XX. Mendeko Poesia Kaierak (IV)\nXX. Mendeko Poesia Kaieren laugarren argitaldia aurkezteko\nKoldo Izagirrek eman zuen hitzaldia (2002-10-04)\nPoeta sufietarik hasi eta Baudelaire-ren ziklo ospetsuraino (L'âme du vin, Enivrez-vous, Le vin des amants, Le vin de l'assassin), ardoak leku berezia ukan du literaturan, dela hedonismoaren erakusgarri, dela, harrigarria dirudien arren, argitasunaren filosofiaren bideratzaile bezala ere. Ardoaren memoria sentsazioen mailan gelditzen da, eta haren oroitzeko hitzak behar ditugu, eta hitzak oroitzeko kantua sortu zen: gure herri- literaturan ez dira falta bertso bakikoak, Tomas Garbizu musikariak gorazarre egin zion ardoari eta, oro har, edari-abestiei bost ataleko artikulu luze batean, 1934an: "Ardoari eraginta ezagutu dira orain arterainoko abeslaririk onenak". Olerkariek ez zuten ardoa asko laudatu, baina ohituretan hain aratz ageri zaigun Lauaxetak badu dozena erdiren bat tabernako abesti, sinets iezadazue berea dela ahapaldi hau:\ngabaren azken altxorra;\nostuten daustaz jorrallak,\nGure edari-abesti gehienok ordea, hala herriarenek nola olerkarienek, errazago ekarriko digute Rabelais akordura, edo Carmina Burana-ko Cantico dei bebitori ezaguna, egun Joxemari Iturralderi esker eskura daukagun Omar Khayyam bat baino. Lagunarterako konposizioak dira gureok, ozen abestekoak, hordikeriaren atari. Tabernak eta zurruteko lagunak ukatu gabe, Luigi Anselmi izan dugu ardoa maila liriko batera jaso diguna:\nEdalontzi hutsaren ondoan amets hautsia ageri zaigu, maitasunaren ardo isuri galdu horren ordezko baino ez da izan edalontzikoa. Egarria asetzeko edaten du eta hala ere berriz edatera behartua da, poetaren egarria, hau da, maitasun premia eta edertasun nahia, ase-ezina delako. Ez dago inolako ihesbiderik edate honetan, Anselmi ez dabil paradisu artifizialen bila. Egia da bere poema anitzek badutela halako gandu oniriko bat, baina orduan, lokartu ordez, atzarri egiten da zentzumena. Ardoak gure oinazea eztitu du, kontsolagarri izan zaigu, eta oreka aurkitu berri horretan emanen du poetak beila, gauak ez baitakar kontzientziaren iluntzea, gogoaren egunsentia baizik.\nbotilan datza lo...\nBeste erdia burura\nda jadanik igo.\nbana idazten dut:\nbata txuria da eta\nbestea txit ilun.\nehun lerro ikusezin\nkeak osatu hizkiez\nbete nahian nabil.\nditut hosto alderantz\nDohain berdina aitortzen dio edariari Jon Aranok:\nHurrengo tramoak eragozten dik\nhurrengo tragoak errazten\nBeti hala izan beharrik ez badu ere, zurrutak taberna suposatzen du maiz. Lagunartea behar dugu, geure malura horditzeko aitzakia kolektiboren bat eta gure bakardadea ilunago eginen duten zipriztin bateko amodioak bilatzen ditugu. Olasagarre ari zaigu orain:\nBadakitela zoko tristeak izaten tabernek! Tabernako zerbitzariak bildu eta botatzeko modukoa sentitzen da Ana Yoldi Gomez, Olasagarreren pertsonaia ugarietarik bat. Baina zer pentsatzen ote du Ana Yoldiz edo Luigi Anselmiz, hau da, zer pentsatzen ote du gutaz, hain zuzen, lejia usainak eta beste usain askok inguratzen duten zerbitzari horrek? Zorionez, kafetera itzali, aulkiak jaso eta zerrautsa eskobatzen hasi den tabernari hori, poeta dugu.\nZerrikeriaz inguraturik zerbitzen\nDitut ogitarteko infame hauek\nKomedore zantar hau garbitzen\nNahikoa lan ez duk bada\neta garbitzen saia hadi mundua!\nAgurtu gabe alde egiten diate\nHiretaz interesa erakutsi ondoren\nZertaz elikatzen haiz\nZer haiz zer izen duk:\nMaitagarri ala mesedegile?\nAla mihiztoek dioten\nBotatzen dituen hori?\nTaberna ez dugu, beraz, Aranorenean, sutondoaren antzeko bat edo lagunarte librea, zerbitzari alokatuak bere lan indarra saltzen duen ustialekua baizik, erakustegi bat non gu hobeki barrendatu, non gutaz barre egin edo bere burua madarikatu.\nAldegin behar dinat\nEzin ibil gintezken\nIbiltari zahar bezain fina\nBeharko izan higana iristeko\nAber esan ezak zenbat kilo zirin\nHilik hobeto dauden\nZein edo zeinen\nBeldurra sumatu duk\nBildots horrek ere\nez hau maite. Heure\nbakarrik nahi dizkik\nPoeta honen poesiaren muinean ahalegin satiriko handia dago. Oso satira berezia dugu hau. Ez ditu, molde honetan ohikoa den moduan, ingurukoak karikaturaraino deformatzen, ez du horren premiarik, aski zaio konstatazioarekin, eta satiragile klasikoek ez bezala, bere burua ere gupida gutxiko kritika horren barruan kokatzen daki.\nBidezidor bazterretik nindoan,\nleizezuloa hortxe, arekan,\nez nintzen existitzen ia-ia,\negin zidaten arte.\nOrduezkero beste bat\nZergatik "izan haiz", eta ez "izan naiz", poemaren lehen zatiko pertsonak eskatzen duen moduan? Hortxe dago, besteak beste, Jon Aranoren poesiaren gakoa: guri mintzo zaigu bere buruari bezala, edo gu inplikatzen gaitu bere buruan, bere buruarekiko distantzia kritikoa hartzen duenean. Anekdota xume horrek, autozaleak aurreratzeko keinua egiteak, biak aldatu ditu, bizikletaria eta gidaria bera. Existentzia ematen dugu aurreratzeko keinua egiten dugun aldiro, hobeak gara, munduko zibilizatuenak gara... Eta Jon Arano, bizikletaren gainean madarikatzen, esker oneko irri egiten digu, baina maltzur. Bera ere norbait da orain, beste bat, hika egiten dion hori, pasoa eman diogulako, eta ez dio zor hori berehalakoan barkatuko bere buru bestelakotuari. Inork ez bezala daki erabiltzen Aranok bigarren pertsonaren balio ironikoa.\nJoan ziren Etxe honetako bakeak\nBarrenak ez diate agintzen eta\nEzdeus eta ezer gutxiren jabe izanagatik\nBesteok ere bagarela\nEz bide da bidea ihesbidea\nBehin behar zuen eta\nErakutsiko dut benetako muturjea\nHerri honetako segundako herritarra\nBat bada, ni\nEz oso konforme gainera\nBakarka joateko hobea\nEzen ez nahasteko artaldea\nIntrigante eta sesiante\nArropa zuzenik ez eta\nAsko inportik ezta\nDiote naizela moralbako gaiztoa:\nTronpaturik dabiltza hori dioten horiak\nZorritzu itotzen banaute ere\nZorritzu beti eta gero ere\nLerratzea omen derrigorrezko\nBeraiek hala lerratzen direnez\nPosizioak hartzeari ez\nDiote ez uko eginen\nAger dadila holako eta halakoetan\nMalerusagorik munduan inor baldin bada\nEta esan ditzala esatekoak\nEz da gutaz desgraziz\nGuk hainbat dakikeenik\nEz gara hain inuzenteak\nZeruertza aurrera egitearekin\nHarrapatu ahalko dugun ustekoak\nEtxealdeari puska eransteko asmorik?\nZeinek galde eta hik!\nFuera hemendik saltzaile farisauak\nAlde arnasa ere\nOpa ez diguten perillanak\nOspa kasta menperatzaile guztien\nPelaje guztietako heredero\nEta gerorako sostengatzaileak\nEz eta «geure» izenez\nBaina handiki azkenez\nBaizik eta laiarik ez,\nTraktor, aurrerakoi, geurekoi\nSatiragile maisuena bezala, filologizatu gabekoa da Jon Aranoren idazkera, lizunik gabeko ahozko hizkera lizunetik oso gertu dago, eta soberako edergailurik gabe erakusten digu, perpausaren erritmoa apurtuz eta era berean izugarri zainduz, hitzaren gaiztorako grazia, poema honetan dastatu ahal izan dugun bezala. Eta horrek esplikatuko luke, menturaz, zergatik kokatzen duen bere burua poeta honek kritikatzen duenaren barruan: badakielako bere behakoa —bere hitza— ernea eta maliziatia dela, ikusi orduko miseria eta gezurra sumatzen —adierazten— dakiena. Horrek inkonformismora darama, sakratuaren aurka, edozer dela. Horrela, egungo estiloan eta egungo gizarteari kantatuz, gure tradizio zahar bat ekarri digu Jon Aranok egundaino, berritua.\nTradizio zahar bat berritzea, garden eta gordin hitz eginda, ez da munta handiko lana poeta on batentzat. Ados, baina ezagutu egin behar nolakoa den tradizio hori. Gure poesiaren piezarik bizienetariko batzuk antzinako satira anonimoetan aurkituko ditugu: esanean pindartsu, erritmoan zalu, irudian zorrotz. Satira haiek ordea, apaizen boterearen aurkako ale batzuk izan ezik, ohituren kritika erraza zuten helburu eta, nola ez, emakumezkoena bereziki, janzkera berriak zerabiltzatelako edo ezkontzeko hitza hausten zutelako edo... baiki, edan egiten zutelako, ardoaren gozamena gizonezkoen esklusiba baita (neke handirik gabe datozkigu akordura Xenpelarren Andre txarraren bentajak Xabier Leteren ahotsean, "Botila haundi bat basorik gabe / baietz seguru hark hustu / horretan dago sufiziente / beste bentajarik ez du" eta Elizanbururen Emazte edalea, edo, errazago, Lau andren besta, trukean ari zirela lehen zurrutean zahatoa zimur utzi zuten haiena, Usurbilgo Joxemari eta Mikel bikoteak, oker ez banago, alegeraki kantatzen zutena). Zentzuaz bestekoa dirudien arren, satira konformistak zirela esan genezake, gizartearen makurrari den mendrenik jazartzen ez zitzaizkionak. Jon Aranori esker ohartu gara badagoela, urri bada ere, beste euskal poesia bat, botereari —zentzurik zabalenean— oldartutakoa. Aranoren egungotasunak erakutsi digu tradizioa. Eta gure osasunerako ezinbestekoa zaigun mintasun horretan kokatzen dugu egungo satirikoa. Pindartsu, zalu, zorrotza da biziki Jon Aranoren hizkera, eta ez du poetek maiz elkarri pasatzen dizkioten irudi prefabrikatu horietarik bat ere erabiltzen, ez bada, jakina, parodiatzeko.\nAma Euskal Herri Ama Euskera Ama Untxia\nAma jatekotik eman didazuna\nPanpina zahar lizuna\nAurrerantzean ez dit onik egingo\nGarai batean irentsitakoak\nEz diete lanik emango\nOkel xehatuek urdail asezinoi\nDio eskertxarreko untxikumeak\nGure amaren bizitza tristea\nBeti jana tartean ibiltzea\nBerak gogaiturik jana jarri\nJarritako jana jan guk\nHobe zukeen untxitegian\nErditu orduko irentsi bagintu\nGeure moderno ustean piztia bitarteko literatura Erdi Aro urrunean kokatuko genukeen arren, XX. mendeko poesia abiatuko zuen liburu hark, Apollinaire-ren Alcools-ek, "Le Bestiaire" izeneko bigarren zati bat zeukan osagarri, "Piztiategia, Orfeoren jarraigoa". Hona hemen Les pouces, neurriaren ardura handirik gabe euskaratua:\nArkakusoak, adiskideak, amoranteak ere,\nZeinen diren krudelak gaituztenok maite!\nGure odol guztia isurtzen dugu haien alde.\nMaitatuak oro dira dohakabe.\nIkusi duzue Jon Aranok, oilasko gorpuak saltzeaz gainera, untxia hautatu duela alegia kolektibo bat egiteko. Konturatuko zineten noski irakurri dizkizuedan Anselmiren poema zatietan txoriak ageri direla. Modan egon dira abereak gure literaturan bolara batez, beha tituluok: Txipiroiren bat edo beste, Azken undinaren kaira, Narrastien mintzoa, Krokodil bat daukat bihotzaren ordez, Itxastxorien bindikapena, Jonas Poisson, Zoo ilogikoa, Dordokak eta elurrak... edo Hnuy illa nyha majah yahoo, behorrek Gulliverri eman zioten aholkua.\nLuigi Anselmiren poesiaren bigarren ildo nagusia piztiek markatua da, bere zoo ilogiko, bai, baina sinbolikoak. Otsoek, hegaztiek, narrastiek amets giro bat sortzen dute, eta iduri luke elementu hauek —ardoaren logikan— eldarnioren batera eraman behar gintuzketela. Ez da horrelakorik. Piztiok, ardoak bezala, errealitatera garamatzate zeharbidez: otsoak egiten dira karrikaren jabe, hegaztiek ihes egiten dute, lipuek setiatzen dute hiria... Esan liteke Anselmiren metaforak gardenak direla beti, baina ez, haatik, unibokoak. Piztiak protagonista diren poemotan alegoriaz barnagoko sentimendu handi bat dago, telurikotasun orokor bat, ipurtargi, tximeleta, har, euli eta armiarmekin, naturaren izaki xeheenekin bat egiten duena liburuz liburu.\nalferrikan eguzkiaren aiduru\nherioaren metafora zurbila\narrautza antzuen antzeko planetak\nhego lei eta beltzen azpian\nimajina ezazu halaber\ntxanpon honen atzeko aldea\nuhin zuri eta isilak bailiran\nhondartzak eta labarrak estaliz\nerreka eta ur-jauzietan gora\nmendi gaineko urbegiak itsuaraziz\neta imajina itzazu azkenik\nkoloredun zerrenda higigabeak\npostal merkeen argazkiak bezala\nzuhaitzen itzalpeko belar dohakabeak\ngauerdiak harrapatutako dortokak\neta eguerdiko hontz logaleak\nGure herri ipuinak abereez eta abereen giza-itxuraketez beteak daude: Axelko, Beleko, Otsoko... Bertsolaritza oso menostua geldituko litzateke abereak kenduko bagenizkio: gogora ditzagun Xenpelarren betroia edo Uztargileren Bizkaiko txerriarenak, eta baserriko abereei lotutako hainbat bertso sail; edo idi, zaldi eta asto demei eskainitakoak; Mikel Laboak eta Benito Lertxundik guztion ahotan hurrenez hurren jarritako Xenpelarren Pasaiako zezenarenak eta Orioko balearenak, Izuelako Artzaiaren Txakur txikiarenak, Bilintxen Zaldi baten bizitza, Otañoren txepetxarenak... Ez du aspaldi Sarasua anaiek Fauna txiki bat bertsotan bertso-kantu bilduma argitaratu zutela, bertsolaritzaren bestiarioa maila sinbolikora ekarriz.\nPoesian ez dago abereen horrenbesteko presentziarik.\nGure poesia tradizionalaren piztiategia hegaztiek osatzen dute: Txoritxua norat hua, Xoriñoa kaloian, Iratiko basoilarra, Arranoa bortüetan, Uso zuria... Alegilariek ekarriko zituzten gero piztia berriak, inportazioz. Haien moldean idatzi zuen Orixek Itzai zekena, bere moraleja eta guzti\nPresentzia urria dute abereek poesia kultuan, baina interesgarria da Emeterio Arrese-ren Kaiuak izeneko poema. Ez da oso ezaguna, gogora ekarriko dugu:\nEgo luze lirañez\naizea bigunki joaz,\norain egun argitzez\njai eder batez udan\naparretik sortu dan\negazti salla dirudi.\nPozak darabitz orren\naldartetsu ta zaleki,\ngirringa ta txioka,\nondoren berriz... plaxt, jetxi.\nNoizik bein alde xamar\nugina lertzen dan batez\n¡bai arin goitu, bai errez!\nostera gelditu arren,\nnoiznai lengo aldiya:\nberriro sail guziya\nzalapart osuan laister...\nGoiz argiak damaien\naldartez kayuak zorun,\nzear, gora ta bera,\ngogo duten aldera,\njarraika dabiltz edonun.\nNun sortu ta zer izan\nautetsi al banezake,\noiek bezela kayo\neta biziko nitzake.\nEz diozue halako tankeraren bat hartzen Lizardiren Parisko Txolarrea-rena? 1928koa duzue hau, Lizardirena 1930ekoa.\nZaitegik satorra hartu zuen sinbolo, besteak beste. Nire barneko satorrarena poeman, lohikeriaren eredu dugu piztia, eta hil egiten du aitzur ukaldi batez. Ongi gogoan dauzkagu, bere errezitatuei eta Zumetaren irudiei esker, Artzeren apoak eta beleak.\nLauaxetak badauka Txakurtxuba izeneko poematxo bat, baina eginen nuke euskal letretan zakurra gogoangarri egin duen poema hauxe dela:\nZakur zahar bat errekan\n—nehork ez jakin nondik jinik—,\nzakur bat zoan errekan\nuretan gaindi, arin, hilik.\nUr luminos, hotz, gardenek\nlaztantzen zuten berrilkia;\nsorgin-orratz botz, lerdenek\nmiresten zuten sarraskia.\nGoizean goiz urera jin\narrantzaleek agurtzen zuten.\nNoizean noiz, arrantzaleen\namu tzarrek ziztatzen zuten.\nNaosiak atzo ito zun\nzabar egin baitzan zahartuz:\nlandaretan etzaten zan\nlandan behiak ezin zainduz.\nNorat, erradak, errekan\nuraren hotzez konkorturik,\nnorat bahoa itsurat,\nhilaren hotzez gogorturik?\nGeldit' ezina -nevermore-\nbehar dukeka joan aitzina?\ngeldit' ezina, gaixo hor\nAzken Eguna urrun da;\nhartara gabe hor lirina\nhirotan ezeztatu zan...\n...Haizeak darama urrina.\nahantzi zuten sarraskia;\netzuten oroit berrilkia. ..\nNik soilik, arima baitan\nusnatu nizun hil-usaina.\nNik soilik nire Ekklesian\ndut ohoratu hil anaia.\nPaganismoaren aldeko gerla deklarazio moduko bat dugu Jon Miranderen poesia, gauak, ilunpeak, itzalek girotzen dituzten eszena erdi-gotikoetan eta baladen doinu gozoan emana, hala nola Otso poeman, edo Antton Valverdek musikaturiko Sanguis Martirum-ean, edo Imanolek kantatu zuen Ilunabarrez hartan, edo Jauregi hotzean honetan:\nSistema eta doktrina ororen aurkako gerla dugu Miranderena, handiaren handiz ezinezkoa: legeez aurretiko paradisua du helburu. Nihilismoan tinkaturik (itxaropena "zital-lilia" du), euskal nazionalismo motzari hiper-nazionalismo suhar bat oposatzen dio, jauzi gaitz bat eginik historiaren eta errealitatearen gainetik, bitalismo gerlari teoriko batean.\nIskiludun, ixil eta zutik\nAinendi hil gaztaroan, nihaur,\nEzpainetan otoitzik ez, burhau\nHiretako, nire jainko-eidol\nZaharra, Lur!, mendi-gudu baten,\nIguzkiek, inguruz inguru.\nEne soin haur, berriz sor aiduru\nMirandek Gaizkiaren poetika bat garatu zuen, eta kurtsileria moralaren aurka balio artistikoa ematen saiatu zen garaiko zenbait euskal ez-baliori, hala nola putak edo sorginak: oroit, inork maite ez duen zakur hilari altxatzen dio eliza. Hirian bezain bulegoan arrotz, misogino handi, iraultza inposiblez gainditu nahi izan zituen Mirandek frustrazioak, ez lagunik ez maitasunik ageri ez duen erotismoz, sinboloz eta erreferentzia kultuz beteriko poesia landu eta nabarmen falokratan: Oianone, Larunbat-arrats, Pigalle bera, edo Paris-Beuret.\nNornahi joan leike igesi\nhaiengandikan, ahal balu...\nNik haiekin egon behar\n—horrek dit egiten dolu\nhorko ordu luzeak zehar—\nGaizkia goratzeko ukazioa erabili zuen Mirandek, berdin demokraziari edo ohiko sexuari, eta beste euskaltasun bat bilatu zuen mitologia propioa eraikiz, kritikatzen zuen euskaldun hipokritena bezain historia konbentzionala sortuz. Alabaina, ukazio hark kritikaren zorrotza utzi zigun, euskaldungoan hegemonikoa zen ideologia bortizki zafratuz. Bazeukan Mirandek beste Jon batek adinako talenturik satiragintzan, entzun molde klasikoagatik izan ez balitz Aranok egina zela esanen genukeen hau:\nEgun batez nuelarik\nBihotza txit gaixoa\nEusko ardo goxoa,\nEntzun nuen oihanean\nKantuz eusko xoxoa.\nPino baten adar puntan,\nPino sendo, jasoa,\nJarria zen, ta nik hara\nEman nuen pausoa\nKantan eusko xoxoa.\nEuskaraz zuen kantatzen\nBere txori bertsoa,\nGoraipatuz Lege Zarrak\nTa jainkoa, zintzoa\nBaitzen pino hartan kantuz\nZegon eusko zozoa. ..\nEsan nion: "Ulertzen dut\nNekez zure mintzoa,\nHain delakotz jori, landu,\nSakon eta jasoa,\nBainan eder duzu botza,\nGoitar eusko zozoa!\nTxoritxoa, gaua da-ta\nIluna da basoa,\nEz al duzu beldurrikan?\nOi! baletor otsoa?"\n—"Jaunaz beste, deusen beldur\nEz da eusko zozoa."\nEsan nion: «Nor da ote\nZure jabe, xoxoa?»\nHark: «Euskotar andrauren bat\n—Ez zatar ez atsoa—\nEder, gazte. Izena du\nAzken erromantikoa edo lehen modernoa, esan izan zaio Charles Baudelaire-ri. Definizio biak dira segurki zuzenak, tenkadura batetik sortzen da bere poesia: bizi-pozaren eta bizi-nardaren artekotik. Formari dagokionez, klasikotasun berritzailea da berea, molde zaharretan isurtzen ditu gai berriak. Halakoa da Jon Miranderen lan poetikoa ere. Panteismoa laudatzen du satanismoaren lilura ageri duenak, matxinadarako deia egiten du bulegoa utzi gabe, kritikoa da ametsari ematen diola, eta honek lirikan lerratzea dakarkio, berak hala nahi ez badu ere (Mirandek berak apailaturiko antologian ez zuen sartu, esaterako, Behin batez Zuberoan poema bikaina, eta hauxe datake esplikazio bakarra, "leunegia" izatea egilearen aburuz). Kontradikzio horietan badauka Baudelaire-ren antzik, eta hark bezala, ahapaldi neurtuetan eman zituen bere eldarnioak eta bere biraoak. Baina baudelairetasuna zer den nire somazio guztiek baino hobeki argituko digu Mikel Lasaren poema honek:\nHiguina eta tristura begi bietan\ngizonek ez diote engainatzen.\nBarre ta irri zurietan\nharagiaren grinak ez du berotzen\nbere ezpainik, ez bihotzik.\nDesprezio eta higuina dario\nbegi bi beltzetatik.\nMaite haut maite,\nkaleetako zozoak ez beste.\nMaite haut maite\nbaina gorrotoz eta zoramenez\nhire gorputza nire arimaren truke.\nMesprezagarriak gatzaizkio, eta huraxe behar dugu. Higuina ematen diogu, eta maitagarri zaigu, haragiz maitagarri. Mikel Lasaren deklarazio honekin iritsi ginen bekatuak lilura sortzen zigula aitortzerainoko heldutasunera; gauza izan ginen, noizbait, gure arima lohian galtzeko, gogoak gorputza deskubritua zigun, maitasunak bakardadea.\neta ihauteri gauean\nkale isiletan barna goazela\niparraldeko hiri handi honetan galdurik\nlaurehun pezetakoak eta hirurehunekoak\ngure poltsa urriarentzat nahikoa ehunekoak.\neta gorputz usatuen xarma ustela bilatzen dugu.\nIhauteria da ihauteri gaua\nnola Kristo profanatu hori biluzik\nbide bazterrean hain desesperatuki etsia\nagonian infernuetara jaitsia\nEta argiak milaka izanik ez dute argi egiten.\nihauteri gaueko hirurak eta bost inguruan.\nBaudelaire-ren aurrekoak izatetik Baudelaire-ren ondokoak eta ondorengoak izatera pasa ginen orduan, hau da, literaturaren historia modernoaren barnean kokatu zen gure poesia, eta konplexurik gabe aldarrikatu zituen gure poetak bere lagun hilezkorrak: Tzara, Aragon, Lautréamont, Kafka... Mikel Lasak ekarri zuen modernotasuna, haatik, ez zen literatura garaikidearen bereganatze hutsez sortua. Ageri zuen hastioa —sinbolista eta existentzialista dela esan du Jon Kortazarrek—, jarrera izan gabe, inguru itogarri batek eragina zen, Hego Euskal Herriko 1950-60 urteen basatzak, deshistoriaren erreinu luzeak, ghetto hark. Esan ohi dena baino sozialagoa da bere asperdura existentziala. Alderdi hau aski nabaria da Gerrate ondorena poeman (Altsasu idor batean kokatua, Leteren Nafarroa, Arragoa-ren aurrekari), edo TX.E.ri izenekoan ("Che-ri" edo "T-ixa puntua E puntua" irakur liteke, Txabi Etxebarrieta, noski), edo Garik kantatzen duen Eguzki berritan ezagunean, eta guztiz agerian daukagu Bertso Urratuak poeman:\nZeini ez zaio laket esatea:\nNi poeta arlote bat naiz poeta baserritarra\nta pinpilinpauxaren mila koloreak besterik ez dut ezagutzen\nta nire hiztegiko hitz itsusienak «arrosa» eta «krabelina» dira.\nBaina nik diot:\nZalduntxoen oinordea herriarena ez den artean\nez dudala sinetsiko zalduntxoen sasi-ipuinean.\nGure hiztegiko zenbait hitz doaz\neta orain ez dira ezer ez bada\nmemoria desmemoriatu baten oroitzapen gazi-geza.\nBaina euskaltzaleek balekite jakin aberatsegia dela\nhizkuntzarik txiroena ere\nsakelan daramagun historia apurtu hau\nLasaren poesiaren ildoa ez da samurra jarraitzen. Ez du estilo nabarmengarri bat proposatzen, sentsibilitate mailako berritasuna baizik, gauzak adierazteko espiritu malenkoniatsu eta, halaz guztiz, tristuran sobera laketzen ez dena, aldarte batzuek ahuldu egiten badute ere:\n"Udazken amaierako eguntto bat zen, flakeziaz betea,\nxirimiriz hordi-hordi eginiko egun tentel horietakoa..."\nEuskal olerkari zaharrek mendira bezala, itsasertzera jotzen du orduan Lasak, noraezeko ibilian gogoetatsu. Paisaia honek funtzio sinboliko apala du, giro egiteko dela ematen du, baina azkenean dekoratiboak ziruditen zuhaitzak, esaterako, ametsaren galbide bihurtzen dira, edo maitasunaren babes, edo akiduraren lekuko. Paisaian gauzatzen da hitza, baina poetaren ingurua ez da inoiz koloreduna, eta euriaren presentzia ugariak koadro inpresionista bat oroitarazten digun arren, esan liteke geometria nagusitzen dela gristasunean, sotiltasunez, elementu gutxi batzuekin moldatzen baitu Mikel Lasak bere hastioa: euria, zuhaitzak, gaua... Ia estereotipoak ematen dute. Alabaina, erretorikarik gabeko poesia dugu hau, elementuen bakana kontrastea lortzeko bidea baita "xarma ustelaren" aldaera guztietan. Mikel Lasaren apunte gisako hauek zatiduren estetika dira, poetak unea harrapatzen du, denboraren eten batzuk azaltzen dizkigu instantaneak balira moduan, kontinuum batean ipini nahi lituzkeen uneak, bizitza honen hutsa adierazi eta, horrenbestez, betetzearren. Hori guztia goza genezake piztia gizakortu ez baina gizakia arrain bilakatzen den Aquarium edo Itsaspeko herria poeman:\nEne begietan euria\nitsas gainean langarra.\nitsaspeko herri honetan\nuhinak uhinen ondotik\noraina eta geroaren\nOtoi esadazu maitea\npausa une honetan non\naurkitzen garen. Mundua\nmundu den edota\nmiliunka esferen artean\nzeinen baitan gauden gu\nzu eta biok bakarrik maitea.\nBizitza bi memoria\nleize bat dela dirudi.\nIspilua hamar mila zatitan\nAmasabelean lez lurrunez\ninguraturik bizi gara\narrain bilakatu dira\nmetamorfosis luze baten ondoren\neta arrainak aldiz\ngiza begi soil besterik\nez dira gure gauaren erdian.\nBakarrik diote, masopak\nihesi joan direla,\nfaropeko harrien ondotik iraganaz...\nBeste itsaso batera ihes egindako masopa horietan dago, beharbada, gizateriaren etorkizuna: bilakaera berri bat posible dela egiten du amets poetak, egon behar du, han nonbait, urrun, zoriona posible den zokoren bat, non ere hurkoak begi indiferentea ez beste zerbait edukiko duen humanotik... Hogeita hamar poema haiek poesia egiteko baino poesia ulertzeko modu bat zekarten: feismoan laketzen ez den xarma ustelaganako irritsa, humanismoa ukatzen ez duen asperdura, eta hori bere librean oso ongi neurtutako kadentzian, detaileekiko arretak hondatzen ez duen osotasunezko edertasun batean emana, edo kazetako kritikaren estiloa erabiliz, "gustu onez" eta "oreka handiz" aurkeztua. Beharrik, Mikel Lasaren ildoak, zaila izanagatik, eduki ditu lantzaileak belaunaldi gazteagoetan. Hemen kokatu behar genuke Tere Irastortzaren lehen poesia. Hauxe da argitaratu zuen aurreneko poema:\nzer pentsatzen duzun\nzer sentitzen duzun\nene arnas hotza\neta odol beroak\nezin itzali ditudanean;\nezkerreko zokoko paperontzi funtzional horretara\neta ene minak\nzeure koadratu tristeetan\nEsnai-ametsetan ari nintzen\neta erantzunik gabe\norri merke mesprezatu\nPoemari egiten dio galde autoreak... bere lan poetikoari buruz! Poesiaren gabezia ere bazeukan poesia egiten zuenak. Kontradikzio hau berria zen, eta nola edo hala Irastortzaren obran eta beste poeta askorenean aldikal ageriko zaigu 1980az geroztik. Bai, poesiari buruzko poesia sortu zen orduan, galdera hark salatzen zuen galdua genuela poesia mailu bat zelako segurtasuna, orria misterio zen. Irastortza bezalako poeta arduratuek ernetasun horretan idatzi dute geroztik, materialen ikerkuntza gai poetikoa bilakatzen dutela, merkatuan baztertua egonagatik poesiak azpiz obratzen baitu, bera da langintza literarioaren bihotza. Handik urte betera:\nAkeztuko ez den amodio-\ninork sinatu ez duen\nzamarik gutxien duen eran,\nindarrik handien duen\nBost urte geroago:\nNegarraustu zaitezke hitzetan\nez sintaxi eta ez koordinazio duten esaldiez\nhar ditzakezu bertsoak\negun eta gauak\nitsaso lehorrak bezain mugatu eta estu\nhitzar zaitzake saminak\neta iratzarri arte\nJainkoaren patuak merkatuan zenbat egiten duen\nhitzustu zaitezke hondo-hondotik\nzelai berdeetako azken loreen hazietatik\nerreka txokoko harpeko amuarrain arrautzetarik\neta hala ere kaina bakartiagorik behar da\nlabemozorroa bizitzaren kolkoan bapatean\nxaguxarra egunaren begietan itseki\nisil disimulatuagorik behar da\nzuri-tanta bailitzan begi hondoa lehortzeko\ntxanpan burbuila gisara irensteko\nohearen bilduan negar egiteko\nDuela bi urte:\nDiot guzti hau —dio—\nizenik gabeko memoria izuak atxekiko duena.\nhitzean dator matxura\nBarkatuko ahal dit pertsekuzio hau Terek. Poetaren lehen errealitatea hizkuntzarekin egiten duen borroka dela argitu nahi nuen. Testuaren barruan egiten dena da poetika guztien arazo hurbilena. Poetak hitzak dauzka, ez poemak. Ez da ehiztari, artisau baizik, "poema konstruktore", Ibon Sarasola isolatu batek 1969 urrun hartan abisatua eta erakutsia zeukanez. Eta horrela bihurtzen dute poetok idazketa zerbait esentzial, zuztarreko: munduaren ezagutza sakontzeko metodo bat. Irastortzarenean behintzat, idazteak sortzen du poetika, ez teoria baten aplikazioak. Poesiari buruzko gogoeta, bai, baina gogoeta poetikoa.\nObra oparoa du Tere Irastortzak, anitza, estilo desberdinetakoa, baina ingurutik baitaratzen ditu beti bulkorik jasoenak. Hitzetarik sortzen baldin badu poema, esperientziatik sortzen du ideia. Hala zen bere lehen liburuan ere, Gabeziak tituluaren pluralean poesiaren zein amodioaren urruna biltzen ziren. Horrela iritsi zaigu bere azken obra, gozatzen eta pairatzen duenetik sortua, perfekzio askoren ondorengo emaitza umotua, amatasuna eta espazioa uztartzen dituen hausnarketa liluragarria\nSortu zu sortzen zara\n(nire baitan baina).\nEz dago sortzailerik\n(esatea daukate nahi dutena idazle guztiek)\nezezagunari ixten ez zaion\nEta haurdunaldia artelan eskultoriko baten prozesua (ere) badela ohartzen gara:\nEspazioak bete egiten dira:\nez dira laburtzen,\nez eta luzatzen;\nez baitira geometrikoki trasladatzen,\nez argazki eta irudietan gordetzen.\nEspazioak bete egiten dira\n—gure baitan aurren—.\nMaiz ez bada ere, gertatzen dira, zorionez, ezusteko ederrak gure egileetan: idazleari etortzen zaizkio noizean noiz esan-behar batzuk, barnean ezin gordeak izanagatik prosaren bidea hartu nahi ez duten piztia zarrapokariak. Orduan idazle helduak ume bihurtzeko ausardia hartzen du zenbaitetan, poesiaren bide galgarri eta askatzailean barna abiatzen da berriro, idazten ikasten hasten da. Horixe da Joan Mari Irigoienen kasua eta meritu handia. Esan genezake ia bizitza erdia eta jarduera literario aberats bat daudela poeta honen bi garai nagusien artean, baina hala ere gaztetako obsesio nagusi berdinek jarraitzen dute azpilanean baliabidez eta bizipenez hornitutako idazlerenean: haurtzaro galdua eta heriotzaren halabeharra. Aspaldiko bi gaiok, ordea, aldaera ugari eta sakonak ageri dituzte orain, hala nola denboraren joana, paradisuaren mina, espazioaren bilaketa, ahanztura... eta abstrakzio maila jasoagoan landuak ematen dizkigu.\nDena idatzia zegoen.\nDena idatzia zegoen, bai, jaio jaioak ginelako eta hil ere hil egin\nbeharko genuelako noizbait, orduan ez bagenekien ere.\nEta ezjakintasunak eskaintzen zigun pozarekin, tximeletak eta amona\nmantalgorriak harrapatzera abiatzen ginen, herriko zelai-soroetarantz\nEgunsentia baino gorriagoak ziren amona mantalgorri haiek, baina\npuntu batzu zituzten han-hemenka beren mantaletan —euri-tanta\nbeltzak iduri—, gauak ere ereinda baitzituen orduko bere begininiak\neguzki gorriaren lurretan.\nEta eskuetan hartu eta atzetan gora igotzen uzten genien,\nhan goitik ihesi joaten zitzaizkigun arte.\nEta hegan eramaten zituen amona mantalgorriak\ngure gaua eta gure eguna,\ngure bizitza eta gure heriotza,\norduan ez bagenekien ere.\nPoemak "Patuaren intsektuak" du izena, zein bestela. Literatura bakoitzak dauzka bere aro propioak, eta halako parnasianismo luze samar bat bizi dugu gure poesian aspaldion: munduari uzkur hainbeste urte egon ondoren, inon izan diren korronte interesgarrienen lorpenak ekarri nahi ditugu geurera, ez bakarrik Greziakoak, eta molde berriak saiatuaren saiatuz tradizio kultu bat ari dira eraikitzen euskal poetak, gure Antzinatasuna zor izanen diegu zenbait urteren buruan. Horietarik dugu Joan Mari Irigoien ere. Irudi eta motibo anitzetan orientalismoa esan genezakeenaren arrasto ederra eskaini zigun bere bigarren poema liburuan, eta hirugarrenean berriz poemaren formak berak ere tradizio txinatar eta japoniarra ekartzen digu, poemaren laburrak arnastu bezala egiten gaituela, gogoetari espazioa eskainiz. Horretaz gainera, forma estrofiko berri bat proposatu du, lira, perpausaren kadentzia bortxatu gabe garatzen dena bere eskuan, eder, dotore, maitasun poemetan.\nzure soinak bainarama.\nJoan Mari Irigoien ez da bakarra joera ekialdezale honetan, baina, besteak beste, ezin egokiago erabiltzen du gure poetak molde hau bere hausnarketak islatzeko, azala eta mamia bat eginik pentsamendua kontzentratuz...\niturbururantz piztu zen erreka,\nZe gailurretara jaio zen\nZe beste loretara?\nHona beste adibide eder bat:\nEkialdera joan nahi nuke\nbaina eguzkiak mendebaldera narama.\nbihotz ahituaren kirrinkak entzun ditzaket.\nhezurraren hutsak eta hautsak\nurrezko dortokak dautzan hilerrian.\nGure poesia kultua herabe izan da umorea erabiltzera, hain segur errazkerietarik eta, oro har, olerkaritza folklorizatutik urrundu beharrez. Iduri luke jasoagorako asmo horretan beldur hartu ziola irriari, poetek umorea anitza dela ez balekite moduan, edo "gauza serioak" beti zurrun adierazi behar balituzte bezala. Menturaz gure lehen poeta modernoek bazuten halako oka bat poesian baino prosan aspertzeraino landutako Mariz, Peruz eta gehienbat oker ulertzeetan oinarrituriko algarez, Lizardiren txinparta batzuk ditugu salbuespen ia bakarra. Barne-arrazoi hau gutxietsi gabe, egia da euskaldungoak ez zituela oso urte gozoak bizi izan XX. mendean, eta horrek ere edukiko du zerikusia gure poesiaren seriostasunean. Gero Arestik ekarriko zuen aire sozial berria mintasun dramatikoz heldu zen, tonu epikoa behar zen herriaren kontzientzia inarrosteko, beste ildo nagusia, poesia existentziala, bortxaz ageri zela itun. Horrek guztiak eta berez dauzkan balioek egiten dute Rafa Egigurenen poesia lana, laburra izanagatik, garrantzitsu.\nzure begien atzetik.\nea zortea duzun\n"Eguneroko bizitza eguneroko hitzetan", esanen genuke ematen digula Egigurenek, baina gauza arruntek daukaten ahalmen poetikoa baliatzen duela. Abanguarda literario guztiek eduki ohi duten kulturaren ulertze festazalearen partaide, mundua jostailuz betea dagoela ohartarazten digu: tren elektrikoak, boeingak, poxpoloak, Pantera Arrosa, zapatak, karrikak, San Juan sua... eta traste hauen bitartez aurreko belaunaldikoen elokuentziaren poesiatik detailearen poesiara egiten dugu jauzi, poetak, oso jario kontrolatuan, hurbil konkretua paratzen baitigu ikusgarri, kapritxoak diruditen erreferentzia pertsonalak, poemaren bitartez orokor bilakaturiko txokoak, gizakiak, bizipenak.\nsabel epel hartan,\nArnas hedatu batean\nhire bihotzak emaro\nIrentsitako txanpan tragoak\nUr urdinetan igeri\nmini-aingeru motel bat baizik\nez nintzen denboretan,\n... nork pentsa\nama antiujudun bat\nemateko adina bazinenik!\nMunduaren ganbarako anabasak irudi-sortzaile egin du lehen-lehenik Egiguren, eta halako senak ezinbestean egiten dio aurre esloganari, deklamazioari. Umore hau, ironikoa izanik ere, ez da hitzen zehar-zentzuez edo azpi-esanguraz baliatzen, ez da lexikoaren erabileran oinarritzen, ikuspuntua, kontrastea eta irudia darabiltza Egigurenek. Bere poesia figuratiboa dela esan genezake, begian jotzen duena. Adierazkortasun handiko metafora plastikoak sortuz, irudiaren eskutik garamatza poetak mezura, eta errealitatea interpretatzeko modu berri bat proposatzen digu ustekabean.\nRioko Azukre-Ogitatik etorritako\nBihotz Sakratu hegalaria,\nIgeldoko kartoizko gaztelua,\nHotel Londreseko tontorrean\nereindako tipula ortodoxoa,\nta Kursaaleko zubian zelatan dauden\ngetari borobil prefabrikableak\nesploradore kapela daramate\nHiroxima ta Nagasakitik\nekarritako tamaritzek berriz,\nbizar berde batzuk\nnoizean behin besapetik,\nta Bulebarreko kiosko aurrean,\nartzainik gabeko inudeen artean,\nalkate potoloa aurrezkoa dantza ezinik.\nIkusi batean tribialak diruditen gaiak ikuspegi xalo ustekoan erabiltzen dituela, beti dauka fantasiak eta irudimenak agerian uzten duten azpilduraren bat gordea, gure segurtasuna kolokan jartzeko. Egizue kontu irakurri dizuedan poemak C.A.T. duela izenburua, Centro de Atracción y Turismo, alegia. Erne hurrengo poema honi, xaloa dirudi. Dena dirudi xalo Egigurenean. Hala dirudi, bai.\nZakur bat bezala\ngaldu behar banaiz\nardi errebelatu bat\nizan behar badut.\nGiza-sare monolitiko hauetan\nnahiago dut lo\n... amets bat bizitzeko\nXoriño hezurttoen higidurak, urrinegi pasatzen diren basa-ahateek eta aberria galdutako Minotauroak markatzen dituzte, edo, politikoek berriki modan jarri duten aditz puska erabiltzekotan, "ezaugarritzen dituzte", banan bana, Joseba Sarrionandiaren orain arteko ibilbide poetikoaren hiru etapa nagusiak: literaturaren deskubrimendu goiztuak eragindako intertestualitateak markatzen duen kultismoa (Izuen gordelekuetan barrena), egoera pertsonal gogorrak eragindako itxituraren eta urruntasunaren aurkako minduraren lirika (Gartzelako poemak), eta mundutar anonimo bilakatuak sorturiko hemen nahi eta han beharraren, halakotasunaren eta bestelakotasunaren arteko aro dialektikoa (Marinel Zaharrak bildumako lehen zatian hasi eta egundainokoa).\nTaxuz asimilaturiko tradizio poetiko desberdinen oihartzunaz gainera, hiruretan aurkituko ditugu metaforen ederra, kontrasteen jokoa, mezukeriaren hastioa, pentsamenduaren sakona eta esanguraren anitza eragozten ez duen biribiltasun formala. Lanketa handi honek, ordea, ez darama estetizismora: Sarrionandiaren obra osoari darion malenkonia ez da malurazko dorre pertsonala, sentsibilitate kolektibo bat ordezkatzen du bere oinazean, eta uko egiten dio biktimismoari.\nLau, bost, sei harresi gure inguruan\nBihotz bata bestearen barruan bezala.\nZer egin dezakegu? Paseatu egin gaitezke,\nBere buruaren giltza aurkitu ezinik.\nTristetasunaren ganduaren ostean itsasoa ageri da beti, berriaren eta iraunkorraren eredu, bidaia, abentura, borroka eta askatasunaren leku mitikoa. Itsasoa, izan ere, imaginarioaren bideratzailea da, mugagabearen eremua, eta ezezagunaren topalekua goiz edo berant. Bizi nahi bortitzean bizi da poeta, baina distantziak nostalgia sortzen dio, atzean utzitako portuena eta galduz doazen lagunena. Denboraren errepikagaitzak dakarkio malenkonia hori.\nEz dira itsas hondoan ezabatzen\nEz dute inongo porturik helburu,\nGure oroitzapenak, Itsas galeretako oholak bezala,\nUr gainean linburtuz doaz\nDesegin ezin eta xederik gabe.\nNekez topatuko dugu gure literaturan egilearen bizitza pertsonalari horren lotua dagokeen poesiarik. Bata ezin liteke bestea gabe konpreni, poesiaren bidaiaria dugu Sarrionandia, eta poesia da bere erresistentzia antolatzeko lekua, esan liteke herensugearen aurkako egitaterik egokiena burutzen duela poemen bitartez, poemek bakarrik eskaintzen diotela libre izateko modu bat, Untzigintza poeman ederki adierazia:\noihanean: gogorra, lehuna, usaintsua.\nArtea edo haritza onak dira.\nUntziolan kila jarri eta kilaren saihetsean\neta kilagaina, eta mastak, eta tostak, eta\neta karela, eta abor estiborreko toletak,\neta lema on bat.\nGero itsasoa asmatu beharko duzu, haize\nOrain askatu lokarriak, ebaki sokak, laga\nuntzia eskumenetik lekora.\nBegiratu zelan hurrintzen den bazterretik\nzelan hasi den oraindik harrapa dezakezunean\nbere distantzia propioak nehurtzen.\nZelan doan uharrien artetik uhainekin buruka\nBegira zelan galtzen den bezperako\nBaina untzia bakarrik jitoan uztea baino\nhobe norbera untziratuez gero,\nlehorrean zutik zabiltzanori oinik ez duen\negur puska horren gainera.\nMantsoa, errugabea, menekoa ematen duen itsasoa\nboteretsua eta zitala ere izanen da,\nnorbera den guzia norberak egindako zoruan\nez kila trinkorik\n(Bitakora moduan izkiriatzen ari zaren orri\nAsko dira, eta garrantzitsuak, Sarrionandiaren lanak gure literaturaren garapenari ekarri dizkion onurak: joera kultistaren abiatzaile, Mikel Ibarguren eta Xabier Izaga bezalako poeta bikainak bideratu dituen gartzelako poesiaren sortzaile, erbestea eta inoneza ezaugarri pertsonal bihurtzen dituen nortasunaren urratzaile... Alabaina, meritu horien guztien gainetik dago balio moral, etiko, eta azken finean iraultzaileen aldarria. Formazio sakon eta ezagutza multiple batean oinarrituta, poetak «erratutako bidea» hartu duenaren fiertasuna ageri du, estetika ez-salgarri batean hartzen duelako bere gain konpromiso historikoa.\nArrazarik eta izenik gabeko zakurra,\nmihia marinel itoaren galtzetina bailitzen\nerakusten duzun zakur gaisoa,\nhor zaude, ni bezala,\nkalea gurutzatu orduko zalantzan,\ninguratzen gaituen guziari harriturik begira.\nEz dituzu ene eritziak,\nene proiekto ustez argiak ezagutzen,\nhalaere nik ez dut zurea baino\nloria handiagorik espero.\nEtxe bazterrera lotzen ginduen\nkatea apurtuta aldegin genuen eta\nez dugu irrikatzen\nez etxe zakur otzanen atseden goxoa,\nez lehiaketa zakur galanten\nNahiko berdinak gara: jaberik gabekoak,\narrotz arrotzak munduan.\nBaina ez dizkiegu hezurrak entregatuko\nalbotik urrumaka pasatzen diren autoei.\nGose zaharrarekin itzuliko gara\neta bihar agian berriro\nelkar ikusiko dugu edonon.\nBeraz hurrengora arte, autobus\njendez bete horretara sartuko naiz\nzu kale ilunean galtzen zaren artean.\nOndo ibili, broder.\nMiranderen zakurra behizaina izana da; Sarrionandiarenak etxera lotzen zuen katea apurtu zuen, eta harena urak daramalako baldin bada geldiezina, honena jaberik ez daukalako dabil alderrai kaleetan barna, beti zalantzan. Miranderen zakurra aldarean ohoratzekoa da, baina zer kausatako martiria den argitu gabe uzten digu, eta hala izan behar du gainera, poetak biktimismoan egiten baitu bat bere poemako protagonistarekin; Sarrionandiak konplizitatean egiten du zakurra adiskide, eta biek ere ez dute loria handirik espero, badute nahikoa lan bizitzen, hilondokoaz arduratzeko. "Anaia" esaten dio Mirandek bereari, Sarrionandik "broder", ulertu behar baita anaia baino anaiago, kolega, gaizkide. Zaharrez hila da hura (zaharra zelako dute ito), eta honek ez die utziko hezur pusketa ondotik pasatzen diren mamuei, hori da bere bizitza: ogiaren borroka, eremuaren finkatzea, nortasunaren gordetzea... Alderaketa honek ongi islatzen ditu, ene ustez, bien mundu poetikoak eta —honetarako zen bien erkatzea—, arestian aipatzen nituen Joseba Sarrionandiaren balore iraultzaileak. Lizardik zuhaitz eroriaren lantua egin zigun, Arestik enborra zerratzen zuten langileen amorrua kantatu zuen; Mirandek zakur hilaren eresia egin zuen, Sarrionandia zakur biziari mintzo zaigu. Biziari, jabegabeari, arriskuan —eta ez ahantz, otoi, zalantzan!—, baina berea defendatzeko prest dagoenari kantatze horrek eman dio Joseba Sarrionandiari daukan unibertsaltasuna.\nZakurrak, idiak, zirauna, hegaztiak... abereek bakardadearen muga izan litezke, gizakiak deserrian dituen mundu bat. Bakardadearen poeta dugu, bereziki, Karlos Linazasoro. Egia da bere lehen liburuan maiz mintzo zaigula pluralean, baina gu horrek mozorro funtzioa dauka, nitasuna sobera ozen azaltzeko herabe, ez bada haurtzaroa osoro ezin gainditu batek elkarrengana bildutako minduen multzoarena. Nekazari giroko eta gaztetxoen jolasetako irudiak eta konparantzak ikusiko ditugu ia beti, ez ordea natura kantatzeko, gizarte mota bat deskribatzeko edo iraganaren gorazarrerako, funtzio mitiko baterako baizik: paisaiaren momentu jakinak dira poemak, egoera animikoak islatzeko baliabideak. Ingurua gauzez eta animaliez betea ageri zaigu, ez pertsonez, eta inor azaltzen denean, bere presentzia ez da ondoko bakardadea areagotzeko besterik.\nGaur bakardadeak temaz zurratzen du gure bihotzetako\naldaba ttikia, eta mila zatitan hautsia dirudi denborak.\nUdazkenaren behatokitik izar itsuak begiztatzen dira\nespartzuzko tristuraren erdian nabigatuz.\nNabariagoa egiten da orain bailaran jainko ttikien ausentzia\nzeren itzaliak baitaude intxaurrondoetako olio-lanparak.\nBadoaz urrunerantz idizainen urrats nekatuak\nazken bideska larrietatik gora, burumakur.\nZakurrek gurdi-gainetan belarriak tente dauzkate\nziraun traidorea azalduko balitz ere.\nEdo ihintzaren manta hezea, zeinak oinazez blaitzen\ndituen basoilarraren kantu abandonatuak.\nOroimenak eta irudimenak batera egiten dute lan, deskripzioak barneko egoeraren adierazle dira, tristuraren proiekzioa. Leku edo une mitikoak dira, beraz, bailara elurtua eta hiriko karrika abandonatua. Ez dago batetik besterako gatazka geografikorik, biak ditugu espazio bakartuak, maitasunaren ausentziak berdintsu triste bilakatuak, maitasunik ezak dena bihurtzen baitu huts eta ezinbiziko.\nArratseko laurak eta hamar dira eta ez da musurik ikusten kalean.\nEskaleak estrazazko paperean biltzen du bere bihotz gosebera.\nBoz ttiki hori entzuten da soilik abenida eta kale hustuetan,\nguri hain ezaguna egiten zaigun berbera; akaso gure barrendik\nirteten delako, lotsagabeki, arratseko laurak eta hamar direnean.\nGizartean arrotz, umezurtz sentimendu handi baten zama dakar Linazasororen lehen poesiak.\nEta zigarro ketsuen artetik esan ziguten ez gelditzeko\nhiri hartan, joateko beraiekin, han ez zegoela masusta gorririk,\nez amodiozko errezetarik,\napopilo-etxeetan herioa zintzilikatzen zutela patronek kuadro gisa.\nBaina apeaderoko argiek itsutu egin ziguten ikusmena,\neta soilik ikusi ahal izan genuen kalegarbitzailearen alabastro irria,\nkioskoetako pornografia deslaia, burdinbideko brontze kolorea.\nHori besterik ez. Eta hiriaren zaindegian gure gorputzak gorde\neta poema bat irakurri genuen bizitzaren itxarongelan.\nZernahi gisaz, kanpoko mundu hori itzulian datorkio ostera poetari. Bere jarrera kontenplatiboak kutsagarri bihurtu du poeta oharkabean, besteak beste Linazasorok ikusteko, detaile piktorikorako daukan ahalmen bereziak halako traizio positibo bat egiten diolako. Inguru desjendetu baina malenkoniatsuki eder horrek beteko du, nolabait, bere bakardadea, metaforaz pilatzen den deskripzio pausaturako eta gogoetarako bikain erabiltzen dakien lerro luzeko bikotan, karrankarik gabeko idazkeran, soseguz, hasierako diskurtsoaren fatalismoari dagokion bezala. Noizbait, tentuz bada ere, fidakaitz, zuaren bila abiatuko da poeta hurrengo liburuetan, bakarralditik maitasunera eginen du, eta honen maluretara. Munduarekin harremanetan hasteko uzkur zenak, kontenplazioa utzi eta etorkizunerako urratsa emanen du, ezein karabanaren aiduru egon gabe. Harremana problematikoa izanen da, baina egon badago, bere baitako jardunetik dialektikara datorkigu. Inkomunikazioa haustearen prozesua da Karlos Linazasororen poesia, eta horregatik da, bilduenean ere, ezin humanoagoa.\niritsi baitziren gugana beste iratxo batzuk\nbeste itzal eta leinuru eta aje fidelak\n—nostalgia lizuneko antxeta urdinak—\neta zaratak hausten ditu dagoenik ardo triste\neta argi doizko gauetan idatzitako\nmurru leiendaz beteak\nHutsala litzateke erbeste, errezo, mehatxuak esatea\noro denean orain gandu zauritu eta Ilargi zahar:\nzure ahoan isiltasuna da purutasun bakarra.\nLehen, euskara eskolatik kanpo zegoen garaietan, poesia zerabilten gure idazleek haurrak euskaragana zaletzeko, asmo horrekin idatzi zituen Oxobik bere fabula asko, eta ez da kasualitatea Pascual Iturriaga maisu eta pedagogoak ere alegiak moldatu izana, biek ala biek piztiak harturik protagonista, erran gabe doa. Orain berriz bazter samarrean gelditu dira saio historiko haiek, orain baditugu ipuinlariak, baditugu nobelagileak, baditugu kontalariak, baditugu marrazkilariak... eta horien guztien produkzioa bideratzen duen industria bat ere badaukagu. Baina harrigarria dirudien arren, literaturaren eta hezkuntzaren alor garrantzitsu honetan modu jarraituan jardun duen poeta bakarra daukagu: Juan Kruz Igerabide. Egia da bere obra poetikoa zabalagoa dela, baina hasi berrian helduentzako eginiko poemetan ageri zituen ezaugarri estilistikoak geroztikako haur-lanetan garatu ditu nabarmen, horrexek egin du berezi eta nortasuneko.\nHegalpetan lanbro epela\nLanbropetan langa opila\nKoloreen jabetza emea\nMusu usu sutsua\nEne kolore kloka umea\nUrzo ur zu\nZilarra bidalia izan da\nHiru loretan lore\nHiru krixketa krabelin\nIlargi gizenaren alaba\nHiru xurrumurru masusta\nHaizearen zirriztu negarra\nGaztetxoak helduon literaturaren hainbat lanez jabetu diren moduan goza genezake helduok idazle honek gaztetxoentzako berariaz egiten duen poesiarekin, hain baita estetikoki landua eta gogoetaren ñabardurei emana. Entzun Gerezi zauritua izeneko haiku biribila:\nTxolarrea mokoka gerezian:\nMina daukat eztarrian.\nedo Haserre izenekoa:\nLokatzetan eseri eta\nsagarra txirtxilatu paretaren kontra:\nOrain, lurrikara izango da.\nedo izenik gabeko hau:\nNoiz egingo ote du elurra,\nnire herria ikusteko\nEz al dira zoragarriak? Literatur kanonean onartu ez den poesia dugu hau. Helduok Mafalda eta Axterix geureganatu ditugu, baina beldur diogu itxuraz haur eta gazte literaturari, nahiago dugu "inozokerien zokoan" utzi, hala komeni zaigu sinestea ere, nik dakidala behintzat, helduon literaturak ekarri ez duen askatasun mentala ari baita ekartzen, asmatuz, aldatuz, zentzugabetuz... hitz batean esateko, erronka botatzen digu. Eta guk, zuhurki, paso egiten diogu.\nLapurdin ba omen zen Axular bat;\nlepoan eramaten zuen fular bat.\nBehin, igo zen globoan\neta Ameriketaraino joan.\nFularmonika joz irabazi zuen dolar bat.\nEta, jakina, heroi berriak dakartza gure piztiategiara:\neta hondartzan izan zuen istripu bat.\nsudur zuloan gorantza.\nHaren mediku izan zen bisigu bat.\nJuan Kruz Igerabidek ezin hobeki frogatu digu gaztetxoen psikologiak eta formazio mailak eskatzen dituzten parametroetan idazteak ez dakarrela kalterik kalitatean, baldin eta irizpide estetikoak hartzen badira gidari. Poesia honek eskatzen dituen maisutasun formal handiaren eta espiritu ernearen jabe da gure poeta. Seriosaren eta infantilaren arteko lotura zaila egiten du, txinparta ikusgarritan, barrearen aldaera guztiak erakusten dizkigula. Didaktismotik zuhurki urrundua eta hala ere munduaren ikuspegi etikoa txertatuz, inozokeriari aurre egiten dio poetak bizitzaren mikatzak ezkutatu gabe. Plazer eta hausnarketa bihurtzen du hitzen jolasa Juan Kruz Igerabidek.\n(Eta bihotzean korapilo)\nOinetakoak lotu eta askatu\naritu da haur bakartia\narratsalde osoan, isilik.\nZaintzen duen neskak\nirribarre egin dio, harriturik.\nAtea jo dute; nor ote?\nHaurrak bere lanari utzi dio.\nAtean amaren aurpegia agertu da.\nHaurrak lanari ekin dio berriro;\nkorapiloa askatu du.\nBere aurreneko liburuan, Sakanako errealitate gordinean kokatua baina ahots propio indartsuz azaldu zen Juanjo Olasagarre. Zanpaketarik gabe eta euskaltasun aurrerazale batean bizi nahi eta ezinaren eredu bihurtzen da liburu hartan (Gau-pasak), eskualdea. Errealitate itogarriaren kronikaren eta sentimendu pertsonalen arteko nahaste bat eskaintzen du poetak: introspekzioa egiten saiatzen da, jakinik, alabaina, idazlea bera ere lurralde okupatua dela. Olasagarrek heldutasun handia erakutsi zuen kadentzia luzeko poemetan, inguruari erne ageri zen, niaren eta guaren arteko dialektikan, esana hitzik birjinenez zorrozten zuela ("lime", "apeu", "ozkotz" bezalako berba ozen eta zehatzak ekarriz gure ondare poetikora), konformismora lerratzen ez den ezkortasun kritiko batean.\nJuanjo Olasagarreren poesiaren bigarren zikloa bi liburutan banaturiko antzezpen handi batek osatzen du. Hartan, poetaren sentsibilitate anitza hainbat pertsonaiatan gauzatu da, eta haien arteko harremanak dira poesia sortzen dutenak, igurtziz bezala istripuz. Jubilatuak, dibortziatuak, langabetuak, maitale zapuztuak, lagun presoak, hiesdunak... nor bere arazoekin, nor bere psikologiarekin azaldu dizkigu Olasagarrek. Idazketa narratibo batean, apainduraz urri eta argitasunez aberats, poetaren ezkortasunak arrazoi objektiboak aurkitu ditu besteen oinazean.\nIzan gaitezen lagunak esan\neta alde egin zenuen.\nEta hantxe gelditu nintzen\nzornea zeridala eta zeridala\nnola urruntzen zinen begira.\nEzin zitekeen, ezin zitekeen,\nerrealitatea ukatzea da\ndefentsa mekanismo abila,\nbaina gutxirako balio du.\nGero telefonoa nuen aire,\nhari batean bizi nintzen haritik,\nhari bizitza esatea baldin badago.\nErregua zeridala ahotik\nhala ibiltzen nintzaizun deika,\nitzul gaitezen, itzul gaitezen,\nbaina zuk argi zenuen zortea:\nzuretako ezetz, ezetz zen,\nniretako sufrikarioa, ordea.\nhala ibiltzen nintzaizun deika\nHurren hil beharra zintudan,\nzure heriotza zen nire bizitza.\nEta hantxe ibili nintzaizun,\n(zentzu figuratuan jakina).\nTo kabroia, to kabroia,\nbarreiatu nizun burmuina.\nZu hila zinen ni bizia.\nNola izanen gara adiskideak?\nNik adiskidetarako nahiago ditut biziak.\nTeknika honekin itzulbide, gurutzaketa eta elkartze ugariko obra sortu du Olasagarrek, eskualde habitatu eta bizi bat eskaintzen digula, alegia, gizategi unibertsal bat: Joxerra Agirre, Ana Yoldi, Andres Basterra, Anjelines Berasategi, Mikel Urruti, Josema Irutagoien, Endika Lakart... Gure poesian parekorik ez duen tragikomedia honek anti-Euskadi bat paratzen digu begi-bistan, bateko eta besteko erretorika ofizialek ezkutatzen duten euskal herri erreala. Eta honela ikusten du errealitate hori, hots, honela ikusten gaitu Caponek, Nemesio Lakarten zakurrak:\nzaunka esana, Lihn poeta txiletarraren\npoema bat entzun ondoren\nBi lurralde sortu dituzte: Da lurraldea eta Balitz lurraldea.\nGaztaroan lurralde bakarra egin nahi dute bi lurraldeez,\nHistoria bakarra idatzi nahi dute ñabardura epikoz.\nBalitz lurraldeko iraultza programatiko guztiak esportatuko dituzte Dara,\nbandera berriak sortu, errebelioa ezarriko dute lege.\nBolada batez bietako hiritar uste dituzte beren buruak.\nEta badirudi bi pasaportez ibiltze hura behin-behinekoa zaiela,\nnoizbait ere iritsiko dela Batze-Agiri eguna.\nBaina ez da iristen, eta urteek aurrera ahala\nzaildu egiten dira harreman diplomatikoak.\nHor hasiko dira mugei buruzko gorabeherak,\nHistoriaren bertsioari buruzko ika-mikak,\neta benetakotasunari buruzko guda lehertuko da.\nDa-n direla Balitz-ko bizi puskak ageri zaizkie,\nBalitz lurraldean daudela Da-n lurperatu zituzten hilotzak.\nSentimendu estraperloan dabiltza gauez.\nOraindik ere bietako hiritar uste dituzte beren buruak\neta saiatu egiten dira bitartekaritzan.\nBaina zergatik zaie horren zaila bakea sinatzea?\nZergatik dute izan-afan suntsitzaile hori?\nInongabeko errefuxiatu, noiztik dira?\nGure bizitza osoa dago lotua animaliei, edo animalien irudiari: Lagarto eta Chimbo xaboia zegoen kanila ondoko arraskan gure etxe proletarioan, komunean berriz El Elefante izeneko papera zegoen zintzilik kordelean pasata, nik behintzat gehien maite nuen krakada ogitartean La Vache qui Rit neukana zen, dastatu nuen lehen garagardoa El León izan zen, ingelesa murduskatzen jarri ninduten rock taldeen izenak The Animals, The Beatles, The Bee Gees, Iron Butterfly, The Monkees, The Pinck Floyd, Skorpion... denak abere izenekoak izan ziren, El Conejo eta Caballo Blanco lisibekin egiten dugu gobara, gure telebista zoragarriaren ikurra txori bat da, txantxangorria omen, eta bertako haur programa batek Betizu du izena, eta bilbotarren ikurra lehoia baldin bada, babazorroena —futbolaz ari naiz— azeri bat da gaur egun, eta ez baba-bete-zorroa (diglosiaren abantailak, zer duda egin!), eta esanen nuke, Olasagarrek horretarako baimena ematen badit, Osasunakoak ez direla laster mundu osoak, antza, dekretuz gorrotatu beharko dituen "gorriak" edo "gorritxoak", koloreagatik alegia, baizik eta ume guztiok maite ditugun mantangorriak, hitz eginen diot honetaz Asisko Urmenetari, alegia, Kukuxumuxu izeneko piztiari, Landabeneko Seat lantegia Wolkswagen etxearena da-eta, honen ikurra, izan ere, mantangorria baita, balegoke hor aukeraren bat...\nPiztiek bizitzaren eta artearen alor guztiak hartu izan dituzte. Zer da Guggenheim ospetsua, aurreko txakurtxoa gabe? Metal puska bat besterik ez. Puppy terrier-ek zaintzen duela, ondare bat bihurtzen zaigu. Piztiak artearen sorreran bertan egon direla esan liteke: behortegi ederrenetariko bat omen daukagu euskaldunok Zestua edo Deba den inoiz argituko ez dugun zoko horretan, eta apika hartan oinarritu da Koldobika Jauregi bere behor putinkariak egiteko. Ekain berria egiten ari dira orain, material ez-hondagarriko leize biki bat. Ez dakit Guggenheim-ek adina turista bilduko dituen, beharbada barne-turismoa eta eskola-turismoa ukanen du helburu. Hitzalditxo honetan aski frogatua gelditu denez ordea —hala espero dut—, gure Ekain zahar eta berria poesian daukagu: untxiak, dortokak, hontzak, kaioak, zakurrak, sorgin-orratzak, xoxoak, masopak, tximeletak, amona mantangorriak, katuak, ardiak, ziraunak, basoilarrak, antxeta urdinak, uso xuriak, txolarreak, Motrikuko trikua...\nHarrigarria da, piztien bitartez jarduten ahal dugu gutaz eta gure historiez. Poesiaren bitartez alegia. Eta poesian barrena gabiltzala, turista hasi eta bertako amaitzen dugu beti.\nHalako piztiak dira poetak berak ere: harrapariak.


