https://www.berria.eus Bere azken artikuluak eu Mon, 20 Sep 2021 03:20:45 +0200 hourly 1 https://www.berria.eus/irudiak/berriaB.png https://www.berria.eus https://www.berria.eus/paperekoa/1879/026/001/2021-09-01/ezinbesteko_dena_babesten_jarraitzeko.htm Wed, 01 Sep 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1879/026/001/2021-09-01/ezinbesteko_dena_babesten_jarraitzeko.htm The culture is dead! (Kultura hilda dago!) lelopean egingo dute.\nElkartearen helburuetako bat da Gasteizko eta Arabako kulturaren egoeraren unean uneko azterketa egitea, eta aurten inoiz baino arrazoi gehiago izan dute horretarako. Ondorioztatu dute kultura ataka zailean dela, eta horregatik hautatu dute lelo hori urteurrenerako. Izurrite garaiko hasierako «shock orokorra» gainditzeko adina denbora pasatu ondoren, gauzak beste modu batera egin daitezkeela sinetsita daude elkarteko kideak: «Gauzak egiteko beste modu bat posible da, eta ez da bakarrik beharrezkoa, ezinbestekoa ere bada», adierazi du Zubiak.\nKritiko azaldu da, erakundeekin batez ere. «Pandemia guztiontzat kaka zaharra den arren, erakundeek, oro har, kultura ahazten dute, mundu honetako biztanle gehienek egiten duten bezala». Gasteizko Udalaren adibidea jarri dute hori erakusteko: «2020an, Gasteizek 750.000 euroko aurrekontua zeukan jaietarako, eta diru horretatik 15.000 euro gastatu zituen soilik. Beraz, non dago sobran geratu zen dirua? Gure osasunean gastatu zuten? Garai horretan gaizki pasatzen ari ziren eta oraindik gaizki dauden kultur eragileetan gastatu zuten diru hura?».\nHaien iritziz, sektorea osatzen duten askok ere «ez dute aprobetxatu daukaten indarra» gauzak «beste modu batean» egiteko. Halere, beste hainbat guneri eta ekintzen kudeatzaileei esker ona adierazi diete, hilabete hauetan egindako lanagatik: Hell Dorado, Kultura Bizia, TMEO eta Baratza aretoa aipatu dituzte, besteak beste. «Garai zailei» aurre egin dieten taberna eta lokal txikien lana ere goraipatu dute, bai eta «ekoizpena eta sorkuntza» gelditu ez duten talde, artista eta sortzaileena ere. Azkenik, gogorarazi dute azken asteetan abian jarri den Rock contra el fascismo (Rocka faxismoaren aurka) ekinaldiaren sinatzaile ere badirela.\nBestalde, izurrite garaian kulturak jasan dituen jazarpena eta erasoak salatu ditu elkarteak. Esaterako, Gasteizko Udaltzaingoak Cosmic Tentacles diseinu estudioa «kartel kritiko batengatik» fiskaltzara eraman zuenekoa gogoratu dute. «Hori bada gure maila, pandemiatik ez gara hobeak irtengo; beharbada, ez dugu merezi izango».\nIngurukoen aldeko apustua\nIrailerako, argazki erakusketa bat, bost kontzertu eta lau liburu aurkezpen antolatu dituzte. Ekitaldi guztiak 19:00etatik 22:00etara izango dira, edukieraren %50ekin; hau da, 23 lagun sartu ahalko dira. Hori dela eta, bi emanaldi egingo dira, lehena 19:30ean, eta bigarrena 20: 30ean. Sarrerak ez dira aldez aurretik salduko; egunean bertan leihatilan eskuratu ahalko dira. Gainera, liburuen aurkezpenak streaming bidez emango dituzte.\nElkartea sortu zutenean, Lokal 0 proiektua abiatu zuten, Gasteizko eta inguruko kultur sortzaileen alde egiteko. Seigarren urteurrena ospatzeko prestatu duten egitarauan ere, gonbidatu gehienak ingurukoak dira. Hamar talde eta artistetatik lau Gasteizkoak dira, hiru Nafarroakoak, eta bat Gipuzkoakoa; Kataluniakoak izango dira beste bi.]]> https://www.berria.eus/albisteak/202522/pandemiaren_ondorioz_75_migratzaile_gutxiago_iritsi_dira_arabara_bizkaira_eta_gipuzkoara.htm Mon, 30 Aug 2021 16:55:14 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202522/pandemiaren_ondorioz_75_migratzaile_gutxiago_iritsi_dira_arabara_bizkaira_eta_gipuzkoara.htm https://www.berria.eus/paperekoa/1858/007/001/2021-08-28/zaldibarko_zabortegiko_lanak_asteartean_amaituko_dituzte.htm Sat, 28 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1858/007/001/2021-08-28/zaldibarko_zabortegiko_lanak_asteartean_amaituko_dituzte.htm\n2020ko otsailaren 6an amildu zen Verter Recycling enpresaren zabortegia, eta luiziak azpian harrapatu zituen Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze langileak. Hondamendiaren ostean, Jaurlaritzak hilabeteak egin zituen gorpuen bila: iazko abuztuaren 16an aurkitu zuten Sololuzeren hilotza, baina ez dute lortu Beltranen gorpua hondakin artetik ateratzea, eta maiatzaren 14an bilatzeari utzi zion gobernuak.\nZabortegiko lanak amaitzear direla, Jaurlaritzak baieztatu du lur eremua «egonkorra» dela, eta ingurua etorkizunean ere egonkorra izango dela. Gainera, obrak egin dituzte uretan ingurumen eraginik izan ez dadin eta zabortegiaren inguruko maldetan urik filtra ez dadin.\nZabortegia «ixtea» da Jaurlaritzaren asmoa; beraz, bertan «ezin izango da inolako hondakinik hartu». Obrak amaitu eta gero, zigilatzeko tramiteak abiatuko ditu gobernuak, baita lixibiatuen tratamendua egitekoak ere. Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Aldundiak maiatzean emandako datuen arabera, erakundeek 30 milioi eurotik gora gastatuak zituzten dagoeneko Verter Recyclingen zabortegia amildu izanak eragindako kalteak konpontzen, eta litekeena da kopuru hori gehiago handitu izana.\nEH Bilduk atzo Twitterren salatu zuen Jaurlaritzak «eskuak garbitu» dituela, «zabortegia erori zenean egin zuen bezala». Koalizioak nabarmendu zuen Zaldibarren gertatutakoa ez dela «enpresen arteko arazo tekniko» bat: «Ingurumen hondamendiari tresna politikoekin erantzun behar zaio».]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1876/028/001/2021-08-28/mehatxuei_aurre_egiten.htm Sat, 28 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1876/028/001/2021-08-28/mehatxuei_aurre_egiten.htm\nBisoi europarra ohiko espeziea zen aspaldi kontinente osoan. Euskal Herrian, 1950eko hamarkadaren hasieran aurkitu zituzten ugaztun haragijale txiki horren lehen aztarnak, Gipuzkoan. Araban, berriz, Salburuko eta Zadorrako hezeguneetan, bisoi europar talde handiak bizi ziren. Eta 1990eko hamarkadaren bukaeran, Salburuko hezeguneetako zaharberritze lanekin hasi zirenean, Gasteizko Udalak gehiago ikertu zuen espeziea.\nHasiera-hasieratik animalia horren berreskuratze lanetan buru-belarri aritu da Lobo. Azaldu duenez, 1990eko hamarkadaren amaieran egiaztatu zuten Zadorrako eta Salburuko hezeguneetan zeudela Euskal Herriko bisoi europarraren ale gehien. Garai horretan ere galtzeko arrisku larrian zegoen espezietzat jotzen zen, eta Arabako bisoi taldeek «balio oso handia» zuten.\nXXI. mendearen hasieran, bisoi amerikarra detektatu zuten lehen aldiz Euskal Herrian. Espezie inbaditzaile horren hedapena larru haztegiek ekarri zuten. Lobok esplikatu du batzuetan «nahita» eta bestetan «nahigabe» ihes eginda Iberiar penintsula osora zabaldu zela espezie inbaditzaile hori. Bisoi europarraren mehatxu nagusia bihurtu zen orduan.\nBisoi amerikarra europarra baino handiagoa da, ugaltzeko erraztasun handiagoa dauka, eta europarraren errekurtso berberak behar ditu. Horregatik, «harrapatu eta hil egiten» zituzten, beste bazterketa mota batzuen artean. Ondorioz, urte gutxian, bisoi europarraren kopurua «asko» murriztu zen. Arazoaz jabetu zirenean, Gasteizko Udala eta Arabako Foru Aldundia bisoi amerikarraren inbasioa eteten saiatu ziren, baina «arrakasta handirik gabe».\nUrteak pasatu ziren, eta, bisoi espezieen arteko lehian amerikarra gailendu zela ematen zuenean, 2016an, Gasteizko Udalak eta Arabako Foru Aldundiak Europako Life Lutreola Spain proiektuari ekin zioten, bisoi amerikarraren hedapena gelditzeko asmoarekin. Lobok nabarmendu du aurretik Europako beste herrialde batzuetan erabilitako teknika horri esker «espezie inbaditzailea desagerraraztea» lortu zutela.\nOstean, bisoi amerikarraren arazoa bigarren mailan geratu zenean, hurrengo pausoa bisoi europarraren egoera zein zen aztertzea izan zen. Lobok ziurtatu duenez, «ale gutxi» gelditzen ziren, eta alternatibak bilatu behar izan zituzten: orduan hasi zituzten bisoi europarra berreskuratzeko saiakera lanak.\nBisoi europarrak gizakiak sortutako mehatxuei ere aurre egin behar die. Lobok azaldu duenez, autoek harrapatuta hiltzen dira asko: «Salburutik pasatzen den N-104 errepidearen tartea Euskal Herrian bisoi europar gehien harrapatzen diren gunea da, eta ziurrenik estatu osokoa ere bai. Ibaia errepidearen azpitik doa; hodietan garraiatzen dute ura, eta, hodiak beteta daudenean, animalia asko errepidetik pasatzen dira. Ondorioz, askotan autoek harrapatzen dituzte». Ibaiak eraldatu eta kutsatu izanak ere kalte egin dio espezieari.\nGaur egun, Araban daude Euskal Herriko bisoi europar gehienak. Gipuzkoan ere badaude ale gutxi batzuk: Leitzaran, Deba eta Urola ibaietan. Beste talde garrantzitsu bat Espainiako Errioxaren eta Arabaren artean dagoen Ebro ibaiaren hezeguneetan dago. Baina teknikariak ohartarazi du kopurua «kezkagarria» dela oraindik ere: «Bisoi europarra Iberiar penintsulatik edo Danubioren deltatik desagertzen bada, mundu osoan desagertuko da. Euskal herritarrok erantzukizun oso handia dugu bisoi europarraren birpopulazioan; lagundu egin behar dugu».\nLobok argi dauka bisoi europarra «ekosistemaren parte den beste pieza bat» dela, eta «ibaien kontserbazioan» laguntzen duela. Are, uste du hari esker ekosistema konplexu eta aberats bat «osasuntsuagoa» dela. Hogei urtean lanean ibili direnen konpromisoa eskertu du Lobok.]]> https://www.berria.eus/albisteak/202444/abuztuaren_31n_amaituko_dira_zaldibarko_zabortegia_egonkortzeko_eta_egokitzeko_lanak.htm Fri, 27 Aug 2021 17:18:34 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202444/abuztuaren_31n_amaituko_dira_zaldibarko_zabortegia_egonkortzeko_eta_egokitzeko_lanak.htm 2020ko otsailaren 6an amildu zen Verter Recycling enpresaren zabortegia, eta luiziak azpian harrapatu zituen Joaquin Beltran eta Alberto Sololuze langileak. Hondamendiaren ostean, Jaurlaritzak hilabeteak egin zituen gorpuen bila: iazko abuztuaren 16an aurkitu zuten Sololuzeren hilotza, baina ez dute lortu Beltranen gorpua hondakin artetik ateratzea, eta maiatzaren 14an bilaketa lanak bertan behera uztea erabaki zuen gobernuak. Zabortegiko lanak amaitzear direla, Jaurlaritzak baieztatu du lur eremua «egonkorra» dela, eta ingurua etorkizunean ere egonkorra izango dela. Bestalde, obrak egin dituzte uretan ingurumen eraginik izan ez dadin, eta zabortegiaren kanpoaldera begira dauden malda txikietan ura infiltra ez dadin. Zabortegia «ixtea» da Jaurlaritzaren asmoa; beraz, bertan «ezin izango da inolako hondakinik hartu». Obrak amaitu eta gero, zigilatzeko tramiteak abiatuko ditu gobernuak, baita lixibiatuen tratamendua egitekoak ere. Eusko Jaurlaritzak eta Bizkaiko Aldundiak maiatzean eman zituzten datuen arabera, erakundeek 30 milioi eurotik gora gastatuak zituzten dagoeneko Verter Recyclingen zabortegia amildu izanak eragindako kalteak konpontzen, eta litekeena da kopuru hori gehiago handitu izana. Oposiziotik, EH Bilduk sare sozialetan salatu du Zaldibarko zabortegia erori zenean egin zuen bezala orain ere «eskuak garbitu» dituela Jaurlaritzak. «Hau ez da enpresen arteko arazo teknikoa. Aurrekaririk gabeko ingurumen hondamendi honi tresna politikoekin erantzun behar zitzaion eta erantzun behar zaio», ohartarazi du.]]