Oroitidazkia2017 eu by Euskaltzaindia - Issuu\nAURKIBIDEA AURKEZPENA\t3 1. ERAKUNDEAREN JARDUERAK\n2. JARDUERA AKADEMIKOA\n3. ERAKUNDEAREN ZERBITZUAK\n4. HERRI ADMINISTRAZIO ETA ERAKUNDEAK\n5. WEBGUNEA ETA GIZARTERATZE LANA\n6. BALANTZE EKONOMIKOA\nAURKEZPENA Euskaltzaindiaren ikusgarritasuna eta jendearekiko harremanak ezarri eta lantzeko bidean bereziki aipatzekoa da gure webgunea, aurreko urtean baino 37.658 bisita gehiago izan dituena (856.029 guztira, eta lau milioi baino gehiago bistaratze). Horri esker milioi bat kontsulta baino gehiago egin dira Euskaltzaindiaren Hiztegian eta Onomastikaren Datutegian. Horiez gainera, Oinarrizko Hiztegi Juridiko-Parlamentarioa ere eskegi da sarean, erabiltzaileen eskuan. Kanpoko jarduerak ere egin ditu Euskaltzaindiak, kasu honetan Nafarroan, bertako administrazioan toki izenak zuzenik erabiltzeko. Hedabideek duten garrantzia azpimarratzeko, gerra garaian 1937an argitaratu zen lehen euskal egunkariaren sorrera gogoratu eta ospatu zen Euskaltzaindiaren egoitzan, bertan Bilboko alkateak eta euskal kazetaritzan arituriko profesionalek esku hartuz. Otsailean, halaber, gaurko hedabideek euskaldunei informazioa euskaraz helarazteko dituzten erronkei buruzko ekitaldi batzuk antolatu ziren Euskaltzaindiaren egoitzan, arlo horretako profesional eta unibertsitateko irakasleekin. Ekainean, halaber, oraingoan Sabino Arana fundazioaren ekimenaz, euskarak hizkuntza-politikaz eskuratu beharreko tokiari buruzko jardunaldia egin zen Ipar eta Hegoaldeko erakunde arduradunen partaidetasunaz. Euskaltzaindiak, Laboral Kutxaren diru-laguntzaz, egiten diharduen Euskararen Herri Hizkeren Atlasaren erakusketa antolatu zuen Bilboko egoitzan urrian, jende guztiari begira, informazioa emanez. Gabriel Arestiren Euskal Harria liburuaren 50. urteurrena zela eta, urriaren 11n bilbotar poetari omenaldi bat eskaini zitzaion Euskaltzaindiaren egoitzan, euskaltzain, haren adiskide, miresle kantari eta beste lagun askoren laguntzarekin. Azaroaren 17an Gasteizen Jagon jardunaldiak antolatu ziren euskaltzainburuaren, Igone Martinez de Luna Arabako Kultura diputatuaren, Iñaki Prusilla Gasteizko Kultura zinegotziaren, Sagrario Aleman Euskaltzaindiaren Sustapen batzordeburuaren eta Roberto Gonzalez de Viñaspre Euskaltzaindiaren Arabako ordezkariaren partaidetasunaz; beren ondoan Eusko Jaurlaritzako eta beste hainbat erakunde eta udaletako ordezkari eta teknikariak ere izan ziren, Araban euskarak duen egoera eta bilakabidea aztertzeko.\nXabier Kintana, idazkaria.\nguneroko zeregin jarraikiak, beren monotonian maiz aspergarri gerta daitezke, eta horietan egunero dihardutenek aldizka beren ahalegin horien egiazko emaitzaz eta gizartean lortuko duten onespen edo mirespenaz inoiz zalantza egiteraino heltzen dira. Bada, ordea, gure atsotitzen artean, bat, jada 1596an Iruñean argitara emandako esaera zaharren bilduma anonimoan jasoa, orduko bizkaieraz honelaxe dioskuna: dindika murkoa betatu doa, hau da ‘tantaka pitxerra betetzen da’, gutxika baina etengabeki egindako lanak azkenean bere fruitua ematen duela nabariarazteko. Auzoko baserritar batek behin esan zidanez, ekina gogorra da gero, baina, egia esan, ez nion oso ongi ulertu horrekin zehazki zer esan gura zidan, hots, ekinaren ekinaz egiten den lana lan nekagarria eta latza izaten dela ala horrelako lanekin gauza handi eta harrigarriak lortu ohi direla eta isilean eta erdi ezkutuka egindako lan ilun asko, behin amaitu eta gero, biharamun argitsuan miresten eta aitortzen ditugula, eta hartan saiaturiko langileak goresten. Ene ustez, Euskaltzaindiaren eta euskaltzainen lanak sarritan era horretakoak izaten dira, isil eta nabarmendu gabeak, baina bukatzen direnean, gainerako euskaltzain zein euskaltzaleen txaloa jasotzen dute. Euskaltzaindiak, bestalde, bere betekizuna ondo egiteko, beharrezkoa du egiten duen lana gizarte osoari erakutsi eta azaltzea. Alde batetik, euskarari buruzko azterketa, aurkikuntza eta lantze-lanak zabaltzeko, eta, bestetik, gure Akademia bere estatutuetan jarririko zereginak nola betetzen ari den ikusarazteko, oraingo hedabideen agindupean komunikatzen eta orotara jakinarazten ez dena maiz gertatu ez balitz bezala gelditzen baita, gurean erdara eta erdal emaitzak bertoko kultur ekoizpen bakarrak balira bezala.\nAzkenean, jarduera akademikoaren berri eskaintzen da, Iker eta Jagon sailena, bakoitzaren lan eta emaitza nabarmenenak, bai eta zerbitzuak xeheki azalduz. Aipatzekoak dira, halaber, Akademiak Euskal Herriko beste erakundeekin eginiko eta sinaturiko hitzarmenak (Bilboko, Iruñeko eta Gasteizko udalak) Iparraldeko Euskararen Erakunde Publikoarekin, Euskarabidearekin, Kutxa Fundazioarekin, Bilbao Bizkaia Kutxa Fundazioarekin, Eusko Legebiltzarrarekin, Baionako Euskal Museoarekin edo Udako Euskal Unibertsitatearekin. Bukatzeko, Akademiak balantze ekonomikoa eskaintzen du, gizartetik jasoriko diru-laguntzak nola administratu ditugun argi erakusten duena.\n“Euskara ibiltaria” erakusketa Baionako Euskal Museoan (irailaren 11n) eta geroago (urriaren 6tik 31ra) Nafarroako Parlamentuan antolatu zen. Adolfo Arejita EHHA egitasmoaren arduradunak argitu zituen beronen mamia, berezitasunak eta garrantzia, eta baita Hizkuntz Atlasarekin egin eta egiten diharduten lana ere. Era berean, Baionako Euskal Museoan “Pirinioetako Hizkuntzak” erakusketa antolatu zen, azaroaren 20tik abenduaren 17ra arte. Andres Urrutia euskaltzainburua eta Guy Mondorge akademikoa izan ziren aurkezpenaren egunean eta Pirinioen alde bietako hizkuntzen garrantzia azpimarratu zuten. Durangon urtero Gerediaga Elkarteak antolatzen duen Euskal Liburu eta Diskoen Azokaren inguruan, eta Eliza Ebanjelistaren partaidetasunaz, Euskaltzaindiak bere Bibliotekatik Leizarragaren 1571ko Testamentu Berriaren ale bat utzi zuen, jende guztiak jatorrizko liburua mirets zezan. Euskaltzaindiak, Bilboko Udalaren laguntzaz, musika kontzertu ziklo bat antolatu zuen Bilboko egoitzan urria eta azaro artean, “Astelehen buruzuriak” izenpean, hor Aitor Gorosabel, Xabier Bastida, Maisha, La Basu, Niko Etxart, Gorka Urkizu, Inun eta Anari euskal musikari ezagunek parte hartu zuten. Bestalde, Euskaltzaindiak joan zen urtean hainbat liburu eman zuen argitara, bere batzorde eta lantaldeek prestatuak. Hona izenburuak: Sestaoko toponimia, Oinarrizko Hiztegi Juridiko-Parlamentarioa, Kimikako oinarrizko lexikoa, Euskararen Herri Hizkeren Atlasa (VIII. liburukia), Amiküzeko (h)eskuara, eta Sierra de Toloño, nexo de la Montaña y la Rioja Alavesa. Halaber, azaroaren 11n Gipuzkoako Foru Aldundiaren egoitzan Erlea literatur aldizkariaren 11. zenbakia aurkeztu zen, Bernardo Atxagaren ardurapean. Beste ospakizun bat Xalbadorren Eguna izan zen, 2004. urtean hasita urtero ospatu ohi dena, iaz Deiadarra elkarteak eta Euskaltzaindiak antolatua. Era berean, iaz, Saran, Bilbon eta Durangon izandako liburu azoken berri ematen da. Aurten ere heriotza eta galtze mingarriak izan ditugu: Piarres Charriton, euskaltzain emeritua; Marijane Minaberri, ohorezko euskaltzaina; Hiazinto Fernandorena, euskaltzain urgazlea eta Luis Mari Mujika Urdangarin, euskaltzain urgazlea.\nI. BARNEKO JARDUERA\nuskaltzaindiaren akademia-jarduera batzorde, egitasmo eta zerbitzuen bidez garatzen da. Hileroko Osoko bilkurek arau maila ematen diete batzordeetatik datozen hizkuntza-proposamenei. Euskaltzaindiak bi sail nagusi ditu: Iker Saila eta Jagon Saila. Lau urterik behin berriztatzen dira sailburuak, batzordeak eta batzordekideak. Batzordekideez gain, aholkulariak ere izaten dituzte batzordeek. Lantaldeak ere sortzen dira, kasuan kasuko premien eta baliabideen arabera. Euskaltzain osoak, urgazleak eta hainbat esparrutako adituak biltzen dira batzorde horietan: unibertsitateetako eta institutuetako irakasleak, hezkuntza munduko irakasleen euskalduntze-alfabetatze lanetan diharduten prestatzaileak, idazleak, komunikabideetako teknikariak, itzultzaileak, hiztegigileak, administrazioko teknikariak eta beste. Euskaltzaindiko Osoko bilkurek, hilean behin egiten direnek, batzorde akademikoetatik datozen hizkuntza-proposamenei arau gradua ematen diete. Batzorde akademikoak egoitzan edo lurraldeetako ordezkaritzetan biltzen dira. Idazkariordearen zeregina da batzorde horien jarraipena eta koordinazioa aurrera eramatea. Euskaltzaindiak egoitza Bilbon dauka. Osoko bilkurak eta Zuzendaritza batzordearen bilerak, normalean, egoitzan eta Donostiako ordezkaritzan egiten dira, nahiz eta, zenbait kasutan, erakunde edo elkarte batzuen gonbita onartzen den, eta horien egoitzetan bilera batzuk ere burutzen diren. Zuzendaritza batzordea hamabostero biltzen da. Honen kideak dira euskaltzainburua, euskaltzain buruordea, idazkaria, Iker eta Jagon sailetako buruak, kudeatzailea eta idazkariordea. Haien zeregina da Euskaltzaindiaren funtzionamendu ona bermatzea. Kudeatzaileak eta idazkariordeak, jorratu beharreko gaien arabera, arduradun bakoitzarekiko koordinazio-lanak burutzen dituzte. Zuzendaritza batzordeak 2017an 19 bilera egin ditu.\nI. 1. Erakundearen 2017ko ekintza nagusiak HILABETEA\nI.2. Webgunea Euskaltzaindiaren webguneak 856.029 bisita izan ditu 2017an (2016an baino 37.658 gehiago) eta 4.024.707 bistaratze. Era berean, Akademiaren atari digitalean gehien bisitatu diren edukiak Euskaltzaindiaren Hiztegia (1.732.878) eta Euskal Onomastikaren Datutegia (921.254) izan dira. 2017an Oinarrizko Hiztegi Juridiko-Parlamentarioa eskegi zen sarean, erabiltzaileentzat doakoa dena.\nII. KANPOKO JARDUERA JARDUNALDIAK ETA MINTEGIAK\nII. 1. Otsailaren 7an, administrazioan toponimia zuzen erabiltzeko ikastaroa antolatu da Burlatan Jada bost aldiz egin den jardun hau Nafarroako Udaletako Euskara Teknikarien Sarearen, Euskarabidea-Euskararen Nafar Institutuaren eta Euskaltzaindiaren elkarlanaren fruitua da. Patxi Salaberri, Idoia Zabaltza, Mikel Gorrotxategi, Felix Mugurutza eta Patxi GalĂŠk parte hartu dute ikastaroan.\nII. 2. Euskal prentsaren hastapena, oraina eta geroa Otsailaren 10ean EGUNA lehen euskarazko egunkariaren sorrera gogoratzeko jardunaldia antolatu zen. Aipatu egunkaria Gerra Zibil betean sortu zen, 1937ko urtarrilaren 1ean eta egoitza Bilboko Posta kalean izan zuen. Sei hilabetetan zehar inprimatu zen, zehatz esanda, Francoren gudarosteak Bilbo okupatu zuen arte. Jardunaldi horretan EGUNA egunkariaren testuingurua eta ezaugarriak aztertu nahi izan dira, eta horrekin batera, beren jarduna euskaraz garatzen duten hedabideen etorkizunari buruz hausnartu. Helburu horrekin hainbat adituk parte hartu dute: Joan Mari Torrealdai euskaltzain eta soziologoa; Luis Alberto Aranberri 'AmatiĂąo', Idurre Eskisabel, Odile Kruzeta, Jabier Onaindia eta Urtzi Urrutikoetxea kazetariak; Joseba Agirreazkuenaga eta Xabier Altzibar ikerlariak eta Adolfo Arejita euskaltzaina. Hasierako ekitaldian izan dira Juan Mari Aburto, Bilboko alkatea, Andres Urrutia, euskaltzainburua, eta Juan Mari Atutxa, Sabino Arana Fundazioko presidentea.\nJardunaldian parte hartu zuten hizlariak.\nII. 3. Euskal Hedabideak itun bila Jardunaldia Euskaltzaindiak eta Hekimenek (Euskal Hedabideen Elkartea) antolatu dute otsailaren 22an. Jardunaldiaren zioetako bat zera galdetzea izan da: posible al da euskarazko hedabideen eta herri-erakundeen artean itun zabal bat adostea, modu horretan, euskaldun orok informazioa euskaraz jasotzeko duen eskubidea bermatu ahal izateko? Halaber, euskal hedabideek gaur egun bizi duten egoeraz eztabaidatu da. Jardunaldian honako hauek parte hartu dute: - Estibaliz Alkorta Eusko Jaurlaritzaren Euskararen Sustapenerako zuzendaria - Alberto Barandiaran Hekimeneko zuzendaria - Jone Goirigolzarri eta Xabier Landabidea, Deustuko Unibertsitateko irakasleak - Libe Mimenza, Euskal Hedabideen Behatokiko kidea\nJardunaldian hainbat kazetarik hartu zuen parte.\nII. 4. Ekainaren 12an Euskaltzaindiak Toponimia jardunaldia antolatu du Baionan Euskaltzaindiak Toponimia mintegia antolatu du Baionan. Beste gai askoren artean, honako hauek jorratu dira: Hazparne Lurraldeko proiektuaren aurkezpena eta Donoztiriko adibidea; Euskal Elkargoaren beharrak toponimia arloan; IGN erakundeak eramaten dituen lanak; eta, Euskaltzaindiaren lana toponimia arloan.\nII. 5. â€œEuskarak tokia hartu ahal izateko hizkuntza politikazâ€? jardunaldia Hizkuntza politikaren eremuan Ipar eta Hego Euskal Herriko arduradun nagusiak bildu dira ekainaren 14an, lehenengoz, Sabino Arana Fundazioak (SAF) eta Euskaltzaindiak elkarlanean antolatu duten jardunaldian. Egitasmoa SAF-ek Bilbon duen egoitzan burutu da helburu bikoitz batekin: batetik, arlo honetan herri erakundeek dituzten asmoak eta ildoak ezagutzea; bestetik, erakunde horiek dituzten lankidetza aukerak aztertzea. Bertan izan dira, besteak beste, Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburua, Miren Dobaran sailburuordea, Mikel Arregi Nafarroako Gobernuko Euskarabideko zuzendari nagusia edo Mathieu BergĂŠ Euskararen Erakunde Publikoko lehendakaria.