Espetxeratu egin dituzte Barakaldoko sexu erasoagatik atxilotutako gazteak | Gizartea | Berria\nEspetxeratu egin dituzte Barakaldoko sexu erasoagatik atxilotutako gazteak\nSalaketaren arabera, neska bati substantzia bat edanarazi eta sexu eraso bat egin zioten. Udala akusazio izango da auzibidean.\nErasoa salatzeko atzo iluntzean Barakaldon eginiko elkarretaratzea / Marisol Ramirez (Foku)\nErtzaintzak atzo atxilotutako bi gizonezkoak epailearen aurretik pasatu dira gaur, eta behin-behinean espetxeratzeko agindua eman du hark. Sexu eraso bati buruzko salaketaren harira atzeman zituzten. Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak jakinarazi duenez, emakumeak herenegun goizean jarri zuen salaketa, adierazita gizonezko batzuek eraso egin ziotela astelehen gauean, Barakaldoko (Bizkaia) etxebizitza batean. Atxilotutako gizonetako batek 19 urte ditu, eta besteak, 20.\nLogelak alokatuak dituen etxebizitza batean gertatu zen erasoa. Emakume hori eta haren bikotekidea geletako batean bizi dira, eta bi atxilotuak, bestean. Salaketaren arabera, gauean elkarrekin egon ziren, eta, halako batean, erasotzaileek substantziaren bat bota zuten emakumearen edarira eta haren bikotekidearenera, haiek lo hartzeko. Abagune hori erabili zuten emakumeari eraso egiteko. Ertzaintzak herenegun gauean hasi zuen ikerketa, eta miaketa bat egin zuten etxebizitza horretan, frogak jasotzeko.\nEraso salaketa horren harira, Barakaldoko Udalak akusazio partikular gisa aurkeztea erabaki du, Clara Campoamor elkartearekin batera. Adierazpen instituzional bat ere egin du udalak, eta "nazkagarritzat" jo du erasoa. Mugimendu feministak elkarretaratze bat antolatu zuen atzo arratsaldean, herriko plazan.


