Vietnam - Wikipedia, entziklopedia askea.\nVietnam (vietnameraz: Việt Nam, viət˨ næm˧) ahoskatua), ofizialki Vietnamgo Errepublika Sozialista (vietnameraz: Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam) Asiako hego-ekialdeko estatua da. Indotxina penintsulako estaturik populatuena da. Hego Txinako itsasoaren kosta osoa, Indotxinaren ekialdea, iparraldetik hegoaldera hartzen du.\nVietnamgo Errepublika Sozialista\nEreserkia: Tiến quân ca (en)\nGoiburua: Độc lập – Tự do – Hạnh phúc\n("Independentzia, Askatasuna, Alaitasuna")\nEmblem of Vietnam (en)\n331.690 km² (65.)\nHegoaldeko Txinako itsasoa (0 m)\nTxinako Herri Errepublika, Kanbodia eta Laos\nVietnamgo Lehen Ministroa\nPhạm Minh Chính (en)\nVietnamgo Biltzar Nazionala\nAsiako Hego-ekialdeko Elkartea\n94.660.000 (2018) (14.)\n285,39 bizt/km² (46.)\nVietnamdar, Tay people (en) , Thailandiar, Muong people (en) , Khmer, Hmong, Nùng people (en) eta Hoa people (en)\nTày (en) , Vietnamera, Eastern Cham (en) , Bulo Stieng (en) , Khua (en) , Western Cham (en) , Tây Bồi pidgin (en) , Nung (en) , Mang (en) , Sapa (en) , Qabiao (en) , Rade (en) , Ts'ün-Lao (en) , Iu Mien, Caolan (en) , Cua (en) , Pacoh (en) , Pa-Hng (en) , Brao (en) , En (en) , Monom (en) , Côông (en) , Arem (en) , Chrau (en) , Koho (en) , Chut (en) , Chru (en) , Phu Thai (en) , Phukha (en) , Phuong (en) , Duan (en) , Jeh (en) , Laha (en) , Sila (en) , Tai Daeng (en) , Haroi (en) , Nguồn (en) , Hrê (en) , Tai Thanh (en) , Khao (en) , Tai Dón (en) , Tai Do (en) , Tai Pao (en) , Muong (en) , Takua (en) , Todrah (en) , Kayong (en) , Katua (en) , kháng (en) , Hanoi Sign Language (en) , Kucong (en) , Tày Tac (en) , Ksingmul (en) , Laghuu (en) , Bouyei (en) , O’du (en) , Maleng (en) , Sedang (en) , Haiphong Sign Language (en) , Ho Chi Minh City Sign Language (en) , Ná-Meo (en) , Rengao (en) , Tai Dam (en) , Lachi (en) , Mantsi (en) , Hani (en) , khmerera, Halang (en) , Bahnar (en) , Jarai (en) , Khmu (en) , Cacgia Roglai (en) , Northern Roglai (en) , hmong njua, Red Gelao (en) , Upper Ta'oih (en) , White Lachi (en) , Hung (en) , Green Gelao (en) , Southern Roglai (en) , Maa (en) , Eastern Mnong (en) , Thu Lao (en) , erdialdeko mnong, Budeh Stieng (en) , Eastern Bru (en) , Hmong Don (en) , Eastern Katu (en) , Tho (en) , Trieng (en) , Southern Mnong (en) , Hmong Dô (en) eta Romam (en)\n% 94,5 (2015)\n234.189.000.000 US$ (2018)\n2.342 US$ (2017)\n648.742.228.935 nazioarteko dolar (2017)\n6.790,211 nazioarteko dolar (2017)\n6,2 % (2016)\n49.075.567.812 US$ (2017)\n4,7 % (2016)\nSorrera data: 1976ko uztailaren 2a, 1945eko irailaren 2a eta 1804\n: Asia/Ho_Chi_Minh (en)\n220 V. 50 Hz.NEMA 1-15 (en) , Europlug (en) , BS 1363 (en) eta Schuko (en)\nMugakide ditu Txina, iparraldean; ekialdean eta hegoaldean, Tonkingo golkoa eta Hego Txinako itsasoa; eta mendebaldean, Thailandiako golkoa, Kanbodia eta Laos.\nHiriburua Hanoi da. Hizkuntza ofiziala vietnamera da eta dirua, đồnga.\n2 Gobernua eta politika\n5.2 Mea- eta energia-baliabideak\n6.1 Lehen garaiak\n6.2 Txinaren mende\n6.3 Dinastia nazionalak\n6.4 Iparraldea hegoaldearen aurka: herrialdearen zatiketa\n6.5 Herrialde batua\n6.6 Frantsesen konkista (1859-1895)\n6.7 Mugimendu abertzaleen sorrera\n6.8 Independentziaren aldeko gerra\n6.9 Vietnamgo gerra\n6.10 Ngo Dinh Diem-en aldia\n6.11 Estatu Batuak gerran\n6.13 1972ko ofentsiba orokorra\n6.14 Parisko akordioak\n6.15 Vietnam batua\nHa Long badia.\nVietnamek S luze baten itxura du, zabala iparraldean (600 km) eta hegoaldean (400 km) eta estua erdialdean (50 km Quang Binh probintzian). Ipar eta hego muturren arteko distantzia 1.650 km da. Guztira 331.689 km²-ko azalera du (Alemania baino zertxobait txikiagoa). Lurreko mugak 4.639 km luze dira guztira: Kanbodiarekin 1.228 km, Txinarekin 1.281 km eta Laosekin 2.130 km.\nLau alderdi nagusi bereiz daitezke Vietnamgo lurraldean: Annamgo mendikatea barnealdean, Ibai Gorriaren delta iparraldean, Mekong ibaiaren delta hegoaldean eta lautada estuak itsasertzean. Annamgo mendi-malkorrak Txinako Yunnan mendien jarraipena dira, eta, ipar-mendebaldetik hego-ekialdera, lurraldearen bi herenak hartzen dituzte. Baso tropikal trinkoak estaliak dira. 2.000 m-tik gorako mendi asko dira Annamen, eta Txinako mugatik hurbil dagoen Phan Xi Păng da guztietan garaiena (3.134 m). Hegoaldeko erdian mendiak eta goi-lautadak tartekatzen dira.\nVietnamgo plano topografikoa.\nHegoaldean, Mekong ibaiak 40.000 km2-ko delta erraldoi eta laua osatzen du. Munduko arroz-toki handienetakoa da. Urtean behin gainezkaldi luzea izaten du, eta lohi-geruza berriez estaltzen eta zabaltzen da.\nIparraldean ere delta handi bat dago, Ibai Gorriak (Sông Hồng) osatua. 10.000 km2 inguru hartzen ditu Tonkingo golkoaren aurrean. Batzuetan ibaiak, bat-batean, gainezka egiten du, eta lursail handiak hartzen ditu urpean. Deltako lurra nekazaritzan erabiltzen da, eta ibaia ureztapenerako eta garraiorako.\nBi delta horiek itsasertzeko zelai meharrez lotuak dira.\nHala ere, mendialdeak eta goi-lautadek lurraldearen bi herenak hartzen dituzte. Mendebaldeko muga, Thang Hoa eskualdetik Da Nang eskualdera, Truong-Son mendilerroak osatzen du, Tibeteko goi-ordokitik eratorria. Hego mendilerroa Da Nang eskualdetik Da Lat eskualdera luzatzen da.\nHegoaldean klima tropikala da, eta iparraldean montzoi-klima. Euri-garaia maiatz erditik irail erdira izaten da, 1200 eta 3000 mm urtean. Batez besteko hezetasuna % 84 da eta tenperatura 5 °C eta 37 °C artean dago.\nKlima tropikal hezea da, oro har. Udan 38 °C-tik gora egin dezake lurralde osoan. Negua epela da hegoaldean (25 °C) eta hotzagoa iparraldean (15 °C). Urtean 1.500 mm euri inguru izaten da Ibai Gorriaren deltan eta hiru aldiz gehiago erdialdeko mendietan. Euri gehiena udako montzoiak ekarria da, maiatzetik urrira. Noizean behin, Hego Txinako itsasoko haize-erauntsiak jotzen du.\nHosto iraunkorreko oihan tropikalak eta hosto erorkorreko basoak (haritza, pagoa, gaztaina, pinua, teka, ebanoa) lurraldearen bi bostenak hartzen dituzte. Banbua ere oso zabaldua dago, bai zuhaiztien artean eta baita ibaiertzetan ere. Kostaldean, ur gaziko landaredia hazten da. Goi-lautadak sabanako belardiak eta zuhaixkak estaltzen dituzte.\nVietnamgo Alderdi Komunistak (lehenago Vietnamgo Lanaren Alderdia) kontrolatutako sistema baten bidez gobernatzen da. Gobernua, teorian, alderdi komunistatik independentea den arren, alderdiak hartzen ditu erabaki garrantzitsuenak.\nVietnamgo zortzi eskualdeak.\nSakontzeko, irakurri: «Vietnamgo banaketa administratiboa»\nVietnamgo hiriburua Hanoi da (Ipar Vietnamgo hiriburua izandakoa), eta hiri handiena Ho Chi Minh Hiria da, lehen Saigon izenekoa (Hego Vietnam eta Frantziar Indotxinako hiriburua izandakoa).\nVietnam 59 probintziatan eta probintzia-mailako 5 udalerritan banatua dago, barruti eta udalerrietan azpibanatuak. Gobernu probintzialek gobernu zentralaren agindupean daude. Sarri, Vietnamgo gobernuak zortzi eskualdetan batzen ditu probintziak:\nIbai Gorriaren Delta\nIpar Erdialdeko Kosta\nHego Erdialdeko Kosta\nMekong Ibaiaren Delta.\nCham taldeko vietnamdarrak dantzan.\nErlijioa honela banatzen da: budismoa, % 55,3; katolizismoa, % 7; islama, % 1; besteak, % 36,7. Etnia anitzeko herrialdea da. Gobernuak 54 talde etniko ezberdin onartzen ditu zortzi familia linguistikoetatik eratorriak (Viet - Muong, Tay - Thai, Mon - Khmer, Mong - Dao, Ka - Belt, Nam duc, Han eta Tang). Etnien banaketari dagokionez: vietnamdarrak, edo kinh, dira gehienak, % 85,4 eta gainerako 53 talde etnikoak herrialdeko biztanleriaren % 14,6 dira, besteak beste, tho-ak, % 1,8; txinatarrak, % 1,5; thai-ak, % 1,5; khmer-ak, % 1,4; muong-ak, % 1,4; nung-ak, % 1,1; besteak, % 4,2. Vietnamgo eskualde menditsu eta landatarretan biltzen dira gutxiengo etnikoak, baina herrialde osoan zehar ere sakabanatu dira, gerraren eta migrazioaren ondorioz. Komunitate eta herrixka askotan elkarrekin bizi dira 3-4 talde etniko desberdin..\nVietnamdarrek osatzen dute etnia nagusia. Batez besteko biztanle-dentsitatea 228 bizt./km2 bada ere, alde handiak daude eskualde batetik bestera: iparraldeko deltan biztanleen % 27 bizi da lurraldearen % 8an (1.000 bizt./km2); hegoaldeko deltan, berriz, biztanleen % 35 lurraldearen % 19an (445 bizt./km2). Erdialdeko kostaldeko lautadetan biztanle-dentsitatea handia da; goi-lurraldeetan, berriz, oso biztanle gutxi bizi dira.\nHogeita hamar urteko gerrak biztanleengan izan dituen eraginen artean, aipatzekoa da gizonezkoen artean izan den heriotza-tasa garaia. Biztanleriaren urteko hazkunde naturala % 2,6 izan zen 1981-1988 bitartean, eta jaitsiz joan da jaiotzen mugatze-plangintzari esker: % 2,1 1996an eta % 1,2 2010ean.\nBi gerren ondorioz, herrialdean bertan biztanleen lekualdatze handia izan da: iparraldeko katolikoak hegoaldera, hegoaldeko iheslariak iparralderantz, herrietako biztanleak hirietara hegoaldean, eta alderantziz iparraldean.\n1975eko batasunaren ondoren, biztanle asko eta asko ekonomiaren gune berrietara joan zen. Gerraren ondorioz iheslari asko izan zen (1,3 milioi 1975-1989 urteen bitartean), eta Estatu Batuak (500.000 lagun), Kanada, Australia eta Frantziara joan ziren gehienak. Atzerrian bizi ziren vietnamdarrek urtero diru asko bidaltzen dute beren herrialdera. Horretaz gainera, Ekialdeko Europako herrialde sozialista ohietan Ipar Vietnamgo 270.000 langile daude; langile haiek beren herrialdearen kanpoko zorra ordaintzen laguntzeko bidali ziren herrialde horietara.\nVietnam herrialde pobrea da: urteko batez besteko errenta 240 dolarrekoa zen laguneko 1995ean, eta 1.168 dolarrekoa 2010ean. Ekonomian eta aberastasunean alde handiak daude eskualde batetik bestera. Ekonomia kolonialaren ondoren (1954), bi erregimen izan ziren, komunista iparraldean eta kapitalista hegoaldean. Iparraldean, nekazaritzaren erreforma ahularen ondoren, 1975. urteaz geroztiko kolektibizazio-programak (kooperatibak) ez zuen nekazaritza-ekoizpena hazterik lortu. 1979. urtetik aurrera, ordea, familiara mugatutako ustiakuntza-sistema hartu zuten. 1988 eta 1989. urteetan izan ziren liberalizazioekin bizkortu egin zen kolektibizazioak amaitzeko prozesua. 1993ko ondasunen gaineko lege berriaren bidez, indartu egin zen nekazariek lurra erabiltzeko eskubidea. Arroz-ekoizpena bikoiztu egin zen 1980tik 1996ra. Industriak izan zuen bilakaera nekazaritzaren oso antzekoa izan zen. 1979. urteko lehenengo liberalizazioa 1987an berretsi zen atzerriko inbertsioak indartzen zituen lege baten bidez. 1990-1996 urteen bitartean, ekonomia vietnamdarrak % 8-9,5 bitarteko urteko hazkundea izan zuen. Baina 1997ko Asiako krisiak geldiarazi egin zuen hazkunde hori.\nVietnamdarrak baratzeak lantzen.