\nJardunaldian aditu talde garrantzitsua bildu zen.\nII. 6. Euskara gaitasuna lantzeko tailerra eman du Miriam Urkiak UEUn Udako Euskal Unibertsitateak (UEU) urtero antolatzen dituen ikastaroen barruan, euskara gaitasuna lantzeko tailerra eman du Miriam Urkia euskaltzain urgazle eta Euskaltzaindiaren Hiztegiko lantaldeko buruak, Christian 'Antton' Harignordoguy AEK-ko irakaslearekin batera. Tailer hau Baionan egin da, uztailaren 6an, Euskararen Erakunde Publikoaren egoitzan. Honako hauek izan dira ikastaroaren helburuak: frantsesak eragindako zenbait kalko arruntez ohartaraztea; hiztunek izaten dituzten hainbat zalantza eta arazori erantzuteko baliabideak ematea; erreferentziazko dokumentuetan nola bilatu erakustea; eta Euskaltzaindiaren Hiztegia ezagutzea eta erabiltzen ikastea.\nII. 7. Herri Hizkeren Atlasari buruzko mintegia antolatu du Euskaltzaindiak urrian Ondareari buruzko Europako Jardunaldien barruan antolatu dira ekitaldi biak, euskaraz eta Euskaltzaindiaren Bilboko egoitzan egin dira. Mintegi honek bi helburu bete nahi izan ditu: batetik, Euskararen Herri Hizkeren Atlasa (EHHA) azaltzea, eta, bestetik, Bizkaiko kasurako lehen hurbilketa egitea.\nII. 8. Arestiren Euskal Harria argitaratu zela 50 urte Urriaren 11n, “Gabriel Arestiren Euskal Harriak 50 urte” jardunaldia izan da. Arestiren Euskal Harria poema bildumaren 50. urteurrena zela-eta, idazle bilbotarraren lana gogoratzeko, jardunaldi berezi bat antolatu dute Euskaltzaindiak eta Gabriel Aresti kultura elkarteak. Ekitaldia Euskaltzaindiaren Bilboko Plaza Barriko egoitzan izan da. Saioari harrera eta ongietorria Juan Mari Aburto Bilboko alkateak, Andres Urrutia euskaltzainburuak eta Xabier Monasterio Gabriel Aresti kultura elkarteko zuzendariak egin diote. Lehenbiziko hitzaldia Xabier Kintana euskaltzainak eman du “Aitaren etxeko atea mundura ireki zigun bilbotar poeta” izenburupean. Jarraian, Jon Kortazar Euskal Herriko Unibertsitateko Literatura katedradun eta ikerlariak Arestiren lehenengoetariko lana izan zen Mailu batekin, biola batekin obra aztertu du. Andoni Egaña bertsolariak ere parte hartu du jardunaldian. Arestik ahozko tradizioa eta modernitatearen arteko zubia eraikitzen egindako ahaleginez mintzatu da bertsolari zarauztarra. Arratsaldeko saioan, Bernardo Atxaga eta Arantxa Urretabizkaia Arestiren figurari buruz solasean aritu dira. Horrekin batera, Joseba Sarrionandiak ekitaldirako bidalitako testu bat irakurri da. Idatzi horretan, Sarrionandiak Xose Neira idazle galiziarra eta Gabriel Aresti jartzen ditu harremanetan. Arestik marinel brasildar batekin topo egin zuen Bilboko moilan. Enkontru hura baliatu zuen, marinelaren bitartez, Arestiren zenbait liburu Habanan bizi zen Neirari eraman ziezazkion. Sarrionandiak Neiraren Habanako etxean aurkitu zituen liburu horiek eta bitxi egin zitzaion Arestik liburu guztietan egiten zuen eskaintza: Euskal Herria izango da hurrengo Vietnam.\nJardunaldian parte hartu sortzaileak; Juan Mari Aburto, Bilboko Alkatearekin; Xabier Kintana, Euskaltzaindiko Idazkariarekin; eta Andres Urrutia, euskaltzainburuarekin.\nII. 9. XXII. Jagon jardunaldia:” Euskararen egoera Araban” Azaroaren 17an egin den jardunaldiko sarrera-ekitaldian honako hauek izan dira: Andres Urrutia euskaltzainburua; Igone Martinez de Luna Arabako Kultura foru diputatua; Iñaki Prusilla Gasteizko Udaleko Euskara zinegotzia; Sagrario Aleman Euskaltzaindiaren Sustapen batzordeburua, eta Roberto González de Viñaspre Euskaltzaindiaren Arabako ordezkaria. Jarraian, euskarak Araban bizi duen egoeraz hausnartzeko mahai-ingurua izan da. Bertan parte hartu dute: - Agurtzane Ortiz de Landaluze Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzako teknikaria. - Asier Etxenike Aztiker-eko zuzendaria - Olatz Altuna Soziolinguistika Klusterreko teknikaria eta 2016an egin zen euskararen kale-erabileraren neurketaren arduraduna. Ondoren, Arabako hainbat udaletako euskara teknikarien txanda izan da. Bere eguneroko lanean dituzten erronkez eta arazoez jardun dute. Halaber, euskaltegietako zenbait irakaslek eta euskararen alde lan egiten duten elkarteetako hainbat kidek hizkuntza suspertzeko abian jarri dituzten ekimenen berri eman dute. Bukatzeko, euskara sustatzerako orduan hedabideek duten garrantziaz ohartarazi dute hainbat kazetarik eta adituk.\nXXII. Jagon jardunaldia Gasteizen, Artium jauregian, egin zen.\nERAKUSKETAK ETA KULTURA-ZIKLOAK\nII. 10. “Euskara ibiltaria” erakusketa Baionan Irailaren 11n, Euskaltzaindiak Euskararen Herri Hizkeren Atlasa (EHHA) egitasmoa oinarritzat duen erakusketa inauguratu du Baionako Euskal Museoan. Erakusketa urriaren 1a arte egon da irekia. Erakusketa horretan arreta berezia jarri da Ipar Euskal Herriko grabazioetan jasotako informazioan (formak, berezitasunak, berriemaileak, audioak...). Orain arte, “Euskara ibiltaria”ren lau edizio egin ditu Akademiak: Beasainen, Portugaleten, Bilbon eta Iruñean, hain zuzen.\nII. 11. Nafarroako Parlamentuak hartu zuen “Euskara ibiltaria” erakusketa Urriaren 6tik 31ra bitartean, Nafarroako Parlamentuaren egoitzak hartu du “Euskara ibiltaria” erakusketa. Aurkezpen ekitaldian, Adolfo Arejita euskaltzain eta EHHAren zuzendariak adierazi du erakusketa hau “gogoz baina zorroztasunez eginiko hautaketa bat” dela, hain zuzen, “mapa bakoitzak fenomeno linguistiko bereziren bat” erakusten duelako: sinonimoen eta aldaera nagusien banaketan kontzeptu batetik bestera diren berezitasunak ageri dituzte. “Mapa kopuru mugatu honen bidez –azpimarratu zuen Arejitak–, animalia, landare, denbora eta ohiko kontzeptu orokorrak euskal hizkeretan barrena nola adierazten diren erakutsi nahi izan da”. Honela, “hizkuntza-atlasean oinarrituta dagoen “Euskera Ibiltaria” erakusketak euskararen batasun eta aniztasunaren erakusgarri izan nahi du. Euskal hitzen ezaugarriak, hiztunen arteko harremanaren eta kasu batzuetan isolamenduaren bidez gauzatu dira belaunez belaun. Hain zuzen, horrek erakusten du izenen arteko batasuna edo aniztasuna”, gaineratu du EHHA egitasmoaren arduradunak. Ainhoa Aznárez Nafarroako Parlamentuko lehendakariak ere hitz gozoak erabili ditu bere sarrera-hitzaldian: “Erakusketa interesgarri honek gure historiaren zati bat eskaintzen die gure hiritarrei, altxor izugarria, estreinakoz aurkezten dena gure Foru Erkidegoan, eta ohore bat da nafar guztien etxea den leku honetan egitasmo hau hartzea”.\nII. 12. â€œPirinioetako Hizkuntzakâ€? erakusketa antolatu dute azaroan Euskaltzaindiak eta Euskal Museoak Katalanaren, okzitanieraren, aragoieraren eta euskararen ezaugarriak eta bilakaera erakusten dituen erakusketa zabala antolatu du Euskaltzaindiak Baionako Euskal Museoan. Erakusketa azaroaren 20tik abenduaren 17a arte izan da ikusgai. Egitasmo hau Euskaltzaindiak Baionako Herriko Etxearekin eta Euskal Museoarekin 2017rako adostutako ekimenen barruan kokatzen da. Andres Urrutiak gaskoiz agurtu du Guy Mondorge akademikoa -"adisatz"-, eta esan du hizkuntza aberastasun handia dagoela Pirinioetako bi aldeetan, erakusketa honek aditzera ematen duen legez. Erakusketaren aurkezpen-ekitaldia\nII. 13. Euskaltzaindiak Leizarragaren Testamentu Berria erakutsi du Durangoko Kurutzesantu Museoan Abenduaren 9an, 1571ko edizioaren ale bat utzi die Euskaltzaindiak Gerediaga Elkarteari eta Durangoko Eliza Ebanjelistari. Joanes Leizarraga apaizaren Jesus Krist gure Jaunaren Testamentu Berria euskal libururik ospetsuena eta estimatuenetakoa da. Nafarroa oraindik independente baten erregina legitimoak (Joana Albretek) agindu eta sustatu du itzulpen hau, eta bertan agertzen da idatzita eta editatuta, lehenengoz, Euskal Herria izena. Andres Urrutia euskaltzainaren ustez: "Liburu hau zoragarria da, sekulako altxorra. Esaterako, euskara estandar antzeko bat egiteko ezagutzen dugun lehen ahalegina da, Albret erregina horretan tematu zelako". Itzulpen honen hamabi ale inguru baino ez dira ezagutzen munduan, eta Euskaltzaindiak horietako hiru ditu (bi gordailuan). Andres Urrutia, Leizarragak itzulitako lanaren azalpenak ematen.\nII. 14. Musika kontzertuak eta eztabaida zikloak: Astelehen buruzuria Euskaltzaindiak, Bilboko Udalaren babesarekin, urri eta azaro bitartean musika kontzertu ziklo bat antolatu du Astelehen buruzuria izenburupean. Kontzertu guztiak astelehenetan izan dira eta musikariek, beren kantak jotzeaz gain, hitzaldi labur batzuk eman dituzte beren jarduna euskaraz nola gauzatu duten azaltzeko. Ziklo honetan parte hartu duten musikariak: Aitor Gorosabel eta Xabier Bastida (Su ta Gar), Maisha, La Basu, Niko Etxart, Gorka Urbizu, Inun eta Anari. Ekimen horren bitartez, Euskaltzaindiak bere ateak ireki izan nahi dizkio publiko gazte eta euskaltzaleari.\nIĂąigo Astiz eta Inun solasean.\nAitor Bastida eta Oier Gorosabel (Su ta Gar). Niko Etxart eta bere taldea.\nII. 15. Sestaoko Toponimia liburuaren aurkezpena Urtarrilaren 24an izan da aurkezpen ekitaldia, eta bertan azpimarratu da hau dela Sestaori buruz euskaraz idazten den lehen liburua. Jorge Luis Tejedor egileak sei urteren buruan ikerketa lan zehatza egin du Sestaoko historia biltzen duen azken sei mendeetako dokumentazioa aztertuz. Egilearen hitzetan, 1870ean, Sestao 500 biztanle eskas zituen nekazari gune bat zen. Zazpi urte geroago, lehen industrializazioaren etorrerarekin, jada 4.300 herritar zeuzkan. Herriaren fisionomia irauli egin zen orduan, eta gaur egun ezagutzen dugun Sestaoren ezaugarriak finkatu ziren. Aurkezpen ekitaldian parte hartu zuten Josu Bergara Sestaoko alkateak eta Adolfo Arejita euskaltzainak. Alkatea pozik agertu zen Tejedorren liburua aurkezteagatik eta udalerriari buruzko lana euskaraz argitaratzearen balioa nabarmendu zuen. Arejitaren aburuz, Sestaoko historia toponimiaren bidez azaltzeko gai den altxor baten aurrean aurkitzen gara.\nII. 16. Otsailaren 24an, euskararen eremuko bost ganberetako legegileek eta Euskaltzaindiak Oinarrizko Hiztegi Juridiko-Parlamentarioa aurkeztu dute Euskaltzaindiak eta Eusko Legebiltzarrak duten elkarlanari esker egin da lana, eta, horretarako, bat egin dute Eusko Legebiltzarrak, Nafarroako Parlamentuak eta Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Batzar Nagusiek. Aurkezpen ekitaldian parte hartu dute, hurrenkera honetan, Andres Urrutia euskaltzainburuak, Gotzon Lobera Hiztegi Juridiko-Parlamentarioaren lantaldeko koordinatzaileak, Ana Otadui Bizkaiko Batzar Nagusietako lehendakariak, Pedro Elosegi Arabako Batzar Nagusietako lehendakariak, Eider Mendoza Gipuzkoako Batzar Nagusietako lehendakariak, Ainhoa Aznรกrez Nafarroako Parlamentuko lehendakariak eta Bakartxo Tejeria Eusko Legebiltzarreko lehendakariak. Hiztegiak 1.754 hitz eta esamolderen lan-corpusa landu du, eta hortik 1.438 sarrera jaso ditu euskaratik gaztelaniara, eta 1.409 gaztelaniatik euskarara.\nII. 17. Euskaltzaindiak Kimikako Oinarrizko Lexikoa argitaratu du Kimikako Oinarrizko Lexikoaren dokumentuak bi atal ditu: - Euskara-atala, 1.171 sarrera dituena. Lantaldeak beharrezko iritzi dionean, informazio osagarriak gehitu dira, hala nola kategoria gramatikala, erabilera-oharrak, ohar semantikoak eta adibideak. Sarrera guztietan, ingelesezko (en), gaztelaniazko (es) eta frantsesezko (fr) ordainak argitaratu dira. - Erdarak-euskara atala, hiru azpiatalez osatua (en-eu, es-eu, fr-eu). Euskaltzaindiak Zientzia eta Teknika Hiztegia Biltzeko egitasmoa abiarazi zuen (ZTHB) arlo teknikoetako erabilera berariaz aztertzeko eta oinarrizko lexikoak osatzeko. Egitasmo horren lehen emaitzak 2016an argitaratutako Matematikako, Fisikako eta Astronomiako oinarrizko lexiko teknikoak izan dira. Kimikako Oinarrizko Lexikoa ere ildo beretik eta metodologia bera erabiliz egin da.\nSestaoko Toponimia liburuaren aurkezpena: Luis Alonso Pascual. Josu Bergara Sestaoko alkatea. Adolfo Arejita eta Jorge Luis Tejedor.\nII. 18. Euskararen Herri Hizkeren Atlasaren VIII. liburuaren aurkezpena Aurkezpena ekainaren 30ean izan da Baionan. Zortzigarren ale honek lexikoari dagozkion zenbait alor lantzen ditu: belardia, belar idorra, laboreak, uzta, mahastia, ardoa, sagardoa, ogia, bizkotxoa, sukaldekoak, garbiketa, lixiba, josketa, adabakiak, artilea eta lihoa, besteak beste. Liburukiarekin batera eduki berbera PDF formatuan kontsultatzeko aukera eskaintzen duen CDa ere editatu da. Bigarren atal batean oinarrizko kategoria gramatikalak aztertzen dira, aditzarekin eta sintaxiarekin loturiko beste kontu batzuekin batera.\nII. 19. Amiküze eskualdeko (h)eskuara liburuaren aurkezpena Uztailaren 14an aurkeztu da Iñaki Camino irakasle eta ikerlariak idatzitako lan hau, Nafarroako Gobernuarekin elkarlanaren argitaratu dena. Liburu hau ikerketa lan sakon baten emaitza da, Nafarroa Behereko iparraldeko eta Zuberoako zenbait herritako euskararen azterketa jasotzen dituena. Donapaleu buru den eskualde honetan euskarak atzerakada nabarmena izan du. Hargatik, egileak beharrezko izan du pertsona adinduenen mintzoa jasotzea Amikuze eskualdeko euskararen bereizgarritasun eta ezaugarri nagusiak bildu ahal izateko.