Eutanasia: zure zalantzak argituko ditugu - Informazio generala - Osasuna - Osasun Saila - Gobierno Vasco - Euskadi.eus\nEutanasia arautzen duen legearen edukia\nProfesionalentzako berariazko informazioa\nBatzuetan egoera konplexuak, mingarriak, azaltzeko eta ulertzeko zailak eta benetan funtsezkoa zer den planteatzea dakarten egoerak bizi ditugu. Egoera horiek, batzuetan, hainbesteko sufrimendua eragiten dute, zaila da egoera horiek imajinatzea, eta are zailagoa jasatea.\nEgoera horiek, esaterako, pairamen larri, kroniko edo eragozle baten ondoriozko sufrimendu fisikoak edo psikikoak eragiten ditu, edo gaixotasun larri eta sendaezin batek, pertsona batek jasanezin gisa bizi duenak eta beste baliabiderik arindu ezin izan duenak.\nZenbait hamarkadaz sakon eztabaidatzen jardun ondoren (arlo sozialean, politikoan, osasunekoan, akademikoan, juridikoan, etikoan…), 2021ean ordenamendu juridikoan eskubide indibidual berria sartu duen legea iritsiko da; eskubide hori eutanasia da, zeinak, etimologikoki, “heriotza on” esan nahi baitu.\nEusko Jaurlaritzako Osasun Sailak bermatu egingo du lege hori betetzea. Lege horren helburu nagusia da eskubide berri bat eta osasun-prestazio berri bat despenalizatzea eta arautzea: eutanasia edo hiltzeko laguntza medikoa. Hala, Osasun Sailak konpromisoa hartu du prestazio berri horretan laguntzeko eta hura baliatzeko bide emateko, bai hura erabili beharra duten gaixoei, bai bokazioz eta konpromisoz Euskadin bizi diren pertsona guztiei haien bizitzaren hasieratik amaiera arte kontzientziaz arreta ematen dieten profesional sanitario guztiei.\nOsasun Sailaren webguneko atal honetan, eutanasia nork, noiz, nola eta zer egoeratan eska daitekeen azaltzeko informazioa jasotzen da, bai eta profesionalentzako informazioa ere, bertan jasotzen dena betetzen dela bermatzeko.\nJarrera etiko eta baloratiboari buruzko txostena, eutanasia eta medikuak lagundutako suizidioaren balizko despenalizazioari eta arautzeari buruzkoa (PDF, 974 KB)\nLege horrek zehazten duenez, eutanasia konstituzioan babesten den pertsonaren funtsezko eskubide batekin dago lotuta, bizitzarekin, bai eta konstituzioan ere babesten diren beste eskubide eta ondasun batzuekin ere, hala nola osotasun fisikoarekin eta moralarekin, giza duintasunarekin, askatasunaren balio nagusiarekin, ideologia eta kontzientzia aldetiko askatasunarekin edo intimitaterako eskubidearekin.\n3/2021 Lege Organikoa oro har ezagutzeko, jarraian laburpen bat dago, galde-erantzunen formatuan. Dokumentu hau eguneratzen, zabaltzen eta/edo eguneratzen joango da, legearen ezarpenaren ondoriozko informazioarekin, paziente, familia eta profesionalekin harremanetan egotean eskuratutako informazioarekin eta Euskadiko Berme eta Ebaluazio Batzordearekin berarekin.\nNoiz hasi ahalko da eutanasia eskatzen?\n2021eko ekainaren 25ean, legea indarrean sartzen denean, argitaratu eta hiru hilera.\nNork eska dezake eutanasia?\nAurreko bi egoera horietan dagoen edozein pertsonak eska dezake eutanasia, baldin eta adinez nagusia bada eta eskabidearen unean kontziente eta gai bada.\nHiltzeko laguntza-prestazioa eskatzeko erabakiak autonomoa izan behar du, pazientearen prozesu medikoari buruzko ezagutzan oinarritua, osasun-talde arduradunak informazio egokia eman ondoren hartua.\nGainera, eskatzaileak Espainiako nazionalitatea izan behar du edo bertan izan legezko bizitokia edo hamabi hilabete baino gehiago egon dela egiaztatzen duen errolda-ziurtagiria eduki beharko du.\nEutanasia-eskaera jaso dezaket aurretiazko borondateetan?\nBai. Legeak honako hau dio: deskribatutako egoeretan pertsona batek dagoeneko bere adostasun librea, boluntarioa eta kontzientea emateko gaitasun nahikoa ez duen, baina aurretik aurretiazko borondateen dokumentua edo legezko beste dokumentu baliokide bat sinatu eta, hartan, egoera jakin batzuetan eutanasiara jotzeko duen borondatea jasota utzi duen kasuetan, eutanasiaren eskabidea aurretiazko borondateen dokumentuan ageri den ordezkariak edo pazientearen inguruneko pertsona batek aurkeztu ahalko du, eta, beste pertsonarik egon ezean, haren “mediku arduraduna”k.\nLege hau argitaratu aurretik aurretiazko borondateen dokumentuan adierazi baduzu egoera eta baldintza jakin batzuetan, legez araututa egonez gero, eutanasia aplikatzeko, ez da beharrezkoa izango aurretiazko borondateen dokumentua aldatzea.\nNola egin eutanasiarako eskaera?\nHiltzeko laguntza-prestazioaren eskaera boluntarioa, autonomoa eta idatzizkoa izango da; eskabidean pazienteak idatzi beharko du data eta hura sinatu, osasun-arloko profesional bat aurrean dagoela, eta profesional horrek ere sinatu eta Historia Klinikoan sartuko du. “Mediku arduraduna”k informazio egokia eman beharko du eta deliberazio-prozesua ezarri pazientearekin, eta modu pertsonalizatuan erantzun, idatziz, gehienez bost eguneko epean.\nLehen eskaera horren ondoren, pazienteak bigarren aldiz egin beharko du eskaera, eta berriro eztabaidatu “mediku arduraduna”rekin hiltzeko laguntza-prestazioaren eskaerarekin jarraitzeko edo hari uko egiteko erabakiaren inguruan. Bi eskaeren artean, 15 egun igaro beharko dira, gutxienez.\nPazienteak aurrera jarraitzea erabakitzen badu, “mediku arduraduna"k “mediku aholkulari” bati egingo dio kontsulta, eta hark legean ezartzen diren baldintza guztiak betetzen diren egiaztatuko du.\nAurretiko eskakizun horiek guztiak bete ondoren, Berme eta Ebaluazio Batzordeak eskakizun horiek egiaztatuko ditu eta behin betiko jakinaraziko dio “mediku arduraduna”ri, 7 eguneko epean, laguntza-prestazioarekin aurrera jarraitzeko.\nOro har, eskaera bat edozein unetan geroratu edo atzera bota daiteke. Gainera, uko egin ahalko dio, baldin eta eskabideak legearen babesa ez badu.\nZehazki, “mediku arduradunak”, “mediku aholkulariak" eta gaitasun etikoak eta lotura duten beste batzuk dituzten pertsonal sanitarioek eta juridikoek eratzen duten “Berme eta Ebaluazio Batzordeak” parte hartuko dute prozedura bakoitzean, legea betetzeko.\nNork baimentzen du hiltzeko laguntza medikoaren prestazioa?\nEutanasia egin ahal izateko azken baimena Berme eta Ebaluazio Batzordeak ematen du; horretarako, aurretik “mediku aholkularia”k behar beste informazio emango dio, “mediku aholkularia”ri “mediku arduraduna”k eskaeraren berri eman ondoren.\nZer da Berme eta Ebaluazio Batzordea?\nAdministrazio-mailako eta diziplina anitzeko organoa da, Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailburuaren Aginduz sortua ; pertsonal sanitarioak eta juridikoak eratzen dute; gutxienez zazpi pertsonak osatu behar dute, eta pertsona horiek, aditu diren aldetik, bermatu egingo dute prozesuaren segurtasun klinikoa eta juridikoa, eta, ondoren, haren egokitasuna ebaluatuko dute.\nNor da behar den farmakoa emateko pertsona arduraduna?\nLegeak dio “mediku arduradunak eta gainerako profesional sanitarioek pazienteari lagunduko diotela, harik eta hil arte”.\nGainera, legeak dio hiltzeko laguntza-prestazio hori bi modalitatetan eman ahalko dela:\nPazienteari zuzenean ematea profesional sanitario eskudunak substantzia bat (Eutanasia)\nPazienteari profesional sanitarioak substantzia bat agintzea edo hornitzea, pazienteak berak administratzeko, bere heriotza berak eragiteko (Medikuak lagundutako suizidioa).\nOnartzen du lege honek medikuak lagundutako suizidioa?\nBai. Eutanasiarako aurreikusitako gaixotasun- eta pairamen-egoera beretan.\nDesberdintasun bakarra da legeak aukera ematen duela prozesuaren azken unean pazienteak aukera dezan berak hartzea substantzia hilgarria, betiere osasun-talde horren laguntzarekin eta presentziarekin.\nEutanasia eta zainketa aringarriak bateragarriak dira?\nBai. Eutanasiak ez du ordezkatu behar eta are gutxiago eragotzi, inolaz ere, zainketa aringarrietarako sarbide zuzena eta egokia. Gainera, ez litzateke eutanasia-jarduketarik egin beharko –gaixotasun larriaren, konponezinaren eta bizi-pronostiko mugatua duenaren egoeran–, aurretik zainketa aringarri egokietarako sarbidea eskaini gabe.\nEuskadiko Etika Komiteen Batzorde Soziosanitarioak esan bezala, pertsona batek hiltzeko laguntza eskatzeko motiboak sufrimenduarekin egongo dira lotuta. Sufrimendu fisikoa, psikikoa edo existentziala; hura arintzeko, fase aurreratuko gaixotasuna eta bizi-pronostiko mugatua duten pertsonetan, zainketa aringarriak proposatzen dira, eta aproposena da zainketa horiek gizarte-laguntzako beste neurri eta/edo mendekotasunerako beste laguntza batzuekin osatzea, zeinek arreta integrala eskaintzen baitiete pazienteari eta haren familiari, profesional sanitarioen eta soziosanitarioen eskutik, gaixoaren sintoma fisikoak ez ezik, arlo emozionalari eta espiritualari ere erreparatuz. “Begirada aringarria” da askotan pertsonekin beren bizitzaren amaieran izaten dena.\nBaina egia da, halaber, pertsona batzuek, hala ere, eutanasia eskatzen jarraituko dutela. Lege honek eskubide hori arautzen du, berme kliniko eta juridiko guztiekin.\nProfesional sanitario batek eutanasiarekin lotutako kontzientzia-eragozpena balia dezake? Nola?\nBai. Legeak jaso duenez, hiltzeko laguntza-prestazioan zuzenean inplikatuta dauden profesional sanitarioek eutanasiarekin lotutako kontzientzia-eragozpenerako eskubidea balia dezakete. Kontzientzia-motiboak direla eta prestazio hori emateari uko egitea hura egiteko zuzenean inplikatuta dagoen profesional sanitarioaren erabaki indibiduala da; erabaki hori aurretik eta idatziz eman beharko da.\nOsasun Saila hiltzeko laguntza emateko kontzientzia-eragozpena adierazten duten Medikuntzako eta Erizaintzako profesional sanitarioentzako erregistroa sortu du; haietan inskribatuko dira beren adierazpenak. Erregistro horren bidez, osasun-administrazioari hiltzeko laguntza-prestazioaren antolamendu egokia kudeatzeko eta bermatzeko behar den informazioa emango zaio.\nErregistroak erabateko isilpekotasunaren printzipioa eta datu pertsonalak babesteko araudia beteko ditu.\nEutanasia arautzen duen 3/2021 Lege Organikoa oro har ezagutzeko, jarraian laburpen bat dago, galde-erantzunen formatuan. Galde-erantzun hauek eguneratzen, zabaltzen eta/edo Legearen beraren ezarpenetik eta profesionalekiko harremanetik datorren informazioarekin egokitzen joango da.\nGainera, "Eutanasiako jardunbide egokien eskuliburua (Gazteleraz)(PDF, 1 MB) " gehitu da, Lurralde arteko Kontseiluaren esparruan egin dena, Legea bera betetzeko.\nDesgaitasun handia eragiten duen gaixotasun sendaezina duen pertsona baten edo bizi-pronostiko mugatuko egoera batean dagoen eta sufrimendu jasanezina bizi duen pertsona baten heriotza nahita eragitea da, pertsonak berak eskatuta eta testuinguru mediko batean.\nZer da hiltzeko laguntza medikoa?\nHiltzeko laguntza medikoa legeak eutanasiaren osasun-prestazioa deskribatzeko erabiltzen duen terminoa da. Eskubide indibidual berri horren bidez, pertsona batek bere heriotza aurreratzeko eska dezake, Legeak jasotzen dituen kasuetan.\nZein da lege honen aplikazio-eremua?\nLege hau pertsona fisiko edo juridiko, publiko edo pribatu guztiei aplikatu ahalko zaie; alegia, hiltzeko laguntza-prestazioa osasun-zentro publiko, pribatu eta itunduetan eman ahalko da, bai eta etxean ere (etxe gisa nagusien egoitzak eta desgaitasuna duten pertsonen egoitzak ere ulertzen dira); laguntza emateko aukera eta asistentzia-kalitatea ezingo dira gutxitu osasun-arloko kontzientzia-eragozpenagatik edo prestazioa emateko lekuaren arabera.\nHiltzeko laguntza medikoa ematen duten talde profesionaletan ezingo dute esku hartu interes-gatazkan daudenek, ez eta eutanasia egitearen onuradun direnek ere.\nProfesionalentzako prestakuntza bereizirik egongo da?\nEgon behar du; hala zehazten du legeak. Osasun-administrazio eskudunek mekanismo egokiak gaitu beharko dituzte, profesional sanitarioen eta herritarren artean lege hau ahalik eta gehien zabaltzeko, bai eta herritarren artean aurretiazko borondateen dokumentua egitea sustatzeko ere. Era berean, pertsonal sanitarioaren artean legean aurreikusten diren egoerak zabaldu beharko dituzte, ezagutza egokia eta orokorra zabaltzeko eta, hala badagokio, profesionalek kontzientzia-eragozpenerako eskubidea balia dezaten bide emateko.\nOsakidetza prestakuntza berezia diseinatzen ari da, prestazio berri horren ezarpenari bide emateko. Hala, zerikusia duten alderdi tekniko klinikoak ez ezik, prozesu horretan parte hartuko duen profesional bakoitzari hiltzeko laguntza erraztu diezaioketen alderdi etiko eta juridikoak ere ari dira kontuan hartzen. Hasierako eta oinarrizko prestakuntza hori ez da aurrez aurrekoa izango; ikus-entzunezko euskarria baliatuko da, eta, hala, Osakidetzako Lehen Mailako Arretako eta Ospitaleko Arretako eta zentro pribatu eta zentro soziosanitarioetako ahalik eta profesional-kopuru handienera heldu nahi da.\nGainera, legeak ezartzen du Osasun Sistema Nazionaleko Profesional Sanitarioen Etengabeko Prestakuntza Batzordeak, urtebeteko epean, etengabeko prestakuntza bereziaren eskaintza koordinatuko duela.\nZer kasutan eska daiteke eutanasia?\nEutanasia edo hiltzeko laguntza medikoa honako bi egoera hauetan eskatu ahalko da, baldin eta pertsonak onartezintzat jotzen dituen sufrimendu fisikoa, mentala edo existentziala eragiten badute eta beste bitarteko batzuen bidez arindu ezin izan bada:\n“gaixotasun larria eta sendaezina: berez etengabeko sufrimendu fisiko edo psikiko jasanezinak eragiten dituena, sufrimendu hori arintzeko aukerarik ematen ez duena, bizi-pronostiko mugatua eragiten duena, pixkanakako hauskortasunaren testuinguruan”.\n“pairamen larria, kronikoa eta eragozlea: egoera honek autonomia fisikoan eta eguneroko jardueretan zuzenean eragiten duten mugak ditu, eta muga horiek ez diote pertsonari aukerarik ematen bere kabuz moldatzeko; muga horiek eragina dute, halaber, adierazi nahi dena adierazteko eta harremanetan jarduteko gaitasunean, eta egoera hori jasaten duenari etengabeko sufrimendu fisiko edo psikiko jasanezina eragiten dio, eta ziurra da edo aukera handia dago muga horiek denboran irauteko, sendatzeko edo hobekuntza nabarmena izateko aukerarik gabe. Batzuetan, laguntza teknologikoarekiko erabateko mendekotasuna ekar dezake”.\nLegeak funtsezko eginkizuna ematen dio prozesuaren eztabaidan eta hausnarketan gaixoari arreta ematen dion asistentzia-taldeari, eta berariaz aipatzen ditu Medikuntzako eta Erizaintzako profesionalak.\nZehazki, “mediku arduradunak”, “mediku aholkulariak" eta gaitasun etikoak eta lotura duten beste batzuk dituzten pertsonal sanitarioek eta juridikoek eratzen duten “Berme eta Ebaluazio Batzordeak” parte hartuko dute prozeduretan, legea betetzeko.\nNor da “mediku arduraduna”?\nLegeak “mediku arduraduna”ren irudia honako hau dela dakar: pazientearen informazio eta osasun-asistentzia guztia koordinatzeko ardura duen medikua, asistentzia-prozesuan arretaren eta informazioaren inguruko guztian solaskide nagusia izango dena; hala ere, asistentzia-jarduketetan parte hartzen duten beste profesional batzuen betebeharrak ere hartu beharko dira kontuan”.\nSarritan, “mediku arduraduna” eskatzailearen familia-medikua izango da, baina, beste batzuetan, eskatzailearen asistentzia-testuinguruaren arabera, ospitale-eremuko mediku bat izan daiteke (Onkologia, Erradioterapia, Kirurgia, Nefrologia, Neurologia, Pneumologia, Psikiatria, etab.).\nEskatzaileak erabakiko du, azkenean, zein izango den “mediku arduraduna”, eutanasia eskatzeko borondatea noren esku uzten duen erabakiko baitu.\nNor da “mediku aholkularia"?\nLegeak dio pazienteak jasaten dituen patologien eremuan prestakuntza duen eta mediku arduradunaren talde berekoa ez den medikua dela.\n“Mediku arduraduna”k aukeratu beharko du, kasu bakoitzean, betiere asistentzia-talde bereko kide ez bada.\nNola eskatu behar du paziente batek eutanasia? Zer prozedura bete behar da?\nHiltzeko laguntza-prestazioaren eskaera boluntarioa, autonomoa eta idatzizkoa izango da; eskabidean pazienteak idatzi beharko du data eta hura sinatu, osasun-arloko profesional bat aurrean dagoela, eta profesional horrek ere sinatu eta Historia Klinikoan sartuko du.\n“Mediku arduraduna”k informazio egokia eman beharko dio, eta deliberazio-prozesua ezarri eskatzailearekin. Historia klinikoan, pazienteak informazioa jaso eta ulertu duela ageri beharko da, eta pazienteak, 5 egun naturaleko epean, bere prozesu medikoari buruz dagoen informazioa idatziz jaso beharko du. Lehen eskaera horren ondoren, pazienteak bigarrenez egin beharko du eskaera berriro, eta berriro ere eztabaidatu bere “mediku arduraduna”rekin hiltzeko laguntza-prestazioaren eskaerarekin jarraitzeko edo hari uko egiteko erabakiaren inguruan. Bi eskaeren artean, 15 egun igaro beharko dira, gutxienez.\nPazienteak aurrera jarraitzea erabakitzen badu, “mediku arduraduna"k “mediku aholkulari” bati egingo dio kontsulta, eta hark legean ezartzen diren baldintza guztiak betetzen diren egiaztatuko du, eta txostena emango du; txosten hori ere historia klinikoan sartuko da. Txosten horren ondorioak pazienteari jakinaraziko zaizkio.\nAurretiko eskakizun horiek guztiak bete ondoren, mediku arduradunak Berme eta Ebaluazio Batzordeko presidenteari emango dio egoeraren berri, eta eskakizun horiek egiaztatu eta behin betiko jakinaraziko dio “mediku arduraduna”ri, 7 eguneko epean, laguntza-prestazioarekin aurrera jarraitzeko.\nBeste eskakizun bat da pazienteak, hiltzeko laguntza-prestazioaren aurretik, baimen informatua eman beharko duela; baimen hori historia klinikoan sartuko da.\nOro har, eskaera bat edozein unetan geroratu edo atzera bota daiteke. Gainera, eskaerari uko egin ahalko zaio, baldin eta legearen babesik ez badu; egoera horretan, pazienteak Berme eta Ebaluazio Batzordearen aurrean aurkeztu ahalko du errekurtsoa.\nDesberdintasun bakarra da legeak prozesuaren azken unea hautatzeko aukera jasotzen duela; pazienteak aukeratuko luke berak hartzea substantzia hilgarria, betiere osasun-talde horren laguntzarekin eta presentziarekin.\nAdministrazio-mailako eta diziplina anitzeko organoa da, Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailburuaren Aginduz sortua ; pertsonal sanitarioak (Medikuntzakoa, Erizaintzakoa, Psikologiakoa) eta juridikoak eratzen dute; gutxienez zazpi pertsonak osatu behar dute, eta pertsona horiek, aditu diren aldetik, bermatu egingo dute prozesuaren segurtasun klinikoa eta juridikoa, eta, ondoren, haren egokitasuna ebaluatuko dute.\nZein izango dira Berme eta Ebaluazio Batzordearen eginkizunak?\nLegeak honako eginkizun hauek zehazten ditu, besteak beste:\na) Hogei egun naturaleko epean, gehienez, prozesuan izan diren erreklamazioak ebaztea, eta, epe berean, egiaztatzeko dauden eskaerak eta osoko bilkurari eman zaizkionak –izendatutako pertsonek irizpide desberdinak dituztelako eta, ondorioz, aldeko edo kontrako txostena eman ezin delako–.\nb) Bi hileko epean, gehienez, hiltzeko laguntza-prestazioa legean aurreikusitako prozedurekin bat etorriz egin den egiaztatzea.\nc) Lege horretan aurreikusiten diren eskakizunak betetzeko orduan egon daitezkeen arazoak detektatzea eta, hala badagokio, hobekuntza zehatzak proposatzea, jardunbide egokien eta protokoloen eskuliburuetan sartzeko.\nd) Legea aplikatzean egon daitezkeen zalantzak edo galderak ebaztea; haren lurralde-eremu zehatzean kontsulta-organo ere izan ahalko da.\ne) Haren lurralde-eremu zehatzean legearen aplikazioari buruzko urteko ebaluazio-txostena prestatzea eta jendaurrean jartzea. Txostena osasun-arloan eskumena duen organoari bidali beharko zaio.\nKasu guztietan, Berme eta Ebaluazio Batzorde hori eratzen duten pertsonek deliberazioen edukia isilpean gordetzera eta profesional sanitario, paziente, familiarteko eta/edo hurbileko pertsonen inguruan ezagutu dituzten datu pertsonalen isilpekotasuna babestera behartuta daude.\nNola ulertzen da legez eutanasia bidezko heriotza?\nHiltzeko laguntza-prestazioaren ondoriozko heriotza legez heriotza naturaltzat joko da, ondorio guztietarako.\nPaziente batek aipa dezake eutanasia-eskaera aurretiazko bizi-borondateetan?\nKasu horretan, profesional hori telematikoki sartu beharko da pertsona horren aurretiazko borondateen dokumentura. Profesionalak Osakidetzaren historikoa kliniko elektronikoko sarbiderik ez duen zentro pribatu batean lan egiten badu, dokumentua Eusko Jaurlaritzaren Aurretiazko Borondateen Erregistroari eskatu beharko dio.\n“Mediku arduraduna”k balioetsiko du, haren asistentzia-taldearekin, eskatzaileak horrelako erabaki bat behar bezala, kontzienteki, arduratsu eta barneko edo kanpoko derrigortzerik gabe hartzeko duen egitatezko gaitasunaren egoera. Zalantzarik edukiz gero edo egoera konplexua bada, aholkularitza eskatu ahalko die adituei edo asistentziaren etikako batzorde bati.\nEra berean, legeak gaitasunaren balioespen hori Osasun Sistema Nazionalaren Lurraldearteko Kontseiluak zehazten dituen jarduketa-protokoloen arabera egingo dela aurreikusten du.\nBai. Eutanasiak ez du ordezkatu behar eta are gutxiago eragotzi, inolaz ere, zainketa aringarrietarako sarbide zuzena eta egokia. Gainera, ez litzateke eutanasia-jarduketarik egin beharko, aurretik zainketa aringarri egokietarako sarbidea eskaini gabe.\nEuskadiko Etika Komiteen Batzorde Soziosanitarioak esan bezala, pertsona batek hiltzeko laguntza eskatzeko motiboak, gehienetan, guztietan ez esatearren, sufrimenduarekin daude lotuta. Sufrimendu fisikoa edo existentziala; hura arintzeko, fase aurreratuko gaixotasuna eta bizi-pronostiko mugatua duten pertsonetan, zainketa aringarriak proposatzen dira, eta aproposena da zainketa horiek gizarte-laguntzako beste neurri eta/edo mendekotasunerako beste laguntza batzuekin osatzea, zeinek arreta integrala eskaintzen baitiete pazienteari eta haren familiari, profesional sanitarioen eta soziosanitarioen eskutik, gaixoaren sintoma fisikoak ez ezik, arlo emozionalari eta espiritualari ere erreparatuz. “Begirada aringarria” da askotan pertsonekin beren bizitzaren amaieran izaten dena.\nBaina egia da, halaber, pertsona batzuek, hala ere, eutanasia eskatzen dutela. Lege honek eskubide hori arautzen du, berme kliniko eta juridiko guztiekin.\nProfesional sanitario batek eutanasiarekin lotutako kontzientzia-eragozpena balia dezake?\nBai. Legeak jaso duenez, hiltzeko laguntza medikoaren prestazioan zuzenean inplikatuta dauden profesional sanitarioek “osasun-arloko kontzientzia-eragozpen”erako eskubidea baliatu ahalko dute. Legeak honela ulertzen du: “profesional sanitarioek lege honetan arautzen diren baina beren usteekin bateraezinak diren osasungintzako jarduketen eskaerei ez erantzuteko eskubide indibiduala”.\nZuzen eta modu onargarrian baliatutako kontzientzia-eragozpena honako ezaugarri hauetan oinarritzen da:\nKontzientzia-eragozpena eskubide indibiduala da, ez kolektiboa. Izaera pertsonala, besterenezina eta zehatza du. Beraz, ezingo du erakunde batek, zentro batek, zerbitzu batek edo unitate batek baliatu.\nEutanasiaren prestazioan zuzenean inplikatuta dauden profesionalek baino ezingo dute kontzientzia-eragozpenerako eskubidea baliatu. Beraz, ezingo du medikua edo erizaina ez den beste profesional batek baliatu.\nKontzientzia-eragozpenerako motiboa profesional bakoitzaren balio moralen hierarkian oinarritzen da. Horrenbestez, kontzientzia-eragozpena ez da benetakoa, baldin eta arrazonamendu tekniko, juridiko, laneko edo kontzientzia moralaz bestelako edozeinetan oinarritzen bada.\nKontzientzia-eragozpena ez da legeak aldatzeko tresna bat, ezta beste batzuek norberak moralki onartezintzat jotzen duen portera izan dezaten saihestekoa.\nNola balia dezake profesional batek prestazio horretarako kontzientzia-eragozpena?\nKontzientzia-motiboak direla eta prestazio hori emateari uko egitea hura egiteko zuzenean inplikatuta dagoen profesional sanitarioaren erabaki indibiduala da; erabaki hori aurretik eta idatziz eman beharko da.\nProfesionalak edozein unetan inskribatu ahalko dira erregistroan, baina, hala badagokio, erregistroa erabilgarri dagoenean egitea gomendatzen da. Halaber, inskripzioa edozein unetan baliogabetu ahalko da.\nEusko Jaurlaritzako Osasun Saila Eutanasiaren eskubidea arautzen duen Lege Organikoa (martxoaren 24ko 3/2021 Lege Organikoa) betetzen dela bermatzen duten jarduketa guztiak ari da betetzen. Gaur beste urrats bat gehiago eman da norabide horretan, Gobernu Kontseiluak, Osasuneko Sailburuak eskatuta, eutanasiaren arloan “Berme eta Ebaluazio Batzordea” sortzen duen dekretua onartu baitu.\nNork erregistra dezake kontzientzia-eragozpenaren adierazpena?\nOsasun-langile fakultatiboak, erizaintzakoak, psikologia klinikokoak eta farmaziakoak, zerbitzu aktiboan daudenak, bai esparru publikoan, bai pribatuan.\nKontzientzia-eragozpenaren adierazpena edonoiz erregistratu ahal izango da, eta pertsonak berak modu berean ezeztatu ahal izango du. Horretarako, nahikoa izango da erregistro telematikoan baja ematea.\n3 tramite mota egin ahal izango dituzu. Zer egin nahi duzu?\nNire kontzientzia-eragozpena jakinarazi.\nNire kontzientzia-eragozpena deuseztatu.\nLantokia aldatu dudala jakinarazi. (*) Informazio hau esparru pribatuan lan egiten duten pertsonei buruzkoa da.\nOsasun-profesionala identifikatzeko, egoitza elektronikoko “Identifikazio elektronikorako onartutako bitartekoak” atalean zehaztutako ziurtagiri elektronikoak erabiliko dira (https://www.euskadi.eus/identifikazio-elektronikorako-onartutako-bitartekoak/web01-sede/eu/).\nKontsultatu zeure dokumentazioa.\nKudeatzeko eta antolatzeko baimena duten pertsonen kontsulta. (*) Erregistroko informazioa konfidentziala da, eta hiltzeko laguntza emateko kudeaketa- eta antolaketa-erantzukizunak dituzten pertsonek soilik izango dute sarbidea.\nAzken aldaketako data: 2021/07/08


