James Franck - Wikipedia, entziklopedia askea.\n3Lehen mundu gerra\n6Bigarren mundu gerra ostean\nHanburgo, 1882ko abuztuaren 26a\nGöttingen, 1964ko maiatzaren 21a (81 urte)\nHertha Sponer (en) (1946 -\nEmil Warburg (en)\nWilhelm Hanle (en)\nHeinz Maier-Leibnitz (en)\nRobert Leroy Platzman (en)\nfisikaria, unibertsitateko irakaslea eta kimikaria\nFisikako Nobel Saria (1925)\nMax Planck domina (1951)\nDannie Heineman Prize (1961)\nForeign Member of the Royal Society (1964ko apirilaren 23a)\nJames Franck (Hanburgo, Alemania, 1882ko abuztuaren 26a - Göttingen, Alemania, 1964ko maiatzaren 21a) fisikaria izan zen. G. Hertzekin batera, elektroi atomikoen zinetikari buruzko ikerketak egin zituen, elektroi baten eta atomo baten arteko talkak arautzen dituzten legeak argituz; era horretan Bohrren iritziak (1915) egiaztatu zituen. Fisikako Nobel saria irabazi zuen 1925ean.\n2 Franck-Hertz experimentua\n3 Lehen mundu gerra\n4 Gotingenko unibertsitatea\n6 Bigarren mundu gerra ostean\nFamiliako bigarrena eta lehen semea izan zen. Jacob Franck eta Rebecca née Nachum Drucker-en semea zen. Aitak banku batean egiten zuen lan. Bere arreba nagusiak Paula zuen izena eta bere anaia txikiak Robert Bernard. Bere aita oso erlijiosoa zen. Franck Hamburgon joan zen eskolara. 1891 urtean hasi zen Wilhelm-Gymnasium eskolan. Eskola hau mutilentzat bakarrik zelarik. Momentu horretan ez zegoen unibertsitaterik Hamburgon, eta garai hartan alemanian zeuden hogeita bi unibertsitateen artean bat aukeratu eta leku horretara joan behar izan zuen. Horrela, 1901ean, Heidelbergeko unibertsitatean sartu zen, legeak eta ekonomia ikasteko asmoz. Klaseetara joan zen, baina zientzia askoz gehiago interezatzen zitzaion. Han zegoela, Max Born ezagutu zuen, eta betirako laguna aurkitu zuen. Maxen laguntzarekin bere gurasoak iritziz aldatu ziren, eta James-i fisika eta kimika ikasten utzi zioten.\nFranckek matematika klaseak jarraitu zituen Leo Königsberger eta Georg Cantor-ekin. Heidelberg ez zen oso ona fisikako zientzietan eta Berlinera joatea erabaki zuen, Frederick William Unibertsitatera.\nBerlinen, Max Planck eta Emil Warburg-en klaseetan egon zen Franck. 1904ko Uztailaren 28ean, bi mutiko erreskatatu zituen Sprebe Ibaitik. Warburgekin filosofian doktoretza egin zuen. Honen ondoren, Warburgek beste ikasketak batzuk aholkatu zizkion baina James-ek oso konplexuak ikusi zituen, eta bere tesiaren ikuspuntua aldatu zuen. Über die Beweglichkeit der Ladungsträger der Spitzenentladung ("Ioien mugimenduari buruz") izendatu zuen.\nTesia amaitu zuenean, zerbitzu militarra egin behar izan zuen. 1906ko urriaren 1ean deitu zuten telegrafiako lehen batailoira. Abenduan, zaldi istripu txiki bat izan zuen eta zerbitzurako ez gai izendatu zuten. 1907an, Frankfurten egon zen, baina ez zitzaion gustatu eta Frederick William Unibertsitatera itzuli zen. Kontzertu batean, Ingrid Josephson, suediako pianista, ezagutu zuen. Elkar ezagutu eta laster ezkondu ziren, Gottenborg-en, 1907ko Abenduaren 23an hain zuzen ere. Bi alaba izan zituzten, Dagmar (Daggie), 1909an jaioa, eta Elisabeth (Lisa), 1912an jaioa.\nAlemanian, karrera akademikoa izateko doktoretza ez zen nahikoa. Venia Legendi edo habilitazioa behar zuen. Hau bi eratara lor zezakeen. Alde batetik, beste tesi bat egin zezakeen, eta beste aldetik, publikazio asko egin zitzakeen. Berak, publikazioak egitea nahiago izan zuen. Memento horretan fisika arloan erantzunik gabeko galdera asko zeuden eta 1914 arte hogeita hamalau artikulu idatzi zituen. Batzuk bakarrik idatzi zituen baina gehienetan norbaitekin batera idazi zituen. Gustav Hertzekin idatzi zituen gehienak, guztira hemeretzi artikulutan kideak izan ziren. Gustavez gain, Eva von Bahr, Lise Meitner, Robert Pohl, Peter Pringsheim, Robert W. Wood, Arthur Wehnelt edo Wilhelm-ekin idatzi zituen artikuluak. 1911ko maiatzaren 20an eman zioten habilitazioa.\nFranck-Hertz experimentua[aldatu | aldatu iturburu kodea]\n1914an, James Franck Gustav Hertz-ekin elkartu zen fluoreszentzia ikertzeko asmoz. Beirazko tutu-huts bat diseinatu zuten bat energia asko zuten elektroiak ikertzeko. Esperimentuan, elektroi horiek merkurio atomoz osatutako hodei mehe batean zehar bidaltzen zituzten. Aurkikuntza bat egin zuten laster; elektroi batek merkuriozko atomo batekin talka egiten zuenean, bere energia zinetikotik balio zehatz bat (4,9 elektroi voltio) gal zezakeen ihes egin baino lehen. Eta gainera, elektroi bat ez zen guztiz gelditzen talka egin eta gero. Horren ordez, beti energia zinetiko kopuru bera galtzen zuen, hasierako abiadura aski handia baldin bazuen. Elektroi motelek, aldiz, ez zuten abiadura edo energia kinetikorik ia galtzen.\nExperimentu honek, Albert Einstein-ek teorikoki azaldu zuen efektu fotoelektrikoa eta Max Planck-en erlazioa (E=fh) (E=Energia. f=maiztasuna. h=Planck-en konstantea) baieztatu zuen. Gainera, Niels Bohr-ek aurreko urtean proposatutako eredu atomikoa ere, azaldu zuen ikerketa honek. Hori garrantzitsua izan zen, atomo baten barnean elektroi batek energia maila kuantiko bakarra har dezakeela agerian geratu baitzen. Talka baino lehen, merkurio atomoko elektroia maila baxuenan dago eta talka egin eta gero, berriz, elektroiak maila altuago batera jauzi egiten du, zehazki 4,9 elektroi voltio (eV) energia gehiagoko mailara. Elektroiak ez dauka tarteko aukerarik, ez baitago mailarik bi maila horien artean, beraz aski energiarik ez badu eskuragarri, ez du jauzirik egiten.\n1914ko maiatzean idatzitako beste ikerketa batean, Franckek eta Hertzek talken ondoren merkurioko atomoek bidalitako argiari buruzko ikerketak argitaratu zituzten. Merkurio hodeiak igortzen zuen energia talketan zehar hartu zuten energia bera zela frogatu zuten bertan. Merkurioak igortzen zuen argi ultramorearen energia, 4,9 eV zela neurtu zuten eta energia hori hodeia zeharkatutako elektroiek galdutako energia kopuru bera zela. Energia eta uhin luzeraren arteko harreman hori Bohr-ek aurreikusia zuen. James Franckek eta Hertzek elkarrekin idatzi zuten azken ikerketa 1918ko Abenduan izan zen. Bertan, bere ikerketen emaitzen eta Bohr-en ereduaren arteko ezberdintasunak zuzendu zituzten. 1926ko Abenduaren 10ean, Franck eta Hertz Fisikako Nobel saria jaso zuten elektroi baten eta atomo baten arteko talken legeak aurkitzeagatik. Nobel sariaren hitzaldian, Franckek Bohrren teoriari buruz hitz egin zuen.\nFranck Alemaniako armadan sartu zen lehen mundu gerra hasi eta laster. Gerra abuztuan hasi zen eta abenduan, Franck Pikardiara bidali zuten. Pikardia mendebaldeko fronteko sektore bat zen. Bertan "offizierstellvertreter" bihurtu zen eta 1915ean "leutnant". 1915eko lehen egunetan Fritz Haber-eko unitate berrira bidali zuten. Unitate honetan, kloro gasa erabili zuten arma bezala. Otto Hahn-ekin batera, erasoak gauzatzeko leku aproposak hautatzen egon zen. 1915eko Martxoaren 20ean, bigarren saileko Eisernes Kreuz (Burdinazko Gurutzea) eman zioten. Hurrengo urtean, Hamburgoko hiriak, Hanseatenkreuz (Hansako Gurutzea) eskaini zion, 1916ko Urtarrilaren 11an. Nahiz eta denbora batez hospitalean egon zen, Hertz-ekin lan egin zuen eta elkarrekin dokumentu zietifiko batzuk idatzi zituzten. Errusiako frontera bidali zuten gero, eta han disenteria hartu zuen. Berlinera itzuli zen, eta beste zientzialari asko ezagutu zituen, hala nola: Hertz, Westphal, Hans Geiger, Otto Hahn eta beste batzuk. Guztiak "Haber's Kaiser Wilhelm Institute for Physical Chemistry and Electrochemistry" lan egiten zuten. Bertan, gas maskarak garatu zituzten. Lehen saileko Eisernes Kreuz (Burdinazko Gurutzea) eman zioten 1918ko Otsailaren 23an. Armada utzi zuen, 1918ko Azaroaren 25ean, gerra amaitu ondoren.\nGerra amaituta, Haber's Kaiser Wilhelm Institutua ikerketara itzuli zen eta Haberrek lanpostu bat eskeini zion Francki. Lanpostuak lansari handiagoa ekarriko ziokeen Francki, nahiz eta kargu garrantzitsua ez izan. Hala ere, bere ikerketetan murgiltzeko aukera eskainiko ziokeen Francki, eta onartu egin zuen postua. Lankide berri gazteagoekin lan egin zuen. Honakoak adibidez: Walter Grotrian, Paul Knipping, Thea Krüger, Fritz Reiche eta Hertha Sponer. Kaiser Wilhelm Institutean eginiko lehen ikerketetan-ean elektroi atomiko kitzikatuak ikertu zituen. Laserraren garapenean garrantzia izan zuten ikerketak izan ziren horiek. "Metaegonkor" hitza asmatu zuten bere energia minimoan zeuden mailatik gora zeuden atomoentzat. 1920an, Niels Bohrrek Berlin bisitatu zuenean, Meitnerrek eta Franckek Kaiser Wilhelm Institute ikustera ekarri zuten eta zientzialari gazteekin hitz egitera zientzialari ospetsuengandik aldenduta.\nGotingenko unibertsitatea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nGötingeneko unibertsitateak, 1920an, Max Borni fisika teorikoko postua eskaini zion. Max-en aurretik, Peter Debye egon zen postu horretan. Göttingen garrantzitsua zen matematiketan, batez ere, David Hilbert, Felix Klein, Hermann Minkowski eta Carl Runge zirela eta, baina ez zeukan nabarmentasunik fisika ikerketetan. Max Bornek James Franck nahi zuen bere alboan eta biekin batera uniertsitateak garrantzi nabarmena hartu zuen fisika ikerketetan. 1920ko Azaroaren 15ean, James Franck irakasle bihurtu zen Fisika experimentaleko ikasketetan eta fisika eperimentaleko bigarren institutoko zuzendaria ere bai. Bi laguntzaile izaten utzi zioten, horregatik, Berlinetik Hertha Sponer berarekin eraman zuen. beraiekin batera Pohl egon zen irakasle gisa eta lehenengo institutoaren zuzendari gisa. Jamesek bere diruarekin laboratorioa berriztatu zuen ekipamendu onenekin.\nLehen esan bezala, James eta Maxekin batera Gottingen asko hobetu zuen fisikako ikerketetan eta 1920 eta 1933 urteen artean munduko fisikako zentro hoberenetakoa izan zen. Nahiz eta elkarrekin hiru lan baizik ez zituzten egin, beren idea guztiak partekatu eta eztabaidatu zituzten. Francken Doktoretza ikasleak honako hauek izan ziren: Hans Kopfermann, Arthur R. von Hippel, Wilhelm Hanle, Fritz Houtermans, Heinrich Kuhn, Werner Kroebel, Walter Lochte-Holtgreven eta Heinz Maier-Leibnitz. Bere zuzendaritzapean, atomoen eta molekulen estrukturari buruzko ikerketak egin ziren.\nFranck berak eginiko ikerketei dagokionez, Franck–Condon printzipioa garatu zuen. Bertan, atomoen eta molekulen energia eta bibrazio egoeraren aldaketak azaltzen dira. Printzipio hau era askotako fenomenoetan erabilia izan da.\nAtzerria[aldatu | aldatu iturburu kodea]\n1933ko martxoaren 2an naziek auteskundeak irabazi zituztenean bere bizitzaren atal honen amaiera etorri zen. Aurki, lege berri bat ezarri zuen gobernuak, zeinak judu jatorriko langile publikoak lanpostuetatik botatzeko aukera ematen zuen. 1933ko apirilaren 17an juduen kontrako lege honen kontra protesta egin zuen, eta bera izan zen bere postua utzi zuen lehenengo pertsona akademikoa lege honen kontra protestatzeko, nahiz eta lehen mundu gerran aritzeagatik postua uztera behartua ez egon. Aldizkariek munduan zehar honi buruz idatzi zuten, baina ez gobernuak ezta unibertsitateak ere ez zuten ezer egin.\n1933ko azaroan alemaniatik alde egin zuen. Ameriketara joan zen eta han Johns Hopkins University-an Wood zientzialariarekin ur astunaren argiaren absorzioa neurtu zuen. Ameriketan denbora gutxi egon ondoren Kopenhagera joan zen, Niels Bohr Institutean lan egitera. Laguntzaile berria behar zuen eta bere tesiak asko harritu zuenez, Hilde Levi hartu zuen laguntzaile berri bezala. Bere hasierako ideia jariakinen eta gasen fluoreszenzia ikerketak jarraitzea zen, baina Bohr-en aholkua jarraituz erreakzio hauen aspektu biologikoak ikertzen hasi ziren, batez ere fotosintesisa. Biologia prozezuak oso konplexuak zirela ulertu zuten eta atomoetan eta molekuletan gertatzen diren aldaketak baino zailagoak. Hilderekin bi ikerketa sinatu zituen.\nJamesek Arthur von Hippel-entzat postu bat lortu zuen Polytekniske Læreanstalt -en, Kopenhagen. Arthur bere alaba Dagmarrekin ezkonduta zegoen.\nBere Nobel sariako dirua bere alabekin partekatu zuen Franckek. Urrezko domina Niels Bohr-tek eskuratu zuen, hari eman baitzion, zain zezan. Alemaniak dinamarka inbaditu zuenean, 1940ko apirilaren 9an, George de Hevesy hungariar kimikariak domina errege uretan urtu zuen Max von Laue-ren dominarekin batera, alemaniarrek hartu ez zezaten. Emaitza, Niels Bohr Institute-ko laborategiko apal batean utzi zuen. Gerra ostean, disoluzioa berreskuratu zuen eta urrea azidotik kanpora atera zuen. Nobel Sozietateak berriz urrea urtu eta domina berriak egin zituen.\n1935ean, EEBB-etara joan zen bizitzera. Bertan, John Hopkins University-an irakasle izan zen. Hango laborategiak Gottingekoak baino ekipamendu kaxkarragoa zeukan, baina hamar mila dolar eskuratu zituen ekipamendu berria erosteko Rockefeller Foundation-etik. Arazo larriagoa zen unibertsitateak ez zeukala dirurik laguntzaile onik kontratatzeko.\nJames alemanian geratu ziren familiakidez arduratuta zegoen eta dirua behar zuen beraiek Ameriketara emigratzeko. Horregatik, University of Chicago-k eskeinitako lanpostua hartu zuen 1938ean. Unibertsitatean fotosintesiari buruz egindako ikerketak garrantzitsuak zirela uste zutelako eman zioten lanpostua.\nJames-en lehenengo dokumentua Edward Teller-ekin idatzi zuen, eta kristaletan sortzen diren prozezu fotokimikoei buruzkoa izan zen. Hans Gaffron bere laguntzaile bilakatu zen. Gero, Pringsheim ere laguntzaie bilakatu zen. Zientzilari hau belgikatik zetorren, alemaniarrek belgika inbaditu zutenean ihes egin baitzuen. James Franckek berarentzat lanpostu bat aurkitu zuen bere laborategian. Bi alabak beraien familiekin EEBB-etara bizitzera joan ziren, eta bere ama eta izeba ere ekarri zituen. EEBB-etako pasaportea eskuratu zuen 1941ko uztailaren 21ean. Hilabete gutxi geroago, 1941ko abenduaren 11n, EEBB-ek alemaniari gerra deklaratu ziotenean bera ez zen Estatu Batuetako gobernuaren etsaitzat joa izan, baina bere alabak bai. Alemaniarrak zirenez, ezin izan zuten bidaiatu eta ezin izan zuten bere ama zaindu gaixorik jarri zenean 1942ko urtarrilaren 12an hil zen arte. Bere ehorzketara joaten utzi zieten.\n1942ko Otsailean, Arthur H. Comptonek metalen laborategia ezarri zuen University of Chicagon. Manhattan Proiektuaren parte gisa, bere ardura erreaktore nuklearrak eraikitzea zen, arma atomikoetan erabiltzeko uranioa sortzeko. The Metallurgical Laboratory's Chemistry Division-eko zuzendaria Frank Spedding izan zen hasiera batean, baina eskuz egindako lana gogoko zuen administraziokoa baino gehiago.\nGero, Comptonek hartu zuen zuzendari postua eta James Francki proiektuan lan egiteko laguntza eskatu zion. Componek gerora idatzi zuen: "Proiektu honi esker, askatasunaren borrokan parte hartzea lortu dut. Ez dut uste alemaniarren kontra ari naizenik, nazien kontra baizik". Proiektuko beste kideek esperientzia asko zuen lankde gisa hartu zuten eta bere aholkuak jarraitzeko pozik izan ziren.\nChemistry Division zuzenduz gainera, James Franck bonba atomikari buruzko "Metallurgical Laboratory's Committee on Political and Social Problems" ataleko kide izan zen. Komite honetan Donald J. Hughes, J. J. Nickson, Eugene Rabinowitch, Glenn T. Seaborg, J. C. Stearns eta Leó Szilárd-rekin batera izan zen. James, Henry A. Wallace-ri ohartarazi zion gizakiak ez direla gai bonba atomikoak duen botereaz jabetzeko, ez politikoki ezta etikoki ere. Horregatik txosten bat egitea erabaki zuten, "Franck Report" ienez ezagutu zena. Txostena 1945ko ekainaren 11n amaitu zen, eta bertan bonba atomikoak japoniako hirietan ohartarazpenik gabe ez erabiltzea aholkatzen zuen. Edozein kasutan, Komiteak ez zuen txostena aintzat hartu.\n1946ko ekainaren 29an, Hertha Sponerrekin ezkondu zen. Lanean, fotosintesiaren azalpenen arazoak ikertzen jarraitu zuen.\nNobel sariaz gain, "Deutsche Physikalische Gesellschaft"-ko Max Planck domina eskuratu zuen 1951ean eta "American Academy of Arts and Sciences"-ko Rumford domina 1955ean fotosintesiari buruzko lanagatik. Göttingeneko ohorezko biztanle izendatu zuten 1953an. "Foreign Member of the Royal Society (ForMemRS)" (Royal Society-ko kide atzerritar) bihurtu zen 1964an.\n1964ko maiatzaren 21ean Gottingen bisitatzen zebilela bapateko bihotzekoa izan zuen eta hil egin zen, laurogeita hamaika urte zituelarik. .Chicago-n lurperatu zuten bere lehen emaztearekin.\n1967ean, University of Chicago-k "James Franck Institute" eratu zuen bere ohorez Ilargiko krater bat ere bere izenarekin izendatu zuten. Bere lanak "University of Chicago"-ko liburutegian daude.\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: James Franck\nMultimedia: James Franck\nBNF: 119637760 (data)\nOpen Library: OL2241781A\nOrriaren azken aldaketa: 6 azaroa 2021, 22:45.


