ARARTEKO, 10. Adinekoak\nErakunde honetan, adineko pertsonak lehentasunezko kolektiboetako bat dira. Formalki, talde horretan 65 urtetik gorako pertsonak barne hartzen dira; baina, halere, bizitza-itxaropena luzatu egin denez, adineko pertsonen kolektiboa gero eta handiagoa da. Halaber, askotariko ezaugarriak ditu, eta, ondorioz, barne hartzen dituen behar eta eskaerak ere arras desberdinak dira. Adibidez, batetik, kolektiboko pertsona gazteenek osasuna eta autonomia pertsonala dute; hori dela eta, gizartean eta beren inguruan aktiboki parte hartzeko gaitasuna eta nahia dute. Beste alde batetik, ordea, arreta behar duten herritarrak ditugu; izan ere, normalean beren adinaren ondorioz, autonomia pertsonala mugatuta izaten dute.\nKapitulu honetan, 2010ean kolektibo heterogeneo honen inguruan ikusi ditugun alderdirik garrantzitsuenak laburbilduko ditugu.\nII. Arloa kopurutan\n2010ean 30 kexa jaso dira adineko pertsonen arloan. Alegia, erakundeak urte osoan zehar erregistratu dituen kexen %2,29.\nHorien edukiari dagokionez, jasotako kexak honako gai hauei buruzkoak izan dira:\n− Autonomia Pertsonalari buruzko Legearen aplikazioa 18\n− Adineko pertsonentzako laguntza 10\n− Administrazioaren funtzionamendua eta prozedura administratiboa 2\n2010ean jaso eta kudeatutako kexen tramitazioaren xehetasunei dagokienez, aipatzekoa da 25 Foru Administraziori eta 6 Tokiko Administrazioari buruzkoak direla, eta txosten honi ekin diogunean honako egoera honetan daudela:\nGUZTIRA Izapidetzen Amaituta Jarduera okerra Jarduera okerrik ez Gerora ez dira onartu\n31 16 10 2 8 5\nIII. Araudi testuingurua eta soziala: Arartekoaren esku-hartzea adineko pertsonen eskubideen sustapenean\n1. Adineko pertsonen parte-hartze soziala: zahartze aktiboa eta autonomia pertsonalaren sustapena\nHerri-administrazioek gizarte-politikak lantzean adineko pertsonen kolektiboaren barruko dibertsitatea kontuan hartu behar dute, gizarte-politikak barne-hartzaileak izateko eta haien hartzaileen itxaropenei erantzuteko.\nZahartze aktiboa edo positiboaren kontzeptua garrantzia irabazten ari da. Kontzeptu horrek 65 urte bete ondoren ere herritarrek beren eskubideak aktiboki erabiltzea aldarrikatzen du.\nAdineko pertsonen potentzial handia eta gizartean egin dezaketen ekarpen garrantzitsua mintzagai izan zuten EHUren Udako Ikastaroetan 2010ean, baita Innobasque erakundeak EAEko hiru hiriburuetan antolatu zuen word-kafe topaketa batean ere.\nIldo horretatik, aipatzekoa da Bizkaiko Foru Aldundiak Bizkaian Zahartze Aktiboa Sustatzeko Ekintza Plana onartu duela. Plan horren bidez, zahartze aktiboa sustatzen duten baldintzak sortu nahi dituzte honako hauen bidez: dauzkan onurak eta ongizate-bermeak ezagutzera emanez, estereotipo negatiboekin hautsiz, etengabeko prestakuntza eta aisi osasungarria sustatuz eta adineko pertsonek bizitzaren arlo guztietan parte hartzea bultzatuz.\nHiru lurralde historikoetan adineko pertsonen parte-hartzeari ematen zaion garrantzia ikusirik, adineko pertsonentzako foru kontseilu bat dago eta parte-hartze eta kontsulta organo gisa dihardu kolektibo horri eragiten dioten politika eta jardueren esparruan. Horrez gain, autonomia erkidego mailan, Gizarte Zerbitzuen Euskal Kontseiluaren barruan, adineko pertsonen batzorde iraunkor sektorial bat dago.\nGai hori interesgarria da ere Europako Batzordearentzat; izan ere, 2011n Berrikuntzarako Elkarte Europarra (BEE) eratu nahi du zahartze aktibo eta osasuntsuari buruz. BEE Europar Batasunaren "Berrikuntzaren aldeko Batasuna" estrategiaren barruko ekimena da, zehazki, Europa 2020 proiektuaren ekimenetako bat da. BEEren helburua adineko pertsonen bizitza-kalitatea hobetzea da, bizitza aktibo eta autonomoa izan dezaten, baita gizarte eta osasun zerbitzuen iraunkortasuna eta eraginkortasunaren alde jardutea ere. Horretarako, berrikuntza teknologikoak gero eta gehiago erabiltzen direla kontuan hartuz, horien aplikazioan kontzentratuko da eta, besteak beste, alderdi hauetan ere bai: osasunaren sustapena; prebentzioa, diagnostikoa eta tratamendu goiztiarrak; gizarte eta osasun zerbitzuek koordinatuki lan egitea; laguntzarako teknologiak erabiliz, bizitza autonomoa sustatzea. Une honetan, 2011ko urtarrilaren bukaeran gaudela, Europako Batzordea erakunde publiko eta pribatuen iritzia biltzen ari da Europan biztanleria zahartzeak dakartzan erronkei aurre egin ahal izateko berrikuntza areagotu ahal izateko moduei buruz. Datozen 30 urteetan, 65 urtetik gorako pertsonen kopurua Europan %40 areagotuko dela kalkulatzen da. Horrek erronka handiak planteatzen ditu, baita aukerak ere, eta nahitaez bideratu behar dira.\nArgi dago bizitza duina eta herritar aktibo gisakoa izateko ezinbestekoa dela, besteak beste, horretarako beharrezkoa den gaitasun ekonomikoa izatea, hau da, adineko pertsonek diru-sarrera duinak izatea eta zamarik ez edukitzea. Kezkagarria da adineko pertsona askok –gurasoek– oraindik ere seme-alaba helduen arreta beren gain hartzen dutela haiek ez dutelako lanposturik aurkitzen edo hainbat arrazoiren ondorioz galdu dutelako eta krisi ekonomikoak larriagotu egin dituelako arrazoi horiek. Zentzu horretan, pertsona horietako asko familia ren babes ekonomiko bihurtu dira eta hori kaltegarria da beraientzat.\nAutonomia pertsonala sustatzeko zerbitzuei dagokienez, honako ebazpen honek pixka bat gehiago zehaztu du zein motatakoak diren zerbitzu horiek: Gizarte Politika eta Kontsumoaren Idazkaritza Nagusiaren 2010eko azaroaren 4ko Ebazpena, I. menpekotasun-maila onartua duten pertsonen kasuan beharrezkoak diren zerbitzuen babes-mailak eta prestazio ekonomikoen zenbatekoak zehazteko irizpideei buruzkoa. Beraz, xedatutakoaren arabera: "autonomia pertsonala sustatzeko zerbitzuak dira, eta Autonomia Sustatzeko eta Menpekotasunari Erantzuteko Sistemaren Lurralde Kontseiluko Batzorde Ordezkariak ondorengo alderdi hauen edukia garatuko du:\n• Gaikuntza eta terapia okupazionala.\n• Arreta goiztiarra.\n• Estimulazio kognitiboa.\n• Autonomia funtzionala sustatu, mantendu eta berreskuratzea.\n• Gaikuntza psikosoziala adimen-gaixotasunak edo ezgaitasun intelektuala duten pertsonentzat.\n• Laguntza pertsonalak eta zaintza egoitza berezietan (babespeko etxebizitza)".\nAkordioak sustapen zerbitzuaren gutxieneko intentsitatea ezartzen du (ordutan), baita arreta goiztiarreko eta autonomia funtzionala sustatu, mantendu eta berreskuratzeko zerbitzuena ere batik bat.\n2. Adineko pertsonen oinarrizko eskubideen babesarekin lotutako ohar batzuk\nAdineko pertsonen oinarrizko eskubideen babesarekin lotuta, gero eta arreta handiagoa eskaintzen zaio tratu txarren egoerak prebenitu eta antzemateari; bereziki, tratu txar psikologikoei dagokienez, zailagoa baita antzematen. Zentzu horretan, beharrezkoa da esparru honetan politika publikoen jarduera areagotzea, eta, bereziki, gizarte eta osasun zerbitzuei dagokienez. Era berean, beharrezkoa da egoera horiek onartezintzat jotzeko kontzientziazioa bultzatzea, horrekin lotutako susmoren bat izan bezain laster, gizarte eta osasun zerbitzuei horren berri emateko. Duela gutxi plazaratu da adineko pertsonek tratu txarrak jasaten dituztela, eta, seguruenik, pertsona asko egongo dira egoera horretan, beren eskubideak urratuak direla, eta, sarritan, ez dira ezta konturatzen ere. Tratu txar psikologikoen kasuan, beharbada ez dira konturatzen, ez bata (adineko pertsona), ezta bestea ere (tratu txarrak ematen dituena, gehienetan haren senide eta zaindaria). Beste batzuetan, adineko pertsona horretaz konturatzen denean, zaila da bere egoeraz ohartzea, agian ez dakielako nola jo edo nola eskatu laguntza, edo beharbada ez delako gaiari buruz hitz egitera ausartzen jasan litzakeen ondorioengatik eta zaindariarekiko duen menpekotasunagatik.\nKasu batean, bilobak bere amonaren inguruko kezka agertu zigun. Amona beste etxe batean bizi zen, beste senide batzuekin. Adierazi zigunaren arabera, amona horrek etxeko egoeraren inguruko pertzepzio negatiboa agertu zuen (tratu desegokiarekin lotutako elementuak aipatuz, ikuspuntu psikologikotik); baina, ez zuen nahi familia tik kanpo adierazi, bere senideak zalantzan jartzea esan nahi baitzuen. Egoera kontuan hartuz, gaiari heltzeko modu eta bideen berri eman zitzaien. Beste kexa batean, berriz, adineko pertsona bat bere bikotekidearen tratu txarrak jasaten ari zela salatu zen.\nAbenduan EAEn adinekoen aurkako tratu txarren prebalentziari buruzko azterlanaren emaitzen txosten interesgarri bat aurkeztu zen. Eusko Jaurlaritzaren Enplegu eta Gizarte Gaietako Sailaren ekimenez egin da. Sakonean aztertutako kontuzko gai horren inguruko hurbilketa bat da.\nTxostenak adierazten duenaren arabera, egoera horiek desagerrarazteko, honako alderdi hauetan lan egin behar da, besteak beste: gizartea kontzientziatzea, arloan esku hartzen duten profesionalen prestakuntza nahiz familia arloko zaindariena, egoera horiek prebenitzeko programa publikoak eta adineko pertsonekin lotutako esku-hartzea.\nArartekoak gai hau lehenago ere jorratu du; zehazki, 2009an lan hau argitaratu zuen: "Adinekoen Eskubideak eta Tratu Desegokiaren Prebentzioa", giza eskubideei buruzko "Juan San Martín" bildumaren barruan. Lan hori ikerketa-beka baten emaitza da. Lan horretan jaso diren ondorioetan, ezkutaturik jarraitzen duen arazo horri aurre egiteko iradokizunak egin dira.\nGure ustez, daukagun informazioari esker, neurri publikoak har daitezke arazo larri horren inguruan. Oso komenigarria izango litzateke Eusko Jaurlaritzak adineko pertsonen kontrako tratu txarren aurka borrokatzeko plan bat lantzea, eta, bertan, adineko pertsonek edozein esparrutan jasan litzaketen tratu txarrak prebenitu, antzeman eta erantzun eta tratatzeko neurriak barne hartzea.\nAzpimarratu egin nahi ditugu Estatuko Fiskal Nagusiak duela gutxi egin dituen adierazpenak adineko pertsonen kontrako indarkeria, gehiegikeria eta tratu txarrei buruzko liburu baten aurkezpenean. Cándido Conde Pumpidok esan zuen adineko pertsonen kolektiboak lehentasunezko tokia izan behar duela Justiziaren jardunean. Kolektibo horrek gehiegikeria eta diskriminazioa jasateko aukera gehiago duela gailendu zuen, baita Justiziak pertsona horiek babesteko espezializazio handiagoa behar duela ere. Bestalde, 2008tik adineko pertsonen eskubideak babesteko Aretoko Fiskala dagoela gogorarazi zuen.\nHorrez gain, Eusko Jaurlaritzak Euskal Autonomia Erkidegoko adinekoen aurkako tratu txarren prebalentziari buruzko azterlanaren emaitzen txosten bat aurkeztu zuen, eta azpimarratzekoa da kolektibo hori gutxi gorabehera milioi bat pertsonak osatzen dutela. Lan horren konklusioetan, kolektiboaren heterogeneotasuna aipatzen da, hau da, funtsean bi talde bereizten direla: batetik, autonomoak izaten jarraitzen dutenak, eta, bestetik, bizitzako oinarrizko egitekoak gauzatzeko laguntza behar dutenak. Azken horiek %20 inguru dira, eta inflexio-puntua 80 urteko mugan dago, gutxi gorabehera. Lagun eta senideekiko harremanen balioa ere azpimarratzen da, baita "etxean zahartu" nahi dutela ere. Horretarako, baliabide sozialen laguntza ezinbestekoa da, esaterako, eguneko zentroak eta urruneko laguntza. Era berean, politika sozialak diseinatzean kontuan hartu behar dira, besteak beste, honako alderdi hauek: generoa, bakarrik dagoen, zein inguru geografikotan bizi den, osasuna eta aisialdirako eta denbora librerako eskaintza.\nInteresgarria da aipatzea NBEk 2006ko abenduaren 13an ezgaitasunak dauzkaten pertsonen eskubideei buruz onartu zuen Konbentzioa. Argi dago adinez zaharra izatea ezgaitasunak eragiten dituen arrazoi garrantzitsu bat dela, beti gertatzen ez bada ere. Egia da ere dibertsitate funtzional batzuek gizartean oztopo batzuk aurkitzen dituztela eta horien ondorioz, pertsona batzuek ezin dituztela oinarrizko eskubideak berdintasunez gozatu eta erabili, edo horretarako arazoak dauzkatela. Hori dela eta, konbentzioa ezintasunak dauzkaten adineko pertsonei ere aplika dakieke. Konbentzioaren printzipio nagusia berdintasuna eta diskriminaziorik eza da. Zentzu horretan, bere helburua da ezgaitasunak dauzkaten pertsonek herritarrei onartzen zaizkien eskubideez berdintasunez gozatu eta erabili ahal izatea, ezgaitasunaren ondoriozko diskriminaziorik gabe, eta gizartean aktiboki parte hartzea sustatzea.\n3. Adineko pertsonen menpekotasun egoerarako arreta\nOndoren, 2010ean EAEn Autonomia Pertsonala Sustatzeko eta Menpekotasun Egoeran dauden Pertsonen Arretarako abenduaren 14ko 39/2006 Legearen (APSL) ezarpenarekin lotuta egon diren nobedade nagusiak aipatuko ditugu:\n3.1. Aurten, lege horretan jasotako prestazioen onuradun gisa sartu dira maila arineneko menpekotasun handia duten pertsonak (II. gradua, 1. maila).\n3.2. 