2019/01/22 :: 5:32\nVenezuelaren independentzia gogoan izan dugu Bilbon\n2017/07/14\tNazioartea\t- Harremanak\nGaur, uztailak 14, LAB sindikatua Bilboko Venezuela plazan egindako ekitaldian egon da ordezkatua. Hain zuzen ere, Venezuelak Bilbon duen kontsulatuak gonbidatuta, herrialde honen independentziaren 206. urteurreneko ekitaldian hartu dugu parte.\nCIGen VII. Kongresuan izan gara\n2017/05/30\tNazioartea\t- Harremanak\nLABen ordezkaritza batek larunbata eta igandean Compostelan (Galiza) egin den Confederación Intersindical Galegaren (CIG) VII. Kongresuan parte hartu du. CIG da Galizako sindikatu nagusia gaur egun. Ibon Zubiela LABeko kideak, CIGeko zuzendaritza uzten zutenak eta talde berrian sartzen zirenentzat zorion hitzak izan zituen bere hitzartzean, herrien arteko elkartasun eta samurtasuna gogoratzeaz gain.\n2016/12/13\tNazioartea\t- Harremanak\nPoloniako WZZ Sierpien 80 sindikatuaren bisita izan dugu\n2016/09/09\tNazioartea\t- Harremanak\nPoloniako WZZ Sierpien 80 sindikatuko burkideen bisita izan dugu gure artean azken bi egunetan. Poloniako bi hauek Bilbo eta Donostiako Igarako egoitzetan izan ditugu bisitari, LAB sindikatuko Gaizka Zuriarrain, Koldo Saenz eta Fontxo Aranguren egon direlarik beraiekin bi egun hauetan.\nSATeko burkideen bisita izan dugu\n2016/09/02\tNazioartea\t- Harremanak\nAndaluziar Herriko SAT sindikatuko burkideen bisita izan dugu gure Igarako egoitzan. SATeko ordezkaritza Oscar Reina eta Nazio zunzendaritzako beste hiru kideek osatu dute. Igarako egoitzan LABeko Idazkari Nagusia den Ainhoa Etxaide eta Nazioarteko erlazioetako Koldo Saenz eta Gaizka Zuriarrainekin elkartu dira.


