otsaila 2017 – Mexiko Hiritik, datorrena datorrela\nHilabetea: otsaila 2017\nFelixek ez daki zer egin\n2017-02-28 Igor SusaetaSailkatu gabea\nKultureta gorrotagarri batzuk garenez, laguna eta biok Museo de la Ciudad de México-ra (MCM) joan ginen, atzo, igande goizez. Joaquin Clausell pintorearen estudioa izan zena ikusi nahi genuen, eta, benetan diotsuet lekuak onerako harritu gintuela. Ez genuen margolariaren berri, baina New Yorken ezagututako euskaldun batek idatzi zidan duela hilabete batzuk, Mexikori buruzko nobela bat osatu eta argitaratu nahi duela esanez. Jakinarazi zidan museo-estudioak txunditu egin zuela bere garaian, lekuaren argazki bat erabili nahiko lukeela eleberrian, eta, hortaz, adeitsu, eskatu zidan joateko bertara eta egiteko argazki batzuk, “nahiz eta badakidan debekatuta dagoela”. “Saiatuko naiz”, erantzun nion.\nJoan ginen ba, eta, noski, erabakita neukan saiatzekotan, egitekotan, sakelakoarekin beharrean argazki kamerarekin aterako nituela argazkiak. Zaindari bat zegoen museo-estudioaren atean, uneoro barrura begira. “Kaka zaharra”, pentsatu nuen neure artean. Benetan ederra da lekua… Baina, halako batean, gida zeraman bospasei laguneko talde bat atearen ondoan geratu zen, zaindariaren nirekiko eta aretoan geundenekiko ikusmena oztopatu zuten, eta bost-hamar segundotan hala moduzko pare bat argazki atera nituen. Enekoren apetak guztiz asetu nahi nituen, ordea… Lagunak bazekien zertan ari nintzen, eta laugarren mailako amarru bat pentsatu, antzeztu eta gauzatu genuen. Jo zuen zaindariarengana, monosilabikoki erantzundako galdera txatxu batzuk egin zizkion, entretenitu zuen, eta hamabost-hogei segundo horietan beste bi argazki egin nituen. Gero, gauean, bidali nizkion Enekori, eta gustatu zaizkion. Zorte on!\nEta nik zortea eduki nuela aitortu nahi dizuet. Izan ere, museo-estudioan pare bat nerabe zeuden, horietako batek sakelakoarekin egin zituen argazki batzuk, harrapatu zuen zaindariak, eta egindako erretratuak ezabatzera behartu zuen. Disimuluan ibiltzea ez ba nire bertuteetako bat… Ikasten ari ote naiz? Horren harira, gogoratzen dut New Yorketik Vermont estatura bidean autoan nindoala, geratu nintzela herri xelebre batean, eta etxe bati argazki batzuk egin nizkiola. Ba atera zen lasai asko Stephen King-en nobela bateko protagonista izan zitekeen jabea, esan zidan itxaroteko, galdetu zidan ea zer “ostia”, “what the fuck….” ari nintzen bere etxeari argazkiak egiten, eta argazkiak ezabatzera behartu ninduen. Agindua txintik esan gabe bete nuen, badaezpada ere. Autoaren gurpilek derrapatu egin zuten ezleku hartatik hanka egin nuenean…\nAtera ginen ba atzo museotik kantari, jantzi genituen, cool-ki, eguzkitako betaurrekoak eta, hiriaren zentro historikoan galdu ginen. Toki bitxia da, edozer, baina edozer topatu dezakezu hango kaleetan, eta ikusitako iragarki, kartel edo dena delako batek sutu bezala harritu zuen ene europar ikuspegia. Honek, hain zuzen.\nEta horri erreparatuta, lagun batzuen etxea garbitzen duen emakumezkoaren senarrarekin gogoratu ginen laguna eta biok. Uste dugu Felix deitzen dela.\nHiriko Condesa auzo pijo, bohemio eta burgeseko bulego-eraikin bateko atezaina da Felix. Astean sei egunez lan egiten du: 06:00etatik 14:00etara, 14:00etatik 22:00etara, edo 22:00etatik 06:00etara. 40-45 urte dauzka, emaztea, hiru alaba, eta Ecatepec-en bizi da, lantokitik ia bi ordura. Azken urtean bi aldiz lapurtu diote automobila, eta une honetan, bat erosteko dirurik ez duenez, ez dauka kotxerik. Goizez lan egiten duenean, ezin du peseroa hartu; hortaz, lagun batek kotxean eramaten du metro geltokiraino.\nBere alabek leporatzen diote inoiz ez dagoela etxean, toki arriskutsua dela Ecatepec, eta haren eskutik beldurrik gabe ibili nahi dutela bertan, haien jaioterrian. Felixek nahi du alabekin egon, igandeetan haiekin jolas egin,, Coyoacanera joan, baina erantzuten die dirua behar dutela bizirauteko, pazientzia edukitzeko, etorriko direla garai hobeak.\nFelix ez dago oso gustura lanean. 8.000 peso, hau da, 375 bat euro irabazten ditu –ez ahaztu, Mexikon, gutxieneko soldata, 3.000 pesokoa dela–, eta, beraz, igandeetan, batzuetan, bere auzoko bizilagun batzuen autoak garbitzen ditu extra bat ateratzearren. Eraikinean, bertako jabeak hala aginduta, denetik egin beharra dauka: jendeari, bai sartzean eta baita ateratzerakoan ere, erregistratu dadila gogorarazi; diru-kutxa zaindu; telefono deiak erantzun; aparkalekua koordinatu, horrek sorrarazi ditzakeen buruhausteekin; dena garbi mantendu; korrespondentzia jaso eta eta ordenatu…\nEraikina zaharra da, gainera, eta arazo dezente eragiten ditu: igogailua hondatzen dela, argindarra joaten dela, kristal bat hausten dutela… Batzuetan, beraz, ordu gehiago sartu beharra dauzka eta espero baino beranduago iristen da etxera. Emazteak ere ordu dezente pasatzen ditu etxetik kanpo, eta galdetzen dio, muturtuta, ea non ibili ote den. Alabek geroz eta kasu gutxiago egiten diote. Duela bizpahiru hilabete agindu zien Six Flags parkera joango zirela laster, eta pozez txoratzen egon ziren hurrengo asteetan. Baina ez dira joan oraindik, eta alabek ez diote kasurik egiten.\nDakigunagatik, behintzat, morroi jatorra da Felix. Ez da transa bat, ez da, bere beste bi lankideak bezala, mordida zalea, eta ez du azpikerietan ibiltzea atsegin. Baina duela gutxi dirua desagertu zen diru kutxatik; ez gehiegi: 3.000 bat peso. Beste bi lankideak ados jarri ziren eta errua, kontzeptu kristau hori, Felixi egotzi zioten. Eraikinaren jabeak, hortaz, kaleratu egin du. Felixek ez du dirurik lapurtu, baina bazekien alferrik izango zela azalpenak eman edo eskatzea. Burua altxa ezinda dabil, eta egun osoa logelan pasatzen du, ohean etzanda, negarrez. Emazteak esaten dio alfer bat dela, merezita daukala, eta alabek, afaltzeko elkartzen direnean, begiratu ere ez diote egiten.\nLanposturako elkarrizketatu zuenak adieraz zion Felixi, hasieran, zoritxarrez, “soldata eskasa” eduki zuela, baina ondokoa ere jakinarazi omen zion: “Tiene posibilidades de crecimiento“. Iragarkiak ondokoa dio: “Se solicitan PERSONAS con conocimientos en ventas, supervisión, administración, relaciones publicas, archivo, etc…”. Ba Felix arduratzen zen kutxako dirua zaintzeaz, eraikina gainbegiratzeaz, administratzeaz, bertara sartzen zirenekin hitz egiteaz, kontuak artxibatzeaz… Eta beste hamaika gauzez. Bai, hori egia da, “poca paga” zuen, eta bi urte eta erdiren ondoren, kaleratu egin dute eta ez du “posibilidades de crecimiento“-rik eduki.\nNago ni Clausell-en estudio-museoa zaintzen duenak beste hamaika zeregin edukiko dituela estudioan gertatzen dena zaintzeaz gain, eta “poca paga” jasoko duela.\nBeraz, erromantiko-borrokalariaren posea antzeztu, eta aldarrikatu ditzakegu lan-baldintza duinak, deitoratu dezakegu kapitalismoaren gezurra, baina zera dio, New Yorketik, turbo-kapitalismoaren habitik, duela 19 urte Mexiko utzi eta AEBetara, New Yorkera bidean, bi herrialdeak banatzen dituen hesi fisikoa gainditu behar izan zuen Hectorrek. “Mexikon ez dago ezer. Coyote-ei ordaintzeko 5.000 dolar edukiko banitu, hesia gainditzen ahaleginduko nintzen berriro. New York is the best“.\nEz ote gabiltza, gutxieneko konforta, behintzat, duten geure lubaki konektatuetatik galdutako borroka bat eternizatzen ari… Diskurtsoaren bidez, hori bai.\nFelixen istorioa asmatutakoa da, baina ziur nago halakoak egunero gertatzen direla hiri honetan. Tira, Euskal Herrian ere bai, baina badaude aldeak… Ezta?\nNik zer dakit ba…\nApuntetxoa (I): Parean eserita neukan exekutibo itxurako morroiak hiru argazki atera dizkio bere buruari. Horietako batean begira harrapatu nau. Zeinentzako da egoera deserosoagoa?\nApuntetxoa (II): Museoan atzo, baina zentroan, hiri osoan, kalea da benetako museoa. Horretan, horretan behintzat, ez daukat zalantzarik. Horrek ez du esan nahi, ordea, kalea beti HAGITZ interesgarria denik…\nKantua: Gaur, berriro, enteratuek baztertu duten taldetzar honen kantuak aditzen.\nPrimi zakurra da bizilagun ilustreena\n2017-02-24 Igor SusaetaSailkatu gabea\nUrretxun, dela gurasoen etxean edo dela Iparragirre kalean ia lau urtez alokatu nuen apartamentuan, tokatu zitzaizkidan bizilagunez fidatzen nintzen, orokorrean. Hemen, ordea, ez zait gauza bera gertatzen. Europatik datorren honen aurreiritziak izango dira ziurrenik; edo Klaudio Landa ez naizenez, auzoek ez dutela nirekin adeitsuegi jokatzen; edo espainola naizela; edo prensa gehiegi irakurtzen dudala; edo kontatzen dizkidatela gauzak; edo gauza arraroak nabaritzen ditudala.\nGure eraikinaren pareko eraikinean zorionez soilik egunez irekitzen duen jatetxe bat zabaldu zuten joan den udan. Ba, buruz ari naiz, baina abuztuan edo irailean, astegun batean, hara bazkaltzera joan nintzen ene bakardadean. Jabeek ezagutzen ninduten aurretik ere, eraikinean bertan bizi baiziren eta baitira. Guk, lagunak eta biok, Primi deitzen diogun zakur beltza haiena da, eta zakur hori da, hain zuzen, Gelati kaleko eta haren ingurumarietako auzorik ilustreena, Zelataria deitzen diogun 60 bat urteko gizon mozkotearekin batera. Jatetxearen sarrerako atearen parean patxada ederrean etzanda ez dagoenean, Primi pasiran ibiltzen, eta nondik dabilen erraz jakin daiteke, lepotik zintzilik daraman arrosa koloreko bihotz zintzilikariak soinu jakin bat egiten baitu pauso bat ematen duen bakoitzean. Laguna ahalegindu izan da harekin jolasten, baina ez omen dio kasu gehiegi egin; ondorioztatu du, beraz, Primi itsua dela. Eta baliteke hala izatea, errepidea begiratu gabe gurutzatzen baitu; eta gorra ere bada, beharbada, auto-gidarien bozinazoen aurrean ez baitu erreakzionatzen.\nJoan naiz adarretatik… Barka iezadazue, jatetxearen jabeez hitz egin nahi nizuen-eta. Joan nintzen bada, eseri, kontu horiekin zorrotzegia ez naizen arren zerbitzuak ez ninduen asebete, errazioak eskasak iruditu zitzaizkidan, baina zuri bat naizenez, dena primeran zegoela adierazi nion jabeari, bikoteko emakumezkoari. Ez dakit zer gertatzen zen nire txartelarekin, makinatxoak ez zuela onartzen-edo, eta, hortaz, jabeetako baten eta nire arteko solasaldia nahi eta uste baino gehiago luzatu zen. Ea nongoa nintzen, zertan ari nintzen, laguna nongoa zen, zer egiten duen, ea hiria zer iruditzen zaigun… Blabla. Bat-batean, baina, bizilagunez galdezka hasi zitzaidan; ea zer iruditzen zitzaidan auzoa, kalea, ea zer moduzkoak diren bizilagunak… Erantzun nion gustura geundela, ez genuela arazorik bizilagunekin –tira, pareko pijoak gogotik larrutu genituen–, tratua ere ez zela gehiegizkoa. “Benetan? Dena ondo?”. Berak, bien bitartean, ez zuen iritzirik eman… Harritu ninduen bere galderak, baietz, irribarrez, edo barre eginez, ez dut gogoratzen, dena ondo zegoela erantzun nion, eta alde egin nuen. Aiogeroartebaiagurbengaaioooo esan nion. Ez naiz berriro itzuli.\nAitortu beharra daukat ondoko bizilaguna, nola esan, arraro samarra dela, beldurrezko pelikula bateko protagonista edo antagonista izan zitekeela 60 urteren bueltako emakumea. Bi zakur ez oso handi dauzka, ondo eta intentzioz emandako ostiko batekin aise menderatu daitezkeenak, baina zaunkariak dira biak, ALAFEDE; ez dute bakerik ematen. Behin, iritsi berritan, emakumezkoarekin eta zakurrekin topo egin nuen atarian. Ez dira pitbull-ak, doberman-ak edo bóxer-ak, baina beti lotuta eramaten ditu. Bada, zaunkaka hasi zitzaizkidan, eta biek, nago ni, haginka egin nahi zidatela; berriro diotsuet, baina, ondo emandako ostiko bat nahikoa izan daitekeela zakur zaunkari horiek isiltzeko.\nOrduz geroztik, berak zakurrak atera edo etxeratu behar baldin baditu, eta ni sartzekotan edo irtetzekotan nagoela nabaritzen badu, ni sartu edo irten arte itxaroten du zakurrak atera edo etxeratzeko. Gero konturatu nintzen bizilagun guztiekin egiten duela; ez naizela hain espeziala, ez dela nire Ronald Koeman-en ostikoen beldur, alegia.\nHasieran, gortinak jartzeko ahalegin brikomanikoa-n genbiltzanean, pare bat aldiz eskatu genion mailu bat. Atea jo genuen, TOK-TOK, eta emakumezkoa ez zen izan atea osorik irekitzeko gai. Eszena, egia esan, kuriosoa bazen gutxienez: berari bi begiak baino ez zitzaizkion ikusten, ni galdezka, zakurrak zaunkaka, eta bera isil zitezen eskatuz. Utzi zigun mailua, eta ordainetan-edo, auskalo zergatik, handik gutxira galdetu zion lagunari ea argindarrarengatik zenbat ordaintzen genuen. Lagunak ez zion zehaztu eta ondo toreatu zuen.