8/2010 Errege Lege Dekretuak, maiatzaren 20koak, defizit publikoa murrizteko ezohiko neurriak hartzeko denak, APSLk prestazioak eskuratzeko eskubidea gauzatzeko ezartzen zituen irizpideak aldatu ditu. 5. artikuluak ezeztatu egin du menpekotasunagatik ordaintzen den prestazioaren atzeraeragina, eskabidea aurkeztu zen egunera artekoa zena eta lege horren lehenengo azken xedapeneko bigarren idatz-zatian aurrez ikusten zena. Erabakitzeko gehienezko epea sei hilabetekoa dela xedatzen du.\nHortaz, prestazioak eskuratzeko eskubidea onuradunak kasuan kasuko prestazioa jasotzeko eskubidea daukala onartzen duen erabakia hartzen denetik hasiko da sortzen, edo, bestela, dagokion prestazioa eskuratzea berariaz onartzen duen erabakiaren berri eman gabe sei hilabeteko epea bete den egunaren biharamunetik.\nHala eta guztiz ere, aipatutako Errege Lege Dekretuko hirugarren xedapen iragankorrean aurreikusten denaren arabera, Errege Lege Dekretua indarrean sartu baino lehen (2010eko maiatzaren 25a) menpekotasun-egoera onartzeko eskatu duten pertsonei, III. gradua edo II. gradua onartzen bazaie, "APSLko Lehenengo azken xedapena aplikatuko zaie, eskaera aurkeztu zuten unean indarrean zegoen idazkeran".\n3.3. Bizkaiko Foru Aldundiaren 93/2010 Foru Dekretua, uztailaren 20koa, Bizkaiko Foru Aldundiaren abenduaren 1eko 162/2009 Foru Dekretua aldatzen duena ere aipatzekoa da. Haren bidez, Bizkaiko Foru Aldundiak menpekotasun egoera aitortzeko prozedura arautu zuen eta Foru Dekretu horrek, eskubidearen eraginkortasunari dagokionez, maiatzaren 20ko 8/2010 Errege Lege Dekretuaren bidez defizit publikoa murrizteko hartutako neurri berezia barne hartu zuen. Bizkaian, adibidez, eskabidea Bizkaiko Foru Aldundiaren erregistroan sartzen denetik menpekotasun-prestazioa balioesteko ebazpena egiteko gehienezko epea sei hilabetekoa izango dela ezartzen da; baita menpekotasuna eta prestazioak aintzatesteko prozedura bereizia ezarri bada ere.\nArabako Foru Aldundiak, berriz, familia n zaintza eskaintzeko arauketa aldatzen duen dekretua argitaratu dela aprobetxatuz, neurria barne hartu du. Dekretu hori beherago aipatuko dugu, 3.9 idatz-zatian, hain zuzen.\nGipuzkoako Foru Aldundiak, ordea, momentuz ez du aldaketa gauzatu.\n3.4. Autonomia Sustatzeko eta Menpekotasunari Erantzuteko Sistemaren Lurralde Kontseiluak apirilaren 20ko 504/2007 Errege Dekretuan ezartzen den Menpekotasuna Baloratzeko Baremoa (MBB) aldatzeko erabakia hartu du. Erabaki hori hemen argitaratu zen: 2010eko ekainaren 29ko Ebazpena, Gizarte Politika eta Kontsumoaren Idazkaritza Nagusiarena. Menpekotasuna Baloratzeko Baremoa aplikatuz lortutako emaitzak baloratu ondoren, hobekuntza batzuk sartu nahi ditu menpekotasun egoera objektiboki behar bezala aztertzeko eta gradu eta mailen sailkapena ongi egiteko. Aldaketa hori oraindik ez da errege dekretu bidez onetsi; akordioak berak aurreikusten du errege dekretua argitaratzen denetik hamabi hilabetera sartuko dela indarrean.\n3.5. Legea pixkanaka ezartzen joateko egutegiaren arabera, 2011ko urtarriletik aurrera, I. graduko eta 2. mailako menpekotasuna duten pertsonen eskubideak eraginkorrak izaten hasiko dira. Hori dela eta, 2010aren bukaeran, I. graduko menpekotasuna onartuta duten pertsonei dagozkien zerbitzuen babes mailak eta prestazio ekonomikoen zenbatekoa zehazteko irizpideei buruzko erabakia hartu da. Erabaki hori hemen argitaratu zen: 2010eko azaroaren 4ko Ebazpena, Gizarte Politika eta Kontsumoaren Idazkaritza Nagusiarena. Talde horrentzat legean jasotako zerbitzu eta prestazio guztiak jasotzeko eskubidea onartzen du, egoitza-arreta eta laguntza pertsonalerako prestazio ekonomikoa izan ezik.\nErabakiak zerbitzura lotutako prestazio ekonomikoak eskuratzeko gutxieneko baldintzak ezartzen ditu eta familia barruan zaintza jasotzeko prestazio ekonomikoa eskuratzeko betekizun eta baldintzen arauketan zehaztasun gehiago sartzen du, APSLn aldarrikatutako ezohikotasun izaera emateko. Alderdi horri dagokionez, aipatzekoa da Lurralde Kontseiluaren Akordioa, honen bidez argitaratu zena: 2010eko otsailaren 4ko Ebazpena, Gizarte Politika eta Kontsumoaren Idazkaritza Nagusiarena, bigarren prestazio horren hobekuntzaren alde egitera zuzendua. Biek honako alderdi hauek jorratzen dituzte, besteak beste: zaindariaren egokitasuna bermatzeko baldintzak, zaintzen jarraitutasuna, etxebizitzaren irisgarritasun egokia eta zaintzen kalitatearen jarraipena.\n3.6. Autonomia Sustatzeko eta Menpekotasunari Erantzuteko Sistemaren Lurralde Kontseiluaren beste erabaki aipagarri bat da menpekotasun egoera baloratzeko prozedura eta organoen arloan hartu duena. Gizarte Politika eta Kontsumoaren Idazkaritza Nagusiaren 2010eko otsailaren 4ko Ebazpenean erabaki hori argitaratu zen. Balorazio-organoen osaketaren inguruko irizpide komun batzuk jasotzen ditu, baita baremoa aplikatzen duten pertsona baloraziogileei eskatu ahal zaizkien ezagutzen deskripzioa ere. Horrez gain, erabakiak prozedurarako oinarrizko irizpide batzuk ere ezartzen ditu (deklaratutako menpekotasun graduak eta mailak baloratzeko berrikuspen epeak, osasunaren txostenaren ezaugarriak, balorazio prozesuetan kalitatea kudeatzeko sistemak ezartzea, etab.).\n3.7. Ekainaren 14ko 83/2010 Foru Dekretuaren bidez, Bizkaiko Foru Aldundiak aldatu egin du 197/2008 Foru Dekretua, abenduaren 16koa, Inoren Laguntza Behar duten Pertsonak Ebaluatzeko Batzorde Teknikoa sortu eta arautzen duena. Haren edukia kontuan hartuz, aldaketa horrekin proposatzen den xedea arlo sozialean eratu diren informazio batzordeetako ordezkaritza eta parte-hartzearekin lotutako erantzukizunak behar bezala banatzea da.\n3.8. Aurreko urteroko txostenetan Bizkaian zerbitzuarekin lotutako prestazioaren arauketa faltaren ondorio negatiboen berri eman genuen. Are gehiago, APSLn jasotzen ziren prestazio ekonomikoen artean, hiru lurralde historikoetan arautu gabe geratzen zen bakarra zen. Horren ondorioz, lehenago aipatu dugun bezala, espediente bat hasi eta tramitatu genuen ofizioz. Horrez gain, herritarrek kexa bat aurkeztu zuten xedapena onestea beharrezkoa dela adierazteko, baita omisioaren ondoriozko kalteak azpimarratzeko ere. Bukatzeko, aurten honakoa argitaratu da: 90/2010 Foru Dekretua, ekainaren 29koa, mendetasuna duten pertsonentzako Bizkaiko foru egoitzen zerbitzuari loturiko prestazio ekonomikoa arautzen duena.\nAlabaina, dekretuak egoitzako arretaren ondoriozko gastuei aurre egiteko prestazioa soilik onartzen du, bai egonaldi iraunkorrean, bai aldi baterako daudenei dagokienez, eta, ondorioz, eguneko zentroekin lotutakoak ez ditu barne hartzen.\nPrestazio hori jasotzea bateraezina da beste bi prestazioetako edozein jasotzearekin eta "menpekotasuna duten adineko pertsonentzako foru egoitza zerbitzua eskuratzea edo baliaezintasunak dauzkaten pertsonentzako foru egoitzen zerbitzu bateko zentroa lortzea ezinezkoa denean onartuko da (90/2010 Foru Dekretuaren 11. artikulua), baita kasuan kasuko pertsona Baliaezintasunak dauzkaten Pertsonentzako Zerbitzuan menpeko pertsonen arretarako zentro batean sartzeko itxaron zerrendan dagoenean ere".\n3.9. Arabako Foru Aldundiak familia barruan zaintza jasotzeko prestazio ekonomikoa arautzen duen dekretu bat onetsi du. 40/2010 Foru Dekretua da, abuztuaren 3ko Diputatuen Kontseiluarena, urriaren 23ko 70/2007 Foru Dekretua baliogabetzen duena eta zenbait nobedade sartzen dituena, hala nola, berariaz salbuesten du prestazioa pertsona bat hil egiten denean Banakako Arreta Plana (BAP) egin baino lehen.\n3.10. Bizkaiko Foru Aldundiak Zainduz programaren arauketa berria onetsi du (144/2010 Foru Dekretua, abenduaren 9koa). Foru programa hori udalekin sinatutako lankidetza hitzarmenen bidez gauzatzen da. Programaren helburu nagusia 60 urtetik gorako pertsonak, menpekoak direnak eta beren etxean bizi direnak, zaintzen dituzten pertsonentzako arreta eta babesa da eskaintzea da. Gure ustez, programa hau eraginkorra da eta menpekotasun egoeran dauden adineko pertsonen nahiz haien zaindarien bizitza-kalitatea hobetzen laguntzen du. Hala ere, araudia aldatu dela eta, zoritxarrez, ez da hedatu adingabeak diren eta menpekotasun egoeran dauden senideak dituzten familia k barne hartzeko.\n3.11. Dirudienez, egokia da atal honetan aipatzea beste xedapen-multzo bat, nahiz eta ez dioten eragiten soilik menpekotasunaren babesari, zerbitzu sozialak oro har aipatzen direlako. Halere, zalantzarik gabe, eragina izango dute menpekotasun egoera dauden adineko pertsonen arretan, bai zerbitzu horien erabiltzaileen kasuan, bai onuradunen kasuan:\n• 101/2010 Dekretua, martxoaren 30ekoa, Gizarte Zerbitzuen Erakunde arteko Organoarena.\n• 238/2010 Dekretua, irailaren 14koa, Gizarte-zerbitzuetako Zerbitzu eta Zentroen Goi Ikuskaritzarena.\n• 28/2010 Dekretua, uztailaren 15ekoa, Arabako Gizarte Zerbitzuen Lurralde Kontseilua eratzen duena eta 490/2010 Erabakia, uztailaren 27ko Diputatuen Kontseiluarena, Gizarte Zerbitzuetarako Arabako Lurralde Kontseilukideak izendatzen dituena.\n3.12. Arlo fiskalean, menpekotasun egoeran dauden pertsonen arretarako zerbitzuei Balio Erantsiaren gaineko Zergaren (BEZ) tasa murriztua aplikatzea onartu da; hau da, egoitzei, eguneko eta gaueko zentroei, etxeko laguntzari eta telelaguntzari. Tasa murriztua aplikatzeko, zerbitzuak plaza itunduetan eman behar dira edo administrazio-lehiaketen ondoriozko prezioen bidez. Hortaz, %4ko BEZa aplikatzen da, %7a beharrean. (6/2010 Errege Lege Dekretua, apirilaren 9koa, ekonomia eta enplegua suspertzeko neurriei buruzkoa. 16. artikulua, Balio Erantsiaren gaineko Zergari buruzko abenduaren 28ko 37/1002 Legeko 91.bi.2 artikulua aldatzen duena). Aldaketa hori hiru lurralde historikoetan BEZa arautzen duten foru arauetan jaso da.\n147/2010 Dekretuak, maiatzaren 25ekoak, Diru-sarrerak Bermatzeko Errentari buruzkoak, bereziki hartu ditu kontuan menpekotasun egoeran dauden pertsonak, eta gehienak adinekoak dira. 39/2006 Legearen ondoriozko prestazioak diru-sarrerak bermatzeko errenta lortzeko diru-sarreren kalkulutik baztertu ditu (21.1.b artikulua). Horrela, familia barruko zaintzarako prestazioa eta laguntzaile pertsonalarentzako prestazioa ez dira kontuan hartuko DBE eskatzen duen pertsonaren diru-sarrerak kalkulatzeko. Agindu berak kalkulu horretatik beste prestazio batzuk baztertu ditu eta, sarritan, prestazio horiek adineko pertsonekin lotuta egoten dira, adibidez: laguntza teknikoengatik jasotzen dituztenak, etxebizitza eskuratu edo berritzeko direnak eta hirugarren pertsonen laguntzaren ondoriozko diru-laguntza.\n4. Adineko pertsonentzako arreta sozio-sanitarioa\nJakina denez, arreta soziosanitarioa honakoa da: osasun arazo larriak edo muga funtzionalak eta/edo gizartetik baztertuak izateko arriskuarekin lotutako arazoak direla eta, aldi berean osasun eta gizarte arreta koordinatua eta egonkorra behar duten pertsonei zuzendutako arreta jarraitua.\nEsparru horretan arreta jasotzeko aukera gehiago dituzten kolektiboetako bat adineko pertsonak dira, menpekotasun egoeran egon daitezkeelako, gaixotasun somatiko kronikoak edota baliaezintzaileak jasan ditzaketelako, ospitalean alta jaso ostean ere, eriondo egon daitezke edo beren burua zaintzeko behar besteko autonomia gabe, edo gaixotasun terminalak izan ditzakete.\nEusko Jaurlaritzaren Osasun eta Kontsumo Sailak EAEn arreta soziosanitarioaren zuzentarauak lantzeko Marko Agiriaren (2010eko abendua) azken zirriborroa ezagutzera eman du. Administrazio guztien adostasuna bateratzeko helburua duen tresna bat da. Hori dela eta, EUDELen ekarpenak jaso ditu, baita foru aldundienak ere. Behin betiko onetsi ondoren, ardatz bat eta gida bat eratuko dira gure komunitatearen esparru soziosanitarioan politika publikoak zehazteko.\nDokumentu horrek hainbat gai jorratzen ditu, adibidez, egungo arreta eta koordinazio soziosanitarioaren eredua, arreta hori jaso dezaketen pertsonak, EAEn herritarren behar soziosanitarioei erantzuteko dauden zentroak eta zerbitzuak, egiturak, organoak eta koordinazio protokoloak eta finantzaketa.\nAdineko pertsonei dagokienez, agiriak ohar batzuk egiten ditu eta, besteak beste, ondoren laburbiltzen ditugun hauek:\n• Laguntza-mailen arteko koordinazioa beharrezkoa da arreta jarraitua bermatzeko, egonaldi ertaineko ospitaleak eta baliabide soziosanitarioak eta sozialak modu programatuan erabiltzea ahalbidetzen du, akutuen ospitaleetan diru-sarrera desegokiak ekiditen laguntzen du eta ospitaleko larrialdi-zerbitzuen kontsulten kopurua murrizten du.\n• Gipuzkoan gaixoen balorazioa egiteko erabiltzen den galdetegia oso erabilgarria da patologia kronikoak dauzkaten menpeko adinezko pertsonen beharrak baloratzeko, bai etxekoak, bai laguntza sanitarioa soziosanitarioa lotzearekin lotutakoak.\n• Diziplina arteko ekipo soziosanitario komunitarioen garapen zailtasunak, etxez etxeko laguntza-zerbitzu publikoen mugak eta tarteko egituren garapen eskasak zaildu egiten dute pertsona horiek beren etxean geratu ahal izatea, eta ekidin daitezkeen ospitaleratzeak eragiten dituzten ahultasun egoerak eragiten dituzte.