Lea-Artibai eta Mutrikuko HitzaIritzia Archives - Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\nGarbiñe Delgado Raack: ‘Harremanarekiko erantzukizuna’\nNork: Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\t- Abe 6, 2018\nBilboko alde zaharreko kale batetik nabil bizikletaz goizaldeko ordu ilunetan. Hogei bat metro aurrerago, nire norabide berean doazen hainbat pertsonen tartean gizon baten aurpegiak beldur eta desatseginez begiratzen nau. Bere martxa eten du, ni honetaz konturatu...\nPatxi Saez Beloki: ‘Euskararen ezkutuko bilera’\nEuskararen historian bada bilera bat presaka, isilka eta ezkutuka egindakoa. Bilera horrek berebiziko garrantzia izan zuen euskararen batasuna azkartzeko eta akuilatzeko. Bilera 1967an egin zen. Hitzordua goizeko 09:00etan jarri zen Zumarragako tren geltokian. Garai hartan Gipuzkoa...\nAlex Uriarte: ‘Bizirauten dutenen eguna’\nNork: Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\t- Aza 29, 2018\nGaurko honetan Miguel jatost burura: Gudu Zibileko familia galtzaile bateko bigarren semea; ez eban erabagi bere zuztarrak lur batean edo bestean botatea, baina bere sendiagaz batera Extremaduratik Euskal Herrira etortea baino ez eban izan, ahora zeozer...\nIdoia Zengotitabengoa Laka: ‘Arroz papera’\nNork: Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\t- Aza 22, 2018\nDemagun beste herrialde batean zaudela. Demagun hizkuntza ez duzula zeure, ez duzula beraz gaitasunik komunikaziorako, besteekin zerbait partekatzeko, besteekin izateko. Kasik isolamendu goxo baten sentsazioz. Nork ez du noizbehinka eskertzen norberetasunean lasai egoteko momentua? –beste kontu...\nGorka Etxebarrieta: ‘Gasteiz buruan’\nLurgorri auzoko eskola gizarte etxe bihurtuko dutenaren berri izan dugu oraintsu. Poztekoa, nola ez. Beharrezkoa, jakina. Penagarria, ordea. Izan ere, eremu horretan altxatutako auzo berri horren ardatza, gune nagusia zerbitzu anitzak eskaintzen dituen eraikuntza izan behar...\nPatxi Saez Beloki: ‘Euskaraldiaren indarra’\nUme koskorretan, 7-8 urterekin, itsas handiarekin, gerrirainoko uretan, hondartza aldetik itsasora begira jartzen ginen, urrutian sortzen ziren olatuei begira. Eta, begirik kendu gabe, olatuak nola potoltzen eta handitzen ziren ikusten genuen. Han urrutian gero eta handiago...\nAlex Uriarte: ‘Agur esatea’\nNork: Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\t- Aza 15, 2018\nBart, joan zinan modu-moduan egin neban negar, amama, isilean. Isilik bizi eta hil zinan, gerrarik emon barik; geuk emon dogu buruhauste nahikoa, ezta? Zeu gerrea emoten hasteko… Danok hazi gaituzu zuk, ernegau barik, isilean, eta halantxe...\nMartxelo Otamendi: ‘Biharraren emaitza’\nNork: Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\t- Aza 8, 2018\nNire biharrean hartu dudan esperientziak erakutsi dit lehen hamar edo hamabost urteak behar direla heldutasun profesionalarena iristeko, eta Lea-Artibai eta Mutrikuko HITZAren ibilbideak horixe bera frogatu du. Heldutasun erabatekora iritsi da zuen bailaran dagoen erreferentzia informatibo...\nMaddi Ibaibarriaga Zubikarai: ‘Kontatzen dena’\nKazetaritza edo antzeko ikasketaren bat egin dugun guztiok, unibertsitateko lehenengo egunetan ikasi genuen esaldi hau: kontatzen ez dena, ez da existitzen. Gure pentsamendua berbaz edo irudiz osatzen da. Zerbait kontatu ahal izateko berbak, irudiak, usainak edo...\nIdoia Zengotitabengoa Laka: ‘Elegia artikorako’\nNork: Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitza\t- Aza 1, 2018\nEzer gutxi dut ahoa irekitzerik, ezer gutxi egin dudalako gaurdaino lurretik, baserritik, merkatutik… Hartu beraz hitzak bere horretan, ideia batzuk besterik ez, pentsatzeko, ni neu pentsarazten nauten gisan. Liluratu egiten naute istorioek, ahozkoek, norbere oroitzapen kutxara...\n1 2 3 … 37 Hurrengoa »\nGabonak direla eta, Ondarroako Udalak ta ...\nNork: Asier Alkorta - Abe 13, 2018\nADESek Armintxeri buruz dituen datuak em ...\nAkelarre taldearen antzerki emanaldia dom ...\nNork: Lea-Artibai, Mutriku eta Busturialdeko Hitza - Abe 13, 2018\nIbarraren ‘June’ lana Nigeriak ...\nNork: N.B.A. - Abe 13, 2018\nEneko Arruza artista ispastertarraren lan ...\nNork: Mikel Santiso - Abe 6, 2018\nADES espeleologia elkarteak Armintxeko da ...\nNork: Asier Alkorta - Abe 12, 2018\nMarkina-Xemeingo Leartiker Zentro Teknolog ...\nNork: Eider Mugartegi - Abe 6, 2018\n60 dantzarik parte hartuko dute Ondarroa ...\nNork: Nerea Bedialauneta Alkorta - Abe 12, 2018