> https://www.berria.eus/albisteak/202396/eh_bilduk_salatu_du_jaurlaritzak_oraindik_ez_duela_kendu_armentia_ii_n_gasa_esploratzeko_errekurtsoa.htm Thu, 26 Aug 2021 18:16:17 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202396/eh_bilduk_salatu_du_jaurlaritzak_oraindik_ez_duela_kendu_armentia_ii_n_gasa_esploratzeko_errekurtsoa.htm Eusko Jaurlaritzak udaberrian berretsi zuen uko egingo ziola gasa ustiatzeari, baina, bost hilabeteren ondoren, oraindik ez du kendu Subilla Gasteizko Armentia II putzuari lotutako errekurtsoa, EH Bilduk jakinarazi duenez. Hala, koalizio abertzaleak helegitea «bertan behera» uzteko eskatu dio IÃ±igo Urkulluren gobernuari, eta iragarri du interpelazio bat aurkeztuko duela Eusko Legebiltzarrean, azalpenak eskatzeko. Koalizioak eskatu du Jaurlaritzak Arabako eragile politiko, sozial eta sindikalen gehiengoaren iritzia «bere gain har dezala, behingoz». Horrez gain, Eusko Jaurlaritzako kideek, Ekonomiaren Garapen, Iraunkortasun eta Ingurumeneko sailburuak, Arabako ahaldun nagusiak eta Gasteizko alkateak gaiaren inguruan gizarteari helarazitako mezuak «kontraesanezkoak eta nahasgarriak» direla kritikatu du koalizioak. «Instituziook behingoz argitu behar dute zer egiteko prest dauden arlo honetan». Izan ere, EH Bilduren ustetan, irtenbide bakarra dago: hidrokarburoen «obsesioa» bertan behera uztea eta ahalik eta azkarren trantsizio energetiko «justu, planifikatu eta adostu» baten alde egitea behin betiko, lurraldea ahalik eta epe laburrenean deskarbonizatzeko; hori guztia 2050a baino lehen izatea nahi dute. Gainera, Eguzki erakunde ekologista eta antinuklearrak gasaren ustiaketa uztea eta baimenak judizializatzeari uko egitea eskatu dio Jaurlaritzari, eta gehitu dute «arduragabekeria larria» egiten ari direla gasaren ustiapena sustatu eta ahalbidetzen. Erakundearentzat «ez da nahikoa» Eusko Jaurlaritzak esatea ez dela egongo gas ustiaketarik eta fracking putzurik. SHESA Mikel Otero legebiltzarkideak Jaurlaritzari eskatu dio Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako hidrokarburoak kudeatzen dituen SHESA enpresari «baliabide publikoak bideratzen jarraitzeari uzteko», eta klima krisiaren garai honetan herrialdeak behar duen trantsizio energetikora bideratzeko baliabide horiek. Alde horretatik, SHESA «behingoz desegiteko» eskatu du: «Hidrokarburoak erauzteko garaia historiara pasatu behar da; EAJ bakarrik geratu da, eta ororen aurka eta guztion aurka aurrera egiten jarraitzen du. Hau amaitu dela onartu behar du». Eguzkiren iritziz, SHESA «desegin» egin behar da, edo eredu energetiko jasangarri baten alde egiten duen enpresa bat bihurtu.]]> https://www.berria.eus/albisteak/202385/berriz_bainatu_ahalko_da_hondarribiko_hondartzan.htm Thu, 26 Aug 2021 11:59:22 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202385/berriz_bainatu_ahalko_da_hondarribiko_hondartzan.htm https://www.berria.eus/paperekoa/1949/003/001/2021-08-26/bigarren_mailako_biztanleak_gara.htm Thu, 26 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1949/003/001/2021-08-26/bigarren_mailako_biztanleak_gara.htm\nAmoroton eta Mendexan mediku berbera izan dute urte luzez: astean hiru goizez lan egiten zuen Amoroton, eta bi goiz ematen zituen Mendexan. Baina osagileak leku aldaketa eskatu zuen maiatzaren 17an, eta ordutik ez dute ordezkorik jarri. Beraz, oraindik lehen arreta zerbitzurik gabe daude. Osakidetzakoek ondorengo azalpenak eman zizkieten herritarrei, Ugarteburuk esplikatu duenez: «Esan zuten haien asmoa zela lizentziatu berri zeudenei postua eskaintzea. Gerora jakin dugu ez dutela hori egin».\nAre, uztailaren 19tik irailaren 10era Lea Artibai eskualdeko beste herri batzuetan (Aulestin, Gizaburuagan, Ispasterren eta Ean) ez dute lehen arreta zerbitzurik izango, udako oporrak direla eta. Ugarteburuk azaldu du herriotako biztanleak ere Lekeitioko zentroan artatuko dituztela, eta hango biztanleak ere «sufritzen» ari direla «albo kalteak eta kalitatezko lehen arretaren gabezia», «jende gehiegi» pilatzen ari delako.\nLesakako osasun etxearen kasuan, ez dute lehen arreta zerbitzua guztiz galdu, baina Izaskun Rodriguez Lesakako Osasun Plataformako kideak ohartarazi du Nafarroak bere osotasunean «arazoak» dituela lehen arreta zerbitzuarekin, eta landa eremuetan nabariagoa dela. Azaldu duenez, Lesakako osasun etxean azken urteotan zerbitzuak «okertu» egin dira. Adibidez, errehabilitazio mediku bat joaten da astean behin, eta «itxaron zerrenda ikaragarriak» daude. Pediatrian ere gauzak okertzen ari dira. Horrez gain, datozen bi urteetan hiru mediku erretiratuko dira, eta postu horiek betetzea gero eta gehiago kostatzen ari da landa eremuetan, Rodriguezek dioenez. Haren ustez, izurriteak ekarri duen telefono bidezko arretak ere «guztia zentralizatzea ekar dezake».\nAramaion, berriz, lortu zuten mediku finko bat izatea; halere, Lierni Altuna herriko alkateak esplikatu du medikua falta denean izaten dituztela arazoak. Abuztuan ordezko mediku batekin dabiltza, baina soilik astean bitan joaten da. Eta gogor kritikatu du herri txikiak ekonomikoki errentagarriak ez direnez ez dituztela «kontuan hartzen». Herritarrek, bereziki adinekoek, «beldurra eta ezjakintasuna» daukatela azaldu du.\nRodriguezek ohartarazi du zerbitzuen galerak herrien «despopulazioa» ekarriko duela gutxinaka. Ugarteburuk, berriz, ez du uste herrietako osasun publikoa bermatzea eta lehen arreta zaintzea gobernuaren «lehentasuna» denik. Altunaren ustez, «arazoa egiturazkoa» da, eta, horri aurre egiteko, herri txikietan «osasun publiko duin» baten alde borrokatu beharra dago. Orain arte bezala, herritarrek mobilizazioak antolatzen jarraituko dute.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/029/001/2021-08-26/kalezulo_eta_kantoiak.htm Thu, 26 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1892/029/001/2021-08-26/kalezulo_eta_kantoiak.htm\nKalezulo eta kantoi aldapatsuek zeharkatzen duten kale nagusi bat dauka hiribilduak. Herriaren erdian, berriz, plaza dago: alde zaharra eta alde modernoa lotzen ditu, eta udaletxea ere han dago. Hortik abiatuta, herriko hainbat txokotara joan daiteke.\nGomendagarria da, lehenik eta behin, hiribilduan barrena paseatzea. Antzinako etxeek osatzen dute, eta bereziki nabarmentzekoak dira erdi puntuko arkudun ateak eta fatxada batzuek dituzten armarriak: Uriartetarrenak, Diaz AntoÃ±anakoenak eta Estenegatarrenak, adibidez. Udaletxeak ere herrialdeko eta herriko armarriak ditu aurrealdean.\nIbiltariak ezinbestean bisitatu beharreko bigarren gunea XIV. mendean eraikitako Santikurutze Kanpezuko Andre Mariaren Jasokundearen parrokia da. Berez, arkitektura gotikoa nagusitzen da parrokian, baina erromanikoaren zantzuak ere gordetzen ditu. Daukan garrantziagatik, monumentu historiko izendatu zuten.\nOndoren, hiribilduaren goialdean, Santikurutze Kanpezuko Ibernalo Andre Mariaren ermita dago; 1930ean zaharberritu zuten. Halere, antzinako ermitaren kanpai horma erromanikoa gordetzen da oraindik. Adituek uste dute ermita eraiki aurretik Kristo aurreko tenplu bat egon zitekeela inguruan.\nAzkenik, bisitariak Pierolako San Joan frantziskotar fraideen komentuaren hondakinak ikus ditzake herriaren kanpoaldean.\nInauterietako asteartea berezia da Kanpezuko herritarrentzat; merezi du egun horretan herrira joatea. Iluntzean, Toribio izeneko panpina ateratzen dute kalera: lastoz betetako panpina bat da, eta jantzi urdin bat eta bisera bat izan ohi ditu.\nHerriak urte guztian bizi izan dituen atsekabeen zama darama panpinak, eta, beraz, ibaian itota hiltzera kondenatzen dute. Toribiorentzat izan ezik, beste guztientzat jai giroa da nagusi.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2021-08-25/sustrai_erakuntzak_alegazioak_jarriko_dizkie_58_proiektu_energetikori.htm Wed, 25 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2021-08-25/sustrai_erakuntzak_alegazioak_jarriko_dizkie_58_proiektu_energetikori.htm\nSustrai Erakuntza fundazioak ez ezik, beste erakunde ekologista askok ere Ekologistak Martxan, Mugarik Gabe, Erreniega Salba Dezagun... kritikatu egin dute energia ekoizteko egitasmoak «modu desordenatuan eta plangintza demokratikorik gabe» sortzea. Zehazki, proiektu horien inprobisazioa txarretsi du Sustrai Erakuntzak: «Plangintzarik ezak proiektuak elkarren artean zapaltzea eragiten du, eta instalazio berri batzuek aurretik instalatutako beste batzuek elektrizitatea ekoizteko ahalmenaren zati bat galtzea eragin dezakete».\nEredu kapitalistatik at\nFundazioak ohartarazi du proiektu horiek egiteak «habitat naturalen zati handi bat desagertzea» ekarriko duela. Izan ere, Sustrai Erakuntzako arduradunen esanetan, proiektu eoliko horiek «basoak suntsitzen dituzte», eta uste dute bide horretan jarraituz gero etorkizunean bioaniztasuna eta klima aldaketaren aurkako ekosistema babesleak «desagertzeko arrisku larrian» egongo direla Nafarroan.\nFundazioak ohar batean azaldu duenez, energiaren eta materialen «kontsumoa etengabe handitzea» da aldaketa klimatikoaren atzean dagoen faktore nagusia, eta, beraz, «kontsumoa murriztera egokitzen laguntzeko sistemak ezartzea» proposatu diete agintari politikoei. «Hazkundearen helburua alde batera uzteko neurriak hartzea proposatzen dute zientzialariek, eta, beraz, eredu ekonomiko kapitalista gainditzea», gehitu dute.\nHortaz, «beste eredu energetiko batera lehenbailehen jotzeko beharra» dagoela nabarmendu du fundazioak. Besteak beste, «energia ekoizteko azpiegitura txikietan oinarritutako eredu berriztagarri» baten aldeko apustua egin dute, helburutzat hartuta energia kontsumoa «pixkanaka» murriztea.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1892/029/001/2021-08-20/arabako_suitza_txikia.htm Fri, 20 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1892/029/001/2021-08-20/arabako_suitza_txikia.htm Suitza txikia deitu zion Aramaiori (Araba) Espainiako Alfontso XIII.a erregeak 1905ean, herrira bisitan joan zenean. Uda pasatzera Aramaiora joaten zen Francisco de Paula Arrillaga Garro erregearen irakasle nafarra bisitatzera joan zenean ezagutu zuen herria. Istorioaren arabera, Kurtzetako mendatera iritsi zenean eta ibarra ikusi zuenean, liluratuta geratu zen, eta Alpeetako paisaiekin identifikatu zuen: Aramaioko harana Suitza txiki bat zela aipatu zuen.\nGaur egun, mendizaleek, familiek, gazteek, adinekoek... edonork goza dezake mendiz inguratutako eta bederatzi elizatez osatutako udalerriaz. Gipuzkoarekin eta Bizkaiarekin muga egiten duen Arabako penintsulak, ibilbide eta bidezidor asko ditu, baina herriak gordetzen duen altxorrik berezienetako bat, 1.132 metroko Oriol mendia (Araba) eta hura inguratzen dituen basoak dira.\nGailurrera iristeko modu asko dauden arren, Aramaioko auzorik altuenetik abiatzea izan ohi da ohikoena: Etxaguen auzotik. Hango gunerik altuenean dagoen baserria pasatu, eta berehala sartuko da bisitaria pinudian barrena. Marra horiz eta zuriz seinaleztatutako bidezidor horretan, pinudien ondoren, zuhaitzik gabeko eremu batera pasatuko da, eta, handik, Aramaioko haran osoaren ikuspegi panoramikoaz gozatuko du ibiltariak. Leziaga lepora iritsiko da azkenean.\nLeziagara iristean, bisitariak borda zahar bat ikusiko du ezkerraldean. Beraz, borda ondoko pagadian sartu, sigi-saga egiten duen bidexka bat hartu, eta pagadi artean igoko da. Igoera bukatzean, basoan aurrera egingo du ibiltariak; magia zein misterioa sentiarazi ahal dio basoak bisitariari. Ostean, bidezidorretik jarraituko du gailur nagusiaren pareraino, eta harkaitzetan gora egingo du tontorrera iristen den arte. Gailurretik, Udalatx (Gipuzkoa), Tellamendi, Murugain, Anboto, Iruatxeta (Araba)... eta beste hainbat mendiz eta muinoz osatutako paisaia izango du aurrean. Ibarra herriburua ere ikusten da.\nGailurra utzi, eta Etxaguenera itzulitakoan, bisitaria oinez edo autoz jaitsiko da Ibarrara. Haraneko populazioaren erdia inguru bizi da Ibarran, eta beste auzoetako jendea gerturatzen da aldameneko zenbait baserritatik. Giro herrikoi atsegina sortu ohi da kalean. Beraz, herriaren goiko aldean, frontoiaren parean dagoen Santa Ana ermitatik Bizente Goikoetxea plazako SastiÃ±a ermita arteko beheranzko bidean, tabernaz taberna herriaren xarmaz gozatzeko aukera dago.]]> https://www.berria.eus/albisteak/202147/emakume_bat_eta_bi_urteko_alaba_etxegabetu_dituzte_bilbon.htm Thu, 19 Aug 2021 18:07:18 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202147/emakume_bat_eta_bi_urteko_alaba_etxegabetu_dituzte_bilbon.htm https://www.berria.eus/paperekoa/1857/005/001/2021-08-19/ezin_dugu_pentsatu_etxeen_arazoak_ez_duela_loturarik_besteekin.htm Thu, 19 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1857/005/001/2021-08-19/ezin_dugu_pentsatu_etxeen_arazoak_ez_duela_loturarik_besteekin.htm\nNolakoa izan da bi urte hauetako ibilbidea?