Zaratak eragindako gorreria | Consumer\nZaratak eragindako gorreria\nOso bolumen handiko eta egunean 90 minutu baino gehiagoko musika entzungailuekin entzuteak entzumena kalte dezake, azterlan berri baten arabera.\nGure herrialdean, Osasun Inkesta Nazionalak milioi bat gorreri eragiten die, eta horietatik 35.000 15 eta 24 urte bitartekoak dira. AEBn egindako azterlan berri batek berretsi du musika bolumen handian entzuteak gutxitu egiten duela gazteen entzumena. mp3 eta iPod musika-erreproduzitzaile berriek emititzen duten bolumenarekin, zinema-aretoetako audio-teknologia berriarekin eta gaueko aisialdi-aretoekin, gazteak gurasoen belaunaldia baino 30 urte lehenago gorrituko dira.\nEstatu Batuetako Brian Fligor azterlanaren egileak Reuters agentziari esan dionez, «pertsona batek egun jakin bat gainditzen badu eta gero astean zehar entzungailuak erabiltzen ez baditu, ez da arrisku handiagorik izango; arazoa %80 gainditzen duen norbaitengan dago, egunez egun, hilabetez hilabete, urtez urte», gehitu zuen espezialistak.\n100 ikasle baino gehiagoren azterketak ondorioztatu duenez, musika erreproduzitzailearen bolumen-ahalmenaren %80an entzuten duten pertsonek, hots, soinua altutzat jotzen den puntu horretan, egunean 90 minutu baino gutxiago egin beharko lukete. Ikerketak ez du arazorik antzematen denbora luzez gehieneko bolumenaren% 10-50 artean musika entzuten zuten pertsonengan. Halaber, ez dago alderik erreproduzitzaileen marken arteko soinu-mailetan, ez eta ebaluatutako musika-generoen arteko soinu-mailetan ere: rocka eta country musika, disko-musika… Ikerketaren emaitzak haurrei eta helduei aplikatzen zaizkie, baina adituek ez dakite mutilak sentiberagoak diren.\nEntzumena galtzea oharkabean gerta daiteke eta hamar urte behar izan ditzake manifestazioa egiteko. Bostongo Haurren Ospitaleko Audiologian espezialista den ikerlanaren egileak adierazi zuenez, «24 edo 25 urterekin zaratak eragindako entzumen-galera izango duen nerabeak kezkatzen nau, eta 60 urte inguru geratzen zaizkio, okerrera egingo duen entzumenarekin bizi delako».\nPennsylvaniako Optometria Eskolako Audiologia Eskolako Terri Ivesekin batera egindako bigarren azterketa baten arabera, belarriaren barruan jartzen diren eta soinua belarrietara zuzenean igortzen duten entzungailuak ez dira horien gainean daudenak baino arriskutsuagoak.\nBeste azterketa batzuek ebidentzia berresten dute\nNew Scientist aldizkarian berriki argitaratutako beste lan batek ondorioztatu duenez, lau gaztetik batek entzumena kaltetuta dauka musika oso ozen entzun duelako. Azterketa Düsseldorfen (Alemania) egin zen, Heinrich Heine Unibertsitateko Medikuntza Okupazionaleko Institutuan, eta hori gauzatzeko, 18 eta 25 urte bitarteko 1.800 gazte inguru aztertu ziren. Entzuleen laurdenak entzumen-galera izan zuen zientzialariek, eta, hain zuzen ere, musika ozen entzuten denbora gehien pasatzen zutenak izan ziren kaltetuenak.\nIkerketa Alemanian egin da, baina datuak herrialde garatu askotara estrapola daitezke. Herrialde horietan, tekno musika, gau oso batez klubetan entzuten dena, belarrietara doitutako walkmanak eta eguneko bolumen maximoan daudenak, eta Dolby sistema berriak, zinema-areto batzuetan jarritakoak, kalte handiak eragiten ari dira gazteriaren entzumen-aparatuan.\nAdituek gomendatzen dute erreproduzitzailea bolumen maximoaren %60ra baino gehiagora ez entzutea eta aldi bakoitzean 60 minutu baino gehiagoz ez erabiltzea\nAlemanian ere egin zen beste azterlan batean, non Berlingo 270 ikasleren jarraipena egin baitzen, erakutsi zuen 18 urtetik beherako hamar gaztetik batek kalteak izan zituela belarrian, eta, ondorioz, elkarrizketa bat normaltasunez izatea eta ulertzea eragozten zioten. Ikertzaileek ikusi zuten egunean bi orduz baino gehiagoz walkmanaren bidez musika entzuten zuten eta diskoteka batera gutxienez astean behin joaten ziren nerabeek hamar dezibelioko murrizketa zutela entzumen-sentsibilitatean (30 urtetik beherako biztanleen %20k, gutxi gorabehera, musika entzun eta diskoteketara joatea aukeratzen du aisia gisa).\nErresuma Batuan egindako zundaketa batek frogatu zuenez, 16 eta 34 urte bitarteko pertsonen %14k musika pertsonalaren erreproduzitzaileak erabiltzen dituzte astean 28 orduz. Inkestan galdetutako 1.000 pertsonetatik herenak baino gehiagok esan zuten burrunba bat zutela belarrian, hots, entzumenean minaren seinale bat, musika altua entzun ondoren. Erresuma Batuko Gorren Ikerketa Erakundeak ohartarazi zuenez, MP3 erreproduzitzaileak bolumen handiegian eta maizegi entzuten dituzten nerabe eta gazte helduak gurasoen belaunaldia baino 30 urte lehenago gor geratzeko arriskuan daude.\nInkestan galdetutako pertsonen ia %40k esan zuen ez zituela ezagutzen ondorioak, eta %28k esan zuen astean behin taberna, pub edo gaueko klub zaratatsuetara joaten zirela. Antolatzaileek 60-60ko araua betetzea gomendatzen dute. mp3-erreproduzitzailea bolumen maximoaren %60tik gora ez entzutea eta aldi bakoitzean 60 minutu baino gehiago ez erabiltzea.\nZinema-aretoak beste arrisku potentzial bat dira; audio-teknologia berriari esker, film baten soinu-banda entzutea esperientzia ia mingarria bihur daiteke. Odol-presioa, bihotz-erritmoa eta estresaren hormona-kontzentrazioa handitzeaz gain, Batman &Robin bezalako filmen soinuak eta, bereziki, filmak egin aurretik agertzen diren trailerren soinuak buruko mina, belarrietan txistuak edo aldi baterako gorreria eragin ditzake. Jende asko irteten da zinematik, minutu edo egun batzuk iraun dezaketen entzumen-asalduren ondorioz. Adibidez, soinu lehergarri batek (adibidez, 140 dezibelioko soinua duen motor batenak) barne-belarrian dauden zelula hauskorrak suntsi ditzake, eta, hala, ahots baxuan gordetako elkarrizketa bat eta maiztasun handiko soinuak ulertzeko gaitasuna suntsitu.\nHori dela eta, entzun egin daiteke, baina ez ulertu; izan ere, kontsonanteak, goi-maiztasunekoak, dira lehenbizi kaltetzen direnak. Galera horren ondorioz, adibidez, s eta f-ren soinuak bereiztea arazo bihurtzen da. 1995ean, Osasunaren Mundu Erakundeak bere bolumen maximoa mugatzeko gomendatu zien walkman-fabrikatzaileei. Legeria, puntu honetan, oso garrantzitsua da, eta Europako legearen tolerantzia auzitan jartzen da, mp3aren erreproduzitzaile gehienak 104 dezibeliokoak baitira. Balio hori oso gutxi dago legediaren gainetik, baina mailu pneumatiko batek (110 dezibelio) eragindako zaratatik oso gertu.\nOrain, Alemaniako gobernuak Europar Batasuna konbentzitu nahi du aparatu estereo pertsonalei bolumen-muga bat jarri behar zaiela, eta gehienez ere 90 dezibelio proposatu ditu (walkman batzuek 120 dezibelio ere hartzen dituzte). Hala ere, aparatu horien fabrikatzaileek diotenez, ez dago formula onarturik aparatu estereo pertsonaletatik ateratzen den soinua neurtzeko, walkmanaren entzungailuetan jarritako mikrofono batek ez baitu erregistratzen jarrita daudenean entzuten den soinu bera.\nKontsumitzaile batek Apple salatu du, iPod musika-erreproduzitzaile eramangarri ezagunak entzumen-galerak eragin ditzakeela argudiatuz. Argudiatzen du aparatua 115 dezibeliotik gorako soinuak erreproduzitzeko gai dela (aireratzean hegazkin bat baino bost gehiago), eta bolumen horrek egunean 28 segundoz baino gehiagoz kaltetu ditzakeela haren eraginpean daudenen belarriak. Eskaera horren arabera, Ipod-ek diseinu akastuna dute, eta ez dute entzumena galtzeko arriskuaz behar adina ohartarazten. Kaliforniako San Jose konderriko auzitegi batean jarri zuten salaketa, Appleren egoitzatik gertu.\nDemandatzaileak ez daki produktuak belarriak kaltetu dituen, baina dio hori ez dela eskaeraren oinarria. Haren abokatuaren arabera, «arazoa da produktu akastun batengatik ordaindu duela eta nolabait konpondu behar diotela». Zehaztu gabeko konpentsazio ekonomikoa eta produktuaren diseinuaren aldaketak eskatzen ditu. Frantzian, produktua aldatu egin behar izan zen soinua 100 dezibeliotara mugatzeko, hori baita Europako Erkidegoan ezarritako muga.\nThe Who mitikoetako kide Pete Townshend-ek ere ohartarazi du mp3aren eta iPodaren erreproduzitzaileen belarrirako arriskua dagoela, eta bolumen handiko musika-erreproduzitzaile txiki horiek ez erabiltzeko gomendatu die gazteei. «Nahi gabe, bere bultzatzaile nagusiak goresten dituen musika mota bat asmatzen eta garatzen lagundu dut», adierazi zuen 60 urteko musikariak bere Interneteko gunean. Gainera, entzungailuek igorritako soinuek eragindako entzumen-arazoengatik grabazio-saioak bertan behera utzi behar izan dituela aitortu du. Beste abeslari batzuek ere gorreria partzialak jasan dituzte, hala nola Phil Collins ingelesa (entzumenaren %60 galdu zuen) eta Foxy Brown estatubatuarra (ia erabat gor geratu ondoren ebakuntza egingo diote).\nbolumen entzumena jóvenes-eu música-eu urteak


Pepón Zamora Vino&Vinos | Hemengo Shopping\nArdo errioxar, nazioarteko eta beganorik onenak\nIgor Zamoraren ustez, ardoak eta ardoak daude. Berak, lehen mailako salden alde egiten du apustu, kalitatearen eta jatorriaren arabera tentuz aukeratutakoen alde. Ardandegi hau Errioxako ardo bikainek bereizten dute, klasikoenetatik hasi eta edizio berezietara. Bestalde, 24 kilateko urrea daraman ardo zuri erdigozo bat ere badu, bai eta Australiako eta Italiako ardoen hautapen zaindu bat eta ardo beganoa ere, modu naturalean klarifikatua. Likoreen eta uxual-kremen eskaintza zabala ere badu.\nAL-LR 10:30-13:30 / 17:30-20:00\nBruno Villarreal, 1, Domingo Beltrán kantoia\nIbaiondo, Abetxuko - Europa\nT: 945 226 738\nAustraliako ardoa, ardo australiarra,


Lehen Mundu Gerra eta zinema. EFG1914 proiektua - Nafarroako Filmoteka\nEFG 1914 Europako proiektua 2012 eta 2014 urte artean garatu da, eta, horri esker, Munduko Lehen Gerrari buruzko 740 pelikula-ordu digitalizatu dira, ia 3000 izenburu, programan parte hartutako Europako 23 filmotekak egindako ekarpenen bitartez. Material baliagarri horretatik guztitik erakusketa txiki bat hautatu dugu, eta hemen eskainiko dugu.\nZikloa bost saiok osatuko dute: hiru LMGrekin zuzenean lotutako materialekin osatuak, EFG1914 programan parte hartutako hainbat Artxibategik utzitakoak; eta beste biak Espainiatik proiektuan parte hartu duten bi Artxibategik (CulturArts IVAC eta Espainiako Filmoteka) egindako ekarpenaren zatia. Azken horiek, aldi berean, garai horretako espainiar zinemaren laginak dira, eta garai hartako Europako esparru tragikoan gure herrialdean ikusitako eta egindako zinema giroan kokatzen uzten dute. Hona hemen saioak:\n1. SAIOA: GERRAREN GARAPENA\n2. SAIOA: GERRAREN EFEKTUAK\n3. SAIOA: EGUNEROKO BIZITZA\n4. SAIOA: ESPAINIAKO ZINEMA EFG1914 1 PROIEKTUAN: ESPAINIAKO FILMOTEKA\n5. SAIOA: ESPAINIAKO ZINEMA EFG1914 2 PROIEKTUAN: CULTURARTS IVAC\nBerreskuratzeko eta digitalizatzeko egindako ahalegina zinemak ikuskizun kolektibo gisa duen garrantziarekin osatuko da. Hori dela-eta, zikloa jendaurrean erakusteko eskaintzen da, filmoteka, zine-jaialdi eta hezkuntza eta kultur arloko instituzio publikoen bidez gozatu ahal izateko aukera izatearren. Zikloa honako hauek antolatu dute: CulturArts IVAC eta Filmoteca Española.\nEkainaren 26a, ostirala, 20:00


Adinekoen arretak hartuko du Gizarte Politiken aurrekontuaren %37 - Debagoiena - Goiena.eus\nAdinekoen arretak hartuko du Gizarte Politiken aurrekontuaren %37\nLeire Kortabarria 2015-11-10 15:48\nMaite Peña, aurrekontua azaltzen.\nAhaldun nagusiak iragarri zuen moduan, Gizarte Politika da 2016ko foru aurrekontuetako izarra eta lehentasuna. Hain zuzen ere, aurrekontu osoaren ia erdia beretzat da: 346 milioi, aurten baino 17 gehiago. Gako guztiak azaldu ditu gaur, martitzena, Maite Peña foru diputatuak Batzar Nagusietan egindako agerraldian.\nPeña diputatuak, agerraldian, datorren urtean bertan abian jarriko dituen 3 lan ildo estrategikoak azaldu ditu: Gipuzkoako gizarte zerbitzuen antolaketa, kobertura eta kalitatea hobetzea; egungo eta etorkizuneko eskariari erantzungo dion zerbitzu eskaintza egitea; eta beste erakundeekin batera, elkarlanean, gizarte zerbitzuen legearen garapena bultzatzea.\n4 euro bakoitzetik 3 transferentzia eta ohiko diru laguntzetara bideratuta daudela argitu du diputatuak.\nAdinekoen arretarako bideratzen da diru gehien, departamentuko aurrekontu osoaren %37, 128 milioi euro zehazki; 78 milioi euro bideratu dira, azaldu du Peñak, prestazio edo laguntza ekonomikoetara, 42 milioi euro adingabeen babeserako, 39 milioi euro desgaitasuna duten pertsonei laguntzeko, beste 25 milioi euro gizarteratze eta indarkeria matxistako biktima diren emakumeen arretarako eta azkenik, 21 milioi euro foru organismoen kudeaketarako, Kabia eta Uliazpi.\n140 plaza sortuko dira\nDatorren urteko aurrekontuak txertatuta dakartzan berrikuntza nagusiak ere azaldu ditu Maite Peñak: “Gizarte zerbitzuen mapa garatuko” dela bermatu du diputatuak, eta hori ahalbidetzeko erresidentzietan, eguneko zentroetan eta etxebizitzatan 140 plaza berri sortuko dituela aurreratu du. Etxeko arreta sustatzeko zerbitzu eta laguntzak ere indartuko dituela azaldu du, arreta goiztiarrera bideratutako proiektuetan sakonduko dela eta gizarte gaien inguruan asoziazionismoa bultzatuko duela, diru-laguntza gehiago eskainita.\nBabesik gabe dauden adingabeentzat, “beti familia harrera lehenetsiko dela” argitu du Maite Peñak eta Kabiari dagokionean” estrategia, egitura eta kudeaketa sistema definitzeko garaia da”, azpimarratu du.