dominar - Elhuyar dictionaries\n1 v.tr. menderatu, menperatu, azpiratu, eskuperatu; mendean/menpean izan, mendean/menpean eduki; azpian hartu, azpitik eduki\nlos ingleses dominaron a muchos pueblos: ingelesek herri asko menderatu zituzten\nel hermano mayor domina a todos los demás: anaia zaharrenak beste guztiak mendean ditu\nagarra bien las riendas o no conseguirás dominar el caballo: aho-uhalei tinko eutsi, bestela ezingo duzu zaldia menderatu\n2 v.tr. [controlar] -i eutsi; -i gaina hartu, menderatu, menperatu, kontrolatu\nno pude dominar la risa: ezin izan nion barreari eutsi\ndebes dominar tu mal humor: umore gaizto horri gaina hartu behar diozu\n3 v.tr. hartu; gainezka egin, gainditu\nle dominó el odio: gorrotoak hartu zuen\nte han dominado los nervios: urduritasunak gainezka egin dizu\n4 v.tr. [conocer bien] (ondo) jakin, (ongi) jakin, (ezin hobeki) jakin; aditua izan, jakintsua izan\ndomina a la perfección todo lo referente a ordenadores: ordenagailu-gaietan aditua da\nmi cuñado domina cuatro idiomas: nire koinatuak lau hizkuntza dakizki\n5 v.tr. [divisar desde lo alto] azpian izan, mendean/menpean izan; ikusi, ikusmenean izan (inpertsonalean erabilia); nabarmen/nagusi/gailen izan\nel castillo dominaba todo el valle: gaztelutik haran osoa zegoen ikusmenean\ndesde la torre Eiffel se domina todo París: Eiffel dorretik Paris osoa ikusten da\n6 v.intr. nagusi izan, nagusitu; jaun eta jabe izan\nlos mongoles dominaron en la mayor parte de Asia: mongolak ia Asia osoan nagusi izan ziren\nel Ajax dominó durante todo el primer tiempo: Ajax taldea lehen zati osoan jaun eta jabe izan zen\n7 v.intr./v.tr. [destacar] nagusi/nabarmen/gailen izan; nagusitu, nabarmendu, gailendu\nen sus cuadros domina el verde: haren koadroetan berdea da nagusi\n8 v.prnl. nor bere buruaren jabe izan\ntienes que intentar dominarte: zeure buruaren jabe izan behar duzu\nHortaz, suposatu behar da euskeraz dakiten gainerako biztanleek irakaskuntzari edo euskaltegiei esker ikasi dutela.>\nEste dato nos lleva a suponer que el resto de personas que dominan el euskera se ha debido al sistema educativo o al sistema de euskaldunización de adultos.\nHaur Hezkuntzan lan egingo duten maisu-maistrek gelan egiten duten lanari dagozkion curriculum diseinuetan agertzen diren arloak ezagutu eta jakin beharko dituzte.>\nLa futura maestra y el futuro maestro de Educación Infantil deberán conocer y dominar los diferentes ámbitos presentes en los diseños curriculares que competen a su trabajo en el aula.\nAmetsen gaia aipatzen duzunez, gogoan dut euskara ikasi aurretik ametsetan hizkuntza horretan hitz egiten nuela, eta pozik esnatzen nintzen, ametsetan behintzat euskaraz banekielako.>\nAhora que comenta el tema de los sueños, recuerdo que antes de aprender euskera tenía sueños en los que las conversaciones transcurrían en dicho idioma y me despertaba emocionada porque al menos... “en sueños” lo dominaba.\nLabur esanda, menderatuak eta kontrolatuak.>\nEn definitiva, dominados y controlados..\nBerez, XVII. mendean nagusi izan zen estiloa erromanismoaren segida baino ez zen izan, eta Juan Antxietaren jarraitzaileak izan ziren sasoi honetan nagusi.>\nDe hecho, el estilo que imperó en el siglo XVII fue la prolongación del romanismo, y fueron los seguidores de Juan Antxieta los que dominaron el panorama.\nBerdea eta grisa ditu nagusi; zuhaitzak berdeak dira, eta lurzorua grisa.>\nDominan el verde y el gris; los árboles son verdes, y el suelo es gris.\nHala ere, historia-pintura ez zen XVIII. mendeko Errusiako artean nagusitu, erretratua baizik, garai hartan hedapen handia izan zuelarik.>\nSin embargo, la pintura de historia no fue la que dominó la escena del arte ruso del siglo XVIII; fue el género del retrato el que alcanzó la mayor difusión.\nStalinismoan, ikuspegi utopiko komunistak nagusitu baziren ere artean, hogeita hamarreko hamarkadan ez zen monolitikoa izan.>\nAunque el arte estaba dominado por visiones utópicas comunistas durante el estalinismo, sería incierto decir que fue monolítico en los años treinta.\nBratskeko zentral hidroelektrikoko langileak (1960-61) pintura, Victor Popkovena, aldi horretan nagusitutako eskala monumentalaren eta formen sinplifikazioaren erakusgarri bikaina da. 1953az geroztik sortutako pintura horrek eta beste pintura ofizial batzuek agerian uzten dute sobietar artearen aniztasuna, mendebaldean zabaldutako mitoetako bat zalantzan jarriz: gutxi gorabehera 1930 eta 1980 urte bitartean sortutako arte errusiarra erregimenaren agindupean soilik sustatu zela.>\nLa pintura Obreros de la central hidroeléctrica de Bratsk (1960-61) de Víctor Popkov es buen ejemplo de la escala monumental y simplificación formal que domina este período.Ésta y otras pinturas oficiales realizadas después de 1953 ponen de manifiesto la pluralidad del arte soviético, cuestionando uno de los mitos sobre los que más se ha generalizado en Occidente: que el arte ruso entre aproximadamente 1930 y 1980 se nutrió exclusivamente de los mandatos del régimen.


