2020ko porrot teknologiko handiena, Quibi-rena Sustatu.eus - Teknologia albisteak\n2020-10-22 : 09:21\n1.500 milioi dolar erre ondoren, Quibi itxiko dutela iragarri dute bere fundatzaileek, sei hilabete iraun duen streaming zerbitzuaren porrota zertifikatuz. Inbertsoreei zerbait itzultzeko geratzen omen zaie (350 milioi dolar), baina galera handiak izango zituzten askok, baita ere seguruenik konpainiaren bi fundatzaile nagusiek, Jeffrey Katzenberg ekoizleak (Disneyko exekutibo eta Dreamworks-en fundatzaile izana), eta Meg Whitman teknologien enpresariak (eBay-ko buru hainbat urtean). 2020ko porrot teknologiko handiena hau, duda barik.\nMugikorrera prestaturiko formatu laburreko eduki original mordoarekin egin zuen salto sareetara aplikazioak, baina ez dute inondik esperotako harpidetza kopururik ezta eraginik lortu ere. AEBetan 5 dolarreko harpidetza zen hilean, eta Europan dexente garestiagoa, 9 eurokoa. Teknikoki, filmak modu berezian zeuden grabatuak, eta ikuspegi bertikal zein horizontalarekin kontsumitu zitezkeen mugikorrean, eta telefonoa mugituz gero ikuspegia ere instantean aldatzen zen. Baina hasieran, ez zegoen eduki hori telebista arruntera igortzerik ere, eta hori ere oztopo alferrekoa zen (Twitch edo Youtube, aldiz, erraz samar ikus daitezke etxeko telebistan gaur egunean).\nEduki original mordoa sortu zuten, baina zerrendari begiratzen badiozue, inongo programa edo telesail izeik ez zaizue ezagun edo erdi-interesgarri suertatuko. Eduki-katalogo hori beste zerbitzu eta telebista ekoizle batzuei saltzen saiatu omen dira azken asteetan, ez arrakasta handiarekin. Orain merkealdiko prezioan joango dira, eta akaso agertuko dira Netflix edo beste toki batzuetan.\nPandemiaren urtean izan da Quibiren lantzamendua (apirilean), baina memeen munduan eta sare sozialetan beste hainbat zerbitzuk lortu dituzte milaka erreferentzia, eta Quibik batere ez. Ikus-entzunezkoen kontsumoak eta zerbitzuek gora egin duen sasoi batean egin du porrot Quibik, non eta beste hauek arrakastatsu ekin dioten:\nDisney+. Ez da gehien erabiltzen den streaming zerbitzua, baina AEBetan indartsu hasi da eta bere marka bat bederen, The Mandalorian Yoda-txiki pertsonaiarekin, mundu guztian egin da ezaguna.\nApple TV+. Hauek ere pandemia baino lehentxoago irten ziren, eta ez dira streaming zerbitzuen lehen lerroan jarri, baina bigarren lerroan behintzat, Apple zaletuen merkatu tarte txiki baina indartsuan, eta produktu duinak ere atera izan dituztela jakina da, hala nola The Morning Show telesaila edo Greyhound filma.\nGainerako streaming zerbitzuetan beherako joerarik ez da nabari. Globalki, Netflix da indartsuena, HBO ere fuerte dabil (Estatu Batuetan HBO Max zerbitzu gehigarria jarri dute), eta Amazon Prime Video ere erabiltzaile askorengana iristen da.\nMugikorreko kontsumo gaztean, Twitch (jabetzaz, hau ere Amazonena) kristo guztiak erabiltzen du (euskaraz jartzeko eskaera eta guzti), eta 2020an TikTok bideoen eztanda urtea izan da.\nDenbora laburreko formaturako, horra TikTok, eta Youtube ere, inork ez du Youtube erabiltzeari utzi.\nSormene, sorkuntzen plaza Galdakaon\nMarkos Gimeno, dokumental labur hunkigarria\nAurkikuntza bitxi hori, Utahko monolitoa, desagertu egin da


Faktore diferentziala: jarrera – Geroa\nLagun onak zeintzuk diren une txarrenetan jakiten dela esan ohi da, garai gogor eta konplexuenetan lider handiak hazten diren moduan. Stephen Hawking-ek esan ohi zuen moduan, adimena aldaketetara egokitzeko gaitasuna da, eta nik horri gehituko nioke, jarrerarik gabeko gaitasuna ez dela nahikoa erronka handien aurrean gure baliabide pertsonalak optimizatzeko.\nZalantzarik gabe, Covid-19 krisiak sokan jarri gaitu denok; ia dena genekiela uste genuen eta eskuliburuak edo ibilbide mapak genituela edozein kasutan. Denontzako errealitate kolpea, are gehiago gure inguruan gertatzen den guztiaren erabateko kontrola nahi duten muturreko perfekzionistentzat. Ezinezkoa den kontrola, bestalde, estoizismoaren filosofiak bere pertsonaia historiko ugari eta honen debotuen eta praktikatzaile fidelen bidez (Marco Aurelio, Tolstoi, Gandhi, Mandela …) adierazten duen bezala, eta beste ikasgai askoren artean, nabarmentzen da jakinduria eta epeltasun praktikoa ere, hala nola egoera konplexuei modu logikoan, ondo oinarrituta eta lasai aurre egiteko gaitasuna, autokontrol eta moderazio ariketan dagoela.\nJarrera, gaur egun gizateriak bizi duen bezalako garai gogorretan, faktore diferentziala da. Batzuk hazten dituena eta besteak erretratatzen dituena. Gehiengo isil samarraren batasunaren eta talde-lanaren jarrera hori, gutxiengo zaratatsu baten frentismoaren eta banaketaren aurrean. Liskar politikoa, Koldo Martinez senatariak bataiatu zuen moduan, ez da bidea edo adibidea; Kongresuan egunez egun ikusten ditugun liskar lotsagarri horietatik urrun, batzuon ikuspuntua eta praktika politikoa, pertsonak erdigunean jartzea eta zerbitzu ematea da, jendeari bizitza errazteko, eta ez gehiago konplikatzeko. Arazoa inoiz ez baita arazoa; arazoa arazoari aurre egiteko jarrera baita.\nHitzarmenen eta aurrerapenen dinamizatzaileak izan behar gara, beti ere kritiko baina eraikitzaile eta errespetuz elkar begiratuz. Aniztasuna, elkartasuna, talde lana, elkarrizketa eta eztabaida pertsona desberdinen artean, entzute aktiboa, negoziazioa, posible egitea blokeatzea baino, ematea eta ileak kakoan uztea, eta beti gizabanakoan baino bere osotasunean pentsatuz. Eta errespetua; desberdinak errespetatzea, desberdin pentsatzen dutenak, gure komunitatea eta mundua ikusteko eta sentitzeko modu desberdinak. Errespetutik soilik eraiki baitaiteke. Eta esker onaren eta aintzatespenaren kultura sortu eta sustatu, errespetua eta hezkuntza garatzeko oinarrizko zutabe gisa.\nNafarroa eta nafarrok orokorrean ikusmen altuerarekin jokatu izan den, ari den eta espero dugu, arituko den jarrera hori merezi dugu. Izan ere, norberaren eta talde bakoitzaren printzipio eta sinismenekin eta horien defentsarekin, akordioak posible egitea erabakitzen duena jarrera da.\nHau guztia pasatzen denean guztiok izango dugu oroitzapen bat, bizi izan dugunaren sentsazio bat. Eta sentimendu hori izan dadila, nahiz eta kausa arrotz, argitaragabe eta ezezagun batek eragindakoa izan, guztiok gure jarrerarik onena gizartearen zerbitzura jarri izan dugula.\nEta hau da, Viktor E. Frankl-ek esan zuen bezala: “Mina eragiten dizun egoera aldatzea zure esku ez badago, sufrimendu horri aurre egiteko jarrera aukeratu dezakezu beti”.\nAlcalde de Lekunberri y Secretario de Comunicación de Geroa Socialverdes – Nafarroako SozialBerdeak Europan\n← Geroa Socialverdes-Sozialberdeak alderdiak bere lehen Zuzendaritza batzordea ospatu du astelehen honetan, larunbateko kongresu konstituziogilearen ostean. → Geroa Sozialberdeak alderdiak lehen ohiko batzarra egingo du larunbat honetan


Enpresa-finantzaketa motak berrikusten ditugu ...\nFinantzaketa lortzea ezinbestekoa da edozein proiektu bideratzeko, batez ere lehenengo fasetan dauden horiek. Horregatik da hain garrantzitsua proiektu bat sustatzeko aukera emango duen enpresa-finantzaketa motak ezagutzea.\nZer da enpresa-finantzaketa?\nFinantzaketa, enpresa-finantzaketa edo beste edozein motatakoa izanik, proiektu bat burutu ahal izateko dirua lortzean datza. Beharrezkoa den kapitala ez izatekotan, diru hori beste pertsonengatik dator. Mailagatutako diruaren baldintzen arabera, zenbait enpresa-finantzaketa mota bereizi daitezke.\nBeste alde batetik, enpresa-finantzaketa mota gehienek kontzeptu komunak dituzte:\nItzultzea: mailegatutako dirua normalean interesekin itzuli beharra dago.\nEpemuga: itzultzearekin loturik dago, itzultzea egiteko azken eguna izanik.\nEpe motzera eta epe luzera: itzultzea egiteko urte bat baino gehiago edo gutxiago dagoen arabera, epemuga epe luzera edo epe motzera izan daiteke.\nOhiko hiru enpresa-finantzaketa iturri mota\nHauetako iturri bat kapital propioarekin egindako finantzaketa izango litzateke. Itzultzea eta epemugak beharrezkoak ez diren enpresa-finantzaketa mota bakarrenetarikoa da. Hala ere, pertsona batek autofinantzaketari ekiten dionean, bai epe laburreko, epe ertaineko edo epe luzerako interesen bila dabilela antzeman daiteke.\nBigarren iturria ezagunenetariko bat izango litzateke: banku-finantzaketa. Askotan, pertsona batek kapital-propio askorik ez duenean, finantzaketa hau banku-finantzaketarekin osatu edo ordezkatzen du. Iturri honen arazorik nagusiena ezarritako baldintza zorrotzak dira. Kredituak, deskontuak edo faktoringa banku-finantzaketaren barne egongo litzateke.\nHirugarren iturria dirulaguntzaren bat lortzea izango litzateke. Banku-finantzaketa pribatua den bitartean, dirulaguntzak normalean sektore publikoari lotuta daude. Esaterako, BEAZen bitartez Ekonomia Sustatzeko Foru Sailak ekintzaileentzat eta Bizkaiko enpresentzat eskuragarri jartzen dituen dirulaguntzak.\nFinantzaketa iturri berriak\nGaur egun, enpresa-finantzaketa mota berriak araupetu egin dira. Onuragarrienen artean, elkarlaneko ekonomiari loturik daudenak dira, crowdfundinga eta bestelakoak esaterako.\nCrowdfundinga inbertitzaile askok proiektu bat finantzatzea lortzean datza, normalean plataforma espezializatu baten bitartez. Ekarpen motaren arabera, crowdfunding mota asko bereizi ditzakegu.\nCrowdfunding Bizkaia crowdequity plataforma bat da, non inbertitzaileak enpresa baten akzio bat eskuratzen dute, zenbait eskubidez gain. Bestalde, Crowdfunding Bizkaia administrazio publiko baten (Bizkaiako Foru Aldundia) lehen crowdfundinga da, sekulako segurtasuna eskainiz bai sustatzaile bai inbertitzaleentzat, eta inbertitzeagatik zerga-pizgarriei etekina atera diezaiekezu.\nIdeia berritzaile bat baduzu eta finantzaketa bila bazaude, ezagutu gaitzazu eta igo ezazu zure proiektua.\nZer da eta nola funtzionatzen du finantziazio erronda batek crowdfunding-ean?