Plan Orokorra ondo zehaztu nahi dute eta atzeratu egingo da apur bat - Aramaio - Goiena.eus\nPlan Orokorra ondo zehaztu nahi dute eta atzeratu egingo da apur bat\nArritxu Barruso 2008-05-09 15:18\nHerritarrei Plan Orokorraren nondik norakoak azaltzen aritu da Udala azken hilabete hauetan. Uste zutena baino traba gehiago aurkitu dituzte administrazioekin eta plana ondo zehaztu nahi dute aurkeztu aurretik\nJoan zen agintaldiko udalbatzak Plan Orokorraren aurreproiektua eginda zeukan arren, udalbatza berriak hura bertan behera utzi eta berria lantzea erabaki zuen. Aurreproiektua bukatu dutenean, herritarrei euren planen berri eman diete. Azken hilabete hauetan auzoz auzo aurkeztu dute plana eta herriko elkarte eta sentsibilitate desberdinetako pertsonekin bildu dira.\nAsier Agirre alkateak azaldu du denetariko iritzi eta balorazioak jaso dituztela eta horiei erantzuna ematen saiatu behar direla orain.\nAramaion zaharren egoitza baten beharra izan da herritarren kezka nagusietako bat. Baita emergentzietarako gune baten beharra ere. Izan ere, zerbait gertatuz gero Oñati edo Gasteizko suhiltzaileak joan behar dute Aramaiora eta bidean denbora asko galtzen da. Industrialde bat ere eskatzen dute herritarrek, herriko enpresak bilduko dituena.\nEtxebizitzei dagokienean, babes ofizialeko edo etxebizitza tasatuak egiteko beharra azaldu dute aramaioarrek. Auzoetan bizi direnek, berriz, euren seme-alabek auzoan etxebizitzak eraiki ahal izateko aukerak eskatu dituzte.\nKezka horiei guztiei erantzuna eman nahi die Udalak lantzen ari diren Plan Orokorrean. "Plan Orokorra oso garrantzitsua da guretako. Horrek zehaztuko du-eta hemendik 10 urtera nolakoa izango den Aramaio, eta hori gauza serioa da. Horregatik, ondo egin nahi dugu gure lana, horrek planaren aurkezpena atzeratzea badakar ere" azaldu du Agirre alkateak. Plana aurkeztean eragozpenik egon ez dadin ahalik eta gehien zehaztu nahi dute guztia.\nTrabak eta oztopoak\nBaina hori ez da planaren aurkezpena atzeratzearen arrazoi bakarra. Alkateak azaldu du plana lantzerako orduan uste zutena baino traba eta oztopo gehiago aurkitzen ari direla eta horrek ere eurak finkatutako egutegian atzerapenak eragin dituela.\nTraba horiei aurre egiteko gogor ari direla lanean azaldu du alkateak. Diputazioarekin eta Plan Orokorra lantzen ari den Stoa enpresarekin beharrezkoak diren tramite guztiak lantzen ari direla adierazi du Asier Agirrek.


Airakurri proiektuaren aurkezpena - Euskal Editoreen Elkartea\nEuskal Editoreen Elkarteak antolaturiko Airakurri proiektua abiatzear da, eta Jexuxmari Mujika Lehendakariak eta Ana Urrestarazu Idazkari teknikoak gaur goizean azaldu dituzte nondik norako guztiak prentsaurreko bidez.\nAirakurri proiektua liburuaren publizitate-kanpaina gisa definitu du Jexuxmarik: irakurzaletasuna sustatzen lagundu nahi duen kanpaina. “Euskal Herriko belaunaldi berrietako haur eta nerabeak gure eta beraien hizkuntzaren jabe egin daitezen nahi dugu, jabe hitzak gordetzen duen esangura osoarekin” esan du. Euskara eskolako eta ikaslanetako tresna soil baino gehiago izan dadin, euskaraz bizitzeko zoria lor dezaten, euskararekin gozatzen asma dezaten, denok elkarrekin lan egin beharra aipatu du EEEko Lehendakariak. Zoritxarrez, ez da lan erraza gure herriko zenbait girotan. Eta, noski, egiteko hori ez da eskolarena bakarrik. Horregatik, EEEk, Eusko Jaurlaritzaren laguntzaz, www.airakurri.com ataria jarri du martxan, irakurzaletasuna sustatzeko tresna irakasleen esku jartzeko.\n“Gazteek Internet sarea sentitzen dute komunikaziorako leku nagusi gisa, han aise truka baititzakete iritziak” esan du Jexuxmarik. Irakurle gaztearentzat iritzirik hurbilena, betiere, beste irakurle gazte batena izango dela sinesten dute Elkartean. Hala, elkarren gomendioak, aurkikuntzak eta “txinpartak” trukatzen eta ereiten laguntzen saiatzeko tresna omen da Airakurri.\nwww.airakurri.com webguneak gaztetxoek irakurri dituzten liburuen informazioa bilduko du, iritziak eta iruzkinak. Gaztetxoak horretara motibatzeko, sariak eskainiko zaizkie. Apirilaren 15era arte dago epea zabalik, eta iruzkin landuen edota saiatuenari eta haren ikastetxeari saria emango zaie. “Sariak liburu-sortak eta tableta izango dira, irakurketa edozein euskarritan gauzatu baitaiteke” zehaztu du Jexuxmarik. Mundu teknologizatu honetan, gaztetxoak are digitalizatuago datozela ezin ukatu.


CHOCOLATE SLIM in Algeciras erosi batetik 39€\nChocolate Slim in Algeciras\nNatural cocktail Chocolate Slim pisua galtzea erosi in Algeciras\nArrakastatsua lortzeko Chocolate Slim in Algeciras, izan behar du:\nNon erosi in Algeciras Chocolate Slim\nIdatzi zure datu pertsonalak, ordena inprimaki bat erosteko koktel pisua galtzea Chocolate Slim in Algeciras prezio murriztua. Espero dei bat adviser at zure eskaera cocktail Chocolate Slimthe Arduraduna zurekin harremanetan jarriko da laster. Lortzeko eta ordaintzeko ondasunak postetxean edo mezularitza nor entregatu partzelaren in Algeciras.\nNahi izanez gero, ordena eraginkorra eta kalterik botikak prezio merkean in Algeciras, zein izango litzateke aide azkarra eta segurua da, pisu-galera, txokolatea Chocolate Slim zehatz-mehatz zer behar duzun!\nNola erosi koktel bat Chocolate Slim in Algeciras\nNahi dutenentzat erosi deskontua Chocolate Slim in Algeciras (Espainia), beharrezkoa da sartzeko ordena formularioa zure kontaktu xehetasunak bidez ordu dei Manager enpresa gehiago ordenatzen eta bidalketa Chocolate Slim at. Bakarrik ordaindu jaso ondoren, bidalketa postetxean edo mezularitza. Kostu bidalketa Chocolate Slim bat izenik zehaztutako helbide ezberdina izan daiteke, Espainiako hiri ezberdinetan, jakin prezioa aholkulari bat prozesatzeko ondoren ordena bat koktel Chocolate Slim pisu galera buruzko web-orri ofiziala.\nAparteko hazbeteko izterrak eta gerrian emakume bat ekarri arazo asko.\nOrdena in Algeciras Chocolate Slim


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Oregi: «Naturaguneetarako babesik onena Europar Batasunak sustatutako Natura 2000 Sarea da»\nOregi: «Naturaguneetarako babesik onena…\nOregi, Legebiltzarran (Argazkia: Txabarri/EL) Iturria: Irekia\nEuropako sare ekologikoa 27.300 eremuk osatzen dute, eta Batasunaren azaleraren % 18,3ri egiten dio mesede\nEusko Jaurlaritzako Ingurumen eta Lurralde Politikako sailburuak Eusko Legebiltzarrean egindako agerraldia\nEusko Jaurlaritzaren iritzian, balio eta eremu naturalak kontserbatzeko biderik egoki eta eraginkorrena «Natura 2000 Sarea eta dagoeneko eskuragarri dauden tresnak erabiltzea da». Hala, espezieak kudeatzeko planen eta HAPNri, mendiei eta nekazaritzari buruzko programa sektorialen bidez bioaniztasuna babestu ahalko da.\nAna Oregi Silburuak Eusko Legebiltzarrean esan duenez, «Natura 2000 Sarea funtsezko bitartekoa da natura babesteko Europa-mailako politikaren barnean. Basa fauna eta floraren habitat naturalak kontserbatzeari buruzko EBren 1992ko zuzentarauaren harira sortu zen aipatutako sarea, Europako sare ekologikoa, hain zuzen ere, 27.300 gune dituena Europa osoan, Europako azaleraren % 18,3 barne hartuz», azaldu du Oregik.\nEusko Jaurlaritzaren Ingurumen eta Lurralde Politikako sailburuaren iritzian, «izaera juridiko berezia eta ezberdindua ematen zaien guneak dira; basa fauna eta bere habitatak babesteko helburu jakin batzuk bete behar dituzte eta ekosistemak eta horietako habitatak Europar Batasunak aniztasun biologikoari eusteko funtsezko elementu izendatu behar ditu».\nEuskadin, lurraldearen gutxi gorabehera % 20 dago Natura 2000 Sarearen barnean. Hala bada, gune horiek,


