)\nEuskarazko Itzulpen Automatikoa - IXA Taldea (Atal berezia: Besterena nuen neuregana)\nSENEZ itzulpen aldizkaria »\nSenez 48 (2017) »\nData: 2017ko azaroa\nIrakurri artikulua pdf formatuan.\nXabier Artola (Ixa Taldea, UPV/EHU),\nAndoni Sagarna (Euskaltzaindia), Miriam Urkia (UZEI)\nNerea Ezeiza (Elhuyar Fundazioa), Antton Gurrutxaga (Elhuyar Fundazioa)\nEuskaltzaindiak bere zereginen artean ditu hizkuntza lantzea eta aztertzea, eta erabilerari dagozkion arauak ematea. Bestalde, ez dago zalantzarik corpusak behar-beharrezkoak direla egun hizkuntza baten erabilera erreala monitorizatzeko. Lexikoaren Behatokia (LB) proiektua Euskaltzaindiaren ekimenez abiatu zen, 2007an, Hiztegi Batuko Lantaldeak egindako proposamen bati erantzunez. Proiektuaren emaitza da izen bera duen corpusa, zeina web bidez kontsultatu baitaiteke. Proiektua indarrean dago oraindik ere, eta, azken hamar urteotan, ia 60 milioi hitzeko testu-corpus bat eratu da. Corpusa automatikoki prozesatuta dago, eta linguistikoki etiketatuta, eta hizkuntza-corpusek ohikoa duten kontsulta-funtzionalitatea eskaintzen dio erabiltzaileari. Artikuluan, corpusa sortzeko arrazoiak aipatzen dira, eta proiektuaren helburu nagusiak eta corpusaren ezaugarriak zein diren azaltzen. Halaber, corpusa eratzeko lan-prozedura xehatzen da: testuen eskuratzea eta katalogazioa egiteko modua, corpuseratzearen nondik norakoak, eta zertan datzan prozesamendu linguistikoa. Bukatzeko, Euskaltzaindiak corpusa nola eta zertarako baliatzen duen, eta etorkizunerako asmoak zertan diren azaltzen da.\nEuskaltzaindiak bere zereginen artean ditu hizkuntza lantzea eta aztertzea, eta erabilerari dagozkion arauak ematea. Hizkuntza zer bizi bat da, eta, arauak ganoraz emango badira, erabilera errealari erreparatu behar zaio. Bestalde, ez dago zalantzarik corpusak behar-beharrezkoak direla gaur egun hizkuntza baten erabilera erreala monitorizatzeko, ez baitago beste modurik hiztunek erabiltzen duten hizkuntza hurbiletik jarraitzeko.\nLexikoaren Behatokia (LB) proiektua Euskaltzaindiaren ekimenez abiatu zen, 2007an, Hiztegi Batuko Lantaldeak egindako proposamen bati erantzunez. Proiektuaren emaitza egun izen bera duen testu-corpusa da, zeina web bidez kontsultatu baitaiteke (Euskaltzaindia, 2008).\nProiektuak indarrean jarraitzen du, eta, hamar urte hauetan, ia 60 milioi hitzeko corpusa eratu da. Corpusa automatikoki prozesatuta eta linguistikoki etiketatuta dago, eta, beraz, hizkuntza-corpusek ohikoa duten kontsulta-funtzionalitatea eskaintzen dio erabiltzaileari.\nArtikulu honen egitura honako hau da: sarrera honen ondoren, bigarren atalean, corpusaren beharra zergatik sortu zen aipatu, eta proiektuaren helburu nagusiak zein diren azalduko da. Hirugarren atalean, corpusaren ezaugarriak deskribatuko dira, labur-labur. Laugarren atalean, berriz, corpusa eratzeko lan-prozedura xehatuko da, hau da, testuen eskuratzea eta katalogazioa nola egiten den, corpuseratzearen nondik norakoak, eta prozesamendu linguistikoa zertan datzan. Bosgarrenean, corpusaren erabilera-kasu nagusia azalduko da: Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuko Lantaldeak nola eta zertarako baliatzen duen corpusa bere lanean. Bukatzeko, corpusaren urtez urteko hitz kopuruak xehatu, eta web bidez egiten diren kontsulten berri emango dugu seigarren atalean, eta etorkizunerako asmoak zertan diren azalduko dugu zazpigarrenean.\nMotibazioa eta helburuak\nGaur egun, zalantzarik gabe, hiztegia aztertzeko eta lan arauemailea egiteko, corpusetan oinarritu behar da, eta halaxe jokatu du Euskaltzaindiak azken urteotan. Testu klasikoak Orotariko Euskal Hiztegiaren (Euskaltzaindia, 2017) corpusean daude bilduta, eta XX. mendeko lagin aski adierazgarria dugu XX. mendeko Euskararen Corpus Estatistikoan (UZEI, 2002). Bi iturri horiek izan dira Hiztegi Batua (Euskaltzaindia, 2016) egiteko oinarri nagusiak.\nXXI. mendean sartuta gaude, ordea, eta euskara, zorionez, bizirik dago. Inoiz baino biziago, euskarazko testuen ekoizpenari dagokionez, eta, bizirik dagoenez, aldatuz ere joango da.\nHizkuntzaren bilakaerari hurbiletik jarraitu behar zaio; batetik, hitz eta adierazmolde berriak ezagutzeko, arauak zenbateraino betetzen edo urratzen diren jakiteko, eta arauak finkatzeko hori guztia ezagututa, eta, bestetik, hizkuntzaren erabilera sakonago ezagutzeko gramatika edo estilistika aldetik, erregistroen ezaugarriak aztertzeko edo ikuspegi soziolinguistikotik ikertzeko, nahiz edukien ideologia, historia eta abar aztertzeko.\nHorrek guztiak corpusgintzan lanean jarraitzea eskatzen du. Euskaltzaindiaren ametsa erreferentzia-corpus handi, orekatu, lematizatu, etiketatu eta linguistikoki anotatu bat izatea da, eta badu esperantza amets hori hezurmamitzeko. Baliabide asko behar dira horretarako, eta denbora ere bai.\nBitartean, Lexikoaren Behatokia egitasmoa jarri du abian Euskaltzaindiak. Komunikabide eta argitaletxeek argitaratzen duten edo aireratzeko idazten duten materialarekin corpus monitore bat eraikitzea da helburua, hau da, hizkuntzaren erabilerari hurbiletik jarraitzeko corpus bat elikatzea, eta automatikoki lematizatzea eta etiketatzea pixkana-pixkana.\nGaur egun, Euskal Herrian badira tresnak eta ezagutza lan hori automatizatzeko, bai baitira aspaldidanik arlo horretan ikerketan ari diren lantaldeak. Euskaltzaindiak bidelagun ditu talde horietako batzuk egitasmo honetan. Corpusa elikatzeko testuak lortzeko, berriz, Euskaltzaindiak hitzarmenak sinatu ditu zenbait argitaldarirekin.\nLB automatikoki prozesatutako hizkuntza-corpus monitore eta oportunista bat da. Gorago esan bezala, komunikabide eta argitaletxeek argitaratutako edo aireratzeko prestatutako testuekin osatua da. Proiektuan parte hartzen dute, Euskaltzaindiarekin batera, EHUko Donostiako Informatika Fakultateko Ixa Taldeak, Elhuyar Fundazioak eta UZEIk.\nTestuetatik corpusera: lan-prozedura\nTestuen eskuratzea eta katalogatzea\nCorpusak eraikitzeko garaian, testuen jabegoarekin zerikusia duten kontuak zaindu beharra dago. Copyright-pean dauden testuak baimenik gabe erabiltzea ez da egokia, ezta ustiapen komertzialik ez duten corpusen kasuan ere. Horregatik, Euskaltzaindiak errespeturik handienaz erabili nahi ditu euskarazko testuak, eta, printzipio hori betetzeko, hitzarmenak sinatzen ditu argitaldariekin. 2017ko maiatzera bitartean, komunikabide, argitaletxe eta erakunde hauek laga dizkiote testuak Euskaltzaindiari: Berria, Deia, Diario Vasco eta El Correo egunkariak; EiTB; Argia, HABE, Jakin eta Karmel aldizkariak; AEK; Elkar argitaletxea; Elhuyar Fundazioa; Eroski; Laneki elkartea; Eusko Legebiltzarra; Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako Batzar Nagusiak; eta Nafarroako Parlamentua.\nCorpusa osatuko duen materiala (edukia, eta, ahal denean, baita metadatuak ere) hitzarmen bidez eskuratzen du, bada, Euskaltzaindiak. Informazio hori UZEIk jaso eta aztertzen du, informazio bibliografikoa eta edukiari dagozkion metadatuak inportazio automatikorako prestatuz. Izan ere, katalogoa gerora begira pentsatua dago, era horretan neurtzen baita erreferentzia- corpusa osatzeko informazioaren oreka.\nArtikulu, liburu, saio zein araudi guztiak banaka katalogatzen dira eskuratu orduko, TEI egituran (TEI, 2002); alegia, datu bibliografikoak eta testualak jaso, eta automatizatzeko bidea abian jartzen da. Metadatuak, automatikoki eskuratu direnean, eskuz berrikusten dira beti, egokitasuna bermatzeko. Kasuren batean, baina, eskuz landu behar izaten dira, egileek ez baitute halakorik eskuratzerik. Prozedura ezarrita dagoenez, etengabe jasotzen dira argitalpenak, eta katalogoan lantzeko inportatzen. Eta, lanok bukatu ondoren, metadatuak eta testuak Elhuyarren esku uzten dira, etiketatu ditzan.\nLexikoaren Behatokia lantzeko, zenbait datu ez dira behar, baina proiektuaren helburua geroari begira pentsatua dago; bideratu beharreko erreferentzia-corpusari, alegia. Horregatik, katalogazio-lan orokorra egiten da —eremua eta gaia, adibidez—, Sailkapen Hamartar Unibertsalean oinarrituta (McIlwaine, 2010), gerora baliagarri izan dadin.\nOrain arte landutakoaren banaketa grafiko honetan ikus daiteke:\n1. irudia. Generoaren arabera, fikzioa % 16 da, eta ez-fikzioa, berriz, gainerako % 84a. 2016. urtearen bukaeran, 181.115 obra (artikulu zein liburu) zeuden datu-basean landuta.\nTestuak corpuseratzea TEIren arabera: formatu-bihurketak eta egitura-etiketatzea\nCorpus gordina eta katalogoko metadatuak corpuseratzea da urrats honen helburua, eta egitura-etiketatzea deritzo.\nDokumentuak corpuseratzeko lehen urratsa haien jatorrizko formatua LB corpusaren XML formatu bihurtzea da. Corpusak kodetzeko eta etiketatzeko proposatu diren ereduen artean, TEI P4 eredua (TEI, 2002) hautatu dugu.\nJatorrizko dokumentuaren formatua corpusaren XML formatura bihurtzeko, berariazko bihurtzaileak garatu ditugu. Haien bidez, .html, .xhtml, .rtf, .doc eta .odt formatuko dokumentuak prozesatzen dira. Batzuetan, jatorrizko formatua .pdf, .indd edo .qxd izaten da, eta, XMLra bihurtu aurretik, formatu hori duten dokumentuak aurreko bost formatuetako batera bihurtu behar dira. Formatu horietako batzuek arazoak sortzen dituzte formatu-bihurketa automatikoa egiteko, eta eskuz zuzendu behar izaten dira.