\nHipotesi eta aurreikuspen batzuk aintzat hartuz jaio ginen, eta lan egiteko bi forma mahai gainean jarri genituen. Hipotesia zen proletarizazio prozesu bat aurreikusten genuela, hau da, langile klasearen pobretze bat zetorrela, eta pobretze horrek zuzeneko eragina izango zuela etxebizitzaren auzian. Egoera horrek baldintza politikoak sortzen zituen beharrizan horren gainean antolakuntza politikoa sustatzeko. Lan egiteko moduari dagokionez, alde batetik, klase ikuspegian oinarritu gara: klase batasunean eta klase independentzian. Bestetik, gaitasunak zentralizatuz egin dugu lan, modu eraginkor batean tresnak garatuz. Bagenekien antolakuntza forma ezberdinak probatu behar genituela, eta bi urte hauetan horretan ibili gara. Gure ibilbidean, pandemiaren aurretik eta konfinamenduan, hainbat fase izan ditugu.\nLehen urtean, probatzen hasi ginen; sindikatura zenbat jende etortzen zen ikusi nahi genuen. Gehienak etxerik ez zeukaten pertsonak izan ziren. Etxegabetze abisua zeukaten pertsonen kasu batzuk ere heldu zitzaizkigun, eta epaiketa prozesuekin lagundu genien.\nBigarren urtean pandemia iritsi zen. Konfinamendu garaian, gure jardunaren balorazio positiboa egiten dugu, egoera nahaspilatsu hartan azkar erreakzionatu genuelako, eta gure lanak ez zuelako etenik izan. Frogatu genuen antolakuntza komunistak ahalmena daukala horrelako egoera batean. Garai hartan, posta elektroniko bat jarri genuen martxan, eta 350 kasu baino gehiago heldu zitzaizkigun. Gehienbat aholkularitza juridiko eta politikoa eman genion jendeari.\nEta konfinamenduaren ostean, zer?\nGatazka jakin batzuk aukeratu ditugu, eta horietan sakontzen saiatu gara. Adibidez, Gasteizko Herrandarren kaleko eraikinaren kasua. Bereziki, etxerik gabeko jendearen eta okupazioaren auziak landu eta batu genituen, lehentasun bat zirelako. Proiektuan jende asko inplikatu zen, eta 30 pertsona baino gehiago bizi izan ziren eraikin horretan. Gainera, beste lan lerro garrantzitsu bat ere izan dugu, eta, publiko egin ez dugun arren, bere fruituak eman ditu: Alokabiderekin harremanetan zeuden pertsona askori zailtasunak jartzen zizkieten etxea alokatzeko, eta horretan ere lagundu diegu. Horregatik, uste dugu borroka sindikala beharrezkoa dela babesgabetasunari aurre egiteko. Eragile sindikal bat tartean agertzen denean, gatazkak irabaz daitezke: hori frogatu dugu.\nZein izan da sindikatura joan den jendearen soslaia?\nProfil oso ohikoa izan da gazte langileena, haien klase posizioagatik arazo argi bat daukatelako etxebizitza bat lortzeko. Are, borondate politiko militantea daukate askok: proiektu politikoa elikatzera gerturatzen dira. Planteatzen ditugun hipotesi eta printzipio politikoekin bat egiten duen jendea izan ohi da. Gainera, etxebizitzaren problematika era gordinago batean jasan duen jendea ere hurbildu zaigu, izan bizi kalitate miserablea daukaten Euskal Herriko proletarioak edo proletario atzerritarrak. Profilaren arabera ere aldatzen dira arazoak: proletario gaztearen kasuan, zuzenean etxebizitzarik ez izatea izaten da normalean; beste soslaiek alokatzailearekin izaten dituzte zailtasunak.\nNola ulertzen duzue etxebizitzaren afera?\nOkupazioari buruz jende askok duen irudi sofistikatu edo mafiosoak ez dauka zerikusirik errealitatearekin. Fenomeno sozial bat da, errealitatearen parte dena. Horren harira, mugimendu sozialistan, gure borroka osotasun politiko baten barruan kokatzen dugu. Askotan lokalismora jo ohi dugu horrelako proiektuetan, baina antolakuntza globalago bat behar da, eta, Erraki bezalako mugimenduei esker, indar korrelazioa alda daiteke. Gaitasunak zentralizatu egin behar ditugu.\n30.000 euroko isuna jaso duzue duela hilabete gutxi. Zergatik?\nPoliziak Herrandarren kaleko eraikina hustu zuenean, teorikoki ezin ziren etxegabetzeak egin, pandemian kaleratzeak ez egiteko dekretu bat argitaratu zuelako Espainiako Gobernuak. Baina etxegabetzea pandemia betean izan zen. Horrek erakusten dizkigu erreforma haren mugak eta eraginkortasunik eza. 40 pertsona ingururi isuna jarri ahal izateko, salbuespenezko legedia erabili zuten, segurtasun distantzia mantentzen ez zutela esanez; 600 eurokoak izan ziren isun gehienak. Halere, zoritxarrez, sindikatuko lau kide epaiketa baten zain daude, eta bi kide atzerritartasun zerbitzura eraman zituzten, eta, gaur-gaurkoz, estradizio agindua daukate. Horregatik, uste dugu prebentzio gisa erabili zutela kaleratzea. Errakiren babesa izan ez bagenu, oraindik ezingo geniokeen arazoari aurre egin. Egitasmo politiko bat indargabetzeko, errepresio ekonomikoa eraginkorra da, baina gurekin ez zuten lortu.\nEtxegabetzeak egiteko enpresak albiste izan dira azken hilabeteotan. Zer iritzi duzue?\nDesokupazio enpresak jabe handi, ertain eta txikiek beren etxebizitzak berreskuratu nahi dituztelako existitzen dira. Zalantzazko legezkotasuna duten bideak erabiltzen dituzte jabegoak berreskuratzeko. Enpresek presio bidez ateratzen dute jendea etxeetatik: batzuetan, dirua eskainiz, eta, bestetan, mehatxatuz. Halere, desokupazio enpresen eskumen erreala oso murritza da: jendearen babesgabetasunaz eta ezjakintasunaz baliatzen dira. Enpresa horiek soilik antolakuntzarik ez dagoen kasuetan lortzen dute nahi dutena.\nBeraz, zer bide jorratuko du sindikatuak aurrerantzean?\nHelburu orokorrei dagokienez, bi erronka nagusi ditugu. Lehenik eta behin, demostratu behar dugu gure printzipio politikoen barruan gatazkak irabaz daitezkeela; garaipen partzialak dira, nolanahi ere. Bestetik, gure egitekoa da gatazka politiko horien eta auzi politiko orokorraren arteko lotura etengabe seinalatzea: ezin dugu pentsatu etxebizitzaren arazoak ez duela zerikusirik besteekin. Borrokara batzen diren guztiei ulertarazi behar diegu auzi politiko orokor bati jarraipena ematea dela gure helburua, hobekuntza partzialez gain. Demostratu behar dugu antolakuntza komunistaren bitartez posible dela askatasun unibertsala erdietsiko duen programa iraultzaile bat aurrera eramatea.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2021-08-19/skolae_ordezkatuko_duen_dekretua_onartu_du_nafarroako_gobernuak.htm Thu, 19 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1893/006/001/2021-08-19/skolae_ordezkatuko_duen_dekretua_onartu_du_nafarroako_gobernuak.htm\n2020an, Skolae hezkidetza programa bertan behera utzi zuen Nafarroako Justizia Auzitegi Nagusiak, tramitazioan akats bat zegoela argudiatuta, eta aurtengo maiatzean epai hura berretsi zuen Espainiako Auzitegi Gorenak, Nafarroako Gobernuak aurkeztutako helegitea atzera botata. Maria Txibite lehendakariaren taldea hezkidetzari buruzko dekretu bat prestatzen hasia zen ordurako, forma akatsak zuzentze aldera. Gimenok aitortu du dekretua beharrezkoa zela hasieratik, eta gauzak «beste modu batera» egin dituztela oraingoan.\nOrain, Hezkuntza Departamendua hezkidetza plana lantzen ari da —gobernuaren gardentasun atarian eskegiko dute—; Gimenok esan duenez, ideia hau izango du oinarrian: «Gizonen eta emakumeen berdintasunezko eraikuntza eta emakumeen aurkako indarkeriaren prebentzioa hezkuntza sisteman lantzeko, ideia giltzarri batzuk garatu behar dira: kontzientzia kritikoa genero desberdintasunei aurre egiteko, ahalduntzea, hezkuntza afektibo eta sexual positiboa...».\nPlan horren bidez, ikastetxeetan lan egiten duten irakasle eta langile guztiei «hezkidetza konpetentzia profesionala» eskuratzea bermatuko zaie. Halaber, helburuen artean dago «ikasleek berdintasunean bizitzeko gaitasuna eskuratzea». Gainera, zentro guztiek hezkidetza plan propioa ondu beharko dute: ikastetxeetan hezkidetza sustatzeko taldeak sortuko dira, eta sare bat ere eratuko dute, eskola guztiak koordinatuta egon daitezen. Nafarroako unibertsitatez kanpoko ikastetxe publiko eta itunpekoetan ezarriko da dekretua, funts publikoak jasotzen badituzte.]]> https://www.berria.eus/albisteak/202071/gizonezko_bat_atxilotu_dute_gasteizen_emakume_bati_erasotzea_egotzita.htm Tue, 17 Aug 2021 15:04:09 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/202071/gizonezko_bat_atxilotu_dute_gasteizen_emakume_bati_erasotzea_egotzita.htm https://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2021-08-14/kutsadurak_kalteak_eragin_ditzake_fetuaren_garapenean.htm Sat, 14 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1857/006/001/2021-08-14/kutsadurak_kalteak_eragin_ditzake_fetuaren_garapenean.htm Environmental Research aldizkarian. Besteak beste, frogatu dute airearen kutsadurak zuzenean eragiten duela haurdunaldian; bereziki, fetuen garapen neuropsikologikorako eta fisikorako beharrezkoak diren hormona tiroideoen mailan.\nZertaz ari gara airearen kutsaduraz ari garenean?\nHainbat airearen kutsadura mota daude. Ikerketa honetan, partikula finek izan dezaketen eragina ikertu dugu, 2,5 mikra (PM2,5) baino diametro txikiagoa duten partikulak. Motordun ibilgailuek eta industriak sortzen dituzte horiek. Horrez gain, nitrogeno dioxidoa (NO2) ere neurtu dugu; motordun ibilgailuek sortzen dute kutsadura mota hori. Beraz, orokorrean kutsadura mota hori ohikoa da gure gaur egungo bizitzan.\nZergatik aztertu dituzue bi kutsadura mota horiek? Kutsadura mota gehiago egongo dira, ez?\nBai, kutsatzaile pila bat arnasten ditugu egunerokoan; sufre dioxidoa, adibidez. Baina guk INMA proiektuan NO2 eta PM2,5 kutsatzaileak neurtu ditugu, gure inguruan ohikoak direlako eta ikusi delako osasunean kalteak eragiten dituztela.\nKontatu gehiago INMA proiektuaren inguruan.\nINMA proiektua Gipuzkoan martxan jarri genuen proiektu bat da. Egitasmoaren helburua haurdunaldian amaren ingurumenak fetuari nola eragiten dion jakitea da; neurogarapenean eta garapen fisikoan. Haurdun dauden emakumeetan partikula hauen esposizio maila nolakoa izan den neurtu dugu. Horretarako, proiektua Gipuzkoako inguru industrializatuetan garatu dugu, Goierri eta Urola inguruan, historikoki aktibitate industrial handiko eremu bat izan delako.\nProiektuan zer-nolako garrantzia daukate familiek?\nFamiliei esker egiten dugu ikerketa; haiek dira ikerketaren oinarri nagusia. 640 familia hasi ziren, eta gaur egun 300 inguru gelditzen dira. Bi urtean behin jarraipen bat egiten zaie, eta denean laguntzeko prest daude beti. Asko eskertzen dugu haien eskuzabaltasuna eta borondate ona. Askori hamalau urtez egin diegu jarraipena.\nLuze joan da ikerketa...\nLaginak 2006tik 2008ra bitartean hartu ziren; orduan hasi genuen proiektua. Tarte horretan aire laginak hartu ziren. Horrez gain, galdera asko egin zitzaien haurdun zeuden amei, beren bizitzaren inguruan gehienak: zer jaten zuten, ariketa fisikoa egiten zuten, non egiten zuten lan... Hori guztia beren airearen kutsaduraren esposizio maila zein zen ikertzeko erabili dugu ikerketa honetan. Eta umeei jaiotzean orpotik bi odol tanta hartu genizkien, hormona tiroideoen maila neurtzeko.\nZer dela-eta hain denbora tarte luzea emaitzak publikatu arte?\nFinantzaketak baldintzatu arren, asterik asteko PM2,5 eta NO2 esposizio-maila kalkuluak 2019. urtean egin genituen. Orduan jakin genuen umeen aste bakoitzeko esposizio maila nolakoa zen.\nAirearen kutsadurak jaioberrien hazkuntzan eragiten duela baieztatzen duzunean, zein hazkuntza motaz ari zara?\nIkerketa honetan frogatu duguna da amaren airearen kutsaduraren esposizioak harreman zuzena daukala jaioberriaren hormona tiroideo kontzentrazioarekin. Hormona hauek oso garrantzitsuak dira neurogarapenerako eta hezurren garapenerako; orokorrean hazkuntzarako, sistema hormonalak ondo funtzionatzea oso garrantzitsua da.\nZergatik dira hain garrantzitsuak hormona tiroideoak?\nGehienbat garapen neuropsikologikoan eragiten dute. Hala ere, gibelean eta hezurren garapenean ere eragin nabarmena daukate. Esaterako, hormona tiroideoen maila desegokiek eragin zuzena dute neurogarapenean eta hazkuntza fisikoan; Kretinismo -hormona tiroideoen gabeziak eragindako gaixotasun larria- izeneko gaixotasuna, adibidez. Horregatik, garapen fisiko eta neuronalerako oso garrantzitsua da hormona tiroideoen maila normala izatea. Baina, orokorrean, kutsadurak kalteak eragin ditzake fetuaren garapenean.\nZergatik dira hasierako eta bukaerako hilabeteak haurdunaldiko aldirik delikatuenak?