Bidezko Merkataritzarako Koadernoak - 02 - Azukrearen Historia Laburra\nsaveSave Bidezko Merkataritzarako Koadernoak - 02 - Azukrea... For Later\nEdizioa: Bidezko Merkataritzako Estatu Koordinakundea (www.comerciojusto.org) Idazleak: Gonzalo Donaire Itzulpena: L. M.\nSainz Pezonaga Argazkiak: MCCH Maketazioa: Masgrfica Inprimaketa: Advantia Comunicacin Grfica FSC ziurtagiria duen paperean inprimatua Madril, 2013ko maiatza\nLan hau Aitortu-EzKomertziala-PartekatuBerdin 3.0 Unported Creative Commons lizentziapean dago (CC BY-NC-SA 3.0). Lizentziaren kopia bat ikusteko: http://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/3.0/legalcode\nKoaderno hau, bai eta sartuta dagoen kanpaina ere, Garapenerako Nazioarteko Lankidetzako Espainiako Agentziak (AECID) finantzaturiko proiektu baten barruan daude. Argitalpen honen edukiaz egileak baino ez dira erantzule, eta ez du halabeharrez islatzen AECIDen iritzia.\nAZUKREAREN HISTORIA LABURRA: HELMUGA GOZOA BIDE MINGOTS BATEAN ZEHAR Produktu beraren jatorri eta etorki desberdinak Azukre-motak eta egiteko prozesuak Azukre ikusezina AZUKREAREN MUNDU-INDUSTRIA Azukrearen kontsumoa eta ekoizpena munduan Prezioa: espekulaziozko beste errusiar mendi bat Non ekoizten den Elikagaia ala agroerregaia? Begirada kritikoa kontsumo arduratsutik Europar Batasunaren jokabide bikoitz mingotsa Azukre-ekoizpena Espainian\n3 3 4 5 6 6 6 8 9 10 11 12 13 13 14\nBIDEZKO MERKATARITZAKO AZUKREA Tokikoa, ekologikoa, bidezkoa egungo debate bat lur-mailara eramaten Alternatiba erreala eta gero eta zabalduagoa HAMAR ARRAZOI EMATEN DIZKIZUGU BIDEZKO MERKATARITZAKO AZUKREA KONTSUMITZEKO Nork ekoizten du bidezko merkataritzako azukrea? BIDEZKO MERKATARITZARI ETA KANPAINARI BURUZKO INFORMAZIO GEHIAGO IZATEKO ESTEKA INTERESGARRIAK\nSortu zenetik, orain 50 urte baino gehiago direla, bidezko merkataritza pixkanaka sendotu izan da, hala alternatiba komertzial gisa, nola lankidetza eta garapenerako, sentsibilizaziorako eta pobrezia murrizteko tresna gisa Gizarte-bidezkotasunaren aldeko apustu zehatz bat, nazioarteko merkataritza-sistema bidegabean gutxien aintzat hartzen direnen duintasuna eta ekoizpen-ahalmenak balioz hornituta, harreman iraunkor eta horizontalen, lan-eskubideen, genero-zuzentasunaren eta ingurumeniraunkortasunaren defentsa bat. Bidezko merkataritzako produktuen salmentak, mundu osoan, 5.500 milioi euro baino gehiagokoak dira1. Horren ondorio zuzena da eragin erabakigarriak izatea Asiako, Afrikako eta Latinoamerikako 70 herrialdetako baino gehiagoko milaka talde ekoizle eta langilerengan. Europan, 500 inportazio-enpresa, 4.000 denda eta 100.000 boluntario baino gehiago daude zenbatuta gaur egun, eta halakoek ekarpen erabakigarria egiten dute jatorrian 2,5 milioi ekoizle jasotzen dituzten eragin positibo horietarako2. Mundu-mailan, kalkulatzen da 5 milioi pertsonak baino gehiagok onura lortzen dutela ekoizteko, merkaturatzeko eta kontsumitzeko modu alternatibo, kontziente eta kritiko horretatik.\nblikoetan eragina izanez, gizartea sentsibilizatuz eta mobilizatuz, eta bidezko merkataritzaren sektorea indartuz.\n2013ko Bidezko Merkataritzaren Mundu Eguna\nKoaderno hau CECJk Bidezko Merkataritzaren Mundu eguna ospatzeko prestatu dituen materialetako bat da; egun hori, hain zuzen ere, maiatzaren 11n ospatuko da aurten. 2013. urtean azukrea ardatz nagusitzat hartzea erabaki dugu, bidezko merkataritzako produktuen artean ezagunenetako, berezkoenetako eta kontsumituenetako bat Espainian. Azukrearen historiak eta errealitateak oinarrizko zapore batera garamatzate (gozoa), bai eta loturik dituen balio positiboetara ere, baina, halaber, esklabotzaren garaietara, kanabera-plantazioetako lan-esplotaziora edota gaur egun oraindik haren ekoizpen eta merkataritzaren ezaugarri nagusi desberdintasunetara eta pobrezia mingotsera ere bagaramatzate. Joan den mendean pertsonen janedanean energia-iturri garrantzitsutzat eta ohiturazkotzat sendotu zenetik, azukrearen ekoizpenak eta kontsumoak ez diote utzi era esponentzialean hazteari. Baina, pentsatu al duzu inoiz nondik datorren azukrea? Nola lortzen da? Ba ote den azukre guztia berdina? Haren ekoizpena eta merkaturatzea zaporea bezain gozoak ote diren? Koaderno honen helburua da argi egitea azukrearen mundu-merkatuan, ondasun hori ekoiztean eta banatzean gertatzen diren baldintzetan, eta kontsumitzen dugun moduetan. Produktu horren B aldea begiratuko dugu, sorotik azukre-ontziraino egiten duen bidea ibiliko dugu, kontsumo arduratsuaren inguruko beste eztabaida zabalago batzuei heltzeko baliatuko dugu aukera, eta, nola ez, bidezko merkataritzako azukreaz arituko gara: gure eguneroko bizitza gozoago egiteko alternatiba erreal eta zehatza, besteren bizitza mingostu behar izan gabe. Irakurketa gozoa izan dadila!\nBidezko Merkataritzako Estatu Koordinakundea (CECJ)\nPlataforma bat da, Espainiako estatuan bidezko merkataritzari loturik dauden eta inportazioko, azken salmentako eta/edo sentsibilizazioko jarduerak egiten dituzten 30 erakunde biltzen dituena. Haren lana bideratzen da sistema komertzial alternatibo eta solidario hau bultzatzera, eta kide diren erakundeei zerbitzua ematera. CECJ Bidezko Merkataritzaren Mundu Erakundeko (WFTO) kidea da. CECJren helburua da gizarte-errealitatea zein nazioarteko merkataritzaren arauak eraldatzea, politika pu-\n1. CECJren beraren zenbatespenak, Fairtrade International-en eta WFTOren zenbakietan oinarriturik. 2. Fair Trade Advocacy Office-ren (FTAO) arabera: www.fairtrade-advocacy.org\nZURE BIZITZA GOZOAGOA EGITEKO EZ DA BESTEENA MINGOSTU BEHAR\n1.Azukrearenhistorialaburra:helmuga gozoa bide mingots batean zehar\nProduktu beraren jatorri eta etorki desberdinak\nAzukre-kanaberagintzaren lehen berriak Ginea Berriko uharte urrunekoak dira; hain zuzen, handik zabaldu zen haren zuku gozoa edari gisa Hego-ekialdeko Asiako beste alde batzuetara. Indian azukre-kristalak lortzeko teknika garatu zen, hots, gaur egun ezagutzen eta kontsumitzen dugun azukre-forma. Handik, lehen aldiz iritsi ziren antzinako Europako zenbait tokitara, K.a. IV. mendearen inguruan, Alexandro Handiaren gudarostearen bitartez; izan ere, Asian egin zituzten espedizioetan erleen beharrik gabe eztia ematen zuen landarea aurkitu zuten. VIII. mende arte ez zen pixkanaka zabaldu azukre-merkataritza, Mediterraneoaren arroan bereziki, eta Iberiar penintsulan zehazki, arabiar herrien eskutik. Ekoizpena mundu-mailakoa bilakatu zen eta era esponentzialean hazi zen europarrak Ameriketara iritsi eta gero. Hor aurkitu zituzten baldintza aproposak klimaren nahiz lanaren aldetik (lan-indar esklaboa, bertakoa edo Afrikatik ekarrarazia), uztak handitzeko eta gero eta handiagoa zen eskari bati erantzuteko. Hasieran zen luxuzko produktua izatetik, azukrea pixkanaka masa-kontsumoko produktu bat bilakatu zen, gure\nErremolatxatik datorren azukrea Europan kontsumitzen den azukrearen % 90 da ia\neguneroko jan-edanean egoten dena jada urte askoan. Egun, azukre-kanabera 100 herrialdetan baino gehiagotan hazten dute, toki intertropikal, eguzkitsu eta hezeetan egoten diren plantazioetan; guztira, 25 milioi hektarea dira. Espainiaren hedaduraren erdia! Kanaberaren zurtoina prentsatuta, zukua ateratzen da, eta hura kristaldu eta gero, azukre gordina sortzen da. Mundu guztian ekoizten den azukretik, % 80k jatorri horixe du, baina ez da jatorri bakarra: gainerakoa azukre-erremolatxatik ateratzen da, haren sustraitik, zehazki. Erremolatxa klima epel eta euritsuetan hazten da (edo eremu ureztatuetan, eta badago lehorreko barietateren bat ere). Erremolatxaren azukrezko osagaia XVIII. mendean aurkitu zen Europan, eta azukrea egiteko lehen plantazioak handik mende bat igaro arte baino ez ziren agertu. Haren ekoizpena azkar zabaldu zen geroxeago, gerra napoleonikoez geroztik: Europa kontinentalaren eta Antillen arteko merkataritza ixtean, azken horietan europar metropoliak hornitzen zituzten kanabera-plantazioak zeudenez, kontinente zaharrean erremolatxa-uztak ugaritzea bultzatu zuen, barne-hornikuntza ziurtatzeko. Gaur egun, erremolatxa-sail gehienak Europan, Errusian eta Ameriketako Estatu Batuetan daude, eta, batera, 5 milioi hektarea lur hartzen dituzte. Mundu-mailan gutxien ekoizten dena izan arren, erremolatxatik ateratako azukrea oso ezagun izan beharko litzaiguke: Europan kontsumitzen den azukrearen % 90 da ia, nahiz eta garrantzia galtzen ari den, atzematen den joeraren arabera, aurrerago ikusiko dugunez.\nEgun, azukre-kanabera 100 herrialdetan baino gehiagotan hazten dute, 25 milioi hektarea hartzen dituzten plantazioetan. Espainiaren hedaduraren erdia!\nAZUKREAREN HISTORIA LABURRA: HELMUGA GOZOA BIDE MINGOTS BATEAN ZEHAR\nAzukre-motak eta egiteko prozesuak\nKanabera-azukrea, erremolatxa-azukrea, integrala, findua, beltza, zuria, gorria, panela, mascobadoa... Egia da, ez da erraza orientatzea hainbeste terminoren artean. Merkatuan dugun azukre-mota bakoitzaren jatorriei nahiz propietateei buruz ugariak izaten dira bertsioak eta iritziak, eta askotan elkarren aurkakoak. Jarraian, oinarrizko kontzeptu batzuk argitzen saiatuko gara, geure burua hobeto kokatzeko. Kanabera-azukrea: ebaki eta ordu gutxira, kanabera zatitu, eta errotetan prentsatzen da; prentsatzean ur beroa botatzen da, zuku lodi bat ateratzeko. Zuku hori garbitu egiten da (iragazketa), eta berotu (lurrunketa), ezpurutasunak pixkanaka baztertzeko, ura kentzeko eta jarabe bat lortzeko. Prozesu horren bidez, zukuan disolbaturiko azukrea sakarosa-kristal eran jalkitzen da. Ore hori solidotu edo mamitu arte lehortzen uzten bada, panela lortzen da, Filipinetan mascobadoa ere deitutakoa. Kristaltzea egosiz eta lurrunduz bakarrik lortzen da. Horrenbestez, eskuzko eta eskulangintzako izaera handia duen prozesu bat da, ia industrializatu gabea. Zentrifugatzen ez denez, horrelako azukreak bloke-itxura gordetzen du, bai eta inguruko melaza-geruza ere, eta azken horretan daude, hain zuzen, elikagai gehienak. Hala, panelak azukre-kanaberak dauzkan bitamina eta mineral guztiei eusten die. Bai jatorrian egiten den azken kontsumorako, bai merkaturatzeko, birrindu egin ohi da, eta produktu pikordun bat lortzen da, beste azukre-mota ezagunagoen antzekoa, baina pikor hezeagoak, hain xeheak eta solteak ez diren pikorrak, dauzka, melaza-zatitxoekin batera. Eros-\nten ohi dugun tokietan egoten diren bidezko merkataritzako panela eta mascobadoak forma pikordun hori daukaten paketetan eskaintzen dira. Prozesua hor utzi beharrean, ore hori zentrifugatzen baldin bada, kristalak melazatik bereiztea erdiesten da. Lehortu eta hoztu ondoren, kanabera-azukre beltz integrala lortzen da. Kristal-itxura handiagoa du, eta ia ez du panelaren bereizgarri den melazageruza hori. Apur bat mekanizatuagoa eta industrialagoa den arren, posiblea eta ohikoa da (bereziki nekazaritza ekologikoaren eta bidezko merkataritzaren kasuan) azukre beltz integrala prozesu kimikorik erabili gabe lortzea. Hala ere, merkatuan aurkitzen dugun kanabera-azukre gehiena ez da integrala. Behin zentrifugatuta, kristalak atzera ere disolbatzen dira uretan, aurreko prozesuaren zati bat errepikatzeko, eta horrela kanabera-azukre findua ateratzen da. Finketa prozesu kimiko bat da, azukre beltzari koloregai naturalak galarazten dizkiona, hau da, azukre integralaren kristalak inguratzen zuen melazamintza. Finketa horren bitartez, azukre integralak pixkanaka galtzen du kolore iluna, eta azukre gorri edo zuria lortzen da, finketa-mailaren arabera. Izan ere, denda, kafetegi eta supermerkatuetan ikusten dugun kafe beltzaren gehiena ez da inola ere integrala, azukre findua baizik, finketan galduriko melaza geroago gehituta; horrela, kolore eta zapore bereziak hartzen ditu berriz, baina ez jatorrizko propietateak. Finketa-prozesua industriala da, eta produktu kimikoak erabiltzen ditu; hartara, nekez sailka daiteke ekologikotzat. Dena den, aukera zabala dago erabil daitezkeen prozesu kimikoen artean, hain sintetikoak ez diren eta ingurumenari eta osasunari hainbeste erasotzen ez dietenetik hasita kaltegarrienetaraino, azken horietan genetikoki eraldaturiko organismoak ere (transgenikoak) egon daitezkeelarik. Erremolatxa-azukrea: zuzenean finketatik lortzen da, eta zuria da beti. Gaur egun bai ereitea bai uzta biltzea mekanizaturik daude, eta, hortaz, ia ez dute langilerik behar. Oso zabalduta dago herbizidak botatzea, bai eta gero eta neurri handiagoan erabiltzea barietate transgenikoak ere. Erremolatxa-fruitua lur-azpian hazten da. Heltzen denean, bildu eta fabrikara eramaten da; han, garbitu, eta xerra txiki eta mehetan mozten da. Tanke handi batzuetan ur beroa botatzen zaie, azukre kontzentratua disolbatzearren. Ezpurutasunez betetako zuku bat lortzen da, eta hura iragazi, lurrundu eta zentrifugatu egiten da.