\nGeroztik hoztu egin da harremana. Zakurrik gabe dagoenean ere topo egin dut harekin, ateratzen edo sartzen gara elkarrekin, eta sartzen garenean, eskailburura iristean, sekulako abiadan irekitzen eta ixten du atea, kolpe batez. Joño! Topo egin dut harekin kalean, azokan edo supermerkatuan, eta suediarrarena egiten du.\nGainontzean, bizilagunak, gu geu bezala, diren bezalakoak dira. Bada 65 bat urterekin bueltako emakumezko bat, kortesia edukazioarekin nahasten duen horietako bat, igandero mutil gazte batek mezetara eramaten duena; tira, edo hori pentsatzen dugu… Uste dugu goizetan berak jartzen dituela Luis Miguel eta Julio Iglesias tope-topera. Sekta brasildar ero bateko kideak ere baditugu eraikinean. Jabeak ez, administratzaileak-edo dira Anita eta Jose. Gizonak lauzpabost zakur batera ateratzen ditu pasiran, Igor deitzen nau, nik serbokroazieraz hitz egiten diot, berak niri persaz, eta kito. “xcjkvhzxckjh”, “kdjkfjsdjk”. Anitak joanda dagoenaren itxura du, egia esan. Igandero Revolucion etorbidean dagoen sekta brasildarraren egoitzara dotore-dotore joatearen gauzak izango dira… Halere, ondo portatu dira gurekin; hori ez diot inoiz ukatuko, eta eskertuta gaude.\nGure apartamentuko atean kartel bat daukagu jarrita. Lagunaren ideia izan zen eta euskaraz dago. Nago ni auzoan bizi diren errusiarretako batekin nahasten nautela bizilagunek…\nGainontzeko bizilagunak gazteak dira. Izan ere, alde egin zuen, antza, Kepasoguero izeneko ene bizilagun maitatuak. Urrian, arratsalde batean, kalean total egindako ikusi nuenetik, ez dut berriro harekin topo egin; pena, morroi atsegina zen-eta. Esteban sukaldari bilbotarrak ere duela hilabete batzuk alde egin zuen. Tira, Esteban deitzen dela uste dugu… “Es que aquí no tienen ni puta idea de hacer una tortilla, tio. No me jodas, se creen que sirven unas cosas de la ostia y es una puta mierda“. Halako zerbait aitortu zigun behin. Motxila aldean zuela, ia beti telefonoz hizketan ikusten nuen, sututa gehienetan. Pueblara (Mexiko) joan omen zen lanera, hango jatetxe bat “ordenatzera”, badakizue…\nBestela, bada bat musikaria dena. Hirugarren pisuraino anplifikadore bat igotzen lagundu nion behin. Tipo jatorra da. Baita fixie bizikleta batekin ibiltzen den morroi gazte biboteduna ere. Haren konpainian majo sufrituko nuen nik aldapa gora…\nOndo konpontzen gara. Baina bada gauza bat askoz ere inportanteagoa dena ene iritzi apalean: ez dira zaratatsuak. Eta hori, hemen, mirari bat da.\nAuzokoen artean, dena den, arriskutsuenak, susmagarrienak behintzat, atezainak iruditzen zaizkit. Gure eraikinak ez dauka, baina ondokoak bai, apur bat beherago dagoenak bai, eta parekoak, pijoenak, ere bai. Haien artean ikusten dituzu hizketan, eta ez pentsa eguraldiaz, arte garaikideaz edo Pumasen edo Americaren azken emaitzaz ari direnik. Normalean pijoen atarian elkartzen dira. Ondotxo dakit, balkoitik ikusten ditudalako. Horrek ere atentzioa eman dit. Bai pijoen erakinak eta baita gureak ere balkoiak ditu, baina inor ez dut ikusten balkoian eserita liburu bat irakurtzen, zigarro bat erretzen, kafe bat hartzen, hizketan, edo, besterik gabe, kontenplazion. Tira, hori beste kontu bat da. Atezainak elkartzen dira, eta hizketan dauden bitartean egoten dira, gizon, oso gizon, ya tu sabe, you know what i mean, alde guztietara begira, azpikerietan bezala. Gero, gas-banatzaileak edo zabor-biltzaileak etortzen direnean, haiekin mintzatzen dira, traturen bat lotu… Auskalo.\nHarrigarriagoa egiten zaidana da emakumezko bi zakurren jabea, eta baita 65 urtekoa ere, haiekin hizketan ikustea. Eta ez pentsa adiskidetasunean edo bizilaguntasunean oinarritutakoak direnik haien elkarrizketak. Ez. Tira, agian gaizki-pentsatu bat naiz, edo hemen bizitzeak enparanoiatu nau guztiz, baina ez diet susmo onegia hartzen, ezkutuan bezala aritzen direlako. Bi zakurren jabea ikusi nuen behin, gainera, gas-banatzaileei balkoitik zerbait eskatzen, eta ez, preseski, bonbona bat. Nirekin batera igo zen gas-banatzailea emakumezkoaren atera, ireki zuen emakumezkoak (ireki… tira, esateko modu bat da), eta pinturaz betetako kubo moduko bat eman zion banatzaileari. Ez dakit zer ari zen gertatzen, zer egiten ari ziren… Dakidana da gas-banatzaileek behin baino gehiagotan iruzur egin digutela bonbonaren pisuarekin, ez digutela beteta eman. Hori badakigu. Gure lagun batek, bonbona bat erosten duen bakoitzean, baskula batean pisatzen du, banatzailea aurrean duela. Banatzaileak, noski, ez du hori atsegin… Zer egin, orduan?\nBaina ez pentsa, gustura bizi gara Gelati kalean; okerragoa, askoz ere okerragoa izan zitekeen bizilekua. Hobea ere bai, noski…\nAtzo gauean, afalondoren, laguna eta biok helburu jakinik gabe hitz egiten ari ginen, eta ondorio batera heldu ginen: baietz, Gelati kalea, bizitzeko ondo dagoela, baina bertan ezin izango genukeela atzeraka ibili edo begiak itxita ibili. Izan ere, Gelati ere, Mexiko Hiriko kale ia guztiak bezala, oztopo arkitektonikoz beteta dago: direla behar ez duten tokian dauden farolak, direla zuhaitzak, argindarraren posteak, kioskoak, kaleko saltzaileak, espaloiaren erdian jarrita dauden kuboak… Eta zuloak ez aipatzeagatik; horiek bai arriskutsuak.\nBegira, gaur presaka gabiltzala, gairik ez genuela, eta bizilagunak komodin ederra direla blog bateko sarrera elikatzeko. Eta oraindik ez dut Margarito eta Jose goiko kaleko atezainez hitz egin; horiek beste kasta batekoak dira. Oraindik ez dakit jatetxearen jabeak zer adierazi nahi zidan bizilagunei buruzko hainbeste galderekin, baina uste dut badakidala tiroak nondik zihoazen.\nApuntetxoa (I): Kafetegian lan bilerak egin zaleak dira; izan goizean edo iluntzean. Hori da hori solemnitatea!\nApuntetxoa (II): Gaur azterketa daukagi gidoi ikastaroan.\nKantua: Dezenteko zarata zegoen atzo gauean atzeko biltegian edo dena delakoan, eta kantutzar honekin gogoratu ginen.\nBalkoian egoten gara.\nApuntetxoa (I): Lan bilerak. Gorbatadunak.\n¡Hell or High Water’-ek eman dit aitzakiatxoa\n2017-02-21 Igor SusaetaSailkatu gabea\nKafetegira etorri eta blogaren 117. sarrera idaztea zen nire asmoa, baina eseri naiz nire ohiko tokian, eta bloga idazten beharrean New Yorken lankide izan nuen morroi mexikar bat elkarrizketatzen ari naiz Facebook bidez. Emailez bidali nion galdetegi bat, eta erantzungo zidala agindu zidan; baina, antza, ezin du helarazi nion Word dokumentua bere sakelakoan ireki, eta hemen ari gara, poliki-poliki, ohi baino piano-pianogo. Oraintxe esan berri dit, gainera, hamar minutuz itxaroteko, joan beharra daukala. Baietz ordubete izan? Interesgarria izaten ari zen ba solasaldia… Hector laguna, zerbitzari azkarra, tipo umoretsua, jolastia, batzuetan txispatuta baino apur bat gehiago agertzen zena lanera, ardoa sekulako estiloarekin zerbitzatzen zuena, ilegalki sartu zen AEBetan duela ia 20 urte, artean 20 urte ere ez zituenean, eta solasa eten duen unean kontatzen ari zitzaidan migra-koek harrapatu zituztela saiakeretako batean eta Phoenixera eraman zutela (Arizona, AEB); Fénix-era edo Felix-era, alegia. “Pero yo me reía“.\nBeraz, irakurle lagun, sarrera honetan zerbait arraroa ikusten baldin baduzu, ez gaizki hartu, ez arduratu: bi gauza aldi berean egitearen ondorio izango da, besterik ez.\nItzuli da Héctor… Ezin dut sinetsi! Mexikarren maneran ari natzaio galderak egiten, gainera: “Y que sucedió cuando os regresaron?”\nBere kontakizunak atzo ikusitako Hell or High Water pelikula (David Mackenzie) gogoratzera bultzatu nau ezinbestean –Espainian eta Euskal Herrian Comancheria izenarekin estreinatu dute, eta hemen, aldiz, Enemigo de todos da–. Ez dizuet argumentua aletuko, baina jakinarazi nahi dizuet Texas mendebaldean (AEB) kokatutako dagoela –Héctor ez zen handik oso urrun ibili muga ihesean zeharkatu behar izan zuenean–. Beraz… Beraz, berriro desagertu edo alde egin duela New Yorken bizi den laguna, eta, nola edo hala, sarrerarekin jarrai dezakedala.\nTexas mendebaldean, pelikulan ikus daitekeena kontuan hartuta, behintzat, edonork eraman dezake aldean pistola bat, arrazakeria nabaria da, eta baita estatu horren, herrialdearen eta eredu baten dekadentzia ere. Bankuek nahi dutena egiten dute bezeroen diruarekin, eta bi anaiek banku batzuetan dirua lapurtzea erabakiko dute. Haien asmoa, etikoki behintzat, zuzena da. Ez dituzte dirutzak lapurtzen eta bankuak kendu diena errekuperatzea da haien intentzioa. Egia esan, dirua beharrean justizia egitea da inportanteena bi anaientzat.\n‘Hell or High Water’ pelikulako fotograma bat.\nHerritar xumeak haien alde daude, nolabait esatearren, eta ez diete, ez, sheriff-ei eta lagunduko lapurketak argitzen. Hori ikustea ederra da. (Itzuli da Hector). Bi anaietako batek desira duena da bere bi semeek beraiek eduki ez zuten bizitza edukitzea: duinagoa, alaiagoa ahal baldin bada.\nEta Hectorrek bizitza duinago bat nahi zuelako zeharkatu zuen AEBen eta Mexikoren arteko muga. 18 urte baino ez zituenenean. NAFTA Itunak funtzionatzen zuen jada, eta itun hori Mexiko aberasten bezala odolusten ari zen. Indarrean jarraitzen du, eta Hectorrek bere garaian egin bezala, egun ere asko eta asko dira bere bizitza arriskuan jarri eta muga coyote-ei 5.000 dolar ordaindu ondoren zeharkatzen dutenak. Bizitza duinago bat nahi dute, besterik ez. AEBetako ametsak liluratzen ditu? Beharbada bai. Mexikon jarrai zezaketeela, dezaketeela? Agian bai, baina haiek ere, guk bezalaxe, billeteak nahi dituzte bizitzeko eta, tira, ba aurrera egiteko.\nBateren batek alaiki esango du AEBetan esplotatu egin dutela ziurrenik. Tira, nik dakidala, ezagutu nuen garaian bi lan zituen eta 15 bat ordu pasatzen zituen beharrean ia egunero. Merezi dio? Nik esango nuke baietz. Bere herrialdean ez zegoen deklaratutako gerrarik, baina egunero beldur fisikoarekin ibiltzea ez dago gerra odoltsu baten erdian egotetik hain urrun. Eta nik New Yorken ezagututako mexikarrek beren herritik, auzotik, herrialdetik ospa egin zuten hobeto, aske-edo bizi nahi zuteako. Orain ere, uste dut, hamabost bat ordu pasatzen dituela lanean egunero, baina ea berriro zehartuko ote zukeen galdetuta, baietz dio. Zerbaitegatik izango da, ez dut uste kapritxo hutsagatik denik. Ikusten gaituzte gu eroso antzean-edo bizitzen, eta haiek ere antzeko bizitza bat eduki nahi dute. Noski, zergatik ez.\nEta aipatutako pelikulan, Tobyk arrisku eta miseriarik gabeko bizitza bat eskaini nahi die bere semeei. Nago ni Hectorrek igualtsu pentsatzen duela. Tobyk, nola esan, ez du lapurtu dioten bankariak baino gutxiago izan, ez du nahi engaina dezaten, eta esango nuke Hectorrek, beste bizitza bat eduki duen arren, antzera pentsatzen duela, esan nahi duela: “Ez, ez gaituzue zapalduko. Eta zapaltzen bagaituzue ere, berdin-berdin borrokatuko gara”.\n(Bukatu da Hector eta bion arteko solasaldia. Mila esker, lagun)\nIgual oker nago, ez dakit, baina batzuetan iruditzen zait gure arazoak hutsaren hurrengoa direla Hectorren eta pelikulako protagonistaren arazoen aldean; burbuila batean bizi garela.\nHaien bizimodua ez dago tragediatik urrun, eta, hain zuzen, egunez egun eta ia 60 urtez tragediei argazkiak atera zizkien 82 urteko argazkilari bat elkarrizketatu dut gaur goizean. Suteak, hilketak, istripuak, lurrikarak… Eta dioenez, gauero, oraindik ere, anbulantziekin eta poliziaren zein suhiltzaileen autoekin amets egiten duen arren, ikusitakoak ez zion eragiten. Guadalupeko ama birjinaren estanpatxo bat eta gezurretazko igeltxo bat eramaten omen zituen beti-beti gainean. Errealitatearen pisuak inoiz ez zuen zapaldu, birrindu, antza. Umetako begiradari eutsi omen ziolako izan zen, bere esanetan. Hectorrek umearen begirada bihurriari eusten zion ezagutu nuenean, duela sei urte, baina errealitateak birrindu zuen eta duintasunez jokatzea, zapaldua izan arren berriro altxatuko zela erakutsi nahi izan zion munduari. Guau! Nik zer dakit ba!\nApuntetxoa (I): Irakurle lagun: zuei sarrera nahasia iruditu baldin bazaizue lasai egon, niri are nahasiagoa iruditu baitzait. Baina hori, datorrena datorrela…\nApuntetxoa (II): Ados, ados, hiria erraldoia da, trafikoa basatia, baina gidarien artean egunero ikusten ditut sesioak. Azkenekoa, kafetegira heldu baino lehen.\nKantua: Hectorren egungo bizitokia agertzen da kantu eder honen bideoklipean.\nZer ari zara NYPD-en biserarekin?