\n• Patologia kronikoa duen adineko menpeko pertsonarentzako arreta ez da homogeneoa hiru lurraldeetan.\n• Hiru lurralde historikoen artean desberdintasunak daude APSLn aipatzen diren baliabide sozialak eta zerbitzuak eskuratzeko baldintzei dagokienez.\n• Menpekotasuna baloratzeko aurkeztu behar den informazio medikoa zama berezia eragiten ari da eskaera-egileen artean nahiz gizarte langileen eta medikuen artea; beharrezkotzat jotzen da gizarte eta osasun zerbitzuen artean telematikoki informazioa trukatzea ahalbidetzen duen prozesu bat diseinatzea.\n• Laguntza-mailen arteko koordinazioa Gipuzkoan onarpen zentralizatuko zerbitzuaren bidez egiten da eta, gainera, pertsonak beren beharretarako egokiena den laguntza mailan kokatzea ahalbidetzen duen tresna bat erabiltzen du. Metodologia hori ez da gainerako lurralde historikoetan erabiltzen.\n• Erabiltzaileak bi sistemen artean behar bezala igarotzea ahalbidetzen duten zirkuituak sortu eta malgutzea beharrezkoa dela ikusi da.\n• Adineko pertsonen egoitzetan arreta sanitarioa finantzatzeko moduluak desberdinak dira hiru lurralde historikoetan.\nBukatzeko, aurten, Sanitate eta Kontsumo sailburuak berretsi egin du Eusko Jaurlaritzak Nazioarteko zientzia ezagutza eta ikerketa zentro bat sortuko duela menpeko pertsonentzat eta baliaezintasunak dauzkatenentzat [Euzko Abertzaleak-Nacionalistas Vascos legebiltzar taldeak "arreta soziosanitariorako zentroari" buruz egindako galderari erantzuna (09/10/05/03/1392-7839) eta Euzko Abertzaleak-Nacionalistas Vascos legebiltzar taldeak "atentzio soziosanitariorako zentroaren inguruan" egindako galderari erantzuna. (09/10/05/03/1084-6295)\nDioenez, ikerketa biomedikoko, arreta sozialeko eta gaixotasun neuro-degeneratiboak dauzkaten eta menpekotasun egoeran dauden pertsonen zaintza eta tratamendu berriak garatzeko zentro hori ezagutza polo bat izango da, eta haien bizitza-maila hobetzeko metodoen ikerketan ere arituko da. Sailburuak adierazi duenaren arabera, sailarteko ekimen bat da eta enpresen zerbitzura jarri nahi ditu EAEko unibertsitate- eta ikerketa-zentroak modu osasuntsuan zahartzera, gaixoaren autonomia lortzera, menpekotasunaren arretara eta arreta soziosanitariora bideratutako zerbitzuak eta produktuak garatzeko, erakundeentzat balorea sortzeko eta Euskadiko enpresa-sarea balioesteko.\nDatorren urtean proiektuaren jarraipena egingo dugu.\nFuntsezkoa da esparru soziosanitarioa garatzea eta herritarrengan positiboki eragiten duten eta, maila handi batean, adineko pertsonak ukitzen dituzten neurriak martxan jartzeko.\nAipatzekoak dira ekimen sanitario batzuk, honakoak, adibidez:\n• Medikazioaren erabilpena optimizatzeko programa, Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailak eta EAEko farmazia-elkargo profesionalek sinatu duten hitzarmen baten bidez martxan jarri dena. Programa beren etxean bizi diren pertsona polimedikatuei zuzenduta dago. Farmaziak, medikuaren oharrak jarraituz, aldizka banakako medikazioa prestatzen du eta pilula-kutxetan medikazioa dosika banatuta prestatzen zaie. Horrek pertsona horientzako laguntza eragiten du, baita erabilera egokirako berme handiagoa ere.\n• Informazioaren eta komunikazioaren teknologiak (IKT) beren etxean bizi diren adineko pertsonen arloan aplikatzeko ikerketa.\n• Lehenengo laguntzako medikuen prestakuntza espezifikoa etxean bizi diren adineko pertsona kronikoak zaintzeko. Kontrol mediko hobea ahalbidetzen du eta ospitaleratzeak ekiditen ditu.\nEra berean, beste ekimen sozial batzuk ere garrantzitsuak dira, adineko pertsonen inguruko pertzepzio soziala eta begirunea bultzatzen baitituzte, adibidez, belaunaldien arteko harremanak. Zentzu horretan, aipatzekoa da Gasteizko Udalak "Hiri Hezitzailea" programa dauka, eta bertan, eskola-ikasleei zuzendutako hainbat jarduera daude, eta horietako batzuk adineko pertsonek ematen dituzte.\n5. Gizarte-zerbitzuak: egoitza-arreta eta arreta komunitarioa\nBi kexa jaso ditugu adineko pertsonei egoitza pribatu batean eman zaien arretarekin lotuta. Bi kasuak desberdinak dira, baina senide bat izan da kexa aurkeztu duena kasu bietan. Bertan, emandako arretarekiko desadostasuna agertzen zuten, eta azpimarratzekoa da arlo medikoei eragiten ziela. Era berean, Arabako foru aldundian ere erreklamazio bana aurkeztu zuten. Horietako batean, foru ikuskaritzako langileria zentrora joan zen gertatutakoaren xehetasunak jakiteko eta ikerketa bati ekin zitzaion. Ikerketa burutu ondoren, aldundiak ez zuen aurkitu administrazio-jokabide desegokirik iradokitzen zuen elementurik, eta, ondorioz, zehapen espedientea hasi zuen. Hala ere, aldundiak adierazi zigun zentroan ikuskapen-bisitak egiten jarraituko zuela laguntzaren kalitatea hobetzeko. Bestalde, aldundiak interesduna beste zentro batera lekualdatzeko eskaera hartu zuen eta zentro publiko batean plaza bat esleitu zion, eta interesduna pozik geratu zen. Aurkeztutako beste kasuan, ordea, foru aldundiak espedientea artxibatu egin zuen aurreko arrazoi berberaren ondorioz. Hala ere, erreklamaziogileak aurkeztu zituen elementu batzuk, gure ustez, argitu egin behar ziren. Hori dela eta, aldundiari dokumentazioa eskatu genion, gertatutakoa baloratu eta ulertu ahal izateko. Gaia aztertu ondoren, alderdi batzuen inguruko azalpen batzuk eskatu genituen, eta, une honetan, espedientea tramitatzen ari dira.\nHorrez gain, jaso dugun kexa batean, interesdunak Bizkaiko Foru Aldundiak adineko menpeko pertsonentzako egoitza baten plazagatik ezarri duen prezioaren inguruko desadostasuna agertzen zuen. Erreklamaziogilearen ustez, prezioa gehiegizkoa zen. Espedientearen tramitazioa bertan behera utzi zen arren, erreklamaziogileak atzera egin zuelako, gestio batzuk egin ziren eta kasuaren hasierako analisia ere bai, baina ez zen inolako irregulartasun legalen susmorik aurkitu. Dena den, kasu hau abiapuntu gisa har dezakegu EAEko hiru aldundiek adineko pertsonentzako egoitzetako plazetarako ezartzen dituzten prezio publikoen artean dauden desberdintasunak aipatzeko. Nahitaezkoa da, erabat, Autonomia Erkidegoan prezio horiek homogeneizatzeko akordioa lortzea, edo, gutxienez, egungo desberdintasunak murriztea. Eusko Jaurlaritzak gizarte zerbitzuen erabiltzaileen ekarpen ekonomikoa (baterako ordainketa) arautzeko onartu behar duen dekretuak nahitaez heldu beharko dio gai horri, euskal gizarte zerbitzuen sistemari koherentzia eta batasuna emateko, Gizarte Zerbitzuen Legeak aldarrikatzen duen bezala.\nLege hori ekimen pribatuarekin itunak egiteari buruzkoa ere bada. Zentzu horretan, azpimarratzekoa da Bizkaiko Foru Aldundiak lurralde horretako egoitza pribatuekin sinatu dituen itunen kopurua (90 erakunderekin) adineko menpeko pertsonei egoitza zerbitzu forala eskaintzeko.\nEguneko zentro batera joateko garraiobide egokitua erabiltzearekin lotutako kexa bat jaso dugu. Garraioaren ordutegia aldatu zioten pertsona batek aurkeztu zuen kexa. Ordutegi berria zela eta, garraiobidea goizago igarotzen zen eta zentroko arreta aldia ordubete murrizten zuen. Familia k beste ibilbide bat egiten zuen ibilgailu bat proposatu zuen, baldin eta posible bazen eta plazak libre bazeuden, baina ez zen proposamena onartu. Gaia aldundian planteatu genuen eta erantzunaren zain gaude.\nHorrez gain, menpeko gisa kalifikatuta ez zegoen adineko pertsona bat udal egoitza batera sartzearekin lotutako beste espediente bat ere izapidetu dugu. Donostiako Udalari egoitza ez den beste bizileku bat eskatu zion pertsona bat zen. Udalak bizileku komunitarioak eta tutoretzapeko apartamentuak dauzka adineko pertsonentzat, baina araudiak ez du hautatzeko aukerarik ematen. Hori dela eta, edozein zerbitzutan plaza libreak geratzen direnean, eman egiten dira itxaron zerrendaren ordenaren arabera. Kasu honetan, bizileku mota jakin bat aukeratu zuen. Gaia aztertu ondoren, ez zen lege-esparruko irregulartasunik antzeman.\n6. Arartekoaren esku-hartzea adineko pertsonen zentroetan eta etxez etxeko laguntza-zerbitzuan sortutako gatazken ondorioz\nAurreko urteetan adineko pertsonentzako egoitza batzuetan lan-arloan zeuden gatazka batzuen berri eman izan dugu. Egoitzak pribatuak ziren baina kudeaketa pribatukoak. Funtsean, bi egoitza buruz ari gara: Aldakonea, Donostian eta Ariznavarra, Gasteizen. Bi zentroetan, langileek laneko baldintzak hobetzea aldarrikatzeko greba egin dute, eta, ondorioz, Eusko Jaurlaritzaren Enplegu eta Gizarte Gaietako Sailak grebaren ordutegian mantendu behar diren gutxieneko edo oinarrizko zerbitzuak zein diren zehazten du.\nEgoera horiek oso korapilatsuak dira. Batetik, gatazka langileen eta laneko kontratua egin dien enpresaren arteko gatazka bat delako. Bestetik, gatazka, pribatua den arren, zentro publiko batean gertatu delako eta zuzenean eragiten dielako menpeko adineko pertsonei eta ezinbestekoa delako pertsona horiek behar bezala zainduta daudela ziurtatzea. Pertsona horiek ez dute zerikusirik gatazkaren jatorriarekin eta ezin dute konpontzen lagundu, baina zuzenean pairatzen dituzte grebaren ondorio negatiboak. Pertsona horien ahultasun egoera, bizitzako ekintzarik oinarrizkoenak egiteko eta bizirauteko ere laguntza behar dutenez, erakunde guztiek ahalegin berezia egin behar dute gatazkak egoitzetako pertsonengan ahalik eta eragin txikiena izan dezan eta arreta duina eta egokia jasotzen jarrai dezaten. Hori dela eta, Eusko Jaurlaritzak gutxieneko zerbitzuak ezartzen ditu, foru aldundiek kontrolerako ikuskapenak egiten dituzte eta Arartekoaren erakundeak esku hartzen du.\nAldakoneako egoitzari dagokionez, Arartekoak 2010eko otsailaren 9an Ebazpen bat onetsi zuen. Horren bidez, amaiera ematen zaio Arartekoak Donostiako "Aldakonea" adineko pertsonentzako egoitzaren grebarekin lotuta gauzatu duen esku-hartzeari. Ebazpen horretan, aurrekariak zehaztu ondoren, ohar batzuk egiten dira, eta, besteak beste, gizarte zerbitzuetako lan-arloko gatazkei buruzko araudia eta esparru horretako jurisprudentzia aztertzen dira. Ohar horiek baliozkoak dira antzeko beste zentro baten kasurako, Ariznavarrako egoitzarako, adibidez. Honako hauek dira:\na) Greba konstituzio-eskubide bat da (Espainiako Konstituzioko 28.2 art. –aurrerantzean EK–). Hala ere, beste eskubide batzuekin gertatzen den bezala, eskubide hori erabiltzeko mugak daude, eta, kasu honetan, grebaren zuzeneko eragina jasaten dutenek –adineko pertsonek– behar bezalako laguntza jasotzen duten eskubideagatik daude mugatuta; haien egoera kontuan hartu behar da. Hori guztia, lotuta dago haien osasun-eskubidearekin eta oinarrizko edo funtsezko arreta jasotzeko eskubidearekin. Hortaz, greba horretan, babestu beharreko bi eskubide kontrajarri ditugu: osasun-eskubidea eta egoitzen erabiltzaileek arreta jasotzeko duten eskubidea, baita langileen greba-eskubidea ere. Horrenbestez, bi eskubideen arteko oreka bilatu behar da.\nGogoan izan behar dugu adineko pertsonak direla alderik ahulena, sentikorrena eta zaurgarriena, eta, hala eta guztiz ere, haiek direla grebaren ondorioak zuzenean pairatzen dituztenak, beren etxean edo bizilekuan gertatzen baita.\nEz dugu greba-eskubidea arautzen duen lege organikorik. Konstituzio Auzitegiak behin baino gehiagotan azpimarratu du lege hori prestatu beharko litzatekeela. Bitartean, martxoaren 4ko 17/1977 Errege Lege Dekretua aplikatzen jarraitzen da, alegia, gutxieneko zerbitzuak ezartzeko oinarri gisa hartzen dena. Konstituzio Auzitegiak epai bat baino gehiago eman du zerbitzu horiei eta dagozkien irizpideei buruz (bat aipatzearren, KAE 183/2006, ekainaren 19koa). Bertan, honakoa adierazten da:\n• Greba egiten zen zerbitzuan grebaren eragina ezinbestean jasan behar da eta eragozpenak onartu egin behar dira.\n• Gutxieneko zerbitzuek zerbitzuaren gutxieneko estaldura bermatu behar dute, baina ez da beharrezkoa izango ohiko errendimendu-maila lortzea, ezta normaltasunez funtzionatzea ziurtatzea ere. Horrela balitz, greba-eskubidea urratuko litzateke.\n• Grebalariek egiten dituzten sakrifizioen eta zerbitzuaren erabiltzaileek pairatzen dituzten kalteen arteko proportzioak arrazoizkoa izan behar du.\n• Langileek beren interesak grebaren bidez defendatzeko duten eskubideak atzera egiten du grebalariek pairatzen dutena baino kalte handiagoa eragiten denean edo eragin daitekeenean. "Herritarrek funtsezko prestazio horiek eskuratzeko duten eskubideak lehentasuna dauka greba-eskubidearen gainetik".\nAuzitegi Gorenak ere irizpena eman du gai honen inguruan, eta, urriaren 22ko 6794/2007 epaian, aurrekoaz gain, honakoa adierazten du:\n• Greba-eskubideak konstituzioak babesten dituen beste eskubide batzuetara moldatu behar du.\n• Gutxieneko zerbitzuak honako alderdi hauek kontuan hartuz ezarri behar dira: hedapena (lurralde-mailan eta langileriari dagokionez), aurreikusten den iraupena, zerbitzuaren behar espezifikoak, babestutako ondasunak nolakoak diren, etab.