\nNekazaritza da Vietnamgo ekonomiaren oinarria: BPGren % 28 hartzen du eta langileen % 72 (1995). Mekong ibaiaren deltan ekoizpenaren % 38 lantzen da, eta Ibai Gorriaren deltan, berriz, % 18. Delta-inguruetako lurraren % 90 arroza lantzeko erabiltzen da (19,4 milioi tona urtean) eta, toki askotan, bi uzta biltzen dira urtean. Arrozaz gainera azukre-kanabera, artoa, batata, tea, barazkiak, mandioka, tabakoa, soja, kafea, kotoia, hebea (kautxua) eta fruitu garratzak lantzen dira, besteak beste. Vietnam burugaina da elikagaiei dagokionez, eta 1989. urtetik aurrera munduko hirugarren arroz-esportatzailea da Thailandia eta Estatu Batuen ondoren. 1990eko hamarraldian, txerri- eta hegazti-hazkuntzak garrantzi handia hartu zuen. Arrantzak ere gora egin du azken hamarraldiotan, eta proteina-iturri nagusia bihurtu da (400.000 tona 1980an, 900.000 1995ean). Basoak lurraldearen % 44 hartzen zuen 1943an, eta 1995ean, berriz, % 23. Basoaren urritze horrek bi arrazoi nagusi ditu: batetik, herrialdeko bertako erabilera, eta, bestetik, estatubatuarren kontrako gerra. Basoaren urritzea lehen mailako arazo bihurtu da vietnamdarrentzat, eta 1992an gobernuak debekatu egin zuen zuraren esportazioa.\nMea- eta energia-baliabideakAldatu\nVietnamek aberastasun handia du lurpean, ikatza eta burdin mea batez ere (ipar-ekialdea). Bauxita, kromoa, kobrea, eztainua, titanioa, zinka, urrea, apatita, fosfatoak eta harribitxiak ere badira. Ustiatzen den ikatzaren parte bat Japoniara esportatzen da. Petrolioa 1986. urteaz geroztik ustiatzen da, hegoaldean aurkitu diren itsaspeko hobiei esker. Ateratzen den petrolioaren bostena Japoniara eta Singapurrera esportatzen da. Hala eta guztiz ere, petrolioaren ustiaketa ez da uste bezainbestekoa izan. Gas naturaleko hobiak ere garrantzizkoak dira. Elektrizitatearen produkzioa urria da, hegoaldean batez ere.\nIndustriak BPGren % 30 hartzen du (% 22 eskulangintzako industriak), eta langileen % 13k dihardu sektore horretan lanean (1995). 1987. urteaz geroztik, ordu arteko estatuaren mendeko sistemaren ordez merkatu-ekonomia nagusitu zen. Kontsumo-ondasunak, esportaziora zuzenduak batez ere, indartu ziren. Iparraldean industria astunak eta ekipo-ondasunak (siderurgia, engranajeak, papera) dira nagusi. Industria arinak eta eskulangintza, eskulan merkearekin, hegoaldean daude batez ere: ehungintza, elikagaiak, osagai elektrikoak eta elektronikoak. Vietnamek merkataritza-harremanak ditu Singapur, Hego Korea, Japonia eta Taiwanekin. Turismoa gorantz doan sektorea da (1,6 milioi turista 1996an). 1997ko Asiako krisiaren ondorioz, esportazioak eta hazkunde-tasa nabarmen jaitsi zen, eta donga debaluatu egin zen (% 20).\nSakontzeko, irakurri: «Vietnamgo historia»\nHiển Lâm Các.\nVietnamen historia orain dela 2500 urte baino gehiago hasi zen. Txinako inperioaren mende egon zen mende askoan. X. mendean independentzia lortu zuen, eta bertako errege-dinastia jarri zen agintean.\nXIX. mendean Frantziak kolonizatu zuen. II. Mundu Gerran Japoniak okupatu zuen, baina Frantziaren nagusitasuna errespetatuz. Izan ere, garai hartan Vichyko gobernuaren menpe zegoen Vietnam; Japonia bezala, Hitlerren aliatua zen beraz. Gerra horren amaieran, Japoniaren eta Frantziaren arteko harremanak gaiztotu egin ziren, Japoniari Frantzia aliatuen aldera mugitzen zela iruditu zitzaion eta. Horregatik, Japoniak frantziarrak kanporatzeko ahalegina egin zuen. Hala ere, Ho Chi Minhek gidatuta, Vietnamgo errepublika demokratikoa osatu zen.\nGerra amaitu ondoren, Frantziak ezin izan zion eutsi Asiako hego-ekialdean zeukan botereari. Indotxinako gerra galdu egin zuen, eta Genevako Akordioek Vietnam bitan zatitu zuten: Ipar Vietnam (Gerra Hotzaren garaian Txina eta SESBen laguntza izan zuena) eta Hego Vietnam (Ameriketako Estatu Batuen laguntzarekin). Zatiketa horren ondorioa Vietnameko Gerra izan zen, 1958-1973 bitartean. 1976an Ipar Vietnamek Hego Vietnam menderatzea lortu zuen, AEBetako soldaduak kanporatu zituzten eta Vietnameko Errepublika Sozialista sortu zen.\n1990eko hamarkadaren amaieran AEBrekin zuen gatazka leunduz joan zen, eta negoziazio politikoak hasi ziren. 2000tik aurrera, Estatu Batuen diru-laguntzak eskuratzen hasi zen berriz.\nVăn Lang nazioaren mapa. Vietnamdarren lehen nazioa izan omen zen.\nArkeologia-aurkikuntzen arabera- Vietnamgo herria Neolito Aroan moldatu zen Song Cai-ko (Ibai Gorri) deltan, bertan finkaturik zegoen melanesiar edo indonesiar tankerako biztanleria eta iparretik iritsitako mongoliar jatorriko jendea elkartu ondoren. Brontzea Dong Son deituriko zibilizazioan azaldu zen, K.a. 1000. urtean. K.a. III. mendean Au Lac deitu erreinua eratu zen, eta K.a. 208an Txao To txinatar jeneralak Nam Viet erreinua sortu zuen.\nMing dinastiaren dominazioaren mapa.\nK. a. 111n Nam Viet osoa Txinako probintzia bihurtu zen, eta hala iraun zuen mila urte inguru. Hegoaldean, Annamen eta Kotxintxinan, hinduen zibilizazioaren eragin nabarmena zuen Tsampa erreinua sortu zen. Txinak, bere administrazioa ezartzearekin, herrialdea egituratu zuen, bertako gizartea txinatartu zen eta goi-klaseak konfuzianismora bihurtu ziren. Txinaren aurkako matxinadak izan baziren ere (Trung ahizpak, K.o. 39-43;, Ly Bon,541-602) 939. urte arte ez zuen Nam Viet-ek askatasuna lortu.\nBertako zenbait familiak gobernatu zuten herrialdea: Dai Viet; Le (980-1009); Ly (1010-1225). Ly dinastiarekin estatua garatu zen, eremua hedatu zen Tsampari lurraldeak hartuta, hiriburua egungo Hanoin kokatu zuten eta khmerren erasoak geldiarazi zituzten. Tran dinastiak (1225-1413) mongolen erasoei aurre egin zien, eta Hue aldea beretu zuen (1306). 1400. urtean Ho Quy Ly aginpideaz jabetu zen, eta Txina, Tran familiari tronua itzultzeko aitzakian, herrialdeaz jabetu zen berriro (1407). Le Loy txinatarren aurka matxinatu zen 1427an, eta, herrialdetik egotzi ondoren, Le dinastia berria sortu zuen (1428). Le Thanh Ton-ek (1460-1497) Tsampa menderatu zuen, eta erdialdeko Mekong-eraino iritsi zen. 1527an Mac Dang Dung gudarostearen buruzagiak aginpidea eskuratu zuenetik, egonkortasuna galdu zen herrialdean.\nIparraldea hegoaldearen aurka: herrialdearen zatiketaAldatu\n1592an Trinh familiak Hanoi hartu zuen, eta Letarrak berrezarri zituen tronuan benetako aginpidea beren eskuetara iragan zenean. Hegoaldean, ordea, Nguyen familia indartsuak aurre egin zien. Herrialdea zatitu egin zen, eta Tonkin eta Annam erresumen arteko gatazka 1627tik 1802ra luzatu zen. Aldi horretan hasi ziren mendebaldeko herrialdeak bertako arazoetan esku hartzen: portugaldarrek, lehenik, nguyendarrei lagundu zieten; gero, holandarrek eta britainiarrek merkataritzarako guneak ezarri zituzten bertan, eta frantsesak, azkenik, nguyendarren alde aritu ziren.\n1802an Nguyen Anh-en gudarosteak Hanoi hartu zuen, eta erreinua berriro batu zuen bere agintaritzapean. 1804an Nguyen Ahn enperadoreak (1802-1820), Gia Long izena harturik, Vietnam deitu zion bere erreinuari eta Hue aukeratu zuen hiriburutzat; errege absolutu gisa gobernatu zuen; administrazioa zentralizatu zuen, eta herri-lan handiei ekin zien: errepideak, ubideak, dikeak, portuak, gotorlekuak. Ming Mang (1820-1841) haren ondorengoak Kanbodia protektoratutzat hartu zuen (1834), eta kristauek lagunduriko Saigongo matxinada zapaldu zuen (1833-1835). Ondoko enperadoreak, Thieu Tri (1841-1847) eta Tu Duc (1847-1883), administratzaile nabarmenak izan ziren, baina Frantziaren presio gero eta handiagoa jasan behar izan zuten.\nIndotxinaren frantziar kolonizazioa.\nFrantsesen konkista (1859-1895)Aldatu\nBertako kristauen eta mendebaldeko misiolarien jazarpena aitzakia harturik, Napoleon III.ak Vietnam bere mende hartzea erabaki zuen. 1859an, frantsesek Saigon hartu zuten. 1862ko itunaren ondorioz, Frantzia Kotxintxinaz jabetu zen, eta 1873an Hanoin sartu ziren. 1883an, enperadoreak Annam eta Tonkin Frantziaren mendeko protektoratu aldarrikatzen zituen ituna onartu behar izan zuen. Txina gatazkan sartu zen frantsesen aurka, baina 1885ean Vietnam osoaren gaineko aginpidea aitortu zion Frantziari. 1887an frantses gobernadore nagusi baten mendean zegoen Indotxinako Elkartea sortu zuten frantsesek, Kotxintxina, Annam, Tonkin, Kanbodia eta Laos barne zirela.\nMugimendu abertzaleen sorreraAldatu\nFrantziak administrazioa aldatu zuen, letratu tradizionalen ordez, bere aldeko jendea ezarri zuen eta hezkuntza-sistema aldatu zuen. 1905etik aurrera, europar hezierako burges-giroetan, kolonialismo-egoera aldatzea helburu zuten zenbait talde sortu ziren. Gero, beste erakunde erradikalago batzuk agertu ziren: Nguyen Thai Hoc-ek 1927an Viet Nam Quoc Dan Dang (Vietnamgo Alderdi Nazionala) eratu zuen Txinako Kuomintang-en eredura, eta 1930ean Indotxinako Alderdi Komunista sortu zen, Ho Txi Minh buruzagi nagusi zuela. Bi alderdiok herriaren matxinada prestatu zuten 1930ean baina, arrakastarik ez izanik, ondoko errepresio gogorra jasan behar izan zuten. Iraultzaileen aurka, frantsesek erreformabideak sustatu zituzten: 1932an Frantzian ikasia zen Bao Dai enperadoreak bere karguaz jabetu zen, eta Ngo Dinh Diem gaztea izendatu zuen ministro. Administrazioa berritzen saiatu ziren arren, ez zuten emaitza nabarmenik lortu. 1940an japoniarrak lurraldeaz jabeturik, mugimendu abertzaleak indartu egin ziren.\nIndependentziaren aldeko gerraAldatu\n1941ean Vietminh-en sorrerak independentzia nazionalaren aldeko borroka luzearen hasiera markatu zuen: Indotxinako gerra.\nVietnamgo batasuna aurreikusten zuten Genevako Ituneko erabakiak (1954) Vietnamgo Errepublikak ez betetzean abiatu zen gatazka armatua, Indotxinako II. gerra ere deitu izan dena (1955-1975).\nNgo Dinh Diem-en aldiaAldatu\nEstatu Batuen laguntza zuela, Ngo Dinh Diemek Bao Dai enperadorea eraitsi eta errepublika aldarrikatu zuen, Genevako erabakiei uko egiten zien bitartean. Horrenbestez, su-etenaren ondoren hegoaldean ziren Vietminhgo kideek errepresio gogorra jasan zuten, eta demokratek zein liberalek erbesterako bidea hartu behar izan zuten. 1957an azkeneko oste frantsesek alde egin zuten Indotxinatik, Estatu Batuek laguntza militarrerako ordezkaritza bertan finkatu ondoren. 1960ko urtarrilean lehen gudu irekiak gertatu ziren, eta, urte berean, gobernuaren aurkako borroka gidatu behar zuen Askapenerako Fronte Nazionala (FNL) sortu zen, komunistek eta joera ezberdineko beste zenbait alderdi politikok bultzatua.\nEstatu Batuak gerranAldatu\nEstatu Batuetako B-66 bat eta lau F-105 Ipar Vietnam bonbardatzen, 1966an.