GHK: GHK-k kalte-galerak exijituko dizkie Epeleko Planta abian jartzea galarazi duten diseinu eskasaren arduradunei\n2017 EKA 15\nGHK-k kalte-galerak exijituko dizkie Epeleko Planta abian jartzea galarazi duten diseinu eskasaren arduradunei\nAsensiok kritikatu du obra lanak amaitu aurretik inauguratu zela planta eta kalte-galeren ordainketa exijitzeko salaketa judizialak aurkeztuko direla iragarri du\nPlantak urak biltegiratzeko kapazitate falta du, konpostatze prozesuan lixibiatu gehiegi sortzen du, gantz solidoak sortzen ditu, tenperaturaren transmisioan akats larriak daude, amonio biltegiak gainezka egiteko arriskuari aurre egiteko babes falta du, ez du lixibiatuak biltegiratzeko gaitasunik eta tuneletako ubideetako ertzen haustura gertatu da.\nJosé Ignacio Asensio Ingurumeneko Diputatua Batzar Nagusietan agertu da, berak eskatuta, Epeleko konpostatze plantaren egoera zein den argitzeko. Asensiok azaldu du Epeleko planta gaizki diseinatuta dagoela eta ondorioz, ezin izan dela martxan jarri. Diputatuak iragarri du GHK-k bere kabuz konponduko dituela arazoak eta aldi berean, “egoera tamalgarri eta ulertezin” honen arduradunei kostuen ordainketa zein kalte-galerak exijitzeko salaketa judizialak aurkeztuko dituela.\nAsensiok salatu du obra lanak amaitu aurretik inauguratu zutela planta aurreko legegintzaldian, Obra Zibila bukatzeko %39a, instalazioen %31a eta hotz zein beroko probak hasteko hilabeteak falta zirenean.\n2016ko otsailean, plantaren behin-behineko harrera egin zen eta abiarazte probak hasi ziren (plantaren errendimenduaren %15-20ko erritmoan). Maiatzean %50eko kapazitatean hasi zen funtzionamenduan. Instalazioen bero eta hotzeko proba garaian etengabeko arazoak sortu ziren eta 30 akats teknikoa antzeman ziren.\nKonpostatze ziklo luzeak osatzeko behar ziren hilabeteak igaro ondoren, antzemandako arazo nagusiak konpondu ziren eta lizitazio prozesuari hasiera eman zitzaion 2016ko abenduan. Hala ere, 2017ko maiatzean arazo berriak sortu dira eta ingeniaritza proiektuaren zein obra zuzendaritzaren akatsetan dute jatorria: urak biltegiratzeko kapazitate falta (jaso beharko lukeen ur kopuruaren herena jasotzeko gaitasuna besterik ez baitu), konpostatze prozesuan lixibiatu gehiegi sortzen da, gantz solidoen sorrera, tenperaturaren transmisioan akats larriak daude, amonio biltegiak gainezka egiteko arriskuari aurre egiteko babes falta du, ez du lixibiatuak biltegiratzeko gaitasunik eta tuneletako ubideetako ertzen haustura gertatu da.\nEgoera hau dela eta, GHK-k zenbait errekerimendu egin dizkie EPELEKO KONPOSTATZE PLANTA UTEari (obraren eraikuntzaren arduraduna eta FOMENTO CONSTRUCCIONES Y CONTRATAS S.A eta ZERBITZU ELKARTEA S.L-k osatua) eta EPELE KONPOSTATZE PLANTA UTEari (gauzatze proiektuaren arduraduna, ALTAIR INGENIERÍA S.L, INAK INGENIARITZA S.L eta ENEKA S.L-k osatua), ur-andelen eskumen Zuzendaritza moduan, eta azken honek ez du erantzun.\nHonen guztiaren ondorioz, Asensiok iragarri du GHK-k arazoak bere kabuz konpontzeko erabakia hartu duela eta kostuen ordainketa exijituko duela. Salaketa judizialak aurkeztuko direla iragarri du ere, “egoera tamalgarri eta ulertezin” honen arduradunei kalteen ordainketa exijitzeko.


Turislanek 302 lanpostu eskainiko ditu | El Correo\nZurekinTurislanek 302 lanpostu eskainiko ditu\nTurislanek 302 lanpostu eskainiko ditu\nGipuzkoako turismoko emplegu azokak euskal eremura egingo du salto bere hirugarren edizioan\nTurislan azoka Iruneko Ficoba aretoan ospatuko da datorren martxoaren 25 eta 26a bitartean. Denis Itxaso, Gipuzkoako Foru Aldundiko diputatuak, aurkeztu ditu egingo den hirugarren azokaren inguruko parte-hartze datuak. Berak esan duenez, Turislan kalitatezko enplegua sustatu eta sortzeko egiten da. Era berean, prentsaurrekoan Andrea Sarratea Ficobako zuzendaria eta Maite Cruzado turismo zuzendaria egon dira.\nPasa den bi urteetan azokak izan zuen arrakastarengatik, aurten Gipuzkoako Diputazioak eta Euskal Gobernuak ekimena Euskal Autonomi Erkidegora zabaltzea erabaki dute. Hori dela medio, azokak Lanbide-Euskal Enplegu Zerbitzuaren eta Garapen Agentzien Euskal Elkartearen laguntza jasoko du.\nAzokan 50 erakunde eta enpresak hartuko dute parte. Bertan, arlo ezberdinetako enpresak egongo dira: enplegu zerbitzu, merkataritza, agentzia, formakuntza, hotel eta ostatuak besteak beste. Lehenago aipatu bezala, 302 izango dira azokan eskainiko diren lanpostuak. Izan ere, hauetako 150 aurretiaz plazaratuak izan ziren Turislan azokaren webgunean.\nBestalde, aurten azokan iragarkien tabloi bat aurkeztuko da nobedade bezala. Bertan, Turislanen plataformara igo ez diren lanpostuak agertuko dira. Dagoeneko 140 eskaintza daude argitaratuta eta zifra hau hurrengo egunotan handitzea espero da.\nHamabi musika taldek hartuko dute parte BBK Soinu Berriak lehiaketan\nImanol Arrutia: «Plazer bat izan da Bizkaiako Bertso Txapelketan parte hartzea» Soziedad Alkoholikak txundituta utzi zituen txiletar zaleak