\n2017-02-17 Igor SusaetaSailkatu gabea\nRicardori euskara eskola eman nion atzo arratsaldean, gero Metrobusa hartu nuen etxera iristeko, eta ibilgailuaren barruan ikusitako morroi batek aztoratu, haserretu, tristetu eta harritu ninduen. Disimulatuz-edo argazki bat ere atera nion.\nMorroi bat, atzo, Metrobusean.\nNik uste sutu ere egin ninduela eszenak, lagunari kontatu nion aurreneko gauza hori izan baitzen, hain zuzen: Metrobusean tipo bat ikusi nuela New York Police Department-en (NYPD) bisera batekin. Igual esajeratzen naiz, auskalo, ez dakit, baina ulergaitza egiten zait norbaitek poliziaren propaganda-edo egitea, polizia ente hori edonongoa dela ere haien ikurrak erabiltzea erabilera hori guztiz naturala balitz bezala, are sinpatizatzea –argi baitago, nago ni, poliziaren kamiseta bat, giltzatako bat edo bisera bat baldin badaukazu, janzten-erabiltzen baduzu, poliziak sinpatikoak iruditzen zaizkizula–. Baina tirak, botereak uneoro sartzen dizkigu golak, eta baloia ate barrutik hartu eta berriro altxatzera ohituta gaude. Etsigarria da gero boterearen kontrako borroka TITANIKO hau…\nAdos, ados, baietz, bakoitzak nahi duena egin dezakeela. Konforme. Noski, ez nuen tipoa egurtu, ez nion eraso egin, inork ez ninduen gelditu behar izan biseraduna jipoitzeko intentzio argia azaldu nuelako, baina oso deigarria egiten zait eta gorputzaldi txarra utzi zidan ikusitakoak; are okerragoa, tipoak buelta eman eta begietara begiratu nionean. Ez egin dudarik: Gora Euskadi-ren kapela folklorikoa jantzita eraman izan balu ere, sekula ez nuke hark ordaindutako kafe bat onartuko. Muturrekoa haizela gero, Igor!\nBiseradunak ez du, ziurrenik, artikulu hau irakurri. Tira, beharrik ere ez du, bere herrialdean antzekoak edo okerragoak gertatzen direlako. Hemen, hamar pauso eman, eta polizia batekin topo egingo duzu. Banku baten atean, adibidez, horietako bat ikusiko duzu metralleta bat aldean duela. Hori ez da biolentzia, ez… Ados, nik ere diskurtso demagogikoari helduko diot, eta adieraziko dizuet baietz, hiri honetan beharrezkoak direla poliziak. Baina mexikarrek, oro har, ezin ditute parean ikusi ere egin, eta pozten naiz.\nEzin dituzte ikusi ere egin, haien portaera, orokorrean, okagarria dela. Haiek ere, haien jarrerarekin, narkoestatu hau elikatzen dute. Adibide batzuk jarriko ditut, zeinen patetikoak eta lotsagabeak izan daitezkeen azaltzeko asmo didaktikoarekin.\nDuela urtebete-edo, pareko bizilagunek 02:00etan musika ozen-ozen jarrita zutenez, poliziari deitu behar izan genion gure bizitzan aurrenekoz. Lo egin nahi genuen… Baietz-baietz, berehala joko zutela harantz, ofizialaren erantzuna. Hurrengo bi orduetan zazpi-zortzi aldiz deitu genuen, eta azkenean iritsi zen patruila bat, antza, Gelati kalera. Jaitsi zuten bolumena bizilagunek, alde egin zuen patruilak, eta handik gutxira, musika ozen-ozen berriro. Poliziari deitu berriro, eta aurreko zazpi-zortzi aldietan erantzun zigun ofizialak zur eta lur utzi gintuen: “Ya, quieren dormir, claro… Pero es que es una propiedad privada“. Ez genion, noski, deus sinetsi. Pareko bizilagunek mordida ordaindu zuten eta kito; ziurrenik hori gertatu zen. Izan ere, kontatu didatenarengatik behintzat, hemen, poliziek, goitik daukatenari astero edo egunero mordida bat, diru kopuru bat emateko obligazioa daukate. Beraz, gure pareko bizilagunak eman zizkion, demagun, 500 peso, eta Aurrera, kito; izorra daitezela besteak.\nHortaz, hori jakinda ezin dut ulertu mexikar batek, tira, edozeinek, nola eraman dezakeen poliziaren zerbait soinean, horri souvenir hutsaren balioa ematen baldin badio ere.\nGehiago. Kaleko saltzaileak kikildu zaleak dira poliziak. Ikusten dituzu, bi, bizpahiru, hiruzpalau polizia, lau sos irabazteko kalean edo metroan zerbait saltzen ari direnen aurrean harrotuta. Motiboa? Bada saltzaileari zerbait, diru bat, ateratzea, haiek gero goikoari zer eman eduki dezaten.\nEta, halere, tipoa poliziaren bisera batekin.\nLagun bat marihuana txirri bat erretzen harrapatu zuten behin, eta lagunak esan zion: “Ea, ofizial, nola konpondu dezakegu?”. Kamera batzuk omen zeuden inguruan, eta ofizialak adierazi zion urrundu zedila handik. Joan ziren toki diskretuago batera, eta lagunak 500 peso-edo eman zizkion. Kito. Esaten du, bai, Josetxo Zalduak, mordide-k bizimodua errazten dutela Mexikon…\nKontatu didatenarengatik, behintzat, poliziak kikiltzea ez da zailegia. Morroi batek jakinarazi zidan behin, zerbaitez libratu zaitezkeela, baita mordida-z ere, poliziari irmotasunez hitz egiteko abilidadea baldin badaukazu; ahotsaren tonuak berebiziko garrantzia duela… Tira, trantze horretan ez egotea espero dut. Baina bitxia iruditzen zait…\nMetrobusean ikusitako tipoak badu horren guztiaren berri. Beraz: zer pentsatzen ari da bisera hori janzten duenean? Ez nintzateke harrituko nik ez, beste norbaitek baiziko egurtuko balu. Neurri batean, neurri batean bakarrik, probokaziotzat har daiteke bere keinu biseraduna.\nNew Yorken Pedicab bezala lan egin nuenean, turista asko ikusten nituen bisera horrekin, eta sutu egiten nintzen. Behin, Central Parken, bueltatxoa eman nion bikote kataluniar jator bati. Eskatu zizkidaten helbide batzuk, eskatu nion bikoteko kide bati boligrafo bat, eta, joder, NYPD-en boligrafoa zen. Ordubeteren ondoren bagenuen, jada, nolabaitako konfiantzatxoa, eta zer okurrituko niri eta errieta egitea boligrafo hori edukitzeagatik. Speech, nola esan, iraultzaile bat eskaini nien, eta baita kontatu ere Sam ene lagun pedicab kirgizistandarra atxilotu zutela behin, gau osoa ziega batean pasa behar izan zuela, pedicabaren pedalei eragiten ari zen bitartean gidatzeko karneta soinean ez zeramalako.\nIkusten nituen NYPD-eko kideak edonon eta edonola aparkatzen, edo, esaterako, erotzeko pronto zegoen homeless bati kargu hartu aurretik lurrera txistu egiten eta urruneko mendebaldeko pelikuletako sheriff etikarik gabekoak bezala sentitzen. “Get out of here!!” Tira, hori Euskal Herrira ere estrapolatu genezake lasai asko, ezta?\nGogorarazi nahiko nioke biseradunari 1999an New Yorkeko polizia batek, edo pare batek, zuloz bete zutela Amadou Diallo jatorri afrikarrekoa, ez zutela gupidarik izan harekin, dozenaka tiro jo zizkiotela, bakarrarekin edo birekin, nik zer dakit, nahikoa ez balitz bezala. Aitzakia? Gizonak, antza, pistola bat atera behar zuela. Gero frogatu zen ez zela hala… Edo zergatik ez oroitu AEBetan poliziak beltz diruz txiroekiko daukan jarrera oldarkorra, are hiltzailea. Ez dut uste ezer asmatzen ari naizenik; hor dauzkazue, irakurgai, azken urteotako hainbat eta hainbat albiste.\nJatorri euskalduneko newyorkdar batek behin baino gehiagotan galdetzen zidan ea zer daukagun euskaldunok poliziaren aurka-edo. Ba ez dakit soilik euskaldunon gauza ote den… Baina tira, Euskal Herrian, eta munduaren luze-zabalean, hor dauzkazue gertatutakoak. Hori bai, Euskal Herrian Ertzaintzaren kamisetak eta biserak erakusten eta janzten hasten garenean, orduan bai, orduan gureak egin du.\nBitartean, jendeak lasai ederrean janzten-erabiltzen ditu, are harrotasunez jantzi-erabili, poliziaren kamisetak, biserak, xukaderak edo, nik zer dakit, giltzatakoak. Gol ederra sartu digute ba. Hori ere asimilatu dugu ba, asimilarazi digu botereak, gure ikuspegi akritikoak. Edo exajeratzen ari naiz? Zer erantzungo zuen tipoak, bisera horri buruz galdetuz gero? Auskalo…\nApuntetxoa (I): Maite ditut maite, entzuten ditudanean, kafetegian egiten dituzten laneko bilerak.\nApuntetxoa (II): Atzo, Banamex-en kutxazain batean, 30-40 pertsonako ilara. Hemen hamabostean behin kobratzen da… “Mira! La gente reponiendo sus gastos innecesarios!“, Ricardo ikaslearen komentarioa.\nKantua: Unai Emery PSGko entrenatzailearen anaia da Beti Mugan-eko abeslari eta gitarra jotzaile Koldo Emery.\n2017-02-14 Igor SusaetaSailkatu gabea\nUste dut, zer demontre, hau kontatu beharrekoa dela, nahiz eta unea eta unearen aurretikoak ez diren bereziki atseginak izan. Deserosoa da aspalditik dirua zor dizun baten atzetik ibiltzea; gogaikarria pertsona horren aldetik erantzun arraroak, ulertezinak jasotzea; eta etsigarria norberak duintasunari buruzko galderak egitea bere buruari eta duintasuna, kontzeptua bera, modaz pasatuta dagoela konturatzea.\nDirua zor zidanarekin 10:30etan geratuta nengoen bere etxebizitzaren atarian. Aurrez, baina, 09:45etan, BBVA Bancomer bankura jo dut txeke bat kobratzera. Ez dakit denetan gertatzen ote den, baina hemengo banku batzuetan bezeroen eta ez-bezeroen arteko bereizketa egiten dute. Sartu naiz, ikusi dut jende dezente zain zegoela, eta bankuko langile batek galdetu dit ea bezeroa ote naizen. Ezetz. Beraz, harategietan-eta bezala, txarteltxo zenbakidun bat eman dit, eta ez-bezeroen eremura bidali nau . “Tira, 20 bat minutu beharko ditut”.\nEseri naiz, eta sakelakoa atera dut poltsikotik, kalkuladorarekin kalkulu matematiko bat egiteko intentzio noblearekin. Ez pentsa erro karraturen bat-edo burutu dudanik; ez,ez, biderketa eta zatiketa sinple bana egin nahi nituen. Baina bankuetan, han eta hemen, oso ohikoa da bi hankadun zakurrekin topo egitea, eta, hortaz, segurtasuneko zaindari batek jakinarazi dit bankuaren barruan debekatuta dagoela sakelakoa erabiltzea. Ados. Gorde dut Alcatel etxeko tramankulua.\n089 zenbakia nuen. Hiru lehiatila zeuden irekita bezeroentzako eta bi ez-bezeroentzako. Hasieran nahiko atzean eserita nengoen, baina ikusi dut sartu dela morroi bat eta ahalegindu dela zenbakien ordena ez errespetatzen. Horretarako ere langile bat daukate bankuan, eta hark kargu hartu dio denoi barre egin nahi zigun gizonezkoari. Badaezpada ere aurrean eseritzea deliberatu dut, eta zakurrak hezurrarekin nola, hala nengoen ni, pantailan txanda emango zidan zenbakia agertu zain.\n10:20 ziren jada; hau da, ordu erdi pasatxo igaro dut bankuan. Euskal Herrian ere gertatzen da batzuetan, baina hemen ohikoa da; batez ere, jendeak hamabostaldiak kobratzen dituenean. Txeke bat kobratu beharra neukan, Casa del Lagoko gidoi ikastaroa ez zelako atera azkenean, eta nik ikastaro hura ordainduta neukalako. Tira ba, jo dudala lehiatilara zakurrak hezurrera jotzen duen bezala. Epakehaykaixoegunonaupi esan ondoren, txekea eman diot langileari, eta ene DNIa ere barneratu dut metakrilatozko kristalean egindako zirrikitutik. Eztala da nire bigarren abizena, baina txekean “Etzala” jartzen du. Hori ez da nire errua, baina bankuko langileak eta langileak daudenez, ba badakizue… Ez diot ezer esan, begiratu du, altxatu da, eta metakrilatoaren eragin isolatzailearen eraginez ia-ia ez diot aditu esan didana. “Señor jhsdgfkjhsgd”, edo horrelako zerbait. Eta nik: “kjsdkjlfhsdjk”. “Kagoendios, zer dugu orain…”, pentsatu dut neure artean. “Abizenarena esaten baldin badit, segurtasunekoak ez, nik neuk aterako dut pistola bat”. Itzuli da, eta harekin zetorren beste langile bat, bankuaren jerarkia, ziurrenik, itogarrian maila handiagoa duena, antza. Hurbildu da metakrilatora eta esan dit nire identifikazioa, DNIa alegia, ez zela baliagarria txekea kobratzeko, pasaportea erakutsi beharko nuela horretarako. Muturra okertu dut, pare bat segunduz pentsatu dut esan behar nuena, eta azkenean, laugarren mailako ironia erabiltzearen aldeko hautua egin, eta, paradoxikoki, zaunkaka hasi naiz ia-ia: “Noski. Duela pare bat hilabete, zuen bankuan diru hori sartu nuenean, ez zenidaten pasaportea eskatu”. Momentu horretan berriro sentitu dut ni serbokroazieraz ari nintzela eta langilea, aldiz, persieraz, ez baitio erantzun nik esandakoari, eta aurrez jakinarazitakoa errepikatu dit. Ahalegindu naiz atzera, baina alferrik, hirugarrenez, robot batek bezala, gauza bera esan baitit: “Señor xjgvzjhdxgfdsjhgjhf”. Atzera begiratu dut, bi hankadun zakurra enteratu ere ez dela egin ikusi, eta handik hanka egin dut.\nZiurrenik ez dut ondo jokatu, langileak, seguruenik, ez zuen nire purrustada merezi, baina iruditzen zait, geroz eta konbentzituago nago, gainera, banketxeak gune egokiak, geroz eta egokiagoak, direla sesioetarako. Banketxe baten noizbait paperak galdu dituen ororekin enpatizatzen dut. New Yorken, ondo gogoratzen dut, banketxe bateko langilea jipotu nahi zuen morroi bat arrastaka atera zuten segurtasuneko bi zaindarik. Izan ere, igual dirutza bat galdu du bezeroak bankuak arduragabe jokatu duelako –nik esango nuke ia denok daukagula gisa horretako kasuren baten berri–, baina noski, ezin duzu inor paparretik heldu.