\n1960an Estatu Batuen esku-hartze zuzena hasi zen eta 1961ean Kennedyren administrazioak aholkulari militarren kopurua handitu zuen. Hala eta guztiz, 1963an Diem-en gudarostea lehen aldiz garaitua izan zen; gobernuak budisten kontrako zapalkuntza bideratu zuen, eta haietako batzuen jendaurreko suizidioak (1963ko maiatza) mundu osoaren jakin-mina erakarri zuen. Estatu Batuek Diem familia bertan behera utzirik, militarrek hartu zuten aginpidea. Johnson-en lehendakaritzapean (1965-1968), Westmoreland jenerala Vietnamgo amerikar gudarostearen buru zela, estatubatuarren esku-hartze zuzena hazi egin zen: 275.000 soldadu 1966an, 550.000 1968an. Estatu Batuek Vietnamgo Errepublika Demokratikoa bonbardatu zuten, napalm-a eta landaredia hondatzen duten produktuak erabiliz, aldi berean beren tropek operazio handietan parte hartzen zutela. Vietnamgo Errepublikak, 1965etik Nguyen Van Thieu eta Cao Ky jeneralak agintari nagusiak zirela, 1.500.000 gizonez osaturiko gudarostea eta polizia zituen bere mende. Guztiarekin ere, FNL indartsu ageri zen landa-eremuetan, eta 1966an hegoalde osoaren hiru laurdenetan bere administrazioa ezarri zuen. FNLren barnean, bi tropa-mota bereizten ziren: herri-milizia, tokian tokiko gerrilla-ekintzak egiten zituena, eta tropa erregularrak, higikortasun handikoak eta etsaiari oste handitan erasotzeko gai zirenak. FNLren esku zeuden lurraldeen aurkako bonbardaketa etengabeek biztanleak bertatik alde egitea eta kontrolaturiko hirietara biltzea zuten helburu, baina ondorio latzak ekarri zituzten: nekazaritza-guneak hondaturik eta abandonaturik geratu ziren, eta hirietara gehiegizko jendetza bildu zen denbora laburrean. Gizartea guztiz desegituratua geratu zen. Vietnamgo Errepublikaren ekonomia guztiz Estatu Batuen mende geratu zen. 1968ko urtarriletik martxora FNLk Tet Urte Berriko jai vietnamdarra izeneko eraso orokorra jo zuen: gerrillari-talde handiak erabiliz, 34 probintzia-hiriburuz eta garrantzi txikiagoko beste hainbat hiriz jabetu zen denbora batez. Estatu Batuek, beren estrategiaren porrotaz oharturik, iparraldeko bonbardaketak geldiarazi zituzten (1968ko martxoak 31). Hanoik bake-negoziazioak hastea proposatu zuen, eta Johnson-en administrazioak elkarrizketak hastea onartu zuen (Parisko Ituna, 1968ko maiatza).\nEstatu Batuetan 1965etik aurrera geroz eta jende gehiagok azaltzen zuen gerraren aurkako iritzia, batez ere ikasleen artean. 1968an, Nixon lehendakari hautatua izan ondoren, Estatu Batuetako agintari berriek vietnamdartzea deitu estrategia berria abiatu zuten: beren tropak gutxitzen hasi ziren arian-arian eta, aldi berean, Saigongo erregimenari erabateko laguntza ekonomikoa zein militarra ematen zioten. FNLk 1969ko ekainean Behin-Behineko Iraultza Gobernua sortu zuen. 1969ko abuztuan, Washington eta Hanoi isilpeko negoziaketan hasi ziren Parisen, H. Kissinger eta Le Duc Tho ordezkari nagusiak zirela. Aldi berean, ordea, Estatu Batuek bere aire-indar guztia erabili zuten oinezko tropen murrizketa orekatzearren eta Ho Chi Minh pista deitua (iparraldetik hegoalderako laguntza bideratzen zuena) hondatzearren. Xede horretan, CIAk Kanbodian sustaturiko estatu-kolpeak Sihanuk neutralista eraitsi zuen (1970eko martxoa), eta, ondoren, hegoaldeko gudarostea amerikarrekin batera sartu zen herrialde hartan; antzeko ekintza egin zuten Laosen (1971ko martxoa). Ahalegin horiek guztiek ez zuten inolako garaipen garbirik ekarri; aitzitik, etsai guztien batasuna ekarri zuen (Ipar Vietnam, FLN, Patet Lao, Kanbodiako gerrilla). Borrokatokiak ugaldu ziren, eta herri-gudarostea zenbait lurralde estrategikoz nagusitu zen: Mekong haraneko goi-eskualdeak, Kanbodiako iparraldea, etab. Negoziaketan, Estatu Batuek uko egin zioten Hanoik eta Behin-Behineko Iraultza Gobernuak aurkezturiko bake-planari, Van Thieu-ren dimisioa eta nazio-akordiorako gobernua eskatzen baitzituzten (1971ko ekaina-uztaila).\n1972ko ofentsiba orokorraAldatu\nLinebacker II operazioa, 1972ko abendua.\n1972ko martxoaren 30ean, FLNren indarrek eta Errepublika Demokratikoko gudarosteek erasoa jo zuten; Quang Tri probintziaz jabetu eta Saigondik 100 kilometrora hurbildu ziren. Erantzun gisa, Iparraldeak gerra-hasieratik izandako bonbardaketarik gogorrenak eta hilgarrienak jasan zituen (Hanoi, Haiphong). Halaber, Estatu Batuek minak jarri zituen iparraldeko portuetan, eta erabateko blokeoa ezarri zuen.\nZigor horiek gorabehera, FNLri irabazteko ezintasuna gero eta garbiago ageri zen Estatu Batuentzat eta 1973ko urtarrilaren 15ean bonbarbaketak gelditu zituzten. Handik egun gutxira, urtarrilaren 27an, bake-ituna sinatu zuten. Estatu Batuek bi administrazioen existentzia onartzen zuten Hegoaldeko Vietnamen, eta, nazio-akordiorako batzordea eratu aurretik, su-etenaren beharra aitortzen zuten. Guztiarekin ere, Van Thieu-ren gudarosteak, Estatu Batuek bultzaturik, ahaleginak egin zituen Behin-behineko Iraultza Gobernuaren mendeko eskualdeak eskuratzearren, baina haien kontraerasoak beharturik, 1975eko martxoan Thieu-ren gudarostea erdialdeko goi-lautadetatik erretiratu zen, Saigonen inguruko defentsa-perimetroa finkatzeko. Hala ere, Behin-behineko Iraultza Gobernuaren etengabeko garaipenek etsaien desmoralizazioa eragin zuten eta, apirilaren 30ean, haien eta Errepublika Demokratikoko gudarosteak Saigonen sartu ziren.\n1976ko uztailean, iparraldeak eta hegoaldeak Vietnamgo Errepublika Sozialista eratu zuten, eta Ton Duc Than izan zen lehenengo lehendakaria. Nazio askok berehala ezagutu zuten estatu berria. Egin beharreko lana, ordea, handia zen. Oinarri ezberdineko bi sistema ekonomiko adostu beharra zegoen, eta gerraren ondorioei aurre egin behar zitzaien: Saigonen 500.000 pertsona lanik gabe zeuden, eta laborantza-lurretara itzuli behar zuten, bonbardaketak deseginik ziren lurraldeetara hain zuzen; amerikarrak erretiratu ondoren, 300.000 prostituta geratu ziren, eta droga gogorren mendekotasunak jotako 20.000 lagun inguru. Gerra ondoren, milioi inguru pertsonak ihes egin zuen, aurreko erregimenarekin zerikusia zutenen eta erdi-mailako gizarte-klaseetako pertsonen artean. Auzo-herriekiko harremanei dagokienez, 1978ko abenduan, SESBen eta Txinaren arteko etsaigoaren ondorioz, Vietnamgo gudarosteak Kanbodiari eraso zion, eta, Txinaren laguntza zuen khmer gorrien gobernuaren ordez, beren aldeko gobernua ezarri zuen aginpidean. Ekintza horren ondorioz, 1979ko otsailaren 17an Txinaren erasoa jasan behar izan zuen. Vietnamek bere tropa guztiak Kanbodiatik atera zituenean (1989ko iraila), itun bat sinatu zuen 1990ean Txinarekin zuen gatazkari amaia emateko. 1992an konstituzio berria onartu zen Vietnamen. Konstituzio berri hark aukera ematen zuen hauteskundeetan hautagai independenteak aurkezteko. Hala eta guztiz ere, urte hartako hauteskundeetara aurkeztu ziren hautagaien % 90 Alderdi Komunistako kide ziren.\n1992an, Estatu Batuetako senatari-batzorde batek Vietnam bisitatu zuen 2.000 gerra-presoei buruz hitz egiteko. Pribatizazio-neurriek eta atzerriko inbertsioen liberalizazioak BPGa % 8,3 igotzea ekarri zuen. 1993 eta 1994. urteetarako gobernuak hazkunde hori % 8 eta % 9 izango zela, hurrenez hurren, aurreikusten zuen. Garai horretan Vietnamgo kanpo-ekonomia bi gairen mende zegoen: arroza eta, maila apalagoan, petrolioa. Arrozaren ekoizpenaren igoerak onurak ekarri zizkion batez ere hegoaldeari, eta, aldi berean, nabarmendu egiten zituen Vietnam hegoaldearen eta iparraldearen arteko desberdintasunak. 1993. urtean langabezia % 30era iritsi zen, eta kontrabandoa gorantz zihoan. Estatu Batuen boikota 1993an hasi zen desagertzen, Senatuko batzorde batek azaldu zuenean Vietnamen ez zegoela preso estatubatuar soldadurik. 1994ko otsailean, 19 urte igaro ondoren, Clintonek merkataritza-blokeoaren amaiera iragarri zuen. Alderdi Komunistak gogor egiten zion kontra politikaren eta ekonomiaren liberalizazioari. Vietnam eta Estatu Batuen artean 1995. urteaz geroztik hasi ziren harreman diplomatikoak. Harreman haien ondoren, askok uste zuten Estatu Batuetako enpresa asko berehala joango zirela Vietnamera inbertsioak egitera, baina ez zen horrenbestekoa izan, zain baitzeuden Vietnamgo ekonomia noiz liberalizatzen zen.\n1997an, Asiako diru-krisia Vietnamera iritsi zen. 1997an, Tran Duc Luong lehendakari eta Phan Van Khai lehen ministro hautatu zituzten. 1998an, lehorteak 7 mila kafe-sail hondatu zituen, eta beste 40 mila galtzeko zorian utzi. 1999an, uholdeek kalte latzak eragin zituzten ekonomian. Ustelkeria gero eta gehiago zabaldu zen, eta, 1998an, arazo nazionaltzat aitortu zuten agintariek; hiru funtzionario hil zituen gobernuak, ustelkeria egotzita, eta hainbat ministro eta goi-mailako kargu dimisioa ematera behartu zituzten. 2000n eta 2001ean, hainbat hitzarmen sinatu ziren Vietnamen eta Estatu Batuen artean. 2002an, 59 epaiketatan ehunka lagun eta erakunde epaitu zituzten bankuetan iruzurra egiteagatik. 2002ko uztailean, Tran Duc Luong berriz aukeratu zuten lehendakari eta Phan Van Khai, berriz, lehen ministro. 2004an, hegazti-gripea zeritzan gaixotasun baten pandemia bat izan zen Vietnamen, baina urte horretan bertan indargabetu zuten gaixotasuna. 2005ean, gerra bukatu izanaren 30. urteurrena ospatu zuten. Phan Van Kahi lehen ministroa aurrenekoz joan zen Estatu Batuetara bisita ofizialean. 2006an, legebiltzarrak ikerketa sakon bat egin zuen hainbat ministeriotako ustelkeria argitzeko, eta, azkenean, lehen ministroak eta goi-mailako beste kargudun batzuek dimisioa eman behar izan zuten. 2007an, Nguyen Tan Dung lehen ministro berriak gobernua eraberritu zuen.\n↑ (Ingelesez)Vietnamgo datu irekien gobernuaren ataria; kontsulta data: 2019-12-08.\n(Ingelesez) Vietnamgo gobernuaren webgunea\nAzken aldaketa 25 apirila 2022(e)an, 20:55(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 25 apirila 2022, 20:55.


Gaur hasiko da (H)ilbeltza | Hitzen uberan\n← “Historia ofizialeko hainbat gertaera askoz ere hobeto ulertzen dira historia ez ofizialeko hainbat kontu itsusi ezagutuz gero”\nUrtarrilaren 20an amaituko da “Hatsaren poesia” bilduman parte hartzeko epea →\nEgitarau oparoa osatu dute (H)ilbeltzaren antolatzaileek: solasaldiak, liburu aurkezpenak, irakurraldiak… Jarraian duzue denei buruzko informazioa.\n1996an argitaratu zuen Igelak, lehen aldiz, Uzta gorria, Dashiell Hammettena. Iaz, berriro ere argitaratu dute, “liburu ikoniko” gisa jotzen baitute: “Uzta gorriak, gure ustez, bi helburuak betetzen zituen: irakurzaletasuna bultzatzeko balio zuen, eta literatur kalitatearen aldetik, sail beltzekoak ez diren beste hainbat maisulanen parean jartzeko modukoa zen.Uzta gorriak, eduki aldetik, balio zuen erakusteko meatzari-herri baten “buru eta jabe” zena prest zegoela, alde politiko eta ekonomikotik boterea edukitzeko, baliabide guztiak –zuzenak zein okerrak— erabiltzeko. Eta beste alde batetik, noski, bazen detektibe “izengabe” bat (Continental Op) –agentea– , prest zegoena dena hankaz gora jartzeko –bere alokatzailearen planei amore eman gabe–”.\nEz al duzu Jurgi kapitaina ezagutzen? Bada, orain, haren hiru abentura sarean irakurtzeko aukera daukazu. Hala bildu du Armiarma atariak: “Duela hiru urtetik sarean irakurgai zegoen Hiltzaile baten bila, Xabier Gereñoren nobela, mitikoa bihurtuko zen Jurgi kapitaina pertsonaiaren estreinako lana (1975). Ordukoan itsasontzi bateko kapitaina zen Jurgi Arregi, baina hurrengo nobelan (Espioitza) jadanik langabezian dago, eta Baionatik Bilbora joango da beharrera, detektibe agentzia batera. Laguntzaile etengabekoa bihurtuko zitzaion Peru Alikarekin batera, denetariko kasuak eta misterioak argituko zituzten nobela ugarietan, baita den-denak arrakastaz argitu ere. Gudari bat eta Iruineako asasinatzea nobelak ere horren adibide garbiak dira. Hirurak, 1977 urtekoak, eskura dituzu orain”. Xabier Gereñoren obraz eta Jurgi kapitainaren pertsonaiaz hitz egingo dug Koldo Izagirrek.