C Zikloa - Urtean Zehar 2 - HIRUTASUN SANTUA - 2019.eko Ekainaren 16a\nKONTENPLAZINOZKO BOKAZINOEN JARDUNALDIA\nHasi dagigun gaurko ospakizun hau.\n1. irakurgaia: Esakunak 8, 22-31\nLehenengo irakurgai hau, Jakituria pertsona lez hartzen dauan olerki didaktiko baten zatia da. Sorkuntza guztiak baino lehenagokoa dan Jakituria. Gaurko jaiak, benetako Hitza dan Jesu Kristo, Jakituriarekin bat egitera garoaz. Onartu dagigun Testamentu Zaharreko fededunak eskeintzen deuskun gogoeta sakon hau.\n2. irakurgaia: Erromakoai 5, 1-5\nBihotzaren bakea, eroapena eta itxaropena fedearen emoitzak dirala esango deusku san Paulo apostoluak. Gure gizarteko gizon eta emakume askok behar dabezan errealitateak honexek. Guztioi dagokigu beharrizanean dagozanentzat argi, atseden eta itxaropen izatea. Onartu dagigun apostoluaren fede aitormena.\nEbanjelioa: Joan 16, 12-15\nJesusek etsipenez josita dagozan bere ikasleei zuzenduriko agurreko hitzaldiaren zatia da gaurko ebanjelioko pasarte hau. Une latz honetan, Jesus Maisuak, bere lagunei eskeintzen deutse Espirituaren dohaia. Horregatik, Espiritu Santuak, Kristo errebelatzen jarraitzen dau, bere jarraitzaileak benetako egia ezagutzera eta historiako gertakizunetan salbamen misterioa aurkitzera eroaten ditu. Hauxe da mezua. Entzun dagigun.\nJainko Alkarte eta bizi-iturriarengana zabalduta, gizadi osoaren alde egiten deutsogu otoitz.\n1.- Gure Eleiza maite eta gaixoaren alde: parkamena eta senidetasuna bideratzen dituan alkarte irekia izan dadin. ESKATU DEIOGUN JAUNARI.\n2.- Gobernuetan erantzukizun ardurak dabezan guztien alde: mundu solidario eta alkartuagoa egiteaz egunero arduratu daitezan. ESKATU DEIOGUN JAUNARI.\n3.- Baztertuak eta zapuztuak sentitzen diran pertsonen alde: atsedenerako bihotza eta laguntzeko esku leiala gugan aurkitu daiezan. ESKATU DEIOGUN JAUNARI.\n4.- Euren bizitzak otoitzari eta kontenplazinoari emonak bizi dabezanen alde: Jainkoarekin daben hartuemonaren testigantzak, eroan gaizala kristauok Jainkoaren esperientzia xamurrera. ESKATU DEIOGUN JAUNARI.\n5.- Ospakizun honetan alkartu garan guztion alde: Espirituaren indarrak alkarte senideagoa eraikitzera eroan gaizala. ESKATU DEIOGUN JAUNARI.\nOTOITZA – AZALPENA: Jauna, gaur benetan pozik gagoz, eta gure kantua poz horren adierazgarri da. Hirutasun Santuan goratzen zaitugu, Jauna. Zuen artean dagoan maitasunaren ezaugarri izan daitezala gure familietako hartuemonak.\nOTOITZA – AZALPENA: “Pro orantibus” eguna gogoratzen deuskun hormako kartela dakartsut, Jauna. Beragaz batera, gauza ederrak itzi, eta isiltasunean eta otoitzean zure bila dabilzan hainbeste gizonen eta emakumeren bizitza ederra eta isila aurkezten deutsugu. Sendotu eizuz, Jauna, eta zure Erreinuaren poza aurretiaz bizitzeko aukerea emon eiezu. Eta gu, batez be gazteok, zure deiari eta zure borondateari zabalik bizi gaitezala.\nLUR GLOBO BATEN AURKEZPENA\n(Alkarteko pertsona heldu batek egiten dau; gizarte zerbitzuren baten dabilen batek egiten badau, hobe)\nOTOITZA – AZALPENA: Jauna, ume eta gaztetxoak mundua hobeto ezagutzeko eta gehiago maitatzeko gizarte ikasketetan erabilten daben lur globo hau dakartsut. Eskuetan harturik, inor kanpoko edo atzerritar barik danok uritar sentitzeko, gizaki askok amesten daben auzo haundi hori dirudi. Jauna, arrazakeri eta erlijino ezbardinak sortzen dabezan gorrotoak desegitea eskatzen deutsut. Jesusen jarraitzaileok, baztertzaile barik bateratzaile izan gaitezala. Tolerantziaren, alkarrizketaren, alkar ulertzearen eta maitasunaren lekuko egin gagizuz.\nKATILU BATEN AURKEZPENA\n(Alkarteko gazte batek egiten dau. Katilua hutsik dago; sinismendun lez betetzen joateko konpromisua hartzen dogu)\nOTOITZA – AZALPENA: Jauna, katilu honegaz, nik eta kristau guztiok hartzeko daukagun jarrera agertu nahi deutsut. Mariaren antzera eta zure lekuko izan diran askoren antzera, zure Hitza eta zure grazia hartzeko prest gagozala agertzen deutsut. Eurak barik txiki gelditzen gara eta Zugandik urrunduta bizi. Jauna, bete egizuz gure bihotzak zure graziaz.\nSenideok: Jaunarekin topaketa egiteak, Haren maitasun inguratzaileak, gure planteamentuak, jarrerak eta bizitza bera aldatzera gonbidatzen gaitu. Topaketak gure maitasun esperientziaz jabetzera eta horren barri emotera eragiten deusku. Gure eguneroko bizitzara eta gure zereginetara bihurtzean, Jaunak deuskun maitasuna zabaltzeko gai izan gaitezela munduan eta gizartean.\n“Jaun bakarra, sinesmen bera, Bateo bera\nJainko Aita-ama bakarra”.\nPazko aldiko liturgia bizi izan badogu, AITA, SEMEA eta ESPIRITU SANTUA ere gogoratu jakuzala konturatuko gara. Hainbat bider aipatuak izan dira. Jai honetan, hirurak BATERA kontenplatzen ditugu: HIRUTASUN SANTUAREN jaia da. Hau da: JAINKOA ALKARTEA DALA. Hauxe da egun honen mezu nagusia.\nNorbaitek esango dau: “misterio haundi bat da”. Beste batzuk dinogu: “Bai, MAITASUNAREN MISTERIOA da”. Horrelakoxea da gure Jauna eta horrelaxe agertzen jaku: herriaren leialtasunik ezaren aurrean, Jauna leiala da; herria Harengandik urrundu arren, Jauna bere herriaren ondoan dago; bere seme-alaba egin gaituenez gero, “AITA”, “AMA” deitzen deutsogun Jainkoa dogu.\nJAINKO HIRUTASUNA sinestea gatxa dala? Ulertzea gatxa dala? Jainkoa maitasuna dala onartzea beste; eta maitatzen dauanak Jainkoa nor dan badaki; eta maitatzen ez dauanak (baietz pentsatu arren ere) Jaunari buruz oso gitxi daki.\nZORIONTSUA JAINKO MAITASUNEAN sinesten dauana,\n"Egiazko Espirituak irakatsiko dautsue egia guztia"


Lekeitioko Andrazkoen Aurreskua | Gaztedi Dantzari Taldea\nHome / Dantza / Bizkaia / Lekeitioko Andrazkoen Aurreskua\nEmakumeen aurresku edo Lekeitioko Soka Dantza bezala ezagutzen den dantza da. Soka dantzen egitura koreografikoei dagokien dantza da, hau da, partaideak eskuetatik helduta edo beste elementuren baten bitartez helduta, zapiak adibidez, dantzatzen da.\nDantza hau Eguzki dantza edo Eguzki jaia izenez ere ezaguna da, udako solstizioarekin eta errito tradizionalekin duen harreman handia argi geldituz.\nGaztedik dantza hau lehen aldiz 1982ko uztailaren 11n kaleratu zuen urte hartako Santutxuko jaien barruan.\nDantza hau hiru aldiz burutzen zen San Juan eguneko jai handian, Ekainak 24an, lehenengoa goizeko lehenengo mezaren bukaeran, gero mezu nagusiaren bukaeran, eta azkenik arratsaldeko arrosarioaren amaieran. Jai egun honek indarra galtzean, ospakizuna San Pedro egunean ospatzera pasatu zen, gaur egun hala burutzen delarik, Lekeition jai egun nagusia.\nEz dira datu asko ezagutzen dantza honen historiari buruz, honen jatorria ezezaguna izanik kasu gehienetan bezala. Hala ere, orokorrean soka dantzen jatorri bera ezartzea arrazoizkoa dirudi, dantza bien arteko harreman estua kontutan hartuta. Soka dantza XV edo XVI. mendeetatik aurrera da ezaguna. Dantza honen existentziaren lehenengo datu konkretuak 1682 urtekoak dira, gizonezkoen dantzaz gain, emakumeek burututako dantza baten existentzia aipatzen delarik. Badaude bestalde XIX. mendean zehar egindako udal ordainketen agiriak ere.\nDantza honekin gertaera nahiko bitxi baten aurrean gaude, leku askotan emakumearen omenezko dantza ugari egon arren, dantzaren rolik garrantzitsuena gizonezkoek dute (Garaien adibidez). Ez dira ugariak emakumeak soka dantza bat hasteaz arduratzen diren kasuak.\nEmakumeen aurreskua edo Lekeitioko Soka Dantza bezala ezagutzen den dantza, soka dantzen egitura koreografikoei dagokien dantza da, hau da, partaideak eskuetatik helduta edo beste elementuren baten bitartez helduta, zapiak adibidez, dantzatzen da.\nAurreskuen, soka dantzen, Ingurutxoen, Ttun-ttunen,… egitura jarraituz, garrantzia edo protagonismoa aurreskulariak eta atzeskulariak dute.\nSoka dantzan zehar ere zubiak ageri dira, sokako dantzariek kontrola izateko asmoz edo, sokan sartutako norbait duina zen edo ez jakiteko. Duina ez izanez gero zubia ixten zen eta pertsona hori soka uztera derrigortzen zen.\nEguzki dantza, soka dantzetan gertatzen den bezalaxe, beste dantza batzuez bukatzen da: fandangoa eta arin-arina, neskek sokan sartutako mutilekin batera dantzatzen dituztenak.\nDantza honetan erabiltzen den gaur egungo janzkera XIX. mendekoa da: gona beltz luzeak, alkandora zuria eta sorbaldetan Manilako xalak, garai hartan hain ezagunak zirenak.\nPartitura: Eguzki Dantza-Lekeitioko Andrazkoen Aurreskua (Klik hemen)\nLaburpena XVIII. Mendeaz geroztik, erromerietan dantzatutako dantzen artean bik garrantzia...


Xuan Xosé Sánchez Vicente - Wikipedia, entziklopedia askea.\nGijón, 1949ko otsailaren 1a (71 urte)\nXuan Xosé Sánchez Vicente (Xixon, Asturias, Espainia, 1949ko otsailaren 1) politikari, idazle eta saiakera-idazlea da. Partiu Asturianista alderdi politikoaren sortzaile eta presidentea da eta Academia de la Llingua Asturianaren kide ere.\nFilologia erromanikoan lizentziatua da Oviedoko unibertsitatean eta surdimientu edo asturierazko literaturaren berpizkundean parte hartu zuen. Xose Lluis Garcia Arias eta Lluis Xabel Alvarezekin Conceyu Bable sortu zuen eta Academia de la Llingua Asturiana sortu zenetik, haren kide da.\n1974an sartu zen politikan Partido Socialista Popular (PSP) alderdian, zeinetan haren idazkari nagusia izan zen. PSOErekin bat egin zuen PSP alderdiarekin batera. Alderdi honekin, Piloñako zinegotzia, Cangues d'Oniseko barruti judizialaren ahaldun nagusia, Kontseilu Erregionaleko eta Batzar Nagusiaren kide izan zen. 1983an, bere eginkizunak amaitu zirenean, PSOE utzi zuen.\n1985an, Xesus Cañedo eta Carlos Rubierarekin, Partiu Asturianista (PAS) sortu zuen eta harrezkero alderdi honen presidentea da. Batzarreko diputatua izan zen 1991tik 1999ra arte. 2004ean Union Asturianista koalizioaren sorrera bultzatu zuen.\nHogei liburu baino gehiago argitaratu ditu poesia, antzerki, entsegu eta ikerlanen artean. Gainera, azpimarratzekoa da Diccionariu de la Llingua Asturianan eginiko lana.\nEntsegua[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nLa cultura popular asturiana : unidá y pluralidá (1985)\nISNI: 0000 0001 0654 738X\nBNF: 12194286j (data)\nOrriaren azken aldaketa: 15 iraila 2020, 12:10.


AFA-DFA - Arabako Ogasunak 2,4 milioi euroko inbertsioa aurreikusi du zerga iruzurrari aurre egiteko\nCurrent: Arabako Ogasunak 2,4 milioi euroko inbertsioa aurreikusi du zerga iruzurrari aurre egiteko\nArabako Ogasunak 2,4 milioi euroko inbertsioa aurreikusi du zerga iruzurrari aurre egiteko\nIñaki Aldekogarai eta José Luis Cimiano\nJosé Luis Cimianok nabarmendu du 455.000 euro bideratuko direla errenta kanpainan zergadunek egin beharreko kudeaketak errazago eta azkarrago egin ditzaten.\nGarrantzitsua da, halaber, Arabako Lurralde Historikoko katastroan egingo den 1,8 milioi euroko inbertsioa, Arabako udalerrietako katastro txostenak eguneratzeko.\nGasteiz, 2018ko azaroaren 19a. Arabako Foru Aldundiaren Ogasun, Finantza eta Aurrekontu Sailaren lehentasun nagusietako bat da, oraindik ere, zerga iruzurraren aurkako borroka; halaxe adierazi du José Luis Cimiano diputatuak, eta 2019rako, 2,4 milioi euroko inbertsioa egitea aurreikusi dela nabarmendu du.\nBerak zuzentzen duen foru sailaren aurrekontuaren aurkezpenean, Cimianok enpresen fakturazioari buruzko informazioaren hobekuntza nabarmendu du, zeina ezagunagoa baita berehalako informazio hornidura edo BIH izenez. Asmo hori, datorren urtean, 300.000 euroko zenbatekoarekin gauzatuko da, eta Arabako enpresen BEZaren fakturazioa hobeto kontrolatzea ahalbidetuko du.\nHorrez gain, iruzurrari aurre egiteko kapituluan, beste jardun batzuk ere nabarmentzekoak dira, hala nola balizko iruzurgileei antzemateko programa informatiko berriaren esleipena (milioi bat euro) eta sentsibilizazioaren aldeko apustua, Arabako ikastetxeetan gauzatuko den zerga hezkuntzako programaren bidez.\nJosé Luis Cimianok, halaber, nabarmendu du Arabako Ogasuna egiten ari den ahalegin handia, “gure zergadunengandik gero eta gertuago egoteko, bereziki errenta kanpainan. Administrazioarekiko harremana gero eta arin eta errazagoa izatea nahi dugu”. Horretarako, 2019ko aurrekontuan, Ogasunak 455.000 euro baliatuko ditu herritarren arretarako (180.000 euro), programa informatikoak hobetzeko (245.000 euro) eta finantza erakundeekin lankidetzan jarraitzeko (30.000 euro).\nAzkenik, Ogasun, Finantza eta Aurrekontu Saileko foru diputatuak nabarmendu du “legealdi honetan Foru Gobernuak lurraldeko katastro balioak eguneratzearen alde egindako apustua”. Horren harira, azaldu du datorren urterako 1,8 milioi euroko gastua egiteko asmoa dagoela, Arabako Lurralde Historikoko katastroa kudeatzeko eta, bereziki, Arabako udalerrietako balioztapen txostenak eguneratzeko, baldin horien katastro balioen indarraldia amaitu bada.


Ezagutu gaitzazu - Instituto Mendizabala\nSantillana Ikastetxe Publiko gisa ekin zion ibilbideari, Lehen Mailako Lanbide Heziketako ikasketak ematen.\nGasteizko Institutu Politekniko Nazionalaren sorrera.\nArte Grafikoetako eta LH II Metaleko ikastaroak hasiko dira.\nArabako Foru Aldundiaren Enplegurako Prestakuntza Ikastaroak ematen hasiko dira.\nMendizabala Bigarren Hezkuntzako Institutua bihurtuko da. Mendizabala BHI\nIkaslan Araba sortuko da, Mendizabalak sustatuta.\nEuskadiko Heziketa Zikloetako Ikerketa eta Berrikuntzako lehen zentroa eta bakarra izango da.\nIFPS Mendizabala GLHBI. Goi mailako Lanbide Heziketako Ikastetxe espezifikoa.\nLanbideren zentro laguntzaile homologatua.\nBatxilergoko eskolak emateari utziko dio, eta Lanbide Heziketara bideratuko da soilik.\nHasierako Prestakuntza ematen hasiko da. Zereginen Ikaskuntzako ikasgela ezarriko da.\nAlemaniako ikasleen prestakuntza dualerako Adelante! Proiektuko bazkide laguntzailea.\nMendizabala LHII (Mendizabala Lanbide Heziketako Ikastetxe Integratua) bihurtuko da.\nGoi mailako Hezkuntzako Erasmus Gutuna\nMendizabala LHII ikastetxeak metodologiak aldatuko ditu irakasteko modu berriak eta hobeak bilatzeko.\nErronketan oinarritutako ikaskuntza kolaboratiboa da eredu horren oinarria (ETHAZI hezkuntza eredua). Ikasleek, gaitasun teknikoez gain, zeharkako beste gaitasun digital batzuk lortzen dituzte, betiere beren lan etorkizunarekin lotuta:\nMetodologia horren ezaugarririk garrantzitsuena talde lanaren bidez erronkak lortzea da.\nMetodologia hori ezartzeak ikasgelak eraldatzea, ekipamendu berriak erostea eta espazio espezifiko malguagoak, irekiagoak eta interkonektatuagoak sortzea ekarri du, lan aktiboa eta lankidetza erraztuko dituzten ingurune egoerak bultzatuko dituztenak.\nAliantzak eta erakunde laguntzaileak\nLanbide Heziketako Ikastetxe Integratua den aldetik, lankidetzak eta aliantzak ditu hainbat erakunde eta entitaterekin, eta horiei esker, prestakuntza hobea eskaintzen du, ehun sozioproduktiboa eta, oro har, gizartea hobetzeko eta ikasleen enplegu aukerak eta trebetasun pertsonalak hobetzeko.\nAliantza estrategikoak ditu, lankidetza hitzarmen eta akordioen bidez ikasleen eta irakasleen nazioartekotzea sustatzen duten enpresa elkarte, parke teknologiko, enplegu zerbitzu eta erakunde nagusiekin.\nMendizabala LHIIk lankidetza ekosistema espezializatu bat sortu du proiektu komunen bidez Euskadiko hainbat arlotako 1.000 enpresa ingururekin. Enpresen eskariaren araberako prestakuntza sustatzen du, ikasleen lan poltsa eskaintzen du eta lantokiko prestakuntza kudeatzen du.\n2019 Aitorpena, aniztasunean oinarritutako prestakuntzaren alde egindako apustu irmoagatik\n2017 Hezkuntza Berrikuntzaren Nazioarteko Aitorpena. Finlandiako Kalitate Elkartea\n2014 Euskadi 2014 Saria, Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailak emana\n2010 SGP ziurtagiria\n2005 Zilarrezko Q (EFQM). Eusko Jaurlaritzak aitortutakoak.\n2005 EROSKAN ziurtagiria. Ingurumena Kudeatzeko Sistema bat ezartzea\n2004 Hezkuntzaren Kalitatearen Lehenengo Sari Nazionala, Hezkuntza Ministerioak emana\nAstelehenetik ostegunera: 09: 00-14: 00\nOstiraletan: 09: 00-14: 00


