Dalton Trumbo | Faroa\n← Probintziakeriak futbolean\nAzeri gorria →\nFilm bakarra zuzendu zuen Dalton Trumbo handiak, Johnny Got His Gun, baina film bikain askotan utzi zuen bere arrastoa, gidoilari moduan: Exodus, Spartacus, Papillon, Kitty Foyle, The Last Sunset, etab. Izan ere, 50. eta 60. hamarraldietan gidoilari punta-puntakoa izan zen Hollywooden, onenetakoa. Baina Joseph McCarthy senatariak komunistatzat seinalatu zuen, eta, ondorioz, espetxea eta deserria bizi izan zituen.\nPeter Askind zine zuzendariak dokumental bat egin zuen 2007an, Trumbo, Christopher Trumbo haren semearen gidoiarekin, eta bertan Hollywoodeko hainbat izarrek ahotsa jarri zieten Dalton Trumbok idatzitako gutunei: Michael Douglas, Dustin Hoffman, Donald Sutherland, Liam Neeson, Paul Giamatti edo Josh Lucas.\nEgun hauetan askotan pentsatu dut Dalton Trumborengan, euskaratzen ibili naiz-eta Johnny Got His Gun, gure gaztaroan Johnny cogió su fusil izenarekin ikusi genuen film gogor bezain zintzoa. Bertan gerraren zentzugabea salatzen da, baita berau babesten duten estamentuak, bereziki armadak, gobernuak eta elizak. Film hunkigarria da, edozelan ere, eta merezi du ikustea, nahiz eta urteak joan diren egin zenetik.\nEgun bat falta dela I. Mundu Gerra amaitzeko, suziri batek Joe soldadu estatubatuarra jo du. Leherketak elbarri utzi du Joe, hanka, beso, begi, belarri, aho eta sudurrik gabe. Ospitalean dagoela, gai da pentsatzeko, baina arazoak ditu bereizteko errealitatea eta ametsak. Halako batean, modu bat asmatuko du bere zaintzaileekin komunikatzeko.\nIkusi nahi duenak filma jatorrizko bertsioan euskarazko azpitituluekin, jo dezala Azpitituluak.com webgunera, hantxe dago-eta erreferentzia.\nKategoria: Zinea Etiketak 2013, azpitituluak, johnny, trumbo, zinea. Gorde lotura.\n2 Responses to Dalton Trumbo\n2013(e)ko ekainaren 11a 9:12\nIkaragarria da film hori, ziur aski inoiz gehien inpaktatu izan nauena izango da. Gogoan dut noiz ikusi nuen: nerabe nintzela, sarritan jartzen nuen iratzargailua La 2-en gaueko ordu txikietan botatzen zituzten filmak ikusteko, film onak eta jatorrizko bertsioan horrela soilik ikus baikenitzakeen (ez zegoen Internetetik ezta horrelakoak ematen zituen zinerik herrian); eta film hain gogor hori ikustea, 16 urte ingururekin, gauez, dena ilun eta denak lotan daudela… Ez dakit zenbat denbora egon nintzen sofan, begiak zabal-zabal, ezin erreakzionatuz.\n2013(e)ko ekainaren 12a 10:54\nNik, berriz, ikusi nuen areto normal batean, gaztelaniaz, orain urte mordo bat. Eta hunkitu egin ninduen. Gerraren kontrako aldarririk gogorrenetako bat iruditu zitzaidan.


Iragarpen bat egiteko Eguraldiaren Mapak erabili - A Ikasgai Plan bat\nA High School Science Lesson Plan\nIkasgaiaren helburua da eguraldiaren mapa meteorologiko bat egotea, eguraldiaren maparen sinboloak barne, eguraldi gertakariak aurreikusteko eta simulazioen aurreikuspena egiteko. Helburua datuak bildu eta aztertzea da. Ikasleek lehen aztertu eguraldiaren txostena bere piezak ezagutzeko. Eguraldiaren datuak aztertzeko teknika berberak erabiltzen dituzte. Ikasgaiaren hasieran weba sortuz gero, ebaluazio bat egin dezakete beste webgune bat osatzea, une honetan aurreikuspenak egiteko aurreikuspen bat egiten duen urratsak azaltzen dituena.\nHaizearen abiadura eta norabidearen datuak Estatu Batuetako hainbat lekutan eguraldiaren geltokia eredutzat hartuta , mapa eta presio altuko eta apaleko tokiak markatu behar dira.\nAmerikako Estatu Batuetako isotermoen mapa baten tenperatura-datuak kontuan hartuta, frontoi mugakideen lau frontoi fronte frontoiko zuzena aukeratu eta mapan marraztu aurreikuspen bat ekoizteko.\nAMS Datastreme at http://www.ametsoc.org/amsedu/dstreme/ eguneratutako eguraldi mapetan\nNOAA Jetstream webgunea http: //www.srh.noaa.govNOAA webgunean\nJetstream-en webgunea NOAA Jetstream-en lineako eskolan, eguraldia http://www.srh.noaa.gov/jetstream// atzeko planorako\nEguneko egunkariaren eguraldiaren atala (gutxienez astean gutxienez astean gutxienez 5 egun bildu ziren ikasgaian)\nThe Weather blog at http://weather.about.com\nIrakasleek egunkariaren aurreikuspena jaso behar dute 5 egun lehenago ikasgaian.\nIrakasleek eguneko isotermia, aurrealdea eta presio mapak ere inprimatu behar dituzte AMS datastreme gunean.\nOrdenagailu proiektorea (eta ordenagailua) lagungarria izango litzateke online Jetstream eskolan berrikustea.\nIkasleek kolorezko arkatzak beharko dituzte eta ikerketa online ordenagailuan edo liburutegian sar zaitezke.\nIkasleek KWL taula bat beharko dute klasean hasieran, erdian eta amaieran.\nIrakasleak eguraldiaren txostena jasoko du, eguraldiaren mapa barne. Ikasleek bideoak ikusteko aukera izango dute funtsezko galderari buruz - "Zientzialariek informazioa bildu eta txostena eguraldi txostenak sortzeko?" Ikasgaiaren bideo segmentuak datuak interesa duten ikasleei kotxea bezala funtzionatzen du. Horrez gain, hainbat tresna meteorologikoren erakustaldia izango da: barometroa , termometroa, haizearen abiadura adierazlea ( anemometroa ), higrometroak , eguraldi tresnen aterpeak eta eguraldiaren sateliteen argazkiak eta emaitza irudiak.\nIkasleek bikote-partekatutako taldea osatuko dute eguraldi txosten baten zati guztien weba sortzeko. Meteorologiako datuak biltzeko metodo eta tresnak eta eguraldi mapen eta aurreikusitako txostenen osagaiak bilduko dituzte. Ikasleek puntu nagusietako batzuk partekatuko dituzte irakaslearekin sortu dituzten webguneetan. Irakasleak taula gainean informazioa grabatu egingo du eta eztabaida eskatu klasean zer uste dute web bat sortzeko modurik onena da.\nBideoaren segmentua agertu ondoren, ikasleek urrats batzuk egingo dituzte eguraldiaren mapak aztertzeko. Ikasleek KWL taula bat ere bete beharko dute eguraldiaren bideoa ikusi ondoren.\nBehin amaitutakoan, aurreikuspenak ikusteko dagoen irakasleari buruzko aurreikuspenetan oinarritua egongo da.\nEbaluazioan CURRENT klaseko eguneko eguraldiaren mapa izango da, goizean irakasleek inprimatuta, eta ikasleek hurrengo egunean eguraldia iragarri beharko dute. Partaidetza-talde beretan, ikasleek 1 minutuko aurreikusitako txostena sortuko dute telebistan.\nBerreskurapena eta berrikuspena\nIrakurketaren tenperaturaren datuak irakurtzea Celsius eta Fahrenheit-en alkoholaren termometro estandarrean.\nErakutsi ikasleen eraikuntza edo panpina baten eredua. Zientziaren ereduen erabileraren ideia azaldu.\nDatastreme webguneko eguraldiaren mapa bat eskuratu eta ikasleei banatu, eguraldiaren mapa zehatz baten adibideak ikusteko.\nLineako Jetstream gunean eta eguraldiaren maparen zatiak aurkezten. Ikasleek geltoki eredu baten zati batzuk grabatuko dituzte.\nKokatu hiriko eredu baten kokapena eta erregistroaren tenperatura, presioa, haizearen abiadura eta abar datu-taula batean. Bazkideei hiri horretan dauden baldintza desberdinak deskribatu. Aukerakoa-Ordenagailu eramangarriak erabiltzea, zure hirian dagoen egoerari buruzko istanteko mezua.\nErabili mapa sinplifikatua isotermoaren ildoak eguraldiaren mapan kokatzeko. Konbinatu tenperatura antzekoak 10 gradutan gehitzen diren koloretako arkatz tonu desberdinekin. Sortu koloreak gakoa. Aztertu mapa non aire-masa ezberdinetan dauden ikusteko eta aurrealdeko muga zehaztuko saiatzea, Jetstream-en lineako ikasitako sinboloak erabiliz.\nIkasleek presioaren irakurketa mapa lortuko dute eta geltokiko presioa zehaztuko dute. Presio anomaliak erakusten dituzten hainbat hiri inguruko eskualde kolorea. Ikasleek presio altuko eta apaleko tokiak zehaztuko dituzte.\nIkasleek beren mapei buruzko ondorioak marraztuko dituzte eta gakoa irakaslearekin egiaztatuko da.\nOndorioak ikasleen aurreikuspenen aurkezpena izango da. Ikasleek zergatik sentitzen duten euria egingo dute, hotzagoak eta abar jasoko dituzte, ikasleek informazioarekin ados edo desadostasuna izango dute. Irakasleek hurrengo egunean erantzun zuzenak egingo dituzte. Egokirik egonez gero, hurrengo eguneko eguraldia benetako eguraldia egiteaz gain, aurreikusitako ikasleei eguraldiaren mapa eguneratua izan zen. Irakasleek buletinean jasotako helburuak eta arauak berrikusi beharko lituzkete. Irakasleek KWL taularen 'ikasi' zatia ere berrikusi beharko lukete ikasgaiari buruz ikasgaiak erakusteko.\nIkasleek eguraldiaren mapa (eredua) erabiliko dute eguraldiaren txostena sortzeko.\nIkasleek behaketa eta analisia erabiliko dute eguraldiaren iragarpenetan erabilitako metodo, datu, tresnak eta informazioa zehazteko, antolatzaile grafikoa (webbing) sortuz.\nIkasleek aldizkako auto-egiaztapenak izango dituzte erabilgarri, mapak zaharkituak aztertuz, etorkizuneko eguraldia interpretatzeko eta aurreikusteko trebetasuna lortzeko.\nNola "hitz egin" Eguraldiaren aurreikuspena\nGehien 3 Eguraldi egokien aplikazioak\nBeroaren indizea kalkulatzea\nNola irauten du tenperatura egun osoan zehar?\n10 URTE URTEAN ZEHARKAKO ZINEMALDIAK\nZergatik Negua Eguraldia Iragarpena zaila da\nNola simulatu eguraldiaren aurrealdea (zure sukaldean osagaiak)\nEzagutu meteorologiaren oinarrizko zientziak\n10 Termiteei buruzko gertakari zoragarriak\nUra Kutsadura: Elikagaiak\nAngolako historia laburra\nPompeiako faunaren etxea - Pompeiako egoitza bizienak\nFusion-aren adibideen arazoa - Izotz urtzea\nHexapodoak, Six-Legged Arthropods\nZer da Metonimia?\nTop 2005 gertaerak litekeena historia American historia irakurtzeko\nGiza Historiaren jarraipena: Erdi Aroko harria\nBost helduentzako helduentzako ESL liburuak\nUra Gurpilaren historia\nZergatik Nerabeak Ikastetxe Nagusietan matrikulatu?\nGrunwald-en Teutonic War Battle (Tannenberg)\nZer gertatu zen Qin dinastia armadura?\nEbaki araua Britain Open Golf Txapelketa delakoan


Gazteen emantzipazioa ikertzen ari da udala : Oarsoaldeko Hitza\nGazteen emantzipazioa ikertzen ari da udala\nEtxebizitzaren beharrari buruzko datu errealak jaso nahi dituzte, gazteekin hitz eginez, arlo horretan pausoak emateko.\nAgurtzane Lekuona Gazteria zinegotzia, Jexux Leonet alkatea, Eneritz Arbelaitz alkterodea eta Aztikerreko langileak.\nGazteen emantzipazioari eta etxebizitzaren beharrari buruzko ikerketa egiten hasi da Oiartzungo Udala, Aztikerren laguntzarekin. Herriko gazteen egoera “datu errealetan” jaso nahi dute, aurrera begira etxebizitza arloan eman daitezkeen pausoak zehazte aldera. Gaurtik aurrera, Aztikerreko lau inkestatzaile etxez etxeko inkestak egiten hasiko dira. 16 eta 35 urte arteko 320 gazteri inkestak egingo dizkiete, etxebizitzari buruz betiere. Aurretik gaia landu dute: etxebizitzan eta hirigintza arloetako adituekin zein emantzipatzea lortu ez duten hainbat gazterekin elkarrizketak egin dituzte. Azterketa faseko emaitzak aurrerago aurkeztuko ditu udalak, eta gazteen emantzipazioa landuko duten jardunaldiak antolatu dituzte abendurako.