Xabi Igoa nagusi Andere Arriolabengoaren aurretik - bizkaie.biz\nXabi Igoa nagusi Andere Arriolabengoaren aurretik\nBizkaie! 2019-02-25 08:44 Bertsolaritzea\nXabi Igoak hartu eban puntu gehien, 237,5 puntu.\nAramaioko Kultur Etxean 170 lagun batu ziran txapelketako bigarren saio honetan, Arabako Bertsolari Txapelketako bigarren final laurenean. Arabako bertsolaritzearen bidean, 18 bertsolariakaz jokatuko dan txapelketako lehen faseko, final laurenetako, bigarren saioa izan da. Aramaion jokatu zan aurreko zapatuan.\nKantuan ibili ziran sei bertsolariak, hurrengoak: Andere Arriolabengoa Bengoa (Aramaio); Beñat Garaio Mendizabal (Gasteiz); Manuel Bendala Garcia-Donas (Sevilla); Peru Abarrategi Sarrionaindia (Aramaio); Unai Anda Delika (Ametzaga); eta Xabi Igoa Eriz (Aramaio).\nHiru final laurenetako puntuazinoaren hurrenkeran osotuko dira finalerdiak. Puntuazinoak ondorengoak izan ziran:\n- Xabi Igoa : 237,5 puntu.\n- Andere Arriolabengoa: 231 puntu.\n- Peru Abarrategi: 224,5 puntu.\n- Beñat Garaio: 211,5 puntu.\n- Unai Anda: 204 puntu.\n- Manu Bendala: 203 puntu.\nLehenengo itzuli honetan 13 bertso puntuagarri kantau zituen bertsolariek. Ariketa guztiak egin ondoren, Xabi Igoak hartu eban puntu gehien, 237,5 puntu.\nHamabi lagunez osotutako gai-jartzaile taldean, Eli Plazaola izan zan Aramaioko aurkezlea. Lehenengo itzuliaren 3 final laurenetako epaimahaia, holan osotuta dago: Ekaitz Elorriaga, Iker Elexpuru eta Fernando Sopelana. Idazkari lanetan Manex Garaio.\nHurrengo saioa, martiaren 9an izango da Legution, bertako Kultur Etxean, arratsaldeko 17:30ean.\nHonela geratuko dira osatuak 1. finalerdia eta 2. finalerdia


KALTZIO KARBONATOA - CALCINOR. Minerales industriales\nKALTZIO KARBONATOA (CaCO3)\nLehengaiaren kontrol zorrotza kalitate goreneko produktu-sorta eskaintzeko.\nHome / produktuak / KALTZIO KARBONATOA\n50 urtetik gorako purutasun handiko kaltzio karbonato naturalen erreserbek kalitatezko materialak ziurtatzen dituzte.\nCalcinorrek purutasun handiko (>%95) kaltzio karbonatoa (kareharria) erauzteko harrobiak ditu eta hortik ateratzen du bere produktu-sorta egiteko materiala. Lehengai hori prospekziotik bertatik zorrotz kontrolatzeak ziurtatzen du aberastasun handia produktu eratorrien kate osoan.\nBirrinketaren eta sailkapenaren bitartez granulometria ezberdinetako agregakinak ekoizten dira.\nMikronizazio bidez 50 mikratik beherako aleak dituzten karbonatoak lortzen dira.\nBere purutasun handiari esker, agregakinak eraikuntzan bezala erabiltzen dira uren tratamenduan eta animalien elikaduran.\nEngueran (Valentzia) dagoen Cales de la Plana harrobiaren berezitasuna bere zuritasun eta purutasun aparta dira.\nEZAGUTU KALTZIO OXIDO BASEA DUTEN GURE PRODUKTU ESKLUSIBOAK KALTZIO KARBONATOAK ETA HORIEN APLIKAZIO ZEHATZAK\nKaltzio karbonato zuri mikronizatua, purutasun handikoa, Cales de la Plana enpresak egina.\nAPLIKAZIO-SEKTOREAK: KALTZIO KARBONATOAK


12 Maiatza | Europako Legebiltzarra\nFederalagoa, sozialagoa, iraunkorragoa eta anitzagoa izateaz gain Euskadi moduko entitate instituzional, kultural eta sozio-ekonomikoetatik hurbilago egongo den Europari ematen zaion babesa da EAJ-PNVk Europaren Etorkizunari buruzko Konferentziaren ondorioen artetik gehien nabarmentzen duena, COFoEk bere lanak iragan astelehenean amaitu ondoren. “Europa berri honetan Euskadi subjektu aktibo izatea dugu helburu”, esan du gaur Izaskun Bilbao Barandicak Josune Gorospe diputatuarekin batera Sabin Etxean eskaini duen prentsaurrekoan. Konferentziaren inguruan egiten duen balantzearen aurkezpenean nota txar bat eman nahi izan du EAJ-PNVk: ondorioen agirian Argitasun Zuzentaraua jaso ez izana, EAJ-PNVk azken urteotan behin eta berriz proposatu duen zerbait, Europa osatzen duten eta Estaturik ez duten Nazioei, hauen artean Euskadiri, prozesu demokratikoak eta negoziazio-prozesuak, batasunaren babespean, eta etorkizunari buruz erabakitzeko kontsultak. Ondorioen txostenetik ezabatu dute parte-hartze prozesu honetan hiritargoak gehien babestu dituen proposamenen artean bigarrena izan den arren.\nEuropako Parlamentuko euskal diputatuak eta Gorospek, Diputatuen Kongresuak Konferentziaren osoko bilkuran parte hartzeko aukeratua izanik, gaur arratsaldean Sabin Etxean aurkeztu dute talde jeltzaleak parte-hartze prozesu honetaz egin duen balorazioa. Gorospek telematikoki parte hartu du, bere etxean dagoelako berrikitan egin dioten ebakuntzaren ondoren. Bilbao Barandicak Konferentzian kide izan duenak eginiko lana deskribatzeko orduan zera esan du “gure erakunde osoak eta erakundeetan dituen ordezkariek egin duten talde-lanaren adierazpenik ikusgarriena izan da, eta horregatik txalotu, eskertu eta zoriondu dugu”.\nLegebiltzarkide biek esan dute Konferentzia izan dela “Europaren eraikuntza prozesuan hiritargoa zuzenean inplikatzeko egin den saiakera orokorra”. Abian jarri zen testuingurua kontuan hartuta, parte-hartzaileek aukera izan dute Europar proiektuaren bi une zehatzetan emaniko erantzuna alderatzeko, bata izan zen 2008ko krisiari eman zitzaion erantzuna eta bestea pandemiaren aurrean eman dena. “Hala, hiritargoak hobekuntzak proposatu ahal zituen Bruselatik oso tresna eta errezeta ezberdinekin jorratu ziren krisi global biri Europak eman zien erantzunen emaitza alderatu ondoren”. Era berean exijitu dute “parte hartze prozesu honek jarraipena izatea, sakontzea , eguneroko lan bihurtzea eta gobernantza maila guztietara zabaltzea. Babesten dugu Konferentziak hirugarren Konbentzio bati bide ematea itunak aldarazteko eta federazio berri hau bultzatzeko egin behar diren aldaketak bultzatzeko”.\nEAJ-PNVk balantze honetan nabarmendu du eman den parte-hartze handiak eta aurkeztu diren proposamenen kalitateak erakusten dutela “Pertsonak Europako proiektuarekin konektatuta daudela” eta “benetako federazio bihurtzea nahi dutela, guk babesten dugun zerbait Europako proiektuaren fundatzaile garen aldetik betidanik bultzatu izanak ematen digun zilegitasunarekin”.\nEuropako Parlamentuko diputatu andreak nabarmendu duenez COFoEk irudikatzen duen Europar Federazioan “Euskadi bezalako errealitateek asko dute irabazteko. Europako Federazioko subjektu politiko aktibo izan nahi dugu, bere aniztasun guztia barne hartuko duena, herritarrengandik hurbilen dauden erakundeen balioa aitortzen duena eta erakunde horiekin bere zereginarekin eta gaitasunekin koherentzian erlazionatuko dena. Erreferentzia bat, azken finean,berrikuspen sakona behar duten estatu nazioa bezalako kontzeptuen berrikuntzan”.\nJeltzaleen aburuz COFoEren ondorioak EAJ-PNVren proposamenetara eta Europarako planteatzen duen proiektura hurbiltzen dituzten zedarri nagusiak dira: Europa gehiago, Batasun sozialagoa, hurbilagoa eta eskubide eta askatasunen defentsara bideratua.\nGuk nahi duguna da, esan du Izaskun Bilbao Barandicak “egitura sinpleagoa izango duen Europa bat, erabakiak hartzeko orduan arintasun eta gardentasun handiagoarekin egingo duena. Batasunaren Defentsa eta Kanpo Ekintza propioa izango dituena. Europa sozialagoa bultzatzen dugu, erresilienteagoa eta iraunkorragoa: Berdea. Ekonomia zirkularrean oinarritutako garapenarekin, autonomia estrategikoarekin. Europa hurbilagoa nahi dugu, “Aniztasunean Batuta” goiburuari zentzu osoa emango diona. Azkenik, askatasunen Europa exijitzen dugu, edozein estatu kidetan zuzenbide estatua narriatzen denean esku hartuko duena printzipioak lehenetsiz eta interesak baztertuz”.\nEkitaldian hedabideetako profesionalei eman zaie EBBk Konferentziaz egiten duen balorazioa, hemendik jaitsi ahal dena.\nMAIATZAk 12 | Adierazpena


Hasiera: Azteazkena, 2008(e)ko Martxoaren 19a\nAmaiera: Igandea, 2008(e)ko Urriaren 05a\n2003an, 2004an eta 2006an bezala, aurten ere Eskuratu berriak erakusketa egingo da ARTIUMen. Erakusketa hori erreferentziako erakusketatzat jotzen da jada zentro-museo honek antolatzen dituenen artean.\n2003an, 2004an eta 2006an bezala, aurten ere Eskuratu berriak erakusketa egingo da ARTIUMen. Erakusketa hori erreferentziako erakusketatzat jotzen da jada zentro-museo honek antolatzen dituenen artean, Inguru hurbilak eta Gure Artea erakusketekin ere gertatzen den bezala. Erakusketa honek, inauguratu zenetik ARTIUMen filosofia izan denari jarraitzen dio, hain zuzen ere, bere ondarean hazkundea «nabari uztea» eta Bilduman berriki sartu diren eta programatutako erakusketen izaera dela eta oraindik ere erakutsi ahal izan ez diren lanak erakustea. Horrela, bada, ez da atzean tesi bat edo arrazoibide jakin bat duen erakusketa. Bere helburu bakarra, Bilduman sartu diren azken artelanen sorta bat erakustea da. Oraingo honetan 2006. urtearen azken aldean, 2007. urtean eta 2008ko lehendabiziko bi hilabeteetan eskuratu diren lanak biltzen ditu. Aldi horretan 71 artelan erosi dira, 38 gordailuz hartu dira, 2 emakida izan dira eta beste bat zergak ordaintzearen truke jaso da.\nHautatutako lanen artean aldi eta izaera desberdineko piezak daude eta ARTIUMek erosi eta eskuratzerakoan dituen irizpide batzuen eta besteen adibide dira. Alde batetik, Bildumarako garrantzitsuak diren artista batzuen presentzia osatzen ahalegintzen gara, Agustín Ibarrolarena, esate baterako, zeinaren berrogeita hamarretako eta hirurogeien hasierako bi margolan bikain erosi baitzaizkio Aragoiko familia bati, edota Manuel Millaresena, zeinaren marrazki bat erosi baita duela gutxi enkante-etxe baten bidez. Erosteko beste irizpide bat, nazioartean ezagunak diren artista garaikide garrantzitsuen lanak erostea da, oraingo honetan, Laurie Simmons, Andrés Serrano edota Vik Muniz artistenak. Azken horri, Leongo katedrala txokolatez margoturik ageri den argazki bat erosi zaio. Arte modu berriak eta bertako artista hasi berriak ere kontuan hartzen dira, eta horren adibide dira Zigor Urrutia, Bene Bergado edota Ángeles Agrela.\nFunts horiek ARTIUMeko Iparra aretoan ikusgai dauden bitartean, Errep(l)ika-gaiak. Bilduma VII erakusketan, Hegoa aretoan, Bilduman duela gutxi sartu diren 37 artelan daude ikusgai (erakusketak dirauen bitartean lan horien txartelak gainerakoetatik bereiziko da, lan eskuratu berriak direla adierazteko).\nEskuratu berrien artean badira erakutsi ezin direnak, une honetan Bildumaren hainbat erakusketarekin bidaiatuz munduan zehar dabiltzalako, esate baterako Jorge Oteizaren lan bat Sao Paulon dago, eta Carlos Irijalbaren argazki bat, Tokion.\nAhalik eta lan gehien erakusteko asmoz, erakusketa honetan ez dira kontuan izan dagoeneko erakutsi diren lanak, 2007ko Maitatu, pentsatu eta eutsi. Bilduma VI erakusketan, esate baterako, eta ezta urritik aurrera egingo den Heroirik ez gehiago. Bilduma VIII erakusketan erakutsiko direnak ere\nLaburbilduz, formatuari nahiz teknikari eta artisten jatorriari nahiz adinari dagokienez desberdinak diren lanen sorta zabal honek agerian uzten du Bildumaren bizitasuna.\nIparra aretoa, 2008ko martxoaren 19tik urriaren 5era Komisarioa: Daniel Castillejo\nEskuratu berriak ARTIUMen ekoizpena da (Vitoria-Gasteiz)\nBájate el folleto de Adquisiciones recientes


