metropolitan. . .: octobre 2007\nDiktadura garairen azken urteak bizitako belaunaldiaren zertzelada bizienak, Daniel Zabalegiren (Otaegiren) fusilamendua, heriotza, absurdua, bikoteen arteko harreman korapilatuak (hain saizarbitorianoak) eta obsesioak, obsesioak. “Errealismorantz” lerraturiko ibilbidearen abiapuntu borobila, berrirakurketa arazorik gabe jasaten duen nobela, ondoren etorriko zen Gorde nazazu lurpean bilduma apartaren aurrekaria. Azpimarratutako zatiak berrirakurri eta artxibatze aldera, hona hemen perla batzuk: Mae West-en pasartea, irudi eta egoera ezberdinen kontrastea (paper gaineko larrujotze basatia –Juliaren bata–, jo ondorenean Julia lurreko paperak jasotzen –Iñakiri umiliagarria iruditzen zaion jarreran–, Losada kaboaren hilotzaren argazkia).“(…)Behin gizon bat Mae West ikustera joan omen zen…”. Nabari du kostata ari dela, eta jarraitzen duenean badirudi zapore txarreko botika bat hartzerakoan bezala egiten duela aurrera, hiru arte kontatu eta dena batera, kolpetik. “Ba gizon horri egundoko kozkorra nabari zitzaion bere parteetan, eta Mae Westek zera esan zion, ongi mutikote, ongi, bistan da alaitzen zarela ni ikustean. Oso fina, ezta?”. Barre egiten du. “Oso jarrera irekia iruditzen zait”. Juliak masailak gorri ditu Iñaki Abaituari eskuak luzatu eta bere ondoan esertzera behartzen duenean. “Ze, alaitzen al zara ni ikustean?”. Biek egiten dute barre. “Esan, pozten al zaitu?”, errepikatzen du, eta zangoak zabalduz zaldika jartzen zaio gainean, haur bat bailitzan. “Esan”. Itxurazko ausardiak ez dio herabetasuna ezkutatzen, nabarmena baita ahotsaren doinu zorrotzegiaren traizioa. Asko pentsatu ondoren ur hotzetara salto egiten duenaren erabakimen anbiguoarekin ari da, eta mugimenduak ausartegiak gertatzen zaizkio. Zakarrak agian. Ahoan laztantzen duenean. Gerrikoa askatu eta, aurpegira zuzenki begiratuz brageta ireki ondoren, zakila bereganatzen duenean. Bortizki egiten dute larrutan, paper hots trabagarriaren artean, batak besteagandik desitsatsi nahi bailuen, laburki. Aiene murritzak suspiro luze batean ahitzen dira. Julia irristatu egiten da, lurrean etzanda geratu arte. Gabardina jantzita darama oraindik, gerrian lotua; izter artean biltzen du. - Urrutiegi joan naiz. Iñaki Abaituak ez dio erantzuten. Ilea ateratzen du bi eskuez. Gero, galtzak lotzeari ekiten dio, hatzak baldarki mugituz, hozmindurik bailituen, frantsesez zentzugabekeria hura, “le rest peu importe”, esatean. Baina, lehenbizi, Juliak lurrean sakabanaturik dauden paperak jasotzeari ekiten dio, berari umiliagarria iruditzen zaion jarreran, lau hankan ari baita, eta, jasotzen duen orri bakoitzeko, edukiari buruz erakusten duen harridura ere handiegia iruditzen zaio. Losada kaboaren gorputz etzana dakusa besaulkitik berriro ere. Argazkia forensearen txostenari dagokio. Besteetan bezala, ileak bustia dirudi, edo dir-dir egiten du behintzat. Gizon lodia da, koipetsua. Kokots azpitik behera dago ebakita, eta zakuei egiten zaiena gogorarazten duen puntada zabalez josia. Buruz daki Julia, belauniko, arreta nabariz irakurtzen ari den folioaren edukia.