\nGure ikerketan hori frogatu bada ere, zergatia ez dakigu oraindik; asko dago ikertzeko. Aro perikontzepzionala oso garrantzitsua da, obulua sortu aurretik gertatzen diren aldaketa genetikoak oso sentikorrak direlako ingurumen aldaketekiko, eta, prozesu hori pasatzen ari den bitartean esposizio bat balego, horrek haurdunaldi osoan eragin dezake. Oso momentu kritikoa izaten da enbrioia uteroan finkatzen denekoa ere. Horregatik, airearen kutsadurak asko eragin dezake hasieran. Horrez gain, azken hiru hilabeteetan ere ikusi dugu harremana dagoela ingurumena, kutsadura eta hormona tiroideoen mailaren artean. Frogatuta dago haurdunaldiko azken hilabeteak oso kritikoak direla. Beraz, hiru sentikortasun aro berezi daude: haurdun geratu aurretiko asteak, haurdunaldiaren hasiera eta bukaerako hiru hilabeteak.\nPlazentak umea babesten duela dioen ideia okerra da orduan...\nPlazentak umea babesten duen arren, kutsatzaile askok plazenta zeharka dezakete, eta umearengana irits daitezke.\nHaurdunaldi osasuntsu bat izateko gomendiorik bai?\nHaurdunaldi osasuntsu bat izateko, kutsadura esposizioa ahalik eta gehien murriztea da garrantzitsuena, edozein kutsadura mota. Adibidez, Europako Batasuneko beste herrialde batzuetan, haurdun dauden emakumeei gida bat ematen diete, zein kutsadura esposizio saihestu behar dituzten esaten diena, eta hemen, berriz, nik dakidala ez dago horrelakorik. Baina argi izan behar dugu garapen fetala gure bizitzako garairik delikatuenetako bat dela, eta asko zaindu behar dela. Egia da arnastea ezin dugula ekidin, eta lekuko kutsadura arnastu beharko dugula, baina ahal dela airearen kutsadura maila handiak ekidin behar dira. Hala ere, gaur egun Euskal Herriko aire kalitatea ona dela esan daiteke.\nZer falta da ikertzeko?\nAirearen kutsadurak jaioberriaren pisuarekin eta tamainarekin duen harremana oso ondo aztertua dago dagoeneko. Baita haurdunaldiaren iraupenarekin izan dezakeen harremana ere: amak jasan duen airearen kutsadura gero eta handiagoa izan, haurdunaldia 40 astera ez iristeko probabilitatea handiagoa da. Ikertzen jarraitzeko asmoa dugu, eta interesgarria izango litzateke jakitea zein mekanismo biologikorekin lotzen diren, gure emaitzen zergatia ulertzen saiatzea.]]> https://www.berria.eus/paperekoa/2227/006/001/2021-08-13/bisoi_europarra_berriz_ugaritzen_hasi_da_gasteizen.htm Fri, 13 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/2227/006/001/2021-08-13/bisoi_europarra_berriz_ugaritzen_hasi_da_gasteizen.htm\nBisoi europarrarentzako arrisku nagusia, berriz, bisoi amerikarrarekin duen lehia da espezie europarra desplazatzen duen espezie exotiko basati bat da. 2016an, espezie amerikarra desagerraraztea lortu zen, hainbat urtez Gasteizko Udalak eta Arabako Foru Aldundiak Europako LIFE Lutreola Spain proiektuari esker gauzatu zituzten ekintzen bidez.\nOrdutik aurrera, baldintza egokiak sortu ziren garai batean Salburuan eta Zadorra ibaian ugaria zen bisoi europarraren populazioa leheneratzen saiatzeko.]]> https://www.berria.eus/albisteak/201925/bisoi_europarra_berriz_hazi_da_salburuko_hezeguneetan.htm Thu, 12 Aug 2021 15:46:20 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/201925/bisoi_europarra_berriz_hazi_da_salburuko_hezeguneetan.htm https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2021-08-11/parke_eolikoen_aurkako_mendi_martxa_egingo_dute_larunbatean_labrazan.htm Wed, 11 Aug 2021 00:00:00 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/paperekoa/1893/008/001/2021-08-11/parke_eolikoen_aurkako_mendi_martxa_egingo_dute_larunbatean_labrazan.htm Babestu Maite Duzun Mendia kanpainaren barruan. Iturrieta eta Arkamoko (Araba) martxen ondoren, Labrazaren txanda da orain. Kanpaina horren bidez, Arabako mendietan eraiki nahi diren parke eolikoen «eragin negatiboa» salatuko dute, «jendeak zentral eolikoek mehatxatutako natura ondarea ezagutu dezan».\nMendi martxa Labrazatik aterako da, 09:30ean, eta hamabi kilometro zeharkatuko dituzte;Valdesara joango dira, eta DueÃ±asko pinuditik barrena itzuliko dira abiapuntura. Antolatzaileen arabera, eraikitzeko asmoa duten parke eolikoak «eragin kaltegarria» izango du biodibertsitatean: DueÃ±asko Pinudiari eragingo dio bereziki. Ingurune hori 135/11 Foru Aginduak babesten du, eta Arabako Lurralde Historikoko Baso Erreserben Katalogoan sartuta dago.\nPinudiak 82 hektareako eremua hartzen du, eta malda handiko muino batean dago. Plataformaren arabera, «balio biogeografiko handiko pinuditzat» hartzen da. Antolatzaileek nabarmendu dute Labrazako elur zuloa dagoen ingurune naturala ere suntsituko duela, Las Llanas barrutian —910 metroko altueran. elurra biltzeko eta elikagaiak kontserbatzeko erabili izan den elementu eraikitzailea—.\nGainera, inpaktu bisuala nabaria izango da: «Bilboko Iberdrola dorrea baino altuagoa izango da, eta herritik kilometro batera baino gutxiagora egongo da». Arabako Mendiak Aske plataformak, Labrazak eta Arabako Errioxa eskualdeak agerian utzi nahi dute «lurraldearen erabilera enpresa eta sozietate pribatuen eskura» dagoela. Irailaren 11n egingo dute laugarren mendi martxa, Azazeta mendietan.]]> https://www.berria.eus/albisteak/201838/eolikoen_aurkako_hirugarren_mendi_martxa_antolatu_dute_abuztuaren_14rako.htm Tue, 10 Aug 2021 10:11:11 +0200 Unai Etxenausia https://www.berria.eus/albisteak/201838/eolikoen_aurkako_hirugarren_mendi_martxa_antolatu_dute_abuztuaren_14rako.htm


naiz: cartas - U12\nEguardion, Euskadi! Gurekin dugu inolako aurkezpenik behar ez duen, eta etxean baino ordu gehiago ETBn egiten duen taldearen managerra, eta aukera eman nahi diogu, egun garrantzitsu hori heldu bitartean, azaltzeko beraien kanpainaren nondik-norakoak. Ez dakit nahita egin duzuen, baina datak badu musikaltasun kutsu irlandarra. Hori nahita egin duzue naziorik gabeko herrien aldeko musika zabaltzeko, ala txiripa hutsa izan da? Barkatu, baina ni ez nago musika kontuan oso jantzita. Halarik ere, esan behar dizut guk ez dugula ezer txiripaz egiten; guk bertsolaritik oso gutxi dugu. Guri, aldez aurretik, dena ondo lotzea gustatzen zaigu, dena ondo egiteko. Gainera, guk gure betiko musika dugu, herria gure nahiera dantzan jartzen duena, eta ez dugu inolako asmorik, ezta gogorik ere, bestelako musika estilorekin nahasteko. Datarenak talde lana irudikatzeko aukera ematen badu ere, ez du ematen, entzun ostean taldekide batzuen iritzia, talde lan handia egin duzuenik egun hori aukeratzen, ezta? Lehen, esan dizut, eta orain berriro esatera noakizu: guk patroi bat daukagu, eta hortik ez gara mugituko. Inoiz, Begoñako Ama Birjina izango da, inoiz..., baina inoiz ez Confebask batzuek uste duten bezala. Hori bai, bozak egiteko berme guztia behar izango dugu, inolako ustekaberik gerta ez dakigun. Horregatik, gure lema nagusia oraingo hauteskundeetan "Ondasuna, munduko ondasuna" izango da. Beraz, hauteskunde kanpainan gaude, ezta? Non bizi zara, bada? Ez dakit zer esan. Lehendakaritzarako hautagaiena erabakita dago? Izan ere, ETBn betikoak zaudete, eta... demokrazia batean aukerak guztientzat antzekoak izan beharko lirateke, ezta? Muturreko egoera batean horrelako xehetasunek indarra galtzen dute. Orain, garrantzitsuena herri honek alderdi osasuntsu bat aukeratzea da, aurrera egingo badu. Orduan, egoera honek ez digu ezer erakutsi, eta lehengoetara bueltatuko gara? (konexioa galdu dugu; batzuok bestelako mundua irudikatzeko aukerarik ez dugu izango, antza). Badakizue, entzuleok! Data horretarako musika aukeratuta dago, U2 taldearen Beautiful day izenekoa, baita dantzakideak ere. Orain, gregoriano itxurako kontzertuari itxura ematea baino ez dute falta, eta Agur Jauna! kantatzea borobiltzeko.


Gaur zabalduko dute "Made in Eibar" gabonetako azoka Topalekuan, 19:00etan - etakitto.eus\nGaur zabalduko dute “Made in Eibar” gabonetako azoka Topalekuan, 19:00etan\nAbenduaren 21etik urtarrilaren 5era bitartean egongo da zabalik Eibart Eibarko artisau elkartekoek urtero sasoi honetarako antolatzen duten azoka. Aurten, barrikuntza moduan, Topalekuan egongo da artisauen azoka eta goizetik zein arratsaldetik zabalduko dute, 11:00etatik 14:00etara eta 17:00etatik 20:30era. Gabonetako azokari aurten “Made in Eibar” goiburua ipini diote eta 7 postuk osatuko dute, denak eibartarren artisautza lanekin. Antolatzailleek Eibarko saltoki txikietako salmentak areagotzeko asmoarekin antolatzen dute azoka eta, horregatik, herritarrak beraien opariak eta bestelakoak bertoko artisauei erostera animatu nahi dituzte, “Gabon hauetan ere kalitatezko produktuak zain izango dituzue eta”.\n#eibart #gabonak #artisau #artisautza #topaleku #arratekultu #azoka #merkatu\n« Musika eskolako ikasleek Gabonetako kontzertua emango dute gaur Coliseoan Mikel Rodriguez Alberdik eraman du publikoaren saria Gaztezulo Bideo Lehiaketan »


'Hesia urraturik', oratorio sinfoniko-korala Xabier Leteren heriotzearen 10. urteurrenean - bizkaie.biz\nBizkaie! 2020-11-30 08:32 Musikea\nProiektu hau Iñaki Tolaretxipik, Landarbaso Abesbatzako zuzendariak, bultzatu dau.\nJoxan Goikoetxeak Xabier Leteren heriotzearen hamargarren urteurrena ospatzeko idatzitako oratorio sinfoniko-koralaren izenburua Hesia urraturik da; Leteren testu eta doinuen aukeraketea berreregiten dauen alegoria musikala. Kontzertu hau Bizkaiko Foru Aldundiaren eta Getxoko Udalaren babesari esker egingo da. Hesia urraturik, abenduaren 13an helduko da Muxikebarrira, Getxoko Arte, Kultura eta Kongresu Zentrora eta urtarrilaren 9an, 19:00etan, Bilboko Euskalduna Jauregian eskainiko da kontzertua.\nXabier Lete poeta eta musikariaren heriotzearen hamargarren urteurrenak bere ondarea gogoratu eta zabaltzeko hainbat ekimen jarri ditu abian 2020. urte honetan eta horreen artean dago Joxan Goikoetxeak ha gogoratu eta oratorio sinfoniko-koral moduan idatzitako Hesia urraturik lanaren estreinaldia. Goikoetxeak, Leteren musikari-kolaboratzaile eta lagun personalak, forma musikal hau aukeratu dau Oiartzungo poetearen testu eta doinu bildumea berreregiteko egokiena bezela; segurutik omenduak begi onez ikusiko eukean planteamendu eta formatu sortzaile hau.\nLorea Bilbaok, Euskera, Kultura eta Kirol diputatuak eta Amaia Agirrek, Getxoko alkateak Hesia urraturik kontzertua aurkeztu dabe Joxan Goikoetxeagaz eta Xabier de Felipe orkestrako kontzertinagaz.\nOratorioak gitxi gorabehera 75 minutu irauten dau, 13 zati ditu eta bere ardura eta duda existentzialistak (pasinoa, fedea, etsipena, aberria, nostalgia, maitasuna, alkartasuna, adiskidetzea, erredentzinoa, itxaropena...) islatzen jakin eban artista baten pentsamenduaren eta iruditeria filosofiko-estetikoaren hainbat alderdi eta etapatan sakontzeko konbita egiten deutso entzuleari.\nJoxan Goikoetxeak azaldu dauenez, Nire asmoa ez da izan, ezelan be, haren ibilbide, fase eta etapen ikuspegi edo hurreraketa integrala edo osoa eskaintzea. Hori ezinezkoa da holako obra bakar baten, oso zabala izan arren. Lanak 13 zati izatea ere kapritxotzat har daiteke. Hasieratik argi neukan ez nebala egin nahi Leteren kantuen ber-harmonizazino garbi bat edo instrumentazino sinfonikoago bat. Xabierrek berak baztertu eban hori. Kasu batzuetan eta normala dan lez, doinu barriak sortu ditut holakorik ez eben testuetarako. Beste kasu batzuetan, dekonstrukzino musikalaren teknikea deitu gura izan dodana erabili dot, lehendik egozan testuak eta doinuak zatituz, eraldatuz eta gurutzatuz.\nProiektu hau Iñaki Tolaretxipik, Landarbaso Abesbatzako zuzendariak, bultzatu dau. Abesbatza hau momentu honetan heldutasun eta lorpen artistiko ezin hobean dago eta azken urteotan Goikoetxeagaz lankidetzan dabil.\nJuanjo Ocónek Kaabestri Ensemble Orkestra eta Landarbaso Abesbatza zuzenduko ditu eta Miren Urbieta-Vega soprano eta Beñat Egiarte tenor ospetsuak be izango dira.\nHesia urraturik Getxoko Muxikebarri Arte, Kultura eta Kongresu Zentroan izango da abenduaren 13an. Getxon, kontzertua emoteaz gan, Cd Audio + DVD formatuan grabauko dabe; eta urtarrilaren 9an, 19:00etan, Bilboko Euskalduna Jauregian aurkeztuko da.\nEuskalduna Jauregirako sarrerak salgai dagoz hemen eta Muxikebarriko sarrerak, barriz, Kutxabanken bidez eskuratu daitekez hemen.\nHesua Urraturik - Xabier Lete in memoriam\nOratoria sinfoniko-korala 13 ataletan\n- Egilea: Joxan Goikoetxea.\nKaabestri Ensemble Oskestra\n- Zuzendaria: Juanjo Ocón.\n- Abesbatza: Landarbaso abesbatza.\nZuzendaria: Iñaki Tolaretxipi.\n- Bakarlari sopranoa: Miren Urbieta-Vega.\n- Bakarlari tenorra: Beñat Egiarte\n- Umeen abesbatza: Kontari Landarbaso.\n- Zuzendaria: Maddalen Dorronsoro.\n- Bakarlaria: Anne Barron.