Denak baliagarri baina, batetik bestera, alde handiak | Revista\n: Denak baliagarri baina, batetik bestera, alde handiak\n[1. or] Denak baliagarri baina, batetik bestera, alde handiak\n/imgs/20050401/img.analisis-2.01.jpg Zazpi arropa-leungarri aztertu dira oraingoan: horietako bost, disolbatuak (hots, ez kontzentratuak) eta beste bi, lisaketa errazten omen dutenak. Batzuen eta besteen prezioen arteko aldeak biziak dira: garbialdi bakoitzeko lau zentimotik (Vernel konbentzionala) hamar zentimoraino (Mimosín "lisaketa erraza" eta Vernel "lisaketa erraza"). Kalitatea eta prezioaren arteko erlazio egokiena merkeenetako batek eskaintzen du: Lenor (5 zentimo garbialdi bakoitzeko) lagina, hain zuzen, "lisaketa erraza" motakoen erdia kostatzen da eta, beroriek bezala, kalitate on-ona agertzen du. Garbialdi bakoitzeko prezioa kalkulatzeko, etiketetan agertzen diren aholkuak bete dira, Mimosín laginaren kasuan izan ezik, honek ez baitu adierazten ontziko zenbat garbialdi egin daitezkeen; horrenbestez, antzeko edukia daukaten gainerako laginen batez bestekoa hartu da erreferentzia.\n/imgs/20050401/img.analisis-2.02.jpg Leungarri baten edukiaren gehiena ura da. Ur hori eta usain-substantziak lurruntzean geratzen dena estraktu lehorra da: horrexek adierazten du produktuak zenbat daukan disolbatua. Vernel "lisaketa erraza" eta Mimosín "lisaketa erraza" dira estraktu lehor gehien daukatenak (%7tik gora), bi marka horietako lagin konbentzionalek ez bezala (hauek ez baitaukate inola ere %5,9 baino gehiago). Atal honetako eskasena Quanto da (%3,9 estraktu lehor baino ez dauka).


Olaia Duarte: "Bat egiten dugu Donostiako 11 gizarte-eragilek (Asade, Elkartu, Gautena, Haurralde, SOS Arrazakeria, Arrats, etab.) Zaintzaren Kontseilu Sektorial bat sortzea proposatuz zaintza eredu publiko berri baten alde eman duten aurrerapausoarekin"\n| 2021-07-14 11:56:00\nAldaketa sozial sakonak bizi ditu Donostiak, biztanleria oso azkar zahartzen ari da eta, hiri eredu honen ondorioz, gero eta desberdintasun gehiago daude herritarren artean, Udalak berak berriki argitaratu duen 2020ko Hiri Ekonomiaren Barometroak agerian utzi duen bezala\nPandemiaren aurretik udal zaintza-sistema berri bat beharrezkoa bazen, Covid-19rekin prozesua bizkortu egin da, eta nabarmenagoa da egoera zaurgarrienean dauden pertsona guztiak artatzea ahalbidetuko duen kalitatezko zaintza sistema berri baten beharra: mendekotasuna duten pertsonak, etxerik gabekoak, beren ikasketak on line jarraitu ezin dituzten haurrak (1), etxebizitza ordaindu ezin duten familiak, oinarrizko elikadura-beharrak dituzten pertsonak, etab.\nHala ere, Udal Gobernuak ez du pandemiaren ondorio sozialei aurre egiteko plan berezirik martxan jarri. Izan ere, aurtengo udal aurrekontuek ez dute aparteko neurririk aurreikusten gizarte politiken atalean, programa eta aurrekontu kontinuistak dira, pandemiarik izan ez balitz bezala eta ondorio sozio-ekonomikoak gaindituta baleude bezala. Bitartean, langileen, gehienak emakumeak, lan baldintzak okerrera doaz Udal Gobernuak beste aldera begiratzen duen bitartean.\nHorrela, eskariak gora egin duenez, Eneko Goiaren Gobernuko Gizarte Ekintza Sailaren politiken eraginkortasuna ahulduz joan da urtez urte, eta dagoeneko egoera oso kezkagarria da, Gizarte Ekintza saileko gizarte-langileek salatu duten bezala.\nAlde batetik, pandemiaren garaian, gizarte-laguntzen eskaria asko handitu da. 2019ko datuekin alderatuta, 2020an % 19,74 igo zen gizarte-larrialdietarako laguntzak (GLL) eskatu dituzten familien kopurua, eta % 37,86, berriz, kontziliaziorako udal-laguntzak eskatu dituztenena (APTC). Gizarte Ekintza Sailaren urteko memoriaren arabera, 2020an 3.200.815,33 euro inbertitu ziren GLL-etan (2019an baino % 31,06 gehiago) eta 695.956,71 euro APTC-etan (2019an baino % 29,2 gehiago).\n65 urtetik gorako onuradun emakumezkoak\n65 urtetik gorako onuradun gizonezkoak\nAdinekoei dagokienez, esan behar da urtetik urtera gero eta gehiago direla laguntza sozialak behar dituzten Donostiako pentsiodunak, eta, batez ere, 65 urtetik gorako emakumeek behar dituztela diru-laguntza horiek oinarrizko gastuei aurre egin ahal izateko. Adibidez, 2020an gizarte-larrialdietarako laguntzak behar izan zituzten 3.008 familietatik, % 69,51 emakumeek osatzen zuten (eskaeraren titularra emakumea zen), eta horietatik % 34,5 pentsiodunak ziren.\nBestalde, zaintza arloan lan egiten duten pertsonen (gehienak emakumeak) lan-egoera gero eta prekarioagoa da Donostian. Pandemia garaian, oinarrizko gizarte-zerbitzuetako profesionalek lan itzela egin dute kolektibo zaurgarrienen ongizatea bermatzeko.\nHala ere, apirilaren 30ean Udal Gobernuak udal langileen artean ordezkapenik ez egiteko erabakia hartu zuen. Maiatzaren 4ko Tokiko Gobernu Batzarrean irakur daitekeen bezala, ordezkapenak honako zerbitzu hauetan, soilik, kontenplatuko dira: Udaltzaingoa (udan), mugikortasuneko atal operatiboa (udan), gizarte harrera zentroa eta eskola-eraikinak.\nKontuan izanda gizarte langileena kolektibo feminizatua dela eta, hortaz, amatasun zein zaintza bajak ematen direla, horrelako erabakiak ondorio negatiboak ditu gizarte langileen lanaren kalitatean eta haien lan zama areagotzen du; hain zuzen ere, gizarte gune batean zortzi gizarte langileetatik batek baja hartzen badu, beste zazpien artean banatu behar dituztelako haren kasuak eta familiak.\nZentzu honetan, gizarte-langileen kolektiboak bere baldintzak hobetzeko proposamena egin du, baina, oraingoz, Udal Gobernuak ez du neurririk hartu lan-karga arintzeko eta esku-hartze sozialak behar duten denborarekin eta kalitatearekin egin ahal izateko.\nHala ere, gizarte-langileak ez dira gainbeheran dagoen eredu honengatik kaltetuta dauden profesional bakarrak: gogorarazi behar da egoitzetako langileek 260 egun baino gehiago daramatzatela greban beren lan-baldintzak hobetzeko, eta sindikatuak etengabe salatzen ari direla etxez etxeko langileek pairatzen duten egoera, batez ere pandemiaren testuinguruan.\nEgoera larri honen aurrean, EH Bilduk behin eta berriz aurkeztu ditu zaintza eredu publiko eta duin baten aldeko proposamenak, Donostian dauden etxeko 2500 langile baino gehiagoren baldintzak hobetzeko mozioak edo etxez-etxeko zerbitzuko (SAD) 400 profesionalen lan-baldintzak hobetzeko neurriak aurkeztuz. Kasu gehienetan, gure proposamenek Udal Gobernuaren EZETZA jaso dute.\nDuela gutxi, Donostiako 11 gizarte-eragile (Asade, Elkartu, Gautena, Haurralde, Sos Arrazakeria, Arrats, etab.) izan dira zaintza eredu publiko berri baten aldeko aurrerapausoa eman dutenak, eta Zaintzaren Kontseilu Sektorial bat sortzea proposatu dute.\nKontseilu horren helburua hiri-kontratu berri bat adostea izango litzateke, zaintza merkatuaren eta gizartearen artean partekatutako erantzukizuneko gaitzat hartuta, baina baita etxeko gizonen eta emakumeen artean ere. EH Bilduk bat egiten du aldarrikapen honekin, eta Zaintzaren Kontseilu Sektorialaren proposamena uztaileko osoko bilkurara eramango du. Bertan, gainerako udal taldeen atxikimendua jasotzea espero dugu.\n(1) “Familien %26k zailtasunak dituzte hezkuntza telematikoari ekiteko”. Donostiako Sustapena, 2021.