\nb) Laneko gatazka negoziazio kolektiboaren bidez ebatzi behar da. Hitzarmen kolektiboak langileen ordezkariek eta enpresaburuek adostutako akordioa dira, beren autonomiaren arabera (EK 37. art. eta Langileen Estatutuaren 82.1 art.). Autonomia horren ondorioz, kanpoko eragileek, gatazkako aldeekin lotuta ez daudenek, ezin dute esku hartu ez baldin badaukate bi aldeen oniritzia, aparteko kasuetan izan ezik.\nc) Eusko Jaurlaritzak, zentro horretako gutxieneko zerbitzuak zehazterakoan, egoitzako pertsonen ahultasun eta menpekotasun egoera kontuan hartzen du. Horretarako, kontuan hartu beharko litzateke, halaber, menpekotasun maila handiko pertsonen kopurua zein den, baita grebaren iraupena ere. Era berean, gure ustez, zentro horietako grebek ospitaleetako grebek jasotzen duten tratua jaso beharko lukete gutxienez.\nd) Foru aldundiak, egoitza-zerbitzuaren titular gisa:\n• Egoitzetako pertsonek ahalik eta arretarik onena jasotzea ziurtatu behar dute, baita gatazkak ahalik eta eragin txikiena izatea, oinarrizko arreta eskaintzea eta eskubide guztiak errespetatzea bermatzea ere.\n• Hori guztia ahalik eta zorrotzen betetzen dela ziurtatu behar du eta baldintzak betetzea exijitu behar du.\n• Aldeek elkarrekin hitz egitea bultzatu behar du, espiritu konstruktiboarekin eta akordioa lortzera bideratuta hitz egitea, hain zuzen.\n• Ituna lortzeko exijitzen diren baldintzek behar bezalako arreta lortzeko lagungarriak izan behar dute, baita zerbitzuan eragin negatiboa izan lezaketen\nelementuak ahal beste murriztu ere. Langileriaren arloko kalitateari buruz ari gara. Kontratistak hori kontuan hartu behar du langileria kontratatzen duenean, Sektore Publikoko Kontratuen Legeko 102.1. artikuluaren arabera eta Gizarte Zerbitzuen Legeko 72. artikuluan aipatzen diren klausula sozialei jarraiki.\nEusko Jaurlaritzak Gizarte Zerbitzuen Legea garatu behar du, eta, testuinguruko honetan:\n• Zerbitzuen kudeaketa kontratatzeari edo zeharkako kudeaketari dagokionez (71. ar. eta hurrengoak), ekintza-neurri positiboak eta laneko baldintzak hobetzera bideratutakoak kontuan hartu beharko lirateke (65.2.k.).\n• Lehenbailehen sortzea, Gizarte Gaietako Euskal Kontseiluaren barruan, "gizarte zerbitzuen esparruan enpleguaren kalitatera eta informazioa eta prestakuntza hobetzera bideratutako sektore-kontseilua" (48.4. art.).\n• Gizarte zerbitzuen zentro eta zerbitzuei exijitzen zaizkien baldintza materialak eta funtzionalak eta langileriarekin lotutakoak arautzen dituena (laugarren xedapen gehigarria), eta, bereziki, egoitza zerbitzuen kasuan. Horrek 41/1998 Dekretuaren barruko esku-hartzea eragiten du, eta gainditu egin da.\nFuntsezkoa da eredu sozial iraunkorrari buruz hausnartzen jarraitzea, eta, zehazki, adineko pertsonentzako egoitzen kudeaketa-ereduei buruz. Horren harira, honako alderdi hauei heldu behar zaie: zerbitzuen kudeaketa, baterako ordainketa, zerbitzu horietan lan egiten duten pertsonen lan-baldintzak, gatazkak prebenitzeko neurriak, etab.\nEbazpenaren bukaeran, aldundiei zerbitzuaren titular eta azken erantzule gisa dauzkaten betebeharrak gogorarazten dizkie, hau da, egoitzan dauden pertsonei behar bezalako arreta eskaintzea bermatu beharko dute eta gatazkak haiengan duen eragina murriztu behar dute; horrez gain, elkarrizketa bultzatu behar du gatazka konpontzea lortzeko eta egoitza-zerbitzu publikoen kudeaketaren kontratazio-baldintzetan irizpide eta baldintza sozial jakin batzuk barne hartu behar dituzte.\nOhar horiek baliozkoak dira kudeaketa pribatua duen beste edozein egoitza publikotako grebetarako.\nAldakoenako greba eragin zuen arrazoia da Gipuzkoan ez zela sinatu adineko pertsonen egoitzetako langileen hitzarmena 2009-2012 aldirako. 2010eko azaroaren 4an patronala eta sindikatu-ordezkari batzuen artean akordioa lortu zen negoziazio-mahaian. Sindikatuen ordezkariak, ordea, gutxiengoa ziren, eta, ondorioz, akordioa eragin mugatua duen hitzarmen bat da (sinatu dutenek eta ordezkatutako pertsonak barne hartzen ditu) edo estatutuz kanpoko Ituna da. Hori dela eta, Aldakonean grebak bere horretan jarraitu zuen. Hala ere, dirudienez, Itun horrek banakako atxikipen ugari izan ditu, hau da, horren eragina jasaten duten pertsona askok sinatu dute eta, horri esker, Aldakoneako greba abenduaren 29an bukatu zen. Akordioa Gipuzkoan egoitzetan, zentro soziosanitarioetan eta tutoretzapeko etxebizitzetan nahiz eguneko zentroetan adineko pertsonei arreta eskaintzearen arloan diharduten enpresek kontratatutako pertsonei aplikatzen zaie. Salbuetsita geratzen dira zuzenean Administrazio publikoaren menpe daudenak. Akordioak, besteak beste, enpleguaren egonkortasunari (enpresen langileen %85ek kontratu mugagabea izan behar du), gatazken ebazpenari (PRECOren artekaritza, Laneko Harremanen Kontseilua) eta zentro publikoetan enpresa aldatzen denean langileria subrogatzeari buruzko neurriak barne hartzen ditu.\nAriznavarrako egoitzaren kasuari dagokionez, aurten bisitak egiten jarraitu dugu egoitzako pertsonek, langileria greban egon arren, jasotzen duten arreta nolakoa den ikusteko. Gure ustez, ematen zaien arreta egokia da. Hala ere, nabaria da egoitzan dauden pertsonak nekatuta eta gogaitua daudela grebaren iraupenagatik. Bestalde, egoitzan gero eta pertsona gutxiago daude; izan ere, Arabako Aldundiak zentro horretan ez du pertsona gehiago sartzen jarraitu. Hortaz, urriaren 18an, azkeneko bisita egin genuenean, egoitzaren okupazioa ez zen %60ra heltzen (%59,29) eta eguneko zentroarena %20koa zen soilik. Langileria, ordea, berbera zen, baita ezarritako gutxieneko zerbitzuak ere. Hori dela eta, langileria eta egoitzako pertsonen ratioa altua izan da.\nUrtearen bukaera aldera (2010eko abenduaren 16an), Ariznavarrako greba bukatu egin da enpresak eta sindikatuen akordioa edo ituna lortu dutelako. Haren indarraldia 2008ko urtarrilaren 1etik 2010eko abenduaren 31ra artekoa da eta, nagusiki, soldatekin dago lotuta.\nGasteizko San Prudentzio egoitzarekin lotutako kexa bat ere aurkeztu digute, bi solairu hutsik zeudelako. Kexa aurkeztu duen auzokide-elkartearen ustez, solairu horiek egokituz gero, foru aldundiaren egoitzen itxaron zerrenda asko arinduko litzateke. Zerrenda hori menpekotasun egoera dauden pertsonek soilik osatzen dute.\nEgoitzaren titularrak Gasteizko Udala eta Arabako Foru Aldundia dira, plaza itunduak dauzka menpekotasun egoeran dauden pertsonentzat eta haien zaintza dagokio. Hala ere, antza denez, arazoa da, oro har, solairu horretako plazak ezin direla itundu adineko pertsonentzako egoitza-zerbitzu sozialei buruzko martxoaren 10eko 41/1998 Dekretura egokitu arte. Horrenbestez, udal eraikin horretan obra ugari egin behar dira, eta, zati batean, –zati horretan– foru-erabilerakoa izango litzateke hitzarmen bidez. Nolanahi ere, bi erakundeetara jo dugu (Gasteizko Udalera nahiz Arabako Foru Aldundira) eta informazioaren zain gaude.\nGizarte zerbitzuen eredu iraunkorrari buruz hausnartu behar dela eta, Gipuzkoako Aldundiak agiri bat argitaratu du Gipuzkoako gizarte zerbitzuen etorkizunerako ereduari buruz. Agiri hori hainbat erakundek egindako hausnarketa luze eta sakon baten emaitza da. Proposatzen den ereduaren arabera, gizarte zerbitzuak etorkizunerako inbertsioa dira eta osasuna edo hezkuntzaren antzeko gastu-itzulera duen jarduera-sektore bat dira. Agiriak eredua osatzen duten elementuak aipatzen ditu (pertsonan kontzentratutako ikuspegi komunitarioa, Administrazioaren rola, antolakuntza, finantzaketa eta gizarte zibilaren erantzunkidetasuna) eta 2020rako ezarritako helburua erdiesteko ekintzen ibilbidea deskribatzen du.\nIV. Beste kexa espediente batzuen analisia\nIV.1. Bizkaiko Foru Aldundiak erakunde honen proposamena onartu du, hau da, adineko pertsona batek prestazio ekonomikoa eskuratu ahal izatea familia barruan zaintza jasotzeko. Pertsona hori, jaioberritan, familia batean hartu zuten, baina adopzioa ez zen formalizatu. Bizitza osoa etxe berean igaro du, pertsona berberekin, eta harentzat bere familia dira. Nagusi bihurtu da eta etxean ematen dioten zaintza eta arreta behar ditu. Hori dela eta, prestazioa eskatu zuen, baina ukatu egin zioten, menpeko pertsonak eta zaindariak ez zutelako laugarren mailara arteko ahaidetasunik. Arartekoa kasu honetan erantzun positiboaren alde agertu zen; izan ere, haien arteko harremana familia renaren parekoa da. Bizkaiko aldundiak, kasu berezia dela ulertu du eta Instrukzio bat atera du honen antzeko kasuetan ahaidetasun-baldintzatik salbuesteko.\nIV.2. Prestazio horri dagokionez, Arabako aldundiak, Arartekoaren proposamenari jarraiki, familia barruko zaintzarako prestazioan egiten zuen murrizketa (%25ekoa) ezeztatu du. Etxe berean pertsona bat baino gehiago hartzen zenean aplikatzen zen (urriaren 23ko 70/2007 Foru Dekretuko 9.2. artikulua). Zenbait kasutan planteatu digute arauarekiko desadostasuna. Murrizketa horren eraginak aztertzean, zaindariek sarritan pertsona horiei arreta eskaintzeko zituzten zailtasunak ikusi genituen, baita murrizketak familia ren ekonomian zuen eragina ere. Planteatutako kasuan adingabeei eta gazteei buruzkoak ziren, baina murrizketa oro har aplikatzen da eta, ondorioz, adindunen kasuan ere aplikatzen da, eta horiek dira, hain zuzen ere, menpekoen gehiengoa. Ofiziozko esku-hartze batean, Arartekoak horren inguruko ohar batzuk helarazi zizkion aldundiari. Aldundiaren jarrera ulerkorra izan zen eta murrizketa kendu egin zuen herritarrei familia ren barruan zaintza eskaintzeagatiko prestazioaren arloan onetsi zen araudi berri batean (40/2010 Foru Dekretua, abuztuaren 3koa), aurrekoa ordezkatzen duena.\nIV.3. Etxez etxeko laguntza zerbitzuarekin lotutako beste kasu bat planteatu ziguten. Kasu horretan, pertsona bat bere seme batekin bizi zen. Azken horrek zerbitzua eskatu zuen etxeko lanak egiteko. Hala ere, gizarte zerbitzuek kasuari heldu ziotenean, adineko pertsonarentzako arreta pertsonala eskaini zuten, eguneko zentroko zerbitzuarekin batera. Semeak erantzunarekiko desadostasuna agertu zuen. Gaia aztertu ondoren, eta udal ordenantza ikusirik, ez genuen inolako irregulartasunik antzeman, eskaera egilea bakarrik bizi ez denean etxea garbitzeko lanak salbuesten baitzituen, eta arreta eskaintzea onesten zen.\nIV.4. Zenbait kexatan oinarrituz, Arabako Foru Aldundiaren etxez etxeko laguntza zerbitzuaren (ELZ) esleipenean, justifikatu gabeko atzerapena antzeman dugu. Aldundiari gaiaren berri eman ondoren, kexa horiek ebatzi egin dira azkenean interesdunei laguntza zerbitzua esleitu zaielako.\nArabako Foru Aldundiaren telelaguntza zerbitzuaren esleipeneko atzerapena salatzen zuten pertsonen kexek, ordea, ez dute emaitza bera lortu. Espediente horietan, menpeko adineko pertsonaren balorazioa honakoa zen: I. gradua, 2. maila, edo I. gradua, 1. maila. APSLn horrela baloratutako pertsonentzako aurreikusten diren zerbitzuak eta prestazioak jasotzeko eskubidea 2011ko urtarrilaren 1eraino edo 2013raino, hurrenez hurren, indarrean sartzen ez zen arren, gure uste, interesdunek 80 urte baino gehiago zutela eta, eta kontuan hartuz haien osasun egoera ahula dela, haien eskaerari Araban ezarritako babes-maila osagarriaren arabera erantzun zitekeen. Hori apirilaren 24ko 39/2007 Foru Dekretuko lehenengo xedapen iragankorreko 2. puntuan jasota dago.\nGizarte Ongizaterako Foru Erakundeak emakidaren kontrako erantzuna eman digu. Erantzun horretan, xedapen iragankor horren izaera diskrezionala ikusten da –"GOFEk telelaguntza zerbitzua 1 graduko menpekotasun mailarekin baloratutako pertsonei eman ahal izango die 39/2006 Legearen 14.6. artikuluan ezarritako lehentasun irizpideak aplikatuz"– eta Gizarte Zerbitzuen abenduaren 5eko 12/2008 Legea aipatzen du, zerbitzua lehen mailako zerbitzu gisa katalogatzeari dagokionez, eta zerbitzu horren eskumena Eusko Jaurlaritzaren esku uzten duen eskumen-esparru berriari dagokionez.\nBigarren gaiari dagokionez, Administrazioari jakinarazi diogu, 12/2008 Legeko zazpigarren xedapen iragankorraren edukia ikusirik, erabiltzaileen ekarpen ekonomikoa arautzen duen dekretuari dagokionez, nahiz xedapenaren interpretazio analogikoa eginez, Euskal Gizarte Zerbitzuen Sistemaren Prestazio eta Zerbitzuen Zorroaren Dekretuari dagokionez, honakoa ondorioztatzen dugu: garapen-araudia onesten ez den bitartean, lege hori indarrean sartu ziren arloan indarrean zeuden araudiak aplikatu beharko dira.\nBestalde, Eusko Jaurlaritzaren Enplegu eta Gizarte Gaietako Sailak eskainitako informazioaren arabera, telelaguntza zerbitzuaren kudeaketa ez du 2011ra arte bereganatuko.\nGizarte Zerbitzuen Legeko hirugarren xedapen gehigarriak xedatzen duenaren arabera, eskumenen banaketak eta horren ondoriozko finantzaketa-egokitzapenak ezin dute, inola ere, banaketa berria indarrean sartzerakoan dauden prestazio eta zerbitzuen intentsitatea eta estaldura mailak murriztu.