Thomas Jefferson Dollar Coin historia eta gertaerak\nThomas Jefferson presidentetzarako dolarra\nThomas Jefferson presidentetzarako dolarra urtebeteko dolarra presidentetzarako txanponen serieko hirugarrena da eta 2007ko abuztuaren 16an zirkulazioan kaleratu zen. Oharra orokorreko egunean, Estatu Batuetako Mint-ek Washingtonen Jefferson Memorial-eko oharra argitaratu zuen , DC Itxaropenaren ekitaldi garrantzitsuenetako bat Mint's Gallup Poll the Mint-en emaitzaren agerraldia izan zen, estatubatuarrek lau lehendakari estatubatuarrei buruzko oinarrizko galdera batzuk eskatuz.\nThomas Jefferson AEBetako Txanponetan\nThomas Jefferson da gure nazioaren aita fundatzaile gogokoenetako bat, eta AEBetako hainbat txanponetan nabarmendu da, ohorezko ohorezko dolarraren aurretik. Ezagunena nikela da. Jeffersonen erretratua nickel-ean agertu zen 1938az geroztik, Buffalo nickel diseinutik aldatu zenetik. Jefferson ere bi txanpon oroitzapenetan agertu da. Lehenengo urrezko dolarra izan zen, 1903an emana, Louisiana Erosketa Erakusketa ospatzeko. Erosketa negoziatu egin zen 100 urte lehenago Jeffersonek lehen aldiz presidente gisa. Jefferson omentzeko beste txanpon oroigarri bat 1993an jaulkitako zilarrezko dolarra zen, Jeffersonen jaiotzaren 250. urteurrena ospatzeko. Jeffersonen erretratua alderantzizkoa zen eta Monticello bere egoitza, alderantziz.\nThomas Jefferson ere AEBetako Mintek emandako bi txanpon gehigarrietan agertzen da, nahiz eta txanponak berariaz ez.\nSouth Dakota Statehood Quarter, 2006an jaiotakoak, Rushmore mendia irudikatzen du. Jeffersonen aurpegia eskultura da. Rushmore mendia ospatzen duen beste txanpona 1991n jaiotako Half Dollar bat da, mendiko eskultura dotore honen 50. urteurrena dela eta. Jefferson ere US $ 2 faktura eta $ 100 Series EE Aurrezki Bond agertzen da.\nThomas Jefferson lehendakari gisa\nJeffersonek Estatu Batuetako presidente izendatu zuen John Adamsen aurka 1797. urtean. Bigarren boto-emaile gisa, Adams-eko lehendakariordearen bulegoa lortu zuen, Konstituzioak hala erabakitzen zuen garaian. Jefferson lehendakari hautatua izan zen 1801ean hauteskunde-egoerari eusten zitzaionean, eta 1809ra arte bi baldintza bete zituen.\nJefferson-eko lehendakaritzan gertatutako gertakari garrantzitsuen artean, Louisiana Buying eta Lewis eta Clark Expedition seminarioa negoziatu ziren (alderdiko kide bat, Sacagawea izeneko neska gazte bat, Estatu Batuetako dolarraren gainean ere agertzen dena). Jeffersonek Nazio Batuen Armadako itsas armadari uko egin zion nazioarteko mehatxua behera egin zuen, AEBetako itsas armadari itsatsita Barbary Coast piratak uzteko, eta diplomazia lerro fina ibili zen AEBetara Ingalaterra eta Frantziaren arteko gatazketan parte hartzeko.\nJefferson lehendakariaren lehen deklarazioa, neurri handi batean, onarpen publikoa izan bazen ere, bere bigarren epean arazoak sartu zituen. Nahiz eta Estatu Batuetako bidalketako eta nazioarteko merkataritzaren interesak bere lehenbiziko epean egin zezakeen arrazoirik egin ez zuen arren, Ingalaterra eta Frantziaren arteko egoera Estatu Batuetako ontziak jada ez zirela nazio horiek nazioartean entitate neutral bihurtzeko gai izan ziren. .\nBi herrialdeek AEBetako bidalketen aurkako ekintza etsaiak hartu zituzten, aurkako nazioa merkataritzan etekina eragozteko, eta Jefferson-en irtenbidea zen atzerriko portuetan AEBetako itsasontzietan atzerriko merkataritzan jartzea. Embargoeko egintzak AEBetako ekonomiarako segmentuentzat desegokiak izan ziren, eta Jefferson oso gizon gartsua izan zen Lehendakaritzan utzi zuenean.\nIndian Head Penny eta Flying Eagle Cent bilduma abiaraztea\nClassic Head Half Hundred Coin Values and Prices (1809-1836)\nJainkoak herdoila egiten dugu - Estatuak hiru hilabeteko hutsegitea eragiten du\nNola biltzeko Kennedy Half Dollars Txanponak\nBuffalo nikaragua datak, ardurak eta motak\nNola biltzen Susan B. Anthony One Dollar Coins\nMorgan Morganen zilarrezko dolarraren 1895 probaren profila\nZer esan nahi du MCMLXXXVI nire urrezko txanponan?\nArgibide nola knit Crochet Ganba erabiliz\n19 Crochet Cortina Tie-Backs ereduak doakoak\nJolas ezagunenak eta Joko Txartel hauetan\nNola bereiz dezaket erreproduzitutako antigoaleko antigoaletik?\nEasy Origami Newspaper Box Tutorial\nEgin zeure Dollhouse Lights\nBazkaria Paper Paper Star Party Apaingarriak\n10 Crochet Hat Patterns for the Whole Family


Bortxazko lanak Behe Bidasoan : Antxetamedia\nBehe bidasoko errepide eta ubideetan kokatuko gara, azpiegitura hauek, bortxaz, eraiki zuen jendea eta hauei buruzko ikerketak ezagutzen. Jaizkibel mendia itsasaldetik zeharkatzen duen G-3440 errepidea, Gaintxurizketa eta Arkaleko gainak lotzen dituen GI-2134 errepidea, Irun eta Erlaitz lotzen dituen GI-3454 errepidea edota Irungo Ama Xantalen, Korrokoitz eta Santiago auzoa zeharkatzen duen ubidea bortxaz lan egitera behartuak zeuden pertsonek eraiki zituzten. Ikerketen arabera, 8000 langile ibili ziren eraikuntza lanetan. Gipuzkoako Foru Aldundia eta Gogora instituzioa izan dira egitasmoaren babesleak. Eta Ines F. Monje lankideak burutu ditu elkarrizketak.\nIrungo Marcelo Usabiaga gudariaren semea Miguel, aitaz hitz egin digu\nMiguel Usabiaga Irungo Marcelo Usabiaga gudariaren semea da. Gudaria preso zegoela, eskualdeko hainbat errepideetan lan egin zuen. Irun inguruko faxisten beldurraren ondorioz, lekualdatzea eskatu eta Arroako errepidea egitera bidali zuten.\nAiala Oronoz "A pico y pala" liburuarekin solasean\n“A pico y pala” liburuaren idazlea da Aiala Oronoz. Ferrocarriles y Construcciones A.B.C enpresak Irunen eraiki zuen kanalari buruz hitz egin dugu berarekin\nLezo eta Guadalupe arteko errepideaz Etxetxo Lezoko Memoria historikoaren elkartearekin\nJoxe Luix Agirretxe Etxetxo Lezoko Memoria Historikoaren taldeako kidearekin hitz egiteko aukera izan dugu. Lezo eta Guadalupe arteko errepidearen oroimena landu dute beraiek, eta horretaz aritu gara berarekin\nMikel Mendizabal Kattin Ttiki elkarteko kidea\nOiartzungo Kattin Txiki Elkartearen kidea da Mikel Mendizabal. Talde honek Lesaka eta Ergoien arteko GI-3432 errepidea bereziki landu arren, Oiartzungo Gaintxurizketa eta Arkale arteko eta Irun eta Pikoketa arteko errepideei buruz mintzatu gara harekin.\nProiektuak-eko beste irrati saio batzuk\nHizkuntzen topagunea Errenterian\nHitza Arnas Bide pandemiaz\nHitza Arnas Bide\nZaintzaz eta honen bilakaeraz\nBidasotarrak gurseko kontzentrazio esparruan\nIndarkeria matxistaren aurka konpromisoz komunika dezagun\nGazte-klip: Musika-banda berrien irratsaioa\nEmakume sindikalistak Frankismo garaian\nIrun auzoetatik hobetzen\nHondarribia Dantzan 2020


...>, Discos Suicidas-Hilargi Records, Elkar, Esan Ozenki, Gaztelupeko Hotsak, Goiztiri, Gor, Herri Gogoa, IZ, Metak,...\n...k kateatu zituzten, eta «zientzietan ere euskaraz» ozenki oihukatu zuten. Hortik mugitu gabe, bertan bazkaldu zuten.H...\n..., ordu batzuetan elkarrekin egon baitziren. Auzmedik ozenki salatu zuen tratu umilagarria. «Horrela ez da inor tratatze...\n... badugu zereginik: datorren zapatuan, isilean edo ozenki, euskaldunok, Bilbora. Manifestaziora. Por zierto, VIP zona...\n'Haur besoetakoa'ren irakurraldi ozena, Arriagan. Egilea(k) ERREDAKZIOA. , Euskal Irrati Telebista 2010 (1)\n...dira Arriagako oholtzara, Miranderen testuaren txatalak ozenki irakurtzera.\n...zur juridiko-politikoaz baliatuz, esan beharra dago ozenki euskararen sustapenaren alde baino aurkako jarduera institu...\n...>. Jendarteak, jendeak, eskatu egiten duelako, eta ozenki. Gainera, toki askotatik sostengu irmoak ditugu: entzuleak,...\n...ut: 'Zer ondo idazten dudan euskaraz!'. Ozenki irakurtzea gustatzen zait, eta ikasi egiten dut.Batzuek gut...\n... baduzu bakarrik hitz egiteko ohiturarik? Ez, ozenki ez, buruari buelta asko eman arren. Oso " segurola " omen z...\n...>, 1990eko abenduan jaso genuen. Isilean eta ozenki egindako lanaren fruitu, agerian eta ezkutuan egindakoaren ...\n...eko, pittin bat sikiera, egiaren aldarria horren ozenki egiten duten idazleez eta, are gehiago, haien obrez. Egiama...\n...ost kilometroko lasterketa antolatu nahi dugu horretaz ozenki hitz egiteko, ezer ezkutatu gabe. Enpresen eta jendearen la...\n--Irakurri, irakurri ozenki eta beldurrik gabe --esan zuen Simeonek ozarki.\n...gordeta indarra galduko zuen beldurrez, ahoz eta ozenki adierazi zion bere adiskide min eta konpainiako dama Ursula...\n.... Zirt edo zart. Bere baitarako egin ordez, ozenki hitz egin zuen orain:\n...n du UXUEk.(Irakurri egin dezakegu, baina Uxuek ozenki ere esan dezake)\n...>Apartekorik ezer ez...uBueno,abatabai:( ozenki) Leo gelditzeko etorri da!\n...> idatzitako dedikatoria bat dago lehen orrian. Ozenki irakur dezake, bestela OFFean.\n11/2015 Legea, abenduaren 23koa, Eusko Legebiltzarrerako Hauteskundeei buruzko Legea bosgarren aldiz aldatzekoa. Egilea(k) EHAA. Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria, Euskal Herriko Agintaritza 2015 (3)\n...gutun-azala denek ikusteko moduan dela, ozenki esango ditu hauteslearen izen-abizenak, eta 'botoa ematen d...\n...iko da, behin mahaia eratu ondoren, lehendakariak ozenki esanez 'bozketa hasten da' edo 'empieza la votación'».\n«1.- Arratsaldeko zortzietan lehendakariak ozenki esango du 'bozketa bukatzera doa' nahiz 'se va a concluir l...\n...inean gurutzatu zituen, hatsa hortz tarteetatik ozenki kanporatu zuen, eta begiak sabaiko puntu zehazgabe batean j...\n...sukaldera gehiago joanen. Bukatu dira xantaiak! - ozenki bota zion Josebak.\nHurrengo jokoan ozenkiago mintzatu zen: "bost dolar jokatuz milioi bat irabaziko dut"...\n...> gehiago daramat hemen eta ez dator bat ere - ozenki mintzatu zen.\n...>. "Oh! My God!" Ene Jainkoa! ahoskatu zuen ozenki. Zain zeudenek buruak bueltatu zituzten. Angiek behin eta b...\n...en ez zela logikoa norberak bere galderei ozenki erantzutea, baina Angieri zuzenezina gertatzen zitzaion eta...\n...netik oroitzapenak eta aholkuak ahoratzen zitzaizkion, ozenki esaten zizkion bere buruari.\n...>ari da. Orrialde hori handiagotuta. Kevinek ozenki irakur dezake edo bestela, OFF-en.\nKEVIN.- ( Ozenki) Arratsalde on!\nALIZIA.- ( Ozenki konplizitatez) Hau burua! Zerbait ahaztu zaidala iruditzen ...\nIÑIGO.-(irakurri ozenki) Gas konpainia bat eraiki nahi dute Arraldeko Madariaga ont...\n...te dezentea ekarri bait ziezaiokeen. Bucken eritziz -- ozenkiaadierazitakokkezkahhartan--ahaiekihilgeginebeharinituelases...\n...zala koruan kantatzeko eskatu zidaten. Beraz, ozenki eta argiro aritu nintzen Jainkoa goratzen eta artzaina serm...\n...nuela zirudien, alajaina. Eleizako beste inork baino ozenkiago kantatu eta buila handiagoan errezatu nueIa uste dut eta de...\n...r marmarrean ari zen bere gisa. Ozenki bere buruari galdetuz nola egin zezakeen inork --nitazaari-...\n...>horietako bat baino gehiago; asko, akaso, ozenki onartuko ez badu ere. Zorionaren eta alaitasunaren bila dab...\nNAIA.-( Ozenki) Egun on!\nINES.- (Txostenean beltzez dagoena INESek ozenki irakur dezake edo bestela OFFean)"...ziurtatu da gaixoaren ...\n... jaisten du, bihotzak esaten diona ezin esan ozenki, burua jaso eta begiak distiratsu ditu)\nMIREIA.-( ozenki)"Hanka sartu dut askotan...tetauzukebetialagunduididazu... ...\nNEKANE.- ( Ozenki) Ez didazula a(d)itzen!!\n...na doa eta ezer esan baino lehen, JOANAk ozenki;\n...KEVIN gidatzen doa musika altu jarrita, gustura doa. Ozenki hitz egiten dute.\n...bera eta mezu bat daude.(LUKASek irakurri dezake ozenki)\n( ozenki)I-tor! Argiak pizteko esan dizut.\n( ozenki) Iepaa!!\nINESek arnasa hartuko du eta ozenki lehenengo aldiz:\n...KANDIDOk besotik heltzen dio, hura gerarazteko eta ozenki:\n...aren natura diktatorial eta ilegitimoaz mintzatu naiz ozenki, eta horrekin erantzuna eman nahi diot orain memoria histor...\nIGONE.- ( Ozenki) Milena! Gosaltzera!! Zenbat aldiz deitu behar dizut?\nEIDER.- ( Ozenki, minduarena eginez) Bale, bale... ikusiko duzu gero etxean!...\n...eta gero) Lasai Haizea, hamen hire deia. ( Ozenki irakurriz) "Kontuz! Norbait ja(g)on sofapean".