Iñaki Bastarrikaren bloga - Lazzaretto vecchio\nRaimundo Lanas urretxindor nafarra\n2022-06-26 // bAst // Iruzkinik ez\nRaimundo Lanas jotaria\nNafarroako Murillo el Fruto herrian jaio zen 1908an Raimundo Lanas Muru jota-kantaria, eta bere ahotsari esker, ospea izan zuen eta ez bere herrialdean bakarrik, baita atzerrian ere. Carmen Bravorekin ezkondu eta familia izan zuen. Gerran pasatako eskasiek eraginda gaixotu eta 31 urterekin zendu zen Fuendejalón herrian (Zaragoza).\nJulian Gayarre izan zen Raimundo Lanas-entzat eredu: artzaintza, errementaritza, arte lirikoa eta eszenatokiak. Eta sekula ez zuen hori ahantzi bere lan askotarikoetan jotari urretxindorrak.\nalgo misterioso y grande\ncon que rezaba Gayarre.\nJota nafarrak dauka\nmisteriotsu ta handitik,\nGayarrek erraten zuen\notoitza izan zenetik.\n“Ruiseñor Navarro” [Nafarroako Urretxindorra] goitizena zuen Raimundo Lanas-ek.\nUrretxindorra Argazkilaria: Tania Araujo\nLiburu honen idazleak: Valeriano Ordóñez Fernandez eta Mª Carmen Castro Rodriguez.\nQuisiera volverme hiedra,\nNahi nuke izan huntza\neta igo horman gora\nzure gelan sartu eta\nbegira nola duzun loa.\nCarmen Bravo-ren hiru argazki.\nCarmen Bravori, maiteari, egindako jota:\nDe las rías de Galicia\ncon la de Lérez me quedo\nporque en su margen nació\nLerezkoa dut neurea\nharen ertzean jaio baitzen\ngehien maite dudan andrea.\nEzequiel Enériz-ek idatzi zituen Raimundok kantatutako jota asko.\nFlamarique ahizpek urretxindorraren omenezko jota kantatzen zuten.\nFuendejalón guardó luto,\nPor el Ruiseñor Navarro\nnacido en Murillo el Fruto”.\nNeguko gau hartan\nFuendejalon lutoan egon zen\nMurillo el Fruton jaioa baitzen.\nEskertza: Mila esker liburu hau oparitu didan Azkarate-Gorri olitear familiari.\nNafarroa, Aragoi eta beste zenbait eskualdetako herri dantza; dantza horren doinua; doinu horrekin kantatzen diren bertsoak. Jota bat jo. Jotak kantatu. Jota bat ere dantzatuko dute.\n2022-06-19 // bAst // Iruzkinik ez\nBakearen Nobel sarirako izendatua, Thich Nhat Hanh maisu budista munduko lider espiritual ospetsuenetako bat da. Egileak isiltasunaren boterea aztertzen du eta aholku praktikoak ematen dizkigu, horren bidez zoriontasuna, bakea eta gure bizi-helburua aurkitzen laguntzeko. Hausnarketa sakonak eta ariketa erraz, erabilgarri eta zehatzak uztartzen dituen obra.\nThich Nhat Hanh lider espiritualak erakusten digu isiltasuna, zer sinple hori, ezagutza- eta harmonia-tresna boteretsu bihur daitekeela. Inoiz itzaltzen ez den irrati bat bezala, gure pentsamendua beti hor dago, iraganeko gertaerak birbizitzen edo etorkizunarekiko antsietatea eta beldurra zabaltzen. Baina adimena isildu egin daiteke. Eta, hori egiten duenean, geure barruko ahotsa entzuten hasten gara.\nArnastu, bizirik zaude Thich NH\nhttps://youtu.be/gjsDHVDiomQ [Trinh Cong Son-en musika entzuteko]\nTrinh Cong Son kantautorea\nTrinh Cong Son (1939-2001) tuoi tre news\nMusikan «etenaldi» uneak daude. Espazio horiek hor ez baleude, hondamendia izango litzateke. Isiltasun une horiek ez baleude, musika kaotikoa eta zapaltzailea izango litzateke. Lagun batekin isilik esertzen garenean ezer esan gabe, une horiek musikak behar duen notarik eza bezain baliotsuak eta garrantzitsuak dira. Lagunen arteko isiltasuna hitz egitea baino hobea da. Trinh Cong Son 1939an jaio zen mundu guztiak asko maite zuen kantautorea izan zen. “Vietnamgo Bob Dylan” deitzen zioten. Esaten denez, 2001ean hil zenean, milaka pertsona joan ziren bere hiletan izan zen bat-bateko kontzertura. Vietnamgo historiako hiletarik jendetsuena izan zen, Ho Chi Minhen hileta-prozesioaren ondoren. Trinh Cong Son, zaratak ahitu egiten zuen, baita txaloenak ere. Maite zituen une isilak. Idatzi zuen: «Baditut lagun batzuk, eta haien presentzia etenaldi musikalena bezalakoa da. Sosegu, askatasun eta zorion sentsazioa sortzen didate. Haiekin ez dut hutsalkeriez hitz egin beharrik. Haien ondoan egonda, ni neu ere gustura sentitzen naiz». Trinh Cong Son gozatzen ari zen une haietaz, non, lagun batekin eserita ezer egin edo esan beharrik gabe, adiskidetasunaren berotasuna sentitzen baitzuen. Denok behar dugu honelako adiskidetasuna. Plum Villagen asko gustatzen zaigu eserita hausnartzea, batez ere komunitate gisa, familia espiritual gisa. Eserita hausnartzen ari garen bitartean, ez dugu hitz egiten, eta, hala ere, parte-hartzaile askok sentitzen dute hiruzpalau pertsonarekin eserita hausnartzea, bakarrik egitea baino pozgarriagoa dela. Elkarrekin lasai eserita, horrela, besteen presentziak sostengaturik. Abesti klasikoak, antzinako vietnamdar musika tradizionalaren lauteaz lagundurik, lautea jotzeari bat-batean uzten dion emakume baten istorioa kontatzen du. Abestiak dio: «Thu thoi vo thanh thang huu thanh». Thui thoi hitzak «une honetan» esan nahi du. Vo thanhek «soinurik gabea» esan nahi du. Thang hitzak «gailentzea» esan nahi du, eta huu thanh hitzak, «Soinuaren presentzia». Abestiak dio une horretan lautea «soinurik gabea soinuaren gainetik gailentzen da» edo «soinuak isiltasunera darama» entzuteari uzten dionean. Noten arteko tarte hori oso ahaltsua da, oso ahaltsua, eta oso esanguratsua. Edozein soinu baino adierazgarriagoa da. Soinurik gabea soinua baino atseginagoa, sakonagoa izan daiteke. Trinh Cong Son-ek ere gauza bera uste zuen. Nire ikasle estatubatuar batek esan zidan David Sanborn saxofoi jotzaile amerikarrak ere antzeko komentario bat egin zuela elkarrizketa batean. Hank Crawford saxofoi-jotzaileaz eta Miles Davis tronpetista-konpositore ospetsuaz ari zela, honako hau esan zuen: [Hank-ek] badaki, espazio hutsak, interpretatzen duen musika bezain garrantzitsuak direla. Eta Miles Davis jotzen entzuten dudanean, liluratu egiten nau haren sinpletasunak eta bete gabeko espazioen erabilerak».\nHezitzaile zoriontsuek mundua alda dezakete\nMeditazioa, filosofia, kontzientzia osoa [Thich Nath Hanhekin meditatzen ikasten].\nNork esan du meditazioa eserita egotea dela? Gogoeta egitea, halaber, jaikitzea da, sentipenak arakatzea eta gorputzean eroso sentitzea. Mugitu egin behar dugu!\nThich Nhat Hanhek hamar ariketa proposatzen ditu, gaitasunak probatzeko, nagiak ateratzeko, orekan egoteko, arnasa sasoian dagoen gorputz batentzat eta mugimendu bakoitzari adi dagoen izpiritu jakinguratsu batentzat. Izan ere, presenteko unea bizi eta bakea egiten denean, errazagoa da inguratzen gaituen munduarekin bakean egotea.\nThich Nhat Hanh eskuz izkribatzen. Plumvillage.\nhttps://youtu.be/5wjFBBjqSOw [Hank Crawford-en musika entzuteko]\nhttps://youtu.be/zqNTltOGh5c [Miles Davis-en musika entzuteko]\n“Bizirik egonda, edozer daiteke”\nbAst2022 [Thich Nhat Hanh-en omenez]\n2022-06-12 // bAst, Juan Luis Aizpuru Beristain // Iruzkinik ez\nIda Vitale Argazkilaria: Alejandro Prieto\nKilkerrak engainurik gabe\nperfumeak sartzen bere orratzean,\ngauez ditu altxatzen.\nkatu zuri batek jauzi\nzuhaitz baten adarretara:\npasatzen da deitu bat\nez dena hegal urrekaraz betetzen\neta ez dutena\nhitz zehazgabeek asetzen.\nZuhaitzak ez du askatzen\nhosto bat gustuz.\nBadaki beragandik urrun\nhosto lehor bertzerik ez dela izanen.\noilarrak zarpail heltzen dira.\nlarre gainean brodatzen dute\nEz dute txoriek arnasten:\nhaien kantutik arnasten du munduak.\nEta ez du kantatzen jasminak;\nharen usain gozoa eresia da\nairerantz joan doana.\nHiltzen da heriotza:\njoan-etorria eten da.\nDestinu posible bat:\nVestigios (mínimas de aguanieve)\nInfinitu hitza infinitua da,\nmisterio hitza misteriotsua da.\nBiak dira infinituak, misteriotsuak.\nSilabaz silaba saiatzen zara haiek deitzen\nargi batek haien nagusitasuna iragar dezan gabe,\nitzal batek adieraz dezan gabe haietatik zer distantziatara\ndagoen zu zauden lausoa.\nDistiraren punturen batera doaz eta habia egiten dute,\nlibre uzten dituzunean airean\nitxaroz hegal esplikaezin batek\nharen hegaldiraino eraman zaitzan.\nDuen zaporea baino gehiago al da bizitzaren gustua?\nHiri guztietan zehar doa gudulari\ndoluaren kale ezaguna\nzeinaren kolorea -kaioak, beleak-\nbarrutik kanpora isurtzen baita, zuri, beltz.\nAhotsak entzun litezke musikak\nbaina gehiago dezake indar beltzak, zuriak,\nzuhaitz erreen kalbario batekin,\nseinalean esperantza posiblea ezabatu.\nProcura de lo imposible (Tropelía)\nAukeratu egiten da\namets hainbat puskatan\nebakia, nahi dut,\nbizirik egoteko era hau\neta ez bertze bat;\nhiltzeko era hau\neta ez gehiago\nNorberaren itzal bezala\nedo poxpolo sutu bortitz bezala.\nEz dago bertze aukerarik,\nez bertze ezaugarririk.\nEz bertze heriotzarik.\nEz bizitza handiagorik.\nOidor andante (Razón suficiente)\n“Libro” poemaren eskuizkribua [Ida Vitale]\nIda Vitale tranvias.uy\nBertze batzuen intimitatearekin bat egiten duen intimitatea da poesia.\nkatua Argazkilaria: Juan Luis Aizpuru Beristain\nHeremakono: hogei urte zorionaren zain\n2022-06-05 // bAst // Iruzkinik ez\nAbderrahmane Sissako zinema-zuzendari mauritaniarrak “Heremakono: zorionaren zain” izeneko filma egin zuen orain hogei urte, 2002. urtean hain zuzen.\nAbdallah egon gabe dago Nouhadhiboun, jada ez da gai jendeak hitz egiten duen hizkuntza hitz egiteko. Nouhadhibou irteera-geltoki bat da, portuan atrakatutako ontzi handiek Europa gotorlekurako bide arriskutsua seinalatzen dute. Abdallah Mauritaniatik Espainiara nola joan bilatzen ari da, hau da, bertze mundu batera nola joan. Bertze bat nola izan.(FILMAFFINITY)\nurtean, Maliko Tombuctú hiria muturreko erlijiosoen eskuetan erori da. Kidane lasai asko bizi da dunetan Satima emaztearekin, Toya alabarekin eta Issam 12 urteko artzainarekin. Baina hirian herritarrek jihadistek ezarritako izu-erregimena pairatzen dute: debekatuta musika entzutea, barre egitea, erretzea eta baita futbolean jokatzea ere. Emakumeak duintasunez eusten saiatzen diren itzal bihurtu dira. Egunero, auzitegi islamista inprobisatu batzuek epai zentzugabe bezain tragikoak botatzen dituzte. Tombuktun nagusi den kaosak ez du Kidanerengan eraginik izango, harik eta Amadou, bere behi kuttuna hil duen arrantzalea, istripuz hiltzen duen arte. Orain aurre egin behar die okupatzaile atzerritarrek ezarritako legeei. (Filmaffinity\nBamako auzo herrikoi bateko patioan auzitegi bat jarri dute. Afrikako gizarte zibileko ordezkariek nazioarteko finantza-erakundeen aurkako prozesu bat abiarazi dute: Munduko Bankua eta NDF (FMI) auzitan jarriz. Uste dute Afrikaren egoera lazgarriaren erantzulea bi horiek direla. Benetako prozesu honek legelari profesionalak, gizarte zibileko ordezkariak eta aktoreak eszenaratzen ditu.\nPatio honetan bizi direnen artean Melé dago, taberna bateko abeslaria, eta bere senarra, Chaka, lanik gabea.\nLife on earth (1998) Bizia lurrean\nXXI. mendearen bezperan, Abderrahmane Sissako, Frantzian bizi den Mauritaniako zinemagilea, Maliko Sokolo herrixkara itzuliko da bere aitarekin elkartzeko: aita maitea, harritu egingo zara eta kezkatu ere egingo zara nire gutun bat jasotzean. Dena ondo dagoela ziurtatzeko egiten dut. Sokolora itzultzen nauen gauza garrantzitsu bat gertatu da: Sokoloko bizitza filmatzeko gogoa, nire herriko bizitza, eta denetik urruntzeko gogoa, 2000. urtea laster iritsiko dela eta ezer ez dela onerako aldatuko jakinda. Nik baino hobeto dakizu. Sissako herrira iristen da, arropaz aldatzen da, bizikletan ibiltzen da eta kaleetan paseatzen du… (FILMAFFINITY)\nMauritanian jaioa eta Malin hazia, Abderrahmane Sissakok Moskun zinema ikasteko beka bat jaso zuen, eskolan graduatu ondoren. Errusiera ikastera, Rostovera bidali zuten, Don ibaian urtebetez. Moskutik Rostoverako tren-bidaia amaigabean Baribanga ezagutu zuen, hizkuntza eskola berera zihoan ikasle angolarra. Urte hartan, etxetik urrun, bi afrikarrak lagun egin ziren. Ia bi hamarkada geroago, Sissakok Baribanga bilatzea erabaki zuen. Rostov-Luandak bi istorio kontatzen ditu, aspaldian galdutako lagunaren bilaketa, gaur egungo Angolarekin elkartzera garamatzana. Atzera begirako pertsonala ere bada, Mauritaniatik Malira eta gero Sobietar Batasunera egindako bidaia eta bidaiari buruzko filma, eta filmaren helmuga berria, Angola. Filmak herrialde askotako istorioak lantzen ditu, eta haien arteko lotura, kontinente baten nahastea, esperientzia sentsual bihurtzen da, eta Afrikako historiaren zati bat hautematen dugu.\nZortzi film labur, munduaren inguruko zortzi istoriotan oinarrituak. Gaur egungo gizartearen hainbat arazo eta ezuste islatzen dituzten zortzi zuzendari.\nAbderrahmane Sissako zine-zuzendaria\n«Film bat egiten dudanean, zalantza egiten dut etengabe, eta batzuetan nabaritzen da. Hala ere, nire barruan, inorekin partekatzen ez dudan uste sendo bat daukat, ezkutuan bezala.»\nAbderrahmane Sissako lan humanista eta konprometitu baten egilea da, Iparraldearen eta Hegoaldearen arteko harreman konplexuak eta sufritzen ari den kontinente afrikar baten patua aztertzen dituena. Kulturen eta kontinenteen artean nabigatzen du; Mauritanian jaio zen 1961ean, Malin eman zuen haurtzaroa eta 1983an Sobietar Batasunera joan zen zinema ikastera Moskuko VGIKn. Han egin zituen bere lehen film laburrak: graduko bere filma, Le Jeu (1989), eta bi urte geroago, Octobre (37 ‘ko iraupena), Cannesko Zinemaldian aurkeztua 1993an Un Certain Regarden. 1990eko hamarkadaren hasieran, Abderrahmane Sissako Frantzian kokatu zen. 1998an, Life on Earth (La Vie sur Terre) egin zuen, zuzendarien Hamabostaldian programatua. Heremakono (Waiting for Happiness) 2002an hautatu zuten Un Certain Regard sailean, eta nazioarteko kritikaren saria jaso zuen. 2006an, berriro itzuli zen Cannesera, Bamakorekin, lehiaketatik kanpo aurkeztuta. 2014an, bere azken filmak, Timbuktu, Lehiaketan proiektatua, zirrara handia piztu zuen Zinemaldian, eta atzerriko film onenaren Oscar saria (2015) lortzeko lehian Mauritaniako lehen lana izan zen. Frantzian, zazpi Zesar sari irabazi ditu, zuzendari onenaren eta film onenaren sariak barne.\n2022-05-29 // bAst // Iruzkinik ez\nSusanna Rafart Corominas 2001eko Carles Riba sariarekin ezagutu zuen jendeak, Pou de glaç liburuagatik. Horren ondoren, Retrat en blanc eta Baies liburukiak eta L’ocell a la cendra (2010), La mà interior (2011) eta La llum constant (2015) trilogia idatzi zituen. En el teu nom (2014), Antoni Rossellek izen bereko diskoan egindako lan musikalarekin batera argitaratu zen.\nGeneroen mugako idazlea da, eta Un cor grec. Memòria i notes d’un viatge (2006), Les tombes blanques. Contes de la Mediterrània (2008) eta Gaspara i jo. Sobre l’amor. Retrat oval de Gaspara Stampa amb intervencions presents (2011) argitaratu ditu.\nHaren atzetik Crisàlide eleberri laburra. Pastoral en Si Menor (2015) eta Dies d’agost. Notes i dies de terres properes (2017) egunerokoa.\n2018an La fugida de Urània nobela historikoa argitaratu zuen, eta Quima Jaume saria jaso zuen ibilbide literarioagatik. D’una sola branca liburuarekin, Miquel de Palol 2021 saria irabazi zuen.\nSusanna Rafart Coromines idazlea\nPremi Miquel de Palol 2021\nD’una sola branca [Adar bakarrekoa] lanak, Susanna Rafart poetarena baita, pentsamenduaren eta irudien intentsitatea eta bertsoaren eta poemaren kalitate formala ditu ezaugarri. Poema-liburuak bataren ibilbide metaforikoa aurkezten du, natura basotsu eta hotz batean barrena, heriotza eta oroitzapenak buru dituela.\nEsnatzen ari zaren altzifre zaharra\ngau bat eta bertze bat, zure oinaze izoztuan:\nnon bota duzu zure zeinuaren aitzurra?,\nnoiz arte izanen zara isiltasunaren mudantza?\nZure itzala hondatuta,\norain airean irekita dauden fruituak zapaltzen ditut,\nbereizten dut berdea, bakardade isila.\nZugatik eta nigatik, txirikorda mikatza izan zen zoria.\nLa llum constant [argi iraunkorra]\nLa llum constant liburua denboraz eta galeraz mintzo da. Liburu honekin, Susanna Rafartek L’ocell a la cendre (Labreu, 2010) eta La mà interior (Meteora, 2011) lanek osatutako zikloa amaitu eta hesitu du. John Donne poetaren bertso batetik abiatuta, egileak absolutuaren maitasun-biografia bat marrazten du, non errealitateak bere mugak galtzen dituen, eroriko, ilunpe eta oihuaren hizkuntzarekin elkarrizketa bizia egiteko. Liburu honetako sinboloek San Juan Gurutzeko, Salvador Espriu olerkarien edo Maria-Mercè Marçalen azken liburuen erregistroa hartzen dute.\nCançons de bressol (Sehaska kantak)\nEnric Casasses Figueras | Narcís Comadira | Teresa Costa Gramunt | Emmanuel David Mari García | Jordi Valls Pozo | Jordi Pere Cerdà | Núria Albertí Martínez Velasco | Carles Duarte Montserrat | Anna Aguilar-Amat Castillo | Xavier Amorós Solà | Carles Torner |Vinyet Panyella Balcells |Vicenç Llorca Berrocal| Joana Raspall Juanola | Joan Margarit | Pere Rovira | Jordi Guardans Cambó | Josefa Contijoch Pratdesaba | Ricard Creus Marzo | Susanna Rafart | Carme Riera | Gabriel Janer Manila | Dolors Miquel\nCançons de bressol-en laburpena:\nGarai guztietako sehaska kanta aukeratuak.\nBaliteke sehaska kanten jatorriak ia gizateriarenak bezain urrunak izatea. Eta ez da zaila imajinatzea, duela milaka milioi urte, gure arbasoetako edozein kobazulo batean edo palafito batean, kukubilko, bere haurra kulunkatzen bere soinuen gozotasunarekin, ohartu eta gero, batera, loa deitzeko eta izpiritu txarrak urruntzeko efektibo baino gehiago zirela. Sehaska kanta hauekin, Carme Rierak gure poesia katalanaren historian zehar ibiltzera gonbidatzen gaitu. Ikerketa sakon baten ondorioz, antologia honek sehaska-kanta tradizional eta anonimoen erakusketa zabala biltzen du lehen aldiz, baita autoreek sinatutakoak ere, batzuk oso gazteenak. Bidaia harrigarria eta hunkigarria, gure ahozko tradizioko sehaska kantarik onenak eta, aldi berean, gaurkotuenak aurkituko ditugu, Mirna Vilasís eta Xavi Murcia, Pisto de Colores taldeko kideek interpretatutako abestiekin osatutako CDarekin batera.\nLa inundació (Uholdea)\nUholdea-k beren mundu hondatua bizi duten hiriko eta landako pertsonaiei buruzko hemeretzi kontakizun biltzen ditu. Barne-bakarrizketa nagusi dela, orri hauetan zehar, existentziari buruzko ikuspegi pragmatiko eta poetikoak agertzen dira.\nLa fugida d’Urània eleberri historikoa\n1888: Erakusketa handia. Bartzelona magoz eta poetaz, harrokeriaz eta miseriaz betetako hiria da; alfonbra lizun baten azpian ezkutatutako miseria-kapazuak. Eugeni Bellavista margolari frustratua Bartzelonara joan da, nahi gabe argazki galantean aritzeko. Hiria kortse perfektua dela konturatuko da, irribarre artean erreprimitzen duela.’ Bere estudiotik Kataluniako burgesiako andereño handiak igaroko dira. Haiek, jakin gabe, Londresko prentsaren irakurleen gozamena izango dira, baina oraindik gai izango da obra noble batean parte hartzeko. Desagerketa eszeniko beldurgarrienetik, Tibidaboko ispilu zahar eta urrunetan bezala, egia sortuko da.\nMaskarada handi honetako protagonista guztiak Fructuoso Canónigok, Merlí katalanak eta Misericordia ederrak osatzen duten opera batean txotxongilo gisa dantzatzera bideratuta daude.\nTtitto Aguerre zizelkaria: “Formaren bila noa puska baten barnean delakoan”\n2022-05-22 // bAst // Iruzkinik ez\nTtitto Aguerre erran.eus\nBeronika Zamora kultura-zaleak bertatik bertara elkarrizketa egin dio Ttitto Aguerre zizelkariari Lazzaretto Vecchio blogerako. Hona hemen emaitza:\nTtitto Aguerren ikustera joan gara Senpereko Aldapa etxera neguko arratsalde euritsu batez. Aldapako sukaldean, berak egindako mahainaren inguruan hartu gaitu; leku hoberik ba ote zen haren zizelkari ibilbideari behako bat emaiteko?\nTtitto, nola sortu zaizu zizelkaritzan aritzeko tirria? Nola hasi zira zizelkatzen?\nEtapa desberdinak izan ditut baina momento garrantzitsu bat izan da Aldapa etxea berritu dugun garaia. Lanak bukatu eta bi urte berantago, bazterrera utzi zur bat garbitzeko berriz atera nuen, ateburu bat. Ohartu nintzen izigarri ederra zela. Jadaneko bazituen bi zilo, garbitu eta bertze bi zilo egin nituen. Xutik eman nuen eta zerbait bazuela ohartu nintzen. Momento hortaz oroitzen naiz: garbitzea maisturutzaren luzamena bazen, baina bi zilo egitea eta gero zutik emaitea, bertzerik zen! Ez nintzen baitezpada hortaz ohartu. Horren ondotik, bazterrera utzitako lehenagoko ximine zaharraren zura atera dut. Garbitzen hasi nintzen eta barnekaldetik suak milikatutako halako aho bat bezala bazuela, hots erredura bat bazuela ohartu nintzen. Hain segur pindar batek horra joanik egina zuen eta emeki-emeki forma berezi batean suak jana zuen. Ilar luxe baten forma hartzen zuen. Garbitzearekin sakondu nuen eta sakontzearekin kasik zura pasa nuen. Pasatzearekin, geometrikoki lauki bat bezala egin nuen eta gero nintzen ohartu, xutik eman eta, banituela bi pertsona hor!\nBi pertsona: gizona, emaztea, emaztea, gizona! Orduan mozten ditut eta ilar forma horren xiloari xuxurlaren gunea emaiten diot. Momentu horrek osoki bete ninduen eta izena deplauki etorri zitzaidan: xuxurla.\nXuxurla (haritza eta altzairua) 145 x 28 x 6 cm\nMaitagune 1 (lizarra) 182 x 69 x 9 cm\nHor atsematen dut lehen zizelketan etorri zitzaidan emozio berdintsua, ez bazen emozio handiago bat! Momentu hortan deskubritzen dut enetako osoki berria zen zerbait eta ez zena lana, baina ez nuena izendatzen, zizelkatzea! Hor alimaleko zilo bat bezala bazela eta zerbaitek deitzen nauela konprenitzen dut. Orduan intuiziotik haratago joateko gogoa etorri zait. Sakondu nahi dudan mundu bat badela hor ohartzen naiz. Beraz, zizelketari buruz gogoeta batzu eraman ditut. Ezker ta eskuin so egiten hasi naiz, fite ohartzeko ezagunenak zirenak baino haratago eta artisautzaz baino haratago, Euskal Herrian zizelkaritzarekin hartu eman berezi bat badela. Harritzekoa da hain kilometro kadratu guttitan zenbat zizelkari baden!\nOrduan artista batzuek inspiratu ote zaituzte?\nHasi naizen momentoan batere! Gero bertze zizelkarien lanari interesatzen hasi naiz, ohartzeko ezjakina nintzela. Ez nuen kasik deusik ezagutzen! Figura bat edo bertze ezagutzen nuen, baina zizelkarien praktikei buruz ez nekien kasik deusik. Mundu arrotz bat zen. Beraz, sakontzeko garaia izan da. Lehenik, zabalago ikusteko dokumentatu naiz, baina ene baitan sakonago ikusteko marraztea garrantzitsua izan da; kontzeptuen lantzea, ideien biltzea, ene ingurumen hurbilak ekartzen ahal zidanaz jabetzea eta hori ber lantzea ahalbideratzen dizulako. Lanketa desberdin horiek badute logika bat; erran nahi du hastapenean hasi banintzen garbitzen jakin gabe nora ari nintzen, hor aldiz marrazten dut egin ahala xuxen, eta materia lantzen hasi aintzin, zeri buruz ari naizen jakiteko. Tartean ez dut erran, baina esperientzia biziki bortitza bizi izan dut. Hastapeneko bi zuren artean, hasi nintzen enbor bat lantzen ideia finkorik gabe eta katastrofe bat izan da! Landu dut baina ez nekien nora iritsi eta ez nekien bukatua zenez ere! Momentu batez gelditu naiz, baina ez zuen itxurarik! Ez dut batere lehen bi zurekin ukan dudan bibrazio bera izan baizik eta kontrarioa sentitu nuen! Haatik, biziki formagarria izan da. Horrek bidea markatu dit eta egoera katastrofiko hortara ez berriz erortzeko ditut marrazkiak egin. Hor pasa dira bortz urte: marrazten eta marrazten, dokumentatzen, baina sustut marrazten aritu naiz. Emeki-emeki gorpuzten joan da eta enetako nahiko koherentzia izan dudalarik, materien ikerketara pasa naiz. Hola joan naiz osatzen eta materien esperimentatzen lehenik. Gero, marrazkiak eta materiak gurutzatu ditut eta azkenik obrak bukatu ditut. Hor 5 -10 -15, kasik 80 bat obra segidan ekoizten joan naiz.