\nGasteizko biztanleak harriturik ari dira ikusten I. mailako menpekotasun egoeran dauden pertsonei ukatu egiten zaiela menpekotasun egoera ez dauden beste pertsona batzuei ematen zaien zerbitzu bat (alegia, pertsona autonomoei ematen zaie, baina horien eskumena udalari dagokio) eta baldintzak betetzen dituzten arren, paradoxikoki, haiek ere betetzen dituztela.\nZaila da ustezko horiek ulertzea Euskal Gizarte Zerbitzuen Sistemaren garapen koherente eta orekatuaren ikuspuntutik, baita prestazio eta zerbitzuak berdintasun-irizpideen arabera eskuratzeko aukeraren ikuspuntutik.\nHorrez gain, pertsona autonomo bati, I. graduko menpekotasuna izateagatik, telealarma zerbitzua jasotzeko eskubidea kendu ahal zaio. Horrek, zalantzarik gabe, 12/2008 Legeko 7. artikuluko f) idatz-zatian jasotako jarraitutasun printzipioa kolokan jarri ahalko luke ("...arretaren jarraitutasuna eta osotasuna bermatu beharko du, baita administrazio edo sistema bat baino gehiago barne hartzen dituenean ere"), eta Euskal Sistema printzipio horrek oinarritu beharko luke, edo lege horren inguruko ikuspegi komunitarioak, pertsonak beren ohiko bizilekuan mantentzeari lehentasuna emateko xedea duenak (14. artikulua).\nIV.5. Etxez etxeko laguntza-zerbitzuak, esan dugun bezala, eragin handia dauka adineko pertsonen kolektiboan, eta arlo horretan ere Arabako herritarren kexa batzuk ere erregistratu ditugu. Kexa horiek arretaren kalitatearekin zeuden lotuta, baita gauzatu behar ziren zereginei edo egokitasunari edo zerbitzu hori ematen duen profesionalari buruz ere. Espediente horiek modu positiboan ebatzi dira Arabako Foru Aldundiaren langile erantzuleekin harremanetan jarri garenean. Egia esan, horrelako gertakizunak Administrazioak berak ebazten zituen lehen, eta ELZren jarraipen eta kontrol programa bat zeukan. Erregistratutako kexek argi erakusten dute beharrezkoa dela ezaugarri horiek dauzkan programa bat berreskuratzea.\nELZ jasotzeko eskaeren aurrean emandako erantzunaren inguruko kexak ere jaso ditugu, eta horien eskubidea ez zen eraginkorra APSLren pixkanakako aplikazioaren arabera. Kasu horietan, zerbitzua jasotzeko eskubidea onartzen zitzaien, baina puntuazio bat egokitu zitzaien zerbitzu hori eskaintzea posible izan arte baliabideen banaketa programan sartzea adosteko. Ustezko hori telelaguntza zerbitzuarekin lotuta aipatu duguna bezala tratatu dugu.\nIV.6. 2010ean erregistratu ditugun kexa-espediente batzuetan, adineko pertsonek edo haien senideek desadostasuna agertzen zuten menpekotasunaren balorazioaren emaitzari buruz. Haien ustez, onartzen zaien menpekotasun gradua-maila dagokiena baino baxuagoa da. Kasu batzuetan, gradu-maila horren ondorioz, ezinezkoa zen prestazioak eskuratzeko eskubidea gauzatzea, legea pixkanaka aplikatzen joateko egutegiaren arabera.\nEgia esan, ez daukagu gaitasunik edo balorazio-elementurik kasuan kasuko foru aldundiak baremoa nola aplikatu duen zalantzan jartzeko. Kasu horietan, interesdunei esaten diegu hilabeteko epean emaitza aurkaratzeko eskubidea dutela. Horretarako, berraztertze-errekurtsoa edo administrazioarekiko auzi-errekurtsoa jarri ahal dute Euskal Autonomia Erkidegoko Auzitegi Nagusiaren Administrazioarekiko Auzietako Salaren aurrean, bi hilabeteko epean, edo, bestela, eskatzailearen osasunak okerrera egin duenean, kasua berrikusteko eska dezakeela jakinarazten diogu.\nIV.7. Arabako Foru Aldundiak familia ren barruan zaintzak jasotzeko prestazioak jasotzeko eskaera bat ukatu izanarekin lotutako kexa bat erregistratu dugu. Menpekotasun egoera zegoen pertsona hil ostean egindako eskaera bat da eta atzeraeraginarekin onar zedila eskatzen zuen. Informazio eskaera bidali genuenetik denbora luzea igaro den arren, eta errekerimendua bidali badugu ere, momentuz ez dugu erantzunik jaso.\nIV.8. 2008ko uztailean ofiziozko esku-hartze bat hasi genuen, Bizkaiko Foru Aldundiaren Gizarte Ekintza Sailari dagokionez, Bizkaian zerbitzuarekin lotutako prestazio ekonomikoa arautu ez izanaren arrazoiak zein diren jakiteko. Sailak zioenez, egoitzen sare foralak egoitzetako plaza iraunkorren eta behin-behinekoen eskaera guztiei erantzuteko adina baliabide zituen.\nEguneko zentroei dagokienez, foru erakundeak adierazitakoaren arabera, eremu jakin batzuetan egon litezkeen gabeziak, banakako diru-laguntzen deialdiekin osatzen dira. Laguntza horiek diru-laguntzak direla azpimarratu genion (horiek emateko, ezinbestekoa da kasuan kasuko ekitaldian kreditua eskuragarri egotea), APSLk barne hartzen duen zerbitzuarekin lotuta dagoen prestazioa, ordea, eskubide subjektibo bat da.\nBaliaezintasunak dauzkaten pertsonentzako eguneko arretarako zentroei eta egoitzei dagokienez, aldundiak zioenaren arabera, lurraldeko plaza guzti-guztiak foralak dira, eta, ondorioz, lurralde horretan ez dago zerbitzu pribaturik. Horren harira, arreta lurralde historikotik kanpoko egoitza batean jaso litekeela planteatu genion (Arabak egoera hori barne hartu du).\nAzkenik, aldundiak jakinarazi zigun araudi hori prestatzen hasi dela erantzukizun publikoko egoitza batean plaza bat esleitu bitartean egoitza batean, erregimen pribatuan, arreta jasotzen den aldiari aurre egiteko beharraren ondorioz.\nHala da, izapidetutako kexa batzuek erakusten zutenez, plaza esleitu arteko aldia gehiegizkoa izan daiteke batzuetan (bederatzi hilabete eta 26 egun, tramitatutako espediente batean, adibidez). Espediente horretan, Bizkaiko Foru Aldundiak zerbitzuarekin lotutako prestazioaren eskaera ezesteko eman zuen arrazoia honakoa izan zen: "ez dago eskatutako prestazio ekonomikoa oinarritzen duen araudirik".\nGure ustez, egokia izango zatekeen APSLko 17. artikuluak barne hartzen duen zerbitzuarekin lotutako prestazio ekonomikoa jasotzeko eskaera onartzea; izan ere, menpeko deklaratu den pertsonari dagokion eskubide subjektibo bat da (lege testuko 1. artikulua). Eskubide horrek ez luke egon behar derrigorrez bete beharreko lege-baldintza garatzen duen araudia existitzearen menpe.\nGure ondorioetan omisio horren ondorio negatiboak azpimarratu genituen, baita Bizkaian bizi diren pertsonei eragiten zaizkien kalteak eta, araudirik ez egotearen ondorioz, kasuan kasuko administrazio-prozedura argitzea ezintzen ari dela eta administratuari ziurgabetasun juridiko argia eragiten ari zaiola ere.\nForu erakundeari adierazi genion komenigarria zela araudi hori lehenbailehen onartzea. Araudia onartu bitartean, Foru Administrazioari proposatu genion araudi juridikoak eskaintzen dituen bideak aztertzeko, araudi faltak eragiten dituen kalteak arintzeko:\n• Estatuko erreferentziazko xedapenak aplikatzeko aukera: APSLko 1.1, 4.1, 5.1, 14.3, 17.1 eta 28.6. artikuluak; 28.1. artikuluak 30/1992 Legera bidaltzen du orokorki, eta foru erakundearen jarduna bideratu eta horren menpe jarri ahal dugu, baita interesdunarentzat gutxieneko bermeen sistema bat ezarri ere (menpekotasuna daukan pertsona sare publikotik bapoko egoitza batean egoteagatik, adibidez, eragindako gastuak kontuan hartzeko abiapuntu gisa hartzeko data ezartzeko 57.3 baldintzaren arabera egintzen atzeraeragina); eta APSLko 20. artikulua, APSLren prestazio ekonomikoei buruzko Errege Dekretuek (7/2008 Errege Dekretua, urtarrilaren 11koa, 2008ko ekitaldirako prestazioena, eta 73/2009 Errege Dekretua, urtarrilaren 30ekoa, 2009ko ekitaldirako prestazioena) ezartzen dutenaren arabera zenbatu behar diren hileroko zenbatekoak kalkulatzeko.\n• Herri-administrazioaren ondare-erantzukizunaren bide posiblea zerbitzu publikoen funtzionamendu normala edo ezohikoaren ondorioz. Hortaz, planteatu egin beharko litzateke ea erakunde kudeatzailea den 30/92 Legeko 139. artikuluari eta hurrengoei jarraiki eragin diren kalte-galeren erantzulea ote den. Aukera hori kontuan hartu ondoren, Administrazioak berak ofizioz ondare-erantzukizunaren prozedura hori hasteko aukera aztertu ahalko litzateke (legeko 142. artikulua), baita prozedura laburtuaren bidez bideratzea erabaki ere (143. artikulua), zerbitzu publikoaren funtzionamendua eta eragindako kaltearen arteko kausalitatea zalantzarik gabekoa dela ulertzen delako, baita kalteen balorazioa eta kalte-ordainaren zenbatekoaren kalkulua egiteko ere.\nBukatzeko, iradokizun bat egin genuen, alegia, onetsiko den araudiak xedapen iragankor bat jasotzea eta, bertan, atzeraeraginarekin jaso daitezela une horretara arte erantzunik jaso ez duten lehenagoko egoera guztiak.\nII.3.8 atalean aurreratu dugun bezala, aurten argitaratu da 90/2010 Foru Dekretua, ekainaren 29koa, Bizkaian menpekotasunak dauzkaten pertsonentzako egoitza zerbitzu foralarekin lotutako prestazio ekonomikoa arautzen duena.\nAdineko pertsonen kolektiboa gero eta handiagoa da bizi-itxaropena areagotu egin delako. Horrez gain, oso talde heterogeneoa da; izan ere, batetik, autonomia pertsonala eta gizartean aktiboki esku hartzeko gai diren pertsonak barne hartzen ditu, eta, bestetik, autonomia pertsonala oso mugatuta duten menpeko pertsonak.\nZahartze aktibo eta salbagarria gero eta garrantzitsuagoa da, adineko pertsonek bizitza aktiboa eta autonomoa egitea sustatzen da, eta, horrela, pertsonen bizitza-kalitate hobea lortzeaz gain, gizarte zerbitzuen iraunkortasunerako ere mesedegarria da.\nHorrenbestez, beharrezkoa da botere publikoek konpromisoa hartzea adineko pertsonen parte-hartze soziala sustatzeko eta autonomia pertsonala bultzatzeko.\nBizitza aktibo hori lortzeko, ezinbestekoa da diru-sarrera duinak izatea.\nBestalde, kezkagarriak dira adineko pertsonek jasaten dituzten tratu txar egoerak, bereziki, psikologikoak. Errealitate hori ez da guztiz azaleratu, eta, ondorioz, beharrezkoa da tratu txarrak prebenitu eta antzemateko neurriak hartzea. Eusko Jaurlaritzak adineko pertsonen kontrako tratu txarren kontra borrokatzeko plan bat prestatu beharko luke.\nBestalde, aipatzekoa da, 8/2010 Errege Dekretuan defizita murrizteko aurrez ikusten diren aparteko neurriei dagokienez, menpekotasunagatiko prestazioak eskuratzeko eskubidea sortzen den unea aldatu egin dela; izan ere, prestazioak onartzen dituen ebazpena ematen denetik aurrera sortuko dira, edo, berariazko ebazpenik ematen ez baldin bada, eskaera egiten denetik sei hilabetera.\nEskaera egiten den unetik eskubidea sortzen dela adierazten zuen xedapena ezeztatzen zuen neurri hori dagoeneko jaso da Arabako eta Bizkaiko aldundien foru dekretu banatan.\nAipatzekoa da, era berean, Bizkaiko Foru Aldundiak konpondu egin duela zerbitzuarekin lotutako prestazioaren arauketa, eta aurreko urteetako txostenetan ere aipatu genituen kexa horien ondorio kaltegarriak.\nArretaren jarraitutasun printzipiora egokitutako aldi bereko arreta sanitario eta sozial koordinatua eta egonkorra izateko beharra bereziki garrantzitsua da adineko pertsonei dagokienez, eta, aipagarria da menpekoak diren adineko pertsonen kasua. Hori dela eta, oso interesgarria da EAEko arreta soziosanitarioko zuzentarauak lantzeko marko agiria.\nEgoitzetako plazen prezio publikoarekiko desadostasuna agertzen zuten kexa batzuk direla eta, berriro ere azpimarratu da hiru foru aldundiek adineko pertsonentzako egoitzen plazetarako ezartzen dituzten prezio publikoen zenbatekoen arteko desberdintasunak. Prezio publiko horiek homogeneizatzeko joera izan beharko lukete, edo, gutxienez, aldea gutxitu beharko litzateke.\nTitulartasun publikokoak izan arren kudeaketa pribatukoak diren adineko pertsonentzako egoitza zerbitzuetako lan-gatazkek, Aldakonea eta Ariznavarra egoitzetakoek, adibidez, argi adierazten dute beharrezkoa dela langileen greba-eskubidea eta egoitzetako adineko pertsonen osasunerako eta arreta zerbitzua jasotzeko eskubidea bateratzea.\nBukatzeko, aipatzekoa da, etxez etxeko laguntza zerbitzua eskaintzeari dagokionez, paradoxikoa dela, Gasteizko Udalaren eta Arabako Foru Aldundiaren arteko eskumenen banaketa ikusirik, zerbitzua I. graduko menpekotasuna duten pertsonei ukatzea eta, halere, pertsona autonomoek zerbitzua jasotzea, nahiz eta horiei zuzendutako arreta udalaren eskumena den.\n "Violencia, abuso y maltrato de personas mayores. Perspectiva jurídico-penal y procesal".\n EQUIPO PORTAL MAYORES 2010. "La convención internacional de los derechos de las personas con discapacidad y su potencial aplicación a las personas mayores" Madril, Portal Mayores Txostenak, 105 zk..\n Zaindariak atsedenaldian edo oporraldian badago, urtero 30 egun naturalez gehienez ere; gainerako ustezkoetan urtero 3 hilabetez gehienez (edo lau hilabetez, aparteko kasuetan).\n Eusko Jaurlaritzaren Enplegu eta Gizarte Gaietako Sailak, 49/2009 espedientearen esparruan, honakoa jakinarazi zigun: "gaur egun EAEko lurraldeetan ematen diren sistemen esparruan, desoreka handia dago prestazioen mailen, horiek eskuratzeko baldintzen eta prezio publikoen artean, telelaguntza sistemaren barruan. Hori dela eta, beharrezkotzat jotzen da analisi xehea egitea 2011n, Eusko Jaurlaritzaren titulartasunarekin, EAE osorako zerbitzu homogeneo bat eskaini ahal izateko".