\nErremolatxa-azukrea findua, industriala eta kimikoa da beti. Kanabera-azukrea integrala eta ekologikoa izan daiteke\nEz da kanabera- eta erremolatxa-ekoizpen guztia azukrea egiteko erabiltzen: beste elikagai batzuekin gertatzen den bezala, azken urteetan etanola, agroerregai bat (aurrerago arituko hara hari buruz), ekoizteko erabiltzen diren laboreen ehunekoak gora egin du. Haatik, kontsumitzen dugun azukre guztia ere ez zaigu heltzen forma ikusgai horretan. Geldiunea egin dezagun paradoxa bitxi batean, oso hurbilekoa izango baitzaigu, ziur aski. Espainian, azken urteetan, azukreari loturiko zuzeneko kontsumoa zein gastua pixkanaka eta neurri handian gutxitu\nda etxeetan. Osasun-gomendioak eta light produktuen sukarra daude, neurri handi batean, kontsumo txikiago horren atzean. Azukre gutxiko produktuek gero eta pisu handiagoa dute erosketa-saskietan, eta mahaiko azukreak, aldiz, duela gutxi arte etxean edo kafetegian izaten zuen nonahikotasuna kolokan dauka, ordezko edulkoratzaileen mesedetan. Datuek ohitura-aldaketa hori berresten dute: 1980ko hamarkadaren bukaeratik, mahaiko azukrearen batez besteko kontsumoa, biztanleko, erdira jaitsi da Espainian. Hala ere, azukrearen guztizko kontsumoa (eta, beraz, kontsumoa biztanleko) % 20 baino gehiago hazi zen Espainian denbora-tarte berean3. Nolatan da hori posible? Erantzuna erraza da: azukrea gure bistatik desagertzen da, baina ez gure jan-edanetik. Egun, hartzen dugun azukretik, % 75 elikagai eraldatuetan sarturik heltzen zaigu, zeharkako bide hori, duela hogei urte, gure kontsumoaren erdia baino gutxiago zelarik. Eta elikagai eraldatuak diogunean, ez gara halabeharrez gozoki eta pastelez ari, baizik eta, orobat, hestebeteez, ozpinetakoez, esnekiez, freskagarriez edo salda prestatuez, eguneroko adibide gutxi batzuk bakarrik ematearren. Hala, bada, kontsumitzen dugun azukrea ez da bakarrik koxkorretan, zorrotxoetan edo paketeetan aurkitzen ditugun kristalak, normalean mahaiko azukrea deritzoguna. Bost gramotik, gramo bakar baten forma baino ez da hori. Gaur egun, gehien-gehiena forma edo bide ikusezinen bitartez heltzen zaigu, eta oharkabean askotan.\nAzken bi hamarkadetan Espainiako azukrekontsumoa % 20 baino gehiago hazi da\n3. Opcions (2009)\nHonaino, prozesua kanaberaren prozesuaren antzekoa da. Alabaina, panelarekin edo kanabera-azukre beltz integralarekin ez bezala, erremolatxa-azukrea egiteko prozesua ezin da hemen gelditu: lortzen den produktua ezin kontsumi daiteke egoera horretan, erremolatxa-melazak ez baitira onartzekoak elikagai gisa. Findu egin behar da, ahalik eta azukre gehiena ateratzeko, landarearen aztarnarik gabe. Horregatik, esan dugunez, erremolatxaazukrea beti da zuria eta findua, bigarren fase industrial eta kimikotik nahitaez igaro behar baitu.\nKontsumitzen dugun azukretik, % 75 zeharkako bide batetik heltzen zaigu, eta oharkabean askotan\n2. Azukrearen mundu-industria\nAzukrearen industria sistema komertzial konplexu bat da gaur egun, eta han parte hartzen dutenak dira, beste eragile eta etapa askoren artean, nekazariak, errotak, findegiak, esportazio-enpresak, inportazio-enpresak, denetariko banaketa-enpresak, araudiak, merkataritzako akordioak, enpresa transnazionalak eta finantzamerkatuak, azken horietan nazioarteko prezioa finkatzen delarik. Azukrearen eta haren deribatuen merkataritza globalizatuak 70.000 milioi dolar sortzen ditu urtean, eta Iparraldeko enpresa transnazional gutxi batzuek dute beretuta; haietako batzuek esklabotzaren garaietatik dihardutelarik. Harrigarria da prozesu hori guztia eta azken produktu bera bi lehengai bereizitik etorri ahal izatea eta atzean hain errealitate desberdinak edukitzea, ekoizteko nahiz merkaturatzeko baldintzen aldetik.\ntean 15-19 kilogramo artean daude biztanleko) Mendebaldeko kontsumo-mailetara heldu ahala; era berean, aurreikusten da etanol egiteko azukre-eskaria ere handitu egingo dela. Ekoizpenari buruzko datuek gero eta handiagoa den eskari bati erantzuteko lasterketa horren berri ematen dute argiro. 2011ko uztak marka historikoak hautsi zituen, eta 170 milioi tonatik gorakoa izan zen, aurreko urtean baino % 10 gehiago eta ia % 30 hamarkada bat lehenago, bakarrik, mundu osoan zegoen ekoizpen-mailaren gainetik. Azukrearen Nazioarteko Erakundeak (ISO) kalkulatzen duenez, azukre-kontsumo agregatua munduan 201 milioi tona baino gehiago izango da 2020. urtean, eta, horrenbestez, batez besteko hazkundea % 2 izango da urtean une hori arte. Hazkundearen erdia baino gehiago, hain zuzen, Asian gertatuko da. Azken uztan izandako hazkundearekin, azukre-industria soberakinduna izan da berriro 2011n, zenbait urtetan defizita izan ondoren. Munduko ekoizpenak urte horretan 10 milioi tonatan gainditu zuen kontsumo erreala, pertsonentzat izan zein etanola ekoizteko izan. Soberakin-marka hori gehiturik, 2012. urtearen hasieran mundu osoan metatutako azukre-stocka ia 80 milioi tona zen, munduko urteko kontsumoaren erdiari erantzuteko adina, hain zuzen. Azukre-stocken gehikuntza hori dela eta, aurreikusten da nazioarteko prezioak gutxitu egingo direla hurrengo urteetan.\nAzukrearen kontsumoa eta ekoizpena munduan\nKalkulatzen denez, munduan gaur egun azukrearen batez besteko kontsumoa urtean 24 kilogramo inguru da biztanleko. Herrialde aberastuetan, kontsumo hori 30 kilotik gorakoa da. Itxura guztien arabera, kopuru horiek handitzen jarraituko dute hurrengo urteetan, planetako beste alde batzuk suspertzen ari diren Asiako herrialdeak bereziki (egun hango kontsumo-mailak ur-\nAzukrearen mundumerkataritzak 70.000 milioi dolar sortzen ditu urtean, eta enpresa transnazional gutxi batzuek dute beretuta\nPrezioa: espekulaziozko beste errusiar mendi bat\nAzukrearen nazioarteko prezioa, esportazio-inportazioetarako erabiltzen dena, nazioarteko finantza-merkatuetan finkatzen da. Etorkizuneko uzten salerosketarako hiri nagusiak New Yorkeko burtsa (azukre gordina salerosten da findu gabekoa eta AEBko dolarraren zentimotan neurtzen da, libra azukrea) eta Londresko burtsa (han kotizatzen duen produktua azukre zuria da, eta AEBko dolarretan neurtzen da, tonako) dira.\n180 171,3 170 160 150 Tonak (milioika) 140 130 120 110 100 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 133,5\nIturria: geuk egina, FAOSTATen oinarriturik\nAzukrearen nazioarteko prezioa Londresko eta New Yorkeko burtsetan 1989-2012\n800 700 600 Londres (azukre zuria) USD / Tonak (Londres) 500 400 300 200 100 0 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 5 New York (azukre gordina) 15 20 30\n25 USD zentimoak / libra (New York)\nIturria: geuk egina, Asocaa-n oinarriturik\nMunduko azukre-ekoizpena 2001-2011. Tonak (milioika)\nErreferentziatzat erabiltzen dugun burtsa-adierazlea gorabehera, azken hamarkadetako bilakaerari begiratze hutsarekin joera bera agertzen zaigu: merkatu globalizatuetan nonahikoa den errusiar mendi bereizgarria. Azukrearen nazioarteko prezioa, 2004tik 2011ra doan tartean bakarrik, hirukoiztu egin zen, urte arteko igoera eta jaitsiera etengabe eta bat-batekoekin. Gorabehera bortitz horiek hiletik hilera era gertatzen dira. Har dezagun 2011. urtea adibide: urtearen hasierarekin bat, azukrearen historian izan den hileko preziorik handiena ezarri zen, eta ia % 50 amildu zen handik lau hilabetera bakarrik; gero, atzera ere gora egin zuen. Zalantzarik gabe, prezioen aldakuntza horien atzean hainbat faktore daude, hala nola uzta txarrak, aurkako klima-faktoreak, izurriteak edo nazioarteko edo eskualdeko ekonomia-krisien inpaktua (halakoek nazioarteko eskaria edo ekoizteko inbertsioak gutxitzen dituzte). Baina ez dira horiek elementu bakarrak, ezta nagusiak ere. Badira bi faktore, azken urteetan azukrearen ekoizpenaren zein prezioen aldakuntzak eragin izan dituztenak: halako laboreen eskaria gero eta handiagoa izatea agroerregaiak egiteko eta, batez ere, etorkizunekoen merkatuetako finantza-espekulazioa. Eragile gutxi batzuek azukre-kanabera plantazio bat edo erremolatxa-soro bat inoiz zapaldu gabe, ziur aski beren inbertsioekin nekazariek ekoizpenaren truke jasotzen duten erosketa-prezioan eragiten dute, eta horrek haien bizimailak eta etorkizuneko uzten bolumena mugatzen ditu. Etorkizuneko prezio hobeen zain biltegiratuta dauden stock eskergak, lehen aipatu ditugunak, espekulaziozko praktika horien islarik onena dira. A priori, pentsa genezake azkenaldian gertatutako prezio-igoera hori onuragarria dela ekoizleentzat. Baietz erantzun behar da, baina asko jarrita, ordea. Gainerako oinarrizko produktuekin ere gertatu ohi denez, halakoak hazten dituzten pertsonak azken prezioaren ehuneko txiki bat baino ez dute jasotzen. Prezio hori nazioarteko\nmerkatuan gehitzen denean, haientzat berri ona da, erlatiboki, baina hegakortasun horrek antzera jaisteko arriskua ere ezkutatzen du. Une jakin batean dagoen kotizazioa gorabehera, haren ezegonkortasuna da faktore erabakigarria. Nekazarientzat beren jarduera eta bizimodua uzten garai eta epe naturaletan oinarritzen dituzte eta prezioen mugimendu espasmodiko horiek jasanezinak dira zeharo. Hain egoera ezegonkorraren aurrean, ia ezinezko bihurtzen da etorkizunerako aurreikuspenak egitea eta merkataritza-harremanetan nolabaiteko iraunkortasuna ziurtatzea, edota plantazioaren beraren iraunkortasuna. Baina hegakortasun bera oso epe laburretan dihardutenen interesekoa eta onurarakoa da: burtsan etorkizuneko azukre-uztak salerosten ibiltzen diren espekulatzaileak dira halakoak, beste edozein aktiboren modukoa balitz bezala.\nMunduko ekoizpenaren bi herenek (% 66,1) sei eragile dute jatorri: Brasil, India, Europar Batasuna, Txina, Thailandia eta Ameriketako Estatu Batuak. Brasil eta India, bakarrik, munduan ekoizten diren hiru kilo azukretik kilo baten ekoizle dira. Alabaina, munduko ekoizpenetik, % 30 ozta bideratzen da nazioarteko merkatura: ekoizten duten herrialdeetan kontsumitzen da gehiena, nahiz eta joerak aditzera ematen duen esportazioak pixkanaka hazten ari direla. Ekoizpen handiko herrialde jakin batzuei, Brasili bereziki, low-cost azukre-esportatzaileak esaten zaie, munduan dagoen gero eta eskari handiagoari erantzuteko duten ahalmenagatik, kasu gehienetan kanabera-plantazio hedatsu batzuetako lan-kostu eta ingurumen-kostu apalak bereizgarritzat dituen ekoizpen bati esker. Joera nagusi horren aurrean, urte batzuetatik hona alternatiba iraunkorragoak, ingurumena gehiago errespetatzen duten alternatiba batzuk, sortu izan dira, batzuetan lanarloko eta gizarte-bidezkotasuneko irizpideak ere hartzen dituztenak. Kasu hori da, esate baterako, Paraguaikoa. Beren eskualdeko low-cost ekoizle handiekin lehiatzeko ezintasunaz jabetu ondoren, kostuen aldetik zeuden alde handiak zirela eta, herrialdeko hainbat talde ekoizle bi faktore bereizgarri aprobetxatu zituzten kanabera-plantazio txikiz osatutako ekoizpen-egitura bat eta halakoetan agrokimiko gutxi erabiltzea azukre ekologikoa eskala handian ekoiztearen aldeko apustua egin zuen lehen herrialdea bihurtzeko, 1990ko hamarkadaren bukaeratik.\nAzukrearen prezioa nazioarteko merkatuetan finkatzen da. Hazleek ehuneko txiki bat baino ez dute jasotzen\nBrasil %22 India %16\nEuropar Batasuna %11\nTxina %7 AEB %4 Thailandia %6\nIngurumenari loturiko arrazoiak direla edo petrolioaren kanpo-mendetasuna gutxitzea dela, erregai fosilak ordezteko energia horiek gero eta gehiago erabiltzeak, lehen batean, berri ona izan liteke, berotegi-efektuko gasen isuria murriztuko bailitzateke horrekin batera. Alabaina, ondoriozko efektu negatiboei ezin zaie ez ikusi egin. Halako produktuen eskaria handiagoa izatean, uztek handiagoak izan behar dute, eta monolaborantzara eta barietate emankorrenetara jo behar da, nekazaritza-dibertsitatearen kaltetan. Esportatzeko joera gero eta handiagoa izateak nazioarteko merkatuaren mende neurri handiagoan egotea eragiten du, dagoeneko finantza-espekulazioaren azpian egonda, gorago aztertu diren nazioarteko prezioen aldakuntza gogorrak direla medio. Kanabera- edo erremolatxa-uztak agroerregaitzat erabil daitezkeen beste labore batzuekin lehian sartzen dira merkatu globalera, bai eta erregai fosilak egiteko erabiltzen diren beste lehengai batzuekin lehian ere. Horrela, esaterako, petrolioaren prezioa igoz gero (eta, ondorioz, gasolinarena ere bai) etanolaren eskariak gora egiten du, ordezko eskuragarriena izanik; horrek, era berean, azukrearen prezioa ere igoarazten du azkenean,\nGaur egun, urtean 200.000 tona bideratzen ditu Paraguaik Europar Batasuneko, AEBko, Australiako edo Peruko merkatuetara, eta munduko liderra da azukre ekologikoaren esportazioen alorrean. Hamarkada batean baino gutxiagoan, 10 aldiz handitu du azukre-mota horren ekoizpena, urteko batez besteko gehikuntza % 25 izan delarik. Eta 2015erako bolumen hori bikoiztea espero du. Egun, Paraguain ekoizten den azukretik, % 60 ekologikoa da. Aldi berean, azukre ekologiko horri bidezko merkataritzako irizpideak eta ziurtagiriak gehitu zaizkio pixkanaka. Paraguai, gaurko egunean, mundu-mailako erreferentzia-puntua da bidezko merkataritzako azukrea egiten eta esportatzen: munduko ekoizpenaren heren bat, gutxi gorabehera, haren lurretan hazten da, bai eta Ameriketako Estatu Batuetan kontsumitzen den mota horretako azukrearen erdia baino gehiago ere.