\nZohardi III (alabastroa) 24 x 21 x 8 cm\nGarapen bat izan duzu materiaren lanketan? Lehenik zura, gero burdina edo denak batera landu dituzu?\nParaleloki materia ezberdinak landu ditut. Baina halere, kasik hierarkia bat badela erran nezake. Zuretik abiatu naiz. Ez naiz enborretatik abiatu baina zuretatik, jadanik erabilia izan den zuretik abiatu naiz, eta haritzaren kasuan ahalaz zur zaharretik, ederrago atsemaiten baitut! Bakoitzaren mamia ikusteko, zur zaharretan estimatu ditut: haritza, gaztaina, akazia, zurzuria, irroko, platana, ezkia eta hainbat zur. Ez dut erranen burdina edo altzairua zuraren luzamena dela baina ondotik landu dut. Momentu batean ohartu naiz sail batetako lau obretarik hiru lehenak haritzez egin nituela eta azkena altzairuz, indar gehiagoren bila joan nahi banu bezala. Hori esperimentatu dut hiruzpalau sailetan. Gero burdinkien munduan sartu naiz. Hor altzairua, inox edo herdoilezina, aluminioa, kobrea, denak esperimentatu ditut bakoitzaren nortasuna ikusteko. Ondotik alabastroa eta papera heldu dira. Materien ikertzen ari nintzela, konzeptuak ere landu ditut eta hor argia ikertzen joan naiz. Ber zura emaiten baduzu argi elegante baten besopean edo iguzkipean edo sukaldeko argipean ohartu naiz ez dela batere ber gauza ateratzen! Beraz, argia ikertu dut eta argia aise gehiago bizi da alabastroaren baitan edo alabastroaren bitartez. Argiak du bolumena egiten, ez baduzu argirik bolumena ez duzu ikusten edo ez duzu bertzela ikusten. Zizelkatzea formaz haratago joaitea baita, beraz, bertze zerbaiten ikustera joaiteko argia duzu kasik bidelagunik hoberena. Horrek ekarri nau alabastroaren ikertzera.\nEta papera, materia bezala lantzen duzu?\nBai, eskuz eginiko paperak argia harrapatzen duelako papera landu dut.\nPapera eskuz egiten zuen norbaiten ikustera joan nintzen jakiteko nola egiten zen. Materiaren ikertzea ez da bakarrik so egitea baina bere izaiteko moldea konprenitzea da. Beraz, esperimentatzean: egin, zilatu,… baina bereziki nola portatzen den eta zer dizun eskaintzekoa ororen buru begiratzen duzu. Burdinkiak, barnean nola eginak diren konprenitu behar duzu, gero dirdirarazteko edo aire lanbrotsu bat utzi nahi badiozu. Ororen buruko emaitza ahalik eta hobekien irudikatzeko zer dizun eskaintzeko behar duzu jakin. Gero ohartzen zira materia bakoitzak badituela aplikapen desberdinak. Zizelketa bera egiten ahal duzula zurez, altzairuz, ala alabastroz ohartzen zaren bezala baina ez dira batere ber mezuak pasarazten. Zizelkatzea da, neretako osagai guzi horien artean lotura egitea eta ene aztaparraren finkatzea. Erran nahi baitu, bata bertzearen gibeletik heldu diren erabaki askoren emaitza da zizelketa bakoitza. Zizelkatzea da erabakitzea zer egin, zer ez. Eta ene kasuan materia kentzea da. Erran nahi du forma egiten dudala, formaren bila noa puska baten barnean delakoan. Beraz, bazter guziak behar ditut kendu! Hori da, nik zizelkatzen dut materia kenduz.\nBertze materiarik lantzen ote duzu? Harria adibidez?\nEskupean dudanarekin egiten dut eta interesa pizten didanarekin! Adibidez, Larrungo harriarekin, ez dut tirarik, tresneria berezia behar delakoan. Baina ikerkuntza desberdinetan bazen mineralogiaren ikerkuntza. Hor ohartu nintzen forma guziak jadanik naturan direla eta forma geometriko harrigarrienak barne. Adibidez, pirritak harriaren barnean ohatzen direla konturatzea, harrigarria da! Hori ezagutu dudalarik, bederen oren erdi bat eman dut erraiteko «nola posible ote da?». Ez da zizezelkariaren esku sartzerik hor eta gero zure buruan mila galdera pasatzen dituzu: «nolaz da posible? Presioa? Beroa?…». Baina zerbait sutan emaiten duzularik ez du kubo bat egiten! Enigma horren konprenitzeko, partez bakarrik oren erdi bat segurrik joan zait, ondoko egunetan bertze galdera batzu sorraraziz. Beraz, geologian adituak eta pasionatuak diren batzuen ikustera joan naiz. Ezustean, desmartxa guzi horiek dira zizelkatzea ere. Ez da bakarrik tresna batekin, edo zizelarekin «tanka-tanka» ari zaren momentua!\nEta obra bat nola sortzen da zure buruan? Materia esperimentatzen duzu, galderak pausa arazten dizkizu eta ondotik zein da, argia ikusi arte obra batek egiten duen bidea edo bidaia?\nMarrazten dut, marraztea baita enetako buruan dudana konfrontatzeko manera bat: ea buruan ikusten dudana paperean eman eta hori denez. Paperean pasatzen ahal ditut asteak, ez bada urteak gauza ttipi batzuen aldatzen eta aldatzen baldin baditut, nere buruan ez dudalakoan argi da. Hor bukatua delarik, erran nahi baitu buruan argi dudala zer izango dudan, zer neurritan, zer tresna erabiliko dudan, zer materialekin eginen dudan,…Orduan naiz materialera pasatzen, orduan naiz hasten.\nMugarri A-I (haritza) 23 x 19 x 7,5 cm\nHortako ikusten duguna azken etapa da?\nHortako, idazle edo bertzek erdizka baizik ez naute sinetsi erraiten diedalarik tailerrera noalarik obra exekutatzeko dela. Buruan dudana ateratzen dut, horra!\nHor ez zara gehiago intuitiboki ari hastapenean bezala; biziki pentsatua da, biziki landua da…\nOsoki. Orduan zer da? Dena menperatzeko nahia? Hain segur, partez bederen… Baina hola egitea zentzu ematea da, eta edozein gisaz ez duzu dena menperatzen. Baina ikasi izan dut eginaren eginaz, pentsatuak ez nituen elementu horien barneratzen eta ene egiten. Nik nahi diodan ebakiera zuzen egiteko haritzaren zaina, ez dela behar den zentzura joaiten, baina «negoziatzen» dut! Zentzu hortan erraiten ahal da materiak ere baimentzen didala egin nahi dudana. Berak dit baimena emaiten. Batzutan entseatu naiz, baina ez du balio, zerbait hausten duzu. Hori bizi izan dut esperimentazio garaian. Esperimentatzen dudalarik, erran nahi baita ikusi, moztu, trebeska moztu, maxinarekin, segarekin, «tronzoneusarekin», bertzelako tresnekin,… ikusten duzu nola bizi den. Gero, obren egiten hasten naizelarik, ustegabe guzi hoiek gainditzeko gai izanen naizela erran nahi du. Gertatzen da, adibidez, itxuraz kanpotik izigarri ederra atsemaiten dudan zur bat eta barnean ikusi ez nuen adabegi bat baduela! Negoziatzen da eta uzten diozu berea duelakoan! Ez da perfekziorik! Hori hartzen eta ororen buru indar bihurtzen ikasten da. Plazerra galdu gabe! Beti hor hari bat bada, plazerra!\nAiako Harria (altzairua) 49 x 104 cm\nBistan dena, ez bazenu plazerrik ez zenuke eginen, erraiten da «gustuko tokian aldaparik ez!»…\nEgun guziz lan egiten dut eta seguraski ohartu gabe, gau guziz ametsetan ere!\nMomentu batez obra guzi horien partekatzeko nahia izan duzula pentsatzen dut eta erakusketak egin dituzu. Ba ote da zure ibilbidea markatu duen erakusketa bat?\nBai, 2015ean hasi nintzen lehen erakusketa egiten. Justuki lanketa desberdin horiek egin ditudalarik, ororen buru 60-70-80 obra banituen eta partekatzeko nahia banuen. Momento batean senditzen duzulako erakutsi behar duzula egin duzuna, baina jendearen begiradaz ere ez duzu beldur izan behar.\nEta jendearen interpretazioetaz…\nBai, beren sentipenetaz jabetzeko gogoaz… Beraz, hori nahi izan dut momentu batean egin ahala untsa antolatu. Lanketetan ohartu nintzen ene obra guziek eta obra sail guziek logika bati erantzuten zutela. Hau da ideograma huni: «Distantzian» , «Egunsentian», «Sartzebidean», «Barnean». Obra guziek ideograma huntan badute oinarria eta hortaz eginaren eginaz ohartu naiz. Egin ahala gauzen esplikatzeko ideograma hori gero sortu dut. Beraz, erakusteko gogoa eta erakusketak ideograma hunen arabera muntatzeko ideia etorri zait.\nEgunsenti III (alabastroa) 30 x 23 x 8 cm\nLehen erakusketa batean erakutsi nahi nuen zer den distantzian izaitea, eta hainbat obra sekuentzia huni lotu nituen. Hori izan zen Donibane Garazin. Ondotik, «Egunsentian» edo «Sartzebidean», bi sekuentzia hoiei lotu nizkien hainbat obra erakutsi nituen Angelun; eta azkenik, «Barnean»-ekin, hainbat obra erakutsi nituen, Senpereko Larraldean. Eta irringarria da: Uharte Garazin sortua naiz, Donibane Garazin erakutsi nuen; Angelutik pasatu, arrazoi ezberdinendako, adibidez, gaztetan oroit naiz pilotan ari izanik Angelun; eta azkenik Senperen bizi naiz eta Senpereko Larraldean erakusketa egin nuen! Kointzidentzia bat baizik ez da, baina hasteko istorio horren kondatzea, nere buruarentzat baizik ez bada, gustuko zait! Ondotik bertze erakusketa batzuk muntatu ditut eta denbora berean ekoizten segitzen nuen. Izan dira Zumaia, Ordizia, Donostia; gero Saint Junien, eta La Baule. Azkenik egin dutana eta gehienik markatu nauen erakusketa, 2019an Senpereko Larreko kultur gunekoa izan da. Hor 110 obra pasa erakutsi ditut, 500 metro karratutan, nik nahi bezala, behar den espazioan, behar den argiarekin eta bertze artisten laguntza galdeturik. Hori da inbeztizamendu pertsonal gehiena eskatu didan erakusketa edo erakusketak eskatu dit edo nik eskaini diot. Nere burua eskaini dut eta ez da sinple hori…\nMilesker, Ttitto, gurekin solasean iragan momentu horrentzat!\nTtitto Aguerre Argazkilaria: Izaskun Urbieta (urola-kostako hitza)\nIlargipe I (alabastroa) 24 x 35 x 16, 5 cm\nIlargipe (papera) 38 x 50 cm\nZutarri II (altzairua) 110 x 35 x 17,5 cm\n2022-05-15 // bAst // Iruzkinik ez\nSami Tchak togoar idazlearen izarrak\n2022-05-08 // bAst // Iruzkinik ez\nIzarrak suzkoak dira\neta gure hegalak lastozkoak\nhark hartuko gaitu\nbere halo gozoan\nedo suntsituko gaitu.\nnahiko du baita ere,\nentzun zure iturriaren kanta\nhan behean, zure zilborpean.\nBidaia ederra da\nBeraz, goazemazue zazpigarren izarreraino,\nhalo leun edo su bizi.\nZure kamisoia izanen da\nedo gure hil-oihala.\nAbia gaitezen, Linguère!\neta pentsatzen dut bizitzan,\ntxori hauskor horretan\nzeru amaigabearen haize guztiei aitzi.)\nTxolarreen hegaldia iduri,\n(¡Oh zure adatsa!)\nbizitza orok ihes dagi\nArgi Handiaren Begi itxia.\nbaina zein paisaia ederra,\ntxingar gaineko bidea barne.\n¡Oh zure adatsa!\nBasamortuko palmera baten pean\nhondar duna zabal baten gainean,\neguzkiak intzentsu eskutada bat erretzen du\nalhinna irudizko bere eskuarekin\nzure adatsean galdu da.\nEz ezazu itzal zure lotsarekin.\nsu izoztuaren aingeru,\nari da prestatzen bere pintzel zurrun irazekia.\nBeraz, ager zaitez!\nHeldu da unea,\nbetikotasunaren aldaketan dantzatzekoa.\nEa, erakuts zure adatsa.\nOharra: «Linguère» Senegalgo hiri bat da, baina, historikoki, Senegalgo zenbait erresumatan printzearen edo erregearen arrebari ematen zitzaion tituluarekin du zerikusia. Horien artean, adibidez, Sérèreko erresuma, Léopold Sédar Senghor-en herria. Togoko poetak hemen Linguère hitza erabiltzen du printzesa gisa emakume senegaldar bati buruz ari dela adierazteko. Poema klasikoen antzera ere irakur daiteke, izen propio baten erabilera gisa.\nIlunbistako jantzi ederra erakutsiz,\neguna urruntzen da,\nneka-neka egina bidaia luzearen ondoren.\nNik, hegazti barkati,\nhegaz egiten dut goizalbatik\neta ez dakit non utzi bertsoak,\ngauak desegin egiten ditu gauzen inguru-ertzak.\nene bihotzak ez luke jasanen gehiago\noraindik ere luzaro itxaron behar balu\nairean zehar noraezean.\nireki iezadazu zure habia.\nEskain iezaiezu zure ahotsa ene orduei\nhazten baitira ene denbora hauskorarren\nEz nago zure egoitzatik hain urrun.\nEne otoitza zure eskura dago\nbaina zure isiltasuna izotzezko murru bat da.\nEntzunarazi zaidazu zure ahotsa…\nGuztia doa oso bizkor,\n2666 gure etorkizunaren iragana da jadanik,\nmaitasun hilen galaxian.\nZer axola du!\nGaur bere ateak zabaltzen dizkigu\nune bedeinkatuaren jauregirantz\nnon zuztarra beheratzen den,\nlur emankorraren barne belarrira.\nJaso ezazu zuztarraren mezu beroa\neta eramanen dituzu loreak,\nsortzen den urtearenak,\niragan urrunaren apurra,\nirentsia gu baino askoz lehenago\nitxuraz geldi denak.\nZuhaitz zahar baten adarren gain\npausatu zen txori gaztea.\nZuhaitz zahar baten adarretan,\ntxori gazte batek bere había egin zuen.\nZer erraten dio zuhaitz zaharrak txoriari?\nZer erraten dio txori gazteak zuhaitzari?\nLoturen misterioa, adinetatik haratago.\nMakurtzen naiz zure itzalaren pean,\nene hatsak koloreztatzen du neure nota barnenekoekin.\nZatoz, joan gaitezen,\nzatoz ikustera lurraren ernamuin gazteak\nmila uzten oroitza dakarrena.\nZatoz joango baikara ikustera\nharen gaztaro berdea,\nmustardaren lore horiak.\nZimelduko diren promesak\nHeriotzak zeharka begiratzen dio edertasunari.\nnire bihotzaren isilera arte.\nIsilik sartzen zara,\nene desira irazekia\nsutegiko sutatik aterea\nbaina, entzun ene kanta.\nIsilik sartzen zara.\nEgun berri bat sortzen ari da,\neta haren aurpegian,\nidazten dut, aski ozen oihukatzen ez dudana:\n(Zure adatsean biziko naiz\nzure garuneko izar melodiatsuak entzuteko.\nBainatuko naiz eta ez behin bakarrik\nzuk daramazun errekan.\nEskain iezadazu zure ertz irristakorra.\nEdanen dut zure uhain gazietatik.\nSartuko naiz zure tenpluan\ngure betikotasuna idazteko.)\nburua jarriko duzun burukoaren gainean,\nlore bat utzi dut,\nzure adats zetatsuaren oinetara jaitsiko den\n(Joango gara sutegira,\njoango gara jatorrizko sutara\nLinguère, magal honetan,\nburdina bezain gogor,\ngure batze intimoaren printzea.)\nLerro zuzen lodi bat naiz\nzure irribarre hezera herrestan doana,\norrialde emankor zeinaren gain\naskatuko dudan errima eranskor bat\nigeri egiten duen printzearen hasteak\ngure erreinuan errege izanen denarenak.\n(Zure bularretik datorren esnea\nzure espiritutik dator.\nElika nazazu zure espirituaren esnearekin,\nemadazu bada zure bularra.)\nIreki ezazu zure ikuspegia\ngure etorkizuna zure sabelean hartzeko.\nPrintze, zure mihia nigan sartua, heltzen naiz poemaren ertzera, haurdun zure lirismoaz eta isolatu behar dut ene burua, irits dezadan eguna, mundura ekarriko dudana, eraiki dugun edertasuna. Heldu da haurdunaldia. Bizi ezazu eta pentsa ezazu neurekin. Ni poematik aterako naiz. Baina, itzuliko naiz gure printzearekin, egiazkoarekin, gure erreinuaren oinordearekin. Niri dagokit azken bertsoak erratea:\nbegira ene aldakak,\nbeharbada azken aldiz.\nEta gure amets gozoen gain,\nbeilatuko du heriotzak,\nbetikotasunaren alaba bakarrak.”\nArgazkilaria: Marc Zaorski\nJaioterria: Bowounda, 1960\nSami Tchak, Sadamba TCHA-KOURAren goitizena da.\n1983an Lomeko Unibertsitatean lizentziatu ondoren, hiru urtez irakasle izan zen institutu batean. 1986an iritsi zen Frantziara soziologia ikasketak egitera. Sorbonan (Paris V) doktoratu zen 1993an.\nSoziologo gisa egiten dituen jardueren baitan, Kubara eramango du halabeharrak 1996an, prostituzioari buruzko zazpi hilabetetako ikerketan. Kubako Prostituzioa. Komunismoa, amarruak eta pasadizoak idatziko du. (Eduardo Manet idazle kubatarrak idatzia). Mexikoren eta Kolonbiaren aurkikuntzak eragin handia izango du. Espazio hauek eta munduari eman dizkioten idazle handiek bide berriak irekitzen dizkiote.\nHainbat sari jaso ditu.\nEgileak berak bere lanari buruz ematen duen azalpenera joko dugu, bere eleberri guztien argumentu-laburpen bat egiteko: Femme infidèle-k Lomeko (Togo) musulman pobreen arteko poligamia salatzen du, Place des Fêtesek etorkin afrikarren eta Frantziako arrazakeriaren auzia jorratzen du; Herminak bere zalantzei aurre egiten dien idazle bat eszenaratzen du; La fête des masques liburuak, bere sexu-identitatearekin zerikusia duten arazo batzuetatik abiatuta, izenik gabeko herrialde bateko botere ustelaren bastidoreak arrastatzen dituen gizon bati buruz hitz egiten du; Le paradis des chiots liburuak Bogotako auzo nahiko pobre eta bortitz bateko kaleetako haur batzuei ahotsa ematen die; Filles de Mexicok, besteak beste, Mexikoko eta Kolonbiako beltzen gaiari heltzen die; Al Capone le Malien liburuak, berriz, Maliko herrietara joateko aukera ematen digu. Nahiko eskematikoki esango nuke Al Capone le Malienek bidaia bat proposatzen duela Afrika beltzaren bihotzera, Maliko inperioaren historia loriatsutik gaur egungo iruzurgile handietaraino, horien artean Donatien Koagne kamerundar ospetsua dagoelarik.\nGuztiaren eta Ia Ezerezaren kontinentea, azken lana\nFrantzia zurien herrialdea da -ekin zion-, zuriak nonahitik datozela, Italia, Espainia, Portugal, Polonia, Hungaria, Errusia, Grezia, kaukasiarrak edo juduak izan, azkenean etorki berekoak izaten bukatzen dute, ez bakarrik haien integrazioa errazten duelako, nik hurbiltasun zibilizaziozko sekularra deituko niokeenak, baizik eta, batez ere, zuriak direlako, abizen frantsestuak izan ala ez.\nSinetsidazu, ez zarete benetako frantses eta frantsesak izango, harik eta zuen odola nondik datorren ahazten ez duzuen arte. Zuek hemengoak zarete, eta herri hau zuena da, eta ez duzue merezi izan behar, baina izan zaitezte haren duin. Herrialde hau zuena da, harrotasunez daramazue zuen baitan, baina zuen jatorria, zuen gurasoena bederen, aberastasun bat da zeuentzat eta zeuen herriarentzat, Frantziarentzat.\nAl Capone maliarra eleberria\n“Printzeak bidea egin zuen Binetou Fallerantz joateko dantzarien artean. Eskua sorbaldan jarri zion. Irribarre egin zuen. Emakumeak oihuka ari ziren. Harridurarako, Edmond VI.a bere gorentasunak unibertsoa irensteko zorian balego bezala zabaldu zuen ahoa aurrena, eta Binetou Fallen buru gainetik putz egin zuen zaratatsu. Ikusi dut. Uso zuri bat atera da gizon urreztatuaren ahotik Binetou Fallen orrazkeran pausatzera. Kargudun guztiak zutitu egin dira, begiak zabal-zabalik.”\nGinea eta Maliren arteko mugan erreportajea egitera etorrita, René Bamakoko luxuzko hotel batean harrapatuta geratu da. Ikuspegi tradizionaletik urrun, frantsesak beste Afrika bat aurkitzen du: ustelkeria, ohitura-arazoak eta hilketa odoltsuak… Luxuaren eta lizunkeriaren unibertso horrek liluraturik, eta Edmond VII.a izengoitiz Al Capone printze bitxiak liluraturik, René abentura zoro batean murgiltzen da, non sexua, dirua eta estatu-sekreturik handienak nahasirik daudela baitirudi.\nBere ahots bereziarekin, Sami Tchak-ek Afrika bat margotzen du, poesia, indarkeria, krudelkeria eta sentsualitatea nahasiz.\nTogoko ehungintza foto: andrew moore\nSami Tchak-ek filosofia ikasi zuen Lomeko unibertsitatean\nIkasleak Lomeko campusean, covid-en aurkako babesarekin.\n2022-05-01 // bAst // Iruzkinik ez\nIñaki Segurola Amutxastegi gogoan\nBizia eta heriotza, bi anaia ama batenak. Etsai amorratuak dirudite eta ezin uztartuzkoak, baina irudipenetatik haruntzaxeago jo eta elkarren behar gorrian harrapatzen ditugu. Hi eta ni bezalatsu, edo hortxe nonbait: hi ni haiz hizketan; ni hi nauk ni ixiltzean.\nAise egiten dute bi senide horiek jauzia batetik besterenera. Bizia eta biziena, hiltzeko minbiziaren beste izen batzuk dira gure mintzamolde honetan. Herioa, berriz, pertsona biziaren herio-suharreko larria ere bada, eta laborria, estuasuna, zorabioa, edo bizirik gaudelako kontzientzia minena. Horrezaz gainera, hil-eta-biziko zernahi eratako nahaskiloak ditugu, noiznahi agintzen edo saltzen zaizkigunak: hil-ondoko bizia edo betierekoa, jaio-aurreko bizialdiak, bizi-bitarteko heriotzatxo behin-behinekoak, jaiotzatik hasten omen den heriotzako bidea, hila dirudien bizia dirudien hila dirudien…\nHeriotzak ontzen du bizia; (nire) heriotzak izanarazten du (nire) bizia, eta alderantziz. Biziak, bizitzak, bizimoduak eta bizilegeak ontzen dute heriotza azkenerako. Eta gauzak argiago aditu nahi badira, betor Axular: bicitceaz hiltcen gara, eta hiltceaz bicitcen.\nElkarren ongarri izanagatik ere, inork ez du heriotzarik famatzen, baina, aitzitik, biziak izen ona du. Baita nire belarrirako ere, baina zer den ez dakigun eta ezin harrapa genezakeen zera horretaz ari baldin bagara, zeren bizia edo bizitza zer den badakigula uste dugun momentutik, bietako bat: edo biziaren predikatzaile bioenergetikoen gisa hasten gara (“bizia indar sortzaile bat da, askea, ederra, zoragarria, indartsua, gihartsua, geldiezna…”), edo bestela, etsi beltzean, honako honatagoko honetaz ari garelarik, “horixe da bizia” edo “bizitza holakoxea da” eta horrelakoak botatzeari ekiten diogu, eta hor bizia edo bizitza bizilege bat bilakatzen da, eta hilotz bat bezain gogorra; hor biziaz heriotzaz bezalaxe mintzatzen gara: “horixe” edo “holakoxea” den hori, edo heriotza bera da, edo heriotzaren koloreko ezbeharreko edo nahigabezko zeraren bat.\nBiziak eta heriotzak gauak eta egunak ere ez daukaten etengabeko gurutzatze bat daukate elkarrekin. (Ederki zekien hori Schrödinger-en katuak).\nBizia eta heriotza ezin baten bi izen dira.\nfotobAst 2022 Mihura saila\n(Hil, akabatu…). Hemen, hil, pertsonak eta animaliak hiltzen gara eta gaituzte. Belar edo landare-jendea ihartu edo erre egiten da; ez da hiltzen, ez baitzegoen bizirik ere (biologiarentzat bai, jendearen hizkuntzarentzat ez; gauzak berezko zentzuan harturik beti ere, ez erabilera irudizko, hedatu edo norgauzatuetan). Heriotzak direnak oro berdintzen omen ditu eta ezerezten; gu, mendekuz, heriotzaren lana pusketan xehatzen ari gara, ea bere lan beltzean errazago harrapatzen dugun. Pertsonek eta animaliek badugu antz pixkat; jaten, lotan, bizitzen (bizimoduan?), lanean (lanbidean?), eta beste zera horretan ere bai: “arrak emea gainkatzea edo estaltzea” eta horrelako aukera sexualak garatzen dituzte askatasun osoz (hau barregura!), eta guk berriz, jo egiten dugu, eta bai, nahi izan ezkero, ez dugu antzik batere.. Eta hiltzeari gagozkiola zer? Animaliak eta gu hiltzen garela eta gaituztela esan dut gorago, baina hona aurreneko bereizkuntza edo aldea: gu, oraintxe arteko gure euskaratxo honetan bederen, geure kasa hil egiten gara, baina animaliak ez; animalia bere kasa akabatu egiten da. Bereizi egiten ditugu -hizkuntzak bereizi egiten ditu- gure hiltzea eta animalien azken “naturala”; gure hiltzea gauza bat da eta haiena beste bat. Zer den bata eta zer bestea ez dakigu, ez gaude esateko moduan, baina dakiguna da zerbait senti edo suma genezakeela gurearen gainean, gure hiltzeaz edo hiltzeko beldurraz, baina haienaz ez, eta badaezpada bestelako hitzez izendatzen dugu zuhurki, gure hiltzeaz bestelako zerbait delakoan edo izan daitekeelakoan. […]\nfotobAst 2022 (apirilak 16)\nJexux Mari Irazu:\nhirekin ez nikek nahi\nezin izan leizkenak\nbihotz eta garun\nze gerra eman deken ta\nzenbat maite haugun!\nbAst 2022 paradisu bat segurolarentzat\nEzdotrina-2: Zer da heriotza? Edo zer da hiltzea? Arima gorputzetik apartatzea?; bizi-bitartearen erremateko ertzean aurrera pasatzea?; osotoro ahantzia izateko bide bati lotzea?; ametsik eta esnaerarik gabeko loan etzatea?; zendu eta esistitze hutsean erortzea?; behingoz oreka oso-osoa lortzea?; munduarentzat (hila) itzaltzea eta mundua bera (hilarentzat) itzaltzea?; jaioak zor duena pagatzea?; gehienak (mundutar gehienak) dauden egoitzara edo egoerara lekutzea?; joatea, eta daitekeen erarik zeharokoenean joatea?; pixkanaka hiltzen joateari uztea?; erantzun ezinik gelditzea behin-betiko, Olloki xarra Txirritaren aurrean bezala?; denboratik eternitatera hankaz aurrera igarotzea?; zeharo eta osotoro arduragabetzea? (hala esaten omen dute Hego Ameriketako zenbait bazterretan hil berriaz: se ha vuelto indiferente); hiltzeko beldurra sentitu ezinik geratzea?; alferrik jarduteari ez baina alferrik egoteari ederrestea?; arnasa gastatzea? (gure bailarako batek esana: iltzie eztek ezer, arnasaik artu eziñe dek txarra).\n2022-04-24 // bAst // Iruzkinik ez