Ongi etorri :: Hezkuntza :: Batxilergoa :: Proiektuak :: Gerra Zibila :: Lekukoak :: Mutriku\n“Setienbrian 21ean ailau zian republikanuak atzeazka. Haiei esaten ginun CNTkuak. Langa aldetik ihesi etorri zian, beste tropak Mendaro aldea egin zutela eta. Langa aldetik zetozen euren oilo ta lapiko ta itxuraz intendenzia nahi zeuen jatekua itteko eta. Eta komentua etxe haundixa ikusi zeuenian baten bati galdetu zixuen ea zeinena zan eta mojena zala esan zixuenian ba, hantxe sartu nahi zeuela beren intendentzia jartzeko. Orduan mojak kanpaiak joten hasi zian eta jendia izututa eta eon zan. Batzuek “Necesitamos sitio para hacer comida” eta bestiak “dejarles solas” eta horrela. Hortxen egon zan erreboluzio txiki bat. Neure eguna zan eta inor ere ez zan akordatu. Ordurako ihesika bazetorren jendea. Batzutan azkoittiarrak izaten ziren bazkaitan eta Donostiako osaba-eta ere etxean ziran egun horretan.”\nHonelaxe gogoratzen dute Mutrikun gerraren hasiera.\n“Milizianuak Entzusen behera etorri ziren tankiakin eta kotxe blindatuekin eta. Haundixak zian. Guretzako elefantia baino handixauak. Gabaz etorri zian: DRA, DRA, DRA, DRA,… Dana ilun zauan euren kotxien fokuak bakarrik ikusten zian. Eta jendia zegoen Plaza Txiki aldian. Dana ihes egin nahi. Nik ez dakit nora joango ziren. Gabaz etorri ziren eta gu etxera joan ginen eta gero ez dakit zer gertatu zen.”\nHerrian militarrak ibiltzen ziren ordu batetik aurrera kalean zebilen jendeari kontuak eskatzen.\n“Gure izeko Martinanian egon ziren Donostiako jueza eta bere familiakuak. Maleta askokin eta etorri ziren eta kaja handi bat komestibleekin. Haiek ondo prestatuta zetozen jateko gauza eta guzti. Retiradan ihes egin behar haiek ere eta etorri zen kotxea eurak eramateko. “Nik ihes egin behar det, hemen harrapatzen banaute hil egingo naute eta”- esaten zuen . Eta prestatu ziren joateko gizon bat eta bi edo hiru emakume. Iluntzea zen eta ez zegoen argirik. Beldurra ematen zuen, tankiak eta kamioiak eta gizonak alde batetik bestera ihesi eta beldurgarria zen hura. Etorri zen kotxea eta esan zien txoferrak, pertsonak eta maletak eta komestible kaja eta danak ezin zirela sartu. Eta han geunden Birjinianeko aurrean, plaza txikian, geure kaja horrekin. Emakumeak esaten zion “pero la caja de comestibles” eta txoferrak erantzun “ una de dos, elija, usted o la caja de comestibles”. Maleta batzuk eta jatekuen kaja utzi eta han joan ziren. Bueltan bagatoz geure “caja de comestibles” eskutan degula, geuk esan eta geuk barre egin; gazteak ginen orduan eta. Halako batean han datoz bi miliziano hortzetaino armatuta fusila eta balaz betetako korreak bularrean gurutzatuta eta “¿Que llevan en esa caja?!” eta guk barre. Grazia egiten zigun “Caja de comestiblesek”, berriz ere esan zigun eta “¿Que llevan en esa caja?!” eta guk barre. Grazia egiten zigun “Caja de comestiblesek”, berriz ere esan zigun “¡Que llevan en esa caja!” eta bildurtzen hasi ginan armak kargatu egin zituzten eta ezin hitzik ere esan, eta azkenian, nik uste Josunek esango zuela, “comestibles”. Pixkat ireki eta begiratu zuten eta: “Iros a casa. Pronto”. Ez det uste ezer egingo zigutenik baina beldurra haundixa pasa genuen.”\nMutrikuko beste bat\nGarai hartan oraindik umeak zirenentzat ikuskizun harrigarria zen emakume soldaduak ikustea. Errepublikarrak ziren, gizonekin batera demokrazia defendatzeko armak hartu zituzten emakumeak.\n“Irailaren 27an eguerdi aldera pasa ziren gure kaletik San Mikolla aldera milizianuak. Asko, tropan formatuta. Gizonak eta emakumeak. Guretzako berrixa zan emakumiak armauta ikustea. Fusilak eta pistolak eta balaz betetako korreak bular aldean trabes jarrita eta galtzakin gizonak bezela. Egun horretan barkuak kainonazoka jardun zuten Alkolea aldetik Debako zubira. Debako zubia bota nahi zuten tropa nazionalei bidea mozteko”\nTropa errepublikarrak eguerdi aldera alde egin zuten Mutrikutik eta ilunabarrean heldu ziren tropa nazionalak.\n“Han datoz, han datoz! Bidea ez da zabal-zabala baina nahiko betian etorri zian soldaduak.” 1936ko irailaren 27an, ilunabarrera, Irixarretik iritsi ziren oinez zetozen soldaduak, armekin leihoetara apuntatuz. Tartean tiro ere egin zuten “gure etxeko miradoretik bala sartu zan eta gero, koltxoiak eta… jartzen gendun balak ez sartzeko. Amona oso zaharra zan, aurreko gerra karlista ezagututakoa, eta “ hau gurian aldian goorra da” esaten zuen tiruak entzuten zitxuanian”. Entzusetik behera jaitsi ziren kamioiak eta tankeak, eta goiko plazan batu ziren guztiak. “Zortzirak aldia izango zan eta gure amak esan zigun orain danak etxera eta komentuko etxera joan ginan danok. Nere ikusmina beldurra baino haundixaua zan eta besteak etxera juan zianian, Goiko Plaza jun nintzan. Hango festa, argirik ez zauan ba, alde egin aurretik moztu egin zuten gorrixak eta. Hango “Viva” eta hango jolgorixua. Gero, Te Deuma kantatu behar zala: herritarrak eta apaizak kantauko zeuen, behartu egingo zituzten eta. Que remedio! Ni etxera abiatu nitzan eta tropak zatozen Barren kaletik.\nOrain “Aparra” denda dagoen horretan, pasadan, ofizial bat gelditu eta esan zian “Viva España”, ni ixilik; berriz ere “Viva España”, ni ixilik eta hirugarrenian “Viva España” eta nik suabe-suabe “Viva”, esan ein bihar. Orduan beste edozer esan balie ere, berdin. Neu ez nintzan hasarre, etxeko portalian sartu nitzanian.”. “Soldadu asko etorri zan eta ondo preparatuta. Formauta sartu zian: TRA, TRA, TRA, TRA, TRA, TRA,… Euren banderak aurrean zituztela: reketeenak eta falangekoak eta… bandera asko ekarri zittuen. Batzuk Beko Plazan jarri zuten kanpamentua eta bestiak Goiko Plaza jun zian. Goiko Plaza bete-bete einda zeon; euren aldekuak eskumineko guztiak erten zuten etxetik, txinurririk ere ez zan gelditu etxian. Eskerrak argirik ez zeon eta inor akordau gabe etxea jun nitzan”.\n“Ondorengo egunetan, astebetean, egunero egoten zan musika plazan. Musika eta dantza. Gu orduan ere, oraintxe bezelaxe, errosaixoa juten ginan egunero eta ertendakuan ikusmiran geundela, bat etorri zitzaten, soldau bat : 18 kurutze ta medaila ta estanpa bazakazen paparrian alde danetan txintxilizka, errosaixuak burutik sartuta. Eta esan zian: “ morena bailamos”. Nik:yo no bailo. “Si hubiera sido rojo ya hubieras bailado?”. Eta nik: aquí ya han estado los rojos y no hemos tenido música por respeto a los muertos.(Urte horretan, ez zen festarik egin Madalenetan eta Kalbaixotan) “Eres roja?” eta ospa nik, sartu nitzan jende artian eta, harrapazak oain ama! Herriko jendia, eskuminekuak, aiton-amonetatik hasi eta titikumeak arteko danak juten zian plaza harro-harro eginda. Irabazi egin zuten. Hua zan triunfalismoa zeukatena.”


Txikipedia:Erreinu (biologia) - Wikipedia, entziklopedia askea.\nErreinua, biologiaz ari garela, izaki bizidunak beren ezaugarri komunen arabera sailkatzeko erabiltzen den banaketa-talde handietako bakoitza da.\nIzaki bizidunen artean, bi milioi espezie inguru identifikatu dira, baina zientzialariek uste dute askoz gehiago daudela. Izaki bizidun guztiak taldeka bildu eta antolatu edo sailkatu egiten dira, izaki bizidunak elkarrengandik zeinen berdinak edo desberdinak diren ulertzeko. Espezieak sailkatzeko irizpide desberdinak erabiltzen dira, baina oso ohikoa izaten da, adibidez, elikadura-motaren arabera eta zelulen egituraren arabera sailkatzea. Bi irizpide horiei jarraituz, bost erreinu bereizi dira:\nAlgak eta protozooak\n1 Animalien erreinua\n2 Landareen erreinua\n3 Onddoen erreinua\n4 Alga eta protozooen erreinua\n5 Bakterioen erreinua\nAnimaliek honako ezaugarri hauek dituzte:\nIzaki zelulaniztunak dira.\nHeterotrofoak dira: hau da, beste izaki bizidunez elikatzen dira, ez baitira beren elikagaiak sortzeko gai.\nGehienak leku batetik bestera mugi daitezke elikagaiak edo babesa aurkitzeko.\nNerbio-sistema izaten dute, bai eta zentzumen-organoak ere.\nLandareek honako ezaugarri hauek dituzte:\nAutotrofoak dira: hau da, substantzia sinpleetatik (ura, gatz mineralak eta airea) beren elikagaiak sortzeko gai dira, eguzki-argiaren laguntzaz. Horregatik, ez dute beste izaki bizidunez elikatu behar.\nLurrari lotuta daude eta, beraz, ezin dira mugitu.\nEz dute nerbio-sistemarik ez eta zentzumen-organorik ere. Hala ere, zenbait estimuluren aurrean erreakzionatzeko gai dira (argiaren aurrean, adibidez).\nOnddoek (perretxiko, lizun eta legamiek) honako ezaugarriak dituzte:\nBatzuk zelulabakarrak dira (legamiak), eta beste batzuk zelulaniztunak (perretxikoak eta lizunak).\nEz dute ez ehunik ez organorik.\nHeterotrofoak dira: ez dute beren elikagairik sortzen eta, beraz, oro har usteltzen ari diren izakiez (orbela, zura, janaria, ongarria, etab.) elikatzen dira.\nEzin dira lekuz aldatu edo mugitu.\nAlga eta protozooen erreinuaAldatu\nProtistoen erreinua ere deitzen da. Protozooak eta algak erreinu berean sartuta dauden arren, oso izaki bizidun desberdinak dira. Honako ezaugarri hauek dituzte:\nProtozooak zelulabakarrak eta heterotrofoak dira; uretan, lurrean edo beste izaki bizidun batzuen barruan bizi dira, eta izaki bizidun horiei gaixotasun larriak eragiten dizkiete. Amebak eta paramezioak dira, besteak beste, protozooak.\nAlga batzuk zelulabakarrak dira, eta beste batzuk zelulanitzak. Autotrofoak dira, eta itsaso, ibai eta aintziretan bizi dira. Ez dute benetako ehunik ez organorik. Alga zelulaniztunak harkaitzei lotuta bizi dira; alga zelulabakarrak, berriz, libre bizi dira, planktona osatuz.\nMoneroen erreinua ere deitzen da. Nagusiki, bakterioek osatzen dute erreinu hau. Honako ezaugarri hauek dituzte:\nZelulabakarrak dira. Izaki bizidun soilenak dira.\nHainbat ingurunetan bizi dira: uretan, airean, lurrean, beste izaki bizidunen barruan, etab.\nBakterioetako batzuk onuragarriak dira izaki bizidunentzat, baina beste batzuk kaltegarriak, gaixotasunak eragiten baitituzte.\nBakterio batzuk (zianobakterioak, adibidez) beren elikagaiak sortzeko gai dira; beste batzuk (baziloak, adibidez, berriz, heterotrofoak dira.\nBakterioen zelulek ez dute nukleo bereizirik eta nukleoaren materiala zitoplasman sakabanatuta dago.\nAzken aldaketa 20 maiatza 2022(e)an, 16:20(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 20 maiatza 2022, 16:20.