\n...statzera joaten da sukaldera. Eta bidean bota ozenki:\n?33 ezkil?, Miren Gorrotxategiren opera prima. Egilea(k) "M. EGIMENDI". Aizu!, AEK (Euskaraz Koop.) 2016 (1)\n...: inor gutxi egongo da prestatua kalean irainak ozenki jasotzeko; iraintzaileak ere ez du, seguruenik, ohitura hor...\nAGIRIA. «AHTk ez dakar onura bakar bat ere». Egilea(k) EZEZAGUNA. Berria, Euskal Editorea SM 2008 (1)\nKontsulta. « Ozenki salatzen dugu Ibarretxek gidatzen duen Gobernu autonomikoak...\nATZEKOZ AURRERA. Bigarren bizia emateko asmoz. Egilea(k) MUÑAGORRI GARMENDIA, Lander. Berria, Euskal Editorea SM 2016 (1)\n...kin bat sartu da liburu dendara, eta Serge Yiepmou ozenki agurtu du. Elkarteko beste kideei ere kasu egin die ondoren...\n...>zer den zehazki jakitea. Anbiguotasunaren zantzuak ozenki mintzo baitira hasieratik beretik:\n...zio kultural euskalduna sor lezakeelako uste hori, ozenki kritikatu behar dugu. Hondar-hondarrean horixe bera baita a...\n...alera aterako gara behar adina aldiz ozenki aldarrikatzeko gure osasuna euren etekinak baino baliotsuag...\n...min Peillenek dioenez, Zuberoako Pettarra eskualdean ozenki ahoskatzen dira bokal sudurkariok (1992, 254).\n...plexuagoa. Horregatik gertatzen zaigu hain zail ozenki irakurtzea, esaldiak luzeegiak, arraroak direlako ozenki ir...\n...i irakurtzea, esaldiak luzeegiak, arraroak direlako ozenki irakurtzeko.\nAirearen isla. Egilea(k) HERNANDEZ ABAITUA, Mikel. , ELKAR 2016 (9)\n...asi zitzaion berriro. Josebak aurrekoan baino ozenkiago egin zuen oihu. Aitor ez zen gelditu Irati korrika zetorrel...\n...>zen unean, Irati protestaka hasi zen ozenki ez leitzeagatik. Josebak etsi eta ongi ahoskatzen saiatu ze...\n...zaion axola ezta auzokoek musika zatarra ozenki jartzea ere, bakardadea leuntzen ziotelako nolabait. Baina ...\n...>. Eta frantsesez idatzita zegoena hasi zen ozenki leitzen: "Pour Roland Barthes, le Tour de France s'organise...\n...> esan zion berriro umeari, arestian baino ozenkiago, arrakastarik gabe lehenago bezala. Emakume gaixoak ero beg...\n...ko lerroak hasi zen irakurtzen, baina ez ozenki, bere kolkorako baizik, lotsa ematen baitzion bere ahoskape...\n...arratuta. Afaria prestatu bitartean pasarteren bat ozenki leitzeko eskatu zion Josebari. Gero, labea piztu eta hozkai...\n...> Xabierrek euforikoki. Josebak barre egin zuen ozenki.\n... zuen aria, modu apoteosikoan. Jende guztia ozenki hasi zen txalotzen eta 'bravo' ugari oihukatzen. Bi minutuz...\n...osatzeko testu zatia dator ondoren, baina TOMASek ozenki irakurrik duena bere dialogoan datorrena da)\n...ieran, zertxobait nekienean, pentsatzen nuen guztia ozenki esaten nuen, euskaraz, neure baitako ahotsa euskaratzeko. O...\n...ste lotsagarria dela, gaztelania mantsoan eta hitzak ozenki errepikatuz galdetu ere, espainiarrek atzerritarrei hitz eg...\n...tzeaz batera agindutako hitzak esan nituen ozenki eta ahots dardaratiz.\nAmaia antzokiko ikuskizunez gozatzeko kultura bonuak salgai daude oraindik. Egilea(k) BEREZIARTUA, Jokin. , Goiena Komunikazio Taldea 2017 (1)\n...ntzen diren ikuskizunekin erabili ahalko dira bonuak, Ozenki elkarteak martxoaren 21ean ekarriko duen El elixir de amor ...\n...rrendak. Habiak diskotik lau (2000, Esan Ozenki): Zubiak , Habiak, Denbora eta Bihotza galdu dut . Gero, Ze...\nJon Anzaren heriotza ozenki eta irmoki salatu zuten atzo Baionan haren senideek, abokat...\n...terako ditu eta idazkari lanak burutzen duenak ozenki irakurriko ditu, emandako botoak zenbatu ahal izateko.\n...a itzulia zela entzuten genuen aldiro. Ez ozenki, kiroletako emaitzen berri ematen den moduan, ezpada ahots ...\n...e, viejo". "Cállate, cabrón". Hortik aurrera, ozenki segitu dute, lehengo isil-gordeak zentzua galduta bezala.\n...in ez arren, susmatzen genuena ozenki esaten ari ginen, besterik ez. Diru asko. Gutxiagogatik gar...\n...>atzeko ilaran "Y un huevo''1 esan zuen ozenki gorbata horiz jantzitako gizon lodi batek. Ezagutzen nuen l...\nArrebaren logela. Egilea(k) REKARTE, Iñaki. Erlea, Publiescaparate S.L. 2016 (1)\n...>zenean, han sartu, musika jarri eta poema haiek ozenki irakurtzea. Haien artean bazen bat, Calderónen La vida es s...\n...>New York Times egunkariko testu bat irakurri zuen ozenki, ez zioten arreta handirik jarri. Goldinek (1997) aipatzen ...\nAtentatua Nizan. Segurtasuna. Obsesio eta eztabaida iturri. Egilea(k) GARCIA, Adrian. Berria, Euskal Editorea SM 2016 (1)\n... beren buruari egin dioten galdera hori ozenki plazaratu du Christian Estrosi Nizako alkate ohiak eta Prov...\nBATASUNAREN KONTRAKO OPERAZIOA. ERREAKZIOAK. Batasunak salatu du Frantziako Gobernuak legez kanpo nahi duela. Egilea(k) ERREDAKZIOA. Berria, Euskal Editorea SM 2008 (1)\n...>da polizia operazioarekin, eta «sarekada errepresiboa ozenki» salatu nahi izan du. Atxilotuak nortzuk diren ikusita, sus...\nBadugu geure trebezia sozialak hobetzea. Egilea(k) CONSUMER. Consumer, Eroski S. Coop. 2005 (1)\nAhapeka edo ozenkiegi jarduteari.\nBala hutsak. Egilea(k) SUAREZ, Castillo. , ELKAR 2015 (2)\n...lki gehienak ordenatuak daude. Jendeak ez du ozenki hitz egiten. Toki ederra da hitzorduak jartzeko. Toki ederr...\nZure izena ozenki esan,\n... guztia. Txinatarrak oso alaiak dira, oso ozenki hitz egiten dute, garagardoa edaten dute, lagunekin egotea ...\nBenetako ezker abertzalea. Egilea(k) URRESTI, Josetxo; LAFRAGUA, Mateo. Berria, Euskal Editorea SM 2009 (1)\n...z zelako. Eta barruan hala esan genuen, ozenki esan ere, artean handik jauzi egiteko asmorik ez genuen arr...\n... begira jartzen zela, honela esan zuen, ozenki:\nBesteenak ere badirenak. Egilea(k) ETXANIZ ERLE, Xabier. Argia, Komunikazio Biziagoa, S.A.L 2018 (1)\n...rtzeko kontu errazak aurkezten zaizkigu liburu honetan, ozenki irakurtzeko modukoak, gure tradizioan murgiltzeko bidea era...\nBi mila eta hamabi. Egilea(k) ERRO, Angel. Argia, Komunikazio Biziagoa, S.A.L 2009 (1)\n...ra, egunkaria bitan tolestu eta beraren hitzak ozenki errezitatuz, urrutikotik etxerako jauzi dialektikoren batea...


Plazaola Natur Bideko maratoia eta maratoi erdia irailaren 15ean eginen dituzte - Leitzaldea - Erran.eus\nPlazaola Natur Bideko maratoia eta maratoi erdia irailaren 15ean eginen dituzte\nTtipi-Ttapa 2019-09-11 14:00\nMaratoi Erdia Leitzatik abiatuko da eta Maratoia Lekunberritik.\nMaratoia Lekunberritik abiatuko da eta Maratoi Erdia Leitzatik, biak igandean 09:00etan\nTrenaren pasabidea zena, lasterkariz beteko da irailaren 15ean, igandean. Orduan jokatuko dituzte Plazaola Natur Bideko IV.maratoia eta XII. maratoi erdia. Aurreko urteetako ibilbide bera eginen dute lasterkariek; maratoia Lekunberritik abiatuko da eta maratoi erdia, berriz, Leitzatik, biak 09:00etan. Bateko zein besteko lasterkariek, Andoainen izanen dute helmuga. Edizio honetako berrikuntza Andoinean hasi eta bukatuko den 10 kilometroko lasterketa izanen da.\nIbilbidea lineala eta beheranzkoa da; eta solido eta likidoen anoa-guneak izanen dira bost kilometroro. Larrialdi plana ere prestatu dute. Parte hartzaileei asfaltorako zapatilak eramatea gomendu diete eta tunel luzeenak argiztatuta egonagatik, kopeta-argia eramatea derrigorrezkoa izanen dela jakinarazi dute.\nInteresa duenak www.maratonviasverdes.com webgunean eskura dezake probaren inguruko informazio osagarria. Izena emateko ere web orrialdea baliatu dezakete edo nahiago badute Leitza Kirolak dendan bete dezakete izen-emate orria.


Erakutsiz 48 nongo 1.282 Jabetzak - PAG 4/107\nEstudioa - Torrevieja (Habaneras) , Eraikitako azalera 27m2, 500 Itsasora distantzia, Igogailua, igerilekua.\nSalmenta 40.950 €\nEstudioa - Torrevieja (Playa del cura) , Eraikitako azalera 35m2, 1 bainugelak, Igogailua.\nEstudioa - Torrevieja (Habaneras) , Eraikitako azalera 25m2, 3m2, 1 bainugelak, 450 Itsasora...\nEstudioa - Torrevieja (Nueva Torrevieja) , Eraikitako azalera 37m2, 3m2, 1 bainugelak, Itsasora...\nBaserri-lurra - Almoradi (Puente Don Pedro) , 2800m2.\napartamentua - Torrevieja (Centro) , Eraikitako azalera 36m2, 1 Habitacion , 1 bainugelak, 800 Itsasora distantzia,...\nEstudioa - Torrevieja (Playa de los locos) , Eraikitako azalera 27m2, 4m2, 1 bainugelak, 150 Itsasora...\nEstudioa - Torrevieja (Playa de los locos) , Eraikitako azalera 33m2, 1 bainugelak, Igogailua.\napartamentua - Rafal, Eraikitako azalera 70m2, 2 Gelak, 1 bainugelak, igerilekua.\nEstudioa - Torrevieja (Centro) , Eraikitako azalera 28m2, 1 bainugelak, 700 Itsasora distantzia, Igogailua, Kanpoko...\nSalmenta 44.990 €


Iazko udan jasotako kexa kopurua mantendu da aurten | Gizartea | Berria\nIazko udan jasotako kexa kopurua mantendu da aurten\nUdako oporraldian gertatu diren hizkuntza eskubideen urraketak jaso ditu Hizkuntz Eskubideen Behatokiak, eta aisian eta ostalaritzan izan da kexa gehien.\nTuristak Iruñeko kale batean. Jagoba Manterola/FOKU Tamaina handiagoan ikusi\n2021eko irailak 6 19:48\nHizkuntza eskubideak ez daude oporretan kanpaina egin du bigarren urtez Hizkuntz Eskubideen Behatokiak, Euskal Herrian udako oporraldian gertatzen diren hizkuntza eskubideen urraketak ikusarazteko helburuarekin. Erakundeak adierazi duenez, «kanpainak agerian utzi du, beste behin, euskal hiztunen hizkuntza eskubideak errespetatu eta bermatze aldera urratsak egin behar direla». Behatokiak jakinarazi du iaz jasotako kexa kopurua mantendu dela aurten, eta aisian eta ostalaritzan izan direla kexa gehien.\nAisialdiari dagokionez, hainbat herritarrek salatu dute gida edo informazio gune batzuetan ez dela zerbitzua euskaraz eskaintzen. Agurne Gaubeka Hizkuntz Eskubideen Behatokiko zuzendariaren arabera, «deigarriak» dira hainbat urraketa, batetik, «euskara bertako hizkuntza izan arren, ez delako bisita egiteko hautatu litezkeen hizkuntzen artean kokatzen», eta, bestetik, ez delako «gune horren inguruko informaziorik euskaraz eskaintzen», ez sarean eta ezta fisikoki ere. Kasu batzuetan, gainera, «euskarazko gidek gainkostua izan ohi dute gaztelania, frantses edo ingelesezko hautuen aurrean». Behatokiak jakinarazi duenez, «bereziki adierazgarriak» dira gazteentzako aisialdi programa eta egitasmoak, «asko erdara hutsean» eskaintzen baitira.\nAisiaren barruan, kulturaren eta kirolaren sektoreak nabarmendu ditu Behatokiak, eta Gaubekak adierazi du «euskarari leku txikia» eskaintzen zaiola. Izan ere, erakundearen arabera, «ohikoa bilakatu» da «ekitaldietako ohar eta informazioak erdara hutsean aurkitzea», eta «zinema, antzerki eta antzeko kultur emanaldietan gaztelaniazko eta frantsesezko eskaintzak nagusitzen dira».\nOstalaritzari dagokionez, Behatokiko zuzendariaren ustez, «beharrezkoak» dira euskararen presentzia eta hizkuntza eskubideak bermatzeko martxan jarri diren kanpainak: «Hizkuntza paisaia uste baino garrantzitsuagoa da euskaraz komunikatzeko hautua egiteko, baita herritarra euskara erabiltzeko eroso sentitu daitekeela adierazteko ere». Hala ere, Behatokiak adierazi du «iragarki, webgune eta sare sozialetan gaztelania, frantsesa zein ingelesa erabiltzen dituztela negozio gehienek», eta ostatu «askotako» kartak euskaraz adierazi gabe eskaintzen dituztela.\nGaubekaren arabera, «kanpoko bezeroei begira» hartzen dituzte hizkuntzarekiko erabaki horiek: «Azken bi urteetan barne turismoa asko hazi den arren, zerbitzu asko kanpoko bezeroei begira jarri dira turismoari eman zaion bultzadaren ondoren, eta horrek bertako herritarren hizkuntza eskubideak ez errespetatzea dakar albo-kalte gisa». Horrez gain, Behatokiak adierazi du «zerbitzarien kontratazioetan euskara hizkuntza eskakizun gisa ez ezartzeak» badituela ondorioak: «Hainbat herritarrek adierazi bezala, zerbitzari asko ez dira gai euskaraz ulertzeko, eta, ondorioz, bezeroak euskaraz artatzeko».\nGaubekak azaldu duenez, oraindik «bide luzea» dago egiteko, eta «ezinbestekoak» dira «unean uneko kontzientziazio kanpainez gain, euskaldunon hizkuntza eskubideak bermatzeko neurri eta laguntzak».\nBehatokiak ikasturte berrian izango dituen erronkak ere jakinarazi ditu: eragile ezberdinekin harremanak sendotzea, hizkuntza eskubideen bermerako kontzientziazio lanak zabaltzen joatea, egungo araudi eta prozedurek dituzten mugak gainditzeko proposamenak egitea eta euskaraz bizitzeko dauden arazo, muga eta oztopoak gizarteko sektore gazteenekin lantzea, besteak beste.