\nII. 20. Sierra de Toloño, nexo de la Montaña y la Rioja Alavesa liburuaren aurkezpena\nAndres Urrutia, Ana Ollo eta Iñaki Camino.\nEuskaltzaindiak, azaroaren 22an, Sierra de Toloño, nexo de la montaña y la Rioja Alavesa liburua aurkeztu du. Aurkezpen ekitaldia Gasteizko Artium museoan izan zen eta bertan izan dira: liburuaren egilea José Ángel Chasco, Estibaliz Alkorta Eusko Jaurlaritzaren Euskararen Sustapenerako zuzendaria, Joseba Pérez de Heredia Arabako Kultura, Euskara eta Kirol zuzendaria, eta Roberto González de Viñaspre euskaltzain eta herrialde horretan erakundeak duen ordezkaria. Lan honetan Chascok Toloño izendapena aldarrikatzen du, horrela jasoa baitago aztertu dituen hainbat iturritan: artxibo, literatura, mapagintza, margogintza eta abar. Lana IZENAK bildumaren 7. zenbakia izango da.\nEstibaliz Alkorta, Joseba Pérez de Heredia, José Ángel Chasco eta Roberto González de Viñaspre.\nII. 21. Erlea aldizkariaren aurkezpena Euskaltzaindiak, azaroaren 24an, Gipuzkoako Foru Aldundiaren egoitzan Erlea aldizkariaren 11. zenbakia aurkeztu du. Zenbaki berri honek soinua du gai nagusitzat eta Euskal Herriko plazetan jotzen duten soinulariak izan ditu kontuan, bai bertokoak, bai beste herrialde batzuetatik bertara etorriak. Zenbaki honetan parte hartu dute, beste batzuen artean: Gotzon Barandiaranek, Castillo Suarezek, Ana Malagonek, Luigi Anselmik, Felix Ibargutxik, Miel Elustondok, Joxe Ramon Arbek eta Manolo MartĂnezek.\nJoxean Goikoetxea, Mikel Irizar, Bernardo Atxaga eta Andres Urrutia\nII. 22. Xalbador Eguna 2004. urteaz geroztik egiten den bezala, Fernando Aire Xalbadorren sorterri den Nafarroa Behereko Urepele herrian, haren omenezko jaialdia egin da 2017an ere. Horrez gain, aurten zendu den Jon Azpillaga bertsolaria omendu dute euskal kulturaren alde egin duen lan bikainagatik. Azpillagak eta Jon Lopategik osatzen zuten bertsolari bikotea oso ezaguna egin zen frankismoaren hondarretan eta trantsizioaren lehenengo urteetan. Jaialdia urriaren 21ean eta 22an ospatu da, Deiadarra Elkarteak eta Euskaltzaindiak antolatuta.\nJon Azpillagaren sendia 2017ko Xalbador Egunean.\nLIBURU AZOKAK II. 23. Liburu azokak\nSara Apirilaren 17an, 35. Sarako Idazleen Biltzarrean, Euskaltzaindiak honako argitalpen hauek aurkeztu ditu: Piarres Larzabalen antzerkigintza: 1950-1982. Euskal antzerti identitarioaren paradigmak, Isabelle Echeverriak idatzitako lana. Euskaltzaindiaren Hiztegia. Aurkezpena Euskaltzaindiaren Hiztegiaren lantaldeko Elizabet Kruzetak egin du. Aurkezpen ekitaldian egileekin batera egon dira Mathieu Bergé, Euskararen Erakunde Publikoko zuzendaria eta Andres Urrutia euskaltzainburua. Aurten, lehenbiziko aldiz, idazleen biltzarra bi egunetan burutu da, apirilaren 16an eta 17an. Bertan omenduak izan dira: Piarres Charritton (euskaltzain emeritua), Mari-Jeane Minaberry (ohorezko euskaltzaina) eta Hasier Etxeberria (kazetaria eta idazlea).\nBilbo Euskaltzaindiak ekainaren 1etik 11ra egin den Bilboko Liburu eta Disko Azokan parte hartu du. Saltokian Euskaltzaindiaren azken argitalpenak salgai izan dira.\nDurango Abenduaren 6tik 10era, orain arteko guztietan bezala, Euskaltzaindiak Durangoko Liburu Azokaren 52. edizioan parte hartu du. 2017an, bere argitalpen funtseko beste argitalpen batzuekin batera Akademiak bere azken nobedadeak aurkeztu ditu: Erlea aldizkariaren 11. zenbakia eta José Ángel Chascok idatzi duen Sierra de Toloño, nexo de La Montaña y la La Rioja Alavesa.\nEuskaltzaindiaren liburuen aurkezpena Sarako Idazleen biltzarrean. Ezkerretik eskuinera: Elisabete Kruzeta, Andres Urrutia, Mathieu Bergé, Isabelle Echeverria eta Xarles Videgain.\nEuskaltzaindiaren saltokia Durangoko Liburu eta Disko Azokan.\nIII. BESTELAKOAK HERIOTZAK 2017an hil dira: - Piarres Charritton euskaltzain emeritua, - Mari Jeane Minaberry ohorezko euskaltzaina, - Hiazinto Fernandorena euskaltzain urgazlea eta - Luis Mari Mujika Urdangarin euskaltzain urgazlea.\nI. 3. Zientzia eta Teknika Hiztegia\nuskaltzaindiaren akademia jarduera batzorde, egitasmo eta zerbitzuen bidez garatzen da. Hileroko Osoko bilkurak arau maila ematen diete batzordeetatik datozen hizkuntza-proposamenei. Euskaltzaindiak bi sail nagusi ditu: Iker Saila eta Jagon Saila. Lau urterik behin berriztatzen dira sailburuak, batzordeak eta batzordekideak. Batzordekideez gain, aholkulariak ere izaten dituzte batzordeek. Lantaldeak ere sortzen dira, kasuan kasuko premien eta baliabideen arabera. Euskaltzain osoak, urgazleak eta hainbat esparrutako adituak biltzen dira batzorde horietan: unibertsitateetako eta institutuetako irakasleak, hezkuntza munduko irakasleen euskalduntze-alfabetatze lanetan diharduten prestatzaileak, idazleak, hedabideetako teknikariak, itzultzaileak, hiztegigileak, administrazioetako teknikariak eta beste.\nEgitasmo honek 2008an hasi zuen ibilbidea, zientziaren eta teknikaren alorrean erabilitako terminologia aztertzeko eta biltzeko asmoarekin. Osoko bilkurari arlo horietako oinarrizko terminoen zerrenda aurkeztea da helburua, honek onartu ondoren Euskaltzaindiaren Hiztegian txerta daitezen. 2017an, alorreko espezialistekin elkarlanean, lurraren zientzietako eta meteorologiako alorretan gehitu beharreko terminoak hautatu dira, eta beraien eztabaida eta onarpena hasi da.\nI.4. Euskal Hiztegi Historiko-Etimologikoa Euskal hitzei buruz gaur egun arte egin izan diren ikerketa historiko eta etimologikoak oinarri hartuta, egitasmo honek modu sistematikoan aztertu nahi du euskal hitzen jatorria eta historia. 2017an burutu da hiztegiaren lehen edizioaren erredakzioa, eta prentsan dago jada: 200 hitz-familia jasotzen ditu, 2.550 hitzen informazio historiko eta etimologikoarekin.\nIKER SAILA I. HIZTEGIGINTZA\nI.5. Lexikoaren Behatokia\nLexikografia ikerketak behar-beharrezkoak dira hizkuntza akademia baten jardunean. Bai Orotariko Euskal Hiztegia bai Euskaltzaindiaren Hiztegia. Adierak eta adibideak etenik gabeko eguneratze prozesuan daude.\nLexikoaren Behatokia Euskaltzaindia UZEIrekin, Elhuyar-ekin eta UPV/EHUko IXA taldearekin elkarlanean egiten ari den proiektu bat da, helburua testu etiketatuen corpus bat sortzea delarik, bai lexikoaren erabileraren azterketak egiteko, bai eta lexikoari dagozkion arauak eta gomendioak dokumentatzeko ere. 2017an, 65 milioitik gora hitz-testu aztertzera iritsi da Behatokia. Proiektu hau garatu ahal izateko, Euskaltzaindiak hainbat hedabiderekin hitzarmenak sinatu ditu. Hedabide horiek ekoizten dituzten testuak Euskaltzaindiaren esku jartzen ari dira, behar bezala etiketatuak eta katalogatuak izan daitezen.\nI. 1. Euskaltzaindiaren Hiztegia. Adierak eta adibideak Hiztegi honen abiapuntua Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuaren batzordea da, orain Euskaltzaindiaren Hiztegiaren batzordea deitzen dena. 2016an argitaratu zen, paperean eta sarean, hiztegiaren edizio berri bat. 2017an zenbait zuzenketa egin (arreta berezia jarri da familiaren eta generoaren eredu sozial berriak aintzat hartzen dituzten definizioetan) eta sarrera, azpisarrera eta adiera berriak landu eta eguneratu dira.\nII. GRAMATIKA 2017an Batzordeak Euskararen Gramatika egitasmoan lanean jarraitu du.“Zenbatzaileak”, “Determinatzaileak”, “Adberbioa”, “Morfologia: hitz-elkarketa”, “Diskurtso-markatzaileak”, “Juntadura”, “Mendeko perpaus helburuzkoak”, “Mendeko perpaus konparaziozkoak” eta “Mendeko perpaus ondoriozkoak” kapituluak osatu dira. Beste kapitulu batzuk ere idazten hasi dira: “Mendeko perpaus kontzesiozkoak”, “Aditza”, “Kasuak eta argumentuak”, “Postposizioak”, “Hitz-ordena eta euskararen sintaxia”, “Mendeko perpaus osagarriak” eta “Moduzko perpausak”. Horrez gain, JAGONET zerbitzuaren bitartez iritsi diren kontsulta linguistikoak erantzun dira.\nI. 2. Orotariko Euskal Hiztegia egitasmoa Duela gutxi argitaratu diren antzinako zenbait testu (XVI-XVII. mendeetakoak) eta bizkaieraz eta gipuzkeraz idatzitako XX. mendeko beste batzuk modu sistematikoan aztertu dira. Halaber, beraietatik eratorritako adibideak txertatu dira Orotariko Euskal Hiztegian. Orobat, Hiribarrenek eskuz idatzitako hiztegiaren aipuak (Lhanderen hiztegiaren bidez ezagutu izan direnak) originalarekin konparatu ondoren, berraztertu eta, zegokion kasuan, zuzendu edo aldatu egin dira.\nArrasate, Donostia / San Sebastián, Gamiz, Getxo, Mendigorria, Navaridas, Laguardia, eta Vitoria-Gasteizko udalei aholkua eman zaie.\nIII.1. Euskararen Herri Hizkeren Atlasa IV. 2. Exonomastika batzordea\n1986. urtean galdekizuna, inkesta-lekuak eta lan-metodologia zehaztu ostean, Euskaltzaindiak urtebeteko epean ekin zion inkestak egiteari Euskal Herriko 145 herri eta auzotan (73 EAEn, 27 Nafarroako Foru Komunitatean eta 45 Ipar Euskal Herrian). 2017an maketatzailearen esku jarri dira XI. liburukiari dagozkion materialak, guztiak egokitu eta inprentara bidaltzeko presta ditzan. Bestalde, I. eta VII. liburukietako soinu-artxiboak ere landu dira (45.000 erantzun baino gehiago etiketatu dira). Honez guztiaz gain, maiatzaren 26an, Euskaltzaindiak EHHAren VIII. liburukia aurkeztu zuen Baionan. Aurreko liburukiak bezalaxe, hau ere, Laboral Kutxaren laguntzarekin argitaratu da. Zortzigarren ale honek lexikoari dagozkion alorrak lantzen ditu: belardia, belar idorra, laboreak, uzta, mahastia, ardoa, sagardoa, ogia, bizkotxoa, sukaldekoak, garbiketa, lixiba, josketa, adabakiak, artilea eta lihoa, besteak beste. Liburukiarekin batera eduki berbera PDF formatuan kontsultatzeko aukera eskaintzen duen CDa ere editatu da. Bestalde, argitalpen honetako edukia ere jarri da kontsultagai Euskaltzaindiaren webgunean. Era berean, Atlasaren edukiak ezagutzera emateko asmoz, erakusketa bi antolatu dira urtean zehar: bata Baionan eta bestea Iruñean. Erakusketa hauek Laboral Kutxaren, Baionako Udalaren, Baionako Euskal Museoaren, Nafarroako Parlamentuaren, Nafarroako Gobernuaren eta hainbat hedabideren laguntzarekin antolatu dira.\nBatzorde honen lana da Euskal Herritik kanpoko tokiei, pertsonei eta elkarteei dagozkien edozein motatako izen propioak aztertzea. Halaber, beste maila bateko izen komunak eta beraien ezaugarri morfologikoak ikertzea; adibidez: dinastiak, talde sozialak, etniak eta atzerriko herrialdeak. Bere lana horien ikerketa eta arautzea da, bai eta arloari buruz aholkatzea eta irizpenak ematea. Batzorde honen lana da Euskal Herritik kanpoko exonimoen eta tokien izenen azterketa. 2017an, batzorde honen proposamenez, Euskaltzaindiak honako Arau hauek onartu eta argitaratu ditu: - Goi Erdi Aroko pertsona-izenak. Jatorri germanikoa duten izenak (180. araua) (2016an onartua). - Erdi Aroko pertsonen izenak (181. araua) (2016an onartua). - Munduko dinastien izenak (182. araua). - Adierazpen izendatzaileen deklinabidea (183. araua). - Erdal hitzen deklinabidea (184. araua) - Errenazimenduko pertsona-izenak (185. araua) - Errege eta Erreginen izenak. Grafia moldatzeko irizpideak (186. araua, 2017an onartua baina urte horretan ez argitaratua). - Ordena militarren eta -ospitalarioen eta giza kolektibitate historikoen izenak (2017an onartua baina urte horretan ez argitaratua).\nIV.3. Euskal Corpus Onomastikoa\nIV.1. Onomastika batzordea\n2017an zehar, hainbat iturri idatzietatik eratorritako informazio onomastikoa jaso da: 1800-1830. urte arteko euskal literaturaren corpusetik datorrena; Libro de policía (1855) izenez ezagutzen den eskuz idatzitako Bizkaiko errolda; Michel Morvanek idatzitako “Les noms de montagnes du Pays Basque” artikuluan ageri diren datuak (Lapurdum, 1999); Jose María Jimeno Jurioren Toponimia de la Cuenca de Pamplona. Cendea de Iza (1990) lanekoak; Jean-August Brutails-en Documents des archives de la Chambre des Comptes de Navarra (1196-1384)-ren 1890eko ediziotik bildutako iturri dokumentalak; “D. D (Merindad de Estella)” dokumentutik bildutako datuak; Juan Carrasco Pérezen La población de Navarra en el siglo XIV (1973) lanetik ateratakoak; Paul Raymondek 1873an editaturiko Cartulaire de Saint-Jean de Sorde lanean dauden onomastikaterminoak; 1984an José Antonio Munilla Loinazek transkribatu zuen Becerro del monasterio de Santa María de la Oliva (Navarra) liburuan daudenak; 1829an Luis López Ballesterosek egin zuen\nOnomastika batzordeak bere zereginen artean du izen, deitura eta toponimoen arautzea. Onomastika terminoen gainean ikertzeaz, aztertzeaz, irizpideak finkatzeaz eta aholkatzeaz arduratzen da. Izen eta abizen berrien grafia onartzeaz landa, hainbat udalerritako azterketa toponimikoak gainbegiratu eta EUDELetik, erakundeetatik edo elkarteetatik egindako kontsulta ugari erantzun ditu. Batzordeak, halaber, herri-erakundeetatik (EAEko Gobernutik eta Aldundietatik, Nafarroako Gobernutik, Ipar Euskal Herriko Euskararen Erakunde Publikotik, udaletatik) etorten diren kontsultei erantzuten die. Horien artean, Hiriberri Arakil, Iruñea / Pamplona, Paiueta, Untza-Apregindana, Uxue eta Zumentu herrien izenak aurki daitezke. Halaber, Agoitz, Imarkoain, Berantevilla, Berriobeiti eta Uharte Eguesibar herrietako kale izendegiak onartu dira eta Iruñea / Pamplonakoaren zati bat. Ostera, kale berrien izendapenari buruz,\nXVI. mendeko Gaztelako Koroako probintzia eta partiduen udal erroldek jasotzen dituzten euskal toponimoak; Santiago López Castillok 1984an argitaraturiko Diplomatario de Salinas de Añana (1194-1465)-n ageri den informazio onomastikoa; halaber, Frantziako Institut National de la Statistique et des études économiques erakundeak urtero argitaratzen duen Recensement de la population, populations légales en vigueur à compter du 1er janvier 2017, Arrondissements-cantons-communes-ean erregistratuak dauden toponimo ofizialak. Guztira, 2017an zehar 126.991 forma dokumental berri gehitu dira Corpusean. Halaber, 1.231 pertsona izen, 1.100 deitura eta erregistraturiko 15.620 toponimo berri.