Erakusleak - The Meeting Point\nFabrikazio aurreratuan lider diren eta 4.0 industriarako konponbideak eskaintzen dituzten euskal enpresa erreferenteek gune bat izango dute beren teknologia- eta zerbitzu-eskaintza aurkezteko bertaratuei.\nEskatu erakuslearen txostena\nZure enpresak zeresan handia dauka.\nErakusketak toki ona izan ohi dira enpresek beren burua ezagutzera emateko, eta Basque Industry 4.0 ekitaldian ahalegin berezia egin dugu ingurune egoki bat sortzeko eta ingurune horretan harrera egiteko 4.0 industriarako azken eskaintza teknologikoak eta konponbideak aurkeztu nahi dituzten euskal enpresa guztiei. Aurreko edizioan 130etik gora enpresak parte hartu zuten stand-gunean eta ekitaldia nazioarteko erreferente bihurtu zen kontaktuak egiteko, enpresa arteko lankidetza sustatzeko eta negozio-akordioak ixteko.\nBasque Industry 4.0 ekitaldian negozioetarako gune bat izan dezakezu zure enpresarentzat, eta ekitaldiaren web orrian onlineko ikusgarritasuna lortuko duzu zure markarentzat. Aukera paregabea harremanak egiteko eta enpresen arteko lankidetza bultzatzeko.


Iruñeko Udala -Agurra\nJoseba Asiron Alkatea\nRainer María Rilke poeta austriarrak zioen gizakiaren egiazko aberria bere haurtzaroa dela. Eta arrazoi osoa zuen. Navarrería kaleko 5. zenbakian jaio nintzen , eta horregatik nire lehen oroitzapenak Zaldi Zuriaren inguruko eta katedraleko atariko haur-jolasak dira. Gainera, sanferminak izan eta 9 hilabete beranduago jaio nintzen, apirilaren 14an (Errepublikaren eguna), eta ezkertia, eta horrek guztiak ezinbestean markatzen du. Aita Jesuitak nire esku ezkertia “zuzentzeaz” arduratu ziren (garai hartan hala esaten zitzaion, zuzentzea), baina nire buruko ezkertiarekin ezin izan zuten ezer egin.\nSanta María la Realen bi urtez bizi izan nintzen, eta ia 30, Iturraman, urte horietan etenaldi bat egin behar izan banuen ere, denboraldi bat Zarautzen eman bainuen –aitaren lana zela-eta–, eta beste bat, Zaragozan –ikasketak zirela medio–. Bi leku horietatik, lagun handiak ekarri nituen, oraindik ere gorde eta arretaz zaintzen ditudanak, bai eta hemendik berriro ere alde ez egiteko erabakia ere. Eta erabaki hori 12 urtez gauzatu nuen doktorego-tesi batekin izenpetu nuen. Erdi Aroko arkitekturari buruzko doktorego-tesia da, eta hura egin bitartean nire buruari betebehar bat ezarri nion: Nafarroako herri guztiak bisitatu beharra, jaurerri etaherri abandonatuak barne. Ezagutzen nautenek jakin badakite maiz agertzen naizela horretaz harro .\nNire herriko, Nafarroako, historiarekiko maitasunak argitalpen ugari idaztera eraman nauetaNafarroari buruzko komiki baten gidoia ere. Eta hainbat biltzarretan parte hartzera eta zuzentzera, batez ere, Nafarroako konkistaren V. mendeurrenaren aurreko urteetan. Halaber, hainbat plataforma eta gizarte-mugimendutan parte hartu dut, hala nola Itoitzeko urtegiaren eta Gazteluko plazako aparkalekuaren kontrakoetan, eta beste zenbait ekimenetan lagundu izan dut, halakoak non sufritzen ikasi baikenuen... eta, ia beti, galtzen ere. 2009az geroztik, atal bat daukat tokiko egunkari batean, Adiós Pamplona...? izenekoa, non igandero erakusten baitut, poztasun eta nahigabe ororen gainetik, hiri honengatik sentitzen dudan maitasun sakona eta baldintzarik gabea.\nNafarroako historia aztertu eta ezagutzeak arrastatu ninduen, hain zuzen ere, politikara. Horrek, eta proposamena egin zidanak jakin izan zuela nire barne-muinetara iristen, nire hiriko alkate hautatua izateko aukera emanda. Horregatik, eta soilik horregatik, utzi nuen lanbideetan ederrena dena, artearen historia irakastearena, non etenaldi bat egin baitut. Bien bitartean, esfortzua eta ilusioa jarrita, Udaletxetik arituko naiz, Iruñeko gauzak hobetzeko ahaleginetan. Eta Iruña bezalako hiri batean, zeinak bere historian hainbat harresi eta zabalgune gogoangarri dituen, ahaleginduko naiz harresirik garaienak eta zailenak eraisten , harresi ideologikoak, eta laugarren eta behin betiko zabalgunea eraikitzen: zabalgune mentala.\nHori bai, ibilbide zirraragarri eta gogor honetan, espero dut inoiz ez ahaztea alkate sartu den ikastola irakasle bat besterik ez naizela. Eta ikastolako irakasle, besterik ez, izan nahi zuen alkatea.\nJar zaitez alkatearekin harremanetan\nHelarazi zure ekarpenak eta iradokizunak


Arabako hiri eraldaketa erakutsiko du 'Metamorfosia' erakusketak - Alea.eus\nArabako hiri eraldaketa erakutsiko du 'Metamorfosia' erakusketak\nErredakzioa 2017-10-03 09:25 Gizartea Gasteiz\nArabak XX. mendean izan dituen hiri eta gizarte aldaketak erakutsiko dituzte sei artista arabarrek, haiek egindako argazkien bidez.\nAzaroaren 26ra bitartean, Amarika aretoak Metamorfosia erakusketa jarriko du ikusgai. Talde erakusketa honen bitartez, Arabak XX. mendean izan duen hiri eta gizarte eraldaketa azalduko da argazkien bitartez.\nSei artista arabar elkartu dira, eta egile bakoitzak, begirada eta estilo propioa erabilita, lurraldeak jasan dituen aldaketak irudikatu ditu, agente jakin bat edo batzuk aztertuta. Proiektuak sei zati ditu, bat egile bakoitzeko.\nBesteak beste, Alex Sanchezen Bilokazioa lanak egungo espazioak eta garai batekoen elkarbizitza nabarmentzen du; Yone Estivarizen Kaosaren ordenak, diptikoen bidez, bi irudi independente elkartzeko harmonia lortzen du; eta Dani Arrizabalagaren Itxita lanak, Gasteizen garai batean funtzionamenduan zeuden lokalak erakusten ditu.


2018 Maiatzak 27 | KATAPULTA\n2018 Maiatzak 27\nKontzertua: NERABE + OSO FAN\nOrdua: 19.00etan. / Sarrera irekia.\nKatapulta Tour Gipuzkoa 2018 zirkuiturako aukeratutako artista //\nDonostialdeko musika talde ezberdinetako kide batzuk bildu ostean sortu zen NERABE, 2016 urtean, bestelako estilo musikalak landu eta euren taldeekin zerikusirik ez duen proiektu berri bati ekiteko asmoarekin. Borja Iriarte (Bateria) (Adrenalized), Ruben Ramos (Gitarra) (Cohen, Reuben RG), Xabier Arratibel (Gitarra, Teklatuak) (The Animal Within, Arrow & Bone), Iñigo Ozaeta (Bajua) (Blaka, Pelax) eta Sara Zozaya (Ahotsa)-k osatzen dute taldea eta 80. hamarkadako indie rock ukitu, erritmo dantzagarri eta abesti zuzenekin datoz, ahots bereizgarri bat lagun. 2017ko udan “Toki-on” izeneko lehen abestia Álvaro Remacha-ren estudioan grabatu eta Azaroak 9an kaleratu zuten. Izen berdineko lehengo single-a, oraintxe, Top Gazteako zerrenda buru da, Euskadiko irratirik entzunena. 2018ko Otsailak 16an, bigarren single-aren bideoklipa atera zuten “Starting Point” izeneko abestiarekin, “Toki-on” diskako bigarren aurrerapen kanta.\n“Toki-on”, NERABEren lehen diska, Maiatzak 4ean kaleratu da eta honen aurkezpen kontzertuak egiten dabiltza.\nKatapulta Tour Gipuzkoa 2018 zirkuitorako, Kutxa Kultur Musika programak aukeratutako artista//\nEzaguna da estatu mailan Giorgio Bassmattiren abestiak egiteko trebezia. Zuzenean ekitaldi handietan (FIB, Kutxa Kultur) jarri du bere bizarra eta ahotsa bere 20 urteko bidean, “Bassmatti & Vidaur” bikotearen kide gixa. Irrati potenteak (Radio 3) eta pop musika lantzen duten komunikabide esanguratsuenak (Jenesaispop, Rock de Lux) txalotu dute bere sormenaren aztarnak, bere kontzertuak “ez ohizkoak, gertukoak eta humorez betetakoak, abestiak alde batera utzigabe” bezala zehazturik.\nOrain Bassmatti jaunak “Oso Fan” sortu du euskarazko abestiak lantzeko. Ingalaterrako eta Estatu Batuetako folk eta pop doinuen edertasunaren zaporeak erabiliz abesti propioak egiteko: Melodia goxoak eta abesti gozoak egiten, Estatu Batuetako folk berriaren (Elliott Smith, Bright Eyes) tankerak hartuz batzuetan. Dagoeneko bira ederrak eman du “Oso Fan”ek leku handietan (Bilboko eta Durangoko Kafe Antzokia, Iruñeako La Zentral, Azpeitiko SanAgustin, Zarautzeko Modelo aretoa…) eta taberna polittetan (Maitenia, Xauxar, Alboka,….). Japonian ere entzun dituzte zuzenean bere abestiak, han emandako biran!\nBere lehen diskoa “ 21´44´´ “ iaz argitaratu zen Xabier Erkizia ekoizlearen esku finak abestiak edertu ondoren. Bultzada ederra izango da seguru “Gure Bazterrak” 2016ko euskal musika taldeen lehiaketa irabazlea. Eta urteko zerrenda mamitsuetan (Badok, Mondo Sonoro) agertzea gauzak ondo eginda daudenaren adibide nabarmenena da.


Digimetek hondakin siderurgikoak tratatzeko soluzio aurreratu bat baliozkotu du - SPRI\nGaratutako teknologia labe metalurgikoari buruzko kontzeptu berrian oinarritzen da\nDigimet enpresaren soluzioak altzairugintzako hautsaren tratamendua ekoizpen-prozesutik kanpo egiteko aukera ematen du.\nDigimet konpainia teknologikoak altzairugintzako hautsa tratatu eta biziklatzeko soluzio aurreratu baten baliozkotasuna egiaztatu du. Altzairugintzako hautsa da industria siderurgikoak sortutako hondakin kutsagarri nagusia.\nGaratutako teknologiari eusten dion labe metalurgikoari buruzko kontzeptu berriari esker, fase bakar batean eta fabrikatzaile siderurgikoen instalazioetan bertan konpon daitezke gaur egun erabiltzen diren tratamendu-prozesuen mugapenak.\nTecnalia korporazio teknologikoak eta Kereon konpainia bilbotarrak 2013an sortutako Digimet enpresaren soluzioak altzairugintzako hautsaren tratamendua ekoizpen-prozesutik kanpo egiteko aukera ematen du, hondakin horretan dauden osagaien birziklapena areagotuz.\nSistemak, altzairugintzako hautsean dagoen burdina eta zink oxidoa purutasun eta kalitate metalurgiko handiz berreskuratzea ahalbidetzen du, zementu-enpresetan erabiltzeko moduko hondar inertea sortuz.\nAltzairugintzako hautsa dugu, bolumenaren arabera, industria siderurgikoak sortutako hondakin solido arriskutsu nagusia. Urtez urte, bederatzi milioi tona sortzen direla kalkulatu da, eta tratamenduen kostua 1.000 milioi eurokoa da.


5 arrazoi #SEW20 Vitoria-Gasteiz ekitaldira joateari dagokionez kale ez egiteko - Araba ekinean\nOraindik ez zara inskribatu datorren martxoaren 16ko #SEW20 Vitoria-Gasteiz ekitaldian? Hemen dituzu 5 arrazoi Startup Europe Week ekitaldira joateari dagokionez kale ez egiteko\nEkintzailetza Trending Topic izango da martxoaren 16ko astean zehar, Startup Europe Week #SEW20 ekimenari esker. Europako Batzordeak sustatutako ekitaldia dugu, eta 300 hirik baino gehiagok horrenbeste gustatzen zaigun interes ekintzaile hori gauzatuko dute hainbat ekitaldi, hitzaldi eta tailerrekin.\nAraba Ekinean ekitaldian argi genuen ezin genuela jai hori galdu eta horregatik antolatu dugu, Arabako Foru Aldundiaren, Gasteizko Udalaren, BIC Arabaren eta Vital Fundazioaren laguntzarekin, #SEW20 Vitoria-Gasteiz: Startups Shaping The Future ekitaldia (martxoaren 16an 18:00etatik 21:00etara Europa Biltzar Jauregian).\nOndoren, #SEW20 Vitoria-Gasteiz ekitaldira joateari dagokionez kale ez egiteko bost arrazoi emango dizkizugu, baina dagoeneko konbentzitu bazaitugu jada inskribatu zaitezke eta artikuluaren bukaera geroago irakurriko duzu.\n1. Mota guztietako sektoretako azken joerak ezagutu ahal izango dituzu\nEkitaldian hainbat aditu izango ditugu bertan, adibidez Jon Vadillo (Egibide-Deustuko Unib.), Nuria Gisbert (CIC Energigune), Marian García-Fidalgo (Bioaraba) edo Elena Gutiérrez (Hazi), eta Eusko Jaurlaritzako Aitor Urzelairekin batera 4.0 Industria, Smart Energy, osasunaren biozientziak edo Food Tech sektoreetan datorkigun etorkizuna gaiari buruzko mahai-inguru batean parte hartuko dute. Sektore bakoitzeko azken joerak ezagutzeko aukera bikaina.\n2. Startupentzako laguntza publikoen eskaintza zabala ezagutu ahal izango duzu\nEkintzailea bazara eta proiektu berri bat sortzen ari bazara edota zure enpresa jada martxan baldin baduzu, hau interesatuko zaizu. #SEW20 ekitaldian Gasteizko Udaleko, Arabako Foru Aldundiko, Eusko Jaurlaritzako / SPRIko eta BIC Arabako ordezkariak izango ditugu bertan, enpresa-ekimen berriei babesa emateko laguntza publiko guztien azalpena egin dezaten.\n3. “Made in Araba” startup berritzaileen esperientziaren bidez ikasi ahal izango duzu\n“Esperientzia dena da”, edo gutxienez zuretzat oso lagungarria izan daiteke proiektu ekintzaile bat muntatzen ari zarenean. Horregatik etorkizuna diseinatzen ari diren mota guztietako “Made in Araba” startupak gonbidatu ditugu, bakoitzak euren sektorean dituen esperientziak eta itxaropenak partekatzeko. Zerrenda oso interesgarria da: Alias Robotics, Eurocybcar, Ikustec, Stansol, e-Processmed, SDI System, Geroa, Abagune, Lycolab, Cleanwood, FBR, Andromeda Moto, Brave Corporation, Hypeful, Orvium edo Zárate-Mateo Algorithmic Systems.\n4. Jar zaitez egunean eta ezagutu ezazu Araba Ekinean ekimenak 2020an egingo dituen jardueren egutegia\nEkintzailetzaren mundua interesatzen bazaizu edo 2020an proiektu bat muntatzeko asmoa baduzu, #SEW20 Vitoria-Gasteiz da zure hitzordua. Bertan, Araba Ekinean ekimenean urte honetarako prestatu dugun jardueren egutegia lehen eskutik ezagutu ahal izango duzu.\n5. Networking egiteko aukera ezin hobea da\nAzkenik, baina hala ere garrantzitsua izanik, #SEW20 Vitoria-Gasteiz ekimena networking egiteko aukera ezin hobea da. Araban ekintzailetza bultzatzen duten agente asko eta zu bezalako beste pertsona ekintzaile batzuk ezagutu ahal izango dituzu eta beraiekin hitz egin ahal izango duzu.\nGustuko al duzu? Ba orduan ez itxaron gehiago eta inskriba zaitez #SEW20 Vitoria-Gasteiz ekitaldian. Zure zain izango gaituzu 2020ko martxoaren 16an, 18:00etan, Europa Biltzar Jauregian.\nAh! Eta ez ahaztu Araba Ekinean ekimenari jarraitzea LinkedIn, Twitter edo Facebook sare sozialetan, edo bestela harpidetu gure newsletterrera Arabako ekintzailetzari buruzko albiste eta ekitaldi guztien jakinaren gainean egoteko.