\nElikagaia ala agroerregaia?\nLehen aipatu dugunez, beste elikagai batzuekin gertatzen den bezala, azukrearen prezioa eta ekoizpena gero eta neurri handiagoan daude pertsonen kontsumorako ez den eskari baten mende. Landare-lehengaiz, nekazarit-\nEgun agroerregaiek duten goraldiak arrisku larriak dakartza elikagaien segurtasunerako, biodibertsitaterako eta uzten iraunkortasunerako\nAzukre gehien ekoizten dituzten herrialde eta eskualdeak 2011, % munduko ekoizpen guztitik\nzako laborez batik bat, erregai likidoak gero eta gehiago egiteaz ari gara. Gehien erabiltzen diren agroerregaiak (edo bioerregaiak) bioetanola eta biodiesela dira. Bioetanola (edo, besterik gabe, etanola) hainbat landaretatik ateratako azukreen hartzidura alkoholikotik lortzen da; landare horien artean azukre-kanabera, erremolatxa edo zereal zenbait (artoa, manioka) daude. Biodiesela landare-olioekin egiten da; erabilitakoak edo erabili gabekoak izan daitezke, eta koltza, soja, errizinoa edo palma izaten dira olio horien jatorrizko laboreak.\neskaintza zurrun batetik gero eta handiagoa den eskari bati erantzuteko ezintasunagatik (ezin da eskaintza gehitu beste uzta batzuk erein arte, eta horretarako lur gehiago hartu behar dira). Landare-labore jangarriak agroerregaietarako erabiltzeak baditu, beraz, eragozpen eta arrisku handiak. Egun, elikagaien eta erregaien ekoizpenen arteko lehia itzela ikusten ari gara, eta horren emaitza da lehenen, elikagaien, prezioak gora egitea. Atzera ere, diagnostiko bera dugu: azukreari dagokionez, hori positiboa izan liteke a priori azukre-kanabera eta erremolatxa ekoizten dutenentzat. Alabaina, azukrearen mundu-merkatuaren egitura oligopoliko eta desberdintasunezkoak eragiten du prezioen igoerak sektorea kontrolatzen duten enpresentzat baino ez ekartzea etekin handiagoak, arriskuak eta inpaktu kaltegarriak landatzeaz eta produktua egiteaz arduratzen direnentzat utzirik.\nOinarrizko elikagai gehienekin gertatzen den bezala, azukre-eskaria malguagoa eta elastikoagoa da plantazio eta uzta berrien denbora biologikoen mende dagoen eskaintza bat baino. Eskariari azkar eta neurri berean erantzutearren, barietate emankorrenak lehenesten dira, eta monolaborantzan jardun dadin eta pestizida bortitzenak erabil daitezen baita transgenikoak ere sustatzen da. Hainbat ondorio daude, gogorrak. Landare beraren barietate jakin batzuk nahiz beste labore eta nekazaritzaekonomiako beste jarduera batzuk pixkanaka bazter uztea zuzeneko mehatxua da biodibertsitaterako eta landa-eremuko iraunkortasunerako, landare-espezieak desagertzeko arrisku nabariarekin. Produktu kimiko gehiegi erabiltzeak eta genetikoki eraldaturiko barietatetara jotzeak kolokan jartzen dute landa-eremuaren eta ingurumenaren iraunkortasun ekologikoa, eta mehatxua dira plantazioen inguruko edozein bizi-formarentzat, kontsumitzaileen osasunarentzat eta planetarentzat, oro har, epe ertainera. Laburbilduz, esportaziorako monolaborantzak mendetasun ekonomikoaren sorburu dira, erdigunearen eta periferiaren arteko merkataritza-harreman bidegabeak kolonien garaietatik heredatuak gertatu diren mendeek erakusten digutenez. Mendetasun horrek baditu hainbat aurpegi, baina ia beti paraleloan: moda global espasmodiko batzuen araberako eskari aldakorra nazioarteko prezioak finkatzea laboreen errealitatearekin loturarik ez duten eta espekulaziozko mugimendu etengabeen mende dauden finantza-merkatu batzuetan faktore klimatiko eta biologikoen mende dagoen ekoizpen bat elikagaien segurtasuna eta elikagai-subiranotasuna ahulduta laborantza-eremu berrien eta zaharren arteko lehia gorantz joatea Ekoizpen-baliabideen oligopoliozko kontzentraziorako joera etengabea, merkatua eragile gutxi batzuetara murrizturik, eta bazterrera utzirik ekoizpen-unitate txikiak, familia-mailako laborantza, tokian tokiko nekazaritza-praktikak, teknika ekologikoak, tokiko barietate genetikoak, ingurumen-iraunkortasuna eta garapen endogenoa.\nBegirada kritikoa kontsumo arduratsutik\nAgroerregaien ekoizpenak sortzen duen arraste-efektua albo batera utzita, eta arreta elikagai gisa erabiltzeko baino ez den azukrearen eskarian jarrita, kontsumo arduratsu eta kritikoan kokatzen den ikuspegi batek kontsumoaren gehitze esponentzialak eta ondoriozko ekoizpen handiagoak dakartzaten arriskuetan miatzera bultzatzen gaitu. Kausa ekonomikoak gorabehera (kontsumo-maila handiagoa izateko moduko erosahalmenaren gehikuntza, beti ongi hartua), moden, publizitatearen eta gainerako joera homogeneizatzaileak nabarmendu beharko lirateke, egungo prozesu globalizatzailearen bere-berezkoak. Kontsumoko gustuak, zaporeak, ohiturak eta formak ere elkartzen eta batzen dira duela gutxi arte lotu gabeko planetako eskualde batzuen eta besteen artean.\nEsportaziorako monolaborantzak mendetasun-sorburu nahiz segurtasun ekonomikorik ezaren sorburu dira\nEuropar Batasunaren kasuari bereziki begiratu behar zaio, hurbil dugulako eta bidegabekeria komertzialeko adibide argienetako bat delako. Kalkulatzen denez, Europan erremolatxatik kilo bat azukre ekoiztea bi aldiz gehiago kostatzen da, alde intertropikaletan kanaberatik ekoiztea baino. Halere, EBk garrantzizko ekoizlea izaten jarraitzen du mundu-mailan, eta ia era esklusiboan du beretzat Europako merkatua. Nolatan da hori posible merkatu globalizatu eta ustez lehian oinarritutako batean? Erantzuna bikoitza da, baina erraza ere bai; eta egun munduko merkataritza gidatzen dituzten arau eta praktika bidegabeak ulertzeko funtsezko gako bat ezkutatzen du. Batetik, NPBren bidez (nekazaritzako politika bateratua), EBk diruz laguntzen dio, gehieneko kuota bateraino, Europako erremolatxagintzatik datorren azukre-ekoizpenari. Europar Batasuneko ekoizleek kilo bat azukreko diru-laguntza bat jasotzen dute, eta nazioarteko merkatuan ordaintzen den prezioaren hirukoitza ere izan daiteke. Azukre hori, ordea, nazioarteko erreferentziako prezio horretan saltzen da, eta hura, hain zuzen, txikiagoa eta lehiakorragoa da. Ekoizpen-kostutik behera saltzeari dumpinga esaten zaio, eta legez kanpoko praktika komertziala da, eta guztiz bidegabea, Hegoaldeko gainerako ekoizleak ekoizpen-kostuak are gehiago txikiagotzera behartzen baititu (soldatak, ingurumen-irizpideak, laneko segurtasuna), Europako diruz lagundutako prezio artifizialki txikiekin lehiatuko badira. Beste alde batetik, Europar Batasunak, merkataritzako kanpo-politikekin, EBtik kanpoko produktuei sartzeko hesiak ezartzen dizkie, haren barne-ekoizpenari lehia egin diezaioketenean. Europako merkatura sartu ahal izateko, EBtik kanpoko azukreak EBko edozein estaturen aduanan ordaintzen dituen muga-zergak produktuaren esportazio-prezioa halako hiru ere izan daitezke. Hain zuzen, kalkulatu denez, Europatik kanpo ekoitzitako azukrea ordaintzen dugunean, ordaintzen dugun azken preziotik, % 50 muga-zergak ordaintzeko da. Neurri protekzionista hori haren legezkotasunaren eta bidezkotasunaren inguruko iritziak iritzi kontrajarri egiten zaie, ordea, EBk berak Hegoaldeko herrialdeekin aldi berean egiten dituen negoziazioei, herrialdeok aldebiko merkataritza-akordioak izenpe ditzaten, tokiko merkatuak Europako enpresa transnazionalei eta diruz lagundutako beraien produktuei irekitze aldera. EBk uko egin nahi ez dien hesi, kuota eta muga-zerga berberak kentzeko eskatzen die herrialde horiei. Horrela, EBk bere barne-\nErrealitate bidegabe hori sistematikoki salatu izan dute Hegoaldeko herrialde ekoizleek nahiz mundu osoko hainbat erakunde sozialek Munduko Merkataritza Antolakundearen aurrean. Erantzun gisa jasotzen duten isiltasunaren oso bestelakoa da, ordea, Iparraldeko potentzia komertzialen eskaeren aurrean erakusten den erreakzio azkarra. Erakusgarri ona da hori, ustez multilaterala den organo batean, herrialde baten ahotsa balio duenaz, hitz egiten duena nor den. Aurreko guztiagatik ere, urte batzuk badira kontinente zaharrean erremolatxa-plantazioak gutxitzen ari direla: erdira, batez beste, Europa guztian, eta hiru aldiz baino gehiago Espainian, zehazki. Era berean, jatorria Europan duen azukreak gure erosketa-saskian duen pisua galtzen ari da pixkanaka, azukre-transnazionalek ekoizpena Hegoaldeko herrialdeetara deskokatu ahala, kostuak txikiagoak direla baliatuz (lanaren, ingurumenaren, administrazioaren zein zergen aldetik), diru-laguntzak baino are abantailatsuagoak; azken horiei dagokienez, oraindik indarrean diren arren, zalantza handia dago haien etorkizunaren inguruan.\nEBk bere barneko azukre-merkatua itxirik edukitzen du, munduaren gainerakoa bere diruz lagundutako azukrearekin gainezka betetzen duen bitartean\nEuropar Batasunaren jokabide bikoitz mingotsa\nmerkatua itxirik edukitzen du, munduaren gainerakoa bere diruz lagundutako azukrearekin gainezka betetzen duen bitartean. Jokabide bikoitz hori bidegabea da, bai eta iraunkortasunik gabekoa ere, hala Europatik kanpoko ekoizleentzat nola diru-laguntza horiek ordaintzen dituzten zergadunentzat; azken horiek gainera, sektoreko enpresa handiek beretutako nekazaritza-industriako eredu bat mantentzen dute horrela, plantazio txiki eta ertainen, familia-ekonomiaren eta baserritar nekazaritzaren kalterako, hots, duela urte batzuk Europako landaeremuaren ezaugarri nagusia zirenen kalterako.\nAurreikusten denez, azukrearen prezioa hurrengo urteetan handia izango den arren, (gaur egun baino zertxobait txikiagoa, halere, stocken metaketagatik), EBn egiten den erremolatxa-azukrearen prezioaz oso azpitik egoten jarraituko du edonola ere. Hau da, lehia-merkatu batean izan beharko lukeen prezio errealaz azpitik: ekoizpenkostuen arabera eta diru-laguntzarik jaso gabe. Europako barne-ekoizpenaren etorkizuna, kanpoan izango duen posizionamendua, eta kontsumituko den azukremota zenbait faktoreren mende egongo dira: Munduko Merkataritza Antolakundearen (MMA) esparruan azkenean lortzen diren akordioak EB gaur egun Hegoaldeko hainbat herrialderekin negoziatzen ari den merkataritza akordioen eboluzioa (oinarrizko zenbait produkturen kuota komertzialak barne hartzen dituzte, azukrearena kasu, edo industria horren liberalizazioa) Nekazaritzako Politika Bateratuaren (NPB) erreforma Azken horri dagokionez, azken urteetan Europar Batasunak pauso batzuk eman ditu Europako azukre-ekoizpena murrizteko, prezio ofizialei jaitsiera txikiak eginez, kuotak murriztuz, eta labore horiek uzteko pizgarriak emanez. Horren ondorioz, nabarmen gutxitu dira erremolatxa-lurren azalera zein erremolatxa hazten eta prozesatzen diharduten fabriken eta pertsonen kopurua. Itxura guztien arabera, kanabera-azukrearen inportazioek gora egingo dute, beste herrialde batzuetatik EBra. Izan ere, aurreikusten da urte gutxiren buruan Europako merkatua izango dela produktu horren inportatzaile nagusia munduan. Hartara, une erabakigarrian gaude eragina izateko Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko merkataritzako azukre hori laster gure jan-edanen gozagarri ekoizteko eta merkaturatzeko baldintzetan4.\nEBk Espainiari azukreekoizpenean esleitu dion kuotak barneeskariaren erdiari baino gutxiagori erantzuten dio\nEuropako lurretan kanabera-azukrea ekoitzi izanaren lekukotasuna ematen zuten aztarna bakarrak. Azken errotak orain urte batzuk geratu ziren bertan behera, eta, haiekin batera, azukre-industriarako kanabera-plantazioak ere desagertu ziren. Aitzitik, erremolatxa-azukrearen ekoizpena nabarmena izan da XIX. mendearen bukaeran lehen fabrikak instalatu zirenetik eta industriarako labore-lurrak zabaldu zirenetik. Duela hamarkada bat arte, Espainia kontinenteko ekoizle nagusietako bat zen. Hala ere, Europako nekazaritza-politikan azukreari buruz duela gutxi izan diren aldaketek baimenduriko eta EBk diruz lagunduriko labore-kuota erdira murriztu dute Espainiako nekazaritzarako. Ondorioz, erremolatxa-lurren azalera nahiz azukre-fabriken kopurua ere antzera murriztu dira. Horrez gain, EB guztian, hektareako errendimendurik handiena izan arren, azken urteetan aplikatutako hobekuntza teknikoengatik, ekoizpen-kostuek handiagoak izaten jarraitzen dute, konparazioz. Gaur egun, EBk azukre-ekoizpenean Espainiari esleitu dion kuota 500.000 tona inguru da. Barne-ekoizpen horrek barne-eskariaren erdiari baino gutxiagori erantzuten dio, eskari hori 1,3 milioi tona baita, gutxi gorabehera. Geratzen den aldea kanpotik ekartzen den azukrearekin estaltzen da, Europako erremolatxa-azukrearekin zein EBtik kanpoko kanabera-azukrearekin. Eskari agregatu horren kopuru zorabiagarri horiek gehiago adierazten digute lurmailara eramaten ditugunean: Espainian, batez besteko kontsumoa urtean 28 kilogramo da biztanleko. Alabaina, biztanleko erosten den mahaiko azukrearen batez bestekoa 4 kilogramo da ozta. Gainerakoa beste bide batzuetatik heltzen da, hartzen ditugun janari edo edarien barruan, edo elikatzeko ez diren beste modu batzuetan erabiltzen da.