\nPoesiaren alorrean, egileen eta testuen hautapen prozesuarekin jarraitu da: Salvat Monho, olerki satiriko eta laudagarriak. Ahozko olerkigintzaren atalean, amodiozko kanten eta baladen hautaketa egin da eta horiekin lanean hasi da. Prosaren alorrean, testu posibleen hasierako hautapena egin da, eta Axularri eta J.B. Agirreri dagozkien kapituluak ia bukatutzat eman dira.\nVI. AHOSKERA VI.1. Ahoskera batzordea Ahoskera batzordea bere ahotsa irakaskuntzari helarazteko bideei buruz gogoeta egiten aritu da urteko lehen lau hilabeteetan. Alde batetik, kontaktuak bilatu dira dialektologikoki eta geografikoki 2015eko jardunaldiko parte hartzaileak baino urrunduagoak dauden pertsonekin. Bestetik, lan egin da diskurtsoa entzuleria desberdinetara moldatzeko. Halaber, euskarazko antzerkigintza taldeekin kontaktu berriak izan dira. Elkarlana sustatu nahi da ahoskeraren estandarizazio egokia ahalbidetuko lukeen teknika didaktikoetan aurreratzeko. Batzordeak Akademiaren barne jardunaldietan (martxoan) aurrez esandakoaren oinarri nagusiak finkatzen dituen egitasmoa aurkeztu du. Maiatzean, partaidetza eta entzule aldetik arrakasta handiarekin, Ipar Euskal Herriko Kanboko eskolako irakasleekin mintegi bat egin da. Esperientzia hark eman zituen ondorioetatik zer hobetu daitekeen landu du batzordeak hurrengo hilabeteetan. Horrez gain, 2018rako mintegi berriak antolatu dira eta Euskaltzaindiko Zuzendaritzarekin elkarlanean jarraitu da, martxoan aurkeztu egitasmoa nola indarrean jar daitekeen zehazteko.\nIV.4. Gasteizko toponimia Ikerketa egitasmo honen esparru geografikoa Gasteiz hiriak eta bere inguruko 64 herrik osatzen dute. Azterketa historiko-linguistiko honen azken helburua, udal-artxiboetan ageri den leku-izen bakoitza identifikatzea, sailkatzea eta arautzea da. Leku-izen horiek sei mendetako denbora tartea hartzen dute, XIV. mendetik XX. mendera. Azterketa eta emaitzen argitaratzea egoki egiteko asmoz, herriak XI. mendeko Araba osatzen zuten merindadeak aintzat hartuz sailkatu dira. Informazio hau Donemiliaga Kukulako monasterioan dagoen dokumentu batean aurkitzen da: “La Reja de Álava” izeneko dokumentuan, hain zuzen ere. Nahiz eta gaur egungo muga administratiboak ez datozen bat XI. mendeko merindadeek finkatzen zutenarekin, lanaren plangintzarako eta aurkezpenerako baliagarri suertatzen dira. Orain arte, “Onomasticon Vasconiae” bilduman, Gasteizko toponimiaren bost zenbaki argitaratu dira. 2017an, Arratzuko merindadearen bigarren partearen ikerketa bukatu da (30.000 erregistro toponimiko dauzkan corpus baten gainean) eta Toponimia de Vitoria VI, Arratzua II zenbakia argitaratzeko prest utzi da. “Onomastica Vasconiae” bildumaren 32. zenbakia izango da eta 1.267 sarrera toponimiko arautu eta 12.200 dokumentu-testigantza bilduko ditu. Halaber, 401 sarrera nagusi, eta toponimoak kokatzen diren lur-eremuen zazpi mapa ere argitaratuko dira. Urte honetako azken hilabeteetan, Arratzuko merindadeari dagokion hirugarren eta azken zatiaren ikerketarako beharrezko materialen prestaketa lanak hasi dira. Egitasmo hau Euskaltzaindiak eta Gasteizko Udalak duten elkarkidetza-hitzarmenaren bidez gauzatzen da eta 1996tik aurrera ari da lanean.\nJAGON SAILA VII. CORPUS BATZORDEA Batzorde honen zeregin nagusia Euskararen Corpusa eta hizkuntzaren kalitatea zaintzea da. Batzordearen egituran, hizkuntzaren alorreko galde-erantzunen datu-basea garatzen duen Jagonet zerbitzua dago.\nVIII. EUSKALKIEN LANTALDEA M, N, Ñ, O eta P hizkien 1.055 sarrera prestatu eta aztertu dira. Horietatik guztietatik 267 Euskaltzaindiaren Hiztegirako proposatuak izan dira eta bakarra Euskalkien Hiztegirako.\nV. LITERATURA 2017an, Euskal Literaturaren Antologiaren bigarren liburukia osatzeko lanekin jarraitu da: “2. Errenazimendutik Ilustraziora. XVIIXVIII mendeak”. Horretarako testuak hautatu eta moldatu, eta sarrerak eta azalpen-oharrak egin dira.\nIX. SUSTAPEN BATZORDEA\nsionalean) datozen perspektibak. Liburu originalak hizkuntza-portaeraren antolaketa sozialaren zehaztasun teoriko-metodologikoak deskribatzen ditu. Bai perspektiba orokorrean, bai leku, denbora eta espazio mugatuetan. 2017an, lan honen laburpena bukatu eta ingelesera itzultzeko lehen bertsio bat egokitu da. Hasierako dokumentua, publiko orokorrago bati zuzentzeko asmoarekin, laburtu eta moldatu nahi izan da. Begiz jo dira hizkuntzaren historia sozialeko aldagai metodologikoetan adituak, eta, ondorioz, euskararen aferatan hain interesatuak ez daudenak. Hargatik, arreta berezia jarri da nazioarteko literatura soziohistorikotik jaso diren adibideetan. Hein berean, 2016an, Euskaltzaindiaren Luis Villasante Ikergunean, Donostian mintzo izan diren (gutxienez bost) hizkuntzen historia sozialen eboluzioari buruzko mintegia egin zen. Bertan emandako datuak bildu dira etorkizunean argitaratzeko asmoarekin. Ahal izan den neurrian (dokumentazioa urria baita), udalaren eta eskualderen historiaren garai jakin batzuetan, hizkuntza bakoitzaren hedadura demolinguistikoa, proiekzio espaziala eta nagusitasun soziofuntzionalaren osaketa zehaztu nahi izan da. Perspektiba luzeago batean, JesĂşs Lorenzok egindako lan bat aurkeztu nahi da, euskal aipuak arabiar iturrietan (batez ere 714-929. urte bitartekoetan) deskribatzen dituena. Horrekin batera, herrialdeko onomastikaren osaera lexiko-genesikoaren azterketarekin jarraitu da, batez ere ikuspegi intra-euskaldun batetik. Uste da bi lan horiek Goi Erdi Aroko hizkuntza portaeraren antolaketa soziala argitzeko argigarriak izan daitezkeela.\nEuskararen erabilera eta proiekzio soziala sustatzeaz arduratzen da. 2016an, Baionan, XXI. Jagon jardunaldian eman ziren hitzaldiak bildu eta sailkatu dira aurten, 2018ko urte hasieran argitaratzeko asmoarekin. Jardunaldi hark euskarak Ipar Euskal Herrian bizi duen egoera eta izan dezakeen etorkizuna irudikatu zuen. Hori guztia testuinguru berezi batean garatu zen, hots, Ipar Euskal Herriko udalerri guztiak biltzen dituen mankomunitatea eratzear dagoenean. Horrezaz gain, Akademiak bere XXII. Jagon jardunaldia burutu du Gasteizen, Araban, euskaraz bidea egiten titulupean. Helburu nagusia izan da Araban euskara sustatzeko indarrean dauden eta abian jarriko diren egitasmoak ezagutzea. Lehenbizi sarreraekitaldia egin da eta, jarraian, lurralde honetako azken urteetako datu soziolinguistikoak aztertu dira, eta euskararen ezagutzak eta erabilerak izan duen bilakaera irudikatu da. Ondoren, hainbat erakundetako euskara teknikariak mahai-inguru batean bildu dira eta garatzen dituzten hizkuntza-politiken berri eman dute. Gauza bera egin dute Arabako euskara elkarte jakin batzuetako kideek. Bukatzeko, hedabideek euskararen normalizazioan duten eragina aztertu dute komunikazio-aditu eta kazetari batzuek.\nX. JOANES ETXEBERRI EGITASMOA (EUSKARAREN HISTORIA SOZIALA) Euskararen Historia Soziala (EHS) Euskaltzaindiaren egitasmo bat da. Bere ikerketa-esparrua giza dimentsioa da, aldi historiko eta herrialdearen gune jakin batzuetan islatuta, euskararekin harremanetan jarrita aztertzea, eta ondoren gurearekin ukipenean izan diren beste zenbait hizkuntzekin. Beraz, diziplinarteko jarduera da, Hizkuntzaren Soziologiaren, Hizkuntzalaritzaren, eta, jakina, Historiaren oinarrizko elementuak konbinatzen dituena. 2017an, Euskararen Historia Soziala lantzeko eredu metodologikoa liburuaren laburpena prestatzen jardun dira egitasmoko kideak. Izenburuak adierazten duen moduan, argitalpen originalak (745 orrialde) euskararen Historia Soziala ikertzeko eredu metodologiko bat planteatu, deskribatu eta hein batean aplikatu nahi du. Saiakera sistematiko bat da, berritzailea, dakigularik, antzinatik hizkuntza baten â€œkanpo historiaâ€?ri dagokion gertaera ororen tipifikazioarekin zerikusia izan dezaketen oinarrizko parametroen (30 gure kasuan) azterketa egin ahal izateko. Alegia, hizkuntzen garapenarekin zerikusia izan zuten aldagai sozialen, kulturalen, politikoen eta historikoen deskripzio kronologikoa. Deskribapen horri hizkuntzaren soziologiaren oinarrizko kontzeptuak gehitzen dizkiogu: batik bat, hizkuntzaren soziologia dinamikoaren azterketa propioa eta berau osatzen duten esparru proiektibotik, kontrastibotik eta preskriptibotik (corpus, status, acquisition e identity planning jargoi profe-\nEGITASMO INSTITUZIONALAK 1. Erlea aldizkaria 2017an, aldizkariaren 11. zenbakia kaleratu da.\nEGITURAZKO BATZORDEAK 1. Argitalpen batzordea\n4. Euskara Batuaren Eskuliburua batzorde suntsikorra\nBatzorde honek Euskaltzaindiaren argitalpen guztiak programatu eta antolatzen ditu. Horien artean Euskera aldizkaria, Akademiaren organo ofiziala, 1919tik kaleratzen dena, nahiz eta 1938-1952 eta 1954-1955 urteen artean etenak izan. Agerkari horren bitartez ezagutzera eman ditu Euskaltzaindiak historikoki bere lanak. 2017an agerkariaren bi zenbaki aurkeztu dira, horietako bat, bizitza akademikoaren berri ematera bideratua, eta, bestea, arloko ikerketa-lanak biltzen dituena. Batzordearen zuzendaritzapean, Argitalpen zerbitzuak argitalpenen egunerokoak kudeatzen ditu. 2017an argitaratu diren lanen berri Argitalpen zerbitzuaren atalean ematen da.\nBatzordearen egiteko nagusia Euskara Batuaren Eskuliburua prestatzea da. Eskuliburu horren helburua Euskaltzaindiaren araugintza ezagutaraztea da eta izaera arauemailea izanen du. Hizkuntza-alor guztietako langaiek --ahoskera, lexikoa, kalkoak, morfologia, onomastika, ortotipografia eta sintaxikoek, alegia-izanen dute tokia bertan. Eskuliburuaren ikuspegia erabat praktikoa izanen da eta euskal hiztun jantzia (EGAtik gorakoa, baina espezialista izan gabe) izanen da hartzailea. Orobat, eskuliburua bi euskarritan argitaratuko da: batetik, paperean, aldi baterakoa izanen dena, eta, bestetik, digitala, egunean-egunean osatuz joanen dena. 2017an, lexikoari, kalkoei, morfologiari eta sintaxiari buruzko langaiak aztertu eta ontzat eman dira. Halaber, eskuliburuaren behin-behineko egitura, dela paperezkoa, dela euskarri digitalekoa prestatzen hasi da batzordea.\n2. Azkue Biblioteka eta Artxiboa batzordea 2017an, aurreko liburuzain akademikoa, Joan Mari Torrealdai jauna, ordezkatua izan da. Liburuzain berria, Andres Urrutia, Biblioteka-Artxiboko zuzendariarekin bildu da hainbat aldiz, eta asmo nagusia da etorkizunean zerbitzua berriztatzeko proiektu bat egitea. Aurten, ahalegin handiena egin da Eugenio Arozenak euskal teatroari buruz bildu zuen ondare artxibo-bibliografikoaren sailkapenean eta katalogazioan. Lanak erabat burutu ez diren arren, oso aurreratuak daude. Ondare hau Oiartzungo Udalaren esku zegoen eta Udalak Euskaltzaindiari dohaintzan ematea erabaki du. Halaber, Akademiak bereganatu dituen funts berriak kudeatu dira: alde batetik, Koldo LarraĂąaga historialariaren liburutegi-artxiboa. Funts hauentzako katalogazio plan bat egin da 2018rako. Bestetik, euskaltzain eta idazle izan zen Jose Basterretxea, Oskillasoren (1911-1996) funts artxibistiko-bibliografikoak. Egoera nahiko txarrean zeudelarik eskuratu dira eta, hargatik, haien kudeaketak oraindik argitu ez diren zalantzak ageri ditu.\n3. IKT batzordea Batzorde honen bi zeregin nagusiak dira Euskaltzaindiaren edukiak erabilaraztea eta gizarteratzea, eta testu-corpusak elikatzea, egituratzea, bateragarri bihurtzea eta gizarteratzea. 2017an, Euskaltzaindiaren argitalpenen bertsio digitalak erakundearen webgunean txertatzeaz gain, webgunea bera eguneratzeko lehenengo pausuak eman dira. Asmoa informazioa hobeto egituratzea eta irismen errazeko bilatzaile bat izatea da. Horretaz landa, Orotariko Euskal Hiztegia corpus bilakatzeko egitasmo bat abian jarri da.\nRESURRECCIรN MARIA AZKUE LITERATURA SARIAK Euskaltzaindiak eta Bilbao Bizkaia Kutxa fundazioak Literatura sari hauek antolatzen dituzte, haur eta gazteei zuzenduak doazenak. Bi kategoriatan banatuak daude: A kategoria, 11 eta 14 urte bitarteko ikasleentzako; eta B kategoria, 15 eta 18 urte bitartekoentzako. Kategoria bakoitzean bi literatur genero saritzen dira: narrazioa eta olerkia. 