\nFormatu-bihurketa egitean, dokumentuaren egitura-elementuak etiketatzen dira (atalak, atalburuak, paragrafoak, taulak, buletdun zerrendak, etab.), eta zenbait ezaugarri tipografiko ere bai (letra-estiloak, hala nola etzana eta lodia, komatxoak, etab.).\nAzkenik, XML dokumentu bakoitzaren goiburuan, dagokion obraren metadatuak biltzen dira (izenburua, egilea, argitaratze-urtea, argitaratzailea, arloa, erregistroa…). Metadatu horiek zuzenean ekartzen dira goiburura katalogoaren datu-basetik.\nEgitura-etiketatzea egindakoan, corpusaren aurreprozesamendu linguistikoa egiten da. Prozesu horretan, hizkuntza-teknologia erabiltzen da.\nUneko datu-base lexikalean ez dauden eta Eustagger lematizatzaileak (Ezeiza et al., 1998) ezagutzen ez dituen hitz berriak aurkitu, eta lexikoi osagarrian sartzen dira. Hori eginez gero, hurrengo urratsean (etiketatze linguistikoan), lematizatzaileak hitz horiek ezagutuko ditu, eta lan lexikografikorako ustiaketa eraginkorragoa izango da. 2016ra bitartean, 10.544 hitz sartu ditugu lexikoi osagarrian.\nEuskarazkoak ez diren pasarteak etiketatu egiten dira, hurrengo urratsean linguistikoki analizatzea saihesteko. Prozesu hori erdiautomatikoa da (hizkuntza-identifikazio automatikoa eta ondorengo orrazketa). Bestalde, batzuetan, komeni da akats tipografikoak zuzentzea eta aldaera ez-estandarrak normalizatzea; esaterako, testua orraztu gabea denean edo euskara ez-estandarrean idatzia denean. Horrelakoak etiketatzea interesgarria da etiketatze linguistikoa errazteko eta eraginkorragoa izateko. Kasu horietan, baina, jatorrizko testu-hitza beti gordetzen da bilaketaren emaitzetan bistaratu ahal izateko.\nAtal honetan deskribatutako lanak egiteko, Corpusgile tresna erabiltzen dugu. Corpusgintza kudeatzeko eta prozesuak exekutatzeko aukera ematen du.\nEgitura-etiketatzea eta aurreprozesatze linguistikoa egin ondoren, corpusa Ixa Taldearen esku uzten da linguistikoki prozesatzeko. Prozesatze linguistiko horren barruan daude tokenizazioa (testuko hitzak eta puntuazioa ezagutzea eta banatzea), segmentazio morfologikoa (morfema- banaketa) eta analisi morfologiko osoa; azken biak Eustagger tresnaren bidez gauzatzen dira. Prozesu horren ondoren, testuak lematizatuta, kategoria aldetik etiketatuta eta automatikoki desanbiguatuta geratzen dira. Prozesuaren emaitza, beraz, corpus linguistikoki etiketatua edo anotatua da; anotazio horien formatua eta egitura AWAren arabera egiten da (AWA, Annotation Web Architecture: Anotazio Amaraunaren Arkitektura; Artola et al., 2009).\nAWAren arabera anotatutako corpusean, anbiguotasuna dagoen kasuetan informazio guztia gordetzen da, hau da, hitzaren analisi guztiak gordetzen dira. Jakina da hitz batzuk morfologikoki anbiguo suerta dakizkiokeela makinari, analisi bat baino gehiago onar baititzakete; adibidez, pilotari formak pilotari lema edo pilota lema (pilota + -ari) izan ditzake. Desanbiguazio-prozesuan, Eustaggerrek testuingurua aztertu eta analisi horietako bat lehenetsiko du automatikoki, eta hori erabiliko da bilaketa-sisteman. Hala ere, zuzentzat jotakoa ez ezik, gainerako analisi guztiak ere gordetzen dira, eta, hala, nahi izanez gero, beti egongo da gero eskuz landu eta zuzentzeko aukera (leheneste automatikoa okerra izan den kasuetan, noski).\nCorpusa edizio bakoitzean berriro osorik etiketatzen denez (urtero), etiketatzea uniformea da; alegia, azken edizioan hitz bat lexikoi osagarrian sartu bada, aurreko edizioetako agerpenak ere ezagutuko ditu Eustaggerrek.\nLexikoaren Behatokia webean\nEtiketatze linguistikoaren emaitza prozesatuz, corpusaren kontsulta-aplikazioaren datu-basea eratzen da. Kontsulta-aplikazioa Lucene teknologian (Hatcher eta Gospodnetic, 2004) oinarrituta dago. Ideia nagusia zera da: agerpen bakoitza dokumentutzat hartzen da, eta kontsulta bat egitea, beraz, query edo galdera bati erantzuten dioten dokumentuak eskuratzea da. Formen eta lemen maiztasunak kalkulatzen dira, eta MySQL taula batzuetan gordetzen, bilaketa eraginkorragoa izan dadin.\nLBren webguneko laguntza-atalean, corpusa kontsultatzeko argibideak eta adibideak erantsi ditugu. Badira bi bilaketa mota: bilaketa arrunta eta bilaketa aurreratua. Labur beharrez, funtzionalitate jakin batzuk aipatuko ditugu hemen.\nBilaketa arruntean, hitz baten forma edo lema izan daiteke bilagaia (zehatza zein halako karakterez hasia zein bukatua). Kategoria iragazkitzat erabil daiteke, eta emaitzak ordenatzeko irizpide batzuk eskaintzen dira. Hitz baten lema bilatu eta emaitzarik ez dagoenean, komeni da ‘forma + hasi’ bilatze-modua erabiltzea; izan ere, nahiz eta lexikoi osagarriaren bidez datu-base lexikalaren estaldura handitu dugun, badira oraindik Eustaggerrek ezagutzen ez dituen lemak.\nBilaketa aurreratuan, aukera gehiago ditugu, eta corpusa kontsultatzeko ahalmena handiagoa da.\nBadira hiru bilagai-errenkada, eta lema edo forma batzuen segida bilatu dezakegu.\nBilaketa obraren metadatuen arabera mugatu daiteke. Arlo, azpiarlo, erregistro, urte edo argitaratzaile jakin baten emaitzak soilik erakustea aukeratu dezakegu.\nEmaitzen atalean, testuinguruak (KWIC edo konkordantzia eran) eta kopuruak (maiztasun-taulak eta grafikoak) konbina ditzakegu. Kopuruen kasuan, zer datu bistaratu nahi dugun zehaztu dezakegu (adibidez, lemen maiztasun-taula edo arloen edo urteen araberako banaketa-grafikoa). Gainera, emaitzak CSV formatuan esportatzeko aukera ere badago.\nAurreko hiru parametro mota horiek erabiliz, honako bilaketa konplexu hau egin genezake: haize lemaren ondorengo izenondoen agerpenak bistaratzea, Zientzia arloaren barnean, eta emaitzetan izenondoen maiztasun-taula erakutsi.\n2. irudia. Bilaketa aurreratuaren adibide bat: haize izenaren ondorengo izenondoen agerpenak Zientzia arloan, dokumentuka ordenatuta, eta izenondoen lemen maiztasun-taula.\nErabilera-kasu bat: Hiztegi Batua\nProiektuaren berehalako helburua Hiztegi Batuko Lantaldearentzat aztergaia prestatzea eta egungo erabileren hutsunea betetzea da, bai formen aldetik, bai adieren aldetik. Lehen urrats honetan, formak landu dira.\nLehen saio batean, Euskaltzaindiak dagoeneko aztertuak (eta isilduak edo ondoko urratsetarako utziak) zituen formak corpusaren emaitzarekin erkatu ziren, eta haietako batzuk, gaur oso erabiliak direnak, berreskuratu.\nOndoren, Euskaltzaindiak jaso ez baina corpusean maiztasun handi samarrez azaltzen ziren formak aztertu ditu lantaldeak, zenbait urratsetan. Tradizioa alde batera utzi gabe, egungo erabilerek ere lekua behar dute Euskaltzaindiaren Hiztegian.\nCorpusaren tamaina eta bisitak\nCorpusa, urtez urte\nGrafiko honetan ikus daiteke LB corpusaren bilakaera urtez urte, hitz kopuruari dagokionez:\n3. irudia. LB corpusaren bilakaera urtez urte (milioi hitzetan).\n2016. urtearen bukaeran, beraz, 58.576.635 hitz zeuden guztira corpusean, kontsultatzeko moduan.\nSarreran esan den bezala, LB corpusaren orria Euskaltzaindiaren webgunean dago kontsultagai (Euskaltzaindia, 2008). 2017ko maiatzeko lehen hiru asteetan izandako bisita kopurutik estrapolatuz, oker handirik egiteko beldurrik gabe esan daiteke hilean 3.000 bat bisitarik (IP desberdinak) jotzen dutela LBren orrira kontsultaren bat egitera; bisitari horietako bakoitzak 1,41 bisita egiten ditu batez beste, eta bisita bakoitzeko 3,82 orri kontsultatzen ditu. Bisita kopuruak astegunetan jotzen du goia, eta, asteburuetan, jaitsi egiten da. Egunean zehar, berriz, bisita gehienak 09:00etatik 20:00etara bitarteko tartean egiten dira.\nLB proiektuaren motibazioak azaltzean, Euskaltzaindiaren ametsa aipatu da: erreferentzia- corpus handi, orekatu, lematizatu, etiketatu eta linguistikoki anotatu bat izatea. Helburu horretara hurbildu ahala, euskararen erabileraren argazki gero eta zehatzagoa izango dugu. Gaur egun, hiztegigintzarako erabiltzen dugu Lexikoaren Behatokia, baina erreferentzia-corpusek beste hainbat erabilera izaten dituzte: hizkuntzalaritzaren beste arlo batzuetako ikerketan, hizkuntzaren irakaskuntzan, hizkuntzaren soziologian, literaturaren ikerketan eta hizkuntzaren prozesamendu automatikoan. Espero dugu Lexikoaren Behatokiaren corpusaren erabilera ere hedatuko dela arlo horietara.\nArtola, X.; A. Díaz de Ilarraza; A. Soroa & A.Sologaistoa (2009). «Dealing with complex linguistic annotations within a language processing framework». IEEE Transactions on Audio, Speech, and Language Processing, 17(5): 904.-915. or.\nEzeiza, N.; I. Aduriz; I. Alegria; J.M. Arriola & R. Urizar (1998). «Combining Stochastic and Rule-Based Methods for Disambiguation in Agglutinative Languages». COLING- ACL’98, Montreal (Kanada).\nEuskaltzaindia (2008). Lexikoaren Behatokia.\n——— (2016). Hiztegi Batua (orain, Euskaltzaindiaren Hiztegia).\n——— (2017). Orotariko Euskal Hiztegia.\nHatcher, E. & O. Gospodnetic (2004). Lucene in Action. Co. Greenwich, CT, AEB: Manning Publications.\nMcIlwaine, I. C. (2010). «Universal Decimal Classification (UDC)». In: Encyclopedia of Library and Information Sciences, 3. arg. New York: Taylor & Francis. Vol. 1:1, 5432.-5439. or.\nTei (2002). Text Encoding Initiative (TEI P4): Language Corpora.\nUZEI (2002). XX. mendeko Euskararen Corpus Estatistikoa.\n1. Oharra: Aipatutako URL guztiak 2017-05-31n kontsultatu dira.