'Bizikidetza demokratikoa eraikitzeko konpromiso soziala' prozesua hasi du Foro Sozialak | Politika | Berria\n'Bizikidetza demokratikoa eraikitzeko konpromiso soziala' prozesua hasi du Foro Sozialak\nLortzeke dauden «erronkez» eta askatu beharreko «korapiloez» hausnartzea izango du asmo\nForo Sozialak gaur aurkeztu du prozesua Jon Urbe / Foku Tamaina handiagoan ikusi\n2020ko urriak 17 14:57\nForo Sozial Iraunkorrak Bizikidetza demokratikoa eraikitzeko konpromiso soziala prozesua hasi du. Plataformako zenbait kidek Aieteko jauregian (Donostia) aurkeztu dute ekinbidea, eta nabarmendu oraindik lortzeke dauden «erronkez» eta askatu beharrezko «korapiloez» hausnartzea izango duela asmo. Dinamikaren «helburu nagusia» izango da «indarkeria zikloa ez errepikatzeko bermeen oinarri sendoak ezartzea». Hurrengo hilabeteetan jarriko dituzte martxan «lan ildoak», eta horiek ekarriko dute, Eneko Calle dinamikaren bozeramaileetako batek —Mikel Casado da bestea— azaldu duenez, «debate eta hausnarketarako espazioa eratzea, bilera publikoak egitea euskal gizarteko entitate eta elkarteekin, erreferenteak diren pertsonen ekarpenak jasotzea, konferentzia publikoak antolatzea, baita buzoi publiko zabaltzea ere», besteak beste.\nNahi dute prozesua «dinamikoa, eraginkorra eta parte hartzailea» izatea, eta, horretarako, garatzen ari den bitartean «ebaluatu» egingo dute, baita «moldatu» ere, beharrezkoa izango balitz. Prozesuari berari ez diote epe mugarik jarri, baina Callek zehaztu du «aurrerapenen aurkezpen bat» egingo dutela 2021eko maiatzaren 16an, bizikidetza baketsuaren nazioarteko egunean, hain zuzen.\nEta Aieten, eta gaur, hain zuzen, aurkeztu dute prozesua, duela bederatzi urte gaurko egunez Aieteko Nazioarteko Bake Konferentzia egin zutelako. Orduan Kofi Annan, Bertie Ahern, Gro Harlem Brundtland, Pierre Joxe, Gerry Adams eta Jonathan Powellek sinatutako adierazpenak ekarri zuen, Nekane Altzelai Foro Sozialaren bozeramaileetako batek —Agus Hernan da bestea— gaur esan duenez, «ETAren indarkeriaren behin betiko amaiera». Hain zuzen, hiru egun geroago, 2011ko urriaren 20an jakinarazi zuen bukatutzat ematen zuela jarduera armatua.\nOrduz geroztik, Altzelairen esanetan, «imajinatu ezinak ziren adostasun instituzional, politiko, sindikalak eta sozialak» lortu dira. Baina iruditzen zaio ez dela «erlaxatzea» komeni, eta oraindik ezin direla ziurtzat jo indarkeria ez errepikatzeko bermeak. Horregatik, «hauteskunderik gabeko» hurrengo hiru urteetan «erabakitasunez hiru korapiloak ebaztera» deitu du. Lehen korapiloa da «biktimen auzia». Iruditzen zaio garrantzitsua dela «biktima mota desberdinen artean dagoen diskriminazioa gainditzea». Guztientzat eskatu du «egia, justizia eta erreparazioa». Bigarren korapiloa «presoan auzia» da, Altzelairen irudiko. «Gai honek inoiz ez du izan orain duen adostasuna. Norabide onean urratsak ematen ari dira, baina oraindik badira iraganeko inertziak, eta horiek gainditu behar dira». Eta «memoria historiko inklusiboa» da hirugarren korapiloa. «Atal honek eragiten ditu zailtasun gehien; besteak beste, alderdien kontakizunaren eztabaidak baldintzatua dagoelako», adierazi du plataformaren bozeramaileak. «Euskal gizartea politikarien aurretik doa gai honetan. Hori erakusten duten esperientzia ugari daude».\n«Min eta frustrazio gehiago» ez sortzeko, korapilo horiek askatu behar dira, Altzelairen hitzetan. Baina azpimarratu du Foro Sozialean «kezkatuta» daudela «eztaida politikoaren tonuarekin»; Madrilgoarekin «batez ere», baina baita «hemengoarekin» ere.\nProzesuaren erronkei dagokienez, bi nabarmendu dituzte. Batetik, pertsona guztien eskubide politiko, sozial eta zibilak errespetatzen dituen «kultura demokratiko osoa» sustatzea; eta, bigarrenik, belaunaldi berriei elkarrizketaren eta indarkeriarik ezaren kultura transmititzea, «elkarrizketa delako», Altzelairen arabera, «gatazkak konpontzeko tresna bakarra XXI. mendean».


13. Proklama: gorputz leizetsuak, tarota eta solstizioa\n2019ko ekainaren 26a, asteazkena | Ordua Euskal Herrian 20:23:30\nHilaren 17an hasi eta 21era bitarte, Proklama jaialdiaren 13. edizioa egingo dute Gasteizen, Azala kreazio espazioak eta Artium museoak elkarlanean antolatuta. Aurten, solstizioaren inguruko topaketak ekarriko dituzte plazara.\nAzalako kide Ixiar Rozasekin hitz egin dugu Proklamaren ibilbideaz eta aurtengo edizioaz: ekainaren 15era arte eman daiteke izena lantegitan.\nAzalatik abiatu eta elkarlanean eraikia\nLabur eta zehatz esanda, zera da Proklama: Azalak eta Artiumek elkarlanean antolatzen duten arte bizien topaketa bat. Ixiar Rozas Azalako kidearen hitzetan, horrela izan da “lehenengotik hamahirugarrenera arte”. 2014ko urtarrilean egin zuten estreinakoa, eta harrezkero bina eta hiruna egin izan dituzte urtean. Aurten bakarra egingo dute, hamahirugarrena, hilaren 17an hasi eta 21era bitarte.\nJaialdiaren beraren sorreraz galdetu diogu Rozasi, eta Judith Butler filosofoaren artikulu bat aipatu digu: Gu herria: Bilera askatasunaren inguruko gogoetak. “Gauzak izendatzea eta gauzak egitea ariketa performatibo eta auto-eratzaile bezala, horrelako zerbait bultzatu dugu Proklaman”. Proklama bakoitzak izan du bere gaia, edo kolektibo bat gonbidatu du, eta horren inguruan hedatu izan da programaren egitarau osoa.\nGaiak eta gonbidatuak hautatzeko orduan, Azalako lana hartu dute kontuan. Izan ere, Proklama bide bat izan da “Azalara etortzen diren eta urtetan etorri izan diren artisten lanean sakontzeko eta lan horri ikusgarritasuna emateko”. Bestalde, Artiumekin ez ezik, Gasteizko beste hainbat kultur eta arte eragilerekin egin dute lan: “Adibidez, Iruña-Veleiari buruzko topaketak egin genituenean, gogoan daukat ahalegin handia egin zela Bibat-ekin [Arabako Fournier Karta Museoa eta Arabako Arkeologia Museoa biltzen dituen museogunea] lan egiteko. Guretzat oso inportantea da hiriko erakundeen artean halako mikro-mugimenduak egitea, eta ezagutza eta ekintza testuinguruak bultzatzea Gasteizen”.\nAurten, solstizioari begira\nHamahirugarren edizio honetan, lan-talde handi batek antolatu Proklama: iazko irailaz geroztik, eta, “aurretik lan handia eginda”, K.A.P.I.K izeneko lan-talde bat abiatu zuten Azalan. K.A.P.I.K: Kreazio Artistikoko Prozesuen Imajinazio Kolektibo Programa. Talde horretan hainbat artista eta sortzaile bildu dira, eta bi urtez egingo dute lan: hilean behin, Azalan bildu, eta astebetez arituko dira elkarrekin, zenbait metodologiaren arabera. Idazketak ere badu presentziarik lan-talde horretan. Talde lanean hasiz geroztik elkarrekin egin dituzten ariketei tiraka antolatu da, beraz, aurtengo Proklama, “horiek modu publikoan partekatzeko helburuarekin”. Nolanahi ere, Rozasek zehaztu digunez, ez da izango “ikasturte amaierako jaialdi bat”.\nBi lantegi antolatu dituzte. Bata, hauxe: “Gorputz leizetsuentzako gimnastikak”. Rozasen arabera, “praktika somatikoak eta ariketak” izango dira, gorputza leize bezala ulertuta. Beste lantegia, berriz, “Picarot kartak” deitzen da: “Tarotean oinarritutako lantegi bat izango da, kartak irakurtzeko sistema esoteriko bezala; beraz, izango da tailer bat estalitako irudiak irakurtzeko, interpretatzeko, hausnartzeko…”. Bi lantegiak astelehenetik ostegunera egingo dira, eta ekainaren 15era arte eman daiteke izena, proklamar@gmail.com helbidera idatzita.\nAzkenik, hilaren 21ean, zeharkaldi bat antolatu dute. “Oinez abiatuko gara Gasteiztik, eta Azala baino pixka bat lehenago dagoen baso batean egingo dugu lo, solstizioa agurtzeko eta zeharkatzeko”. Aurrez ere egina zuten halakorik: “2016an, Martxaundi izeneko zeharkaldi batzuk abiatu genituen. 2016an bertan, oinez joan ginen Bilbotik Azalara, eta iaz egin genuen buelta Azalatik Bilbora. Guretzat oso ariketa ederra izan da, oinez zoazen bitartean jendea ezagutzea. Agian aurretik ezagutzen zenuen pertsona hori, baina oinez zoazenean beste lotura batzuk sortzen dira, hainbat gauza gertatzen dira”. Horregatik erabaki dute edizio honetan halako bat egitea.\nLantegiez eta zeharkaldiaz gainera, aldi berean, programa paralelo bat antolatu dute, eta bi ikus-entzunezko lan eta dantza pieza bat emango dituzte: Eduardo Williams eta Mariano Blatt-en Parsi, Jessica S. Rinland-en Black Pond eta Isaak Erdoizaren MASA. Egitarauari buruzko xehetasun guztiak, hemen.\nKanal hauetan artxibatua: Artea | Araba | Azala | Artium


255 zenbakia - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Hemeroteka » 255\nGizaki teknologikoa ez dago inoiz inkomunikatuta. Edozein tokitatik eta edozein unetan, lagun du telefono mugikorra. Eta ordenagailu eramangarri bat ere eskura izanda, aukeraz betetako mundu informatiko batean bizi da. Baina gizaki teknologikoa ez dago pozik. Gailu elektronikoek energia eskatzen diote. Maiz konektatu behar ditu sare elektrikora, bateriak indarberritu daitezen. Oso maiz. Gizakiak menpekotasun horretatik ihes egiteko premia du. “Hilabete edo gehiago iraungo didan bateria bat nahi dut!” egiten du oihu. Baina ezinezkoa da.\nSmit detektibea, talkaren teoriaren aztarna bila\nJan Smit geologoak ibilbide osoa eman du talkaren teoriaren aldeko aztarnak biltzen. Teoria horren arabera, asteroide handi batek Lurra jo ...\nEuskal Herrian, tradizioz, oso lanbide hedatua izan da abeltzaintza estentsiboa, baina gaur egun gainbehera doa. Lanbide hori gizarte hiritarrera hurbiltzeko ...\nVladimir Hachinski Neurologoa, alzheimerrean aditua\nEsan liteke neurologia espezialitatea kasualitatez aukeratu zuela, edo halabeharrak hala aginduta. Izan ere, egoiliar-garaian, artean ikasle zela, diagnostikatzeko oso zaila ...\nPérez Iglesias, Juan Ignacio - Kultura Zientifikoaren Katedra\nZientzia eta teknologiari esker lortu du gizakiak gaur duen bizi-kalitatea. Arlo guztietan ikus daiteke gure bizi-baldintzen hobekuntzan zientziak eta teknologiak ...\nAzken hilabeteotan, laborantza transgenikoaren eztabaida piztu da berriro. Apirilaren 22an, Alemaniak MON810 arto transgenikoa debekatu zuen. Handik gutxira, Eusko Jaurlaritzak ...\nAurreko artikuluetan ikusi dugunez, web semantikoak, hau da, esanahizko marken bidez etiketatutako eta erlazionatutako elementuz osatutako Internet berri batek aukera ...\nDenbora eta beste margolari batzuk\nDenboraren eragina ikusi nahi baduzu, egon zain. Papera horitzen ikusi nahi baduzu, adibidez, utzi papera bistan, eta egon. Denborak margotuko ...\nKingscote-ko zelaietan (Gloucestershire, Ingalaterra), 1784ko irailaren 2an, globo hura zerutik jaisten ikusi zutenek ez zuten berehalakoan ahaztuko irudi hura. "Hain ...\nMugikor batekin, sakelan eraman dezakegu mundua orain. Ahalmen eta irismen ikaragarriak ekarri dizkigute gailu eramangarriek, eta askatasuna ere bai, harik ...\nBi arrazoirengatik da Gerald Durrell ospetsua. Lehenik, zoologiko bat zabaldu zuelako desagertzeko arriskuan dauden espezieak jasotzeko, Jersey uharteko zoologikoa. Bigarren ...\nZementua garaile VII. Tesi Sarian\nEspermatozoideen mugikortasunari buruzko lan batentzat izan dira bigarren saria eta euskarazko lanik onenaren aipamen berezia Zazpigarren urtez, Elhuyar Fundazioak Tesi ...\nErresonantzia eta erradioterapia, batera\nHerbehereetako Utrecht Unibertsitateko Zentro Medikoan lanean ari dira, erradioterapian erabiltzen diren fotoi-izpiak askoz zehatzago bideratzea lortzeko. Horretarako, erresonantzia magnetiko bidezko ...\nHildako abereak, hegazti sarraskijaleentzat berriz\nAbeltzainek larrean utzi ahal izango dituzte abereen gorpuzkiak, kasu batzuetan Hildako abereen gorpuak hegazti sarraskijaleentzat utzi ahal izango dituzte berriz ...\nPoloen dantza azaltzen duen eredu sinple bat sortu dute\nGeofisikari gehienak bat datoz Lurraren eremu magnetikoaren eragile nagusia Lurraren nukleoan dagoen burdinurtuaren konbekzio-korronteak direla. Eta badakite eremu magnetikoaren polaritatea ...\nBesaurrean dugu larruazaleko bakterioen dibertsitate handiena Ez besapean, ez sudurzuloetan, ez buru-azalean. Besaurrean pilatzen dira bakterio-espezie gehien gure gorputz osoko ...\nDVD berriak, urrezkoak eta bost dimentsiokoak\nInformazioa DVDetan gordetzeko modu berri bat asmatu dute, eta garatzen ari dira, Australiako Swinburne Teknologia Unibertsitatean. Sistema berriak 1 terabytetik ...\nGauez ikusteko, DNA berregituratua\nUgaztun gautarren begietako makilek DNA modu berezi batean dute antolatua, eta horrek aukera ematen die gauez errazago ikusteko. Ondorio horretara ...\nGarun txikia eta oin handiak, Floresko gizakiaren gaineko eztabaidaren protagonistak\nNature aldizkarian, bi ikerketaren emaitzak argitaratu dituzte, baina adituek ez dituzte onartzen emaitza horiek guztiak Paleontologoak ez daude ados Homo ...\nLaser-pultsu batekin, bonbilla eraginkorragoak\n60 watteko goritasun-bonbilla batek 100 watteko bonbilla batek adina argi ematea lor daiteke tungstenozko harizpiari femtosegundo bateko laser-pultsuak igorrita. Horixe ...\nCIC bioGUNEko ikertzaileek Yale, Harvard eta Oxfordeko unibertsitateetakoekin batera eginiko ikerketa batek ezagutzera eman du DNA RNA bilakatzen duen entzima ...\nAntxoen biomasa iaz baino 3.000 tona handiagoa\nAZTI-Tecnaliak egindako BIOMAN-2009 kanpaina zientifikoan lortutako emaitzen arabera, antxoa-biomasa 28.000 tonakoa da orain Bizkaiko golkoan, 2008an baino 3.000 ...\nTentsiopean kolorez aldatzen den plastikoa\nHaustera doazen materialak begi hutsez bereizteko modu bat izan liteke Indar mekanikoen eraginpean jartzean kolorez aldatzen den polimero solido bat ...\nProteina berdea elektroi-emaile\nProteina berde fluoreszente kutunaren benetako funtzioa aurkitu dute Proteina berde fluoreszentea zientzian oso ezaguna eta erabilia bada ere, orain arte ...\nZelula amak infartua izan duten bihotzentzat\nIkerketa Mediko Aplikatuaren Zentroan (CIMA) eta Nafarroako Unibertsitate Klinikan egindako ikerketa batean frogatu dute hezur-muinetik eta ehun adiposotik eratorritako zelula ...\nUltrasoinu-uhinak fokatzeko lente bat sortu dute\nIllinoisko Unibertsitateko fisikariek lente akustiko bat garatu dute metamaterial artifizialez baliatuz, eta ultrasoinu-uhinak puntu txiki batera fokatzeko erabili dute. Diotenez ...\nNeanderthalgo umeek ez zuten umetokian bira eman beharrik jaiotzeko. Max Plank Institutuko Timothy Weaver eta Jean-Jacques Hublin ikertzaileek eme neanderthal ...\nAzeleragailu linealak, medikuntzarako isotopoak sortzeko\nTRIUMF laborategian, partikulen fisikan eta fisika nuklearrean aritzen den Kanadako laborategi nazionalean, bide bat bilatzen ari dira erreaktoreen beharrik izan ...\nDanimarkako Aarhus Unibertsitatean, DNAz osatutako nanokutxak egin dituzte, ordenagailu bidezko eredu bat erabilita. Eredu hori fago baten DNAn oinarritzen da ...\nEz dira hainbeste sagu behar\nEsperimentuetan erabiltzen diren saguen ingurua hainbeste kontrolatzea ez da mesedegarria Ez daude bi pertsona berdin. Hori aintzat hartuta, Estatu Batuetako ...\nFoken arbaso ibiltari baten fosila aurkitu dute\nFoka, itsas lehoi eta mortsen arbaso baten fosila aurkitu dute Artikoan, Kanadako Museko Naturaleko zientzialariek. Pinipedoen 23 milioi urteko arbasoak ...\nTelefono mugikorretan diagnostikoak egiteko aukera, abian\nMartxan jarri dute Europako Labonfoil (laborategi bat xafla batean) proiektua. Ikerlan-IK4k zuzentzen du eta parte-hartzaileen artean Gaiker-IK4 dago. Proiektuaren asmoa ...\nAzterketa genetiko batek afrikarren jatorria eta aniztasuna argitu ditu Afrikan sekula egin den azterketa genetikorik handiena egin du Pennsylvaniako Unibertsitateko ...\nOrain arteko zeramika-aztarnarik zaharrenak aurkitu dituzte Txinan\nDuela 17.500-18.300 urteko zeramika-zatiak aurkitu dituzte Yuchanyango koban, Txinako Hunan probintzian. Ikertzaileek erradiokarbono bidezko datazioa erabili dute, eta ...\nMarruskadura, antzekoa eskala txikian eta handian\nWisconsin Unibertsitateko ikertzaile-talde batek ordenagailu bidezko simulazio batzuetan ikusi du materialen arteko marruskadurak oso antzekoak direla nanoeskalan eta eskala handian ...\nTresna kirurgikoen garbiketa neurtzeko sentsore bat sortu dute\nTresna kirurgikoen garbiketa ultrasonikoa neurtzeko sentsore bat sortu dute Ingalaterrako Fisika Laborategiko ikertzaileek. Asmakuntzarekin, burbuila bidezko garbiketa ultrasoniko hori kuantitatiboki ...\nObozitoen zelula aitzindariak aurkitu dituzte eme helduetan Txinako Shangai Jiao Tong Unibertsitatean egindako esperimentu batek hankaz gora jar lezake orain ...\nAMPK, garunaren garapenaren kontrolatzaile\nMinbizian, diabetean, bihotzekoetan eta hipertentsioan eragina duen proteina batek, AMPK proteinak, funtzio garrantzitsua du nerbio-sistemaren garapenean. Washintongo Unibertsitateko zientzialariak ...