San Esteban de Lezesetik Sebraora arteko etapa | Consumer\nKokaleku honetan zaude: Azala > Bidaiak > Donejakue bidea > > San Esteban de Lezesetik Sebraora arteko etapa\nEtapa 19:00: San Esteban de Lezesetik Sebraora arteko etapa\nSeboa (Villaviciosa Kontzejua)\nTel.: 699440399 (Sonia)\nPriesako Errektoretza aterpetxea\nLa Quintana, 2. Priorea\nLa Pumarada aterpetxea\nTel.: 620851 635\nZure Etxea aterpetxea\nVega (Ribadesellako Kontzejua)\nLa Isla (Colungako Kontzejua)\nTel.: 625044765 / 699966269\nEtapari buruzko informazioa 19:00: San Esteban de Lezesetik Sebraora arteko etapa\nGaur, Ribadesellako Kontzejua zeharkatuko du, eta Caravia, Colunga eta Villaviciosakoak bisitatuko ditu. Lehenengo zatian, Uharteraino, ez dugu itsasotik bereizten gaituen oztopo naturalik aurkituko.\nAurreko egunean egindako distantzia atzera eginez hasiko gara, mugarriaren altuerara iritsi arte, eta han ezkerrera egingo dugu. El Calerón izeneko bide harriztatu bat Vegara jaisten da, itsasoaren ondoko herrixka eder batera.\nSarreran, Santa Maria Magdalena kaperaren ondotik pasatuko gara, eta hondartzara jaitsiko gara, Aceboko errekastoa zubi batetik zeharkatzeko. Ezker-eskuko bide bat, urtearen zati handi batean sartuta, Cueto mendiaren magaletik igotzen da Berbes aldera. Igoeran, burdin hesi bat pasatu eta N-632 errepidera atera behar da, herri horretara doan bidea hartzeko.\nBerbesen atzetik nazioa gurutzatuko dugu berriro eta landaretza ugariko bide estu batetik jaitsiko gara. Tarte horretan, bi bide daude: batetik, errepidea, bira bat ematen ari dena, eta, bestetik, bideak. Bide horietatik barrena joango gara. Berriro ere errepidera atera eta lautada faltsu batetik La Régula erreka pasatzen da. Horrela, Caraviako Kontzejura sartuko gara, eta eskuinetara pista bat igoko da. Pista hori laster jaitsiko da eukaliptoen eta iratzeen artean, Morisko Areatzara. Hala, kilometro eder batzuk hasten dira, mendiaren magalean barna ibiltzen garelako itsasoaren ondoan.\nBeciella hondartzatik pasatuko gara, Erromeroen ibaia hilko den tokitik, eta erromesen ospitale bat izan zen. Espasa hondartzara iritsiko gara, eta izen bereko ibaia gurutzatu aurretik, ibiltarientzako geltoki zaharra izan zen salmenta baten hondakinak ikusiko ditugu. Karabiari agur esaten diogu Colungako Kontzejura sartzeko. Hemendik aurrera, kilometro bat baino gehiago egin behar da N-632 errepidetik Uharteraino. Mugarri batek herri honek aterpetxea duela gogorarazten digu.\nHemen gelditu behar ez badugu, beste konplikaziorik gabe jarraitu eta errepidean hiru kilometro eta erdi gehiago egin Colunga erdiguneraino. Ez da ibilbide ofiziala, hau bidetik doa. Gustu kontua. Colungara iristeko, etaparen erdia baino gehiago egin behar da, eta atsedenaldia merezi du. Kontzejuaren hiriburua errepidetik ateratzen da, A-258 errepidetik Infiestorako desbideraketa ezkerretara hartuta.\nBertatik CL-1 errepidetik Pernesera doan bidea hartuko dugu. A-8 autobideko zubiaren azpitik pasa eta Beldreu baserria gure ezkerretara utzi eta Pernuseraino jaitsiko gara, San Pedro elizaren ondotik pasatuz. Laster, errepideak gora egiten du kilometro eta erdian. Horixe da La Lleratik eta San Antolin elizatik bereizten gaituen distantzia. Priesca arte jarraituko dugu, aurrerago, beste eliza baten zain. Kasu honetan, San Salvador eliza, Asturiasko eliza prerromaniko berantiarrena.\nElizaren eskuinean bidexka bat dago, La Vegara jaisteko. 140 metroko altueratik 32 metrora jaitsiko gara kilometro bakar batean. Ibaiaren ezkerraldetik jarraituz Sebraora eta antzinako eskoletara iritsiko gara. 1998an erromesen aterpetxe bihurtu ziren. Martxoaren 1etik azaroaren 31ra izango da zabalik, eta Soniak kudeatzen du, 7. zenbakian bizi den bizilagun atsegin batek.\nVega hondartzako seinale txarrak: Acebo errekaren gaineko zubia zeharkatu eta Vega hondartzara iritsi ondoren, geziak galdu dira. Ibilgailuei jarraitu behar diegu eta mendiaren magalean gora egin behar dugula jakin, beti itsasoa ikusten.\nBi aterpetxe daude. Bat erdi-bidean, Uhartean, eta bestea Sebrayon, gure etapa-amaiera hipotetikoa. Bi bizilagunek hartzen dituzte: Angelita eta Sonia, hurrenez hurren. Erromesen aterpetxeen funtzionamendu egokiaz eta kontserbazioaz arduratzen gara Done Jakue bidea egiten dugun guztiok.\nMiraballesko parrokiari eta Villaviciosako Kontzejuari dagokie Sebrayo. Etapa da, eta herrixka erlaxatzeko egokia. Bihar Gijón etorriko da eta entretenitu nahi duenak izango du.\nSanta Maria kapera: Landa-erromanikoaren adibidea da "Kapillota" ere. Oinplano angeluzuzenekoa da eta XIII. mendearen bigarren erdialdekoa da. Landare-motibodun kapitelek absidearen atzeko aldeko leihoa eta garaipenaren arkua apaintzen dituzte.\nErromesek 19. etapari buruz zer iritzi duten San Esteban de Lezesetik Sebraora arteko etapa\nEtaparen profila 19:00: San Esteban de Lezesetik Sebraora arteko etapa\nEtapa ikusi 20 Urtea: :


Gipuzkoako saskibaloi federarioaren kanpusa Urretxun egingo da. - Federación Guipuzcoana de Baloncesto\nGipuzkoako saskibaloi federarioaren kanpusa Urretxun egingo da.\nAtzo, Ainhoa Ibarburu Gipuzkoako Saskibaloi Federazioko presidentea, Jon Luqui Urretxuko alkatea eta Sergio Galdeano, Goierri K.E kirol taldeko ordezkaria bildu ziren Urretxuko udaletxean, ekainaren 28tik uztailaren 18ra bitartean herrian egingo den Saskibaloi Campusa ezagutzera emateko.\nMartxoan, Gipuzkoako Saskibaloi Federazioa (FGB), Goierri K.E eta Urretxuko Udalak aukera hau mahai gainean jarri zuten, aukera lantzen hasi ziren.\nFederazioak nabarmendu zuen Urretxuk kirol instalazio egokiak izateaz gain – Aldiri-n burutuko dira entrenamenduak–, hirigunetik aparte dagoen ingurune paregabe batean aterpetxe bat duela, non gazteek naturarekin harremana izango duten. Gainera, udako igerileku irekiak ditu Urretxuk eta gazteek arratsaldeetan bertara joateko aukera izango dute. Urretxun Saskibaloia oso errotuta dagoela ere aipatu zuen Ibarburuk, eta hori, batez ere, Goierri K.E.k urtez urte egiten duen lan handiaren ondorioa dela, Bide batez, eskerrak eman dizkio Goierriri, Urretxuko campusaren ideia hezurmamitu bada, hein handi batean, euren lankidetzagatik izan baita.\nCampusa ekainaren 28an hasiko da, eta hasiera batean bi txanda aurreikusten bazituzten ere, azkenean hiru antolatuko dituzte; deialdiaren arrakasta itzela izan baita. Horietako bakoitzean 42 gaztek parte hartuko dute, bataz beste, 11 eta 13 urte bitartekoak, eta talde bakoitzak bere begiralea izango du, kantxa barruan zein kanpoan.\nUztailean Aldiritik igaroko diren 130 gazteek teknika hobetzen ikasiko dute, taktika indibiduala eta kolektiboa, … baina ez hori bakarrik; lankidetzatik eta talde-lanetik abiatuta, ohitura eta balio egokiak praktikan jartzeko aukera izango dute. Kirol arlotik haratago doan ikaskuntza da hori, neska-mutilei lagun berriak ezagutu eta elkarbizitzarako aukera eskainiz, betiere saskibaloia ardatz nagusitzat hartuta.\nGoizero Aldirira joango dira autobusez, eta bertan bi orduko entrenamenduak egingo dituzte, horrelako jardueretan eskarmentua duten entrenatzaile tituludunekin, eta, gainera, begirale bat izango dute 6 parte-hartzaileko. Eguerdian Santa Barbarara itzuliko dira, eta 16: 30ean Aldirin entrenatuko dute berriro, 18:30ak arte.\nAisialdirako tartea ere izango dute, aire zabaleko igerilekuak, Santa Barbarako zelaiko jolasak, etab. Hori guztia- azaldu dute Federaziotik- euskaratik eta euskaraz, gure hizkuntza campus honen eta federazioaren beraren zeharlerroetako bat baita.\nEkainaren 28tik aurrera, beraz, Gipuzkoako saskibaloia Urretxura joango da.\nFinalez beteriko asteburua!!


Zubillagako eskola zaharra eredu izango da energiaren alorrean - Oñati - Goiena.eus\nGoiatz Arana 2017-12-14 16:15\nOñatiko Zubillaga auzoko garai bateko eskolan birgaitze energetikoa egiteko hitzarmena sinatu dute Udalak, Mondragon Korporazioak, LKS Ingeniaritzak eta Mondragon Unibertsitateak. Horren bitartez, sinatzaileen interes ezberdinak uztartzen dituen proiektu bat garatuko dute, eraikinetako energia metaketa eta birbanaketa proiektu bat izango dena, eta Oñatiko eraikina demostradore moduan erabiliko dute.\nUdal jabegokoa da eraikina, goiko solairuan bi etxebizitza sozial ditu eta behean auzo erabilerarako lokalak.\nBertako energia kontsumoa gutxitzea izango da helburua eta horretarako, alde batetik, azalera tratatuko dute, isolamendua hobetuz; bestetik, instalazioei dagokienez, ur bero eta berogailu moduan gailu berritzaile bat ipiniko dute, fabrikatik eginda etorriko den modulu bat; eta horri guztiari inteligentzia aplikatuko diote.\nDatuak jaso eta kudeatu ahal izango dira eta hor hasiko da unibertsitatea lanean.\nParadigmatikoa da Oñatiko kasua, energia ekoiztu, banatu eta merkaturatu egiten du Udalak eta, akordio honekin, urrats bat gehiago emango du energiari lotutako 100 urte baino gehiagoko historian.\n120.000 euroko aurrekontua\nProiektuaren aurrekontua 120.000 eurokoa da; udalak 50.000 jarriko ditu eta besteek 70.000, Europar Batasunak sustatutako Horizon 2020 laguntza lerroaren bitartez eskuratutakoak. Lanek lau hilabete iraungo dute eta lehenbailehen hastea da asmoa, baina datarik ez dago oraindik.\nAlde ezberdinak pozik azaldu dira eta epe labur-ertainean elkarlanerako aukera gehiago sortuko diren esperantzan.


Serio ... Zergatik zaude? | Martech Zone\nAsteartea, urriaren 4, 2011 Igandea, azaroa 20, 2011 Douglas Karr\nBezero sofistikatu askorekin egiten dugu lan, beraz, gure lana ez da konplexua ... benetan gure bezeroak bideratu, haien lana lehenetsi eta garatutako estrategiak gauzatu nahian dabil.\nZergatik botatzen duzu diru gehiago epe laburreko kanpainetara epe luzerako estrategietan inbertitu beharrean?\nZergatik espero duzu salmenta gehiago merkaturatzeko inbertsioa proportzionalki handitu ez baduzu?\nZergatik jarraitzen duzu salmentako langileak nominan soldata kualifikatuak ixten ari ez direnean?\nZergatik ari zara garatzen barruko soluzioak merkeago, azkarrago eta hobeto erostera joan zaitezkeenean?\nZergatik saiatzen zara funtzio gehiago garatzen funtzionatzen ez dutenen gainetik bezeroak galtzen dituzunean?\nZergatik erosten duzu merkeena, zure marka merkea ez dela jakinda?\nZergatik ordaintzen diozu oraindik norbaiti zure webgunea eguneratzeko edukia kudeatzeko sistemak merkean daudenean?\nZergatik ari zara negoziatzen oraindik ere beren ROIa frogatu ezin duen agentzia berarekin?\nZergatik inbertitzen duzu kanpaina berri batean azkena bukatzen utzi ez zenuenean?\nZergatik saritzen dituzu bezero berriak eta ez aspalditik zurekin egon direnak?\nZergatik ordaintzen duzu klik bakoitzeko ordainketa gako-hitz negatiboak iragazten edo iragarkien edo helmuga-orrien bertsio desberdinak probatzen ari ez zarenean?\nZergatik erosten duzu mugikorreko, bilaketa eta bihurketa estrategiak biltzen ez dituen webgune berria?\nZergatik ordaintzen duzu zure webgunea sustatzeko bilaketa optimizatuta ez dagoenean?\nZergatik ari zara erosten gune berri bat azkena inoiz aprobetxatu ez duzunean?\nZergatik egiten duzu iragarkia beste gune batzuetan zure kabuz bideorik ez baduzu?\nZergatik saiatzen zara inoiz sailkatuko ez dituzun hitz gakoetan sailkatzen eta ahal dituzun buztan luzekoak alde batera uzten?\nZergatik aukeratzen dituzu milaka bisitari erakartzen dituzten gako-hitzak, behar duzun bakarra gutxi denean?\nZergatik saiatzen zara nazio mailan sailkatzen noiz ez duzu lokalean sailkatzen?\nZergatik saiatzen zara salmenta bihurtuko ez diren hitz gakoetan hobeto sailkatzen?\nZergatik ari zara berrikusten analytics gertaerak, helburuak, bihurketen jarraipena, e-merkataritza integrazioa edo salmenta inbutuak konfiguratu ez dituzun aste bakoitzean?\nZergatik sare sozialetan murgildu nahi duzu soziala izatea gustatzen ez zaizula jakitean?\nZergatik merkaturatzen ari zara Twitter-en zure webgunea bisitariak bihurtzen ez dituenean?\nZergatik bilatzen ari zara harpidedun berriak hainbeste zure posta elektronikotik harpidetza kentzen ari direnean?\nZergatik bidaltzen duzu zure zakarra? astero mezu elektronikoa sinestezina bidali beharrean hileko benetako emaitzak ematen dituen posta elektronikoa?\nZergatik merkaturatzen duzu Facebook-en posta elektronikoko programa bat ez baduzu?\nZergatik jabea ez den domeinu batean blogeatzen ari zara ... sekula baliatuko ez duzun zerbaitetarako balioa eta autoritatea sortzen duzu?\nZergatik blogeatzen ari zara eta ez duzu hainbeste denbora idazten eman duzun edukia sustatzen?\nZergatik ari zara curriculuma lantzen? Lan bikainak inoiz ez dira curriculuma bidaltzetik etortzen?\nZergatik lan egingo duzu egunero gustatzen zaizuna utzi beharrean egiten duzunaren beldurrez?\nZergatik zaude Twitter eta Facebooken eta ez blogean?\nZergatik hasten duzu posta elektronikoko programa zure webguneak funtzionatzen ez duenean?\nZergatik kezkatzen zaitu errebote tasak jendea arduratzen jarraitzeko ezer ez duzunean?\nZergatik idazten duzu eduki gehiago zure gunean zure argazkirik ere ez duzunean jendeak nor zaren jakiteko?\nZergatik ari zara eduki bikaina idazten eta gorroto duzun gune batean aurkezten?\nZergatik ari zara denbora galtzen pentsatzen hurrengo gauza handia lehendik duzuna menperatu beharrean?\nZergatik saiatzen zara hori guztia egin beharrik laguntza jaso beharrean?\nAskotan jendeari txantxa egiten diot sare sozialetako aholkularia naizela, baina oso gutxitan izaten dut jendea sare sozialen inguruan kontsultatzea. Nahiko egia da, ordea. Gaur gure bezeroetako batek Facebookeko orrialdea hasi berri du bere enpresarentzat ... 6 hilabete geroago haiekin lanean hasi ginen. Niretzat arduragabea izango zen sare sozialetako estrategian murgiltzea, lehendik egiten ari ziren lan guztia baliatu ez zutelako.\nPertsona orok bultzatzen du beti merkaturatzaileei zerbait berria, desberdina, zirraragarria, etab ... egitera, baina oinarrian oinarririk bikainik izan gabe, denbora eta dirua xahutzea da. Zertan ari zara lanean egon behar ez zenukeena?\nOct 5, 2011 6-n: 41 PM\nDoug, mezu bikaina. Bitxia besterik ez duzu zer erabiltzen ari zaren zure blogetan kopiatu eta itsatsi inklusio hau sortzeko:\nKopiatu / itsatsi "Zertan ari zara lanean egon behar ez zenukeena?"\n-> Gehiago irakurri: https://martech.zone/marketing/seriously-why-are-you/#ixzz1ZwreWPmh ”\nOct 5, 2011 6-n: 46 PM\nEgia esan, zenbat jendek egiten duen kopia egiten du eta, emandako esteka erabiltzen badute, kopiatutako testuaren bidez zure webgunera itzuli direla jakin ahal izango duzu! Gauza onak!