Michery - Wikipedia, entziklopedia askea.\n48° 18′ 34″ N, 3° 14′ 05″ E / 48.3094°N,3.2347°E / 48.3094; 3.2347Koordenatuak: 48° 18′ 34″ N, 3° 14′ 05″ E / 48.3094°N,3.2347°E / 48.3094; 3.2347\nGisy-les-Nobles, La Chapelle-sur-Oreuse, Plessis-Saint-Jean, Pont-sur-Yonne, Serbonnes, Sergines eta Villemanoche\n544 (%51.9) 504 (%48.1)\nMichery Frantziako udalerria da, Yonne departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 1.001 biztanle zituen.\n2007an Michery udalerrian erroldatutako biztanleak 1.001 ziren. Familiak 396 ziren, horien artean 106 pertsona bakarrekoak ziren (47 bakarrik bizi ziren gizonak eta 59 bakarrik bizi ziren emakumeak), 137 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 137 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 16 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 531 etxebizitza zeuden, 406 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 107 bigarren erresidentzia ziren eta 18 hutsik zeuden. 523 etxeak ziren eta 2 apartamentuak ziren. 406 etxebizitza nagusietatik 382 bere jabearen bizilekua ziren, 15 alokairuan okupaturik zeuden eta 10 doan lagata zeuden; 2 etxek gela bat zuten, 26 etxek bi zituzten, 76 etxek hiru zituzten, 132 etxek lau zituzten eta 171 etxek bost zituzten. 348 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 167 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 204 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nMichery udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 587 ziren, horien artean 412 aktiboak ziren eta 175 inaktiboak ziren. 412 pertsona aktiboetatik 378 lanean zeuden (196 gizon eta 182 emakume) eta 34 langabezian zeuden (15 gizon eta 19 emakume). 175 pertsona inaktiboetatik 81 erretiraturik zeuden, 43 ikasten zeuden eta 51 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Michery udalerrian 416 unitate fiskal zeuden, 1.036,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 18.994 euro zen.\n2007an zeuden 32 komertzioetatik, 1 erauzte enpresa zen, 1 janari enpresa zen, 1 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresa zen, 7 eraikuntza enpresak ziren, 10 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 2 garraio enpresak ziren, 4 zerbitzu enpresak ziren, 3 administrazio publikoko enpresak ziren eta 3 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresak ziren.\n2009an zeuden norbanakoentzako 5 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 2 ile apaindegiak.\n2009an zeuden 4 establezimendu komertzialetatik, 1 120 m2 baino gutxiagoko denda zen, 1 okindegi zen, 1 etxerako tresna denda zen eta 1 drogeria zen.\n2000. urtean Michery udalerrian 8 nekazaritza-ustiategi zeuden.\nBNF: 15279712r (data)


Milla bosteun, eta amabigarren urtean Franzesa zeren bidez elorri zan Nafarroara eta Gipuzkoako Probinziara, eta bietatik zer kisatan biraldua izandu zan ariñ aski, bideak galdurik eta armak utzita.\nIzendatu dedan urte milla, bost eun, eta amabigarrenean, Errege Fededun Don Fernando Jauna egin zan Nafarroako Erresuma guztiaren jabe, Palacios Rubios Erakusleak bere egitade Obtentione et retencione Regni Navarraekoan, eta Antonio Nebricensek Errege Fededunen Kondairan esaten dituzten gauzen bidez.\nErrege Don Juanek bere burua ikusi zebanean eskubiderik Nafarroan etzeukala, ondo etzerizkion lenago bera Jaun ta Jabe, buru ta nagusi zan tokian, besteren menpean egoteari; eta jarri zitzaion buruan, Franziara joan ta indar andiak bildurik berakin batean ostera etorri eta beretu bear zebala Nafarroa. Asmo oek arturik Franziara abiatzeko denporan, Don Juanek bere adiskide ta lagun Iruñeko Uritarrai eman zien itza, ezik, egun gitxi barru etorriko zala Franzes talde andiakin, Nafarroako Erresuma bereturik, Gipuzkoako Probinziari astinaldi onak ematera.\nBereala igaro zan Franziara, eta batuerazo zituen Erresuma andi artan arki al zitezkean soldadurik oberenak; oekin egiñeratu zituen bi Martizti audi gaiñ gañekoak; beretako bata biraldu zeban Pirineo aldetik Iruñeko Uria ertsitutzera, eta besteari agindu zion, sartu zedilla Gipuzkoan Irun-aranzundik barrena, Ondarribiari lagarik, Donostiari su ematera, eta aldameneko errietan al zeban kalte guztia egiñaz atakatu zitzala Gipuzkoatarrak, beretakorik joan etzedin Nafarrai laguntzera.\nEsan ta egin, Carlos Duque Borbongoa, bere Erregek agindua betetzera, etorri zan Franziatik Martizti andi batekin Hernaniraño, esan dedan urte milla bosteun, eta amabigarrenean azaroko illaren amalauean. Andik iru egunera, zeña zan azaroaren amazazpigarrena, Borbonek ingurutu zeban Donostiako Uria, leorrezko toki guztietatik soldadu eta sutunpadi askorekin; eta lanbide oni dagozkion prestamen guztiak bere naierara ifinirik, eraso zion Donostiari su ta gar Leoi amorratuaren gisa. Bere kanoi asko ta andiakin Surriola aldeko murrurik argalenetik iriki zeban barrurako sarbidea; eta irrinarte au egin zebalako pozez arroturik, ekin zitzaion barruna sartutzeari bein ta birretan baino ere geiagotan. Ordea Plazari kontu egiten zeuden Gipuzkoatar ernai azkarrak, ataka urratua beren gorputz bulardetsuakin itxirik, bertara zetorren Franzes guztia botatzen zuten illotzik.\nCarlos Duque Borbongoa eta beraren lagunak arri ta zur egiñik ikara larri gorri bizian gelditu ziran Gipuzkoatarren ausardi aiñ beldur gitxikoa ikustean; eta itsas bazterrera biribillatzen asi ziran. Gipuzkoako ontziak, Gazteluko La Plazako sutunbadiakin batean, are kalte andiagoak egingo ziozkatela beldurturik, Donostiari zegoen zegoenean laga, ta igo zan Borbon bere soldadu ta prestamen guztiakin, Oriamendiko gañera; zeñari irazeki zitzaion lazki, Donostiako suan irten zalako gaizki, eta artu zituen asmo berriak Probinzia barruko Erri irikietara joanik ordaindu bear zituela, Gipuzkoatarrak Donostia inguruan egin ziozkaten kalte andiak; bañan etzitzaiozkan baliatu bere ames galgarriak.\nAsmakari oek ondo ezin moldatuz buru ausitzen Oriamendiko gañean zegoela, jakindu zeban nola Gipuzkoako Erri guztietan Aitarren seme jendea batutzen ari ziran, berari erasotzera etorteko. Barri atsekabetsu au artu bezin fite jarri zan Borbon Franziara begira, eta bere Martizti erdi galduarekin eman zion igesari, esan dedan azaroko illaren emeretzi garren egunean. Franzes erkindu oek beren arrabi gaizto gosetia ase bage Gipuzkoatik zijoatzelako, etxerakoan ekin zitzaiozkan, bide inguruko Erri ta baserri-etxeai su emanaz, beretan topatzen zituzten abereak eta beste gauza asko ebatsitzeari. Bañan Ondarribiako Gazteluaren gordetzalle zeuden Gipuzkoatarretatik irten ziran Irun-aranzungo arraira sei konpañiatatik esleitutako mendi-mutilakin iru Kapitan, zeitzuk ziraden Anbulodi, Azkue, eta Inigo Martinez de Zaldibia. Oek eta oen babesera biribillatutako Irun-aranzungo jaiotarrak bidera atera eta Franzesari arpegi emanik luza erazo ziotelako, Probinzia barrutik zetorren jende samalda andia iritsi zan bear bearreko, eta eraso zioten Franzesari guztiak beingoan aurkez, atzes, goitik, beetik, zearka, ta zuzenka arras portizkiro; nonnai ta naiez laga bear izan zituen, Gipuzkoan lapurtuak zeramazkien abere ta ondasunak, ez ezik, bere bagajeko gauza balioso asko ere, eta ala ere etziran aserre Franzisko lurrean erdiak bederik sartu ziradenean. Azaña andi onen aipamena egiten du Erregiña Doña Juanak, Gipuzkoako Probinziari bere mugaperako Eskribauak autatzeko eskubidea eman izan zion gallaldian; zeña arkitzen dan Gipuzkoaren Fueroetako Titulu amalaugarrengoan, leneago Kapituluan.\nBorbonek Donostis zebanean itxi,\nEz omen zerabillen arrotasun gitxi;\nBañan nai zebanikan etzeban iritsi,\nBostgarren egunean joan zan igesi.\nLenago esan dedan bezala, Pirineo aldetik Nafarroarako bidean jarri izan zan Don Juan de Labritek bere alde zekartzien adiskide mami, eta Monsieur de la Palizaren kontura zetorren Franzes Martizti andiak ertsitu zuten Iruñeko Uria inguru guztitik osotoro; eta Nafarroarekin Gipuzkoaren mugako atakarik estuenetan jarri ziran Franzes talde andiak, Probinzia onetatik iñor bazijoan Nafarran alde, eragozteko. Modu onetan aldeaurrez, kaltebide guztiak beren ustez ondo seguruturik Franzesak sutunpadi andiarekin asi zitzaiozkan Iruñeko Uriari erasotzen portizkiro; bañan Uri onen gordetzaile barruan arkitzen zan Duque de Alva lendabiziko Erregeorde Nafarroakoak beldur bage garbo andian gogor egin zielako, laga bear izan zioten fite asmo artan asi etzuten lanbideari.