Asier Azpiroz zubietarrak irabazi du Lizardi Saria | rufino iraola garmendia\n← Esakuneen egiak\nLa consciencia →\nAsier Azpiroz zubietarrak irabazi du Lizardi Saria\nPublicado el septiembre 9, 2013\tpor kafarnaum\nZubietarraren atzetik Oier Aizpurua zarauztarra sailkatu da, eta bertso onenaren saria ere beronentzat izan da\nOstiralean Zarauzko Modelo Aretoan jokatu zen finala parekatua izan zen, eta ez zuen urruti izan Oier Aizpurua bigarren sailkatua. Zarauztarrak, gainera, bertso onenaren saria jaso zuen, eta gustura bukatu zuen saioa.\nZortziko Nagusian kantatu zuen bertso hori, eta hain zuzen, Azpiroz kantukide zuela. Biek elkarrekin Hego Ameriketara bidaia bat egin zuten, eta bueltakoan kokaina arrautzak ekartzea proposatu zieten. Azpirozek ez zuen asmorik, baina Aizpuruak bai. Hau da saioko bertso onentzat eman zutena: «Nahiz ta haseran nere burutik pasatu diren zalantzak, / dirua entzun ta baietzera berehala jo du balantzak. / Sartu ditzagun barrura, eta harrotu ditzagun hautsak, / oiloen eran errun ditzagun biok urrezko arrautzak».\nHortik aurrera elkarrizketa polita sortu zuten, ez argudioen haunditasunagatik, baizik guztiz kontrakoagatik. Lagun arteko edozein eztabaida izan zen, eta horrek sinesgarritasuna eman zion. Azpirozek, gainera, lagunaren lehen bertso honetara jo zuen lana borobilduz bukatzeko: «Oier, agian, komeni zaigu guri balantzan jartzea, / bizitza hontan ez da komeni hauts gehiegi arrotzea».\nBukaera zorrotzak josi zituen zubietarrak, batez ere seiko motzean Ane Labakarekin. Baina lan hunkigarri bat izan bazen, Amaia Iturriotzek eta Eneritz Artetxek osatu zuten. Alabak lehen aldiz atera zuen ama gurpildun aulkian. Iturriotzek azkenean: «Bizitzaren gazi-gezan / aizu al zaude perezan? / Ama ez dizu oraindik inork gelditzeko esan». Eta Artetxek azken puntada: «Bide asko daude aurrera / eta ahal bada egin nahi ditut zurekin batera».\nEsan behar da, bestalde, hau ez dela aurtengo lehenengo txapela Asier Azpiroz. Urtarrilean, Donostiako Doka kafe-antzokian, Mikel Laboa sariketan nagusitu zen.\n‘Basarri’ sarien banaketa\nSaioaren bukaeran, ohikoa den bezala, ‘Basarri’ bertso-paper lehiaketako sariak banatu ziren. Aurten Pello Esnalek irabazi du, eta Imanol Lizarazurentzat izan da bigarren saria.\nHamar bertso-jartzailek hartu dute parte ‘Basarri’ sariketan; aurreko urtetan baino gutxiagok. Agian, gaia mugatzeak ekarri du urrimena. Izan ere, aurten gaia ez zen librea: Basarri bera zen gaia. Gehienetan Basarriri berari zuzenean hitz egiten dio, Esnalek, hika. Hasteko era polita da: «Besteak baino gutxiago ez diat izan nahi, eta nik ere bidali nahi diat nire agurra (zatirik handiena isilpean)», esanez hasten da. Hona bertso osoa: «Neure agurra ere nahi diat igorri / aurten denen ahotan habilen horri. / Udazken epel hartan, zerua oskorri, / bateratsu gintuan gu hona etorri: / hik musuak gorri, / nik hiru-lau orri. /(Urrun bost elorri.) /Erreka zulo bera bion jatorri».\nBianditz Iraola Azanzaren oparia.\nEsta entrada fue publicada en 1 Bertsoa y etiquetada 130906 Lizardi. Guarda el enlace permanente.


Irun Ekintzan sariek berriro erakutsi zuten hiriak talentu berritzaile handia duela enpresan - Irungo Udala\nIrun Ekintzan sariek berriro erakutsi zuten hiriak talentu berritzaile handia duela enpresan\nIazko edizioa pandemiagatik eten ondoren, Irungo Udalak Irun Ekintzan Berrikuntza Sarien zazpigarren banaketa antolatu zuen joan den asteartean. Ekimenaren izena hiriaren sustapen ekonomiko eta soziala bultzatzeko lan egiten duen mahaiaren izenetik dator. Mahai horretan, udal-arduradunak, elkarteak, enpresak eta Irungo beste erakunde batzuk daude.\nJosé Antonio Santano alkateak zorionak eman zizkien irabazleei eta adierazi zuenez, “sari hauek, batez ere, berrikuntzaren aldeko apustua errekonozitzen dute, enpresen ideien bereizgarritasuna, handiena zein txikiena, tradizionalena zein berriena”. Alkateak azpimarratu duenez, “aukera ekonomikoak, batez ere, bizi proiektuak egiteko aukerak dira; familiek eta pertsonek bizitzeko eta lan egiteko Irun bat izateko proiektuak egiteko aukerak. Pertsonak gure kapital soziala dira... eta aparteko balio bat; pertsona berritzaileak eta egiten dutena suharki egiten dutenak; hiri honetako mugimendu ekonomiko, sozial eta kulturalaren benetako sortzaileak; gure identitate ikur nagusia; Irunen beti zerbait gertatzen ari izatea lortzen duten pertsonak”.\n-Irungo 20 langiletik beherako enpresarentzako Irun Ekintzan berrikuntza-saria, 4.000 eurokoa, Moov DRIVES TECHNOLOGY SL enpresarentzat izan zen. Proiektu horretan, berrikuntzaz gain, nazioartekotzea eta gizarte-erantzukizunari egindako ekarpena, kasu honetan mugikortasun garbiaren bidez, aintzatetsi dira. Zehazki, ibilgailu elektriko arinen beharretara egokitutako eta optimizatutako trakzio elektrikoko sistemak diseinatzen eta fabrikatzen dituzte Moov-en.\n-Irungo zerbitzu-enpresarentzako Irun Ekintzan berrikuntza-saria, 4.000 eurokoa, Suministros Jaizkibel SLrentzat izan zen. Enpresa horrek burdindegiko gaiak eta industria-hornidurak saltzen ditu. Sektore tradizional bati lotutako familia-negozio baten berrikuntza ez-teknologikoaren balioa nabarmendu nahi izan du epaimahaiak.\n-Ideia berritzailearen Irun Ekintzan saria, 2.000 eurokoa, partitura adimendunen editorea den Javier Aguirre Herrerorentzat izan zen. Bere proiektuaren helburua da musikariek ahotsarekin azkarrago eta denbora errealean edozein lekutan konposatu ahal izatea. Proiektuaren egitura ona, potentziala, seriotasuna eta aurkezpen egokia balioetsi dira.\n-20 langiletik gorako Irungo enpresarentzako Irun Ekintzan ohorezko saria Uvesco taldearentzat izan zen. Kasu honetan, familia-enpresa izanda enpresa handi bihurtzeko egindako ibilbidearen balioa nabarmendu nahi izan da. Duen gaitasuna eta filosofia nabarmentzen dira: zalantzarik gabe ireki da mundura, baina tokiko erroak ahaztu gabe.\nMiguel Ángel Páez Ekonomia eta Ogasuneko ordezkariak zorionak eman zizkien irabazleei; bere hitzetan, "Guztiak ere 'made in Irun' talentua esaten diogun horren adierazgarri dira; izan ere, enpresa horiek, Irunen bertan garatu nahi izateaz gain, prozesu berritzaileak aplikatuz hazten saiatzen dira, merkatuan nabarmendu ahal izateko. Sektore askotan bizi dugun garai zail honetan, pozgarria da ikustea enpresa horiek gorputz eta arima aritzen direla beren proiektuetan. Hobetze-ereduak dira, eta aurrera ateratzeko nork bere buruan sinetsi behar duela erakusten dute".\nSariak banatzeko ekitaldian, Irun Ekintzan Mahaiko kideak ere izan ziren, Irungo enpresa, elkarte eta ekintzaile gisa hiriko sare ekonomiko eta soziala ordezten duten aldetik, eta musika ere izan zen ekitaldia girotzeko Chicken Farmers bertako taldearen eskutik, eta emanaldi artistikoa ere bai, Circo del Sol zirkuan hainbatetan parte hartu duen Ortzi Acosta Calvo akrobataren eskutik.\nEpaimahaia, berriz ere, berrikuntzaren hainbat arlotan esperientzia egiaztatua duten langile kualifikatuek osatu dute. Hona zerrenda:\nAmaia Fernández, GIPUZKOAKO BIC-eko PROIEKTUETAKO ZUZENDARIA, Gipuzkoako Enpresa eta Berrikuntza Zentroa.\nJosean Rodríguez, Gipuzkoako Enpresaburuen Elkarte ADEGIKO EKINTZAILETZA BURUA.\nLuis Manero López INNOBASQUE Berrikuntzaren Euskal Agentziako ENPRESA BERRIKUNTZAKO ZUZENDARIA\nPierre Odriozola, CHEZ SOKOAko zuzendari nagusia\nÁlvaro de la Rica Aspiunza, DEUSTUKO UNIBERTSITATEKO EKONOMIA ETA ENPRESA ZIENTZIEN FAKULTATEKO DEKANOA\nLander Beloki, MONDRAGON UNIBERTSITATEKO ENPRESA ZIENTZIEN FAKULTATEKO DEKANOA\nAna Beraza, EHUren GIPUZKOAKO CAMPUSEKO EKONOMIA ETA ENPRESA FAKULTATEKO DEKANORDE KOORDINATZAILEA


PSE-EEn ETXEBIZITZA LEGE PROPOSAMEN AURREAN, ERROETARA DOAZEN KRITIKAK | Donostialdeko Okupazio Bulegoa\nPSE-EEn ETXEBIZITZA LEGE PROPOSAMEN AURREAN, ERROETARA DOAZEN KRITIKAK\nPosted on Iraila 26, 2013 by obdonostialdea\nUda baino lehen EH Bilduko deia jaso genuen Donostialdeko, Gasteizko eta Bilboko Okupazio Bulegook. Bertan PSEk bultzatutako Etxebizitza Lege proposamenari buruzko iritzia Legebiltzarrean adierazteko aukera ematen ziguten. Eta baiezkoa eman genuen.\nProposamena ondo aztertu eta gero, orain arteko “zabor bera” zela konprobatu genuen, tamalez. Hori dela eta, gure iritzia publikoa egitea eta Legebiltzarrera behar den orori esatera joatea erabaki genuen.\nHona hemen PSEk egindako lege proposamena.\nDonostialdeko, Gasteizko eta Bilboko Okupazio Bulegoen konparezentzia datorren asteazken arratsaldeko lehenengo orduetan, urriaren 2an, izango da. Nahi izanez gero Legebiltzarreko webgunean zuzenean jarraitzeko aukera dago.\nEta honako hau da lege proposamenari buruzko gure iritzia.\nHonetaz gain, bihar beste eragile sozialen konparezentziak izango dira, besteak beste, Stop Desahucios, EGK eta Elkartzen. Guzti hauek ere Legebiltzarreko webgunean jarraitzeko aukera dago.