Ingurune ‘berdea’, jarduera ‘marroiak’ | GABIRIARRAK\nIngurune ‘berdea’, jarduera ‘marroiak’\nPosted: 2012/06/11 in Azpiegiturak, Ekonomia, Ingurumena, Natura\nEtiketak: aht, cespa, erreketa, ezkio-itsaso, isuria, kea, mutiloa, ormaiztegi, palanka\nGipuzkoa berdearen erdian, Euskadiren bihotzean. Naturaren artean. Halaxe dago herria, ofizialki bederen. Eguneroko errealitatea, hala ere, oso bestelakoa da. Aurreko ostiralean, ekainak 8, ingurumen arazoak izan ziren herriaren bueltan bi tokitan, ia aldi berean, arrazoi desberdinengatik. Batetik, Cespa enpresaren Lurpe hondakindegiko hondakin-urak Legorretako araztegira bideratzen dituen sareko hodi bat askatu egin zen, eta isuria izan zen Eztanda errekara. Ormaiztegin nabaritu zuten isuria, ostiral goizean, errekak “kolore gorrizta” zeukala eta. Hondakindegiko langileek ikusi zuten lanera joan zirenean, 08:00etan, hodi batetik isuria zegoela, brida edo lokarri bat askatuta zegoelako. “08:10erako” konpondu zuten kontua, esan dutenez. “25 metro kubo” ur zikin isuri dira errekara, enpresakoek adierazi zuten arabera. Lurpe hondakindegiaren barrenean –Palankako zabortegia– pilatzen den hondakin-ura instalazioetan bertan tratatzen dute, eta, iturri horiek esan dutenez, isuri den urak “tratamendua egina” zeukan.\nBestetik, eta egun berean, Ezkio-Itsason ketza handia eragin zuen AHTko obrak hasi aurretik egiten ari diren baso-garbiketek. Matarrasa egin ondoren, sastrakak eta hondarrak su emanda erre zituzten. Kea nabarmena izan zen Santa Luzia ibar osoan, goizean zehar. Gabiriatik ere ikusi ahal izan zen.\nAHTko obretan, baso-hondarrak erretzeak ke handia sortu zuen, ostiralean. Arg.: X.Barriola.\nGabiriak bostehun biztanleko muga gainditu du, Eustaten arabera\nIgartzabal bertso kantari, gaur Lazkaon


Behi eta berriz | Bizigiro | Berria\nBehi eta berriz\nKlonazioa laborategitik lantegira pasa nahi dute Txinan, eta prozesu industrial arrunta bihurtu. 2020rako, klonaturiko miloi bat behi ekoitzi nahi dituzte urtero. Beste animalia batzurekin osatuko dute produkzio katea, eta dena prest daukate, nazioarteko gizartea gertu dagoenerako, gizakia katalogora gehitzeko.\nGarai batean albisteak izenburu nagusiak hartuko zituen, baina, gaur, ekonomia agerkarietan baino ez da azaldu: Txinako lantegi batean milioi bat behi klonatu nahi dituzte urtero. Aste batzuk barru hasiko dute ekoizpen prozesua, eta 2020. urterako nahi dute lehen milioia saldu. Hasiera besterik ez da izango. Lasterketarako zaldiak, txakurrak eta galtzeko zorian diren espezietako animalia klonatuak sortuko dituzte lantegi berean. Konpainiaren buruek esan dutenez, gizakiak klonatzeko sistema prest daukate, baina ez dute oraingoz egingo, kontrako erreakzio baten beldur direlako.\nBoyalife konpainia ari da lantegia eraikitzen, Txinako iparraldeko Tianjin portuan. Txina aberastu ahala, hango herritarrek gero eta haragi gehiago eskatzen dute. Horren eraginez, haragi urritasuna dago. Boyalifeko buru Xu Xiaochunek esan duenez, animaliak klonatzeak aukera emango du haragia berdintzeko. «Supermerkatuan itxura ona du denak —distiratsua eta itxura berdinekoa—. Animaliekin ezin izan dugu hori egin orain arte», esan zion Xu Xiaochunek AFP agentziari duela bi aste.\nTxinako Boyalife, Hego Koreako Sooam konpainiarekin ari da egitasmoan. Dagoeneko tximinoak klonatzeko prozesua hobetzen ari dira, Txinako Zientzia Akademiarekin, gaixotasunak ikertzeko animaliak lortzeko. Horrez gain, mamut iletsua klonatzeko asmotan dabiltza, Siberiako (Errusia) izotzetatik berreskuraturiko zeluletatik.\nSooam konpainiaren sortzailea Hwang Woo-Suk da. Snuppy munduko lehen txakur klonatua sortu zuen, eta ezaguna egin zen mundu osoan, 2004. eta 2005. urteen artean, klonazioaren bidez giza enbrioietako ama zelulak sortu zituela esan zuelako. Luze gabe frogatu zuten Hwangen esperimentuak iruzurra izan zirela.\nEszeptikoa da Ana Agirre EHUko genetika saileko irakaslea. Teknika azken urteotan asko hobetu bada ere, ez dago «txapliguak botatzeko moduan». Klonazioaren bidez behi biziak lortzeko prozesuaren eraginkortasuna oso txikia da, eta kostua handia. Duela urte batzuk, klonazio saioen %1ek lortzen zuen arrakasta, eta, azken boladan, hobetu egin da, baina oraindik ez du %5 gainditzen. Prozesuan, enbrioietako asko hil egiten dira, eta jaiotzen direnen artean asko lehenengo astetan hiltzen dira. Bizirik irauten duten askok osasun arazo handiak izaten dituzte. «Harritzen nau halako egitasmo handinahia abian jartzea teknika oraindik ez dagoenean behar den mailan».\nBoyalife enpresa eta haien bazkide korearra Tibeteko dogo txakurra klonatzen ibili dira orain arte. Txinan modan dago txakurra, eta horietako baten truke milioi eta erdi euro ordaintzera heldu dira han. Agirrek esan duenez, halako hiru klonatzea bakarrik lortu dute. «Teknika badabil, baina bakarrik merezi du halako dirutza dagoenean tartean».\nAEBetan, aritu da enpresa bat animaliak klonatzen, baina ehun bat baino ez dituzte lortu. 2010. urtean zezen bat klonatu zuten Espainian. Ia 30.000 mila euro kostatu zitzaien piztia.\nAsier Fullaondo EHUko genetika irakaslea ziur dago Txina-Hego Koreako talde horrek klonazio prozesua asko hobetuko duela. Baina behiak arrazoi ekonomikoengatik klonatzea «euliak kanoikadaka akabatzearen modukoa» dela uste du. Izan ere, klonatzeak ez du, inolaz ere, azkartzen behia ugaltzeko prozesua. Beraz, klonatzekotan, oso behi berezia izan beharko da, merezi izateko.\nEta hala da: Boyalife konpainiak kobe haragia sortu nahi du behi klonatuekin. Japoniako Kobe eskualdeko txekorretatik ateratzen da izen horretako haragia eta oso preziatua da, gustua eta samurtasunarengatik: xerra baten truke 50 euro baino gehiago ordaindu izan dira.\nPeter Ben Embarek Osasunaren Mundu Erakundearen elikagai eta animalien saileko zientzialariak esan duenez, ez dute klonazioaren bidez haragi hori lortuko, kalitateak ez baitu bakarrik behiaren genetikarekin zerikusirik, baizik eta abereen elikadurarekin eta trataerarekin. «Ezin duzu prozesu osoa klonazioarekin ordezkatu», adierazi du. Halere, interesgarria iruditzen zaio, «geroan halakoak gero eta gehiagotan ikusiko ditugulako».\nEz dira nahastu behar klonaturiko eta genetikoki eraldaturiko organismoak. Klonazioan ez da genetika aldatzen. Baina arriskutsua litzateke klonaturiko zekorren haragia jatea? Ben Embareken arabera, klonaturiko animalia baten haragia eta abere arrunt batena guztiz berdinak lirateke, printzipioz. Haatik, kontuz ibili beharko litzateke, klonaturiko animaliak, agian, joera izan dezakeelako hainbat gaitz errazago garatzeko. Edonola ere, haragi «normalak» izan ditzakeen arrisku berdinak lituzke, eta horiek gehiago dute ikusteko animalia hazteko, hiltzeko eta prestatzeko prozedurekin klonazioarekin baino.\nBalio al dute elikagaiei eginiko segurtasun azterketa zaharrek teknologia berriaren bidez ekoitzitakoentzat? Ben Embereken arabera, bai, azken batean produktua bera delako: jana. Haren aburuz, osasunaz gain, elikagai horiek ingurumenean duten eragina, kontsumitzaileen nahiak, etika eta erlijio arazoak ere aztertu behar dira. Eta horretan, etiketaren afera da garrantzitsuena. Etorkizuna korapilatsua izango dela onartu du zientzialariak: Argi dago elikagai gehiago beharko dela, populazioa handitzen ari delako. Baina, bistan da janari asko alferrik galtzen ari dela gaur. «Zalantzarik gabe, askoz teknologia, produktu, eta aukera gehiago izango ditugu geroan. Baina beti argi utzi behar da kontsumitzaileek jakiteko eskubidea dutela».\nBen Embarekek ez du giza klonazioaren gaian sartu nahi, «giza klonak jateko ekoizten ez dituzten bitartean». Baina Txinan erabili nahi duten nukleoa transferitzeko teknologia edozein bizidunekin erabil daiteke. Bidean sortzen diren abortuak eta jaiotzen direnek dituzten osasun arazoek muga etiko handia ezartzen diote teknologia gizakiekin erabiltzeari. «Halako eraginkortasun txikiarekin, ez litzateke etikoki onargarria», esan du Agirre genetistak.\nEz dago argi informazio genetikoa ematen duen zelulak zein prozesu jarraitu behar duen bere zelula denboran atzera egiteko, gero organismo osoa garatu ahal izateko. Zientziak, beraz, saiatu eta huts teknika erabiltzen du, eta, gehienetan, huts egiten du.\nTxinak beste tradizio bat du. Ez ditu Mendebaldearen arazo etikoak. Mendebaldeak ez al du hor biozientzian atzean geratzeko arriskua, eztabaida filosofikotan harrapatuta?\nJon Sudupe saiakeragileari betidanik interesatu zaio klonazioaren gaia, batez ere giza-klonazioa, gizakia zer den izan duelako galdera nagusitzat. Zergatik ez diote Txinan horrenbesteko erreparorik klonazioari? «Zalantzarik gabe, guk horrekin dugun arazoa tradizio erlijiosotik dator. Gizakiari buruzko teoria biologikoek beti asaldatu gaituzte, beldurra sortu digute». Sudupek argi du gizakia, azkenean, klonatu egingo dutela. Baina Habermasekin bat egiten du horretan: gizakia klonatzea ez da zilegizkoa, gizakiaren autonomiaren kontra doalako. «Ez dugu eskubiderik aukeratzeko haiek nolakoak izango diren». Agian urte batzuk barru bestela pentsatuko dugula esan du, baina, gaurkoz, «biokontserbadoreak» garela.\nEuropak, orokorrean, transgenikoak eta klonaturiko animaliei dagokionez, debekatzeko joera du. «Erabaki politikoa da», esan du Agirre irakasleak. AEBek beste politika bat dute: han, legeari dagokionez, klonaturiko animaliak beste tekniken bidez lorturikoen berdinak direla erabaki dute. Jan daitezke, beraz. Baina, normalean, ugaltzeko erabiltzen dituzte, ez zuzenean jateko. Txina, berriz, nagusigoa bilatzen ari da bioteknologiaren arloan, «horregatik ari dira AEBetan eta Europan ausartzen ez garen esperimentuak egiten».\nHogei urte barru, zein alde egongo da teknikoki egin ahalko denaren eta egiten ausartuko direnaren artean? Agirrek argi du: «Prozesuaren eraginkortasuna hobetu bezain pronto, gauza horiek egin egingo dituzte». Gogoratzen duenez, gaur ere, oso animalia gutxi ugaltzen dira modu naturalean. Behi gutxik ezagutzen dutela zezenik, alegia.\n«Gizakietan, berriz, teknika %100 eraginkorra ez den bitartean, ez dut uste erabiliko dutenik», esan du. Baina gauza bat argi geratu behar da, klonatzeak ez du esan nahi klonak jatorriko animalia edo gizakiaren ezaugarri berdinak izango dituenik. Espainian klonatu zuten zezena hil egin zuten lau urteren buruan, ez zuelako zezenketetarako balio. Haren haragiaren gustu eta samurtasunez ez dago berririk.\nBiozientziak eta bioteknologiak\nMakina bat sortzaile\nAdimen artifiziala erabiliz olerki liburu bat argitaratu du Beñat Erezuma ingeniariak. Teknologia hori kultur sorkuntzan sartua da, dagoeneko, eta adituek uste dute lagungarri izan daitekeela artistentzat. Hala ere, gizakiaren eskua beharrezkoa da sorkuntza prozesua burutzeko.\nBanpiroak Miramarren dira\nUniversal Erriberrin ari da grabatzen 'Vampire academy' telesaila, eta asteon Donostian da


