Marmanhac - Wikipedia, entziklopedia askea.\nGirgols, Jussac, Laroquevieille, Saint-Cernin, Saint-Simon eta Velzic\n353 (%48.4) 377 (%51.7)\nMarmanhac (frantsesez eta ofizialki: Marmanhac) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Cantal departamenduan dago, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean. 2013an 730 biztanle zituen.\n2007an Marmanhac udalerrian erroldatutako biztanleak 725 ziren. Familiak 288 ziren, horien artean 80 pertsona bakarrekoak ziren (64 bakarrik bizi ziren gizonak eta 16 bakarrik bizi ziren emakumeak), 72 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 100 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 36 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 420 etxebizitza zeuden, 300 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 85 bigarren erresidentzia ziren eta 35 hutsik zeuden. 386 etxeak ziren eta 29 apartamentuak ziren. 300 etxebizitza nagusietatik 228 bere jabearen bizilekua ziren, 66 alokairuan okupaturik zeuden eta 6 doan lagata zeuden; 1ek gela bat zuen, 12 etxek bi zituzten, 43 etxek hiru zituzten, 69 etxek lau zituzten eta 175 etxek bost zituzten. 215 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 127 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 132 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nMarmanhac udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 458 ziren, horien artean 333 aktiboak ziren eta 125 inaktiboak ziren. 333 pertsona aktiboetatik 303 lanean zeuden (175 gizon eta 128 emakume) eta 30 langabezian zeuden (14 gizon eta 16 emakume). 125 pertsona inaktiboetatik 53 erretiraturik zeuden, 44 ikasten zeuden eta 28 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Marmanhac udalerrian 308 unitate fiskal zeuden, 743,5 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 16.108 euro zen.\n2007an zeuden 29 komertzioetatik, 1 janari enpresa zen, 1 material elektrikoaren fabrikazioko enpresa zen, 3 bestelako produktu industrialen fabrikazioko enpresak ziren, 8 eraikuntza enpresak ziren, 2 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresak ziren, 3 garraio enpresak ziren, 2 ostalaritza eta jatetxe enpresak ziren, 1 finantziazio enpresa zen, 3 higiezinen enpresak ziren, 2 zerbitzu enpresak ziren, 2 administrazio publikoko enpresak ziren eta 1 «beste zerbitzu jarduera batzuk» multzoan sailkatutako enpresa zen.\n2009an zeuden norbanakoentzako 8 zerbitzu publikoetatik, 1 igeltseroa zen, 2 margolariak, 2 zurginak, 1 iturgina, 1 argiketaria eta 1 ile apaindegia.\n2000. urtean Marmanhac udalerrian 31 nekazaritza-ustiategi zeuden, 2.310 hektarea erabiltzen.\nLaroquevieille (2,6 km)\nGirgols (3,9 km)\nSaint-Simon (4,6 km)\nJussac (5,2 km)\nTournemire (5,5 km)\nVelzic (5,6 km)\nBNF: 15248288r (data)\nOrriaren azken aldaketa: 19 abendua 2021, 19:49.


“EAJren Gobernuak ez du aurreikusitako lanen erdia ere egin” . Noticias de Gipuzkoa\n“EAJren Gobernuak ez du aurreikusitako lanen erdia ere egin”\nZumaiako EH Bilduren iritziz, 2017rako aurreikusitako inbertsioen %37a soilik gauzatu delako du gerakina Udalak\nZumaia- Joan den astean, Zumaiako udal Gobernuak 2017ko likidazioaren ondoren 5,5 milioiko gerakina duela adierazi zuen, eta horren aurrean, EH Bilduk EAJren gobernua kritikatu du, 2017rako aurreikusitako inbertsioen %37a gauzatu dela esanez.\n“Harrigarria iruditzen zaigu Udalak prentsara harro-harro ohar bat bidaltzea 5,5 milioiko gerakina dagoela azpimarratuz. Aurreikusitako inbertsioen %37 bakarrik gauzatu da, eta horregatik dago gerakina, egin beharreko lanaren erdia ere ez duelako egin Udalak”, nabarmendu du EH Bilduk.\nBestalde, legealdia amaitzen ari denean, proiektuak geldirik daudela ikusten dute: “Eta hori ez da harro egoteko zerbait. Kezkagarria da herriarentzat. Oier Korta alkateak 2015eko hauteskundeen bezperatan hau bota zuen EH Bilduren lana egurtzeko: Zer egongo da inauguratzeko Zumaian orain? Berak zer inauguratu du, bada? Aitzuri frontoia, eta obra hau EH Bilduk aurreko legealdian aurrera eramandako egitasmoa izan zen”.\nHorretaz gain, Jon Iraola zinego-tziaren dimisioaren aurrean, koalizioak ez du ulertzen “dimititzear dagoen zinegotzi bati liberazioa kentzeko hainbesteko presa, dimisioarekin ezerezean geratuko denean liberazio hori. Horregatik abstenitu ginen gai honetan azken Plenoan”. - A.R.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: EHAA xedapena 201600741\nAldizkariaren data: 2016-02-18 Aldizkari honetan argitaratua: 2016033\nGaiak: HITZARMEN KOLEKTIBOAK; HITZARMEN KOLEKTIBOEN ERREGISTROA; IZEN EMATEA\nXedapenaren data: 2016-02-01\nHurrenkenaren zenbakia: 201600741\nLehenengoa.– Negoziazio-batzordeko ordezkariak 2015eko abenduaren 10ean aurkeztu zuen Regcon Erregistroan aipatutako hitzarmenari buruzko derrigorrezko dokumentazioa.\nBigarrena.– 2016ko urtarrilaren 13an, negoziazio-batzordeari eskatu zitzaion dokumentazio hori zuzen zezala eta 2016ko urtarrilaren 19an Regcon erregistroan bete zen eskakizun hori.\nLehenengoa.– Lan-agintaritza honi dagokio Langileen Estatutuari buruzko Legearen Testu Bateginaren 90.2 artikuluan aurreikusitako eskumena (urriaren 23ko 2/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren bidez onartua; 2015-10-24ko BOE), bat etorriz Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailaren egitura organikoa eta funtzionala ezartzen duen apirilaren 9ko 19/2013 Dekretuaren 11.1.i artikuluarekin (2014-04-24ko EHAA), hauei dagokienez: urtarrilaren 25eko 9/2011 Dekretua (2011-02-15eko EHAA) eta Hitzarmen eta Akordio Kolektiboak erregistratu eta gordailutzeari buruzko maiatzaren 28ko 713/2010 Errege Dekretua (2010-06-12ko EHAA).\nBigarrena.– Sinatutako akordioak Langileen Estatutuari buruzko Legearen 85., 87., 88., 89. eta 90. artikuluek xedatutako eskakizunak betetzen ditu.\nVitoria-Gasteiz, 2016ko otsailaren 1a.\nJOSE JAVIER LOSANTOS OMAR.\nEUSKALTEL S.A. ENPRESAKO HIRUGARREN HITZARMEN KOLEKTIBOA\n1. artikulua.– Nori eta non aplikatu behar den.\nHitzarmen Kolektibo honetako arauak Euskaltel, S.A.ren lantoki guztietan aplikatu behar dira, lehendik daudenetan edo hitzarmena indarrean dela (edo luzapenen bat duen artean) sortzen direnetan.\n2. artikulua.– Nori aplikatu.\nHitzarmen Kolektibo honek Enpresan zerbitzuak lan-kontratu bidez ematen dituzten langileei eragiten die, hauei izan ezik:\na) Goi-zuzendaritzakoei, Langileen Estatutuaren testu berrituaren 1.3.c) artikuluan sartzen direnei.\nb) Enpresaren egitura hierarkikoan zuzendari- eta gerente-lanpostuak dituztenei.\n3. artikulua.– Indarraldia.\nHitzarmen Kolektibo hau 2014ko urtarrilaren 1ean jarriko da indarrean, indarraldi espezifikoa ezarri zaien klausulak edo artikuluak izan ezik, eta 2018ko abenduaren 31n utziko dio indarrean egoteari.\n4. artikulua.– Salaketa.\nHitzarmen hau urtez urte luzatu ahal da, alderdietako batek salatzen ez badu. Epemuga edo luzapenak baino hilabete lehenago, gutxienez, egin behar da salaketa.\nLangileen Estatutuaren 86.3 artikuluan xedatutakoari dagokionez, berariaz adosten da ezen, hitzarmen hau salatutakoan eta itundutako iraupena –bai eta haren edozein luzapen ere, Hitzarmen Kolektiboa salatzen ez den kasuetan sortutako luzapenak– amaitutakoan, indarrean iraungo duela hitzarmen honek salatzen denetik 24 hilabete igaro arte.\n5. artikulua.– Konpentsazioa eta xurgapena.\nHitzarmen honetan ezarritako baldintza ekonomiko eta sozial guztiak osorik, batera eta urtebeterako hartu behar dira aintzat eta hala erkatu behar dira, eta ez kontzeptu isolatuka. Beraz, lehendik erabakita dagoen edo lege-xedapenez (orokorra nahiz partikularra), hitzarmen, arau edo arauzko xedapen bidez erabakitzen den beste zeinahi konpentsaziok xurga ditzake aipatutako konpentsazioak.\n6. artikulua.– Berme pertsonala.\nErrespetatu egin behar dira hitzarmen honetan adostutako baldintza pertsonalak gainditzen dituzten hitzartutako baldintza pertsonalak, eta ad personam zorrotz bete behar da, hitzarmen honetan ezarritako baldintzek gainditzen ez badituzte behintzat.\n7. artikulua.– Osotasunera lotzea.\nHitzartutakoa zatiezina eta organikoa da, eta, beraz, hitzarmena salatu egin dutela edo indarraldia amaitu dela joko da eta ez du eraginik izango, administrazio- edo eskumen-agintariek dagozkien funtzioak betetzean artikuluren bat aldatzen edo baliogabetzen badute edo eduki guztia onartzen ez badute, edukien aplikazioak bakarra eta zatiezina izan behar baitu.\nArtikuluren baten edukia aurreko paragrafoan adierazitakoaren arabera aldatu edo baliogabetzen duten gaiak Interpretazio eta Zaintza Batzorde Paritarioari jakinarazi behar zaizkio. Batzorde hori agertutako gaiei buruzko hitzarmen adostua lortzen saiatuko da 30 egunen barruan, hitzarmen honen aplikazio gardenari eta bakarrari eusteko.\n30 eguneko epean Interpretazio eta Zaintza Batzorde Paritarioak hitzarmenik lortu ez badu, auzia Lan Harremanen Kontseiluaren edo GEPren prozeduren mende utzi behar da.\nHitzarmen kolektibo hau indarrean dagoen bitartean argitaratzen diren hitzarmenaz goragoko arau-xedapenek edo hitzarmen kolektiboek ez dute hitzartutakoaren oreka aldatuko (legearen aginduz izan ezik, lehen kasuari dagokionez), ezta hitzarmen honetan agindutako eskubideak eta betebeharrak hedatuko ere, hitzarmen kolektibo hau sinatu den egunean indarrean dagoen araudian aurreikusten dena baino haratago.\n8. artikulua.– Hitzarmena betetzen eta aplikatzen ez bada.\nEnpresak, hitzarmena sinatzen denetik eta indarrean dagoen bitartean, bai eta edozein luzapenetan (Hitzarmen Kolektiboa salatzen ez den kasuetan sortutako luzapenak) eta itundutako aurreraeragin-aldian ere, ezin dio uko egin hitzarmen honetan ezarritakoa aplikatzeari, Langileen Estatutuaren 82.3 artikuluak aipatzen duen prozeduraren bidez, eta saiatu behar du hura birnegoziatzen haren indarraldiaren amaierara iritsi baino lehen, beste bat lortzeko, edo indarrean dagoena berrikusten saiatzeko, Langileen Estatutuaren 86.1 artikuluan aurreikusten den moduan.\nBi aldeek berariaz adosten dute ezen, nolanahi dela ere, desadostasunak konpontzeko erabili ahal izango diren prozesuak GEP lanbide arteko akordioaren adiskidetze eta bitartekaritzakoak izango direla.\nArbitraje-prozedura bi aldeek haren mende jartzeko akordio bidez bakarrik aplikatuko da.\nAldeek Orpriccera ez jotzeko konpromisoa hartzen dute, non eta ez den Hitzarmen hau negoziatu duten bi aldeetako bakoitzaren gehiengoz lortutako berariazko akordio baten bidez.\n9. artikulua.– Interpretazio eta Zaintza Batzorde Paritarioa.\nHitzarmen honetan erabakitakoaren interpretazioak edo aplikazioak eragindako auziak konpontzeko, partaide hauez osatutako Batzorde Paritarioa sortu behar da: batetik, Enpresa Zuzendaritzak izendatutako hiru kide, eta, bestetik, Hitzarmen Kolektibo hau sinatzen duen LLOk izendatutako beste hiru kide, enpresako hauteskunde sindikaletan lortutako ordezkaritzarekin proportzioan. Langileen Ordezkaritza sinatzaileak izendatu behar du batzordeko idazkaria eta, presidentea, berriz, Zuzendaritzaren Ordezkaritzak. Batzordeko kideak izan behar dute izendatuek, eta horietako inork ezin du kalitatezko botoa izan. Karguak urtero txandakatu ahal dira.\nBatzorde horrek osatuta egon behar du Hitzarmena sinatu eta hilabeteko epean, gehienez.\nEdozein alderdik eskatzen duenean elkartuko da Batzorde Paritarioa, eta batzordearen eskumena izango da haren funtzionamendua araudi honetan ezarritakoaren arabera arautzea.\nBatzordeak publiko egin behar ditu hitzarmena interpretatzeko erabakiak, eta kopia bana eman behar die Enpresa Zuzendaritzari eta Langileen Ordezkaritzari, kasu bakoitzean adierazten den epearen barruan. Erabaki horiek Hitzarmen Kolektiboan adostutakoaren indar lotesle berbera izan behar dute.\nBi alderdiek adostu dute Interpretazio eta Zaintza Batzorde Paritarioan sortzen diren desadostasunak Lan Harremanen Kontseiluaren edo GEPren prozeduraren esku utzi behar direla (baita hitzarmen kolektibo hau aplikatu behar zaien Gatazka Kolektiboen konponbideak ere).\nInterpretazio eta Zaintza Batzorde Paritarioko erabakiak Batzordearen alde bakoitzaren gehiengoz onartu behar dira, alde sindikalaren kideen ordezkaritza enpresako hauteskunde sindikaletan lortutako proportzio berean kontuan hartuz.\n10. artikulua.– Antolakuntza-ahalmena.