Giro goibela asteburuan - - Plaentxia.eus\nGiro goibela asteburuan\nplaentxiaMET 2017-10-20 10:25\nBarixakua eguzkitsu eta atsegina izango bada ere, zapatuan ta domekan eguraldia ez dugu oso lagun izango. Euri asko botako ez duen arren, giro busti eta freskoa izango dugu, zeru estaliarekin. Tenperatura garaiko balio normaletan ibiliko da.\nBarixakua: Hurrengo egunean helduko den fronte hotzaren aurretik ohikoa dugun hego-mendebaldeko haizea izango dugu. Honela, zeruan erdi eta goi mailako hodeiak izango ditugu, egunak aurrera egin ahala areagotuko direnak baina ondoriorik gabekoak, eta eguzkiak giroa epelduko du. Termometroek hogei graduko muga gaindituko dute.\nZapatua: Ordu txikitan frontea heltzearekin batera, haizeak mendebalde eta ipar-mendebaldera aldatu eta euritara joko du. Hodeitsu eta euritsu eutsiko dio egun guztian zehar, batutako euri kopurua handia izango ez bada ere. Tenperaturak nabarmen egingo du behera, 17ºC-ko maximoa goizeko ordu txikitan emango baita, egunean zehar 15ºC-ra iritsiz asko jota.\nDomeka: Haizeak itsasotik joten jarraituko du eta giro goibela izango dugu berriz ere hortaz. Hala ere, zapatuan baino euri zertxobait gutxiago egingo du. Tenperaturak beste koxka bat egingo du behera.\nAste honetan udazkeneko giro ohikoa bueltan izan dugu. Mendebaldeko zirkulazioak fronteen joan etorria ekarri du gurera, giro aldakor eta nahasia eraginez. Asteburua fronte hotz batek markatuko du, baina badirudi datorren asteari begira hego-haizea bueltan izango dugula.\nAsteburuko frontearen atzetik badirudi hurrengoa heltzeko denbora falta dela. Astearen lehenengo zati egonkor eta eguzkitsua espero dugu, astelehen eta martitzenean antizikloia nahiko gainean izango baitugu. Aurrerago haizeak hegotik joko duela dirudi, tenperaturari goraka bultzada emanez.