Venezuela hauteskundeen emaitzak, 2018 maiatzak 20an: Maduro, bozketan irabazle\nAzken eguneratzea: 2018/05/21 07:13 (UTC+2)\nPresidente venezuelarrak elkarrizketarako deia luzatu die gainerako buruzagi politikoei. Falconek esan du ez duela prozesua ontzat ematen eta bozketa errepikatzea eskatu du.\nLimako Taldeak ez ditu Venezuelako hauteskundeetako emaitzak onartuko\nNicolas Madurok irabazi ditu Venezuelako presidenterako hauteskundeak\nVenezuelako oposizioak ez ditu ontzat ematen hauteskundeen emaitzak\nNicolas Maduro presidente berrautatu dute, 6.190.612 bozekin, Tisbisay Lucena Venezuelako Hauteskunde Batzorde Nazionaleko presidenteak jakinarazi duenez.\nMaduroren arerio nagusienak, Henri Falconek, 1.917.036 boto jaso ditu; Javier Bertuccik 925.042 eta, Reinaldo Quijadak, 34.614.\nHauteskundeetan 8.603.936 venezuelarrek parte hartu zutela esan bazuten ere, gaur zehaztutako datuen arabera, 9.132.655 herritarrek bozkatu zuten. 20,5 milioi venezuelarrek zuten bozkatzeko eskubidea.\nMadurok, emaitzak ezagutu ostean, elkarrizketarako deia egin die gainerako hiru hautagaiei eta abstentzioaren aldekoei desadostasunak konpondu eta herrialdearen krisialdiari aurre egiteko.\n"Henri Falconi, Javer Bertucciri (…) oposizioko buruzagi guztiei, biltzeko, bat egiteko eta Venezuelaz hitz egiteko dei egiten diet, eta deialdi honen erantzukizuna neure gain hartzen dut", esan du Madurok Miraflores jauregiaren kanpoaldean, horren hitzaldia entzuteko bildutako jendetzaren aurrean.\nGainera, presidenteak Henri Falconen jarrera kritikatu du, horrek prozesua ontzat ez eman eta hauteskunde berriak egitea eskatu ostean.\n"Ez da sekula ikusi hautagai batek emaitzak ontzat ez ematea, emaitzak izan aurretik, badirudi ez dagoela ohorerik, ezin da ohore ez moralik asko bilatu oposizioan", gaineratu du.\nIragarpena baino lehen, Henri Falconek emaitzak ez dituela ontzat ematen esan du, Madurok hauteskundeen aurrean lortutako akordioak urratu omen dituelako, eta hauteskundeak aurten errepikatzea eskatu du.\n"Prozesua ezbaian jartzen dugu (…) eta dudarik gabe ez dauka zilegitasunik, guk ez dugu inondik inora ontzat ematen", esan du prentsaurreko batean, emaitzak ezagutu aurretik.\n"Ez dugu balekotzat jotzen prozesua", esan du, eta bozketa urrian errepikatzea eskatu du.


Josu Bergara | kantautorearen bloga\nHerri txiki zahar honetan – Aurrerapen kanta\turria 28, 2015urria 28, 2015 / Josu Bergara\t/ Utzi iruzkina\n“Kanta Txikien Indarra” laugarren diskoaren aurrerapen kantua.\nNerea Alberdi: biolina\nMikel Nuñez Lauzirika – Teklatua\nDani Gonzalez – Baxua\nTxema Arana – Bateria\nNatalia Wang – Biolina\nAriadna Villate – Biola\nClaudia Díez – Txeloa\nJosu Bergara – Gitarra eta ahotsa\nHerri txiki zahar honetan,\nmendien bihotza zulatzen,\netxetik bota dituzte,\nkreditua ezin ordainduz,\naita, ama ta bi ume.\nisilik nahi gaituzte,\nbaina kantatuko diegu,\nlibre izan arte.\negunero, todos los días,\nkaiolan sartzen zaituzte,\ngure ametsak kondenatuz,\neuren mehatxuen menpe.\nERE ta ERE ari dira,\nbetetzen haien patrikak.\nmakrojaialdi ta antzekoetan,\ngastatzen dituzte gehienak.\nBideoaren egileak: www.bideon.es\nDiskoaren edizioa bukatzen\tIraila 30, 2015Iraila 30, 2015 / Josu Bergara\t/ Utzi iruzkina


Erabilera klinikorako aho-babesle bat garatu da | IK4-TEKNIKERen kasu bikaina\nMedikuntzaren sektoreko patente batetik abiatuta produktua industrializatzea.\nErabilera klinikorako prototipo funtzional bat garatu da, sedazioaren edo anestesia orokorraren eraginpean ahoan egiten diren azterketen eta ebakuntzen ondoriozko arazo nagusiak dauzkaten pazienteen hortzak eta ezpainak babesten dituena.\nMadrileko Gregorio Marañon Ospitalearen jabetzapeko patente batetik abiatuta, prototipo funtzional bat garatzea eskatu zen, ondoren industrializa zedin.\nHorri begira, IK4-TEKNIKERek, ospitaleko anestesista-taldeko medikuekin eta asmatzaileekin elkarlanean, aho-babesle bat berdiseinatu eta fabrikatu du, irizpide funtzionalak eta industrializazio-irizpideak aintzat hartuta. Bada, prototipo azkarreko teknikak erabiliz fabrikatu ditu aho-babesleak.\nPrototipoa egiteko, 3Dn inprimatzeko hainbat teknologia erabili dira, moldakorrak eta lehiakorrak baitira geometria konplexuak fabrikatzeko orduan, eta, bestetik, erabilera sanitariorako ziurtatuta dauden materialak erabili dira. Aurreikuspenen arabera, amaierako geometria zehazten denean, plastikozko injekzio bidezko modelaketaren bidez industrializatu eta fabrikatuko da gailua.\nLankidetzaren ondorioz, prototipo funtzionalak eskuratzeaz gain, lehenengo kontaktuak egin dira enpresarekin, eta, azkenik, prototipoa ustiatzeko lizentzia-akordioak sinatu ditu horrek.


Errenteriako gazteek gatazkaren memoriari buruzko kontakizun kolektiboa egin dute - SPRI\nSPRI / Berrikuntza / Errenteriako gazteek gatazkaren memoriari buruzko kontakizun kolektiboa egin dute\nErrenteriako gazteek gatazkaren memoriari buruzko kontakizun kolektiboa egin dute\n“Oroimena bizigune” proiektua.\nOroimena bizigune – Habitar la memoria dokumental parte-hartzaile bat da, Errenteria eta Oarsoaldeako bederatzi gaztek egin dutena. Ekimenak helburutzat dauka iraganari buruzko gogoeta prozesu kritiko bat irekitzea ikus-entzunezko narratiba berriak erabiliz, eta horrela, elkarrekin eraikitzea bakearen eta bizikidetzaren kulturan oinarritutako etorkizuna.\nProzesua aurtengo otsailean hasi da. Parte-hartzaileek proiektuaren sorkuntzan lan egin zuten hiru hilabetez. Elkarrizketak hautatu eta galderak adostu zituzten lehenbizi, eta sakelako telefonoak erabili zituzten ondoren grabaketak egiteko. Herritarren ehun lekukotza inguru batu dituzte eta askotariko iritzi eta bizipenak bildu dituzte herrian bizitako indarkeriazko gatazkari eta giza eskubideen urraketei buruz. Lanaren emaitza dokumental batean jaso dute, zeina abenduaren 16an aurkeztuko baitute Donostiako Antzoki Zaharrean, eta abenduaren 17an Azkuna Zentroan. ““Oroimena bizigune – Habitar la memoria” proiektuaren webgunean ere ikus daitezke jasotako elkarrizketak eta ikus-entzunezko edukiak.\nIrusoin produkzio-etxeak, Úbiqa enpresak eta Moviltik Kultur arloko Berrikuntza Elkarteak bultzatu dute ekimena, Errenteriako Udalaren, Gipuzkoako Foru Aldundiaren, Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailaren eta Donostia-San Sebastián 2016 ekimenaren laguntzarekin. Proiektu horrek helburutzat izan du gazteei ahotsa ematea, iraganari buruzko kontakizuna eraiki eta etorkizuneko bizikidetzarantz aurrera egin dezaten, aurreko belaunaldien isiltasuna hautsiz eta elkarrizketarako espazioak irekiz. Esperientzia proiektu pilotu gisa garatu da, eta teknologia digitalekin esperimentatu dute ikus-entzunezko eduki kolektiboak sortzeko. Asmoa da esperientzia hau Euskadiko beste herri batzuetan ere erreplikatzea.


Washington konderria (Georgia) - Wikipedia, entziklopedia askea.\nWashington konderria (Georgia)\n32°58′N 82°47′W / 32.97°N 82.79°W / 32.97; -82.79Koordenatuak: 32°58′N 82°47′W / 32.97°N 82.79°W / 32.97; -82.79\n1.757,18 km2 (%99.14)\n15,29 km2 (%0.86)\nWashington konderria (ingelesez: Washington County) Georgiako konderri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Hiriburua Sandersville da. 2010eko zentsuaren arabera 21.187 biztanle zituen, Washington kilometro koadroko azaleran.\nWashington konderriak 1.772,47 kilometro koadro ditu. Horietatik 15,29 ura dira. Beste 1.757,18 lurra dira. Biztanleria dentsitatea 0,08 da.\n2010eko zentsoan bizi ziren 21.187 pertsonetatik 9.746 txuriak edo hispanoak dira. Horietatik hispano edo latino kategorian 407 dira. 11.124 beltzak edo afroamerikarrak. 19 amerikar natiboak ziren eta 1 Hawaii edo Pazifikoko irletako natiboak. 104 asiarrak ziren. Bestelako arraza bat kategorian 26 biztanle daude. Bukatzeko euren burua arraza bat baino gehiagotan 167 pertsonek kokatzen zuten.


Palestina ardatz Oscarretako dokumentalen sarian\n5 broken cameras Emad Burnat argazkilari eta kamera freelance palestinarrak egindako dokumentala da aurtengo Dokumental Onenaren Oscarra irabazteko bost izendatuetarik bat.\nZinemagintza, kazetaritza eta aktibismo politikoa uztartzen ditu lan honek munduko interes politiko eta geopolitikoen bidegurutze nagusian: Palestinan. Kontakizunaren kokapena Zisjordaniako Bil’in herria (Palestinako herri ezaguna, okupazio israeldarraren aurrean herritarrek gaur egun arte erakutsi duten erresistentzia gaitasunagatik) da eta dokumentalaren haria, Emadek 2010era arte izandako bost kameren bizitza laburra dugu. 2005ean lehen semearen jaiotza grabatzea helburu zuen kamera laster bere inguruan gertatzen zenaren testigu emaile bilakatu zuen. Israelgo armadak bata bestearen atzetik apurtzen dizkio kamerak eta honek bizkortzen du nekazaria kazetari aktibista bilakatzeko prozesua, filmean hain ongi islatzen dena.\nHaren baserri inguruetan grabaturiko irudiekin zein auzo-lagunen testigantza zuzenekin, Emadek Palestinan Israelgo Estatuaren kolonizazio prozesua eta palestinarren lurraren espropiazio bortitzaren kontakizuna sortu du. Oso era gertuan kontatzen ditu, Palestinan izateko aukera izan dugunontzat entzun eta ikusitako ohiko gertaerak: nekazarien sostengu nagusia diren olibondoen suntsiketa, harresi bitartez lurra arian-arian zatitzea, buldozerren aurreko erresistentzia, Israelgo armadako kide gazteen harropuzkeria, palestinarren arteko komunitate zentzua… Gatazkaren ikuspegi orokorra lortzeagatik saria eskura dezakeen proiektu pertsonala, azken batean.\nAipamen berezia merezi du izendatuen taldea osatzen duen beste lan batek: The Gatekeepers (Europan Israel Confidential izenarekin ere zabaldu da). Emad Burnaten lanaren ispiluko beste aldea irudika lezake Dror Moreh zuzendariaren lan honek. Izan ere, bi filmek Palestina ardatz izanik, kasu honetan kamara atzean dagoena israeldarra da eta pantailan ikusiko ditugunak Israelgo Estatuko barrenak izango dira, nekazari palestinarren partez. Hain zuzen ere, dokumental hau palestinarren aurkako errepresio tresna nagusietakoa den Shin Bet, Israelgo Estatuko Zerbitzu Sekretuen erakundearen historia biltzen saiatzen da. Sei Egunetako gudatik gaur egunera arte igaro diren 4 hamarkadetan zerbitzu Sekretuen rola aztergai jarri nahi izan du zuzendariak eta horretarako erakunde honen goi kargudun egungo zein iraganeko kideak elkarrizketatu ditu, tartean Ami Ayalon Shin Beteko lehenengo burua.\nFilmak lortu baditu testigantza harrigarri batzuk. Bi palestinarren hilketa agintzeagatik erakunde sekretuko zuzendaritza utzi behar izan zuen 85 urteko Avraham Shalom jaiotzez austriarrarenak. Elkarrizketaren pasarte batean aitortzen du, aho-bizarrik gabe, israeldarrak ez direla oso bestelakoak Belgika, Frantzia eta Txekoslovakia okupatu zituzten naziengandik.\nElkarrizketa eta artxibo irudien bitartez Palestinako lurren okupazioa, gaur egun arte luzatzen den guda zikina, Osloko akordioak, sionisten arteko barne-tentsio odoltsuak, Hamaseko buruen hilketa selektiboak edota 2. Intifadan palestinarrekin izandako negoziazioak hizpide ditu 95 minutuko lan honek.\nPalestinako gatazka ikuspegi ezberdinetatik ulertu eta iritzi kritikoa sortzeko, bi euskarri interesgarri. Betiere, era kritikoan ikusi eta aztertu beharrekoak, jakina denez politikoki zuzena ez den inongo lanik ez baitauka sarbiderik, nagusiki, AEBetako lobby sionistaren eskuetan den Hollywood film-industrian.\n5 broken camerasgatekeepersisraelokupazioaoscarpalestina\nHeganegiten (e)k dio: Erantzun\nSaririk eraman ez arren oso interesgarria. Pozten naiz, izaera kritikoa sustatuz, haratago begiratu eta ikusten jarraitzen duzulako ikuspegi desberdinak eskainiz.\nAtzo, hain zuzen ere, “5 broken cameras” dokumentala osorik ikusteko aukera izan nuen. Oso erraz ikusten da eta Palestinako gatazkaren aro berriena ulertzeko klabeak ongi islatzen ditu. Eszena batzuk ikaragarriak dira.\nEta Euskal Herritik ikusita, gainera, badugu zeresanik izan ere harresiaren aurkako protestaldi horietako batean EHan sona handia izan zuten Iruñeako joaldunen(http://gara.naiz.info/paperezkoa/20100605/203164/es/La-llamada-joaldun-Euskal-Herria-Palestina) parte-hartzea azaltzen baita.\nMilesker zure hitzengatik!\nHorra, horra, trans-olentzeroa!2012-12-24\nEuropar Batasunaren aurrean alternatibarik ez2013-01-21