\nEnpresaren Zuzendaritzak bakarrik du lana antolatzeko eta funtzioak esleitzeko ahalmena, eta indarrean dagoen legeriaren arabera eman behar ditu kasu bakoitzari dagozkion arauak.\nEnpresa Zuzendaritzak beharrezko jotzen dituen arrazionalizazio-, informatizazio- eta modernizazio-sistema guztiak hartu behar ditu, baita enpresaren aurrerapen teknikoa, ekonomikoa eta soziala ziurtatzeko lan-metodoak eta -prozedurak ere. Dena den, langileek lanbide-heziketa edo trebakuntza jasotzeko eskubidea eta betebeharra dute, eta lana eginez eta ezaguerak eguneratuz egin behar dute hori.\n11. artikulua.– Langileak lana borondatez uztea.\nEnpresa bere borondatez utzi nahi duten langileek gutxienez 15 egun lehenago jakinarazi behar dute horren berri.\nEnpresako zuzendaritzak, egokitzat jotzen badu, jakinarazteko epe luzeagoa eskatu ahal dio langileari, hark konpainiaren jardueran duen eragina dela eta, eta langilearekin adostu behar ditu data eta lanegunak.\nLangileak aurrez jakinarazteko epea betetzen ez badu, atzeratzen den egun bakoitzaren likidazioa soldatatik kentzeko eskubidea du enpresak.\nEnpresak jakinarazpen hori jasotzen duenean, une horretan kalkula daitezkeen soldata-kontzeptu guztiak likidatu behar ditu epea amaitzean. Gainerakoak, egonez gero, hilabete bat igaro baino lehen likidatu behar dira.\nAurreko paragrafoan aurreikusitako betebeharra (hari egozgarria) betetzen ez badu enpresak, egun bateko soldatari dagokion kalte-ordaina jasotzeko eskubidea du langileak likidazioa atzeratzen den egun bakoitzeko, aurrez jakinarazteko epearen egun-kopuruaren mugarekin. Betebehar hori ez du izango enpresak eta, beraz, langileak ere ez du eskubide hori izango, artikulu honetan adierazitako aurrerapenaz jakinarazten ez bada.\nLikidazioan adostasunik egon ezean, enpresaburuak legezko deritzon likidazio-zenbatekoa langileari ematen dionean, langileak lana uzten duen egunean, ez da aplikatu behar aipatutako zigorra. Dena dela, langileak laneko jurisdikzioan erreklama dezake egoki deritzon zenbatekoa.\nLangileak ordainketa jasotzen duenean, erreserba edo desadostasuna agertzeko eskubidea izango du. Kasu horretan, kontratu-harremana behin betiko ez dela likidatu jo behar da.\n12. artikulua.– Talde profesionalak.\nAldeek ikusi dute ez dagoela adostasunik sailkapen profesionalaren eredu izan behar duen horren inguruan, eta, ondorioz, ezinezkoa dela eredu hori ezartzea.\nMUGIKORTASUN GEOGRAFIKOA ETA FUNTZIONALA\n13. artikulua.– Mugikortasun funtzionala.\nKasu guztietan aplikatu behar da Langileen Estatutuko 39. artikuluak dioena.\nEnpresa-zuzendaritzak funtzioak eta lanpostuak aldatu ahal ditu langilearen jarduera-maila berean (edo, hala badagokio, Talde Profesionalean); betiere, langilearen sailkapenaren barruan badaude. Dena den, zuzendaritzak trebakuntza-ikastaro egoki batera bidal dezake langilea, beharrezko jotzen badu.\nJarduera berriak lehengoaren maila berekoa izan behar du, eta ezin du inolaz ere maila baxuagokoa izan, legeak hala adierazten ez badu behintzat. Jarduera berria aldi batean (sei hilabete baino gutxiago) maila handiagokoa bada, azaldu egin behar da egoera hori.\n14. artikulua.– Zerbitzu Betekizunak.\nLangile bat denbora jakin baterako EAEtik eta/edo Madriletik kanpora lekualdatzeari deitzen zaio, betiere Langileen Estatutuaren 40. artikuluak dioenaren barruan.\nZerbitzu Betekizunetan lekualdatzen duten langileari gutxienez zazpi egun lehenago jakinarazi behar zaio, ahal den neurrian. Epe hori 15 egunekoa izango da, betekizunak hilabete baino gehiago irauten badu.\nJustifikatutako arrazoirik ez bada, langileek ezin dute egon zerbitzu-batzordean sei hilabete baino gehiago, urtebeteren barruan, edo zortzi hilabete baino gehiago, bi urteren barruan; ahal izanez gero, hiru hilabete baino gutxiago egon behar dute.\nZerbitzu-betekizunean dagoen langileak jatorrizko lantokira itzultzeko eska dezake aurreikusitako aldia pasatu baino lehen, justifikatutako arrazoi pertsonalak baditu.\nZerbitzu-batzordean egindako gastuek (bidaiaren edo joan-etorrien gastuei dagozkienak) 26. artikuluan une horretan indarrean dagoenaren araberakoak izan behar dute.\n15. artikulua.– EAEko lantokien arteko mugikortasuna.\nGaur egun Euskaltel, S.A.n dagoen irizpideari eutsiko zaio: langileak bere lantokian jarraitu behar du lanean, eta lekualdaketak lan-ordutegiaren barnean egin behar dira. Gastuak enpresak ordaindu behar ditu.\n16. artikulua.– Mugikortasun geografikoa.\nEtorkizunean Madrilen lantokiren bat izango balu enpresak, artikulu honetako mugikortasun geografikoa EAEko lantokietatik Madrilekoetara eta Madrileko lantokietatik EAEkoetara egiten diren aldaketei aplikatu behar zaie, Langileen Estatutuaren 40. artikuluak agintzen duenari jarraikiz.\nLantoki-aldaketa langileak eska dezake, edo antolakuntza-arrazoiengatik egin daiteke:\na) Langileak eskatutako aldaketa da barneko lanpostu huts bat betetzeko langileak lekuz aldatzea eskatzea, betiere lantokiz aldatu behar bada. Langilearen interes pertsonalak eragin dezake aldaketa, edo lantoki berrian hutsik dagoen lanpostu bat betetzeko nahiak. Lantokiz aldatu nahi dutenek Giza Baliabideen Sailari jakinarazi behar diote. Sail horretan lekualdatzeen datu-base bat sortu eta kudeatu behar dute, antolamenduak horretarako aukera ematen badu, aldaketa eskatu duten langileen itxaropenak asetzeko. Datu-baseko inskripzioa urtebetez izango da indarrean, aurkeztu eta hurrengo egunetik kontatzen hasita. Urtebetea amaitu baino lehen, nahi duten langileek eskaera berriz egin dezakete.\nBizilekua aldatzen bada, gutxienez hamar egun izango ditu langileak lekualdatzeko, eta hor sartuko da lekualdatzeko baimena.\nb) justifikatutako arrazoi ekonomikoak, teknikoak edo antolamendukoak.\nAldez aurretik eskatu behar da postu hutsak betetzeko lantoki-aldaketa.\nHalaber, aztertuko da derrigorrezko aldaketa saihesten duen mugikortasun funtzionala edo zerbitzu-betekizuna aplika daitekeen, betiere lanpostu hutsik badago eta langilea lanpostu horretarako egokia bada.\nBizileku-aldaketa izaten bada, hauek adostu behar dira:\na) gutxienez hamar egun izatea lekualdatzeko, eta lekualdatzeko baimena hor sartzea.\nb) langileak aldatu diren herriko hotela eta egun horietako gastuak ordaintzea enpresak berari eta familia-unitateko senitartekoei. Justifikatu egin behar ditu langileak gastu horiek.\nc) lokomozio-gastuengatiko konpentsazioa langileari nahiz lekualdatzen diren senitartekoei. Justifikatu egin behar ditu langileak gastu horiek.\nd) Etxe-aldaketaren gastuak ordaintzea. Justifikatu egin behar ditu langileak gastu horiek.\ne) Hilean gutxienez 1.000 euro-ko laguntza lehen urtean, familia bizilekuz aldatu izana konpentsatzeko.\nEskolara joateko adineko seme-alabak dituzten langileei dagokienez, ikasturtea ez eteteko moduan egin behar da lekualdaketa, ahal dela.\nHitzarmen hau indarrean dagoen bitartean Euskaltelen jarduera-eremuan lantokiz aldatzea eragiten duten aldaketak badaude edo artikulu honen oinarrizko edukia aldatzen duen beste egoeraren bat sortzen bada, berrikusi egin behar da artikulu hori, eta, hala badagokio, Interpretazio eta Zaintza Batzorde Paritarioak adostu eta aldatu egin behar du.\n17. artikulua.– Jarduera-ebaluazioa.\nUrtean bitan, Euskalteleko langileek Jarduera Ebaluazioaren Elkarrizketa izango dute arduradun hurrenarekin.\nElkarrizketa horretan, langile bakoitzaren jarduera profesionala aztertuko da, eta lanpostuaren ezaugarriei eta lan-jardueraren baldintzei buruzko iritzia bilduko da. Langilearen gaitasunak eta jarrerak zehaztuko dira denen artean, baita trebakuntza- eta errendimendu-mailak ere. Halaber, emaitzak hobetzeko, trebakuntza osatzeko eta garapen profesionala bultatzeko planak adieraziko dituzte, elkarren artean adostuta.\nDesadostasunik egonez gero, langileak idatziz adierazi ahal du zergatik ez dagoen ados eman dioten balorazioarekin. Giza Baliabideen Zuzendaritzak ahalik eta lasterrena bideratu behar ditu kexak.\nHasierako ebaluazioan egindako aldaketa oro jakinarazi behar zaio langileari, eta horri buruzko desadostasuna agertzeko aukera eman.\nHalaber, jarduera-ebaluazioan eta hobekuntza-planak bideratzean objektibotasuna sustatzeko mekanismoak bultzatu behar dira. Mekanismo horien berri eman behar zaio LLOri, langileen garapen profesionalari bideratutako tresna baita.\n18. artikulua.– Trebakuntza.\nZuzendaritzat eta LLOk oso garrantzitsutzat jotzen dute langileak trebatzea laneko jarduerarako eta aldaketa teknologikoetara eta antolakuntza-aldaketetara egokitzeko:\n1.– Enpresa eta langileak teknologia berrietara eta lehiara egokitzen dituen balio estrategikoa da trebakuntza.\n2.– Enpresaren eta, zehazki, agindu-funtzioak dituztenen eginbeharra da agindupean dituzten langileen trebakuntza-beharrei etengabe arreta jartzea. Giza Baliabideek trebakuntza-planak egiteko eta betetzeko zehazten duten eran jardun behar dute.\nGiza Baliabideen Sailak arduradunek egindako jarduera-ebaluazioen elkarrizketen bidez biltzen dituzte langile guztien trebakuntza-beharrak, eta trebakuntza-diagnostikoa egiten dute. Ondoren, trebakuntza-plana zehazten da, eta LLOri ematen zaio, hori jakinarazteko.\nPlanak aurreikusten dituen urte bakoitzaren hasieran, Giza Baliabideek eguneratu egin behar dituzte horren edukiak, plan hori eguneratutako behar errealetara ahal bezainbeste egokitzeko.\nPlan horren berri eman behar da, langile guztiek hori eskuragarri izan dezaten.\nEnpresako langile guztiek trebakuntza-planeko jarduera guztietara joan behar dute eta ahal bezainbeste aprobetxatu. Halaber, ezarritako ordutegiak bete behar dituzte, eskatutako lan guztiak egin eta errespetu osoa izan lankideei, irakasleei eta jarduera horiei lotutako konpainiako beste edonori.\n3.– Bestalde, Programa Korporatiboen barruan sartzen diren jarduera guztiak egin behar ditu zuzendaritzak. Besteak beste, segurtasun-, sistema-, kalitate- eta ingurumen- eta hizkuntza-gaietan dauden trebakuntza-beharrak asetzeko helburua dute programa horiek.\n4.– Lanorduetatik kanpo egin behar dira lanpostuaren zereginei zuzenean lotuta ez dauden eta Trebakuntza Diagnostikoaren bidez definituta dauden trebakuntza-saio guztiak (enpresak langileen eskura jartzen dituenak), irakaste-metodologia edozein dela ere (e-Learning nahiz zuzenekoa).\n5.– Ahal den neurrian, enpresaren barneko trebakuntza sustatu behar da, eta barneko irakasleen ezagutzak eta gaitasunak bermatu une oro. Ofizialki barneko irakasle direnek lan hori behar bezala egiteko behar den trebakuntza jaso behar dute.\n6.– Trebakuntza-beharrarengatik jarduerok lantokietatik kanpo egin behar badira, enpresak bere gain hartu behar ditu sortutako joan-etorrietako eta mantenuko gastuak.\n7.– Trebakuntza-saioak lan-ordutegian egin behar dira, ahal izanez gero.\nBatzorde Paritario espezifikoa sortu behar da zuzendaritzaren eta LLOren artean, Langileen Estatutuan araututa dauden Langileen Legezko Ordezkaritzaren eskumenak betetzen direla bermatzeko, baita trebakuntzaren diru-laguntzei dagozkien espedienteetan duten parte-hartzea bermatzeko ere. Tripartita Fundazioari nahiz Hobetuzi aurkeztu behar zaie hori, edo zuzendaritzak egokitzat jotzen duen beste erakunderen bati, kasu horretan aplikatu behar den araudiak hori esaten badu.\nIzaera paritarioko batzorde hori Langileen Legezko Ordezkaritzak izendatutako hiru kidek (ordezkaritza sozialaren aldetik), enpresako hauteskunde sindikaletan lortutako ordezkaritzaren proportzioan, eta behar diren aholkulariek gehienez bi bilerako, hitzarekin baina botorik gabe osatuko dute. Enpresako Zuzendaritzaren ordezkari-kopuruak ez du izan behar ordezkaritza sozialarenak baino handiagoa.\nMaiztasuna: Trebakuntza Batzordea, ohiko deialdian, hilean behin bilduko da. Ezohiko bilerak egin behar dira, edozein aldek hala eskatzen badu.\nBilera bakoitzean landu behar den dokumentazioa aldeei bidali behar zaie, astebete lehenago gutxienez, aztertzeko aukera izan dezaten.\na) Beharren ebaluazioa eta Trebakuntza Diagnostikoa ezagutzea, Trebakuntza Plana egin aurretik.\nb) Trebakuntza-beharren ebaluazioan parte hartzea «trebakuntzaren jatorri» deritzon eragile gisa.\nc) Trebakuntza Plana egiteko aplikatutako irizpideak, orientazioak eta eduki generikoak aurrez ezagutzea.\nd) Horren baliozkotasuna aztertzea, diagnostikoa eta plana egiteko irizpideak berrikusita.