\nIzendatu dan urte milla bosteun eta amabigarrenean azaroko illaren ogei ta amargarren egunean, Labritek, eta Monsieur de la Palizak etsirik arras ezin zezaketekeala ezer egin duque de Alvaren kontra; Jarri zituzten begiak eta oñak Franziara begira. Denpora berean Españako Errege Fededuna arkitzen zan Logroñon, nondik zabaltzen zituen bere aginde zuzen bidezkoak Erresuma guztira; eta jakinda zebanean Iruñeko Uriari bere oñean lagarik, etxe alderontz abiatzeko asmoetan zebillela Franzesa, Errege Fededun onek Gipuzkoako Probinziari izkribatu zion Logroñotik abenduko illaren lenengo egunean, esaten ziolarik, nola Franzesa arkitzen zan igesari emateko zorian, eta lenbaitlen beragana irten ta mendietako bidetxigorrak, egin zegiola al zezakean kalte guztia, egun gitxiz aurretik Duke Borbongoak Gipuzkoako Erri Errenteria ta Oiarzungoan erre izan zituen etxe baliosoen ordaingarri. Erregeren gaztigu gozo au Probinziari iritsi zitzaion illaren irugarren egunean, eta bostgarrenerako batu ziran beren Ama maite Gipuzkoaren otsera iru milla ta bosteun gizon bertako jaiotarrak, nor bere armarekin bear bezala prestatuak; eta oek gañerontzeko lagunai itxoroten egon bage, luzapenaren bidez Franzesa bere lurrean sartu etzekioten, joan ziran atxi atxika Nafarroako Erri Bera, ta Lesakatik barrena Baztango Ibarreko mendiak igaroaz, Belate ta Leizondoko arkaitzerrara abenduko illaren zazpigarren goizerako; non arkitu zituzten igesi estura larrian aztapoka zijoatzen Franzesak. Bereala bata bestearen leian Gipuzkoatarrak Franzes Martizti andiari goien beean erasorik portizki, abarrakiturik elbarritu zuten iritsi alzezaketekean Franzes guztia; kendu ziozkaten beste gauza balioso askorekin batean, amabi kanoi andi, eta oek bertatik zuzenean Gipuzkoatarrak eraman ziozkaten Duque de Alva Nafarroako Erregeordeari Iruñera, esaten ziotelarik, ezen, ona emen non dakartzigun, Franzesari nai ta naiez Belateko mendian kendurik, Uri maitagarri oni su gogorkiro egin dioten kanoi andiak, gure Ama leial Gipuzkoaren izenean, Españako Errege ta Erregeordeak maitaro gordeak goza ditzaten urte askoan; eta baldin Franzesa berriz etorriko balitz Uri ondradu au asaldatzera, berari Gipuzkoatarrak kendutako kanoiakin eraso dakion portitzkiro.\nGipuzkoatarrak egin izan zuten azaña andi onen oroitpenerako, Errege Fededun Don Fernando eta bere alaba Doña Juanak agindu zuten, Gipuzkoako Probinziaren Ezkutarma anziña anziñakoetan berriro ifini zitezela, bertako jaiotar bulardetsuak Franzesari Belateko mendian jazarra gogorra eginik, irabazi ziozkan amabi kanoi andiak, ezagungarri oek bizi zitezen mundua mundu dan arte Gipuzkoako Probinziaren ondragarri, Franzes ostearen mingarri, eta España guztiaren pozgarri. Egiazko gertaera andi onen bidez Españako Erregeak Gipuzkoako Probinziari emandako Gallaldia ezarriko det emen mundu osoaren sinitspenerako.\n«Doña Juana por la gracia de Dios Reina de Castilla, de Leon, de Granada, de Toledo, de Galicia, de Sevilla, de Córdova, de Murcia, de Jaen, de los Algarbes, de Algeciras, de Gibraltar, de las Islas de Canaria, de las Islas Indias, é tierra firme del mar Occeano, Princesa de Aragon, de las dos Sicilias, de Jerusalen, de Navarra, Archiduquesa de Austria, Duquesa de Borgoña, é de Brabante, Condesa de Flandes, é de Tirol, Señora de Vizcaia, é de Molina. Por quanto á mi é todos es público é notorio, que en el mes de Diciembre del año pasado de mil quinientos y doce al tiempo que el exercito de los Franceses autores y favorecedores de la Cisma, en que habia mucho número de Alemanes, é otras naciones, alzaron el cerco de sobre la ciudad de Pamplona, que es en el nuestro Reino de Navarra, los Fijosdalgo vecinos é moradores de la mi Noble é muy Leal Provincia de Guipuzcoa, que á la sazon se fallaron en la tierra, aunque la mayor parte de los hombres de guerra de dicha Provincia andavan fuera della en mi servicio, especialmente en dos armadas de mar, la una mía, y la otra de los Ingleses, que yo mande proveer, y en otras armadas de mar, y de tierra, se levantaron esforzadamente, é salieron á ponerse en la delantera de los dichos Franceses, é los fallaron en el lugar llamado Velate, é Leizondo, que son en dicho Reino de Navarra, donde varonilmente pelearon con ellos, é desvaratarónlos, é matando muchos de ellos, les tomaron por fuerza de armas toda la artillería, que llevaba, que era doce piezas de metal con que batieron, y combatieron á la dicha ciudad de Pamplona, á la qual los dichos Guipuzcoanos, que assi ganaron la dicha artillería la llevaron á su costa, y con la gente que la gano, y la entregaron al Duque de Alva nuestro Capitan General que allí estaba, para que aquella artillería, que primero le ofendió, y le tubo cercado en la dicha Ciudad, fuese dende en adelante en favor, é de ella, é quedase, como quedó, para nos, é para nuestro servicio. Y porque es razon que de tan señalado servicio quede perpetua memoria, y entre las otras hondras, y mercedes, que por ello la dicha Provincia merece, tenga la dicha artillería por armas. Por la presente acatando lo susse dicho é porqué á la dicha Provincia quede perpetua memoria de ello, y los ahora son, y serán de aquí adelante, tengan voluntad de guardar, y acrecentar su honra en los fechos de armas, que se recrecieren, y otras tomen exemplo, y se esfuerzen á facer semejantes cosas; Doy por armas á la dicha Provincia las dichas doce piezas de artillería, y les doy poder, é facultad para que juntamente con las armas que ahora tienen, que es un Rey asentado sobre la mar, con una Espada en la mano, puedan poner la dicha artillería en sus escudos, armas, y sellos, banderas, y obras, é otras cosas, en que se hubieren de poner sus armas, las quales han de ser de la manera, que en este escudo van pintadas. (Aquí se ponen las armas.)\n«E mando al Ilustrissimo Príncipe Don Carlos mi muy caro é muy amado fijo é á los Infantes, Perlados, Duques, Marqueses, Condes, Ricoshomes, Maestres de las Ordenes, é á los del mi Consejo, Oydores de las mis Audiencias, Alcaldes, Alguaciles de la mi Casa, y Corte, é Chanchillerias, é los Priores, Comendadores, SubComendadores, Alcaides de los Castillos, Casas fuertes, é llanas, é á todos los Consejos, Justicias, Regidores, Caballeros, Escuderos, Oficiales, é homes buenos de todas las Ciudades, é Villas, é Lugares de los míos Reynos, é Señorios, assi á los que ahora son, como á los que serán de aquí adelante, é cada uno, é qualquier de ellos, que guarden é cumplan, é fagan guardar esta mi Carta de Privilegio, é todo lo en ella contenido, é que en ello ni en parte de ello, no opongan ni consientan poner embarazo, ni impedimento alguno ahora, ni en algun tiempo, ni por alguna manera, so pena de la mi merced, é de mil doblas de oro para la mi Cámara é Fisco, é cada uno que lo contrario ficiere, é de mas mando al homo que les esta mi carta mostrare, que los emplace que parezcan ante mi en la mi Corte, do quier que yo sea, del dia que los emplazare fasta quince dias primeros siguientes, so la dicha pena, so la cual mando á qualquier Escribano público que para ello fuere llamado, que dé el que gelo mostrare testimonio signado con su signo, por que yo sepa en como se cumple mi mandado. Dada en la villa de Medina del Campo á veinte y ocho dias del mes de Febrero año del nacimiento de Nuestro Señor Salvador Jesu Christo de mil quinientos y trece años.— YO EL REY.— Yo Lope Concilios Secretario de la Reyna nuestra Señora lo fize escribir por mandado del Rey su Padre.»\nEgoki ezarriak zuzenki neurrian, Gipuzkoaren armak daude agirian, Amabi kanoi galant ondra andian, Franzesari kenduak Belate mendian.