Sagarna, Euskaltzaindiko sarrera hitzaldia\nDescription: Andoni Sagarna euskaltzainaren sarrera hitzaldia akademiara: Euskara eta Informazioaren\nAndoni Sagarna euskaltzainaren sarrera hitzaldia akademiara: Euskara eta Informazioaren\nEUSKARA ETA INFORMAZIOAREN TEKNOLOGIAK.\nEGUNGO EGOERATIK ETORKIZUNERA BEGIRA\nAhaldun nagusi jauna, agintari agurgarriok, euskaltzainburu jauna eta euskaltzainok, etxekook, adiskideok, jaun-andreok: arratsalde on digula guztioi. Hizkuntza eta teknologia, hara hor denok egunero erabiltzen ditugun bi gauza. Jende askorentzat, ordea, bata bestetik urrun dauden arloak dira. Behar bada mundu akademikoan letretako eta zientzietakotzat hurrenez hurren hartu ohi zirelako garai batean. Garai batean diot, zeren gaur egun urruntasun hori, neurri handi batean, desagertua baita. Bi eremu horien atzoko, gaurko eta biharko hurbiltasunaz eta harremanez hitz egitera natorkizue hain zuzen ere. Badakit zuetako askok teknologia hitza entzuten duzuenean, erreparo moduko bat sentitzen duzuela eta batek baino gehiagok pentsatuko zuen honezkero: zer egiten ote du ingeniari batek Euskaltzaindian? Horrela bada, harridura astintzeko asmoz, lehenik eta behin, ingeniari bat hizkuntza-arazoez arduratzea, euskara lantzen saiatzea eta are euskaltzain oso izatea ere, hain gauza bitxiak ez direla agertzen saiatuko naiz. Urruti samarretik hasiko naiz, pixkanaka gure artera hurbiltzeko. XX. mendearen hasieran, Alemaniako ingeniariak arduratuta zebiltzan euren lanbidean behar zituzten hitz teknikoez. Batez ere itzulpen teknikoan egiten ziren okerrak saihesteko asmoz, 1900ean gutxi gorabehera, VDI (Verein Deutscher Ingenieure) erakundeak, hau da, Alemaniako Ingeniarien Elkarteak, Hubert Jansen filologo eta lexikografo\nospetsuari Technolexikon izenburua izango zuen aleman/ingeles/frantses hiztegi tekniko bat zuzentzeko ardura eman zion. Jansen, besteak beste, Natur Zientzietako eta teknikako maileguzko hitzak alemanez izan behar zuten ortografiari buruzko lan baten egilea izan zen. Egitasmo handia zen Technolexikon hori. Bi mila enpresa eta lankide boluntario agertu ziren, hiztegiari ekarpenak egiteko prest. Dozena erdi bat urtetan 3.600.000 fitxa egin zituzten, lexikografian ohikoa izan den bezala, alfabetoaren hurrenkeraren arabera hitzak aztertuz. VDlren kontseiluak 1907an egin zituen kalkuluen arabera, Technolexikon hiztegia burutzeko, ordu arteko metodologia erabiltzekotan, beste 40 urte beharko ziren. Gehiegi ari zen korapilatzen gauza eta noraezean zebiltzan. Bitartean, 1906an, Alfred Schlomann (1878-1952) ingeniariak makina-atalei buruzko hiztegitxo bat argitaratu zuen, sistematikoki ordenatua, kontzeptu-sistemaren arabera, alegia, eta irudiz hornitua, sei hizkuntzatan (alemana, frantsesa, ingelesa, errusiera, italiera eta espainiera). Lan honek harridura sortu zuen, hiztegi teknikoak lantzeko eta aurkezteko modu berri bat ekarri zuelako. VDIk aholkua eskatu zion Koloniako Unibertsitatean filologia ingelesa irakasten zuen eta lexikografoa zen Arnold Schroer-i, Technolexikon-en garapenari buruzko erabaki bat hartu ahal izateko. Hark Schlomann ingeniariaren metodologia hobetsi zuen eta Technolexikon zelako hura bertan behera utzi eta Schlomann-en lana finantzatzen hasi zen VDI elkartea. Ondorengo urteetan, 1932.a bitartean, 17 tomo lodi egin zituzten. Lanean jarraitu zuten, harik eta naziek lana gerarazi eta 1935ean Schlomann-ek Alemaniatik erbesteratu beharra izan zuen arte. Dena esan behar bada, Shlomann-en aurretik, Heinrich Paasch itsasgizon jatorriz alemaniar baina belgikar nazionalizatuak, De la quille à la pomme de mât izenburupean, argitaratu zuen itsasontzien terminologia, antzeko metodologiaz landua zen. Hala ere, Schlomann ingeniariak terminologia teknikoa lantzeko metodologiari bide berriak urratu zizkiola esan dezakegu. Geroxeago beste ingeniari batzuek, hala nola Wüster austriarrak, Drezen letoniarrak, Lotte errusiarrak eta Selander suediarrak metodologia horri oinarri teorikoa ezarri zioten. Aipatu ditudan ingeniari horiek, hiztegi teknikoak lantzen ibili ziren, euren lan-arlo propiotik hurbileko hizkuntza-arazotan beraz, baina beste batzuk izan dira Hizkuntzalaritzaren ur sakonagotan murgildutakoak ere. Benjamin Lee Whorf 1918an Ingeniaritza Kimikoan graduatu zen Massachusetts-eko Teknologia-Institutu ospetsuan. Lanbide horretan\nlanean aritu zen aseguru-etxe batean, eta 1931n Hizkuntzalaritza ikasten hasi zen Yale-ko Unibertsitatean. Han Edward Sapir-en ikaslea izan zen lehenbizi eta lankidea gero. Bien izena darama, hain zuzen, Sapir-Whorf hipotesiak, alegia, pertsona batek hitz egiten duen hizkuntzako kategorien eta pertsona horrek duen mundua ulertzeko eraren artean erlazio sistematikoa dagoela dioen hipotesiak. Whorf-en ustez, pentsamendua hizkuntzak baldintzatzen du eta hizkuntza desberdinak hitz egiten dituzten pertsonek mundua ikusteko era desberdinak dituzte. Whorf-ek Hizkuntzalaritzan ospe handia lortu zuen arren, inoiz ez zuen hartu Hizkuntzalaritza lanbidetzat eta esaten zuen, mundu akademikoaz kanpoko irabazpidea izateari esker, hobeto eta askatasun handiagoz ahalegindu zitekeela gai akademikoetan. Are gehiago, gauza jakina da aseguru-etxean egiten zituen lanek ekarri ziotela hipotesi famatu hori formulatzeko inspirazioa. Industria-arloan gertatzen ziren suteak zerk eraginak ziren ikertzen ibiltzen zen Whorf, aseguru-etxearentzat. Sute bat gertatzen zenean, bertara joaten zen eta instalazio elektriko akastunen batek, baldintza txarretan metatutako erregairen batek edo beste eragile fisikoren batek sua piztu ote zuen ikertzen zuen. Ondoren txosten bat idazten zuen aurkitu zuena adieraziz. Alabaina, esperientziak irakatsi zion, gauza bat zela egoera fisikoa bera eta beste bat egoera horrek jendearentzat zuen esanahia. Esanahi hori, hain zuzen, istripua baldintzatzen zuen faktoreetako bat izaten zela, jendeak sutearen aurrean zuen portaeraren bitartez. Eta esanahiaren eragina argiagoa zen, egoera deskribatzeko erabiltzen zen hizkerarekin lotuta zegoenean. “Gasolina-bidoiak” zeudela esaten zen leku batean, arreta handiagoa jartzen zen “Gasolina-bidoi hutsak” zeudela esaten zen leku batean baino. Bigarrenean jendeak lasaiago pizten zituen pospoloak, esate baterako, nahiz eta bidoi hutsak, berez, arriskutsuagoak izan, lurrun lehergarria zeukatelako. Fisikoki egoera arriskutsua izan arren, “huts” hitzak arriskurik eza iradokitzen duela zioen Whorf-ek. Hori bezala beste adibide asko erabiltzen zituen Whorf-ek, bere lanetan eta hitzaldietan, hizkuntzak pentsamendua eta portaera nola baldintzatzen dituen erakusteko. Horretaz gain, Erdialdeko Amerikako hizkuntzak ikertu zituen. Ikusi duzuen bezala, Whorf, ingeniaria izanik Hizkuntzalaritzaren eta Hizkuntzaren Filosofiaren arloetan ibili zen. ere,\nHorietakoa izan zen Serafin Baroja Zornoza (1840-1912), Pio Baroja idazlearen aita. Meatzetako ingeniaria zen eta Huelvako Riotinton, Euskal Herrian, Valentzian, Madrilen eta Granadan lanbide horretan ibili zen. Gaztelaniaz eta euskaraz idatzi zuen. Liberala zen eta karlisten aurkako kantak idatzi zituen, Manterolaren Cancionero Vasco bilduman jasota daudenak. Bere jaioterri Donostiari, ereserkiaren hitzak ez ezik, maitasunezko bertsoak ere eskaini zizkion. Hark hizkuntzari etekina ateratzeko zuen gaitasuna ederki erakusten du behin Donostian “a” letrari buruz ordubetetik gorako hitzaldi umoretsua eman izanak. Horrek ez du esan nahi, ordea, hizkuntzaren azterketa axola ez zitzaionik, gauza ezaguna baita Migel Unamunorekin batera izaten zela Bilboko tertulia batean eta biak euskal gramatikako gaiak eztabaidatzen zituztela. Unamuno aipatu dudan honetan, hark bere adiskide ingeniari batekin bizi izan zuen pasadizoaz kontatzen omen zuena datorkit burura. Behin batean, Unamuno eta Bilboko Ingeniaritza Eskolan Kimikako katedraduna zen adiskide katalan bat, industria-ingeniaria bera, Loiolako Santutegia bisitatzera joan omen ziren. Etxe hartako nagusiak lagundu omen zien bisitan eta, nobizio batzuk zeuden lekura iritsi zirenean, nagusi horrek, jesulagunek duten azkar-famaz harro, esan omen zien: ikus itzazue gazte horiek… hori da fintasuna, hori da arraza, hori da adimena! Jakina, ba omen ziren han burutsu-itxura zuten ikasleak eta agian hain bizkorrak izango ez zirenak eta beste batzuk, alderantziz, hain argiak ez ziruditen arren, itxuraren kontrakoak izango zirenak, eta ba omen ziren beste batzuk motz-aurpegi nabarmena zutenak ere. Haietako batengatik Unamunok galdetu omen zion jesuitari: “zuk uste duzu mutil horrek argia izateko itxura duela? Ezin dut esan hala ez dela, baina itxuragatik esaten dut.” Unamunoren ateraldi horren aurrean, jesulaguna hitzak bilatu ezinda bezala hasi omen zen erdi totelka: jakina … baliteke … eta halako egoera gogaikarri bat sortu omen zen. Orduan, ingeniari katalanak, naturaltasun osoz, ezer gertatu ez balitz bezala, esan omen zuen: berdin dio, ez arduratu, hori Txinan martiri izateko edukiko dute.\nUnamunok pentsatu omen zuen jesuitak gaizki hartuko zuela hura, baina hara non grazia egin eta barreka hasi zen. Ingeniari katalan hura Pompeu Fabra i Poch zen, kataluniera estandarraren aita. Ingeniaria zen eta baita filologoa ere. Berak esaten omen zuen uste zuela bere ingeniaritzako formazioak ez ziola batere kalterik egin Filologian gauzak planteatzeko garaian. 1906an, Katalunieraren Nazioarteko Kongresua egin zenean, artean Fabra Bilbon Kimikako katedradun zen, baina kongresuan izan ziren hiru mila partehartzaileen arteko gogotsuenetako bat izan zen. Ordurako urteak zeramatzan katalana aztertzen. L’Avenç izeneko taldearen barruan katalanaren ortografia berritzeko kanpaina bultzatu zuen 1890-1891n eta 1904an Tractat de ortografia catalana argitaratu zuen Jaume Massó eta Joaquim Casas-ekin batera. 1912an Gramatica de la llengua catalana plazaratu zuen, aurreko urtean Bilbo utzi eta Bartzelonara aldatu ostean, hango Diputazioak sortu zuen katalunieraren katedradun eta sortu berria zen Institut d’Estudis Catalans-eko Filologia saileko kide gisa. Beranduago Instituteko buru izatera iritsi zen. Institutek Ortografia-arauak 1913an ezarri zituen, 1917an Ortografia Hiztegia argitaratu zuen eta katalanaren gramatika ofiziala 1918an. Hala ere, bere lanik ospetsuena eta mardulena, Diccionari general de la llengua catalana, Instituten hiztegi ofiziala bihurtu zena, 1932an atera zuen. Euskaldunok lan horietan hasteko Euskaltzaindia sortu genuen garai berean, haiek oinarrizko lan guztia egina zuten, gidari eta ardatz Pompeu Fabra zutela. Euskaltzaindiaren lau fundatzaileen artean, berriz, hor genuen Luis Eleizalde, ingeniaria ez bazen ere, Zientzietan lizentziaduna eta Matematikako katedradun izan zena. Inazio Maria Etxaide (1884-1962) ingeniari donostiarra, Gipuzkoako telefono-sareko zuzendari eta telefonia automatikoa ezartzen aitzindari izan zena, euskaltzaina izan zen 1942 ezkeroztik eta euskaltzainburua 1952-1962 bitartean. Hainbat lan egin zituen euskal hitz eratorri eta elkartuez, aditzaz eta euskararen jatorriaz. Louis Dassance (1888-1976) Laborantzako ingeniari ospetsua, Gure Herria aldizkariaren sortzaileetakoa eta bertako administratzaile izan zen, “Ikas” elkarte pedagogikoko ohorezko lehendakari eta euskaltzain oso 1949tik aurrera.\nPedro de Yrizar, (1910-2004) Industria- eta Geografia-ko Ingeniaritzan doktore zenak, euskal aditzari, euskararen atlasari, Bonaparte printzeari, euskararen eta Kaukaso aldeko hizkuntzen kidetasunei eta euskalkiei buruzko hainbat lan egin zituen eta euskaltzain urgazle eta gero ohorezko izan zen. Gaur bertan, nire aurretik izendatutako hiru euskaltzain oso dira ingeniariak: Jean Louis Davant, Laborantzako ingeniaritzan doktorea, batetik eta Ibon Sarasola eta Mikel Zalbide industria-ingeniariak bestetik. Gaurko euskaltzain urgazleen artean hor ditugu Txillardegi, Martzel Ensunza, Joan Mari Irigoien, Ramuntxo Camblong, Manuel Ruiz Urrestarazu, Xabier Artola eta Jose Ramon Etxebarria, denak arlo bateko edo besteko ingeniariak. Eta badira beste batzuk ingeniariak izan gabe zientzietako lizentziadunak eta doktoreak direnak Ezin dut esan, beraz, bide-erakuslerik izan ez dudanez. Horrek, jakina, haien eredua jarraitzeko ahaleginak egingo ditudala agintzera behartzen nau eta halaxe agintzen dut.\nHizkuntza-arazoek hainbat ingeniariri sortu dioten kezka eta eragin dioten lan egiteko bultzada ikusi ondoren, nire kezka eta interesgune batzuen berri eman nahi nizueke. Aurreko belaunaldietako nire lanbidekideek izan ez duten aukera bat dut gaur egun: hizkuntza eta teknologia uztar ditzaket; bereziki hizkuntza eta informazioaren teknologiak. Ez daukat bata lantzeko bestea baztertu beharrik, aitzitik, esan genezake bi arloak hertsiki lotuta aurkitzen ditugula hainbat esparru teoriko eta praktikotan. Ikus dezagun begirada laster batean zein diren hizkuntzaren eta informatikaren arteko topaguneak:\nInformazio-teknologiak eta hizkuntza uztartzen dituzten hiru lan-arlo zabal dira Hizkuntzalaritza Konputazionala, Hizkuntza Naturalaren Prozesamendua eta Hizkuntzaren-Ingeniaritza. Horretan bat datoz, baina definizio zabal horren barruan gauzak zehazten hasi orduko, zalantzak hasten dira. Hori beste esparru batzuetan ere sarri gertatzen da. Ez da inoiz erraza izaten hurbileko eremuetako jakintzagaien arteko mugak zehaztea, eta, are gutxiago, horietan lan egiten dutenak tankera horretako auzietan ados jartzea. Hori jakinik abiatzen gara bereizketak egiteko ahalegin honetan eta, gainera, egia da arlo horietan egiten diren lanek bilbe tapituegia osatzen dutela, sinplekeriatan jausi gabe, behin\nbetiko sailkapenak egiten hasteko. Nolanahi ere, gauzak ulertzen lagunduko duelakoan, termino bakoitzaren sintagma-burura joko dugu, haren esanahiaren oinarriaren bila: Hizkuntzalaritza konputazionala: Hizkuntzalaritza arloko jakintzagaia da, sistema informatikoen bidez hizkuntza aztertzeaz arduratzen dena. Hizkuntza Naturalaren Prozesamendua: Informatika arloko jakintzagaia da, hizkuntza naturala automatikoki sortzeaz eta ulertzeaz arduratzen dena. Hizkuntzaren ingeniaritza: ingeniaritza den heinean, erabilera praktikoa duten sistemak eraikitzeaz arduratzen da eta kasu honetan hizkuntza da sistema horiek duten langaia. Jakina, ez dago erabilera praktikoa izango duten sistemak garatzerik, hizkuntza naturala prozesatzeko tresna egokirik gabe, hauek ez dago lortzerik hizkuntza aztertu gabe eta makinek ulertuko dituzten hizkuntzaereduak landu gabe, baina, bide batez, hizkuntzalariek tresna eraginkorrak behar dituzte euren ikerlanetarako, etab., etab. Guztia guztiari lotuta dago. Gaur egun beste jakintzagai askotan gertatzen den bezala, hauetan ere ezinbestekoa da hainbat arlotan trebatutako profesionalak lankidetzan jardutea: hizkuntzalariak, informatikariak, fisikariak, elektronikan adituak, psikologoak, matematikariak, etab. Agian, jarduerak zehazki zedarritzen saiatzea baino egokiagoa izan liteke hizkuntzalaritza teoriko hutsetik hizkuntzaren industriek ekoizten dituzten erabiltzaile arruntentzako produktuetara bitartean etenik gabeko langintza-kate bat badela esatea. Teorikoenetatik praktikoenetara doan bide horretan, muturrik teorikoenean, Hizkuntzalaritza Konputazional Teorikoa dugu. Jakintzagai hori Hizkuntzalaritzaren adar bat da, hizkuntzaren funtzionamenduari buruzko hipotesiak frogatzeko informatikak sortutako tresnez baliatzen dena, baina baita Psikologiaren adarra den Zientzia Kognitiboaz ere, gizakiok hizkuntza nola erabiltzen dugun aztertzea eta portaera horren eredu informatikoak sortzea beharrezkoa duelako. Azken urteotan, ikerketa horiek hartu duten konplexutasunaren ildotik Psikolinguistika Konputazionala ere sortu da. Jakintzagai horrek hitzak, hitz konposatuak, perpausak, etab. ikusiz eta entzunez ulertzeko edota ahoz eta idatziz sortzeko gizakiok erabiltzen ditugun prozesuen eredu informatikoak lantzen ditu.\nTeoria hutsaren eta tresna praktikoen artean Hizkuntza Naturalaren Prozesamendua dago. Hizkuntza naturalezko informazioa sistema informatikoen bidez ulertzea eta ekoiztea da jakintza-arlo horren egitekoa. Esan gabe doa oso arazo korapilatsuak aurkitzen dituztela jarduera horietan ari direnek. Izan ere, hizkuntza aztergai eta langai bihurria da makinentzat 1950eko hamarkadan hasi ziren, Amerikako Estatu Batuetan, ordenagailuak itzulpen-lanetan erabiltzen, bereziki errusierazko zientziaaldizkariak ingelesera itzultzeko asmoz, pentsatuz makina horiek oso bizkorrak direla kalkuluak egiten, eta antzeko trebezia erakutsiko zutela hizkuntza prozesatzeko ere. Uste zuten algoritmo egokiak eta haiek exekutatuko zituzten programa informatikoak garatzea zela kontua, Fisikako fenomenoak aztertzeko egiten denaren antzera, baina ustea erdia ustel gertatu zitzaien. Lauzpabost urteko epean itzulpen automatikoa menperatuta edukiko zutela iragarri zuten adituek, baina agudo hasi ziren zailtasunak agertzen, porrota ez esateagatik. Besteak beste, hiztegi-mailako anbiguotasunei aurpegi eman ezinda aurkitu ziren berehala. Anbiguotasunarazoak konpondu nahian gerora hainbat ikerketa-lerro garatu dira, hain zuzen: kategoria gramatikalak etiketatzea, hitzen adierak desanbiguatzea, desanbiguazio sintaktikoa, etab. 1966an aitortu zuten hamar urteko ikerketak ez zituela aurreikusitako emaitzak lortu, eta aurreko hamarkadan ikerketa-arlo horretarako diru ugari izan zen bezala, iturria itxi zen eta lehengo ahoberokeriak ezkortasun bihurtu ziren. Hizkuntza aztertzea eta fenomeno fisikoak aztertzea ez baitira hain antzekoak. Hizkuntzalaritzak ikertzen dituen fenomenoak askoz konplikatuagoak dira. Ikusi besterik ez dago zenbat teoria desberdin agertzen diren hizkuntzalaritzan eta nola ez den askotan bat gailentzen: Saussure-ren estrukturalismoa, Amerikako estrukturalismoa (Bloomfield, etab.ena), Chomsky-ren gramatika sortzailea eta gramatika transformatzailea, testuingururik gabeko gramatikak, Mel’čuk-en eta kideen esanahi/testu teoria (Meaning <->Text Theory edo MTT), besteak beste. Bidenabar, esango dizuet zientzia zehatzen eta teknologiaren esparruetan hezitakooi kosta egiten zaigula batzuetan lur mugikor horietan ibiltzea, ez gaudelako horrelako ikuspegi-aniztasunarekin lan egiten ohituta.\n1970eko hamarkadan Adimen Artifizialak esperantza handiak ekarri zituen eta aurrerapen batzuk bai, baina iraultzarik ez. 1980ko hamarkadan, makina ahaltsuago eta aldi berean merkeagoen etorrerak metodo estatistikoetan oinarritutako itzulpen automatikoari zabaldu zizkion ateak. Bide horretatik ere ez da miraririk etorri, baina bai itzultzaileen lana arintzen duten tresnak. Arlo jakin batzuetako eta hizkuntza jakin batzuen arteko itzulpen teknikoak egiteko oso lagungarriak dira. Murriztapen horietatik pixka bat urrundu orduko, ordea, irristaka hasten dira. Alegia, tresna elektroniko baten eskuliburua itzultzea egingarria den bezala, eleberri bat ondo itzultzea guztiz ezinezkoa da gaur-gaurkoz. Metodo probabilistikoek duten abantailetako bat ikaskuntza automatikoaz baliatzeko aukera da. Ikaskuntza automatikoa adimen artifizialaren adar bat da, ordenagailuei “ikastea” ahalbidetzen dieten algoritmoak eta teknikak garatzeaz arduratzen dena, oso datu-kopuru handiak erabiliz. Geroxeago ikusiko dugun bezala, horrek esan nahi du testu-corpus handiak erabiliz. Esaldi batzuk eta are orrialde batzuk itzultzeko gai diren “jostailuzko” sistemak asmatzea ez da hain zaila. Askok izan dute bide horretatik abiatuta zerbait lortuko zuten itxaropenarekin lan egiteko tentazioa, eta baita hemendik oso urrutira joan gabe ere, baina, lehentxeago edo geroxeago, ez aurrera eta ez atzera gelditzen dira. 2007ko maiatzaren 1ean Berria egunkarian ederki islatuta agertu zen gai hau. Eusko Jaurlaritzak euskarazko itzultzaile automatikoa garatzeko prozesua abian jarri zuela eta, horren garapenean jardungo zuen enpresa hautatzeko lehiaketa publikoan parte hartuko zuten enpresetako adituei iritzia eskatzen zitzaien. Zalantzan jartzen zuten haiek euskarazko itzultzaile automatiko orokor batek eskain dezakeen zehaztasuna. Hogei urte arlo horretan diharduten aditu euskaldunek zioten gaur egun ez dela posible edozein testuren itzulpen zehatzak egiteko sistema bat lortzea, baina posible litzatekeela arlo jakinetarako, arlo horietako testu corpus handiak egongo balira. Aditu horietako batek zioen Jaurlaritzak euskarazko itzultzaile automatikoa garatzeko abiatu duen prozesua, baliatu beharreko aukera polita dela, ez jostailu bat sortzeko, ez dagoen azpiegitura bat sortzeko baizik. Nire ustez erdiz erdi asmatu zuen esan zuenean azpiegitura eta sarea direla beharrezkoak une honetan, euskararen eta euskararentzako teknologiaren ikerketan dihardutenen arteko lankidetza bilatu behar dela eta corpusak biltzeak eta lantzeak lehentasuna dutela. Ni ere bat nator iritzi\nhorrekin eta uste dut Euskaltzaindiak baduela zereginik helburu hori lortzeko. Geroxeago itzuliko naiz puntu honetara. Hizkuntzalaritza-aldetik oinarri sendoak behar ditu hizkuntza naturalaren prozesamenduko sistema batek, itzulpen automatikoa baino askoz arazo sinpleagoak ere arrakastaz gainditzeko. Arlo horretako mende-erdiko eskarmentuak zenbait irakaspen ekarri digu, hala nola: • Hizkuntza Naturalaren Prozesamendua ez da gramatika- eta semantika-kontua bakarrik; gizakiok dugun munduaren ezagutza gabe ezinezkoa gertatzen da. • Hizkuntzaren maila guztietako arazoak gainditu behar dira: fonologikoak, morfologikoak, lexikalak, sintaktikoak, semantikoak, pragmatikoak, testu-gramatikakoak, etab. • Oinarrizko teoria sendorik gabe ezin da hizkuntza naturalaren prozesamendurik serioski garatu eta hau gabe ezin dira tresna praktiko eraginkorrak lortu. Arlo horiek eraikin baten egituraren antzera antolatu behar dira: teoria zimenduetan, prozesamenduko tresnak gainean eta erabiltzaile arruntentzako produktuak gailurrean. Hemen ere ez da bidezkoa etxea teilatutik hastea. Zailtasunak zailtasun, ordea, hainbat tresna baliagarri presta daitezke arazo horiek gainditzen joan ahala. Merkatuan arlo horretako hainbat produktu aurkitzen dira, esate baterako: • • • • • • • • • itzulpen automatikorako lagungarriak zuzentzaile ortografiko eta gramatikalak informazio-bilatzaile aurreratuak testuen laburpenak egiteko tresnak testuak automatikoki sortzeko tresnak, adibidez eguraldi-iragarpenak egitekoak hizketa sintetizatzen eta ezagutzen duten sistemak ahozko hizketa testu idatzia bihurtzeko tresnak eta alderantzizkoak eskaneatutako testua ezagutzeko tresnak (OCR) eskuzko idazketa ezagutzen duten sistemak Hainbat tresna berezitu daude hizkuntzalarientzat ere: • • • • Analizatzaile morfologikoak Analizatzaile sintaktikoak Kategoria gramatikalen etiketatzaileak Izen propioen ezagutzaileak\n• Konkordantziak egiteko programak • Azterketa estatistikoak egiteko programak, etab. Une honetan Hizkuntza Naturalaren Prozesamenduan egiten ari diren aurrerapenek mehatxu eta aukera berriak dakarzkigute euskaldunoi. Alderdi bioi buruzko gogoeta egin nahi nuke orain zuekin batera. Has gaitezen mehatxuak zein diren ikusten. Oso tresna baliagarriak daude dagoeneko, hedadura handiko hizkuntzentzat behintzat edo, hobeto esan, ia hedadura handiko hizkuntzentzat bakarrik. Horixe da, hain zuzen, nire kezkarik handienetako bat. Informazio eta Komunikazio Teknologiek azken hamarkadetan ekarri dizkiguten baliabide gehien-gehienak ederki baliatu ditugu euskaldunok: testu-prozesadoreak, kalkulu-orriak, datu baseak kudeatzeko sistemak, irudiaren eta soinuaren tratamendu digitala, etab. Eduki digitalekin lan egiten hasi aurretik oso gogaikarriak, garestiak edo ezinezkoak ziren lanak arras erosoak, merkeak eta bideragarriak bihurtu zaizkigu. Digitalizazioa benetako bedeinkazioa izan dugu orain arte. Kontuz!, ordea, hemendik aurrera; hizkuntzaren prozesamenduko tresna asko hizkuntza jakinetarako bakarrik baitira. Zenbait adibidek argituko digu esan nahi dudana. Gaur egun badira programa batzuk eskuz idatzitakoa testu editagarria bihurtzen dutenak, esate baterako. Arkatz berezi batez erabiltzaileak idazten duena digitalizatzen dute eta teklatuaz idatzitako testua balitz bezala gordetzen dute ordenagailuan. Programa informatiko batek arkatzaren muturrak jarraitzen duen ibilbidea interpretatzen du. Sistema horiek interesa dute, esate baterako sendagileentzat: gaixoekin dituzten topaketetan ordenagailu eramangarri baten pantailan eskuz idazten dituzte jasotzen dituzten datuak eta programak fitxa osatzen du. Horrela esanda, badirudi ez duela horrek medikuak erabiltzen duen hizkuntzarekin zerikusirik, baina zoritxarrez ez da horrela. Sistema informatikoak ez du arkatzaren ibilbidea besterik gabe aztertzen; gainera hizkuntzaren prozesamendua ere erabiltzen du, idatzitakoa interpretatzeko. Edozein tresnak gutxienez hiztegi bat behar du eta euskararen kasuan, oso izaera eranskaria duelako gure hizkuntzak, analizatzaile morfologikoa ere bai. Sistema hizkuntza bakoitzerako prestatu behar da. Horren ondorioa da merkatuan hizkuntza jakinetarako bakarrik aurkitzen direla sistema horiek. Medikuntza-arloan beste adibide batzuk aipa nitzake, esate baterako txostenen transkripzioarekin gertatzen ari dena. Garai batean, sendagileak magnetofono batean grabatzen zuen txostenaren edukia eta idazkari batek\ntranskribatzen zuen. Gaur egun, ahozko azalpenaren grabazio digitala jaso ostean, hizketa ezagutzeko programa batek grabazioa testu editagarria bihurtzen du zuzenean eta idazkariak edo sendagileak berak aski du programak egin dituen interpretazio-akatsak zuzentzea, behar izanez gero. Sistema berria erabilita, produktibitatea % 30 handitzen da eta batez besteko txosten bakoitzeko 1,5 € aurrezten dira eta denbora %50-%75 jaisten da. Hori guztia ingelesez, alemanez, suedieraz, danieraz, nederlanderaz, suomieraz, frantsesez, norvegieraz, portugesez, espainieraz, katalanez, italieraz, hungarieraz edo grezieraz egiteko, dagoeneko badira tresnak merkatuan. Euskaraz gaur-gaurkoz ez dago aukera hori. Interneten edo dokumentu-biltegietan egiten diren bilaketak ere aldatzera doaz. Jakina denez, orain amaraunean bilaketak egiten direnean, esate baterako, hitzak eta esaldiak karaktere-katea gisa tratatzen dira eta ez haiek duten esanahiaz baliatuz. Web 3.0 edo web semantikoa deritzonean, berriz, erabiltzaileek esanahian oinarritutako interakzioak izango dituzte ordenagailuekin. Orain, edozein bilaketa egiten dugunean, sekulako emaitza-mordoa lortzen dugu, baina zerrendan agertzen diren lehenbizikoetako batzuk baizik ez ditugu benetan ikusten eta ez dakigu interesatzen zitzaigunen bat ez ote zegoen askoz beherago ezkutatuta. Orain web orriak egiteko nagusiki erabiltzen den HTML lengoaiaren bidez, orriaren itxura besterik ez da zehazten, baina web semantikoan datuen izaera deskribatzen duen teknologia bat erabiliko da. Makina gai izango da zenbaki bat posta-kodea, fakturaren zenbatekoa edo telefonoa den bereizteko,adibidez. Web semantikoak, partez behintzat, irisgarriago bihurtuko du informazio hori guztia eta gainera egiten den kontsultaren testuinguruan esanguratsua dena eskainiko du. Enpresek eta erakundeek beren dokumentu-biltegietan duten jakintza ustiatzeko askoz baliabide aberatsagoak izango dituzte etorkizun hurbilean, dokumentu horietako eduki semantikoa bereizteko aukera izaten dutenean. Hizkuntzaren eduki semantikoa automatikoki tratatzeko, ordea, hizkuntza bakoitzerako eta lan-arlo bakoitzerako prestatzen ari dira tresna informatikoak. Terminologiaren estandarizazioa garapen horretan funtsezkoa da. Datubase batean gaur egun "beheko masailezur" terminoa baldin badago erregistro batean, ez dugu aurkituko kontsultan "behe-baraila" erabiltzen badugu. Web semantikoan ez da hori gertatuko, sistemak ulertuko du egiten zaion galdera eta erabiltzaileak ez du galduko informazio hori, baina jakina sinonimia horren berri eman egin behar zaio sistemari.\nTeknologia horiek erabili ahal izateko, ez da izugarrizko aldaketarik egin beharko, ez datu-iturrietan, ez tresnerian, baina bai programetan eta datuak etiketatzean, metadatuak ezartzean. Langile batzuek trebakuntza berezia beharko dute eta ikasi beharko dute informazio-atalen arteko harremanez arduratzen. Ontologia-garatzaileak beharko dira, hau da lan-arlo jakinetako kontzeptuei dagozkien terminoak eta haien arteko erlazioak landuko dituztenak. Jakina, terminoak hizkuntza jakinetakoak izaten dira. Nor arduratuko da euskarazko ontologiak lantzeaz makina erremintaren munduan, aseguruenean, finantza-zerbitzuenean, herri-administrazioarenean eta beste arloetan? Web semantikorako ez badugu euskara prestatzen, gizarte digitalaren Harri Aroan geratuko gara. Antzeko zerbait gertatzen da beste hainbat arlo eta aplikaziotan ere. Esate baterako, biltegietan erabiltzen den “ahotsaren bidezko pikina” deritzon sisteman. Langileak biltegi bateko hainbat apaletan dauden produktuak bildu behar ditu, bezero baten eskaria osatzeko. Entzungailuak eta mikrofonoa ditu langileak. Biltegiko ordenagailuak irrati bidez galderak egiten eta aginduak ematen dizkio langileari eta honek esanez sartzen dizkio datuak ordenagailuari, mikrofonoaren bidez. Makinaren eta langilearen elkarrizketa gertatzen da. Hor programa informatiko bat ordenagailuko informazio idatzia entzungarri bihurtzen ari da eta langilearen ahotsezkoa idatzizko. Hori ere hizkuntza jakinetarako bakarrik aurkitzen da merkatuan. Zer gertatuko da teknologia horiek hizkuntza batzuetan bakarrik erabil badaitezke? Jokoz kanpo geratzen diren hizkuntzak ez dira praktikoak gertatuko eta hainbat esparrutatik kanpora geratuko dira. Aipatu ditudan tresna horiek ez dira ez jostailuak eta ezta bitxikeriak edo zientzi fikziozko filmetako kontuak ere. Informatikaren eta hizkuntzaren ezkontzak eragin handia du gaur egungo gizartean eta askoz handiagoa izango du laster. Pixkanaka, hizkuntza era batera edo bestera prozesatzen duen softwarea sartzen ari da ordenagailu pertsonaletan, telebistan, sakelako telefonoetan, bideojokoetan, etab. Gizarte berri honek jakintza du garapenaren gakoa. Orain arte ez bezala, iraultza ekonomikoaren erroak ez daude materiaren eta energiaren erabileran soilik. Informazio-teknologien etorrerak garapenaren eragilea beste arlo batera eraman du. Materia erabili beharrean, ikurrak, kodeak, mezuak erabiltzen dituzte teknologia hauek eta substantzia ukiezin hau da gizartea mugitzen duen motorraren erregai berria.\nAldaketa hauek ez dute ekoizpenean eta ekonomian bakarrik eragina, bizitzaren arlo guztietan baizik, eta hizkuntzan bereziki, hizkuntza delako, hain zuzen, gehien-gehienetan, informazioaren euskarria. Informazioaren tratamendua eta jakintzaren transmisioa gero eta gehiago daude lotuta hizkuntzaren tratamendu informatikoarekin. Horrela bada, ekonomiak, informazioak, jakintzak eta hizkuntzak lotura estuak dituzte. Mehatxuak nondik etor dakizkigukeen aipatu ondoren, abaguneez ere hitz egin nahi nuke, baina horren aurretik, bereziki aipatu nahi nuke arlo horretan corpusek duten garrantzia. Ekoitzi izan diren testu-multzo handiak ikertuz aztertzen du hizkuntza Corpus-hizkuntzalaritzak. Azterketa horien bitartez, hizkuntza gobernatzen duten lege abstraktuak aurkitzen saiatzen da. Antzina arakatze-lana eskuz egin ohi zen, baina gaur egun lan hori modu automatikoan edo erdiautomatikoan egiten da gehienbat eta gero zuzendu egiten da. Ordenagailuen ahalmena handitu eta haiek merkatu ahala, corpusak hizkuntzaren ikerketan erabiltzea guztiz hedatu da. Corpusei esker, hizkuntzalariak datu enpirikotan oinarritu dezake bere lana eta ez aurreiritzitan edo hizkuntzaz duen ezagutza nahitanahiez mugatuan. Corpusak erabiltzeak abantaila handiak ditu hizkuntzalariarentzat. Esate baterako, hitz jakin baten adierak eta erabilerak aztertu nahi baditu, erraz bilatuko ditu hitz horren agerpen guztiak eta ondoz ondoko lerro banatan jarri, ezkerretik eta eskuinetik dituzten testuinguruekin. Eskuineko testuinguru guztiak alfabetoaren araberako hurrenkeran jar ditzake, hitz horren kokapenak aztertzeko. Gaur egun, Hizkuntzalaritza ez ezik, Hizkuntzaren Ingeniaritza ere corpusetan oinarritzen da. Esan dezakegu, hortaz, corpusak eraikitzea beharrezkoa dela, bai hizkuntza aztertzeko eta baita hizkuntzaren ingeniaritzako produktuak garatzeko ere. Hainbat corpus-mota erreferentzia-corpusa da. daude, baina estrategikoki funtsezkoena\nHizkuntza bati buruzko ahalik eta informaziorik osatuena emateko prestatuta dagoen corpusari erreferentzia-corpusa esaten zaio. Hizkuntzaren ahalik eta aldaera gehienen berri emateko, behar den adinako tamaina izan behar du. Tamaina garrantzitsua da, baina, gainera, eredu egoki baten\narabera hautatutako testuak eduki behar ditu erabileremu, genero, erregistro eta gainerako bereizgarriak kontuan hartu eta orekatua izateko. Hartara, erabil daiteke gramatikak, hiztegiak, tesaurusak eta beste hainbat tresna lantzeko. Erreferentzia-corpusen xedeak hainbat izan daitezke eta izan beharko lukete, bai hizkuntzalarientzat eta baita hizkuntza-ingeniarientzat ere. Tamainaz oso handiak izaten dira, 50 milioi testu-hitzetik gorakoak, behintzat, eta 100 milioikoak badira, hobe. Euskaltzaindiaren historian egin den gauzarik onenetako bat corpusak eratzeko erabakia izan da, zalantzarik gabe. Orotariko Euskal Hiztegiaren corpusa eta EEBSrena garrantzi handiko bi altxor dira. Ederki ikusten ari gara hori Hiztegi Batuaren lanetan murgilduta gabiltzanok. Hala ere, horiek ez dira erreferentzia-corpusak, tamainagatik, hartzen duten epeagatik, duten lantze-mailagatik. Antzeko zerbait esan daiteke ereduzko prosaren biltegiaz. Elhuyar-en Zientzia eta Teknologiaren corpusa, berriz, eredugarri izan daiteke erabili diren metodo eta tresnen aldetik eta baita, neurri batean behintzat, lortutako lantze-mailagatik, baina esparru mugatukoa da. Corpus berezituen sailean kokatzen da. Euskarak erreferentzia-corpusa beharrezkoa du. Hori, jakina ez da testuak euskarri digitalean biltzea soilik. Corpus bati benetako etekina ateratzeko, landu egin behar da, oharreztatuz. Hizkuntzaren maila guztietan jar daitezke ohar horiek: maila lexikalean, sintaktikoan, semantikoan, pragmatikoan, diskurtsuarenean. Horrekin, testuetan dagoen informazio inplizitua informazio esplizitua bihurtzen da eta horrela lasterrago eta aiseago aurkitzen eta aztertzen du informazioa bai gizakiak eta baita makinak ere. Horrelako corpus bat prestatzea ez da txantxetako lana. Behar dugu, baina ez dugu berehala eskueran izango. Bitartean ez dugu, ordea, zertan geldi egon beharrik eta ez gaude geldi. Euskaltzaindiak badu dagoeneko bide hori urratzen joateko egitasmoaren lehen zirriborroa. Bertan corpus monitore bat eraikitzen joatea planteatzen da, alde batetik euskara idatzizko hedabideetan ia unean-unean nola erabiltzen ari den jakiten lagunduko duena eta bestetik gorputza hartzen joango dena erreferentzia corpuseranzko bidean. Abaguneei dagokienez, nire ustez, ikuspegi estrategiko zabal baten barruan bilatu behar dira. Estrategia hori marrazten hasteko, hasierako baldintzak izan behar ditugu gogoan eta nire ustez hauek dira:\n1) Ez gara hutsetik abiatzen eta gutxiagorik ere. Baditugu euskal munduan beharrezkoak ditugun hainbat arlotan eskarmentua duten pertsonak eta erakundeak. Hizkuntza Naturalaren Prozesamenduan, esate baterako, ikerketa-proiektu asko garatu dira, hainbat doktoretza-tesi ere bai, kongresuetan lanak aurkeztu dira, tresnek praktikan erakutsi dute sendoak eta eraginkorrak direla. 2) Aurreko baldintza aldekoa dugun bezala, eta oso aldekoa gainera, orain aipatuko dudana ahulezia bat da: ez dugu lortu oraindik ustiapen industrial eta komertzial errentagarririk Hizkuntzaren Ingeniaritzan. Gehiago esango dut: zaila ikusten dut hori lortzea planteamendu batzuk ez baditugu aldatzen, baina zorionez uste dut gure eskuetan dagoela aldaketa hori eragitea. Geroxeago zehaztuko dut hau gehiago. 3) Euskara erabilera murritzeko hizkuntza izatea oztopo larria da. Honek, jakina, asko baldintzatzen du aurreko puntuan aipatu dudan errentagarritasunaren arazoa. 4) Mundu-mailan Hizkuntzaren Ingeniaritzako produktuen eta zerbitzuen merkatua interes handia sortzen ari da eta aplikazio-eremu berri asko ari dira agertzen. 5) Euskal Herrian euskaraz aparte, hedadura handiko bi hizkuntza oso ondo menperatzen ditugu: espainiera eta frantsesa. Baldintza hauek kontuan ahaleginduko naiz estrategia: izanda, esaldi batean laburbiltzen\nDagoeneko metatua dugun jakintzan eta praktikan oinarrituz, Hizkuntzaren Ingeniaritzako produktuen eta zerbitzuen industria bultzatzea, hedadura handiko hizkuntzen merkatuetan errentagarritasuna bilatuz, bide batez euskarak datorren munduan bizirik irauteko beharrezkoak izango dituen tresnak landuz. Mundu globalizatuan buru-belarri sartuta gaudelarik, jakintzan oinarritutako organizazioak behar ditugula esaten digute adituek. Hara hor bete-betean baldintza hori betetzen duen jarduera bat. Baliteke ni ameslari bat izatea, baina uste dut areto honetan bertan dauden dozenaerdi bat lagunek estrategia horretan sinetsiko balu, bideragarria litzatekeela.\nAndoni Sagarna Izagirre Euskaltzaindiko sarrera-hitzaldia Donostian, 2007ko urriaren 26an