Albisteak https://www.ela.eus/eu/albisteak/aggregator https://www.ela.eus/@@site-logo/elalogo.png\nSozietateen Gaineko Zergaren egoera eskandalu hutsa da\nEAJ-PNV eta PSEk Sozietateen Gaineko Zerga murrizteko sinatutako akordioak atzerakada galanta eragingo du justizia sozialean. Hala adierazi du Mikel Noval, ELAko ikerketa arloko arduradunak. Beste behin, gobernuko partaideek patronalaren eta kapitalaren aldeko neurriak hartu dituzte, inolako eztabaida sozialik onartu gabe.\nBizkaiko Bulego eta Langeletan mobilizazioak izango dira datozen asteotan\nPatronala erabateko xantaia mugiezin jarreran delarik, ELA eta LAB sindikatuek beharrezkotzat jotzen dute sektorearen mobilizazio deialdia. Datorren astelehenetik hasita hainbat mobilizaziorako deia egin dute. Otsailaren 1ean, lanutzea egiteko deia luzate dute gaur goizean Bilbon izandako agerraldian.\nEAEko Heziketa Bereziko langileen gehiengo zabalak egin du bat greba deialdiarekin\nIazko ikasturteko mobilizazio eta hiru greba egunei jarraituz, oso jarraipen zabala izan du Heziketa Bereziko hezitzaileen grebak. Iazko grebek baino oraindik ere jarraipen zabalagoa izan du gaurko deialdiak. Grebara deiturik zeuden 1.000 langile ingurutik %75 baino gehiagok egin du greba. Ehunka pertsonak hartu du parte Lakuan Eusko Jaurlaritza aurrean egin diren mobilizazioetan.\n"Fiskalitatearen inguruko akordioa patronalak nahi duena izango da"\nAdolfo Muñoz "Txiki"ren esanetan "EAJk, PSEk eta PPk mahai gainean duten fiskalitatearen inguruko akordioa patronalak nahi duena da". ELAko idazkari nagusiak gaur goizean Radio Euskadin egin dioten elkarrizketan gaineratu duenez, "2017ko uztailean Alderdi Popularrekin gastu araua adostu zenean, EAEren gastu ahalmena mugatu zen".\nELAk sexu-jazarpenari buruzko ekitaldia egin du Iruñean indarkeria matxistaren aurkako kanpainaren barruan\nELAk sexu-jazarpenari buruzko ekitaldia gauzatu du gaur Iruñean, indarkeria matxistaren aurkako kanpainaren barruan. Ehun bat lagun bildu dira Udal Plazan “Lan mundutik indarkeria sexistari STOP” leloa zeraman pankartaren atzean. Gogoratu behar da larunbat honetan indarkeria sexistaren aurkako eguna izanen dela, eta horren barruan kokatu behar da gaurko ekitaldia.\nElkarrekin Podemos eta ELA kezkatuta agertu dira EAJ-PSE-PP blokearen zerga- eta aurrekontu-politika dela eta\nElkarrekin Podemos eta ELAko ordezkariak gaur goizean bildu dira Bilbon, sindikatu abertzalearen egoitza nagusian. Bileraren buru Lander Martinez eta Txiki Muñoz zirela, hitzorduaren xede nagusia Legebiltzarreko Autogobernu Batzordean alderdi politikoa egiten ari den lanaren azalpena zen, batik bat bertara eramango duen proposamena. Alde biek egoera politiko eta sozialari buruz duten iritziaren berri eman diote elkarri.\nELA eta LABek deitutako EAEko administrazio orokorreko 3 orduko lanuzteak jarraipen zabala izan du\nEhundaka langilek Eusko Jaurlaritzako enplegua egonkortuko duen eta behin behinekotasuna %6ra jeitsiko duen plangintza egoki bat, murrizketen atzera botatzea eta negoziazio erreal baten hasiera exijitu diote Jaurlaritzari, kalitatezko zerbitzu publiko bat eskaintzeko berme gisa.\nLan hitzarmenaren aldeko mobilizazioak Gipuzkoako Aldundian\nGipuzkoako Aldundiko Langile Batzordea, 2017ko urtarrilean lanean hasitakoa, Gipuzkoako Foru Aldundiko langileen lan baldintzak arautuko dituen Lan Hitzarmena negoziatzen egon da erakunde honen arduradun politikoekin. Joan den asteko ostegunean, 2017ko azaroaren 16an Gobernantza eta Gizartearekiko Komunikazioko diputatuak negoziazio mahaia itxi zuen, akordio batera iritsi gabe, GFAko langileen lan baldintzak aldebakarrez arautzea erabaki duelarik.\nAbenduak 9 - Denak Pariserat DOHAINTZA DEIALDIA\nSekulan bizi izan ez den mobilizazio bat plantan emana izaiten ari da, instantzia anitzei buruz interpelazio eta defentsa mintzaldi eginahal garrantzitsuak eginak dira, sentsibilizazio eta informazio lan sakon bat eramana da hedabide, erakunde eta pertsonalitate ezberdinei buruz. Horrek guziak auto-finantzatu behar ditugun gastuak dakarzki, Luhusoko gertakarientzat eta apirilaren 8ko armagabetzearentzat izan zen bezala.\n#AurrekontuSozialak exijitzeko ekitaldia irudietan\n“PPk eta EAJk hitzartu duten gastu-arauak aurrekontu sozialak egitea galarazten du”\nEuskal Herriko Eskubide Sozialen Kartak deituta, 2.000 lagun bildu dira gaur Gasteizen aurrekontu sozialak exijitzeko, bestelako gizarte eredu bat lortzeko lagungarri izan daitezen. Lehenik Mendizorrotza kiroldegian ekitaldia izan da, eta gero manifestazio bat egin dute Gasteizen zehar, Legebiltzarrean amaitu delarik.\nNafarroako Gobernuaren 2018. urterako aurrekontuek ez dute partaidetza sozialik bermatzen eta Rajoyren interesak asebetetzea beste helbururik ez dute\nNafarroako Gobernuaren 2018. urterako aurrekontuek partaidetza sozialik bermatzen ez dutela eta Rajoyren interesak asebetetzea beste helbururik ez dutela salatu du gaur ELAk, Iruñean egindako prentsaurrekoan. Bertan salatu duenez, aurrekontuen 4 eurotik 1, hitzarmena, zor publikoa eta itzaleko bidesariak ordaintzera bideratzen du Nafarroako Gobernuak. ELAren ustez kezkagarria da aurrekontu hauek eredu aldaketa kontuan ez hartzea, ez dute ezta zalantzan jartzen 135 artikuluaren austeritatearen ideologia.\nIBEX35 Hezkuntzaren merkantilizazioa - Jardunaldiak\nAzaroaren 23an, osteguna, hezkuntzaren merkantilizazioa hizpide izango duten jardunaldiak izango dira NUPen. Ostegun honetan, azaroaren 23an, Carlos Fernandez Liria Complutenseko Filosofiako irakaslea ELA sindikatuak “Hezkuntza IBEX-35” izenburupean antolatutako jardunaldian arituko da NUPen. Ekitaldia, 108 gelan egingo da 17:30etatik aurrera, eta irekita egongo da irakasleentzat eta gaian interesatuta dagoen edozeinentzat. Fernández Liria, beste egile batzuekin batera idatzitako “Escuela o barbarie, entre el liberalismo salvaje y el delirio de la izquierda” liburuaren edukinei buruz mintzatuko da. Ondoren, ELA sindikatuko arduradunek 2010etik aurrera Nafarroako Gobernuak Hezkuntzan egindako murrizketa politikak eta beren ondorioei buruzko ikerketa azalduko dute. Bertaratutako guztiek solasaldian parte hartzeko aukera izango dute, egoerari aurre egiteko alternatibak bilatzeko asmoz.\nCondesa Taldeko Perfil en Frio enpresan erdietsitako akordioak lanaldia murriztu eta soldata igoera ekarriko du\nELAk Perfil en Frio (Condesa Taldea) enpresako langileak zoriontzen ditu, egindako mobilizazioengatik, sei greba-egun egiteagatik, eta hitzarmena sinatzera enpresa behartzeagatik; astean hiru egunetan greba mugagabea egiteko aukeraren aitzinean.\nHeziketa Bereziko hezitzaileek greba egingo dute azaroaren 23an\nLAB, ELA eta STEILAS sindikatuok greba eguna deitu dugu azaroaren 23an Heziketa Berezian. Gogoratu, urrian zehar mobilizazio ugari deitu ditugula EAEko unibertsitatez kanpoko hezkuntza publikoan. Urrian zehar lurralde ezberdinetako hainbat ikastetxeetan itxialdiak egin ditugu ikasle, guraso eta langileekin batera. Urriaren 28an familia eta herritarrekin batera manifestazio jendetsuak antolatu ditugu Gasteiz, Donostia eta Bilbon. Aurreko bi asteetan, Haurreskolak Partzuergoko Hezitzaile eta Kudeatzaile eta Sukaldari-Garbitzaileek izan zuten borroka astea eta greba eguna. Aste honetan, azaroaren 20tik 24ra, Heziketa Bereziko Hezitzaileon borroka astea burutuko dugu eta datorren osteguna, azaroak 23rako greba deitu dugu.\nEusko Jaurlaritzaren aurrekontuen mamia PPrekin adostuta dago\nAdolfo Muñoz "Txiki" Bilboko Herri Irratian izan da gaur goizean. Bere esanetan, aberastasunaren zati gero eta txikiagoa bideratzen da zerbitzu publikoetara, eta joan zen uztailean Madrilen adostutako "gastu-araua"k lehentasuna ematen dio zor publikoa ordaintzeari.\nErakundeak ez dira busti CELeko lanpostuak eta enpleguaren baldintzak babesteko\nELAK salatu du instituzioek ez direla busti lanpostuak eta enpleguaren baldintzak babesteko; haatik, gogoratu behar da urrian Bizkaiko Batzar Nagusietan alderdi guztiek hartu zuten erabakian zer esaten zen: lanpostu guztiak bermatu behar zirela.\nZornotzako udal funtzionari bati kontratua amaitzean kalteordaina ordaindu behar zaiola aitortzen du epaiak\nELAk irabazitako epai batean, Zornotzako Udaletxeak 17 urtez bertan lanean jardun zuen bitarteko funtzionari bati indemnizazioa ordaindu behar diola aitortzen da. ELAren ustez, sententzia hauek, gaur egun administrazio ezberdinetan indarrean dagoen negoziazio eredua aldatzeko beharra azaleratzen dute eta berriro eskatzen die euskal administrazio guztiei, enpleguak egonkortzeko neurriak berehala hartu ditzatela.\nELAk Eusko Jaurlaritzak aurkeztutako Euskal Enplegu Publikoaren Lege-Proiektua erretiratzeko eskatu du\nGaurko Mahai Orokorrean, Euskal Enplegu publikoko Lege egitasmoa aurkeztu du Jaurlaritzak. Testua aurreko legealdian aurkeztutakoaren kopia bat da, testu hura Mahaiko lau sindikatuotatik bakar batek ere onartu ez eta Jaurlaritzak legebiltzarreko izapidetzan proiektua erretiratu behar izan zuelarik legebiltzarreko talde bakar batek ere babestu ez zuelako.\nHurrengo 20 elementuak »


Arkitektura naturala: lezkari arrunta « Atariaren bloga\nKategoriak: Educación ambiental,Educación ambiental,Ingurumen hezkuntza @eu — Etiketak: Ataria, bioaniztasuna, biodiversidad, ingurumen hezkuntza, Medio ambiente — CEA — 29 apirila 2021 08:57\nUdaberria landare askoren loraldia da, baina hegazti askorentzat ere une garrantzitsua da, askok habiak egiten eta hurrengo belaunaldiko arrautzak txitatzen hasten baitira.\nGaurko postean, Salburuan aurki dezakegun habiarik deigarrienetako bat dakarkizuegu: lezkari arruntarena (Acrocephalus scirpaceus).\nOhikoa da Salburuan lezka landareen artean ikustea hegazti hau. Emeek egiten dituzte habiak lezka landareen zurtoinetara eutsita, lurretik metro bateko altueran; otarre txiki bat osatzen. Otarre horren barruan 4-5 arrautza zuri-horixka jartzen dituzte.\nZalantzarik gabe, naturako obra arkitektoniko bat, hezegunean gozatzeko zorte handia daukaguna.