Axum edo Aksum Etiopiako Tigray eskualdeko hiria da. Etiopiar Eliza Ortodoxoaren hiriburua, 1980an UNESCOk bere aztarnategi arkeologikoak Gizateriaren Ondare izendatu zituen. Aksum bigarren hiriburua ian zen eta gaur egungo Yemenetik Sudango ekialdera luzatzen zen inperio bateko hiriburua zen. Axumeko Erresumaren garaian, Afrika eta Asiaren arteko komertzio bideak hiri honetatik kontrolatzen ziren.\nAxum edo Aksum Etiopiako Tigray eskualdeko hiria da. Etiopiar Eliza Ortodoxoaren hiriburua, 1980an UNESCOk bere aztarnategi arkeologikoak Gizateriaren Ondare izendatu zituen. Aksum bigarren hiriburua ian zen eta gaur egungo Yemenetik Sudango ekialdera luzatzen zen inperio bateko hiriburua zen. Axumeko Erresumaren garaian, Afrika eta Asiaren arteko komertzio bideak hiri honetatik kontrolatzen ziren. (eu)\nAxoum partie moderne.JPG


Zumitz-dantzak josi du Igartzako Zaldikoa — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Komunitatea › Aurtzaka dantza taldea › Zumitz-dantzak josi du Igartzako Zaldikoa\nArgazkiak: Iñaki Erauskin\nKofradiaren legeei jarraituz, joan den larunbatean gure dantza-liturgia beste urtebetez gehiago bete genuen. Badirudi 100 dantzarien segizioa eta ezpata-dantza sendotzeko bidean gaudela, kopuru horretan baikabiltza azken urte hauetan.\nEgurats eta giro distiratsua, kolore eta argi ederrekoa piztu zitzaigun goiz-goizetik eta horrelaxe isladatzen da egunak eskaini zizkigun argazki eta irudietan.\nBuruzagi lanak Koldo Bidekietak eta Mikel Sarriegik partekatu zituzten; Zaldikoaz arduratu zen Agurtzane Agirre; dantzari kapitainak izan ziren Nerea Antxia, Mikel Insausti, Oihane Sarriegi eta Uxue Sarriegi; eta kapitain txikiak, aurtengo Loinatz aurreskulariak Iker Ibañez eta Gaizka Santas.\nOhiko ezpata-dantzaren ondoren, Igartzako hainbat dantza gehiago erakutsi izan ditugu azken urte hauetan. Aurtengoan, azken horien arteko Uztai-txikiena eta Makil-haundiena dantzatu ditugu.\nBaina izan zen ezusteko bat ere bertaratu ziren ikusleentzako: zortzi dantzari berri agertu ziren segizioan, gainontzekoekiko oso bestelako jantziaz. Zaldikoa gidari zutela, olagizonen kapelu beltzak buruan, Igartzako burdinolatik atera ziren halako batean, eta Beasaingo martxaren ezaugarri den biribilketaren txingoak oinetan zituztela, ekin zioten Zumitz-dantza txirikordatzeari Errotaren aurreko zabalgune estuan.\nOria ibaiaren ertzean baziren garai batean sahats eta zumeak, eta baita saskigintza jarduera emankorra ere, esaten dutenez, Bernedo izeneko inguru horretan. Gaur egun ez dago halakorik, Igartzako urertzean hazten diren zume bakan batzuk salbu. Baina otargintzak badu jarraipena Matxinbenta auzoan, bertako saskigile artisau sonatuen eskutik. Orain urte batzuk Iñaki Agirrezabalak oso lan polita burutu zuen, gure Zaldikoarentzat zumitzezko soin benetan xarmanta eraikiz. Oraingoan, Zaldikoaren osagai diren zumitzak dantza-tresnatzat hartu, eta hainbat tradizioetan, bai Euskal Herri bai Europa aldean, gorde diren arku-dantzen familiakide berria osatu nahi izan dugu.\nDantzan zehar, zumitz-dantzariak behin eta berriz saiatu ziren Zaldikoa lotuko zuen kaiola josi eta osatzen, ezpata-dantzetan ohikoak diren irudi eta txirikordak erabiliz, baina beste hainbestetan ihes egin zien, harik eta azken lakio bati esker, Zaldikoa lepotik harrapatua geratu zen arte.\nBadira urte batzuk, geure dantza sortari arku-dantzen saileko dantza hau gehitu nahi geniola, eta pozik gaude honenbestez desio hori aurten gauzatu delako.\nHona hemen larunbateko Zumitz-dantzaren estreinaldia:\nHemen Iñaki Erauskinen argazki bilduma ederra osorik .


Euskal enpresa batek fisioterapia-sektorera bideratutako laguntzaile birtual bat diseinatu du - SPRI\nEuskal enpresa batek fisioterapia-sektorera bideratutako laguntzaile birtual bat diseinatu du\nFisifyk adimen artifizialean oinarritutako laguntzaile birtual bat eskaintzen du bere online fisioterapia-zerbitzuan, lesioak sendatzeko prozesua hobetu eta bizkortzeko\nTeknologia berrietara eta Covid-19ak utzi duen testuingurura egokitutako fisioterapia-zerbitzua eskaintzeko apustuan, Fisify enpresa donostiarrak ‘Aurya’ garatu du, pazienteen patologia muskulu-eskeletikoak sendatzen laguntzen duen laguntzaile birtuala.\nKonfinamenduaren ondorioz bere etxez etxeko fisioterapia lana eten ondoren, Fisifyk bere jarduera berregin zuen eta zerbitzu digitalak eskaintzearen aldeko apustua egin zuen, online kontsultak eskainiz. Orain, Donostiako ‘startup’ ak aurrera pauso bat eman du apustu horretan, adimen artifizialean oinarritutako software bat garatu baitu, pazientea diagnostikatzeaz gain, hura berreskuratzeko prozesu osoan laguntzen duena. Horrela, fisioterapeutaren eta pazientearen arteko distantzia murrizten du, eta zerbitzu pertsonalizatuagoa eta jarraituagoa eskaintzen da.\nProgramak adimen artifiziala erabiltzen du lehen fase batean, aurretratamenduan hain zuzen ere. Lehen fase horretan pazienteari bere sintomak online ebaluatzeko aukera ematen da, galdera-sorta baten eta bere kasua tratatzeko hasierako aholku batzuen bidez. “Horrela, pazienteak hasieratik has daitezke tratamenduarekin”, argitu du Egoitz Lazkano Fisifyko zuzendariak. Bigarren fasean, informazio hori guztia bildu ondoren, algoritmoak ariketa-programa eraginkorrena diseinatzen du paziente bakoitzaren kasu zehatza tratatzeko.\nOnline tratamendu pertsonalizatua eskaintzeaz gain, programak eduki multimediako atal bat du, pazienteek proposatutako ariketak hobeto uler ditzaten eta ondo egiten ikas dezaten. Horrez gain, ikusmen artifiziala gehituta, ‘Aurya’ laguntzaile birtualak pazientea egiten ari den mugimenduen jarraipena eta analisia egiteko eta zuzenketak denbora errealean egiteko aukera ematen du.\nGero eta digitalizatuago dauden osasun-zerbitzuak\nSoftwarea eta bere zerbitzuaren azken proposamena garatzeko, Donostiako enpresak Generaliren Innsomnia berrikuntza hub-aren laguntza izan du. “Lankidetza honek gure fisioterapia digital proiektuari bultzada bat ematen dio, gero eta jende gehiagori lagunduko baitio bere gaitzak tratatzen, gaur egungo lesioen berreskurapenetan jarduteko modua irauliz”, Lazkanoren esanetan. “Gainera, uste dugu lankidetzaren aldeko apustuak agerian uzten duela gizarteak zerbitzu digitalizatu, eroso eta eskuragarrien inguruan duen interesa”, gaineratu du.\nInnsomniatik ere interes hori azpimarratzen dute, eta honako hau gehitzen dute: “Osasunaren eta medikuntzaren esparrua da, ziurrenik, berrikuntza teknologikoari aukera gehien ematen dionetako bat eta, beharbada, atsegingarrienetako bat, proiektuen emaitzek zuzenean eta modu positiboan eragiten baitute pertsonen ongizatean.”


barren.eus - Elgoibarko Emakumeen Etxea elkarrekin diseinatzeko hasitako prozesuaren diagnosia aurkeztuko dute gaur\nElgoibarko Emakumeen Etxea elkarrekin diseinatzeko hasitako prozesuaren diagnosia aurkeztuko dute gaur\nArgitaratua: 2020-10-07 11:12\nElgoibarko Udalak Elgoibarko Emakumeen Etxea elkarrekin diseinatzeko prozesua abiatu zuen udan. Lehen liburutegia zegoen lokalean zabaldu nahi dute baina herritarrekin batera diseinatu nahi dute espazio hori. Orain arte jasotako ekarpenekin osatu duten diagnosia aurkeztuko dute gaur, Aita Agirren.\nAita Agirre kulturguneko areto nagusian egingo dute diagnosiaren aurkezpena, gaur, hilak 7, 18:30ean. Aforoa mugatua izango dela-eta, aurrez izena eman behar dute diagnosian jasotako ondorioak ezagutu nahi dituztenek, honako helbidean: labur.eus/ElgoibarkoEmakumeenEtxea\nEmakumeen eta gizonen arteko berdintasuna lortzeko gauza asko antolatzen zirela ikusita, herrian erreferentziazko gune bat behar zela pentsatu zuten Elgoibarko Udaleko arduradunek, emakumeen kezkei, nahiei eta erronkei bidea emateko gune bat, Maialen Gurrutxaga zinegotziaren berbetan. "Uste dugu gaur leku ezberdinetan egiten diren ekintzak zentralizatzeak herriko elkarte eta eragile ezberdinen arteko harremanak indartzeko balioko duela. San Frantzisko kaleko 21. zenbakian zabalduko dugu lokala, lehen liburutegia zegoen lekuan, baina espazio haren erdia hartuko du", azaldu zuen Gurrutxagak BARRENi emandako elkarrizketan.


Diru-bilketaren jaitsiera dela-eta, Bizkaia bakarrik proiektu eraldatzaileak sustatzeko zorpetuko da - Área de prensa - Bizkaia.eus\nDiru-bilketaren jaitsiera dela-eta, Bizkaia bakarrik proiektu eraldatzaileak sustatzeko zorpetuko da\n2020(e)ko urriaren 15(a) 11:42\nBizkaiko Foru Aldundiak Finantzen Euskal Kontseiluan 2020rako eta 2021erako diru-bilketa aurreikuspenak aurkeztu ditu, hurrenez hurren, 6.904,7 eta 7.341,6 milioi eurokoak. Horrez gain, aldundia 300 milioi eurora arte zorpetu ahal izango da proiektu garrantzitsuak egikaritzeko, izan ere, Rementeriak esan du, etorkizunean ez garela zorrean itoko.\nBizkaiko Foru Aldundiaren aurreikuspenen arabera, 2020ko ekitaldia 6.904,7 milioi euroko diru-bilketarekin itxiko da. Horrek esan nahi du, 2019ko diru-bilketarekin alderatuz, % 13,6ko jaitsiera egongo dela. Ahaldun Nagusiak, Unai Rementeriak, pandemiaren diru-bilketa deitu duena igaro ondoren, 2022rako aurreikuspena % 6,3koa izatea espero da, hain zuzen ere, 7.341,6 milioi euroko diru-bilketa.\nAhaldun Nagusiak gaur aurkeztu ditu zifra horiek Finantza Publikoen Euskal Kontseiluan, eta, azpimarratu du pandemiaren ondorengo egoera oso zaila dela, baliabideak eta diru-sarrerak gutxitu baitira. Era berean, Rementeriak azpimarratu du pandemia egoeran jarraitzen dugula, eta nahiz eta 2021eko aurreikuspenen arabera egoera pixka bat hobetuko den, arriskua dago diru-sarrerak berriz ere jaisteko. Ziurgabetasun egoera horren aurrean, esan du une hau ahalik eta hobekien igarotzen saiatu behar dugula.\nHorretarako, Bizkaia, aurten eta 2021ean baita ere, 300 milioi eurora arte zorpetu ahal izango da. Irtenbide puntuala da Rementeriak aipatu duenez, izan ere, defizit hori, interesekin ordaindu beharko da etorkizunean. Horregatik, esan du defizita jarduera, enplegua eta ongizatea sortzeko proiektu eraldatzaileak sustatzeko erabili behar dela; proiektu horiek egikaritu egin behar direla aipatu du, albo batera utzita Europako edo bestelako funtsak iristen diren edo ez.\nHona hemen Finantzen Euskal Kontseiluan aurkeztutako eta/edo erabakitako zifra nagusiak. Bertan parte hartzen dute Bizkaiko Foru Aldundiak, Eusko Jaurlaritzak, Arabako eta Gipuzkoako Foru Aldundiek eta Eudelek.\n2020ko diru-bilketaren aurreikuspena\nBizkaiko Foru Aldundiak 2020ko ekitaldia 6.904,7 milioi euroko diru-bilketarekin ixtea aurreikusi du.\nHala, 2019ko diru-bilketarekin alderatuz, jaitsiera % 13,6koa izango da (-1.090,4 milioi eurokoa), izan ere, 2019an, 7.995,1 milioi euro bildu ziren.\nHorrez gain, orain dela urtebete, 2020ko ekitaldirako ezarri zen diru-bilketaren aurrekontuaren (8.141,1 milioi euro) % 84,8 da (-1.236,4 milioi euro, hain zuzen ere).\n2021eko diru-bilketa aurreikuspena\nBizkaiko Foru Aldundiak kalkulatu du 2021eko urtarrilaren 1aren eta abenduaren 31ren artean 7.341,6 milioi euro bilduko direla.\nZifra hori 2020ko ekitaldi bukaerako aurreikuspenarekin alderatuz, % 6,3ko gehikuntza sortuko da (+436,9 milioi euro).\n2021eko ekarpen koefizientea\nFinantzen Euskal Kontseiluan Bizkaiarentzat ezarritako ekarpen koefizientea % 50,29koa da. Zenbateko horrekin erakunde komunetara egiten diren ekarpenak banatzen dira, eta aurtengoarekin alderatuz (% 50,39), hamarren bat baxuagoa da. Arabako 2021erako koefizientea % 16,22koa da, eta Gipuzkoakoa, % 33,49koa.\nFinantzen Euskal Kontseiluak erabaki du 2021ean, hiru foru aldundiek 9.619,1 milioi euroko ekarpena egingo dutela Eusko Jaurlaritza finantzatzeko. Ekarpen koefizienteetan oinarrituz, Bizkaiak 4.837,5 milioi euroko ekarpena egingo du.\n2021eko doikuntzarako funts orokorra\nFinantzen Euskal Kontseiluak 2021erako aurreikusitako doikuntzarako funts orokorra 122,7 milioi eurokoa da, eta, Bizkaiak, 18,5 milioi emango ditu. Funts hori Arabako eta Bizkaiko lurralde historikoetan banatuko da.\n2021eko gizarte zerbitzuen funtsa\nPrestazioen eta Gizarte Zerbitzuen Zorroaren erakunde arteko funtsak, 2021eko ekitaldian, berriz ere, 20 milioi euro izango ditu, Bizkaiak, hiru milioi euro emango dituelarik.\nDefizit gaitasunaren banaketa\nFinantzen Euskal Kontseiluan banatu egin da Itun Ekonomikoko Batzorde Mistoan erabakitako foru aldundien defizit gaitasuna, eta, 2020an, BPGd-aren % 0,9 da, eta 2021ean, % 0,8.\nEkarpen koefizienteak aplikatuz, banaketak, Bizkaiari, 2020rako 298,55 milioi euroko defizit gaitasuna ematen dio, eta, 2021eko ekitaldirako, 294,34 milioi eurokoa.