\nEuroparen barruan, azukre-kanabera plantazioak landu ziren aurreneko tokietakoa, bai eta toki bakanetakoa ere, izan zen Espainia, Afrikako iparraldeko herriak iritsi ondoren. Handik, Latinoamerikarako jauzia egin zuen XV. mendean, nahiz eta, dena dela, Andaluzian eta Kanarietan plantazio batzuek iraun zuten: duela gutxi arte,\n4. Informazio gehiago izateko Europar Batasunak gaur egun garapen-bideko hainbat herrialderekin negoziatzen ari den merkataritza-akordioei buruz, globalizazio komertzialaren funtzionamenduari buruz, MMAk eta antzeko erakundeek jokatzen duten rolari buruz, eta CECJk horren gainean duen jarrerari buruz, ondorengo estekan begiratzeko gomendatzen dugu: comerciojusto.org/wp-content/uploads/2011/08/Acuerdos-Comerciales-UE-completo.pdf\n3. Bidezko merkataritzako azukrea\nTokikoa, ekologikoa, bidezkoa egungo debate bat lur-mailara eramaten\nZaila litzateke gaur egun aurkitzea, kontsumo arduratsutzat ulertzen duguna definitzerakoan, hura eratzen duten irizpideei buruzko nahiz halakoek garrantziaren arabera duten lehentasunari buruzko adostasuna. Oso litekeena da ia proposamen guztietan honako hiru hauek agertzea: tokikoa, ekologikoa eta bidezkoa. Pertsona batzuen aburuz, hiru irizpide horiek konbinatu beharko lirateke; beste batzuen ustez, garrantziaren arabera ordena litezke. Alabaina, formulazio idealak gorabehera, sarritan ikusten dugu errealitateak posibleen unibertsoa mugatu egiten duela. Azukreari dagokionez, errealitatea egungo sistema komertzial eta ekonomikoari, klima- eta ingurumen-faktoreei, eta nekazaritzaren eta biologiaren aldetiko baldintzatzaileei deritzegu. Haietako lehenari, sistema komertzialari, eragin ahal eta behar diogu; gainerakoekin hobe ez saiatzea batzuetan, planetaren onerako. Ikus dezagun zein neurritan atxiki dakizkiokeen gaur egun eskura izaten ditugun azukre-motak kontsumo arduratsuko eraren bati. Europako azukrea, teorian, tokikoa da. Dena dela, garrantzizko abardura batzuk egin daitezke. Lehenik eta behin, erremolatxa-azukrea baino ez litzateke tokikoa, eta ez beste kontinente batzuetan hazi, gordinik inportatu eta Europan fintzen eta ontziratzen den azukrea. Azken kasu horretan, prozesatzea eta azken ontziratzea baino ez lirateke tokikoak, ustezko zirkuitu laburrak ezabatu nahi zuen aztarna ekologikoa berrezarrita. Zirkuitu labur hori, gehienetan, ez litzateke estatu-esparrura ere mugatuko, Europar Batasun guztira zabaldu beharko bailitzateke; horrek tokiko izaera erlatibizatu egingo luke berriz. Beste alde batetik, azukrea egitean erabiltzen diren prozesuen ondorioz, erremolatxa-azukrearen ekoizpena oso kutsagarria da, ez da ekologikoa, eta gero eta transgeniko gehiago ditu. Ez dakigu Europarako datu zehatza, baina, kalkulatzen denez, gaur egun Ameriketako Estatu Batuetan ekoizten den ia erremolatxa-azukre guztia transgenikoa da jada. Duela gutxi arte, azukre-mota hori egitea gutxi-asko bidezkoa zela plantea zitekeen agian, edo, bederen, iriz-\npide sozialak nahiz tokiko ekoizpen-egiturari atxikitzeko irizpideak dituzten enpresa txiki eta ertainek parte hartzen zutela. Alabaina, ikusi dugunez, gero eta bazterrago dauden salbuespen txiki batzuk gorabehera, nazioarteko kapitalismoaren berezko metatze-dinamikek merkatu oligarkiko bat eratu dute pixkanaka, enpresa transnazional gutxi batzuek mendean daukatena; hain zuzen, azken horientzat zentzu bera dute azukrea ekoizteak, etanola fabrikatzeak edo etorkizunekoen finantza-merkatuetan lehengaiekin espekulatzeak. Nekazaririk gabeko nekazaritza-industria horrek eta Europar Batasunaren kanpo-politika komertziala gidatzen duen jokabide bikoitz bidegabeak (txanpon beraren bi aldeak) tokiko izaeraren aldeko argudioa hutsean uzten dute, edozein osagarri ekologiko eta/edo bidezkorik gabe ia. Esan nahi du horrek, bada, kanabera-azukrea erabat ona dela? Inondik inora ez. Monolaborantzako plantazio hedatsuak eta hango lan-indar esplotatu ugaria dira haren ekoizpenaren ezaugarri nagusiak. Baina, erremolatxa-azukrea ez bezala, gero eta ohikoagoa da nekazaritza ekologikoko eta, neurri txikiagoan, bidezko merkataritzako kanabera-azukrea topatzea. Dena dela, ziurtagiri ekologikoetarako baldintzak oso gogorrak izan arren, berme horrek ez du eragozten ingurumenari loturik ez dauden gainerako irizpideen aldetik ekoizpena eta merkaturatzea ohiko merkataritzan bezain bidegabeak izan daitezen. Horregatik, ekologikoa izateaz gain, bidezko merkataritzako azukrea ere izan behar du. Bidezko merkataritzako azukreak soldata duin eta berdinak ziurtatzen ditu, nola gizonezkoentzat, hala emakumezkoentzat, bai eta lan-esplotaziorik egon ez dadin ere, haurrena bereziki, halakoa egoten baita mota horretako plantazioetan; halaber, ziurtatzen du ekoizleentzat erosketa-prezioak bidezkoak izan daitezen, transgenikoak eta produktu kimiko gogorrak erabil ez daitezen laborantzetan, Hegoaldeko ekoizleen eta Iparraldeko inportatzaileen arteko merkataritza-harremanak iraunkorrak izan daitezen, uztak aurrefinantzatzea, eta biodibertsitatea errespetatzea. Azkenik, labore autoktonoak eta nekazarien autoantolaketa demokratikoko erak bermatzen\nBIDEZKO MERKATARITZAKO AZUKREA\nditu, sistema komertzial konplexu eta bidegabe honetan nekazariok inoiz galdu behar izan ez zituzten protagonismoa eta duintasuna berreskuraturik. Horrez gain, bidezko merkataritzako azukrea, gehienetan, nekazaritza ekologikotik dator. Kooperatiba horietako askok badute, izan ere, izaera hori bermatzen duen ziurtagiriren bat. Eta hori hala ez denean, ziurtagiria lortzeak dakarren kostu ekonomiko eta administratiboagatik gertatu ohi da. Berariazko ziurtagiria izan zein ez, bidezko merkataritzako azukrea ingurumena errespetatzen duten laborantzetatik dator beti, hori izanik bidezko merkataritzako produktu guztien funtsezko printzipio bat, guztiek partekatzen dutena.\ndute (% 34,8), eta bigarren produktu-talde gisa sendotu dira salduenen artean, kafearen atzetik7. Espainiako merkatuan egun dauden bidezko merkataritzako azukre-motak Costa Ricatik, Ekuadorretik, Paraguaitik, Maurizio uharteetatik eta Filipinetatik datoz. Bidezko Merkataritzako Estatu Koordinakundeko kide diren hamar inportazio enpresetatik, bederatzik jatorrian lan egiten dute azukre-ekoizleekin. Erakunde ekoizle horiei buruz gehiago jakin nahi baduzu, begiratu koaderno honetako azken atala: Nork ekoizten du bidezko merkataritzako azukrea? Hainbat urtetatik hona aurrean duguna, beraz, bidezko merkataritzako azukrearen pixkanakako hazkundea da, baina ezin geldituzkoa, merkataritzaren aldetik nahiz gizarteko ezarpenaren aldetik, hala Espainian nola munduko gainerakoan. Bide horri eustea eta egiazko merkataritzaalternatibatzat sendotzea kontsumitzaile arduratsuentzat helmugan eta ekoizleentzat jatorrian gure kontzientziahartzearen mende dago, neurri handi batean. Kontsumitzen dugunaren B aldea bilatze soila, etiketa arakatu eta erosten dugunaren osagaiak, jatorria eta ekoizteko baldintzak ezagutzea, funtsezko pausoa da kontsumo kritiko eta arduratsua aurrera eramateko, bai eta pauso erabakigarria ere milioika pertsonaren bizi-baldintzak hobetzen laguntzeko. Gure esku dago azukrearen ekoizpena eta merkaturatzea zaporea bezain gozoak izan daitezen.\nAlternatiba erreala eta gero eta zabalduagoa\nBidezko merkataritzako azukrea urteak daramatza hazten, pixkanaka baina sendotasunez. 2011. urtean, mundu osoan, 140.000 tona baino gehiago kanabera-azukre saldu ziren gizarte- eta ingurumen-irizpideei jarraituz, aurreko urtean baino % 9 gehiago5. Mundu-mailan duen garrantzia apala da oraindik (munduan ekoizten diren mila kilo azukretik bakarra da bidezko merkataritzakoa), baina aurrera jarraitzen du. Badira duela urte gutxi batzuk pentsaezinak ziren barneratze-maila zenbaiten kasuak: egun, Erresuma Batuko kafetegietan dauden azukre-zorrotxoen % 40 bidezko merkataritzakoak dira. Jatorriari begiratzen badiogu, Fairtrade International6 delakoan bakarrik, 2012. urtearen hasieran bidezko merkataritzako azukrea ekoizten zuten 69 erakunde zenbatzen ziren, 15 herrialdetan, 40.000 pertsonari lana emanda, gutxi gorabehera. Herrialde ekoizle nagusiak Paraguai eta, alde handiz atzean, Kuba, India, Filipinak eta Costa Rica dira. Espainian, bidezko merkataritzako azukrearen banaketa, 2011. urtean, mila tonatik gorakoa izan zen lehen aldiz (1.015 zehazki). Bidezko merkataritzako gozokien salmentek barne hartuta bai mahaiko azukrea bai egiteko prozesuan edo edukian azukrea daukaten beste produktu batzuk (galletak, kakaoa, zukuak edo karameluak) 2011. urtean bederatzi milioi euroko baino zerbait gehiagoko fakturazio bat izan zuten, aurreko urtean baino % 77 gehiago. Hori izan zen, hain zuzen, gehien hazi zen produktutaldea. Egun, gozokiek Espainiako bidezko merkataritzako fakturazio guztiaren (26 milioi euro) heren bat eragiten\nBidezko merkataritzako produktuen eta gozokien guztizko salmentak Espainian 2010-2011. Euroak, milioika\n30 26,0 25 20\n15 10 5,2 5 0 9,1\n5. Fairtrade Labelling Organizations (2012) 6. Bidezko merkataritzako produktuetatik, ia % 90 daude zigilu horrekin ziurtatuta. Hori dela eta, datu globalik ez izanik, kopuru horiek gutxi gorabeherako erreferentziatzat eta osotasunaren zenbatespentzat hartzen ditugu. 7. Bidezko Merkataritzako Estatu Koordinakundea (2012)\nn Guztiak n Gozokiak\nIturria: geuk egina CECJren El Comercio Justo en Espaa 2011. Comercio y desarrollo txostenean oinarriturik\n4. Hamar arrazoi ematen dizkizugu bidezko merkataritzako azukrea kontsumitzeko\nBidezko merkataritzako azukrea ekonomia sozial eta solidarioko mugimendu horrek sustatzen dituen printzipio eta praktiketara egokitzen da, horiek izanik sektoreko talde ekoizleen eta erakundeen funtzionamendua inspiratzen duten funtsezko balioak. Askoz gehiago sar litezke, baina laburbildu beharrean, hauek lirateke bidezko merkataritzako azukrea kontsumitzeko gure hamar arrazoi nagusiak. 1. Langileek soldata duina jasotzen dutelako 2. Gizonezko zein emakumezkoek lan beragatik soldata bera jasotzen dutelako 3. Haurren lan-esplotaziorik ez dagoelako 4. Ingurumena errespetatzen duelako 5. Epe luzerako merkataritza-harremana mantentzen duelako 6. Ekoizpenaren zati bat aurrez finantzatzen duelako 7. Erakundeek era demokratikoan funtzionatzen dutelako 8. Identitate kulturala errespetatzen duelako\nMCCH MAQUITA CUSHUNSHIC. Kitxuaz hel diezaiogun eskua elkarri esan nahi du. 1985. urtean sortu zen, Quitoren hegoaldeko txabola-auzoetako biztanleak nekazaritzako ekoizpen-unitate txiki eta ertainen elikagaiez hornitzeko, merkaturatzeko eta produktu-trukeko harreman bidezkoagoak erdieste aldera, hala hirian nola landa-eremuetan. MCCH-ren barruan 400 landaerakunde baino gehiago daude, herrialdeko 21 probintziatan, eta 26.000 lagun daude tartean. www.fundmcch.com.ec Camari. Kitxuaz atsegina esan nahi du. Fondo Ecuatoriano Populorum Progressio (FEPP) delakoaren merkaturatze-sistema solidarioa da, Ekuadorreko Apezpiku Batzarraren babespekoa. Hain zuzen, 1970. urteaz geroztik, FEPPk herrialdeko herri xehearen garapenean laguntzen du, gaikuntzaren, kredituaren eta laguntza teknikoaren bidez. Camari 1981. urtean sortu zen, FEPPren jardueraren osagarri, nola landa-eremuko ekoizleek hala Ekuadorreko hirietako bazter-auzoetan dauden ekoizleek merkaturatzeko dituzten arazoei aurre egiteko, nekazaritza eta abeltzaintzako zein eskulangintzako produktuei dagokienez. www.camari.org\n9. Etekinen zati bat komunitate guztia garatzeko proiektuetan erabiltzen delako 10. Kalitate handikoa delako Pitafa-Pisang Tauman Farmer's Association. 30 nekazari-familia inguru biltzen ditu Panay uhartean (Filipinak). Erakundeak bidezko prezioak lortzen ditu, eta haren soldatak alde handiz gainditzen dute ingurukoen batez bestekoa. Bidezko merkataritzako sarearen bidez egiten dituzten esportazioekin ekoizpen-jarduerak aurrean jartzen dizkien zailtasunak konponduz joateko baliabideak eskuratzen dituzte, hala nola energia elektrikorik ez izatea, makinak zaharkituta egotea, garraio-zailtasunak, eta abar. Nekazaritza ekologikoaren irizpideei jarraituz ekoizten dute.