Hasiera » Tokiko Direktorioa» Udalerriari buruzko informazioa» Bizkaia» Atxondo\nIzen ofiziala: Atxondo\nAzalera: 23,41 Km²\nBizkaiko hego-ekialdean dago, eta Apatamonasterio, Arrazola eta Axpe herriek bat egin ostean sortu zen, 1962an.\nApatamonasterioko erdigunean, Arrazolako harana zeharkatzen duen bide bat hasten da. Bost kilometro ditu guztira, eta Anboto mendiko meatzeetako burdina eta kobrea Durangoraino eramaten zuen trena ibili zen bertatik 1920ra arte. Ibilbidea erabat laua da, eta harana mugatzen duten mendiak eta ondo zaindutako baserriak daude bertan, paisaiarekin bat eginda. Horrez gainera, bidean iturri batzuk daude, baita jatetxe batzuetarako sarrerak ere, atseden hartzeko.\nBidean aurrera jarraituz gero, ia konturatu gabe Marzanako San Martinen omenez egindako dorrea eta eliza ikusiko ditugu. Haranean bizi zen sendi boteretsu batena da: errota bat, bi burdinola eta zortzi baserri izan zituzten.\nLeku eder honetara ekainean joaten bagara, San Joan eta San Pedro jaiez gozatu ahal izango dugu. Musika, antzerki eta beste hainbat ekitaldi ere antolatzen dituzte, eta giro ona izaten da nagusi Atxondoko kaleetan.\nAtxondoko datu estatistikoak


Pasaiak espero zuen barkua - GARA\nArgazkiak: Juan Carlos RUIZ | ARGAZKI PRESS\nDonostia alde batera eta Hondarribia bestera hain gertu izanik Pasaiak aspaldi ez du izan turista multzo handi baten bisita. Bertako portuak, hainbeste buruhauste sortzen ari den horrek, inoiz ez dio bidaiari ontzi handi bati harrera egin. Baina atzo «Azamara Journey» iritsi zen, milaka begi gainean zituela.\nArratsaldeko hiruretan portuko langileek Buenavistako moilatik badiaren sarrerarantz begiratzen zuten, gainean walkie-talkie-ak zituztela, sutan. «Oraindik ez da kameran agertzen», zioen portuzainen irratiak. Hogei minuturen bueltan irratiak berriro hitz egin zuen, «ikusten dut, badator».\nPasai San Pedroko pasealekua jendez gainezka zegoen. Buenavistan autobusak sartzen hasi ziren, argazkilariak ere gerturatzen hasi ziren. Irratiak berriz, «gaizki doa, arrokekin talka egingo du». Eta bat-batean, Jaizkibel mendiko labarren artean inguruko etxeak ñimiño uzten zituen barkutzarra sartzen hasi zen. San Pedrora doan barkua are txikiagoa ikusten zen erraldoiaren ondoan.\nEz zela sartuko zirudien, baina Pasaiako portuko profesionalen laguntzarekin moilara azkar iristea lortu zuen. Maltako bandera zeraman barkuak amarrea 16.00ak jo orduko bota zuen, eta ordurako turistei eskainitako zerbitzu guztiak koordinatuta zeuden lehorrean. Bost autobus Gipuzkoako txoko desberdinetara irteerak egiteko ziren, eta beste bost, Donostiara joateko.\nLurreratzeko arrapala jarri bitartean bidaiariak euren kabinetako balkoitik begira zeuden. Bi emakumek urrutira agurtu zuten, ezagunen bat bertan izango balute bezala. Eta beste puntan, prismatikoak begietan itsatsita, beste bi emakume zeuden barkuko bidaiarien agurrei erantzuten. Ikusmina benetan handia zen. Portuko kazetariek etengabe ateratzen zituzten argazkiak, baita bidaiariek beraiei ere, liluraturik.\nIzan ere, Lucio Hernandok, Pasaiako Portu Agintaritzako presidenteak, azaldu zigunaren arabera, turistak harrituta zeuden eskaini zieten arretagatik. «Uste zuten zifra berezi bat betetzen zuela itsasontziak, eta horregatik ospakizunen bat zegoela». «Azamara Journey» ez da bereziki handia, ez behintzat «ospakizun bat» bere ohorez prestatzeko bestekoa, baina Pasaiarentzat oso garrantzitsua da.\nBadian sartu eta gerturatu orduko barkua txikia da opor bidaietako itsasontzi bat izateko. Halako ontziek ohikoan 300 metroko luzera dute, eta «Azamara»-k, berriz, 181 metro besterik ez ditu; baina neurri horren inguruan dago, hain zuzen ere, Pasaiako porturako gehienekoa. «185 metroko muga du portuak, maniobrak egiteko zailtasun handiak daudelako. Pasaian inoiz sartu den barkurik handiena da hau, eta horregatik da garrantzitsua», zioen Hernandok.\nAtzoko ongietorria historikoa dela pentsa dezakegu, baina, kasualitatez, igandean ezaugarri bertsuak dituen beste bidaia ontzi bat sartuko da Buenavistan, eta turismo mota honentzako aukera berri bat ikusten du Hernandok. «Igandean sartuko den `Adonia' ontziak ere 181 metroko luzera du, bidaiariak 600 inguru eta tripulazioko kideak 400. Desberdintasuna da `Azamara'-k bere bidaia Kantauri itsasotik Portugaleraino jarraituko duela, eta `Adonia' Britainia Handira itzuliko dela».\nKontatu zigunez, garai batean ferry bat zegoen Pasaia eta Southampton portuaren artean, geltoki maritimo eta guzti, baina Santander eta Bilboko portuak indarra hartuz joan ziren heinean, Pasaiak galdu egin zuen. «Noizean behin iristen dira barku batzuk, belaontziak, 85 bidaiarirekin, baina honelako bidaia ontzirik ez da inoiz egon», azaldu zigun. Berak uste du bi itsasontzi hauek agian trafiko berria ekarriko diotela Pasaiari. «Tamaina honetako bidaia itsasontzi gutxi daude, ez direlako konpetitiboak, baina Gipuzkoan ez dago honelako beste porturik eta izan daiteke aukera bat bidaia agentzientzat. Honelako bidaia ontzi txiki gehiago ekartzen has daitezke».\nPasaiak ez ezik, Gipuzkoa osoak irabazten du itsaso bidezko turismoa zabaltzen bada. Arlo ekonomikoari dagokionez, Agintaritzako presidenteak argi du, «iruditu zait itsasontzia luxuzkoa dela. Bidaiariek dirua badute ahalik eta gehien gastatu dezaten!»\n«Oso polita da zuen herrialdea»\nAgian, Pasaiako portua ez da izango turisten ametsetako parajea, baina Euskal Herriak txoratuta zituen bidaiariak. Barkutik atera bezain laster, gure gastronomiarekin bat egin nahi zutenak ere bazeuden. Matias Sabatek bere kabinako balkoitik garrasika dio pintxoak dastatzeko irrikaz dagoela. Katalana da eta 15 urteko semearekin dago bidaian.\n«Azamara»-tik ateratzean, Sabatek bidaiaren nondik norakoen berri eman zuen. «Sarrera sekulakoa da, ez da ikusten portu bat dela eta barkua zuzen-zuzen zetorren bi itsasargien artean sartu den arte. Alde batera eta bestera begiratzen joan gara hemengo paisaia berdea harrigarria delako», esan zuen pozik.\nKatalanaren esanetan, herenegun Donibane Lohizunen pasatu behar zuten gaua, baina haize bolada gogor bat iragarri zuten eta Baionako portura joan ziren babestera. Southamptonetik atera eta Bordelera joan ziren aurretik, eta Pasaiatik Bilbora jo eta gero, Lisboa eta Oporto ezagutuko dituzte. Ibilbideagatik hautatu zuten sabatetarrek bidaia hau, normalean honelako itsas bidaietan bisitatzen ez diren hiriak daudelako programatuta.\nBitartean, geldialdi baten eta bestearen artean, ez dute aspertzeko astirik: «Ekintzak daude ateratzen direnentzat, baita barkuan gelditzen direnentzat ere -pilates, bingoa, argazkigintza tailerra, kasinoa...- eta gauean, zuzeneko musika».\nCheryl Sinclairrek egiten ditu, hain zuzen ere, zuzeneko ikuskizun horietako batzuk. Bide erdian egin zuen bat tripulazioarekin Pasaian, baina aurrerantzean ibilbide osoan zehar gauak alaituko ditu. Bera lanean ari da ontzian, eta bere senar Donovan Sinclairrek datozen egunak aprobetxatuko ditu barkuan ondo pasatzeko. «Ez dit beti berarekin joaten uzten, baina oraingo honetan bai», zioen txantxetan barkura igotzeko minutu gutxi falta zirela.\nOndo pasatzeko asmoz egin zuten salto Pasaiako portura Lina Alvarez eta Raquel Castañeda kubatarrek ere. Miamin bizi dira, eta senarrekin, Elpidio eta Franciscorekin, egiten ari dira bidaia. «Oso polita da zuen herrialdea hainbeste mendirekin, eta jendea oso jatorra eta atsegina da, eta janaria...», baieztatu zuen lehenengoak. «Badago jairik inguruan?», galdetu zuen bigarrenak Donostiako Aste Nagusia bete-betean harrapatuko zutela jakin gabe. Izan ere, ontziko bidaiari gehienek Donostiara joan nahi zuten, arratsaldea bertan eman eta ondoren su artifizialak ikusi.\nBaina kolore adina gustu daudenez, Britainia Handitik datozen Robin eta Christine Burtonek ibilaldi programatuei uko egin eta ingurua euren kabuz aztertzea erabaki zuten. Hala, Pasai San Pedrora joan ziren oinez eta ondoren barkua hartu zuten Pasai Donibanera joateko. «Azamara» barkuan egiten ari direna bosgarren itsas bidaia da eurentzat.\nRobinek barkuko janaria zoragarria azpimarratu zuen, eta bere emazteak xehetasun gehiago eman zituen: «Gelak erosoak dira, iluntzean ikuskizunak daude eta denak elkartzen garen guneak daude eta, nire senarrak dioen bezala, janari zoragarria ere bai! baliteke euskal jakiak dastatzea».\nEz dute denbora askorik izango, azkar ibili beharko dute. Atzo arratsaldean itsasgorarekin batera sartu zen eta gaur arratsaldean, arrainak bezala, berriro itsasoratuko da Lisboarantz. Pasaiako herritarrek hizketarako gaia izango dute egun batzuetarako. Segur aski igandean etorriko den «Adonia» itsas-bidaia ontziak ere «Azamara Journey»-k izandako ongietorri beroaren parekoa izango du, beraz, utikan penak, laster Pasaia berriro turistaz beteko da-eta.\nEl Azamara Journey homenajeó al Titanic meses antes\nEl 15 de abril se cumplieron 100 años del hundimiento del buque más famoso del mundo. El Titanic zarpó de Southampton el 10 de abril de 1912, y cuatro días más tarde chocó con un iceberg a 600 kilómetros de Terranova hasta que de madrugada se partió por la mitad y desapareció en las aguas heladas.\nComo homenaje al trasatlántico realizado en el astillero de Belfast dos barcos zarparon de diferentes puertos en su aniversario para recordarlo. Así, un crucero salió desde Southampton, al igual que el Titanic, y otro desde Nueva York, donde debía haber llegado. Precisamente, el barco que salió desde Nueva York no es otro que el que ayer llegó a Pasaia.\nEl Azamara Journey se unió al crucero que salió de Southampton exactamente en el lugar donde se encuentra el pecio del Titanic. Los capitanes lanzaron llamadas de auxilio, al igual que hizo el capitán del trasatlántico pero que no recibió respuesta hasta que fue demasiado tarde. Después se lanzaron coronas de flores al mar.\nDe este modo simbólico, los pasajeros de ambos buques recordaron al más inspirador de todos los barcos de la historia, a aaquel gigante que era «imposible de hundir», pero se hundió e hizo que muchos le cogieran miedo al mar y otros, por el contrario, se lanzaran a él para aprovecharse de los lujos que los cruceros ofrecen. N.B.


Baga Biga: Google Music zerbitzu berria martxan jarri du Google konpainiak\nGoogle Music zerbitzu berria martxan jarri du Google konpainiak\nAbestien zati bat erabiltzaileen ekipoetan gordetzea ahalbidetzen du zerbitzuak eta musika entzuteko aukera ematen du, nahiz eta une horretan konexiorik ez izan.Zurrumurruak atzean utzi ditu Google konpainiak eta musika zerbitzu propioa iragarri du. Horrela, Google Music aurkeztu du konpainiak. Erabiltzaileari abestiak ordenagailuan gordetzea ahalbideuko dio zerbitzuak. Erabiltzaileak Android dispositibo eta ordenagailuen bidez beraien kontura sar daitezke.\nAbestien zati bat erabiltzaileen ekipoetan gordetzea ahalbidetzen du zerbitzuak eta musika entzuteko aukera ematen du, nahiz eta une horretan konexiorik ez izan.\nGoogle Musicen bidez musikaren negozioan sartu da Google. Google I/O bileran aurkeztu du konpainiak zerbitzu berria, San Franciscon.\nZerbitzua betan eskainiko dute hasiera batean, eta fase horretan mantentzen den bitartean doakoa izango da. AEBetako erabiltzaileek gonbidepena eskatu ahal izango dute gaurtik aurrera, konpainiak iragarri duenez.\nMemoria eta erreproduzitzailea\nGoogle Music biltegiratze sistema eta erreproduzitzailea da, biak baten. Memoria mota hori erabiliz, erabiltzaileek ez dute dispositiborik sinkronizatu behar, abestiak streaming bidez entzuten direlako.\nMusic Manager softwareari esker musika gorde dezakete erabiltzaileek, Windows eta Mac ekipoetan eskuragarri dagoelarik. Google Music zerbitzuak erreproduzitzaile bat barneratzen du edukiak entzun ahal izateko.\nGoogle zerbitzu berriak webgune propioa du dagoeneko, baina AEBetako erabiltzaileek soilik erabili ahal izango dute momentuz.