Historia de la musica Rock - Erramun Martikorena\nNacio en Baigorri en 1943. Dió sus primeros pasos en la música en el año 1969, cuando participó en el concurso de canto de Larzabale y consiguió el primer premio. Allí comenzó su carrera musical pero no fue hasta el año 1978 cuando publicó su primer disco 'Baigorriko artzain laboraria'. Le siguieron, 'Otsobi' en 1981, 'Primaderari' en 1986, 'Aire xaharretan' en 1991, 'Olerkiaren oihartzun' en 1993, 'Herrian' en 1997, 'Elorrietan loreak' en 1999 y 'Kantuz sortu naiz eta' publicado en el año 2001. Martikorena recoge en sus canciones letras sobre la naturaleza y la vida del pueblo. Durante el año, el cantautor de Baigorri ofrece unos 40 conciertos. En 2004 decidió poner fin a su trayectoria musical.\nSekula modu profesionalean aritu ez bada ere, jarraitzaile asko izan ditu Erramun Martikorenak (Baigorri, Nafarroa Beherea, 1943). Lanbidez laborari eta artzaina izaki, haren kantuak oso lotuta egon dira lurrarekin eta herriarekin. Ipar Euskal Herriko bertsolarien bertsoak eta herri kantuak abestu ditu bereziki, askotan a cappella, bere ahots zoragarriaz baliaturik. Xabier Leteren "Xalbadorren heriotzean" kantaren moldaketa ezaguna egin zuen. 1943ko otsailaren 1ean sortu zen, Baigorrin, Oxobia edo Otsobi etxean. Hain zuzen ere, sorlekutik hartu zuen ezagun egin duen goitizena, Otsobi.\nHiru anai-arrebetan gazteena zen, eta Urdozeko auzoko eskolan ikasi zuen, hamalau urtera arte. Horren ostean, etxeko laborantzan sartu zen buru-belarri, eta bizitza osoan ez du zeregin hori utzi, beste ezeren gainetik laboraria eta artzaina izan baita Erramun Martikorena. Musika arloan guztiz autodidakta izan da Martikorena. Haurra zelarik, etxean entzuten zituen euskal kantuak. Ameriketan egondako aitatxik kantatzen zituen, eta biloba gazteak arretaz entzun eta ikasi zituen. Eskolara frantsesez jakin gabe hasi zen, eta han irakasle bat ohartu zen kantatzeko dohain berezia zuela. Hori dela eta, askotan kantarazi zioten ikaskideen aurrean. "Eleketa hasi aitzin egiten nuen kantu", esana du.\nGaztetan, armadan ere abestu zuen. Dreuxen (Frantzia) izan zen, eta han martxa militarrak eta antzekoak ikasi behar izan zituen. Baina, gainerakoan, Erramun Martikorenak ez zuen bere burua kantari gisa ikusten. Etxera itzulita, laborantza lanekin segitu zuen. 1969. urtean, Lartzabalen egin zen kantu txapelketa irabazi zuen. Hala ere, ez zuen baliatu nahi izan lehiaketa hori irabazteak kantagintzan aritzeko eman zion aukera. "Joan nintzen, kantatu, eta lehen saria, ‘bon, lehen saria' pentsatu nuen. Orduan ez nuen herritik ateratzeko gogorik, plazarik plaza kantari izateko gogorik. Gainera publikoan kostatzen zitzaidan aritzea, maite nuen herrian berean eta jende ezagunekin aritzea, ez horrela publiko baten aitzinean".\nHainbat urte pasa zituen kantagintzan jendaurrean aritu gabe. 1978. urtean etorri zen lehen diskoa, Baigorriko artzain laboraria (Elkar, 1978), Manex Pagolak bultzatuta. Hainbat herri kanta eta zenbait olerki abestu zituen Martikorenak disko horretan, ohi zuen moduan a capella, musika tresnen laguntzarik gabe. Soil-soilik Angele arrebaren laguntza izan zuen. Eta musika moldaketetan, haren ibilbide osoan garrantzi handia izan duen musikari bat aritu zen, Mario Gachis. Sekula ez da letra egilea izan Martikorena; bai, ordea, melodia egilea. Lehen disko horretan, esaterako, "Maitia galde egin zautan" abesti ezagunari jarri zion musika.\nGerora, Imanol kantariari esker egin zen oso ezagun abestia. Nolanahi ere, bere apalean, kantariak bere burua oso serio hartu gabe segitzen zuen. Anekdota honetan argi gelditzen da jarrera hori: "Oroitzen naizena da, nola ene diskoa banuen etxean, baina diskoaren entzutekorik ez! Elkarrekoak etorri eta ‘diskoa grabatu duk, har ezak dirua...' esan zidaten. Ordaindu zidaten egin lana, eta diru harekin erosi nuen diskoaren entzutekoa. Auzoan ere berdin erraten zidaten: ‘Bon, hire diskoa entzun behar diagu, eta magnetofonoa ere erosi diagu espres!'. Hori da oroitzen dudana, etxean eta auzoan magnetofonoa erosi genuela diskoa entzuteko".\nNahi edo ez, diskoa grabatu eta gero abiatu zen Martikorenaren ibilbide artistikoa; betiere profesional izan gabe eta bere lanbidea utzi gabe, plazaz plaza ibiltzen hasi zen. Hasierako urte haietan, a capella izan ziren emanaldi guztiak, bere ahots garbi eta gardena kantuei esanahi berezi eta sakona emateko baliatzen baitzuen. Gero, gitarra sartu zuen zuzeneko emanaldietan. Mixel Ducauk eta Mikel Markezek lagundu izan diote horretan. 1981. urtean, bigarren diskoa argitaratu zuen, Otsobi (Elkar, 1981). Disko horretan, hainbat herri kanta kantatzeaz gain, Xalbador, Ernest Alkhat, Emile Larre eta Manex Etxamendik egindako bertsoak musikatu zituen. Dena den, aurretik sekula eman gabeko "Oriko xoria" da diskoak duen kantarik ezagunena.\nXalbadorren bertsoekin hasitako lanak segida izan zuen hurrengo diskoan, Primaderari (IZ, 1986), Urepeleko bertsolariaren hiru kanta egin baitzituen sei abestiz osatutako lan horretan. Herri kantak eta Ipar Euskal Herriko bertsolarien lanak izan ziren lehen etaparen oinarri, baina 90eko hamarkadarekin batera joera hori aldatu eta Hego Euskal Herriko kantari ezagunen abestiak moldatu zituen, Olerkarien oihartzun diskoan (Elkar, 1993). Besteak beste, Mikel Laboaren "Hegoak" ("Txoria txori"), Benito Lertxundiren "Herri behera" eta Mixel Labegerieren "Gu gira" daude diskoan, hainbat herri kanturekin batera. Baina, batez ere, Xabier Leteren "Xalbadorren heriotzean" egin zuen ezagun Martikorenak.\nOiartzuarrak aurretik grabatua bazuen ere, Martikorenaren moldaketa oso ospetsu egin zen, hainbesteraino non askok uste baitute baigorriarrak sortutako kanta dela. Halaber, disko horretan bere ahotsa hainbat musika tresnarekin jantzi zuen, lehen mailako kolaboratzaile batzuen bitartez: Joseba Tapia (trikitia), Xabier Berasaluze Leturia (panderoa), Mixel Ducau (gitarra, saxofoia, baxua)...Ipar Euskal Herriko bertsolariei zien begirunea ez zuen ahaztu, eta hurrengo lana Donaixtiko Maurice Sorhouet bertsolariaren gainean osatu zuen: Aire xaharretan: kantatzen Maurice Sorhouet-en kantuak (Agorila, 1995). Hurrengo lana Baigorrin bertan grabatu zuen, Saint-Etienne elizan, eta izenburu adierazgarria du: Herrian (Agorila, 1997).\nGehienbat Manex Pagolaren kantuekin eta herri kantuekin osatutako grabazioa izan zen hura. Amaitzeko, baina, Xabier Leteren "Xalbadorren heriotzean" hunkigarria gorde zuen. Eta estudiko azken lana hari tresnak (mandolina, biolontxeloa, gitarra) eta zeharkako txirula erabiliz grabatu zuen. Elorrietan loreak (Agorila, 2000) du izenburu, eta beste behin ere Xalbadorren eta Etxahun-Iruriren bertsoetan eta herri doinuetan aurkitu zuen inspirazioa. Hurrengo urtean haren ibilbidearen ikuspegi osoa ematen zuen disko bilduma bat argitaratu zuten: Kantuz sortu naiz eta (Elkar, 2001). 2004ko irailean, abeslariak jendeaurrean kantatzeari utziko ziola iragarri zuen.\nAzken kontzertua Bartzelonan eman zuen, urte horretako azaroaren 11n. Hauek ziren erretiroa hartzeko eman zituen arrazoiak: "Emeki-emeki hartu dut, duda batzuk pasa eta. Batetik pentsatu dut orain urte andana bat badudala kantuari emanik, badut hor satisfamendu bat bide bat eramana izan dela, eta betea gelditzen naiz. Nekea ere hor da, orain ez dut gauez ibilia horrela hain errazki errekuperatzen. Eta bertzetik familiatu ere egin naiz, andrea eta semea ditut. Beraz, uzteko deliberoa hartu dut". Baina gauzak ez ziren horretan gelditu. Kantari handi eta maitatuari merezi zuen agurra prestatu zioten lagunek. 2005eko apirilaren 25ean izan zen, Baigorriko Saint Etienne elizan.\nMila lagun sartu ziren barnera, eta kanpoan geratutakoek han jarritako pantailetan ikusi ahal izan zuten omenaldia. Martikorenak lagun asko izan zituen ondoan egun horretan: Joseba Tapia, Mixel Ducau, Niko Etxart, Anje Duhalde, Iker Goenaga, Maialen Errotabehere, Eneko Labegerie, Pantxoa eta Peio, Mikel Markez...Agurra iragarri bazuen ere, horren ostean hainbat emanaldi berezitan igo da berriro oholtza gainera Erramun Martikorena. Esate baterako, 2007ko ekainean, Oztibarren ikastola eta institutu bat eraikitzen laguntzeko Barañaingo auditoriumean egin zen kontzertuan, eta 2008ko urrian, Urepelen, Xalbadorren Egunean.\nBakarkako lanez gain, Martikorenak euskal presoen aldeko disko batean hartu zuen parte, Euskal presoak Euskal Herrira (Euskal Preso Politikoen Sustengu Komiteak-Elkar, 1998). Beste hainbat gizarte aferetan ere inplikatu da baigorriarra, eta 1997. urtean bigarren aurkeztu zen Euskal Herritarrok koalizioak Nafarroako Parlamenturako osatu zuen zerrendetan.\n1978- Baigorriko artzain laboraria\n1993- Olerkarien oihartzun\n1995- Aire xaharretan\n2000- Elorrietan loreak\n2001- Kantuz sortu naiz eta\nEstilos: Folk Euskaldun\nSekula modu profesionalean aritu ez bada ere, jarraitzaile asko izan ditu Erramun Martikorenak (Baigorri, Nafarroa Beherea, 1943). Lanbidez laborari eta artzaina izaki, haren kantuak oso lotuta egon dira lurrarekin eta herriarekin. Ipar Euskal Herriko bertsolarien bertsoak eta herri kantuak abestu ditu bereziki, askotan a cappella, bere ahots zoragarriaz baliaturik. Xabier Leteren "Xalbadorren heriotzean" kantaren moldaketa ezaguna egin zuen.\n1.- Pilota euskal jokoa (Xalbador-Herrikoia)\n2.- Xalbadorren heriotzean (Xabier Lete)\n3.- Xorieri mintzo zen (Mixel Labegerie)\n4.- Semeari (Xalbador-Herrikoia)\n5.- Hegoak (JosAnton Artze-Mikel Laboa)\n6.- Gu gira Euskadiko (Mixel Labegerie)\n7.- Herribehera (Benito Lertxundi)\n8.- Borda zaharrean (Xanti Iparragirre-Herrikoia)\n9.- Ene maitia barda nun zinen (Herrikoiak)\n10.- Apirilean gaua da labur (Herrikoiak\nErramun Martikorena- vocal\nXabier Berasaluze "Leturia"- pandero\nPako Diaz- bateria\nMixel Ducau- guitarrak, saxo, bajo\nMaria Angeles Fagoaga- violonchelo\nFrederic Gaillardet- teclados, acordeon\nKarlos Rosat- flauta


Literatura, ilustrazioa eta musika uztailaren 9an Mariasun Landa omenduko duen ekimenean | Etxepare Euskal Institutua\nLiteratura, ilustrazioa eta musika uztailaren 9an Mariasun Landa omenduko duen ekimenean\n30 titulu baino gehiago eta hamaika sari ditu atzetik Mariasun Landa haur eta gazte literaturako idazleak; eta oraindik iristear daudenak. Nazioartean ere izan du bere oihartzuna, izan ere euskal idazle itzulienetakoa da. Bere lana eta ibilbidea goraipatzeko asmoz, idazleari kultur omenaldia egingo zaio Donostiako Aquariumean uztailaren 9an, Mariasun Landarekin Solasean izenburupean.\nLiteraturak, ilustrazioak, musikak eta gerturatu nahi duen orok izango dute zita ekimenean, arratsaldeko 7etan; eta euskal kulturgintzako protagonista ezberdinek hartuko dute parte bertan. Landaren bidelagun izan diren Bernardo Atxaga, Juan Kruz Igerabide, Patxi Zubizarreta, Miren Agur Meabe, Miquel Desclot eta Fina Casalderrey idazleek esku hartuko dute irakurketa literario ezberdinekin. Landaren testuak zein ekitaldirako espresuki sortutako testuak errezitatuko dituzte idazleok. Bitartean, euskal ilustratzaile entzutetsuek zuzeneko marrazkiak sortuko dituzte: Antton Olariaga, Jokin Mitxelena, eta Espainiako Ilustrazio Saria irabazi berri duen Elena Odriozola. Horiek denek Juantxo Zeberio musikaria lagun izango duten pianoan.\nEkitaldian esku hartuko dute, halaber, Iñaki Goirizelaia UPV-EHUko Errektoreak eta Vicente Zaragüeta Aquariumeko presidenteak.\nEtxepare Euskal Institutuak UPV-EHUko Udako Ikastaroekin elkarlanean antolatutako “Excellence in Basque Studies V” ikastaroaren gerizpean antolatutako ekimena da -hain zuzen, aurten Mariasun Landaren omenez izango da ikastaroa- eta publiko orokorrari zabalik egongo da.


Hemen zaude:Hasiera»Gizartea»Herritartasunera ongi etorri ekitaldiak edo ‘bataio zibilak’ bezala ezagunagoak direnak arautzeko ordenantzaren zirriborroa idatzi du udalak, eta horretarako herritarren ekarpenak jaso nahi dira\nOndarroako Udala 2020-10-16 Gizartea\nOrdenantza berri bat idazterakoan egin ohi den legez, ordenantza hau plenora eraman aurretik idatzita dagoen aurreproiektuari ekarpenak egiteko aukera dute herritarrek. Ekarpen hauek urriaren 30erako (egun hori barne) aurkeztu behar dira, hau da, albistea argitaratu den egunaren (urriak 16) biharamunetik hasita 10 laneguneko epean. Udalak herritarren parte hartzea sustatu eta bilatu nahi du ekarpenak jaso eta ahalik eta ordenantza osatuena idazteko.\n[IRAKURRI ORDENANTZAREN ZIRRIBORROA HEMEN]\nOrdenantza hau idazteko eskaria herritarrengandik jaso du udalak, hileta zibilak egiteko ordenantza bat dagoen bezala, jaio berriei ‘Herritartasunari ongi etorria’ emateko edo ezagunagoa den bezala bataio zibilak egiteko araudi bat edukitzeko herrian. Herritarren eskari hau urriaren 14an (eguaztena) egindako Antolaketa Batzordean planteatu zen, eta ordenantza plenora eraman aurretik herritarrei zirriborroa erakutsi eta ekarpenak jasotzeko 10 egun naturaleko epea zabaltzea erabaki zen. Herritarrek, orokorra@ondarroa.eus posta elektronikora mezu bat bidaliz edo Udal Erregistroaren bidez egin ditzakete ekarpenak. Posta elektronikoz idatziz gero, izenburuan edo gaian, ‘Herritartasunera ongi etorria’ edo ‘bataio zibila’ jarri behar da.\nEkarpen horiek udalak aztertu egingo ditu, banan banan, eta beraien egokitasunaren inguruan eztabaidatu ondoren ordenantzaren proiektuan sartu edo ez erabakiko da. Hortik aterako da ordenantzaren behin betiko proiektua, gero plenora eramango dena.\nOrdenantza honen bidez, Ondarroako udal-titulartasuneko lokaletan ‘Herritartasunari ongi etorria’ emateko ekitaldien prozedura eta gauzatzea arautu nahi dira. ‘Herritartasunari ongi-etorria’, bataio zibila izenez ezaguna, gizartean kide berri baten etorreraren ospakizuna da, konnotazio erlijiosorik gabe eta tradizio historiko oso baten jarraipen gisa.\nArau honen helburua da ongi etorria ematea jaio diren pertsonei, hau da, zeremonia zibil eta laikotzat hartzen da, eta gurasoek/tutoreek adingabea balio zibikoetan, demokratikoetan eta berdintasunean eta errespetuan hezteko konpromisoa plazaratzen dute. Zeremonia alkateak, zinegotziak edo gurasoek/tutoreek izendatzen duten pertsonak egingo du. Ekitaldia amaitzean, adingabeak ‘Herritartasunaren Gutuna’ jasoko du, gizartera iritsi dela aitortzeko.