\nAlde egin dut, eta dirua zor zidanaren etxea bankutik gertu dagoenez, ba puntual iritsi naiz hitzordura. Ea, egin dezagun atzera eta testuinguratu dezagun gaur goizeko zita. Morroi horrek Espainiako probintzia galdu batean inoizko zinemagile espainiar famatuenetako bati buruz argitaratu behar duten monografikoa koordinatu du, eta nik hiru lan egin dizkiot. Urria erdialde-amaieran entregatu nion azkena, azarorako dena eginda egon behar zela esan zidalako.\nEa ba. Heldu naiz eta idatzi diot guasap bat atean nengoela jakinarazteko. Bazetorrela. Heldu da eta, ohi bezala, irribarre behartu bat marraztu du. Luzatu dit eskua bostekoa emateko, eta utzi zidan liburua itzuli diot; gero eman diot bostekoa. Galdetu dit ea zer moduz, eta lehor erantzun diot. Atera du dirua, eta galdetu dit ea etxera sartu nahi nuen kafe bat hartzera. Ezetz, presaka nenbilela. Eman dit dirua eta kontatu dut. Ados. “Jakin dezazula nire poltsikotik ari natzaizula dirua ematen. Oraindik ez ditugu testu guztiak jaso eta ekainean emango didate kolaboratzaileei ordaintzeko dirua”, leporatu dit. Tonua igo gabe erantzun diot, baina irmotasunez, nik uste: “Bat, esan zenidan testuak azarorako behar zenituela. Bi, testuak zuzendu behar zenituela, baina deus ez dakit horri buruz…”. Nire diskurtsoa eten du: “Orain ari naiz zuzentzen”. Ez diot ezer esan, ez diot sinetsi. Nire speech-arekin jarraitu dut: “Sergio, ez zara ezertaz arduratu. Zure ardura da kolaboratzaileak jakinaren gainean edukitzea. Azaroan esan zenidan azaroa bukaeran bertan kobratu behar genuela. Orain diozu ekainean izango dela. Hasieratik argi jokatu izan bazenu, nik ez nizun ezer exijitu; zaude ziur”. Apal mintzatu zait uneoro, baina bota dit dirurik gabe utzi dudala –ez diot sinesten, berak esanda dakidalako unibertsitate batean dirutza bat irabazten duela–, agobiatu egin dudala. “Eta? Zer nahi duzu esatea…”, nik. Berak jarraitu du esanez mesede bat egin zidala lanerako ni hautatuz, beste hamaika kultur kazetari ezagutzen dituela eta haiek ere egin zezaketela. “Ados. Askotan eskertu dizut. Orain ere bai: ‘Eskerrik asko’. Baina nik lan bat egin dizut, eskatutako datetan entregatu nuen, eskatutako formatuan, eta zuri dagokizu ordaintzea; besterik ez”. Inoiz baino apalago ikusten nuen tipoa. Gehitu du jada ez duela nirekin kolaboratu nahi –”nik ere ez zurekin, lasai, Sergio”, bota diot–, eta beste norbaitekin ere gaizki bukatu nuela. “Vice aldizkarikoaz ari zara?”, serio demonio nik. Ezetz, arte kritikari batekin gertatutakoaz ari zela.\n(Ah! Tira, orain konta daiteke. Irailean arte kritikari bat elkarrizketatu nuen bere tesiaren harira, eta eskatu zidan testua bidali niezaiola, argitaratu aurretik ikusi nahi zuela. Bada bidali nion, eta bueltatu zidan testua gorriz idatzitako oharrez josita; nik idatzitako karaktere kopurua berdindu zuen ia bere zuzenketekin. Hitz egin genuen, esan nion zuzenketa gehien-gehienekin ez nengoela ados, artikulua egunkari baterako zela, ez unibertsitateko aldizkari baterako, esandakoa guztiz desitxuratzen ari zela, horretarako idatz zezala elkarrizketa bere gustura. Ez zuen ulertu eta harrotu zitzaidan. Zuzenketak egiten ez banituen ez nuela elkarrizketa argitaratzeko baimenik. Solas hau telefonoz izan zelako… Eta azkenean, kontuak kontu, nahiko ondo bukatu genuen. Zergatik? Kazetari gizarajo honek liburu best seller-aren egilearen esanak bete zituelako; protesta egin ondoren, baina bete azkenean)\nJarraitu dut hizketan eta leporatu diot, tonua igo gabe, hori bai, desatsegina izan dela berekin lan egitea; kakaren pare tratatu nauela askotan, ez naizela ume bat, badakidala, uste dut, elkarrizketak egiten, eta, ba hori, agian horregatik nengoela erresuminduta. Erantzun dit, berriro, ni gaizki sentiaraztearren, ziurrenik, dirurik gabe utzi dudala eta, noski, bere orain arteko ibilbideari erreparatuta, ba ez diot sinetsi eta ez dut penarik sentitu. Ez diot gogoratu nahi izan unibertsitatean zenbat irabazten duen…\n“Ba hori, Sergio, sentitzen dudala hala jokatzea, baina nik nirea dena defendatu beharra daukat. Baina berriro diotsut, argi jokatu izan bazenu, nik ez nuen hala jokatuko”. Eta esan dit denborarik ez duela gauza guztiez arduratzeko. Jakina… Bost minutuko kontua izan da. Handik alde egin nahi nuen. “Ba horixe…”. Bostekoa eman diogu elkarri, eta aio.\nGertatzen dena da badakidala morroiak nola jokatzen duen. Nire lagun-ezagun batzuekin ere kolaboratu izan du, eta menpean eduki arte, lausengatuko zaitu, zure txisteekin barre egingo du, baina benetako ordua heltzen denean, goikoen aldean posizionatuko da, eta ez dizu kasurik egingo. Ni baino bost urte gutxiago dauzka, baina goi mailako burokrata bat da tipoa.\nOndo posizionatuta dagoenez, ez dago halakoak entzutera ohituta, baina gustura geratu naiz irmotasunez mintzatu natzaiolako, aspalditik esan nahi nizkionak bota dizkiodalako tonua igo gabe.\nGero, etxerako oinezko bidean, freelance-ez errukitu naiz. Ni neu freelance zirkunstantziala naiz hemen, baina benetan, edozein esparrutako freelance-ek badute meritua, bai. Izan ere, ez baita batere atsegina beti atzetik ibiltzea, eskean aritzea antza, eskatzen duzun bakarra dagokizuna denean.\nBarka ene zabarkeria.\nApuntetxoa (I): Zinema areto batzuek tabernak dirudite. Eseri zen tipo bat atzo gure alboan, etorri zen zinema aretoko zerbitzaria, eta kafe bat eskatu zion.\nApuntetxoa (II): Gure ondo bizilaguna, bi zakur ero dituena, inoiz ezagutu dudan emakume arraroena da.\nKantua: Lehengoan, auskalo zergatik, Lou Reedi buruzko dokumental txukun bat ikusi genuen lagunak eta biok.\nGabriel Orozcoren erakusketaren irekieran, VIPekin batera\n2017-02-10 Igor SusaetaSailkatu gabea\nMexiko Hirian gertatzen dira halako gauzak. Herenegun, asteartean, 20:35etan joan nintzen nire konfiantzazko ciber-era orrialde pare bat inprimitzera, eta ordaintzeko pronto nengoenean, jabeak betikoa galdetu egin zidan: “Quiere un folder?”. Eta nik betikoa erantzun nion: “Ez, eskerrik asko. Grapagailua erabil dezaket?”. Tira, behin, aspaldi, inprimitzen ari nintzenari erreparatuta, zera galdetu zidan: “Esto qué es? Euskera??”. Morroi diskretuaren itxura du, eta, hortaz, ez berak eta ezta nik ere ez genion solasari tira egin. Leku bitxia da nire konfiantzazko ciber-a. Iluntzeetan bakarrik irekitzen du, hamar bat ordenagailu dauzka, eta baita lauzpabost kontsola ere, zeintzuek erakartzen dituzten auzoko nerabe aknedun akziozale eta vicious-ak. Beraz, pendrive-a edo pintxoa USB sarreran sartu –informatikari bitarren hizkuntza menperatu nahi dut–, behar dudan dokumentua topatu, inprimitzera bidali, eta ordaintzeko behar ditudan bost minutuetan, entzuten ditut kontsola-joko-jolasetako tiroak, heroi edo gaizkileen oihu irabazle edo lazgarriak, eta baita “goooool!!!!”-ak ere, hemengoak, ciber-ean ikus-entzun dudanagatik behintzat, futbol-joko-jolasen zaleak baitira.\nEsan nahi dudana da Mexiko Hirian, bost minutuko tartean, gauza kuriosoak gerta daitezkeela. Atera nintzen ciber-etik 20:40etan, eta etxerako bospasei minutuko bidean, Mexiko Hirian dagoen arte garaikideko galeria entzutetsuenaren paretik pasatu beharra neukan. Laguna eta biok aspalditik genbiltzan esaten joan beharra geneukala Kurimanzutto galerian jarritako erakusketaren bateko inaugurazio ekitaldira; sikira txalo jotzera edo txistu egitura, aizu. Kontua da inaugurazio ekitaldi horietan janaria eta alkohola ase arte irentsi eta edan daitekeela; edo hori jakinarazi izan digute, behintzat, inaugurazioz inaugurazio nahiko lituzketeeen bizitzak bizitzen aritzen direnek.\nKurimanzutto etxetik minutu eta erdi edo bi minutura daukagu oinez. Lehengo astean webgunean sartu ginen eta irakurri genuen Gabriel Orozco artista mexikarraren erakusketa otsailaren 8an, atzo alegia, irekitzekoa zela. Beraz, etxeko egutegian data borobildu genuen errotulagailu batekin. Beharrik ez zegoen, egia esan, batzuetan zorionez eta beste batzuetan zoritxarrez, memoria ona daukadalako. EJEM.\nBaina etxerako bidean Kurimanzuttotik pasatu beharra neukan lehengoan. Eta aste barruko ene zarpail itxurarekin haren aterantz hurbiltzen ari nintzela, konturatu nintzen jendea zebilela sartu-irtenean, kotxe handiak zeudela aparkatuta kanpoan, eta segurtasuneko pare bat pinganilladoun ere atzera eta aurrera zebiltzala. Iritsi nintzen atera eta ateko biei galdetu nien ea Orozcoren inaugurazioagatik zegoen hainbeste jende. Baietz. Ea sar nintekeen. Ixten ari zirela. “Es que tengo que ver una cosa…”. Sartzeko, baina ixtear zeudela. Barrura ba.\nJakinarazi nahi dizuet Orozcok zapata-kaxa huts bat erakutsi zuela 1993ko Veneziako Biurtekoan, eta hari esker artista madarikatu-aren edo dena delakoaren etiketa jarri ziotela. Enfin… Morroi estimatua da, oso estimatua, arte garaikideko guruen artean. Kurimanzutto-n ikusgai dagoena Oxxo ultramarinos denden erreplika bat da, bere produktu guztiekin. Bai,bai, hori da erakutsi nahi duena. Tipoak esan du erakusketaren bidez artearen merkantilismoa eta gizartearen kontsumismoa analizatu nahi dituela. Ño!\nTira ba. Sartu nintzen eta topo egin nuen Javi artista espainiar eta danza butoh-ko irakaslearekin. Pentsatu nuen neure artean: “Jada bagara bi tokiz kanpo, offside, orsay, gaudenak”. Azaldu zidan gezurretazko dolar bat eska nezakeela harreran, eta horri esker Oxxo-an zerbait erosi ahal izango nuela. Joan nintzen harrerara, begiratu nion dolarrak banatzen ari zenari, eta… “Eh…”. Ondokoa erantzun zidan: “Alkohola, tabakoa, gailu eletronikoak eta interbenitutako piezak kenduta, edozer har dezakezu”. Aurrera ba.\nSartu nintzen erakusketa-dendara, eta artean zer erosi ez nekienez, aurrerantz jo nuen. Galeriako sala handian Oxxo-ko produktuak zeuden jarrita apal batzuetan: botilak, txokolatinak, kondoiak, paketeak… Barruan bizi-bizirik daukadan perfomerra atera, eta, zer nahi duzue esatea, dena aurrean eraman nahi nuen; zela kolpeka, zela putz eginez, zela bate batekin txikituta… Hori egin eta kargu hartuz gero, ba begirada galduarekin azalduko nien ene ekintza performatibo gorena, erretiratu aurretik denetan azkena, interpretatzen ari nintzela. Epaiketa egunerako ondo barneratuta eramango nuen diskutsoa; akzioaren arrazoia, alegia.\nBaina nik, Kurimanzuttok daukan fama edukita, ba garagardo bat eztarriratu nahi nuen. Taberna-terrazarantz abiatu nintzen. Denda eta sala handia ia hutsik baldin bazeuden, terraza-taberna MUKURU, lepo, zegoen. Han zebiltzan gizonezko zerbitzari pajaritadunak atzera eta aurrera haien bandejekin, eta, pelikuletan bezala, literalki, bandeja batetik garagardo bat hartu nuen. Smooth Jazz doinuak entzun zitezkeen bozgorailu hemen bocina deitutakoetatik, eta jendea espainolez bezala frantsesez eta ingelesez mintzatzen. Zer jende? Ba exekutibo gorbatadunak, kanonen araberako emakumezko dotoreak, hipster bizardun tripa-handi biseradunak… Eta nik, bazter batetik, galdetzen nion ene buruari zer demontre ari nintzen egiten han. Dena iruditzen zitzaidan gezurretazkoa, dena handiustekoa… Dena zero askoko negozioa, artearen beraren gainetik, oso gainetik dagoena. Orozcok dio, halere, zerbait analizatu nahi duela erakusketarekin. Bejondeiola! Edo Xabier Usabiagak esaten duen LEGEZ. “Bea jon deiola!!”\nUne batean Orozco bera ikustea iruditu zitzaidan, eta burutik pasatu zitzaidan Taxi Driver pelikulan New Yorkeko Columbus Circle-n Charles Palantine senataria ematen ari den mitinean Travis Bickle-k (Robert de Niro Bob) egiten duena egitea. Hori bai performancea eta artea, joder…\nGaragardoa nahiko azkar bukatu, eta performance suizida egiteko idea beste baterako utziz, erakusketa-denda-ultramarinosera jo nuen nire gezurretazko dolarra gastatzera. Ez zebilen jende gehiegi. “Ea, zer erosiko dut… Arropa leungarria, kondoiak, patatak, olioa… Litrona bat? Ez Igor, ezin dela… Zakurrarentzako janaria? Ez dugu eta zakurrik. Tira, etxera gonbidatutako norbaiti adarra jotzeko, sikira…”, pentsatzen nuen neure artean. Azkenean, ene ni gozozalea gailendu zen, eta txokolatezko gaileta batzuk erosi nituen. Ordaintzera nindoanean gogoratu nuen artistak interbenitutako produktu batzuk ere bazeudela denda-n. Halere, bitan pentsatu gabe jo nuen kaxara. Han zeuden hiru tipo, Oxxo-etako langileen arropa ofiziala jantzita. Eman nion horietako bati gaileten zorroa, eta duda bat nuenez, galdetu egin nien, serio demonio: “Barkatu. Zuek atrezzo-ko langileak zarete, edo benetakoak?”