\ne) Planeko ekintzen programazioa gutxienez hilabete lehenago eta hilabete guztien hasieran jasotzea. Programazio horretan hauek adierazi behar dira: programatutako trebakuntza-saioen xehetasunak, bertaratuak hautatzeko irizpideak, ikasgaiak nork eta non emango dituzten eta zer eduki emango diren.\nf) Trebakuntza-proposamenak egitea beharren ebaluazioari, trebakuntzaren diagnostikoari, ebaluatzeko metodologiari eta Trebakuntza Plana definitzeko eta parte-hartzaileak hautatzeko aplikatu beharreko irizpideei buruz.\ng) Jakitea zein den proposatutako Trebakuntza Planaren aurrekontua soldata-masa orokorrarekiko ehunekoa eta ehunekoa kolektiboka adieraziz, eskatutako diru-laguntza eta enpresak ekitaldi bakoitzean ingresatutako LHko kuotaren urteko zenbatekoa.\nh) Trebakuntza Plana gauzatzeari buruzko informazioa jasotzea hilero.\ni) Trebakuntza-prozesuaren garapenean sor daitezkeen arazoak batera konpontzen saiatzea.\nj) Hobekuntza-jarduerak proposatzea Trebakuntza Planaren segimendua aztertu eta ebaluatutakoan.\nk) Eskatutako trebakuntza-baimen indibidualei eta onartutako eta baztertutako kopuruei buruzko informazioa jasotzea.\nl) Aipatutako baimenak aplikatzeko irizpideak aldeek eta Batzordeak adostu behar dituzte.\nm) Euskalteleko langile guztiek dute trebakuntzari buruzko iradokizunak Trebakuntza Batzordeari helarazteko eskubidea.\nBatzorde horretan parte hartzen duten pertsona guztientzako ordu-kreditu sindikala hilean 4 ordukoa izango da, gehi Batzordearen beraren bileretarako behar direnak.\nTrebakuntza Batzordeko erabakiak Batzordearen alde bakoitzaren gehiengoz onartu behar dira, alde sindikalaren kideen ordezkaritza enpresako hauteskunde sindikaletan lortutako proportzio berean kontuan hartuz.\nEgindako bileren akta egin behar da eta hurrengo bileraren hasieran sinatu.\nBatzorde horretako bileretan nahiz trebakuntza xede duen enpresaren beste edozein bileratan igarotako denbora ez zaie ordu-kreditutan egotzi behar bertaratzen diren batzordekideei.\nGure jardueran duen eragin handia dela eta, Euskaltelek % 100eko diru-laguntza emango die ingelesezko trebakuntza-programei. Diru-laguntza hori jasotzeko, egiaztatu egin behar da trebakuntza probetxugarria izan dela. Probetxugarritasun hori egiaztatzen ez bada, aztertu egin behar dira arrazoiak eta salbuespenak, justifikatuta badaude, betiere.\nTrebakuntza-metodoa multimedia bidezkoa izango da, eta lan-ordutegitik kanpo eman behar da trebakuntza-saioa.\nEuskaltelek euskara-plana ezarri du, eta helburu nagusia kanpoko erlazioetan hizkuntza hautatzeko aukera bermatzea da. Bestetik, enpresa barruan euskararen erabilera areagotu nahi du, langileen euskara-maila hobetuz eta enpresan euskara erabiliz.\nEuskaltelen politiketako bat bere bi hizkuntza ofizialak erabiltzea da. Horretarako, eta enpresan euskara normalizatzen laguntzeko, ikastaroak eskaintzen dizkie zuzendaritzak langileei. Plan horrek aurreikusten du 2014-2018an euskaran trebatzeko denboraren % 50 erabiltzea.\nUrtero, Hizkuntza Politikak euskaran trebatzeko programa egin eta argitaratu behar du, baita trebakuntza zer baldintzatan egingo den ere.\nEuskaran trebatzeko plan hori borondatezkoa da.\nArratsaldez egin behar dira etengabeko trebakuntzako saioak, hots, ikasturte oso bati dagozkionak (hizkuntza-ikasketak, adibidez), plan bakoitzak ezartzen dituen baldintzei jarraikiz.\n19. artikulua.– Lanaldia.\n1.700 ordukoa izango da urteko lanaldia 2014an, 2015ean, 2016an, 2017an eta 2018an.\n20. artikulua.– Egutegia.\nUrtero, hurrengo urterako lan-egutegia egin behar du enpresak, langileen ordezkariekin kontsultatu ostean.\nUrtero egin behar du enpresak, aldez aurretik langileen ordezkariekin hitz eginda, urteko egutegia, non jaiegunak zehaztu behar diren, eta haiek lanegunen artean nola banatu.\nEgutegia behar bezala jakinarazi behar zaie langileei.\nJaiegun izango dira abenduaren 24a, 26a eta 31. Egun horietakoren bat larunbata edo igandea izanez gero, hurrengo laneguna izango da jaiegun horren ordezkoa.\nNorberak hautatzeko jaiegunak ere sartu behar dira egutegian.\nJarraitua izango da lanaldia urte osoan, astelehenetik ostiralera, antolakuntza-sistema propioarekin txandaka lan egiten dutenentzat izan ezik.\nIrizpide orokor gisara, 7:30etik aurrera sartu behar da lanera (30 minutuko malgutasun-tartea dago horretarako, sarrera-ordutik zenbatzen hasita). Irteera-ordua, berriz, 15:15etik aurrera da (sarrera-orduaren arabera); 16:00ak aurretik, nolanahi dela ere.\nEten daiteke lanaldia atseden hartzeko, betiere galdutako denbora laneko ordutegian sartzen bada, hots, 16:00ak aurretik.\nTxandaka lan egiten duten langileek, berriz, beren antolakuntza-sistemaren arabera jardun behar dute.\nInteres soziala, familiarra nahiz antolaketari buruzkoa direla-eta ordutegi bereziak izatea azter liteke.\nGiza Baliabideen sailak kudeatuko du ordutegi-malgutasuna, arduradunekin koordinatuta.\nHitzarmen honetan lanaldiari buruz jasotzen den arautzearen ondorioz, ez da beharrezkoa beste portzentaje batzuk finkatzea irregularki banatzeko. Beraz, adostutakoa Langileen Estatutuaren 34.2 artikuluak eskatzen duen kontrakoa ituntzea da, zeinak efekturik gabe uzten baitu % 10aren aplikazioa, aipatutako lege-manu horretan ordezko moduan ezartzen dena, salbu Langileen Ordezkariekin edo banakako akordio bidez, eta, kasu horretan, lanaldiaren banaketa irregularrak ezingo du gainditu urteko ordu-kopuru osoaren % 5.\n21. artikulua.– Bertaratze- eta puntualtasun-kontrola.\nHitzarmen hau aplikatzen den eremuan sartzen diren langile guztiek pasatu behar dute enpresaren bertaratze- eta puntualtasun-kontrola, enpresak egoki deritzonean.\nEnpresak aurrez jakinarazi behar dizkie Langileen Ordezkariei bertaratze- eta puntualtasun-kontrolen sistemetan egin behar diren aldaketak.\nLangilea lanera joaten ez bada, gaixo dagoelako edo behar bezala justifikatutako beste arrazoiren bategatik, ahalik eta azkarrena eta/edo lanera sartzeko ordutik hurbilena jakinarazi behar dio enpresari, salbu arrazoi justifikatuak direla medio tarte horretan egin ezin badu.\nOPORRAK ETA BAIMENAK.\nHitzarmen hau aplikatzen den eremuko langileek, urtero, ordaindutako 24 opor-egun hartzeko eskubidea dute.\nOporren sortzapena urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra zenbatuko da, eta, opor-egun horiek hartzeko, otsailaren 1etik hurrengo urteko urtarrilaren 31ra arteko aldia izango da kontuan. Urteko lan-denboraren proportzioan hartu behar dira oporrak (urtarriletik abendura), eta langilearentzat laneguna den egun batetik hasi behar dira beti.\nDagozkien arduradunarekin adostutako datetan hartu behar dira oporrak, enpresaren antolakuntza- eta produkzio-beharrak kontuan izanda. Oro har, uztailaren 1etik abuztuaren 31ra hartu behar dira oporrak. Urtero, maiatzaren 15a baino lehen osatu behar dira antolakuntza-unitateetako oporren egutegiak.\n23. artikulua.– Lizentziak eta baimenak.\nHitzarmen hau duten pertsonek Langileen Estatutuak adierazitako baimenak, lizentziak eta eszedentziak izango dituzte, behar bezala justifikatzen badira. Bestalde, baimen eta lizentzia hauek ere izango dituzte:\na) Langilearen ezkontza: hogei egun natural. Ezkontza-eguna baino bi egun lehenago hartu ahal dira jai-egun horiek. Egun hori jaieguna izanez gero, hurrengo lanegunetik hasi behar da kontatzen.\nb) Aitak eta amak aldi berean hartu ahal izango dute amatasun-baimena, betiere guztira hamasei aste baino gehiagokoa ez bada.\nc) Amek lanaldi berezia egiteko baimena: haurraren lehen urtean, amatasun-bajaren 16 aste osoak hartu dituzten langileek (kasu bereziak aztertu ahal dira) ordaindutako baimen bat izateko aukera dute, berriro lanean hasi ondoren. Hain zuzen ere, sei orduko laneguna izango dute. Baimen hori hautatzen duten langileei kendu egin behar zaie edoskitze-murrizketa, langileak murrizketa hori egunetan pilatzea hautatzen ez badu behintzat. Kasu horretan, pilatutako edoskitzea amaitzen den unetik aurrera hasiko da baimen hori erabiltzen.\nUmeak 12 hilabete bete arte (lehenbiziko bizitza-urtea) balia dezake amak lanaldi berezia egiteko baimena. Erditze anizkoitza izan bada, berriz, umeek 16 hilabete bete arte luza dezake baimena amak, bi ume izan baditu, eta umeek 20 hilabete bete arte, hiru izan baditu. Hirugarren umetik gora izaten duen seme-alaba bakoitzeko, berriz, lau hilabete gehiago luza dezake amak baimena.\nBederatzi hilabete baino gutxiagoko semea edo alaba badute langileek, aukera hauek izango dituzte:\na) egunero ordu-erdiko bi zati edo ordubeteko murrizketa izatea. Guraso biek lan egiten dutenean, baimen hori edozeinek har dezake.\nAukera hori ezin da hartu amen lanaldi berezian.\nb) edoskitze-aldiari dagozkion ordu guztiak pilatzeko aukera, baimenen lanaldi osoak hartu ahal izateko, antolakuntzari dagokionez hala egiteko modua bada, betiere. Egunean ordu-erdi pilatu ahal da, bederatzi hilabete igaro arte.\nAukera hori amen lanaldi bereziko baimena baino lehen hartu behar da.\na) Aitatasuna: baimena izateko eskubidea dute aitek, semea edo alaba jaiotzen zein adoptatzen edo etxean hartzen den egunetik kontatzen hasita. Hogeita bi eguneko baimen ordaindua dute aitek seme-alaben jaiotzagatik.\nAurreko atalean aipatutako aitatasun-baimenagatiko ordaindutako egunetatik, zazpi langileak hauta ditzake eta malgutasunez hartu, umea jaio eta bederatzi hilabete betetzen dituen bitarteko epean.\nNolanahi dela ere, beste hau ere adostu dute aldeek: proportzionalki murriztuko dela iraupen hori, urterik urte, Langileen Estatutuko 48 bis artikuluak jasotzen duen aitatasunagatiko etenaldiaren iraupena legez handitu ahala; bestalde, lege-testu horrek agintzen duen seme-alaben jaiotzagatiko baimenaren iraupena errespetatuko egingo da, bai eta Euskaltelerako adostutako aitatasun-baimenagatiko bost egun gehiagoko aldea ere. Eskubidea du langileak egun horiek noiz hartu erabakitzeko, eta umea jaio eta bederatzi hilabete bete arte har ditzake.\nHiru hilean behin jakinarazi behar dio zuzendaritzak langileen legezko ordezkaritzari zenbait langilek hartu duten amatasun-baimena, eta zenbatek hartu duten (edo ez), eta zergatik, aitatasun-baimena eta -etenaldia.\nb) Langile guztiek izango dute, lana eta familiako bizitza uztartzeko, eurek nahi dutenean hartzeko ordaindutako ordu-kopuru bat. Laneko denboratzat joko dira ordu horiek. 2015ean, 24 ordukoa da kopuru hori; 2016an, 32koa izango da; 2017an, 26koa, eta 2018an, 40koa.\nBaimen hori «lanaldi osoan» erabili ahal izango da, eta ezingo da erabili ondoz ondoko «lanaldi oso» bat baino gehiago lan-aste bakoitzeko. Kasu bereziak aztertu egingo dira, eta justifikatuta egon beharko dute.\n«Lanaldi oso» gisa erabiltzen badira, sistemak ordubeteka deskontatuko ditu orduak, eta minutuetan dauden aldeak ordu-malgutasunaren barnean hartuko dira kontuan, orduen autokontrolaren bitartez kudeatzeko.\na) Agiri ofizialak eskuratzea eta/edo berritzea: nortasun-agiria, gidabaimena eta pasaportea. Behar adina denbora.\nb) Mediku-kontsultategira joateko baimena ez dira sartzen jaiotza aurretiko azterketak, erditzerako prestatzeko teknikak (Langileen Estatutuko 37. artikuluan aztertzen dira bi kasuok) lan-taldeetan kudeatu behar da, arduradun hurrenaren bidez eta lanegun-malgutasunaren printzipioa oinarri hartuta.\nc) Hamabost egun naturaleko soldatarik gabeko baimena arrazoi pertsonalak direla eta. Urtean behin har daiteke baimen hori. Iraupen txikiagoko kasu bereziak, beste lizentzia edo baimen batekin edo oporrekin elkartzea, edo urtean behin baino gehiagotan hartzeko beharra kontuan hartu ahal izango dira, eta behar bezala justifikatu beharko dira.\nd) Eszedentzia, gutxienez hiru urterako eta gehienez bost urterako. Borondatezko eszedentzia eska dezakete langileek, proiektu pertsonal edo profesionaletarako (ez badira Euskaltelen jardueraren lehiakide). Lanpostua gorde egingo zaie eszedentzia eskatu duten langileei, zeinek enpresan zortzi urteko antzinatasuna izan behar duten, gutxienez, eszedentzia hori eskatzeko.\ne) Lanaldiaren 1/8 murriztea. Arrazoi pertsonal justifikatuak direla eta, eguneko lanaldia murrizteko eska diezaiokete langileek zuzendaritzari. Lanaldiaren murrizketarekiko proportzionala izango da ordainsariaren murrizketa.