Gazta birrindua: onena ez da beti garestiena | Revista - Part 2\nGazta birrinduek aukera ematen digute denbora eta lana aurrezteko, baina arreta jartzea komeni da, alde handiak izaten diraeta batzuetatik besteetara. Gida honetan, zenbait gako emango ditugu produktu mota horren berri izateko.\nGaztak leku seguru samarra izaten du erosketa saskian. 2019. urtean, esaterako, pertsona bakoitzak 7,8 kilo gazta jan zituen Espainiako Estatuan. Hau da, kilo bateko zortzi gazta zatiren baliokidea ia edo 53 bola gazta birrindurena. Gazta oso elikagai moldakorra da, eta horrexegatik izaten da kontsumoa hain handia. Ohikoa izaten da, adibidez, zatietan edo xerratan jatea ogi mutur batekin, baina beste hainbat erabilera ere ematen diogu: postreetan erabiltzen dugu, sandwichetan, tosta gainean jarrita edo haragi errezetatan, adibidez hanburgesak egiteko, sanjakoboak edo cachopoak.\nPlater beroei buruz ari garenean, dena den, batez ere pizzak eta pasta prestatzeko erabiltzen da gehien gazta. Plater horietan gazta birrindua erabiltzen dugu gainazala estali eta gratinatzeko (pizza batean edo lasagna batean adibidez), edo gazta hautsa bestela, elikagaiarekin nahasteko (espagetiekin, adibidez). Horretarako gazta zati bat hartu eta birrindu egin dezakegu unean bertan, edo gazta birrindua erosi. Azken aukera hori oso ohikoa da, batez ere denbora eta lana aurrezteko balio duelako. Gazta birrindua erostea erabakiz gero, dena den, arreta jarri behar dugu, alde handiak izaten dira-eta produktu batzuetatik besteetara.\nDena ez da gazta\nBegiratu batean, gazta birrindu guztiak berdinak direla dirudi. Agian alderik handienak prezioan, markan, ontziaren diseinuan edo gazta motan egon litezke, emmental motakoa ote den adibidez, edo lau gaztaren nahasketa bat. Baina xehetasun horiei begira jarri aurretik, garrantzi handiagoko beste alderdi bat hartu behar genuke kontuan: zer-nolako maila komertzialak dauden. Hiru multzo handi bereizi ditzakegu produktu mota honetan:\nGazta. Horixe aurkitzea espero izaten dugu produktu horiek erostean. Gazta hutsa izaten da, birrindu egin dutena txirbil txiki horiek lortzeko. Esnez egina izaten da, gatzagiaren bidez mamitzen dena (edo mamitzeko balio duen beste zerbait erabilita). Esneaz gain (osoa izan daiteke edo gaingabetua, osorik edo partzialki), esnetik heldu diren beste osagai batzuk ere erabil daitezke, adibidez esne gaina, gazura edo gurina, edo horietako batzuen edo guztien nahasketa, betiere esnetan izaten den proportzio bera edo handiagoa badu kaseinaren (esnearen proteina nagusia) eta gazur proteinaren artean (mamitu ondoren askatzen den likidoa).\nGazta urtua. Produktu hori ez da gazta, fusio prozesu bat pasarazi dioten gazta baizik. Zehazki, zenbait prozeduraren bidez gazta eraldatuz lortzen da. Normalean gazta mota bat edo gehiago birrintzen dira, elkarrekin edo beste osagai batzuekin nahasi eta emultsionatu, hau da, irabiatu edo ore baten gisa lantzen dira nahastura homogeneo bat lortu arte. Esnea edo esnetik datozen produktuak eransten ahal zaizkio (adibidez, esne gazura, esne gaina edo gurina), eta onartuta dauden beste osagai batzuk; adibidez, koloratzaileak, zapore indartzaileak edo gatz urtzaileak.\nGaztaren ordezkoak. Gazta edo gazta urtua diruditen produktu guztiak dira, baina bi maila horietan sartzen ez direnak, ez dituztelako betetzen horretarako baldintzak. Nagusiki gantz edo olio nahasketa bat izaten duten produktuak dira, gazta proportzio txiki bat dutenak eta bestelako osagairen bat ere eduki dezaketenak. Hau da, maila komertzial apaleko produktuak dira, aurreko biak baino merkeagoak. Baina ontziari bakarrik begiratuta, zaila da horretaz ohartzea. Ontzi horietan “sandwich”, “pizza” edo “burger” hitzak agertzen dira, eta horien irudiak ere bai; horregatik, etiketa arretaz irakurri ezean, gerta liteke erosi nahi dugunarekin zerikusi handirik ez duen zerbait sartzea erosketa saskian, gazta gutxi izaten baitute.\nZer-nolako produktu mota den jakiteko, garrantzitsua da legezko salmenta izenean zer jartzen duen irakurtzea (osagai zerrendaren gainean joan ohi da gehienean). Aztertu ditugun produktuetan ez dago gaztaren ordezko gisa izendatu dugunik, ez baita ohikoa halakoak supermerkatuan aurkitzea. Hautatu ditugunen artean, gazta urtuak dira bi (El Caserío filatto eta El Caserío hautsa), eta gainerako guztiak, berriz, gaztak. Azken horietan ere salmenta izenak informazio garrantzitsua ematen digu gazta motaren inguruan, hori ere funtsezko alderdia baita, zehaztu egiten du-eta produktuak nolako ezaugarriak dituen: osaera, zaporea, lurrina, testura, prezioa…\nErosketa gida hau egiteko, gazta birrinduak edo hauts erakoak hautatu ditugu, merkatuan puntapuntakoak diren marketakoak, eta alderdi hauek aztertu ditugu:\nNutri-Scorek emandako puntuazioa. Kaloriek eta gantz kantitateak, proteinek eta gatzak bereziki baldintzatzen dute balorazioa.\nOsagaiak. Kalitate komertziala nolakoa den jakiteko aztertu ditugu, batez ere zenbat esne eta nolako gazta duten jakiteko.\nHiru osagai, mila gazta\nBitxia da hiru osagai erabiliz (esnea, gatzagia eta gatza) nola lortu daitezkeen hainbeste gatza desberdin; elaborazio moduaren araberakoa izaten da hori. Adibidez, hautatu ditugun produktuen artean, zazpi gazta mota ageri dira (mozzarella, emmental, maasdam, gouda, cheddar, Parmigiano Reggiano eta Grana Padano). Bost produktu gazta mota bakarrarekin eginak daude: Millán Vicente eta Arla, mozzarellarekin; Ferrarini, Parmigiano Reggianorekin; Eroski Seleqtia, Grana Padanorekin, eta Eroski, emmentalekin. Gainerakoetan, badira bi mota nahasian dituztenak, hiru eta lau: President Pizza, mozzarella eta emmental; El Caserío 4 gazta, maasdam, gouda, cheddar eta gazta ondua: eta President 4 gazta, emmental, gouda, mozzarella eta gazta erdiondua.\nGazta horietako bik Jatorri Izen Babestua dute, zehazki Parmigiano Reggiano (parmesanoa) eta Grana Padano izenekoek, eta horrek esan nahi du baldintza jakin batzuk bete behar dituztela: eskualde jakin bateko esnearekin eta animaliekin eginak egon behar dute eta prozedura berezi batzuk bete. Hau da, produktuaren kalitatea bermatzen duen zigilu bat da. Bi horiek Italiako gazta onduak dira, zapore eta lurrin sendokoak biak ere. Gainerakoak gazta tradizionalen bertsio generikoak edo “industrialak” dira. Behi esnearekin eginak daude guztiak, baina bakoitzak ditu bere ezaugarriak:\nMozzarella. Bufalo esnez egiten da tradizionalki eta jatorri izen babestua darama (Mozzarella di bufala campana izena hartzen du), baina bertsio generikoa behi esnez egina egoten da. Pasta guria eta testura elastikoa izaten du, eta zapore leuna.\nEmmental. Suitzan du jatorria gazta ondu horrek, eta zulo handi samarrak izaten ditu. Berezkoak Jatorri Izen Babestua izaten du (Emmentaler izena hartzen du). Neurri handiko piezak egiten dituzte, eta hiru eta sei hilabete artean egoten dira ontzen. Zapore eta lurrin leunak izaten ditu, intxaurrak oroitarazten dituena.\nMaasdam. Herbehereetatik dator eta emmentalaren antzekoa da oso, bai itxuraz (horrek ere zuloak ditu), eta bai zaporez eta lurrinez, oso antzera egiten dituzte-eta biak. Sortu ere, harekin lehiatzeko sortu zen. Desberdintasun bakarra da maasdamaren zaporea leunagoa dela eta testura guriagoa, emmentalak baino hezetasun handiagoa duelako, denbora gutxiago egiten baitu ontzen (hilabete bat eta hiru artean).\nGouda. Gazta hori ere Herbehereetatik dator, baina ez dauka zulorik. Elaborazio prozesuan, mamia garbitu egiten dute urarekin, eta horrek murriztu egiten du produktuak duen laktosa kopurua. Ondorioz, hartzitzeko garaian azido laktiko gutxiago sortzen da, eta horregatik da zapore gozoko gazta. Zaporea eta lurrina nabarmen aldatzen dira ontze mailaren arabera; lau aste eta 12 aste bitartean egiten du ontzen, eta zenbat eta denbora gehiago pasatu, zaporea orduan eta sendoagoa izango da.\nCheddar. Ingelesa da jatorriz, pasta gogor eta distiratsukoa, zulorik gabea, eta normalean laranja kolorekoa, koloragarriak eransten dizkiote eta; izan ere, larreetan bazkatzen ziren behiek ematen zuten esnearen kolore bera lortu nahian, gehigarri horiek erabiltzen hasi ziren jatorrizko bertsioan. Jatorrizko cheddarraren zaporea eta lurrina sendoa izaten da, mina ere bai zertxobait, eta lurraren usaina oroitarazten duten ñabardurak ditu, baina bertsio industrialek zapore eta lurrin leunagoak eta lauagoak izaten dituzte askoz.\nEl Caserío eta President etxeetako lau gazta erakoetan “gazta ondua” eta “gazta erdiondua” ere ageri dira, baina ez dute gehiago zehazten. Legeak onartzen du hori egitea, baina informaziorik ez daukagu gazta horien ezaugarriei buruz. Pentsa liteke Espainian gehien saltzen diren gazta moten generikoak izango direla, hau da, pasta gogorreko gaztak, Mantxakoaren antzekoak.\nFerrarini gazta parmesanoaren zati bat hartzen badugu, 300 gramokoa, ikusiko dugu 7,45 €-ko prezioa duela, hau da, errazioak (30 g) 0,75 € balio duela. Produktu hori bera gazta birrindu gisa erosten denean (60 gramoko zorroetan saltzen dute), 2,29 €-ko prezioa dauka; hau da, errazioak (30 g) 1,15 € balio du. Bistan da gazta birrindua garestiagoa dela: %53 gehiago balio du. Ekoizpen kostuak handiagoak direlako gertatzen da hori; adibidez, energia erabili behar da birrintzeko, material gehiago ontziratzeko eta atmosfera babestuan ontziratzeko sistema ere bai. Prezio handiagoa ez ezik, beste eragozpen batzuk ere baditu gazta birrinduak; besteak beste, gutxiago irauten duela eta eragin handiagoa duela ingurumenean (ontzi gehiago behar izaten delako). Abantaila bat ere badu: birrindua izaki, denbora eta lana aurrezten dugu. Baina erosotasun hori ordaindu egiten da, eta komeni da kasu bakoitza ongi aztertzea eta ikustea ea merezi duen gehiago gastat zea. Produktu batzuetan, adibidez, ez dugu bestelako aukerarik, ez delako saltzen beste ezein formatutan, adibidez gazta urtua.\nOsagai zerrenda deszifratu nahian\nGazta mota bakarrarekin eginda dauden produktuetan, osagai zerrenda sinplea izaten da eta erraz samar interpretatzeko modukoa. Horren adibide dira Millán Vicente, Ferrarini, Arla, Eroski Seleqtia eta Eroski markakoak, non hiru osagai diren oinarrizkoak, esnea, gatzagia eta gatza (horiek dira gazta egiteko ezinbesteko diren elementuak). Batzuek, horiekin batean, esnearen hartzigarriak ere badituzte, Millán Vicente, Arla eta Eroski markakoek, eta beste batzuek ez: Ferrarini eta Eroski Seleqtia.\nHori gertatzen da lehenbiziko horiek esne pasteurizatuarekin eginak daudelako, eta etiketan ere halaxe adierazten da. Hau da, esne horri tratamendu termikoa eman diote bakterioak desagerrarazteko, bai patogenoak eta bai hartzitzeko prozesuan parte hartzen dutenak ere. Horrexegatik erantsi behar izaten dizkiete ondoren bakterio horiek. Ferrarini eta Eroski Seleqtia markako gaztak, berriz, esne gordinez eginak daude, halaxe agintzen du-eta bi horiek babesten dituen Jatorri Izenak (Parmigiano Reggiano eta Grana Padano); hori dela eta, ez zaizkie hartzigarri horiek eransten, berez agertzen baitira esnean.\nBi gazta motarekin edo gehiagorekin eginda dauden produktuetan askoz ere zehaztugabeagoa izaten da osagaien zerrenda. Adibidez, El Caserío 4 gazta eta President Pizza izenekoek ez dituzte zehazten gazta bakoitzaren osagaiak, eta gazta motaren izena bakarrik ageri da. Adibidez, ez daude era honetan adieraziak: “maasdam gazta: esnea, gatzagia eta gatza”; gouda gazta: esnea, gatzagia eta gatza”; honela baizik: “maasdam gazta, gouda gazta”. Legeak, izan ere, aukera ematen du gaztaren osagaiak zerrendatu gabe uzteko, baldin eta esnezko produktuz, elikadura arloko entzimaz (gatzagiz), esnearen hartzigarriz eta gatzez egina badago. Aztertu ditugun produktuetan, gaztaren inguruko datu batzuk besterik ez da ageri, adibidez zenbateko proportzioan daukan (adibidez, mozzarella [%78]). Ildo horretan, komeni da jakitea osagaiak pisuaren arabera ordenatuta eman behar direla, eta horietako bat ontzian nabarmenduta ageri denean zehaztu egin behar dela zenbateko kantitatean duen.\nGazta horien osagaien zerrendan ezohiko elementuren bat ere nabarmentzen da. Adibidez, “cheddar gazta (karoteno koloratzailea dauka”) edo alergenoren baten berri ematen duen oharra. President Pizza markakoak, adibidez, “esnea” hitza nabarmentzen du gazta mota bakoitzaren ondoan. Azken hori, egia esan, ez da beharrezkoa, aski izango bailitzateke “gazta” hitza nabarmentzea, adibidez El Caserío 4 gazta markakoak egiten duen bezala, legeak ulertzen baitu hori nahikoa dela kontsumitzaileek informazio horren berri eduki dezaten.\nGazta mota bat baino gehiago dutenak\nGazta urtuetan luzeagoa izaten da osagaien zerrenda, gaztaz gain esnearen beste produktu batzuk ere izaten dituztelako (esnearen gazura, gurina, esnearen proteinak edo esne gaingabetua), eta beste osagai batzuk ere bai, adibidez ura, gatz urtzaileak, azidotasun doitzaileak eta kontserbagarriak. Eta zerrenda luze horrek eragiten du mesfidantza, hain zuzen, kontsumitzaile askorengan. Gazta urtuek gehienean balio komertzial txikiagoa izaten dute gaztek baino, batez ere esnearen osagai gutxiago izaten dutelako. Baina horrek ez du esan nahi baztertzeko moduko produktuak direnik.\nHorien ezaugarri aipagarriena da “nahi bezalakoak” egiten dituztela, erabiltzeko garaian modu jakinean erantzun dezaten: adibidez, lasagna baten gainean erre gabe urtu daitezen eta gantza ez dadin bereizi gainerako osagaietatik, urtu gabeko gazta askori gertatzen zaien bezala. Prozedura bat baino gehiago erabiltzen dute hori lortzeko (fusioa, irabiatzea…) eta parametroak ere hainbat (tenperatura, irabiatze abiadura…) emaitza bat edo bestea lortzeko. Gainera, gatz urtzaileak erabiltzen dituzte, adibidez polifosfatoak edo sodio zitratoa, zeinak gaztaren barneko egitura aldarazten duten gantza ez dadin bereizi kozinatzean.\nZergatik daramate patata?\nMito, gezur eta esamesa asko dabil gazta birrinduen eta urtuen inguruan, eta horien ondorioz, pertsona asko ez da fidatzen horien osaerarekin. Esaten da, adibidez, produktu batzuei patata eransten dietela edo zura ere bai zenbaiti, kostuak merkatzeko. Egiaz, batzuetan zelulosa erabiltzen da, almidoia edo patata fekula, baina ez gaztaren ordezko gisa saltzeko, funtzio teknologikoa betetzeko baizik (kopuru txikietan): konposatu horiek xurgatu egiten dute hezetasuna eta eragotzi egiten dute gazta birrindua edo hautsa ez dadin trinkotuta gelditu. Zelulosa darama El Caserío 4 gaztak eta fekula, berriz, Millán Vicente, Arla, President eta Eroski emmentalek. Azken horretan bakarrik ageri da aipamen bat kantitateari buruz, eta adierazi egiten du ez dela produktuaren %3 baino gehiago. El Caserío hautsa eta El Caserío filatto markakoek almidoi eraldatua eta arto dextrina daukate, horiek ere funtzio hori betetzeko segur aski, nahiz eta azken osagai hori “zuntz” gisa ageri den osagaien zerrendan.\nGantza eta proteinak\nGaztaren osagaiak gantza eta proteinak dira oinarri-oinarrian. Ontzen eman duen denboraren arabera, gehiago edo gutxiago edukiko ditu bata eta bestea, denborarekin produktuak galdu egiten duelako ura (lurrundu egiten da) eta mantenugaiak kontzentratu egiten dira. Hau da, gazta fresko batean gantz eta proteina gutxiago izaten da pisu bereko gazta ondu batean baino. Horrek azaltzen du zergatik dauden halako aldeak aztertu ditugun produktu batzuen artean.\nFerrarini, Eroski Seleqtia eta Eroski markakoetan erabiltzen den gazta da ontzen denbora gehien eman duena, eta hiru horiek dute, ondorioz, gantz eta proteina gehien: %62 eta %56 hurrenez hurren. Gutxien, berriz, Millán Vicente (%48), Arla (%45) eta President Pizza (%46) markakoek dute, horiek darabilten gazta ez delako hain ondua eta ur gehiago duelako. Nolanahi ere, gantz eta proteina gutxien dutenak gazta urtuak dira, El Caserío hautsa (%40) eta El Caserío filatto (%42), horiek egiteko prozesuan ura erabiltzen dutelako eta gaztak baino gantz eta proteina gutxiago duten beste osagai batzuk, adibidez esne gaingabetua edo esnearen gazura.\nGantz eta proteina portzentajea adierazle ona izaten da gaztak nolako kalitatea duen jakiteko, sarri askotan zerikusi zuzena izaten baitu balio komertzialarekin. Gazta onduek -jendeak horiei die estimu gehien- proportzio handian izaten dituzte mantenugai horiek, eta halako estimurik ez dutenek, adibidez freskoek eta, batez ere, urtuek, balio apalagoak izaten dituzte. Baina irizpide hori ez da beti betetzen. Izan ere, nutrizioari dagozkion alderdiekin kontraesanean egon ohi da hori, gazta onduek gantz gehiago izaten dute-eta gehienean. Espero izatekoa zen bezala, gantz gehien dutenak Ferrarini (%30), El Caserío 4 gazta (%28), Eroski Seleqtia (%29) eta Eroski (%29) dira.\nEta horrexegatik dira horiek berak gantz saturatu gehien dutenak (%18 eta %20 artean) eta kaloria gehien ematen dutenak, bereziki Eroski Seleqtia (398 kcal/100 g) eta Ferrarini (402 kcal/100 g). Horrek esan nahi du 120 kcal inguru dutela errazio bakoitzeko (30 g), bi sagarrek edo madalena batek ematen duten adina. Kontua ez da kaloriei bakarrik erreparatzea (ez da gauza bera madalenak jatea edo sagarrak jatea), baina komeni da kontuan hartzea gaztaren kaloria kopurua, batez ere lehendik kaloria asko duten platerei eransten diegulako, adibidez pastari edo pizzari. Bolognar eran prestaturik dagoen espageti platerkada batek, esaterako, 500 kcal ematen ditu.\nGatzak zeresan handia du\nGazta da gure dietari gatz gehien eransten dion elikagaietako bat, halaxe dio Anibes 2015 azterlanak; gazta, izan ere, maiz samar jaten dugu, eta gatz asko duen elikagaia da. Ideia bat har dezagun, elikagai batek gatz gehiegi duela esaten da %1,25 gehiago daukanean. Zifra hori gainditu egiten dute aztertu ditugun ia gazta guztiek, salbu eta President Pizzak (%1), President 4 gaztak (%1,1) eta Eroski emmentalek, zeinak %0,7 bakarrik duen gatza. Hori bereziki deigarria da, gazta ondua delako eta hain zuzen horiek izaten dutelako gatz gehien, osagai horren proportzioa handitu egiten baita ontze prozesuan ura galdu ahala. Horixe gertatzen da, esaterako, Ferrarini (%1,6), Eroski Seleqtia (%1,5) eta El Caserío 4 gazta markakoekin (%1,45): hiru horiek daukate gatz gehien.\nGazta urtuek aipamen berezia behar dute, etiketan ageri den gatz kantitatea erabat neurriz kanpokoa baita; %6,2 El Caserío hautsak eta %5,6 El Caserío filattok. Nolatan ageri diren kopuru handi horiek etiketan? Ez delako kontuan hartzen mahaiko gatza bakarrik (sodio kloruroa), guztizko sodioa baizik, eta osagai hori kopuru aipagarrietan ager daiteke beste osagai batzuetan ere, adibidez sodio glutamatoan (zapore indartzailea da, eta El Caserío filattok badauka), eta, batez ere, gatz urtzaileetan, adibidez sodio zitratoan.\nKalkulua modu horretan egiten da, sodio lotzen delako eragin kaltegarriekin, eta ez gatza; zehazki, handitu egiten du hipertentsioa eta bihotz-hodietako gaitzak izateko arriskua. Horrexegatik, Osasunaren Mundu Erakundearen (OME) gomendioa da egunean 5 gramo gatz baino gutxiago hartzea. Espainiako Estatuan, pertsona bakoitzak 10 gramo gatz hartzen du egunean, eta gehien-gehiena (%77) elikagai elaboratuetatik dator: hestebeteak, aurrez kozinatuta dauden platerak, kontserbak, ogia eta gazta.\nGazta horiek hartzen ditugunean, normalean ez ditugu jaten 100 gramo; errazioa 30 gramo ingurukoa da, eta, beraz, hartzen dugun gatz kantitatea ez da 1,5 gramokoa, 0,5 gramo ingurukoa baizik. Nolanahi ere, kopuru aski aipagarria da hain elikagai gutxi izateko, eta zer esanik ez gazta urtuak direnean, non gatza 1,8 gramo inguruan dabilen errazio batean. Hori guztia kontuan hartuta, gatzari dagokionez Eroski emmental gazta birrindua da guztietan egokiena, %0,7 duelako gatza, hau da, 0,2 gramo errazio bakoitzeko.\nEl Caserío hautsa: %6,2\nEl Caserío filatto: %5,6\nEroski Seleqtia: %1,5\nEl Caserío 4 gazta: %1,45\nMillán Vicente: %1,1\nPresident 4 gazta: %1,1\nPresident berezia pizza: %1\nEroski emmental: %0,7.\n*Gatz kantitatea. El Caserío produktuek sodio zitratoa daramate, eta osagai hori gatz gisa zenbatzen denez, besteek baino askoz proportzio handiagoa ageri dute. Elikagai batek gatz gehiegi daukala esaten da %1,25 baino gehiago duenean.\nZenbat gastatzen du familia batek urtebetean\nEroski emmental: 37 €\nEl Caserío hautsa: 80 €\nPresident berezia pizza: 83 €\nPresident 4 gazta: 83 €\nEl Caserío 4 gazta: 84 €\nUrteko osoko gastua, lau laguneko familia batean kide bakoitzak astean errazio bat hartuz gero (30 g).\nEz da maiz jatekoa\nLaburbilduz, gaztak ugari izaten ditu gantzak, gatz saturatuak eta gatza, eta kaloria asko samar ematen du. Faktore horiek guztiek kalte egiten diote Nutri-Score sistemako puntuazioari, eta horrexegatik daukate denek D letra. Horrek ez du esan nahi, dena den, ez dezakegula gaztarik jan. Elikagai horrek ere badu lekua dieta osasungarri baten barnean, baina ez da egunero jatekoa. Ereduzko gida dietetiko bati begiratzen badiogu, adibidez Harvard-eko Unibertsitateko Osasun Publikoko Eskolak argitaratu duenari, hauxe jartzen duela ikusiko dugu: “Mugatu egin behar da kontsumoa” Kontuan hartu behar da, gainera, gazta guztiak ez direla berdinak. Hautatzen hasita, gazta freskoa hobea da gainerakoak baino.\nOntziak axola du\nGazta birrinduak plastikozko poltsetan saltzen dituzte gehienetan; begiratu batean, antzekoak direla pentsa liteke, baina xehetasun batzuk aldatu egiten dira. Neurria izan liteke alderdi horietako bat. Aztertu ditugun gazta guztiak ez datoz formatu berean: Ferrarini etxekoa 60 gramoko ontzian dator eta Eroski emmental izenekoa 200 gramokoan, nahiz eta ohikoena 150 gramoko ontzia den. Neurriak badu lotura gazta motarekin. Gazta onduak, adibidez parmesanoak eta Grana Padano motakoak, ur gutxi izaten du, eta, ondorioz, bolumen gutxiago izaten dute freskoagoak diren beste batzuek baino, adibidez mozzarella motakoak. Lehenbizikoek, gainera, zapore eta lurrin sendoagoak dituzte, eta kopuru txikietan eransten zaizkie platerei. Horregatik merkaturatzen dituzte forma tu txikiagoetan leunagoak diren beste gazta batzuk baino, mozzarella esaterako. Horrekin beste gauza bat ere lortzen da, prezioa ez izatea hain handia, gazta mota horiek garestiagoak izaten baitira azken hori baino.\nOntziak funtsezko zeregina du kontserbatzeko garaian. Gazta onduetan, adibidez, poltsa erabat opakuak erabiltzen dira, errazago zaharmintzen direlako (argiak lagundu egiten du hondatzen). Hain onduak ez diren eta argiak halako kalterik egiten ez duen beste gazta mota batzuen ontziak zati garden bat izaten du, produktua ikusteko modua ematen duena.\nGaztarik gehienak atmosfera babestuan ontziratuta daude, hau da, gas kaltegabe batzuen nahasketa izaten dute (karbono dioxidoa, nitrogenoa eta oxigenoa gehienean), eta bizitza erabilgarria luzatzea izaten da horien egitekoa. Hori ez da gertatzen gazta urtuekin, horiei tratamendu termiko bat ematen diete-eta pasteurizatzeko, eta, gainera, kontserbagarriak izaten dituzte, zehazki potasio sorbatoa, lizunik ez sortzeko erabiltzen dena. Ontzi hori irekitzen dugunean, dena den, galdu egiten dute babesa, eta bizitza erabilgarria nabarmen murrizten da: bost egun inguru irauten dute. Horregatik, dena aldi bakarrean erabiliko ez dugunean, komeni izaten da poltsa ongi ixtea produktua hobeto kontserbatu dadin eta ez dadin sartu haizerik, hezetasunik edo mikroorganismorik, adibidez lizunak. Horretarako, ixteko sistema bat dakarte guk aztertu ditugun ontziek, zip erakoa guztietan, Millán Vicente etxekoan izan ezik, non tira itsasgarri bat dagoen (deserosoagoa izan daiteke hori).\nAztertu ditugun produktuen prezioak 1,03 € (El Caserío hautsa eta El Caserío filatto) eta 2,59 € artean dabiltza (Arla). Baina konparazioa bidezkoa izan dadin, errazio bakoitzaren prezioa aztertzea komeni da, eta hori 0,18 € (Eroski emmental) eta 1,15 € artean dabil (Ferrarini). Espero izatekoa zen azken hori garestienen artean egongo zela, balio komertzial handiko gazta delako –Italiako gazta ondu batekin egiten da, Jatorri Izena duena–, baina handiegia dela dirudi, batez ere kontuan hartuta Eroski Seleqtia markakoak ere ezaugarri berdinak dituela eta askoz ere merkeagoa dela (0,48 €). Arla etxekoaren prezioa ere gehiegizkoa dela dirudi (0,52 €), beste mozzarella batzuk merkeagoak dira-eta, adibidez Millán Vicente etxekoa (0,32 €). Nolanahi ere, kalitate-preziorik onenak dituena Eroski emmental motakoa da (0,18 €).\nGazta birrinduek gatz asko izaten dute eta gantz dezente; ondorioz, kaloria asko ematen dute. Horregatik dira oso noizbehinka jatekoak. Nolanahi ere, alde handiak daude batzuen eta besteen artean. Hasteko, bereizi egin behar dira gaztak eta gazta urtuak. Azken horiek, adibidez El Caserío filattok eta El Caserío hautsak, jokabide hobea izaten dute beroarekin (gantza ez da bereizten gainerako osagaietatik), baina gantz eta proteina gutxiago izaten dute, esnetik datozen osagaiek ere gutxiago dituztelako. Horregatik dira maila komertzial apalagokoak, eta merkeagoak ere bai (0,39 € errazioak). Gainera, erruz daukate sodioa (gatza %6 inguru dabil), eta, horregatik, beste gazta batzuk hautatzea komeni da.\nGazten artean aukera bat baino gehiago dago; adibidez, badira mota bakarrarekin eginak eta badira bat baino gehiago daramatenak, edo gazta onduagoak dituztenak eta ez hain onduak. Ildo horretan, gure gustuen arabera hautatzea komeni da (zaporea, lurrina eta testura), eta emango diogun erabileraren arabera. Adibidez, pizza egingo badugu, agian mozzarella hautatzea da onena. Mota horretakoetan, Millán Vicente da aukerarik onena, kalitate-prezio hobeak ditu eta (0,32 € errazioak). Aldiz, zapore sendoko gazta ondua nahi badugu, kalitate komertzial handikoa, Ferrarini etxekoa aukeratu dezakegu edo Eroski Seleqtia, biak ere Jatorri Izenarekin. Bi horien artean, Eroski Seleqtia da onena, zalantzarik gabe, oso prezio-kalitate onak ditu eta (0,48 € errazioak). Guztiak hartuta, aukerarik onena Eroski emmental da, besteek baino kalitate-prezio hobeak dituelako (0,18 € baino ez errazioak), eta gatza ere gutxiago gainerakoek baino (%0,7).\nProduktu mota. Etiketak esango digu zer den, gaztaren ordezkoa, gazta urtua edo gazta. Aukera onena gazta da, eta, gainera, jakin egin dezakegu zer motatakoa den.\nOsagaiak. Garrantzitsua da jakitea produktuak esnea duen edo esnearekin egindako beste eratorri apalago batzuk, adibidez esne gazura, esnearen proteinak…\nNutrizio arloko informazioa. Zenbat eta gantz eta proteina gehiago eduki, orduan eta estimu handiagoa izaten du gaztak oro har.\nGatz kantitatea. %1,25etik gora gehiegizkotzat jotzen da.\nPrezioa. Asko aldatzen da produktu batzuetatik besteetara. Garestienetako batzuetan ez da oso ongi ulertzen zergatik den hainbestekoa. Varía mucho entre diferentes productos. En algunos de los más caros el precio no parece justificado, considerando sus características.\nAdi xehetasunei: produktu mota, osagaiak eta prezioa