Chivres - Wikipedia, entziklopedia askea.\nJean-Marc CHAPUIS (2014-2020)\n46° 58′ 35″ N, 5° 05′ 45″ E / 46.976388888889°N,5.0958333333333°E / 46.976388888889; 5.0958333333333Koordenatuak: 46° 58′ 35″ N, 5° 05′ 45″ E / 46.976388888889°N,5.0958333333333°E / 46.976388888889; 5.0958333333333\nLabergement-lès-Seurre, Trugny, Charnay-lès-Chalon, Écuelles, Mont-lès-Seurre eta Palleau\nChivres Frantziako udalerria da, Côte-d'Or departamenduan dagoena, Borgoina-Franche-Comté eskualdean. 2013an 286 biztanle zituen.\n2007an Chivres udalerrian erroldatutako biztanleak 238 ziren. Familiak 96 ziren, horien artean 24 pertsona bakarrekoak ziren (8 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 44 seme-alabarik gabeko familiak ziren eta 28 seme-alabak dituzten bikoteak ziren.\n2007an 123 etxebizitza zeuden, 98 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 24 bigarren erresidentzia ziren eta 1 hutsik zegoen. 119 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 98 etxebizitza nagusietatik 88 bere jabearen bizilekua ziren eta 10 alokairuan okupaturik zeuden; 4 etxek bi gela zituzten, 12 etxek hiru zituzten, 26 etxek lau zituzten eta 56 etxek bost zituzten. 70 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 46 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 41 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nChivres udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 137 ziren, horien artean 95 aktiboak ziren eta 42 inaktiboak ziren. 95 pertsona aktiboetatik 88 lanean zeuden (50 gizon eta 38 emakume) eta 7 langabezian zeuden (2 gizon eta 5 emakume). 42 pertsona inaktiboetatik 14 erretiraturik zeuden, 12 ikasten zeuden eta 16 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Chivres udalerrian 105 unitate fiskal zeuden, 236 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.678,5 euro zen.\n2007an zeuden 7 komertzioetatik, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen eta 6 zerbitzu enpresak ziren.\n2000. urtean Chivres udalerrian 11 nekazaritza-ustiategi zeuden, 1.152 hektarea erabiltzen.\nBNF: 152504590 (data)\nOrriaren azken aldaketa: 1 urtarrila 2020, 16:25.