Apuntatu | Iritzia | Berria\nMaurizia Aldeiturriagaren biografia idatzi genuenean anaiak eta biok, ikasi genuen Zeberion (oharra: ez badakizu Zeberio non dagoen, gogoratu Bizkaia ez dela Durango eta Bilbo bakarrik) irailari «urri lehena» deitzen diotela. Urriari «urri bigarrena» deitzen diote, eta, beraz, jaiotza-agiriak argitu zigun zein urritan jaioa zen pandero-jotzaile famatua. Ez nion orduan zentzu handirik topatu segidako bi hili berdintsu deitzeari, baina urteen podasuz konturatu naiz uste baino argiagoak direla arratiarrak: denbora berez azkar pasatzen da, baina ikasturtearen hasieran hain igarotzen da azkar, non ohartu nahi dugunerako iraila joan zaigun eta urrian gauden. Beraz, oharkabean harrapatu ez ditzan, sartaldeko euskaldunek (eta Nafarroa beherekoek ere, bide batez) abuztutik urrira jauzi egitea erabaki zuten aspaldi, hondartzatik lantokirako bidea laburtzeak opor osteko trauma desagerraraziko zuelakoan ziurrenik.\nHala da, irakurle estimatua: ohartzen garenerako, kanpaien erritmoan mahatsak irensten ibiliko gara. Urteari geratzen zaizkion 112 egunak istant batean igaroko dira. Hori dela eta, Arkupeko lehen ale honetan urtea amaitu bitartean zer gertatuko den kontatzea pentsatu dut, unea iristen denean prest egon gaitezen. Hartu agenda eta apuntatu.\nUrri lehen eta bigarrenean efemeride handiak betetzen dira euskaldunontzat. Duela ehun urte Eusko Ikaskuntza sortzeko kongresu erraldoia antolatu zen Oñatin (zinez sinestezina kongresuaren handitasuna eta edertasuna; orduan gertatutakoaren 1.000 orrialdeko aktak sarean dituzu) eta duela mende erdi Euskaltzaindiak euskara batua abiarazteko lehen urrats adostuak egin zituen. Ziurrenik euskararen batasuna izango da euskal lurralde guztietako euskaldunak elkartu dituen egitasmo bakarra: ez alderdi politikorik, ez mugimendu sozialik. Urrian iraganeko espiritu ekintzailea airean ibiliko zaigu berriz, eta Eusko Ikaskuntzak eta Euskaltzaindiak etorkizunerako koordenatu berriak bilatuko dituzte jardunaldi garrantzitsuetan. Apuntatu.\nAzaroan Euskaraldia dator, euskaldunok elkarren artean euskaraz egitera animatuko gaituen ekimena, edo Telesforo Monzonen erdara-greben bertsio berria, irratian entzun nuenez. Parte-hartzaileok bereizgarri bana jantzi beharko dugu soinean (bide batez, testu honetan hau irakurtzera heldu bazara, jakin «ahobizia» izan beharko zenukeela) eta hartara erraz jakingo dugu zein ari garen 11 eguneko euskarazko bizitzaren jolasean. Bai, ni ere ez naiz markazalea, baina kontsolagarri zait pentsatzea lehen euskaraz egiteko leku askotan txapa eman behar genuela, eta oraingoan txapa janztea izango dela kontua. Elkarrekiko presio sozialak egingo ahal du norberaren baitako terapia psikologikoak orain arte ezin izan duena! Egia esan, desiratzen nago egunero ikusten ditudan ezezagunen artean ustekabeko ahobiziak, belarriprestak eta irribiziak deskubritzeko, euskaldun oso, euskaldun hartzaile edo euskaltzale irudikatzen ez nituen bizikideak. Beraz, zu euretariko bat izan zaitezkeelakoan, badakizu: apuntatu.\nAbenduan sei hilabete faltako dira udal eta foru hauteskundeetarako. Erakundeak partekatzeko tratua egin zutenak hasi dira jadanik elkarrengandik urruntzen, baina, gabonilaren hondarrean beranduenez, jendaurrean azaldu beharko dute ikasturte bukaerako dantzaldian elkarrekin sekula dantzatuko ez liratekeen bi nerabe bezalaxe. Gainerako alderdietako batzuek iragarri dituzte euren aurpegi berriak eta zahar-berriak, baina oraindik izango da jauzia egitera animatzen den bisaia ezagunen bat, bozkak erakarriko dituen itu magnetikoren bat. Zuk ikusi nori jaurtitzen diozun bozka. Hori bai, mesedez, apuntatu.