Industria zibersegurtasuna, ezinbesteko inbertsioa enpresentzat | IKERLAN\nIndustria zibersegurtasuna, ezinbesteko inbertsioa enpresentzat\nIkusita zibererasoak gero eta gehiago direla, enpresak gero eta kontzienteagoak dira beren industria ekipoen kontrol unitateak segurtatu beharra dutela\nIndustria da Euskadiko balio erantsi gordinaren % 24, gutxi gorabehera (15ekoen EBn % 19 da), eta esportazioen % 90 baino gehiago eta I+G+B-n egiten den guztirako gastuaren % 40 inguru, SPRI Enpresa Garapenerako Euskal Agentziaren datuen arabera. Hortaz, sektore estrategikoa da euskal ekonomian, bete-betean eraldaketa prozesuan sartuta dagoena.\nIndustriaren sektorea Industry 4.0 paradigmara egokitzen ari da, zehazki, eta makinen konektibitatean oinarritzen da. Fabrikaren atalen artean informazioa trukatzeak abantaila ugari dakar, hala nola mantentze lanen hobekuntza edo zerbitzu berrietara iristea. Modelo honek merkatu globaletan lehiakorragoak izateko balio duela sinetsita, euskal enpresak modelo horren alde egiten ari dira.\nHalere, eszenatoki berri honekin erakundeek lehenago ez zituzten mehatxu batzuei ere aurre egin behar izan diete. Konektibitate digitala zibererasoei zabalik dagoen atea da, eta sabotajeetarako eta informazio delikatuaren lapurretetarako bidea irekita uzten du.\n“IK4-IKERLANen industriako etorkizuneko sistema elektronikoen zati diren teknologietan espezializatu gara: sistema txertatu fidagarriak, industriako komunikazio sendoak, sentsorizazioa edo datuen analisi masiboa, besteak beste, eta teknologia horietan oinarrituta zibersegurtasunean espezializatutako talde bat eratu dugu, zeina jada ari baita enpresei soluzioak eskaintzen”, azaldu du IK4-IKERLANeko industriako zibersegurtasuneko arduradun David Gonzálezek.\nZentroa dimentsio eta sektore desberdinetako enpresekin ari da lanean eremu honetan. Lankidetza horien barruan, besteak beste, txip kriptografikoetan oinarritutako gailu seguruak garatzeko lanak eta industriako kontrol sistemetako zibersegurtasunerako neurriak diseinatu eta ezartzekoak daude.


Auzi estrategikoaren itzulera - Le site de Daniel Bensaïd\nTélécharger (PDF – 110.2 ko)\nAuzi estrategikoaren itzulera\nHirurogeigarren hamarkadan Chile eta Portugaleko esperientziek elikatu zituzten eztabaidekin (eta baita ere, nahiz eta ezaugarri aski desberdinak izan, Nicaragua eta Ertamerikako esperientzien ingurukoekin) alderatuz, larogeigarren hamarkadaren hasieratatik “eztabaida estrategikoaren eklipse” bat nabari izan dugu denok. Kontra-eraso liberalaren aurrean, laurogeigarreneko urteak egon dira (kasurik hoberenean) erresistentzia sozialetan kokatuak eta klase-borrokaren egoera defentsiboa izan da urte horien ezaugarria, baita ere diktadurek (bereziki Latinoamerikan) atzera egin behar izan badute ere bultzada demokratiko herrikoiaren aurrean. Auzi politikoaren atzeratze hau agerian jarri da “ilusio soziala” dei genezakeen horretan (Marx gazteak emantzipazio politikoan – eskubide zibilak – “giza emantzipazioaren” azken hitz gorena zela uste zuten haiengan salaturiko “ilusio politiko”-aren simetrikoa). Neurri batean, Seattle (1999) ondorengo Foro sozialen hasierako esperientziak eta lehenengo Porto Alegrek (2001) ilusio hori islatzen dute mogimendu sozialen autoaskitasunari eta auzi politikoaren baztertzeari dagokionez.\nHorri deitzen diot nik mogimendu sozialen “une utopikoa”, aldaira desberdinetan agertu dena : utopia liberalak (liberalismo ondo arautua), utopia keynesiarrak (keynesianismo europearra), eta batez ere utopia neolibertarioak “boterea eskuratu gabe mundua aldatzea” ahal dela sinistuz. Borroka sozialen igoera garaipen politiko edo elektoraletan gauzatu da (Latinoamerikan : Venezuela eta Bolivia). Europan, ordea, Frantzian salbu (eta bereziki CPE inguruko borrokan), borroka horiek ez dute helburuak lortu eta ez dira gai izan pribatizazioak, gizarte segurantzaren erreformak, eskubide sozialen suntsiketak areagotzeko asmoa galerazteko. Kontraesan honen eraginez itxaropenak berriro irtenbide politikoetara (batez ere elektoraletara) bideratu dira, eta horren lekuko dira hauteskunde italiarrak.\n“Auzi politikoaren itzulera” honek, oraindik totelka hasia den eztabaida estrategikoen biziberritze bat igartzen du, eta horren lekuko dira Holoway, Negri, Michael Albert-en liburuen inguruko polemikak, Venezuelako prozesuaren eta Brasilgo Lularen legealdiaren balantzeen alderaketak, edota norabide zapatistaren inflexioa, Lacandona Oihaneko seigarren aldarrikapenak eta Mexikon abian jarritako “Beste kanpaina”-k agerian jartzen duten bezala. Errefuxatze handiaren eta erresistentzia estoikoen fasea – “mundua ez da merkantzia…”, “mundua ez dago salgai…” – akitzen ari da. Beharrezkoa egiten da zehaztea zer den mundu posible hori eta batez ere beharrezkoa egiten da hara iristeko bideak arakatzen hastea.\nAldea badago estrategiatik estrategiara.\nEstrategia eta taktika nozioak (geroago posiziozko-gerrarena eta mogimenduzko-gerrarena) hiztegi militarretik (bereziki Clausewitz edo Delbrük-en idatzietatik) erakarriak izan dira langile mogimendura. Beren zentzua asko aldatu da. Garai batean estrategia bataila bat irabazteko artea zen, eta taktika, berriz, bataila-eremuan tropek egindako maniobretara murrizten zen. Geroago —gerra dinastikoetatik gerra nazionaletara, gerra orokorratik (gure gaur eguneko) gerra globalizatura—, eremu estrategikoa geroz eta zabalduagoa izan da espazioan eta denboran. Aurrerantzean bereizi daiteke estrategia globala (mundu mailakoa) eta “estrategia murriztua” (lurralde jakin batean boterearen kokistaren inguruko borroka). Neurri batean, iraultza iraunkorraren teoria estrategia globalaren apunte bat zen : iraultza eremu nazionalean (herrialde batean) hasten da, kontinente mailan eta mundu mailan hedatzeko ; botere politikoaren konkistarekin urrats erabakiorra gainditzen du, bainan “iraultza kultural”-ean luzatzen eta sakontzen da. Konbinatu egiten du, bada, ekintza eta prozesua, gertakizuna eta historia.\nEstrategia ekonomiko eta militar globalak dituzten Estatu boteretsuen aurrean, estrategiaren dimentsio hori garrantzitsuagoa da orain XX mendeko lehen erdialdean baino. Espazio kontinental edo mundial berrien agerpena horren baieztapena da. Iraultza iraunkorraren dialektika (herrialde bakar bateko sozialismoaren aurka), bestela esanda, maila nazional, kontinental eta mundialaren teilakaketa inoiz baino estuagoa da. Herrialde batean botere politikoaren tresnak eskuratu daitezke (Venezuelan edo Bolivian bezala), bainan estrategia kontinentalaren auzia (Alba Alcaren aurka, MERCOSUR-ekiko harremana, Andeseko Paktoarekikoa etabar…) berehala planteatzen dira barne politikako arazo bezala. Prosaikoago, Europan, erreforma liberalen aurkako erresistentziak zurkaiztu daitezke indar harreman, lorpen sozial eta babes legislatibo nazionalen gain. Bainan zerbitzu publiko, fiskalitate, babes soziala, ekologiaren inguruko erantzun iragankorrak hasieratik (Europako birfundazio sozial eta demokratikoaren aldeko) proiekzio europearra eskatzen du.\nHemen aztertzen dugun auzia, bada, “estrategia murriztua” deitzen dudan horretara mugatua hartzen dugu, hau da, nazional mailako botere politikoa lortzearen aldeko borroka. Ados gaude noski Estatu nazionalak ahulduak izan daitezkeela diotenekin, eta badirela burujabetasun transferentziak. Bainan nazional maila (klase harremanak eratzen eta lurralde bat Estatu batean artikulatzen bait du) espazio estrategikoen mailaketa higikorrean erabakiorra izaten jarraitzen du. Bazter dezagun, hasteko, prozesu iraultzailearen ikuspegi “etapista” leporatzen diguten kritikak (kritika horien arabera boterea hartzea balioetsiko genduke edozein aldaketa sozialaren “baldintza absoluto” gisa). Argudio hori karikatura baizik ez da edota ez-jakintasun hutsa. Inoiz ez gara izan arnasik gabeko pertiga jauziaren aldekoak. Askotan egin dut “nola ezerezetik dena izatera igaro ?” galdera, haustura iraultzailea jauzi arriskutsua dela azpimarratzeko eta hirugarren lapurra (burokrazia) horretaz aprobetxa daitekeela. Guillaume Liégard-ek arrazoia du artikulu batean galdera bera arintzen duenean gogoratuz ez dela egia proletargoa poterea hartu baino lehenago ez dela ezer – eta dudagarria dela dena bihurtzeko gogoa izatea !. Dena edo ezerrez formulak, Internazionala eresiari hartua, besterik ez du azpimarratu nahi baizik eta iraultza (polítiko)burgesaren eta iraultza sozialaren artean dagoen asimetría.\nTrostskyk proposaturiko kategoriak – fronte bakarra, erreibindikazio iragankorrak, langileen gobernua – bainan baita ere Thalheimer, Radek, Clara Zetkin-ek Internacional komunistaren VI. Batzarrean –, hain zuzen, gertakizuna bere aurrebaldintzekin, erreformak iraultzarekin, mogimendua helburuekin lotzera zuzenduak zeuden. Paraleloki, Gramsciren baitan hegemonia eta “posizioko gerra” ideiak zentzu berean zihoazten. Ekialdearen (boterea hartzea errezago irudikatzeko, bainan zailagoa botereari eusteko) eta Mendebaldearen arteko kontrasteak ardura bera erakusten du. Behin eta betirako esateko, ez gara inoiz hondorapenaren teoriaren aldekoak izan. (Zusammenbruch Theorie).\nProzesu iraultzailearen ikuspegi espontaneisten aurka eta hirurogeigarren hamarkadaren egiturazko higiezintasunaren aurka, behin eta berriro azaldu gara, aitzitik, “faktore subjektiboa”-ren aldea eta guk “hipotesi estrategikoak”, bainan ez “eredua”, deitu duguna azpimarratu dugu. Eredua, kopiatzeko zerbait da, erabilpen modu bat. Hipotesia, ekintzarako gida da, iraganeko esperientzietatik abiatuta, bainan irekia eta esperientzia berrien edo zikunstantzia inoiz emanen arabera aldagarria. Ez da espekulazioa, iraganeko esperientzietatik mantendu daitekeena baizik (hori bait da eskura dugun material bakarra !), eta jakinda oraina eta geroa berritasun eta ezustetetan aberatsak izando direla. Iraultzaileek, bada, militarren arrisku berbera igaro dezakete, militarrei buruz esaten bait da gerran beti atzeratuak dabiltzatela.\nXX mendeko esperientzia iraultzaile nagusietatik abiaturik (iraultza errusiarra eta iraultza txinatarra, bainan baita ere iraultza alemandarra, fronte popularrak, gerra zibil espainiarra, Vietnamgo askapen-gerra, 68ko Maiatza, Portugal, Txile…), bi hipotesi nagusi bereizi izan ditugu : greba orokor insurrekzionalarena (GOI) eta gerra herrikoi luzea (GHL). Bi hipotesi horiek bi krisi tipo laburbiltzen dituzte, botere bikoiztasunaren bi forma, krisiaren korapiloa askatzeko bi modu.\nGreba Orokor Iraultzaren kasuan, botere bikoztasunak funtsean forma hiritarra hartzen du, Komunaren tipokoa (eta ez soilik Parisekoa, baizik eta Petrogradoko Sobietarena, Hamburgoko insurrekzioak, Kantonekoa, Bartzelonakoa…). Bi botereek ezin dute luzaro elkarrekin bizi espazio bildu batean. Norgehiagoka azkar erabakitzen da (eta gatazka luze batera eraman dezake : Errusiako gerra zibila, 1945eko insurrekzio ondoren Vietnamgo askapen-gerra). Hipotesi honetan, harmadaren desmoralizazioak eta soldaduen organizazioak paper garrantzitsua jokatzen dute (soldaduen komiteak Frantzian, SUVak Portugalen, eta, ikuspegi konspiratiboago batean, harmada txiletarrean Mir-ek egindako lana.. daude gaiari dagokionez azken esperientzia esanguratsuenen artean). Gerra Herrikoi Luzearen kasuan, botere bikoiztasuna territoriala da (zonalde askatuak eta autoadministratuak) eta denbora luzez iraun dezake. Horretarako behar diren baldintzetaz ohartzen da Mao bere 1927ko txostenean (Zergatik botere gorria existi daiteke Txinan ?) eta Yenango errepublikaren esperientziak argituak daude. Lehen hipotesian, botere alternatiboaren organoak hiriko baldintzak sozialki determinatuak daude (Parisko Komuna, Petrogradoko Sobieta, Bavierako langile-kontseiluak, Catalunyako milizien komiteak, Txileko Lerro industrialak eta komando hiritarrak). Bigarren kasuan, gehiengoz nekazari den “herriaren harmadan” zentralizatzen dira.\nBi hipotesi handi araztu horien artean, aldaira eta tarteko konbinaketa sorta aurkitzen da. Horrela, iraultza kubatarrak, bere leienda fokista sinplikatua (batez ere Debray-ren Iraultza iraultza barnean liburuan) gorabehera, gerrila-gunea harmada errebeldearen muina bezala eta La Habana et Santiagon greba orokor hiritarrak egiteko eta antolakuntza aurrera eramateko saiakerak lotu zituen . Beraien arteko harremanak problematikoak izan ziren. A posteriori, kontaera ofizialak, Granma-ren eta bizirik jarraitu zutenen epopeia heroikoa balioetsiz, Uztailako 26ko Mogimenduaren eta honen zuzendaritza kastristaren legitimitatea sendotzen lagundu du, bainan hori egin da prozesuaren ulermen konplexuago baten kaltetan. Historiaren bertsio sinplifikatu honek, landako gerrila eredu bezala aurkeztuz, hirurogeigarren hamarkadako esperientziak inspiratu ditu (Perun, Venezuelan, Nicaraguan, Colombian, Bolivian). Perun De la Puente eta Lobaton-eko borrokalditan hildakoak, Colombian Camilo Torres, Yon Sosa Guatemalan, Lucio Cabanas Mexikon, Carlos Marighela eta Lamarca Brasilen, etabar…, Txek Bolivian buruturiko espedizio tragikoa, sandinistak 1967an Pancasan-en ia suntsituak gelditzea, Teoponteren desastrea Bolivian, zikloaren amaiera adierazten dute.