. Benetakoak zirela esan zidaten, beste Oxxo batean egoten zirela normalean. Joño! “Aio!”\nAlde egin nuen handik, eta kanpoan zeuden bi hankadun zakur eta basurde pinganillodunak, haien nagusientzako lanean. Den-dena oso artistikoa, aizue. Etxerako bide laburrean pentsatu nuen ea zergatik sartu ote nintzen erakusketara, ez didala ezer aportatzen, baina berehala gogoratu nuen deskontestualizazioak maite ditudala, eta New Yorken Wall Street-era joaten nintzela broker-en kafetegietara kafea hartzera, haien konbertsazioak aditzeagatik soilik.\nJokaldia kontatu nion gero lagunari, eta barre egin genuen. Atzo esan zidan, gainera, beste lagun batek komentatu ziola Orozcoren kasuan ez zegoela inaugurazio ekitaldi irekirik, herenegungoa, inaugurazio ekitaldi bakarra, VIPentzako soilik zela. Hortaz, VIPen inaugurazioan sartzea lortu nuen. Ez dakit nola, ez nuen-eta ateko langileak limurtzeko beharrik sentitu.\nAukeran, lagunok, nahiago dut konfiantzazko ciber-a. Han, behintzat, futbolaz hitz egin ahal izango nuke nerabe aknedun akziozale vicious edo biziotsuekin.\nApuntetxoa (I): Auzoan bada morroi hankaluze seduktore eta bizizale bat, lauzpabost zakur handiren jabea dena. Kafetegira sartzen den bakoitzean nabaritzen da bera hemen, kafetegian dagoela, eta zerbitzariek adoratu egiten dute. Harekin eta lebitatzen duen edo lebitatzera iritsiko den yoga irakaslearekin afari bat antolatu nahiko nuke.\nApuntetxoa (II): Zorionak Unai eta Izaro! Zorionak Adrian!\nApuntetxoa (III): Metrobusean, atzo, ia-ia kolpeka bi morroi. Zergatik? Atzera eta aurrerakoan batak bestea ukitu zuelako. Oso gizonak dira hemen.\nKantua: Kafetegiko telebistan George Michaelen hit hau zegoen jarrita duela minutu batzuk.\nJaiegunean, gidoi ikastaroaz\n2017-02-07 Igor SusaetaSailkatu gabea\nJaieguna da, gaur astelehena, hemen. Mexikoren konstituzioaren eguna ospatzen ari gara denok, eta horregatik bakarrik, jaieguna delako, kontu deserosoez, ilunez, ezkorrez eta sutzen nautenez MARMARTIKI hitz egin beharrean, morroi happy, inkontziente, baikor, beti-positibo eta jatorman-aren jaka entallatua jantzi, eta gauza on batez, zinemarako gidoigintza ikastaroaz, haren ingurumariez eta burura bat-batean, BERSOLARIEI bezala, etortzen zaizkidanez mintzatuko natzaizue.\nTestuinguruaren berri eman nahi dizuet aurrena. EJEM eta EJEM. Ostegunetan izaten da ikastaroa, 18:00etatik 21:00etara, La Cuarta Pared izeneko eskolan, eta azken bi asteetan eskolan nabaritu dudanagatik, esango nuke sei garela ikasleak. Erwin publizista, Cuca bi semeren aita zakurzalea, Jesús, Clara Armendariz 70 urteko emakumezkoa, literatura irakaslea izandakoa, Victor samurai koletadun Freddy Kruegerren jarraitzailea, eta ni neu. Zer? A priori, behintzat, Victorrek ematen du beldur gehien, ezta? A posteriori ere hala ez izatea espero dut, Carlos irakasleak planteatzen dituen arikeketan odola erakustearen aldeko hautua egin baitu Victor ahots sarkorrekoak, oraingoz BEDEREN. Vladimir estreinako egunean lagungarria izan zitzaidan tipoa ez da klasera joan azkeneko bi egunetan, eta auskalo…\nLehen ordu eta erdian etxeko lanak erakusten ditugu. Nire asmoa sekula ez da izaten gaizto-aren papera jokatzea, eta, hortaz, lasai asko aitortuko dizuet ikasle prestu samarra nintzela, klasetik, barre egiteagatik, dezentetan kanporatzen ninduten arren. Tira, nire logika matematikoa ulertezina zitzaiolako bota ninduen behin Mariajek, jada 17 urte nituenean. Klasetik kanpo igaro nuen denbora Mariajeri planteatukoa aztertzen pasatu nuen; badakizue, Baga-Biga testuliburu amesgaiztoko Buruari eragin ataleko tximuaren posturan.\nAdarretarako bidea hartu dut, eta, ea, zentra nadin. Ba horixe, esan nahi dudana da etxeko lana bidaltzen digula Carlos Hermosilloko (Sonora) cowboy-ak, eta pare bat bat ordu behar izaten ditudala, nik behintzat, 4.000 bat karaktereko testua idazteko.\nTestu horiek bidaltzen dizkiogu irakasleari, ikasgelako pantaila batean jartzen ditugu gero, eta egilea ez den ikasleetako batek leitzen ditu ahots goran. Tallereo deitzen dio Carlosek; hala esaten omen zaio. Gustatzen zait ariketa hori; sanoa iruditzen zait. Tira, duela bi aste, aurreneko etxeko lana erakustea tokatu zitzaigunean, sufritu zuen ba Erwin gizarajoak. Nire testua irakurri behar izan zuen, eta, testua behar bezala errepasatuta ez neukanez, tilde dezentek ihes egin zidaten. Mea culpa. Chicho Sibilio edo Ferran Martinezek bezala besoa altxatu, eta pertsonala onartu nuen. Tira, azkenean itsua ez zen morroi bati buruzko nire istorioak beharrean, nire akatsek eragin zituzten barre batzuk ikaskideen artean, eta giroa nasaitu zen.\nHorren harira, gogoratu dut 2003ko uztailaren 2an, Santa Isabel egunean, Gara egunkariarentzako Bittor Alkiza Realera itzuli zeneko aurkezpena kubritu behar izan nuela, eta ondoren idatzitako testuan tilde bat bakarra ez nuela jarri ia, Jon Ormazabal lagun kazetariaren eta bere errotulagailu gorriaren zoritxarrerako. Kosta zitzaidan hura, eta kosta zitzaidan gaztelerazko elkarrizketak berorika, behintzat, idaztea; izan ere, ez baitut ene burua imajinatzen Realeko jokalari atzerritar bati edo Fernando Bernuesi, adibidez, de usted hitz egiten. Julen Luzuriagak bezala, ordea, norbaiti “¿¿le puedo tutear??” galdetzearekin fantaseatzen dut. Hemen master bat egin dut ba horri dagokionean, baina Asier Zaldua maisu parerik gabekoa izan zen Otamotz aldizkariarentzako Kaleko galdera atala egiten genuen garaian adineko jende pauso azkarrik gabekoa kikiltzea tokatzen zitzaigunean. Urretxu eta Zumaragan inork ez du inoiz Susaeta-Zaldua bikoteak bezainbesteko beldurrik eman.\nBa GARAn gazteleraz egin nuen lehen elkarrizketan, berorika idaztea ahaztu nuen. Testuaren kalitatearekin, planteatutako galderen ausardiarekin, haluzinatu zuten, ziurrenik, testu hura errepasatzeko ardura zutenek, testua ez baitzen de usted idatzita argitaratu. Joxemari Uribarri kazetari oñatiar beterano karisma handikoa konturatu zen, ordea. “SUSAETA!!”, esan zidan, eta testua erakutsi, zigarretari eusten zion bitartean. Bide batez, besarkada bat, Joxemari.\nBa berriro adarretatik joan baino lehenago, jakinarazi nahi dizuet tallereo-an oso ondo pasatzen dugula, ikasten dugula uste dudala; sanoa dela, alegia, norberak ondo eta gaizki egindakoei buruz umorez hitz egitea. Egurra jasotzen dut eta egurra partitzen. Carlos irakaslea, Google-n hari buruz dagoen informazioa aintzat hartzen badugu behintzat, Literaturan lizentziatua da, eta, beraz, hitz egokiak erabiltzen ditu uneoro. Izan ere, gogoratu, irakurle lagun: guk “echar azúcar” esango dugu, baina latinoamerikar batek edo kubatar batek “AÑADIR azúcar“. Enfin… Duela bi aste ez dakit zeri buruz ari nintzen klasean, eta “irresolbible” esan nuen. Carlos, nik uste, esaten ari nintzena-nintzaiona tentuz entzuten ari zen, eta segituan zuzendu zuen nire akatsa. Burua gora eta behera mugitzen zuen bitartean, “irresoluble“, esan zidan. Barre egin genuen.\nTallereo-ak balio du, gainera, bakoitzaren gustuak detektatzeko. Cuca-k kalean abandonatutako zakurrez hitz egiten du, Clarak familietan gertatzen diren traizioez, Erwinek kontu sozialez, kartzelez-eta, Victorrek maitasun-istorio odoltsuez eta borrokez, eta Jesusek ez dakit, etxeko lana bi orrialdetara errenditzen ez dakienez, irakasleak ez baitizkigu, oraindik, bere testuak erakutsi. Ni mintzatu naiz, oraingoz, egunean zehar diru eskean ibili baina gauez sos guztiak karta-jokoan galtzen dituen ustezko itsuaz, eta baita psikoterapeutarekin zeukan hitzordura iristen ez den zikloturistaz.\nAtsenaldiaren ondorengo ordu eta hogei minutuetan teoria ematen du Carlosek, eta eztabaidarako bazka eskaintzen duten film laburrak ere ikusten ditugu. Teoria ematen duenean, adibideak jartzen dituenean, ordea, gauza batek harrapatzen nau jokoz kanpo; eta horixe da, hain zuzen, eskolari topatzen diodan traba bakarra. Barka, irakurle, gauza ez-positibo bat sartzeagatik. Ba horixe, Carlosek arrotzak zaizkidan pelikulez hitz egiten duela gehienetan. Banekien, bai, Google-k txibatu zidanagatik, errelato fantastikoen zalea dela, eta… Eta hori. Staw Wars aipatzen du sarritan, edo Matrix, edo The Sixth Sense… Eta ez dut ukatuko bikainak direnik, hori esaten dute, baina lehenari dagokionez bat bera ere ez daukat ikusita, eta bigarrena eta hirugarrena ene gogoko ahanzturaren putzuan hondoratu ziren aspaldi. “Barkatu? The Sixth What?”. Bide batez, lehengoan gogoratu nuen guretzat, espainolontzat, Star Wars nomenklatura hori, gauza berria dela, gure ezjakintasunean, gure itxitasunean, La guerra de las galaxias deitu izan diogula orain gutxi arte. “¡¡Y no se hable más!!”\nEsan nahi diot Carlosi hitz egin dezala Peckinpahez, Mariano Ozoresez, Don Siegelez eta Dirty Harry-z, Louis Mallez, Rambo-z, estatubatuarrek kirol-epika kontatzeko daukaten erraztasunaz, El acorazado Potemkin-ez, Chuck Norris fenomenoaz, Arte y Ensayo zinemako bitxikeriez, Panahiz, Victor Ericez… Nik zer dakit… “Hi! Carlos! Izan hadi eklektikoagoa!! Ejem…”. Esajeratzen ari naiz, fribolizatzen nahi baldin baduzue, baina argi dago norantz jotzen duen. Berdin du, bere klaseak oso onak iruditzen baitzaizkit.\nErrealismo zikina delako korronte literarioa ere gogoko du, baina, eta hori izugarri atsegin dut. Hartara, azkeneko etxeko lanean Charles Bukowskiren ipuin baten zati bat eman digu, eta lehengo astean istorioak nola bukatu landu genuenez, guk geuk bukatu behar dugu ipuina. “Quiero leer a Bukowski!!”, esan zigun klasetik atera aurretik. Eta zer nahi duzue esatea, gaur goizean, idazten ari nintzela, gozatu egin dut; ez dakit egin dudana, stricto sensu, teoria kontuan hartuta, ondo dagoen ala ez, baina ondo pasatu dut behintzat.\nDiktadoretik, nago ni, gutxi dudan arren, diziplina eta ordenaren zalea naiz, eta entretenituta egoten, tximuak bezala buruari eragiten, sortzen, laguntzen dit ikastaroak ere. Benetan diotsuet gauza ederra dela kafetegi batean 10.000, 12.000 karaktere idaztea eta ez gogaitzea, ez sufritzea, nahiz eta batzuetan tildeei erreparatu behar zaien; ez baita gauza bera “hacía” eta “hacia“. “Ahí hay un niñó que dice ai!”, diktatzen zigun Gregorik. Ba hori. Baina kontuz, bukatzen ari baita jaieguna…\nApuntetxoa (I): Ura erosten dugun dendan zakar samar tratatzen gaitu jabe berriak. Gaur berdin. Nik uste dut gure azentuagatik dela. Gertatzen dira halakoak, bai, radarraren azpian gertatzen diren arren…\nApuntetxoa (II): Lagun bat kanpora joan da asteburua pasatzera, eta zakur txiki ezagun bat eduki dugu etxean. Pasiran atera, zakurrari bi hitz egin (“Eibarrek mailari eutsiko dio… Ezta, Uma?) eta bere gorotzak jasotzean, XXI. mendeko gizaki erabatekoa sentitu naiz.\nKantua: Goazen, nik zer dakit, Toskanako herri zoragarri baterantz eta erosi dezagun limoizko izozki bat.\nAlerta aktibatuta eta gutxieneko neurriak hartuta\n2017-02-03 Igor SusaetaSailkatu gabea\nKlaseetan soilik baldin bada ere, hemengo nire ikasle batekin dezente hitz egiten dut, eta lehengoan jakinarazi nion Emilio grebalariarekin geratuta nengoela, bere eta bere lankide ohien kasua daramaten abokatuekin zeukan hitzordu guztiz profesionalera gonbidatu ninduela. Ikaslearen galdera: “Segurua da? Ezagutzen duzu? Eta abokatuak?”. Ezetz nik, Emilioren berri bakarrik nuela, harekin, duela hiru bat aste, kale bazter batean ordu erdi konpartitu nuela. Eta orduan nik galdetu nion ikasleari: “Zergatik? Arraroa al da?”. Berak irribarre txikia marraztu zuen, eta esan zidan ba hori, hiri honetan edozer gauza gerta daitekeela, eta…\nEta gertatu zena izan zen klase-egunetik astelehen eguerdiraino, hitzorduaren eguneraino alegia, ez nuela erabateko bakerik izan, eta burutik denetik pasa zitzaidala. Tristea eta gogaikarria da ba horrela ibiltzea, baina hiri honetan, zoritxarrez, hala tokatzen da.\nAbokatuaren telefono zenbakia baneukan Pepe kazetariak eman zidalako, eta larunbatean, klasetik bueltatu ondoren, Rincón abizeneko abokatuari deitu nion bileraren berri bat ote zuen baieztatzeko. Ez zidan hartu. Astelehen goizean berriro deitu nion eta itzalita zeukan. Beraz, apur bat arduratuta abiatu nintzen ustezko bilera-lekurantz; areago, batzaldi-tokiaren helbidea googlemaps-en kontsultatu eta eraikinak itxura onegia ez zuela ikusi ondoren.\nBeraz, paranoiaren mugetan, beharreko, nire eskura zeuden segurtasun neurriak hartzea deliberatu nuen. Lagunari pasatu nizkion Emilioren, Peperen eta Rinconen telefono zenbakiak, bilera-lekuaren helbidea, eta harantz abiatu nintzen ginasioko bizikleta estatiko madarikatuetako batean izerdia gogotik bota ondoren.