MANU CHAO: LA RADIOLINA ALBUM REVIEW - ALBISTEAK\nZazpi hizkuntzatan abestu eta Mendebaldeko Europa, Afrika iparraldea eta Amerikako musikaren alderdiak bere soinu poliglotara ekarrita, Manu Chao Europako eta Latinoamerikako superestrella da eta duela gutxi kaleratu du hau, hiru urtean egin duen estudioko lehen diskoa.\nhain beroa nire sentimenduak minduz\nManu Chaok kultur ildoak zeharkatzen dituen musika egiten du. Zazpi hizkuntzatan abestea (frantsesa, gaztelania, galegoa, arabiera, ingelesa, portugesa eta wolofa) nahikoa ez balitz bezala, Mendebaldeko Europa, Afrika iparraldea eta Ameriketako musikako alderdiak ekartzen ditu bere soinura. Hasieratik kulturen arteko bizitza bizitzera bideratuta zegoela esan liteke. Parisen jaio zen frankismotik ihes egindako guraso espainiarrak. Bere ama bilbotarra zen, Euskal Herrian, eta aita Galiziako kazetaria zen, Espainiako ipar-mendebaldeko muturreko eskualdea, euskal herrialdeak bezala, bere hizkuntza berezia duena.\nChao ez da izen handia AEBetan, baina entzule estatubatuarrek ez lituzkete hori engainatzen utzi behar; izugarri ezaguna da Europan eta Latinoamerikan, eta mundu osoko ezkerreko erakundeen arteko loturak eta zaleak ditu. Bere bigarren taldea, Clash-en eraginpeko Mano Negra, Espainiako erakunde anarkista izendatu zuten, eta egun Bush Administrazioari egindako kritikak Mexikoko Chiapas estatuko zapatistei egindako laudorioak nahasten ditu. Horrek guztiak esan nahi du artelan super distiratsu horren eta estalki irribarretsuaren atzean, hizkuntza anitzeko asaldura politiko asko dagoela. Erradiolina , nazioartean kaleratutako bere hirugarren diskoa.\nBere azken bi LPak, 1998koak Klandestinoa eta 2001eko hamarkada Hurrengo geltokia: Itxaropena ( Hurrengo geltokia: Itxaropena ), biak bere lehen taldeen punk eragin handiko soinutik aldendu ziren, nahiz eta ez guztiz. Reggae, salsa, dub, Europako eta Hego Amerikako folkaren eta beste gauza batzuen eragina hasieran bere musika gidatu zuten soinuen parekoa izan zen. Ondorioz, bi album horiek bidaia zirraragarriak izan ziren kontinenteetan zehar, funtsean ezinezkoa baitzen entzumen batean edo bitan erabat xurgatzea. Errepikatzea aberatski entzutea saritu zuten, eta Erradiolina gauza bera egiten du.\nChaoren albumak gai zatituak izan ohi dira eta disko honen 51 abestiek 51 minututan ziurtatzen dute hori, baina bere zatitzeak ez du normalean bere ideien joan-etorria oztopatzen. Lehenengo pase batean, berehala nabarmentzen den gauza Erradiolina bere aurrekoekin alderatuta nola erlatiboki erlatiboa den. Latin Alternative mugimenduarekin eta punkarekin zuen lotura zaharra beraiek berrestea erabaki balu bezala da. Kontuak kontu, ez da bere riffekin eta danbor zapalduekin harrotuko zaituen harkaitza. Hori baino neurtuagoa da, eta hainbeste eragin globalekin mozten da, ezin duela soinu bakarra utzi.\n'Rainin' in Paradize 'berunezko abeslaria Chao honaino iristen den bezain zuzen dago bere rockarekin. Nahasketan oso modu erakargarrian jokatzen duen gitarra nagusia du, albumeko beste leku batzuetan errepikatzen den teknika, eta Chaoren ahots sudurreko eta bikoitzeko ahotsak ematen dio giro kutsakorra, entrega trinkoago edo zorrotzago batek ezabatu dezakeena. 'Me Llaman Calle'-k kutsu akustiko eta kubano-iberikoa du, klabeak eta gitarra flamenko astindua dituena. Diskoa arrakastaz eta oso arrakastaz murgildu da Kubako pasarte oso batean bere azken herenaren hasieran - 'Mala Fama' diskoko abesti kezkagarriena da, bere erritmo kulunkatzaileekin eta adar suge eta suabeekin.\nTartean, albumak ehundura eta erritmo sorta zorabiagarri bat ukitzen du, konfigurazio akustikoak elektrikoekin txandakatuz, tronpa atalak ekarriz eta haiekin batera azkar banatuz. Sentsazio orokorra abestietan jasotako pentsamendu sortarena da, eta horietako bat ere ez da guztiz ingurukoak izan gabe. Ia suite moduan jokatzen du, nahiz eta ondoriorik gabe eror zitezkeen bizpahiru mugimendu labur egon. Adibidez, 'El Hoyo'-ren ehunduraren zati diren sirenek ez zuten errepikapen ozenik behar Panik Panik-en, ideia interesgarria gehiegi eramaten baitu albumaren berantiarrek.\nManu Chao froga bizia da Estatu Batuetan ez duzula zertan handia izan munduko musikari garrantzitsu eta eragin handienetako bat izateko, eta Erradiolina oroigarri osasungarria eskaintzen du gure munduaz haraindiko mundu handia dela. Gainera, ia ezinezkoa da ukabila ez igotzea 'Tristeza Maleza' adarrez bustitako karga bide batera. Diskoa ez da bat ere bezain pozgarria Klandestinoa edo Itxaropena , batez ere amaiera aldera garatu gabeko pista moztu eta gutxi batzuengatik, baina oraindik abesti bikainez eta talka inspiratuez beteta dago.\nashley o ispilu beltza\nsufjan stevens bideojokoa\nTame Impala disko berria\nsteve burns - hauts akarien abestiak


Udako solstizioa ospatzeko hamaika arrazoi | Sorkin\nMaite ditut suak. Sugarrek hipnotizatu egiten naute euren dantza bihurriarekin eta berezkoa duten kris-kras jostariarekin. Horregatik, beharbada, suaren festa beti izan da nire ospakizun gogokoena. Izan ere, udako solstizioak nire barne-barneko zerbaitekin bat egin du txiki-txikitatik: sinboloz eta asmo onez beteriko eguna da eta magia eta ospakizunerako unea izan da antzinarotik kultura askotan.\nSorkinen ere, aurten erabaki dugu hemendik aurrera udako solstizioa urtero ospatuko dugula. Gau horretan gure arbasoek suak pizten zituzten egunari adio esan eta eguzkiaren indarra gurtzeko. Egun horretantxe iristen da eguzkia bere itxurazko altuera gorenera, eta horrek landareen bizitza-zikloetan eragina du, eta baita haien printzipio aktiboen kontzentrazioan ere. Hortik dator egun horretan landareak biltzeko ohitura, gero sendabelar gisa erabiltzeko. Euskal Herrian emakumeak arduratu ohi ziren landareak biltzeaz, eta ziurrenik ez zen kasualitate hutsa, ezpada euren zaindari-rolari lotutako zerbait, eta euren komunitateetan emakume jakintsuengandik jasotako ezagutzen ondorio ere bai.\nAurten guk ere ospatu dugu udako solstizioa, ospakizunean ere tradizioari leku eginez. Ekainaren 21eko iluntzean Bilboko aldirietako zelai batean elkartu ginen naturarekin bat egin guran. Hainbat musika-instrumentu aldean, kandelen suaren inguruan zirkuluan eserita, aurrez bildutako belar usaintsu eta sendabelarrez osatutako ofrenda egin genuen, elkarrekin, gure lagun eta alabekin batera, antzinako emakume jakintsu haien ondarea ospatuz, sorginak gurtuz. Eguneroko errutinaren erritmoari planto eginez, gure asmo onei erreparatzeko denbora hartu genuen, kontzientzia osoz haiengan pentsatuz, isilik egon ginen hausnarrean. Egundoko energia sentitu genuen zirkuluaren erdian piztutako su txiki haren inguruan. Beharbada magia sortu zen ezerezetik, baina ziurrenik serotonina izan zen, ongizatea eragiten digun hormonetako bat, guk geuk sortua.\nMagia sortzeko gogo hori bera izan zen Elgoibarko Ekigain jaiari egin genion ekarpenean. Proiektu horrekin kultur dinamizazioaren alorrean pauso txiki bat eman genuen, modu ludiko eta sortzailean, tradizioak berreskuratu eta berrinterpretatuz. Ezin izan ginen Sallobente auzora hurbildu ekitaldia bertatik bertara ikusteko, baina hurrengo egunetan bideo hau helarazi ziguten eta irudiek ondotxo erakusten dute han izandako giro alaia.\nSolstizioaren eragina ez da ekainaren 21era mugatzen, besteak beste, jatorrizko ospakizun paganoa egunez aldatu eta 23ko gauera pasa zelako, San Joan gaua bihurtuz. Tradizioaren arabera, hurrengo egunean, goizean goiz, oraindik ihintzaz bustita, biltzen ziren sendabelarrak (intsusa, garraiska, berbena, milorria edota malba, beste askoren artean). Emakumeek bildu ohi zituzten landareok, eta sorta edo erramillete sendatzaileak egiten zituzten haiekin, urtean zehar botika gisa baliatzen zituztenak infusiotan, hotzeria eta bestelako gaitzak sendatzeko. Horrez gain, ihintzak propietate sendagarriak zituela uste zen eta toki askotan oinutsik ibiltzen ziren belarretan egun hartako goizaldean.\n“Magia” horrek guztiak gordetzen duen zientziari buruzko ezagutzarik ez dugu, baina landareak egun horretan biltzearen arrazoi zientifikoa ezaguna da: printzipio aktiboak kontzentratzen dituzten unea da. San Joan goizean Orozko inguruetan Alma en Verdek antolatutako txangoak hori ulertzeko hainbat giltza ematen ditu; antzinako zientzia enpirikoak kimikarekin du zerikusia eta Fitoterapian badu bere lekua. Ekainaren 24ko goizean Orozkon egin genuen txangoan Alma en Verdeko Enkarna izan zen gure gidari eta halako kontuez aritu zitzaigun, baita tokiko landaredi anitzari buruz ere: sendabelarrak nola bilatu, bildu, prozesatu lehortu, kontserbatu eta erabili azaldu zigun. Eta sorginez eta ukenduez ere aritu ginen. Izan ere, Orozkon (eta baita Elgoibarren ere) badira udako solstizioari esanahi berezia ematen dioten pertsonak.\nEta solstizioko ospakizunekin amaitzeko, azken jarduera bat izan genuen Sokinen ekainaren 25ean: dantza. Dantzak, banaka zein taldean, ahalbidetzen digu mugimenduaren bitartez emozioak adierazten, eta elkarren artean harremanak izateko modua ere bada. Dantzaren bidez sinbolikoa den munduari gerturatzen gatzaizkio, gure emozioak bizipen bihurtzeaz bat, modu osasuntsuan. Dagoeneko dinamizazio-jarduera bat edo bestetan erabili dugun tresna da dantza, eta oso harrera ona izan du, bizipenetan oinarritutako hezkuntzara hurbiltzen gaituelako.\nEsan bezala, Sorkinen solstizioa ikasteko eta ospatzeko motibo dugu. Hain gogoko izan dugu aurtengoa ezen, datorren urtean gurekin bat egitera animatuko baitzaituztegu. Elkarrekin ospatuko ahal dugu!