Nork esnatzen zuen Mary? | EIBZko liburutegia\n2016/01/19 -n Amaia-kargitaratuta\nPakito Ganbelai / 2016-01-19 / 386 hitz\nAi, iratzargailua… Langilearen miseriaren sinbolo bezala irudikatua izan da maiz. Zenbait idatzi eskaini ote zaizkion, zenbait abesti, zenbait bertso. Denak txarrak, seguru. Ze nazka ematen zuen ikasle garaian, bereziki irailean, goizeko seietan edo zazpietan jarri beharra zegoenean, hiru hilabeteko oporraldiaren ostean.\nNire adiskide batek harreman zelebre xamarra dauka iratzargailuarekin, nerabezarotik hona. Goizeko zazpietan jaiki behar bada klasera joateko, lauretan jartzen du iratzargailua. Orduan esnatu, ordua begiratu, eta pentsatzen omen du: “ze ona, oraindik hiru ordu dauzkat lo egiteko”. Une horretan sentitzen duen plazera ez omen dago azaltzerik. Bakoitza mundu bat gara.\nIratzargailuak eboluzio txiki bat jasan du, eskuko ordulariak bezala. 25-30 urtetik beherako oso gazte gutxik darama ordulari bat eskumuturrean, ez bada dirutza balio duen pieza bat; betiko Casio ordulari merkeak, ordua jakiteko balio dutenak, desagertu dira. Zertarako ordularia mugikorra gainean badaramagu? Ba iratzargailuekin berdin, telefonoan jarri eta kito. Horrek gainera norberak nahi duen doinu edo abestia jartzeko aukera ematen du. Norbaitekin ohea eta loa konpartitzeko zortea izan dudanean, beti esnatu naiz doinu ezberdin batekin. Batzuetan “pi-pi” klasikoa, zatarra eta jasangaitz xamarra nire gusturako; Amelie filmaren soinu bandarekin esnatu nintzenekoa ederra izan zen; eta amaitzeko, “Minutu bat goizero” entzunez begiak zabaldu nituenean irribarre handi batekin ekin nion egunari. Eguna hasteko abesti onena iruditzen zait, ez du parekorik.\nBakoitzak gure metodologi propioa daukagu iratzargailuarekin. Batzuek alarma bost minutuero errepikatzen jartzen dute, eta kristo bat eginda jaiki ordu eta erdira. Besteek ez dute errepikatzen jartzen, horiek izaten dira normalean lo geratzen direnak. Nik badaezpada gelako beste puntan jarri izan dut beti, nire burua jaikitzera behartzeko.\nNola kristo konpontzen ziren iratzargailua asmatu aurretik? Mundu guztiak ez zuen oilarrik edukiko etxean. Gainera, egunsentian abesten dutela esatea topiko bat iruditzen zait. Nire etxetik ehun metrora dagoen baserrian badago bat, eta batzuetan goizeko lauetan jartzen da abesten, nazkagarria. Horrelakoetan ordulariari begiratu, lauak direla ohartu eta pentsatzen dut: “ze ona, oraindik hiru ordu dauzkat lo egiteko”. Une horretan sentitzen dudan plazera ez dago azaltzerik.\nBa Londonen bazen behin, behin bazen, dagoenekoz galdua den ogibide bat (eskerrak galdu den), iratzargailu ibiltariarena. Beno, “gailu” beharbada ez dago ondo esana. Iratzartzailea? Mary Smith bezalako jendeari sei “penike” ordaintzen zizkioten astean jendea goizean goiz esnatzeko. Tinbrea ere ez zen asmatua, eta Maryk, Amazoniako ehiztaria lez, bere tutua eskutan zuela zeharkatzen zituen Londoneko karrika estuak, leihoetara harri txikiak jaurtiz.\nBaina galdera da: nork esnatzen zuen Mary?\nKategoria A eredua, D eredua, Euskara, Gizartea, Iritzia, Zuzeu.eus, etiketak Iratzargailua, Mary Smith, Pakito Ganbelai by Amaia. Gorde lotura.


Gusuku aztarnategiak eta Ryukyuko Erresumako antzeko eremuak - Wikipedia, entziklopedia askea.\nGusuku aztarnategiak eta Ryukyuko Erresumako antzeko eremuak\nGusuku aztarnategiak eta Ryukyuko Erresumako antzeko eremuak1\nGusuku aztarnategiak eta Ryukyuko Erresumako antzeko eremuak UNESCOk 2000 urtean Gizateriaren Ondare izendatu zuen bederatzi eremuren multzoa da, Okinawa prefeturan kokaturik daudena.\nRyūkyū Erresumako kulturaren adierazgarri direlako izendatu zen Gizateriaren Ondare. Bi utaki (eremu sakratu), Tamaudun mausoleoa, lorategi bat eta bost gusuku gazteluk osatzen dute multzoa. Gazteluen hondarrak baino ez dira gelditzen baina Nahako Shuri gaztelua berreraiki egin dute..\nXII. mendearen inguruan hasi zen Gusuku garaia, Aji buruzagiek bultzatuta herritarrak kostaldean bizitzetik barnealderago zeuden muinoetan herriak eta gazteluak eraikitzen hasi zirenean. Nekazaritza zabaldu zen orduan eta arroza, garia eta artatxikia erein ziren. Merkataritza ere handitu egin zen eta uharteen arteko harremanak nabarmen sendotu ziren. Sho dinastia nagusitu zen denborarekin.\n1609an Japoniako Satsuma leinuak uharteak inbaditu zituen.\nTamaudun, Sho dinastiaren mausoleoa.\nMultimedia: Gusuku sites and related properties of the Kingdom of Ryukyu\nAzken aldaketa 22 otsaila 2020(e)an, 21:06(e)tan\nOrriaren azken aldaketa: 22 otsaila 2020, 21:06.


Santa Klara uhartean Cristina Iglesiasen eskultura jartzeko lanak direla eta, Eguzkiren iritzia\nCristina Iglesias eskultoreak Santa Klara uharteko itsasargian bere eskultura egiteko egokitzapen-lanak hasi berri ditu Donostiako Udalak, eta Eguzki talde ekologistak bere ikuspuntua eman nahi du. Martxoan, Udaletxean izandako bilera batean, hainbat kezka azaldu genituen eta, trukean, alkatearen eta artistaren ordezkariek hainbat konpromiso hartu zituzten. Bileratik pozik atera ginen. Orain, konpromisoak beteko ote dira?\nTestu hau gaztelaniaz bakarrik irakur daiteke osorik. Alabaina, Irutxukoko Hitzak laburpen ona egin du euskaraz. Hona hemen:\nLa entrada Santa Klara uhartean Cristina Iglesiasen eskultura jartzeko lanak direla eta, Eguzkiren iritzia aparece primero en Eguzki Talde Ekologista.


Powered by Pechakucha PechaKucharen bederatzigarren edizioa Bidasoan. Aurten, KREA Bidasoa topaketaren baitan ospatu ezin izan denez, bederatzigarren edizio hau telematikoki egingo da datorren ostegunean, ekainaren 18an, 17: 00etatik aurrera. PechaKucha munduan PechaKucha Tokyo 2003an sortutako ekimena da, arkitektoek eta diseinatzaileek …\nGida hau Eusko Jaurlaritzaren Kultura eta Hizkuntza Politika Sailak kulturaren sektoreko profesionalei eskaintzen dien ezohiko aholkularitza-zerbitzuaren barruan sartzen da. Zer aurkituko duzue gidan? Alarma-egoera ezarri zenetik, administrazio publikoek laguntza-lerro ugari abiarazi ditugu, enpresei eta profesionalei, oro har, zuzendutakoak gehienak. Gida honen helburua da gure …\nCategoría: Arte, Azoka, Cultura, Diru-laguntzak, Ekintzaile-komunitatea, Ekintzailetza-Emprendizaje, Empleo, Enpresa-kudeaketa\nNekazaritzako eta abeltzaintzako produktuen merkatuak itzuliko dira larunbat honetan\nHondarribiko nekazaritzako eta abeltzaintzako produktuen ohiko merkatua larunbat honetan itzuliko da bere ohiko lekura. Irungo Udalak, Km0 produktu merkatu bat antolatu du larunbat honetarako, bertako ekoizleen parte-hartzearekin. Hondarribia: ohiko kokalekua (larunbata San Pedro kalean eta asteazkena Damarrin) (8:00-13:00) Irun: Uranzu …\nCategoría: Artikulua, Azoka, Ekintzaile-komunitatea, Ekintzailetza-Emprendizaje


Legezko oharra | Gardetasun-ataria | BEC\nErakunde- eta antolaketa-informazioa\nAdministrazio kontseiluaren osaera\nPlangintza eta Ebaluazioari buruzko informazioa\nLaguntza publiko eta diru-laguntzei buruzko informazioa\nEragin ekonomikoa duten jarduera administratiboak\nGoi mailako prestakuntza duten zuzendari eta langileak\nEkonomia-, Aurrekontu- eta Ondare-informazioa\nUrteko kontuak + Kudeaketa-txostena\nHome / Legezko oharra\nBILBAO EXHIBITION CENTRE, aurrerantzean BEC, Azkueko erronda, 1 – 48902 Ansio-Barakaldon helbideratua dagoena eta IFZ: ES A-95135984 duena, webgune edo atari honen jabea da eta Interneteko erabiltzaileen eskura jartzen du bisitariei BECek dituen zerbitzuen, jardunaldien, aretoen, azoken eta gertakizunen berri emateko helburuarekin jartzen du erabilgarri, bai eta aipatu bisitarien, erakusketarien eta BECen artean komunikazio eta zerbitzu bide berria zabaltzeko ere.\nInterneteko atari honetako orrialde eta domeinu guztietarako sarrera doakoa eta anonimoa da segurtasunagatik Erabiltzailearen erregistroa eskatzen denetan izan ezik, segurtasun arrazoiak medio betiere.\nSarrera, jabetza industriala eta intelektuala eta hiperesteken politika\nAtari honek dituen zerbitzuetara sartzea eta erabiltzea boluntarioa da eta dokumentu honetan azaldutako baldintza orokorrak onartzea dakar.\nZerbitzuetan nabigatzea eta zerbitzuok erabiltzea erabilerarako baldintza orokorrak Erabiltzaile moduan inolako erreserbarik gabe onartzen direla esan nahi du. BECek edozein unetan eta aldez aurretik ohartarazi gabe, baldintza orokorrak izateko aukera izango du atarian aldaketen berri emanez, erabiltzaileek aurretik ezagutzeko aukera izan dezaten.\nErabiltzaileak atarian eskaintzen diren edukiak erabiltzeko konpromisoa dauka (markak, izen komertzialak, diseinu industrialak, diseinuak, testuak, argazkiak, irudiak, logotipoak, ikonoak, softwarea edo BECi edo atarian sartzea onartu duten hirugarrengoei eragiten dioten erabilera industrial eta komertzialak babestutako bestelako edozein zeinu), modu zuzenean eta zilegian.\nZentzu horretan, Erabiltzaileak Atariaren edukiak edo gailu teknikoak ez erreproduzitzeko, banatzeko, eraldatzeko edo aldatzeko konpromisoa dauka, bai babesteari bai konfigurazioari dagokionez.\nBECek ez ditu bere gain hartuko hirugarrengoek Atarian sartutako markak, izen komertzialak, diseinu industrialak, diseinuak, testuak, argazkiak, irudiak, logotipoak, ikonoak, softwarea edo BECi edo atarian sartzea onartu duten hirugarrengoei eragiten dioten erabilera industrial eta komertzialak babestutako bestelako zeinuak erabiltzeagatik gerta daitezkeen arau-hausteak.\nEra berean, Erabiltzaileak ez ditu Atariaren ohiko erabilerak edo beste erabiltzaileen zerbitzuak kaltetuko, gauzaeztanduko, orrialdeak kargatuko edo kaltetuko.\nErabiltzaileak ezingo du beste webgune batetik hiperestekak ezarri BECen aldez aurreko baimenik gabe.\nBEC ez da loturen bidez ezarritako web orrien edukien erantzule izango, ez eta orrialde horiek hirugarrengo horien eskubideei eragindako arau-hausteena ere.\n15/1999 LOPD eta 34/2002 LSSI-CE legeak betez, interesa duenari boluntarioki ematen dituen izaera pertsonaleko datuak, bai eta korreo elektronikoa ere, BEC arduradun den fitxategi automatizatu batean (Datuen Babeserako Agentziako Erregistro Nagusian fitxategi horren berri eman da) gordetzen ditugula jakinarazi nahi dugu. Interesa duenak bere datuak bidaltzean, horiek erabiltzea espresuki baimentzen du aldian behineko komunikazioak egiteko, posta elektroniko bidez egitekoak direnak barne. BECek bere kabuz edo bere enpresa laguntzaileen bitartez antolatutako azoka jardueren berri emateko –jarduerak, edukiak, zerbitzuak– izango dira komunikazio horiek. Halaber, zure datuak BECen enpresa laguntzaileei helarazi ahal izango zaizkiela informatzen dizugu, aurrekariak, edukia eta bilakaera barne, beti ere konfidentzialtasun betebeharrarekin, kontratu bidezko harreman batetik eratorritako helburu operatibo eta kudeaketazko hutsarekin.\nErabiltzailearen eskubideak: BECek datuon sarbide, zuzenketa, oposizio eta baliogabetze eskubidea duzula jakinarazten dizu, BECera gutuna igorriz: Datuen babesa, Azkueko erronda, 1 – 48902 Ansio-Barakaldo helbide arruntean edo posta elektronikoan.\nErabiltzailearen adostasuna: Erabiltzaileak Atarian nabigatzerakoan emandako datuak edota bertan dagoen edozein formulario betetzerakoan emandakoak aurretik aipatutako datu pertsonalen fitxategi automatizatuan sartzea baimentzen du, baita sor daitezkeen balizko harreman komertzialetatik eratorritakoak ere.\nCookies: BECek Erabiltzaileari jakinarazten dio Atariko edukietarako hainbat sarbidetan alta fitxategiak edo antzekoak betetzea eska daitekeela, eta bertan datu pertsonalak sartzeko eska dakiokeela Erabiltzaileari. Era berean, bere zerbitzuak hobetzeko helburuarekin, BECek “cookie” programak abiaraz ditzake, horien bitartez Erabiltzailearen datu pertsonalak lortzeko.\nBECen arduren esklusioa\nBECek ez du uneoro Erabiltzaileek Atarian egin dezaketen erabilera kontrolatzen, zentzu horretan, ez du Erabiltzaileek dokumentu honetan zehaztutakoa bete ez eta egindako jardueren gaineko ardurarik hartuko.\nBECek ez du bermatzen bere Atarian birusak ez direnik egongo, ezta berau hornitzen duen Zerbitzarian ere; halaber, ez du bermatzen beste pertsona batzuek egindakoengatik Erabiltzailearen sistema informatikoan aldaketak sor ditzaketen beste elementurik ez egotea edo beste pertsona batzuek hiperesteka ez baimenduak ez egitea.\nDena den, BECek Atariaren funtzionamendua bermatzeko eta Erabiltzaileari kaltea eragin diezaioketen birusen eta beste osagaien existentzia eta transmisioa saihesteko beharrezko neurri guztiak hartu dituela adierazten du, bere aukeren arabera eta teknologien egungo egoeraren arabera.\nBECek ezin du bermatu bere edukien zehaztasuna, ezta horien jarraitutasuna ere, eta alde bakarreko erabakiz horiek erabat edo neurri batean aldatu eta moldatzeko eskubidea bere egiten du; halaber, egoki deritzonean sarbidea eten edo galaraz dezake.\nBECek egin diren edo aurki egingo diren hainbat ekitalditako Katalogoak ditu ikusgai Atariko zenbait gunetan, Erabiltzaileak kontsulta ditzan. Katalogo horiek dagokien ekitaldietakoak baino ez dira eta erakusketariek berek emandako datuak biltzen dituzte Erabiltzaileari ezagutarazteko\nBECek erakusketariek emandako informazioei dagokien edozein ardura hartzeari uko egiten dio, erakusketariak berek baitira informazio horien egiazkotasunaren eta zilegitasunaren erantzule bakarrak.\nAtariaren Erabiltzailearen eta titularraren artean sortutako harremana legedi aplikagarriaren eta dagokion jurisdikzioaren gainean indarrean den araudian oinarrituko da. Hala ere, araudiak aldeei foru baten eraginpean egoteko aukera ematen dienean, BEC eta Erabiltzailea, beste edozein foruri uko eginik, Bilboko Epaitegi eta Auzitegien mendean izango dira. Edonola ere, Espainiako Ordenamendu Juridikoko arauak aplikatuko zaizkie.\nAzkueko erronda 1, 48902 Ansio-Barakaldo\nIFZ: ES A-95135984\nTelf: +34 94 40 40 000\nFaxa: +34 94 40 40 001\nBECen domeinu nagusia:\nWEB-GUNEAREN BIDEZKO KONTRATAZIO BALDINTZA OROKORRAK\nHonako Baldintza Orokorrek, kasuan kasu ezar daitezkeen baldintza bereziekin batera, arautuko dituzte BECen eta eskaintzen diren zerbitzuak Atariaren bidez kontratatzen dituzten erakusketarien artean.\nBECek komunikazio zuzenerako bidea du atarian bere ekitaldietako erakusketariekin. Ekitaldi bakoitzeko webgunetik sar daiteke bertara eta zerbitzu elkarreragilea da; Erakusketariak bere parte-hartzearekin lotura duen informazio interesgarria sartu eta kontsulta dezake.\nGune honetara sartu ahal izateko, zeure erabiltzaile zenbakia eta pasahitza erabili beharko dituzu; horiek BECek emango dizkie erakusketariei era mailakatuan eta parte hartuko duten ekitaldia baino lehenagoko arrazoizko epe batean.\nBECek Erabiltzaile eta Pasahitza helaraziko dio BECen aurrean erakusketariaren ordezkaria denari. Datuok konfidentzialak dira. Erakusketariaren erantzunkizuna da horiek beste pertsona batzuek modu ezegokian erabiltzea saihestea, eta BECek uko egiten dio horri dagokion edozein ardurari. BECek aldaketak egin ahal izango ditu Erabiltzaileari jakinarazi ondoren; hala, aldatutako gakoak ez dira baliozkoak izango.\nGune honetara sartzeko BECek bidalitako erabiltzailea baino ezingo da erabili. Erabiltzailea eta pasahitza idazterakoan sistemak konbinaketa baliozkoa den ala ez egiaztatuko du.\nKonbinaketa hori zuzena ez bada, erabiltzaileari jakinaraziko zaio dagokion mezuaren bitartez.\nSartzeko hiru saiakera oker eginez gero, kontuaren blokeatze automatikoa gertatuko da. Kontua desblokeatzeko [email protected] egaz harremarretan jarri.\nAplikazio honek cookieak behar ditu funtzionatzeko, beraz, horiek gaituak izan beharko dituzu nabigatzailean.\nEzin du gaituta eduki Pop-up blokeatzailea den softwarerik.\nHonako Baldintza Orokorrak osatu dira Kontratatze Baldintza Orokorrei buruzko apirilaren 13ko 7/1998 Legearen arabera, abenduaren 17ko 1906/1999 Errege-Dekretuaren arabera, zeinaren bidez kontratatze telefoniko edo elektronikoa baldintza orokorretan arautzen baita eta 7/1998 Legeko 5.3 artikuluan garatzen baita, Kontsumitzaile eta Erabiltzaileen Defentsarako uztailaren 19ko 26/1984 Legearen arabera, Txikizkako Merkataritzaren Antolamendurako urtarrilaren 15eko 7/1996 Legearen arabera eta, hala badagokio, Informazio Gizartearen eta Merkataritza Elektronikoaren Zerbitzuetarako uztailaren 11ko 34/2002 Legearen arabera.\nAtariko edozein zerbitzu baliatzeak Kontratatze Baldintza Orokor guztiak onartzea dakar Erabiltzailearen aldetik, baita Atariaren Erabilpenerako Baldintza Orokorrak eta, kasuan kasu, zerbitzua baliatzeko dagokion ekitaldiaren webguneetan argitaratutako Baldintza Bereziak ere.\nBECek jakinarazten du eskainitako zerbitzuak baliatzeko tramiteak honako baldintzetan aipaturikoak direla eta zerbitzu zehatz bakoitzari dagozkionak, aldiz, pantailan azaltzen direnak.\nKontratatze prozesuetan BECi emandako informazio guztia bilduko da eta Erabiltzaileak berak egindako eragiketa guztien gaineko informazioa eskatu ahal izango du aurreko 3 hilabeteetan, beti ere BECi zuzendutako fax edo posta elektroniko bitartez aurrez eskatzen badu.\nBECeko Atarira eta zerbitzuetara sartzeko behar diren bitarteko tekniko guztiak Erabiltzailearen kontura izango dira esklusiboki, baita zerbitzuak baliatzeak eragin ditzakeen bestelako zerga edo gastuak ere.\nHonako Atariaren bitartez egindako kontratu guztiak legedi aplikagarriaren eta dagokion jurisdikzioaren gainean indarrean den araudian oinarrituko da. Hala ere, araudiak aldeei foru baten eraginpean egoteko aukera ematen dienean, BEC eta Erabiltzailea, beste edozein foruri uko eginik, Bilboko Epaitegi eta Auzitegien mendean izango dira.