Gaurtik aurrera, zer egin daiteke? - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nGaurtik aurrera, zer egin daiteke?\nJoan den gauerditik otsailaren lehen egunera bitartean indarrean izango dira Eusko Jaurlaritzak Arabarako, Bizkairako eta Gipuzkoarako hartu berri dituen neurriak. Astelehenean elkartu zen LABIren aholku batzordea, eta han ezarritako neurriak zein diren jakinarazi zuten atzo, asteartea, Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian. Hona hemen zer egin daitekeen eta zer ez argitzeko galdera-erantzunak:\nNoizko ezarri dute etxeratze agindua?\n22:00etatik 06:00etara bitartean, orain arte bezala.\nZenbat pertsona elkartu daitezke une berean?\nGehienez sei pertsona. Kopuru horretatik gorako taldeak ezingo dira elkartu ez espazio publikoetan ezta pribatuetan ere.\nGipuzkoatik atera al naiteke?\nEz, ezingo da Gipuzkoatik atera ezta beste lurralde batean sartu ere. Ezinbesteko jarduerak egiteko atera ahal izango da Gipuzkoatik, hau da, lan egiteko, ikasteko, menpekotasunen bat duten pertsonak, haurrak eta adinduak zaintzeko edota jarduera profesionalak egin ahal izateko. Behar bezala justifikatu beharko dira ekintzak.\nUdalerritik ateratzeik ba al daukat?\nBai. Azken hamalau eguneko intzidentzia tasa 100.000 biztanleko 500 positibo baino txikiagoa bada, bai. Tasa 500 positibotik gorakoa bada, ordea, debekatuta egongo da norberaren udalerrik irtetea, baita alboko herrietara joateko ere. Ezinbesteko jarduerak egiteko atera ahal izango da herritik.\nNoiz jakingo da zein udalerri itxiko dituzten?\nAstelehenero eta ostegunero eguneratuko du Jaurlaritzak itxita egongo diren udalerrien zerrenda.\nNoiz arte egongo dira indarrean neurriak?\nGaur sartu dira indarrean, eta gutxienez hogei egunez iraungo dute, hau da, otsailaren 1era arte.\nOstalaritza irekita egongo al da?\nBai, egungo neurri berdinekin. 20:00etatik 06:00etara bitartean itxita egon beharko dute, eta janaria etxera eramateko zerbitzua 22:00ak arte eduki ahal izango dute martxan. Eremu gorrian dauden herrietan, berriz, ostalaritzak ateak itxi beharko ditu. Halaber, ostalaritza gune barruetan ezingo da barran kontsumitu; taberna barruan eserita soilik kontsumitu ahalko da. Terrazak %100ean jarri ahalko dira, baina barruak edukieraren erdira egokitu beharko dira.\nSaltokietarako zein neurri hartu dituzte?\n21:00etarako itxita egon beharko dute saltokiek. 150 metro koadro baino gehiago duten saltokien kasuan gehieneko edukiera %40ra murriztu dute edukiera, eta gainerako establezimenduetan, berriz, %60ra murriztuko da. Merkataritza guneen kasuetan, solairu eta denda bakoitzeko gehienezko edukiera %40koa izango da. Saltoki horietako haurrentzako guneak eta atseden guneak itxita egon beharko dira.\nJoko eta apustu etxeek ireki ahal izango dute?\nBai, ostalaritzari ezartzen zaizkion baldintza berberak beteta.\nKontzertuak ikustera joan al naiteke?\nBai, soilik musikari profesionalen emanaldietara.\nDantza taldeek entseguak egiterik ba al dute?\nBai, izan profesionalak edo ez. Antzerki jardueretarako indarrean dauden baldintza berdinak izango dituzte dantza taldeen entseguek.\nEskola kirola martxan al dago?\nBai, soilik entrenamenduetarako. Entrenamenduak sei laguneko taldeetan egin beharko dira, beti taldekide berdinekin osatutako taldeak izango dira horiek, eta ezin izango da aldagelarik erabili. Dagokien herria eremu gorrian sartzen bada, eskola kirola bertan behera geldituko da.\nFederatu gabeko kirola aire librean, taldeka –gehienez sei lagun– edo barkaka, eta kontaktu fisikorik gabe egin ahalko da. Federatutako kirol entrenamenduak eta lehiaketak ere egin ahal izango dira aurrerantzean. Kirol instalazioen edukiera erdira mugatu dute, eta instalazio horietan kirola bakarka eta seinaka egin ahal izango da. Aldagelen edukiera %30era murriztuta dago, eta dutxak bakarka erabili ahal izango dira.\nKirola egitean maskara jantzi behar al da?\nEdozein kirol jardueretan derrigorrezkoa izango da maskara janztea. Kirola naturaguneetan egitean ez da jantzi beharko, ezta oinezkorik ez dagoen herrigune inguruetan ere; oinezkoekin gurutzatzean jantzi egin beharko da maskara. Igerilekuetan, intentsitate handiko uneetan edota lehiaketetan ez da nahitaezkoa izango maskararen erabilera.\nHerria eremu gorrian sartzen bada kirola egin al dezaket?\nIntzidentzia tasa 500 kasutik gorako herrietan ezingo da taldekako kirol jarduerarik egin, ez entrenamenduak ezta lehiaketak ere. Gimnasioetan antolatutako ikastaroak eta jarduerak –maskararekin–, eta lehiaketa profesionaletan edo erdi profesionaletan dauden taldeetako kideak entrenatu ahal izango dira taldeka.\nKirol ikuskizunetan publikoa baimenduta al dago?\nEz, debekatuta dago publikoa.