2017ko edizioan 151 lan aurkeztu dira. 2017ko irabazleak honako hauek izan dira:\nSaria Lan Saritua A: Narrazioa 1. saria: Maitasun ahaztezina 11 - 14 urte 2. saria: Txiro naiz eta txikia naiz 3. saria: Gora gure trena A: Olerkia 1. saria: Lehen eta orain 11 - 14 urte 2. saria: Zu 3. saria: Inor ez nau ezagutzen B: Narrazioa 1. saria: Kale Berria 15 - 18 urte 2. saria: Ez 3. saria: Kaleidoskopioak B: Olerkia: 1. saria: Non zaude Babilonia 15 - 18 urte 2. saria: Ausartuko naiz 3. saria: Ez dakit\nEgilea Maialen Leiza Uxue Etxebeste Uritz Aranbarri Lur Lรณpez Goizalde Eizagirre Ainhize Bengoa Anne Arrizabalaga Maddi Aiestaran Maialen Garaigordobil Peru Amorrortu Maddi Aiestaran Ainara Gรณmez\nIkastegia Haurtzaro Ikastola (Oiartzun) Haurtzaro Ikastola (Oiartzun) Urola Ikastola (Azpeitia) Haurtzaro Ikastola (Oiartzun) Seber Altube Ikastola (Gernika-Lumo) Seber Altube Ikastola (Gernika-Lumo) Haurtzaro Ikastola (Oiartzun) Beasaingo BHI Fray Juan de Zumarraga Institutua (Durango) Ekialdea BHI (Vitoria-Gasteiz) Beasaingo BHI Armentia Ikastola (Vitoria-Gasteiz)\nUrtero bezala, aurten ere literatura eremuko pertsona adituek osatu dituzte epaimahaiak, betiere Euskaltzaindiak izendatutakoak. Hauek izan dira aurtengo epaimahaikoak: A mailan: Miren Billelabeitia, Igone Etxebarria eta Manu Lopez Gaseni. B mailan: Yolanda Arrieta, Amaia Jauregizar eta Patxi Zubizarreta.\nR.M. Azkue Sariketako 2017. urteko edizioan saritutako gazteak eta epaimahaiko kideak, Bilbao Bizkaia Kutxa eta Euskaltzaindiko ordezkariekin.\nuskaltzaindiaren jarduera akademikoa batzorde eta lantaldeen bidez egiten da eta langintza horien emaitzak giza baliabide eta azpiegiturazko zerbitzuekin antolatzen eta gauzatzen dira. Zerbitzu horiek, bestalde, herritarrei nahiz erakundeei erantzuteko ezinbestekoak dira. Bilboko Plaza Barrian du Euskaltzaindiak egoitza. Bertatik eramaten dira azpiegiturazko koordinazio lanak eta hor kokatzen dira zerbitzuak: Idazkaritza, Ekonomia, Azkue Biblioteka, Onomastika, Argitalpenak, Komunikazioa eta Irudia, eta Informatika eta Telekomunikazio zerbitzuak. Hizkuntza Kalitatearen Behatokia zerbitzua, berriz, zeinaren barruan baitago Jagonet, Luis Villasante Euskararen Ikergunean dago kokatuta. Erakundeei, elkarteei nahiz gizabanakoei hurbileko zerbitzuak eskaintzeko asmoarekin, egoitzaz gainera, Euskal Herriko lau hiriburutan, hots, Baionan, Donostian, Gasteizen eta IruĂąean kokatu ditu Euskaltzaindiak bere ordezkaritzak. Garrantzi handikoak dira jendearekiko harremanak: hizkuntzarekiko kontsultak, ziurtagiriak eta talde-bisitak, besteak beste. Hauek egoitzatik eta ordezkaritzetatik bideratzen dira.\tOsoko bilkurak hilean behin egiten dira Bilbon, Donostian edota, erakundeari hala eskatzen zaionean, Euskal Herriko beste herri batzuetan. Zuzendaritzako bilerak hilean bitan egiten dira, bideo-hitzaldiz. Idazkariordea arduratzen da egitasmo eta batzorde akademikoen lanen jarraipenaz eta bateratzeaz. Lan horien guztien berri ematen dio Zuzendaritzari eta baita, ezarritako epeetan, dagokien Herri Administrazioei ere, behar diren txostenak prestatuz. Herri Aginteekin sinatutako hitzarmenen arabera, Batzorde Teknikoarekiko egitasmo-harremanak ere burutzen ditu, kudeatzailearekin batera.\nizan dira: Koldo LarraĂąagarena eta Oskillasorena. Lehenbizikoari dagokionez, osotasunean sailkatua izan da eta hurrengo urtean gauzatuko den kudeaketa plana egin da. Bigarrenarekin, ostera, oinarrizko sailkapena egin ostean, bere egoera zein den aztertu zain aurkitzen da. Azkenik, Piarres Lafitte euskaltzain zenaren funtsen digitalizazio prozesua eten da pertsonal faltagatik.\nI. 2. Biblioteka Erosketa eta harpidetzetarako aurrekontu faltan, katalogazio lanak gutxieneko mailan mantendu dira (475 item).\nI. 3. Dokumentazioa eta Harrera Hildako euskaltzainen fitxa bio-bibliografikoak egiten jarraitzeko baliabiderik izan ez bada ere, sistemaren ezaugarri nagusiak mantentzera bideratu dira lanak: dagokion protokoloaren araberako Euskaltzaindiko kideen gaineko dokumentazioaren bilketa sistematikoa. Horrekin batera, Bibliotekara hurbildu diren 246 lagunei arreta-zerbitzua eskaini zaie eta 6.911 kontsulta erantzun dira.\nII. ONOMASTIKA ZERBITZUA Onomastika zerbitzuaren bidez udal-mapak egiten lagundu zaizkie Amezketa, Arluzea, Ataun, Azpeitia, Bernedo, Durango, Elorrio, Kinta, Laudio, Lezo, Markina-Xemein, Oiartzun, Orio, Urizaharra, Urkabustaiz eta Zumaiako udalei. Onomastika zerbitzuak pertsona-izenei buruzko 642 kontsulta eta deituren gaineko 240 artatu ditu. Eskari gehienak Erregistro zibiletatik eta Bake epaitegietatik etorri dira, batik bat Euskal Autonomia Erkidegotik eta Nafarroatik, nahiz eta Estatutik ere batzuk izan diren.\nI. AZKUE BIBLIOTEKA ETA ARTXIBOA ZERBITZUA Hiru atal nagusitan bereizten da:\nI. 1. Artxiboa Erakundearen beraren artxibo propioari dagokionez, 1970 eta 2004 arteko funts artxibistikoen katalogazio lanak eten egin behar izan dira pertsonal faltagatik. Halaber, erakundearen barruan abian jarri zen funtsen sailkapenerako eta transferentziarako sistemak normaltasunez funtzionatzen du, baina erakunde guztira orokortu ez izanaren ondorioz, atzerapena apur bat metatu da. Zendutako euskaltzain eta antzekoen funtsak eskuarki hitzarmen eta dohaintzen bidez eskuratzen dira, eta, haiei dagokienez, aurtengo lan nagusia Eugenio Arotzenak bildu duen euskal antzerkiari buruzko ondare artxibo-bibliografikoaren sailkapena eta katalogazioa izan da. Lan hau bi hilabeteren buruan amaitzea espero da. Horrez gain, aurrez aipatu diren funts-bilduma bi Euskaltzaindiko egoitzara eramanak\nIII. ARGITALPEN ZERBITZUA\n- Webguneko edukiak eta argitalpenak eguneratzeko lanak: Euskararen Onomastika Datutegian datu-kargak; Euskaltzaindiaren Hiztegiaren webguneko datu-basea eguneratzea; Euskararen Herri Hizkeren Atlasaren IX. liburukiaren argitalpenerako esportazioa; Euskera agerkariaren hemerotekan artikulu berriak.\n2017an argitaratu dira: •\tEuskera, 2016, 1. Egileak: Batzuk. •\tEuskera, 2016, 2. Egileak: Batzuk. •\tEuskaltzaindiaren Oroitidazkia 2016 (euskaraz, gaztelaniaz eta frantsesez). •\tEsteve Materraren do(c)trina christiana (1617 & 1623). Edizioa eta azterketa. Egileak: Dorota Krajewska, Eneko Zuloaga, Ekaitz Santazilia, Borja Ariztimuño, Oxel Uribe-Etxebarria, Urtzi Regero. •\tErlea 11: Egileak: Batzuk. •\tToponimia de Vitoria/Gasteiz VI: Arratzua II. Egilea: Elena Martínez de Madina. •\tToloño, nexo de union de La Montaña y la Rioja Alavesa. Egilea: José Ángel Chasco. •\tPiarres Larzabalen antzerkigintza: 1950-1982. Euskal antzerki identitarioaren paradigma. Egilea: Isabelle Echeverria. •\tEuskararen Herri Hizkeren Atlasa VIII. Egileak: Batzuk. •\tNarrazioak eta olerkiak, 2016. Egileak: Batzuk.\nV. KOMUNIKAZIOA ETA IRUDIA ZERBITZUA Zerbitzu honen helburu nagusia da gizarteak Akademiaren jardueraren berri izatea eta, era berean, Akademiak beste erakunde eta elkarteekin egiten dituen ekintzen eta eginkizunen berri ematea. Horretarako, zeregin hauetan saiatzen da Komunikazioa eta Irudia zerbitzua: Euskaltzaindiaren eta komunikabideen arteko loturak sendotzen; horrez gain, euskaltzainen curriculumak egin eta eguneratzen dira, webguneko bestelako atal batzuk gaurkotzearekin batera; Plazaberri bloga ere kudeatzen du zerbitzu honek, eta, gainera, sare sozialetan Akademiak dituen plataformak zaindu eta elikatzen ditu (Facebook, Twitter, Youtube eta Instagram). Azkenik, Euskaltzaindiaren ekitaldietako argazkien eta bideoen ardura ere zerbitzu honi dagokio.\nVI. HIZKUNTZA KALITATEAREN BEHATOKIA ZERBITZUA (HIZBEA)\nIa argitalpen guztien salmenta Akademiak egiten du. Ale gehienak banatzaileen bidez saltzen dira, eta gutxiago, azoka, liburu-denda eta zuzeneko eskarien bidez. Euskaltzaindiaren argitalpen gehienak bere webgunean kontsulta daitezke: www.euskaltzaindia.eus. 2017ko argitalpen salduenak izan dira: Euskaltzaindiaren Hiztegia: Adierak eta adibideak eta Erlea 11.\nEuskaltzaindiak 2013ko Barne Jardunaldietan, Akademiako beste zerbitzuekin elkarlanean jardungo zuen zerbitzu zentral eta orokor bat sortzea erabaki zuen: Hizkuntza Kalitatearen Behatokia. Honako hauek dira bere helburuak: a) Euskaltzaindia bere argitalpenen euskara mailari dagokionez eredugarria izan behar da. b) Akademiaren ekoizpenak zabalkunde didaktikoa izan behar du. Horretarako baliabide guztiak erabiliko eta tresna informatikoak lehenetsiko ditu. c) Euskalgintzak zer premia duen identifikatu eta bere eskariak ahalik eta azkarren erantzun. d) Lan eta beharrizan hurbilenak lehenetsi, urrutiragoko lanak alboratu gabe. Hizbeak, Argitalpen batzordeak eta Irudia eta Komunikazio zerbitzuak eskaturik, hainbat lan zuzendu ditu 2017an. Dokumentu originalak eta zuzenduak datu-base batean txertatuak izan dira. Zenbait kasutan, txosten laburrak idatzi dira, testu batzuek hizkuntza kalitate irizpide minimoak betetzen ez zituztela salatzeko.\nIV. INFORMATIKA ZERBITZUA Euskaltzaindiaren Informatika zerbitzuaren helburu nagusia erakundearen informatika eta telekomunikazio zerbitzuak mantentzea da. Honez gain, zerbitzu horiek hobetzera bideratutako berrikuntza proiektuak koordinatzen dira bertatik. Hauexek izan dira 2017an egindako lanak: - Orotariko Euskal Hiztegia corpus bihurtzeko egitasmoaren baitan hiztegiak erredaktatzeko softwarea garatzeko berrikuntza teknologiko proiektua abian jarri da. - Corpusak ostatatzen dituen zerbitzaria eta webgunea ostatatzen duena hornitzailez aldatzearen ondoriozko migrazioa. - Babeskopia zerbitzuak hobetu eta biltegiratze-zerbitzaria handitzea. - Mezularitza eta webgunearen zerbitzariak bertsio-berritzea.\n4. HERRI-ADMINISTRAZIO ETA ERAKUNDEAK\nuskaltzaindiak hainbat herri-erakunde, instituzioa hedabide eta elkarteekin lankidetzahitzarmenak dauzka. Hona hemen horien zerrenda, 2017ko abenduaren 31ko datarekin.\nEspainiako Gobernua (Hezkuntza, Kultura eta Kirol Ministerioa)\nNafarroako Gobernua (Euskarabidea)\nFrantziako Administrazio Publikoak (Euskararen Erakunde Publikoa - Office Public de la Langue Basque)\nEuskadiko Udalen Elkartea - EUDEL\nHerri erakundeetako eta Euskaltzaindiko ordezkariak Hiztegi Juridiko Parlamentarioaren aurkezpenean.\nERAKUNDE FINANTZARIOAK •\t•\t•\t•\nBilbao Bizkaia Kutxa Fundazioa Caja Vital Kutxa Fundazioa Gipuzkoako Kutxa Laboral Kutxa\nHEDABIDEAK •\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\nArgia aldizkaria Berria egunkaria Bizkaia Irratia Deia egunkaria Diario Noticias de Gipuzkoa egunkaria EiTB El Correo egunkaria El Diario Vasco egunkaria Euskalerria Irratia Euskarazko Komunikazio Taldea Herria aldizkaria Iparragirre argitaletxea Jakin aldizkaria Karmel aldizkaria\nELKARTEAK, INSTITUZIOAK ETA FUNDAZIOAK •\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\t•\nAEK Baionako Mediateka Bergarako Irigoyen patronatua Bilbo Zaharra Euskaltegia Bilboko, Donostiako eta Gasteizko Elizbarrutiak Deustuko Unibertsitatea EIZIE (Euskal Itzultzaileen, Zuzentzaileen eta Interpreteen Elkartea) Elhuyar Fundazioa Elkar Fundazioa Errioxako Unibertsitatea Etxepare Institutua Euskal Herriko Ikastolen Konfederazioa Euskal Herriko Unibertsitatea\nEuskal Ikasketen Fundazio Popularra Euskal Kultur Erakundea Eusko Ikaskuntza Frisiar akademia Gabriel Aresti Kultura Elkartea HABE Hebreera Hizkuntzaren Akademia Herri Ardularitzaren Euskal Erakundea (HAEE – IVAP) IGN (Institut Géographique National) Ikas Euskal Pedagogia Zerbitzua Jabetza eta Merkataritza Erregistratzaileen Elkargoaren Euskal Herriko Lurralde-Dekanotza Jakin Fundazioa Labayru Institutua Laneki (Lanbide Heziketan Euskara sustatzeko elkartea) Langune Mendebalde Kultur Alkartea Mintzola Fundazioa Mondragon Unibertsitatea Nafarroako Unibertsitate Publikoa Olaso Dorrea Fundazioa ONCE (Espainiako Itxuen Erakundea) Ramon Rubial Fundazioa Sabino Arana Fundazioa Soziolinguistika Klusterra Topagunea Udako Euskal Unibertsitatea Unesco Etxea UZEI Terminologia eta Lexikografia zentroa Xiberoko Elkargoa\nEUSKALTZAINDIAK 2017AN BESTE ERAKUNDEEKIN ETA ELKARTEEKIN SINATU DITUEN HITZARMENAK Euskaltzaindiak 2017an hitzarmenak sinatu ditu hainbat erakunde eta elkarterekin euskararen arloko ikerketa eta sustapena bultzatzeko. Horien bitartez zenbait egitasmo akademiko garatu ahal izan dira. BILBOKO UDALA Hitzarmena 2017ko ekainaren 5ean sinatu zen. Akordioaren ondorioz, kultura jarduerak, euskarazko ikastaroak, eta euskararen aldeko hitzaldi eta erakusketak antolatzeko konpromisoa hartu zuen Akademiak. Bere aldetik, Udalak, Euskara eta Hezkuntza Sailaren bitartez, 35.500 euroko diru-laguntza eman dio Euskaltzaindiari. Hauek dira sinatutako hitzarmenak biltzen dituen akordio nagusiak: •\tBilbok euskararekin izan duen lotura estua eta denboraren joanean bilbotarrek euskarari erakutsi dioten atxikimendua gizarteratzeko asmoz, Bilborekin lotura izan duten pertsona esanguratsuen lanak edota bibliografiak argitaratzeko ahalegina egingo du Euskaltzaindiak. 