Edoskitzea :: dama\nJakina da umea jaio eta berehala eman dakiokeen elikagairik onena amaren esnea dela, hainbat arrazoirengatik: infekzioen aurkako babesa, amaren eta haurraren artean sortzen den lotura afektiboa, alergiak gutxitzea eta, gainera, epe luzera, obesitatearen eta diabetearen aurkako babesa du, besteak beste. Jakina da, halaber, amagandiko edoskitzea eskaintzea onuragarria dela amarentzat.\nEdoskitze mota bat edo beste eskaintzea ez da hobea edo okerragoa, baldin eta erabakia amak hartzen badu eta baldintzatuta ez badago, edo arrazoiren batengatik ezinezkoa bada. Oso gutxitan gertatzen da amagandiko edoskitzerik ez izatea, eta amaren edo haurraren beraren faktoreak izaten dira.\nOsasunaren Mundu Erakundeak (OME) dioenez, amagandiko edoskitzea da haurrari janaria eskaintzeko modurik egokiena. Hala, lehen sei hilabeteetan amagandiko edoskitzea eta 2 urtera arte luzatzea gomendatzen du.\nEdoskitze artifiziala haurrari eta haren beharrei egokitutako elikagaia eskaintzea da, amagandiko edoskitzerik ezin denean edo horrela erabakitzen denean. Formulak aldatuz joan dira urteetan zehar, ezagutza berriak hartu ahala.\nMerkatuan hainbat formula mota daude. gainera, behi-proteinarekiko alergien, laktosarekiko intolerantziaren, galaktosemiaren edo arrazoi etikoen kasuan, beste mota bateko prestakinak daude, soja-proteinen formula isolatuak deritzenak.\nElikatzeko modu hori bi gurasoek edo beste edozein zaintzailek haurrari eskain diezaiokeen erosotasunagatik aukeratu dezake emakumeak. Hala, amari malgutasuna ematen zaio kanpoan egoteko, eta hartualdien maiztasuna murrizten da, digeritzeko zailagoa baita.\nBeste aukera bat da amari nolabaiteko malgutasuna ematea hartualdi guztietan egon gabe, eta, beraz, arrazoi bat izan daiteke emakumeek jateko modu hori erabaki dezaten.\nFamilia askok, ama laneratu behar dutenean, edoskitze artifiziala sartzea erabaki dute, baita amagandiko edoskitzea uztea ere. Amagandiko edoskitzea guztiz bateragarria da lan-bizitzarekin. Amaren esnea izozkailuan edo hozkailuan gorde daiteke, betiere higiene-arau batzuei jarraituz.\nBada beste sinesmen bat ere: biberoi gaua ematen badiozu, haurtxoak tiroitik esnatzen dira. Hori ez da egia. Egia da aldaketa egin duten batzuek gau osoan hasi direla lotan. Baina ez du zertan horrela izan. Haur askok ez dute gau osoan lo egiten, biberoia hartu arren.\nHorrekin esan nahi dut gau osoan lo egitea ez dela nahikoa edoskitzaroa aldatzeko. Nire ustez, amak eta berak edaten dutenean, edoskitze amarekin ondo badaude, ez da hori uzteko arrazoia. Haurtxoaren ametsa heltze-prozesua da, eta ez dator bat biberoia ematearekin edo ez eskaintzearekin.\nAzkenik, Ameriketako Pediatria Akademiak (AAP), Estatu Batuetako Medikuntza Elkarteak (AMA), Ameriketako Dietetika Elkarteak (ADA) eta Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) amagandiko edoskitzea gomendatzen dute aukera hoberentzat.


Dantza ikuskizunak liluratuta utzi ditu ikusleak — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › Dantza ikuskizunak liluratuta utzi ditu ikusleak\nDantza ikuskizunak liluratuta utzi ditu ikusleak\nDantzaz Konpainia donostiarrak 1.01 ikuskizuna aurkeztu du gaur Amaia Antzokian. Taldearen programarik ospetsuena da hau eta Christophe Garcia, Hilde Koch eta Eric Gauthierrek sortu dute koreografia. Emanaldia arratsaldeko 20:00etan hasi da eta herritarrak dantza garaikide emanaldi polita ikusteko asmoaz hurbildu dira antzokira.\nEszenatokiaren gainean lau koreografia ezberdin interpretatu dituzte Dantzaz Konpainiako dantzariek: Songeurs, Torque, Ballet 101 eta Björk Duets. Hauetan Garcia, Koch eta Gauthierren sormen aberats eta pertsonala islatzen da. Ikusleari bidaia ezberdinak proposatu dizkiote hauetariko bakoitzak. Umorez tindatutako Ballet 101 koreografiak publikoaren algara piztu du eta Songeurs-ekin, fantasiazko bidaia baterako gonbita luzatu diete ikusleei dantzariek.\nBjörk musikariaren doinuek eman diote hasiera Björk Duet koreografiari eta jendeak interesez jarraitu du obra. Inprobisaziorako tartea izan da Torque koreografian eta hala, ikusleek maila altuko emanaldiaz disfrutatu dute.\nIkusgarria eta liluragarria izan da Dantzaz Konpainiak Amaia Antzokira ekarri duen 1.01 ikuskizuna eta ikusleek txalo asko eskaini dizkiete taldea osatzen duten dantzariei. Damien Bougas, Raphaël Canet, Anneleen Dedroog, Emmanuel Dobby, Nuria Giménez, Mireia González, Leonor Henriques, Giovanni Insaudo, Anna Jirmanová, Guillermo Millán eta Marine Sanchez izan dira gaurko emanaldian dantzatu dutenak eta guztiek jaso dute ikusleen esker ona emanaldiaren bukaeran.


Herritartasun - Wikipedia, entziklopedia askea.\n(«Hiritar» orritik birbideratua)\nHerritartasuna, herritarraren nolakotasuna da, nazio batekoa izatea. Herri edo nazio horretakoak gara bertako eta berezko hizkuntza historikoa eta gaurkoa egiten dugulako, horrexegatik dagokigu herritartasuna. Euskaraz, 1891etik aurrera lehendabizi idatzitako hitza da. Naziotasuna hitza, euskaraz, 1977tik aurrera. Herritarrok sortzen dugu herritartasuna, gero nazionalitate edo naziotasuna deitu dutena. Galiza, Asturies, País Cántabru, Euskal Herria, Aragoi, Katalunya, País Valencià, Balears, País Llionés, Gaztela, A Riocha, Ehtremaúra, La Mancha, Murtzia, Kanariah, herriak, nazioak dira bertako hizkuntza egin izan dutelako edota berreskuratzen ari direlako, ez armen bidez inposatutako estatu espainolak ukatzen dielako. Hala ere, Konstituziotik eratortzen diren beren autonomia estatutuei erreperatuz, legeriaren arabera, herritartasuna edo nazionalitatea onartuta daukate hurrengoek: Galiza, EH, Aragoi, Katalunya, País Valencià, Balears, Al Andaluh (Andaluzia) eta Kanariah, estatutuok onartuko zirenetik edo gero egindako erreformen ostean. Hogeita hamaika milioi (31.000.000) herritar inguruk beren berezko eta jatorrizko herritartasuna edo nazionalitatea onartuta daukate legez, hamasei milioi (16.000.000) inguruk oraindik ez.\nHerritarra komunitate politiko baten kidea da. Zehatzago, herritartasuna pertsona bati Estatu bateko ohiturei edo legeei jarraituz onartutako estatusa da, pertsona horri (herritar deitua) herritartasunaren eskubide eta betebeharrak ezartzen dizkiona. Nazionalitatea pertsona bat herrialde batean jaio, gurasoak herrialde horretakoak izan edo borondatez erabaki duelako Estatu baten mendean geratzeko egoera juridikoa da; herritarra, berriz, Estatu bateko eskubide osozko kidea da. Herritartasuna izateko, ezinbesteko baldintza dira, besteak beste, adin nagusitasuna eta nazionalitatea.\nAipu famatuak: Herritartasun


Murgak Osakidetzako azterketetan filtrazioak egon direnik jakitea ukatu du\nMurgak Osakidetzako iruzurraren berri izatea ukatu du\nLekukoaren esaldi ospetsuaren harira, Osasun sailburuaren esanetan, "inoiz ez du esaldi hori esan; ez duela 15 urte, ezta orain ere".\nCristina Uriarte (i), Nekane Murga (c) y Bingen Zupiria se dirigen al Parlamento Vasco. Foto: EFE\nNekane Murga osasun sailburuak Osakidetzako lan eskaintza publikoetako azterketetan filtrazioak izan direnik jakitea ukatu du; ildo horretan, Osasun Sailak, Osakidetzak eta sailburuak berak "ezkutatzeko ezer ez dutela argi eta garbi" utzi du.\n"Ez dut inoiz irregulartasunen berri izan, ezta filtrazioetan parte hartu duen inoren berri ere", esan du Murgak Eusko Legebiltzarreko Osoko Bilkuran EH Bilduk eta Elkarrekin Podemosek eskatuta ostiral honetan egindako agerraldian.\nBestalde, lan eskaintza publikoaren inguruko ustezko irregulartasunen harira Osakidetzak abiatutako barne ikerketa babestu du Murgak. Halaber, Justiziarekin elkarlanean "gardentasunez" aritzeko "borondatea" azaldu du.\nAste honetan hedabideetan argitaratutako lekuko baten audio baten arabera, filtrazioak izaten zirela jakina zen eta Murgak horren berri bazuen. Jardunaldi batean egin zuten topo lekukoak eta Murgak, hizketan hasi ziren eta azken horrek ondokoa esan zion: "Azterketa ez izateko, oso ondo egin duzu".\nMurgaren esanetan, ordea, "inoiz ez du esaldi hori esan; ez duela 15 urte, ezta orain ere".\nBestalde, Rebeka Ubera EH Bilduren legebiltzarkideak mozio bat sartu du gaur Eusko Legebiltzarrak Osasun Sailaren jokabidea gaitzesteko; izan ere, "ikerketa judiziala oztopatzen saiatu" zela uste du, eta ez zuela "Fiskaltzaren esku utzi Osakidetzako 2016-2017ko Lan Eskaintza Publikoko irregulartasunei buruzko informazio guztia".\nUberak prentsa-ohar batean azaldu duenez, "urriak" izan dira Nekane Murgak gaur eman dituen azalpenak.\nEH Bilduk aurkeztutako mozioak Osakidetzari eskatzen dio Fiskaltzari helaraz diezaiola "barne ikerketan jasotako material guztia, azterketak eta azterketak zuzentzeko makinak barne, memoriekin batera".\nHorren harira, Uberak uste du "larria eta onartezina" dela Osasun Sailak Justiziari "ez eskaintzea hasiera-hasieratik elkarlan osoa eta ez ematea dokumentazio guztia: epaileak berak eskatu behar izan zuen espreski".\nLABek ez dio sinesgarritasunik ematen\nLAB sindikatuak uste du ez direla sinesgarriak sailburuaren adierazpenak. Sindikatuak azaldu duenez, Murga "ez da oso ongi geratzen, ez baita sinesgarria ez izatea, ez lehen ez orain, Osakidetzaren edozein zentrotan 'vox populi' zen zerbait berri".\n"Egia onartu eta errealitatea aldatzeko konpromisoa hartu beharrean, guztia ukatu du nahiko modu traketsean", salatu du LABek.