\nInteres politiko-ekonomiko asko daude tartean lantzen ari naizen gaian, eta Mexikon egonda ezin inoiz erabateko ziurtasuna sentitu. Denborarekin iritsi nintzen Revolución metro geltokira, eta bilera-tokirantz joan aurretik Emiliok kotxeak zaintzen eta aparkatzen dituen kaletik erabakitzea pasatu nuen. Han zegoen tipoa. Adeitasunez elkar agurtu genuen grebalariak eta biok, eta galdetu nion ea, oraindik han egonda, bazen Rinconekin zuen bilerara joatekoa. Baietz, Rinconek eskatu ziola niri tokiraino laguntzea, nire zain zegoela. Urduri nabaritu nuen, eta hortaz, beraz, ondorioz, ni neu urduritu nintzen. Txantxetan hasi zen paretik pasa zen morroi batekin, eta lasaitu nintzen. Proposatu nion argazki batzuk ateratzea, eta esan zidan baietz, “con mucho gusto“, itxaroteko minutu bat kamiseta eta bisera egokiak jarri nahi zituelako sesiorako. Bueltatu zen berehala eta egin nizkion argazkiak.\nHanka egin genuen handik eta bilera-tokirkoa bidea hartu genuen. Googlemaps-en ikusitakoaren arabera, bost bat minutuko bidea genuela kalkulatu nuen. Emiliok hitz egin zidan grebaz, zebrabideetan geratzen ez diren autoez, jaso dituen mehatxuez, behinolako bere lanaz, bere seme-alabez… “Fidatu zaiz Emiliorekin. Morroi zintzoa da”, esaten nuen neure artean, solasari ganoraz eusten nion bitartean. “Ez da tranpa bat, komeni zaie nirekin hitz egitea, haiek kontatutakoa kaleratzea”, pentsatzen nuen, baietz eta noski esan, eta tarteka barre egiten nuen bitartean.\nHeldu ginen ba bilera-lekura. Orduan Rinconek deitu zion Emiliori, itxaroteko, iristear zegoela. Atezain bat zegoen eraikinaren sarreran, eta, ez galdetu zergatik, baina presentzia horrek lasaitu egin ninduen. Segituan konturatu nintzen sindikatu baten egoitza batean egin behar genuela batzaldia. “Allí esta Rincón“, esan zidan Emiliok. Traje eta gorbatarekin atera zen auto batetik, eta alboan baino, inguruan zeuzkan pare bat morroi, erretzaileak biak. Haiengana jo genuen Emiliok eta biok. Rinconek irribarre egin zidan, bostekoa eman, eta Euskal Herriari buruzko topikoren bat aipatu. Egoitzarainoko 50 metroetan auziaz hitz egin genuen. Geroz eta lasaiago nengoen, baina… “Inoiz ez da jakiten noiz…”\nAtarira iritsi eta segurtasunekoak, hemen ohikoa den bezala, gure datuak koaderno batean idatz genitzala eskatu zigun. Sinaduraren tokian, ekintza performatibo gisa, X bat idatzi-marraztu-izkiriatu nuen. Rincon saiatu zen, ez dakit norekin egon behar zuela argudiatuz, erregistratu gabe igotzen, baina ez zioten utzi. Hori bai, behin bete beharrekoak beteta hari bakarrik sartzen utzi zion aurpegikera zuhurreko zaindariak.\nHan geratu ginen zain, 2×1,5 metroko atarian, Emilio, Rinconen laguntzaileak eta ni neu, presentzia estrainio hori. Laguntzaile erretzaileetako batek galdetu zidan, lehor, ea nolatan ezagutzen nuen Emilio, ea nolatan neukan, atzerritarra izanda, auziaren berri. Tipoarekin seriotasunarekin eta bigarren, are laugarren mailako gangster itxura zein posearekin apur bat nazkatuta, egia erantzun nion, eta esan lasai egoteko, nire egitekoa ez zela haiek izorratzea, kontrakoa baizik. Inork ez zuen ezer erantzun; ezta aguretutako beste laguntzaile bibotedunak.\nOrdu laurden bat geroago agindu ziguten sartzeko. Igo genituen eskailerak eta heldu ginen bilera-gelara. Handia zen, mahai erraldoi bat zuen erdian, eta idazkari bat-edo ur botilak jartzen ari zen mahaiean. Badakizue, eztarriak ez lehortzeko… Beno, ez, atrezzo gisa… Agindu-eskatu zidaten esertzeko, eta parean jarri zitzaizkidan Emilio, abokatua, eta haren bi laguntzaileak; bilerak aurrera egin ahala bi horiek ere sicarioak beharrean abokatuak zirela konturatu nintzen. Hasiera hartan ikaslearen hitzak neuzkan gogoan…\nSerio-demonio zeuden laurak. “Hainbeste txantxa, hainbeste ahorita, hainbeste aitzakia gauzak zuzen ez esatearren, eta orain, grabagailu bat piztu dudalako, beldurtuta zaudete nire aurrean?”, pentsatzen nuen neure artean. Tira, nik neuzkan, nire ikaslearen hitzak oroituz gero, behintzat, beldurtuta egoteko motibo gehiago. Hemen daramadan denboran frogatu ahal izan dut mexikarrentzat gauza serioa dela elkarrizketa bat. Bai, Euskal Herrian elkarrizketatu dudan jendearekin konparatuta, orokorrean oso tensionatuta bezala ikusi izan ohi ditut, eta hainbeste maite dituzten txantxei ez diete bidea irekitzen. Egia esan, lehengo elkarrizketa-bileran irribarre, are barre egin zuen bakarra ni neu izan nintzen. Hain surrealista eta ez sinesteko modukoa iruditzen zitzaidan kontatzen ari zitzaizkidana…\nBaina momentu batean idazkaria-edo sakelako batekin solasaldia grabatzen hasi zen. “Zer demontretarako…”, pentsatu nuen neure artean. Fantaseatzen hasita, prentsa arrosako pertsonaia horietako bat izan nahi nuen une horretan, altxatu eta sakelakoa txikitzeko; nik zer dakit, Ramoncin bat, Karembeu bat… Beste askotan bezala bulkadari eutsi nion eta profesionaltasunez jokatu.\nOrdu erdi bat iraun zuen solasaldi emankorrak, eta amaieran telefono zenbakia eta emaila eskatu zizkidaten. Laguntzaile-abokatu erretzaileekin zigarreta bat erre nahi nuen atarian, futbolaz edo emakumezkoez hitz egin, tentsioa arintze aldera, baina barruan geratu ziren. Emiliorekin atera eta kotxeak zaintzen-aparkatzen dituen tokira bueltatu ginen. Orduan bai, orduan, lasaituta eta lagunari mezu bat bidalita, pentsatu nuen nolatan jarri nuen zalantzan Emilioren hitza; are gehiago, harrotasunez bezala apaltasunez bere seme-alaben bizitzaren berri eman zidanean.\nHotzean pentsatzen hasita, ordea, normala ere izan daiteke zalantza egitea, segurtasun neurriak hartzea, eta dena pasatu arte erabateko bakerik ez edukitzea. Mikelekin eta Gorkarekin askotan hitz egin izan dut horri buruz: ez da komeni enparanoiatuta bizitzea, baina alerta egotea ez dator gaizki, horrek, ordainetan, une txarrak, deseroak igarotzea dakarren arren. Alerta, egunero hemengo egunkari sentsazionalisten azalari erreparatzea bezalakorik ez dagoelako alerta hori aktibatzeko. Turista exotikoek esango dute ez dela hainbesterainokoa, jendea adeitsua dela, jatorra, baina…\nEta azaletan agertzen ez diren kontuak kontatzen dizkizute, gainera, hemen bizi direnek. Atzo, esaterako, beste ikasle baten mezua. Zorabiatuta zegoela, buruko mina zuela, bezperan, metroko bagoi baterako sartu-irten bortitz eta jendetsuan, chaka batzuek astindu egin zutelako eta bukaeran ukondokoa eman. “Me cago en dios. Puta ciudad“, esan zidan. Horregatik komeni da alerta aktibatzea eta eskura dauden segurtasun neurriak, gutxienekoak, aplikatzea. Begiratu, bestela, zenbat kazetari akabatzen dituzten hemen. Argi daukadana da hemen sekula ez naizela freelance txalekodun bat, eskauten erlijiokoa, izango, hurrengo egunerako ahaztuta dagoen albiste edo erreportaje bat kaleratzeagatik. Ez du merezi.\nApuntetxoa (I): Gure bizilagunaren zakur ero eta begirada galdukoaren zaunkek esnatu naute 04:30etan. Hori da hori zaunka egitea! Ziur amesgaiztoren bat nozitzen ari zela…\nApuntetxoa (II): Ahal den neurrian, baina metroko sartu-irten bortitzetan diskrezioz eta hoztasunez jokatu behar da. Diskretua eta hotza da ba nire ikaslea…\nKantua: Lehen miretsia zen eta orain gutxietsia den taldetzar baten kantua. “Susen-susenean”.


Gasteizko Santiago Apostol Ospitalearen ikerketa baten arabera, 800.000 bat espainiarrek nahi gabeko haurdunaldia izateko arriskua dute. | Consumer\nGasteizko Santiago Apostol Ospitalearen ikerketa baten arabera, 800.000 bat espainiarrek nahi gabeko haurdunaldia izateko arriskua dute.\nGinekologoen ustez, antisorgailuak eskuratzeak eta eskola-programetan sexu-hezkuntza sartzeak arriskuak murriztu ditzakete.\nGasteizko Santiago Apostol Ospitaleko Ginekologia Zerbitzuak egindako azterketa baten arabera, gaur egun, ugaltzeko adinean dauden 800.000 emakume daude, eta nahi ez den haurdunaldi bat izateko arriskuan daude, “metodo antikontzeptiboak ez erabiltzeagatik edo gaizki egiteagatik”.\nZehazkiago, txostenak dio 15 eta 49 urte bitarteko espainiarren% 28k iaz metodo antikontzeptiborik ez zuela erabiltzen adierazi zuela. Datuak konpentsatzeko, haurdunaldiaren borondatezko etenduraren tasak (HBE) gora egin du: 1.000 emakumetik 7.\nAdinari dagokionez, 2001. urtean haurdunaldia eten zuten emakumeen tasarik altuena 20-24 urteko emakumeen artean izan zen, 1.000 urteko 12,86rekin, eta atzetik 25-29 urteko taldea (9,34) eta nerabeen taldea (8,29). Alde horretatik, haurdun geratzen diren 24 urte bitarteko emakumeen% 37 inguru borondatez abortatzen dira.\nBestalde, azterlanak erakusten du Espainiako biztanleek antisorgailuei dagokienez izan duten aldaketa; izan ere, 1985ean, emakumeen % 33k soilik erabiltzen zuen antisorgailuren bat, eta 2003an % 72ra igo zen portzentajea. Gainera, kalkulatzen da Espainiako bikoteen% 15-20k arazoak dituztela ernaldia lortzeko, eta askok ezin dituztela laguntza bidezko ugalketa-tratamenduak erabili; izan ere, Espainian praktika horiek egiteko baimena duten 203 zentroetatik% 18 baino ez da Osasun Sistema Nazionalaren (OSN) sare publikokoa.\nAzkenik, adituek uste dute osasun-agintariek metodo antikontzeptiboetarako irisgarritasuna hobetu beharko luketela, larrialdiko kontrazepzioa doan eman beharko luketela eta nahitaez sexu-hezkuntza sartu beharko luketela eskola-programetan.\nabortu haurduntza jóvenes-eu


Eguraldi eskasaren aurrean ludotekara familia giroan jolastera - Arrasate - Goiena.eus\nEguraldi eskasaren aurrean ludotekara familia giroan jolastera\nMirari Altube 2018-01-14 18:53\nOkendoko ludotekan Familian jolasean egitasmoa jarri dute abian gaur, urtarrilak 14, eta harrera beroa egin diete erabiltzaileek, izan ere, familia asko elkartu dira. Domeka arratsalde guztietan (17:00-19:00) zabalduko dituzte hango ateak gurasoek eta umeek jolasean jarduteko.\n"Ez genekien zenbat familia agertuko ziren eta oso pozik gaude, mordoa etorri dira eta", adierazi du Antton Martinezek, Txatxilipurdiko hezitzaileak. Ipuinak irakurtzeko gunea egokitu dute txoko batean, harearekin jolas egiteko kutxa ere eskura jarri diete umeei, eta asko ibili dira sukaldari lanetan. "Lehenengo aurkeztu egin gara guztiok, elkar ezagutzeko, eta ondoren madalenak egiten hasi".\nMartxoaren 11 bitartean domeka arratsalde guztietan izango dira familien zain Okendoko ludotekan: "Aurten gainera, familien parte-hartzea bultzatu gura dugu. Guk hainbat ekintza gertatuko ditugu, baina gurasoengandik datozen proposamenak eskertuko genituzke".\nFamilian jolasean egitasmoa debalde da, eta izenik eman beharrik egon ez arren, aurrez jakinaraztea komeni dela gogorarazi dute ekintzak hobeto gertatu ahal izateko.


topic_facet:"Lanbide Heziketa" topic_facet:"Mendekotasun-egoeran dauden pertsonentzako arreta (Heziketa Zikloa). Erdi maila" topic_facet:"Hasierako osasun-laguntza larrialdi egoeretan (Modulua)" topic_facet:"Lehen laguntzak eta uretako sorospena (Modulua)" topic_facet:"Gorputz eta kirol ekintzen sustapena (Heziketa Zikloa). Goi maila" genre_facet:"Curriculumeko baliabideak"\nProposatutako gaia: Lanbide Heziketa Proposatutako gaia: Mendekotasun-egoeran dauden pertsonentzako arreta (Heziketa Zikloa). Erdi maila Proposatutako gaia: Hasierako osasun-laguntza larrialdi egoeretan (Modulua) Proposatutako gaia: Lehen laguntzak eta uretako sorospena (Modulua) Proposatutako gaia: Gorputz eta kirol ekintzen sustapena (Heziketa Zikloa). Goi maila Generoa / Forma: Curriculumeko baliabideak\n1 Animazio soziokulturala eta turistikoa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Gizarte eta kultur zerbitzuak (Lanbide Arloa) 1 Gorputz eta kirol ekintzak (Lanbide Arloa) Gorputz eta kirol ekintzen sustapena (Heziketa Zikloa). Goi maila Hasierako osasun-laguntza larrialdi egoeretan (Modulua) 1 Haur hezkuntza (Heziketa zikloa). Goi maila Gehiago ... Lanbide Heziketa 1 Landa inguruneko gorputz eta kirol ekintzen gidaritza (Heziketa zikloa - LOE). Erdi maila 1 Lehen laguntzak (Modulua) Lehen laguntzak eta uretako sorospena (Modulua) Mendekotasun-egoeran dauden pertsonentzako arreta (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Oinarri biologikoak,osasuna eta lehen sorospenak (Modulua) 1 Osasun arreta (Modulua) 1 Osasun larrialdiak (Heziketa zikloa). Erdi maila 1 Osasungintza (Lanbide Arloa) Guztiak ikusi ... gutxiago ...