2017an, Xabier Kintana euskaltzain osoaren biografia landu da. •\tBilbok euskararen indarberritzean duen garrantzia kontuan hartuz, udazkenean, euskararekin eta euskal kulturaren zabalkundearekin lotura duen "Astelehen Buruzuria" eztabaida- eta kontzertuzikloa antolatu du. Bertan parte hartu dute euskal musikagintzaren erreferente diren hainbat sortzailek. •\tNahiz eta hitzarmenean propio jaso ez, Euskaltzaindia eta Bilboko Udala elkarlanean aritu dira “Euskal Harriak: 50 urte “eta “Eguna egunkariaren 80. urteurrena” jardunaldiak antolatzean. •\tEuskaltzaindiak hizkuntzaren arloko aholkularitza eskaini die Udaleko sailei, bilbotarrei informazio egokia emate aldera.\nJuan Mari Aburto eta Andres Urrutia hitzarmena sinatzen.\nEUSKARABIDEA Hitzarmena 2017ko ekainaren 19an sinatu zen. Nafarroako Gobernuak Euskaltzaindiari 149.000 euro eman dizkio jarraian zehazten diren lanak egin ditzan: •\tEuskal Corpus Onomastikoak (ECO) egin beharreko onomastika eta toponimia lanak egiteko. •\tNafarroako Parlamentuan,"Euskara ibiltaria" euskalkiei buruzko erakusketa antolatzeko. •\tJoakim Lizarraga nafar idazle klasikoaren lexikoa aztertzeko. IRUÑEKO UDALA Hitzarmena 2017ko abenduaren 15ean sinatu zen. Hitzarmen horren arabera, Euskaltzaindiak hizkuntzaren inguruko zerbitzuak eman ditu, argibideak eta aholkuak zein txostenak eta egiaztagiriak, herritarrek halakoak eskatu ahala, hala bere bulego nagusietatik nola Iruñean daukan Nafarroako ordezkaritzatik. Horretarako, Iruñeko Udalak 12.000 € eman dizkio Euskaltzaindiari, Euskaltzaindiak Iruñean duen egoitza edo ordezkaritza mantentzeko eta bertatik herritarrei eskaintzen zaizkien zerbitzuak emateko. GASTEIZKO UDALA Hitzarmena 2017ko apirilaren 5ean sinatu zen. Hitzarmen horrek, besteak beste, jarraian deskribatzen diren lanak egitea ahalbidetu du: •\tHizkuntza aholkularitza. Herritarrei zerbitzu egokia eskaini ahal izateko, udal zerbitzuek eskatu dioten hizkuntza aholkularitza eman du Euskaltzaindiak. Gasteizko euskarari buruzko azterlanak. Lan horien arteko lehena udalerriko toponimiaren azterketa da. Ondorioz, 2017an, Toponimia de Vitoria VI /Gasteizko Toponimia VI: Arratzua II argitaratu da. •\tOhiko jarduera. Euskaltzaindiak, dela bere zerbitzu orokorretatik, dela Arabako ordezkaritzatik bertatik, herritarrek eskatzen dioten informazioa eta laguntza eskaintzen jarraitu du. •\tOrobat, kultura hedapenerako ekintzak, ikastaroak, hitzaldiak eta abar bultzatu ditu Euskaltzaindiak Araban. Adibidez, azaroaren 17an, “Araba, euskaraz bidea egiten” Euskaltzaindiaren XXII. Jagon jardunaldia antolatu du Gasteizko Udalarekin eta Arabako Foru Aldundiarekin elkarlanean. Gasteizko Udalak 63.000 euro eman dizkio Euskaltzaindiari arestian zehaztu diren ekimenak garatzeko.\nAna Ollo, Nafarroako Gobernuaren kontseilaria, eta Andres Urrutia, euskaltzainburua.\nGorka Urtaran, Gasteizko alkatea, eta Andres Urrutia, euskaltzainburua.\nBILBAO BIZKAIA KUTXA FUNDAZIOA Bilbao Bizkaia Kutxa Fundazioaren eta Euskaltzaindiaren arteko lankidetza hitzarmena 2017ko azaroaren 20an sinatu zen. Bere helburuak bete nahian, Euskaltzaindiak "Euskal Hiztegi Historiko-Etimologikoa" eta "R. M. Azkue Sariak 2017" deritzen proiektuak gauzatu ditu. Bilbao Bizkaia Kutxa Fundazioak aipaturiko proiektuak egoki garatzeko 29.040 euro eman dizkio Euskaltzaindiari. KUTXA FUNDAZIOA Kutxa Fundazioaren eta Euskaltzaindiaren arteko lankidetza hitzarmena 2017ko maiatzaren 2an sinatu zen. Hitzarmen honen ondorioz, Kutxa Fundazioak erabaki du 20.000 euroko laguntza ematea Euskaltzaindiari; hain zuzen ere Orotariko Euskal Hiztegia Corpus bihurtzeko lehen fasea burutzea helburutzat duen proiektuari laguntzeko. Egitasmo horren azken helburua da Orotariko Euskal Hiztegiaren egitura gaur egun nazioartean erabiltzen diren estandarren arabera antolatzea eta egitura hori editatzeko ingurune informatiko egokia garatzea. EUSKARAREN ERAKUNDE PUBLIKOA Euskararen Erakunde Publikoak (EEP) eta Euskaltzaindiak 20172022 epealdirako hitzarmen-marko berria sinatu zuten 2017ko otsailaren 16an, Baionan. Hitzarmen-marko berri honek bi erakundeek elkar aditurik egin beharreko lanen nondik norakoak zehazten ditu, eta lankidetzaren ardatzak eta erakunde bakoitzaren betebeharrak finkatzen. Urtero, hitzarmen orokorrari lotutako urteko gehigarri bat izenpetzen da; 2017an, uztailaren 20an sinatu zen eta horren ondorioz hainbat ekinbide garatu dira: Euskaltzaindiak eta Euskal Konfederazioak, 2016ko azaroaren 19an, antolatu zuten “Euskal Elkargoaren sortzea eta euskararen geroa” XXI. Jagon jardunaldian irakurri ziren txostenekin osaturiko argitalpena ekoitzi da. Toponimoen grafiari buruz EEPk izaten dituen zalantzei erantzuna eman die Euskaltzaindiak. Horrekin batera, erakundeak toponimia arloko formazio ikastaroa eman du Baionan eta, orobat, Institutu Geografiko Nazionaleko (Institut Géographique National) toponimia normalizatzeko lana publiko egin da. •\tEuskal Corpus Onomastikoaren (ECO) datu-basea osatu, aberastu eta eguneratu da. •\tIkas pedagogia zentroaren argitalpen proiektuen hizkuntza baieztapena egin du Akademiak. •\tEgitasmo horiek gauzatzeko eta Baionako ordezkaritzaren gastu arruntak estaltzeko, EEPk Euskaltzaindiari 160.000 euro eman dizkio.\nMathieu Bergé eta Andres Urrutia hitzarmena sinatzen.\nEUSKO LEGEBILTZARRA Eusko Legebiltzarraren eta Euskaltzaindiaren arteko lankidetzahitzarmen markoa 2017ko urriaren 27an izenpetu zen. Urteotan, elkarlanerako esparru hau gauzatu da ekimen anizkunetan, hala nola, Oinarrizko Hiztegi Juridiko-Parlamentarioaren garapenean (euskaraz lan egiten duten ganbera legegile guztiek erabilitako erreferentziazko hiztegia), Linguae Vasconum Primitiae euskaraz inprimatutako lehen liburua 17 hizkuntzetara ekarrita egindako hiru argitalpenetan eta Braille hizkuntzara egindako egokitzean; edo Euskararen Eguna ospatzeko egindako ekitaldietan. Hitzarmen marko berriaren izenpetzearekin, Eusko Legebiltzarrak eta Euskaltzaindiak elkarri euren ikerketa-ondareak erabiltzeko aukera eman diote, eta, era berean, elkarlana bultzatu da argitalpen arloan, baterako argitalpenak sustatu direlarik. Horrez gain, bi erakundeak elkarlanean aritu dira euskararen normalizazioari buruzko proiektuak gauzatzeko; lankidetza hori euskararen lurralde guztietako erakundeekin eta eragileekin partekatu nahi dute, betiere bakoitzak dituen prozedura-arauak errespetatuz. Bestetik, eta hitzarmen honen indarraldian, euskaraz sorturiko testu juridikoen erakusketa ibiltaria antolatzeko borondatea dute, bai eta X. Legegintzaldian Oinarrizko Hiztegi Juridiko-Parlamentarioa ontzeko eginiko urratsak eta sorturiko lanabesak baliatuz, izaera lexikografikoa duen hiztegi juridikoa ontzekoa ere.\nUDAKO EUSKAL UNIBERTSITATEA (UEU) Hitzarmena 2017ko azaroaren 23an sinatu da. Euskaltzaindiak garatzen diharduen Lexikoaren Behatokia elikatzeko asmoz, UEUk argitaraturiko euskarazko testu-multzoaz baliatzea adostu dute. Lexikoaren Behatokia egitasmoaren xedea da corpus monitore bat prestatzea, lematizatua, etiketatua eta linguistikoki apuntatua. Hainbat eragilek euskaraz ekoitziriko testuak (ahozkoak nahiz idatzizkoak) irensten ditu, corpusaren oinarri bihurtuz. Horrela, UEUk sorturiko euskarazko testu-masa baliatuko litzateke, egun dagoen corpusa aberastuz. Bestetik, Euskaltzaindiak euskaraz sortu, argitaratu eta zabaltzen duenaren oinarrizko informazioa Euskal Komunitate Zientifikoaren Datu-basean (Inguma) jartzea adostu dute. Euskaltzaindiaren eta UEUren arteko lankidetzaren xedeak dira, batetik, euskaraz ekoizten dena biltzea, sailkatzea eta ezagutaraztea, eta, bestetik, euskaraz diharduten ikertzaile, sortzaile, eta oro har, emaile guztiak harremanetan jartzea, euskararen normalizazioa, eta bereziki, unibertsitate mailako jakintza-arlo bakoitzaren euskararen normalizazioa sustatzeko. Halaber, sinatzaileok bat datoz Euskal Komunitate Zientifikoaren Datu-basea (Inguma) unibertsitarioen curriculum-garapenerako lanabes interesgarria dela aitortzerakoan.\nBAIONAKO EUSKAL MUSEOA Hitzarmena 2017ko urriaren 2an sinatu zen. Baionako Euskal Museoa eta Euskaltzaindia elkarlanean aritu dira, euskararen eta euskal kulturaren eremuan dituzten proiektuen gauzatzeko eta Euskaltzaindiak euskararen alorrean ezarri arauak zabaltzeko. Bereziki, Euskaltzaindiak erantzuna eman die Baionako Euskal Museoak egin dizkion kontsultei: euskararen kalitatea, euskal lexikoa, gramatika, onomastika, ortografia, erabilera egokia eta, ora har, euskararen araugintzako bestelako gaiei buruzkoak. Erakunde bakoitzak euskararekin eta euskal kulturarekin dituzten funtsak (bereziki, etnografiarekin edota biblioteketan bilduriko funtsekin lotura dutenak) gizarteratzeko lankidetza bideak jorratuko dituzte, besteak beste, erakusketak, hitzaldiak, mahai-inguruak eta jardunaldiak elkarrekin antolatuz. Elkarlan honen fruitu dira euskalkien aberastasunaren erakusgarri den “Euskara Ibiltaria”; eta, euskaraz landa, katalanaren, okzitanieraren eta aragoieraren berri ematen duen “Pirinioetako hizkuntzak” erakusketak, 2017an, Euskal Museoan antolatu izanak.\nBestalde, Euskaltzaindiak zerbitzu zuzena eskaintzen die hiritar askori, eta egoitza eta ordezkaritzetatik kontsulta ugariri erantzuten zaio: hizkuntza alorreko galderak, ziurtagiriak, irizpenak, bisita gidatuak eta abar. Egoitzan, Akademiak elkarte eta kultur-eragileen eskura dagoen ekitaldi areto bat dauka, betiere euskararekin zerikusia duten ekitaldiak antola ditzaten. Euskaltzaindiaren bisitariak 2017:\nUrtarrila Otsaila Martxoa\nAzaroa Abendua Guztira\nEUSKALTZAINDIAREN BALANTZEA ETA GALDUIRABAZIEN KONTUA\n2.- Diru-sarreren zenbatekoari dagokionez, 2017. urtea aurrekoen antzekoa izan da, guztietan diru-sarrerak 2,6 milioi euro ingurukoak izan baitira. Aurreikus daiteke diru-sarrerak egungo mailan egonkortu direla eta, ondorioz, Euskaltzaindiaren ohiko jarduerari dagokionez ez dela igoera esanguratsurik izango ondorengo urteetan. Testuinguru honetan, Akademiak lehentasunak zehaztu ditu, kostuak doitu ditu eta gastuetako kontu-sail guztietan efizientzian oinarritutako kudeaketa-eredua ezarri du. Hori guztia bere proiektu eta ekimen berezietarako finantzaketa-iturri berriak bilatzearen beharra ahaztu gabe.\nOroitidazkian agertzen diren Balantzea eta Galdu-Irabazien kontua PKF ATTEST auditoria enpresak ikuskatu ditu. 2017ko ekitaldiari dagokion ikuskaritza lanaren ondorioz, ATTESTek ziurtatu du Euskaltzaindiaren 2017. urteko kontuek arlo esanguratsu guztietan erakundearen ondarearen eta egoera finantzarioaren irudi fidela adierazten dutela, baita 2017ko abenduaren 31n bukatu den ekitaldiari dagozkion emaitzena ere, aplikagarria zaion informazio finantzarioaren araudiarekin bat etorriz, bereziki, bertan agertzen diren kontabilitate-printzipio eta arauekin. Urte amaierako Balantzea Euskaltzaindiko ondarearen egoera azaltzen duen agiria da, eta Akademiak daukan ondasunen zerrenda zehazten du (Aktiboa), ondare hori finantzatzeko beharrezkoak diren baliabideekin batera (Pasiboa). Aktiboak erakundeak dituen ondasunak (eraikuntzak, instalazioak, izakinak, dirua...) erakusten ditu. Pasiboan aktiboan bildutako ondasunen finantzaketa iturriak zehazten dira: erakundearen ondare garbia, hornitzaileak, bankuak... Urteko Emaitzen Kontuak Euskaltzaindiak erreferentziako ekitaldian izandako diru-sarrerak eta gastuak islatzen ditu, eta bien arteko aldea ekitaldiaren emaitza da. 2017ko ekitaldiari dagokionez, hauek dira ondoriorik adierazgarrienak:\n3.- Zailtasunak zailtasun, Euskaltzaindiak 2017. urterako aurreikusitako programa bete du, eta Euskaltzaindiaren Mendeurreneko 2018ko urte honetan ere bide beretik jarraitu nahi du, ematen dituen zerbitzuen eta bultzatzen dituen ekimen eta egitasmo guztien bitartez gizarteari balio erantsia emanez.\n1.- Euskaltzaindiak ekitaldi orekatua izan du. Jasotako eta gastatutako kopuruak berdintsuak izan dira.\n2017. urtea EUSKALTZAINDIA Balantzea (Eurotan) AKTIBOA AKTIBO EZ-KORRONTEA\tIbilgetu ukiezina\tPatenteak, lizentziak, markak eta antzerakoak\tAplikazio informatikoak\tIbilgetu materiala\tLurrak eta eraikuntzak\tInstalazio teknikoak eta bestelako ibilgetu materiala\tEpe luzeko finantza-inbertsioak\tBeste aktibo finantzarioak\tAKTIBO KORRONTEA\tIzakinak\tErabiltzaileak eta berezko jarduerarekin lotutako zordunak\tZordun komertzialak eta kobratzeko bestelako kontuak\tHainbat zordun\tZordunak, Herri Aginteak\n2017/12/31\t2016/12/31 635.190\t712.925 8.062\n1.348.571\t1.203.326 14.912\t19.341 4.289\n608.037\t16.550\t591.487\n673.797 50.804 622.993\nEskudirua eta bestelako aktibo likido baliokideak\t720.533\nEpe laburreko finantza-inbertsioak\nFondo propioak\tAurreko ekitaldietako soberakinak\tEkitaldiko soberakina\n1.146.022\t1.147.494\t(1.472)\n1.185.802 1.187.058 (1.256)\nJasotako diru-laguntzak, dohaintzak eta ondareak\nEpe laburreko zorrak\tBeste pasibo finantzarioak\n115.103\t5.451 115.103\t5.451\nHartzeko komertzialak eta ordaintzeko bestelako kontuak\nHornitzaileak\tLangileria\tHartzekodunak, Herri Aginteak\n146.597\t118.403 6.109\t13.380 238.766\t234.604\nPASIBOA ETA ONDARE GARBIA GUZTIRA\n2017. urtea EUSKALTZAINDIA Galdu-irabazien kontua (eurotan) EKITALDIA\nErakundearen berezko jardueraren sarrerak\tSalmentak, promozioak eta lankidetza hitzarmenak\tEkitaldiko soberakinari egotzitako diru-laguntzak\n2.551.424\t43.924\t2.507.500\n2.644.674 58.042 2.586.632\nDiru-laguntzengatiko gastuak\t(1.720) Ekoizkin bukatuen eta fabrikazioan dauden ekoizkinen aldaketa\t(4.429)\t5.884 Ustiapeneko bestelako sarrerak\nPertsonal gastuak\tSoldatak, lansariak eta antzekoak\tGizarte-zamak\tUstiapeneko bestelako gastuak\tKanpoko zerbitzuak\tTributuak\tMerkataritza eragiketatik datozen horniduren aldaketak, hondatzeak eta galerak\tIbilgetuen amortizazioa eta hondatzea\tEkitaldiko soberakinari intsuldatutako kapitaleko diru-laguntzak\tUSTIAPENEKO SOBERAKINA\n(1.372.028)\t(1.478.585) (1.050.813)\t(1.064.546) (321.215)\t(414.039) (1.082.586)\t(1.091.748) (1.082.213)\t(1.089.830) (537)\t(1.899) 164\t(19) (114.764)\nSarrera finantzarioak\tBalore negoziagarriak eta bestelako finantza-tresnak\tHorniduren eguneratzea\n107\t107\t-\nGastu finantzarioak\tHirugarrenekiko zorrenak\nERAGIKETA FINANTZARIOEN SOBERAKINA\nEKITALDIKO SOBERAKINA\t(1.472)\nEuskaltzaindiaren Oroitidazkia 2017 (eu)