Zientzia ez al da Kultura? | Zientziaz\nZientzia ez al da Kultura?\nPosted by Adrian Hugo Aginagalde Llorente on Iraila 15, 2010 · Utzi erantzun bat\nLaster izango da abian Eusko Jaurlaritzaren Kulturaren Euskal Plana deiturikoa Blanco Urgell eta Antonio Riveraren hitzetan Kulturetarako Hiritar Hitzarmena (Contrato Ciudadano para las Culturas) izango duena ardatz. Hitzarmen horren izenburua itzulirik gabe dagoela alde batera utziz, interesgarria dirudi argitaratu den informazioaren arabera: hiritarren parte hartzea bultzatu nahi du kultur sorkuntzan, zinema euskaraz bultzatzeko streaming-arekin saiatuko dira, herri-lanetan inberturiko %1 famatuaren optimizazioa egin nahi dute, etab.\nEgon, egon dira lekuz kanpo dauden zenbait adierazpen, bai, kultura desideologizatu nahi dutela esaten duten horiez ari naiz. Ideologia bat beste batek ordezkatzeari ezin zaio deitu desideologizatzea eta euskaltzaletasuna zein alderdik bultzatu duten denok dakigu. Era oso bestelakoetan bultzatu dute euskal kultura, batzuek herri parte hartzea sustatu baino herria bihurtu zuten eta dute kultur sortzaile,eta beste batzuek elkarteak, akademiak eta sariak lagundu dituzte.\nKultura bultzatzeko era ezberdinak direla ezin ukatu, baina ziurrenik euskaltzaletasun politikoak izan duen aniztasun horri esker bide osagarriak izan dira eta hor ditugu emaitzak. Baina urrun ikusten ditut sozialista euskaltzaleak zeuden garai horiek, ez ziren asko eta gaur egun ez dute zaratarik egiten ia, baina beno, hor zeudela esan daiteke. Gaur egun Blanca beraz gain ez dakit euskaltzale militante gehiegi dagoen, baina ez nihoa hortik.\nEra asko pentsatu ditut inor haserre ez dadin, baina zer arraio, nork demontre banatu zuen ezagutza Kulturan eta Zientzian? uler liteke hezkuntza eta unibertsitatearen aldetik Letrak eta Zientziak bereizturik egotea, uler liteke, egiatan sailkapena ez dago horrela egina baina denok daukagu dirudienez mundua bi talde horietan banaturik. Ados, baina zein arraiok erabaki zuen Zientzia ez dela Kultura?\nKultura arte klasikoetara laburtzea tontakeri galanta dela denok deritzogu, baina etnografia, antropologia, arkeologia, etab. kultura politiken barnean sartzea eta ez zientziaren dibulgazioa ez dakit nola kalifikatu behar den. Zientzia Ikerkuntza eta Berrikuntza sailetako ardura izango da, baina Zientzia zabalkundea Kulturaren ardurapean egon beharko luke eta ez zientzia kultura delako, baizik eta gaur egun zientziaren dibulgazioa berebizikoa delako.\nZientzia eta letrekoen arteko koska bat zena, gaur egun aran bat bihurtzeko bidetan da. Alegia, oinarrizko ezagutza deitzen dugun horren barnean zientziak duen pisu espezifikoa baxuegia da bizi garen gizarterako. Eta jendeak Athletic-eko jokalarien zerrenda buruz esan ahal izatea baina birus, bakterio edo mikrobio baten arteko ezberdintasuna ezin ulertzea (eta ez dut esango jakitea!) onartezina da.\nZientziaren zabalkundea egitea derrigorrezkoa da, ez soilik kultur politika bat delako gizartearen ongizatea bermatzeko ezinbestekoa delako. Ez, esan dudana ez da hiperbole bat eta frogatu egingo dut:\nUdaberri, udazken edo neguko edozein hilabete aukeratu, Euskal Herriko edozein herri edo hiri eta zeuek gustokoen duzuen familia medikua:\n–Egun on, alabarentzako antibiotiko batzuen bila nentorren .-dio kontsultan sartu berri den gaixoa, oraindik ez da eseri eta ez dirudi egiteko asmorik duenik. Medikuak begirada pantailatik altxa eta alaba non dagoen bilatzen du begiradaz.\n–Eta non da alaba? .-galdetzen du azkenik.\n–Ah, dezima batzuekin dago eta etxean utzi dut, badakizu, egiten duen hotza eta hezetasunarekin gehiago ez hozteko .-mementu horretan geure familia medikuak 6 urtetako karrera zergatik aukeratu zuen galdetzen dio bere buruari. Dagoeneko lau gaixo ikusi ditu sukarrak jota eta ez dago eztabaidatzeko gogoz, ezta hotzak hotzeriarik eragiten ez duela azaltzeko, paradoxikoa izan daitekeen arren. Are kaltegarriago da etxea goitik behera ixtea eta aire edo hotz zirrikiturik ez uzten sartzea, hotz piska bat jasatea baino. Medikuak teklatua utzi du eta betaurrekoak garbitzen ari da.\n–Eta zer du? eztarriko mina? edo belarriko mina? .-galdetzen du, propedeutikako irakasgaia zertarako ikasi zuen bere buruari galdetzen dion bitartean, zer demontrerako balio du karkasa mota ezberdinak kolorea eta usainaren arabera sailkatzen jakitea gero gaixoa ez badiote ekartzen?\n–Ah, ke ba, ke ba, sukar piskat dauka, horregatik nator antibiotiko bila, errezeta behar delako .-medikuak bekain bat altxatu du, guraso horrek diagnostikoa eta tratamendua zehaztu ditu 30 segundotan, zer dela eta ez zuen medikuntza ikasi?\n-Ya, baina sukarra baldin badu soilik gripea izango da…-gurasoa ez da oraindik eseri.\n–Horregatik .-leihotik begiratzen du, ez da oraindik eseri-. kotxea gaizki aparkatuta daukat .-bere begirada medikuaren boligrafora zuzendu da, ohartu da medikuak ez duela hartu ere egin, zertan dabil?\n-Ya, baina esan nahi dizudana da gripea baldin badauka ezin zaizkiola antibiotikoak eman…-bukatu aurretik gurasoak moztu egin dio haserre.\n-Nola ezetz? atzo ia 39 izan zuen! .-medikuaren mahaiera gerturatu da oraingoan.\n-Baina gripea ez da antibiotikoekin tratatzen, birus bat da, ez dago tratamenduaren beharrik, pasa egin behar da bakarrik\n-Eta sukarra zer? .-galdetu du inkisitore begirada bat botaz, medikua gezurretan ari den jakin nahi duela dirudi.\n-Hori ibuprofeno batekin jaisten da .-boligrafoa hartu du-. errezeta egitea nahi? 8 orduro 400mg-ko bat hartzearekin nahikoa izango du…-kanpoan bozina hotsa entzun da eta medikuak ordenagailuan zerbait tekleatzen duen bitartean gurasoa ateratzen dihoa.\n-Bueno, gero azalduko didazu, ni letratakoa naizela, emaztea daukat itxaroten, gero ekartzen dizut alaba eta hartzen dizut antibiotikoen errezeta…ados? .-dio atetik ateratzen den bitartean. Medikuak buruarekin baiezko keinua egiten dio, begitartekoa masajeatzen duen bitartean.\nZiur nago guraso horri errealak azkeneko partiduan irabazi edo galdu egin zuen galdetuz gero jakingo duela, baita zenbat gol sartu zituen edo zizkioten eta ziur nago ez dela matematikaria, baina 1 + 1 = 2, hemen eta Konstantinoplan, nire matematikako irakasleak zioen bezalaxe.\nAlegia, oinarrizko ezagutza horren parte bilakatzen baldin badugu zientzia guraso horrek ez du etxeko armairu batean aurkituko duen lehen antibiotikoa emango bere alabari, egiatan otitis edo faringitis bat duenerako lehen lerroko beste antibiotikoen eraginkortasuna nabarmenki jaitsiz. Eta horrela sortzen dira erresistentziak, jendeak duen ezagutza faltagatik eta ez automedikazioagatik. Automedikazioa beharrezkoa da oso, baina tentuz eta zentzuz. Hau da, sukarra dagoenean antiinflamatorio bat hartuz (AINE bat) eta ez antibiotiko bat.\nBaina badirudi herri santu hontan Natur Historiaren Euskal Museo bat eraiki aurretik euskal herri osoko herri txikienean ere etnografia etxe, interpretazio gune edo museo bat egon beharko duela. Edonola ere, onartu beharra dut politikek duten eragina erlatiboa baino oso txikia dela, epe labur edo ertainean behintzat. Azken finean Elhuyar Fundazioak edo Aranzadi Zientzia Elkarteak Jaurlaritzako edo Aldundiko edozein sailburu baino gehiagok bultza dezaketelako zientziaren zabalkundea.\nBaina horrek ez du esanahi Jaurlaritzak eta Aldundiek euren kultur planetan aldizkari harpidetzak diru-laguntzak, zientzia dibulgaziorako web atarien blog sareen sorpena, eskola arteko txapelketak edo olinpiadak, ikasleen ikerketa kongresuak, etab. bultzatu eta sustatu behar ez dituztenik.\nIrakaspena, ikerkuntza eta zabalkundea. Hori izan beharko luke hirukote santu berria.\n← Lehen buruhausteak: diseinua eta irudiak aukeratzen\nPower Balance eta gizasemeon zentzu kritikoa →


Itun luzeagoa Kutxabanken | Ekonomia | Berria\nItun luzeagoa Kutxabanken\nUrtebete luzatu dute hitzarmena CCOO, LAB eta Pixkanaka sindikatuek. Bulegoak zabalik izango dira arratsaldez ere, urritik maiatzera\nKutxabankeko lan ituna beste urtebete luzatu dute, eta 2021. urtera arte izango du ohiko indarraldia, CCOO, Pixkanaka eta LAB sindikatuek akordioa erdietsi ondoren finantza entitatearen zuzendaritzarekin. %0,75eko soldata igoera jasotzen du lan hitzarmenak 2019rako, eta ordutegien esparruan hainbat hobekuntza ere bai, CCOO sindikatuak azaldu duenez.\nHalaber, itunak ezarri du lanaldiak luzatzean konpentsazioak egongo direla atseden tarteen bidez, eta trebakuntzarako orduak lanaldi gisa hartuko direla. Horrez gain, adostu dute 50 bulego arratsaldez ere zabaldu ahal izango direla bezeroentzat, astelehenetik ostegunera eta urritik maiatzera. Sindikatuek diote, konpentsazio sistema baten bidez ireki ahal izango direla, eta «borondatezko langileekin».\nEra berean, CCOOk esplikatu du lan ituna luzatzeak denbora emango diela aldeei Kutxabankeko hirugarren itun kolektiboa egin dadin 2021. urtetik aurrera. 2020. urtean, berriz, aldeek osatutako batzorde batek aztertuko du nola egin kontratazio finkoko plan bat.\nNon dago Benjamin, kritikoa?


Epai ardatzak • ZUZEU\nEpai ardatzak –\nJendea bapatean sailkatzeko indarra duen ardatzari esaten zaio epai-ardatza: eskubia/ezkerra, PNV/ezker abertzalea, abertzale/unionista (konstituzionalista), e.a.\nEpai-ardatzen arabera antolatzen da gure bizitza eta gizartearen ibilbidea. Horregatik da ezin bestekoa, euskarak iraungo badu, egunen batean euskaltzale/erdaltzale ardatza, epai-ardatz bihurtzea. Hots, euskaltzaleek euskaltzaleekin berez bat egitea, gainerako epai-ardatzek diotenaren gainetik.\nEuskaltzaleek euskaltzalea nolabait hurbileko eta adiskide sentitzea, ideologia edo alderdi berekoa ez izan arren. Hori nola lortu gogoeta egiten denero berehala sortzen da galdera: ba ote da euskaltzale masa kritikorik ezker abertzalearen esparrutik kanpo? Zalantzarik gabe esan daiteke ez dagoela euskaltzaletasun organizatu nabarmenik ezker abertzalearen esparrutik kanpo, baina ondoriozta al daiteke hortik, ez dagoela gutxieneko euskaltzale kopururik?\nNire uste apalean ondorio arinegia da hori, baina ezin dut, ezta ere, arrazoi dudanik frogatu. Jakin min hau asetze aldera, ZU-ZEUko plaza aprobetxatzea otu zait inkestatxo bat egiteko. Zer uste duzue? Behar hainbat euskaltzale aurki al daiteke ezker abertzalearen esparrutik kanpo, egunen batean euskaltzale/erdaltzale epai-ardatza gizartean ezar dadin lanean hasteko?\n9 pentsamendu “Epai ardatzak”-ri buruz\nA 2017-06-08 00:08\nJun Inazio: Oso baikor sumatzen zaitut. Esate baterako, Egiatan uste duzu orain berean badagoela Ezker abertzalean euskaltzale masa kritikorik?\nEuskaldungoa narkotizaturik dago.\nMasa kritikoa, epai-ardatza…Gauza horietaz hitz egiteko, desintoxikatu beharra dago eta egoeraren larritasunaz jabetu. Hori da nik ikusten dudan lehen eginbeharra.\nDena dela, oso interesgarria zure gogoeta. Kontutan hartzekoa, dudarik gabe.\nHartsuaga 2017-06-08 12:24\nEzker abertzalea diodanean ez naiz aldzrdi politikoaz ari, esparru soziologikoaz baizik, zentzurik zabalenean. Egiten duzun diagnosiaz berriz, zalantzarik ez dut, egoeraren larritasunaz jabetzea dela lehen eta ezin besteko urratsa beste edozertan hasteko. Eta azkenik, gogoeta baino, inkesta xume baterako gonbitea izan nahi du idaztitxo honek, honaino erantzunik bildu ez badu ere.\nSuagaar 2017-06-08 13:14\nEztakit besteak baina nik nire esperientziatik, euskarari gehien ta hobekien eusten diotenak bere burua ezkertiar ta abertzale bezala definitzen dutenak dira, berdin du ama hizkuntza euskara edo gaztelania duten.\nGero ta eskumarago gero ta gutxiago eusten zaio nik ezagutu dudanez besterik ez..\nHau erranda, bere burua ezkertiar abertzale bezala ikusten dutenen artean, euskararen aldeko masa kritiko oso txikia dira edo gara.\nGustatuko litzaidake kontrakoa erratea baina….\nA 2017-06-08 14:01\nErantzuna: euskaltzale/erdaltzale epai -ardatza gizarteratzeko une honetan ez dut girorik ikusten zoritxarrez.\nEuskararen egoera bere gordintasunean azaleratu beharko dugu ea euskaldunok ardura zintzotasunez geureganatzen dugun.\nDena dela, animo! Eta segi aitzina!\nA 2017-06-08 14:08\nNolako estrategia dute gai honetan zenbait alderdik?\nEuskaltzale/erdaltzale epai-ardatz horren kontra ezin zuzenago ari dira betitik\nAlpargatero 2017-06-08 14:31\n2017an, Euskararen Legea onartu eta 35 urtera, Eusko Legebiltzarraren atarian ere erdaraz egitera behartuta zaudenean, eta mahaiaren gehiengoak (PNV+PSE) egoera zuzentzeko neurriak hartzearen aurkako botoa ematen dutenean…\nAlpargatero 2017-06-08 14:37\nHori bai, seguru Legebiltzarreko garbitzaileei EGA eskatu zaiela; e, Zupiria jauna?\ngarrett 2017-06-08 16:11\nNik uste ezker abertzale soziologikoan %25-%40 izango dira euskaltzaleak (nolabait deitzearren, ze beren buruari euskaltzale esaten dioten askok praktikan espainola faboratzen dute etengabe). Eremu horretatik kanpo oso gutxi dira euskaltzale, eta direnak oro har euskara inposatzearen kontra daude, nahiz eta ez duten txintik ateratzen espainolaren inposizioaz. Egia esan, inor gutxik aipatzen du espainolaren legezko inposizioa.\nBestalde, jende normalak eroso bizi nahi du, albait erosoen, eta nahikoa zaila izaten da eguneroko bizitza, gainera beste zama bat gehitzeko. Zaila da euskaltzale izatea ez bada euskara gozatzen.\nMunro 2017-06-09 18:55\nEpai-ardatz hori egon badago, eta euskalduna/ erdalduna esan zaio beti.\nEuskalduna: bere bizitza euskaraz egiten duena (irakurri, entzun, idatzi, pentsatu, komunikatu…ahalik eta normaltasun handienean euskaraz egiten duena).\nErdalduna;1. Euskaraz ez dakiena. 2. Euskaraz jakin arren bere bizitza erdaraz egiten duena (irakurri, entzun, idatzi, pentsatu, komunikatu…normaltasun osoz eta lasai asko erdaraz egiten dituena.\nEuskaldunok, ideologia eta joera politikoez gaindi gure euskaldun izaera defendatu nahi badugu Euskal Herrian euskararen ezagutza nahitaezkoaren alde lan egin behar dugu. Bakoitzak nahi duen hizkuntza erabiltzeko eskubidea du, baina euskara ulertzeak nahitaezkoa behar du izan euskaldunon eskubideak erdaldunen parekoak izan daitezen.