Alconzako 25 kaleratzeak baliogabetzea eskatzeko manifestazioa egingo dute gaur - leihoa.info\nAlconzako 25 kaleratzeak baliogabetzea eskatzeko manifestazioa egingo dute gaur\n2022 May 20, Friday 2022 May 19, Thursday adminLeioa, Sarrera\nMaiatzaren 24an izango da Alconzako 25 kaleratuen epaiketa, Bilbon. Hala, grebalariek mobilizazioak areagotu dituzte egunotan, eta joan den astean Berangotik Bilbora martxa egin ondoren, gaur, barikuan, manifestazio jendetsua egingo dute, beste behin ere, enpresak kaleratu dituen 25 lankideen lanpostuak defendatzeko. Protesta 19:00etan abiatuko dute, metro geltokitik hasita.\nOtsailaren 28tik greba mugagabean dauden Berangoko Alconza enpresako beharginek eskualde mailako manifestazioa deitu dute maiatzaren 20rako. Horretan, Irizar Taldeak 25 langile kaleratu dituela salatuko dute, baita enpresaren bideragarritasuna bermatuko lukeen industria-plan bat aldarrikatu ere, “lana egon badagoelako, denontzako”, aldarrikatu du Jon Perez Arrik, grebalarietako batek; “Alconzan ez dago inor soberan”.\nBerangotik Bilbora martxa egin zuten grebalariek joan den barikuan, maiatzak 13, euren aldarrikapenak Lakuako Gobernuari helarazteko eta EAJren egoitza den Sabin Etxearen aurrean protesta egiteko. Izan ere, lan-gatazka honetan Eusko Jaurlaritzaren “inplikazio falta” kritikatu dute behin baino gehiagotan Alconzakoek, baita Ertzaintza baliatuta jasan duten errepresio poliziala salatu ere. Besteak beste, greba-hausleek lanera joateari ekin ziotenean, hainbat istilu eta liskar bizi izan ziren lantegiaren inguruetan; are, LABeko ordezkari Aritz Azkona ospitalean artatu behar izan zuten, Ertzaintzak bera atxiki eta kolpatu ondoren.\nKaleratzeak auzitegietara, maiatzaren 24an\nLAB sindikatuak lehen, eta ELAk ondoren, biek ala biek EAEko Justizia Auzitegi Nagusira eraman dituzte Alconzako 25 kaleratzeak, horiek legez kanpokoak direla argudiatuta. Ildo horretan, sindikatuek azaldu dute Irizar Taldeak ez dituela Langileen Estatutuan eta 1483/2012 Errege Dekretuan ezarritako legezko baldintzak bete. Salatu dutenez, enpresak ez ditu langileei eragiten dizkieten irizpideak adierazi, eta, horren eraginez, greban ari diren langileak bakarrik kaleratu dituzte, eta ez lanera joaten jarraitzen dutenak. Horren harira, ziurtatu dutenez, Lan Agintaritzak bereziki nabarmendu du aspektu hori enplegu-erregulazioko espedientea izapidetzean egindako nahitaezko txostenean.\nBestalde, deitoratu dute Alconzako zuzendaritzak azaldutako arrazoiek “ez dutela inola ere justifikatzen hartutako neurria”, eta salatu dute Irizar Taldeak ez duela “inplikaziorik” Berangoko zentroak izan ditzakeen arazo koiunturalei “irtenbide adostua eta ez traumatikoa” bilatzeko.\nEpaiketa maiatzaren 24an, martitzenean, izango da, Bilbon.\n© Hiruka.eus I Iker Rincon Moreno\nEuskara Aurrera ekimenaren manifestaziora joateko autobusa antolatu da Uribe Kostan\nEl Ayuntamiento adjudica 13.189 euros sin concurso al exconcejal del PNV condenado por el caso De Miguel


(...) sisteman geldi dagoen behatzailearekiko partikula bat v abiaduraz eta a azelerazioz higitzen bada, partikula horrekin batera eta paraleloki higitzen ari den beste erreferentzi sistema bat kontsideratuz, bertan doan behatzaileak, bere inguruko mundu osoko partikula guztiak, duten higiduraz gain, -v abiaduraz eta - a azelerazioz higitzen ikusten ditu.\nHots, geldi dauden partikulak, -v abiaduraz eta -a azelerazioz higitzen direla ikusten ditu.\nOharra: Ikusi baino neurtu idaztea hobe izango litzateke, zeren abiadura erlatibo oso handiekin (argiaren abiadurarekin konparagarri direnekin) bi hitzen esangura desberdina baita, Erlatibitatearen Teorian ikusten denez.\nHala ere, maila honetan erabiliko ditugun abiaduren kasuan seinale-abiadura infinituak kontsideratzen ditugunez, bi hitzok sinonimotzat har ditzakegu.\n4.2. TRANSLAZIOZKO HIGIDURA ERLATIBOA\nElkarrekiko abiadura konstantez higitzen ari diren bi behatzaile kontsideratuko ditugu.\nO sistemarekin doan behatzaileak, V abiaduraz ikusten du higitzen O' sistema.