Sortu ala egin, ondu ala egosi | Talaiatik | INFO7\n2017 MAR. 06 - 12:30h\nOtsailean epaiketa izan zuten Mikel Urmeneta marrazkilariak eta berak sortutako Kukuxumusu enpresaren jabeek. Urmenetak Kukuxumusurentzat egindako marrazkiak eta pertsonaiak sortu berri duen Katuki Saguyaki enpresarekin erabil ote zitzakeen ebaztea zen auzia.\nMomentuz, ezin du. Salomonikoa dirudi egoerak: Urmeneta da marrazkion egilea, eta Kukuxumusu jabea. Bide batez, merezi du ikustea Mikelen anaia Asiskok egindako marrazki-kronika: https://twitter.com/MikelUrmeneta/status/829650854588329984\nSorkuntza, akaso gainbaloratuta dugun garaiotan, sorkuntzaren egiletzak zenbait auzi planteatzen dizkigu dantzarioi. Bereziki, esparru tradizionalean ari garenoi. Bistan denez, dantza eta, oro har, kultura herrikoia etengabeko sorkuntzari esker bizi dira. Ez ditugu ezagutzen, ordea, egin ohi ditugun dantzen egileen izenak.\nEz ditugu ezagutzen, ez dutelako jatorrizko sortzaile bakarra. Belaunaldiz belaunaldiko transmisioan egindako ekarpenekin birsortzen da dantza, Erdi Aroan eraikitzen hasi eta gaur arte zutik dirauen katedral baten moduan. Sorkuntza organikoa, baten baten esango lukeen gisan.\nBeharko eduki, beren ogibidea zelako. Jornala dantzaren bitartez atera beharrak dakar norbere burua nabarmendu beharra, lanerako deitzea baita helburua. Ego artistiko edota harrokeriaz gain, apustu profesional batek zerikusi zuzena du egile norbanakoaren definizioan.\nTaldearen anonimotasunean lanean ari diren sortzaile eta ikertzaile bikainak ditugu Euskal Herrian. Ez dira asko, herri txikia baita gurea. Nobela beltzetako detektibeen antzera, ezezagunak dira, nolabaiteko anti-heroiak. Arestiren poema ezaguna hartuta, herriari debalde hartutakoa, debalde ematen diote. Debalde, baina onduta, nahiz askotan merke-zurrean hartzen ditugun.\nSorkuntzak eta egiletzak kontraesanak sortzen dizkigu dantzarioi, Kukuxumusuren... barka, Urmenetaren zezenek euskaldunok ordezkatzen gaituzten planteatzeak sortzen dizkugunaren modukoak. Zorionez, egunero sortzen dugu geure burua, eta inork ezin digu horren jabetza-eskubiderik eskatu.