Chillida Leku - IZARO kontzertuan\nIZARO euskal kantari eta musikagileak bi kontzertu eskainiko ditu museoan uztailaren 30 eta 31ean. Chillida Lekuko zelaia anfiteatro naturala izango da artista berezi honen musikaz gozatzeko. Bere lana emozioz betea dago eta hainbat bidetatik igarotzen da: poesia, pop melodiak, Latinoamerikako erritmoak edo folk anglosaxoia.\nKontzertu hauek IZAROk uda honetan emango dituen 7 kontzertu berezietako bat izango da: “Tiempo ausente” (alarma-egoeran konposatutako abestia). Zehazki, lehenik Euskal Herrian.\nIzaro Andres Zelaieta (1993, Mallabia).\nKonpositorea, erromantikoa eta ameslaria. Lo arina egiten du, baina lotia da. Oso argi dauka zer ez den izan nahi, baina ez hainbeste zer nahi duen. Fisikako ikasketak hasi zituen, baina ez zioten konbentzitu, eta eskolako orduetan inoiz argitaratuko ez duen nobela bat idatzi zuen. Ondoren Donostiara joan zen Komunikazioa ikastera. Ikaskide bati gitarra bat tokatu zitzaion tonbola batean, berari utzi zion eta gitarra jotzen eta konposatzen hasi zen.\nHirugarren albuma, “Limones en verano”, ez da IZAROren lanik heldu eta kontzeptualena bakarrik, baizik eta estazioak eta lurraldeak gurutzatzearen aldeko apustu argia, artistaren erpin guztiak erakusteko. IZAROK etxeko leihoak ireki dizkigu, eta, limoiondoa ureztatzen duen bitartean, gure artean geratzeko hona etorri den eta musikan gauza handiak egitera deitu duenaren abiaduran aurrera egiten duen norbaiten nortasunean sartzen lagunduko digu.\nKontzertua : 20:30


Egin yoga zure txakurrari estres arazoak kentzeko Txakurren Mundua\nLourdes Sarmiento | | Bitxikeriak, Txakur orokorrak\nTxakurra duen jendeak badaki egin dezakeen gauzarik onenetakoa dela egiteko jarduerak aurkitu elkarrekin, kirol pixka bat egitea bezala, paseoak eta jolasak egiteaz gain eta hori da jarduera mota hauek txakurrari sozializatzea erraztuko dioteHorretaz gain, sasoian mantenduko zaitu.\nOrain arte ez da berria emango dizun zerbait dela aukerako beste jarduera bat zure txakurrarekin denbora pasatzekoBeraz, gaur dibertigarria den eta onura ugari emango dizkigun zerbait berria esango dizuegu, batez ere zure txakurra bada estresa handia izaten du eta hau bera baino ez da yoga txakurrak edo Doga ospetsua.\n1 Txakur estresatuentzako yoga\n2 Txakurren yoga\nTxakur estresatuentzako yoga\nTxakurrentzako yoga Estatu Batuetan hasi zen garatzen, bere osasunarekin kezkatuta zeuden eta yoga praktikan aldaketa batzuk egin nahi zituzten hainbat pertsonek pentsatzea erabaki zutenean. negozioa plazerarekin konbinatu dezakeen jarduera, hau da, pertsonak bere burua entretenitzeko eta aldi berean osasuna zaintzeko burutu dezakeen jarduera, horrek ere laguntzen du gozatu une bat txakurrekin aisialdia eta lotura eta da Doga bat dela dog hitzaren txikigarria ingelesez, dog eta yoga hitza.\nYogaren helburua boterea da pertsonen eta haien maskoten arteko batasuna lortzeaBatasun hori beraien artean izan beharko luketen elkarrekiko maitasunarekin indartuko da, horrek giro ona sortzen eta jarduera atseginak egiten lagunduko du.\nTxakurrek yoga erabiltzen duten teknika oso antzekoa da yoga praktika gizakiek egiten duten hori. Txakurrekin egiten den yoga saio honetan sor daitekeen arazoetako bat txakurren lurralde sen naturala da espazio itxi batean aurkitutako txakur asko baliteke nahastuta egotea.\nBaina txakurrentzako yoga praktikatzen duten pertsonek ez zuten inoiz antzeko egoerarik ikusi, hori aldarrikatzen baitute txakurrak ondo portatzen dira eta bultzatzen duen ingurune ona sortzen dela lasaitasuna eta erlaxazioa. Txakurra aldatzen hasten denean erabiltzen den teknika bat da Mantra Aum eta espezialisten arabera, txakurrak erabat lasaitzen laguntzen du.\nBadago jendea txakurra yogan egoteak pertsona despistatzen amaituko duela eta gorputzarekin ezartzen den konexio mentala galduko dela eta hori da praktika honen helburu nagusietako bat. zer gutxi doga ez da yoga egiteko jarduera alternatiboa.\nTxakurrarentzako yoga distraitzen duen edo ez oraindik ez da eraginkortasunez frogatu. Garrantzitsuena da beti gogoratzea hau oso aukera ona dela gozatu aisialdiaz eta dibertigarri asko zure maskotarekin.\nTxakurrak oso animalia fidelak dira jabeekiko edo inguruko jendearekiko sentimendu ederrak besterik ez dituztela, horregatik beti arreta bilatzen saiatzen dira, jabeek laztandu eta mimatu nahi dituzte, horregatik oso garrantzitsua da eman denbora pixka bat haiekin jolasten eta maitasunez tratatu, nahiz eta jende asko dagoen maskota eskuratzen dutenak eta haiek zaintzeko eta pixka bat entretenitzeko denborarik ez duten, horrek txakurrak normala baino estresatuago bihurtzen ditu.\nTxakurren yoga Pertsonak bere maskotarekin disfrutatzen duen aldi berean jarduera fisikoa burutzea ahalbidetzen duen aukera da, jarduera hau jabe eta maskotengandik datorren maitasun eta zoriontasunez betea dago.\nArtikuluaren bide osoa: Txakurren mundua » Txakur orokorrak » Yoga estresa asko pairatzen duten txakurrei


276.000 euro laguntzetara, alokairurako 30.000 euroko partida tartean - Bergara - Goiena.eus\n276.000 euro laguntzetara, alokairurako 30.000 euroko partida tartean\nJokin Bereziartua Lizarazu 2017-07-03 17:18\nBergarako udalbatza, azken osoko bilkuran.\nBergarako Udalaren diru-laguntzak bost lerrotan banatu dira: gizarte zerbitzuak, kirola, kultura, ingurumena eta ekonomia-sustapena. Gainera, "lehen aldiz", gazteei etxeko alokairua ordaintzen laguntzeko 30.000 euroko partida bideratu dute.\nBergararren "ongizatea hobetzea helburu" duen Udalak "ezinbesteko" ikusten du asmo bera duten taldeei eta eragileei laguntzak ematea. Testuinguru horren bueltan, 2017ko diru-laguntzen programa abian jarri berri dute; bost diru-laguntza lerroetan zazpi deialdi batu dituzte, Gobernuz Kanpoko Erakundeei, gizarte-taldeei, gazteei, kultura-taldeei, kirol-elkarteei, ingurumen arloko taldeei eta enpresei zuzenduta. Honako hau da banaketa:\nGKE-ei 55.250 euro.\nGizarte taldeei edo eragileei, 29.750 euro.\nGazteek alokairua ordaindu ahal izateko 30.000 euro bideratu dira: "Laguntza hau lehenbizikoz ematen da. Udalak esfortzu berezia egin du horretarako, gazteak lagundu nahi dituelako. Herriko gazteek gurasoen etxetik joan eta bakarrik bizitzeko zailtasunen aurrean, Udalak pauso hori ematea erabaki du".\nKultura taldeei 39.200 euro.\nKirol arloan, 89.500 euro elkarteei laguntzeko.\nIngurumenean, 3.000 euro jarri dira taldeentzat.\nEkonomia-sustapenean, 30.000 euroko partida jarri da enpresei laguntzeko: "Krisi ekonomikoak zuzenean eragin die enpresei, eta egoera zailari aurre egiteko, ezinbestekoa da laguntza eskaintzea. Horregatik, 30.000 euroak azterketa teknologikoak egitera bideratuko dira. Azterketa horiekin, gure enpresen lehiakortasuna hobetu gura da, merkatuan posizionamendu hobea lor dezaten".\nEskatzaileek bete beharreko baldintzei dagokienez, taldeen zein eragileen kasuan batik bat, ingurumen- eta berdintasun-baldintzak ezarri dira. Bi ildo horiek "estrategikoak" dira Udal Gobernuarentzat eta horregatik erabaki da baldintza orokorretan sartzea.\nLaguntza bakoitzeko oinarriak eta eskaera-orriak udaletxean eta Udal webgunean aurki daitezke. Eskaerak uztailak 21era bitartean egin daitezke udaletxean. Salbuespena gazteentzako laguntzak dira, horiek urte osoa dutelako eskaera aurkezteko.


Emakume bat eta bi adingabe etxetik kanporatu ditu Alokabidek Gasteizen\n2019ko uztailaren 22a, astelehena | Ordua Euskal Herrian 16:35:11\nHerritarrak etxe atarian bildu dira kanporatuak izan daitezela eragozteko. Ertzaintzarekin tentsioa eta bultzakadak izan dira eta emakumea esku-ohean eraman behar izan dute ospitalera antsietateak jota.\nGasteizko Zabalgana auzoko etxebizitza batean bizi dira Anastasia eta bere bi semeak, 800 eurorekin egin behar dio aurre egunerokorari, etxegabetzeen eta hipotekak eragindakoen hainbat kolektibok azaldu dutenez. Orain Alokabidek Eusko Jaurlaritzaren sozietate publikoak kanporatu egin nahi ditu.\nOstegunean goizeko 11.00etan zegoen aurreikusita etxegabetzea eta jende ugari bertaratu da Anastasiari bere babesa ematera. Ertzaintzaren eta herritarren artean tentsioa sortu da, bultzakadak, eta Hala Bedik azaldu duenez borrak ere erabili dituzte:\nLa Ertzaintza ha utilizado la violencia (porras entre otros elementos) para entrar en casa de Anastasia#AnastasiaSeQueda\n— Hala Bedi Irratia (@halabedi) 2016(e)ko irailak 15\nTwitterrez #AnastasiaseQueda traola erabiltzen ari dira.\nHasiera batean herritarrek eta Anastasiak berak leloak esanez eta dantzan erantzun diote etxegabetzeari, baina denborak aurrera egin ahala tentsioa areagotu egin da, Errekaleok Bizirik kolektiboak bideo honetan jaso duenez:\nEn "ciudad libre de desahucios" @Alokabide y policía desahucian así¿Algo q decir @gorka__urtaran ? #AnastasiaSeQueda pic.twitter.com/0ZZSn4qu32\n— Errekaleor Bizirik! (@Errekaleor) 2016(e)ko irailak 15\nArabako Etxegabetzeak Stop taldeak "Urkulluren eta Alokabideren hipokrisia" salatu dute eta iragarri dute salaketa jarriko dutela kaleratzearen kontra.\nEtxegabetzea amaitutakoan emakumea ospitalera eraman behar izan dute esku-ohe batean eta anbulantziaz, dirudienez, antsietateak jota. "Etxegabetzearen enpresa arduraduna Alokabide da, badakigu ez duela lotsarik", azaldu du Kaleratzeak Stop-ek.


Abentura berri honetan betiko aurkezpena mantentzea erabaki dut aspaldi irakurri gabe egon eta berriz heltzean, sekula baino gaurkotasun gehiago duela iruditu baitzait. Hemen duzue bere garaian Friedak eskaini zion aurkezpen kantuarekin batera:\nBlog honek ez du beste munduko pretensiorik. Beno, ondo pasatzea pretensiotzat jotzen ez badugu behintzat. The Indezents honetan, blogak atzean duen artaburuaren burutazio, istorio, iritzi eta harrikarak izango dituzue irakurgai, entzungai eta ikusgai. Batzuk korrika egitera irtetzen dira, beste batzuk marraztu egiten dute. Nik, istorioak asmatu eta kontatzean sentitzen dut plazer hori. Ongi etorri!