\nPRT argentinarraren hipotesi estrategikoak eta MIR txiletarrarenak ere, hirurogeigarren hamarkadaren hasieran, erreferentzia gehiago egiten zioten gerra herrikoi luzearen bide vietnamdarrari (eta PRTren kasuan, askapen gerra algeriarraren bertsio mitiko bati). Fronte sandinistaren historiak, diktadura somozistaren aurka 1979an lortu zuten garaipena arte norabide desberdinen konbinaketa azalerazten du. A posteriori Humberto Ortegak honela laburbildu zuen desberdintasunak : “Nik indar pilatze pasiboaren politika deitzen diot koiunturetan eskua sartzeari uko egiten dion politikari, indar pilaketa hotzean egin nahi duenari. Pasibitate hori aliantzen mailan adierazten zen. Pasibitatea bazegoen ere pentsatzen genuenean harmak pilatu, antolatu, giza baliabideak bildu egin zitekeela etsaiaren aurka borrokatu gabe, jendeari parte-hartuarazi gabe”. Eta bukatzen zuen : “Gure estrategia insurrekzionalak beti jendetzaren inguruan grabitatu du euskarria, eta ez plan militar baten inguruan. Garbi egon behar du”. Hain zuzen, aukera estrategikoak berarekin dakar lehentasun politikoen ordenamendua, jarduera eremuak, kontsignak eta aliantza-politika zehazten du.\nGreba Orokor Insurrekzionalaren hipotesia\nLantxo honetan herrialde hiritartu eta garatuei egokitu zaien hipotesira begira jarriko gara. GOI-aren hipotesia da. Hirurogeigarrenetan, GOI-aren hipotesia izan da guretzat plomada gisakoa maoísmo egokituaren eta Iraultza kulturalaren interpretazio imaginarioen aurrean. Hipotesi honetaz, Antoine Artous bezela burkide batzuren iritziz, egongo ginateke “umezurtz”. Lehen, agian, nolabaiteko “funtzionalitate” izan zuen, bainan gaur egun galdua dauka. Dena den, gaur-egunerako, krisi iraultzailearen eta botere bikoiztasunaren nozioen egokitasuna baieztatzen du, azpimarratuz, haustura hitzarekin eta hitzezko balentriekin aho-bero ibiligabe, beharrezkoa dela hipotesi serioa berreraikitzea. Beren ardura eta kezka bi puntutan kristalizatzen da.\nAlde batetik Artousek behin eta berriro esaten du botere bikoiztasuna ezingo zela ixistitzen diren instituzioen kanpo osorik kokatu, eta ezerezatik bapatean sobiet eta kontseiluen piramide gisa sortu. Agian, ez dela denbora asko, zehaztapen handirekin ikastaroetan aztertzen genituen prozesu iraultzaileen (Alemania, Espainia, Portugal, Chile, eta iraultza errusiarra bera) ikuspegi aski sinpletu honetara makurtu izan gara. Bainan ez dut uste, esperientzia hauetako bakoitzak aurrez aurre jartzen bait gintun autoorganizazio forma anitzen eta instituzio parlamentarien edo udal mailakoen dialektikarekin. Edozer delarik ere, egia balitz ere horrelako ikuspegia izan genuela, aski azkar zuzendua izan zen. Begibistakoa da, egian esan, a fortiori ehun urte baino gehiagoko tradizio parlamentarioa duten herrialdeetan, bozkatzeko eskubide unibertsala sendo ezarri dagoenetan, ezin izango zela prozesu iraultzaile bat irudikatu legitimitate transferentzia bezala ez bada, “behekoen sozialismoari” lehentasuna emanez bainan forme errepresentatiboekin interferentzia eginez. Praktikan, puntu honi buruz bilakaera bat izan dugu, adibidez, iraultza sandinistaren garain. Eztabaida genezake, 1989an, gerra zibil eta setio egoeran, hauteskunde “libreak” antolatzea, bainan hura ez zen printzipiozko auzia. Gehiago erreprotxatu diegu sandinistei “Estatu Kontseilua” ezabatzea, bigarren kamara soziala izan bait zitekeen eta hautatutako Parlamentuarekiko legitimitate alternatiboaren gunea. Maila apalago batean, egokia litzateke Porto Alegren sufragio unibertsalez hautatutako udal instituzioaren eta aurrekontu-komite parte hartzaileen arteko dialektikara itzultzea.\nEgitan, arazoa ez da hainbeste demokrazia territorialaren eta enpresako demokraziaren artean (komuna, sobietak, Setubaleko batzar herrikoia egitura territorialak ziren), ezta ere demokrazia zuzena eta demokrazia partehartzailearen artean (edozein demokrazia neurri batean partehartzaile da), baizik eta borondate orokorraren osaketa. Sobiet-erako demokraziari egozten zaion akatsa, orokorrean, bere logika korporatiboaren ingurukoa da : interes partikularren (auzo-enpresa-bulego) pilaketak (edo piramideak) aginduz loturik ez luke borondate orokorrik osatuko. Subsidiaritate demokratikoak badu ere bere mugak : bailara bateko biztanleak errepide baten aurka badaude edota hiri bateko biztanleak zabortegi baten aurka, beharrezkoa egiten da zentralizazio arbitral moduko bat. Eurokomunistekin eztabaidan, azpimarratzen genuen partiduen (eta beren pluralitatean) bitartekaritza ezinbestekoa proposamen sintetizatuak formulatzeko eta ikuspegi partikularretatik abiatuz borondate orokor bat osatzen laguntzeko. Mecano instituzional artifiziaaletan abenturatu gabe, guk ere, geroz eta maizago, barneratu dugu geure gogoetetan kamara bikoitzaren hipotesi orokorra, nahiz eta era praktikoak esperientziari irekiak dauden.\nArtousen bigarren kezka da behin behineko abiada boterearen auziaren atarian gera daitekeela, suposatuko bait litzateke, horrelako egoeran, jendetzaren espontaneitatearekin eta demokrazia sobietarraren eztanda orokortuarekin, konpondutzat har zitekeela. Egia esan, ba da eztabaida honen solaskideen artean adostasunik Lenin-en Berehalako hondamendia edota Trostkyren Transizio Programa idazlanetan azaldutako gorputz programatikoaren inguruan : transizio-erreibindikazioak, aliantza politika (fronte bakarra), hegemoniazko logika, eta erreforma eta iraultzaren arteko dialektika (eta ez antinomia). Horrela, programa “minimo” (antiliberala) eta programa maximo (antikapitalista) banandu eta finkatzearen aurka gaude, pentsatzen bait dugu antiliberalismo kontsekuenteak antikapitalismora daramala, eta biak, borroken dinamikaz elkar loturik daudela.\nEztabaida dezakegu erreibindikazio transitorioen formulario zehatza, une jakin batean dagoen indar harremanen eta konstzientzia mailaren arabera. Bainan, produkzio, komertzio eta komunikazio bitartekoen bakarjabetza pribatuak duen lekuari buruz, edota zerbitzu publikoaren pedagogiaz, gizadiaren ondare amankomunaz, edota geroz eta garrantzia handiagokoa den jakintzaren sozializazioaz (jabetza pribatu intelektualari kontrajarria) errez jarriko gara ados. Era berean nahiko errez jarriko gara ados gizarte segurantzaren sistemen bidez soldaten sozializazioren formak arakatzeko eta soldatapekotasuna ezabatzera jotzeko. Azken batez, merkantilizazio orokorrari kontrajartzen dizkiogu dohaintasunaren eremuen hedapenak irekitako posibilitateak (des-merkantilizazioa bada), eta ez soilik zerbitzu arloan baizik eta beharrezkoak diren kontsumo ondare batzutan ere.\nTransizioaren bidearen auzi korapilotsua “langileen gobernua”-rena da, bestela esanda, instituzio eta zuzenbide zaharren eta botere eta zuzenbide berrien forma sorberrien artean transizioa, zein botere-formulak bidera dezakeen jakitea. Zailtasun hau ez da berria. Alemaniako iraultzaren balantzearen inguruko eztabaidek, Internazional komunistaren V. kongresuan, erakusten dute Internazional beraren lehen kongresutan erabilitako formulen anbiguitate konpondu gabea, eta zein interpretazio praktiko anitz eta desberdinei ematen dieten lekua. Albert Treintyk azpimarratzen du bere txostenean “proletargoaren diktadura ez dela zerutik erortzen” ; hasiera bat izan beharko du, eta langile-gobernua proletargoaren diktaduraren hastapenaren sinonimoa da”. Salatzen du, aitzitik, fronte bakarraren “saxonizazioa” (Saxe-Thuringeko gobernuaren izenetik, gobernu horretan komunistek parte hartu zuten sozialdemokratekin batera 1923an) : “ Iraultzaren aurkako ekimen bat sahiesteko pazifista burgesekin koalizio-gobernuan komunistak sartzea ez zen teoriz faltsua, bainan Partidu Laboristaren edo ezkerreko Kartel batek osatutako gobernuek demokrazia burgesak geure partiduen baitan oiartzuna izan dezaten laguntzen dute”.\nInternazionalaren jarduerarei buruzko eztabaidan Smeral txekiarrak esaten du : “1923ko otsaileko gure kongresuko langile-gobernuari buruzko tesiei dagokionez (komunista txekiarren kongresuaz ari da) horiek idazterakoan denok laugarren kongresuaren erabakiarekin bat zetozela uste osoa genuen. Aho batez onartuak izan ziren”. Bainan “zertaz pentsatzen du jendeak langile-gobernuaz hitzegiten duenean ? : “Inglaterran Partidu Laboristan pentsatzen dute, Alemanian eta han non kapitalismoa desegiten ari den lekuetan, fronte bakarrak esan nahi du komunistak eta sozialdemokratak, greba hasten danean beraien artean mokoka ibili beharrean, elkarrekin aritu daitezela. Langile gobernuak masa hauentzat adiera berdina du, eta formula hau erabiltzen danean langile partidu guztien batasuneko gobernua irudikatzen dute. Eta Smeralek jarraitzen du : “Zein da esperientzia saxoniarraren irakasgai sakona ? Ezeren aurretik honako hau : ezin da kolpe batez eta ankak loturik jauzi egin aldez aurretik arnasa hartu gabe”.\nRuth Fischerrek erantzun zion langile partiduen koalizio gisa, langileen gobernuak “gure partiduaren likidazioa” esan nahiko lukeela. Alemaniako Urriaren porrotari buruzko txostenean Clara Zetkinek esaten du : “Langile eta nekazarien gobernuari buruz ezin dut Zinoviev-en baieztapenak onartu esaten duenean pseudonomino hutsa zela, proletargoaren diktaduraren sinonimoa edo auskalo zer homonimo. Agian zuzena zen Errusiaren kasuan, bainan ez da gauza bera kapitalismoa sendo garatua dagoen lekuetan. Hauetan, langile eta nekazarien gobernua burguesía jadanik bere botereari eutsi ezin dion eta aldi berean proletargoak bere diktadura ezartezko baldintzetan ez dagoen egoera baten espresioa da”. Zinoviev-ek definitu zuen, izan ere, “langile gobernuaren helburu oinarrizkotzat” proletargoaren armatzea, produkzioaren gaineko langile kontrola, iraultza fiskala…\nAipa zitezkeen beste ekarpen batzuk. Nahasketa handiaren itxura emango lukete eta nahasketa hori benetako kontraesan baten eta konpondu gabeko arazo baten agerpena da, bainan auzia mahain gainean zegoen egoera iraultzaile edo aurreiraultzaileari begira. Alperrikakoa litzateke, a fortiori, egoera guztietarako erabilpen modu baliagarria bilatzen saiatzea. Egin daitekeen gauza bakarra gobernu-koalizio batean behin behineko parte hartzearen hiru erizpide konbinatuak ateratzea da : a) horrelako parte hartzearen auzia krisi egoera batean edo, gutxienez, mobilizazio sozialaren gorakada esanguratsu batean, eta ez hotzean ; b) delako gobernu hori ezarritako ordenarekiko haustura-dinamika abian jartzea (adibidez – Zinoviev-ek eskatzen zuen armatze baino apalago – nekazal erreforma erradikala, jabego pribatuaren eremuan “esku-sartze despotikoak”, pribilegio fiskalen abolizioa ; instituzioekin haustea – V. Errepublika Frantzian, itun europearrak, pakto militarrak, etabar…) – ; c) azkenian, indar harremanek ahalbideragarria egin beharko lukete hartutako konpromezuak eusteko bermea ez bada, behintzat konpromezu horiei muzin egiten bazaie iraultzaileek besteei larrutik ordainarazteko ahalmena izatea.\nHorrelako urbilpen baten ildotik, 2003an, Lula gobernuan iraultzaileek parte hartzea ankasartze bat dirudi : a) hamar urte lehenagotik, lur gabekoen mogimendua salbu, masa mogimendua atzeraka zebilen ; b) Lularen hauteskunde kanpainak eta bere Brasildarrei eskutitzak politika sozial-liberal garbiaren koloreak anuntziatzen zituzten eta aldez aurretik hipotekatuak gelditzen ziren “gose zero” egitasmoaren eta nekazal erreformaren finantziazioa ; c) azkenik, indar harremana, gobernuko partiduaren barruan, horrelakoxea zen : Nekazaritzako erdi-ministeritzarekin egin zitekeena ez zen gobernua eustea “sokak zintzilikatua eusten duen bezala”, ile batek eutsiko lukeen modura baizik. Hau esanda, herrialde horren historia, bere egitura soziala eta PTren formazioa kontutan edukita, burkide brasildarren partizipazioaz geure iradokizunak ahoz azaldu ditugu, eta nahiago izan dugu, bertako burkideekin balantzea egin ahal izateko, esperientzia lagundu, “urrutitik” irakaskuntzak ematen ibili baino.\nAukera estrategikoaren gaurkotasunaz\nGaurkotasunaren nozioak zentzu zabala du (“gerra eta iraultzen garaia”), eta zentzu gertuagokoa, koiunturala. Gaur egun mogimendu soziala egoera defentsiboan aurkitzen da, Europan duela hogei urte baino gehiago baztertua. Inork ez du pentsatuko egoera honetan iraultzak gaurkotasuna duenik berehalakoan. Aldiz, gure garaiaren horizontetik ezabatzea ausardiegi litzateke, eta ez ondoriorik gabea. Francis Sitelek Critique Comuniste-n argitaratu zuen artikuluan bereizketa horrretaz ari bada, eta aukeran nahiago badu, “gaur egungo indar erlazioen ikuspegi aluzinatua” ekiditeko, “gaurko perspektiba” bat, “jardunezko perspektiba bat…egungo borrokak beraien beharrezko lorpenetan haziz”, ez dago eztabaida gairik. Eztabaidagarriago da boterearen konkistaren helburua, “erradikaltasunaren baldintza bezala, bainan beraren gaurkotasuna gaur egun geure horizonte-mugatik bainan haratago dagoela onartuz” mantendu ahal dezakegula dionean. Gobernuari buruzko auzia – gure horizonte-mugatik bainan haratago ikusia ? – ez litzateke, beraren ustez, loturik egongo boterearen auziarekin, baizik eta “eskakizun apalago” batekin, hau da, eraso liberalaren aurrean “babestearekin”.