HAMA 2017 amaitu da Euskadin - EDUKALBOAN\nHAMA 2017ko jarduera nagusia Getxon\nEkitaldi nagusia Getxon izan zen maitzaren 4an. Ekitaldian adinen araberako 8 tailer antolatu, ‘manequinn challenge’ deritzona burutu, eta ikasleek, herriko alkatea eta alderdi politikoen ordezkarien aurrean, manifestua irakurri zuten hezkuntza eskubidea aldarrikatzeko. Guztira 400 lagun parte hartu zuten.\nGainera apirilaren 27an UPV-EHUko, Hezkuntza, Filosofia eta Antropologian Fakultateak antolaturiko “Hezkuntza eskubideari buruzko jaurnaldia” delakoan HAMA aurkeztu zuen Virginia Basurto ALBOANeko kideak.\nHezkuntzaren Aldeko Mundu-Kanpainari buruz jakin nahi baduzu >\n← Nafarroak hitza eskatzen du hezkuntzaren alde\nRhex, justizia sozialari eta zerga-sistemari buruzko bideo-jokoa. Onartzen duzu erronka? →


naiz: agenda - ‘Berriketan’ solasaldi zikloa\n‘Berriketan’ solasaldi zikloa\n2019/10/29 - 2019/11/11\n‘Berriketan’ solasaldi zikloa ospatuko da Lazkaon urria eta azaroa bitartean. Gerriko Txokoan izango da hitzordua, arratsaldeko 18:30ean hasita.\n‘Komunikazioa: kazetaritza ofizioa duintzen’ izenburupean, hiru hitzordu izango dira, lehengoa urriaren 29an, Gorka Bereziartua eta Estitxu Eizagirreren eskutik. Azaroan, Iñaki Leturiak eta Elixabete Garmendiak kazetaritza ofizioaren bilakaeraz hitz egingo dute, 6an; eta bukatzeko, azkenengo bolandan hain entzundak diren fake news fenomenoari buruz hitz egingo du Fito Rodriguez-ek, azaroaren 11n.\nElosegi Kalea, 16


Durangoko Merinaldearen Amankomunazgoa - Behargintza\nDrogomenpentasunaren Prebentzio Zerbitzua\nDurangaldeko Behargintza Durangoko Merindadeko Mankomunitateko eskualdearen garapeneko agentzia da eta bere jarduerek hiru ardatz dituzte: langabeei laguntzea, enpresa berriak sustatzea eta enpresa-ehunarekin lankidetzan aritzea. Hori lortzeko, kalitatezko zerbitzua eskaintzen saiatzen da eta erakunde publiko zein pribatuekin elkarlanean aritzen da.\nGarapen jasangarriaren testuinguruan, proiektu estrategikoen plangintza eta kudeaketa jarduera-eremu garrantzitsuak dira. Beraz, eskualdeko industria-sektorearekin eta Mankomunitateko udalekin harremanetan eta elkarlanean aritzen gara etengabe Tokiko Agenda 21eko helburuak garatu eta bete ahal izateko.\nLaburbilduz, Durangaldeko Behargintza osatzen dugunon helburua zerbitzu bikaina, integrala eta malgua eskaintzen jarraitzea da. Zerbitzu horrek gugana datozen pertsona eta enpresen askotariko eskaerak kontuan hartuko ditu eta lan-merkatuan agertzen diren beharrei egokituko zaie.\nDurangaldeko Behargintzak 30 urtetik beherako langabetuei zuzendutako prestakuntza ikastaroak emango ditu azarotik aurrera\nInteresdunek urriaren 28ra arte eman ahal izango dute izena.