HAUTESKUNDEAK: 1979-2011 Lau hamarkada botoz boto - Aiaraldea - Aiaraldea.eus\nHAUTESKUNDEAK: 1979-2011 Lau hamarkada botoz boto\nErredakzioa 2015-05-21 10:57\nANALISIA: Mari Petralanda Gonzalez\nBerrogei urte joan dira kasik Franco hil ondoren egin ziren lehenengo udal hauteskundeetatik. 1979. urtean izan zen, eta aiaraldearrok geure herrietako alkateak aukeratzen genituen bitartean, munduak ez zion segundo bakar batean ere jiratzeari utzi. Urte horretan bertan presidentea aukeratu zuten Kanadan, Italian edo Erresuma Batuan. Azken horretan, Margaret Tatcher gailendu zen, Europan kargu hori eskuratu zuen lehenengo emakumea. Ingelesak, urte hartan bertan, The Clashek kaleratu zuen London Calling diskoa walkman sortu berrietan entzuten grebatik grebara paseatzen ziren, edo zinema-aretoetan Brianen bizitza (Life of Brian) film estreinatu berria ikustera joaten ziren (segurutik, film horretan aurkituko ditugu artikulu honetan baino gako soziologiko interesgarri gehiago).\n”Ezinbestekoa da siglen dantzaz bi hitz egitea. 1979tik gaurdaino, inoiz hauteskundeetara aurkeztutako ia 30 talde desagertu egin dira.”\nBestalde, asko izan ziren, noski, urte hartan argia lehenengoz ikusi edo betiko agur esan ziguten pertsona ospetsuak. Azken horien artean ditugu Marcuse pentsalari alemaniarra, Blas de Otero poeta bilbotarra edo Sid Vicious Sex Pistols taldeko burua. Punketik hurbil zebilen beste talde baten, Hertzainaken, lehenengo maketa entzuteko oraindik lau urte falta baziren ere, disko horretan jasotako kanta baten esaldi famatu batek emango digu aurrera egiteko aitzakia.\nNola aldatzen diren gauzak, kamarada. Bai ote?\nAzken berrogei urteotan, bederatzi aldiz hautatu ditugu gure herrietako alkate eta zinegotziak (1979, 1983, 1987, 1991, 1995, 1999, 2003, 2007 eta 2011n). Urte horietako datu guztiak hartu eta denbora den poligrafoaren iragazitik pasatu ditugu, zuri, irakurle, xehe-xehe emateko. Horrenbeste aldatu dira gure hautuak ala antzeko aukerei ematen diegu gure botoa? Bai eta ez (denak beti garaile diren esparru batez ari garela kontuan hartuta, ez zenuen bada erantzun zehatz eta biribil bat esperoko, ezta?).\nLehenik eta behin, ezinbestekoa da siglen dantzaz bi hitz egitea. 1979 urrun hartatik gaurdaino, uneren batean hauteskundeetara aurkeztutako ia 30 talde desagertu egin dira. Esanguratsuenak dira UCD, AP, EPK, EMK edo UA, baina horiekin batera, halako batean agur esan zioten udal politikagintzari beste hainbat taldek: Aiarako Aukera, Gure Aukera, Artziniegako Gazteak, Agrupación Independiente de Orozco, AVIO, AILL eta beste sigla-dantza luze bat.\nErantzun argi bat ematea zailduko digun beste gakoetako bat eszisioak eta koaliziokideen aldaketak izango dira. Orotan esanguratsuena, 1986an EAJ bitan zatitu eta EAren sorrera ekarri zuena. 1987ko udal hauteskundeetan izan zuen zatiketa horrek bere islarik garrantzitsuena, Aiaraldean EAJk ia botoen heren bat galdu baitzuen EAren mesedetan. Amurrion, esate baterako, 1983an hauteskundeak irabaztetik 1987an hirugarren indar izatera pasa zen EAJ, eta EA izan zen urte horretan lehenbiziko aldiz garaile. Geroago, EA eta EAJ koalizioan aurkeztu ziren, harik eta EAk ezker abertzalearekin eta ezkerreko beste zenbait alderdirekin bat egin zuen arte, EH Bildu sortzeko. 1993an, berriz, PSEk eta EEk bat egin zuten, baina ordurako Euskadiko Ezkerra alderdia aski ahulduta zegoenez, baturaren eragina oso txikia izan zen. Eta ezin aipatu gabe utzi ere, azkenik, ilegalizazioen ondorioz, ezker abertzalean eman diren sigla aldaketak, edo, are larriagoa dena, hauteskundeetara ezin aurkeztea.\nApenas horaildu den argazkia\nNola egin botoaren bilakaeraren jarraipen serio bat anabasa honetan? Bada, hasi gaitezen helduleku seguruenetatik. PSE eta PP dira sigla nahasketa horretatik aparteen egon diren bi alderdi nagusiak. 1979an, PSEk % 9ko babesa lortu zuen Aiaraldean (boto baliodunen gaineko ehunekoak dira beti). Urte hartan, egoitza nagusia Madrilen daukaten alderdien artean, UCD izan zen bozkatuena, % 19rekin. PP, aldiz, 1983an aurkeztu zen lehenengo aldiz (AP izenarekin oraindik), eta botoen % 12 eskuratu zuen. Urte hartan, PSEk % 15era egin zuen gora. Espainian ere ordezkaritza duten bi alderdion arteko batura % 28koa izan zen 83an, % 30arekin goia jo zuen 2003an eta % 17ra jaitsi zen duela lau urte, inoizko mailarik baxuenera.\nEAJ alderdiak barne gorabeherak izan baditu ere, bere siglak presente egon dira hauteskunde guztietan. 1979an, % 32ko babesa jaso zuen eta nahiko egonkor eutsi dio geroztik. 2003an jo zuen goia, ezker abertzalearen aukera ilegalizatuta zegoela, EArekin koalizioan aurkeztu zenean, % 49arekin. Duela lau urte, berriz, % 32ko emaitza izan zuen, eta historian bigarren aldiz geratu zen bigarren lekuan Aiaraldean, ezker abertzalearen aukeraren atzetik (1999an izan zen aurrekoa). Ezker abertzaleaz ari garela, 1979an % 18 inguruko babesa lortu zuen (hainbat talde independentetan aurkeztu zen), eta ibilbide gorabeheratsu baten ondoren, 2011ko hauteskundeetan lortu zuen emaitzarik onena, % 34,85eko babesarekin. Indar abertzaleen esparruko hirugarren indarra, EA, koalizioen barruan aurkeztu da azken hamarkadotan, baina 90eko urteetan boto kopuru ugari biltzeko gai izan zen, 1995ean goia joz % 18arekin. Gauzak horrela, indar abertzaleen batura 79an % 50ekoa eta 83an % 60koa izatetik % 67koa izatera pasa da 2011n, inoizko emaitzarik onena.\n”Abertzaleen batura 1979an %50ekoa eta 83an % 60koa izatetik % 67koa izatera pasa da 2011n, inoizko emaitzarik onena.”\nFrancoren ondorengo lehenengo urteetan presentzia nabarmena izan zuten tokiko talde independenteek ere merezi dute aipamena. Oraindik ondo eratu gabe zeuden alderdi nagusietatik aparte, emaitza esanguratsuak lortu zituzten 79an edo 83an, pixkanaka desagertzen hasi aurretik. 2011n, talde independenteen beste loraldi bat bizi izan genuen, eta talde guztiak aintzat hartuta, % 9ko babesa eskuratu zuten, alkatetza ere lortzeraino Orozkon (Adie).\nBerrogei urte bizitzaren erdia da gizaki batentzat. Urte horietan guztietan gure gorputzak izango dituen aldaketak begi-bistakoak izango dira. Azala zimurtuko zaigu, ilea eroriko, bizkarra konkortuko, aldakak zabalduko. Baina milaka urte dituen jendarte baten bizitzan, berrogei urte ez da ezer, begi-kliska azkar bat baino ez. Zaila da esaten, beraz, berrogei urteotan egoerak bere horretan iraun duen, ala oso pixkanaka aldatzen ari den. Ia beti bezala, gakoa bera da: gauzei nondik begiratzen diegun.