13 Maiatza | Bizkaia\nEuropako Alderdi Demokratak (PDE-EDP) mintegi bat antolatu du gaur Sabino Arana Fundazioaren egoitzan, Bilbon, COVID-19ak sorrarazitako krisiaren eta Ukrainako inbasioaren osteko Europaren etorkizunari buruz hausnartzeko helburuz.\nEuropako hainbat erakunde eta antolakunde Europaren Etorkizunari buruzko Konferentziaren −CoFoE− ondorioak balioesteko eta abiarazteko egiten ari diren jardueren esparruan antolatu da jardunaldia. Hala, PDE-EDPk Konferentziako ordezkariak, Europako Parlamentuko diputatuak eta erkidego gaien inguruko adituak bildu ditu jardunaldi honetan, galdera bakun eta guztiz egoki bati erantzuteko: Eta orain, zer?\nSabino Arana Fundazioaren presidente Mireia Zaratek, jardunaldiko anfitrioiak, hitzaldiaren hasieran esan du «CoFoE orain arte aurrekaririk izan ez duen deliberamenduzko demokraziaren ariketa izan dela Europaren eraikuntzaren historia luzean», eta azpimarratu du «esperientzia berritzailea izan dela eta jarraipena izan beharko duela gure demokraziak hobetzeko ahaleginean».\nSabino Arana Fundazioaren presidentearen aburuz, «pandemiak eragindako krisia» eta, batez ere, «Errusiak Ukrainari egindako erasoa» dira «eraldaketez beterik datorkigun garai berri honen arrazoiak».\n«Inbasio anker horrek asaldatu egin gaitu, eta zatiketak nahiz bereizketak gure bizikidetzari eta balioei dakarzkieten arriskuez jabearazi gaitu. Bakea lortze hutsagatik balitz ere, Europako batasuna indartzea justifikatuta legoke» nabarmendu du Zaratek.\nEra berean, Zaratek azpimarratu du erabakiak hartzeko ahobatezkotasuna kendu behar dela, funtsezkoa baita EBk iraun dezan. «Nahitaezkoa da ahobatezkotasunaren tiraniatik askatzea. Kultura eta subiranotasun partekatuen aniztasun-ingurumari batean, horietan oinarrituta europar subiranotasuna eratzen baita, ahobatezkotasunaren tresna ez da demokratikoa, ez eta eraginkorra ere», adierazi du.\nPDE-EDPko idazkari nagusi Sandro Goziren agur-hitzak entzun ostean, Guy Verhofstadtek, Parlamentuaren izenean, Batzorde Betearazleko presidentekide den aldetik, honako hau adierazi du: «herritarren gomendioek eta Europaren Etorkizunari buruzko Konferentziaren ondorioek bide-orria eskaintzen digute EB garrantzirik gabekoa erakundea izan ez dadin edo desager ez dadin».\n«Bada Europa berri, eraginkor eta demokratikoagoa izateko modua. Europa burujabea, jarduteko gauza dena, herritarrek espero duten bezala. Ezin da denborarik galdu. Ohore egin behar diogu Konferentziaren emaitzari, eta horren ondorioak albait arinen abiarazi behar ditugu», azpimarratu du.\nUrtebetean, 2021eko maiatzaren 9tik 2022ko maiatzaren 9ra, Europar Batasunak aukera eman die herritarrei Europaren erronkei eta lehentasunei buruz eztabaidatzeko eta bost, hamar edo hogei urte barru EB nolakoa izango den taxutzeko. Urtebeteko eztabaida eta lankidetza bideratu da herritarren eta politikarien artean, eta horren txostena ondu da. Txostenak 49 proposamen eta helburu zehatzak dakartza, bai eta EBko erakundeek aplikatu beharreko 320 neurri baino gehiago ere, bederatzi arlotan banatuta: klima-aldaketa eta ingurumena; osasuna; ekonomia sendoagoa, justizia soziala eta enpleguak; EB munduan; balioak eta eskubideak; zuzenbide-estatua, segurtasuna; eraldaketa digitala; Europako demokrazia; migrazioa; hezkuntza, kultura, gazteria eta kirola.\nAlabaina, bien bitartean, bi krisialdik nazioarteko testuingurua eta CoFoEren eta planak nahastu dituzte. Alde batetik, Covid-19a eta, Konferentziaren azken txanpan, Ukrainako inbasioa eta gerra. Horregatik, Europak bi krisi horien ziozko ondorioetatik ikasi behar du, erakundeak erronka berrietara eta gerraosteko nazioarteko ordena berrira egokitzeko xedez.\nEBren indarguneak eta ahuleziak aztertzeko eta erronka globalei erantzuten saiatzeko, berrogei pertsona inguruk parte hartu dute mintegian eta txostenak aurkeztu dituzte, besteak beste, ondokoek: Pernando Barrena, Europako Legebiltzarreko diputatua eta CoFoEko kidea; Josune Gorospe, Diputatuen Kongresuko kidea Gorteek CoFoEn duten ordezkaritzako kidea; Europako parlamentuko diputatu Izaskun Bilbao eta Laurence Farreng; Mikel Burzako, EAJ-PNV alderdiaren EBBko kidea; Patxi Aldecoa, CFEMEko presidentea eta CoFoEko kidea; José Ramón Bengoetxea, Zuzenbidearen Teoria Juridiko, Soziologia eta Filosofiako katedraduna; Juan Carlos Piñeiro, Compromiso por Galicia (CxG) alderdiko idazkari nagusia; Alba Cela, Nazioarteko Azterlanen Albaniako Institutuaren Europako programaren zuzendari exekutibo eta presidentea; eta Igor Filibi, UPV/EHUko Nazioarteko Harremanen Saileko irakasle eta Eurobasqueko idazkari nagusia.


Kapsulak Detoxic erosi in Aviles\nKapsulak Detoxic in Aviles\nKapsulak Detoxic batetik parasitoak erosi in Aviles\nErosteko Detoxic in Aviles, behar:\nOrain bakarrik gai izango Duzu eskuragarri ez dagoenean Detoxic 50% deskontua.\nNon erosi in Aviles Detoxic\nBete izena eta telefono zenbakia eskaera orria lortzeko droga batetik bizkarroi kapsulak Detoxic in Aviles prezio murriztua. Itxaron, deitu aholkularia zure eskaera kapsulak DetoxicKudeatzailea, deitu ahal izango duzu laster. Ordaindu partzelaren daiteke lortu ondoren, bere gora postetxean edo mezularitza in Aviles.\nAbantaila nagusia meds Detoxic hori da epela du ekintza, eta ez du ematen larria bigarren mailako efektuak. Erosi droga in Aviles da, gutxienez, arrazoi hori ez du guztiz berdinak kideekin. Besteak beste, funtsak dira, baina ez dira guztiz berdin-efektua, eta ez da bermea ez sendatzea, infestation. Ez duzu saiatu bada erosi Detoxicda ebaluatzeko eraginkortasuna droga bat, gutxienez, behin. Produktuaren prezioa ahalbidetzen esperimentuak.\nNon erosi kapsulak Detoxic in Aviles\nOna erosteko deskontua Detoxic in Aviles (Espainia), bete behar dituzu eremu eskaera orria, izena eta telefono zenbakia etorkizun hurbilean izango duzu deitu Kudeatzaile izateko gomendatzen buruz Detoxic antolatu eta azkar entrega. Eskuratu ahal izango duzu, entrega batetik courier edo jasotzea postetxean. Prezioa bidalketa Detoxic mail edo mezularitza arabera alda daiteke hiria Espainia, jakiteko prezioa aholkulari baten ondoren jarriz ordena kapsulak Detoxic parasitoak web-orri ofiziala.\nDetoxic en Almería Detoxic in Fuerteventura\nOrdena in Aviles Detoxic


Saria erdibana - Noticias de Gipuzkoa\nana urkiza 11.10.2021 | 00:06\nMaria Ressa eta Dmitri Muratov kazetariek irabazi dute aurtengo Bakearen Nobel saria. Filipinetakoa bata, Errusiakoa bestea. Adierazpen askatasunaren alde egindako lana saritu omen du, batez ere, epaimahaiak. Zergatik bi saritu, ordea? Zergatik bat emakumezkoa eta bestea gizonezkoa? Adierazpen askatasunaren inguruan bietako batek egin duen lana ez al zen aski adierazgarria?\nEz dut esan nahi saria gaizki emanda dagoenik, ezta bietako batek saria merezi ez duenik ere. Seguraski, ondo baino hobeto emanda dago. Kasu honetan, gainera, egindako lana aitortzeaz gain, Filipinetako eta Errusiako egoerak salatzeko balio baitu.\nBaina aspaldi luzean, sari potolo askotan, sarituak bikoiztu egin dira. Boteprontoan egin genezakeen irakurketa zera da: saria merezi duten pertsona bat baino gehiago aztertzen dituela epaimahaiak. Maila igo dela. Merezimenduak amaiezinak direla. Ados. Baina saria bitan banatuta gelditzen da. Irabazlea ez da irabazlea, ko-irabazlea baizik. Sariari errekonozimenduaren zati bat kentzen dio. Bakarra edo nagusi izatearena. Eta irabazleen argazkian emakumezko bat agertzen denean, hau da, irabazleak emakumezko eta gizonezko bat direnean, galdera berehala etortzen zait burura: saria ezin ahal zuen emakumezkoak bakarrik irabazi?\nLeku bat baino gehiagotan gertatu zait en-tzutea, berdintasuna aintzat hartuta, sariek edo zuzendaritzek bi burukoak izan beharko luketela: gizon bat eta emakumezko batek osatuta. Eta, horri, badirudi, berdintasunez jokatzea deitzen diogula.\nEta oker gabiltza: berdintasuna da, sari edo zuzendaritza horietan, emakumezkoak bakarrik egotea (hala merezi badute). Emakumezkoei ez zaizkie sariak edo postuak eskaini behar emakumeak direlako, merezi dutelako baizik. Eta merezi badute, sariak eta postuak ez dira konpartituak izan behar. Berdintasuna ez baita biak kontuan hartzea. Emakumeari bere lanarengatik, ideiengatik, ekarpenengatik... nagusi dela aitortzea (hala bada). Bestelako muletarik gabe.\nArgazkietan genero ezberdineko bi saritu agertzen direnean, lezioa erdizka ikasi dugula iruditzen zait.


Apiterapia - Propolia - Neiker-Tecnaliak propolia ikertu du\nNeiker-Tecnalia Nekazal Ikerketa eta Garapenerako Euskal Erakundeak (Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen, Lurralde Plangintza, Nekazaritza eta Arrantza Sailari atxikita dago) propoliak gizakiaren osasunean daukan onuraz ikerketa baten emaitzak publikatu berriak ditu. Albisteak oihartzuna izan du ikerketez, erlezaintzaz eta apiterapiaz okupatzen diren komunikabide digital batzuetan. Prentsa oharrak dakarren informazioan esaten da Euskal Herriko erlezain elkarteekin elkarlanean egin dela, zehaztu gabe zein talderekin burutu den elkarlana (EH mailako elkarterik ez da esistitzen), eta baita Kalitatea fundazioarekin eta euskal instituzioekin ere.\nNEIKER-Tecnaliak zientifikoki bermatu ditu propoliak giza osasunerako dituen onurak\nDuela mende asko dakigu propietate terapeutikoak dituela propoliak, erlauntzak desinfektatzeko erleek sortzen duten substantziak. Orain arte, ordea, hori zientifikoki bermatzen zuen ikerketa gutxi zegoen. Hori dela eta, Euskal Herriko erlezainen elkarteek I+G proiektu bat egiteko eskatu zioten NEIKER-Tecnaliari, propoliak gizakion osasunerako zer onura dakartzan frogatzeko. Azken bost urteotan garatu da ikerketa, Kalitatea Fundazioarekin eta euskal administrazioekin batera. Horren bidez, propoliak gaitasun antioxidatzaile handia duela eta osasunerako onura ugari dituela egiaztatu da.\nNEIKER-Tecnaliak hiru metodo zientifiko erabili ditu substantzia horren gaitasun antioxidatzailea analizatzeko. Horrela, frogatu da gaitasun handia duela erradikal askeak neutralizatzeko eta osasunerako kaltegarriak diren mikroorganismo jakin batzuen garapena murrizteko. Emaitzen arabera, ikerketan erabilitako metodologiarekin analizatutako produktu eta elikagai guztiek baino gaitasun antioxidatzaile handiagoa du propoliak. Adibidez, gaitasun antioxidatzaile handia duten produktuek (te berdea, kafea edo ardo beltza) baino balio handiagoak ematen ditu, eta zenbait produktu espezializatuk (lahar-polena edo gaztain-polena, adibidez) baino balio handiagoak ere bai .\nAntioxidatzaileak garrantzitsuak dira osasunerako; izan ere, organismoko erradikal askeak —zeluletako kalteen eta endekapen-gaixotasunen eragileak— neutralizatu egiten dituzte. Antioxidatzaile ugari dituen dieta hartuta, murriztu egiten da zenbait gaixotasun izateko arriskua, minbizia edo alzheimerra, esaterako. Hortaz, elikagaien prebentzio-ahalmena neurtzeko, funtsezkoa da elikagaien jarduera antioxidatzailea ebaluatzea.\nNEIKER-Tecnaliak egiaztatu duenez, biologikoki aktiboak diren printzipio ugari dauzka propoliak; besteak beste, flabonoideak ditu, eta gaitasun antioxidatzaile handia dute horiek. Flabonoideek dituzte produktu horren osasun-propietate gehienak: bakterioen aurkakoak, birusen aurkakoak, tuberkulosiaren aurkakoak, zitostatikoak, alergiaren aurkakoak, antioxidatzaileak eta antitoxikoak dira.\nKonposatu biologikoki aktiboen kontzentrazio handia du substantzia horrek, eta horiengatik ditu propietate antioxidatzaileak, mikrobioen aurkakoak, hanturaren aurkakoak, estimulagarriak, orbaintzaileak, analgesikoak eta anestesikoak.\nHalaber, mikrobioen aurkako propietate garrantzitsuak ditu, eta osasunerako kaltegarriak diren mikroorganismoak haztea eta garatzea eragozten du, honako hauek, adibidez: streptococcus mutans (txantxarra), candida albicans (maginako gaitzak), salmonella tiphy (salmonellosia), helicobacter pylori (urdaileko ultzera) eta saccharomyces cerevisiae (hiesa, leuzemia eta antzekoak dituzten gaixoen odolean dago)\nNEIKER-Tecnaliak egindako analisietan, erradikal askeak artifizialki sortu ziren laborategian, propoliaren hainbat lagini aurre egin ziezaieten. Horrela, erradikal aske horiek neutralizatzeko gaitasun handia erakutsi zuten.\nMikrobizida eta desinfektatzailea\nErleek zuhaitzen eta zenbait landareren ernamuinetatik hartzen duten substantzia erretxinatsua da propolia. Intsektu horiek eraldatu egiten dute, erlauntza desinfektatzeko, arrailak ixteko, abaraskak egiteko, mikrobizida nahiz desinfektatzaile gisa erabiltzeko eta tamainagatik erlauntzetik nekez kanpora ditzaketen intsektu arrotzak baltsamatzeko. Beraz, propoliak bermatzen du erlauntzen asepsia.\nPropoliaren osaera ekoizpen-eremuaren araberakoa da (klima, inguruko landaredia, eta abar), baina gutxi gorabeherako osaera hau aipa daiteke: erretxinak eta baltsamoak (% 50-% 60), argizariak (% 20-% 25), olio esentzialak (% 5-% 10), polena (% 5), beste batzuk (mineralak, entzimak...: % 5).