SUTONDOKO KONTUAK | elinberri\n2018. abenduak 23 Albisteak, Booktegi.eus\nTxatalez osatutako liburutxoa da hauxe. Sutondoan bezala, berbak lotzen ditugu, elkarrizketak katramilatu eta anabasa hurrenkera bihurtu. Denetarik topatuko duzu hurrengo orriotan, irakurle, baina dena hari ikusezin batek estekatua. Soziolinguistikaren eta haren dibulgazioaren hari mehea. Beti ere, soziolinguistika errealitatea eraldatu nahi duen zientzia gisa ulertuta. Izan ere, gogoeta teorikoak ondo dauden arren, liburuan horrelakorik ez duzu aurkituko. Haien gainean egindako hausnarketak bai, haren gainean egindako iruzkinak bai. Soziolinguistikako zerutxoa, izartxoz betetako zerutxoa, irudikatu nahi izan dut hurrengo lerrootan.


Don't disturb erdaldunak, plis! • ZUZEU\nDon’t disturb erdaldunak, plis!\nEuskararen inguruan antolatuta daukagun antzezkizunaren beste atal bat pairatzea egokitu zaigu gaur. Hamaikatxo bider bizi izandako pasartea irentsi behar izan dugu ikastolan, beste behin ere.\nAlabaren gelako irakaslearekin bilera izan dugu gurasook.\nIrakasle jatorra eta prestua, eta erdaldunekin oso sentibera, antza. Gure ikastolako irakasle prototipikoa (salbuespenak badiren arren).\nAzken punttako teknologiak baliatuta, garai bateko gardenkien ordez, gardenki elektronikoez gozatzeko parada izan dugu, gardenkitik gardenkira ordeñagailua eten egiten bazen ere, hutsik egin gabe!\nGurasoak 20 bat ginen, gehien-gehienak amak, “betiko-besela”. Gehienak elebidunak, dozena erdi erdaldun elebakar gehienez ere.\nHalakoetan gure ikastolak erdaldunen alde egiten du normalean, erdaldunen “integrazio” erosoaren mesedetan, ez bada irakasle euskaltzale “taliban konpleto” batekin egiten duzula topo. Gaur ez da gertatu.\nHasierako gardenkiak ele bietan eta hurrengoak euskara hutsez zeuden, baina ahozko jarduna erdara hutsez ia, hasiera-hasieratik. Egia osoa esate aldera, euskarazko hitz batzuk tartekatu ditu irakasleak (las azterketas, jarreras desegokias, las kontrakoas,…) eta esaldi oso bakar bat edo beste, erdarazko hitz aspertua graziaz apainduz\nGurasoon aldetik galdera bakarren bat edo beste, errespetuz egina beti ere, hots, espainieraz… Betiko taliban-nahi nabarmenduzaleak bere ohiko euskarazko galdera jaurti duen arte, ahí va-ahí va-ahí va!: “gurasoei zuzendutako ikastaroak erdaraz izango dira, ala euskaraz ere bai?” ez du ba bota zozoak, lehergailu baten antzera, bileraren ordurarteko martxa baketsua zartaraziz!\nGuraso gehienak, talibanari ez, ama euskararierrefraktario amorratuari begira jarri dira, izuak jota.\nAma euskararierrefraktarioa, aldiz, talibanari begira, begiak puztuta, ezpainak oker, aulkian mugitzen hasi da, zerbait erantzun nahi eta ezin…\nEskerrak, bere ondokoak, egoeraren larriaz ohartuta, talibanak jaurtikitako galdera espainierara itzuli dion ama errefraktarioari, lasaitzea lortuz.\nBeste gurasoek ere, sakon hartu dute arnas, gatazka antzurik piztu ez dela ikusi dutenean.\nBilera bere onera itzuli, eta hizkuntza normalean, komunekoan, egin du aurrera zorionez.\nTaliban muturrekoek euren okurrentzia arriskutsuei estuago eutsi behar liekete, zeren bestela, euskaldunon eta erdaldunon arteko elkarbizitza armoniatsua arriskuan jar bailezakete, euskararen anormalizazioari mesederik batere egin gabe gainera.\nEdukazioz eta errespetuz jokatuta baino ez dugu lortuko erdaldun elebakar tematiak erakartzea (beste bizitza batean, beharbada).\nIkastolan ere, don’t disturb erdaldunak, please!\nKontseiluak errealitatearen berri Adituen Batzordeari\n22 urteko euskaldun bat poker izarren artean\n23 pentsamendu “Don’t disturb erdaldunak, plis!”-ri buruz\naiala 2014-10-08 12:56\nDeskribatzen duzun guraso-batzar hori irudikatu nahian nago. Ez nintzen presente egon, eta batzutan hitzez deskribatu ezin daitezkeen sentsazio, energia eta tentsioak, testuan galdu egiten ditugu.\nEuskaraz galdera bota zuek gurasoak, hau galdetu zuen “gurasoei zuzendutako ikastaroak erdaraz izango dira, ala euskaraz ere bai?\nNire zalantza; zuk planteatzen duzun elkarbizitza horretan, gadera hori erasokorra iruditzen zaizu? lekuz kanpo dagoela?\nIkastola bateko guraso batek, onar dezeke arazorik gabe bilera gidatzen duen irakasleak bere jarduna gazteleraz egitea. Baina seme-alabak ikastolara bidali dituenez geroztik, ez genuke txarto hartu behar, ikastaroak euskaraz egiteko desioa, euskaraz manifestatzea.\naiala 2014-10-08 13:25\nhau da, “gurasoei zuzendutako ikastaroak erdaraz izango dira, ala euskaraz ere bai?” galdetu duenari aplikatzen diozu “Taliban muturrekoek euren okurrentzia arriskutsuei estuago eutsi behar liekete”?\naialari 2014-10-08 15:56\nnabari da ez duzula askotan irakurri Itzain-enik! ironiaz ari da, berak bere burua talibantzat du-eta, nik neurea bezala. Taliban gutxiegi gara, zoritxarrez.\nBestela 2014-10-08 15:56\nItzain, hurrena mugikorra hartuta bideoklipa egin. Hamaika aldiz denok bizi izan dugun egoera izan arren ez zagok horren ikus-entzunezko lekukotzarik. Hasi behar genikek zorrotzago izaten, eta horietarako aurrez prestaturik joaten, guztia erregistratuko duen lagun batekin.\naiala 2014-10-08 15:58\nbale ba! lehen aldiz irakurri dut itzain, eta ez nekien ironia ala akusazioa zen….Tamalez, itzainek ironiaz esandakoa serio esaten duenik badago…eta\neskerrik asko erantzunagatik!\nItzain 2014-10-08 20:26\nOraintxe irakurri dut erantzuna.\nIroniaz ari nintzen noski. Egoera horiek umore pixka batez hartu ezean gaixotu egingo ginateke asko. Niretzat behinik behin, teraupetikoa-edo da gertakari hauek hemen idaztea. Askatu ezean lehertu egingo nintzateke, hain da patetikoa gure egoera!\nPasarteko “muturreko talibana” ni neu nintzen, Aiala…\naiala 2014-10-08 21:19\nbikain! =) eta zalantza argituta, zurekin bat nator! aurreko iruzkin batean esaten nuen, zalantza sartu baldin bazait, euskaldun elebidunak euskaraz jarduten dugunean, “talibantzat! hartzen gaituzten pertsonak daudelako izan da. #GaizkiPentsatua (ni) eta #UmoreaFaltaZait, kar kar kar\nUrko 2014-10-08 21:35\nAnimo ba Itzain, espero guraso denen artean aterabide bat aurkitzea zuen egoerari.\nGure kasuan, iaz 2 guraso genituen euskara ulertzen ez zutenak, eta bilera euskaraz izan zedin nik egiten nien “aldi bereko itzulpena”. Noski, lehendabizi beraiei planteatu nien eta ondo iruditu zitzaien. Ondoren irakasleei eskatu nien “aldi bereko itzulpena” txukun xamarra egin ahal izateko, pare bat egun lehenago bileraren laburpentxo bat idatziz pasatzerik izango luketen. Gustora hartu zuten proposamena. Eta dena ongi atera da.\nAurten, euskara ulertzen ez duen beste guraso bat etorri zen bilerara, baina inoren proposamenik gabe (nik dakidala), bere seme zaharrena ekarri zuen bilerara, ondoren, etxean edo, bileran esandakoak azal ziezaizkion. Bilera euskaraz egin dugu.\nEspero dut bi ideia hauek baliagarriak suertatzea zuen bileretan eragiteko. Segi gogor, eta umoretsu!!!\nAritz 2014-10-08 21:55\nEgia esan, Itzain, neuri ere kosta zait lehenengoan zure mezua ulertzea. Beste batek esan bezala, ez nekien serio ala ironiaz ari zinen. Azkenean behintzat, konturatu naiz ironiaz (sarkasmoz ere esan liteke) ari zinela. Motel samarra izan ni!\nEgia da, bai, askotan errepikatu ohi den egoera dela zuk deskribatu duzuna. Ni neu irakaslea naizen aldetik, ikasturte hasierako guraso-bilera batzuk behintzat egitea egokitu izan zait. Nik uste euskara ardatz duen eskola orok argi behar lukeela guraso-bileretarako hizkuntza-politika. Euskara ardatz duela aldarrikatzen duen eskola bada behintzat, argi dut, euskarak izan behar duela bilerako hizkuntza hegemonikoa. Horrek ez du esan nahi, bilera hasieran, euskara ulertu ere egiten ez duen inor dagoen galdetu behar ez zaienik gurasoei. Euskara ulertu ere egiten ez duen gurasoren bat balego, adieraziko nioke, diapositiba aurkezpena elebitan egongo dela eta, nahi/behar badu behintzat, bilera amaieran, galdera-erantzunen txandan, galdetzeko ulertu ez duen horri buruz eta laburpen bat egingo niokela. Horrez gain, guraso elebidun/eleanitz presturen bati ere laguntza eskatuko nioke eta itzultzaile lana egiteko eskatu.\nKontuak kontu, argi dut, elkarbizitza osasuntsurako ezinbestekoa dela batak bestea ulertzea, alegia, euskaldun eta erdaldunak elkar ulertzea. Gu, euskal elebidunok garenok, gai gara erdaldun elebakarrak euren hizkuntzan ulertzeko. Eta erdaldun elebakarrek? Ulertzen al gaituzte gu geure hizkuntzan? Balintza hau bete artean, euskaldun talibanok gerra ematen segi beharrean gaudelakoan nago.\nAnimo guraso eta irakasle talibanei ikasturte hasierako bileretan!!!\nBi 2014-10-08 22:28\nHorrelako bilerak elebitan egitaren guztiz kontra nago. Batetik, erabat jasangaitza egiten zait gauzak bi aldiz entzun beharra (normalean kontu aspergarri xamarrak direnean, gainera), gauzak euskaraz esan eta gero itzuli beharra. Bestetik, ez dut zertan talibanen modura euskaraz aritzeko eskubidea pelmadarekin mendigatzen ibili.\nGure eskolan guraso euskaldunak bilera batera biltzen gaituzte, eta guraso erdaldunak beste batera. Hori iruditzen zait soluzio normalena.\nJosu 2014-10-09 08:39\nGure ikastolan bilera guztiak egiten dira bai euskaraz bai gaztelaniaz, ordu ezberdinetan. Lan pixkat gehiago hartu behar du irakasleak, baina ez da irtenbide okerrena. Denak eroso.\nItzain 2014-10-09 09:08\nEskertzen dira erantzunak.\nEta bai. Nik ere uste dut egokiena hori litzatekeela, erdaldunekin txanda batean eta euskaldunekin bestean. Proposatu izan dugu hori, eta beste aukera batzuk, baina alferrik.\nGure ikastolak behinik behin, arazo handi xamarra dauka hizkuntzen kudeaketarekin, eta gaztelaniari ematen dio gehien gehienetan lehentasuna.\nEsan behar da, gurasoen aldetik ez dala sekula gamazadarik edo sikiera protesta seriorik gertatu, baten edo besteren ahaleginez at.\nGure haurren erabilera ere, halakoxea da…\nBanoa zakurrarengana, ea honek euskarari eusten dion oraindik.\nUrko 2014-10-09 09:27\nApa Itzain, egun on eta animo motel!!!\nGuraso batzorderik ez dezute zuen ikastolan? hor gaia landu eta ikastolari proposamen adostu bat helaraztea posible litzake?\nNire ikastolan gehien kezkatzen nauena da gurasoen arteko hizkuntza ohiturak. Ikastolako euskara planean kontuan hartzen dira esparru desberdinak: ikasle-ikasle, ikasle-irakasle, ikasle-guraso, irakasle-guraso (bilerak hor sartzen dira), irakasle-irakasle, ikastola-hornitzaile. Eta horietan eragiteko ekintza sorta proposatzen da.\nBaina bada bat faltan bota duguna, guraso-guraso, hain zuzen. Ikastolako hizkuntza ohiturak aldatu nahi baditugu, gurasoon papelaren inguruan hausnarketa serioa egin behar dugu, besterik ez bada, patioan gurasoen arteko jardunaren inguruan. Baina baita ere, gure artean hitz egitea kurtsoko bileretan euskararen erabilera areagotzeko egin dezakegunari buruz, zeintzuk diren bakoitzaren espektatibak, zein eredu bultzatzen dugun orain arteko jardunarekin… Horrez gain, etxeko lanetarako eta bestelakoetarako euskararekin zailtasunak izan ditzaketen gurasoei nola lagundu gure artean.\nAbenduan kurtsoko gurasoekin bilerak antolatuko ditugu gai hauek lantzeko. Eta ea zer lortzen dugun.\nzakarias aiztierdi 2014-10-09 09:31\nItzain, earki adierazi duzu nik bizitzen dudana geure ikastolan. Gurean elebitan hasten dira, perfekto, euskaraz esandakoa españolez segidan. Baina halako batean, nekatzen hasten dira edo, eta españolaren proportzioa hazten hasten da, harik eta hurrengo edukia zuzenean españolez eman arte. Orduan, nire begiekin topo egiten dute, eta egoera berbideratzen dute. ikastola gora gure ikastola…\nzakarias aiztierdi 2014-10-09 09:37\nportzierto, aurpegitxo hoiek ze adierazten dute? iakurri ostean nola zauden? edukia gustatu zaizun? izan daiteke haserre egotea edukiarekin bat etortzeagatik…\nUrko 2014-10-09 09:40\nNik ere duda iguala dauket ba!!! jajaja.\nItzain 2014-10-09 12:12\nAupa Urko, eskerrik asko animoengatik. Gaur goizean beste txute bat jaso diat gainera: haginlariarenean egon nauk, Gasteizen, haginlari (on) euskaldunarenean, behargin gehienak ere elebidunak dauzkana, eta webgunea euskaratzen ari dena. Hemendik dabiltzanentzako, BAIONA HORTZ KLINIKA, Lakua auzoan. Oso gomendagarria, bai arretan, bai jardunean ere.\nGure negoziora itzulita, guraso batzordeko bidea urratu nuen, alferrik ere bai. Azken batean, gure ikastolan behintzat, zuzendaritzak agintzen du, eta bai lehengoak, bai oraingoak ere, hizkuntzaren kudeaketari heltzeko garaianbeldurrez bezala jarduten dute.\nHerri honetan euskararen ordezkapena erabatekoa izan zen. Oso herri erdaldundua da, eta erdaldunen nagusikeria agerikoa da, baita abertzaleen artean ere (pasadizo bilduma polita osatu daiteke). Euskararen erabilerari ez zaio arretarik jartzen ezta ezker abertzaletik ere (EAJren inguruko Geroa Bai, euskararekin gogoratzen da soilik UPNren aurrean itxurak egiteko oso noizbehinka). Euskara ez da lehentasuna abertzaleentzat ere. Eta hori da egoera guraso batzordean ere.\nAdibide xume bat: behinola, ikastolako guraso batzordeak kultur ekitaldiak antolatzen hastea erabaki zuen. Lehenengoa, eskaladari buruzko diaporama bat izan zen, eta eskalatzaile ospetsu bat ekartzea proposatu zuen aita batek. Euskaraz ba ote zekien galdetu nionean, begiak zabal-zabalik, harrituta, erantzun zidan; a!, ba ez dakit. Galdetuko diot… Galdetu zion eta baietz, euskalduna zela eta euskaraz eman zezakeela saioa. Hala ere, saio eman aurreko egunetan arazo bat iazn zuen, eta ordezkoa bilatu behar izan zuten. Erdalduna ekarri zuten (ez baitago apenas eskalatzaile euskaldunik), eta ikastolak erdarazko saio arrakastatsua eskaini zuen, natural-natural. Hemen, “baskotasuna”, ikurriñaren eta folklorearen bidez adierazten da. Horiek biak oso bizi daude herrian. Euskara koma egoeran oraindik. Pentsa, gure ikastolako haurrek barre egiten diete ondoko herri euskaldunekoei “azentoa” oso nabarmena daukatelako… Euren gurasoek eta aiton-amonek barre egiten zieten erdaraz gaizki egiten zutelako. Gureek azentoarengatik… Eskerrak udal abertzalez inguratuta bizi garen!\nUrko 2014-10-09 15:04\nAupa Itzain! Enpasteak merkeago jartzea bakarrik falta zaiek! jajaja.\nIkastolako kontuez ordea, parrea uxatzen zaidak. Suposatzen dek ikastoletan Zuzendaritzak gurasoei kasu egin beharko liekeela, edo behintzat, Artezkaritza edo Kontseilu Errektoreari. Baina egia esan, nire kasuan ere Guraso Batzordetik ez diagu gauza asko lortu… aipatu diadan bilerako egoera hori nire kurtsoko bileran izan zuan, baina zoritxarrez ez dek orokorturiko dinamika bat. Gurean ere, guraso euskaldun eta irakasle ugarik zeukik oraindik konplexu pila eta “edukazio onegia”. Gainerako kurtsoetan euskara ulertzen ez duen baten bat baldin bazegok -> dena elebitan. Hau da, bilerak 2 ordutik gorakoak dituk. Infumableak, alegia.\nIrakasleen kasuan gainera, uste diat beste kontu bat ere sartzen dekela beraien kalkuluetan. Euskaraz ulertzen ez duten gurasoak ere bezero dituk, eta ahalik eta gustoren eduki behar dizkiagu. Bezero iheskorrak, antza. Euskaldunak ordea, bezero fidelak, hamaika zaplasteko jaso arren, ikastolan segiko diagunak jo ta ke lanean. Eta pentsatzen diate (zorionez, ez denek), bileraren bat euskaraz bakarrik eginez gero, aldibereko itzulpena erabiliz, hauek gaizki sentituko direla eta bihar bertan beste eskola batera joango direla korrikan.\nPou anaiak, Ekaitz Maiz, Irati Anda, Josune Bereziartu… Eskerrak ironia erabili duaken, bestela Aiala bezala haserre ninduan iada. 😉\nItzain 2014-10-09 18:46\nIkastolaz egiten duan hausnarketarekin guztiz ados hirekin.\nIkastoletako arduradunak ez dira konturatzen jokabide horrekin eragiten duten kalteaz. Euskaldunon sumisioa eta euskararen “alferrikotasuna” betikotzen dituzte, normalizazioaren bihotza behar lukeen gunetik bertatik. Honetan ez zagok umoreari nondik heldu…\nEneko 2014-10-10 12:14\nGoizean auzoko supermerkatuko langile batekin izandako enegarren pasadizoaren ondoren (Lastima…, gertatu behar zena aurreikusten banuen ere, segapotoa grabatzen jartzea ahaztu!), idatzizko erreklamazio bat jarri dut supermerkatuan bertan, langile batzuek ez daukatelako arreta egiteko euskarazko ulermen maila minimorik. Elebiden ere jarri dut kexa, erreklamazioaren kopia bat atxikita.\nArantza 2014-10-14 21:21\nLan egiten dudan eskolan (publikoan) guraso bilerak euskaraz egiten dira. Gurasoei gidoia banatzen zaie: euskaraz dakitenei euskara hutsez, eta ez dakitenei bi hizkuntzatan, gaztelerazkoa zertxobait zabalagoa bilera jarraitzeko. Hala ere aurten, gidoitik kanpo zeuden kontu batzuk aipatu nituen eta guraso euskaradunei, euskara ez dutenen alboan esertzeko eskatu nien, belarrira itzulpena egin ziezaien, puntu konkretu horietan.\nGure semea aldiz, ikastolara (pribatura) joaten da, eta bertan bilerak bi hizkuntzatan aguantatu behar izaten ditugu. Behin eta berriz eskatu dugu ikastolan, bilera hauetan gauzak bi aldiz entzutea aspergarria dela, haria galtzen dela… baina urte bat, bestearen ondoren eta ez dute inongo aldaketarik egiten.\nKezkagarria iruditzen zait, euskara ez dakiten gurasoak ez molestatzeagatik, euskara dakigunoi behar bezalako arretarik ez jartzea ikastoletan, euskara bultzatzeko herriak sortu dituen eskoletan. Benetan kezkagarria dela deritzot.\nIrakasle bezala ez zait oso egokia iruditzen bi bilera egitea, bilera bakoitzean gurasoek azaldu ditzaketen kezkak, eta galderak ezberdinak izan daitezkelako eta bilera lehenengo egiten dutenek ez dutelako bigarren bileran aterako direnen berri izango.\nItzain 2014-10-15 09:31\nAzken pasartean aipatzen duzun kezka horrek konponbide erraza dauka. Irakasleak jaso ditzake batean eta bestean jasotako aldeak, eta guraso guztiei helarazi.