WhatsApp da sare sozial hedatuena Euskadiko gazteen artean, sexua eta adina edozein izanik ere - Gazteriaren Euskal Behatokia\nWhatsApp da sare sozial hedatuena Euskadiko gazteen artean, sexua eta adina edozein izanik ere\nIa EAEko gazte guztiak egunero konektatzen dira sare sozialen batera. Ohikoena egunean hiru saretara konektatzea da. WhatsApp da nagusi sare sozialetan, sexua eta adina edozein izanik ere\nInternet eta sare sozialak (pdf, 224 kb)\nIa EAEko gazte guztiak egunero konektatzen dira sare sozialen batera. Ohikoena egunean hiru saretara konektatzea da.\nWhatsApp da nagusi sare sozialetan, sexua eta adina edozein izanik ere. 20 urtetik beherakoen artean, Instagram dago bigarren postuan. 20 urtetik gorakoen artean, berriz, postu horretan Facebook dago.\nSnapchat sare sozial nagusiki gaztea da; 20 urtetik beherakoen ia erdiak erabiltzen dute egunero, eta 25 urtetik gorako pertsonak ez dira ia konektatzen horretara.\nOro har, 15-19 urteko pertsonak dira sare sozialen kontsumitzaile handienak eta, horien artean, neskak hein handiagoan mutilak baino.\nGazteen heren batek baino gehixeagok sare sozialak erabili ditu azken urtean debate edo salaketaren bat sustatzeko, halakoei babesa emateko edo iritzia adierazteko. «Ziberaktibismoak» gora egiten du adinarekin, politikarekiko interesarekin eta gizarte-aldaketarako nahiarekin batera.\nBestalde, gazteen laurdena baino pixka bat gehiago azterketa honetan proposatutako hiru egoera negatiboetako baten biktima izan dira noizbait: WhatsApp talde batetik kanporatzea, sare sozialetan identitatea ordeztea, eta izaera umiliagarri edo konprometituko irudi edo bideoak baimenik gabe zabaltzea.\nGazteen % 4k jazarpen-egoeraren bat bizi izan dute sare sozialetan. «Ziberjazarpen» ohikoena WhatsApp taldeetatik behin eta berriz kanporatzea da. 15-19 urtekoen taldea da ziberjazarpena gehien jasaten duena.


Dialisi - Wikipedia, entziklopedia askea.\nHemodialisiaren makina bat.\nAdibide batekin azal daiteke dialisia. Ontzi bete ur mintz erdi-iragazkor bereziaz erdibituta daukagu. Mintzaren alde batean bi sustantzia uretan disolbatuta daude; beste aldean, berriz, ur purua solik. Pisu molekular txikia duten molekulek mintzean zehar igarotuko dira ingurune hipertonikotik (hau da, kontzentrazio handia duen lekutik) ingurune hipotonikora (kontzentrazio txikia duen lekura) bi kontzentrazioak berdintzeko. Pisu molekular handia duten molekulek, aldiz, ezingo dute pasatu mintz erdi-iragazkorra eta dauden lekuan geratuko dira.\nProsezu biologiko hau hala nola nefronetan gertatzen da, hau da, giltzurrunetako unitate funtzionaletan. Dialisiak odola substantzia toxikoak (urea batez ere) garbitzeko balio du. Giltzurrunen dialisia ondo gertatzen ez denean, arazo larriak sor daitezke. Kasu hauetan, odola hemodialisi makina batetik pasarazi behar da. Tramankulu honek egiten duena gaixoaren nefronek ezabatu ezin dituen toxinak kentzea da. Prozesu hau, logela esterilizatu batean burutu behar da, prozesua egiten den bitartean odol infekzioen trasmisioa saihesteko. Historikoki, 1924an Georg Haas alemaniarrak teknika hau lehenengo aldiz erabili zuen.


Araiako Umore Antzerkiaren XXVII. Jaialdiak 27 emanaldi eramango ditu 15 herritara - Araba - Alea.eus\nAraiako Umore Antzerkiaren XXVII. Jaialdiak 27 emanaldi eramango ditu 15 herritara\nErredakzioa 2020-07-31 15:48\nAraiako jaialdiaren programa aurkeztu dute gaur Diputazioan. AFA\nAraian izango dira zazpi, abuztuaren 14tik 16ra bitartean; eta gainerako hogei ikuskizun abuztuaren 2tik 30era bitartean egingo dira herrialdeko toki desberdinetan.\nAraiako Umore Antzerkiaren XXVII. Jaialdia bueltan da, eta 27 ikuskizun eskainiko ditu 15 herritan. Plaza nagusia Araia izango da; bertan izango dira zazpi emanaldi, abuztuaren 14tik (ostirala) 16ra (igandea) bitartean. Halaber, abuztuaren 2tik aurrera, jaialdi nagusiarekin batera, zenbait konpainiaren ikuskizunak gozatzeko aukera izango da Arabako herrietan. Guztira, Euskal Herrian jatorria duten hamahiru konpainiak parte hartuko dute.\nGaur aurkeztu dute prentsaurrekoan Ana del Val Kultura eta Kirol Saileko foru diputatuak, Txelo Auzmendi Asparreneko alkateak eta Javier Alkorta jaialdiaren zuzendariak egitarau osoa.\nOhi bezala, Arrazpi Berri kiroldegian egingo dira barruko ikuskizunak, 22:30ean. Osasun protokolo higienikoari jarraituz, leku kopurua murriztuko da. Kiroldegian aurkeztuko du Tartean Teatrok Simplicissimus kabareta, abuztuaren 14an; Vaiven Produkzioak konpainiaren Erlauntza euskarazko komedia abuztuaren 15ean aurkeztuko da; eta El Mono Habitado konpainiaren ¡Ave, osos! komedia ikusteko aukera izango da abuztuaren 16an. Pieza bakoitzaren prezioa 14 euro izango da, eta guztira 30 euro haietako bakoitzerako txartela erosiz gero, bonu gisa.\nUrtero bezala, aurten ere ez dira faltako Araiako kaleko piezak. Aurten, herriko zenbait txokotan ibili ordez, ikastolako jolastokian prestatu den aire zabaleko esparruan egingo dira (Arrazpi Berriren alboan); eta gonbidapena bidez sartu ahalko da bertara, osasun neurriak bermatze aldera. Gune horretan obra hauek izango dira ikusgai: Gabe, Oihulari Klown konpainiarena, abuztuaren 14an, 20:00etan; Turistreando, Trapu Zaharra taldearena, abuztuaren 15ean, 20:00etan; Baldin Bada, Shanti Olaizolarena, abuztuaren 16an, 13:30ean; eta Aukerak, The Funes Troup konpainiarena, abuztuaren 16an, 20:00etan.\nProgramazioko gainerako ekitaldiak abuztuan Araba goitik behera zeharkatuko duen herriz herriko zirkuituan egingo dira. Zazpi obra Araian emango dira, eta beste hogei lurraldeko hamalau herritan: abuztuaren 2an izango da lehena, Manzanosen, eta abuztuaren 30ean ibilbide eszenikoko azkena, Laudion; tarte horretan, Amurrion, Okinan, Oteon, Zuhatzu Kuartangon, Bastidan, Sobronen, Maeztun, Ribabellosan, Gesaltza Añanan, Izarran, Espejon eta Zaitegin ibiliko dira.\nAraian emankizunak eskainiko dituzten eta Araban zehar ere ibiliko diren kaleko lau konpainia horiei beste hauek batuko zaizkie bidaia horretan: Ganso&Cía, Panoli Kabareta lanarekin; Goitibera, Yijaaa!!! obrarekin; Gag Street Boys, Yes, we art!-ekin; Bapatean zirko, Adabaki lanarekin; Hutsun + Ortzi, Urbasa obrarekin eta Zanguango Teatro, Al otro lado obrarekin.


2019ko apirilaren 19a, ostirala | Ordua Euskal Herrian 13:11:54\nBildu agintean zela, GHK-k 2013ko azaroan Zubietako erraustegia egiteko kontratua bertan behera uzteko erabakia hartu eta enpresa multzoarekin adostu zuen eman beharreko kalte ordaina. Hiru urte eta erdi beranduago, 2017ko urtarrilean enpresa taldearen eta GHKren arteko tratua bertan behera utzi zuen Donostiako 1. Administrazio Auzietarako Epaitegiak. Auziak epaitegietako bidea osorik eginda, azkenean Madrilgo Auzitegi Gorenak erabaki du ez onartzea EHBilduk horri jarritako helegitea.\nZubietako 1. erraustegiaren kontratua eteteko ekitaldia Diputazioan 2013an: erdian enpresen ordezkari Carmelo Aguas, albo banatan dituela Ainhoa Intxaurrandieta eta Iñaki Errazkin.\n2017ko urtarrileko sententzia horrek balio gabe utzi zuen Zubietan EAJk eta PSOEk 2011an justu hauteskundeen atarian UTE CGR enpresa taldearekin sinatutako kontratua. Bilduk agintea harturik Gipuzkoako erakunde nagusienetan, hasi berriak ziren obrak gelditu eta 2013an lortu zuen enpresa taldearekin hitzartzera kontratuaren etena, GHKk trukean 8,12 milioi euro kalte ordainetan eta hasitako lanengatik hiru milioi gehiago pagatuta. FCC, Serbitzu, AE&E Inova eta Altuna y Uriak osatzen zuten CGR UTE hura.\nDonostiako Auzitegiaren ebazpenari helegitea aurkeztu zioten Tolosaldea eta Urola Erdiko mankomunitateek eta Bilduko 13 kargu ohik (tartean Ainhoa Intxaurrandieta GHK-ko zuzendari ohiak eta Iñaki Errazkin Ingurumen diputatu ohiak). Orain Madrilgo Gorenak behin betiko ebatzi du kontratuaren etena baliorik gabe uztea.\nZubietako lehen proiektua, dena dela, hil zen eta orain GHKn agintzen duten EAJk eta PSOEk aurrera daramatena bigarren proiektua da. Hain zuzen honen harira, gaur GuraSOSek prentsa oharrez ohartarazi du bigarren erraustegi proiektu honen kontrako auzibideak martxan daudela epaitegietan: zehazki, EAEko Auzitegi Nagusian helegitea daukate bideratuta Eusko Jaurlaritzak erraustegiari emandako Ingurumen Baimen Bateratuaren baliogabetasuna aldarrikatuz.


Txertaketa agiria onetsi du Frantziako Parlamentuak | Gizartea | Berria\nOstalari bat osasun ziurtagiria egiaztatzen, artxiboko irudian. Guillaume Fauveau Tamaina handiagoan ikusi\n2022ko urtarrilak 17 07:41\nOsasun ziurtagiria txertaketa ziurtagiri bilakatu nahi du Frantziako Gobernuak. Neurria urtarrilaren 15ean indarrean sartzekoa zen, baina lege joan-jinkarian gorabeherak izan ditu lege proiektuak. Azken finean, Frantziako Asanbleako diputatuek alde egin zuten atzo gauean. 215ek egin dute alde, 58k kontra, eta zazpi abstenitu dira. Halere, diputatu batzuek helegitea jarri dute Frantziako Kontseilu Konstituzionalean, zenbait neurri «norberaren askatasunaren» kontrakoak direlakoan.\nKontseilu Konstituzionalak, beraz, datorren ostegunean ematekoa du helegiteari buruzko erabakia. Onartuko balu, ostiralean bertan sartuko litzateke neurria indarrean. Dena den, Frantziako Gobernuak prefetei utzi die indarrean sartzeko eguna aukeratzeko hautua.\nTxertaketa ziurtagiria derrigorrezkoa izanen da hainbat leku publikotara sartzeko; orain arte osasun ziurtagiria eskatzen zen lekuetan sartzeko, erraterako. 16 urtetik gorako herritarrek beharrezkoa izanen dute; aldiz, 12 eta 15 urte artekoek osasun ziurtagirira erakusten ahalko dute —PCR edo antigeno proba negatibo batek balioko die—. Bestalde, leku publikoetako langileek eskubidea izanen dute bezeroen nortasun agiria kontrolatzeko, txertaketa ziurtagiriarekin bat egiten duela egiaztatzeko. Zenbait salbuespen izango ditu, ordea: ospitaleetara eta zahar etxeetara sartzeko, PCR edo antigeno proba batek balio ahal izango du.\nAnartean, osasun ziurtagiriaren eta txertaketa ziurtagiriaren kontrako manifestazioek segitzen dute. Iragan larunbatean, ehunka lagun bildu ziren Baionan neurria salatzeko.


genre_facet:"EIMAk onetsitako materialak" genre_facet:"Curriculumeko baliabideak" author_facet:"Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak" author_facet:"Agirre, Tomas" author_facet:"R-400" topic_facet:"Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila" topic_facet:"Soldadura eta galdaragintza (Heziketa Zikloa). Erdi maila" topic_facet:"Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa)"\nGeneroa / Forma: EIMAk onetsitako materialak Generoa / Forma: Curriculumeko baliabideak Egilea: Elhuyar Hizkuntza Zerbitzuak Egilea: Agirre, Tomas Egilea: R-400 Proposatutako gaia: Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila Proposatutako gaia: Soldadura eta galdaragintza (Heziketa Zikloa). Erdi maila Proposatutako gaia: Fabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa)\nFabrikazio Mekanikoa (Lanbide Arloa) Fabrikazio mekanikoko produkzioaren programazioa (Heziketa Zikloa). Goi maila 1 Fabrikazio prozesuen gauzatzea (Modulua) 1 Garraioa eta ibilgailuen mantenimendua (Lanbide Arloa) 1 Karrozeria (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Lanbide Heziketa Gehiago ... 1 Mekanizazioa (Heziketa Zikloa). Erdi maila 1 Metrologia eta saiakuntzak (Modulua) 1 Oinarrizko mekanizazioa (Modulua) 1 Produktuen egiaztapena (Modulua) Soldadura eta galdaragintza (Heziketa Zikloa). Erdi maila Guztiak ikusi ... gutxiago ...


Galdamesko Udala - Arkitektura Militarra\nGaldamesko kontzejuaren banderizoen izaera gehien nabarmentzen duten bi dorretxeak Loizaga eta Atxuriaga dira, tokiko leinu nagusien buruzagien egoitzak zirelako. Lope García de Salazarrek kontatzen zituen gatazka asko dorretxe horietan gertatu ziren. Antzina Galdamesen dorretxe ugari egon ziren eta gaur egun dorretxe haien aztarna bakanek eraikin horiek zuten garrantzia ozta-ozta erakutsi ahal digute. Eraikin horiek erabat galdu dute antzina zuten izaera militarra.\nLoizaga dorretxea da auzo horretan jatorrizko irudiari eusten dion bakarra, eraikin horien berezko altuera-garapena gordetzen duelako. Duela gutxi berreraiki zuten baina ez da oso mesedegarria izan; izan ere, jatorrizko irudia desagerrarazi dute neo erdi-aroko itxura idealizatua emanez. Jatorrizko lantegitik hormetako abiaguneak bakarrik mantentzen dira. Gainerako dorretxeak nekazaritzarako etxe edo etxebizitza bihurtu dira edo bestela, desagertu egin dira.\nSan Pedron Ibarruri dorreak elementu interesgarri batzuk ditu baina XVI. mendekoak direnez, ezin daitezke banderizoen aztarnak izan. Larrea dorretxeak aurrekoaren eskema berdinari eusten dio baina noblezia adierazten duten elementurik ez du.\nAzkenik, Atxuriaga dorrea 1917an bota ondoren geratu zen azken aztarna aipatu beharra dago. Eraispen horretatik armarria baino ez zen onik atera. Liborio de Sarachaga itzal handikoak berak San Pedron eraiki zuen jauregira eraman zuen armarria eta hantxe geratu da gaur egun arte, harrizko harlauza multzo batean.