Begirada emea medikuntzari - Elhuyar Aldizkaria\nHasiera » Gai nagusiak » Begirada emea medikuntzari\nGenero-bereizketa agerian utzi duen ikerketa adierazgarrienetako bat miokardio-infartuetan pazienteek jasotzen zuten erantzunari buruzkoa da. Hain zuzen, emakumezkoa edo gizonezkoa izan, pazienteek erantzun desberdina jasotzen zutela erakutsi zuen ikerketa horrek.\nEusko Jaurlaritzako Osasun Saileko Elena Aldasoro ikertzailea izan zen egileetako bat, eta kartsu gogoratzen du ikerketa hura: "Garai hartan Osasun ikaskuntza eta ikerketa zerbitzuan nengoen lanean, eta zerbitzu horretan bereizketak saihesteko beti lan handia egin badugu ere, arreta berezia jartzen zen diferentzia sozio-ekonomikoetan, eta ez horrenbeste generoan. Ni, ordea, asko kezkatzen ninduen alderdi horrek, eta horregatik ikertu genuen ba ote zegoen alderik miokardio-infartuaren tratamenduan, generoaren arabera".\nHain zuzen, Aldasorok adierazi duenez, egituran ez dago txertatuta ikuspegi hori, "ia-ia norbanakoen esku dago, eta, beraz, halako ikerketak puntualak izaten dira, ez dute jarraikortasunik". Edonola ere, ikerketa hura benetan garrantzitsutzat jotzen du: "oso lan zorrotza egin genuen, eta, gainera, eman zituen emaitzak ukaezinak dira".\nBerez, zentro askoren arteko ikerketa bat zen, miokardio-infartua aztertzeko Espainia mailan --IBERICA azterketa (2004)--, eta Aldasorok Euskal Autonomia Erkidegoari zegokion zatian parte hartu zuen: "Ikertzaileok joera handia dugu azterketetan sexua eta adina aintzat hartzeko, eta konturatu nintzen sexuak kasu honetan bazuela eragina: miokardio-infartuaren intzidentzia txikiagoa zen emakumezkoetan gizonezkoetan baino, baina hilkortasun-tasa, aldiz, handiagoa. Hau da, emakumezkoetan infartu-kasu gutxiago egon arren, gizonezkoetan baino gehiagotan gertatzen da heriotza".\nHorren zergatia aztertzean, eragileetako bat biologikoa zela ikusi zuten. "Izan ere, emakumezkoek gizonezkoek baino geroago izaten dute bihotzekoa izateko arriskua, aurretik hormonek babesten dituztelako. Hortaz, gure lehen lorpena izan zen adin handiko emakumezkoak ere sartzea azterketan, ordura arte, ikerketetan, gutxi gorabehera 70 urtera arteko pertsonak bakarrik sartzen baitziren. Zergatik? Bada, ikerketak ikuspuntu androzentriko batetik diseinatzen zirelako, eta horren ondorioz, arriskuan zeuden emakumezkoak ikerketetatik kanpo geratzen ziren".\nHorrenbestez, Aldasororen taldeak ez zuen gehienezko adin-mugarik jarri ikerketan parte hartzeko. "Guztira 2.836 pertsonak parte hartu zuten, horietatik % 29 emakumezkoak ziren, eta haien batezbesteko adina 77 urtekoa zen, gizonezkoena baino 10 urte gehiagokoa".\nEragile guztiak barne\nAzterketa ez zen erraza izan. "Eragile asko hartu behar ziren aintzat. Guk pertsona batek osasun-zerbitzuetara jotzen duenetik gertatzen diren fase guztiak bereizi eta aztertu genituen. Horrela ikusi genuen adina eta pazienteek izaten dituzten bestelako patologiak (diabetesa, hipertentsioa...) aintzat hartuta ere, bazegoela beste zerbait emakumezkoek heriotza-tasa handiagoa izatea eragiten zuena".\nErantzunaren bila, birbaskularizazioan jarri zuten arreta. Hain zuzen, ebakuntza hori lehenbailehen egitea gako da infartu baten ondoren bizirik irauteko, bizi-kalitate handiarekin. "Izatez, lehen orduari urrezko ordua deitzen diote. Tarte horretan arteria irekitzea lortzen baduzu, zure onera etortzeko aukera asko dituzu. Bada, ohartu ginen emakumezkoei gizonezkoei baino gutxiagotan ezartzen zitzaiela tratamendua. Gainera, tratamenduetako bat ebakuntza bidezkoa da, eta ebakuntza beti ez da egokia emakumezkoentzat, guk haiek baino arteria meheagoak eta bihurgunetsuagoak ditugulako".\nAzkenean, ikerketak erakutsi zuen denbora zela giltza: emakumezkoek gizonezkoek baino beranduago jotzen dute osasun-zerbitzuetara, eta, gero, ez ziren behar bezala artatzen. Ikerketaren ondorioa garbia izanagatik, horren atzean dauden arrazoiak onartzea zaila dela azaldu du Aldasorok: "Edozein medikurentzat, gogorra da konturatzea ez dituela berdin tratatzen bularreko herstura eta arnasa hartzeko zailtasunak dituztela esaten duten bi paziente, bata gizonezkoa eta beste emakumezkoa izanik. Muturrera jotzea da, baina, kasu askotan, gizonezkoari elektrokardiograma bat egingo lioke berehala, eta emakumezkoari, berriz, antsiolitikoak hartzeko agindu. Horretaz jabetzea eta ondorioak ikustea latza da, eta eragozpen handiak jartzen dituzte oro har, sendagileak gizonezkoak zein emakumezkoak izan".\nElena Aldasoro (ezkerrean) eta Rosa Rico (eskuinean). Eusko Jaurlaritzako Osasun Saileko ikertzaileak eta langileak dira biak. Arg. Elena Aldasoro; Rosa Rico\nAldasorok argi utzi nahi du zer alde dagoen sexuaren eta generoaren araberako bazterketan: "Sexua biologikoa da, eta generoa, berriz, kulturala eta soziala ere bada. Medikuntzan, gizonezkoak eta emakumezkoak modu bereizian hartzen direnean, gehienetan ez da izaten sexuarengatik, baizik eta generoarengatik".\nSexua eta generoa medikuntzan duten eraginarekiko nola erlazionatzen diren ulertzeko erabiltzen den adibideetako bat biriketako minbiziarena da. Orain dela urte gutxira arte, gaixotasun hori askoz ere zabalduago zegoen gizonezkoen artean emakumezkoen artean baino, eta horretarako arrazoiak ez ziren biologikoak (gizonezkoen birikak ez dira emakumezkoenak baino ahulagoak edo ez dute minbizia sortzeko joera handiagoa), sozialak baizik: gizonezkoek ohitura handiagoa zuten tabakoa erretzeko, eta gazte zirela hasten ziren erretzen. Ohiturak aldatzen ari diren heinean, areagotzen ari dira biriketako minbizi-kasuak emakumezkoetan.\nGeneroak medikuntzan duen eragina gero eta argiago badago ere, oraindik gabezia handiak daudela aitortzen dute adituek. Alde horretatik, esanguratsua da Nature zientzia-aldizkari ospetsuak hiru artikuluz osatutako sorta bat argitaratu izana 2010ean. Zenbaki horretako editorialaren izenburua garbia da: "Putting gender on the agenda ", hau da, generoari lehentasuna ematea eskatzen du hasiera-hasieratik.\nEditorialean salatzen denez, "arrek menderatzen dituzte" ikerketa biomedikoak, eta, proba klinikoetan, emakumezkoen parte-hartzea "txikiegia" da nabarmen. Horren ondorioz, emakumeei ezartzen zaizkien tratamenduak eta ematen zaien arreta ez dira behar adina oinarritzen ebidentzia zientifikoetan, ez behintzat gizonezkoen kasuan bezainbeste. Hori erakusten duten adibide bat baino gehiago azaltzen dira jarraian argitaratutako hiru artikuluetan.\nLehen artikuluan --"Sex bias in trials and treatment must end "--, egileek (Northwestern Unibertsitateko ikertzaileak) dei egiten diete zientzia-aldizkariei, ikertzaileei eta diru-laguntzak ematen dituzten agentziei emakumezkoak gizonezkoen parean jartzeko bai ikerketetan bai klinikan. Egileen esanean, parekotasuna bermatzea "funtsezkoa da", gaitzak ez baitira berdin azaltzen generoetako batean eta bestean. Diotenez, aldeak daude gaitz askoren intzidentzian, prebalentzian, sintometan eta bilakaeran, eta diferentzia horiek ondo dokumentatuta daude, adibidez, gaixotasun autoimmuneetan (artritis erreumatoidea, lupusa, esklerosi anizkoitza...), zenbait asaldura psikologikotan (depresioa, eskizofrenia, autismoa, jatearen asaldurak...), neke kronikoaren sindromean, asman eta minbizi batzuetan.\nGaixotasun horiekin batera, bereziki aipatzen dituzte gaixotasun kardiobaskularrak. Miokardioko infartuaz Aldasorok ohartarazi duen bezala, "hilkortasun-tasak handiagoak dira emakumezkoetan gizonezkoetan baino", neurri batean, gizonezkoek dituzten sintomak direlako tipikoak, eta, horien aldean, emakumezkoenak, ezohikoak dira, eta, beraz, zaila da haiei antzematea. Are gehiago, erabiltzen diren proba diagnostikoak emakumezkoentzat ez dira gizonezkoentzat bezain aproposak. "Egoera honek horrela jarraituko du, proba klinikoetan generoaren araberako desberdintasuna ezabatzen ez den arte", ondorioztatu dute egileek.\nHorretaz guztiaz gain, sendagaien eta tratamenduen eraginaz ere idatzi dute artikuluan. Hain zuzen ere, emakumeek eta gizonek ez diete berdin erantzuten sendagaiei eta tratamenduei; "alabaina, diferentzia horiek gutxitan hartzen dira kontuan botikak agintzean edo tratamenduak ezartzean". 2005ean egindako lan bat aipatzen dute; haren arabera, 1995-2000 urteen artean garatutako 300 botikatan alde nabarmenak topatu zituzten metabolizatzeko eran, baina alde horiek ez ziren kontuan hartzen dosien gomendioetan. Egileen ustez, horixe izan daiteke emakumezkoek gizonezkoek baino 1,5 aldiz albo-ondorio kaltegarri gehiago izateko.\nArtikuluaren amaieran, egoera aldatzeko lau proposamen egiten dituzte. Lehenengoa zientzia-aldizkariei eta bigarrena araudien egileei eta diru-laguntzak ematen dituzten agentziei daude zuzenduta, ikerketak argitaratzean, baimentzean edo laguntzean kontuan izan dezaten parte-hartzaileen artean parekotasunik ote dagoen. Dena dela, hirugarrena iruditzen zaie garrantzitsuena, eta "pazienteekin harremana duten sendagileei" dago zuzenduta; haiei gizonezkoen eta emakumezkoen artean dauden diferentziak kontuan izateko eskatzen diete. Azkenik, osasun-erakundeei eskatzen diete emakumezkoak bultzatzeko ikerketetan parte hartzera.\nEmakumeek eta gizonek ez diete berdin erantzuten sendagaiei eta tratamenduei; alabaina, diferentzia horiek gutxitan hartzen dira kontuan tratamenduak ezartzean. Arg. NIH\nEmakume haurdunez eta animaliez\nArtikulu-sortako bigarrena emakume haurdunei buruzkoa da. Zehazki, fetuari kalte egiteko arriskurik ez izateko, emakume haurdunak proba klinikoetatik kanpo geratzen direla jartzen du agerian artikuluaren egileak, Dalhousie Unibertsitateko Françoise Baylis ikertzaileak. Haren ustez, "hori onartezina da, ikuspuntu etikotik eta medikutik, bi arrazoiengatik: emakume haurdunak gaixotu egiten dira, eta emakume gaixoak haurdun geratzen dira". Horrenbestez, beharrezkoa iruditzen zaio ezagutzea zer gertatzen zaien eta zer botika edo tratamendu komeni zaien eta zer ez.\nHorretarako, ezinbestekotzat jotzen du emakume haurdunek ere parte hartzea proba klinikoetan. Horrekin batera, fetuari kalte egiteko arriskua gutxitzeko, emakumezkoak proba klinikoetan fase aurreratuetan sartzea proposatzen du. Alegia, beste taldeak hirugarren fasean daudenean hastea haurdunak lehen fasearekin, probatzen ari diren sendagaia haientzat segurua dela ikusi baitute ordurako.\nNature k argitaratutako sortaren hirugarren eta azken artikulua Kaliforniako Unibertsitateko bi ikertzailek sinatzen dute, eta animaliekin egindako ikerketen gainekoa da. Ikertzaileek ikusi dute biologiako hamar diziplinetatik zortzitan eme gutxiegi daudela. Emeen bazterketa bereziki nabarmena da neurozientzietan, farmakologian eta fisiologian.\nBazterketa hori oso larria iruditzen zaie egileei: "Adibidez, antsietatea eta depresioa bi aldiz gehiago diagnostikatzen dira emakumezkoetan gizonezkoetan baino, baina asaldura horiek aztertzen dituzten ikerketen % 45ean baino gutxiagotan erabiltzen dira emeak". Nonbait, tiroidearen gaitz batzuekin ere antzekoa gertatzen da; emakumezkoetan 7-10 aldiz ohikoagoak diren arren, ikerketen % 52an soilik erabiltzen dituzte emeak.\nKaliforniako ikertzaileen ustez, emeak ez erabiltzeko arrazoietako bat izan daiteke arrak baino aldakorragoak direla berez, hormona-zikloaren ondorioz, baina, aldakortasun horrek ere kontuan hartzekoa izan beharko lukeela pentsatzen dute. Horregatik guztiagatik, bazterketa eragozteko neurriak hartzearen alde azaltzen dira, eta horretan lagunduko luketen proposamenak ere egiten dituzte.\nBerdinak desberdin, eta alderantziz\nProposamenak egitasmo bihurtu dira zenbait kasutan, eta, EAEn, adibidez, Elena Aldasorok, Rosa Ricoren zuzendaritzapean eta beste batzuekin batera, praktika klinikoetan genero-ikuspegia txertatzeko gomendioak landu zituen. Horien helburua da "ez tratatzea berdin desberdinak direnean, eta, alderantziz, ez tratatzea desberdin berdinak direnean; biak gertatzen baitira, eta biek dituzte ondorio kaltegarriak emakumeentzat".\nRosa Rico Eusko Jaurlaritzako Osasun Teknologien Ebaluazioko Zerbitzuaren burua da gaur egun. Azaldu duenez, zerbitzuaren egitekoa da osasun-teknologien kalitatea ebaluatzea, eraginkortasunaren, segurtasunaren eta beste faktore batzuen aldetik. Eta argitu du: "teknologia ez da bakarrik tresnak; botikak ere badira teknologia, eta baita sendagileak pazientearekin duen elkarrizketa, edo ematen dizkion gomendioak, esaterako". Hala, zientzia-literaturan argitaratutakoa bildu eta aztertzen dute, sendagileek edo agintariek erabakiak hartu behar dituztenean, horretan oinarritu daitezen.\nLan hori egitean, sarritan ikusi ditu genero-ikuspegia aintzat ez hartzeak emakumezkoei ekartzen dizkien ondorio txarrak, "baina baita gizonezkoei ere". Azken finean, genero-ikuspegiarekin lan egitea denentzat da mesedegarria, eta horretan ari dira ahalegintzen.\nCarme Valls Llobet: Emakumeak ikusgai eginez medikuntzarentzat\nCarme Valls Llobet endokrinologoa eta ikertzailea erreferente nagusietako bat da osasun-zerbitzuetan emakumezkoek pairatzen duten bazterkeria salatzen eta agerian jartzen dutenen artean.\nBartzelonan du kontsulta, eta ez da erraza harekin elkarrizketa bat egiteko hitzordua jartzea; ez elkarrizketari uko egiten diolako, baizik eta egunak bete-beteak dituelako, pazienteen bisiten eta bestelako lanen artean. Hala, gurekin hitz egiteko tarte bar hartzea lortu aurretik, hainbat aldiz atzeratu behar izan du hitzordua; azkeneko aldian, epaiketa batek izan du errua, "baina hori kontatuko dizut gero", dio Vallsek. Izan ere, epaiketak lotura du gaiarekin.\nHastapenak gogoratuz hasi du elkarrizketa: "Medikuntza ikasten ari nintzela, uste nuen emakumezkoen eta gizonezkoen gorputzak berdinak zirela. Baina denborarekin konturatu nintzen uste hutsa zela, zientzia gizonezkoez bakarrik arduratzen baitzen. Emakumezkoak ikusezinak ziren zientziarentzat". Hain zuzen, "Emakume ikusezinak" du izenburutzat gerora idatzi zuen liburuetako batek.\nUrteak igarota, kontsultan gizonezkoak zein emakumezkoak jasotzen zituen Vallsek, eta batzuek eta besteek beregana jotzeko zituzten arrazoiak desberdinak zirela ohartu zen. "Gainera, emakumezko askok eta askok gauza bera esaten zidaten: ohiko osasun-zerbitzuetan ez zituztela aditu, ez zirela ulertuak sentitu. Mina edo beste sintoma batzuekin joaten zirela medikuengana, eta haiek lasaigarriak eta mina kentzekoak agintzen zizkietela, baina sintomen jatorria bilatu gabe. Gizonezkoek, aldiz, ez zuten horrelakorik kontatzen: viagra bila edo arazo akutuekin etortzen ziren. Hortaz, hor bazegoen diferentzia nabarmen bat: batzuk gaitz kronikoekin etortzen ziren, eta besteak, akutuekin".\nOrduan, kongresu bat antolatzea erabaki zuen, eta, halaxe, 1990an Emakumeak eta Bizi Kalitatea izeneko nazioarteko kongresua egin zuten Bartzelonan. "Kongresu hartan, gogoeta egin genuen ba ote zegoen alderik gaixotzean, gizonezkoek eta emakumezkook jasotzen dugun arretan, tratamenduetan, laguntza bila jotzen dugun lekuetan...\nEta orduan ikusi genuen, adibidez, guk haiek baino gehiago jotzen dugula lehen arretara, eta haiek, ospitaleetara; diferentziak daudela morbilitatean; eta faktore sozialak ere nahasten direla".\nOrdura arte arlo horretan egindako ikerketen berri ere izan zuen. Esaterako, Marianne Frankenhaeuserrek Karolinska Institutuan egindako lana ezagutu zuen. Frankenhaeuserrek estresa ikertu zuen, jakiteko zerk sortzen zuen generoen artean zegoen aldea. Eta frogatu zuen estresaren hormonak sortzen dituzten guruinek, giltzurrun gainekoek, funtzionamendu berdina zutela bietan; desberdintasun nabarmenena ez zen biologikoa, nolako bizimodua zuten baizik. Ikerketak agerian jarri zuen emakumezkoak gizonezkoak baino estres handiagoa izatearen arrazoia zeramaten bizimodua zela.\nCarme Vallsek urteak daramatza emakumeen osasun-eskubideak babesteko borrokan. Arg. © Carme Valls\nKongresu haren ondoren, Vallsek gobernuz kanpoko erakunde bat sortu zuen beste lagun batzuekin batera: Analisi eta Osasun Programen Zentroa (CAPS). "Zentroaren helburua zen osasun-saretik kanpo geratzen ziren gai konplexu hauek aztertzea, eta, horren barruan, Emakumea, Osasuna eta Bizi Kalitatea programa jarri nuen martxan. Geroztik, nazioarteko sei kongresu antolatu ditugu CAPSetik, eta osasun-profesionalen sare bat ere eratu dugu. Sare hau oso garrantzitsua da, emakumezkoen ikusezintasuna ez delako osasun-zerbitzuetara jotzean bakarrik gertatzen, ikerketan ere gertatzen da. Ez dago desberdintasunaren zientziarik".\nAlderdi horretatik, pausoak ematen ari direla onartzen du. "1990eko hamarkadaren inguruan morbilitate diferentziala terminoa sortu nuen, eta gaur poza ematen dit ikusteak Espainiako unibertsitate batzuetan termino hori erabiltzen dela, eta, adibidez, Pompeu Fabra Unibertsitatean ikastaroak ematen dituzte, osasuna eta generoaren gainean". Oro har, emakumezkoekiko arreta berezia merezi duten gaixotasunak, kontsulta-arrazoiak edo arrisku-faktoreak biltzen dira morbilitate diferentzial terminoan.\nHala ere, bilakaera oso-oso motela izaten ari dela iruditzen zaio. "Hamabost urte daramagu erakusten emakumezkoak ikusezinak zirela kardiologia-gaixotasunetan, eta oraindik ere gaixotasun kardiobaskularrak emakumezkoen heriotzen lehen eragileak izaten jarraitzen dute mundu osoan. Jende askok uste du gaixotasun horiek direla gizonezkoen heriotzen eragile nagusia, baina ez, haiena minbizia da".\nHori kontuan hartuta, azterketa bat egin du ikusteko, arazo kardiobaskularrekin lotutako ikerketetan, zenbatetan hartzen zituzten aintzat emakumezkoak. "1990eko hamarkadan, ez zegoen bat bera ere; izan ere, zabalduta zegoen emakumezkoak ez zirela bihotzekoak jota hiltzen. 20 urte geroago, badakigu uste hori okerra dela, bihotzekoak eta zirkulazio-aparatuko patologiak direla eta izango direla heriotza-eragile nagusiak. Hortaz, orain hori badakigunez, emakumezkoek ere parte hartzen dute azterketa klinikoetan. Zenbatetan? % 28,5etan. Hau da, ikerketen % 70 baino gehiagotan ez dituzte emakumeak azterketa-objektutzat hartu, eta, kasu horretan, komeni zaigu objektu izatea".\nUmore-kolpe horren ondoren, egoera hobetzen ari dela erakusten duen adibide bat jarri du: "Poliki bada ere, ari gara aurreratzen, bereziki, alderdi jakin batzuetan. Esaterako, medikuntza-aldizkari espezializatuek, The New England Journal of Medicinek, The Lancetek, JAMA k eta halakoek, baztertu egiten dituzte emakumezkoak aintzat hartu gabe egindako populazio-azterketak, ez dituzte argitaratzen. Hori oso ondo dago, hartara, emakumeak aintzat hartzera behartzen baitituzte ikertzaileak".\nErakundeak ere, pixkanaka, ari dira txertatzen generoaren ikuspegia osasun-zerbitzuetan eta medikuntza-sisteman. Adibidez, Europako herrialde gehienek sinatu dituzte generoak osasunean eragiten duela onartzen duten nazioarteko hitzarmenak, baina oraindik hanka-motz ikusten ditu politika zehatzak ezartzean.\nProzesu naturalen medikalizazioa\n"Medikuntzak, gizarteak bezala, androzentrista izaten jarraitzen du. Horrek ondorio asko ditu. Batzuk aipatu ditugu, eta aipatzea merezi duen beste kontu bat emakumezkoen prozesu naturalen gehiegizko medikalizazioa da". Gizonezkoek ere arazo berbera ez ote duten galdetzean, argi erantzun du: "Bai zera! Haiei ez zaie halakorik gertatzen. Begira: nik jakin nahiko nuke zergatik emakumezko batzuek hilekoaren asaldurak dituzten, zergatik izaten dituzten neurriz kanpoko isuriak, zergatik duten endometriosia... Gaixotasunen zergatiak jakin nahi nituzke. Sendagileak, baina, ez dira horrekin kezkatzen: antisorgailuen bidez sintoma desagerrarazten dute eta kito arazoa".\nSarritan, antisorgailuak aginduta estaltzen dira hilekoaren asaldurak.\nOngi diagnostikatzea funtsezkoa dela iruditzen zaio: "Estresa ote duten begiratu, zer ingurunetan bizi diren eta egiten duten lan, zer bizimodu daramaten... Hor egon daitezke zergati batzuk, baina horiei ezikusia egin eta berehala medikalitzatzeko joera dago. Konponbide azkarra bezain faltsua da. Hilekoa ez duen neska bati antisorgailuak emanez gero, odol-isuria izango du, baina hori ez da menstruazioa".\nVallsek etengabe nabarmentzen du bizimoduak eta faktore sozialek duten garrantzia: "Ginekologiarekin zerikusirik ez duten sintomekin ere gauza bera gertatzen da. Nekatuta nagoelako medikuarengana jo, eta depresioaren kontrako botikak agintzen dizkit. Galdetu dit zer egiten dudan egunean zehar, zer ardura ditudan? Kasu askotan, gakoa hor egongo da, eta, horretan sartu beharrean, osasun-zerbitzuetan pertsona horren osasun mentala patologizatu egiten da, depresioa duela esanaz. Bada, depresioaren-kontrakoek edo antsiolitikoek ez dituzte pertsona horrek dituen arazoak konponduko".\nTxanponaren beste aldea ikusi nahian, erditze-garaiko zenbait jokabide saihesteko taldeak eta mugimenduak sortu direla nabarmendu du (episetomiak ia sistematikoki egitea, edo beharrezkoak ez diren zesareak...), "nahiz eta oraindik ezin dugun esan gure erditzea gurea dela".\nDena dela, erditzearen ingurukoak baino larriagoak iruditzen zaizkio menopausiarenak. "1990ean kongresua egin genuenetik 2002-2003ra arte, ordezko hormona-terapia zabalduta zegoen erabat, frogatu zen arte mesede baino askoz ere kalte handiagoa egiten zuela. Zer gizon medikalizatzen dute? Kenduta gai sexualak, viagra eta gauza horiek, ez dituzte medikalizatzen, tratatu egiten dituzte".\nAgindu bezala, zer epaiketatan parte hartzen ari den azaldu du bukatzeko: "Kontua da, bere garaian, hainbat lantokitan intsektizidak erabili zirela izurriak ez izateko, eta ez zirela segurtasun-arauak bete. Horrek ekarri zuen andereñoak, erizainak eta beste langile batzuk, denak emakumezkoak, larri erasanak geratu izana, batez ere neurologikoki eta hormona-sisteman. Horren ondorioz baliaezintasuna hartu behar izan dute, baina, epaitegietara jo dutenean, medikuek esaten diete dituzten sintoma guztiak menopausiarengatik direla; antsietatea eta depresioa dutela, hori baino ez. Gizonezko bati ez liokete horrela erantzungo".\nCarme Vallsek ingurumena kutsatzen duten poluitzaileek emakumezkoen osasunean duten eragina ikertu du, eta, besteak beste "Consecuencias clínicas a corto, medio y largo plazo de fumigaciones en el lugar de trabajo " izeneko artikulua argitaratu zuen 2000. urtean, eta denbora darama emakumezko langile horiei laguntzen eta babesa ematen.\nCarme Valls Medikuntza eta Kirurgian lizentziatua da, eta Barne Medikuntza eta Endokrinologian dihardu. Analisi eta Osasun Programen Zentroaren (CAPS) zuzendari gisa, Emakumezkoa eta Bizi Kalitatea nazioarteko kongresua antolatu zuen 1990. Geroztik, beste hainbat jardunaldi eta bilera antolatu ditu, esparru berean. "Emakumeak eta gizonak. Desberdintasunen epidemiologia" ikasgaiaren irakasle da Bartzelonako Unibertsitatean, eta morbilitate diferentzialari buruzko ikastaroak ematen ditu han eta hemen. Bere ibilbidearen zehar, hainbat dibulgazio-liburu eta zientzia-artikulu argitaratu ditu.