Fellinik maite zuen liburua | EIBZko liburutegia\nFellinik maite zuen liburua\n2012/12/20 -n liburutegia-kargitaratuta\nMikel Lizarralde / 2012-12-05 / 441 hitz\n‘Zerua gainbehera dator’ obraren itzulpena kaleratu du Igelak; Lorenza Mazzettik idatzia da, gerrako oroitzapenetan oinarrituta.\nPhilippe Claudelen eleberri bat eta Andrea Camilleriren beste bat ere argitaratu ditu.\nLorenza Mazzetti idazle eta zinemagile italiarrak (Florentzia, 1928) bere larruan sufritu zuen II. Mundu Gerran faxismoaren krudelkeria. 1944ko abuztuaren 3an, naziek izeba eta bi lehengusinak hil zizkioten Rignanoko sarraskian, eta osabak, Robert Einsteinek, berria jakin zuenean, bere buruaz beste egin zuen. Hura zuen familia Mazzettik, oso txikia zela gurasoak hil egin baitzitzaizkion.\nNerabezaroko oroitzapen haietan oinarrituta, Zerua gainbehera dator orain Igela argitaletxeak euskaraz kaleratu duen eleberri autobiografikoa idatzi zuen Mazzettik urte batzuk geroago. 1961ean argitaratu zuen, oihartzun handirik gabe, eta 30 urte ondoren, paradoxikoki alemanera Hitlerren botere-lagun baten alabak itzuli zuenean, bigarren bizitza bat izatea lortu zuen liburuak.\nXabier Olarra Igelako editore eta liburuaren itzultzaileak —Fernando Reyrekin elkarlanean euskaratu du— kontakizunaren edertasuna nabarmendu du: «Kontakizun hain latza izanik, umore momentu ikaragarriak ditu, umeek ia-ia nahi gabe sortzen dituzten horietakoak». Agian horregatik, Federico Fellinik bere liburu gogokoenen artean zuen Zerua gainbehera dator, eta behin baino gehiagotan aipatu zuen inoiz ez zela horrenbeste dibertitu liburu bat irakurtzen.\nParadoxikoa bada ere, Mazzettik ahaztu nahi izan zuen gaztetan bizi izandakoa. Baina horrek loa kentzen zion. Haluzinazioak zituen, gaixotu egiten zen. Haren koinatu batek, psikiatra baitzen, bultzatu zuen idaztera, oroitzapenak paperean agertzera. Lehenengo orriak idatzi ondoren, zakarrontzira bota zituen. Baina lagun batek bultzatu zuen idazten segitzera. «Horregatik ere bada hunkigarria. Liburu hau izan zitekeen sekula ez idatzia, baina idazten jarraitu zuen, eta obra zoragarri hau da emaitza».\nFernando Reyk nabarmendu du haurraren mundu ikuskeratik dagoela idatzia liburua: «Umearen pertzepzioan bi errealitatek dute sekulako indarra eta eragina: faxismoaren propagandak eta dotrinak, hemengo jendeari ere, adin batetik gorakoei, ezaguna egiten zaien errealitate bat: faxismoa, integrismo erlijiosoa, nazionalkatolizismoa».\nAndrea Camilleriren Uraren forma eta Philippe Claudelen Ikerketa ere kaleratu ditu Igelak, aurretik ere argitaletxearen katalogoan zeuden bi egilerenak. Uraren forma Camillerik Montalbano komisarioari eskainitako saileko lehendabiziko liburua da, eta 1994an idatzi zuen. Orduz geroztik urtero-urtero kaleratu du libururen bat Camillerik, eta euskaraz ere badira bi argitaratuak: Gauaren usaina (Erein), Josu Zabaletak itzulia eta Hilabete bat Montalbanorekin ipuin bilduma (Igela), Fernando Reyk euskaratua. Ander Irizar itzultzaileak nabarmendu du Uraren forma lanean ezaugarritu zuela idazleak Montalbano: «Intuizio finekoa, ironikoa, kultua, kritikoa botere politikoarekin, mafiarekin…».\nIkerketa, berriz, Philippe Claudelek (Nancy, 1962) idatzi dituen lanen artean «sakonena, garratzena da, baina baita umoretsuena ere», Olarraren iritziz. Berak itzuli du Franz Kafkaren eta Aldoux Huxleyren oihartzunak dituen eleberri hori. Ikertzailea, protagonista, enpresa batean gertatutako suizidio sail baten nondik norakoak argitzera bidali dute. Enpresa dagoen herrira iristen denean, ordea, ohartuko da dena, taberna, hotela, enpresaren luzakinak direla: «Absurdoaren umorea darabil. Esan liteke Kafka ulerterrazago bat aurkezten duela liburuak».\nKategoria Berria egunkaria, Liburua, etiketak 2012, Ander Irizar, Andre Camilleri, Berria, Fernando Rey, Igela, Ikerketa, Lorenza Mazzetti, Mikel Lizarralde, Philippe Claudel, Uraren forma, Xabier Olarra, Zerua gainbehera dator by liburutegia. Gorde lotura.


Lurren Bankuaren argi-ilunez ohartarazi du hainbat gaztek | Buy Urdaibai\nLurren Bankuaren argi-ilunez ohartarazi du hainbat gaztek\nSergio Gonzalez ermuarrak 2011n lortu zuen lursail bat Lurren Bankuaren bitartez. Busturian egokitu zitzaion. Garai hartan Bilbon bizi bazen ere, Mundakara joan zen bizitzera, “baserritik gertuago egoteko”.\nOrtua jartzeko proiektuan buru-belarri dabil Gonzalez, eta oilo eta ahate gutxi batzuk izateko asmoa ere badauka. Lurren Bankuaren proiektuarekiko “oso kritikoa” dela aitortu du: “Badirudi izugarrizko aukera dela; ez du deus balio, ordea”. Onartu du, dena den, “orain arte” ez dela gai izan lursail bat lortzeko, eta proiektu horri esker eskuratu ahal izan duela.\n“Lursaila lortu ostean proiektua gauzatzeko sortzen zaizkizun arazo guztiak aldundiari bost”, kritikatu du. “Ureztatzeari dagokionez, esaterako, baditugu arazoak; aldundiak paso egiten du. Proposatu diegu, adibidez, baserri bat erostea. Horrela, bakoitzak bere lanabesak gordetzeko etxolatxoa eta bestelako instalazioak egin ordez, guztiontzako leku bat izango genuke”. Lursailen proiektua “garatu nahi ez” izana leporatu die.\nHiru urte zeramatzan lursail baten bila, foru aldundiaren adjudikazioa egokitu zitzaion arte. “Ez dago horretarako lekurik”. Beretzat, beraz, “oso erabilgarria” izan dela onartu du.\nHaren ustiapenak dagoeneko martxan beharko luke. “Arazo askori” aurre egin behar izan diela dio, baina: “Udal lizentziek proiektua geldiarazten dizute; Urdaibain egonik goragoko instantzietara jo behar da, eta askoz geldoago doa guztia”.\nGonzalezen ustez, “guztiek nekazaritza babesten dutela esan arren, gezurra da hori”. “Gizarteari balio erantsi handia ematen diogula uste dut nik; datu ekonomikoei erreparatuz gero, ordea, ez dugu ia ekarpenik egiten”, ondorioztatu du. “Beraz, politikarientzat gu ez gara inor; lau hippy besterik ez”, uste du. “Munduaren kontrako gerran” ikusten du bere burua.\nBestalde, foru aldundiak banatzen dituen lursailen tamaina kontuan hartuta, “ezinezkoa” da ekonomia bat sortzea. “Ez da eremu nahikoa hortik soldata duin bat ateratzeko”, esan du.\nProiektua gauzatzen duenean, “zuzeneko salmentari” ekingo dio. “Gainerakoan ezinezkoa da. Prozesu guztia zuk kontrolatzen ez baduzu, bideraezina da”, iritzi dio. Bere “printzipioei” eusteko ere ekingo dio bide horri.\nInstalazioak handitzeko lurra\nOlatz Odiaga mundakarrari 2012an egokitu zitzaion lursail bat Busturian. “Ortuariak egiten ditut, ekologikoak”. Dena den, Lurren Bankuak adjudikatu baino lehen bazebilen lanean. “Bost urte daramatzat nik. Berotegiak nituen Busturian, eta lursail bat. Beste zati bat eskatu nion foru aldundiari, eta lur eremu bat eman zidaten”, azaldu du.\nLursail hori eskuratu izana onuragarria izan da Odiagarentzat. “Eskas samar ibili gara lur aldetik, eta geunden lekuan ezinezkoa zitzaigun ustiapena handitzea; horretarako erabili dugu lur hori”, adierazi du.\nForu aldundiaren lurren azken adjudikazioan eremuren bat egokitu zaien gazteei “gogoz hartzeko” gomendioa egin die. “Pazientziarekin ibili eta astiro hasi”, esan die.