\nNork ekoizten du bidezko merkataritzako azukrea?\nEspainian merkaturatzen den bidezko merkataritzako azukrea Ekuadorretik, Filipinetatik, Mauriziotik, Paraguaitik eta Costa Ricatik dator. Ondoren, azukre hori ekoizten diharduten taldeak labur deskribatzen dira.\nHAMAR ARRAZOI EMATEN DIZKIZUGU BIDEZKO MERKATARITZAKO AZUKREA KONTSUMITZEKO\nMCAF (Mauritius Cooperative Agricultural Federation). 1950. urtean fundatu zutenetik, MCAF pixkanaka hazi izan da, harik eta Maurizio uharteetan kanabera-azukrea ekoizten duen erakunderik handiena bihurtu arte. MCAFek azukre-kanabera prozesatu, eta Azukre Sindikatu Nazionalari saltzen dio, hori izanik Maurizioko esportatzaile bakarra. Erakundeak 20.000 kide dauzka, eta haietatik % 80 inguru nekazaritzako ekoizpen-unitate txikiak edo ertainak dira. MCAFek ongarria eskuratzen die kooperatibistei, eta aholku ematen die azukre-kanabera hazteari dagozkion gaietan. http://mcafcoop.com\ngehiago ditu. Haren xedea da inguruaren garapena iraunkortasunez lortzea ekonomiaren zein gizartearen aldetik. Bidezko merkataritzan lortzen diren aparteko irabazien % 50 ekoizleentzat da zuzenean. Era berean, zerbitzu erabilgarriak ematen zaizkie, hala nola kredituak, ibilgailuak erostea, eta abar. Beste erdia komunitatearentzako proiektuak garatzeko erabiltzen da.\nCooperacaera (Cooperativa Caera de San Ramn R.L.). Azukre-kanabera ekoizten eta industrializatzen diharduten hiru kooperatibaren elkarketa da. Baditu 600 kide baino gehiago, eta Costa Ricako azukre zuriko kooperatibarik txikiena da. Bidezko merkataritzaren bitartezko salmentei esker, prezio duinagoa lor dezakete nekazarientzat, eta ingurumen-baldintzak hobetu, azukre-kanaberaren zein hura ekoizteko tekniken aldetik. Azken urteetan nekazaritza ekologikoa eraman dute aurrera. Cooperativa Coopeagri. 1962. urtean sorturiko kooperatiba bat da, herrialdeko industriaguneek eta finantzaguneek eragiten zuten esplotazioari erantzute aldera. Kooperatibak 16.000 pertsona biltzen ditu, eta gutxieneko prezioa merkatukoa baino handiagoa izango dela bermatuz merkaturatzen ditu bere produktuak. Esportazioetatik sortzen diren baliabideak ekoizleen aldeko hainbat programetan erabiltzen dira, tartean honako hauek daudela: pizgarri ekonomikoak ordaintzea; kafe-hazitegiak ezartzea, eta Peas Blancas ibaiaren arroa babestea. Ekoizleek erosketaren % 60 ere jasotzen dute aurretiaz. www.coopeagri.co.cr\nCooperativa Manduvir. Arroyos y Esteros hirian, Paraguain. 1975. urtean sortu zen, eta eskualdeko 1.500 pertsona biltzen ditu; beren azukre-fabrikaren jabe dira, eta 17 herrialdetara esportatzen dute, bidezko merkataritzako sarearen bitartez. Urtero, batzar nagusian bildu, eta bidezko merkataritzako saria nola inbertitu erabakitzen dute. Normalean % 50 ekoizleei ematen zaie, eta haiek ekoizpena, etxebizitzak nahiz seme-alaben hezkuntza hobetzeko erabiltzen dute. Beste % 50a komunitate osoarentzako hezkuntzaren, osasunaren eta nekazaritza organikoaren alorreko proiektuak finantzatzeko erabiltzen da. www.manduvira.com MONTILLO / Arroyense. Nekazari-kooperatiba hori 1995. urtean sortu zuten, eta gaur egun 400 kide baino\n5. Bidezko merkataritzari eta kanpainari buruzko informazio gehiago izateko esteka interesgarriak\nBibliografiako eta estatistikako erreferentziak\nAgust Bou i Tort. El azcar. Produccin y consumo en Espaa, la Unin Europea y resto del mundo. Frum Caf, Kafearen Forum Kulturala. 2002ko ekaina. www.forumdelcafe.com/pdf/El%20azucar,%20produccion%20y%20consumo. pdf Asocaa (Asociacin de Cultivadores de Caa de Azcar de Colombia) www.asocana.org Carro de Combate. Amarga dulzura. Una historia sobre el origen del azcar. Argitaratzeke dagoen sarrera-kapitulua. 2013. www.carrodecombate.com Bidezko Merkataritzako Estatu Koordinakundea. El Comercio Justo en Espaa 2011. Comercio y Desarrollo. CECJ. Madril: 2012 comerciojusto.org/wp-content/uploads/2012/09/Informe-completo-20111.pdf Fairtrade International. Annual Report 2011-12. For producers, with producers Fairtrade International. Born: 2012 www.fairtrade.net/fileadmin/user_upload/content/2009/resources/2011-12_AnnualReport_web_version_small_ FairtradeInternational.pdf Fairtrade Labelling Organizations. Monitoring the scope and benefits of Fairtrade. Laugarren edizioa. Fairtrade International. Born: 2012 www.fairtrade.net/fileadmin/user_upload/content/2009/resources/2012-Monitoring_report_web.pdf FAOSTAT. Nazio Batuen Elikadura eta Nekazaritzarako Erakundearen Estatistika Zerbitzua faostat.fao.org IDEAS, Korporazio Transnazionalen Behatokia. Boletn 10: El sector del azcar. IDEAS. Kordoba: 2005 comerciojusto. org/wp-content/uploads/2011/12/B10_Azucar.pdf Infocomm: Merkataritzari eta Garapenari buruzko Nazio Batuen Konferentziaren (UNCTAD) oinarrizko produktuen inguruko merkatu-informazioa. Azukrea: http://r0.unctad.org/infocomm/francais/sucre/plan.htm International Sugar Organization www.isosugar.org Opcions (30. zk.). Consumo consciente de azcar. Que no te amargue un dulce! CRIC. Bartzelona: 2009 opcions.org/ sites/default/files/revistas/OPCIONS-30-castellano-WEB.pdf Sugaronline www.sugaronline.com\nBidezko Merkataritzako Estatu Koordinakundea www.comerciojusto.org Bidezko Merkataritzaren Mundu Erakundea www.wfto.com Bidezko Merkataritzaren Mundu Erakundea Europa www.wfto-europe.org\nBidezko merkataritza elkarrizketan, gardentasunean eta errespetuan oinarrituriko sistema komertzial bat da, nazioarteko merkataritzan zuzentasun handiagoa lortu nahi duena, gizartearen eta ingurumenaren inguruko irizpideetan arreta berezia jarrita. Lagungarria da garapen iraunkorrean, baldintza komertzial hobeak eskainiz eta\negoera ahuleko ekoizleen eta langileen eskubideak ziurtatuz, Hegoaldean bereziki. Bidezko Merkataritzaren Mundu Erakundearen definizioa


Arrasate | Iniciativa Social y Política / Ekimen Sozial eta Politikoa\nCategory Archives: Arrasate\nIrabazi-Arrasate considera «inaceptable» la subida del sueldo de la alcaldesa al 44 por ciento. El representante de Irabazi, Juan Luis Merino, que no acudió al pleno del martes por la tarde, ha mostrado a través…\nIrabazi-Arrasate koalizioak alkateak soldata igo izana "onartezina" dela uste du: "Onartezina da alkateak soldata %44 igo izana. Ez da inongo irizpide etikora egokitzen eta ez du inongo duintasun politikorik erakusten. Are gutxiago, bizi dugun testuinguru…\nEzker Anitza-IU, Equo eta independenteen koalizioak ohar bidez zoriondu egin du "greziar herria", domekako erreferendumean Europa osoari erakutsitakoagatik. "Ezezko borobila", adierazi dutenez, "Europar Batasunak eta botere ekonomikoak ezarri nahi dituen murrizketen" aurkako "garaipena" izan da,…\nIRABAZI (Ezker Anitza-IU, Equo, Independientes) Arrasate se ha reunido recientemente con miembros del colectivo más afectado en cuanto a empleo se refiere, los llamados “papeles médicos”. El portavoz de la iniciativa ha considerado que “se…\nArrasatearrengana hurbildu da Irabaziko alkategai Juan Luis Merino\nArrasateko Irabazi koalizioaren zerrendaburu Juan Luis Merinok ekitaldia egin zuen atzo arratsaldean. Kalera irten zen herritarrei bere programa jakinarazteko. Esku-orriak banatu zituzten Irabazikoek, mural parte-hartzailea ipini zuten eta musika emanaldia ere egin zuen Uruguaiko kantautore…\nUdalaren lehentasuna «etxegabetze denak geratzea» izan behar da Arrasateko Irabazirentzat\nJuan Luis Merino alkategaiak jakinarazi du, gaur egun, hogei kasu dituela esku artean Debagoieneko Kaleratzeak Stop plataformak, gehienak Arrasaten; lehentasunezko beste gai batzuetaz ere jardun du Kulturaten egindako ekitaldian. Begoña Barrutia abokatuak, bestetik, etxegabetzeen gaineko…\nJuan Luis Merino koalizioko alkategaiak, taldeak etxegabetzeen inguruan dituen proposamenak bota ditu saioan. Irabazik etxegabetzeen arloan lan egiten duten mugimenduek onartutako dekalogoa bere gain hartzen du. Arrasateko etxegabetzeen datuak ere eman dituzte. Gaur arratsaldez Kulturateko…\nModu honetan hasiera emango dio hauteskunde kanpainari. Juan Luis Merino alkategaiaz aparte, Begoña Barrutia Estatuko PAH erakundeko kideak hitz egingo du. Zita, ostiralean 19.00tan izango da Kulturateko Loramendi gelan. Datorren hilaren 24ko hauteskundeetarako kanpaina datorren…


Kontzeptu unibokoak, ekibokoak eta analogoak – Gizapedia\nKontzeptu unibokoak, ekibokoak eta analogoak\nKontzeptu unibokoak esanahi bakarra duten haiek dira, errealitate bakar bati dagozkionak. Beste alde batetik, kontzeptu ekibokoak daude, esanahi anitz eta guztiz ezberdinak dituztenak. Bien artean, kontzeptu analogoak leudeke, esanahi anitzekin, baina esanahi horiek antzekotasunak dituztenean (ikus, gainera, analogia).\nAnbibalentzia aurkako bi interpretazio edo ezaugarri dituenaren nolakotasuna da. Adibidez, gaua anbibalentea da gure gizartean, iluaren, arriskuaren eta ezezagunaren denbora baita, baina aldi berean jaiaren eta libertitzearen eremua.…\nEpistemikoa eta epistemologikoa\nEpistemikoa eta epistemologikoa aise nahas daitezkeen terminoak dira. Epistemiko izenondoak ezagutzarekin zuzenean lotua dagoenari egiten dio erreferentzia; epistemologikoa, berriz, ezagutzaren ikerketari eta bilaketari, epistemologiari alegia, dagokiona litzateke. Adibidez,…


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Lide Amilibia: “etxebizitzan oinarritzen den ikuspegia eraginkorra da etxegabetasuna murrizteko laguntza-behar gehien duten kolektiboen artean”\nLide Amilibia: “etxebizitzan oinarritzen den…\n<img src="https://www.irekia.euskadi.eus/uploads/cover_photos/42411/original/23_11_17_Servicios_sociales_y_Vivienda_(1).JPG" style="max-width:100%" alt="Amilibia, en la Jornada desarrollada en Bilbao" />\nAmilibia, en la Jornada desarrollada en Bilbao Iturria: Irekia\nGizarte-politiken plan eta estrategien eta Etxebizitza plan zuzendariaren arteko lotura\nGizarte Politiketako Sailburuordetzak “2018-2020 Etxebizitza Plan Zuzendari Berria: etxebizitzarako sarbide eraginkor eta jasangarrirako beste urrats bat gehiago” Jardunaldian parte hartu du\nFuntsezkotzat jotzen du “gizarte-zerbitzuetako sistemen –gizarte-zerbitzuak, enplegura jotzeko sustapena, familia-politikak, diru-sarrerak bermatzeko eta gizarteratzeko sistema eta elkarreraginerako beste espazio batzuk– eta etxebizitza-sistemaren arteko lankidetza eta koordinazioa”\nIgandean, hilak 26an, “Etxegabeen Mundu Eguna” da\nBILBO 17 11 23\nLide Amilibia Eusko Jaurlaritzako Gizarte Politiketako sailburuordeak funtsezkotzat jotzen du gizarte-zerbitzuetako sistemen –gizarte-zerbitzuak, enplegura jotzeko sustapena, familia-politikak, diru-sarrerak bermatzeko eta gizarteratzeko sistema eta elkarreraginerako beste espazio batzuk– eta etxebizitza-sistemaren arteko lankidetza eta koordinazioa. Amilibiak dio “etxebizitzan oinarritzen den ikuspegia oso eraginkorra dela etxegabetasuna murrizteko laguntza-behar gehien duten kolektiboen artean.\nAmilibiaren iritziz, beharrezkoa da “European Social Networkek, Europako tokiko gizarte-zerbitzu publikoen Sareak, egiten duen gomendioa: deserakundetzera jo behar dugula eta erkidegoan oinarritutako arretarako trantsizioa egin. Horrek dakar pertsona ahulei ematen zaien arreta-mota aldatzea”. Gizarte Politiketako sailburuordeak Bilbon parte hartu du, “2018-2020 Etxebizitza Plan Zuzendari Berria: etxebizitzarako sarbide eraginkor eta jasangarrirako beste urrats bat gehiago” Jardunaldian; jardunaldiko buru izan da Iñaki Arriola sailburua.\n“Ahultasun-egoeran bizi diren pertsonei erakunde-izaerako ekipamendu handiez bestelako espazio batean egin behar zaizkie balorazioa eta kontsultak eta eskaini behar zaie arreta, beren behar eta lehentasunetara egokitzen den espazioan, behar dituzten laguntzak jasotzeko moduko espazioan. Helburua ez da aldaketa zehatz batzuk egitea, baizik eta sekula amaitzen ez den prozesua: xedea ez da jendea erakunde izeneko eraikin batzuetatik ateratzea, baizik eta pertsonei beren bizitzen kontrola izaten edo berreskuratzen laguntzea eta gizarteratzen laguntzea”, esan du Amilibiak.\nGizarte Politiken eta Etxebizitzaren arteko koordinazioa eta lankidetza funtsezkoa da Euskadin bizi diren pertsonen bizi-kalitatea hobetzea baterako helburu gisa duten ekintzak planteatu, zehaztu eta garatzeko", esan du sailburuordeak.\nEusko Jaurlaritzako Enpleguko eta Gizarte Politiketako Sailak, egunotan, bere Hirugarren Gizarte Sektorea Sustatzeko Estrategia amaitu du; estrategia egin da Euskadiko Hirugarren Gizarte Sektoreari buruzko Legean aurreikusitako garapen gisa, zeinak elkarrizketa zibilaren printzipioa eta erantzukizun publikoko zerbitzuak hornitzeko eredu mistoa finkatzen baititu.