Infekzio nosokomialen mehatxua | Consumer\nInfekzio nosokomialen mehatxua\nEspainiako ospitaleetan ingresatutako 2.500 paziente inguruk urtean infekzio bat jasaten dute\nEgilea: Egilea GILTZATAKO ZK. ILEHORIA\narabera: Astelehena, 2012ko irailaren 10a\nIrudia: Sobre Arkansas ShutterBug Usuario pro Galería\nLortutako kontrol-maila onak eta osasun-langileen kontzientziazio handia gorabehera, infekzio nosokomialek, ospitalean hartzen direnek, arazo garrantzitsua izaten jarraitzen dute gure herrialdeko osasun-zentroetan. Faktore nagusiak hauek dira: antibiotikoekiko erresistenteak diren mikroorganismoekiko sentikortasun handia duten pazienteen maiztasun handiagoa eta egindako esku-hartzeen konplexutasuna handitzea. Hala eta guztiz ere, Espainiako osasunak murriztu egin du gertaeren kopurua 90eko hamarkadan kontabilizatzen hasi zenetik. Artikulu honetan azaltzen da zer diren infekzio nosokomialak, zer ondorio dituzten ingresatutako pazienteentzat eta zer egiten den haien aurka borrokatzeko.\nIrudia: Arkansas ShutterBug Usuario pro Galeríari buruz\nEspainian ospitaleratutako pazienteen %6,3k infekzioa izaten du ospitaleratzean, hau da, infekzio nosokomiala. Azken 20 urteetako indizerik baxuena da, Osasun, Gizarte Zerbitzu eta Berdintasun Ministerioaren arabera. Azterketa urtero egiten du Espainiako Medikuntza Prebentibo, Osasun Publiko eta Higieneko Elkarteak (SEMPSPH), eta azken ekitaldian Espainiako 287 akutu-ospitalek hartu zuten parte, eta 61.000 paziente baino gehiago aztertu ziren. 90eko hamarkadan egindako lehen lanen indizeak %8,5 izan ziren. Ordutik, zenbakiak bi puntu baino gehiago jaitsi dira.\nEspezialisten arabera, txostenak agerian uzten du ospitalez kanpoko infekzio-adierazleak hobetu direla, Osasun Sistema Nazionalean hartu diren jarduera-programa guztiei erantzuteko. Baina oraindik asko dago egiteko, atal nosokomial horiek ez baitute nahi.\nInfekzio nosokomialen prebalentzia\nIkerketa nazionalak dioenez, infekzio horiek maizago gertatzen dira gizonen artean; aldiz, aurreko urteekin alderatuta, kutsatutako pazienteen adinak gora egin du: batez beste 57,1 urtetik (2001) 60 urtera igaro da. Ohikoenak arnasketakoak (%22,2), gernu-makinak (%20,6), kirurgikoak (%19,4) eta bakteriemiak (%13,7) dira. Era berean, infekzio-indizea handiagoa da ospitale handietan (ospitaleratutako pazienteen% 8,2), eta ospitale txikietan, berriz,% 5,4.\nOsasunaren Mundu Erakundetik (OME) ateratako beste datu epidemiologiko batzuek adierazten dutenez, prebalentzia-indizeak handiagoak dira adinean aurrera egin ahala ahultasun handiagoa duten pazienteetan, gaixorik daudenetan edo kimioterapian daudenetan.\nHelburua: infekzio nosokomialak ezagutzea\nHeriotza arrazoi nagusietako bat izateaz gain, infekzio horiek bizi-kalitatea murrizten duten arazoak eragin ditzakete.\nOMEk infekzio nosokomiala honela definitzen du: kutsatze hori ez den beste arrazoiren batengatik ospitaleratutako paziente batek ospitalean hartutakoa. Osasun zentroan eskuratutakoak hartzen ditu bere baitan, baita ospitaleko altaren ondoren agertzen direnak eta zentroko langileenak ere.\nBerez, ohikoak dira, ospitale-giroaren eraginez. Ingurune horrek mota guztietako mikroorganismoak garatzen laguntzen du, eta horiek, pazienteak ez ezik, bisitariak ere arriskuan jartzen dituzte. Hauek dira organismo horien lekurik gogokoenak: zainketa intentsiboetako unitateak (batez ere, haur goiztiarrenak), kirurgiako ebakuntza ondoko gelak eta zaharrak sartzeko eremuak. Unitate horietan sartutako pazienteek oso sistema immunitario ahuldua dute, eta, beraz, patogenoak askatasun osoz biderka daitezke.\nInfekzio nosokomialak desagerrarazteko zailtasun handienetako bat da mikroorganismoek antibiotikoei aurre egiteko duten erresistentzia, botika horiek modu orokorrean erabiltzeak eragindakoa. Muga hori dela eta, belaunaldi berriko sendagaiak garatu behar izan dira, baina, epe luzera, erresistentzia sortu dute berriro.\nAntibiotikoekiko erresistentziak, infekzioren bat izan dezaketen gaixoak handitzeak, mikroorganismo berriek eta egonaldi luzeko ospitalizazioak handitzeak eragin dute kutsatze horien aurkako borroka oraindik ere lan nekeza izatea. Hori guztia, nahiz eta herrialde askotako osasun-sistemetan neurri garrantzitsuak hartzen ari diren (Espainian, 1970az geroztik, ospitale bakoitzean espezializatutako batzordeak daude). Berri ona da, halaber, langileen prestakuntza-maila, ekimenak eta horien aurka modu aktiboagoan parte hartu edo parte hartu nahi duten parte-hartzaileen kopurua handitu egin direla.\nInfekzio nosokomialen ondorioak\nInfekzio nosokomialak pazientearen ezgaitasun funtzionala eta tentsio emozionala larriagotzen dituzte, bizi-kalitatea murrizten duten arazoak eragin ditzakete eta, gainera, heriotza eragiten duten arrazoi nagusietako bat dira. Kostu ekonomikoak ikaragarriak dira batez ere, egonaldi luzea dakartelako ospitalean: egonaldiaren zuzeneko ondorioek, pazientearen lan galduak, sendagaiak gehiago erabiltzeak, isolatzeko beharrak eta laborategiko azterketa gehiago eta diagnostikorako beste batzuk erabiltzeak ere gastua handitzen dute.\nOspitaleratutako pazienteen gero eta adin aurreratuagoa, ospitaleratutako pazienteen gaixotasun kronikoen nagusitasun handiagoa eta ostalariaren defentsei eragiten dieten prozedura terapeutiko eta diagnostiko gehiago erabiltzeak etengabeko presioa eragingo dute etorkizunean infekzio nosokomialetan.\nOspitale barneko infekzioen aurkako borroka\nInfekzio nosokomialen aurka borrokatzeko kontuan hartzen diren premisa nagusiak hauek dira: higiene egokirako politikak, osasun-langileen eskugarbiketa ona eta pazienteen identifikazioa eta segurtasuna. Beste ospitale batzuek ere egin dute bakterio ohikoenak eta tratamendu antibiotiko eraginkorrenak biltzen dituen mapa bat. Datu horiek edukitzeak tratamendu egokienak lehenago aplikatzeko aukera ematen du, eta horrek nabarmen hobetzen du gaixoaren bilakaera klinikoa.\nEspainiako ospitale askotan, segurtasun-kultura bultzatzen duten hainbat programa ezarri dira osasun-zentroetan, hala nola Zero Bakteriemia, zainketa intentsiboko unitateetan kateter zentraletatik sortutako infekzioekin zerikusia dutenak; Zero Pneumonia, aireztapen mekanikoari lotutako pneumonia prebenitzeko aplikatua; eta eskuak garbitzeko hainbat kanpaina. Programa horiek guztiak Osasun, Gizarte Zerbitzu eta Berdintasun Ministerioak finantzatu eta sustatu ditu, eta autonomia-erkidegoen laguntza izan dute. Halaber, pazientearen segurtasunerako eta infekzioak zaintzeko eta kontrolatzeko berariazko programak jarri dituzte abian.\nantibiotikoak hospital-eu kimioterapia