Igartubeiti baserria, erresidentzia artistikoko lekua - Albisteen atala - Kultura - Kultura\nIgartubeitiko PATRIM+ erresidentzia artistikoetarako deialdia zabaldu da, apirilaren 5a arte. Hautatutako artistak 4 astez burutu beharko du bere proiektu artistikoa, ekainak 1 eta irailak 15 artean.\nIgartubeiti baserri museoa erresidentzia artistikorako leku izango da. Bertan artista batek 4 astez bere proiektu artistikoa burutu beharko du. Ekimen hau PATRIM+ proiektuaren baitan kokatzen da, mugaz gaindiko museo, ekomuseo eta interpretazio zentroen sarean.\nBaserri dolareaz gain, PATRIM sareko beste zenbait zentro ere erresidentzia artistikorako lekuak izango dira: Chateu de Seix, Couseranseko intepretazio zentroa dagoen XVI.en mendeko gaztelu bat eta Espacio Pirineos, Grausko Pirinioetako Sorkuntza eta Kultura Zentroa, Grauseko Udalaren menpekoa.\nParte hartzeko 2019ko apirilaren 5eko 14:00ak baino lehen, beharrezko dokumentuak residencias@patrim.net helbide elektronikora bidali beharko dira. Zalantzak ere helbide horretan argituko dira. Balorazio Batzordearen azken erabakia 2019ko apirilaren 29tik aurrera jakinaraziko da.\nPATRIM+ egonaldi-proiektua PATRIM+ EFA 251/16 proiektuaren baitan garatu da, Espainia-Frantzia-Andorra Lankidetzako Programa 2014-2020an kokatuta aurkeztu izan dena. Proiektu honetarako gastuak POCTEFAk hartuko ditu bere gain % 65ean, Europar Batasuneko EGEF (FEDER) Eskualde Garapeneko Europako Funtsen kredituei esker. POCTEFA-ren helburua Espainia-Frantzia-Andorra arteko mugaldeko lekuen arteko sare sozial eta ekonomikoa sendotzea da. Laguntza hau mugaldeko lekuen garapen ekonomiko, sozial eta ingurugiro garapenera bideratuta dago, estrategia bateratu baten bitartez lekuko eskualdeko garapen iraunkorra lortzeko.


Gipuzkoako Garraioaren Lurralde Agintaritzak RENFE MUGI sistemako tarifazio bateratuan eta Gipuzkoako beherapen mailakatuan txertatzea onartu du\nBeste urrats bat MUGI txartela Bilboko metroan ezartzeko\nEpeak betetzen badira, 8-9 hilabeteko garapen epea, gipuzkoarrek 2022ko udan Bilboko metroan MUGI...\nOñatiko herribusa MUGI sisteman sartu da uztailaren 1ean\nAtzo ospatutako Gipuzkoako Garraioaren Lurralde Agintaritzako (GGLA) batzar orokorrak Oñatiko...\nRENFEko aldirietako zerbitzua MUGI sistemak kudeatzen duen prezio-ezartze bateratuan eta Gipuzkoako garraio publikoaren beherapen mailakatuaren sisteman txertatuko da Gipuzkoako Foru Aldundiaren; Donostiako Udaleko zinegotzi baten; eta Irun, Errenteria, Eibar, Zarautz, Arrasate, Hernani eta Lasarte-Oriako Udalen aldeko botoarekin; Eusko Jaurlaritzako ordezkariak abstenitu egin dira, Donostiako Udaleko bigarren zinegotzia bezala.\nHorrela berretsi dute gaur arratsaldean egin den GGLAren Batzar Orokorrean. Bileratik atera eta berehala, akordioaren garrantzia azpimarratu dute, onuradun nagusiak garraio publikoa erabiltzen duten gipuzkoarrak izango direla nabarmentzearekin bat, “batez ere egunero RENFEko aldirietako trena Oria eta Irun-Pasaialdea korridoreetan erabiltzen dutenak”, esan dute.\nGGLAk emandako datuen arabera, urtero 7 milioi pertsonek erabiltzen dute RENFEren zerbitzua. Akordioari esker erabiltzaile horiek MUGI sistemak eskaintzen dituen beherapenak eta abantailak izatera pasako dira; beherapenak gehien errepikatzen dituzten bidaietan; kolektibo berezientzako (gazteak, familia ugariak, erretiratuak, errenta sozialak) beherapenak... Hau da, Lurraldebuseko, Euskotreneko, DBuseko edota hiriko integratuetako erabiltzaileek dituzten berdinak. Aurreikuspenen arabera, RENFE MUGI sisteman sartu ondoren, garraio ohiturak aldatu egingo dira eta orain arte beste operadoreetan bidaiatzen zuten milioi bat bidaiari RENFEko erabiltzaile izatera pasako dira. Aldaketa mesederako izango da, prezio berean bidaia denbora epe laburragoan eta modu erosoagoan egiteko aukera izango dutelako.\nOrain, Gipuzkoako RENFEko aldirietako tren sarean egokitzapen teknologikoak egin beharko dituzte MUGI txartela erabili ahal izateko. Aldaketa horiek 6 eta 9 hilabeteko epean egitea aurreikusten da.\nRENFEko aldirietako tren zerbitzua zen MUGI sisteman txertatzea falta zen azkeneko operadorea; bat-egiterekin, Gipuzkoako garraio publikoaren sarea osatzen duten operadore guztiak MUGI sisteman txertatuta geratzen dira. Hitzarmen honek agerian uzten du instituzioen arteko elkarlana, eta garraio publiko jasangarriarekiko daukaten konpromisoa. Urrats honekin garraio publikoaren sarea indartu ez ezik, bateratu egin da erabiltzaile berriak erakartzeko aukera biderkatuz, eta bide batez, ibilgailu pribatuaren erabilera murriztuz. Hain zuzen, beheranzko joera hori 2013 urtean hasi zen, MUGI sistema ezartzearekin bat.\nGarraiatzeko ohitura ezberdinen eta operadoreen arteko lankidetzari esker, urrats handia eman da Gipuzkoako mugikortasun eredua modernizatzeko. Helburua mugikortasuna zerbitzu integrala ematea da, Gipuzkoan zehar ahalik eta modu jasangarrienean bidaiatzeko. Akordioari esker, gipuzkoarrek MUGI txartelarekin bidaiatzeko aukera izango dute autobusez eta trenez, Euskotrenekoak edo RENFEkoak izan. Hori gutxi ez, eta BAT, BARIK eta MUGI garraio-txartelen arteko uztartzeari esker, Gipuzkoako garraioa sarea are eta eraginkorragoa eta efizienteagoa bihurtzen ari da erabiltzaileek dituzten benetako beharrak asez.\nMUGI sistema 2013. urtean indarrean sartu zenetik, urtez urte tarifazio bateratuak emaitza hobeak uzten ditu. Horrela, azken bost urteotan bidaiari kopuruak % 6,1ean egin du gora. 2017an, esate baterako, 66 milioi bidaia egin ziren MUGI txartelarekin eta erabiltzaile kopurua 539.772 zen.


John Michell - Wikipedia, entziklopedia askea.\nIngalaterra, 1724ko abenduaren 25a\nYorkshire, 1793ko apirilaren 21a (68 urte)\nastronomoa, geologoa, filosofoa, unibertsitateko irakaslea eta fisikaria\nJohn Michell (1724ko abenduaren 25a, Eakring, Nottinghamshire - 1793ko apirilaren 21a, Thornhill, Yorkshire), ingeles naturaren filosofo eta geologo bat izan zen. Bere jarduera arlo ezberdinetara hedatu zuen, tartean astronomia, geologia, optika eta grabitazioa. Teorilaria izateaz gain esperimentatzailea ere bazen.\nMichellek lehenbizikoz laborategian zeuden objektuen «grabitazio indarra» neurtzeko balantza diseinatu zuen. Michellen heriotzaren ondoren Henry Cavendishek esperimentua amaitu zuen. 1784an Michellek Cavendishi bidalitako gutun batean «izar ilunaren» (zulo beltzen newtondar bertsioa) kontzeptua sortu zuen.\nMichellen ideia ihes-abiaduraren elukrubazio matematikotik ondorioztatu zen, Lurrean 40.000 kilometro ordukoa. Horretan oinarrituz, izar gero eta astun eta dentsoagoa irudikatu zuen, bere "ihes-abiadura" argiaren abiaduraren adina izateraino.\n«Grabitazio eremuak» oso intentsoak direnean, Newtonen teoriak hust egiten du. Horregatik Karl Schwarzschilden ikuspegia izar dentso eta astunentzako gaur egungo interpretazioekin Michellena baina zehatzagoa da.\nIlargi Elkarteko kide izan zen.\nIngalaterrako apaiz anglikanoak


Laskorain Kirol Elkartea: Laskorainek 1-1 puntu bikaina lortu zuen Tecuni Bilbori eginiko bisitan\nLaskorainek 1-1 puntu bikaina lortu zuen Tecuni Bilbori eginiko bisitan\nArmiarmenak baina ugariago bilakatu diren Wifi sareen segurtasuna dela eta ez dela, aurreko astean zehar danon ahotan ibili zen Bilboko Deustura bidaiatu zuen Laskorainek joan den larunbatean. Sailkapeneko bigarrenari egin zion bisita, dela ez hainbeste urte lehenengo mailan lehiatzeraino iritsi zen Tecuni Bilbo ahaltsuari eta ikastolakoek puntu bat arrantzatu zuten banako bati eskerrak.\nBerdinketa berri honekin horitxoek sei jardunaldi daramatzate jada porrotik jaso gabe, nahiz eta sailkapenean dizdira handiegirik ezin atera, seitik bost berdinketak izan baitira eta garaipenak hiru puntu balio dituenetik berdinketaren puntu bakarra sari urri eta txiroa suertatzen baita.\nBizkaiko hiriburuan nolahala laskoraindarrek berdinketa begiak itxita sinatuko zuten partida aitzinetik. Arerioaren mailari filialeko jokalariz josiriko deialdiarekin egiten zioten aurre eta askoren aburuz erronkak salbaezina zirudien. Defentsa landu batean oinarrituaz ordea partida bikaina osatu zuten tolosarrek, denbora guztian bilbotarrak kontrolpean mantentzea erdietsi zutelarik.\nLehen zatia hutsnakoarekin finitu zen eta bigarrenean jokaldi eztabaidagarri batean etxekoek ireki zuten markagailua. Kolpea kolpe horitxoek serio jarraitu zuten berean eta aurten estrainekoz –bazen garaia- areto futbolean oso mugitua bihurtu ohi den partidaren hondarrean puntu bat berreskuratu zuten Zumeta “haur prodijioaren” golaren ondorio.\nGogoratu eta goraipatu filialetik igo berri den Zumetak bi jardunalditan hiru gol sartu dituela, Usabal aldean momentuko sentsazioa bihurtuaz. Baina berarekin batera Bilbon filialeko jokalari gehiago izan zen, Eñaut eta Manso ere bertan baitziren eta hiruen maila bikainak merezi du aipamena.\nPuntu bat zakuan eta Javi delegatuak prestaturiko patata tortila eta gazta tarta ahoan, oso gustura egin zuten etxerako itzulia aipatu Javik, Aitor entrenatzaileak eta Endika, Aratz, Alonso, Gil, Ekhi, Txiki, Manso, Eñaut eta Zumeta.\nNork: Laskorain K. E. Noiz: 10:11