Hizkuntz profilen kopurua Iruñeko errealitate soziolinguistikora egokitzerik ez zen onartu • ZUZEU\nHizkuntz profilen kopurua Iruñeko errealitate soziolinguistikora egokitzerik ez zen onartu –\nPlantilla Organikoan Hizkuntz Profilen kopurua Iruñeko errealitate soziolinguistikora egokitzerik ez zen onartu Iruñeko Udaleko Euskararen Ordenantzan.\n26 alegazioetatik bakarra onartu zen. Hirugarren alegazioa ez zen onartu. Oro har, euskararen aldeko jarrera ez da nabaritzen txosten horretan.\n“1.- Udalaren plantilla organikoan zehaztuko da zer lanpostutan jakin behar duten euskara haiek betetzen dituzten langileek, dela jendearekin duten harreman handiagoagatik, dela barne-funtzionamenduan daukaten kokapenagatik administrazio-prozedurez bezainbatean, betiere xede hartuta Ordenantzaren 4. eta 5. artikuluetan ezarritakoa betetzea.\n2.- 4. eta 5. artikuluetan xedatutakoa betetzeko xede berarekin eta herritarren eskubideei erantzute aldera, hizkuntza-eskakizunak esleituko zaizkie hala jendeari aurrez aurre arreta ematea zeregin duten lanpostuei nola, aurrez aurrekoak izan gabe, herritar euskaldunei arreta emateari lotuta daudenei”.\n13. artikuluari alegazioa.\nAurrekoa betetzeko irizpide nagusia hauxe izanen da: Musika Eskolako irakasleak eta Haur Eskoletako zuzendariak eta hezitzaileak kontuan izan gabe, Plantilla Organikoetako lanpostuen % 23’9an, gutxienez, euskarazko hizkuntz profila ezartzea.\nNafarroako Gobernuaren azken Inkesta Soziolinguistikoan, Iruñeari dagozkion datuak hauexek dira: Biztanleen % 10’5 euskalduna da eta % 11’4 euskaldun hartzailea (euskara ulertzen duena, ongi hitz egiteko gai izan gabe). 16 urtez beherakoen artean % 25’1 dira euskaldunak eta % 11’9 euskaldun hartzaileak. Joera nondik nora doan adierazten du honek.\nGure ustez, kalkulu honen arabera ezarri beharko lirateke euskarazko hizkuntz profileko lanpostuak: Gutxienez, Iruñeko euskaldunen portzentajea + Iruñeko euskaldun pasiboen portzentajea + % 2 (beraz, % 23’9). Eusko Jaurlaritzak sistema hau erabiltzen omen du, kopurua erabakitzeko.\nIrakasleek eta hezitzaileek funtzio bereziak dituzte. Horrexegatik, postu horietarako kalkulua beste modu batez egin behar dela pentsatzen dugu.\nProposatzen denak administrazio-egintza baten izaera dauka eta, horrenbestez, ez du Ordenantzak arautu behar. Azkenik onetsiko den ehunekoa lanpostuen gaineko azterlanean ezarriko da, eta Ordenantzak konpromisoa du hura egiteko.\nAlegazioak irizpide bat ezartzen zuen, baina oso zehatza (Plantilla errekurritzeko ere aukera ematen zuena). Epea ere zehatza zen. Ez zen administrazio-egintza. Lanpostuen azterlana eginen omen da, baina irizpide murriztaileak ekiditeko aukera galdu da.\nAlderdi gehienek duten diskurtsoaren aurka, alegazio “maximalista” honek asmo hau besterik ez zeukan: Plantilla Organikoa Iruñeko errealitate soziolinguistikora egokitzea (lanpostuen % 3k daukate hizkuntz profila garu egun, haur eskolak kontuan izan gabe). Hauteskundeetako emaitzak izan direnak izan direnez, ez dugu jakinen laukoa horretara iristeko prest zegoen (ez zirudien, alegazioa ukatu baitzuen). UPN-k ez du irizpide murriztaileak ezartzeko eragozpenik izanen, ordea.\nHizkuntz profilen kopurua Hizkuntz profilen kopurua Hizkuntz profilen kopurua


Janna Jihad (Palestinar Lurralde Okuupatuak): Israelen indarkeria erakusteagatik jazarria\nJarduera honetan, haurren eskubideak eta eguneroko bizitzarako duten garrantzia landuko dituzte parte-hartzaileek, Janna Jihad 15 urteko neska palestinarraren historiaren bitartez. Jardueraren barruan, Jannari babes-gutunak idaztera eta elkartasuna adieraztera animatuko ditugu parte-hartzaileak.\nHaurren eskubideak giza eskubideak direla jakitea.\nHaurren eskubideek norbere bizitzan eta palestinar haurren bizitzan duten garrantzia ulertzea.\nEskubideak babestuta ez dituzten Palestinako haurrekiko enpatia sentitzea.\n[Translate to eus:] Taller Janna Jihad


Gobierno Vasco Irekia :: El Gobierno Vasco, muy satisfecho con la decisión de ADIF de licitar el proyecto de remodelación de la estación de Atotxa para acoger el Tren de Alta Velocidad Sartu Irekiara Pasahitza ahaztu zaizu? Berreskuratu hemen Emaila\nEl Gobierno Vasco, muy satisfecho con la… http://www.irekia.euskadi.net/eu/news/8087 Eduki hau itzultze prozesuan dago. Bitartean, gaztelerazko bertsioa eskuragarri duzu.\nEduki hau itzultze prozesuan dago. Bitartean, gaztelerazko bertsioa eskuragarri duzu. 2011(e)ko Azaroak 11\nEl Gobierno Vasco, muy satisfecho con la decisión de ADIF de licitar el proyecto de remodelación de la estación de Atotxa para acoger el Tren de Alta Velocidad Erabakiak, urrian Eusko Jaurlaritzarekin izandako bilera batean hartutako konpromiso bati erantzuten dio\nIñaki Arriolak, Eusko Jaurlaritzako Garraio Sailburuak, bere poza agertu du Adif-ek Donostian dagoen Atotxako geltokia berriztatzeko proiektua lizitatzeko hartu duen erabakiarekin. Berriztatze lanen xedea, Abiadura Handiko Trena jasotzeko egokitzea izango da. Erabaki horren bitartez, bi erakundeek joan den urrian Madrilen izan zuten bileran ADIF-ek Eusko Jaurlaritzarekin hartu zuen konpromisoa gauzatzen da. Kontratu horren barruan, bidaiariei zerbitzua eta arreta eskaintzeko trenbideko eraikin bat, aparkaleku bat, lotura egokia, sarbideak trenbideko terminalera eta kanpoaldearen urbanizazio lanak sartuko dira. Lizitazioaren zenbatekoa 1,1 milioi eurokoa da. Aurreikusitako kokagunea, une honetan Donostiako Atotxako geltokiak hartzen duena da. Hori dela eta, obrek irauten duten bitartean geltokiak zerbitzuak eskaintzen jarraitu behar duela aurreikusi behar du proiektuak.\nArkitekturaren eta teknikaren ikuspegietatik kalitaterik hoberena ematen duen proposamena izango da hamabi pertsonak osatutako epaimahaiak aukeratuko duena. Epaimahaian Eusko Jaurlaritzako kideak egongo dira. Horrez gain, Adif-ek Gipuzkoako Foru Aldundia, Donostiako Udala, Euskadiko Bide, Ubide eta Portu Ingeniarien Elkargoa eta Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofiziala ere gonbidatuko ditu, epaimahaiko kide izan daitezen. El Gobierno El Gobierno Tag-ak\nAdif Atotxako geltokia AHT Berri honen iruzkinen RSSa\nJaurlaritza oso pozik dago ADIF-ek, Abiadura Handiko Trena jaso ahal izateko, Atotxako geltokia berriztatzeko proiektua lizitatzeko hartu duen erabakiarekin


Ekogunea, Kutxa Gizarte Ekintza Komunikazioa Albisteak Gaur, martxoak 3, Bizitza Basatiaren Mundu Eguna\nBihotz Berdeak 2021\n2021 Martxoa 03\nGaur, martxoak 3, Bizitza Basatiaren Mundu Eguna\nZertaz hitz egiten duzu beteta dagoen terraza batean kafe bat hartzen duzun bitartean gehienez, 3 lagunekin zaudela? Une hau biodibertsitatea aztertzen duten pertsonekin partekatuko bazenu, honelako esaldiak entzungo zenituzke: "jakin al duzu Aranzadiko Beñatek birigarro baten habian oribatido espezie berri bat aurkitu duela? Edo, Ginea Berriko goi-mendiko belardi batean kanpatuta dagoela Mertxe, halako generoaren gramineoak aztertzen; zer zorte duen, ezta? Edo Guadiana ibaian arraunean ari nintzela, toc-toc bat entzun nuen enbor baten kontra eta prismatikoak azkar hartuta okil ertaina ikusi nuen, aluzinatuta gelditu nintzen zeren eta okil hori, …".\nGure arrazonamendu morala kontraesankorregia da ulertzeko gure planetan 8 milioi espezie bizi garela eta gu, haien arteko beste bat baizik ez garela. Carl Linneo botanikariak 1758an espezieen sailkapen-sistema argitaratu zuenetik, gure planetako espezieen %20ri soilik eman diogu izena, eta egunero bizidunak desagertzen ari dira, guk horiek ezagutu gabe, eta gure eta planetaren biziraupenerako zer suposatzen duten jakin gabe.\nEspezieen desagertze masibo baten atarian gaudela entzungo zenuten, bigarrena, duela 65 milioi urte, 12 kilometroko diametroa zuen asteroide hark, segundoko 20 kilometrotara, Yucataneko kostaldearen aurka talka egin eta zerua itsutzen zuen kedarra altxatu zuenetik. Orduan, espezieen % 60 desagertu zirela kalkulatzen da, azken dinosauroak barne; gaur egun, aldiz, milioi bat espezie daude desagertzeko zorian.\nEhiztari-biltzaileak ziren gure arbasoak bezain menpekoak gara naturarekiko, eta, zein espezie salbatu behar ditugun eta zein diren baztergarriak ziurtasunez erabaki dezakegula pentsatzeko joera dagoen arren, zientziak hori akats handia dela ohartarazten digu. Adibide bat jartzearren, patata eta gizakien artean DNA sekuentzia antzekoagoak ditugu, bakterio espezie jakin batzuek elkarren artean baino. Ezin dugu jainko izatera jolastu, azken bataila irabazteko modu bakarra natura kontserbatzearen alde egitea delako, eta garaiz gabiltza.\nBizitza Basatiaren Munduko Eguna dela eta -martxoaren 3a-, Kutxa Ekogunetik gure etorkizunari buruz irakurri, hausnartu eta terrazan hitz egitera gonbidatzen zaitugu, kontuan hartuz, noski, etorkizun horretan ezin garela bakarrik egon!