Hasiera - Sinkro Scores\nSinkro Scores XX eta XX. mendeetako euskal musikagileen musika garaikidean espezializatutako musika argitaletxea da.\nSinkro Scores egungo euskal konpositoreen argitaratu gabeko lanak argitaratzeko eta zabaltzeko konpromisoarekin jaio da.\nSinkro Scores-ek orkestrarako eta ganbara taderako musika-lanen partitura orokorra eta banako partiturak argitaratzen ditu, obra mistoen elektronikako zatia baita zuzenean jotzeko oharrak ere argitaratzen ditu. Konpositoreek beraiek partituren elaborazio eta diseinu prozesua ikuskatzen dituzte.\nPartituretan agertzen den sarrerako testu batek musika-lanak bere garaian eta estiloan kokatzen laguntzen du. Deskribapen teknikoa, instrumentuen zerrenda, konpasen zenbakiak baita lanaren iraupen zenbatetsia ere azaltzen ditugu. Horrela bai musikariarentzat bai musikologoarentzat interesgarriak dira.\nPartituren eta audioen laginak doan ikusi eta deskargatzeko aukera ematen dugu, lan osoa eskuratu nahi duzun seguruago erabakitzeko.\nEspacio Sinkro taldeak Sinkro Scoresen alderdi teknikoa burutzen du , 2005az geroztik Bernaola Jaialdia ere antolatzen du. 16 erreferentziarekin, Sinkro Records Euskal errepertorio garaikidearen dokumentazioan eta hedapenean pieza garrantzitsua bihurtu da. Ensemble Sinkro erreferentziako taldea da, mundu osotik sorkuntza berriko euskal musika estreinatu eta interpretatzen duena.\nGênes-en (Belgika) eWave taldearekin egindako lan saio batean, flautarekin hainbat efektu grabatu genituen: txistu-tonuak, giltza-zarata, haize-soinua arnasketa imitatzen, animalien imitazioak, eta abar. Oso material tinbriko iradokitzailea zen, baina baita oso ezberdina ere beren artean.\nTxirula-material horiei bi testuren errezitazioa eta hiri bateko (trafiko-zarata) eta naturako (haizea, euria, eta abar) hainbat soinu gehitu nizkien.\nLehen testua Pascal Fourvelen "La transformación"en laburpena da. Bigarrena Marco Poloren "El libro de las Maravillas"etik hartu nuen. Jean-Marc Chouvel eta Diego Sáiz izan ziren narratzaileak. Narrazioak musika gidatzen duten harietako bat dira, eta horien segidak piezan kontrastatutako hainbat koadro eratzen ditu.\nPertsona batekiko sentitzen duzun guztia deskribatzeko abesti bat laburregia izan daiteke.\nMusikaren gaitasun terapeutikoarekiko interesak, eta soinuen arteko maiztasun altu eta baxuen erlazioak, koloreen eta soinuen artean, izenburu hori inspiratzera bideratu ninduen.\n"Meditación azul" konposatzeko, Agustí Coma biolinistarekin, biolinaren hainbat alderdi tekniko landu nituen. Espirituzko giza obra bat egin nahi nuen glissandoen luzapenean, arnasketa bezala, galderarantz daraman soinuaren hauskortasunarekin, esan gabekoa, barne-bide baterantz.\nAurrera egiten duen soinu-jarioa, bere burua indartuz, erregistro tinbrikoak lortuz eta eraldaketak bultzatuz bere soinuaren osotasuna lortu arte.


56/2020 FORU AGINDUA, urriaren 15ekoa, Osasuneko kontseilariaren apirilaren 24ko 17/2020 Foru Agindua aldatzen duena. Foru agindu horren bidez, jarraibideak eta neurriak ematen dira apirilaren 13ko SND/344/2020 Agindua garatzeko, zeinaren bidez salbuespeneko neurriak ezartzen baitira Osasun Sistema Nazionala indartzeko eta COVID-19ak eragindako osasun krisiari eusteko.\nApirilaren 24an onetsi zen Osasuneko kontseilariaren 17/2020 Foru Agindua. Foru agindu horren bidez, jarraibideak eta neurriak ematen dira apirilaren 13ko SND/344/2020 Agindua garatzeko, zeinaren bidez salbuespeneko neurriak ezartzen baitira Osasun Sistema Nazionala indartzeko eta COVID-19ak eragindako osasun krisiari eusteko. Foru agindu hori apirilaren 13ko SND/344/2020 Aginduaren esparruan eman zen. Agindu horrek COVID-19a detektatzeko PCR proba diagnostikoak egiteko jarraibideak eta COVID-19 kasu baieztatuak jakinarazteko prozedura ematen zituen, eta, halaber, ezartzen zuen entitate publiko edo pribatu guztiek COVID-19 detektatzeko proba diagnostikoak egiteko edozein materialaren erosketari buruzko informazioa emateko betebeharra zutela.\nForu agindu horren laugarren puntuak ezartzen zuen zein zen, proba diagnostikoak egin eta gero, ezagutu diren COVID-19aren kasu baieztatuak jakinarazteko prozedura. Une hartan, proba diagnostikoak aipatzean PCR proba diagnostikoei buruz mintzatzen zen. Une hauetan, aldiz, PCR probez gain, badira beste proba diagnostiko baliozkotu batzuk SARS-CoV-2 birusak eragindako infekzio aktiboa diagnostikatzeko, dagoeneko erabiltzen ari direnak. Beraz, haien emaitzak ere jakinarazi behar zaizkio Osasun Departamentuari, Osasuneko kontseilariaren apirilaren 24ko 7/2020 Foru Aginduak ezartzen duen moduan. Bidezkoa da, beraz, aipatu foru agindua aldatzea, Osasun Departamentuari zer kasutan egin behar zaion jakinarazpena argitzeko asmoz, eta ezarri behar da kasu baieztatuen emaitzak jakinaraztea nahitaezkoa dela, bai PCR proba diagnostikoak egin eta gero baieztatu direnak, baita SARS-CoV-2 birusak eragindako infekzio aktiboa diagnostikatzeko beste proba baliozkotu batzuen bidez baieztatu direnak ere.\nLehena.–Osasuneko kontseilariaren apirilaren 24ko 7/2020 Foru Aginduaren laugarren puntua aldatzea (foru agindu horren bidez, jarraibideak eta neurriak ematen dira apirilaren 13ko SND/344/2020 Agindua garatzeko, zeinaren bidez salbuespeneko neurriak ezartzen baitira Osasun Sistema Nazionala indartzeko eta COVID-19ak eragindako osasun krisiari eusteko). Aurrerantzean honela idatzita geldituko da:\n“Laugarrena.–COVID-19aren kasu baieztatuak jakinarazteko prozedura.\nProba diagnostikoak zer zentrotan egin diren eta zentro horien titulartasuna norena den alde batera utzirik, proba egin duen fakultatiboak, prebentzio-zerbitzuak edo prebentzio modalitateak nahitaez jakinarazi behar dizkio Osasun Departamentuari, foru agindu honen I. eranskinean ezartzen denarekin bat, proba diagnostikoak egin eta gero ezagutu dituen COVID-19aren kasu baieztatuak, proba horiek PCR bidez edo SARS-CoV-2 birusak eragindako infekzio aktiboa diagnostikatzeko beste proba baliozkotu batzuen bidez egin direlarik ere.\nEskatutako informazioa ondoko helbide elektronikora igorri behar da: vigilanciaISP@navarra.es.”\nBigarrena.–Foru agindu hau jakinaraztea Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuari, Osasun Departamentuko Osasun Zuzendaritza Nagusiari eta Idazkaritza Tekniko Nagusiari.\nHirugarrena.–Foru agindu honek Nafarroako Aldizkari Ofizialean argitaratzen denetik hartuko du indarra.\nIruñean, 2020ko urriaren 15ean.–Osasuneko kontseilaria, Santos Induráin Orduna.\nIragarkiaren kodea: F2012105


Arrakala digitalik ez egoteko, sare neutroa - Zumaia - Baleike.eus\nArrakala digitalik ez egoteko, sare neutroa\nMiren Garate 2020-10-10 16:44\nGipuzkoako Hitzak artikulua argitaratu zuen atzo Zumaian martxa jarri duten proiektu berri baten inguruan: zuntz optikoa sartzen hasi dira egunotan, herrigune osora eta auzoetara zabaltzeko. Irekia, neutroa eta unibertsala izango da zuntza, Udalak Kataluniako enpresa batekin itxitako hitzarmenari esker.\nKonektatuta daudenen eta ez daudenen arteko arrakala gero eta handiagoa bihurtzeko arriskua bistaratu du COVID-19ak. Eta teknologiak gero eta indar handiagoa duen garaiotan, telekomunikazio enpresa gutxi batzuk hartzen ari diren indarra ere kezka iturri da. Adar asko ditu gai honek —zibersegurtasuna, pribatutasuna,…— , eta horietako bat da azpiegiturena, ezinegona eragiten baitu zuntza, antenak eta Interneterako sarbidea bermatzen duten bestelako baliabideak kudeatzeko eta sortzeko ardura haien mende egoteak. Hein batean, bi kontuei heldu nahi die Zumaiako Udalak martxan jarri berri duen proiektu batek. Egunotan hasi dira zuntz optikoa sartzeko lanekin, eta herri osora hedatuko dute sarea, baita herrigunetik kanpo dauden auzoetara ere —Oikia, Narrondo eta Artadira—.\nZuntz optiko hori irekia, neutroa eta unibertsala izango da; izan ere, udalak hitzarmen bat sinatu du Kataluniako Guifi.net-ekin. Fundazio bat da Guifi.net, irabazi asmorik gabea, eta, azpiegituraren zati bat finantzatzeaz gain, berezitasun horiek bermatzen direla zaintzen du —Gipuzkoako beste zenbait herritan ere egin izan ditu azpiegiturak fundazio horrek—.\nProiektua azaltzeko, adibide bat jarri du Iñaki Ostolaza Zumaiako alkateak: “Imajinatu garraio konpainia bat dagoela, konpainia horrek errepide bat egiten duela, eta handik pasatu ahal izateko baimena eman edo zati bat saldu behar dizula. Astakeria irudituko litzaiguke, baina zuntz optikoan horrelaxe dago kontua”.\nOstolazak azaldu du konpainia jakin batzuek izan dezaketen monopolioa edo oligopolioa saihestu nahi izan dutela. “Hain inportantea den azpiegitura bat, etorkizunean gero eta garrantzi handiagoa izango duen eta herrien garapen ekonomikoa baldintzatuko duen azpiegitura bat, ez dadila egon konpainia handi baten esku, baizik eta sare ireki bat izan dadila betirako. Horixe nahi genuen”.\nHain zuzen, nahi duten konpainia guztiek izango dute Zumaiako zuntz optikoaren sare hori erabiltzeko aukera, baldintza berberetan, Espainiako Telekomunikazioen Merkatu Batzordean alta emanda egotea bakarrik eskatuko baitzaie operadoreei. Guifi.net-en funts propioekin, Zumaiako Udalak jarritako diruarekin eta herritarren ekarpenekin finantzatuko dute proiektua.\nIrakurtzen jarraitzeko, egin klik hemen.