\nf) Egoera bereziak. Arrazoi pertsonal justifikatuak direla medio, lau hilabetera arteko borondatezko eszedentziak eska daitezke. Lanpostua gorde egingo zaio eszedentzia-eskatzaileari. Arrazoi berengatik beste eszedentzia bat eskatzeko, bi urte itxaron behar da, gutxienez.\nGiza baliabideen sailari aurkeztu behar zaizkio, idatziz, ordaindu gabeko baimenen atal honetako d), e), eta f) epigrafeetan ageri diren baimenak eta eszedentziak, eta enpresako zuzendaritzari dagokio haiek emateko eskumena, irizpide hauen arabera: enpresaren egoera eta antolakuntza aldetik dauden aukerak, egoera horretan dauden langileen kopurua, eta baimen edo eszedentzia hori ematea eragozten duten enpresa barruko zeinahi arrazoi. Langileen legezko ordezkaritzari bidali behar zaio eskatutako baimen eta eszedentziei buruzko informazioa.\nMalgutasunez aplikatu behar dira, ahal den neurrian, baimenak, lizentziak eta eszedentziak, bakoitzaren beharrei egokitzeko. Giza Baliabideen sailak kudeatuko ditu baimenak, arduradunekin koordinatuta.\nBaimen, lizentzia eta eszedentzia horiek erregistratutako izatezko bikoteak eta bikotekideen edo/eta izatezko bikoteen seme-alabak kontuan hartuta aplikatu behar dira. Adopzioa edo harrera dagoenean bezalaxe har daitezke baimen hauek, ebazpen judizialetik edo administrazio-ebazpenetik urtebetera arte, indarrean dagoen araudiari jarraituz.\n24. artikulua.– Telelana.\nSei hilabeteko epean, telelanari buruzko plan bat eratzeko testu bat adostu behar da, hirugarren hitzarmen kolektibo hau indarrean dela. Hauek izango dira telelana aplikatzeko oinarrizko irizpideak: borondatezkoa izatea, eta bideragarritasuna ( teknikoa eta antolakuntzakoa).\nORDAINSARIAK ETA BALIABIDEEN KUDEAKETA\n25. artikulua.– Soldata-kontzeptuak.\nGuztientzako esparru egokia izango diren oinarrizko eskubide batzuk edukiko ditu hitzarmenak, eta bateragarria izan behar du konpainiak pertsona bakoitzaren ekarpena balioesteko erabiltzen duen ordain-sistema batekin.\nSoldata osoa (soldata gordina).\nHitzarmen honen aplikazio-eremuan sartzen diren langileei soldata jakin bat esleituko zaie, dituzten eskumenen eta egiten duten balio-ekarpenaren arabera. Lanaldi osoko dedikazioari dagokio soldata hori, eta kuantifikazio proportzionaleko osagarri guztiak kalkulatzeko erabiliko den zenbateko osoa izango da.\nHileko azken bost egunetan ordainduko dira, bankuen bidez transferentziak eginez, soldataren hileko proportzioa (12 hilei dagokiena) eta hilero ordaindu beharreko soldata-osagarriak.\nJenerotan egiten den ordainketa.\nHona zer den jenerotako ordainketa: hitzarmen honen eraginpeko langileek, beren borondatez, jenerotan ordaintzea nahi duten soldata osoaren parte bat, produktu jakin bat eskuratzeko (aseguru medikoa, trebakuntza, haurtzaindegia.). Hautatutako produktuaren erosketa-prezio eta ezaugarri berak izan behar ditu jenerotan ordaindutakoak, 36. artikuluko «Konpentsazio Plan Malgua» atalak dioenari jarraikiz.\nBorondatez langileentzako produktua hautatu duten eta hitzarmen honen aplikazio-eremuko langileek jasotzen duten zatia da, eta produktuak merkatuan duen prezioaren eta Euskaltelek bere langileei egiten dien fakturazioaren arteko aldeari dagokio.\nSenitartekoei laguntzeko ordainsaria da, ziurtatutako minusbaliotasunen bat duten ezkontidea eta/edo seme-alabak dituzten langileentzat.\nLangile bakoitzarentzat banaka eta egiten duen lanaren arabera ezarritako soldata finko osoaren ehuneko bat da.\n2015eko urtarrilaren 1etik aurrera, % 10 izango da hitzarmen honen aplikazio-eremuko langile guztien banakako soldata osoaren gaineko gutxieneko portzentajea.\nIrizpide hauen arabera aplikatuko da ordainsaria:\n1.– Enpresaren zuzendaritzak finkatu eta urte-hasieran langileei jakinarazitako helburuak zenbateraino erdietsi diren.\n2.– Langile bakoitzaren eginkizunen eta/edo helburuen betetze-mailaren araberako balorazioa. Arduradun hurrenak hartuko du erabakia, funtzio-zuzendariak eta/edo erabaki-zentroko zuzendariak berraztertuko du kasua, eta Giza Baliabideek ikus-onetsi behar dute.\nUrte-hasieran jakinaraziko dira helburuak, eta urte-amaieran esango da enpresa-helburuak eta banakako helburuak zenbateraino bete diren. Horrela finkatuko da helburuen betetze-maila, eta horren arabera aplikatuko da ordainsari aldakorra.\nSailkapen profesionalaren azterketan jorratuko da soldata aldakorraren gaia.\nSaltzeko eginkizuna duten langileei, esleitzen diren helburu komertzialak zenbateraino lortu diren kontuan hartuta, aplikatzen zaien ordainsari-osagarria da.\nHiru hilean edo lau hilean behingoa da bonua, eta hiruhilekoa edo lauhilekoa amaitutakoan sortu eta ordainduko da, denboraldi horretarako ezarritako helburuen erdieste-mailaren arabera.\nUrtean behin, helburu komertzialak erdiesteko eredua zehaztu behar du zuzendaritzak.\nTxandak hartzeko malgutasunagatiko plusa.\nHiru txandatan aritzen diren langileentzat.\nDefinizioa. Malgutasunagatiko plus bat ezarriko da saileko txandak antolatzen diren maiztasun berarekin (astero, normalean, astelehenetik igandera). Hauek dira txandei dagozkien zenbatekoak:\nSaileko langileen artean txandaka aplikatuko da plus hori.\nPlus hau jasotzen duten langileak prestasun-egoeran geldituko dira.\nLarrialdiren bat gertatzen denean (laneko baja edo aurretik aurreikusi gabeko egoeraren bat) txanda bat erantzulerik gabe gelditzen bada, sail horretan prestasun-egoeran dagoen langileak ordeztuko du lanegun batez.\nAhal bada, lanaldi zatitua egiten duen langile batek egon behar du prestasun-egoeran.\nLanaldi zatiturik ez duten unitateetan, aldi berean langile bat baino gehiago esleitutako txandako langileren bat egon daiteke prestasun-egoeran.\nTxanda-aldaketarako aurreikusitako egoera gertatuz gero, prestasun-egoeran dagoen langileak hartu behar du bere gain, osorik, langilerik gabe dagoen txanda. Une horretatik aurrera, asteko zikloa osatu arte edo lanpostua langilerik gabe utzi zuen gorabehera konpondu eta langile titularra hara itzuli arte egin behar du horko lana prestasun-egoeran zegoenak. Arazoa konpondutakoan, hasieran esleitutako asteko txandara itzuli behar du prestasun-egoerako langileak.\nLangilerik gabe geratutako postuko txandaren hasieran izan ezik, gainerako langile- eta txanda-mugimenduetan bete egin behar dira 12 orduko lan-txanden arteko gutxieneko atsedenaldiak.\nEnpresak eta langileek erabaki behar dute, elkarrekin ados jarririk, zenbat iraun behar duen atsedenaldiak. Lan egindako denboratzat zenbatuko da atsedenaldikoa.\n2015, 2016, 2017 eta 2018rako igoera orokorraren arabera berrikusiko dira balio horiek.\nGaueko 22:00ak eta hurrengo goizeko 7:00ak bitartean egiten den lana jotzen da gaueko lantzat.\nOrduko 6,09 euroko saria ordaindu behar da ordutegi horretan egindako lanagatik.\nPlus honi dagokionez, jaiegunetako lantzat jotzen da larunbatetan, igandeetan eta jaiegunetan egiten dena.\n● Jaiegunetan egindako txanda bakoitzaren ordu bakoitzeko, 6,09 €-ko ordainsaria eta atseden-ordu bat egindako lanordu bakoitzeko eman behar zaizkio langileari konpentsazio gisa. Urteko egutegian finkatu behar da hasieran jaieguna libratzea, eta horren arabera doituko da konpentsazioa.\n● Jaiegun berezietan egindako txanda bakoitzaren ordu bakoitzeko, 30,47 €-ko ordainsaria eta atseden-ordu bat egindako lanordu bakoitzeko eman behar zaizkio langileari konpentsazio gisa.\nOro har, abenduaren 24a, 25a eta 31 eta urtarrilaren 1a eta 6a joko dira egun berezitzat.\nEgun horietan berezitzat hartzen dira lan-txanda hauek:\n● Abenduaren 24tik 25erako arratsaldea eta gaua.\n● Abenduaren 25eko goiza eta arratsaldea.\n● Abenduaren 31tik urtarrilaren 1erako arratsaldea eta gaua.\n● Urtarrilaren 1eko goiza eta arratsaldea.\n● Urtarrilaren 5etik 6rako gaua.\n● Urtarrilaren 6ko goiza eta arratsaldea.\nGai horri buruzko ikuspegi eta jarrera kontrajarriak dituztenez aldeek, I. Hitzarmen Kolektiboan araututako kontzeptuei bere horretan eustea erabaki dute alde biek.\nSarearen, informazio-sistemen eta bezeroaren instalazioen mantentze-lanak egiten dituzten langileei plus hauek aplikatu behar zaizkie, lan horien definizioaren arabera:\na) Definizioa: zerbitzuak hala eskatzen duen lekuan gorabeheraren bat konpontzeko noiz deituko zain dagoen langileari ordaindu beharreko osagarria.\nb) Guardia-epeek astebetekoak izan behar dute, ahal dela, eta txandaka esleitu behar dira. Egoera horretan langileak dituzten sailak aztertu egin behar ditu zuzendaritzak, dauden baliabideen eta langile-, banaketa-, estaldura-, epe- eta jarduera-premien arabera besteak beste ebaluatzeko guardiak eta, hala, langileen familia-bizitza eta sailen funtzionamendu egokia uztartzeko. Azterketaren emaitzen berri LLOri eman behar dio zuzendaritzak.\nMantentze-lanetako guardiako esku-hartzea.\n● Lekualdaketa eskatzen duen esku-hartzea: mantentze-guardian, zerbitzuak hala eskatzen duen lekura joatea dakarren esku-hartzea.\nUrrutiko esku-hartzea: mantentze-guardian, sistemetara urrutitik konektatuz egiten den esku-hartzea.\nArtikulu honetako xedeetarako, esku-hartzetzat jotzen da dagokion unitatetik arduradun identifikatu batek egiten duen eskaera zerbitzuko larrialdi-egoera bat konpontzeko.\nb) Konpentsazioa: denboratan hartu behar da esku-hartzearen konpentsazioa, I. eranskinak dioenari jarraikiz.\nKonpentsazio hori denboratan ematerik ez badago, lan egindako denbora laneguntzat jo behar da urteko zenbaketa orokorrean, Giza Baliabideen sailak aldez aurretik horretarako baimena amanda. Horrez gain, diru-konpentsazioa ere eman behar da, baremo hauen arabera:\nDiru-konpentsazioa, lekualdaketa egon bada:\nDiru-konpentsazioa, urrutiko esku-hartzea izan bada: balio ekonomiko berberak, % 50eko faktorearekin zuzenduak.\nEsku-hartzeagatik ordaintzen diren zenbatekoek konpentsatu egin behar dute eginkizun horretarako langileak behar izan duen lekualdatze-denbora eta egindako lana, esku-hartzeagatik dagokion atseden-konpentsazioa murriztu gabe betiere. Enpresak eta langileek erabaki behar dituzte, elkarrekin ados jarririk, atsedenaldi horren xehetasunak.\nLekualdatzea dakarren gutxieneko esku-hartze denbora bi ordu da; urrutiko esku-hartzeko gutxieneko denbora, ordubete.\nAbisuei erantzuteko gehieneko denbora-epe baten arabera ordainduko dira gehigarri horiek. Zerbitzu bakoitzaren antolamenduak esleitu behar du epe hori.\nBertaratu gabeko guardia:\na) Definizioa: zerbitzuak hala eskatzen duen lekuan bertan konpontzekoa ez den gorabeheraren batengatik noiz deituko zain dagoen langileari ordaindu beharreko osagarria.\nMantentze-lan horietarako, ekipamendu mugikorraz hornitu behar ditu langileak enpresako zuzendaritzak langileak.\nb) Epea: guardia-epeek astebetekoak izan behar dute, ahal dela, eta txandaka esleitu.\nSarbide-sistema mugikorren bidez esku-hartzeren bat eginez gero, denboratan konpentsatu behar da, I. eranskinaren arabera.\nEgoera horretan langileak dituzten sailak aztertu egin behar ditu zuzendaritzak, dauden baliabideen eta langile-, banaketa-, estaldura-, epe- eta jarduera-premien arabera besteak beste ebaluatzeko guardiak eta, hala, langileen familia-bizitza eta sailen funtzionamendu egokia uztartzeko. Azterketaren emaitzen berri LLOri eman behar dio zuzendaritzak.\na) Definizioa: duten izaeragatik lanorduetatik kanpo egin beharreko lanak, zerbitzuari eutsi eta/edo aktibatzeko, bezeroari ahalik eta kalterik txikiena eraginez betiere. Mantentze-lan orokorretara, sare-eraikuntzara eta informazio-sistemetara esleitutako langileek egin behar dituzte lan horiek.\nb) Epea: programatzen direnean, eta dagokion zerbitzu eta/edo lanaren arabera.\nc) Konpentsazioa: I. eranskineko denboraren eta baldintzen arabera.\nOrdutan ematen den konpentsazioa noiz hartu langileak berak erabaki behar du, betiere lanaren antolamenduak horretarako aukera ematen badu eta ahalik eta lasterren.\nEtengabe aztertu behar ditu zuzendaritzak langileen jarduera-aldaketak, gehigarri horiek eragiten dieten jarduerak eguneratuta edukitzeko. LLOri eman behar dio zuzendaritzak azterketaren emaitzaren berri.\nOhiko ordutegiaz kanpo egiten diren lanak.\nDefinizioa eta konpentsazioa, I. Eranskinaren arabera.\n26. artikulua.– Soldataz kanpoko kontzeptuak.\nSoldatan sartzen ez diren ordainketak dira soldataz kanpoko kontzeptuak, langileak egin dituen gastuen edo ordaindutako aurrerakinen ordaina (joan-etorriak, lekualdatze-dietak, ostatu-hartzeak.).