NOAIN, AKUEDUKTUA ETA SAN MIGEL ELIZA - Noainko Udala\nNOAIN, AKUEDUKTUA ETA SAN MIGEL ELIZA\n1699an, Iruñeak arazo larria zuen. Garai hartan ez zegoen txorrotako urik, eta lehorte handiek izurriteak agertzea eragiten zuten. Egoera hura ikusita, agintariek urak ekartzea erabaki zuten, eta hainbat proiektuk porrot egin ondoren, Ventura Rodriguez ingeniaria kontratatu zuten, Madril aldean oso ospetsua baitzen.\nUra Subitzako iturburuari zerion. Gero, lur azpitik joaten zen Elortzibarrera arte. Akueduktua egitea erabaki zuten, urak Erreniega eta Taxoare mendien arteko desnibela gainditu zezan. Hemendik Mendillorrira zihoan, hodien bidez, eta gero, Iruñeko kaleko iturrietara. Urak ekartzeko hodi sare hura 1790ean inauguratu zen. Obra-maisua Santos Angel Otxandategi izan zen.\nAkueduktua 1.250 metrokoa zen luzeraz, eta 97 arku zituen. Arku handienak 18 metro ziren garai, eta 8,5 metro, zabal.\n1858an, bi arku batu eta zutabe bat eraitsi zen. Horrela, arku handiago bat egin zen, trenari pasatzen uzteko, trenak Ibarra zeharkatu behar baitzuen. Garai hartan uste zuten trenak eragindako bibrazioek akueduktua arrailduko zutela, baina zorionez ez zen halakorik gertatu.\n1895ean, Artetako ura iritsi zen Iruñera; horren ondorioz, akueduktuak ardatz izateari utzi zion. 1939an, Udalak Diputazioaren eskuetan utzi zuen, zaindu zezan. Zoritxarrez, hein batean hondatu eta erori zen, eta 1934an zaharberritu bazen ere, 1974an bi arku eraitsi ziren autopistari lekua uzteko.\nDuela gutxi, haren eraikuntzaren II. mendeurrenaren karira, Kultur Ondasun izendatu zuten. Horri esker, bermatua dago zaindu eta konponduko dela, Nafarroako arkitektura neoklasikoaren obra bereizgarria baita.\nKanpoaldean, dorre gotiko bat dago, eta hantxe hasierako kanpai-horma erromanikoa txertatua dago. Halaber, badu XVIII. mendean eraikitako atari bat, eta haren azpian, ate gotiko bat. Ateak arku zorrotz bat du, arkiboltak, eta kapitelak; eskuinean haritz-hostoak daude, eta ezkerraldean, berriz, mahatsondo-hostoak.\nBarnealdean, nabe gotikoak hiru tarte ditu, eta burualde poligonala. Gurutzeria-ganga du.\nXVI. mendean, alboko bi kapera eraiki ziren, bai eta sakristia eta korua ere. Koruan badira apaingarriak, hala nola buruak, aingeruak, mahats-mordoak, txoriak eta basurdeak. Koru azpiko ganga izar formakoa da, eta giltzarrietan “serafinak” ditu.\nAlboko erretaulak Martin Etxeberriak egin zituen XVII. mendean, baina Ondorengotza Gerran erre zituzten. XVIII. mendean, erretaula barroko bat jarri zen, Joseph Corralek ondua, baina frantsesek erre zuten, eta San Migelen irudia baizik ez zen salbatu. Bi irudi horiek (Arrosariotako Ama Birjina eta San Migel) Noaingo eliza berrian daude.\nEliza zaharra 1983an itxi zen gurtzarako, berria zabaltzearekin bat. 1990ean zaharberritu zen.


Buenos Airesen, Argentinan, Villa Devotoko 50 eskoltako onenak\nVilla Devoto eskolta\na eskolta Villa Devoto hiriburu federala Luxuzkoa da Buenos Airesen edonork aurki dezakeena. Neska zaleek sentsualitateaz gainezka eta zerbitzurik onena eskaintzen dute. Gozatu BsAs VIP eskoltarik onenak. Bidali mezu bat zure neskato gogokoenari eta gozatu% 100 Devotoren eskoltako VIP guneaz. Zure Devotoren eskoltakoek bilatzen ari zaren plazer guztia eskaintzen dute.\nVIP eskoltak BsAs Devoto\nHiriburu federaleko gune seguru, eroso eta lasaienetakoa izaki, BsA VIP eskoltako ederrenetako batzuk ere bizi dira.\nKale pintoreskoak eta espazio naturalak dituzten gune zabalak gozatzeaz gain, hemen aurkituko dituzu bidelagun ausartenak. ArgentinaXP.com-en, esklusiboena aurkituko duzu Villa Devoto ZABALZA; emakume ederrak eta beti gustura egoteko prest.\nOhiko direktorioek ez bezala, hemen neska bakoitza egiazkotasuna dela egiaztatu da. Era berean, sailkapen sistema mantentzen dute, hau da, modu onenean gustura egoteko prest dauden emakumeekin beti egongo zaren bermea.\nDevoto eskolten VIP eremua\nHauek konpainiako andreak dira, eta auzoko taberna edo klubetara ere lagun zaitzakete. Bilera izanez gero, eta emakumerik ederrenarekin iritsi nahi baduzu, bidelagun aproposa ere izan daitezke.\nHaien profila ikusita, hitzordua nola egin jakiteko xehetasun gehiago ikus ditzakezu gaur. WhatsApp bidez edo telefonoz, haiekin harreman zuzena izan dezakezu. Erraza da gaur egun aplikatzea neska etxean Villa Devoto zure interesekoa.\nEskoltako eskoltak Devoto\nEskolta independente ederra, ArgentinaXP.com webgunean bezala, lasai egoteko eta estres pixka bat egiteko modu aproposa da. Ondo pasatzeko merezitako modua, egunerokoan ere gogoak berreskuratzeko aukera emango dizuna.\nJarri harremanetan hainbeste gustatu zaizun eskolta eder horrekin gaur. Klik eginez gero argazki eta bideo gehiago ikus ditzakezu eta, beraz, bere sentsualitate dotoreaz konbentzitu zaitzakete. Emakume ederrak, beti prest egoteaz onenaz gozatzeko.\nIpar gunea, commañiako emakumerik onenak gau zoragarria pasatzeko.\nZutabea, gazte eta helduak sexu onenaz gozatzeko.\nCABA, bila ditzakezun neska mota guztiak.\nBelgrano, emakume delikatu ederrak atseginez lehertzeko.\nZaldi txikia, auzo bikaina eskoltako izugarrientzat.\nPalermo, aurkitu estiloa eta itxura onena duten emakumeak.\nErrekoleta, neska ederrenekin sexu harremanak izateko.\nMasajistak, profesional onenekin nahiago duzun estiloa.\nMikrozentroa, neska ederrenekin bilatzen zenituen sexu guztiak.\nMadero Portua, gozatu estilo guztietako emakumerik onenekin.


JAKINTZA IKASTOLA ORDIZIA on Calaméo\nNotez et commentez vos publications favorites, téléchargez des documents, partagez vos lectures avec vos amis. JAKINTZA IKASTOLA ORDIZIA\nSouscrire aux publications de JAKINTZA IKASTOLA ORDIZIA\nOlatuek herrestaturiko malkoak (XXII\nOLATUEK HERRESTATURIKO MALKOAK “Giggle” OLERKIA, A KATEGORIA Document Adobe PDF\nComics, Education, Indonésien\nPar JAKINTZA IKASTOLA ORDIZIA\nOLATUEK HERRESTATURIKO MALKOAK\nOLERKIA, A KATEGORIA\nPar JAKINTZA IKASTOLA...\nPages: 3\tLectures: 15\nbertsoak maider madrazo\nNIRE BIOGRAFIA Nire izena Maider Madrazo Begiristain da, 1998 ko abenduaren 4an jaio nintzen eta Ordizian bizi naiz nire guraso eta 19 urteko anaiarekin.... Document Adobe PDF\nNire izena Maider Madrazo Begiristain da, 1998 ko abenduaren 4an jaio nintzen eta Ordizian bizi\nnaiz nire guraso eta 19 urteko anaiarekin.\nJakintza Ikastolara joaten naiz eta DBH ko bigarren mailan nago.\nGustuko ditut kirolak, batez ere futbola eta baita ere gimnasia erritmikoa, kirol hau praktikatzen dut\nPlus NIRE BIOGRAFIA Nire izena Maider Madrazo Begiristain da, 1998 ko abenduaren 4an jaio nintzen eta Ordizian bizi naiz nire guraso eta 19 urteko anaiarekin. Jakintza Ikastolara joaten naiz eta DBH ko bigarren mailan nago. Gustuko ditut kirolak, batez ere futbola eta baita ere gimnasia erritmikoa, kirol hau praktikatzen dut eta. Bigarren aldia da bertso lehiaketa batean sari edo aipamen bat lortu dudala, eta bai lagunek eta familiak ere asko lagundu didate. Gaia: Krisi ekonomikoa Doinua: Orioko balearena Arazo asko daude momentu hauetan. Batek kezka jarri du azken urteetan. Galdera konplexu bat dugu ahoetan, zer egin dezakegu guk krisi honetan? Lanik gabe hainbeste jende dago eta. Batek baino gehiagok hartu du maleta. Hemengo ibilerak buruan gordeta Beraien aurpegiak tristuraz beteta. Langabezian geroz ta jende gehiago. Esperantza galduaz gero ta azkarrago. Konpontzeko moduren bat baldin badago. Ni laguntzeko behintzat noski prestu nago. Baina krisi honetan dena ez da txarra.\nBiografia eta idazlana. Aloña Aldasoro. Inoiz argitu gabeko...\nAloña Aldasoro Zabala naiz eta 1998ko maiatzaren 21ean jaio nintzen, hortaz, 13 urte dauzkat. Txiki-txikitatik nabil Jakintza ikastolan , 2 urte bete... Document Adobe PDF\nBiografia eta idazlana. Aloña...\nAloña Aldasoro Zabala naiz eta 1998ko maiatzaren 21ean jaio nintzen, hortaz, 13 urte\nTxiki-txikitatik nabil Jakintza ikastolan , 2 urte bete nituenetik, hain zuzen ere.\nbertan jarraitzen dut DBHko 2.\nNire zaletasunen artean, zaldian ibiltzea eta lagunekin irtetea ditut gogokoen, baina\nPlus Aloña Aldasoro Zabala naiz eta 1998ko maiatzaren 21ean jaio nintzen, hortaz, 13 urte dauzkat. Txiki-txikitatik nabil Jakintza ikastolan , 2 urte bete nituenetik, hain zuzen ere. Oraindik, bertan jarraitzen dut DBHko 2. maila egiten. Nire zaletasunen artean, zaldian ibiltzea eta lagunekin irtetea ditut gogokoen, baina asko gustatzen zait futbolean aritzea ere. Lehenengo aldia da idatz lehiaketan parte hartzen dudala eta oso pozik nago irabazi dudan 3. sariarekin . Horregatik eskertu nahi diet nire oporretako lagunei eta herriko lagunei, beraiek animatu baininduten parte hartzera. INOIZ ARGITU GABEKO HILKETAK Mahaiaren ert zean eserit a dago Andrea, goizeroko lo aurpegi zuriarekin et a lanera joat eko gogorik gabe. Baina, kasu larri bat ikert u behar duenez, det ekt ibe moduan lan egit ea ez du best e erremediorik. Bat -bat ean, sukaldeko erloju biribilera eraman dit u bere begi makardunak, et a izugarrizko salt oa jo du: -Berandu nabil!- esanez. Tximist a baino bizkorrago aldat\nBIOGRAFIA XabierMuriel eta idazlana\nD. maila Aipamen-saria Xabier Muriel de Juan Ordiziako Jakintza Ikastolan ikasten dut, nire afizioak aurrera eramateko ikastetxe aproposa. DBHko lehenengo... Document Adobe PDF\nXabier Muriel de Juan\nOrdiziako Jakintza Ikastolan ikasten dut, nire afizioak aurrera eramateko ikastetxe\nDBHko lehenengo mailan nabil eta 1999an jaio nintzen, apirilaren 12an,\nhain zuzen ere.\nIdazlehiaketan parte hartzen dudan lehen aldia da eta aipamen-saria hau lortzeak asko\nPlus D. maila Aipamen-saria Xabier Muriel de Juan Ordiziako Jakintza Ikastolan ikasten dut, nire afizioak aurrera eramateko ikastetxe aproposa. DBHko lehenengo mailan nabil eta 1999an jaio nintzen, apirilaren 12an, hain zuzen ere. Idazlehiaketan parte hartzen dudan lehen aldia da eta aipamen-saria hau lortzeak asko pozten nau. Nik idatzi dudan istorioa zuen gustuko izatea espero dut Kirola egitea asko gustatzen zait eta nire aisialdian horretan jarduten dut: Saskibaloia, atletismoa eta triatloiak gustuko ditut.\nPages: 5\tLectures: 9\nXIX. Jardunaldi Pedagogikoak\nBrochures, Education, Indonésien\nPubliée le 16 Fév. 2012\nPages: 8\tLectures: 24\nIkastola aldizkaria - Urtarrileko alea\nwww. ikastola. net KUTXA BERRIA ELKARTASUNARENTZAT Document Adobe PDF\nMagazines, Education, Indonésien\nPubliée le 14 Jan. 2012\nPages: 24\tLectures: 25\nJakintzazu 37. alea\njakintza ikastolako aldizkaria Gurasoen txokoa Ikastola, kooperatiba integrala Zertan gabiltzan Zientziarekin hartu emanean 2011ko abendua 37 Oinezko trena... Document Adobe PDF\njakintza ikastolako aldizkaria\nGurasoen txokoa Ikastola, kooperatiba integrala\nZertan gabiltzan Zientziarekin hartu emanean\n2011ko abendua 37\nPages: 12\tLectures: 38\nUrruñako ikastolaren aldeko egitaraua\nPubliée le 22 Nov. 2011\nBizikidetza Plana 2011-2012\nBizikidetza Plana jakintzaikastola 2011-2012 ikasturterako onartutako bizikidetza plana Document Adobe PDF\nDivers, Education, Indonésien\n2011-2012 ikasturterako onartutako bizikidetza plana\nPubliée le 20 Nov. 2011\nNeguko katalogoa 2011 - Ikastolen Elkartea\nCatalogues, Education, Indonésien\nNeguko katalogoa 2011 - Ikastolen...\nPubliée le 19 Nov. 2011\nPages: 20\tLectures: 56\n... Affichage des éléments 71 à 80 sur 298\nOrdiziako kalitatezko ikastetxe euskalduna