Zenbait gobernuk "open source" softwarea begi onez ikusten dute\nOtsarri - Nafarroa\n2002-10-15 : 11:10\nVenezuelako gobernuak "open source" softwarea erabiltzen dihardu irailetik aurrera. Standarra berriz ere ezbaian.\nCastrillo-Ortuoste argazki-bilduma argitara\nAsier Sarasua, Ego Ibarra - Eibarko Udala, Ego Ibarra Batzordea\n2002-10-14 : 15:10\nEibarko Udalak eta Ego Ibarra Batzordeak 2002ko udazkena argazkilaritzari begira jarriko dute: argazkilaritza-ikastaroak, erakusketak, Indalecio Ojanguren argazki-sariketa, hitzaldiak... Eta batez ere, Udal Artxiboan gordeta dagoen Castrillo-Ortuoste argazki bilduma argitaratzeari emango zaio indar berezia. Etor eta goza!\nTxerri-haragiaren kalitatea hobetzeko metodo berria Nafarroan\n2002-10-14 : 13:10\nHalotano genea murriztuz edo guztiz kenduz Nafarroako Txerriaren Federakuntzak (FENAPOR) kontsumitzailei eta bitartekoei haragi hobea eskaini nahi die. Metodo berritzailea txerri-hazkuntzan.\nInternetek argazkigintza eraldatu du\n2002-10-14 : 11:10\nOrain posible da 15 mega bidaltzea eta horrek erraztu egiten ditu kontuak. Magnum agentziak erabiltzen dituen argazkien %80 internet bidez bidaltzen ditu. Orain 30.000 irudi ditu artxibatuak Ferdinando Sciannak, esaterako.\nIñaki Mendigurenentzat itzulpengintzako Euskadi literatura saria\n2002-10-11 : 17:10\nIñaki Mendigurenek irabazi du itzulpengintza ataleko Euskadi literatura saria. Itzulpena egin duen liburua Harry Potter ezagunaren abenturak jasotzen dituena da, "Harry Potter eta sekretuen ganbera", hain zuzen. Literaturako Nobela, berriz, Imre Kertesz hungariarrak irabazi du.\n2002-10-11 : 12:10\nOker ez bagaude Durangoko azokan aurkeztu zen gunea, baina bukatu, asko ez dela bukatu dute Euskal Dantzarien Biltzarraren erakuslehioa. Elebitan dago egina. Beste Webgune Euskaldun Bat.\nUnai Elorriagari egindako kritiken bilduma\nXabier Mendiguren, liburuaren editorea - Elkarlanean\n2001eko ustekabe handi eta goxoenetako bat izan zen literaturazale guztientzat. Oso onak izan zituen kritikak eta baita irakurleen estimazioa ere, lau edizio izan baitzituen urtebetean. Euskal Herrian izandako arrakasta berrestera dator orain kanpoan lortu duen onespenak. SPrako Tranbia argitaratu zeneko kritikak irakur ditzakezu hemen.\nKooperatibista euskaldunen topaketa\nJon Sarasua - LANKI ikertegia eta EMUN kooperatiba\n2002-10-11 : 11:10\nMondragon Unibertsitatearen baitan dagoen LANKI ikertegiak eta EMUN kooperatiba elkarteak Kooperatibista euskaldunen topaketa antolatu du URRIAren 17rako, osteguna, Arrasateko Amaia antzokian. Lehenengo aldiz, 700 kooperatibista euskaldun batzeko asmoz, euskaldunon bilgune izan nahi duen ekitaldia egingo da.\nBertsolamintza III "Gaia gai"\nAinhoa Agirreazaldegi - Xenpelar Dokumentazio zentroa\n2002-10-10 : 15:10\nBertsozale Elkarteak, Iker taldearen eskutik, Bertsolamintza jardunaldien hirugarren ekitaldia abian jarri du. Bertsolaritzaren gaineko ikerketak urri dira, eta beharrak, asko eta askotarikoak. Gabezia horri erantzuteko, ikerkuntza lerroak finkatzeko eta hauen garapena sustatzeko sortu zuen Bertsozale Elkarteak, orain urte eta erdi, Iker taldea.\nJasangarritasun adierazleak Interneten\n2002-10-10 : 11:10\nBizkaiak Interneten argitaratu ditu Lurraldeko udal guztien Europa-mailako jasangarritasun-adierazle erkideak . Lehenbiziko aldiz jartzen da horrelako informazio bat Interneten, erabiltzailearen eskura.\n"Euskaraz dibertitzeko manerak" Bilbon\n2002-10-10 : 10:10\nAsisko Urmeneta, Kike Amonarriz eta Antton Olariaga hirurkoak "Euskaraz dibertitzeko manerak" eskainiko du urriaren 10ean, osteguna, Bilboko Kafe Antzokian, gaueko 10etan. Hitzaldi honetan hizkuntza ardatz, dibertitzeko, barre egiteko, ligatzeko, iraintzeko, trufatzeko... Euskarak duen ahalmena agerian geratzen da.\nHiru mila bertso-doinu Interneten\n2002-10-09 : 13:10\nXenpelar Zentroak jarri du doinutegi hori sarean. 1980tik bildutako doinuak dira eskura daitezkeenak. Momentuz, dagoen doinutegirik handiena da aurkezten dena. Dokumentazio Zentroak material hori edozeinen eskura jarri du, doan, eta eskuratzeko modu errazean.\nJakin izan genuenean minbizia nuela, berehala hasi ginen telefono deiak egiten, nire egoeraren berri emateko familiartekoei eta laneko arduradunei. Baina nola jokatu Miren alabarekin, zazpi urte baino ez dituena? Eta ama Paularekin, hau 85 urteren bueltan dabilena?\nAEBra egindako emigrazioaren historia jasota\n2002-10-09 : 12:10\nEuskaldunek Ameriketako Estatu Batuetara egindako bidaien oroitzapenak jaso ditu Nevadako Unibertsitateak. Hainbat lagunek jardun dute informazioa ematen eta hauen argazkiak ere ageri dira sarean.\nArauak errespetatuz idatzi behar da Sustatun\n2002-10-08 : 19:10\nWeblog honetan anonimo dezente agertzen ari dira aspaldian. Horietako kasuren batean, gainera, errespetu gutxiko tonua erabili izan da pertsona edo erakundeen kontra. Sustaturen batzorde editorial honek gogoratu nahi du Sustatuk badituela joko arau batzuk eta horiek errespetuan dutela oinarria. Ez da egia Sustatun edozer esatea posible dela eta are gutxiago anonimotasunetik.\nUnai Elorriaga ere txapeldun!\nUnai Elorriagak irabazi du Espainiako Literatura Sari nazionala. Gora Euskal Herria!\nUnibertsitateko ikasmaterialaren sorkuntza sustatzeko poltsa\nUEU-Argitalpenak - Udako Euskal Unibertsitatea\n2002-10-08 : 11:10\nUdako Euskal Unibertsitateak Bizkaiko Foru Aldundiaren laguntzarekin, unibertsitate-mailako euskarazko ikasmaterialaren sorkuntza sustatzeko poltsarako deia egiten du.\nSari garrantzitsua Unai San Martini\n2002-10-08 : 01:10\nUnai San Martin jaiotzez eibartarrak, orain AEB-ko San Frantziskon bizi dena, jasoko du Espainiako Grabatugintza Sari Nazionala, Obabakoak-ek literaturan lortu zuenaren parekoa.\nAbesbatzen Sari Nagusia "Zumarraga 2002"\nNerea Pikabea Amundarain - Abesbatzen Sari Nagusiko Idazkaritza Nagusia\n2002-10-07 : 14:10\nAbesbatzen Sari Nagusia Zumarraga 2002 lehiaketa egingo da Zumarragan (Gipuzkoa) hil honen 12an eta 13an. Estatu espainiarreko 8 abesbatzak parte hartuko dute; tartean bi euskal koru daude. Polifonia eta folklore sailean abestuko dute. Aurtengo berrikuntza hiru sari banatzea izango da, orain arteko sari bakarraren aurrean: sail bakoitzeko sari bana, eta bi sailetan lortutako puntuak batu eta gehiena lortzen dituenarentzat Sari Nagusia.


Bidalketa informalak | Consumer\nEz dira kontabilitateko liburuetan erregistratzen eta, batzuetan, helmugara eramaten dituenaren konfiantzan oinarritzen dira.\nBidalketetan kanal ofizialak erabiltzen ez direnean, bidalketa informaltzat hartuko dira. Hala ere, Immigrazioaren Behatoki Iraunkorrak egindako azterlan baten arabera, horrek ez du esan nahi irregularrak edo ilegalak direnik. Hala ere, zaila da horiek kuantifikatzea, eta jasotzen dituztenak ez dira beti onuradunak izaten; izan ere, batzuetan konfiantza izaten dute lekuz aldatzen dituenarengan, lapurreta edo galera baten biktima izan baitaiteke, erreklamatzeko modurik izan gabe.\nBidalketak transferentzia bidez bidal daitezke banku eta kutxetatik edo posta bidezko biraketak egiteko prestatutako beste bide batzuetatik (posta bulegoak, mintzategiak). Hala ere, zerbitzu horrengatik kobratzen diren komisioek, batez ere bankuek jatorrizko herrialdeko erakundeekin akordiorik ez dutenean, finantza-erakunde batzuekiko edo bestelako arrazoi partikularrekiko mesfidantzaren ondorioz, bidalketa informalak sortu dira.\nHorien helburua bera da: jatorrizko tokian daudenen familia-ekonomiari eustea. Horiei esker, hainbat herrialdek finantziazio ekonomiko hobea dute. Horregatik, distantzia geografikoak maiz bidaiatzea galarazten duenean, alternatibak bilatu behar dira.\nBidalketa informalak ez du erregulazioarekin zerikusirik, eta kontsumitzailea babesten duten arauetatik “urrun” dago, “ez ordainagiririk, ez helburu oneko bermerik”.\n“Inmigrazioa eta bidalketa informalak Espainian” txostenak dioenez, horiek ez dira “irregulartasunaren edo legez kanpoko jardueren sinonimoak, baizik eta bidalketa-sistema bat islatzen dute, ekonomia-agintariek kontrolatutako metodoetatik kanpo egiten dena”. Ikerketaren zuzendariak, Íñigo Morék, zehaztu du bidalketa informal bat ez datorrela bat indarrean dagoen araudiarekin, eta “urrun” dagoela kontsumitzailea babesten duten arauetatik, “ez jaso ez eta helburu oneko bermerik ez”, eta, beraz, “etorkinak ezin du Espainiako Bankuaren Erreklamazio Zerbitzura jo ez-betetzeen aurrean protesta egiteko”.\nDioenez, horrelako transmisioak ohikoak dira milaka etorkinen artean, “agian dozenaka mila”, nahiz eta fluxu horiek ez diren kuantifikatzen, eta gutxi dakigu haiei buruz. Azterketa hori egiteko erabili den azterketa landa-ikerketetan eta hainbat iturriren kontsultan oinarritzen da, hala nola enbaxadetan, kontsulatuetan eta etorkin-elkarteetan, baina Morék dio “lurpeko jarduera” dela, Espainiatik ateratzen diren bidalketen %20 har dezakeena.\nPortugal eta Errumania, hartzaileen artean\nMunduko krisi ekonomikoak eragina izan du herrialde batzuetako bidalketan eta familia-ekonomia ahulean. Horiek eguneroko bizitzari aurre egiteko erabiltzen dira, ez soilik elikadurari dagokionez, baizik eta “osasunerako, hezkuntzarako eta enpresa txikietarako inbertsio osagarrietan”, dio Munduko Bankuak. Haren eskasiak hainbat eremutara zabaltzen ditu gabeziak.\nGarapen-bidean dauden herrialdeak dira bidalketen hartzaile nagusiak. Hala ere, bidalketa informalen kasuan, batez ere herrialde garatuetan edo errenta ertainekoetan jasotzen dira. Finantza-azpiegitura egokirik ez izateagatik herrialde pobreetan ohikoagoak direla pentsa badaiteke ere, azterlan horren arabera, Europako Batasuneko kide diren herrialde garatuak dira, besteak beste, Portugal eta Errumania, Venezuela eta Maroko. Finantza-sistema ahulak dituzten herrialdeak dira, “bai fluxu horiei alternatibak eskaintzeko gai ez direlako, bai dibisak saltzeko merkatu beltzak daudelako”.\nOhikoa da dirua “sakelan bertan” eramatea jatorrizko herrialdera itzultzen denean, sarritan oporretan, eta horrek lapurreta edo galera arriskua dakar. Beste aukera bat da maleta batean eramatea, aduanan deklaratu gabe. Hori dela eta, penalizatu egiten da kopuru jakin batzuetatik aurrera. Dirua ematen zaie, halaber, konfiantza duten eta “posta” gisa jokatzen duten pertsonei, itzulerako bidaietan itzultzen diren autobus-gidariei edo Espainian erosten diren etxetresna elektrikoak erosten dituztenei, baina oso urruti entregatzen dira, Moréren ikerketaren arabera.\nJaitsi bidalketen bidalketa\nLatinoamerikari buruzko Munduko Bankuaren datuek adierazten dute fluxuak aurten berreskuratu direla, 2009an %12 jaitsi ondoren, eta 2010erako %2ko hazkundea aurreikusten dute. Hurrengo bi urteetan, ekonomiaren hobekuntza orokorra %7,6 eta %10 handituko dela kalkulatzen da, hurrenez hurren.\nErakundeak dio bidalketak “Latinoamerikako ekonomia askoren bizkarrezurra” direla, baina azpimarratu du fluxuak geldiaraz daitezkeela, Humberto López ekonomialariaren arabera, “langabeziak, txanpon hegazkorrek eta etorkinen kontrako sentimenduek dirusarrera handiko herrialdeetan iraun dutelako”.\nHelmugari dagokionez, herrialde onuradun nagusia India da, eta ondoren Txina eta Mexiko (22.600 milioi dolar 2010ean), Munduko Bankuak behar du. Ondoren, Brasil, Guatemala, Kolonbia, El Salvador, Honduras eta Dominikar Errepublika daude. Azken horrek 3.400 milioi dolar ditu.\ninmigración-eu países desarrollo-eu sortak


[Bideoa eta galeria] Denek nahi dituzte puntuak : Oarsoaldeko Hitza\n[Bideoa eta galeria] Denek nahi dituzte puntuak\nAhalik eta puntu gehien lortzea. Hori da Lezoko Herri Olinpiadetan parte hartzen ari diren kuadrillen helburua, eta atzo arratsaldetik hasita gogor ari dira saiatzen guztiak.\nHamabost taldek eta 150 lagunek eman dute izena Herri Olinpiadetan.\nAhalik eta puntu gehien lortzea. Hori da Lezoko Herri Olinpiadetan parte hartzen ari diren kuadrillen helburua, eta atzo arratsaldetik hasita gogor ari dira saiatzen guztiak. Izan ere, puntu gehien lortzen dituzten lau taldeek jokatuko dute Final Handia irailaren 7an, Gazte Egunaren barruan, asko dute jokoan beraz.\nHerri Olinpiadak gaur hasi dira. Goizez giro paregabea jarri dute parte hartzen ari diren 15 taldeetako kideek Karlos Saldise plazan. Primeran pasa dute borrokan gogor ibiliagatik ere, eta inguratu diren herritarrek ere primeran pasa dute. Irudi ederrak utzi dituzte Piztu Lezok antolatutako iniziatibaren harira. Bazkalostean segituko dute lehian, 16:30etik 18:30era zehazki. Alderdi fisikoa lantzen jarraitu beharko dute parte hartzaileek antolatzaileek atondu dituzten proba gogorrekin, baina baita jakinduria erakutsi ere, Euskal Herriko herriak identifikatu beharko dituzte eta.\nMomentuz eta goizeko proben ostean, Kinky Hools UTD, Rufinos II, Rufinos I eta Kalearen Beste Aldean dira puntu gehien bildu dituzten taldeak, Baina Haur Bat Galdu Da atzetik dute, hurbil. Arratsaldeko saioan jakingo da nortzuk egingo duten jauzi Final Handira.\nHerri Olinpiadak Lezo 2019