ZUZENDARITZA BATZORDE BERRIA HAUTATU DUTE BAZKIDEEK URTEKO BATZAR OROKORREAN - Goierriko Hitza : Goierriko Hitza\nZUZENDARITZA BATZORDE BERRIA HAUTATU DUTE BAZKIDEEK URTEKO BATZAR OROKORREAN\nIñaki Galparsoro da lehendakaria bosteko zuzendaritza berrian Aurreko edizioko balantzea eta 2019-2020ko aurrekontua onartzea, eta bosteko zuzendaritza berria hautatzea izan ziren asteazkenean, Barrena Jauregian, egin zen urteko batzar nagusiko puntu nagusiak. Iñaki Galparsorok Jose Luis De Castroren lekukotza hartu du Ordizia Rugby Elkartean eta bertaratuek aho batez onartutako aurrekontuaren garapena egitea tokatuko zaie taldekide berriei.... Read More\nIñaki Galparsoro da lehendakaria bosteko zuzendaritza berrian\nAurreko edizioko balantzea eta 2019-2020ko aurrekontua onartzea, eta bosteko zuzendaritza berria hautatzea izan ziren asteazkenean, Barrena Jauregian, egin zen urteko batzar nagusiko puntu nagusiak. Iñaki Galparsorok Jose Luis De Castroren lekukotza hartu du Ordizia Rugby Elkartean eta bertaratuek aho batez onartutako aurrekontuaren garapena egitea tokatuko zaie taldekide berriei.\nBatzarra arratsaldeko 19:00ak pasa hasi zen Jose Luis Castro lehendakariren agurrarekin. Aurreko urteko aktaren irakurketa ostean, aurreko edizioko balantzearen kontu ematea egin zen. Ondoren, modu laburtuan, 2019-2020rako aurrekontuaren aurkezpena egin zitzaien bertaratuei.\nBatzarrera eramandako puntuetako bat izan zen orain arteko zuzendaritza batzorde ereduaren aldaketa proposatzea. Orain artekoa 9 kidek osatzen zuten eta atzotik, OREko zuzendaritza 5 lagunek osatuko dute. Iñaki Galparsoro da presidente berria asteazkenetik eta moldaketa hauek burura ekartzeko ibilbidea, zein etorkizunerako asmoak azaldu zituen.\nGalpasoro baikor agertu da 30 lagunez osatutako egitura batekin abiatzeagatik eta birritan galdegin zuen lanera biltzeko gogoa duen ororentzat zabalik dagoela atea.\nLehendakariak zuzendaritza murriztearen arrazoiez eta aurtengo denboraldirako hartu diren zenbait erabakiez galdetutakoan erantzun zizkien bazkideei.\nGalparsorok orain artean zuzendaritza kide izan direnei eskerrak eman zizkien egindako lanagatik eta ezarritako oinarriengatik eta, batez ere, klubean hartu dituzten erantzukizunekin jarraituko dutelako. Agur berezia izan zuen Jose Luis Castro lehendakariak urte guztiotan izan duen arduragatik.


Komunitatea sortzen jarraituko dugu aurrerantzean ere | Lantalan\nKomunitatea sortzen jarraituko dugu aurrerantzean ere\nAstelehena, 2012ko urriaren 8a\n“Euskara lanean bidea egiten” lelopean urriaren 4an egindako jardunaldiak aurreikuspen onenak bete zituen.\nArtikulu honetan ez dugu jardunaldiaren kronikarik egingo. Izan ere, #emunek15 traolaren bidez modu bizi eta berritzailean zuzenean jasotako kronika ikusteko aukera dugu guztiok.\nLan jardunaldia izan da egindakoa eta ez dugu adarretan gelditu nahi, bertako mamia ere zure esku jarri nahi dugu. Areto nagusian zein tailerretan egindakoa grabatu egin dugu eta grabaketetan material interesgarri ugari dago. Datozen asteetan emango dizuegu horien berri.\nLerro hauetan jardunaldiaren 3 aspektu azpimarratu nahi ditugu:\n1.- Eta protagonistok zer diogu? ikus-entzunezkoan euskara plana indarrean duten 10 bezerok gaiari buruzko euren sentipen eta iritziak jasotzen dira. Ikus-entzunezkoa ikusteko aukera duzu hemen:\n2.- EMUNek teknikoki bideratzen dituen euskara planetan 4 ardatz jorratzen ditu: euskararen inguruko ezagutza, motibazioa eta erabilerarekin batera planaren erakundetzea. Olatz Olasok, EMUNeko I+G+Bko zuzendariak 4 ardatz horietan egindakoaren errepasoa egin zuen eta, ondorio gisa “gutxienez, botila erdiraino betetzea lortu dugula” baieztatu zuen.\nAzterketa horrekin batera, aurrera begirako 3 erronka aipatu zituen Olatzek:\n• Behar berriei ikuspegi ekintzaile eta sortzailearekin erantzuteko EMUNek hartzen duen konpromisoa.\n• Pertsonak gara gakoa. Egin den guztia egiteko pertsonak klabeak izan gara, bagara eta izango gara. Pertsona guztiok dugu zer esana euskararen gaian.\n• Komunitatea sortu. Asko gara euskara planaren bueltan gabiltzanak eta guztion artean esperientzia eta ezagutza ugari batzen dugu. Gutako bakoitzarena partekatuz eta batuz asko irabaz dezakegula uste dugu.\nHorrexegatik, EMUNetik gaurtik aurrera bidea ireki nahi dugu euskara planetan dihardugunon komunitatea sortzeko. Gaurkoa hasiera besterik ez da. Elkarrekin gune ezberdinetan gure esperientziak partekatu eta aberasteko aukera izango dugu, aurrez aurre zein sarearen bidez.\n3.- Jardunaldira bertaratutakoek balorazio laburra egin zuten idatziz. Lehen irakurketa egin dugu eta, salbuespenik gabe, balorazio ona edo oso ona egiten dute. 3 hauek dira gehien azpimarratzen diren ideiak:\n• Jardunaldiaren antolaketa eta giro ona.\n• Halako ekimenen premia. Aberasgarria da beste enpresen bizipenak eta esperientziak ezagutzea. Pilak kargatzeko balio dute halakoek.\n• Errepikatzen den ahulgune bakarra: gaietan sakontzeko denbora gehiago behar dela.\nEMUNen aldetik, eskerrak eman nahi dizkiegu jardunaldian parte hartu zuten guztiei batetik eta, bestetik, komunitatea sortzeko eta sendotzeko erronkari seriotasunez heltzeko konpromisoa.\nOraingoan bukatzeko, hemen duzue Jardunaldiko hainbat argazki.\nMarije Manterola Iribar Astelehena, 2012ko urriaren 8a\nBideoa ikusi dut. Oiloipurdia jarri zait. Motibagarria da oso. milesker\n“Euskara lanean bidea egiten” Jardunaldia »\n« “Otxandioko Euskaldunon Amaraune” herritarren sarea instituzioko jardunaren oinarri


Maiatzaren Lehena, elkartuta – Hala Bedi\n> Maiatzaren Lehena, elkartuta\nEkinaldi desberdinak antolatu badituzte ere, mezu bateratua eramango du euskal gehiengo sindikalak Langilearen Nazioarteko Egunean; "bizitzak erdigunean" jartzeko deia egingo dute maiatzaren 1ean. through Alea.eus\n‘Koloreztatu dezagun Maiatzaren Lehena’ tutoriala egin dute. / ELA, LAB, ESK, Steilas, Hiru eta Etxalde\nOhikoa ez bada ere, irudi komun bat izango du aurten euskal gehiengo sindikalak (ELA, LAB, ESK, Steilas, Hiru eta Etxalde) Maiatzaren Lehenean.\nOstadarra duen ikurra leiho eta balkoietan zintzilikatzeko deia egin diete herritarrei, “langileen indarra eta aldarrikapena ikusarazteko”. Sindikatuen ustez, “salbuespen egoera honek” ahots komun bat behar du, eta irudi horrek elkartuko ditu; egunean zehar, ordea, Internet bidez zabalduko diren ekinaldi desberdinak izango ditu sindikatu bakoitzak.\nOstiraleko aldarrikapena “modu koloretsu” batean egin nahi dutela ohartarazi dute sindikatuek. “Kapitalak marraztu nahi digun etorkizun beltzaren aurrean, guk bizitza erdigunean jarriko duen etorkizuna marraztu nahi dugu, etorkizun koloretsu eta dinamikoa”.\nIkur bateratua adostu dute ELA, LAB, ESK, Steilas, Hiru eta Etxalde sindikatuek.\nKlase borroka “inoiz baino ageriago”\nHala, oinarrizko zerbitzuetan lehen lerroan ari direnen lana aitortzeko, osasungintzako hainbat langilek lagunduta egin du agerraldia LABeko idazkari nagusi Garbiñe Aranburuk: “Hauek lehen pertsonan ari dira jasaten azken urteotako zerbitzu publikoen murrizketa, pribatizazio eta merkantilizazio politikaren ondorioak”. Aitortza egin die oinarrizko zerbitzuetan lanean ari diren pertsona guztiei, zaintzaren arloan edo sektore feminizatuetan, “beharrezkoa den babes politiko, ekonomiko edo sozialik gabe eta erabateko prekarietatean” lanean direnei.\n“Egunero ematen diren txaloez harago” egiteko konpromisoa dutela nabarmendu du Garbiñe Aranburuk, eta salaketak egiten jarraituko dutela lan baldintza duinak bermatzeko: “Behin baino gehiagotan salatu dugu langileak ez direla ari lanean beharrezko prebentzio neurriekin, eta honezkero 4 dira Covid 19-aren ondorioz hildako langileak”.\nKrisi honek klase borroka “inoiz baino ageriago” utzi du, haren esanetan: “Koronabirusak denon osasunean eragiten du, baina azken urteetako austeritate politikek ez digute denoi berdin eragin. Ez da gauza bera konfinamendua lorategia duen etxe batean igarotzea edo leihorik gabeko pisu batean. Ez da gauza bera lanpostua galdu duenarentzat edo prekarietate egoeran dagoenarentzat”.\nOsasun krisiaren ostean “normaltasun berri bati” egin beharko zaio aurre, LABeko idazkari nagusiaren arabera, eta “bizitza erdigunean” duen eredu alternatiboa aldarrikatuko dutela. Eredu alternatibo horrek bost oinarri hauek izan behar ditu, Aranbururen arabera: “Zerbitzu publiko indartsu bat, osasun eta zaintza sistema publikoarekin; enpleguaren bermea eta babes sozialerako sistema duin bat; produkzio eta kontsumo ereduaren aldaketa; bidezko politika fiskal bat; eta eredu berriaren erabakia Euskal Herrian bertan hartzea”.\nMitxel Lakuntza ELAko idazkari nagusiaren arabera, osasun krisiak “kapitalismoaren porrota” agerian utzi du, eta hori nabarmenduko dute Langilearen Nazioarteko Egunean. Gainera, “erantzun kolektiboaren” beharra azpimarratuko dute.\n“Aldaketa handiak behar ditugu: austeritate politika alde batera utzi; bizi jasangarriak izan; zaintza lanari garrantzia eta balioa aitortu; zerbitzu publikoak eta oinarrizko lanen balioa indartu; gure ekonomia lurraldean errotu, globalizazioaren aurka… Justiziarako eta iraunkortasunerako bide bakarra dago: trantsizio sozial, feminista eta ekologistan aurrera egitea. Horretarako, gure ondasunik handienak ditugu mobilizazio soziala, aliantzak, elkarlana eta kalean agertzen dugun indarra. Horretarako prestatzea badago gure esku”.\nMaiatzaren Lehena “kaleak hartu ezinik” iritsiko bada ere, “erasoei aurre egiteko konpromisoa” are sendoagoa izango dela nabarmendu du Lakuntzak.\nLangileen bizitza, “lehentasuna”\nHorrez gain, euskal gehiengo sindikalak indarrak batu ditu aurtengo Lan Osasunaren Nazioarteko Egunari begira. Apirilaren 28a izan da salaketa eguna, baina Araban bezperan hasi ziren lantokiz lantokiko mobilizazioekin, San Prudentzioko jai eguna dela eta.\n← Maiatzaren lehenaren atarian Euskal Herriko kaleak margotzeko deia egin dute\nKlase batasunerako deia egin du GPS-k Euskal Herriko gazte prekarioen taldeekin bat eginez →


ELAk Joxean Artzeren euskal langileekiko konpromisoa azpimarratzen eta eskertzen du — ELA Sindikatua\nELAk Joxean Artzeren euskal langileekiko konpromisoa azpimarratzen eta eskertzen du\nELAk Joxean Artzeren euskal langileekiko konpromisoa azpimarratzen eta eskertzen du Joxean Artze artistaren heriotza jakin dugu, eta gure dolumina bere senideei bidaltzen dizkiegu. Bide batez, gogoratu behar da Joxean Artzek bere bizitza osoan zehar euskal langileekin izan zuen egiazko konpromisoa; ELAk hori azpimarratu eta eskertu nahi du gaur bezalako egun tristean. https://www.ela.eus/eu/albisteak/elak-joxean-artzeren-euskal-langileekiko-konpromisoa-azpimarratzen-eta-eskertzen-du https://www.ela.eus/eu/albisteak/elak-joxean-artzeren-euskal-langileekiko-konpromisoa-azpimarratzen-eta-eskertzen-du/@@download/image/artzehiru.jpg\nJoxean Artze artistaren heriotza jakin dugu, eta gure dolumina bere senideei bidaltzen dizkiegu. Bide batez, gogoratu behar da Joxean Artzek bere bizitza osoan zehar euskal langileekin izan zuen egiazko konpromisoa; ELAk hori azpimarratu eta eskertu nahi du gaur bezalako egun tristean.\nJoxean Artzek urte luzez ELArekin kolaboratu egin zuen, hain zuzen ere 70. hamarkadan, eta besteak beste, sindikatuaren hirugarren kongresuaren irudia landu zuen, Eibarko Astelena frontoian ospatu zuena (1976). Dena den, Joxean Artzeren heriotzak euskal kulturaren zutabe nagusietariko baten galera ekarri digu (berea baita "Hizkuntza bat ez da galtzen ez dakienak ikasten ez duelako, dakienak hitzegiten ez duelako baizik" esaldia), baina ELAkideon gogoan egoten jarraituko du, ezinbestean.