\nZerbitzu edo lan bat egiteko arduradunak baimendutako bidaiaren gastuak ordaindu egin behar zaizkie langile guztiei.\nLangileak bere ibilgailua erabiltzen badu (aldez aurretik horretarako baimena jasota), une horretan dagokion konpentsazioa (Intranetean argitaratua) emango zaio kilometroko.\nUrtero berrikusi behar da zenbateko hori, «kilometro balioa formula» erabiliz, salbu egoera bereziren batek eskatzen duen jarritako epetik kanpora berrikustea.\nEnpresako zuzendaritzak hitzematen du aztertuko duela langileentzako auto gehiago behar den.\na) Bidaiatzat hartuko dira:\n1.– Ohiko lantokitik kanpo beste herrialde batera Enpresaren aginduz lan egitera joatea, egun batez baino gehiagoz.\n2.– Ohiko lantokitik beste herrialde batera joatea, trebakuntza jasotzera, egun bat baino gehiagoko denboraldi jakin baterako.\nUnean uneko bidaia-prozeduraren arabera egin behar dira bidaiak. Konpentsazio-balioak, berriz, Intranetean ageri direnak dira.\nUrtero berrikusi behar dira balio horiek, merkatu-balioen arabera, salbu egoera bereziren batek eskatzen duen jarritako epetik kanpora berrikustea.\nHauek dira 2014rako balioak:\nHalaber, aurrerakina eman behar zaie hilabete eta erdiko epean bidaiatu eta gastuak egitekoak direnei. Ordainketa bakar batean eman behar zaie aurrerakina, eta langileak Euskaltelekiko lan-harremana amaitzean likidatu.\nArduradun hurrenak kalkulatu behar du aurrerakinaren zenbatekoa, hilabete eta erdiko eperako aurreikusten den gastuaren arabera (gehienez ere, 1.250 euro).\nHauek dira ordaindu beharreko gastu-kontzeptuak:\nZerbitzu-betekizunetan edo bidaietan, oro har, baliabide hauek izan behar dituzte langileek:\na) Gastuak beti ordainduta, ahal dela. Atzerrira joan behar bada, nahitaez ego behar dute ordainduta gastuek.\nb) Enpresa-txartela, Konpainiak hitzartuta ez dituen kontzeptuengatik langileak gastuak aurretik ordain ez ditzan.\nc) Telefono mugikorrik ez badu langileak, enpresaren telefono mugikor bat. Dei pertsonalak ere egiteko eskubidea du langileak, betiere zentzuzko erabilera-irizpideen arabera.\nd) Zerbitzu-betekizunetan ari den langileak, berriz, eskubidea du gastu hauek kobratzeko: zerbitzu ematen ari den tokiaren eta bere etxearen arteko joan-etorriek eragindakoak (dagozkion baimen edo lizentziez goza ahal dezan), baita asteburu eta jaiegunetako joan-etorriek eragindakoak ere.\nBidaia-gastuengatik konpentsatzeko, enpresa barruko bidaia-gastuen araudia hartu behar da aintzat. Urtero berrikusi behar da araudi hori, salbu egoera bereziren batek eskatzen duen jarritako epetik kanpora berrikustea.\n27. artikulua.– Igoera orokorra.\nHona hemen urte bakoitzari dagokion igoera orokorra:\nOrdainketa bakarra egingo da, aurreko hitzarmenaren luzapenagatiko soldata-doiketa gisa, Akordioa sinatzen denean (2015eko urria). Diru-kopuru hauek ordainduko dira sinatze-datan dagoen urteko soldata finkoaren tartearen arabera:\nKopuru horiek soldata finkoan bermatuta geldituko dira 2015eko abenduaren 15eko datarekin.\n2016. urtea % 1 + % 2 gehigarriraino, aurreko urteko EBITDAren emaitzara baldintzatua (eskalaren arabera aplikatua)\n2017. urtea % 1 + % 2 gehigarriraino, aurreko urteko EBITDAren emaitzara baldintzatua (eskalaren arabera aplikatua)\n2018. urtea % 1 + % 2 gehigarriraino, aurreko urteko EBITDAren emaitzara baldintzatua (eskalaren arabera aplikatua)\nEskalako lorpen-balioen arteko tarteak proportzionalki aplikatuko dira.\nAteratzen den handitzea soldata-kontzeptu guztiei aplikatuko zaie.\nBaldin eta EAEko KPIa (aurreko urtekoa) bi osagai hauen batura baino handiago bada: batetik, hitzartutako % 1eko gehikuntza finkoa eta, bestetik, EAEko KPIari aplikatu beharreko aurreko taularen emaitzatik lortutako ehunekoa.\nEnpresako zuzendaritzak eskubidea du, egoera berezi batzuetan, igoera orokorretik goragoko igoerak baimentzeko.\n28. artikulua.– Enplegu-bermea.\nEnpresako zuzendaritzak bermatzen du inori enpresan baja emateko arrazoitzat ez dela erabiliko berrikuntza teknologikoek edo teknikoek eragindako lanaren berrantolaketa. Lan-talderen batean edo bestean soberan geratzen diren langileak bete nonbait enplegatzeko ekimenak bultzatu behar ditu enpresak, Langileen Legezko Ordezkaritzarekin aurrez hitz eginda.\nLehen adierazitako bermeaz gain, helburu hauek ezarri dira, lanaren egonkortasuna sendotzeko:\n1.– Ahal den jarduera gehienak era eraginkorrean berreskuratzeko konpromisoa hartzea enpresa zuzendaritzak, eta, batez ere, sobran gera daitezkeen langileak hartzeko zerbitzu berriak abiaraztea.\n2.– Borondatezko neurriak adostea langile-kopurua egokitzeko.\n3.– Prozedura-tresnak martxan jartzeko konpromisoa hartzen dute alde biek, sobran egon daitezkeen langile ahalik eta gehienak berriro enplegatzeko, kontuan harturik arazoak eragiten dien laneko taldeen eta azpitaldeen problematika orokorra.\n29. artikulua.– Hutsegiteak eta zigorrak.\nLangileen hutsegite larriak dira lan-harremanari dagozkion betekizunak ez betetzea dakarten jokabide, jarrera, egintza edo ez-egite guztiak, betebeharrak urratzen dituztenak edo mendekoenganako aginte-gehiegikeriak.\nEnpresak begiratu egin behar du egokiro erabiltzen diren langileen esku jarritako tresnak eta kudeaketa-baliabideak, betiere langileen intimitate-eskubidea babestuz.\nArinak, larriak eta oso larriak dira hutsegiteak, artikulu hauetako irizpideen arabera.\nOro har, hutsegite arintzat jotzen dira aparteko ondoriorik ez dakartenak.\na) Lanekoak ez diren eginkizunetarako gehiegi erabiltzea enpresako komunikazio- edo informazio-tresnak eta baliabideak edo beste zeinahi gai.\nb) Arrazoi justifikaturik gabe lanera berandu iristea (30 minututik gorako eta ordubetetik beherako atzerapena, hilean hiru aldiz gehienez).\nc) Beste langile batzuenganako errespetu edo begirunerik eza, betiere irain larririk egin gabe.\nd) Ez jakinaraztea arduradun hurrenari lanera ez duela joan behar, betiere inongo justifikaziorik aurkezten ez badu.\ne) Arrazoi justifikaturik gabe egun batez lanera ez etortzea.\nf) Justifikaziorik gabe ez joatea enpresak antolatutako trebakuntza-ikastaroetara, eta ikastaro horiei probetxurik ez ateratzea, justifikaziorik gabe betiere.\ng) Utzikeria, enpresari kalterik eragin gabe.\nh) Bizilekuz aldatu izana ez jakinaraztea enpresari.\ni) Garbitasun eta higienerik eza.\nj) Ez betetzea enpresako lantoki eta eraikinetara sartzeko eta haietatik irteteko kontrol-arauak.\nHauek jotzen dira hutsegite larritzat:\na) Arrazoi justifikaturik gabe berandu iristea lanera (ordubetetik gorako atzerapena, edo hilabete berean hiru aldiz baino gehiago berandutzea).\nb) Arrazoi justifikaturik gabe bi egunez lanera ez etortzea.\nc) Dagokion eginkizunerako ez den beste zerbaitetarako erabiltzea produktuak langileak.\nd) Beste langile batzuei eraso edo irain egitea lanorduetan edo lana dela medio, betiere lesio larririk eragin gabe eta giza duintasunari eraso larririk egin gabe.\ne) Lanera ez etortzeko, gaixotasunen bat asmatzea.\nf) Gezurrezko arrazoiak edo egiazkoak ez diren agiriak aurkeztea hitzarmen honetan araututako eskubideak lortzeko edo betekizunak saihesteko.\ng) Gizatasun, begirune edo errespeturik eza bezeroekiko edo enpresako produktu eta zerbitzuen erabiltzaileekiko.\nh) Utzikeria, baldin eta enpresari kalte larriak eragiten badizkio.\ni) Agiriak edo datuak gordetzea, nahita eta agintarien baimenik gabe, eta dagokien eginkizunaz kanpo aplikatu edo erabiltzea haiek, betiere enpresari kalte larririk eragiten bazaio.\nj) Oro har, larritzat joko dira artikulu honetan aipatutako hutsegiteen antzekoak eta balorazio hori merezi dutenak, betiere aintzat harturik hutsegitearen garrantzia eta horren ondorioak.\nHutsegite oso larriak.\nHauek jotzen dira hutsegite oso larritzat:\na) Enpresaren jarduerekin lehiatzen diren edo hari kalterik eragin diezaioketen jarduera profesionaletan aritzea, norberaren edo beste norbaiten kontura.\nb) Lanekoak ez diren eginkizunetarako gehiegi erabiltzea enpresako komunikazio- edo informazio-tresnak eta baliabideak edo beste zeinahi gai, betiere enpresari kalte larririk eragiten bazaio.\nc) Arrazoi justifikaturik gabe hiru egunez edo gehiagoz lanera ez etortzea.\nd) Lanpostutik alde egitea, betiere zerbitzuari kalte larria eragiten bazaio.\ne) Beste langile batzuei edo haien senitartekoei lesio larriak eragitea lanorduetan edo laneko kontuak direla medio.\nf) Enpresaren edo beste langile batzuen funtsak edo ondasunak legez kontra eskuratzea edo gordetzea, edo norberaren nahiz beste batzuen probetxurako enpresaren funts edo ondasunak iruzurtzea.\ng) Enpresako bezeroei informazio faltsua edo osatugabea ematea, haiek nahasteko asmoz, Euskaltel, S.A.ren izenean egiten dituen eragiketen tarifa, prezio edo baldintzei buruz.\nh) Derrigorrezko erreserba edo sekretu profesionala urratzea edo telekomunikazioen eta datu pertsonalen sekretua hausten duen beste zeinahi egintza (behartuta dago Euskaltel sekretu hori gordetzera, telefoniako operadore den aldetik).\ni) Utzikeria, baldin eta enpresari kalte edo hondamen larriak eragiten badizkio.\nj) Kalte larriak eragiten dituzten gertakari edo hutsegite larriak isilpean gordetzea.\nk) Agintariek beste langile batzuei eraso edo irain larriak egitea, lanorduetan edo lan-kontuak direla medio, betiere lesiorik eragiten badute erasoek edo langilearen giza duintasuna hondatzen.\nl) Ohiko edo hitzartutako lanaren errendimenduan borondatezko murrizketa jarraitua, eta, ondorioz, behin eta berriz jarduera baxua agertzen duen ebaluazioa ematea.\nm) Agintaritza-funtzioak betetzen dituztenen aginte-gehiegikeriak.\nn) Ahoz, psikologikoki edo fisikoki egiten den jazarpen sexuala edo morala, enpresaren antolakuntza- eta zuzendaritza-eremuan egindakoa, eremu horretako partaideak egina, jarrera hori biktimarentzat iraingarria eta gaiztoa dela jakinik edo hala dela jakin behar lukeelarik, pertsonaren duintasunari eragiten diona eta lan-giro iraingarria, laidogarria eta mingarria sortzen duena.\n● Indarrean dagoen legeria hausten duten aginduak edo argibideak ematea.\np) Askatasun publikoei eta eskubide sindikalei oztopoak jartzea.\nq) Halaber, hutsegite oso larritzat joko dira langilea kanporatzeko legezko arrazoi justifikatuetan aipatzen diren guztiak.\nLangileren bat urtebeteren buruan hiru aldiz zigortu badute hutsegite arinak egiteagatik, larritzat joko da epe horretan egiten duen tankera bereko laugarrena. Arau hori bera erabiliko da aurreko bi hutsegiteak larriak izan badira. Horrelakoetan, oso larritzat joko da hirugarren hutsegitea.\nZuzendaritzak jarriko ditu hutsegite larri eta oso larriei dagozkien zigorrak. Horretarako, Kargu Orria prestatu eta interesdunari emango dio.\nKargu Orri horren bidez jakinaraziko zaio langileari Orriaren kopia Langileen Legezko Ordezkaritzari bidali ahal zaiola, betiere langileak horretarako onespena ematen badu.\nIdatziz eman behar da zigorren berri, hutsegite arinengatikoena izan ezik. Langileen Legezko Ordezkaritzari jakinarazi behar zaio ezartzen diren zigor larri eta oso larrien berri.\n1.– Hona hemen aurreko artikuluan aipatutako hutsegiteengatik ezarri ahal diren gehieneko zigorrak:\na) Hutsegite arinagatik:\n1.– Idatzizko edo ahozko ohartarazpena.\nb) Hutsegite larriagatik:\nLana eta soldata kentzea, gehienez hamar egunerako.\nc) Hutsegite oso larriagatik:\n1.– Lana eta soldata kentzea, hamaika egunetik hogeita hamarreraino.\n2.– Lana eta soldata kentzea, hogeita hamar egunetik hirurogeiraino.\n3.– Taldez edo maila profesionalez igo edo aldatzeko gaitasuna kentzea aldi baterako (hamabost hilabeterako, gehienez).\nHutsegite bakoitzari dagokion zigorra ezartzeko, kontuan hartu behar dira, kasuaren alderdi objektiboez gain, langilearen ordura arteko portaera, hutsegitea egiteko asmoaren edo utzikeriaren maila eta antzeko zenbait kontu.\nZigortutako langileak eskubidea du lege-xedapenek horri buruz ezarritako baliabideak erabiltzeko.\nHutsegite arinek hamar egunen buruan preskribatzen dute; larriek, hogei egunen buruan; oso larriek, hirurogei egunen buruan, enpresak horien berri izan duen egunetik hasita, eta, kasu guztietan, hutsegitea egin eta sei hilabetera.\nZigorrak direla eta langilearen espediente pertsonalean haren aurka eransten diren oharrak bi, lau edo zortzi hilabeteren buruan kendu behar dira, hutsegitea arina, larria edo oso larria izan den, betiere, beste inolako hutsegiterik egiten ez badu.