Bizkaiko Hondartzak - Covid-19 araudi orokorra - Bizkaia.Eus\nBizkaiko hondartzen denboraldia ekainaren 15etik irailaren 30era artekoa izango da.\nHondartzak beste urte batzuetako ordutegian irekiko dira: 11:00etatik 20:00etara. Ordutegi horretan, sorospen-, salbamendu- eta hondartzain-zerbitzua eskainiko da.\nHondartzara doazenek indarrean dagoen gomendatutako segurtasun-distantzia (1,5 m) mantendu beharko dute, bai hondarrean, bai uretan.\nEz da derrigorrezkoa izango maskara erabiltzea bainatzean eta toki jakin batean egotean, baldin pertsonen arteko segurtasun-tartea mantendu ahal bada. Leku batetik bestera eta pasieran ibiltzeko, bai izango da derrigorrezkoa maskara erabiltzea. Gizataldeak ezingo dira izan hamar lagunetik gorakoak, eta beti mantendu beharko dute pertsonen arteko tartea.\nHigiene-neurri egokiak mantentzeko gomendioa egiten zaie herritarrei.\nCovid-19arekin bateragarriak diren sintomak izanez gero, ez joan hondartzara.\nHondartzetako ordutegian (11: 00etatik 20: 00etara) debekatuta dago harean kirol jarduera indibidualak eta kolektiboak egitea. Debekatuta dago palekin jokatzea. Hondartzan paseatzea ez da kiroltzat hartzen.\nEz da gomendatzen hozkailuak, ur-koltxonetak edo antzeko ezaugarriak dituzten elementuak eramatea.\nEguzkitakoak erabil daitezke. Behar dutenek harearako aulkiak eraman ahal izango dituzte.\nHondartzaren okupazio-mailari buruzko informazioa emango da semaforo-teknika baten bidez, Bizkaiko Foru Aldundiaren webgunean eta BizkaiUp app-ean. Prozedura honako hau da:\nez dago edukiera arazorik\nedukiera, arreta mailan\nhondartzaren edukiera, beteta\nWebgunean eta App-ean ez ezik, hondartzaren edukiera arreta mailan dagoela erabakitzen denean, hondartzan bandera LARANJA edo ANBAR bat jarriko da, hareatzaren puntu guztietatik ikusteko moduan, eta megafoniatik mezu zehatzak emango dira, egoeraren berri emateko eta 3 ordu baino gehiago daramatzatenei hareatza uzteko gomendatzeko.\nDenboraldian zehar hareatzak gainezka daudela ikusten bada, adierazitako egunetan hondartzak modu aktiboan edo dinamikoan soilik erabiltzea erabaki ahal izango da, behar besteko aurrerapenarekin jakinarazita.\nBeharrezkoa izanez gero, hondartzak itxi edo hareatzak hustu ahal izango dira.\nPertsonen erantzukizuna eta elkartasuna eskatzen da, Osasun Sailaren gomendioei jarraituz, haien egonaldia gehienez 3 ordura mugatzen saia dadin, txandakatze horrekin egunean pertsona gehiago joan ahal izateko.\nSorospen-zerbitzuak ia modu jarraituan helaraziko ditu, megafoniaren bidez, gomendioak jasotzen dituzten mezuak, bai eta edukierari dagokionez hondartzak duen egoera ere.\nHareatzetako sarreretan gai nagusien infografiak dituzten kartelak jarriko dira: ordutegiak, uretako eta hareako segurtasun-distantzia, higiene-neurriak eta BizkaiUp-i buruzko informazioa, bai eta gehieneko egonaldiaren gomendioa ere.\nHondartzetarako eta aparkalekuetarako sarbideak araututa egon daitezke.\nBizkaiko hondartzetarako irizpide komunak


Industria artzaiak jipoitzen ari dela salatu du EHNEk Aldanondoren ateetan\nHasieraBerriakAbeltzaintzaIndustria artzaiak jipoitzen ari dela salatu du EHNEk Aldanondoren ateetan\tIndustria artzaiak jipoitzen ari dela salatu du EHNEk Aldanondoren ateetan\nEHNEk salatzen du industriak artzainei ematen dien tratua jasanezina dela eta ito beharrean uzten dituztela artzainak. Industriek esnea ez biltzearen mehatxua egin ohi die artzainei eta zenbait kasutan mehatxua bete ere bai. Adibide bezala hor dago iazko kanpainaren hasiera, non industriak ez zien artzainei esnerik bildu esnerik behar ez zutela argudiatuz. Ondorioz, artzainak esnea lurrera bota beharrean aurkitu ziren beraien lana guztiz galduz. Gaur ere esnea bota dute protesta moduan. Ikusi argazki galeria. Artzainek mehatxu horren zama eramateaz gain, industriak esnea jasoko diela adierazita ere ez dute zehazten zein preziotan ordainduko duten. Iazko kanpainan, esnea ez biltzearen mehatxua bete eta gero, bildu zuten esnea hasieran 0,77 euro/litro ordaindu zuten eta ondorengo hilabeteetan 0,99 euro/litro artean. Aurten ere esnea biltzen ari diren arren, artzainek ez dakite zein prezio ordainduko dieten.\nEsnea ordaintzeko modua ere salatzen du EHNEk. Kasu askotan industriek ezartzen dituzten ordaintzeko moduak ere jasanezinak dira, 120 egunetara, eta gero gainera ez dute hitza betetzen. Iazko kanpainako esneak (2011ko ekaina, uztaila eta abuztua) oraindik ordaintzeke daude kasu askotan eta artzainei 350.000€-tik gora zor zaizkie. Bien bitartean, artzainek ekoizpen kostuei egin behar diete aurre: pentsuak eskura ordaindu behar dituzte, argindarra... Hau horrela izanik artzainak ustiategietako ateak ixten ari dira. Azken urtean sektoreko %15ak ia 70 bat artzainek beren lana utzi dute.\nEgoera honen aurrean artzainak elkarlanean kolektiboki hainbat ekimen aurrera eramateko lanean ari dira administrazioen laguntzarekin. Baina industria proiektu kolektiboen aurka dago eta boikotak tarteko bere trikimailuak erabiltzen dituzte ekimen hauek oztopatzeko. Azken finean industriak nahi duena artzain bakoitza banaka tratatzea da industriari interesatzen zaizkion baldintzak artzainari inposatzeko.\nIndustria artzain kolektiboen aurka joatearena ez da ordea hemengo kontua bakarrik, Ipar Euskal Herrian ere artzainek hainbat protesta egin dituzte industriari kolektiborik interesatzen ez zaiola salatzeko. Edonola ere egun bizi dugun krisi orokor honetan kapitalaren mesedetan dabiltzanak enpresetan lan hitzarmenak hankaz gora jarri nahian dabiltza, urteetan langileek izan dituzten eskubide eta lan baldintzak murrizteko. Ardi-esne industrien jarrerak patroi berbera jarraitzen du artzainak nahi erara erabiltzeko.\nSalatzekoa da baita industriak artzainen irudia erabiltzen duela bere negozioa egiteko. Beraien mezuetan irakur ditzakegu 'comprometidos con nuestra tierra' bezalako leloak; nola ulertu daiteke lelo hori benetan lurrarekin konprometituta daudenak itotzen ari badira?\nEHNE sindikatuak gogor salatu nahi du industriak artzainekin duen jarrera, esnea ez biltzeko mehatxuak, biltzen duten esnearen prezioaren ezjakintasuna, ordainketetan ikaragarrizko atzerapenak eta artzainen proiektu kolektiboei boikota. Hori dela eta EHNEk honako eskaera luzatzen die industriei:\n• Industriak jarrera aldatu dezala eta egin dezala benetan bertako artzainen aldeko apustua.\n• Industriek parte har dezatela mahai interprofesionalean, kanpaina bakoitzaren hasieran artzain, administrazio eta industriaren artean esne bilketaren inguruko gai desberdinak adostu daitezen.\n• Errespetatu eta ahalbidetu ditzatela artzainen aldetik datozen ekimen kolektiboak.\nDatozen 10 egunetan industrien aldetik jarrera aldaketarik izan ezean EHNE sindikatuak mobilizazioekin jarraituko du ardi-esne industriek artzainekin darabiltzaten maltzurkeriak salatzeko.\nAyudadiversisociedades\tDockumento guztiak\nviagra pills online nzgeneric drug cialisgetting viagra japancialis online discountcost viagra usataking old viagraviagra kamagraviagra chi lha provatolevitra generico in farmaciabest viagra price ukdiscount cialis soft tabslevitra prezzo in farmaciadosage does viagra comedurata effetto viagralist viagra tabletsviagra fa male al fegatocialis eurodipendenza viagracan i buy generic viagra in the usacquisto viagra in italia farmacoviagra without prescriptions ukviagra overnight ovencomprare levitraviagra ricetta biancaviagra ssnviagra buying online oxfordbuy single viagrapurchase viagra lahorehow to write viagra prescriptionbuying viagra online adviceherbal viagra women indiaviagra ricetta biancacialis daily use couponcosГЁ viagraal posto del viagraprezzo cialis 5 mgbuy viagra for womenvendita viagra naturalecialis daily voucheronline viagrabuy viagra indonesiaassunzione viagra 50mgviagra miglior prezzoviagra free typingviagra sildenafil citrate tabletsviagra pillsbenefici viagraviagra in sloveniadiscount cialis in canadacialis vista


Senpereko Larreko antzokia azken lerroraino beteta zegoela estreinatu du Iduzkilore taldeak Telesforo ez da Bogart antzezlana, Xabier Mendigurenen testu batekin eta Inazio Tolosaren zuzendaritzapean.\nIduzkilore taldea 2010ean sortu zen, maila amateurrean eta Lapurdiko antzezle batzuk elkartuta, baina jarraian argitu behar dut amateur hitzak ez duela kalitate apala esan nahi. Izan ere, taldean zenbait antzezle handi batu dira, eta hasieratik bertatik bilatu dituzte idazle eta taula-zuzendari sendoak beren muntaietarako.\nHaietariko lehena Iduzkilore deitu zen. Orduko hartan Peio Txipi eta Joseba Aurkenerena izan ziren testuaren egileak, eta Manex Fuchsek zuzendu zuen muntaia aurrerakoi hura. Bigarrenerako —Hazparneko anderea (2014)—, Ander Lipus hautatu zuten zuzendari, eta haren gidaritzapean tonu garaikideagoa hartu zuen Telesforo Monzon politikari eta idazlearen obrak. Hirugarren honetan, berriz, Monzon bera da protagonista Xabier Mendigurenen testuan, eta polita da jakitea Publikoari gorroto (Huts teatroa) eta Hamlet (Le petit Theatre de Pain, Dejabu eta Artedrama) Mendigurenen testuetan oinarritu zirela, horrela ezin hobeto osatzen delako gure antzerki estandarra ordezkatzen duen egungo paradigma.\nOraingo honetan egileak ongi baliatu ditu gertaera historikoak —Monzonen erbesteratzea frankistek Hegoaldea eta naziek Iparraldea okupatu ostean, Mexikora joateko hartu zuen Alsina itsasontzia, Casablancan eta Dakarren izandako geldialdi etsigarriak...—, eta haien gainean eraiki du aurkeztu berri den obra. Hasiera batean, antzezleak gai berri baten bila dabiltza —Pirandelloren Sei pertsonaia autore bila-n antzera, geroko gogoetek erakutsiko duten bezala— eta aspaldiko film ezagunak taulara ekartzean oso pasarte dibertigarriak sortu dituzte, Haizeak eramana, ET edota Blade Runner bezalakoen interpretazioak eginez. Handik sortu zaie Casablanca antzezteko grina, eta aukera hori aprobetxatuko du idazleak Monzon eta haren emazte Maria Josefaren figurak Casablancako ur nahasietan txertatzeko, Bogart eta Ingrid Bergmanen bikote ahaztezina ispilutzat hartuta eta Telesforo Monzon Victor Laszloren rolean jarrita.\nBide horretatik, eta han-hemenka gure iruditeria kolektiboari ganorazko aipamenak eginez —bai testuetan bai musika arloan—, konposizio plastiko koloretsuak eta eszena indartsuak sortu dituzte, denetan gogoangarriena izanik Monzonek kapitain frantses kolaborazionistaren eta koronel naziaren aurrean izandako jarrera duina, Euzkadiko Gobernu garaituaren ordezkari gisa. Anartean, Tolosak ezin hobeto maneiatu du egileak planteatutako egoera kaotikoa entsegu itxura emanez benetan antzezten ari den obrari, eta etekin handia atera die taula gaineko objektu sakabanatuei, zuzenean jotako musikaren rolari, argien sormenezko erabilerari eta artisau eran sortu diren irudi proiektatuei. Horrela eratzen da gure benetako antzerkia: auzolanean, baliabide apalen aldarrikapenean eta munduari so, geure begiekin.\n2016ko abenduaren 21a | Agus Perez | Berria