Grebalariak ASKE! plataformak mobilizazio sozialen kontrako jazarpenaren eta errepresioaren areagotzea salatu du | LAB SINDIKATUA\nUncategorized Grebalariak ASKE! plataformak mobilizazio sozialen kontrako jazarpenaren eta errepresioaren areagotzea salatu du\nGrebalariak ASKE! plataformak mobilizazio sozialen kontrako jazarpenaren eta errepresioaren areagotzea salatu du\nGrebalariak ASKE! plataformak prentsaurrekoa eskaini du gaur batez ere greba orokorren testuinguruan ematen ari den jazarpenaren eta errepresioaren areagotzea salatzeko. Modu berean, dei berezia egin die arlo sozial eta sindikalean lanean ari diren pertsonei eta herritar guztiei, lanean jarraitzeko, errepresioaren aurrean ez kikiltzeko, auzipetutako pertsona guztiei elkartasuna adierazteko eta maiatzaren 30eko greba orokorrean parte hartzeko.\nGREBALARIAK ASKE! Plataformaren\nMaiatzaren 30ean beste Greba Orokor bat deituta dago Euskal Herrian. Greba hori beste aurrerapauso bat izango da gure eskubideen defentsan, egunetik egunera gero eta gehiago murriztu, mugatu eta zapaltzen dizkiguten eskubideen defentsan. Aurrekoetan gertatu den bezala, greba eguna hurbiltzen den neurrian hemen sistema kapitalista basati honi eusten diotenek errepresioa areagotzeari ekin diote.\nHala, azken asteotan Iruñeko 5 gazte epaituak izan dira, Estafeta kalean ustezko pikete batean gertatutako eraso batzuengatik, nahiz eta gazte horietako batzuk handik hurbil ere ez zeuden eta beste batzuek inolako erasoan parte hartu izana ukatzen duten. Bestetik, fiskaltzak 4 urtera arteko espetxe zigorrak eskatu ditu Gasteizko 7 pertsonarentzat, martxoaren 29ko greban Xuban Nafarrate gazteak pairatu zuen eraso bortitza salatzeko kontzentrazio batean parte hartzeagatik. Eta orain dela gutxi jakin dugu fiskaltzak espetxe-zigor eskaera neurrigabea egin duela Deustuko Greba Asanbladako kideak diren Bilboko 3 gazterentzat: 42 urte guztira, 14 bakoitzarentzat. Azken kasu hori muntaia polizial hutsa da, polizien deklarazioetan soilik oinarrituta dago. Sindikatuen manifestazioa Bilboko epaitegiaren albotik pasatzean krisiaren kontrako margoketak egiten ari zen talde bat atxilotzen saiatu zirenean bi ertzaini egindako eraso bat hiru gazte horiei leporatu nahi diete.\nEz da kasualitatea mugimendu sozialetako kideen kontrako eta sistema sozial eta ekonomiko justuago baten alde lan egiten duten pertsonen kontrako eraso horiek guztiak hurrengo greba baino aste batzuk lehenago gertatzea. Azken greba orokorraren aurretik, Gernikako pikete baten kontrako epaiketa egin zen: 72 urteko espetxe-zigorra eskatzen zuten azkenean absolbituak izan ziren 18 pertsonarentzat. Halaber, greba baino egun batzuk lehenago, Ertzaintzak Imanol Gonzalez gaztea atxilotu zuen Balmasedan, sindikatuen aurreko deialdian gertatutako eraso bat leporatuz. Eta Iruñerrian greba guztien ondoren grebalari asko atxilotuak izan dira, hainbat delitu leporaturik. Azkenik, Xuban Nafarrateren kasua gogorarazi nahi dugu: martxoaren 29ko greban oso eraso bortitza pairatu zuen, eta gaur egun bera dago inputatuta, bi kiderekin batera. Berak jarritako salaketa artxibatua izan da, baina familiak helegitea jarri du.\nKasu horiek guztiak salatzeko asmoz, Grebalariak Aske! plataformatik prentsaurreko bateratu hau antolatu dugu. Hemen dira Deustuko, Gernikako, Gasteizko, Iruñerriko, Lizarrako, Balmasedako eta Bilboko auzipetuetako batzuk, beraien senide eta lagunekin batera. Hemen bildu garenok mobilizazio sozialen kontrako jazarpenaren eta errepresioaren areagotzea salatu nahi dugu, batez ere greba orokorren testuinguruan.\nHemendik, dei berezia egin nahi diegu arlo sozial eta sindikalean lanean ari diren pertsonei eta herritar guztiei, lanean jarraitzeko, errepresioaren aurrean ez kikiltzeko, auzipetutako pertsona guztiei elkartasuna adierazteko eta, nola ez, maiatzaren 30eko greba orokorrean parte hartzeko. Halaber, maiatzaren 30ean langile guztien greba eta mobilizazio eskubideak babesteko eskatzen diegu Gasteizko eta Iruñeko Barne sailetako arduradunei.\nAzkenik, Grebalariak Aske! plataformatik gogoratu nahi dugu mobilizazio eta ekimenen dinamika bat jarriko dugula abian Bilboko 4 gazteren kontrako auzia artxibatzea eskatzeko. Ahal beste eragile sozial eta sindikalen inplikazioa eta ahalik eta herritar kopururik handienaren atxikimendua lortzen saiatuko gara. Aitor, Irantzu, Jon eta Urtzi errugabeak dira, ez dago leporatzen zaien erasoan parte hartu izanaren inolako frogarik, guztia poliziaren bertsioan oinarrituta dago, eta astakeria hutsa da bakoitzarentzat 14 urteko kartzela eskatzea. Era berean, horrelako muntaia eta ekintza errepresibo guztiak buka daitezela eskatzen dugu.\nMaiatzaren 30ean denok grebara, eskubide sozial eta laboral duinak bermatuko dituen Gutun Sozialaren defentsan.


Euskal Herriko Pentsiodunen Bizikleta Martxa ekainaren 13an iritsiko da Usurbilera – Usurbil Eginez\nEkainaren 13an Usurbilen\nEkainaren 13an (astelehena) Usurbildik igaroko da martxa. Egunean bertan lehen etapak Donostia izango du abiapuntu eta Azpeitia helmuga. Donostiatik Lasarte-Oriara joango dira partaideak eta 10:45ak aldera Zubietako hiprodromoko etorbidetik barneratuko dira. Handik Santuenera joango dira eta ondoren, 11:15ak aldera herriko Kaxkora iritsiko dira. Jarraian, N-634 errepidean sartu eta Aginaga aldera joango dira eta hortik Oriora.\n52 hilabeteko borroka\nPentsiodunen Mugimenduko arduradunek zehaztu dutenez, aldarrikapen hau Gobernu espainolaren pentsioen erreformaren bigarren zatiarekin bat dator: “Erreforma hori Pentsio Sistema Publikoaren murrizketan eta pribatizazioan beste urrats bat besterik ez da. Lau urte baino gehiago daramatzagu pentsio duinen aldeko mobilizazioak egiten, eta denbora honetan lortu dugu pentsioak murriztu zituzten zenbait neurri leheneratzea. Besteak beste, PP alderdiak jarritako pentsioen balioa 0,25ean handitzea lortu dugu, baina ez dugu lortu Pentsio Sistema Publikorako bermeak behin betiko finkatzea. Gutxieneko pentsioak Europako Gutun Sozialaren (CSE) nahikotasun- irizpideekin bat etortzea eta pentsioak KPI errealarekin birbalorizatzea lortu dugu; eta indarrean jarraitzen dute pentsioen erreforma desberdinek, 2011koak esaterako, eta bai 2021eko erreforman, zein 2022ko bigarren zatian, sendotu egin dira”.\nHerritar guztie deia\n52 hilabeteko borrokak erakutsi die antolatzaileei, aldarrikapena hauek lortzeko bermerik onena mobilizazioa dela. Horregatik, herritar guztiei dei egiten diete Bizikleta Martxa igarotzen den herrietan modu aktiboan parte har dezaten egiten diren ekitaldietan. Bai bizikleta martxan zehar, baita martxaren amaierako manifestazioan ere. Abiapuntuaren leku berean, Donostian egingo dute, ekainaren 25ean (larunbata), eguerdiko 12:00etan Alderdi Ederretik abiatuta.\nAurrekoa Aurreko sarrera: AEK-k 2022-2023 ikasturteko aurrematrikula egiteko epea ireki du\nHurrengoa Hurrengo sarrera: Udarregi Ikastolako DBH4ko ikasleak Gipuzkoako Elikagai Bankurako janari bilketa egiten ari dira


kritiken hemeroteka » Galestik, lirika xuxurlatuz\n« Sustraiei barre eta gorazarre | Bernarda Alba revisited »\nMurmurioak / Menna Elfyn (Eli Tolaretxipi / Arantza Fernandez) / Maiatz, 2016\nGalestik, lirika xuxurlatuz Alex Gurrutxaga / Berria, 2017-04-30\nMenna Elfyn Galesko poeta garaikide ezagunena da. Obra poetiko oparoa dauka, eta hizkuntza askotara itzuli dute. Azken urteotan, galesez eta ingelesez, ele bitan argitaratu izan ditu lanak, eta han eta hemen egin ditu irakurraldiak. Tartean, 2012an, Donostian izan zen, Literaktumen.\nOrain haren Murmurioa (2012) irakur dezakegu euskaraz. Eli Tolaretxipik eta Arantza Fernandezek egin dute itzulpena, eta Baionako Maiatz etxeak eman du argitara. Argitalpena elebiduna da, galesez eta euskaraz dago. Ez da Maiatzek halako zerbait egiten duen lehen aldia; halatsu argitaratu zuten, adibidez, lau hizkuntzatan, Bernard Manciet Bretainiako idazlearen Gernikarena.\nGalesezko literaturaren historia Europako hizkuntza gutxitu askoren tankerakoa da. Erromantizismoaren ondoren, eta bereziki XIX. mende amaierako nazionalismoaren indartzearekin, galesezko literatura ere indartu egin zen (Saunders Lewis eta abar), eta, ordutik, apurka modernizatu da. Menna Elfyn, esan bezala, galesezko idazle garaikide ezagunenetakoa da.\nMurmurioa hainbat partetan bereizia dago. Lehen atala borobila da: Ghazal: galera poemak zabaltzen du, eta Raymond Garlicki eskainitako laudatio-poema ederrak ixten. Atal horretan eguneroko egoerak eta bizipenak dira nagusi, baina beti dago, hondoko errealitate bezala, poetaren herria; hala ikusten da, esaterako, Gleision ikaztegiko tragediaren harira idatzitako Hesia poeman.\nBigarren partea Catrin Glyndwrri eskainia da: ingelesek hil arte kartzelan edukitako printzesaren azken egunen sufrimendua kantatzen du Elfynek, indar biziz, testigantza tonu mingarrian, hamalau poematan. Ondoren, poema solteak daude berriz. Solteak, baina tonu bertsukoak: naturaren momentu iradokitzaileak dira, irudi sotiletan emanak, surrealismo printza batekin. Sail horretako azken poema Waldo Williamsi eskainia da, eta XX. mendeko poeta galestar horrenak dira, hain zuzen, laugarren partean Elfynek itzulita ematen dituen hiru poemak. Azkenik, liburua Ai, aita luzeak ixten du: oroitzapen poema zoragarria da, iruditerian ederra eta tonuz delikatua.\nLirismo apala da Elfynena, inoiz ez arranditsua, sentsibilitatez margotua. Beste ezaugarrien artean, nabarmentzekoa da irudiaren lanketa fina. Adibide gisa, liburua zabaltzen duen Galera poemaren hasiera da honako hau: “Lagun hori, lore gisan, adeitsu izan zaitez marmolez/ zizelkatu eta malkoz estalitako harlauza honen aldarean”.\nFormalki, askotarikoa da Elfynen poesia: poema labur zein luzeak sortzen ditu, hermetikoak zein irekiak, zangotrabaka doazenak, lerro laburrekoak… Estatikoa eta ebokatzailea da batzuetan, beste batzuetan narratiboagoa —hor dago, adibidez, Epynteko atea—, eta bada poema dialogikorik ere —Bisitaria, esaterako—. Oroz gain, ordea, hitzaren indarra azaleratzen da haren poesian: hitz zehatzekin giro eta sentimendu sakonak iradokitzen ditu.\n“Barnean jendetza” duten izakiak gara, xuxurlaka lurrazalean, eta “ahoskatzen dugun/ murmurioa/ lengoaia arrotza zaie/ besteei”. Beharbada, are gehiago hizkuntza gutxituez ari bagara. Baina, Elfynek dio: “Obligazio bat da niretzat galesez idaztea”. Guk aukera borobila daukagu orain euskaraz irakurtzeko.


ganbila.eus | Sabino\nAntzerkiaren jokoa 1882.ko urtetik 1902.ko urtera doan epean gertatzen da. Dekoradoak garai hartako giroa adierazi badezake ere pertsonaien jantziak atenporalak izan behar dute gertakizunen gaurkotasuna adieraziaz. Eszenografiak kontutan izan beharko du bikoitztasun hau.\nEszena, espazio zuhur bat da eta ekintzaren ariari jarraikiz KORUko aktoreek garraiatuko dute behar den tresneria eta paramendua. Antzokiak bi solairu ditu. Goiko solairura eskalera batetatik igotzen da eta agian pulpito zabal baten trazak izan dezazke.\nKORUko aktoreak gizonezkoak edo emakumezkoak izan daitezke eta guztiak berdin jantzirik jokatuko dute multzo direnean eta banakako jokaldietan bereizgarri duten bonet, txapel, bizar edo jantzi nabarmenaz egokituko dira.\nAntzokiaren itxura aldatuaz joanen da antzerkiaren zehar eta hortaz KORUko aktoreak arduratuko dira. Ekintzaren parteak eta jokaldiak argien bitartez pausatuko dira.\nERREJENTAk, narratzailearen papera jokatuko du eta beti toki jakin batetatik ihardunen du, bere jantzia dantzari batena edo baserritar batenak dira. ERREJENTAren pertsonaia eta berak antzerkiari ematen dion hedadura espazio handietako jokaldietarako pentsaturik dago, agian, antzerkiaren emanaldi labur eta intimoago batetan bere papera baztertu daiteke.


Koronabirusaren 15 kasu berri atzeman zituen atzo Osakidetzak Aiaraldean - Aiaraldea - Aiaraldea.eus\nKoronabirusaren 15 kasu berri atzeman zituen atzo Osakidetzak Aiaraldean\nAitor Aspuru Saez 2021-04-14 12:39\nLaudio izan da berriro gaixo berri gehien pilatu dituen udalerria. / Aiaraldea.eus\nOsasun sistema publikoak Laudion eta Amurrion topatu zituen gehienak, baina Artziniegan eta Urduñan ere egon ziren kutsatuak.\nCOVID-19 birusaren zabalpena ez da gelditu eskualdean eta astelehenean 17 gaixo berri izan eta gero, atzo 15 izan ziren positiboak, Osakidetzak zabaldutako txostenaren arabera. Berez, atzoko kasuak horrela banatu ziren:\nAmurriok jarraitzen du zenbaki gorrietan eta bere egoera larrian sakondu du. Egun, bere ratioa 464,67an kokatu dago, 400 kutsatu 100.000 biztanleko langa gaindituta eta, ondorioz, perimetralki itxi dute. Laudio muga horretatik gero eta hurbilago dago, azken egunetan bere kopuruek gora egin baitute. Jadanik 359,65eko ratioan dago. Urduñak ere bide bera hartu du, baina bere datuak ez dira hain larriak, momentuz.\nAmurrio 467,67 416,26 +51,41\nArtziniega 261,64 209,31 +52,33\nLaudio 359,65 326,96 +32,69\nOrozko 532,12 532,12 (=)\nUrduña 307,11 259,86 +47,25