\nAmilibiaren hitzen arabera, “sektorea sendotzeko eta zerbitzuak hornitzeko lankidetzarako konpromiso horretan ulertzen eta kokatzen da Etxebizitza Plan Zuzendariak egiten duen ekarpena. Horretarako, sektore-politiken kudeaketa eta integrazio hobea ekarriko duten lankidetza-sareak sortzeko ekimenak aurreikusten ditugu, eta helburu nagusi gisa nabarmentzekoa da Eusko Jaurlaritzak hirugarren sektorearekin lankidetza sustatzea”.\nGobernuko beste sail batzuetatik hirugarren sektorea sustatzeko egiten diren politiketan oinarrizko eta funtsezko osagarri diren hiru ekimenak honako hauek dira: a) gizarte-azpiegiturak sustatzeko plana martxan jartzea: lokalak lagatzea hirugarren sektoreko erakundeei, interes orokorreko jarduerak garatzeko, erakundeek etxebizitzaren arloan EAEren laguntza-programetara duten sarbidea hobetzea; b) hirugarren sektoreko erakundeei etxebizitzak lagatzea, gizarteratzearekin lotutako programak garatzeko; eta c) gizarte-erakundeekin lankidetzan jardutea, alokatzeko etxebizitza babestuen parkearen gizarte-laguntzarako.\nAmilibiak nabarmendu du “beste jarduketa batzuk sustatuko direla, berritzaileak, adinekoei edo gazteei ostatu emateko alternatiba kolektiboetara bideratuak, bai eta etxebizitzara jotzeko modu berriak ere, besteak beste, cohousing-a”.\n“Lehenengoz, jarduketa horien ikuspegi integrala, koordinatua eta planifikatua sustatu nahi dugu, eta horien zehaztapenean aurrera egin eta irismena mugatu; horretarako, dauden jarduketak ahalik eta gehien indartu eta jarduketa berritzaile batzuk sartu, Enpleguko eta Gizarte Politiketako Sailarekin lankidetzan eta etxebizitzaren edo gizarte-zerbitzuen arloan eskumena duten beste euskal administrazio publiko batzuekiko estrategia partekatuen esparruan. Horretarako, halaber, Hirugarren Gizarte Sektorearekiko lankidetza sustatuko da eta gizarteratzeko etxebizitza-sare txikia eratuko da, lankidetza publiko eta pribatutik, egoitza- eta gizarte-bazterketa egoeran dauden pertsona eta familia zehatzei ematen zaien erantzuna hobetu ahal izateko”, esan du Amilibia sailburuordeak.\nSailburuordearen hitzen arabera, “jarduketa horren bidez, aintzat hartuta gainera Etxebizitza Plan Zuzendarian jasoko dela, Eusko Jaurlaritzak Hirugarren Gizarte Sektorearekin duen lankidetzaren eta kooperazioaren zeharkakotasuna ere sustatu nahi da”.\n“Europan etxegabetasunaren politikek planteatzen duten nobedade nagusia da arreta-ereduaren funtsezko elementu gisa etxebizitzarako sarbidea nagusi dela. Europako erakundeek babestu eta sustatutako paradigma-aldaketa da: horrela, esaterako, 2010eko Etxegabetasunari buruzko Adostasun Konferentziak, etxegabetasunari buruzko eskualdeko eta estatuko politiken arduradunei eskatzen die horrelako esku-hartzeak egiteko eta ikuspegi hori hartzeko beren estrategien abiapuntu gisa”, esan du Amilibiak.\nAmilibiak dio “etxebizitzan oinarritzen den ikuspegia oso eraginkorra dela etxegabetasuna murrizteko laguntza-behar gehien duten kolektiboen artean, eta hori egiaztatzeko nahikoa froga dagoela. Ikuspegi horrek etxerik gabeko pertsonak, laguntza-behar handiak dituztenak, errespetuz tratatzeko, beren bizitzak hautatzeko eta kontrolatzeko aukerak eskaintzeko eta, etxebizitza bat berehala eman eta gizarteratzeko laguntza emateko beharra nabarmentzen duela".\n“Etxerik gabeko pertsonek gaua eta eguna hirietako kaleetan ematen dute; egoitza-bazterketaren modu agerikoen eta gogorrenen erakusle dira. Etxegabetasuna –etxerik ez duen pertsonak bizi duen prozesua– errealitate konplexua da, atzetik dituen arrisku-faktoreak eta eragileak dituelako eta fenomenoa bereziki dinamikoa eta aldakorra delako”, esan du Lide Amilibiak.\nGizarte Politiketako sailburuordearen hitzen arabera, “etxerik gabeko pertsonen fenomenoa, gizarte-politiken eremuan, kuantifikatzeko eta bereizteko zailenetakoa da. Etxegabetasuna etxebizitza batera jotzeko ezintasunak eragiten du. Etxerik gabeko pertsona guztiek duten ezaugarri bera da etxerik ez dutela”.\n“Etxegabetasunera etxebizitzarako sarbidearen ikuspegitik gerturatzen bagara, osasun-sistemaren funtzionamenduan oinarritzen diren baina funtsean Gizarte Zerbitzuetatik garatzen diren politika tradizionalak birplanteatu behar ditugu”, esan du Lide Amilibiak.\nSailburuordearen iritziz, “gizarte-zerbitzuak azken euste-sarea da, pobretzeak suntsitu dituen etxeei erantzun partzialak eta premiazkoak ematean ardazten dena. Etxegabetasunari heltzeko etxebizitza-politiketan zentratzeak eta ez gizarte-zerbitzuetan dakar Gizarte Zerbitzuei konpondu ezin duten arazo baten erantzukizuna kentzea”.\nIrekia - Lide Amilibia: “el enfoque basado en la vivienda es efectivo para reducir el sinhogarismo entre los cole... https://t.co/qIvbpiXqKB\n23_11_17_Servicios_sociales... 300 KB (JPG)


Hala ere, teknologiaren erabilgarritasuna ez du esan nahi berritzailea denik. Ez da berritzilea izango, baldin eta metodologiak eta irakasteko erak ez diren aldatzen. Ezin dugu, adibidez, paperezko liburua tablet batera pasatu eta hori berritzailea dela pentsatu. Hori euskari ezberdin bat erabiliz ematen den edukien erreproduzio bat besterik ez da. Beraz, teknologia LAGUNTZA bat da, aldaketarako laguntza iugarria, baina gu, irakasleok, gara aldaketa horren erantzuleak eta eragileak.\nSaio honetan, dokumentatzaileak haien aurkezpenak egin dituzte. Taldeek sitesaren ea bloggen bidez haien lan prozesua azaldu digute, hausnarketak, astertu dituzten gaiak, ondorioak, balorazioak... Aurkezpen hauei esker gure prozesua steen begiekin ikusi ez ezik baloratu ere egin ahal izan ditut. Nik gai baten iguruan lan egiten ibili naiz lauhilabete honetan , eta dokumentatzaileek gure lana ebaluatu eta eraman dutela ikusita harro sentitzen naiz egin dudan lanarekin, naiz eta beti dago hobetu daiteken zerbait.\nOso lan gogorra egin dutela konturatu naiz gaur, izan ere ez nekien konkretuki dokumentatzaile batek zer egiten zuen, baina gaur eman diguten azalpena ikusita, egin duten esofortzua izugarria da, haiek esandako moduan, irizpide argirik gabe talde batzuk ebaluatu eta horien jarraipena egin behar izan baitute.\nSaio honi amaiera emateko, aipatu beharra daukat alaitzek blogean azken hasnarketa egitea bidali digu hurrengo astea azkena delako.\nGure dokumentatzaileen "Dokumentatzaile3" sites-a hemen klikatuz ikus daiteke: https://sites.google.com/site/dokumentatzaile23/2-taldea\nBi saio honetan ez dugu teoriarik eman, kaskuntza gurpilei buruzko aurkezpenak izan ditugu IKT-en inguruan. Landutako aurkezpenen gaien artean "pantaila aniztasun gizartea" eta "web 2.0" edota "konpetentzia digitala" egon dira.\nAurkezpena egiteko, aipatzekoa da talde gehienek IKT tresna berriak erabili dituztela, hala nola, Prezzi, Powtoon, Emaze eta abar.Horrek, nire ustez, entzuleak gaiari adiago egotea egin du, interesa piztuz. Ala ere, iruditu zait talde askok publikoan hitz egitea zahieztekotan tresna berriekin batera bere ahotza grabatu dutela, hori ondo iruditzen zait eta oso teknologikoa, baina ezin dugu galdu aurkezpenen ezentzia eta protagonistak gu garela eta ez pantaila bat.\nNire ustez lan ona egin zuten, nire arreta mantendu nuen erraz. Dena den, nire ustez, aurkezpena egitea ez da bakarrik bakoitzako zatitxoa defendatzea, baizik eta aurkezpen osoan, adi egotea, eta taldekideei entzutea. Beraz, nire ustez, oso desegokia da batzuk hitz egiten ari diren bitartean, besteak mahai gainean eserita eta txiklearekin egotea.\nPasa den astean ezan bezala, taldekideok elkartu gara eta hausnarketa bat egin dugu konpetentzia digitalaren irakurgaiei buruz. Halaber, bots hitz gako atera , gaia irudi batekin erlazionatu , bi erronka proposatu eta, azkenik, gaiaren laburpen txiki bat egin dugu, hau guztia eraiki dugun eskema komun batean oinarrituz:\nHausnarketa IKT- Konpetentzia digitala\nGaur egun, nahasmen eskolarra dago kultura forma berriak sortu direlako, informazio eta komunikazio forma desberdinak, alegia. Normala da umeek ordenagailu batekin liburu batekin baino ezagutza gehiago garatzea, izan ere jaio direnetik teknologiaz inguraturik egon dira. Generazio zaharragoei ,ordea, zailak egiten zaizkie, eta beldur izaten zaizkie teknologia berriei ez direlako menperatzen edo ezagutzen.\nEra berean, normala da eskolan nahasmena egotea, irakasleek ez baitituzte hauek menperatzen eta , are gehiago, ikusten ari dira haiek urteetan eta generazioz generazio izandako autoritatea eta ezagutza emateko tresna bakartzat jo izana, ezinegona sortzen du: Nola irakatsi, umeek ordenagailuarekin irakaslea baino hobe moldatzen direnean? Zer irakatsi?\nErrealitate hutsa da, eta argi dagoen gauza: Irakasteko metodologia eta irakasleen papera eta mentalitatea aldatu beharra dago umeak gizarte mota teknologikorako ondo prestatzeko. Horretarako klasean baliabide digitalak erabili behar dira eta errealitatearekiko aldaketak gaur hasi eta ez beste momentu batean. Izan ere ikastetxe askotan paso egiten dute gai honetaz.\nHala eta guztiz ere, uste dugu teknologiek daukaten prestigio onaz baliatzen ari direla eta, kasu batzuetan ez dira diruditen bezain egokiak umeen garapenerako, beste eragileek, kontestuek eta egoerek horretan baldintzatzen dute. Alde batetik, orain komunikatzeko aukera gehiago daudelaesann ohi da baina ironia pixka bat ere badu horrek, teknologiek betidaniko idazkera eta hizkera alde batera utzi dutelako eta ezin dugu ahaztu idazkera eta hizkera komunikazio bide garrantzitsuenak direla. Bestalde, ezin da ukatu gertatzen ari den gainformazioa. Gainformazio horrek kapitalismoarekin lotura zuzena dauka, hau da, gaurko umeek teknologia menperatzen dute helduek baino gehiago eta ona dela dirudien arren, informazio eta teknologia horiek balio ekonomiko eta sozial izugarrien menpean daude ( multinazionalak adibidez) eta umeengan era inkontzientean eragiten du, nahitaez.\nBeraz, aurreko guztia laburbiltzeko zera pentsatzen dugu: Gauza on ugari eskaintzen dituzte, baina arazoak ere nabariak dira. Beraz, hezkuntza sistemaren zeregina umeek gizartean bizitzeko prestatzea izan behar da. Orduan, eskolak ez litzateke egon behar gizartetik isolatuta, beti ere arduratasunez, informazioa bilatzen eta hautatzen irakatsiz.\n· Gaitasun digitala.\n· Lan koperatiboa.\n(https://www.google.es/url?sa=i&rct=j&q=&esrc=s&source=images&cd=&cad=rja&uact=8&ved=0CAYQjB0&url=http%3A%2F%2Fhurukuta.blogspot.com%2F2010%2F02%2Flecturas-interactivas-para-la.html&ei=QEBrVJugBcvVapChgXg&bvm=bv.79908130,d.d2s&psig=AFQjCNEiFgpRy1ut_hB_qwIT-OiqSwzq7A&ust=1416401334845508 -tik berreskuratuta.)\n- Ikaslea gain informatua dago: Ikaslea bere esku du informazio guztia interneten aurkitzeko, horrek nahasmena sortzen du ikasleengan, informazio gehiegi hori izateak ez du esan nahi ikasleak gaitasun handiago duenik, hau irakaslearen aldetik zera eskatzen du, informazio guzti hori arduraz irakastea.\n- Irakasleak dagoeneko ez du ikaste-irakasteko prozesuko monopoliorik: TB-ri esker, umeak parte hartze handiagoa dute (protagonismoa hartzen dute beraz)\nEskola sortu zenetik gaur egun arte aldaketa ugari egon dira. Garai horretan industriari eta orduko lanbideei bideratuta egin zen hezkuntza. Egun, berriz, lan-munduan adimen anitz eskatzen dira, eta, beraz, ez du balio soilik ezagutza bakar eta estatikora mugatzen. Horretarako, IKT-ek ezinbesteko funtzioa hartzen dute, hezkuntzaren adimen guztiak sustatzeko eta pertsona guztietan ahalegin eta balore berriak sustatzeko, irudiaren eta digitalizazioaren gizartean hoberen bizi ahal izateko.\nAmaitzeko, hau guztia egiteko bi egun behar izan ditugu, horretarako akta hauek egin ditugu, horren jarraipena izateko:\nIdazkaria: Ekai Prieto\nHarremanetarako arduraduna: Itziar Ortega\nArgazkigintza eta komunikazio arduraduna: Eloie Palazuelos\nAntolakuntza arduraduna: Josu Perez\n· Itziar Ortega\n· Ekai Prieto\n· Eloie Palazuelos\n· Josu Pérez\nGaitasun digital eskolan, irakasleria, berrikuntzak, Manuel Areases bideoa\n- Drive-a ireki\n- Bakoitzak bere hausnarketa egin.\n- Eskema egin.\n- Prezziaren nondik norakoa.\n- Laburpena egin.\n- Bost hitz gako egin.\n- Bi erronka planteatu.\nHausnartu ditugun aurre ideietan oinarrituta, bakoitzak bere hausnarketa egin behar du, gero aman komunean ipintzeko.\n1.- Bakarkako hausnarketa\nHurrengo bilkuraren data:\n- Taldeko hausnarketa egin\n- Aktak egin


Erramu eguna - Ahotsak.eus\nErramu eguna
Erramu egunean erramuak bedeinkatzera eramaten ziren. Erramua trumoia eta tximista zirenean lurreko suan erretzen ziren. Batzuk goian ezer ez dagoela dioten arren Mikaelak baietz uste du. Ekaitza zenean Santa Barbarari errezatzen zitzaion.