Argazkien kimika I: solarigrafiak | begiradak | GAUR8 - mila leiho zabalik\nArgazkien kimika I: solarigrafiak\nEzin zuen serie honek aste hobe batean hasi. Noiz eta, historian lehen aldiz, robot batek guztiz era autonomoan gizaki bati eraso egin dionean. Libian gertatu ei da, drone armatu batek pentsatu du ona zela pertsona armatu batzuk tirokatzea. Tankerako gertakariak makinen erreboltaren inflexio puntu gisa marraztu izan ditu zientzia-fikzioak, baina errealitatean, oihartzun askorik gabe pasatu da berria, informazio zaparradan negar malko baten gisan.\nBizi dugun garapen teknozientifiko azkar eta sakonean ez gaitu jada ezerk harritzen, bide batez ez dugulako hausnartzeko betarik ere, eta ohartzerako, ezagutzen genuen mundua ezezagun zaigu. Ez dut ukatuko serie honek baduela erromantizismotik; errealitatearekin esperientzia materialago bat, bizimodu analogikoago bat aldarrikatzera dator. Baina ezin ukatu, era berean, besteak beste, hau guztia kontatzea ahalbidetzen duen digitalizazioa.\nSeriea abiatzeko, udako solstizioaren atarian gaudenez, eguzkiak zeruan marrazten duen ibilbidea jasotzen duen hilabete luzeetako argazkia egitera proposatzera nator; solarigrafia. Solstiziotik solstiziora egin ohi dira argazkiok, nahiz eta laburragoak edo urte osokoak ere izan daitezkeen, lortu nahi dugun argazkiaren arabera. Interneten hamaika adibide topa ditzakezue, positiboak normalki, horregatik eskatu dizkiot Marc Rider lagunari (@elpatonegativo) berak egin solarigrafiaren negatiboa (goiko irudian) eta positiboa artikulu hau ilustratzeko.\nLerrootan noizbait aipatu dudan kamera estenopeiko batekin aterako dugu argazkia, erraza da muntaia: freskagarri lata bat zabaldu, barrualdea belztu, zulo ñimiño bat egin (estenopoa, orratzaren puntarekin bakarrik zulatu eta alde bietatik lijatu gero), eta behin paper fotografikoarekin kargatuta (etxean zaharrik izatekotan balioko du, baina betiko argazki dendetan ere saltzen dira oraindik; matea hobe), dena zinta isolatzailearekin ondo itxi gero. Lata mugituko ez den leku apropos batean bermatu beharko dugu, hegoaldera begira eguzkiaren ibilbide osoa harrapatu nahi badugu, estenopoa zabaldu eta hilabete batzuen ostean, estenopoa berriz estali eta argazkia “errebelatuko” dugu.\nTeknika honen berezitasunetako bat da kameratik aterako dugun paper fotografikoari ez diogula ohiko prozesu kimikoa (errebelatzea>gelditzea>finkatzea) egin behar, ez eta argi gorridun gela ilunik behar ere berau manipulatzeko. Papereko zilar bromuroa (zilar katioia) soilik argiaren eraginez, denboraren poderioz, erreduzituko da beltza den zilar atomora (Ag+ + argia -> Ag). “Errebelatzeko”, beraz, latatik ateratzen den negatiboa eskaneatu ohi da (behin, eskanerreko argiak negatiboa kaltetuko baitu) eta irudi prozesadore batekin gero koloreak inbertitu eta ezker-eskuin biratu, argazkiaren positiboa lortzeko.\nEskanerra errebelatuko zaigulakoan argazkia errebelatzeko bide digitala baztertu nahi badugu, negatiboa finkatzeko kimikoz tratatu beharko dugu lehenik, zilar katioiak paperetik kendu eta argiarekin erreakzionatzea ekiditeko. Gero, kontaktuz positibatu dezakegu bestelako prozesu batzuen bidez, baina horiek hurrengo kapituluan ikusiko ditugu. •


Oarsoaldea astelehenean hasiko da aurrez aurreko arreta eskaintzen : Oarsoaldeko Hitza\nOarsoaldea astelehenean hasiko da aurrez aurreko arreta eskaintzen\nGarapen agentziak bere bulegoak irekiko ditu astelehenean. Hitzordua hartu beharko da lehenago, eta musukoa erabili beharko da.\nOarsoaldearen Mamuteko bulegoa.\nOarsoaldea Garapen Agentziak astelehenean irekiko ditu bulegoak, aurrez aurreko arreta eskaintzeko. Ohiko funtzionamendua aldatuko dute, langileen eta erabiltzaileen segurtasuna bermatzeko.\nHonakoak izango dira segurtasun neurriak: aldez aurretik hitzordua hartu beharko da; musukoa jantzi beharko da; 1,5 eta bi metro arteko gutxieneko distantzia mantentzea; bulegoko sarreran itxaron beharko da, eta bertan langile batek adieraziko du txanda. Ordutegia 09:00etatik 14:00etara izango da.\nEskatu dute beharrezkoak diren joan-etorriak bakarrik egiteko. Bestela, telefono edo Internet bidez harremanetan jartzeko eskatu dute (ikus behean eskaintzen dituzten zerbitzuak).\nGogorarazi dute COVID19 Laguntza Zerbitzua eskuragarri dagoela, edozein kontsulta egin edo zalantzak adierazteko nahiz diru laguntzen kudeaketan laguntza eskatzeko. Propio sortutako webgunearen bidez egin daiteke edo 943 49 41 29 telefonora deituz edo WhatsApp bidez + 34 943 49 41 29.\nOlibet 6, 20100 Errenteria. Telefonoa: 943 510 200\nKontsumitzaileentzako Informazio Zerbitzua\nOlibet 6, 20100 Errenteria. Telefonoa: 943 510 111\nMamuteko bulego eraikina 2, 2.solairua. 20180 Oiartzun. Telefonoa: 943 494 129\nHiri-berriztapen zerbitzua, birgaitzeko diru-laguntzak kudeatzeko\nOlibet 6, 20100 Errenteria. Telefonoa: 943 344 160


Raku - Wikipedia, entziklopedia askea.\njiu-jitsu borrokalari japoniarra\nSadakazu Uyenishi (japonieraz: 上西 貞一, Uenishi Sadakazu?, 1880–?) Raku ezizenez ezagunagoa, jiu-jitsu borrokalari profesional japoniarra izan zen, XX. mende hasieran Europan oso ezagun bihurtu zena. Hain zuzen ere, jiu-jitsua Japoniatik kanpo irakatsi eta praktikatu zuen lehen pertsonetako bat izan zen. Euskal Herrira ere etorri zen, eta bertan jarraitzaile ugari izan zituen.\n1880 (141/142 urte)\n1 Hasierako urteak eta arte martzialen entrenamendua\n2 Bizitza eta lana Europan\n3 Raku Euskal Herrian\n4 Japoniara itzuli eta heriotza\nHasierako urteak eta arte martzialen entrenamenduaAldatu\nSadakazu Uyenishi 1880an jaio zen, ziurrenik Honshuko Osaka prefekturan, Japoniako uharte nagusian. Bere aita, Kichibe Uyenishi, kirolari famatua izan zen, kenjutsu, hipika, igeriketa eta sumo borrokan. Sadakazuren lehen entrenamendu martziala kenjutsuan izan zen. Karrera militarra planteatzen ari zela, bere aitak jiu-jitsu entrenatzera animatu zuen eta bertako dojo batean izena eman zuen. Nerabezaroan hainbat jiu-jitsu lehiaketa irabazi zituen, eta bō teknikan ere nabarmendu zen.\nRaku gizon txikia zen: 1,35 metrotako altuera eta 54 kg zituen; horrek are ikusgarriago egiten zuen bere borroka.\nBizitza eta lana EuropanAldatu\nEdith Garrud, Rakuren ikasle sufragista, jiu-jitsu teknikak poliziaren kontra nola erabili erakusten (1910).\n1900. urtean, hogei urte zituela, Uyenishi Londresera bidaiatu zuen Edward William Barton-Wright ingelesak gonbidatuta (Barton-Wright bartitsu izeneko arte martzial eklektikoaren asmatzailea zen). Handik gutxira, Yukio Tani japoniar borrokalariarekin batera, Barton-Wright-en akademian irakasten hasi zen. Tani eta Uyenishi borrokalari profesional gisa ere nabarmentzen hasi ziren, Barton-Wright-ek sustatutako borroketan aurkari askoz handiagoak garaituz. \n1902 inguruan bartitsu akademia itxi eta gero, Uyenishik borrokalari profesional gisa jarraitu zuen, baita jiu-jitsu klaseak ematen ere. 1903an bere jiu-jitsu dojo propioa sortu zuen -Erresuma Batuko lehena- Piccadilly Circus-en . Eduardotar Aroko bizitza sozialean gogoz txertatu zen, eta arrakasta handia izan zuen "jaun exotiko dotore" paperean.\n1905ean, Text-Book of Ju-Jutsu izeneko liburua argitaratu zuen, erreferentziazko lan ezaguna bihurtu zena.\n1908an, borroka profesionalarekin batera, Uyenishi Aldershot eta Shorncliffe eskola militarretan instruktore bezala lanean hasi zen. Garai berean, arrakasta handiko bira profesional bati ekin zion Espainian, Portugalen eta Europako beste herrialde batzuetan, jiu-jitsu klaseak emanez eta tokian tokiko borrokalariekin erakustaldiak eta erronkak burutuz. \nRaku 1908an Japoniara itzuli ostean ere, dojoa bere ikasleen esku utzi zuen eta haietako bat (Edith Garrud) jiu-jitsua sufragisten artean zabaltzen aritu zen.\nRaku Euskal HerrianAldatu\nParish zirku-enpresa ingelesaren bidez etorri zen Euskal Herrira.\nBilbon 1908ko abuztuan, "Zabalguneko Zirkua" zeritzon egurrezko antzokian aritu zen (gaur egungo Moyua plaza inguruan); urte horretan Bilboko jaietako ekitaldi nagusia izan zen. Rakuk publikoa berarekin borroka egitera gonbidatu ohi zuen, normalean irabaziz. Fructuoso Sainz karreteroa izan zen garaituetako bat; gizon indartsua izan arren, medikuarenean amaitu zuen ukondoko ligamentuen esgintzearekin. Dena den, borroka garrantzitsuenak Bizkaiko Atletismo Federazioko kideekin egin zituen: besteak beste Juan Larrazabal, Feliciano Etxebarria, Manuel Aranaz Castellanos, Manuel Piquero, Antolin Elezkano, Vicente Blanco "Koxua" eta Felipe Abrisketa, batzuek borroka greko-erromatarrean aritzen zirenak. Feliciano Etxebarriak japoniarrari 3 minutu eustea lortu zuen, eta Rakuk borrokalari bizkaitarren dohaiak goraipatu zituen. Zabalguneko Zirkoko emanaldien azkenaurreko egunean eskandalua sortu zen, publikoan zegoen japoniar batek (Akishima Onoro izenekoa, Raku baino handiago eta sendoagoa) erronka bota baitzion, Rakuk onartu ez zuena. Onoro zarataka hasi zen, kirolarien eta enpresaren kontura gaizki esaka; publikoa ere eserlekuak antzeztokira botatzen hasi zen eta Rakuk aretotik alde egin zuen; ikuskizuna eten behar izan zuten. Azkenean erronka onartu zion Onorori; baita garaile atera ere. \nVista Alegre zezen plazan ere aritu zen, Etxebarria enpresariak ekarria, Milles izeneko ingelesaren kontra; japoniar txikiaren eta ingeles handikotearen artekoak ikusmina handia sortu zuen, eta apustuetan 3.000 pezeta jokatu ziren, garai hartan dirutza zena.\n1908ko irailaren 29an, Campos Eliseos antzokian izan zen. Bertan, La Chelito kupletista famatuak "El Perro Chico" zarzuela antzezten zuen; ostean Rakuk, Dhego laguntzailearekin, jiu-jitsu erakustaldia egin zuen, Chelitoren beraren parte hartzearekin.\n1908ko azaroan, Miguel Unamunok hitz batzuk eskaini zizkion artikulu batean:\n"Estando yo el mes pasado en Bilbao,apenas se hablaba allí entre los muchachos de otra cosa que de Raku,el luchador japonés. Nos molían los oídos con el nombre de Raku,en mi casa y en la mesa,a la hora de comer,mis dos hijos mayores no hablaban de otra cosa que de Raku, comentando sus proezas profesionales en el circo y en los café, fue durante unos días el héroe popular en Bilbao y Vizcaya toda.\nSe veía a los muchachuélos ejercitándose en el Jiu-Jitsu por las calles.Hay que advertir que este hombre, fue a exhibir su arte a uno de los pueblos que más está desarrollada la afición a los deportes y uno de los pueblos donde más se estima, tal vez se sobrestima la fuerza física.\nHay que reconocer que Raku se hacía antipático al público, pero el verdadero motivo de la irritación de este contra él era ver la fuerza bruta abierta y sin dobleces, la brutalidad a que allí se rinde culto, sojuzgada por la destreza ,por habilidad, por el arte, por la ciencia al servicio de la fuerza también".\nBilbon eta Bizkaian jarraitzaile asko egin zituen; 1909ko azaroan Campos Eliseos antzokian beste emanaldi bat egin zuen, eta Rakuren eraginez jiu-jitsua Club Deportivo Bilbao elkartean urte askoan praktikatu zen, belaunaldi aldaketaren ondorioz baztertu zen arte.\nTolosan 1908 urtean aritu zen, zezen plazan: Isidoro Ollagiegi "Eltzekondo" hernaniarra erraz garaitu zuen, baina Ramon Garate "Kaminero" urrestillarrari irabaztea gehiago kostatu zitzaion: 6 minutu.\nRakuk aztarna sakona utzi zuen Tolosaldean: bere jarraitzaileek Piña Raku izeneko peña edo sustengu-taldea eratu zuten, eta 1926 eta 1935 urteen artean herrian oso aktiboak izan ziren: zezen plazan hainbat idisko-korrida eta bestelako ekitaldiak antolatu zituzten, ongintzarako dirua biltzeko. Gerora, piña-ren lokalean taberna ireki zen, eta oraindik bada Raku izeneko taberna bat Tolosan (Aroztegieta kalea, 2).\nTxakur asko ere izan ziren, Raku izenekoak.\nJaponiara itzuli eta heriotzaAldatu\n1908. urtearen amaieran Uyenishi Japoniara itzuli zen, Londresko dojoa William Garrud ikaslearen ardurapean utziz (Edith Garruden senarra). Data horren ondoren bere bizitzaz ezer gutxi dakigu, baina Percy Longhurst britainiar jiu-jitsu ikerlariaren arabera Bigarren Mundu Gerra baino lehenago hil zen.\n↑ Uyenishi 2016.\n↑ a b Uyenishi 2019.\n↑ Watson 2019.\n↑ (Ingelesez) «Don't Mess With the Jiu-jitsu Suffragettes» Messy Nessy Chic 2018-10-02 (Noiz kontsultatua: 2022-01-17).\n↑ a b c d e f g Estornes, Blog De Cesar. (2010-08-05). «BLOG DE CESAR ESTORNES de HISTORIA Y DEPORTES: RAKU,EN BILBAO Y EL JIU-JITSU» BLOG DE CESAR ESTORNES de HISTORIA Y DEPORTES (Noiz kontsultatua: 2022-01-17).\n↑ «Bilbaopedia - Teatro Circo del Ensanche» www.bilbaopedia.info (Noiz kontsultatua: 2022-01-17).\n↑ Tuduri Esnal, Francisco. (2003). Tolosa (1903-2003) : En el centenario de una plaza. Sociedad Guipuzcoana de Ediciones y Publicaciones ISBN 84-7173-430-3. PMC 426087682. (Noiz kontsultatua: 2022-01-16).\nAzken aldaketa 17 urtarrila 2022(e)an, 23:57(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 17 urtarrila 2022, 23:57.