Animadora 3D para statups de productos innovadores tecnológicos Webgunerako lege oharra - Animadora 3D para statups de productos innovadores tecnológicos\nWebgunerako lege oharra\nInformazioaren eta Merkataritza Elektronikoaren Gizartearen Zerbitzuei buruzko uztailaren 11ko 34/2002 Legea betez, jakinarazi nahi dizugu www.amaiaelu.eus interneteko domeinuaren titularra honako hau dela: Maria Amaya Elu Anakabe (78.886.330.X), helbidea: Baiona kalea, 4, A-behea, Bilbo (Bizkaia), telefono-zenbakia: 667 889 046, helbide elektronikoa: info@amaiaelu.com.\nwww.amaiaelu.com, hain zuzen, Maria Amaya Elu Anakaberen jabetzako web gunea da. Erabiltzailea borondatez sartu ahal izango da bertan, eta gainera, sartzea doakoa da. Web gune honetan nabigatzeak esan nahi du erabiltzaileak ezagutzen eta onartzen dituela bertako lege oharrak, erabilera baldintzak eta bertako pribatutasun politika. Erabiltzaileak ez baditu onartzen erabilera baldintza horiek, eta beraz, ez badie onespena ematen, ezingo du web gune honetan nabigatu.\nErabiltzaileek galarazita izango dute eduki faltsuak edo okerrak txertatzea edo jakinaraztea; esan nahi baita, ezingo dute eman Maria Amaya Elu Anakabe, beste erabiltzaile batzuk edo hirugarrenak nahasteko moduko edukirik. Erabiltzailea bera izango da, horrenbestez, ematen dituen datuekin eragindako kalteen erantzule bakarra.\nMaria Amaya Elu Anakabek ahalegin handia egiten du web gunean argitaratzen diren edukietan akatsik egon ez dadin. Beraz, beretzat gordetzen du edonoiz horiek aldatzeko eskubidea. Maria Amaya Elu Anakabek espresuki uko egiten dio web gune honetako edukietako akats edo hutsegiteengatiko erantzukizunari eta baita horien egiazkotasun-, zehaztasun- eta gaurkotasun-faltaren ondoriozko kalteengatiko erantzukizunari ere.\nwww.amaiaelu.com-ek beste web gune batzuetarako estekak jar ditzake. Maria Amaya Elu Anakabek ez du bere gain hartzen estekatutako gune horietako ezein edukiren erantzukizunik; izan ere, ez du horien gaineko eta horietan eskainitako eduki, produktu eta zerbitzuen gaineko erantzukizunik. Zerbitzu horien helburua, hain zuzen, erabiltzaileei beste informazio-iturri batzuen berri ematea da; horregatik, erabiltzailea soil-soilik bere erantzukizunpean sartuko da eduki horietara, bertan araututako baldintzen arabera.\nMaria Amaya Elu Anakabe ez da web gune honen edo bertako edukien erabileratik eratorritako edozein ondorio edo kalteren erantzulea izango, informatika-kalteak eta birusak txertatzea kontuan hartuta. Maria Amaya Elu Anakabek ez du bermatzen web gunean ez dela inolako birusik edo bestelako elementurik izango, kanpoko hirugarrenek txertatutakoak, eta erabiltzaileen sistema fisiko zein logikoei kalteak ekar diezazkieketenak; nolanahi ere, eskura dituen bitarteko guztiak erabiliko ditu, horrelakorik gerta ez dadin.\nMaria Amaya Elu Anakabek beretzat gordetzen du noiznahi, aldez aurretik oharrik edo azalpenik eman gabe, web gune honetako diseinua, konfigurazioa eta informazioa aldatzeko edo ezabatzeko eskubidea, baldin eta beharrezkoa dela iruditzen bazaio. Maria Amaya Elu Anakabek ez du bere bizkar hartuko aldaketa horiek ekar ditzaketen kalteen erantzukizuna. Dena den, eskura dituen bitarteko guztiak erabiliko ditu, erabiltzaileei aldaketa horien berri emateko.\nWeb gune honetan sartzeak ez dakar, halabeharrez, datu pertsonalak eman behar izatea. Nolanahi ere, eskainitako zerbitzu batzuk erabiltzeko, esate baterako harremanetarako formulario erabiltzeko eta buletina jasotzeko, beharrezkoa da erabiltzaileak datu pertsonalak ematea.\nGaldetegietan derrigorrezkotzat jotako eremuak hutsik utziz gero, Maria Amaya Elu Anakabek, beharbada, ez dio erabiltzailearen eskaerari erantzungo.\nMaria Amaya Elu Anakaberen hainbat zerbitzuetara harpidetzeak esan nahi du erabiltzaileak onartu egiten dituela Maria Amaya Elu Anakaberen baldintza orokorrak eta pribatutasun politika. Era berean, esan nahi du erabiltzaileak espresuki onartu eta baimena ematen diola Maria Amaya Elu Anakaberi, bere produktu eta zerbitzuei buruzko merkataritza jakinarazpenak bidaltzeko, nola posta arruntez, hala bitarteko elektronikoen bitartez. Jakinarazpenen hartzaileak, nolanahi ere, baimen hori ezeztatu ahal izango du, edonoiz. Horretarako, idatzi bat bidali beharko dio Maria Amaya Elu Anakaberi.\nErabiltzaileek borondatez eskatu ahal izango dute buletinetako harpidetza egitea. Nolanahi ere, erabiltzaileek noiznahi eskatu ahal izango dute zerbitzu horretan baja emateko. Horretarako, idazki bat bidali beharko dute Maria Amaya Elu Anakabera, edo bestela, enpresak horretarako jarritako beste edozein bitarteko erabili ahal izango dituzte.\nJabetza intelektuala eta insdustriala\nWeb gune honen jabetza-eskubideak, eta baita bertako orrialde, pantaila, informazio, itxura zein diseinu, produktu eta zerbitzu, marka, logo, lelo eta gainerakoen jabetza-eskubideak ere, Maria Amaya Elu Anakaberenak dira, non eta ez den bestelakorik adierazten.\nwww.amaiaelu.com web gunean sartzeak edo bertan nabigatzeak ez du esan nahi, inola ere, Maria Amaya Elu Anakabek bere jabetza intelektual edo industrialaren eskubideei uko egiten dienik, edo erabiltzaileari bere erabilera pertsonalerako utzi edo baimena (erabatekoa edo hein batekoa) ematen dionik. Norbaitek lan horiek baimenik gabe erreproduzitu, banatu, merkaturatu eta eraldatzen baditu, Maria Amaya Elu Anakaberen jabetza intelektualaren eskubideak urratuko ditu.\nBaldintza hauek guztiak aldatu ahal izango dira, baldin eta Maria Amaya Elu Anakabek noizbait egokitzat jotzen badu; bai lege-aldaketei egokitzeko, bai bestelako hobekuntza batzuk egiteko. Aldaketa horiek indarrean egongo dira web gune honetan argitaratzen diren unetik aurrera. Maria Amaya Elu Anakabek eskura dituen bitarteko guztiak erabiliko ditu, erabiltzaileei aldaketa guztien berri emateko.\nMaria Amaya Elu Anakaberen eta erabiltzailearen artean sortutako harremana, hain zuzen, aplikatzeko modukoa den legediari eta eskumena daukan jurisdikzioari buruz indarrean den araudian xedatutakoak arautuko du. Nolanahi ere, araudiak aurreikusten badu aldeek eskumen baten mende jarri behar dutela, Maria Amaya Elu Anakabe eta erabiltzailea, dagokien beste zeinahi eskumeni espresuki uko eginda, Bilboko Epaitegi eta Auzitegien mende jarriko dira.


Moscow Contemporary Music Ensemble - Kulturklik\nIvan Bushuev txirula\nOleg Tantsov klarinetea\nRoman Mints bibolina\nOlga Demina biolontxeloa\nMikhail Dubov pianoa\nMoskuko Musika Garaikideko Taldea (MCME) 1990ean sortu zuen Yuri Kasparov-ek, Edison Denisov errusiar musikagile ospetsuaren babespean. Errusiako ganbera garaikideko talde garrantzitsuena da eta musika modernoan espezializatutako musikari errusiar onenetakoek osatzen dute.\nTaldearen errepertorioa oso zabala da eta ia 1.000 lan ezberdinen estreina barne hartzen du. Erregularki 1920ko hamarkadako (Nikolai Roslavets eta Alexander Mosolov) eta 1960ko (Edison Denisov, Alfred Schnitke, Sofia Gubaidulina, etab.) konpositore errusiarrak interpretatzen dituzte.\nMCMEk munduko konpositore nagusiekin kolaboratu du, besteak beste: Iannis Xenakis, György Kurtág, Frederic Rzewski, Louis Andriessen, Beat Furrer, Klaus Lang, Philippe Leroix, Mark Andre, Enno Poppe. MCMEk 50 disko baino gehiago grabatu ditu diskoetxe nagusientzat, besteak beste: Olympia (Erresuma Batua), Harmonia Mundi (Frantzia), Triton (Japonia), Donemus (Herbehereak), Fancymusic (Errusia), etab.\nDenboraldi bakoitzean, MCMEk 70 kontzertu inguru eskaintzen ditu Errusian eta atzerrian. Bere errepertorioan leku berezi bat konpositore gazte errusiar eta atzerritarrei zuzenduta dago. Nazioarteko multimedia- eta antzerki-proiektuetan ere aktiboki parte hartzen du taldeak. 2009an, MCME izan zen antzerki-ekimenei laguntzen dien ACCIÓN sariaren irabazlea. 2013an MCMEk GOLDEN MASK saria lortu zuen.\nKontzertua, Musikagileak Musika Garaikidearen XII. Zirkuituarekin lankidetzan.


MARRAZKI ETA MARGO IKASTAROA ESKAINIKO DU HAITZ-HAUNDI ELKARTE-ARTISTIKOAK — Debako udala\nHaitz-Haundi elkarteak 2014-2015 ikasturterako marrazki eta margo ikastaroak antolatuko ditu.\nIkastaroetako bat 9-16 urte bitarteko gazteei zuzendua dago. Kurtsoaren hasiera urriaren 20an izango den arren, urriaren 13an eman beharko dute izena interesatuek Osion, 16:30-18:30 bitartean. Gaztetxoentzako ikastaro hau astelehenetan izango da ordu eta erdiko bi txanda ezberdin egongo direlarik. Lehen txanda 16:30etik 18:00etara izango da eta bigarrena, aldiz, 18:00etatik 19:30era. Urte osoko matrikula 40 €-koa da eta ikastaro honen arduradunak Maite Iriondo eta Isidor Lamariano dira.\nHelduei ere eskaintzen zaie marrazki eta margo ikastaroa 2014-2015 ikasturte honetan. Hauen kasuan, izen ematearen eguna eta kurtsoaren hasiera eguna berdinak dira. Urriaren 7an Kultur Elkartean agertuz gero izena eman eta ikastaroaz gozatzen has daiteke bat. Helduen ordutegia honakoa izango da: astearte eta ostegunetan 19:00etatik 21:00etara eta urte guztirako matrikula 130 €-koa izango da Haitz-Haundiko bazkideentzat eta 160 €-koa, berriz, bazkide ez direnentzat. Beste kurtso honetako arduraduna Jose Ignazio Treku izango da.


Kizkitza Gil de San Vicente, Gorka Elejabarrieta eta Arkaitz Rodriguez egun burujabetzari buruz dauden diskurtso eta paradigmez solastatuko dira, burujabetzaren aldeko azken urteotako apustuen errepasoa egingo dute, eta Flandria, Korsika, Katalunia, Eskozia, Irlanda eta Euskal Herria kasuak aztertuko dituzte.\nTestuinguru globalari eta Estatukoari erreparatuz, zein puntutan dago askapen prozesua? Independentismoaren bilakaera Europan: zein dira joerak eta irakaspenak? Beste galdera batzuen artean, solaskideak horiei erantzuten eta dagozkien zenbait gako argitzen saiatuko dira, hirurogei minutuz.\nAzken hamar urteotan gauza asko aldatu dira Euskal Herriko askapen prozesuan. Paradigma aldatu zen eta presio handia egin zen negoziazioa behartzeko, baina badakigu estrategia horrek zein muga zen da, baina, era berean, Kataluniako prozesuak erakutsi du borondatea bere horretan ez dela aski.\nAldebakartasunaren eta aldebikotasunaren arteko dikotomia omen? Zeintzuk dira hurrengo hilabeteetarako erronkak?\nKizkitza Gil de San Vicente Gurrutxaga Sortuko Ekintza Politikoko arduraduna 2017tik. Ikasle Abertzaleaken militatzen hasia, ezker abertzalearen baitako prozesu feministaren sustatzailea, Ipar Hegoa Fundazioan formakuntza sindikalean jardundakoa eta ezker abertzaleko hainbat erakundetan militante izana. Soziologian ikasketak.\nGorka Elejabarrieta Díaz: Gipuzkoako EH Bilduko senataria Espainiako Senatuan eta Nazioarteko harremanetan aditua. Soziologian lizentziatua.\nArkaitz Rodriguez Torres Sortuko Idazkari Nagusia 2017tik. EH Bilduko Legebiltzarkidea Gasteizen. Jarrain hasia militatzen. Bateragune auziagatik berriz epaitu nahi du Auzitegi Gorenak. Industria Elektronikan ingeniari teknikoa.