Jalgi hadi mundura | Jalgi hadi mundura – iparraldekohitza\nGure munduttora itzultzen saiatu eta hor topatu zira Maddi, inguruko hizkuntzen lehiarekin, kapitalismoak gure euskara ikusteko eran duen eraginaz mintzo.\nIberiar penintsula kontinenteari lotzen dion pasaia da Euskal Herria. Erromatarrak, arabiarrak, frankoak, ingelesak, judu portugesak, frantsesak, espainolak, alemanak, herrialde guzietako turistak eta mundu guziko etorkinak. Nor bere kultura eta hizkuntza. Izan da bere hizkuntza inposatzera etorri denik. Frantziaren kasuan, nazioari hizkuntza bat egokitzea garrantzitsua zen, eta horri loturik garatu ziren hainbat ideologia, gradu ezberdinetan hizkuntza txikien galera zekartenak.\nZuk errandakoari kontra-puntuan, iraultza garaiko apezen zioak etorri zaizikit gogora. Euskaldunei frantsesa erakustearen aurka ziren hauek, ideia iraultzaileak zabal ez zitezen.\nHizkuntzak komunikazio tresna dira eta botere borrokan, hizkuntzena ez da gudu-zelai bat gehiago besterik. Euskalgintzak lorturikoak hitzik gabe utzi gaitu sarri. Frankismopean edo Errepublika aurka izanki, ikastolak, gau-eskolak plantan ematea, komunikabideak euskarazko egunkariraino.\nBaina frantsesaren zabalkundean ideologia ezberdinak izan diren bezala euskararen kasuan ere hala izan da. Eta ainitzek beren izerdia eman dute, beren denbora eta osasuna, normalizazioa lortzea helburu izanik. Beren haurrek euskaraz ikasi zezaten, euskaraz bizi zitezen. Euskarazko egunkaria euskara hizkuntza handien mailan izateko. Eta Txillardegik euskararen biziraupena Estatuaren aldarrikapenari lotu zion.\nEuskaltzaindiaren 100 urte kari, hizkuntzaren erabilpenari jarri zaio arreta. Horretan lantokiek izango duten garrantzia azpimarratu da.\nMundu honetan euskarak izango bada izan behar du medikuaren etxean, interneten eta irakurri gabe botako dugun iragarki aldizkarian.\nEuskalkiak, batua eta gazteen erabilpenari dagokionez, euskara zikindu beharraz hitz egin izan da sarri. Garbitasun ideologiko batez ari bagara ere nik hori diot, euskara zikindu behar dela, erabili dezatela denek.\nNork bere erara eramanen du euskara aitzina. Nahi ez duenak ere senti dezala erabiltzeko beharra. Gizarte kapitalista honetan, euskarazko liburuak irakurle kopuru apala dela eta errentagarri ez direla erraten den gizartean, zaila da gehiago egitea. Nik zailtasunak-zailtasun, ez dut dramatismorako arrazoirik ikusten.\nMaiatzaren lehena dugu artikulu hau idazten ari naizen unean. Herrialde guzietako langileak, nor bere hizkuntzan, Estatuen aurkako borroka politikoan biltzen dituen eguna. Segi dezagun borrokan beraz, nork bere xokotik, mundu guzian. Eta borroka hori euskaraz egiten badugu, izango da guk nahi dugun bezalako euskara, adierazpen instituzional ororen parean.


Motorrak berotzen hasteko, euskal derbia | Errealeko Neskak\nMotorrak berotzen hasteko, euskal derbia\n12:21 Ane Urkiri Ansola 0 Comments\nLiga Iberdrola hasteko astebete eskas falta dela, Reala eta Athleticen indarrak neurtzeko eszenatoki aproposa izango da Euskal Herriko Kopako finala. Aurredenboraldiko lagunartekoak jokatu ondoren, VI. edizioko garaikurra eramateko gogotsu agertzen dira gipuzkoarrak eta bizkaitarrak. Hitzordua, igandean (abuztuak 28) 11:30etan Gernikako Urbieta zelaian (sarrera dohainik) eta ETB4 bidez zuzenean ikusteko aukera egongo da.\nLau aldiz eskuratu du garaikurra Athleticek; Realak, ordea, behin. Bigarren edizioa eta Beasainen jokatu zen txuri-urdinak gailendu zirenekoa (2-0). Iaz Zarautzen bizkaitarrek aldea handiagotu zuten beraien laugarrena lortuz. Inoizko lehiarik parekatuena izan zen baina Joana Flavianoren falta jaurtiketa batek erabaki zuen neurketa.\nBi taldeak konparatuz, beharbada, aurtengoan inoiz baino berdintsuago egon daitezke kemenak. Realak taldearen bizkarrezurra mantentzeaz gain Nerea Eizagirre, Naiara Beristain eta Nuria Sanchez fitxatu ditu eta inoizko talderik indartsuena osatu duela ematen du.\nTxapelketako talde onenen artean jarraitzen du Athleticek, nahiz eta Irene Paredesen hutsunea sumatuko duen. Legazpiarra talde bizkaitarraren ikur izan da azken denboraldietan. Dena den, horri aurre egiteko gogor prestatu dira zuri-gorriak. Lau fitxaketa egin dituzte, horietatik bi aurpegi ezagunak donostiarrentzat: Andere Leguina, Lucia Garcia, Esti Aizpurua eta Esty Bajo.\nBaten esperientzia eta bestaren gaztetasuna, aurrez aurre. Urteroko lehia izaten ari da, eta gaur arte esperientzia indartsuago izan da. Bi entrenatzaileak, ordea, aldi berean hasi ziren emakumezkoen gorengo mailan entrenatzen eta bien lehenengo aurrez-aurrekoa orain urte bete izan zen, Zarautzen. Aurreneko lehia horretan Agirrek irabazi zuen –eta monopolioarekin jarraitu zuen ligan ere-. Hori horrela, San Miguel eta konpainia mendekua prestatzen hasi dira jadanik.\nSentsazioak berreskuratu eta liga hasiera prestatzea izan ohi da denboraldi aurreko xede nagusia. Garaipenekin eginez gero, ondo baino hobeto. Realak hiru lagunarteko jokatu ditu, bi garaipen eta porrot bateko balantzearekin.\nGirondins de Bordeaux izan zen txuri-urdinen makur bakarra (1-2), azkenengo lagunartekoan hain zuzen ere. ASPTT Albi, Frantziako gorengo mailako beste taldea, erosotasunez garaitu zuten (3-0) eta nagusitasuna agerian geratu zen Añorgaren aurkako partiduan (0-8).\nAthleticek garaipen bakarra eskuratu du jokatu dituen bost adiskidantzako neurketetan, Oiartzunen aurka izan zen (4-1). Bizkaitarrek Logroñoren aurkako porrotarekin hasi zuten aurredenboraldia (1-0), txuri-urdinen arerio izan zen ASPTT Albiren kontra ere galdu egin zuten (3-0), bai eta Montpellier (2-0) eta Soyaux Charente (3-2) talde frantsesen aurka ere.


Salatxo Abesbatzak kontzertua eskainiko du Zarautzen - Orio - Karkara.eus\nSalatxo Abesbatzak kontzertua eskainiko du Zarautzen\nKarkara 2019-10-09 09:25\n"Itsasotik Herrira" ekitaldiaren barruan eskainiko du Salatxo Abesbatzak kontzertua Zarauzko Parrokian, arratsaldeko 20:15ean.\nSalatxo Abesbatzak kontzertua eskainiko du "Itsasotik Herrira" ekitaldiaren barruan. Zarauzko Parrokian izango da musika emanaldia, urriaren 12an, arratsaldeko 20:15ean. Salatxorekin batera Getariko Salbador Deuna eta Zarautz abesbatzak batuko dituzte ahotsak.\n"Itsasotik Herrira" urriaren 11an eta 12an ospatuko den eskualde mailako kultura eta sormen jaialdia da. Aurtengoa bigarren edizioa da eta 20 ekimen inguruko eskainiko dira Zarauzko hainbat gunetan. Diziplina anitzeko egitasmoz osatua (eskultura, artisautza, dantza, kultura- ondarea, musika, antzerkia…) eta guztiek izango dute, nabarmen, eskualdeko kutsua: batzuek, Urola Kostan urte luzez pilatutako iragan-tradizioei egingo diote keinu; beste batzuk, aldiz, gaur egungo proposamen berritzaileenekin batera, gerora begirako bide berri bat zabaltzeko asmoz eratu dira. Horietako proposamen eta ekoizpen ugari, gainera, Itsasotik Herrira jaialdirako propio sortutakoak dira. Eta doan izango dira haur, gazte nahiz helduei bideratutako ekimen guztiak.


-(e)kin + aditza - JAGONET galde-erantzunak\n-(e)kin + aditza\nZapuztu beharrekoak al dira "gai honekin bukatu", "euliekin amaitzeko", "gai horrekin jarraitu" eta antzekoak?\nBestetik, -ekin gelditu, halako orduan gelditu onargarriak dira?\nAzkenik, -ekin ahaztu onargarria da?\na) Hiztegi Batuan ez da horrelakorik ageri. Literaturan ageri diren bizitza heriotza gaizto batekin bukatu eta horren antzekoetan, -kin adizlagunak beste zerbait adierazten du, noski. Beraz, erabilera berriak dira hor aipatzen direnak; eztabaidatu gabe dugu zein maila eman, onartu ala baztertu.\nb) -ekin gelditu, halako orduan gelditu eta horrelakoak Sarasolaren Euskal Hiztegian gelditu aditzaren sarreran jasotzen dira, Hegoaldeko marka emanik. 1855. urtea ematen da lehen agerraldiaren urtetzat.\nc) -ekin ahaztu onargarria da Hegoaldean, -z ahaztu erabileraren pareko. Ahaztu sarreran ez du honetaz ezer esan Euskaltzaindiak.


Cazorla, Segura eta Las Villasko natura parkea - Wikipedia, entziklopedia askea.\nCazorla, Segura eta Las Villasko natura parkea\nCazorla, Segura eta Las Villasko mendizerrak\nCazorla, Segura eta Las Villasko natura parkea (gaztelaniaz: Parque natural de las Sierras de Cazorla, Segura y Las Villas) Espainiako parke naturala da, Andaluzian dagoena.\n214.336 hektareako eremua estaltzen du, Jaéngo probintziaren ekialdean, Guadalquivir Garaian.\n2.1 Hidrografia, orografia eta klima\n4 Bestelako ondarea\n1979an ehiza-barruti nazionala izendatu zuten, eta 1986an parke natural. Baliabideak babesteko eta ordenatzeko bi arau horiei beste bi gaineratu behar zaizkie: hegaztien babesleku bereziarena (ZEPA, Zona de Especial Protección para las Aves) eta biosferaren erreserbarena. Parke naturalaren kategoria duen Espainiako espaziorik handiena da.\nCoto Ríos izeneko tokia.\nHidrografia, orografia eta klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nGuadalquivir eta Segura ibaiak, besteak beste, mendikate-multzo zabal horretan jaiotzen dira.\n600 metro ditu mendi apalenak eta 2.107 metro garaienak (Empanada tontorrak). Adin eta mota desberdineko hareharriz eta kareharriz osatuta daude, eta baita margaz ere.\nZona horretan, 700 eta 800 mm ingurukoa da urtean jausten den euria, negua freskoa da (urtarrileko batez besteko tenperatura, 6 °C) eta uda epela (udako tenperatura, batez beste, 25 °C-tik gorakoa da).\nEspainiako baso zabalena eta askotarikoena izatea du parke honek baliorik handiena. Bere urtegi eta ibaiekin edertasun handiko ingurua da gainera. Landare ugariena larizio pinua eta aleppo pinua dira. Artea ere nahiko usua da, beste mota batzuekin batera, txaparroarekin edota intsusarekin, esate baterako. Gune goietan larizio pinua, ipurua eta miterra dira nagusi. Ibai ertzeko motek, sahatsak, lizarrak, haltzak eta zumarrak, asko aberasten dute paisaia.\nOso fauna aberatsa du, ugaztunek (basahuntzak, oreinak, basurdeak, mufloiak eta azeriak) eta hegazti harrapariek (arrano beltzak, sai arreak eta ugatzak) osatua.\nBestelako ondarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]\nTurismoarentzat erakargarriak gertatzen dira, era berean, historiaurreko leize-zuloak eta margolanak, eta herri iberiarren antzinako herrixkak, eta baita Cazorlako eta Hornosko gazteluak ere.\nOrriaren azken aldaketa: 20 otsaila 2020, 10:52.


2018ko urriaren 25ean Gaixotasun Kronikoetan Osasun Zerbitzuen inguruko Ikerketa Sarearen (REDISSEC) VI. jardunaldia egin zen Carlos III Osasun Erakundeko Ernest Lluch aretoan.\nJardunaldi honen hari nagusia osasunaren esparruko inplementazioari buruzko ikerketa izan zen. Ebidentzia zientifikoaren eta osasun programa eta politikak abiaraztearen artean dagoen etena murrizteko osasun erabakitzaileekin lan egiteko asmoa dago. Jardunaldia gaixotasun kronikoen ikerketan garrantzi handikoak diren bi gaik osatu zuten: erikortasun anitza eta bere maneiua eta itsaspen terapeutikoa jardunbide klinikoan. Azkenik, eta berritasun gisa, Jardunaldia inplementazio ikerketak nola garatu ezagutzeko tailer batekin itxi zen. Laura Damschroder ikertzaileak zuzendu zuen, AEBko VA Ann Arbor Center for Clinical Management Research zentroko ikertzaileak.\nInaugurazioa eta harrera José María Quintana López doktorearen eskutan egon ziren, sarearen koordinazio zientifikoaren arduraduna eta Barrualde-Galdakao ESIaren ikerketa-unitatearen burua dena. Ane Fullaondok, Kronikguneko I+G Koordinazioaren arduradunak, “Experiencia de implementación en Euskadi: la ruta del paciente pluripatológico” (Euskadiko inplementazio esperientzia: patologia anitzeko gaixoaren ibilbidea) lana aurkeztu zuen.\nREDISSEC sarea hiru gai nagusiren inguruan aritzen da: kronikotasuna kudeatzearen erronka, informazio gehiago eta hobea edukitzeko beharra eta Espainiako politika eta osasun zerbitzuetan ikerketa-gaitasuna areagotzeko obligazioa. Sarea 8 autonomia-erkidegotako 14 ikerketa-taldek eta 3 talde kliniko bazkidek osatzen dute. Osotara, hainbat erakundetako 150 ikertzailetik gora ditu: hainbat erietxeetakoak, arreta primariokoak, teknologien ebaluazioko agentzietakoak, eta autonomia erkidegoetako osasun sailetakoak, besteak beste.\nSarearen helburua ikerketa eta berrikuntza arloetan bikaintasuna garatzea da, politika, praktika eta antolatze-eredu onenen inguruko froga sendoak eskaintzeko. Horrela, Espainian gaixo kronikoei eskaintzen zaien osasun asistentzian ematen diren emaitzak hobetzen lagundu nahi da.\nPrograma osoaren inguruko informazioa nahi baduzu, bisita ezazu REDISSEC sarearen webgune ofiziala: https://www.redissec.com/es/agenda/reuniones/vi-jornada-redissec-estrategias-para-el-manejo-de-la-cronicidad.html