Pasodoblea - Auñamendi Eusko Entziklopedia\nPasodoblea da ziur aski nazioartean son handiena izan duen dantza espainiarra. Dirudienez, testuinguru militarrean sortu zen pauso arin delakoa (gutxi gorabehera 120 pausu minutuko) egiteko, hortik dator pauso doble izena. Hori dela eta, lotura estua du banda eta martxa militarrekin. Erritmo bitarra ageri du, normalean 2/4 konpasean, nahiz eta 6/8 konpasean ere agertzen den. XIX. mendetik aurrera ospea hartu zuen testuinguru horretatik at, batez ere, zarzuelen eskutik. Toreatzaileen musika bilakatu zen eta oraindik Espainiako musika enblematikoetako bat da. XX. mendeko azken hamarkadetan jazbanek eta musika herrikoia jotzen zuten taldeek nahiz zenbait musikarik mantendu zuten haren ospea, esate baterako, Manolo Escobar ezagunak.\nKoreografiari dagokionez, bikotean dantzatzeko dantza da, mugimendu aldetik askatasun osoa eskaintzen duena (Sobrino 1999). Horrela, maiz agertzen zen aretoko dantzaren errepertorioan (lehiaketak barne). Dantza horretan dantzariek, sarritan, zezenketen ingurumaria irudikatzen dute keinu nabarmenen bidez. Esan bezala, erritmo biziko dantza da. Hau izango litzateke oinarrizko erritmoa:\nBistakoa denez, pasodoblea Baskoniara ere iritsi zen. Dena den, ez zuen beste erritmo batzuek izan zuten arrakastarik izan, hau da, arrakasta gehiago ukan zuten, besteak beste, balsak, habanerak, polkak, mazurkak edo ezkotixak. Lotuan dantzatzeko dantza zenez, arazoak izan ziren elizako agintariekin eta agintari zibilekin. Gainera, euskaldun izatea eta katoliko izatea izan ziren euskal nortasunaren hastapeneko ezaugarriak.\nHorrenbestez, mugimendu errenazentistetan eta euskal nazionalismoan dantza lotuak ez zuen harrera onik. Ondorioz, pentsatzekoa da pasodobleak, Espainiako nortasunaren ikur sendoa ere bazenez, are harrera makurragoa izan zuela. Horrez gain, bazen Herrialdean genero horren aurka joateko beste arrazoi bat, hau da, musika-bandekin zuen lotura estua. Horrela Euskalerriaren Alde aldizkarian, esaterako, honakoa irakur zitekeen 1918an (74-78. or.):\n"Azken urteotan, duela ez hainbestetik hona, Donostiako, Bilboko eta Gasteizko udal-bandetako programetan euskal musikako zenbait pieza tartekatzen direla ikus dezaket atseginez. Erabaki hori goraipatzeko modukoa izango litzateke, halaber, probintzia hauetan, bereziki (salbuespen batzuekin) pasodobleak edo martxak nahiz soinu flamenko edo harroak jotzen dituzten (zezenketarik izan zein ez izan, korrida edo nobilladak iragartzeko asmoz edo gabe, eta herriko festetan jotzen dutenean) txaranga herrikoi guztietan".\nBeste erreferentzia interesgarri bat hartuz, Francisco de Gascuek (1920:95) hau idatzi zuen danbor-jotzaileen inguruan: "agian gure herrialdean jotak, polkak, valsak, habanerak eta zezenketa kutsuko pasodoble harroa sartzeko bide nagusia ziren". Hori, akaso, egia izan daiteke, genero jakin batzuen kasuan, batez ere, balsaren eta habaneraren kasuan. Baina, dauzkagun datuen arabera, ez dirudi pasodoblearen kasuan hala zenik. Pasodoblearen adibiderik ez da ageri 1885eko data duen Fernando Ansorena Izagirre danbor-jotzailearen koadernoan (Ansorena Miner 1996), guztira seiehun eta hogeita hamar pieza barneratzen dituena. Eta Txistulari aldizkarian argitaratutako beste bi koaderno berantiarragoetan ere (Ansorena Miner 1990 eta Apezetxea Aguirre 1991) ez da haren arrastorik ageri. Balsak eta habanerak, ordea, oso ugariak ziren horietan. Julian Romano gaita-jotzaile bikainaren errepertorioan (1831-1899) ere ez da adibiderik agertzen. Errepertorio hori Tomas Diaz Peñalbak (1989) argitaratu zuen eta rigodoiek, balsek, mazurkek, ezkotixek, polkek, 2/4erako rigodoiek, habanerek, jotek eta sonatek osatzen dute, ia maiztasun berean. 1955 eta 1998 bitartean argitaratu ziren Txistulari aldizkariko bigarren aroko lehen sei mila orrialdeetan (Agirregomezkorta eta Vesga 1998), bi pieza besterik ez dira agertzen titulu horrekin, hau da, aipamen guztien %0,1a baino ez.\nHorrek, jakina, ez du esan nahi pasodoblea ez denik agertu Baskoniako eguneroko bizitzan. Horren harira, Ramon Sobrinok "eskualdeko pasodoble" izendatu zuenaren adibideak era badira, hots, doinu herrikoiak pasodoblearen erritmora egokituta, kasu honetan euskal doinuak pasodoblera egokituta. Horietako zenbait oso ezaguna dira gaur egun, esate baterako, Ume eder bat (Euskalerriaren Alde, 1920: 246-278). Are gehiago, harrigarria bada ere, 1908an Eibarren antolatutako Euskal Festetako musika-lehiaketen artean bandak jotzeko pasodobleak barneratu ziren, betiere, euskal doinuekin antzekotasuna izan behar zutelarik. Kasu hartan pasodoble hitza bera euskaraz itzuli nahi izan zen, "ibill-ariñ" izendapenarekin (Euskalerriaren Alde 1908:570). Horrez gain, musikaren arloko nazionalismoarekin eta, are, euskal politikarekin lotura estua zuten zenbait konpositorek hainbat pasodoble moldatu zituzten, esate baterako, Lizarrako Aita Olazaranek.\nEdozelan ere, beste ideia batzuk nagusitu ziren Herrialdean. Horien aldekoa zen, beste batzuen artean, Alejandro Aldekoa Berrizeko txistulari (1920-1996) bikaina. Funtsean, dantza soltearen eta dantza lotuaren arteko dikotomia zen ideia horien oinarria. Lehenengoan ia ez zegoen kontakturik dantzarien artean eta, horren adibide dira, batez ere, fandangoa, arin-arina eta biribilketa. Bigarrenenean kontaktu fisikoa nabarmenagoa zen eta, horren adibide dira, besteak beste, pasodoblea eta balsa, hots, funtsean Espainiako dantzak. Euskal dantza zintzo horiek, jakina, egunaren argitan interpretatzeko ziren, eta ez gauez, eta horiek ziren txistuarekin interpretatu behar ziren bakarrak (Bikendi, 2009). Ideia horien aldamenean Herrialdean pasodoblearen eguneroko errealitatea bizi zen; dena den, egoera horrek ez gaitu gehiegi harritu behar.


Bakearen Artisauek ekimen berriak iragarri dituzte - Sare Gernika-Lumo\nHasiera / Bakearen Artisauek ekimen berriak iragarri dituzte\nBakearen Artisauek ekimen berriak iragarri dituzte\nUrriaren 17ko Bakegileen biltzarraren ondotik.\nUrriaren 17an, Aieteko Nazioarteko Konferentziaren urteurrenean, 60 pertsona, horien artean erakundeetako ordezkari eta hautetsiak, Bakegileek deitutako biltzar berezi batean bildu ginen, irailaren 19ko mobilizazio egunaren biharamunean eraiki beharreko ekimen berriak elkarrekin zehazteko.\nBeti erran izan dugu eta erakutsi dugu presoen auzia guztiz lotuta dela biktimenarekin, edozein dela ere. Istorio bereko bi adierazpen krudel dira, eta elkarbizitzara ekarri behar direnak. Baina gaur egun oztopo bat bada bakearen eta elkarbizitzaren bidea oztopatzen duena: presoen dosierraren blokeoa. Borroka armatuaren behin betiko amaiera, erabateko eta baldintzarik gabeko desarmea eta ETA desegitea ikusi duten 10 urteko aldebakartasunaren ondoren, estatuek ez dute erronkei aurre egiteko erantzunik emaiten. Botere publikoak prozesuan sartzeko garaia da. Batzuen eta besteen urratsek ahalbidetuko dute aurrera egitea.\nGure egungo mobilizazio dinamika Parisen entzunarazia izaiteko ez zela aski egiaztatu ondoren, urriaren 17ko batzarrak tailerren bidez lan egin zuen gure interpelazio eremua zabaltzeko, ekimen diplomatiko, pedagogiko eta mobilizazio modu berrien bidez. Gogorrago jokatzea erabaki da, ez bakarrik Euskal Herrian, haratago ere, Euskal Herrian konpondu nahi dugun gaia gai unibertsala baita. Ekintza diplomatiko, pedagogiko eta politikoek iraun behar badute, badirudi mobilizazio modu berriak martxan ezarri behar direla.\nBakegileen biltzarrak mobilizazio ziklo determinatu eta iraunkor bat bultzatzea erabaki du. Mobilizazio hori handituz joango da hurrengo hilabeteetan, euskal presoek pairatzen duten blokeo politikoa eta salbuespenezko neurriak bukatu arte.\nAtxikitako lehen mobilizazioei dagokienez, abenduaren 19an, larunbata, Luhusoko operazioaren 4. urteurrena dela eta, Bakegileek euskal presoen aldeko desobedientzia zibileko ekimen batera deitzen dugu. Ekimen hau masiboa eta determinatua izango da, eta, aldi berean, filosofia baketsuan sartzen da, pertsonen errespetuan eta pluralean, Bakegileen dinamika hasieratik animatzen duena.\nEhundaka boluntario beharko ditugu, ekintza indartsu, desobediente horretan parte hartzeko, egun osoa eskaintzeko prest egongo direnak, eta gehiago ere. Bigarren mobilizazioa bat 2021eko urtarrilaren 9rako aurreikusia da ere.\nAhalik eta fiteen emango ditugu hitzordu eta beharrezkoak izanen diren ekipamenduei buruzko xehetasunak.


Udan herritarren %70 inguru immunizatuta izatea espero dute - Nafarroa - euskalerriairratia.eus\nUdan herritarren %70 inguru immunizatuta izatea espero dute\nEuskalerria Irratia 2020-12-29 12:30\nGaur Cordovillako Infanta Elena, Arrotxapeko El Mirador, Barañaingo Dominicas eta Atarrabiako Amor Misericordioso zentroetan jarraituko dute inmunizazioarekin eta arratsaldeko lauretan, osasun langileen eta soziosanitarioen txertaketa hasiko da, Refena zirkuituan.\nKoronabirusaren aurkako txertoak Belgikako hegazkin batean heldu dira Gasteizera, Forondako aireportura, gaur, 05:40an. Zortzi furgonetatan garraiatutako txertoen milaka dosi Guardia Zibilak zaindu ditu, eta, behin aireportuko instalazioetatik kanpo, Ertzaintzak hartu ditu bere gain.\nTxertoak atzo iritsi behar ziren penintsulara, baina Belgikako arazo logistiko batek, eragotzi egin du garaiz jasotzea eta egun bat atzeratzea. Hala ere, atzerapenak ez du eraginik izango Nafarroako planean, atzo ez baitzegoen aurreikusita txertoak ematea (egun "logistikoa" izan zen).\nGaur izanen da txertaketaren bigarren eguna; inmunitatea, berriz, uda baino lehenagorako ez da iritsiko. Hala uste du Carlos Artundo Nafarroako Gobernuko osasun departamentuko zuzendari nagusiak. Zehaztu duenez, "hilabeteak geratzen zaizkigu zuhurtasunari, prebentzioari eta babesari dagokionez". Carlos Artundok ez du uste "uda baino lehen" immunitate komunitarioa lortuko denik, orduan herritarren %70 inguru immunizatuta izatea espero dute, bai modu naturalean, bai txertoaren bidez.\nCarlos Artundok azpimarratu du beharrezkoa dela Covid-19aren aurkako txertoa hartzea, "babesteko eta immunizatzeko interes pertsonalagatik", baina baita "erantzukizun sozialeko ariketa gisa" ere, "egoera pandemikoa gainditzeko beharrezkoa den immunizazio komunitario horretan laguntzen delako txertatuz.