\nBideo hau erabili nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan eta kalitate onean bidaliko dizugu. Ez ahaztu mezuan LUL-007-022 kodeko bideoa nahi duzula aipatzea: ahotsak@ahotsak.eus\nErramu egunean erramuak bedeinkatzera eramaten ziren. Erramua trumoia eta tximista zirenean lurreko suan erretzen ziren. Batzuk goian ezer ez dagoela dioten arren Mikaelak baietz uste du. Ekaitza zenean Santa Barbarari errezatzen zitzaion.\nGaia(k): Ohiturak eta bizimodua » Erlijioa » Ohiturak eta sinesmenak , Ohiturak eta bizimodua » Erlijioa » Elizaren indarra , Erlijioa » Ohiturak eta bizimodua » Eliza giroko ospakizunak » Beste batzuk\nErlijioaren indarra eta debekuak; kongregazioa\nErramua, ur bedeinkatua; hiletak\nGarizuman ez dantzarik eta ez txisturik\nElizaren indarra gizartean\nAste Santuan bekatu zen soinua jotzea\nDantza lotua gaizki ikusia zenekoa\nAbadeak panderoa kendu nahi gurasoei


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Eusko Jaurlaritzak euskal produktuak sustatuko ditu San Sebastian Gastronomika-Euskadi Basque Country kongresuan\nEusko Jaurlaritzak euskal produktuak…\nEusko Jaurlaritzak Euskadiko nekazaritza elikadurako 30 enpresaren presentzia koordinatu du SSG Euskadi Basque Country topaketan, eta aldi berean hainbat jarduera antolatu ditu bertako produktuen balioa agerian jartzeko\nDonostiako hainbat hotel bertako produktuekin osatzen diren gosari bereziak eskaintzeko ekimenean parte hartzen ari dira\nEusko Jaurlaritzako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Politikarako sailburuorde Bittor Orozek positibo baloratu du Euskadiko kalitatezko produktuaren presentzia hiru egunez gastronomiaren arloko munduko erakusleihoa izango den ekitaldian.\nVitoria/Gasteiz, 2014ko urriaren 6a\nUrriaren 5etik 8ra San Sebastian Gastronomika- Euskadi Basque Country biltzarraren beste edizio bat egiten ari da Kursaal Jauregian; Europa mailan garrantzirik handieneko ekitaldi gastronomikoetakoa da, eta Euskadiko kalitatezko elikadurako produktuak nazioartean ezagutarazteko aukera. Eusko Jaurlaritza, alde batetik, hainbat euskal enpresak presentzia izateko gune bat koordinatzen ari da, eta, bestetik, biltzarrarekin batera egiteko hainbat jarduera kudeatzen ari da, Euskadiko Kalitatezko Produktuak merkaturatzera eta sustatzera zuzenduta.\nEusko Jaurlaritzako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Politikarako sailburuorde Bittor Oroz gaur goizean egin den inaugurazio ekitaldian izan da eta, aldi berean, babesa erakutsi die biltzarrean parte hartzen ari diren nekazaritza eta arrantza elikadurako euskal enpresei.\nBittor Oroz sailburuordeak SSG Euskadi Basque Countryra egin duen bisitan adierazi duenez, “hiru egunez Donostia gastronomiaren arloko munduko erakusleiho bihurtzen da, eta Euskadiko nekazaritza etra arrantza sektoreak ekitaldian duen presentzia funtsezkoa da, lehen mailako kalitatearen estandarrak elkartzen direlako”.\nJarduera paraleloak:Artea eta Euskadiko Kalitatezko Produktuen Dastaketa\nAsteartean, hilak 7, 18:30ean, Mikel Garaizabal enologo eta sumilerrak eta bere artista taldeak zuzendutako dastaketa egingo da. Ikuskizunean Euskadiko produktuen dastaketa berritzaile eta dibertigarria eskainiko dute. Txakolinak, Arabar Errioxako ardoak eta Euskadiko Kalitateko sagardo, olio eta elikagaiak dastatuko dira, hainbat arte diziplinarekin uztartuta, horien artean zuzeneko interpretazioa, musika, pintura edo poesia.\nDastaketaren sarreran, parte hartzaile bakoitzari Eusko Label mantal bat emango zaio janzteko, zenbait kasutan eurek landu beharko dutelako Euskadiko Kalitateko edari batekin konbinatuko den pintxoa.\nEnologo eta sumilerrak, parte hartzaileekin batera, elikagai bakoitzaren bertuteak deskribatzen dituen bitartean, eta parte hartzaileek dastatzen dituzten bitartean, artistek elikagaiari buruz duten ikuspuntua interpretatuko dute zuzenean. Abeslariak hainbat kantu abestuko ditu, margolariak mural bat osatuko du dastatzen ari diren produktuarekin, aktoreek euskal elikagaiei lotutako istorioak interpretatuko dituzte, eta olerkariak bost zentzumenei lotutako poemak interpretatuko ditu, hau da, usaimen, zapore, ukimen, ikusmen eta entzumenari lotutako poemak.\nGosariak Euskadiko nekazaritza elikadurako produktuekin\nBiltzarrak irauten duen egunetan, HAZIk, Eusko Jaurlaritzako Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Politikarako Sailburuordetzarekin lankidetzan, aukera emango du Euskadiko kalitatezko produktuekin egindako gosariez disfrutatzeko.\nDonostiako hainbat hotel ezagun eta ospetsuk gosariak eskainiko dituzte urriaren 5etik 7ra, honako produktu hauekin:\nIdiazabal gazta eta Idiazabal artzain gazta\nEusko Label tomatea\nArabar Errioxako olioa\nEuskal Baserriko Txerri urdaiazpikoa\nEuskal Baserriko arrautza Eusko Labelduna\nGuztira, 7 hotelek eskainiko dute zerbitzua biltzarrak irauten duen bitartean:\nMercure Monte Igeldo hotela\nLondres eta Ingalaterra hotela\n1. BERARTE MAHASTIAK\nBerarte Viñedos y Bodegas SL Arabar Errioxako bihotzean dagoen Villabuena de Álavako famili upategi bat da, belaunaldiz belaunaldi lurrari atxikitako ardoak lantzen dituena. Lurzatiaren nortasuna eta ekoizleen maitasun eta errespetua transmititzen dituzten ardoak. Familiak bere mahastiko 14 hektareak lantzen ditu.\nBahía de la Concha etxeak arrainean oinarritutako erdikontserbak egiten ditu. Antxoak oliba oliotan: Getariako antxoarik onenekin esku adituek landutakoak. Arrain pastelen aukera zabala: krabarroka, txangurrua, legatza eta izkira, eta hegaluzea pikilloekin. Eta, jakina, gure arrain zopa eta marisko krema bikainak.\nRivo de Moreta Arabar Errioxako olio bikainaren balioa agerian jartzeko sortu zen enpresa txiki bat da, zehazki Moreda de Álavako olioarena. Hasieratik, Rivo de Moretak kalitate, errespetu eta ingurumenaren hobekuntzaren alde egin du, baita gure eskualdeko olio kulturaren eta Arroitz barietate bikainaren zabalkundearen alde ere.\nBarrenetxe nekazari profesionalen kooperatiba bat da, 1980az geroztik Euskadiko barazki tradizionala lantzen ari dena. Esperientzia horren fruitua da gugan konfiantza izaten jarraitzen duen kontsumitzaileari eskaintzen diogun kalitate egiaztatua. Merkatutik hurbil gaudenez, freskura eta heldutasuna eskaini dezakegu, Barrenetxeren benetako produktuen zaporearen konpromisoa.\n5. MIGUEL ANGEL MURO UPATEGIA\n4 belaunaldiz Ardo beltz gazteak, kriantzak eta erreserbak, Egile ardoak eta Ardo zuriak egiten, eskualdeko barietate tipikoekin, mahastiak maitasunez zainduz, ingurumenarekiko modu iraunkorrean lan eginez eta emaitza bikainak dituzten ardoak sortuz.\n6. SARRIEGUI PATATAK\nSarriegui chipak eta patata frijituen zerrendak. 2012, 2013 eta 2014ko Great Taste Award sariekin errekonozituak. Gehigarri eta kontserbatzailerik gabe. Glutenik gabe. Tutu formako packaging berritzaile eta luxuzkoa.\n7. HIRUZTA UPATEGIA\nHiruzta Hondarribiarako lanketa berreskuratu duen txakolin upategia da, Txakolina egiteko erabili behar den Hondarrabi Zuri barietatearen jatorria izanik. 10 mahasti hektareak inguratzen dute upategia adituen iritziz kalitate bikainekoak diren txakolinak egiteko.\nFamili enrpesa honek hiru belaunaldi daramatza dagoeneko (1921az geroztik) hainbat edari bizi lantzen, horietan nabarmentzen delarik made in Gipuzkoa Patxarana, %100 Olañetakoa. Enpresak likore finak lantzeko duen politika mantendu egiten da, bikaintasuna lortzeko metodo gisa espezializazioa bultzatuz, horrekin bezeroen errekonozimendua lortzen jarraitzeko (batez ere ahoz ahoko metodoaren bidez) eta, pixkana-pixkana, bere merkaturatze eremua zabaltzeko, penintsula osoan zehar zein kanpoan ere.\nArrautzaren tokiko ekoizleen kooperatiba honetan elkartuta “Hobea” marka lantzen dute, kontsumitzaileari kalitate bikaineko bertako produktu bermeduna eskaintzeko.\nSagarkide esportaziorako partzuergo bat da, Euskadiko hainbat sagardo enpresak sortua, ekoizten duten sagardo naturala nazioarteko merkatuetan zabaltzeko.\nIbarrako Piparra S.Coop, Ibarrako (Gipuzkoa) bost baratzezainek osatutako kooperatiba bat da. Ibarrako bertako pipermin barietatea ekoitzi eta ardo ozpinez onduta merkaturatzen dute, IBARLUR izenarekin.\nGetariako Txakolina ekoizten duen enpresa txikia, Enologiaz zein Mahastizaintzaz aholkularitza teknikoa ere eskaintzen duena. 6.000 botila ekoizten ditu. Lau hilabetez bere liga propioetan onduta, txakolin fresko eta usaintsua ematen dute, baina gorputz handikoa eta leuna.\nCompañon Arrieta upategia gaztetasunaren ilusioaz eta herentziaz jasotako tradizioaren indarraz jaiotako upategia da. 2010ean upategi ekologiko eta artisautzakoaren proiektu bati ekin zioten. Mahasti zaharreko 9 hektarea —%75 tempranillo %20 viura %5 malvasia— eta garnatxa barietatearen ehun urtetik gorako mahatsondo bat, eskuz zaindua, tradizio onenaren mimoarekin. Elaborazioa hormigoizko deposituetan egiten dute. Zuri gaztea, Beltz gaztea mazerazio karbonikokoa (herrigoia eta herrigoia zuri) eta Egile txortenak kenduta egindakoa (malaspiedras), mahasti onenetatik aukeratutako mahatsez egindakoa eta hartzidura leolaktikokoa, haritz hungariar, frantses eta amerikarrez egindako kupeletan pasatutakoa.\nIntrisa (Industrial Tripera del Norte SA) duela 70 urte sortutako enpresa bat da, haragi produktuen ekoizpenean eta banaketan diharduena. Barruki izeneko produktuetan espezialistak gara. Geure ekoizpen zentroa dugunez, produktuen kalitatea da gure identitate ezaugarrietako bat, produktua teknikarik modernoekin tratatzen dugulako, nutrizio aldetik beti baldintza bikainak edukitzea ahalbidetuta. Beste ezaugarri bat dugu Bezeroari ematen diogun aparteko zerbitzua (Hotz Katea, aurkezpen formatu bat baino gehiago, geure flota, etab.), Gure sektorean liderrak izatea ahalbidetu duen Balio Erantsia.”\nPETRITEGI SAGARDOTEGIA XVI. mendean eratu zen, eta gure ardura nagusia bezeroek nahi dituzten ezaugarriak dituen sagardo naturala egitea da. Horretarako, kalitate handieneko sagarrak erabiltzen ditugu, heldutasun egokia eta bukaerako produktuak freskotasun eta zapore egokia izan ditzan beharrezkoak diren azidotasun eta mingostasun maila dutenak.\n16. KONTSERBA EGILEEN ELKARTEAK\nKantauri Itsasoan arrantza teknika tradizionalen bitartez harrapatutako Hegaluze eta Antxoen kontserbak. Euskal Herrian eginak, %100 eskuz. Berme Markaz egiaztatutako produktua.\nHondarribi Zuri bertako barietatearekin egindakoa, %100, Xudugarai upategian lanean dihardugu txakolina babestu eta bertako produktu bikaina izateko helburuarekin. Teknika eta formula berriak sartuz doaz mahastizaintzan eta elaborazio metodoetan, azken helburua txakolinaren beraren ezaugarriak hobetzea izanik. Horrekin guztiarekin ez da nahi edari tradizionalaz bestelako bat lortu, dagoena hobetu baizik.