\n30. artikulua.– Posta elektronikoaren eta Interneten erabilera.\nLanerako tresnak jartzen dizkie enpresak langileei, haiek ematen duten zerbitzuaren araberakoak. Tresna horiek hardwarea, softwarea eta barneko nahiz kanpoko komunikazio-elementuak dira, eta beharrezkotzat jotzen dira lana erraz eta eraginkortasunez egiteko.\nTresna horiek ondo erabili ezean ondorio kaltegarririk izan daitekeenez, alde biek uste dute komenigarria dela langileei beren zereginak egiteko eskuragarri jarri zaizkien tresna eta bitarteko teknikoak erabiltzeko arauak adostea.\nOinarrizko bi irizpide hauen arabera egin behar da erregulazio hori: batetik, enpresak legezko eskubidea du kontrolatzeko behar bezala erabiltzen diren langileei beren jarduerak egiteko eskuragarri jarri zaizkien tresna eta bitarteko teknikoak. Bestetik, enpresak langileen intimitate-eskubidea babestu behar du.\nHorretarako, askatasun osoz erabili ahal dituzte langileek posta elektronikoa, helbide elektronikoa, sare korporatiboa eta Internet, beren lanpostuko jarduerak betetzeko eta enpresako eragile guztiekin harremanetan izateko, Langileen Lege Ordezkaritzarekin barne.\nLangileak bitarteko horien ohiko erabilera gainditzen badu adibidez, bidalketa ugariak eta/edo konplexutasun handikoak egiten baditu, arduradun hurrenarekin adostu eta behar den aholkularitza teknikoa jaso ondoren, komunikazioen eta sare korporatiboaren ohiko funtzionamendua ez kaltetzeko metodorik egokiena hautatu behar du.\nLangileen Estatutuan ezarritako zaintza- eta kontrol-ahalmenak erabiltzean, enpresak susmatzen badu batez ere informatikarien eta komunikazioko langileen esku jarritako bitarteko teknikoak bidegabe erabiltzen dituztela eta enpresari eta/edo bertako langileei kalte larriak eragin diezazkiekeela, langilearen esku jarritako sistemetara eta posta elektronikora sartu ahal du lanorduetan.\nSindikatu bakoitzeko ordezkarien aurrean egin behar da hori dena, langileak lehen aipatutako jarrera duen ala ez egiaztatzeko, langilearen duintasuna eta intimitatea errespetatuta, betiere.\n31. artikulua.– Aldi baterako ezintasunaren osagarria (ABE).\nHitzarmen honi atxikitako pertsona guztiek izango dute aldi baterako ezintasunaren sariaren osagarria, gaixotasun, istripu edo amatasunagatik. Osagarri horren zenbatekoa izango da egungo soldata osoaren eta Gizarte Segurantzak aplikatutako sariaren arteko kenketaren emaitzaren zenbateko bera, betiere aldi baterako ezintasunagatik gehienez ere kobra daitekeen denboraldian (gaur egun, 18 hilabete) eta langileak Gizarte Segurantzako sari ekonomikoa jasotzeko eskubidea badu.\nAldi baterako ezintasunaren osagarria kasu hauetan aplikatuko da:\na) istripua gertatzen denean, beti.\nb) amatasunagatik, beti.\nc) gaixotasun arruntagatik. Absentismo-indizea aztertzeko hiruhilero egiten duen azterketan indize hori igo egin dela ikusten badu, Segurtasun eta Osasun Batzordeak horren arrazoiak jasoko dituen txostena prestatuko du eta Batzorde paritarioari bidaliko dio. Batzorde Paritarioak erabakiko du, lehenik, zer neurri hartu behar diren absentismo-indizea jaisteko eta, bigarren, soldata osoa osatu behar den ala ez, betiere gaixotasun arruntak eragindako absentismoa % 4koa baino gehiagokoa bada.\nAldi baterako ezintasunaren osagarria jasotzeko baldintzak hauek dira:\na) Gizarte Segurantzako bajaren, baja berrestearen eta altaren ziurtagiria aurkeztea, betiere denbora eta modu egokian aurkeztutako txantiloi ofizialak erabilita.\nb) Erakunde kudeatzaileko medikuek ezartzen dituzten azterketa mediku guztietara joatea. Langileak ez baditu azterketa mediku horiek onartzen, Gizarte Segurantzako saria osatzeko enpresak ematen duen zenbateko osagarria galduko du automatikoki.\nDesadostasunik gertatzen bada aldi baterako ezintasunagatiko mediku-bajaren eta erakunde arduradunen artean (INSS, erakunde kudeatzailea), desadostasun horren arrazoiak aztertuko ditu zuzendaritzak. Azterketa horren ondorioen arabera, soldata osoaren osagarria ordaintzea edo ez erabakitzeko aukera du zuzendaritzak.\n32. artikulua.– Istripu-asegurua.\nEnpresak talde-poliza du kontratatuta. Poliza horrek bere gain hartzen ditu istripuaren ondorioz gerta daitezkeen heriotza-arriskua eta guztizko nahiz partezko baliaezintasun iraunkorra.\nPoliza hori izango dute Hitzarmen honetan adskribitutako langile guztiek.\nAseguratutako kapitala 90.000 eurokoa da istripuaren ondorioz gerta daitezkeen heriotzagatik eta guztizko nahiz partezko baliaezintasun iraunkorragatik (honekin batera erantsitako polizan zehazten diren salbuespenak izan ezik).\n33. artikulua.– Ezkontideentzako eta seme-alaba minusbaliatuentzako laguntza.\nEzkontide edo seme-alaba minusbaliatuak dituzten langileek 165,16 euroko familia-laguntza jasoko dute hilero ezkontide/seme-alaba bakoitzeko (familia-unitate osorako diru-laguntza). Laguntza hori eta gainerakoak bateragarriak dira.\n34. artikulua.– Izatezko bikoteak.\nErrealitate soziala, elkarrekin bizitzeko modu berriak adibidez, izateko bikote egonkor deritzenak eta langileek horren inguruan dituzten eskakizunak aintzat hartzen ditu Enpresak. Hortaz, egoera horiek aintzatetsi eta izatezko bikote gisa bizi diren langileen eskubideak zehazten ditu. Izatezko bikotetzat joko da elkarrekin bizi diren eta senar-emazteen antzeko afektibitate-harremana duten bi pertsonaren elkartze egonkor, aske, publiko eta nabaria, orientazio sexuala edozein dela ere, erregistroan inskribatuta badago.\nHitzarmen Kolektibo hau sinatzen den unetik aurrera, lizentziei eta baimenei buruzko artikuluan arautzen diren ordaindutako baimenak izatezko bikoteentzat ere izango dira, era honetan aplikatuta:\na) Hogei egun naturaleko baimen ordaindua, izatezko bikotea osatzen denean. Ezkontza-eguna baino bi egun lehenago hartu ahal dira jai-egun horiek. Egun hori jaieguna izanez gero, hurrengo lanegunetik hasi behar da kontatzen.\nEskubide hori behin bakarrik izango dute eskatzen duten langileek eta ezingo da atzeraeraginez aplikatu.\nb) Gainerako baimenak direla eta, bikote ezkonduak bezala tratatuko dira.\nIzatezko bikotea izatea egiaztatzeko, hau behar da:\n1.– Autonomia-erkidegoko Izatezko Bikoteen Erregistroan inskribatuta egotearen ziurtagiria; autonomia-erkidego horretan Izatezko Bikoteen Erregistrorik ez badago, udalerriko Izatezko Bikoteen Erregistroko inskripzio-ziurtagiria.\n2.– Goian aipatutako erregistroak ez badaude eta aldez aurretik hala egiaztatzen bada administrazio-ziurtagiri egokiaren bidez, nahikoa izango da bikoteko bi kideak izatezko bikote bihurtu direla aitortzen duen eskritura publikoa aurkeztea.\n35. artikulua.– Berdintasuna eta diskriminazio eza.\nEgindako diagnosia berrikusi eta eguneratuko dute aldeek, eta konpromisoa hartzen dute Hitzarmen hau indarrean dagoen bitartean Berdintasun Plan bat egin eta aplikatzeko. Alderdi hauek barne hartu behar ditu Planak: 1. zuzendaritzaren konpromisoa, 2. enplegu, kontratazio eta mugikortasunaren gaineko jarduerak, 3. trebakuntza-politika, 4. mailaz igotzeko politika, 5. ordainketa-politika, 6. bizitza pertsonala eta lana uztartzeko politika, eta laneko denboraren antolaketa, 7. laneko segurtasuna eta osasuna, 8. komunikazioa eta generoa, 9. gizartearekiko konpromisoa, 10 zeharkako jarduera espezifikoak.\nGarrantzi berezia eman behar zaio, Berdintasun Plana aplikatzean, gai honen azterketari: zergatik dagoen halako desoreka, gaur egun, uztartze-neurriak baliatzen dituzten emakumeen eta haien egoera pertsonal eta familiar berean dauden gizonen artean.\nKonpromiso hau ere berenganatzen dute aldeek: informazio-gida bat eratuko dutela laneko jazarpenaz edo sexu-jazarpenaz informazio prebentiboa hedatzeko, eta jazarpen sexual eta moraleko kasuetarako prebentzio- eta ekintza-protokolo bat zabalduko dutela.\n36. artikulua.– Konpentsazio malguko plana.\nOrdainketa-sistema malgu bat adostuko da, langile guztientzako, indarrean den araudi fiskalak onartzen dituen produktuak barne dituela.\nBerehala aplikatuko da indarrean den araudi fiskaleko zeinahi aldaketa, hasieran adostutako eskemari eragiten badio ere.\nUne honetan, Konpentsazio Plan Malgua produktu hauei aplika dakieke: haurtzaindegiei, Interneterako konexioa duten produktu informatikoei, eta Euskalteleko Enpleguaren Aurreikuspen Planerako ekarpen indibidualei.\nSEGURTASUN-, OSASUN- ETA INGURUMEN-BABESA ENPRESAN\n37. artikulua.– Laneko arriskuen prebentzioa.\nLangileak eskubidea du bere segurtasun fisikoaren babes eraginkorra eta laneko arriskuen prebentzio-politika egokia izateko, eta garrantzia berezia dute duintasuna eta intimitatea izateko eta lan-diskriminaziorik ez izateko eskubideek, bai eta legez eta arauen bidez ezartzen diren laneko arriskuak prebenitzeko neurriak aintzat hartzeko eta martxan jartzeko eskubideek ere.\nHalaber, prebentzio-politikan parte hartzeko eskubidea dute, baita hori gauzatzeko ezarritako neurriak kontrolatzekoa ere, langileen legezko ordezkarien eta arlo horretan parte hartzeko barne-organo espezifikoen bidez.\nHorretarako beharrezko diren antolamendua eta neurri prebentiboak egokiak izan behar dute enpresaren jarduerarako, eta Laneko Arriskuak Prebenitzeko Zerbitzu propioaren bidez egituratzen den prebentzio-modalitatea erabiltzen da horretarako.\nGure Prebentzio Zerbitzuak segurtasuna, higiene industriala eta ergonomia eta psikosoziologia arloei dagozkien funtzioak garatuko ditu, indarrean dagoen legeriaren arabera. Osasunaren zaintza, berriz, kanpoko prebentzio-zerbitzu gisa kontratatuko da.\nHitzarmen kolektibo hau indarrean den bitartean, enpresaren jarduerak nolakoak diren kontuan hartu eta horietarako prebentzio-politika egokia bultzatu behar dute alderdiek.\nLaneko arriskuak prebenitzeko politikaren bidez, laneko segurtasun eta osasuna enpresaren jarduera eta hierarkia-maila guztietan integratzea sustatuko da.\nLangileek behar bezalako babesa dutela bermatzeko, langileei prebentzio-arloari buruzko trebakuntza teoriko nahiz praktiko egokia eta nahikoa ematen zaiela ziurtatu behar du Euskaltelek.\nOrain arte bezala, laneko osasun eta segurtasun-arloko legezko betebeharrak betetzeko eskatuko die Euskaltelek berekin lankidetzan diharduten enpresa guztiei, eta, horretarako, enpresen arteko jarduerak koordinatzeko prozedura egokiak ezarri behar dira.\nKonpromiso hau bereganatzen du enpresako zuzendaritzak: lanpostuen arrisku psikosozialen ebaluazioa egin eta Segurtasun eta Osasun Batzordeari aurkeztuko dizkiola.\nHurrengo artikuluan deskribatutako baldintzetan langileek parte-hartzea bultzatuko da, bai eta hori Laneko Arriskuen Prebentzioarekin zerikusia duten beste jarduera batzuekin integratzea ere, adibidez, kalitatea eta ingurumenarekin, enpresaren kudeaketa-sistema integrala osatzen duten arloekin, hain zuzen ere.\nLangileen partaidetza laneko arriskuen prebentzioaren arloan.\nLangileek eskubidea dute laneko arriskuen prebentzioarekin zerikusia duten gaietan kontsulta egiteko eta parte hartzeko. Prebentzio-ordezkarien eta segurtasun- eta osasun-batzordeen bidez gauzatuko da parte-hartze hori.\n1.– Prebentzio-ordezkariei –Laneko arriskuak prebenitzeko arloan eginkizun espezifikoak dituzten langileen ordezkariak dira prebentzio-ordezkariak.\nEnpresa Batzordeetako kideek edo langileen ordezkariek izendatu behar dituzte prebentzio-ordezkariak (kasu bakoitzean egokiena denak), azaroaren 8ko Laneko Arriskuak Prebenitzeko 31/1995 Legean ezarritako kopuruan eta eskumenekin.\nSegurtasun eta Osasun Batzordeak segurtasun- eta osasun-batzordearen bilerak egiteko eta zuzendaritzak deitutako beste bilerak egiteko emandako denbora ez da kontatuko ordu-kreditu erabilgarritzat.\nPrebentzio-arloan prebentzio-ordezkariek beren eginkizunak betetzeko behar dituzten baliabideak eta trebakuntza emango die enpresak.\n2.– Segurtasun eta Osasun Batzordeak: parte hartzeko organo kolegiatu eta paritarioa da Segurtasun eta Osasun Batzordea, eta horren funtzioa da laneko arriskuen prebentzioaren arloan enpresak egiten dituen jarduerei buruz aldian-aldian kontsulta egitea.\nSegurtasun eta Osasun Batzordeen Barne Funtzionamenduko Araudian deskribatzen dira funtzionamendu-arauak. Bi ordezkaritzek onespena eman diote araudi horri.\n38. artikulua.– Osasunaren zaintza.\nEnpresako langileen osasun-egoera aldian-aldian zaintzen dela bermatu behar du Euskaltelek, lanpostu bakoitzak dituen arriskuen arabera.