Bavariera - Wikipedia, entziklopedia askea.\nUpper German (en)\nBavariera, austrobavariera bezala ere ezaguna dena, Austrian eta Alemaniako Bavarian batez ere hitz egiten den germaniar hizkuntza bat da. Zehazki, goi-aleman taldearen barruko aldaera-multzoa da bavariera. Eztabaida dago ea bavariera hizkuntza beregaina edo alemanaren dialektoa den; hala ere, aleman estandarraren hiztunentzat bavariera ulertzea zaila izan daiteke. Horrela, bavarierak aleman estadarrerekiko hiztegi, ahoskera zein gramatika mailako desberdintasunak ditu.\nBavarierak ez du estatus ofizialik inon, eta ez du idaztarau estandarrik ere. Horrela, aleman estandarreren eragina geroz eta handiagoa da.\nHerrialde guztian, Vorarlberg estatu federalean eta Reutteko (Tirol) inguru batzuetan izan ezik, non alemanikera hitz egiten den.\nSamnaun udalerrian, Grisonia Kantoian.\nBolzano-Bozen probintzia osoan (Hego Tirol) eta hizkuntza-komunitate txikiak Veneton.\nSopron (Ödenburg) hiria ofizialki elebiduna da.\n(Ingelesez) Bavarierari buruzko informazioa\nGoi germaniar hizkuntzak\nOrriaren azken aldaketa: 28 azaroa 2019, 00:38.


"HOBEAK IZATEKO HABEAK" | Aldizkaria\nIKASTOLA 213 > erreportajeak > "HOBEAK IZATEKO HABEAK"\nPedagogia aldaketak behar dituen oinarriak sendotzen\nIkastolen Curriculuma, ebaluazioa eta aniztasunaren trataera berria, ardatz.\nHorrelako jardunaldien arrakasta neurtzeko aldagai desberdinak hartu behar dira kontuan: gaien aukeraketa, hizlari gonbidatuen aukeraketa, tailerren aukeraketa, jarritako helburuen betetze maila, entzule eta parte-hartzaileen gogo-betetze maila.\nIkastolen Jardunaldi Pedagogikoetan aldagai guztiak bete ziren. Gaurkotasunez betetako eta elkarrekin lotura handia duten gaiak jorratu ziren: ikastoletan iragan ikasturtean ezarritako curriculum berria, euskal curriculumean ardaztua eta konpetentzietan oinarritua, ikaskuntza-irakaskuntza prozesuan aldaketa nabarmenak ekarri dituena, izan zen gaietako bat. Horri lotuta jorratu zen beste gaia ebaluazioarena izan zen, curriculum aldaketak ebaluatzeko modua ere irauli egin duelako. Paradigma aldaketak, era berean, gela kudeatzeko eta ikasle bakoitzaren gaitasunak azaleratzeko bide berriak ireki behar ditu, derrigor, eta horrek aniztasunaren trataera berria ekarri behar du, alegia irakaskuntza-ikaskuntza pertsonalizatuan sakondu egin behar da. Horixe izan zen jorratutako hirugarren gaia.\nAukeratutako hizlariak ere jorratutako gaien mailakoak izan ziren. Ikastolen Elkarteko curriculum arduradun Mikele Aldasorok jardun zuen curriculum aldaketak hobekuntzari begira dakartzan onurak eta erronkak azaltzen. Ebaluazioaz mintzatzeko, berriz, Malagako Unibertsitateko katedradun Angel Perez Gomezek hartu zuen parte jardunaldietan; konpetentzietan oinarritutako irakaskuntzan ibilbide luzea egina du Perez Gomezek, eta ebaluazioaz gain, aniztasunaz ere mintzatu zen jardunaldien bigarren egunean. Bartzelonako Unibertsitateko katedradun Javier Onrubiak ere hitz egin zuen aniztasunaren trataera berri baten premiaz, eta bideak ere erakutsi zituen nondik jo azaltzeko. Hiru hizlari horiek gizarte berri baten aurrean hezkuntzak jokatu beharreko egitekoez sakondu bazuten, jardunaldioi amaiera emateko Daniel Innerarity filosofo doktoreak gizarte berri hau, Ezagutzaren gizartea deiturikoa, zertan den azaldu zuen.\nJardunaldien irekiera ekitaldian EHIko lehendakari Koldo Tellituk adierazi bezala, dagoeneko hogeita bigarren aldia duten jardunaldiek erakusten dute Ikastolen Elkarteak prestakuntzari ematen dioten garrantzia, kanpora begira antolatuak izanik gehien ikusten direnak izanik ere, prestakuntzari dagokionean ikastolentzat antolatzen diren ikastaroen izebergaren punta baino ez diren arren.\nEusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza politika eta Kultura sailburu Cristina Uriarte hezkuntzaren garrantziaz mintzatu zen, eta jardunaldien leloa erabiliz, bere sailaren habe eta zutabeez hitz egin zuen.\nJardunaldietako bi egunetan 400 lagun inguru azaldu ziren hitzaldi eta tailerretara. Horietatik gehienak ikastoletako irakasle eta hezitzaileak, pedagogia arduradunak eta zuzendariak izan ziren –EHIko Artezkaritzako eta Zuzendaritzako kide ugarirekin batera-, baina baita beste ikastetxe batzuetakoak ere. Nabarmentzekoa da, baita ere, gonbidatuen presentzia handia. Jorratu ziren gaiek interes handia pizten dutenaren seinale, eta ez bakarrik ikastolentzat, berriki Eusko Jaurlaritzak onarturiko marko pedagogikoak ere konpetentzietan oinarritutako hezkuntzaren aldeko apustua egin baitu. Hain zuzen ere, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saileko ordezkarien presentzia handia izan zen jardunaldiotan. Cristina Uriarte sailburutik beretik hasita, bertan izan ziren baita ere, besteak beste, Arantza Aurrekoetxea, Jose Manuel Bujanda, Patxi Baztarrika, Begoña Garamendi eta Xabier Garagorri. Eusko Legebiltzarretik ere EAJ eta EH Bilduko hautetsien presentzia nabaria izan zen. Eskola Kontseiluko eta ISEIko ordezkariak ere bertaratu ziren. EHUko eta Mondragon Unibertsitateko ordezkariak ere han izan ziren. EAJ, Sortu eta PSE-EE alderdietako, LAB sindikatuko, Elkar eta Ikaselkar argitaletxeetako eta euskaltegietako ordezkariak ere bertaratu ziren.\nHitzaldi eta tailerrak jarraitu zituzten irakasle eta hezitzaileen artean nabaria zen jardunaldiok probetxuzkoak izan zitzaizkiela. Goiuri jauregiko korridoreetan entzuten ziren elkarrizketetan bezala, gogo-betetze maila adierazteko banatutako orrialdeetan ere oso balorazio onak entzun eta irakurri ziren.\nGonbidatuek ere jardunaldien inguruko oso balorazio onak egin zituzten, bai aukeratutako gaiengatik, eta baita hizlariek erakutsitako mailarengatik eta emandako mezuengatik ere. Zenbaitek aitorpen publikoak ere egin zituzten galde-erantzunen txandetan.\nZertan hobetu beti badagoen arren, antolatzaileak ere oso gustura geratu dira aurtengo jardunaldiek emandako emaitzekin, baina dagoeneko hasi dira hurrengo urteari begira ere.\nIkastolen Elkarteko curriculum arduraduna\n“Pedagogia alorrean aldaketa esanguratsu eta kualitatiboen bidean goaz”\nEuskal Curriculumaren baitan urteetan garatzen eta probatzen aritu ondoren, iazko ikasturtean jarri zen martxan ikastoletan curriculum berri eta berritzailea, konpetentzietan oinarritutakoa. Curriculum berriak, noski, aldaketak eskatzen ditu pedagogia alorrean, aldaketa esanguratsu eta kualitatiboak, Mikele Aldasorok azpimarratu duenez.\n‘Curriculumaren aldaketa, hobekuntzarako aukera’ hitzaldia eskaini zuen Ikastolen Elkarteko curriculum arduradunak, Ikastolen XXII. Jardunaldi Pedagogikoetan. “Curriculum berri eta berritzailea ezarri dugu ikastoletan, konpetentzietan oinarritutakoa. Pedagogia alorrean aldaketa esanguratsu eta kualitatiboak exijitzen ditu eta bide horretan goaz”, laburbildu zuen Aldasorok.\nLehen aldaketa irakasle lanari dagokiona da, ikuskera aldaketa, hain zuzen ere: eduki edo jakintza transmisioaren ardura edukitzetik ikasleari oinarrizko konpetentziak garatzen laguntzeko zeregin nagusia izatera igaro baita. “Orain kontua ez da ikasleak zer dakien, baizik eta dakien horrekin zer egiten gai den; beraz, irakaslearen papera ere horretara bideratu behar da”.\nHorri begira Ikastolen Elkarteak ikas-materialak garatu ditu, EKI proiektua, “pedagogia berrikuntza bat gelaratzeko bitarteko eraginkorrenak baitira ikas-materialak, curriculum diseinu baten azken zehaztapena baitira”.\nArgi eduki behar da, dena den, ikas-materialak tresna direla; hobekuntzaren giltza, beraz, material horiek ikasgelan, ikasleek eta irakasleek erabiliz garatzea da, “ikasgela baita pedagogia berrikuntzaren giltza”.\nEta irakaslea, berriz, aldagai garrantzitsuena. Horregatik, aldaketa esanguratsu eta kualitatiboak egiteko irakaslearen prestakuntza gakoa da. Eta horretan dihardu Ikastolen Elkarteak. Prestakuntza saioak interesgarri eta emankorrak izan dira Aldasororen hitzetan. “Curriculum berrira egokitzeko zailtasunez gain, lorpenez ere aritu gara. Zailtasunak eta lorpenak baloratu eta partekatzeko foro eraikitzaileak bihurtu dira saio hauek. Nolabait, irakasleen arteko kooperazio kultura berreskuratu eta sakontzeko balio izan dute”.\nAldaketa ez da erraza izan, errotutako prentsatzeko eta egiteko ohiturak aldatzea dakarrelako. Horrek motibazioa, konpromisoa, esfortzua … eta denbora eskatzen ditu.\nEbaluazioa da, Aldasororen arabera, aldatzeko ohiturarik zailena. Baina ebaluazioa ikaskuntza indartzen eta haren kalitatea hobetzen duen jarduera gisa hartuta, ebaluazioaren funtzio hezigarria indartzea, beste biderik ez dago.\nEta ebaluazioarekin batera, ikaslearen auto-erregulazioa ere gakoa dela deritzo EHIko curriculum arduradunak, “ikasteko gaitasuna erlazionatuta baitago ikaskuntza auto-erregulatzeko gaitasunarekin; hau da, ikasleak jakitea zer ikasi behar duen, ikasitakoa baliatuz zer egiten jakin behar duen, zeintzuk diren ebaluazio irizpideak eta lorpen adierazpenak…”.\nAzkenik, motibazioa ere gakoa da hobekuntzaren bidean. Irakasleak ikasleak motibatu behar ditu, beren buruengan eta gaitasunetan konfiantza izaten erakutsi behar die, auto-estimua lantzen, ikasteko motibatzen… Eta nola lortu hori? Aldasorok zenbait bide azaldu zituen: ikasleari eskakizun maila eskuragarria, baina ez hutsaren hurrengoa jartzen dioten ebaluazio irizpide eta lorpen adierazleak ezarriz; askotariko erregulazio tresnak proposatuz; zailtasunak antzeman eta haiei berehala aurre egiteko jarrera erakutsiz; ikasleen arteko laguntzak antolatuz, talde kooperatiboak sortuz.