\n18. GAILUR UPATEGIAK\nArabako Errioxa, Arabako hegoaldean dagoen eta berezko izaera duen eskualdea, Errioxako unitate geografikoaren baitan sartzen da, Kantabriako Mendizerra eta Ebro ibaiaren artean. Ebro ondoan dago GAILUR upategia.\nGAILUR upategiak produktu tradizionala lortzeko beharrezkoak diren aurrerapen tekniko guztiak ditu, baina era berean teknikarik modernoak erabiltzen ditu produktuaren kalitatea bermatzeko.\nLumagorri – Euskal Baserriko Oilaskoa, Eusko Labela duena, haragi fin, osasuntsu eta zaporetsukoa. Aire zabalean hazten dira, zelaian, batez beste 90 egunetan zehar, eta belar freskoa, zerealak eta lekaleak dira beraien elikagai nagusiak.\n20. AXPE SAGARDOTEGIA\nAxpe sagardotegia eta txakolin upategia da. Bazkaria norberak eraman behar du. Establezimenduak parrillak, burruntziak, egur labeak, butano sukaldeak eta xirmendu eta egur ikatza jartzen ditu bezeroen esku janaria prestatzeko, bai eta olioa eta gatza ere. Horiengatik ezarritako zenbatekoa ordaindu beharko du bezeroak.\nUpategia edozein ekitaldi edo bilera hartzeko prestatuta dago: ezkontzak, jaunartzeak, bilerak, baina beti janaria norberak ekarrita.\nGaur egun, Bizkaiko txakolina eta eusko label sagardoa egiten ditu, jatorri izendapenaren barruan.\nTealand enpresak 100 urte baino gehiagoko historia dauka, Gasteizen dago, eta Te eta Hosto osoko infusio mota guztiak inportatu, elaboratu eta ontziratzen espezialista da. Kalitate hoberena dugu, formatu erosoenean: Te piramidea. Ohikoa edo Ekologikoa, zorrotxo indibidualetan zein bestela.\nEcochips, Arabako patata frijitu ekologikoak, Arabako nekazariak berak bere familia enpresan artisau eran egindakoak. %100 Oliba olio birjina estra ekologikoz frijituak. GLUTENIK GABEAK. Arabako patata fresko ekologikoa.\n23. ARROLAN OLIOA\nEusko Labela duen oliba olio birjina estra, nagusiki Arroniz barietateko olibekin egindakoa. Erabiltzen diren olibak olibondotik jaso berriak dira, heldutasun ezin hobea dutenean, nutrizio eta zapore aldetik propietate guztiak izan ditzan. Elaborazio prozesua oso zorrotza da eta Eusko Label kalitate markak kontrolpean egiten da, etengabeko hobekuntzarako sistemak aplikatuta. Olioa ateratzeko bide mekanikoak erabiltzen dira, tenperatura baxuan; hori dela eta, olio hau oliba zuku naturala da.\n24. VARAL UPATEGIAK ETA MAHASTIAK\nBODEGAS Y VIÑEDOS VARAL enpresa 1987an sortu zen, mahastizainen familia batek bere ametsa egia bihurtu zuenean. Geure mahastien zaintza oso gustuko izanik eta geure ardoak izanik, aurrera pauso bat ematea erabaki genuen eta prozesua bukatzea ere guk geuk egitea erabaki genuen, hau da, ardoa botilaratu eta merkaturatzea. Gaur egun, ardo gama zabala daukagu, zuriak eta beltzak, eta ardo ekologikoa izan da gure azken apustua. Ardo hori merkatuan dago 2012ko uztaz geroztik.\n25. SEÑORIO DE ASTOBIZA UPATEGIA\nAstobizak kalitate handieneko txakolina egiten du, karbono aztarnaren egiaztapenarekin, EPD eta ISO14001. Txakolinak izaera berezia dauka, mahasti bakarrekoa da, eskuz bildutako mahatsez egindakoa, mahats aukeraketa bikoitzaren ondoren, Hondarrabi Zuri barietatea azpimarratu nahiaz, beste edozein faktoreren gainetik. Astobiza mahastizaintzaren tradizioaren eta upategien abangoardiaren arteko uztarketaren adibide garbia da. 2 urtez jarraian Nariz de Oro lehiaketako finalista izan dira, 2014an eta 2013an.\n26. ITXASBURU SAGARDOTEGIA\n“Itxas-Berri” sagardoa bertako sagarrekin eginda dago %100ean, eta Eusko Jaurlaritzako Hazi Fundazioak kalitatea bermatzeko eta egiaztatzeko ematen duen Eusko Label kalitate zigilua dauka.\nAgiña Piperrak enpresak urteak daramatza Ibarrako piperminak ekoizten eta saltzen, Eusko Label kalitate egiaztagiriarekin. Horrela azken bezeroari bermatu egiten dio ekoizpen prozesu osoa kontrol zorrotza pasatzen duela, produktua landatzen den unetik merkatura eramaten den arte.\n28. ELKANO TXAKOLINA\n"Elkano Txakolina 18030ean hasitako tradizio baten emaitza dugu. Txakolina 2012an jaio zen berriro Elkano markarekin. Familia upategia dagoen ingurunea ezin hobea da eta horri esker eta ekoizleen seigarren belaunaldien ezagutzari esker, txakolin hau berezia da eta ahaztu ezina."\n29. ARREGI TXAKOLINA\nARREGI TXAKOLINDEGIA 1995ean sortu zen, Alejandro Arregi Mendizabalen eskutik. Zarauzko ekialdeko mendi hegal batean dago, Ibaita antzinako baserriko lurrak hartzen ditu, zeinak hegoalderantz eta hego-mendebalderantz begira dituen. Gaur egun 9,6 hektarea ditu, Hondarribi Zuri barietateko mahastiz landatuta, eta horrekin egiten duten txakolinak Getariako Txakolina jatorri izendapena dauka.\n25 urte baino gehiagoko historia duen kooperatiba da, eta gutxi gorabehera behi eta esneko arkumeen EAEko 250 abeltzain daude bertan elkartuta. Behi eta esneko arkumeen haragia produzitu, eraldatu eta saltzen dihardu. Ekoizpenak Eusko Label egiaztapena dauka eta ZELAIN markarekin merkaturatzen da. Marka honetan ditugu behi haragia atmosfera babeslean ontziratuta (txuletak, zerrak, gisatu okela…) eta esneko arkumea, laurdenetan hutsean ontziratua. Behi haragiaren prestakinak ere egiten ditugu (hanburgesak, albondigak eta haragi txikiturako prestakina) eta aurrez prestatutako janariak (esneko arkumena, aurrez labean errea).\nEuskaber oiloak aire librean hazi eta zaintzen dituzten baserritar batzuek osatutakoa da, eta haien helburua da bezeroei arrautzarik hoberenak eskaintzea osasunaren ikuspuntutik eta gustu zorrotzeneko bezeroen ikuspuntutik. Nabarmentzen dira Eusko Label marka duten Baserriko arrautzengatik eta Ekoizpen Ekologikoko arrautzengatik.\nEuskal Gizataldeen arteko Munduko Mus Txapelketaren 39. edizioa\nSan Sebastián Gastronomika – Euskadi Goza Ezazu 2011 biltzarrak Latinoamerikako sukaldaritza hautatu du


Europako uholdeek Britainia Handiko Spuds eskaria areagotzen dute - Potatoes News\nEuropako uholdeek britainiar spuds eskaera areagotzen dute\nin Market, Uzta, Berriak\nLaborariek birusen arriskua ez alde batera uzteko eskatu zuten erronkak eskatzen dituzten bitartean\nEuropako produkzio-eremu gakoetako Uholdeek, uztako hondakin-maila handiekin batera, britainiar hazitako patataren eskaria areagotu dute, baina Brexit-aren ondoriozko inportazio-arazoak arazo bat dira oraindik, aldarrikatu dute.\nErresuma Batuko ekoizpen-lurrik egokienak patata-errotazio iraunkorretan sartuta dauden arren, herrialde osoko ekoizleek eskaria handitu honek eskaintzen dituen aukerak guztiz aprobetxatu behar dituzte, FERA Science-ren arabera. Edukiak iragarkien ondoren jarraitzen du.\nErakundeak azpimarratzen du birusen kudeaketa sarritan aintzakotzat hartzen den funtsezko arloa dela, batez ere laboreetan, baina laboreen errendimenduetan eragin handia izan dezakeela. Fera Erresuma Batuko laborategi bakarra da multzo osoa eskaintzeko gai dena birus probak eta afidoen monitorizazioa eta hazleei espezie ezberdinen elkarrekintzak ulertzen lagun diezaieke, eta afidoen kopuruari eta birusen infekzio-tasei buruzko datu historikoak ematen.\nAEBek martxoaren 10erako erabakia hartzea espero zuten patata garatxoaren gaiari buruz\n2022ko urtarrila: Uzbekistanek Pakistanetik inportatutako patata hornidura gutxiago


Goiko lekuak betetzen emakume aberatsak. Hub-Orriak - BIDEO - TXATA-bizitza Datazio - bizi erreka!\nEmakume aberatsak, behar ez askoz\nOndorioz, finantza krisia eta langabezia gehiago, Mendebaldeko gizon bilatzen ari aberatsa girlfriends eta emazteak\nNahiz eta eder gisa Hazten Pitt, ahal izango duzu, ia bete aberatsa neska eguneroko bizitzan.\nAberatsa neska maite bere eder luxuzko autoak.\nGazte aberatsa bezalako neska batzuk jarri distiratsua harriak beren autoak.\nZaharragoak diren emakumeak bisitatu nahi BMW, Mercedes saloi eta autoa moda ikuskizunak. Nahi dute classy simple autoak.\nBesterik gabe oinez inguruan.\nKostatu ezer ez.\nEmakume aberatsak dakit nola dirua pasatzeko plazer. Moda erakusten dira behar bakoitzean arrakasta eta emakume aberatsak, non zuen frogatu ahal gehien bitxiak soinekoak eta garestia bitxiak berezia. Hau da, ziurrenik denbora onena betetzen bakar bat emakume aberatsak. Bada, ez duzu dirua erosi txartel bat, galdetu inguruan edo saiatu bat aurkitzeko free txartela Internet. Noizbait ekitaldi antolatzaileek emateko kanpoan doan edo oso diru gutxi. Beauty salon da leku polit bat betetzen aberats emakumeak.\nIzan behar duzu doi, dotore eta burutsua\nEzin baduzu ordaindu bat ilea moztu horietako bat garestia leku, saiatu aurkitu bat parte-time lan ez administratzaile bezala edo marketing langileak. Ongintzako ekitaldiak dira tradizionalki leku onena bilera emakume aberatsak. Begiratu behar duzu sofistikatua eta xarmangarri. Besterik gabe, esan kaixo eta eskaintza bat edan. Nahikoa izango da elkarrizketa bat hasteko.\nUdako oporrak denbora bat da, amodioa.\nIndonesia, Tailandia, Espainia eta Italia dira, lekuak, non guztiak bakarti emakume aberatsak joan. Horiek ikusi ahal izango duzu nonahi - aireportua, hondartzan, merkataritza-guneak, jatetxeak. Besterik ez hurbilago etorri eta bat hasteko elkarrizketa. Dute zain jarduteko. Erosketak gogokoena bat da, jarduera ia guztietan emakume eta batez ere aberats bat.\nDubai, Hongkong, Paris eta Londresen nagusiak dira helmuga.\nNola elkarrizketa bat hasteko.\nGaldetu horietako bat ederra, aberatsa neska laguntzeko kamiseta bat aukeratu duzu, maitekorra amona, nor da oso zaharra da eta ez du sentitzen ona) sare Sozialak eta matchmaking bezalako webgune elkarrekintzak, italiako Free Datazio eta harmonia-club oso eraginkorrak dira, bilera neska bakarra. Nazioarteko da, profesionalak atzerrian bizi. Emakumeak ez daude, beraz, aberatsa, baina badira batzuk arrakasta emakumeak. Italiako Free Datazio osoa aberatsak, baina ez dira single guztiak. Harmonia Club bat da matchmaking web eder Asian singleak. Beraz, ari zaren bada, ondoren aberatsa Asian neska, hau da, leku egokian duzu.\nHoriek guztiak webgune dohainik sartu dira.\nVIP abiadura datazio da beste awesome ezagutzeko aukera aberats emakume bakarra. Behar duzun guztia da ederra eta ona dute lana, bestela begiratu ahal izango duzu miserable alderatu beste contenders.\nHierdie is'n meer ernstige verhouding, soos Delapas (lapas)\nFree chat urte helduen Datazio argazki video video hitzaldian free izen-ematea gabe bideo-txata mutilak chat erruleta erregistroa neska online video chat Datazio izen-ematea gabe bete ahal izango duzu serio ezagutzeko ezagun kalean bideoa fun erregistroa telefonoak