\nEuskaltelen lanean hasten diren langile guztiek eskubidea dute hasierako azterketa medikoa egiteko, laneko arriskuak prebenitzeko indarrean den araudian ezarritako baldintzetan.\nEnpresako langile guztiek, kontratazio-mota alde batera utzita, eskubidea dute aldian-aldian osasun-azterketa egiteko. Azterketa hori nahitaezkoa izango da Laneko Arriskuak Prebenitzeko 31/1995 Legearen 22.1. artikuluan adierazitako kasuetan.\nLangileek aukera izango dute urtero gripearen kontrako txertoa hartzeko. Enpresak ordainduko du kostuaren % 100.\nORDEZKARITZA KOLEKTIBOA ETA ESKUBIDE SINDIKALAK\n39. artikulua.– Enpresa Batzordeak eta langileen ordezkariak.\nOsaera.– Langileen Estatutuan ezarritakoaren arabera erabaki behar da Enpresa Batzorde bakoitzeko kide-kopurua eta langileen ordezkari-kopurua.\nLangileen Legezko Ordezkaritza Enpresa Batzordeak, langileen ordezkariek eta ordezkari sindikalek osatuko dute. Une bakoitzean indarrean dauden legezko xedapenen araberakoak izango dira ordezkaritzaren izendapena, osaera, eginkizunak, eskuduntzak eta bermeak.\nLangileen ordezkariek, taldeko kide batek edo batzuek, ordu sindikalak metatzeko sistema har dezakete, kandidaturaka.\nLaneko Prebentzio- eta Osasun-ordezkariek behar adina handi dezakete ordu-kreditua, beren lana egin ahal izateko, Langileen Estatutuko 37. artikuluan agertzen den bezala.\nHornidura, baliabideak eta erraztasunak:\nOrdezkariei baliabide hauek emango zaizkie:\na) Lokala, altzari egokiekin.\nb) Sarera eta Internetera konektatutako ordenagailua, Batzordearentzako posta-helbide propioa, inprimagailua, paper-txikitzailea, bulegoko materiala.\nc) Deiak identifikatzeko gai den telefonoa (luzapen digitala), kanpora deitzeko eta kanpoko deiak jasotzeko aukera ematen duena.\nd) Iragarki-taula intranetean.\ne) Enpresak espresuki baimentzea Batzordeko kideek eguneroko lanean erabili ohi dituzten baliabideak (ordenagailua, telefonoa, posta elektronikoa, Interneterako sarbidea, faxa eta abar) lan sindikalerako erabiltzeko.\nf) Itzulpen-zerbitzua erabiltzea.\ng) Langileen Estatutuan ezarritakoaren arabera erabaki behar da Enpresa Batzorde bakoitzeko kideek eta langileen ordezkariek hilean izango dituzten ordu sindikalen kopurua.\nh) Hitzarmen honetan adierazitako batzordeen bileretan (legez ezarritakoak eta zuzendaritzak legezko ordezkaritzaren funtzioak gauzatzeko deitutakoak) igarotako ordu-kopurua ez da kontatuko ordu-kreditu erabilgarri gisa.\nHorretarako, interesdunak bere nagusi hurrenari aldez aurretik esan behar dio lanpostuan ez dela egongo.\nBestalde, lan sindikala egiteko eta Enpresaren esparruan bertan, lantokia edozein dela ere, sortutako gastuak lan-jarduerari atxikitako beste edozein gastu bezala tratatu behar dira. Urteko aurrekontu bat ezarriko da, jarduera sindikalerako. GBen aurrekontuaren barnean sartuko da, eta horri kargatuko zaizkio gastu horiek. Gastuak baimentzeko prozeduraren arabera beharrezko diren baimenak izan behar dira.\nBestelako erraztasunak ere hitzartu daitezke kasu jakin eta justifikatuetan. Interpretazio eta Zaintza Batzorde Paritarioak aztertu behar ditu proposamenak.\na) Ordezkari-lanak egiten dituztelako ezin zaie eragotzi igoera ekonomikoa edo profesionala izatea soldata-osagarriak barne, Langileen Estatutuko 68. artikuluan agertzen den bezala.\nb) Horrez gain, lanpostuari dagozkion soldata-kontzeptu guztiak jasotzeko eskubidea dute langileek.\n1.– Askatasun Sindikalaren Lege Organikoaren arabera (ASLO), sindikatu bateko afiliatuek hau egin dezakete enpresan oro har:\na) Sindikatu Atalak eratu, sindikatuaren estatutuen arabera.\nb) Bilerak egin, enpresako zuzendaritzari aldez aurretik jakinarazita, kuotak bildu, eta informazio sindikala banatu, lanorduetatik kanpo eta enpresaren ohiko jarduera oztopatu gabe.\nc) Sindikatuak bidaltzen dion informazioa jaso.\nd) Batzordeko kideen ordu-kreditu bera izan behar du ordezkari sindikalak.\n2.– Batzordean ordezkaritza duten sindikatuen sindikatu-atalek Enpresa Batzordekoen baliabide eta informazio bera izan behar dute.\nOrdezkari sindikalen bermeak eta eskubideak.\nAskatasun Sindikalari buruzko abuztuaren 2ko 11/1985 Lege Organikoan deskribatzen diren berme guztiak izango dituzte ordezkari sindikalek.\nHitzarmen honen arabera, Enpresa Batzordeko kideei eta langileen ordezkariei dagozkien irizpide berak aplikatuko zaizkie, bermeei eta eskubideei dagokienez, botoa izan ezik.\nEnpresa Batzordeek, Langileen Ordezkariek eta Sindikatu Atalek bilerak egin ditzakete langileekin lantokietan eta lanorduetatik kanpo, enpresarekin lanorduetan egingo direla hitzartzen den kasuetan izan ezik. Enpresari aldez aurretik jakinarazi behar zaio bilera egiteko asmoa, eta baimena eman behar du hark.\nEuskaltelen Enpleguaren Aurreikuspen Plana bere horretan mantenduko du konpainiak, langileek ekarpenak egin ahal ditzaten, beren pentsioen osagarri (erretiro- eta baliaezintasun-pentsioak, eta heriotzagatik ordaintzen direnak –alarguntasun- eta zurztasun-pentsioak, besteak beste–).\nOHIKO ORDUTEGIAZ KANPO EGITEN DIREN LANAK\nLanaldiak ez luzatzeko borondatea adierazi dute aldeek, eta ohiko ordutegitik kanpora lan egitea salbuespentzat hartu behar dela diote. Hortaz, inoiz ere ez da egingo Euskalteleko langileen lan-ordutegiaren erabilera arbitrariorik.\nAldeek adierazten dute Hitzarmen honek funtsezko aldaketa bat dakarkiola, lanaldiaren aldaketaren bidez, lan egiteko erari; hori dela eta, sistema bat behar da lanaldi berriaren aplikazioa bermatzeko eta gure konpainia, merkatua eta bezeroak ere hartara egokitzeko. Egokitze horretan lanaldia luzatzeko premiarik sortuz gero, eskala honen arabera konpentsatuko da lan egindako denbora:\nLanegunak, egunez 19:00ak arte 1 h/h.\nLanegunak, gauez 19:00etatik aurrera 2 h/h.\nJaiegunak 3 h/h + 0,5 h/h gaueko lanagatik.\nJaiegun bereziak 4 h/h + 0,5 h/h gaueko lanagatik.\nKontrol-neurri gisara, Hitzarmen hau sinatu eta handik sei hilabetera Batzorde Paritarioan aztertuko dute aldeek egoera eta ohiko lanalditik kanpoko jarduerei buruzko sistemaren aplikazioa. Salbuespen gisara, eta aldeek –justifikazioz– hala eskatuta, Batzorde hori noiznahi biltzeko deialdia egin daiteke, dagokion epearen barruan betiere. Salbuespeneko kasuetarako konpentsazio-baldintzak aztertuko ditu Batzordeak, harik eta salbuespen horren ebazpen antolatua eta egonkorra egiten den arte.\nGiza baliabideen zuzendaritzak hilero eman behar dio horri buruzko informazioa langileen legezko ordezkaritzari.\nGemma Zabaleta: “Laneko ikuskatzailetza eskualdatzeak aukera ematen du enplegu arloan jardun eremu berri bat irekitzeko”\nEBAZPENA, Laneko eta Gizarte Segurantzako zuzendariarena, Osakidetzako garbiketa-zerbitzuaren enpresa esleipendunen hitzarmen kolektiboko batzorde paritarioaren akordioa erregistratu, argitaratu eta gordailutzen duena (hitzarmen-kodearena…


Susa literatura - Lehen bilduma 82-84\nSusa 83-86 9\nBerunezko soldatutxoak kolekzionatzen zituen ministroa\nXabi "Metal" Agirreren istorio labur eta tristea\nIrrati lokutore baten heriotza\nOroimena (galdu) zuen elefantesaren ipuina\nJeloskor nintzeneko hainbat pasarte\nItzulerarik gabeko gunean\n1982ko maiatzaren 13an idatzia.\nUrte berean «Irun Saria» eman zioten Milagros Bidegain, Juan Maria Lekuona, Andu Lertxundi, Jose Antonio Mugika eta Antonio Zabalak.\n1983ko otsaileko SUSA 7.ean argitaratu zen bertsio bat.\nUrte bereko azaroan C.A.P.ek beste bertsio bat eman zuen argitara. Espero dezagun hau izango dela azkenengoa.\nBeren liburua argitaratzeko asmoz argitaletxe batetara joan eta ordainez itzulpen batzu egin behar zituztela esan zieten poetei.\n«...Suzko gezi bat bezala\nbizitza landetatik doa\nManitu Handiaren baratzera».\n«Gaiztoaren gezi suz eraixeki guziak\niraungi ahal ditzazuen»\nEphesioei epistola VI- 16\nWaka-Ho (uaka-jo irakurri) haur zelarik gurasoak galdu zituen. Onondagas irokes tribuko agure zaharrenak hartu zuen babesean eta aitona horren ahots leunak deskribatutako eszena ederrak, ipuin lilurakorrak, betirako pausatu ziren Waka-Horen irudimenean. Lur hobeagorik ez luke aurkituko halako haziak. Waka-Horentzat hitz bakoitzak kolore bat zeukan, arnasaldi bakoitzak erritmo bat adierazten zion. Eta hala, agurea zaharturik hil zenean, Waka-Hok, han, basoaren abartsuenean, negar egin zuen. Eta gero, aitonaren errautsak eskuan hartuz haizeak eraman zituen arte begira egon zen. Arratsean, hitzak bata bestearen atzetik erten zitzaizkion:\n«...haizeak ajeatzen duen gorputz zimela\neta errautsa landetan barreiatzen da\nlore eta fruituen bidez nigana etortzeko...»\nWaka-Horen haurtzaroa bakartia izan bazen —agurearen laguntzak soilik ezkutatzen zuen bakardade hori—, gaztaroa are uzkurrago eta beste gazteengandik aldenduago igaro zuen. Txikitan tribuko beste haurrak ezberdin begiratzen zituen, nahiago zuen mila aldiz agurearekin basoetako babes ilunean pasiatu, solasean, haur-jolas mengeletan parte hartzea baino.\nBakardade hori hitzez betetzen irakatsia zion agureak, eta orain, hura aldendu zelarik, atsedeneko orduak ipuinak bergogoratzen ematen zituen. Horretan eta arkuz tiratzen ere aritzen zen, laister tribuko tiralari onena bilakatu zen arte.\nAitonak kontatutako ipuinak bergogoratzen zituenean beti asmatzen zuen zerbait berria, hemen edo han sartzeko... Bere bizitza aurrera zihoan beste asaldadura haundirik gabe. Gainera, gutxinaka, tribuko haurrak hurbildu zitzaizkion, asmatzen zituen ipuinak eta esaten zituen poemak oso ederrak bait ziren (tiralari on izatearen ospeak ere bazuen horretan zerikusirik). Euria edo elurra ari zuen neguko egun hotzetan, Waka-Horen «tipi»a adin guztitako haur eta gaztez beterik egon ohi zen. Eta, Waka-Hok, agureari ikasi zion ahots leunez esaten zituen irokesen tribuetako kontu zaharrak.\nHorietako egun batetan, otsoak kanpamentutik hurbil zebiltzan gaua zen, auhen batzu entzun ziren baso aldetik eta gero eztanda bi. Waka-Horekin zeuden guztiek arnasa eten zuten eta txintik atera gabe adi-adi geratu ziren. Waka-Ho izan zen jeikitzera ausartu zen bakarra, larru lodia gainean hartu eta gezi-arkuz horniturik gaueko elurretara erten zen, basorantz.\nBeste eztanda batek hautsi zuen elurraren erori malgua eta otsoen oihuak areagotu ziren. Basoaren argiune baten erdian gizon zuri bat zegoen, otsoz inguraturik eta antza zenez handiki zauritua odola bait zerion ezkerreko saietsari.\nWaka-Hok trebeki jaurtiki zituen geziak; eta bat, bi, hiru otso geratu ziren hilik elurretan, bakoitza. putzu gorri baten erdian. Besteek ihes egin zuten. Ordurako konorte gabe zegoen zauritua bizkar gainean hartu eta «tipi»ra eraman zuen.\nUne hartatixe aldatu zen bere bizitza. Gazte hark Edgar zuen izena eta irokesen hizkuntza ezagutzen zuen; sentsibilitate handiz entzun zituen Waka-Horen poemak zauria sendatzen zitzaion bitartean tribuarekin igaro zituen egunetan. Gizon hura biziki hunkitu zuten Waka-Horen poemek eta behin Waka-Ho poemak esaten ari zitzaiola fabore bat eskatu zion. Otsoek zauritua gertatu zen gau beldurgarri hartan zaldia ere galdu zuela eta zaldian poltsa balioso bat zeramala kontatu zion Waka-Hori. Hura ekarriko balio asko eskertuko liokeela.\nWaka-Ho segituan abiatu zen gizon hark seinalatu zion baso alderantz. Azkar baino azkarrago topatu zuen zaldiaren hezurdura, eta alboan larruzko poltsa.\nPoltsa ikustearekin Edgarren begiak distiratsu jarri ziren eta arduratsuki barnean bilatzen hasi zen. Lehenengoz likido marroia zeukan botilatxoa atera zuen eta tragoska bat hartu ondoren, poltsan bilatzen jarraiki zen. Liburu bat atera zuen bertatik eta honela esan zion sendatzen ari diren gaisoen ahots sakon, ahul eta lilurakorraz: «Nire hizkuntza irakatsiko dizut...»\nPoema liburu bat zen eta uda baino lehen Waka-Ho liburu hura goitik behera ulertzeko gai zen. Edgarren laguntza sutsua zen, eta goizaldeko orduetan ere aritzen ziren; Waka-Ho ingelesez mintzatu arte. Edgarren zauria segituan sendatu zen, eta bazuen horretan botilatxoko likidoak zerikusirik, baina, oraindik idazten irakatsi nahi zion Waka-Hori.\nUdararekin botilatxoaren likidoa agortu eta Edgarrek alde egin behar izan zuen. Waka-Hok bazekien idazten eta Edgarrek opari bat utzi zion: poema liburua eta orri zuriz osatutako liburuska.