\nGobernuan parte hartzearen baldintzei buruzko ezbaia ez da sartzen, orduan, “gogoeta estrategikoaren arkupe monumentalaren barruan”, “partido zabalen ate estuetan” barrena baizik. Susmatu daiteke partidu baten eraikuntza ez dagoela, orduan, behar den programaz (edo estrategiaz) determinatua, baizik eta, aitzitik, partidu algebraikoki zabalaren hedadurak mugatu eta determinatu egiten duela mundu eta programa posible hoberena. Ezbaia gubernamentala, orduan, auzi estrategiko gisa, desdramatizatu beharko litzateke, eta ezbaia “norabide problema” soil bezala begiratu (hori da, neurri batean, Brasilgo kasuan guk egin duguna). Ez bada programa minimo eta maximoaren banaketan erori nahi behintzat, ez dago, haatik, “norabide problema”-rik ikuspegi estrategikoarekiko loturarik gabe. Eta “zabala”, nahitanahiez, estua eta itxia baino irekiago eta eskuzabalagoa bada ere, partiduen gaietan, bada zabala eta zabala : PT brasildarraren “zabaldurak”, Linkspartei-renak, Portugal-eko Ezkerro Blokearenak, Italiako Berfundazio komunistarenak, ez dira denak izaera berdinekoak.\n“Estrategia iraultzailearen inguruko garapen jakintsuenak ere, amaitzen du Francis Sitel-ek, oso etereoak azaltzen dira ondoko gai honi buruz : nola ekin orain eta hemen”. Egia. Bainan itxura oneko maxima pragmatiko hau berdin berdin aldarrika zitekeen 1905ean, 1917ko otsailean, 1936ko maiatzean, 1968ko otsailean, bainan horrela posiblearen zentzua murriztuko litzateke errealaren zentzu prosaikora. Adostasun programatikoa, horizontearen lerroaren mailan edo beherago, ez da ondorio praktikorik gabe egiten. Gure ikusmira ez bada boterea hartzera mugatzen, eta “botereen subertsioaren” prozesu luze batean txertatzen bada, onartu beharko litzateke “partidu tradizionala (tradizionala hitzak, hemen, bide parlamentarioak erabiliz botere gubernamentala konkistatzea erdigunetzat duten partidu komunistak edo orokorrago partidu sozialdemokratak izendatzen al ditu ?) boterearen konkistaren inguruan eratua, Estatu horretara egokitzera eramana izango dela”, eta, ondorioz, bere baitan berriro “emantzipazioaren dinamika bera azpijatzen duten dominazioaren mekanismoak” ekoiztera. Dialektika berri bat asmatu beharko litzateke orduan politiko eta sozialaren artean. Egia da, eta horretan saiatzen gara praktikoki eta teorikoki, “ilusio politikoa” bezala “ilusio soziala” errefuxatuz, eta iraganeko esperientzia txar printzipaletatik ondorioak atereaz (erakunde sozialek Estatuarekiko eta partiduekiko mantendu behar duten independentziaz, pluralismo politikoaz, partidu barruko demokraziaz…).\nBainan arazoa ez dago hainbeste “Estatuaren arabera eraturiko” partidu batek egiten duen dominazio mekanismoen transmisioan, baizik eta sakonagoa eta ongi hedatua dagoen eta gizarte modernoak berezkoa duten fenemono batean, burokratizazioan (lan banaketan errotua) : horrek kutsatzen ditu organizazio sindikal edo asoziazio gehienak. Egia esanez, partiduko demokrazia (“opinioa” deituriko demokrazia mediatiko eta plebiszitariaren aurrean) izango litzateke, ez bada erremedio orokorra, antidoto bat behintzat boterearen eta “merkatuko demokraziaren” profesionalizazioari kontrajarria. Hauxe da, gehiegitan ahaztu egiten dena zentralismo demokratikoan besterik ikusten ez denean zentralismo burokratikoaren sudurra baizik. Bainan neurri bateko zentralizazioa demokraziaren baldintza bera da, eta ez bere ukazioa.\nAzpimarratzen den Estatuaren araberako partiduaren konformazioak oiartzuna egiten dio Kapital beraren eta langile mogimenduaren egituren artean agerian jarritako “isomorfismoari” (Boltanski eta Chiapello : Kapitalismoaren Espiritu Berria liburua). Menpekotasunaren auzi hau auzi giltzarria da, eta horretatik ez da errez ihes egiten edo konpontzen. Soldataren eta enplegurako eskubidearen (batzutan “lan-eskubidea” deitua) aldeko borroka, ziur, borroka subalternoa da (isomorfoa) kapital-lanaren harremanarekiko. Guzti horren atzean alienazioaren arazoa dago, fetitxismoarena eta erreifikazioarena. Baina forma “jariakorrak”, sarean antolatzeak, afinitateen logikak (hegemoniaren logikei kontrajarria) menpekotasun horri eta dominazio harremanei ihes egiten dietela uste izateak ilusio trauskil bat jartzen du agerian. Forma horiek kapital informatizatu modernoaren antolakuntzarekiko, lanaren flexibilizazioarekiko, “gizarte likidoa”-rekiko etabar… guztiz isomorfoak dira ere. Horrek ez du esan nahi menpekotasun forma zaharrak hobeagoak edo lehenestekoak direla forma emergente hauek baino ; esaten da, soilik, esplotazioaren eta dominazioaren gurpil-zoroaren saretik, ez garela horrekin erret-bidetik atera.\nPartidu zabalari buruz\nFrancis Sitelek susmoak ditu “eklipse” edota “arrazoi estrategikoaren itzulera” nozioek ez ote duten adierazten parentesi baten itxiera eta estrategiari dagokionez identikoaren itzulera, hau da, auzia berriro hartzea III Internazionalak aztertutako terminoetan. Behin eta berriro azpimarratzen du “oinarrizko berdefinizioen” beharra, berrasmaketarena, langile mogimenduak behar duen “eraikuntza berria”. Noski. Bainan berritasunaren erretolikak ez du bermerik ematen antzinakoen antzinakoenetan, eta txarrenean ere, ez ote garen eroriko. Benetako berrikuntzak, autentikoak, ba dira (ekologian, feminismoan, gerra eta eskubidearen auzitan…), bainan seinalaten diren “berrikuntza” batzuk ez dira moda efektuak baino (moda guztiak bezala antzinakoen aipamenez elikatuak), eta XIX mendeko egitasmo utopisten eta langile mogimendu jaio berriaren gai zaharren berziklaia. Auzigaiak asko dira bainan, geure baliabideen neurrira, auzi horietako batzuei geure erantzun-puntuak bilatzen saiatzen gara eta gustatuko litzaiguke horri ekingo baliokete geure solaskideek.\nGogoratuta ere – eta arrazoiz – geure tradizioan erreformak eta iraultza bikote dialektikoa osatzen dutela, eta ez elkarrekin lotezinezko oposizio-terminoak (erreformak, egoeren arabera, prozesu iraultzaileetan bihurtu daitezke edo, aitzitik, prozesu iraultzailearen aurkakoak), Francis Sitel ausartzen da aurretik iritzi bat botatzera “partidu zabala erreforma partidu gisa definituz”. Agian. Behar bada. Bainan aldez aurretikako ideia aski espekulatibo eta normatiboa da. Eta, batez ere, ez da gure arazoa. Ez gara ibiliko goldea behien aurretik jartzen eta geure artean programa minimo bat (erreformak) asmatzen “partidu zabal” hipotetiko baterako. Guk, oraingo orduaren exijentzien arabera, geure egitasmoa eta programa zehazten dugu. Hortik abiaturik, egoera zehatz eta bidaide zehatzekin, konpromezu egingarriak ebaluatu ahal izango dugu, are argitasun (pixko bat) galtzeko prest ere, baldin eta hedapen sozialean, esperientzia eta dinamiketan (asko) irabazten badugu. Hau dena ez da berria : PTren sortze prozesuan hartu dugu parte (partidua antolatzeko eta ez ikuspegi taktiko entristarekin) geure posizioak defendatzen jarraituz ; gure burkideak Rifondazione komunistan korronte gisa militatzen ari dira ; Portugaleko Ezkerreko blokearen partaide dira, etabar… Bainan konfigurazio hauek guztiak singularrak dira eta ezingo lirateke nahasian sartu “partidu zabala”-ren gauza-guztitarako kategorian.\nGaurko egoerak, dudarik gabe, eremu bat irekitzen du langile mogimenduaren formazio tradizional handien (sozialdemokratak, estalinistak, populistak) ezkerretara. Arrazoiak askotarikoak dira. Kontra-erreforma liberala, espazio publikoaren pribatizazioa, “Estatu sozialaren” ustiaketa, merkatuzko gizartea… horrek denak (sozialdemokrata eta populisten partizipazio aktiboarekin) sozialdemokraziaren beraren (eta zenbait herrialde latinoamerikarretan kudeaketa populistaren) euskarria zen adarra ebaki du. Partidu komunistek Sobiet Batasuneko inplosioaaren kontrakolpea eta, aldi berean, hogeigarren hamarkadan edota Liberation garaian irabazitako langile-oinarri sozialaren higadura jasan dute, galera horiek ekarpen berriez ordezkatuak izan gabe. Horrela, bada, “erradikaltasunaren espazioa” deitzen den hori ireki da modu anitzez azaleratzen da mogimendu sozial berrien agerpenetan eta hauteskunde etan (Linkspartei Alemanian, Rifondazione Italian, Respect Bretaina Handian, SSP Eskozian, Bloc Portugalen, gorri-berde koalizioa Danemarkan, ezker muturreko dinamikoa Frantzian edo Grezian…). Eta horrek eman die gaurkotasuna berrosaketei eta bilgunei.\nBaino “espazio” hori ez da espazio homogeneo eta hutsa (newtondarra), betetzearekin nahikoa litzatekeena. Indar-eremu bat da guztiz ezegonkorra, eta horren lekuko ikusgarria da Rifondazioneren konbertsioa : hiru urte baino gutxiagotan mugimendu lirikoa izatetik, Geneba eta Florentziako unetik, Romano Prodiren gida-makilapeko gobernuan parte hartzera igaro da. Ezegonkortasun hau ematen da mobilizazio sozialak gehiagotan amaitzen direlako porrotean (Irak-eko gerraren aurkako mobilizazioek ez zuten gerra geldituarazi) lorpen zehatzetan baino, eta mogimendu horiek ordezkaritza politikoaren paisaiaren aldaketarekin duten lotura oso lasoa delako. Lorpen esanguratsuen ezean, “gaitz txikiagoaren” esperantza (“Dena salbu eta Berlusconi – edo Sarkozy, edo Le Pen !”) eremu elektoralean jartzen da, bainan eremu horretan logika instituzionalen pisuak erabakiorra izaten jarraitzen du (Frantzian, presidentzialismo plebiszitarioaren logika, eta bereziki antidemokratikoa den sistema elektoralarena). Horregatik hain zuzen, erdibide egokiaren simetria (Jean le Bon-ekin modan jarria : kontuz eskubiarekin, kontuz ezkerrarekin !), arrisku oportunistaren eta arrisku atzerakoiaren arteko simetria, begiradari tranpa jartzea da : ez dute pisu berdina bi aldeek. Erabaki arriskutsuak hartzeko ausardia eduki behar bada ere (horren adibiderik muturrekoak izan ziren Urriako insurrekzioa egiteko erabakia eta Granmaren lurreratzea), arriskua, abentura huts hutsa bihur ez dadin, neurtua izan behar du eta bere aukerak ebaluatuak. Itxasontziratuak gaude, apostua egin behar da, esaten zuen dialektiko handi batek. Muslariek ondo dakite enbido bat apostu txikia dela, eta ordago jotzea berriz, irabaztea ekar badezake ere, etsituaren kolpea dela. Tartea bien artean dago. Ausardiak ere baditu bere arrazoiak.\nRifondazionen eta Linkspartei-nen agerian jartzen diren eskuinatik ezkerra alderako korronteen bilakaerak ahula izaten jarraitzen du (alderantzizkora irekia ere) borroka sozialek ordezkaritza politikoaren eremuan duten eragin mugatuaren ondorioz. Bilakaera hori, neurri batean, korronte horietako kide iraultzaileek duten presentzia eta pisuaren baitan dago. Datu amankomun oso orokorretatik aparte, egoerak, bada, oso desberdinak dira, langile mogimenduaren historia bereziaren arabera (adibidez sozialdemokrazia guztiz hegemonikoa den edo partidu komunista garrantzitsuak badiren ala ez), eta ezkerraren baitan ematen den indar-erlazioaren arabera : aparailu astunak ezin dira mogituarazi ideien borroka hutsez, zuzendaritzako kideen belarritan hitz ederrak xuxurlatuz, baizik eta benetako indar-harremanak aldatuz.\n“Indar berri”-ren baten ikusmira gaurkotasuna duen formula algebraikoa da (horrela zen 1989-1991 baino lehenago, eta are gehiago ondoren). Ikusmira horren itzulpen praktikoa ez da “partidu zabala” edo “bilgune” formula lainotsu bezain orokorretatik eratortzen. Berreraketa prozesu baten hasieran baizik ez gaude. Garrantzitsua da prozesu horretan iparrorratz estrategiko batez aritzea. Pazientziarik gabeko abenturetan murgildu gabe eta agertzen den lehen elkartze behinekoan urtu gabe, bitartekotza organizatibo beharrezkoak aurkitzea eta arrisku neurtuak hartzea ahalbidetuko duen baldintzetako bat da.\nFormula organizatiboak oso aldakorrak dira : masa partidu berria (Brasilen larogeigarrenetan PTren kasuan bezala), sozialdemokrazia hegemonikoa izandako organizazioan ematen diren gutxiengoen hausturak (Alemanian bezala), korronte iraultzaileen frontea (Portugalen bezala). Azken hipotesi hau, Frantzia bezelako herrialdeetan, probabilidade handienekoa izan daiteke, han organizazioek (PC eta muturreko ezkerra) tradizio luzea bait daukate eta, ez bada mogimendu sozial indartsua ematen, eta orduan ere ikusi beharko, zaila da epe labur edota erdira horien arteko fusioa irudikatzea. Dena den, herentzia programatiko batekiko erreferentzia, etorkizuneko birrantolaketen nortasun-oztopo izatetik urrun, birrantolaketa horien baldintza da. Horrek, arazo estrategikoak eta arazo taktikoak iherarkia batean jartzea (holako edo halako aukera elektoralari buruz elkarri labainkadaka ibili beharrean) ahalbidetzen du, eta organizazio bat biltzeko behar den oinarria eta irekiak egon behar diren auzi teorikoak bereizten laguntzen du, eta aurrera daramaten eta atzera botatzen duten konpromezuak bereizteko lagungarria da, eta organizazioaren partaide izateko moduen egokitzapena (partidu amankomun batean tendentzia gisa, fronte baten osagai gisa, etabar…) partaideen eta beraien dinamika gora-beheratsuaren arabera (eskuinetik ezkerrera edota ezkerratik eskuinera) kokatzen laguntzen du.\nEkarpen hau, lehenik, Projet K-ren mintegi batean, Parisen 2006ko ekainaren 17an, ahoz aurkeztua izan zen. Aipatzen duena da, bereziki, Critique communiste aldizkarian, 2006ko martxoaren 179 zenbakian, argitaraturiko estrategiari buruzko testuak. ESSF-n aurkitu daiteke. Ahozko aurkezpenaren ondorengo eztabaida kontutan hartuta osatu zen.