Edateko jogurtak: ohikoen antzekoak baina ñabardurekin | Revista\nErosketa gida: edateko jogurtak eta beste esne hartzitu batzuk : Edateko jogurtak: ohikoen antzekoak baina ñabardurekin\nNutrizio balio handiko elikagaiak dira, edozein adinetan hartzeko modukoak eta, bereziki, esnea ongi onartzen ez duten pertsonentzat dira egokiak, erraz barneratzen den elikagaiak baitira\n[1. or] Edateko jogurtak: ohikoen antzekoak baina ñabardurekin\n[2. or] Edateko jogurta eta osasuna\n[3. or] Kontsumo mota\n[4. or] Nutrizio arloko analisia\n[5. or] Proposamen gastronomikoak eta ekonomikoak\nKlima epeleko inguru zabal batean dute jatorria jogurtak eta beste esne fresko hartzituak, Ekialde Hurbila, Asiako hego-ekialdea eta erdialdeko Asia biltzen dituen inguruan hain zuzen. Leku horietan, animalien larruazalarekin edo urdailarekin egindako zahagietan gordetzen dute orain ere esnea zenbait herrik, eta zahagi horietan egoten diren bakterio termofiloek sortzen dute jogurta, zehazki laktobaziloek eta estroptokokoek. Bakterioek laktosa hartzitu eta azido laktikoa sortzen dutenean, proteina molekulek harrapatu egiten dituzte likidoa eta gantz globuluak, eta esne likidoa zena testura hauskor eta zapore mikatzeko gai solido bihurtzen da.\n“Jogurt” hitzaren jatorria Turkiatik dator, eta horixe adierazten du, hain zuzen, esne hartzitu erdisolido mikatz hori. Izen bat baino gehiago hartzen du lekuaren arabera, eta munduan oso hedatua dago orain dela milaka urtetatik: ekialdeko Europan, Afrika iparraldean, erdialdeko Asian, Indian…\nEuropan bitxikeria gastronomiko bat izan zen XX. mendea hasi arte, eta bi gertakarik egin zuten ospetsu elikagai hori. Alde batetik, Ilya Metchnikoz immunologoaren teoriek, zeinak lotura ikusi baitzuen komunitate batzuetako jendearen bizitza luzearen eta jogurta eta beste esne hartzitu batzuk hartzearen artean, horrek eragotzi egiten baitzuen bakterio patogenoak haz zitezen. Bestetik, jogurta modu industrialean egiten hastea: Danone enpresa izan zen denetan aurrena. Isaac Carassok sortu zuen, Mataron; garai hartan, artisau erako enpresa txiki bat zen, eta Raval auzoan sortzen zituen jogurtak. Hasieran, Bartzelonarako bakarrik egiten zituen jogurtak Danonek, eta farmazietan saltzen zituen.\nKoilararekin jateko ohiko jogurta eta edatekoa berdin-berdinak dira ia gauza guztietan, eta prozesu fisiko batek bakarrik bereizten ditu: irabiatzeak. Biak dira esne hartzituak. Hortaz, testura baino ez dute desberdina ohiko jogurtak (mamitua, sendoa eta flan itxurako trinkotasuna duena) eta jogurt likidoak. Ohiko jogurta ontzian bertan inkubatzen eta hozten da, eta jogurt likidoa, aldiz, leun-leun irabiatzen da 5 edo 10 minutuz 20 oC-an, mamitua beharrean egoera likidoan eta “edateko” testurarekin geldi dadin, ontziratu aurretik.\nEdateko jogurtaren iraupena, gainera, ontziratu aurretik ematen zaion tratamenduaren araberakoa izango da:\nHoztu baino ez bada egiten, 20-24 egunen barrenean hartu beharko da.\nPasteurizatzen bada, 30-40 eguneko iraupena izango du, batez beste.\nUHT tratamendu termikoa ematen bazaio, 2-4 hilabete iraungo du; “iraupen luzeko jogurta” bezalakoa izango litzateke, nahiz eta hauxe lukeen izen egokia: “Hartzitu ondoren pasteurizatu den jogurt likidoa”.\nEdateko jogurta edo jogurtarekin egindako edariak, adibidez dugh edo doogh delakoak, beti egon izan dira Erdialdeko Ekialdeko kulturetan, Libano, Iran eta Irak artean, eta baita inguru hartako beste hainbat herrialdetan ere: Albania, Bulgaria, Turkia, Azerbaijan, Afganistan, Pakistan, Bangladesh, Mazedonia, Uzbekistan, Kazakhstan eta Kirgizistan. Jogurt edari horri ur karbonatatua edo ur normala eta gatza eransten zaizkio.\nBeste bertsio espeziadun batzuk, borhani esaten diotena adibidez (jogurta ziape, kumino, piperbeltz haziekin) edo usain belarrekin onduta daudenak (mendarekin, esaterako) ohikoak dira Bengalan. Lassy delakoa ere jogurtaren aldaera edangarria da; gozoa edo gazia izan daiteke, eta jendeak asko hartzen du Indian, Pakistanen eta Bangladeshen. Hain zuzen Indian eta Erdialdeko Ekialdean, ayran esaten zaiona -edateko jogurt mota bat, gazia- elikaduraren oinarrietako bat izan da hainbat mendetan. Europan ere badira edateko esne hartzituetan oinarritzen diren elikagaiak, bereziki Eskandinavian eta Grezian.\nEdateko jogurta, bertsio industrialean, Ameriketako Estatu Batuetan zabaldu zen lehenik, eta Europan ondoren, XX. mendeko azken hamarkadetan. Jogurt likido bat da, azukreak eta fruta edo zapore-emaileak erantsita dituena. Jogurtaren merkatua osorik hartuta, zati txiki bat baino ez du osatzen edateko jogurtak, baina 2015. urtean, Ameriketako Estatu Batuetan, hazkunderik handiena eduki duen azpisaila izan da, eta, segur aski, zerikusi zuzena izan dute egungo bizimoduari lotuta dauden eskakizunek eta elikagaien bertsio “eramangarrien” gorakadak (edateko jogurtak, zereal barratxoak…). Joera hori gure inguruan ere hasia da sumatzen.\nBeste esne hartzitu batzuk\nJogurt likidoarekin eta jogurt naturalarekin batean, badira oso antzekoak diren beste produktu batzuk ere, beste esne hartzitu batzuen sailean sar daitezkeenak. Edateko produktu gisa merkaturatzen dira, baina indarrean dagoen legedia eskuetan hartuta, ez dira jogurtak. Edari horiek, izan ere, jogurtak izan ohi dituen bakterioez gain, beste batzuk ere izaten dituzte.\nCodex Alimentarius delakoak esne hartzituentzat duen arauak esaten du esne hartzituz lortutako esnekiak direla, eta esnetik lortutako produktuetatik abiatuta egiten direla, osaera aldatuta edo aldatu gabe, arau horren 3.3 atalak ezartzen dituen mugen barrenean, mikroorganismo egokien eraginagatik, zeinak pHa apaltzea ekartzen baitu, koagulazio eta guzti zenbaitetan eta koagulazio gabe besteetan (prezipitazio isoelektrikoa). Mikroorganismoak bideragarriak, aktiboak eta ugariak izango dira produktuan, gutxieneko iraupen eguna arte, salbu eta produktuari ez bazaio tratamendu termikoa ematen hartzitu ondoren, halakoetan ez baita nahitaezkoa mikroorganismoak bideragarriak izatea.\nIrizpide bat baino gehiago erabil daitezke jogurtak eta beste esne hartzituak sailkatzeko.\nEsnearen jatorria kontuan hartuta: esne hartziturik gehienak behi esnearekin egiten dira, baina ardi esnea eta ahuntz esnea ere erabiltzen dira. Ez da hain ohikoa izaten behor edo bufalo esnea erabiltzea.\nGantz kopurua kontuan hartuta: aberastua izan daiteke (esne gaina erantsi bazaio), osoa, erdigaingabetua edo gaingabetua.\nEsneari ematen zaion hartzidura mota kontuan hartuta.\nBadira sailkatzeko beste irizpide batzuk ere, baina, nolanahi ere, aukera horiek guztiak konbinatuta eskuratzen dira merkatuan dauden esne mota guztiak.\nBestalde, 2014ko apirilaren 11n Kalitate Arau berri bat onartu zen jogurtarentzat (271/2014 Errege Dekretua). Honela sailkatzen ditu jogurtak: jogurt naturala, natural azukreduna, eztitzaileduna, frutaduna, zukuduna edo beste elikagairen bat duena; hartzitu ondoren lurrindua eta pasteurizatua (galdu egin du bakterio laktikoen bideragarritasuna).\nJoan hurrengo orrialdera Edateko jogurta eta osasuna »


Legalitateari buruzko kontsulta batzuk – Nagusien Bloga\nLegalitateari buruzko kontsulta batzuk\nBadira noizbehinka legalitateari buruzko galderak Zeuk Esanen. Horren harira, nagusiki artatzen ditugun galdera batzuei emango diegu erantzuna idatzi honetan, izan dezazuen azaleko ezagutza bat gutxienez.\nPentsio eta bisiten erregimena: Banaketa baten ostean eta adingabeak tarteko, aspektu bi hauek ezinbestean erabaki behar dira epailaren bitartekaritzarekin.\nPentsioei dagokionez, emailea sala daiteke bi aldiz jarraian edota guztira lau alditan uko eginten badio ordaindu beharrakoari. Eraberean, epaileak jarri dituen bisitak ez baldin badira betetzen aukera dugu salaketa jartzeko.\nBa al dute adingabeek bisiten inguruan erabakitzerik?. Hamazortzi urtez gero ez daude derrigortuta bisitak betetzera. Gazteago direla ere eta ez badute nahi bisitetara agertu, badute hitzik eta are baliogarriago zenbat eta nagusiago izan. Adibidez, hamabi urtez geroztik beraien nahia garrantzi handikotzat hartzen da, nahiz eta ez izan erabat loturagarria.\nZer da guraso-agintea? Agingabeekiko gurasoek dituzten betebehar eta eskubideak. Konzeptu honen barne zaintza dugu, edo seme-alaben konpainiaz gozatzeko dagoen eskubidea, banaketa edo dibortzio baten ostean.\nEz ditzagun nahastu guraso-agintea eta zaintza, ez baitira gauza bera. Batetik guraso-agintea biak izango dute, eta zaintza erabaki beharra egongo da, etxe berean bizitzea supozatzen baitu. Bestalde, zaintzari izendatuta gelditzen den gurasoak ez du bikotekide ohiak baino eskubide gehiegorik, eta ondoren erabaki garrantzitsuak guraso bien artean hizketatu behar dute.\nBeste batzuetan, delitu edo hutsegite arazoei buruzko kontsultak iristen zaizkigu. Kasu hauen inguruan eta adingabeez ari garenez, argi izan behar dugu bergizarteratzea dela helburua.\nHamalau urtetik berakoek ez dute inolako zigorrik jasoko, gurasoak izango direlarik beraiek egin zezaketen akatsen erantzule. Bestalde hamalautik hamasortzi bitarterakoei, kasuan kasuko, zaintzapeko askatasuna, komunitatearen hoberako lanak edo egoitzaretzea izango dira ordainean jarri ziezaieketen heziketa neurriak, neurri hauek proporzionalitatea gorde behar dutelarik egindako hanka-sartzearekin.\nBesteak beste, hemengo hauek dituzue sarritan artatzen ditugun kontuak Zeuk Esanen. Gaine-gainetik aipatu ditugu eta beti egoten dira ñabardurak eta bitxikeriak kasu konkretuak iristen direnean. Horrelakoetan bidezkoena profesional batengana hurbiltzea izaten da\nDena dela, zer botatzen duzue faltan idatzi honetan? Familia Zuzenbidearen eremuan zalantzagarri egiten zaizuen kasu gehiegorik ezagutzen al dituzue?\nEgilea zeukesanArgitaratze-data 14 Maiatza, 2012 14 Maiatza, 2012 Kategoriak Legalidad - Legalitatea, Zeuk Esan-Helduak Etiketak guarda y custodia, Ley del Menor, patria potestad, pensión alimenticia, visitas\nAurrekoa Aurreko sarrera: A vueltas con el TDAH\nHurrengoa Hurrengo sarrera: Expresión de emociones: ¿Qué ejemplo transmitimos?


SAN ANDRES PARROKIA (ARITZALETA) - Ayuntamiento del Valle de Yerri / Deierriko Udala\n2015 maiatza 4, astelehena Monumentos\nHerriaren albo batean, San Andres parrokia kokatzen da. Eraikuntza gotiko-errenazentista, 1550ean hasi zen eraikitzen, Esteban de Urreta harginak eta bere anaia Lopek jarraitu eta bukatu zuen 1598an eta azkenik Miguel de Altunak tasatu zuen.\nGurutze latindarreko oinplanta duen eliza da, nabeetako bi zati eta erdikoa, izar gangaz estalita daude, nerbio zuzeneko tertzeleetekin. Nabeetako alboko kaperak daude eta hauek ganga xumez estalita daude. Burualdea, aldiz, poligonala da, ganga galonatua dauka eta nerbioak egitura indartzeko. Burualdea, arku zorrotz bati esker elkartzen da tenploarekin, honek zutabetxoak ditu eta hauen kapitelak hosto eta elementu begetalekin agertzen dira dekoratua.\nKanpoaldean, elizak harlanduzko murru mardulak ditu, kontrahorma diagonalekin, XVI. mendekoak. Mende berekoa , berpizkundeko ataria litzateke, erdi puntuko arkua dauka, zutabe akanalatuekin eta toskaniar estiloko kapitelak. Ataria garaiko arku batean barnean gelditzen da.\nInguruan, dorre prismatiko bat dago, kanpai dorre modura erabiltzen dena. Tenpluan, 1600 urteko erretaula manierista bat nagusitzen da, Pedro de Maret eskultoreak egin zuena. Bi gorputz ditu, hiru kaleekin, zutabe konposatu eta fuste ildaskatu eta bihurrikatua eta atikoan, frontoi zuzena ageri da.\nEraikuntza honek, San Andresen bizitzaren inguruko ohialak ditu, Pascual Ochoa de Olzak margotu zituen 1649an eta dirua jaso zuen egin zuen lanagatik. Sainduaren irudia, XVII, mende hasierako eskultura erromanista da, behar bada Juan Imberto lizarrak egin zuena. Nabeetako murruetan, erretaula errokokoak agertzen dira, Amabirjina eta kristo, XVIII. mendeko bigarren erdian egina eta amabirjina eta haurra, XIV. mendeko irudiak dira. Eta Kristoren irudia, gurutziltzatua, Juan de Imbertok 1622an egin zuen.\nAldare berean, amabirjina eta haurraren beste irudi bat dago, Gotikoa, XIII. mendekoa. Herritik kanpo, San Migel baseliza aurkitzen da, landa guneko eraikuntza xumea, oinplanta angeluzuzena duena.\nBestelako monumentu eta eraikuntza interesgarriak, Aritzaletan:\nErrege katolikoan garaiko eraikuntzak dira nagusi herri honetan. Harlanduz eginak daude eta bere fatxadako lehioak dekorazio Gotikoa daukate, armarri batzuekin, hori guztia alfiz motako markoan kokatua. Beste eraikuntza batzuk XVI, XVII eta XVIII. mendekoak.\nErreinuaren soldata ordainagirian ez da armarria kabo bezela agertzen. Hala ere, 1633an Juan de Arizaletari kargu nobiliario hauek eman zitzaizkion, Aritzaleta eta Gurbizar jauregiengatik.\nArmeria Liburuan agertzen denez, aurretik, XVI. mendean, jauregi bat bazegoen eta honek gule armarria zeukan, zilarrezko renbertsatu batekin, honen inguruan urrezko eta sable sereietako xakeztatua; zilarrezko kanpaia elementu berdinekin inguratuta. Gaur egun armarri hori ikus daiteke, eliza ondoan dagoen etxe bateko balkoian.\nHonen ondoan, jauregi eraikuntza bat dago, XVI. mende hasierakoa, lehiate dekoratu batekin eta armarriarekin. Azken hau lau zatitan dago banatua: lehena eta laugarrena hiru galdararekin eta bigarrena eta hirugarrena hiru troxa ditu.