Azken hamarkadan ugariak izan dira Guda Zibila eta haren biktimak aitzakia hartuta argitaratu diren lan musikalak. Urteetan ahanzturan izan diren “galtzaileei” oraindik aitorpena zor bazaie ere, Barricadako Enrique Villarealek (‘El Drogas’) dioen bezala “omenaldia guk gure buruei egingo diegu, gertatutakoa ezagututakoan gure kriterioa osatzen dugunean”. Urte haietan gertatutakoa kontatzeko etorri dira sorkuntza hauek, eskolan eman ez dizkiguten historia klaseak entzuleari emateko.\nJoseba Tapiaren Agur Intxorta maite diskoko azalean argitaratu zen argazkia: gudariak lubakian, soinu txikia lagun.\nArma bat gehiago, horixe bihurtzen da musika gerretan. Etsaiaren balak buru gainetik dantzan igarotzen direnean, soldaduak dantzan jartzeko ez, motibatzeko arma boteretsua da. Hala izan da, eta gisa berean jarraitzen du gaur egun ere. Irakeko gerr(et)an Johnny ikusi dugu telebistaz heavy metala entzun bitartean ‘pepinoak’ jaurtitzen; eta ikusi, baita ere, 1936ko Guda Zibileko argazkietan, lubakiaren eta adiskideen fusilen babesean, trikitilariak euskal gudariak animatzen.\nTrikitilari-gudarien argazkiok, izan ziren Joseba Tapia Agur Intxorta maite, 1936-37 gudako kantuak (Gaztelupeko Hotsak, 2001) diskoa egitera bultzatu zutenak. Garai hartako guda kantak biltzen eta ikertzen aritu ostean argitaratutako lana izan zen, ordura arte plazaratu eta egungo gizarteari transmititu gabeak. “Gezurra badirudi ere, azken gerratik ez da Eusko Gudariak kanta besterik iritsi”, zioen diskoa aurkezten jardun zuen garaian. Mugarria jarri zuen Tapiak, ostera Euskal Herriko panorama musikalean hainbat taldek hartu baitute gai bera diskoak eta abestiak sortzeko. Lehenagotik gerrari buruzko lanik egon bazegoen arren, azken urte hauetan nabarmena izan da gorakada. 1936ko gudak, eta guda osteko errepresio frankistak zeresana –eta zer kantatua– ematen baitu oraindik ere.\n2000ko hamarkadan zehar Guda Zibileko “galtzaileen” inguruan lan ugari plazaratu dira. Horien artean aipa genitzake esaterako, Bide Ertzean-en Non dira (Gaztelupeko Hotsak, 2006), Barricadaren La tierra está sorda (Dro, 2009) edota Ahaztuak 1936-1977 elkarteak argitaratutako hiru bildumak: Oroitzapenerako kantak – Canciones para la memoria I, II, III (2007, 2008, 2009).\nLoraldi moduko bat gertatzen ari dela esan daiteke, hortaz. Pixkanaka, eta gelditu gabe zabaltzen ari den lore-begia. “Ezjakintasun handia zegoen gaiaren inguruan, bereziki gure belaunaldikoen artean” azaldu du Imanol Ubeda Bide Ertzean taldeko kideak. Eta ezjakintasunari jakinmina gehitzen bazaio, sormena dator; eta kanta berriak.\nHala gertatu da behinik behin Bide Ertzeanen eta Barricadaren kasuan. Etxean garai hartako desagertuak dauzkate tolosarrek, eta haien nondik norakoak jakin nahiak bultzatu zituen Guda Zibilaren gaia aztertzen hastera. “Liburuetan piztu zitzaigun jakinmina, eta konturatu orduko barruan pilatzen zitzaizkigun galderentzat erantzun bila genbiltzan” dio Ubedak.\nBarricada talde iruindarrak berriz, La tierra está sorda diskoaren liburuxkan onartzen du lan hori egiterakoan “gaiaz geneukan ezjakintasuna onartzetik” hasi zirela. Orain askoz gehiago dakite; diskoaren liburuxka esku artean hartzea besterik ez dago. Dokumentazio zabala bildu ostean, gerrari buruzko kezka sortzeko atximurra izan nahi du disko-liburuak Drogas-en hitzetan.\nBestelakoa da Fermin Balentzia abeslariaren kasua. Nafar hau 1970. hamarkada hasieratik ari da gai hauei buruz kantuan, protesta-kantaren garaitik gaur arte. “Frankismoak utzi dizkigun ondorengotza batzuk oraindik hor daude, erregearengandik hasita. Eta nik hori guztia ikusi, eta ezetz diot. Horregatik historia hasieratik k(o)antatu nahi dut”. Balentziak bere abestietan frankismoko biktimak aldarrikatzeaz gain, “euren ideiak errebindikatzen ditut, borrokatu zuten guztiarengatik abesten dut”. 30 urte daramatza Francoren biktimak gogora ekartzen, baina ez du diskorik grabatu. Herriz herri jardun du bere mezua zabaltzen.\nMusikari bakoitzak bere bidea egin du; denak iritsi dira, ordea, helmuga berera. Baina zergatik eman da orain loraldi hau? Gaiak interesa dauka, Fermin Balentziak eta Drogas-ek onartzen duten bezala, baina zergatik berebiziko interes hori garai hauetan eta ez lehenago?\n2004. urtean Espainiako Gobernua Memoria Historikoaren Lege Egitasmoarekin hasi zen bueltaka, zeresan eta kritika ugari jaso duena. “Gure ustez, alderdi sozialista lege horrekin hasi zen popularrengandik banantzeko eta eurak desgastatzeko asmoarekin. Ez zuten marketin politikotik harago begiratu” dio Ahaztuak elkarteko bozeramaile Martxelo Alvarezek. Balentziaren hitzetan “sendatu gabe, zauria garbitu nahi izan zuten”. Era batera edo bestera, Guda Zibilaren eta “galtzaileen” inguruan mintzatzen hasi ziren hedabideak, eta gaia eztabaida publikoaren plazara irten da. “Urte haietan gertatu zenaren inguruko interesa bultzatzen duen ekimen oro ongietorria izango da beti” dio Drogas-ek. “Memoria Historikoaren Legea hankamotz geratzen baita, baina elkarte memorialisten ekitaldi eta erribindikazioak ugaritzea ekarri du, gutxienez”.\nBalentziaren irudiko “orain arte gaiaz hitz egin ez bada, izan da ‘galtzaileak’ ixilik egon direlako”. Alvarezek dioenez “musikan gainontzeko esparruetan bezala, orain hasi da, batez ere, gai horri buruz mintzatzen”. Baina 1936ko gerraz badauzkagu Euskal Herrian argitaratu ziren liburu ugari. Adibidez, Navarra 1936, de la esperanza al terror (Altaffaylla, 1986) edota Espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian (J. Chueca, L. Fernandez, Egunkaria, 1997).\nBeraz, Memoria Historikoaren Lege hark gizartean zeresana sortu bazuen ere, horrek ez du esan nahi ezinbestekoa izan denik loraldi berri hau gertatzeko. Joseba Tapiaren diskoa hiru urte lehenago argitaratu zen, eta hona ekarri ditugun gainontzeko adibideek ere ez dute egitasmo hura oinarrian, inondik inora ere.\nArrazoiak arrazoi, egia dena da Guda Zibilaren inguruan kantutegi berria sortu dela. “Olatu honek korapilo asko askatu ditu” Ubedaren hitzetan. Gure herrian bizi izan dugun azken gerrako biktimak ez dira oraindik ahaztu, eta ez dira ahaztuko abeslari batzuen ekimenari esker. Fermin Balentziak dioen bezala, “nik Alto de Loiti kanta abesten jarraituko dut jendeak jakin dezan hura zer izan zen, eta zer izatera iritsi zitekeen”. Kantaren hitzak dioen bezala, “zuen historia jarraituko dugu”...\nKantak berreskuratzen, transmisioa sustatzeko\nAhaztuak elkartea lan eskerga egiten ari da 36ko biktimen memoria berreskuratzen. Kaltea konpontzeko, egia bilatzeko eta justizia lortzeko egiten dute lan. Garai hartako pertsonen testigantza biltzeaz gain, musika alorrean ere jardun azpimarragarria egin dute. Lan horren adierazgarri, argitaratu dituzten hiru kanta-bildumak, doinu zahar eta garaikideekin osatu dituzten diskoak.\n“Musikaren baitan gauza asko berreskuratzeko zegoela iruditu zitzaigun, erresistentzia antifaxista eta Errepublika garaian sormen handia egon baitzen literatura, musika eta beste hainbat esparrutan. Berreskuratu beharreko zerbait izateaz gain, esperientzia haiek transmititzeko musika tresna egokia izan zitekeela ere iruditu zitzaigun” azaldu du Alvarezek.\nIldo horri jarraituz, musikak duen funtzio pedagogikoa nabarmendu du Ahaztuak elkarteko bozeramaileak. “Musika belaunaldi berrietara errazago iristen da, eta arrastoaren atzetik jar dezake bat baino gehiago”.\nPlazaratutako hiru bildumetan era guztietako musikariek hartu dute parte. Espainiar estatuko sortzaileek –Gente del Pueblo andaluziarrek, Nuberu asturiarrek edo Aura Kuby kantabriarrak besteak beste–, eta noski, baita euskaldunek ere. Elkarteak kanta zaharrak berreskuratzen lan egin badu ere, sorkuntza berriek leku nabarmena daukate diskoetan, batzuetan bereziki diskorako eginak. Adibidez, Jon Maia Karidadeko Bentarekin bere aitonaren oroimenez kantuan entzun dezakegu, Amaia Zubiria Maria Riverorekin batera, Petti Imanol zenaren kanta bat interprtetatzen edota Mikel Urdangarin gaztelaniaz abesten. Hasiera batean Ahaztuak elkarteko kideek bilduma bakar bat argitaratzea pentsatua baldin bazeukaten ere, gerora bi gehiago etorri dira, eta Martxelok aurreratu digunez, laugarrena ere laster iritsiko da.\nBakarlariak, rocka, popa, rapa eta beste hainbat musika estilo elkartu dira lan hauetan, entzulego ahalik eta zabalenarengana iristea helburu. Kasu honetan garrantzitsua ez baita musika estiloa, kanten hitzetan esaten den guztia baizik.


Lankide eztabaida:Arantxa Arzamendi - Wikipedia, entziklopedia askea.\nLankide eztabaida:Arantxa Arzamendi\nOngi etorri, Arantxa Arzamendi, euskarazko Wikipediara!\n1 Euskal idazleen obrei erdaretara egindako itzulpenak\n2 «Donostia» artikuluan, zuk txertatutako atal bat beste toki batera eramatea\n4 Korrikara joateko gonbidapena\nEuskal idazleen obrei erdaretara egindako itzulpenak[aldatu iturburu kodea]\nKaixo, Arantxa. Hainbat euskal idazleren artikuluak osatzen lan ederra egiten ari zarela ikusi dut. «Harkaitz Cano» artikuluan, ordea, ikusi dut haren obrei gaztelaniara egindako itzulpenak txertatu dituzula. Hau euskarazko wikipedia denez, euskarazko obrak aipatu ohi ditugu (eta gaztelaniazko wikipedian gaztelaniazkoak, frantsesezkoan frantsesezkoak, ingelesezkoan ingelesezkoak...). Ikus, adibidez, «Bernardo Atxaga» artikulua: gure idazlerik erdaratuenari, ez diogu erdaratze horietako bat bera ere aipatu.\nOndo izan, eta eutsi wikipediagintzari. --Xabier Armendaritz 2013-09-24, 09:50 (UTC)\nSartuko naiz hemen, ze Joseba Sarrionandiak atal bat dauka itzulpenekin: Joseba_Sarrionandia#Beste_hizkuntzetan -Theklan · · 10:18, 24 iraila 2013 (UTC)\n«Donostia» artikuluan, zuk txertatutako atal bat beste toki batera eramatea[aldatu iturburu kodea]\nIzan ere, Euskal Herriko udalerrietarako onartua dugun ereduari begiratuta, uste dut atal horretan azaltzea dagokiola. Gainera, orain arte «Ondasun nabarmenak» atala hutsik zegoen; beraz, primeran datorkio zuk ekarritako edukia.\nOndo ibili, eta segi wikipediagintzan. --Xabier Armendaritz 2016-10-25, 09:55 (UTC)\nKorrikara joateko gonbidapena[aldatu iturburu kodea]\nKaixo Arantxa Arzamendi: Txokoan idatzi dudan moduan, Euskal Wikilarien Elkartekoak, apirilaren 8an Korrikara joango gara. Horretarako Korrikako kilometro bat erosi dugu Araban. Nahi izanez gero, bertara hurbildu eta taldeko hainbeste kiderekin egunpasa egin dezakezu.\nOndo segi, Arantxa Arzamendi. -Oraina (eztabaida) 10:12, 29 martxoa 2017 (UTC)


Konpartsa handituz - Etxarri aranatz - Guaixe.eus\nErkuden R. B. eta Eneida C. M. 2020-08-04 13:20\nBeltza Zuria, Beraxko, Txiñerratso eta Kixkimau dira Etxarri Aranazko erraldoiak, baina konpartsarekin beste erraldoi txiki batzuk ere ibiltzen dira. Orain, erraldoi txiki gehiago jaiotzen ari dira\nEtxarri Aranazko erraldoi konpartsaren ohitura 1970. hamarkadatik dator. Garai hartan bi erraldoi zeuden: Errege Erregina. Joakin Morentin konpartsako kideak azaldu duenez, garaiko erraldoi gehienak berdinak ziren. Garai hartan udaleko langileek ateratzen zituzten erraldoiak. 1980. hamarkadan, ordea, Morentinek eta bere kuadrillak hartu zuten ardura. Buruhandiak ateratzen zituzten ere. 2000. urtera arte ibili ziren. Erraldoi konpartsaren bigarren etapa 2017. urtean iritsi zen, oraingo lau erraldoiak egin zituztenean. Erraldoiekiko zaletasuna, aldiz, ez da inoiz galdu.\n"2000. urtean fgura berriak eskatu genituen, gaia pixka bat alde batera gelditu zen. Orduan, utzi genuen". Duela hiru urtera arte. "Eneka zen alkatea, eta hark gaia berreskuratu behar zela uste zuen, ezin zela horrela gelditu. Jendeak erraldoiak eskatzen zituen txikitan ikusten zituelako, eta gogoa zuen". Orduan, erraldoiak berritzea erabaki zen. Etxarriko mitologia eta historia baliatuz, Beltza Zuria, Beraxko, Txiñerratso eta Kixkimau erraldoiak sortu zituzten. Erraldoi zaharrak birziklatuz, bi erraldoi berri sortu ziren; beste bi erraldoiak berri-berriak dira. Lau erraldoien estrukturak egurrezkoak dira, baina zaharberritutakoek 45 kiloko pisua daukate; berriek, 30 kilokoa.\nBeltza Zuria eta Beraxko senaremazte bikote bat da. Etxarrin XIII. mendean bizi ziren. Haien "ustezko" janzkeran inspiratuta sortu ziren Etxarriko abesbatzako kideen jantziak. Orain, Beltza Zuriak eta Beraxkok arropa horiek daramatzate ere. Txiñerratso Etxarriko sorgina da, eta Kixkimau, inauterietako pertsonaia. 2017. urteko festetan mustu zituzten lau erraldoiak, eta haiekin batera bost erraldoi txiki ere atera ziren. "Harrigarria izan zen jendearen erantzuna".\nMorentinek hamaika anekdota ditu kontatzeko. Ia bi hamarkadetan erraldoiak dantzatzen zituzten, eta bikote bakarra zenez, balsa bezalako dantzak egitea erraza zela dio. "Ez zen asko behar; inprobisatzen genuen". Bi bikote - lau erraldoi - ateratzen hasi zirenean "koordinazio gehiago" behar zutela dio, eta entseatzen hasi ziren. "Lau pausu atera ditugu, eta hobetu dugu". Konpartsaren etapa honetan hainbat gazte hasi dira taldean. Esaterako, Pello Mikelez iaz hasi zen. "Probatzeko esaten zidaten, eta animatu nintzen. Azkenean, oso gustura nago". Hilabetean behin entseatzen dute.\nErraldoi berriak mustu zituzten egunean, konpartsako kideen "harridurarako", herritarrek egindako erraldoi txikiak agertu ziren ere. Ideia horrekin eta koronabirusak eraginez ezarritako konfinamenduaren ondorioz, konpartsak erraldoi txiki gehiago egiteko proposamena bultzatu zuen. Horretarako, Youtuben tutorialak egiten hasi ziren.\n"Whatsappeko taldean hitz egiten hasi ginen, eta Iñakik komentatu zuen zerbait egin genezakeela jendea animatzeko eta jendeak bere etxean erraldoiak egiteko. Ideia ona iruditu zitzaigun, eta pixkanaka hasi ginen". Erantzuna ona izan dela esan dute konpartsako kideek. Iñaki Apalategik alabaren etxerako lanetatik hartu zuen ideia. "Kartoiarekin eta kolarekin maketa batzuk egin behar zituen, eta ondo gelditzen zela iruditu zitzaidan. Beti esaten dugu jendea inplikatu behar dugula". Konfnamendua baliatuz, haurrak entretenitzeko modu polita izan zitekeela iruditu zitzaien. "Denek oso ideia ona zela esan zuten, eta tutorialak egiten hasi ginen".\nTutorialak "inprobisatuz" egin dituzte, Asun Gualek azaldu bezala: "Ez dago aurretik ezer egina. Zerbait egin behar dugunean Interneten begiratzen dugu". Aurretik erraldoi txikiak egin zituztenei ideiak eskatu dizkiete ere.\nDena puxika batekin hasten da. Puxikaren gainean egunkari paperez eta kolaz egindako nahasketa baten hainbat geruza jarri behar dira. Horrela burua lortzen da. Ondoren, estruktura eta eskuak egin behar dira. Amaitzeko, arropak egin behar dira. "Azken bideoa gelditzen zaigu, arroparena". Hala ere, arropa zaharra birziklatu dutela aipatu dute. Erraldoi txiki bat egiteko pausoz-pausoko tutorialak konpartsaren Youtubeko kanalean daude.\n10 eta 12 urte bitarteko haurrek eramateko moduko erraldoiak egin daitezke tutorialak jarraituz. Bi metroko altura dute, gutxi gorabehera, eta bakoitzak nahi duen pertsonaia egin dezake. Esaterako, konpartsako kideen artean zortzi erraldoi txiki aterako direla esan dute: Trikitilaria, Pandero jolea, Mari Domingi… "Haurrek pertsonaia aukeratu dute; zer-nolako itxura eman jakiteko,Interneten argazkiak begiratu ditugu; eta pixkanaka egin dugu". Konpartsako kideak ez direnak ere erraldoi txikiak egitera animatu direla gaineratu dute.\nEtxarri Aranazko festak bertan behera gelditu direnez, momentuz ez dituzte erraldoiak aterako. Gainera, Apalategik azaldu duenez, "erraldoien barruko lekua oso itxia da, eta osasun neurriak direla-eta ezin dira atera". Beraz, momentuz ez dakite noiz mustu ahal izanen dituzten konpartsako kide berriak. "Batzuk bukatuta daude; beste batzuk, prozesuan…". Konfinamenduan jaiotako erraldoiekin festaren bat egin nahi dute egunen batean.