barren.eus - Euskararen eguneko lip-dub-aren entsegu nagusia egingo dute zapatuan\nEuskararen eguneko lip-dub-aren entsegu nagusia egingo dute zapatuan\nArgitaratua: 2015-11-19 11:21\nZapatu honetan, hilaren 21ean, egingo dute ‘Beitxu, beitxu!’ kantuan oinarritutako lip-dub-aren entsegu orokorra. Antolatzaileen aurreikuspenen arabera, 900 lagun baino gehiagok hartuko dute parte azaroaren 28an egingo duten lip dub-ean.\nZapatuko entsegua 14:00etan hasiko den arren, elkarte eta erakunde bakoitzeko ordezkariak 13:30ean azaldu behar dira dagozkien tokietara. Azaroaren 28an, berriz, 13:00etan hasiko da lip-dub-a, eta ordezkariak 12:30ean egon behar dira lekuan.\nAitor Novaren musika eta Uxue Alberdiren letra dauzkan Beitxu Beitxu! abestia oinarri hartu eta bideo kamera mugikorrarekin Maalatik Kalegoen plazara ateko ibilbidea grabatuko dute azaroaren 28an herritarrek eta elkarte zein erakundeetako ordezkariek lip-dub bat eginez.\n•Elgoibartarron euskalduntasuna aldarrikatzea\nElgoibarko 365 ekimeneko talde eragileak jakinarazi duenez, egitasmo honen helburua da elgoibartarron euskalduntasuna aldarrikatzea eta euskaldunak izan nahi dugula esateko beste modu bat da. Iazko aldarrikapena flashmob baten bidez egin zuten, eta lip-dub formatuaz baliatuko dira aurten. 60 elkarte eta erakundetako ordezkariek hartuko dute parte, batez beste elkarte bakoitzetik 15 kidek, 900 guztira. Horiez gain, gainontzeko herritarrek ere lip dubarekin bat egiteko aukera izango dute Maalan, hasieran; San Frantzizko iturrian; eta Kalegoen plazan. Jende guztia Kalegoen plazan bildu behar da, lip dub-a plazara iristen denerako. Kalegoen plazan izango da jai amaiera.\nEguenean hasiko dira 'Beitxu, beitxu!' kantaren koreografia ikasteko saioak (2015-11-03)\n'Beitxu, beitxu!' kantuaren leloaren koreografia aurkeztu dute(2015-10-23)\n‘Beitxu, beitxu!’ rumba doinuko kantua aurkeztu dute eta euskararen “manifestu baikorra” egin(2015-10-09)\nDagoeneko 49 elkarte-erakundek esan dute parte hartuko dutela aurtengo ‘Euskarak 365 Egun’ ekimenean (2015-05-28)\nLip-dub-a eta bazkari herrikoia prestatzen ari dira ‘Euskarak 365’ ekimenaren barruan (2015-05-14)\nEuskararen aldeko oihuak hartu du Elgoibar (2014-12-03)


30.000 €-raino eta 18 hilabeteko laguntza zure enpresa-ideia BIC batean umotzen laguntzeko • BIC Bizkaia Ezkerraldea\n30.000 €-raino eta 18 hilabeteko laguntza zure enpresa-ideia BIC batean umotzen laguntzeko\nEkintzaile laguntza-programak finantza-laguntza eman nahi die pertsona fisikoek edo enpresek gidatzen dituzten eta BIC baten tutoretzapean dauden enpresa-proiektu berritzaile eta/edo oinarri teknologikoko proiektu berriei, ahal dela, industria-arloko proiektuei eta/edo lotutako zerbitzuetakoei, ideia heltzeko eta enpresa abian jartzeko faseetarako.\nIndustriako enpresa-jarduera berritzaileak sortzea funtsezkoa da Euskadiren etorkizuneko hazkunderako. Euskadin identifikatu diren ekintzailetzako erronketako bat da ideia eta ekimen berrien masa kritikoa handitzea eta kalitatea hobetzea, proiektu bakoitzaren premia espezifikoen arabera.\nEkintzailetza eta barnekintzailetza babesten ditugu, zure premien araberako laguntza integral eta malgua eskainiz BICen bidez, horrela aukera izango duzu zure proiektua martxan jartzeko, haziarazteko eta merkatuan arrakastaz errotzeko. Horrez gain, erraztasunak emango dizkizugu zure proiektuarentzako hasierako eta batez ere epe luzeko finantzaketa eskuratzeko. Potentziala duten proiektuen bila gabiltza –zurea bezalakoak-, eta laguntza emango dizugu jaiotzen, abiatzen, hazten eta errotzen laguntzeko. Gainera, merkaturako bidea irekiko dizugu, zeure lehen bezeroak lor ditzazun.\nBICak tresna dinamizatzaileak dira enpresa-proiektu berriak produkzio-sarean sartzeko, eta helburutzat dute zure proiektuaren etorkizunari arrakasta-berme onenekin aurre egitea, berrikuntzarekin eta lehiakortasunarekin hartutako konpromisoaren bitartez.\nPrograma honek laguntza ematen die enpresa berriei aurrera egin dezaten euren bideragarritasun-azterketa, martxan jartze eta umotze prozesu osoan, aholkularitza eta azpiegiturak eskainiz bertan kokatzeko. Gainera, finantzaketa eskuratzen lagunduko dizu, lehen fasean garatutako enpresa-plana martxan jartzeko behar duzun inbertsioa gauzatu ahal izateko.\nInformazioa gehiago: https://www.spri.eus/laguntzak/ekintzaile/\n2021/04/26|BIC Bizkaia Ezkerraldea, Orokorra|