\nWaka-Hok liburua mila aldiz irakurri ondoren, laister, hizkuntza hartan idazten hasi zen, baldar hasieran eta gero eta trebekiago orriak betetzen joan ziren. Orri zuriak bukatu zitzaizkionean, behin eta berriz irakurri zituen (larrugainean idazten saiatu zen, baina ez zeukan paper elurtuaren lilura Waka-Horentzat). Edgarrek oparitutako poema liburuan ikusi zuen antzera, izenburu bat idatzi zuen liburuskaren hasieran: «Suzko Gezi bat Bezala...» eta eskeintza ere ipini zuen beste liburua imitatuz:\n«Handa-Kari, haur nintzelarik jaso ninduelako eta zaindu eta dakidan guztia irakatsi, liburu hau, Onondagas irokes tribuko Waka-Hok».\nOrduz geroztik ez zuen ondo lo egiten Waka-Hok, ezinegonaren txindurriek atsedena eragozten zioten. Ideia bat zebilkion buruan: ikusia zuen Edgarrek eman zion liburuan helbide bat, Boston zeritzon herriko kale batena, liburua argitaratu zuen argitaletxearena hain zuzen.\nBestela ezin zitekeen izan eta, behin batean, gehiago itxaron gabe, larruzko jazkirik dotoreena ipini eta kanpamentutik aldendu zen eguzkiaren printzek oraindik baso zabalak urreztatu ez zituen udazkeneko egunsentian. Inor ohartu gabe. Boston hirira ailegatzeko erabaki irmoa hartua zuen.\nOinez legoa asko ibili zituen Albany herriraino, beti, pardelean liburuska estutuz eta zenbaitetan bidaiako arriskuetatik salbatzeko arku-geziekin zuen abilezia erabiltzera behartuta. Albanyn larru merkatari batekin tratutan hasi eta kastore larruak saldu zizkion; lortutako diruaz dilijentzian txartela hartu eta Bostonako bidaia luzean abiatu zen berriz ere; bidaiaren erdia behintzat burutua zuen.\nBostonainoko bidaia aipatzeak ez du merezi, Waka-Hok era guztitako irainak jasan behar izan zituen eta ez zuen hitzik atera, soilik noiztik behin liburuska atera eta irakurtzen igarotzen zituen ordu luzeak.\nBoston hirian lilurak gainditu zuen Waka-Ho. Albanyn ikusitakoa nahiko txundigarri izan bazen, hura perspektiba guztien aldaketa zen beretzat: kale luzeak begiratu eta zorabioa sartzen zitzaion eta etxeak burura eroriko ote zitzaizkion beldurrez ibili zen kale estuetatik. Lilurak eragozten zion zurien mespretxuaz ohartzea. Jendeak zioen albotik pasatzean: «Begira ezazue! indiyo nazkagarri bat».\nArgitaletxearen helbidea aurkitzea kosta zitzaion, inork ez bait zion haren berri eman nahi, baina aurkitu zuen. Bi pisutako egurrezko etxe dotore bat zen eta atean gaizkin itxurako atezain indartsua zegoen. Honek nahiko desgogora eta arku-geziak bertan uztera behartu ondoren sartzeko baimena eman zion (nahiko arraroa bait zen ingelesez hain dotore mintzatzen zen irokes higuingarri eta usai-txarreko bat).\nIa hiru ordu aspergarri itxaron behar izan zituen artega gela txiki eta estu batean editorearekin egoteko baimena jaso arte. Urduri, Waka-Hok atea bultzatu zuen... bere aurrean begirada zorrotzeko gizon ilun bat, nahiko zahartua, eskuak higidura zakarrez igurtzen zituena, begizulo sakonak nabari zitzaizkion eta kopetan inoiz ezabatzen ez ziren ardurazko hiru zimur. Argala zen, hezurtsua eta zigarro bat zeukan ezpain lehorretatik zintzilik; eskuz seinalatu zion esertzeko.\nWaka-Hok, begirada jaitsi gabe, baina lotsati, eseri eta liburuska eskuratu zion. Nazka nabarmenez eta apika gorroto piska batez hartu zuen editoreak poema liburua, egunen igarotzeaz eta bidaia luzeak ajeaturik zegoen orri mordoa.\nEditorearen lehen hitzak «poemak, e?» mespretxati bat izan zen eta gero tabakoak zakartutako ahots kraxkatu batez ozen irakurri zuen, «Suzko Gezi bat Bezala...», «ja, ja» indar gabe batekin bukatzeko.\nWaka-Hok inoiz sentitu ez zuen zerbait nabaritu zuen bularrean, mina, min estraino bat, bidaiaren nekeak, hiriaren lilurak, urduritasunak eta gizon haren ahots zakar eta iraingarriak sortutako mina. Baina, editoreak dedikatoria irakurri zuen farre algaraka hasiz, eta arnasestuka, Waka-Hori ezertarako betarik eman gabe irakurtzen hasi zen:\n«Triste kantatzen du buztan-zuriak\narbola horren gainean\neta hostro bat erortzen da\nlurrera eta haizeak altxatzen du\nHaizeak eramaten du ere errautsa\nHaizearen menean mugitzen dira\nManituk bidaltzen digu haizea\neta haizeak eramaten gaitu beregana\nManitu Handiaren baratzera...»\nBukatu zuen eta berriro ere «poemak, e?» lehen bezala, eta gehitu zuen, «inditar batek ingelesez? um, um, um» eta isilunea. Gero aitakorki, liburua bueltatzeko keinua egiten zuen bitartean, esan zion Waka-Hori: «Bai, arazoa da poemak direla... orain ez asko poema liburu bat argitaratu genuen, E.A. Poe zeritzon urlia batek idatzia: «Tamerlane and other poems» eta desastre editorial bat izan zen, orduz gero poema liburu gehiago ez argitaratzea erabaki dugu». Isildu zen, baina Waka-Hok, beraganako gorrotoa nabaritzen zuen gizon haren hitzetan, erabiltzen zuen doinuan, hau aditzen zuen: «ja, ja, indio batek poemak idazten ditu eta gainera ingelesez... ja, ja, eta ez hori bakarrik, tontolapiko honek argitaratu nahi dizkik; inditar hauek zazpigarren zeruan bizi dituk, ja, ja, ja». Eta orduan editorea hizketan jarraitu zen: «Ja, ja, indio bat poemak idazten eta gainera ingelesez, ja, ja, ja...».\nWaka-Ho ez zitekeen aulki hartatik mogitu, itsatsirik bezala zegoen eta aditzen jarraiki zitzaion, «Dena dela, oso oker ez banago zu irokesa (mespretxu eta gorrotoz hitz hau) zara eta zuek edukiko dituzue kontu zahar batzu, agian horiek ingelesez idatzi eta ematen badizkidazu argitaratuko nizkizuke poema (mespretxuz) hauek», eta liburuxka bota zion.\nWaka-Horentzat gehiegi izan zen, aulkitik jeiki eta leku hartatik atera zen korrika editorearen barre nekatua belarrietan zuelarik. Atezainari bultzada eman eta arku-geziak kendu zizkion.\nBostongo kaleetan galdurik pasa zuen ia egun guztia eta gau aldera noraezean eta goseak sabela gaztigatzen ziolarik jendez gainezka zegoen lokale ketsu batean barneratu zen. Taberna hartan sartu bezain pronto han zeuden mozkor guztiak algaraka hasi ziren, bazeukaten gauerako dibertsioa. Burlaka eta iseka hasi zitzaizkion Waka-Hori eta hau larriturik alde egiten saiatu zenean ez zioten utzi. Heldu eta barrara eraman zuten, han mozkorrek zioten, «edan ezak suzko ura, ja, ja, ja! gustatuko zaik, uooojoooiiiii!!!!» inditarren garraisiak lotsagarriki imitatzen zituzten. Hiru lagunen artean Waka-Ho atzetik hartu eta ahotik behera basokada whisky hustu zioten. Barrenak erre zitzaizkion Waka-Hori eta gero zorabioa etorri zitzaion. Bi, hiru, lau alditan errepikatu zen berbera eta guztietan irainak entzun behar izan zituen. Azkenerako taberna hartatik ostikoka bota zuten Waka-Ho kaleko hautsa miaztera.\nBurua biraka, erabat galdurik ibili zen kaleetan zehar, negarrez oroitzen zen tribuko kidetaz eta inoiz baino gehiago haurtzaroan zaindu zuen agureaz, Handa-Kaz. Gorroto bizi bat, suzko gorrotoa piztu zitzaion erraietan. Ohargabean argitaletxearen aurrean aurkitu zuen bere burua.\nBegietan argi berezi bat zeukan Waka-Hok, ordurarte inoiz izan ez zuena, eta makinalki gezi bat atera eta arkuan prestatu ondoren su eman zion. Suzko gezia zuzen sartu zen editorialeko leihotik eta segundu gutxiren buruan suziri baten moduan piztu zen edifizioa. Garraisiak entzun ziren leku guztitatik, eta edifizio barnean ere bai. Leiho batetik editoreak salto egin zuen, erropak suak harturik, eta lurraren kontra hautsi zuen burua.\nSuaren lilura galdu zuenean, antxitxika egin zuen alde handik Waka-Hok, jendearen kontra behaztopa eginez berriz ere galdu zen kaleetan. Biztanleak segituan hasi ziren bere bila.\nTabernaz taberna ibili zen gertatutakoaz ezer ez zekitenek eskeintzen zioten «suzko ura» edanez eta irokes frase luzeak errezitatzen. Tabernako mozkorren trufarako hala zioen:\n«gezi bat naiz, hostro bat. ernetzen ez den hazia\ngorrotozko gezi naiz\nzoriontsu bizi nintzen eta orain bizia ez da...\neta orduan Handa-Kak\nbasoan aurkitutako hartza hartu eta\nHero desioz egarri jendetza hiritik zebilen inditar hiltzailearen bila. Taberna batean aurkitu zuten whiskyz moskorturik. Jo zuten odoldu arte eta soka bota zioten lepora; arrastaka erabili zuten hiriko kaleetatik, azala urratu eta desagertu zitzaion, eta plaza nagusian astigar sendo batetan urkaturik hautsi zitzaion bizkarrezurra, eten arnasa, lehertu birikak, heriotzaren plazerea...\nHil zen Waka-Ho, liburuskaren orriak kaleetan zehar haizeak barreiatzen zituen bitartean.


Akordioa Huerta de Peraltan: prekarietatearen kontrako urrats garrantzitsua | LAB SINDIKATUA\nZerbitzu Pribatuak Elikagaigintza Akordioa Huerta de Peraltan: prekarietatearen kontrako urrats garrantzitsua\nAkordioak langileen aldarrikapen nagusiak jasotzen ditu: zigorrak bertan behera utzi eta kaleratuak berriz hartu; hitzarmena ez betetzearen ondorioz sortutako zorra ordaindu; eta Enpresa Itun baterako negoziazioak ireki.\n•\tKaleratzeei dagokionez, enpresara bueltatu nahi zuten langile horiek berriz hartzea aldarrikatzen zuen LABek, bereziki jazarpen sindikalaren ondorioz kaleratutako lau langilerengan arreta jarriz. Bada, langile horiekin adostutako eta zuzendaritzak onartutako konponbidea honako hau da: bi langile berriz hartuko dituzte, hirugarrenak kalte ordain bat jasoko du eta laugarren kasua epaitegiak zer erabakiko zain geldituko da.\n•\tLan hitzarmena ez betetzeagatik enpresak sortutako 440.000 euroko zorrari dagokionez, zuzendaritzak onartu du zor duenaren %70 ordaintzea. Oroituko denez, jada urtarrilaren 2an LABek portzentaje hori ordaindu eta %30eko kita bat adostea proposatu zuen, akordio orokor bat errazteko asmoz.\n•\tAzkenik, hirugarren aldarrikapenari dagokionez, Enpresa Batzordearen eta Zuzendaritzaren artean Huerta de Peraltaren eta bertako langileen errealitate eta beharren araberako Enpresa Itun baterako negoziazioak irekitzea adostu dute bi aldeek.\nLangileen determinazioak egin du posible akordioa, baina baita -nagusiki emakumeez osatutako- grebarekiko babes-sareak nahiz langile jendearen, kolektibo nahiz pertsona ugariren elkartasunak ere, grebalarien aldarrikapenak babestu, horien alde mobilizatu eta Elkartasun Kutxan ekarpena egin baitute. Horiei guztiei, eskerrik asko bihotzez!\nLAB sindikatuak akordioaren balorazio oso positiboa egiten du. Lehenik eta behin, greba eragin zuten aldarrikapen nagusiak jaso eta Huerta de Peraltan egondako aldaketa egonkortu egiten duelako: duela bi urte, enpresa honetan ez zegoen Enpresa Batzorde eraturik, 204 langiletik 152k aldi baterako kontratua zuten, 13 orduko lanaldiak ematen ziren eta ez zen ordaintzen ez oporrik, ez antzinatasunik ezta gaueko lanik ere. Orain, aldiz, Enpresa Batzorde indartsu bat dauka, langileak ahaldundu egin dira, herrialdeko hitzarmena bete egiten da eta Enpresa Itun bat negoziatzen da.\nBigarrenik, enpresaz gaindiko garrantzia du akordio honek. Izan ere, Huerta de Peraltako gatazkak Nafarroako landa eremuan dagoen prekarietatea utzi du agerian. Hori gainditzeko, Nafarroako nekazarien, jendartearen eta instituzioen arteko elkarlana beharrezkoa da. Egin dezagun denon artean Nafarroako landa eremua garatzearen aldeko apustua, bihur dezagun eredugarri, hala produktuaren kalitatearen aldetik nola lan eskubideen errespetuari dagokionez ere.\nHirugarrenik, Huerta de Peraltak argi erakutsi du antolakuntza eta borroka sindikalaren garrantzia landa eremuan nahiz hirigunean zabaltzen ari den prekarietateari aurre egiteko. Babesik gabe egoteagatik esplotatuak diren langile migranteen ekintza sindikal kolektiboak, langileriak azaldutako elkartasun itzelarekin uztartuta, prekarietatearen aurkako urrats garrantzitsua ematea lortu du. Prekarietatea pairatzen duten langileak antolatzen jarraitzea da orain dagokiguna, langileria osoak babestuko dituen prekarietatearen kontrako borrokak antolatuz.\nIldo horretan, LAB sindikatuak larunbat honetarako Iruñean deitu duen mobilizazioari eutsi egiten dio; 17:00etan Gaztelu Plazatik abiatuko da. Mobilizazio horren bidez, kasik hilabete bateko greba egin duten langileei babesa eman eta jasotako elkartasuna eskertzearekin batera, antolakuntza eta borroka sindikalaren balioa aldarrikatuko dugu. Huerta de Peraltan bezala Euskal Herrian barna irekita dauden hamaika gatazkatan, borroka da bidea!\nNafarroako ordezkari Imanol Karrerak balorazio bat egin du akordioari buruz, eta prekarietatearen aurka borroka dela aukera bakarra nabarmendu du.\nPrekarietatearen aurrean, landa eremuan nahiz hirigunean, ekin borroka sindikalari!