\nIkaskidetza, irakaskuntza aktiboa, esperientziak eta berrikuntzak, tailerretan\nMalagako Unibertsitateko katedraduna\n“Irakaskuntza pertsonalizatua eta ebaluazio hezitzailea hezkuntza aldaketaren giltza dira”\nBat ez, bi hitzaldi eman zituen Angel Perezek jardunaldietan. Ebaluazioaz eta irakaskuntza pertsonalizatuaz aritu zen.Bi-biak giltzarritzat ditu aro digitalaren garaian hezkuntzan eman beharreko errotikako aldaketan.\nBartzelonako Unibertsitateko katedraduna\n“Lan egiteko modu malgu eta dibertsifikatua behar dugu, aniztasuna ongi tratatzeko”\nAniztasunaren trataera ulertzeko modu berri batez eta hura aurrera eramateko ikastetxeetan eta ikasgeletan pixkanaka xede horretara eramango duten ezaugarri berriak ezartzeko premiaz mintzatu zen Javier Onrubia, Ikastolen XXII. Jardunaldi Pedagogikoetan. Eskolak emateko eta antolatzeko moduak errotik aldatu behar direla deritzo Onrubiak, gero eta ikasle gehiagok parte har dezaten, ikas dezaten eta sar daitezen eskola horietara, beren ahalen, baliabideen, trebetasunen eta arrazoien bitartez eta etekinik handiena atera diezaieten.\n“Aniztasunari erantzuteaz ari garenean, esan nahi dugu eskolak ematen eta antolatzen ari diren modua aldatu behar dela. Lan egiteko modu uniformea dago egun: ikasle guztiek lan bera egin behar dute, eta une berean; denek emaitza bera lortzea bilatzen da. Modu hori irauli eta beste modu malguago eta dibertsifikatuago bat ezarri behar da”.\nAniztasunari erantzutea, beraz, ez litzateke izango beharra duten ikasleen mesedetan egun egiten denari beste ekintzaren bat gehitzea, baizik eta aniztasunari erantzutea ardatz gisa hartuz eraikitzea gainontzeko guztia: “Ikasgelen funtzionamendurako egitura bat sortzea litzateke, antolaketa, eginkizun eta edukien ikuspuntutik, ikasgela inklusiboa egitea, ikasle gehiago sar daitezen sistema horretan eta inor kanpoan gera ez dadin zenbait gauza egiteko edo eduki batzuetara iristeko duten gaitasunaren arabera”.\nEgungo ikasgelen ohiko eredua selektiboegia dela uste du Onrubiak, eta horrek ondorio latzak dituela: hainbat ikasle eredu horretatik kanpo geratzen dira hastapenetik edota ikasturte edo ibilbide akademikoan zehar, eta, aldi berean, ikasle horiek egin ditzaketen ekarpenak, horiek ere garrantzitsuak denentzat, alferrik galtzen uzten dira.\nHorregatik malgutu behar dira ikasgeletako zereginak eta jarduerak, Onrubiaren iritziz, gaitasun, erritmo, interes eta arrazoi desberdineko ikasleak ere haietan parte hartzeko aukera izan dezaten. “Gaiaren muina da, beraz, ikasgelako zereginak eta jarduerak aldatzen saiatzea, eta baita irakaslearen egitekoak ere”.\nHorrek ikasgela oinarrizko zenbait gauzatan aldatzea eskatzen du.\nAldaketa horietako bat da, Orubiaren esanetan, ohiko zeregin akademiko hertsi, indibidual, erantzun bakarreko eta prozesu bakarrekoetatik egiteko irekiago, konplexuago, errealistago, garrantzitsuago eta zentzuzkoagoetara igarotzea. “Idazten badugu, norbaiti zentzua duen zerbait komunikatzeko idatzi behar dugu, ez irakasleak zuzentzeko. Neurtzen badugu, neurri horrek beste zerbait egiteko balio baldin badigu neurtuko dugu. Historiako gertakizun bat aztertzen badugu, gertaera horrek ariketa bat egiteko edo orainaldia ulertzeko balioko digulako aztertuko dugu …”.\nIkasgelaren antolaketa ere aldatu beharra dago: “Eraketa indibidualista batetik eraketa kooperatibo batera igaro behar da, ikasleen artean elkarri laguntzeko elementuei probetxua aterako dien antolaketa bat behar da”.\nHirugarren aldaketak ebaluazioa ukitzen du. “Ikaste prozesuarekiko banatuegi dagoen eta froga agiriekin eta errendimendu indibidualarekin lotura handiegia duen ebaluazioa alboratu, eta ikaste eta irakastearekin lotura zuzena duen ebaluazio bat egin behar da, ebaluazio hezitzailea, ikaslearekin ‘feed-back’ jario etengabea lortu eta hari lagundu ahal izateko bere indar-guneak sendotzen eta ahulguneak gainditzen”\nAzken aldaketa esanguratsuak ikasgelaren funtzionamendurako giroarekin du zerikusia: “Planteatzen dudan ikasgela ereduan funtsezkoa da erronkei aurre egin ahal izatea, hanka-sartzeak egin ahal izatea, galderak egin ahal izatea, ez dakizula esan ahal izatea, besteekin elkarlanean aritu ahal izatea … Konfiantza eta segurtasun giro bat sortzea beharrezkoa da, ikasleen eta irakasleen artean konplizitatea lortzea”.\nEredu horretara joateko ibilbidea mantsoa eta zaila dela badaki Onrubiak. “Izatez zaila da, berariaz da zaila egungo ereduak utzi eta berriak aplikatzea. Zaila da, kudeatzeko eta behatzeko abilitateak exijitzen dituelako, enpatiarako gaitasuna ere bai, eta eskola eman ahala hura egokitzeko gai izan behar delako”.\nHorregatik, Onrubiak azpimarratzen duenez, ezin zaie irakasleei eskatu hori egin dezaten goizetik gauera, berehala eta gainera dena. Aitzitik gakoa urratsez urrats joatean datza, progresiboki aldaketa gauzatzen joatea: “Inklusioa eta ikasgelaren egokitzea ez da ulertu behar berehala lortu beharreko helburu gisa, baizik eta gogoeta eta hobekuntza prozesu etenik gabekoa bezala, euren bizitzentzat funtsezkoa den eszenatoki honetan gero eta ikasle gehiagok parte har dezan lortzeko. Horregatik denek egon behar duten eszenatoki bat da, ez batzuk bakarrik egongo direna”.\nFilosofian doktore, Ikerbasqueko zuzendaria\n“Gure ezjakintasuna kudeatzen ikasi beharra daukagu”\nAro berrirako behar den hezkuntza ereduaren oinarriez edo habeez hitz egin zen Ikastolen XXII. Jardunaldi Pedagogikoetan. Jardunaldiei amaiera emateko, berriz, aro berri hori zertan datzan azaltzen ahalegindu zen Daniel Innerarity; informazio gaindosiaren garaietan gero eta ezjakinago bihurtu garela, eta gure ezjakintasuna kudeatzen ikasi behar dugula azaldu zuen Ikerbasqueko zuzendariak.\nEzagutzaren gizartea deiturikoan bizi gara. Botereari eta diruari beste elementu bat batu zaio: jakintza edo ezagutza. “Gaur egun, jada ohikoa bilakatu da erakunde edo talde adimentsu edo inteligenteak sortu beharraz mintzatzea. Garrantzia duena ezagutza da, baina ezagutza gogoetatsua, ezagutza aktiboa. Jakintza mota berria da, ez tradizionala, ikaste prozesuari lotutako jakintza, ez onarpenari lotutakoa”.\nHori xede duen gizartea izan arren, gizarte horrek ezaugarri jakin batzuk ere baditu xede horretatik urruntze gaituenak: “Informazioaren eta teknologiaren aroa da. Informazioa, baina, gehiegizkoa da, informazio gaindosiaren garaia da. Eta teknologia, berriz, aldakorra eta iraungi erraza. Gaur egun arazoa ez da informaziorik eza, baizik eta gehiegizko informazioa. Prozesatzeko gai ez garen eta sekula lortuko ez dugun gain-informazio aroa da egungoa”.\nEzaugarri horiek, berekin, eta ezinbestean beste ezaugarri bat ekarri dute: ziurgabetasuna. “Ziurgabetasun handiko testuinguru bat dugu. Eta testuinguru horretan mugitzen ikasi behar dugu, dena jakin gabe. Gure ezjakintasun hori kudeatzen jakin behar dugu”\n“Argi dago: gure aiton-amonak baino jakintsuagoak gara egun. Baina haiek zekitenaren eta ez zekitenaren arteko aldea askozaz txikiagoa zen, guk dakigunaren eta ez dakigunaren arteko aldea baino. Horrek halako sentsazioa uzten du guregan, gero eta ezjakinago ote garen”, dio Innerarityk.\nSentsazio hori ez da pertsonal edo indibidual mailakoa soilik, maila kolektiboan ere ematen da: “Gizateriaren gaur egungo erronkarik handienek, klima aldaketak adibidez, ezagutza konplexutasun ikaragarria exijitzen dute. Ezagutza kolektibo izugarria. Baina ezagutza hori bera ere ez da osoa izango. Hori dela-eta, ohitu behar dugu gure ezjakintasuna kudeatzen, ikasi egin behar dugu gure ezjakintasunetik erabakiak hartzen, eta informazio zati bakar batekin ekiten eta erabakitzen”.\nHorrek, ondorioz, ekarri behar du konfiantza ere izaten, ezagutzaren eta irizpideen bitartez delegatzen ikastea. Hori zaila da ziurgabetasuna nagusi den munduan, baina are okerragoa litzateke, Innerarityren aburuz, konfiantzarik eza nagusitzea, nahiz eta horretarako arrazoiak egon badauden ere: “Azkeneko krisi ekonomiko erraldoi honen erantzule bat eta bakarra da: erabat seduzitu gintuen pentsatzeko modu bat da erantzulea, alegia, ekonomia zientzia zehatza zela uste izatea. Engainatu egin gintuzten. Horregatik adituen konfiantza eta fidagarritasuna gaur egun gizartearen eztabaida nagusietakoa da”.\nBeraz, Innerarirtyren arabera, “ideala litzateke gai bakoitzeko eta unearen araberako konfiantza eta konfiantza ezaren arteko oreka egokia izateko formazioa jasotzea; baina halakorik ez dago”.\nOrduan, erabakiak hartu behar dira, munduan jokatu behar da, aldagai guztiak ezagutzen ez ditugula, horrek arriskuak ekar ditzakeen arren. “Arriskua beti egongo da presente, baina arriskurik handiena arriskurik ez hartzea da”.\n“Gaur egun balio handia duen gauzetako bat da zer jakin beharrik ez dagoen jakitea. Konpetentziarik nagusietakoa da ideia nagusi bat egitea, loturak ezartzen jakitea gauza baten eta bestearen artean. Informazioa ezagutza, jakintza, bihurtu behar dugu”.\nInformazio gaindosiak trabak jartzen dizkio, ordea, gogoetari: “Informazioz bonbardatutako gizarte honek pentsatzeko eta gogoetarako lekurik ez du uzten, etengabea baita. Gogoetatzeak, pentsatzeak, berriz, eten bat egitea eskatzen du, zurrunbilo horretatik irtetea eskatzen du”.