Energia elektrikoaren ezaugarri nagusiak bere eraginkortasuna eta erabiltzeko garaian duen segurtasuna dira. Noizbait pentsatu al duzu nola izango litzatekeen gure bizitza gure bizitza energia elektrikorik gabe? Gure eguneroko ekintza guztiek, eta bereziki industria prozesuek, energia elektrikoa behar dute bere makinak elikatzeko eta kontrolatzeko. Eredu energetikoak egun bizi duen trantsizio egoeran, ingeniaritza elektrikoko formakuntza gakoa da energia berriztagarriak, sare adimendunak eta mugikortasun elektrikoa garatzeko.\nGradu honetan, goi- eta behe-tentsioko sistema elektrikoetan espezializatuko zara, makina elektrikoen diseinu eta kontrolen formazioa jasoko duzu eta sorkuntza sistema tradizional eta berriztagarrietan sakonduko duzu.\nGuzti hau ekipamendu modernoenarekin hornitutako laborategiak erabiliz.\nHorretaz gain, nazioarteko esperientzia izan nahi baduzu, gure mugikortasun-programetan parte hartu ahal izango duzu, Europan zein Europatik kanpo. Halaber, Alemaniako University of Applied Sciences Mittweidarekin (HSMW), Alemanian, titulazio bikoitza lortzeko aukera izango duzu.\nLiburuxka(Beste leiho bat zabalduko du)(pdf ,2,97 Mb)\nIngeniaritza Elektrikoko gradudunek askotariko lanbide irteerak dituzte.\nGraduatu hauek oso eskari handia dute lan munduan.\nGeldiezina baldin bazara, teknologia berriak gustuko baldin badituzu, energiaren etorkizunak kezkatzen bazaitu eta energia garbi eta eraginkor batean oinarrituta dauden sistemen aplikazioaren bidez, etorkizun jasangarriago baten garapenean parte hartu nahi baduzu, Ingeniaritza Elektrikoko Gradua egokiena da zuretzat.\nIndustria arloko era guztietako enpresetan, berezik, energia elektrikoa sortzeko, garraiatzeko eta banatzeko enpresetan, eta, ekipamendu elektrikoaren diseinu eta fabrikazioan ari diren horietan. Zehazki zeregin hauetan:\nEkipo eta instalazio elektrikoen diseinua, eraikuntza, entsegua eta mantentzea\nEnergia berriztagarrietan oinarrituriko instalazioen diseinua eta operazioa\nKalitate-, ekoizpen- edo mantentze-kontrolak, industria-instalazioetan\nSegurtasun eta osasun azterlanak\nIngurumen eragina (eraginkortasun energetikoko azterlanak, sistemaren jasangarritasun maila handitzea)\nLaneko arriskuen eta segurtasunaren arloko auditoretzak\nEta herri administrazioan, irakaskuntzan eta ikerketan.


Amortizatu edo aurreztu? | Blog-a | Kutxabank\nAparteko diru-kopurua edo espero ez zenuen zenbatekoa jaso baduzu, seguraski, hasiera batean, poz handiaz eskuratu duzu eta, beharbada, zure gustuko zerbait erosi duzu, izan ere, horrelakoak ez dira egunero ematen. Baina, handik gutxira, agian honako galdera egin diozu zure buruari: Zer egingo dut diruarekin? Hipoteka amortizatzeko ala aurrezteko baliatuko dut?\nEgia aitor dezagun: ia inork ezin du etxebizitza bat erosi hipoteka eskatu gabe. Hari esker, gure kabuz bizi gaitezke eta bizi-proiektu bati ekin diezaiokegu, beste modu batera ezinezkoa litzatekeena. Baina, era berean, hipoteka lehenbailehen gainetik kendu nahi dugun zama bat da; izan ere, zorretan egotea ez da kontu gozoa inorentzat.\nHala ere, horrelakoetan zentzuz jokatzea komenigarria izaten da, hau da, kalkuluak atera eta etorkizunari tentuz begiratzea erabaki garrantzitsua hartu behar dugulako: Gure maileguaren zati bat amortizatzea komeni zaigun ala aurrezteko formularen batera bideratzea hobeto datorkigun jakin behar dugu.\nGaur egun aurrezkiak eta likidezia edukitzea lasaitasun handia eskaintzen digun onura bat da, hainbat arrazoirengatik:\nUstekabeei aurre egiten laguntzen digu.\nBizi-proiektuei ekiteko aukera eskaintzen digu.\nAurrezkiek errentagarritasuna dakarte.\nGure aurrezkiak hipoteka amortizatzera bideratzen baditugu, ustekaberen bat izateko arriskua izan dezakegu eta, haren ondorioz, mailegu pertsonala eskatzera behartuta egon gaitezke, jakinda aurreko hauetan interes-tasak askoz handiagoak direla hipoteka-maileguetan baino, edo hipoteka-mailegu berria eskatzera, horrek dakartzan gastuekin. Eta hori guzti hori, gure aurrezkiak eskuragarri edukitzeak gastuei berehala aurre egiteko aukera izan gabe.\nGainera, gaur egungo finantza-egoera kontuan hartu behar dugu: hipoteka-maileguetan finantza-kostu txikieneko garaian bizi gara. Edo bestela esanda: Diruaren prezioa inoizko txikienetakoa da eta, horrek interes oso murritzak egotea dakarrenez gero, hipoteka da finantzatzeko aukeren artean onuragarriena.\nDatu guzti horiek erakusten dutenez, aurreztea komeni zaigu gure hipoteka-mailegua amortizatu ordez. Eta orduan, zer egingo dugu diruarekin? Beti dago aukera dirua kontu korrontean edo aurrezki-kontuan erabiltzeko moduan lagatzeko, baina zerga-onura handiak edukitzeko aukera eskaintzen diguten beste figura batzuk daudela jakin behar dugu. Horietako bat da etxebizitzarengatiko urteroko gehieneko kenkaria gainditzen duen diru-kopurua Pentsio Planetara edo Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeetara (EPSV) bideratzea.\nEdonola ere, komenigarriena Kutxabankeko bulegoko kudeatzaileei aholkularitza eskatzea da. Hala, dauzkagun aukerak, arrisku-maila eta abar guri azalduko dizkigute eta gehien komeni zaigun aukera hartzen lagunduko digute.


Ultzera kontrako txertoa jartzeko aukera sumatzen du Japoniak | Consumer\nUltzera kontrako txertoa jartzeko aukera sumatzen du Japoniak\nHerrialde horretako zientzialariek gaixotasun horren eragilea den proteina identifikatu dute\nOkazakiko (Japonia) Oinarrizko Biologia Institutu Nazionalak aurrerapauso ikaragarria eman du ultzeraren aurkako txertoa lortzeko. Zentro horrek joan den astean jakinarazi zuen VacA proteina identifikatzen dela, gaixotasun hori eragiten duen bakterioak (Helicobacter pylori) infektatutako pertsonen ultzerak eragiten baititu.\nLaurogeiko hamarkadako lehen urteetan, bakterio horren aurkikuntza mugarria izan zen ultzera gastroduodenalaren ezagutzan, eta erabat irauli zen hari heltzean. Orain, osagai kaltegarria isolatu denez, gaitz horiek tratatzeko aukerak zabaldu egiten dira, eta etorkizunean txertoa jartzeko ateak irekitzen dira, nahiz eta espezialistek esaten duten bidea hasi baino ez dela egin.\n“H. pylori”, ez zen ondo egiaztatu ultzera gastroduodenalaren zergatia, eta digestio-aparatuko espezialistaren kontsultara maiz joan ohi da. Faktore psikologikoek, estresak, elikadura-ohiturek, tabakoaren kontsumoak… parte hartzen zutela uste zen, baina ordura arte inoiz ez zen pentsatu patologia infekziosoa izan zitekeenik. Laurogeiko hamarkadara arte, eta hirurogeita hamarreko hamarkadatik aurrera, H2 antagonistak esaten zitzaien, eta laurogeiko hamarkadaren erdialdean urdail-jariaketaren lehen inhibitzailea (omeprazola) sartu zen. Tratamendu horiekin ultzerak 4 edo 6 astean orbaintzea lortzen zen, baina ez zen gaixotasuna sendatzen, eta, beraz, ultzerak tratamendua eten eta hilabete gutxira agertzen ziren berriro.\n“H. pylori aurkitzean, bakterio hori ez da soilik ultzerarekin lotzen, baita urdaileko beste gaixotasun batzuekin ere, hala nola gastritis kronikoarekin, urdaileko minbiziarekin eta IPVko linfomarekin. Bakterio hori urdailetik kentzen bazen, pazienteak ultzeratik sendatzen zirela egiaztatu zen. Eta iraultzailea zena: ultzera ez zen berriro agertzen, eta, beraz, gaixotasuna sendatutzat jotzen zen. Urteetan zehar egindako ikerketan sakonduz, egiaztatu zen H.pylori ultzeradun pazienteen ia ehuneko ehunean zegoela”, adierazi du Manuel Díaz-Rubio doktoreak, Medikuntzako Errege Akademiako katedradun eta akademikoak eta Digestio Patologiaren Espainiako Elkarteko lehendakariak.\nGastritis kronikoa mukosako foku askotan gerta daiteke (foku anitzekoa), edo antro gastrikoan bakarrik gara daiteke (urdailaren beheko herena). Gastritis multifokalak, era berean, urdaileko ultzera eta urdaileko minbizia ere eragin ditzake, baita linfoma gastrikoa ere; gastritis antralak, duodenoari ere eragiten diona, duodenoa eragin dezake, baina ez minbizia.\nTratamendurako, “oso jarraibide zehatzak eta eraginkorrak ditugu, eta, beraz, kasuen %90ean H.pylori erauzten dugu —jarraitzen du espezialistak—. Jariakin gastrikoaren inhibitzaile bat (IBP) eta bi antibiotiko konbinatzen dira. Tratamendu hori eraginkorra ez denean, bigarren lerrokoak erabiltzen dira.\nOrain, ikertzaile japoniarrek ekarritako aurkikuntzarekin, lehenengo aldiz sumatzen da etorkizunean bakterio horren aurkako txertoa eta sor ditzakeen patologiak garatzeko aukera. Lana saguekin egin bada ere, bakterioa eta haren hartzaileak giza espeziearen berdinak dira.\n“Ultzerarako txerto bat itxaropen handia da duela hogei urtetik, baina bide luzea dago egiteko. Orain argitaratu den aurkikuntza oso interesgarria da; izan ere, txertorik balego, ez litzateke gaixotasun hori izango”, adierazi du Díaz-Rubio irakasleak, eta gehitu du txertoa nahiko unibertsala izango litzatekeela “helduok ere infekta gaitzakeelako, adibidez, Japonia bezalako herrialdeetara bidaiatuz, non infekzioa nahiko garrantzitsua baita”.\nLinfoma eta minbizia\n“H” infekzioa saihesteko txertoa garatzea. Gainera, bakterio hori gaur egun erabiltzen diren antibiotikoekiko erresistentea ez izatea lortuko litzateke. Era berean, tresna baliotsua izango litzateke urdaileko minbizi-mota batzuei eta, bereziki, linfoma gastrikoari aurrea hartzeko. “Minbizi horri dagokionez, esan genezake gaixotasun infekziosoa dela ia; hala ere, oraindik goiz da minbizi gastrikoari buruz esateko”, dio Antonio Antón doktoreak, Zaragozako Miguel Servet ospitaleko Onkologia Zerbitzuko buruak.\nLinfoma hori antibiotikoekin tratatzen da, ultzera bat balitz bezala, eta lehenengo faseetan dagoenean, tratamendu horrekin bakarrik desager daiteke. “Arazoa garaiz iristea da; horregatik da hain garrantzitsua H.pyloriren aurka babestuko lukeen txerto bat”, dio aditu horrek.\nUrdaileko minbizia ez da Mendebaldeko herrialdeetan ohikoenetakoa, baina bai gogorrenetakoa. Arrisku-faktoreak ez daude ondo zehaztuta, gastritis atrofiko kronikoarekin duen lotura izan ezik, hori baita tumore mota horrentzako lehen urratsa. Ohartzen dira, halaber, zenbait dietaren arriskuez: koipe aseak gehiegi erabiltzen dira, fekulak tenperatura altuetan jartzen dira eta akrilamidak sortzen dituzte, edo produktu ketuak eta erreak.\nHaren birulentziarik handiena diagnostikora iristeko izaten den atzerapenean azaltzen da, gaixotasuna aurrerapen arriskutsu batean dagoenean. “Eragozpen gutxi sortzen ditu, eta urdaileko ultzerekin edo gastritisarekin nahastu ohi da. Gastroskopia egiten denean soilik hauteman daiteke goiz, baina zoritxarrez ez da ohikoa”, azaldu du Javier Dorta doktoreak, Onkologia Medikoko Espainiako Elkarteko lehendakariak.\nEtorkizuneko txertoa, beraz, urdaileko minbiziaren prebalentzia murrizteko ikerketa itxaropentsua da. Orain, kalkuluen arabera, tumore gastrikoen %30-50 bakterioarekin erlaziona daitezke, baita mukosa gastrikoari eragiten dioten linfomen %70 ere.\nJapón-eu txerto ultzera


Album bat, konfesio bat #24 Judas Priest - British Steel (1980) - Arrosa\nDisko honek, British Steel (1980), Judas Priest taldea mito bihurtu zuen. Gantxodun melodiak, erraietatik irte tzen den indarra eta atsedenik gabeko kantu ederren zaparrada izan ziren arrazoietako batzuk. Album honek heavyaren hurrengo belaunaldirako oinarriak ezarri zituen. Thrasha hurbiltzen somatzen da hemen. Metallica moduko taldeek erreleboa hartzeko zorian zeuden. Altxa adar horiek!!!


Bilboko La Granja jatetxea itxi dute: 90 urteko historia\nLa Granja jatetxea itxi dute: 90 urte Bilbo girotzen\nSan Inazio egunez inauguratu zuten, 1926an. Karta partidek, solasaldiek eta zuzenean aritzen zen orkestrak famatu egin zuten.\nLa Granja jatetxearen argazki historiko bat. Facebook La Granja\nBilboko La Granja jatetxe historikoa itxi dute\nSan Inazio egunez zen hitzordua, 1926an. Bilboko familia eta pertsonaia ezagunenek inaugurazioa zuten egun hartan, hiribilduko kafetegi ospetsuenetakoa izango zena zabaldu behar zuten: La Granja. Garaiko egunkariek kontatu zutenez, gonbidatu agurgarriek "lunch bikaina" izan zuten dastagarri.\nBilboko bihotzean, aurrez Hispano Americano banketxearen egoitza izan zen eraikinean, Frantziako kafetegi handien itxurarekin atondu zuten jatetxe berria. 325 metro koadroko azaleran, garaiko dotoreziaren elementuak: burdinazko habeak, landutako egurrez egindako barra luzea eta art nouveau estiloko lanparak (Sevillako Lope de Vega antzokikoak izan ei ziren).\nDotore ez ezik, modernoa ere ba omen zen La Granja. Inauguraziora joandako batek idatzita utzi zuenez, "berrikuntza guztiak ditu, pentsa, Malusa gaseosa makina berri-berria ere badute".\nHandik gutxira, bilbotar eta kanpotar askoren bilgune bihurtuko zen jatetxea, giro apartak, janari onak eta iluntzetan aritzen zen orkestraren zuzeneko musikak erakarrita.\nOspetsu bilakatu ziren bertan egiten ziren karta partidak. Nonbait, 15:00etan hasten ziren, puntualtasunez. Kazetariak, ostalariak, idazleak, enpresaburuak.. denek zuten maite La Granja. Bitxikeri gisa, karta jokalari zaleenak Ledesma kaleko atetik, atzetik, sartzen ziren gobernuak "joko debekatuei" ezarritako betoari burla eginez.\nLokal historiko honetan sortu zituzten Gargantua Konpainia, La Granja Solasaldi Elkartea edo Txarriduna Akademia.\nXX. mendean (zehazki, 50. hamarkadan), Jose Rodriguez Ramos kazetari gipuzkoarrak bere kronikak idazteko leku bilakatu zuen kafetegiko mahaietako bat. Han idatzi zituen El Correo egunkarian argitaratu ziren milaka zutabe, denak ere Bochero edota Juan de Hernani ezizenez sinatuak.\nLa Granjari erakutsitako maitasun hori eskertu nahian edo, 80ko hamarkadan Rodriguez Ramosen aldeko xafla bat paratu zuten jatetxean. Hauxe irakur zitekeen: "Juan de Hernaniren txokoa. 22 urtez, 1947tik 1969ra, Bilbori buruzkoak idatzi zituen txoko honetatik Jose Rodriguez Ramos Juan de Hernani eta Bochero ezizenez ezaguna zenak. El Correo Español-El Pueblo Vasco egunkariak eta La Granja jatetxeak oroigarri hau eskaini nahi diote kazetarien maisu bikain eta soil hari. 1984ko uztaila".\nLa Granja jatetxea 2017ko otsailaren 8an zarratu zuten. Rodriguez Ramosen aldeko plaka ilunpean egongo da, horrenbestez, etxe izan duen tokiari garai bateko xarma nork berriro emango zain.