NORK ZAINTZEN DU? EGIN DEZAGUN IKUSGAI. EGIN DEZAGUN DAGOKIGUNA.\nMartxoak 8, Emakumeen Nazioarteko Eguna: kanpaina bat abian jarriko dugu zaintzak ikusgai jarri, dagokien balioa eman eta zeregin horiek gizarte osoaren artean banatzeko.\nAurten ere, Visesak bat egin du Emakumeen Nazioarteko Egunaren harira Emakunde - Emakumearen Euskal Institutuak sustatu duen sentsibilizazio-kanpainarekin. Hain zuzen ere, aurten, zaintza-lanei dagokien balioa ematea da kanpaina horren xedea.\nKanpainak zaintzarekin loturiko hiru alderdi nagusi hauek azpimarratzen ditu:\nZaintza-lan horiei balioa emateko beharra.\nErantzukidetasuna: zaintza-lan horiek gizonen, emakumeen, erakundeen eta gizarte osoaren artean banatzeko beharra.\nZaintzak erdigunean jartzeko beharra da aldarrikapen nagusia; ezinbestekoa da zaintza-lanei dagokien balioa eman eta modu parekatuan banatzea, eta halaxe jasotzen da hainbat esparru programatikotan. Besteak beste:\nNBEk sustatzen duen Garapen Jasangarrirako 2030 Agendak, 4 puntuan, botere publikoei eskatzen die “zaintza-lanak eta ordaindu gabeko etxeko lanak aitortzeko eta horiei balioa emateko”.\nEAEko Emakumeen eta Gizonen Berditasunerako Planak jasotzen du beharrezkoa dela “gizarte-antolakuntza berri bat, zaintza-lanak estatuaren, merkatuaren, familien eta gizarte zibilaren artean banatzeko. Horrek esan nahi du ezin direla emakumeak izan modu naturalean zaintza-lanen ardura jasotzen dutenak”.\nVisesak kausa horrekiko konpromiso sendoa du eta hainbat ekintza gauzatzen jarraituko du, bere Berdintasun Planaren esparruan, helburu horiek erdieste aldera.


Iruñeko historia - Lazzaretto vecchio\nHasiera » bAst » Iruñeko historia\n[[[Liburu honen helburu nagusia Iruñeko historiaren bilakaera aztertzea da, jakintza arlo eta ikuspuntu ezberdinetatik begiratuta. Historiari buruzko artikulu sorta honetan aztergai ditugu geografiak, hiriaren bilakaera politikoak, gizartearen egitura sozialak, kulturaren garapenak eta hizkuntzen presentziak baldintzatu eta bideratutako zenbait prozesu; izan ere, faktore horiek guztiek garrantzi handia izan dute Iruñearen bilakabidean aldi historiko guztietan. Hori dela eta, ezinbestekoa izan zaigu diziplina-anitzeko ikuspuntu batetik abiatzea eta bilakaeran eragina izan duten ezaugarri guztien azterketa egitea.\nIruñeko Udalak eta Nafar Ateneoak Iruñeko historiari buruzko jardunaldiak antolatu zituzten 2002ko abenduan eta 2003ko maiatzean. Euskararen bizitzan, lehenbiziko aldiz seguru aski, baziren Iruñeko historiaren jakintza eta euskararen goi-mailako ezagutza zituzten unibertsitate mailako adituak. Haiengana jo genuen euskaraz idatzitako hiriaren lehen historia gauzatzeko. Orain orduko ponentzia haiek eguneratu ditugu, eta hiriaren ikuspegia zabaltzen duten beste hainbat lanekin osatu. Emaitza eskuetan duzun liburu eder eta aitzindari hau duzu.]]]\n>>> Iruñearen bigarren fundazioa erromatarrek gauzatu zuten, herrixka baskoiaren gainean edo haren kokagune berean. Hiri erromatarra K.a. 75. Eta 74. urteen arteko neguan sortu zen, uste denez Ponpeiok lautadaren ipar-ekialdeko ertzaren gainean kanpalekua jarri zuenean. Metropoliarekin gerran zegoen Sertorio menperatzeko helburuarekin Erromak bidali zuen jenerala zen Ponpeio. Galia behar zuenez bere hornidurarako, Iruñea aukeratu zuen Pirinioetako pasabidea hortik igarotzeko.\nHiri erromatarrak bere fundatzailearen izena hartu zuen, eta Pompaelo edo Pompailon gisa ezaguna izan zen, Ponpeioren hiria alegia; hortik dator gaur egungo Pamplona deitura. Distirarik handiena I. mendearen azken laurdenaren eta II.aren amaieraren artean ezagutu zuen. Ondoren, herri germaniarren lehen inbasioak, 275. urtean hor nonbait, desegin eta suntsitu egin zuen, eta lau mendetako bizi-iraupenari amaiera eman zion.\n>>> Jose M. Jimeno Juriok, Historia de Pamplona liburuaren eranskin kronologikoan, lau suntsiketa aipagarrienak nabarmentzen ditu:, 275ean, 409an, 778an eta 924an. Tribu germanikoen lehen inbasioaren ostean, hiria, txiroa eta era apalean birsortua, sueboek, bandaloek eta alanoek suntsitu zuten Pirinioak gainditu osteko hegoalderako bidean. 409. Urtea zen. Urte batzuk geroago, 778. Urtean, karlomagno Iruñetik igaro zen Zaragozatik zetorrela eta, Orreagan menderatua izan aurretik, harresiak botatzeko eta hiria sakeatzeko agindu zuen. Kordobako lehen kalifa Abd al-Rahman III.ak hiriari eraso zion 924an eta, Jimeno Jurioren esanetan, “harri gainean harririk gabe” utzi zuen ia.\n>>> San Zernin burguaren forua: Zenbait urteren buruan, auzo berria tamaina handiko herrigune bilakatu zenean, Alfontso borrokalariak esku hartzea erabaki zuen atzerritar etorri berrien gizarte-egoera normalizatzeko, ordura arte indarrean zegoen gizarte-egituran toki zehatzik ez baitzuten: pribilegiodunen taldekotzat ezin ziren hartu, eta ez ziren, halaber, nobleziaren edo kleroaren menpeko nekazariak. Gizaki askeak ziren (franko edo ingenuoak ere deiturikoak), ohitura, hizkuntza, lanbide eta tradizio juridiko desberdinak zituztenak. Horregatik, trataera berezia eta legedi propioa eman behar zitzaizkien. Giza talde berri honen egoera normalizatzeko bidea 1129. urtean emaniko forua izan zen.\n>>> Nafarroak eta Iruñeak aldaketa erabatekoa jasan zuten XVI. mendearen hasieran. Konkistarekin batera luzaroan izandako guda zibila bukatu zen, beaumontarren eta agaramontarren arteko zatiketak XVII. mendea arte segitu baldin bazuen ere. Hurrengo hiru mendeetan, gutxi gora behera, egonkortasuna nagusitu zen. Iruñea Nafarroako benetako hiriburu bihurtu zen, eztabaidarik gabe. Ondorioz, Erdi Aroan errege-erreginen begikoak izandako beste hainbat hiri bigarren lerroan geratu ziren, esate baterako Hiriberri, Lizarra edo Zangoza.\n>>> Inmigrazioan, etxeetan, hizkuntzan zein lanbidetan aldaketa sakonak eman ziren XIX. mendeko Iruñean, eta horiek azaltzen saiatu naiz aurreko atalean. Hala ere, hasieran esan bezala, aldaketa hauek hobeki ulertu nahi baldin baditugu, iraultza liberalarekin lotu behar ditugu ezinbestean. Azken batean, liberalismoak bultzatu zituen horietako asko, eta hain zuzen ere liberalismoaren aurka formulatu ziren aldaketa horiek eragiten zituzten ondorioen aurkako jarrerak eta borrokak. Gizarte eredu eta antolaketa berria, kapitalismoarena, martxan zegoen, eta aldaketa horiek eragiten zituzten ondorioen aurkako jarrerak ikertzea. Azken batean, jarrera horiek moldatu zituzten XIX. mendeko borrokak, baita neurri handi batean XX. mendeko bilakaera politikoa baldintzatu ere.\nLiburuko bosgarren atalaren hasiera\n>>> 1900ean, Iruñeko biztanleak 30.000 ere ez ziren. Jende gehiago hiltzen zen jaiotzen zena baino, haur hilkortasuna izugarria baitzen. Hala ere, bazen hazkunde demografiko apala, baina hura kanpoko jendea hirira etengabe bizitzera etortzeari zor zitzaion; gehienbat, Nafarroako beste eskualde batzuetako jendea izaten zen.\n>>> Iruñeko eta Nafarroa garaiko historia diktadura frankistaren menpe aztertuko dugu hurrengo orrialdeetan: 40 urte luze, ilun eta latz horien historia hain zuzen ere.\n>>> Jakina da oso bortitza izan zela Nafarroan 1936ko uztailaren 19an gertatutako estatu kolpearen hasiera. Desagertu egin ziren bigarren errepublikaren urteetan zehar indarrean zeuden berme juridiko guztiak, 1931ko abenduko konstituzioak babesten zituenak. Uztailaren 19ko gauerditik aurrera ordu gutxi batzuetan mendean hartu zuten Nafarroako hiriburua milizia karlistek, falangistek eta batik bat armadako patruilek.\n>>> Azken urteetan eraikitako ekipamendu garrantzitsuenak: Nafarroako Liburutegi Nagusia, Nafarroako Unibertsitate Publikoaren campusa, Nafarroako Unibertsitateko hainbat eraikin, Yamaguchi parkea, Argaren ibai parkea, Vianako Printzearen Kanpo Kontsultetarako eraikina, Civivox Zentroen sarea, Baluarte eraikina, Autobus Geltokia, Corte Ingles, Merkataritza Guneak. […] Eta ezin aipa gabe utz dezakegu hiru kiroldegi handien eraikuntza: Arantzadikoa, Beritxitoskoa eta Mendillorrikoa.\nYamaguchi parkea, iruñea Turismo.Navarra.com\n>>> Jaio nintzen urtean, frankismoaren legediak zinemaren zentsura arindu zuen, eta horren ondorioz, 1976ko otsailean La trastienda pelikula estreinatu zen, emakume bat erabat biluzik aurreneko aldiz pantailaratzen zuen filma hain zuzen ere: Maria Jose Cantudo Iruñean egindako film batean. Garai hartako pelikula ezin topikoagoa zen arren (zolda handikoa, bide batez esanda), hautsak harrotu zituen, Opus Deiren mediku baten bekatuak agerian uzten zituelako. Dena den, 31 urte geroago emandako elkarrizketa batean, Maria Jose Cantudok berak beste ikuspegi bat gaineratu zuen, ezustean eta, erne ez zegoen edonorentzat, oharkabean pasatzeko aproposa. “Oso giro alaitsua zegoen orduko Sanferminetan, baina gehienetan ni nintzen kaleetan zegoen emakume bakarra”.\n>>> Musikaren eta emakume musikagileen hiria da Iruñea. 1858an Iruñeko Udal Musika Akademia sortu zuten eta 40 emakumek (ikasleen %36) eman zuten izena bertan. XIX. mende amaieratik musikari emanak biziko ziren artisten ugaltzearen erakusgarri dira San Gregorio kalean sortutako Felisa Munarriz Armendariz (1892-1977), musika ibilbidea Italian egindakoa, Pilar Laborda (1877-1893) opera abeslaria, Dolores Sanz Valdes pianista eta beste batzuk. Baina Emiliana Zubeldia Inda musikagile eta pianista profesionala izan zen nazioartean proiekzio handiena lortuko zuena.\nEmiliana Zubeldia Inda pianista (1888-1987) unam web\n>>> Juan Beriain abadea ezaguna da gurean, bere lanak oraino kausigaitzak oso badira ere. Larramendik aipatua bere 1745eko hiztegi hirukoitzean, Jimeno Juriok eginiko ikerketei esker idazle honen nondik norakoak ezagunak dira. Utergan 1566an jaioa, 1592an apaiztu eta Orbako Etxaguen hasi zen erretore lanetan, 1602an Utergara itzuli zen arte; bertan hil zen 1633an. Juan Beriain bi libururen egilea izan zen: Tratado de cómo se ha de oir misa escrito en romance y bascuence, lenguajes de este obispado de Pamplona, Iruñea: Carlos Labaien, 1621. Eta, Doctrina christiana, Iruñea: Carlos Labaien, 1626.\n>>> Errege eta erreginen artean idazle onak izan ditugu. Ez dirudi Margarita Nafarroakoak (Anguleman jaioa, 1492-1542), Heptameron idatzi zuenak, Iruñea gehiegi ezagutu zuenik, edo iruindar titulua ematen ahal zaionik, baina, Teobaldo I.a Champagnekoak adibidez, Trobadorea deitua, ondo ezagutu zuen Iruñea, eta bertan bizi izan zen. Izan ere, Nafarroako erregea izan baitzen 1234tik hil zen arte. Champagneko kondea zen eta Antso VII.a Azkarraren iloba, Nafarroako Blanka erreginaren semea baitzen. Champagnen sortua zen 1201ean eta Iruñean hil zen 1253an. Ez zen oso gerlari sutsua izan, gurutzatua izan bazen ere, baina oso gogor kritikatu zituen etxean gelditzen zirenak sarrazenoen aurka borrokatu gabe. Dena dela, amodioa nahiago zuen gerra baino, nahiz eta, dirudienez, oso zorte txarra izan zuen amodio gaietan, berak maite zuen damak ez baitzuen bera maite, eta halaxe bizi omen zen sufrikarioz beterik, amodiozko eta desengainuzko poemak sortzen eta musikatzen bere laud eta bihuelarekin.