Torturatuaren kirrinka | EIBZko liburutegia\nIon Olano Carlos / 2013-03-31 / 839 hitz\nBere txikian, berri handia: Takiji Kobayashi idazlearen ‘1928-03-15’ lana itzuli du Hiromi Yoshidak, zuzenean japonieratik euskarara. Kontakizun ederra bezain latza da, tortura hizpide hartzen duena; latzena, idazlea bera torturatuta hil zuela Poliziak.\nJaponierak eta euskarak elkarren antz handia omen dute; Hiromi Yoshida (Yuzawa, Japonia, 1960) hizkuntzalariak, ordea, argi adierazi zuen Urola Kostako Hitza-n, iaz: «Orokorrean esanda, oso-oso desberdinak dira». Hala eta guztiz ere, badirudi zubiak eraikitzen ari direla kultura bien artean, besteak beste, literaturaren bidez. Euskaldunok sarean libre irakur dezakegun 1928-03-15 narrazioa da horren erakusle argia.\nErdara handietan —gaztelera, frantsesa, ingelesa…— ezin irakur daiteke kontakizun hori. Alabaina, Yoshida euskalduna eta literaturzalea izaki, tarteko hizkuntzarik gabe ekarri digu narrazioa, jatorrizko japonieratik euskarara. Hori ez da, edonola, Yoshidak euskaratzen duen lehen lana: 1994an itzuli zuen Yukio Mishimaren Arratsaldeko atoiuntzia —berripaper honetan Kevin Herediari esan zioenez, Patxi Zubizarreta idazlearen laguntzaz burutu zuen itzulpena—. Dena den, Kobayashiren lanak badu halako zera bat, esanahi berezia ematen diona orain eta hemen irakurtzeari.\nOdate herrian jaio eta Otaru hirian hazi zen Takiji Kobayashi (1903-1933). Gurasoak diruz pobre zirenez, osabak ordaindu zizkion ikasketak. Hain zuzen, ikasle garaian, aparteko interesa piztu zitzaion idazketarekiko: eskolako kazetan lan egin zuen, literatur aldizkarietara idazkiak bidali zituen, baita haietako batzuk argitara eman ere. Ikasketak amaiturik, lanean hasi zen banketxe batean; aldi berean, garaiko egoera sozio-ekonomikoak akuilaturik, buru-belarri sartu zen langile mugimenduan.\nSenki (Bandera Gorria) aldizkarian plazaratu zuen 1928-03-15 narrazioa, 1928an bertan. Izan ere, urte hartan Tokko polizia politikoak izugarrizko sarekada egin zuen. Martxoaren erdialdetik hasita, poliziak orotara 1.652 lagun eraman zituen atxilo, oro har, komunista ezagunak eta sozialismoaren aldekoak. Horietako 500 inguru auzipetu egin zituzten; denei ezarri zizkieten kartzela zigor gogorrak, komunismoaz arnegatu zutenei izan ezik.\nGertakari haietan oinarriturik, kontakizun korala osatu zuen Kobayashik. Atxilotzeak eta atxiloaldiak kontatzen ditu xehetasun osoz eta sentsibilitate handiz, militanteen eta haien ingurukoen ikuspegitik. Askotarikoak dira bertan ageri diren ikusmoldeak, elkar osatzen dutenak eta elkarri talka egiten diotenak; horrek aberastasun eta sakontasun handia ematen dio irakurketari.\nLanak aurten 85 urte bete baditu ere, euskal irakurleari ez zaizkio arrotzak eginen bertan kontatzen direnak, ez baitira hain urrunak, tamalez. Engaiatze politikoak dakartzan zalantzak, nekeak, minak… garden ageri dira narrazioan. Agerian geratzen dira, halaber, errepresioaren mekanismo ankerrak: aho-bilorik gabe kontatzen ditu tortura gorriak, pultsu irmoz, narrazioaren dotorezia lausotu gabe.\nAzpimarratu beharra dago euskarazko testuak duen maila; ondo baino hobeto orraztua, oso zaindua hitzen zehaztasuna zein espresioen egokitasuna. Indar poetiko handiko lana da, gertakariak ezagutzera emateaz gain, hainbat gai jorratzen dituena: ardura, gizalegea, leialtasuna… baita tarteka umorea ere. Armiarma.com atariak irakurraldi latza eta mesedegarria eskaintzen du —literatura onak ohi duen legez— Internet konexioa duenarentzat, debalde.\n«Entzun ondo. Hori, torturatuaren kirrinka da». Hala esaten dio ipuineko pertsonaietako batek besteari. Idazleak torturari tortura deritzo, inolako itzulingururik gabe, zuzen. Badirudi horrek amorrarazi egin zuela polizia eta, nolabait, Kobayashiren azken beltza iragarri zuela. Senki aldizkarian bertan plazaratu zuen Kanikosen (1929) nobela laburra. Hori da, zalantzarik gabe, haren lanik ezagunena. Argitaratu orduko debekatu zuten; poliziak egilea atxilotu eta jipoitu egin zuen.\nHainbat atxiloaldi eta jipoiren artean, Japoniako Alderdi Komunistan sartu zen Kobayashi. Garai hartan legez kanpokoa zenez, sasian egin behar izan zuen lan. 1933an, azken aldiz atxilotu zuen Tokko poliziak. Batzuek diote elurretan biluzarazi eta makilez kolpekatu egin zutela gupidagabe. Nolanahi, bost ordu geroago, Kobayashiren gorpu hanpatu, ubeldu eta odoleztatua ospitalera eraman, eta han baieztatu zuten bihotzekoak jota hil zela. Hogeita bederatzi urte zituen.\nKobayashiren amak, semearen gorpua ikusi, eta zaindariei begietara begira esan zien ez zuela sekula gezur hura sinetsiko. Geroago, martiriaren hilkutxa inguruan 300 lagun inguru bildu ziren; gehienak atxilo eraman zituen poliziak. Otsailaren 20a zen, geroztik urtero oroitzen duten data; urte hartan, hala ere, martxoaren 15 sinbolikoan oroitu zuten Takiji Kobayashi. Hala dio idazleak kontakizunaren amaieran: «Ez ahaztu martxoaren hamabosta. Eraiki dezagun langileen eta nekazarien gobernua. Gora Japoniako Alderdi Komunista!».\n«Infernura goaz!». Esaldi horrekin abiatzen da Kobayashiren lanik ezagunena, Kanikosen. Karramarro-arrantzara joanak dira 400 behargin inguru, Hakko Maru izeneko ontzian, Kamtxatka-ko uretara —egungo Errusia—. Ezin gogorragoak dira lan-baldintzak; beren buruaren kontzientzia hartuta, proletarioak matxinatu egiten dira nagusi zapaltzailearen aurka. Edonola, Inperioaren itsas armadako marinelek esku hartuko dute, langileen agintea zapaldu eta ordena zaharra berrezartze aldera.\nArgitara atera zenetik sona handia hartu zuen Kanikosen nobelak Japonian. Literatura proletarioa delakoaren lan gorenetako bat izateaz gain, literatura ikasleek ezagutu beharreko lanen artean ageri da, gaur egun, ia zerrenda guztietan. 1953an filma egin zuen So Yamamura zinemagileak, eta horrek japoniarren iruditerian areago sendotu zuen Kanikosen. Ordutik hona, 5.000 ale inguru saldu ditu urtero; hala eta guztiz ere, benetako gorakada orain dela bost urte heldu zen.\nIzan ere, 2008an, finantza-krisi kapitalistak gogor eragin zuen Japoniako ekonomian. Horren ondorioz, hainbat aldizkari, blog eta argitalpenetan ugaritzen hasi ziren Kanikosen lanari eginiko erreferentziak. Izenburua nonahi aipatzearekin bat hasi zen liburuaren bigarren gaztaroa. Soilik urte hartan, 500.000 ale saldu ziren; kontuan hartu gabe, jakina, liburuan oinarrituta egin diren lau komiki bertsioak, eta zinerako eginiko bigarren egokitzapena.\nJaponiatik kanpo ere aski zabaldu da Kanikosen. AEBetan, esaterako, konparatu izan dute Upton Sinclair-en The Jungle (1906) lanarekin, baita John Steinbeck-en The Grapes of Wrath (1939) nobelarekin ere. Askorentzat, boom berri horrek agerian uzten du, Japonian eta nonahi, benetakoa dela aldaketarako aukera.\nKategoria Berria egunkaria, Liburua, etiketak 1928-03-15, 2013, Berria, Hiromi Yoshida, Liburua, Takiji Kobayashi by liburutegia. Gorde lotura.