Edertasunez, espazioa banatuz | Bizigiro | Berria\nAzkoitiko Udal Liburutegia.� JUAN BELDARRAIN\nFrank Gehry arkitektoak Bilbon eraiki zuen Guggenheim Bilbao Museoak erakarrita, milaka turista iristen dira urtero Euskal Herrira. Horien ahotan izaten dira Santiago Calatravak diseinatutako Loiuko aireportua (Bizkaia) edota Guardiako Ysios upategiak (Araba). Baina Euskal Herri osoan badira eraikin moderno gehiago, arkitekturaren munduan laudatuak, eta ez hain ezagunak. Euskal Herrian jaiotako arkitektoek diseinatutako eraikin berezi eta ederrak badira, baita kanpoko arkitektoek sortutakoak ere. Kanpotik zein barrutik bereziak, euskal geografian sakabanatuta daude erakusketa aretoak, liburutegiak, elizak, parkeak, haur eskolak eta etxeak; ikusteko modukoak, horietako asko. Duela aste batzuk, Alemaniako AD arkitektura aldizkariak munduko hamar liburutegi ederrenen zerrendan sartu zuen Azkoitiko Udal Liburutegia (Gipuzkoa); Juan Beldarrain arkitektoaren lana da. Veneziako Arkitektura Biurtekora joaten direnek Arrosadiko haur eskola (Iruñea) ezagutu ahalko dute larunbatetik aurrera —Carlos Pereda eta Oscar Perezek diseinatu zuten eraikina—. John Pawson arkitekto britainiarraren esaldiari erantzuten diote eraikinok: «Arkitekturaren helburua da espazioa ahalik eta ondoena banatzea, jendea ondo senti dadin». Edertasunez.\nCite de L'Ocean et du Surf. Miarritze\nSteven Holl arkitektoak (New York, AEB, 1947) Miarritzeko herriko etxeak (Lapurdi) 2005ean antolatutako lehiaketa irabazi zuen, Cite de L'Ocean et du Surf eraikitzeko —2011era arte ez zuten inauguratu—. Euskal Herriko Arkitektoen Elkargoko ondare batzordeko kide Mikel Rotaetxeren arabera, 2005etik 2011ra proiektuari ukituak emanez joan ziren, «eta emaitza aparta izan zen». Udalak museo bat egin nahi zuen, baita hiriko hondartzei eskainitako erakusketa areto bat ere. Halaber, surfarekin lotutako egitasmoentzako zentro bat paratu zuten. Rotaetxek azaldu duenez, eraikinak bi lelo ditu: «Zeruaren azpian eta itsasoaren azpian». Mendebaldera du itsasoa eraikinak, 300 metrora, eta hara begira daude estalki konkabo batzuk. Holl arkitektoak paisajismo lantzat jo zuen, ez eraikintzat. «Gainera, parte bat lurpean dago». Goiko partean, beirazko bi kubo daude, bat txikia eta bestea handia. «Arkitektoak harkaitz deitu zien kuboei. Nabarmentzekoa da Hollek oso ondo egiten duela lan beirarekin», gaineratu du Rotaetxek. Eraikinaren inguruan espazio bereziak badira: terrazetako batean «bainuontzi moduko bat» dago skateboarda praktikatzeko. Itsasotik gertu dagoenez, material iraunkorrak erabili zituzten: beira, hormigoia eta kareharria. Espazioaren osotasuna «poesia handikoa» dela uste du Euskal Herriko Arkitektoen Elkargoko kideak: «Inguruan ez dut beste eraikinik ezagutzen halako poesiarekin».\nBasamortuaren plaza. Barakaldo\nEduardo Arroyo Bilboko arkitektoak diseinatutakoa da Barakaldoko (Bizkaia) Basamortuaren plaza. 2002. urtean inauguratu zuten. Arroyok modu honetan definitu zuen proiektua: «Toki primitibo bat, gaueko jarioekin, altzairuekin airean, trebesa eta errailekin, ikatz beltzez eta ur ilunez betea». Plaza egin aurretik fabrika batzuk zeuden han. Mikel Rotaetxe arkitekoak azaldu duenez, hango lurrak deskutsatzen lan gogorra egin behar izan zuten. «Hura pozoituta zegoen». Baina lorategi bilakatu zen tokia, etxe artean. Lorategien eskari handia zegoen garai baten fruitutzat jo du Rotaetxek. «Planoa mosaiko baten moduko bat da, zentzurik gabeko patchwork bat, baina ederra». Plaza «oso sofistikatua» dela iruditzen zaio ondare adituari. 12.000 metro karratu dira, karratuz betetakoak. Arroyok berak Lasesarreko futbol zelaia diseinatu zuen Barakaldon, aditu ugarik azkeneko urteetan laudatu dutena.\nAzkoitiko Udal Liburutegia. Gipuzkoa\nAlemaniako AD arkitektura aldizkariak apirilean argitaratu zuen zerrenda baten arabera, Azkoitiko (Gipuzkoa) Udal Liburutegia munduko hamar liburutegi ederrenen zerrendan dago. Ez da jaso duen aitorpen bakarra; 2007an, inauguratu eta urte batera, Kultura Arkitektoniko eta Urbanistiko Iraunkorraren Espainiako Saria jaso zuen\nJuan Beldarrain arkitektoaren obra da udal liburutegia. Urolako trenaren geltoki zaharreko espazioa okupatzen zuen 2006. urtearen aurretik, baina parte batean bakarrik. «Lehiaketa batera gonbidatu gintuzten. Eraikina zabaldu nahi zuten. Eta elbarriek soilik beheko solairura joateko aukera zutenez, hori ere konpondu nahi zuten», gogoratu du Beldarrainek. «Gure proposamena izan zen eskultura moduko bat egitea tren geltokian. Horrez gain, bulebar loreztatu batekin lotu genuen, trenarekin lotutako eremua espazio berri bat bilakatuz».\n«Saski baten gisa» hartzen du liburutegia arkitektoak. Eta saski horretan daude antolatuak sarrera, eskailerak, igogailua, komunak eta liburuzainarentzako gela bat. «Geltoki zaharra zen espazio guztia, berriz, libre gelditzen da liburutegiaren hiru solairu bertan kokatzeko, areto handi eta malguekin».\nLiburutegia kanpotik deigarria da, egurrezkoa delako. «Egurrezkoa izatea primeran ezkontzen da trenaren bulebarrarekin, espazio loreztatuarekin». Eraikin zaharraren istorioak berriarekin lotura «poetikoa» duela iradoki du Beldarrainek. «Gure ideia da eskultura bat eraiki dugula trenaren trabesak erabilita, bidea desmuntatu eta gero. Benetan horrela ez den arren, horixe iradokitzen dugu».\nIraunkortasun arloan eraikinak jaso dituen aitorpenak ez dira kasualitate hutsa izan. «Ondo aztertu genuen iristen ziren oholak kalitatezkoak izatea, ohikoak baino hobeak. Proiektu txikia izan arren, pozik gaude Espainiako iraunkortasun saria eman zigutelako», dio Beldarrainek. «Birziklapena eta segurtasuna uztartzen ahalegindu ginen».\nArkitektoa «harro» dago, halaber, liburutegia AD aldizkariko zerrendan azaldu delako, argitalpen hori «jende askorentzat erreferentziazkoa delako». Belda- rrainek uste du nazioartean «konplexurik gabe» aritu behar dela: «Euskal Herrian oso arkitektura ona egiten da».\nArrosadiko haur eskola. Iruñea\nIruñeko Arrosadia auzoko haur eskolaren eraikina ez dute soilik hango umeek eta gurasoek ezagutzen. Eskolaren maketa ikusgai izango da Veneziako Arkitektura Biurtekoan —bihar inauguratuko dute; publikoarentzat, larunbatean—. Sariak ere jaso ditu, tartean 2013ko Espainiako Arkitektura Sari Nagusia eta Construmat nazioarteko saria. Carlos Pereda eta Oscar Perez dira egileak. Iruñeko Udalak antolatu zuen lehiaketa baten fruitu izan zen eskola. «Tokia kontuan hartu gabe ezin da eraikina ulertu. Triangelu formako orube bat zegoen, beste eraikin baten atzealdean. Horregatik, eskolak zokalo baten modukoa izan behar zuela pentsatu genuen», esan du Carlos Peredak. Betoi prefabrikatuz egindako eraikina da, eta irazkorra. «Altuera irabaziz joaten da, partzelan sakonduz doan heinean».\nBarrutik eraikina «irazkorra» izan zedin saiatu ziren Pereda eta Perez. «Argitasunez betea izatea nahi genuen. Umeek elkar begiratzeko aukera izatea. Funtsean, kanpoko irmotasuna barnean atsegin bilakatzea», nabarmendu du Peredak. 3 urtera arteko umeak joaten dira Arrosadiko eskolara. Horregatik, erabilerari begira, logika beste edozein planteamenduren aurrean gailendu zela uste du arkitektoak. «Premisa oinarrizkoena eta bakarra izan zen eraikin praktiko bat izatea, ondo antolatua».\n2011n inauguratu zuten, eta hurrengo urtean eraikin publiko iraunkorrenaren Endesa saria jaso zuen Arrosadiko haur eskolak. Gainera, Nafarroan geotermia energia garbiarekin eraiki zen aurreneko eraikin publikoa izan zen. «Landare estalkia du. Energia termikoa erabiltzen du. Beraz, garapen iraunkorraren arabera eraikita dago».\nUrteotako sariek asko poztu dute arkitektoa, « eskola erabiltzen duten jendearengatik, udaleko langileengatik eta ingurukoengatik». Nazioarteko aldizkari ugaritan azaldu da eraikina: Alemanian, Erresuma Batuan, Hego Korean...\nKoroatzearen eliza. Gasteiz\nMiguel Fisac arkitektoak (Ciudad Real, Espainia, 1913-Madril, 2006) diseinatu zuen Gasteizko Andre Mariaren Koroatzearen eliza, eta 1957. eta 1960. urteen artean eraiki zuten. Proiektuak arkitektoaren bi kezka zituen abiapuntutzat: argiaren tratamendua eta eliztarren kokalekua. Mikel Rotaetxe arkitektoaren iritziz, Gasteizko eraikin bereziena da eliza. «Fisac arkitektoaren onenetakoa ere bada. Fisacen lanei buruzko liburu baten azalean ere ageri da elizaren argazkia». Arabako hiriburuko alde zaharraren ipar-mendebaldean dago eraikina. «Inguruko eraikinak erabat neutroak dira, aldamenean plaza arrunt bat dago».\nKanpotik arrautza itxura du eraikinak, ez du zerikusirik garai bateko elizekin. «Baina 1960ko hamarkadan egiten ziren eliza modernoen tankerakoa bada», azaldu du Rotaetxek. Arkitektoari batez ere elizaren barnealdea egiten zaio deigarria: «Hegoalderantz begira dago, eta argia soilik eskuinetik dator. Eskubiko pareta zuzena da, harrizkoa, eta zulo bertikal txiki batzuk ditu. Argi gutxi sartzen da horietatik. Pareta horrek, amaieran, leiho bat du, aldaretik gertu, eta hortik sartzen da argi gehiena». Ezkerreko pareta, berriz, kurbatua eta zuriz margotua da. Edonola ere, argiaren berezitasunez aparte, elizaren ezaugarri bitxiena da barneko lurzorua ez dela horizontala, baizik eta maldan dagoela. Maldan gora egiten du, aldarerantz. «Elizara sartzen denak berehala nabaritzen du malda hori. Ez da batere ohikoa eliza baten lurzorua maldan egotea. Ez dut inon halakorik ikusi», esan du Rotaetxek.\nEliza lehengai sinplez dago egina: harria, egurra eta betoia. «Teilatua, berriz, oso sofistikatua da eraikinaren beste parteen aldean». Rotaetxek Fisac arkitektoa goraipatu du: «Oso ona zen».


Liburuen lilura - ERA\nOraingo honetan hiru gertakariren berri ematera gindoazen, denak liburugintzarekin eta irakurzaletasunarekin lotuak: Ikusi Mikusi, haur eta gazteentzako Liburu Azoka; Irakurri, Gozatu eta Oparitu egitasmoa eta Liburuaren Eguna. COVID-19a dela eta, ekimen hauek guztiak bertan behera utzi edota eraldatu dira, baina aukera probestuko dugu, gutxienez, Ikusi Mikusi azokaren berri emateko, lehenengoz egitekoa baitzen.\nApirilaren 3an eta 4an egitekoa zen, Saran (Lapurdi) eta, esan bezala, haur eta gazteei zuzendutako liburu azoka zen, euskara hutsezko liburuen agertoki.\nHelburu nagusia du euskarazko haur eta gazte literatura plazara ateratzea eta sustatzea, eskolako gaztetxoei baita publiko orokorrari ere, hobeki ezagutzera emateko, gazteenei zuzendutako literatura euskal kulturaren ardatz nagusietakoa izan arren, beti ez baita behar bezala azaleratzen.\nAzoka haur eta gazteen neurrira diseinatu zen, noski. Alderdi hori aurreneko egunean nabarmenduko zen batez ere, Eskolen Eguna egitekoa baitzen. Euskal Herri osoko 1.000 haur baino gehiago espero zituzten, azokan, tailerretan eta ikuskizun parte hartzaileetan partehartzeko. Baina, horrez gain, familiendako eguna ere aurreikusita zegoen, larunbatarekin. Programa berezitua, beraz, aita-ama eta haurrek partekatzeko.\nBertan behera utzi behar izan bada ere, antolaitzaileak heldu den urteko azoka prestatzen hasiak dira jadanik. Beraz, gorde data hauek: 2021eko martxoaren 25a, 26a eta 27a.\nHaurrentzako saio berria hasi da eskaintzen ETB1, LUR ETA AMETS, HAU BAI ABENTURA! eta Euskal Herriaren historiako hainbat…