albistetan: Indarkeria matxista eta objektibotasuna\nObjektibotasuna kazetaritza profesionalaren oinarrizko printzipioa da. Horregatik, indarkeria matxistari aurre egiteko ildo editorialik izan ez arren, hedabideek emakumeen aurkako erasoak gainerako lege-hausteak lantzen dituzten moduan jorratu beharko lituzkete. Hala ere, hedabideek indarkeria matxistaren berri ematean objektibotasunaren arauak gainerako lege-hausteetan baino sarriagotan urratzen dituztela egiaztatu dugu.\nObjektibotasuna bi elementu nagusik osatzen dute: gertaera eta inpartzialtasuna (Westerståhl, 1983; McQuail, 1992 eta 2010). Gertaera albistearen oinarria da. Adibidez, sute baten berri ematen duen albisteak sutea gertatu duela egiaztatu behar izan du, bestela ez dago albisterik eta. Emakumeen aurkako erasoak albiste bihurtzen dira existitzen direlako, baina “ustezko”-tzat hartzeko ohitura zabalduta dago. Erasorik ez badago, ez dago albisterik; eta erasoa ziurra ez dela adierazteko probarik ez badago, zergatik zabaltzen dute hedabideek indarkeria matxistaren inguruko zalantzarik?\n(El Correo, 2011/10/03)\nGertaerak bi aldaera ditu: egiazkotasuna eta adierazgarritasuna. Alde batetik, egiazkotasunak gertakizunaren inguruko datu zehatzak azaltzen ditu. Horretarako, informazioak 5W galderen erantzunak agertu behar ditu. Lehenengo lau erantzunak honakoak lirateke: nork, zer, noiz eta non. Bosgarren W galdera kazetaritza-ereduaren araberakoa da: “zergatik” (Warum), Alemaniako kazetaritzan, eta “zelan” (How), AEBetako eredu sentsazionalistan. Eraso matxisten berri ematen dituzten albisteek “zelan” galdera tituluan bertan azaldu ohi duten bitartean, gainerako erasoek “zergatik” itaunari erantzuten diote:\n“Emakume bat hiru aldiz bortxatu dute Tafallan, eta jipoia eman” vs. “Urdulizko baserri batean ostu eta jabeak jotzeagatik, lau lagun atxilotu dituzte”.\nBeste aldetik, egiazkotasunarekin batera, gertaerak adierazgarritasuna kontuan hartzen du. Adierazgarritasunak gertakariak eragindako erreakzio sozialaren berri ematen du. Hedabideek, baina, erreakzio instituzionala lehenetsi ohi dute: talde feministen islarik ez dago.\n“«Tolerancia cero» con la violencia machista”\nObjektibotasuna osatzen duen bigarren elementua, gertaeraz gain, inpartzialtasuna da. Inpartzialtasunak albisteak agertuko duen gertaeraren aurkezpena azaltzen du. Horregatik, bi gauza kontuan izan behar ditu. Lehenengo eta behin, inpartzialtasunak oreka eskatzen du. Horren arabera, albisteek gutxienez gertaeraren bi ikuspegi edo interpretazio jaso behar dituzte: atxilotutakoa erruduntzat jotzeko argudioak eta errugabetzat hartzeko azalpenak. Errugabetasun-presuntzioa oinarrizko eskubidea da, baina horrekiko errespetuak ez du erasoa zalantzan ipintzen. Are gehiago, Justizia Administrazioaren ekimenez hasitako prozesua da, eraso matxistek gizarteari kalte handia egiten diotela uste delako. Beraz, albistearen bi aldeak azaltzeko ustelkeria kasuetan erabiltzen den zorroztasun bera aplikatu beharko lukete hedabideek: instrukzio epailearen argudioak eta errugabetzat hartzeko azalpenak.\nEmakumeen aurkako erasoetan, ordea, biktima eta erasotzailea plano berean ipintzen dituzte hedabideek, eraso matxistak emakume jakin bati eragindako kontu pribatua balitz bezala, gizarteari kalte egiten dion arazo soziala ezabatuz.\n(El Correo, 2011/09/21)\nOrekarekin batera, inpartzialtasuna aurkezpen neutralaren ondorioa da. Horretarako, albistea ilustratzen duen irudiak berria osatu beharko luke. Esaterako, albistearen tituluak honela badio (“Bi atxilotu, Boluetan neska bat bortxatzeagatik”), argazkia atxilotuen ingurukoa izan beharko litzateke. Hortaz, erasoa jasan eta gero, erasotutako emakumea zer jarreratan aurkitu zuten lehen orrira eraman zuen Deiak, emakumeari “zelan” eraso egin zioten azaltzeko argazkia, hain zuzen:\nHorrenbestez, objektibotasunaren arauak urratzearen ondorioz, albisteen kalitatea guztiz kaltetzen da. Indarkeria matxistaren aurka konprometitu ez diren hedabideek ere profesionaltasunez jokatu behar dute, objektibotasuna kazetaritzari lotutako printzipioa baita. Horretarako, zaindu beharreko gutxieneko arauek honakoa jasotzen dute:\n1.- Egiazko gertaera baten berri eman.\n2.- Tituluan albistearen edukia osotasunez agertu: “zergatik” galdera “zelan” itaunaren aurretik lehenetsi.\n3.- Informazioaren adierazgarritasun soziala islatu.\n4.- Epailearen argudioak eta atxilotua errugabetzat hartzeko azalpenak jaso.\n5.- Informazioa osatzen duen argazkia gehitu.\nLabels: kalitatea, matxismoa, objektibotasuna\nAxier 17/5/13 3:48\nBortxatzailea, El Correon eta ohikoa duten moduan, marokiarra dela esango banu objetiboa izan leike baina inondik ere ez, zuzena. Horregatik iruditzen zait subjetibotasuna dela kazetaritzari lotutako printzipioa, kazetaritza errealitatea eraldatzeko tresnatzat hartuz gero, jakina.\nmaria gonzález gorosarri 17/5/13 6:23\nMila esker, Axier. Objektibitatearen kontua Kazetaritza zientziatzat hartzeko oinarri moduan sortu zen, iraulitako piramidearen antzera. Zelanbait, kazetariaren alde batekotasuna ekiditeko helburua zuen. Hala ere, diozun bezala, kazetaritza berez intentzionala da. Horixe informazioaren gizarte-ekarpena litzateke, albistea lantzean osatu beharreko elementuek garrantzia handia badutelako (giza-eskubideen errespetua..., kulturartekotasuna). Horregatik, albisteen kalitateak bi osagai ditu: profesionaltasuna (objektibitatea edo albisteak emateko metodologia) eta gizarte-ekarpena (albistegintzaren helburua). Esangurarekin bat gatoz, terminologiak nahastu gaitu.


Martin Zubimendi: «Oraindik ere zaila da lortu dugunaz jabetzea» | Kirola | Berria\nMartin Zubimendi. Realeko jokalaria\n«Oraindik ere zaila da lortu dugunaz jabetzea»\nZubimendik loria dastatu du Realarekin jokatu duen estreinako finalean, eta bide horretan sakontzeko prest agertu da: «Zaila da azaltzen. Donostiarra naiz, eta Realekoa. Ametsetan ikusten nuen hau».\nRealak Espainiako Kopako garaikurra jaso berritan, taldeak osatutako abesti zerrenda bat entzun zen Cartujako bozgorailuetatik. Txuri-urdin ereserkia izan zen lehendabizikoa. Brigade Loco taldearen Bultzada izan zen bigarrena: «Haur baten ilusioa, aurpegiko irribarrea», dio zati batean. Haurra ez, baina gaztea da Martin Zubimendi jokalaria (Donostia, 1999). Partida osoa jokatu zuen harrobikoak bere lehen finalean.\nAurpegiko irribarrea aipatzen du kantuak. Bi egun geroago, ezkutatu al zaizue?\nEz, ez (barrez). Gainera, neuk hautatu nuen abesti hori. Iraungo digu irribarre horrek, oraindik ere.\nZure lehendabiziko finala zen, eta irabazi egin zenuen. Zer sentitu zenuen?\nNik neuk ez dut Reala inoiz txapeldun ikusi, eta pribilegiatu bat sentitu naiz. Sentipen onak izan nituen; saiatu nintzen gozatzen; ardura handia genuen, baina, horren gainetik gozatzera joanda, lortu nuela uste dut.\nGozamena ekarri duzu hizpidera. Neurketa amaitu ordukoa zoramen eztanda bat izan zen, ez?\nBada, bai. Edozein besarkatu nuen; denak oso lagunak gara, elkarrekin egoten baikara. Oso harreman estua dugu.\nEz zenuten sasoiko partidarik ikusgarriena egin, baina ondo egituratu zenuten partida. Hori al da balio duena?\n[Barrez]. Bai, gerora lagunek esan zidaten oso pozik zeudela, baina partida astuna izan zela. Proposatutako partida bikain atera zitzaigun: baloi jabetzan, dakigun hori eginaz, eta gero oso indartsu egonda. Haiek, Athleticekoek, jokalari azkarrak dituzte erasoan, eta uste dut oso ondo moldatu ginela.\nReala txapeldun egin duzue, 34 urteren buruan. Zer sentitzen da halakoetan?\nZaila da azaltzen, gutxitan gertatzen baita. Ni donostiarra naiz, txikitatik Realekoa, eta klubean nago ordutik. Ametsetan bakarrik ikusten nituen momentu horiek. Inoiz ez nuen pentsatu horraino iritsiko nintzenik, eta gutxiago final bat jokatuko nuenik. Badakigu jendea dugula atzetik; lortu dugu, eta poza handia da.\nFestak ere askorako emango zuen, noski.\nBai, bai. Egia esan, lo gutxi egin genuen. Afaria ere berandu hasi zen [02:30 aldera], eta hortik aurrerakoa... Pentsa dezakezu.\nJokalari batek hala esan zuen hotelean: «Hau hasiera besterik ez da». Hala iruditzen al zaizu?\nNahiko nuke! Nire lehen urtea da, eta espero dut azkena ez izatea. Uste dut ongi jokatzen ari garela, eta etorkizuna oso polita izan daitekeela. Esango nuke bide onean gaudela; bai ni, eta baita Reala ere.\nPartidari erreparatuta: zer pentsatu zenuen epaileak zortzi minutuko luzapena adierazi zuenean?\nZortzi minutuko luzapena adierazi zuenean zera pentsatu nuen: «Ea, zortzi minutu gehiago». Baina Athleticek azkenaldian amaieretan erakutsi duena kontuan izanda, kontuz aritu behar genuen.\nAthletic hizpidera ekarri duzu. Zuri-gorriak dotore aritu ziren amaitu ostean, ezta?\nBai, bai. Geure artean aipatu genuen. Batez ere [Iker] Muniainek, eta Iñigo Martinezek izan zituzten detaileengatik. Jokoan ere igarri genuen, derbi bat zela, baina derbi garbi bat. Ez ginen arazoetan sartu, eta alde horretatik ere pozik geratu ginen.\nDena den, bihar elkarren aurka ariko zarete berriz ere. Larunbateko garaipenak bultzada emango al dio Realari?\nBai. Zaila izango da orain txipa aldatzea, baina egin beharreko zerbait da. Denboraldia luzea da oraindik, eta helburu argi bat dugu: Europan jokatzeko sailkatzea. Nik uste Kopak indartuko gaituela, eta ea nola amaitzen dugun denboraldia.\nAzken astean kezka iturri izan zinen zaleentzat, saihetseko arazoak zirela eta. Finalean, ondo?\nBai, presioa eta urduritasuna banituen, baina uste dut ondo kudeatu nituela. Batez ere, partidaren aurretik nituen urduritasunak. Gero ondo aritu nintzela esango nuke.\nBai: partidatzarra jokatu zenuen.\nEskerrik asko, baina taldearen lana ere ona izan zen.\nRealak ondo lotu zuen Athletic. Asko aztertu al zenituzten?\nHaiek erasoan jokalari onak dituzte, buruz burukoan ondo moldatzen direnak, eta, hor, ondo moldatu beharra geneukan. Uste dut lortu genuela; bai atzeko lerroan, bai defentsako lan osoan.\nLehen esan duzu zuk hautatu zenuela Brigade Locoren abestia. Honela dio aurrerago: «Txuri-urdin koloreak, harrotasunez eramanda». Joan bai, baina noraino? Zer helburu duzue orain?\nBehin [Espainiako] Kopa irabazita, batek pentsa dezake edozeini egin diezaiokegula aurre, baina pixkanaka osatu behar dugu bide hori. Ez dugu helburu handiegirik jarri behar, bideak ekarriko baitizkigu,\nLehengo harrotasun horri distira pinporta batzuk gehitu dizkiozue, ordea. Hala sentitzen duzue?\nBai. Nire kasua aipatuko dizut: Bigarren Mailan zegoela hasi nintzen segitzen ni Reala, eta orain hor ikustea, garaikur bat irabazten, bada arrazoi bat harrotasun hori handitzeko.\nEgoera hala behartuta, ez zen ospakizun publikorik egin. Nola kudeatu duzu zuk?\nNi oso lasaia naiz. Etxera joan nintzen, familiarekin egoteko, eta, gero lagunengana. Oso lasai eraman nuen dena.\nJabetzen al zara, ordea, Realaren historian zure izena idatzi izanaz?\nEgia da gaur egun oraindik ez dela erraza horretaz jabetzea, baina uste dut aurrerago jabetuko garela; gutxik lortu baitute hori orain arte.\nRaul Garcia: «Ez genuen dakigun bezala jokatu»