(110 eta 111 orrialdeak) Iñakiren Salguè-ko egonaldia, bere maitale Susana eta honen gizon eta seme-alabekin batera. Garai hartan xehetasun txikienen zehaztasuna zuen ikasgai. Hamaika Pauso-n gauza txiki-xeheak atxikitzeko ahalmena. Petite damek xehetasunak erabateko fideltasunez eta aberastasunez gordetzeko erakusten duen gaitasuna, askotan ustez funtsezkoena ahaztu arren, -adibidez: “ez dakit zertarako elkartu ginen Du Bois-enean, baina Gidek antzararen saltsa goraipatu zuen”-. Salguèko egonaldia laburra izan zen, astebete eskas, eta ez zen kontatzerik merezi lukeen deus gertatu, ezpada bi egunen buruan Susanaren sinpletasuna gero eta nardagarriago gertatzen zitzaiola. Hain zuzen, haren sexu eskaintzaz nekatzen hasia zen ordurako. Hark, berriz, egoera hori probokatzen plazer bailuen –bazirudien gogoko zuela Iñaki Abaitua inguratuta eta urduri, ihes egin nahian ikustea–, areagotu egiten zituen erasoak. Lana –bi dozena fitxa zuzentzea eta Teseu-ren orri erdi itzultzea, bere buruari ezarritako gutxienezkoa– goizean goiz egiten zuen, senar-emazteak ohetik altxatu aurretik. Gainerakoan, leihopeko sofan egoten zen, handik, etzanda ere, pare bat burukoren laguntzaz, itsaso esmeralda kolorekoa ikus baitzezakeen. Hasieran besterik uste izan arren, berehala konturatu zen senarrari bera han izatea ez zitzaiola inondik ere trabagarri gertatzen; alderantziz, ondo zetorkiola, Susana bi umeekin bakarrik utzi gabe, egun osoa vaurienarekin itsasoan pasatzeko. Batzuetan, hark kidekoak bailiran tratatzen zituen Susana, umeak eta bera, denak haur balira bezala, alegia. “Ongi portatu” esaten zien, belen zakua bizkarrean, marinel itxuraz. Edo, itzulitakoan, ariketa fisikoaren ondorioz lasai eta pozik, hortz zuri perfektuak aurpegi belztuan erakutsiz, “zer, dibertitu al zarete?”, galdetzen zien. Urte batzuk geroago, Donostian, Londres hoteleko hallean, “nahikoa dibertitu zarete” esango zion, orduan ere ustez umetzat hartuz. Askotan uste izan zuen berari ere, haurrei bezala, masailean atximurka eginez, “ongi portatu, katutxo” esango ziola. Berez, banketxeen eta belaontzien inguruan mugitzen ez zen oro mespretxagarri zitzaionez, ezin zuen beragatik jelosiarik sentitu. Hitz batean, ez zuen arerio gisa ikusteko adina errespetatzen. Iñaki Abaituak argi zeukan hori, eta argi edukitzeak erabat arintzen zion bestela izatera eramangaitza gertatuko zitzaiokeen erru sentimendua. Egunero, gosaldu ondoren, Diego bela egitera irteten zen, eta umeak hondartzara jaisten ziren beren balde eta palekin. Egunero, halaber, haiek irten bezain laster, Susanak eta berak larrutan egiten zuten leihopeko sofa gainean. Otzanki onartu ohi zuen sexu saioa, haren sua baretzea gero eta zailago bazitzaion ere. Azkenerako higuingarri gertatu zitzaion haren aho txikia, muxin egiteko ateratzen zuen mutturtxoa, -“ez nauzu maite, ez nauzu batere maite, gaizto horrek”–. Higuingarri gertatu zitzaion aho hura, zabal-zabal egin eta, goseti, amaierarik gabeko mihia berearen bila luzatzen zuenean, berak estoikoki estuturik zeuzkan hortzen kontra. Lehenbiziko egunean Susanak xake taula atera eta “guk jokaldi bat egingo dugu” esan zuen, Diegok, itsasorako jantzita, ea norbaitek berarekin vaurienean ontziratu nahi zuen galdetu zienean. Iñaki Abaituak baietz erantzungo ziokeen, eskaintzak sinesmen handirik gabe egina bazirudien ere, baina Susana bizkor aurreratu zitzaion, jokaldi bat egin behar zutela esanez. - Xakea, zailegia niretzat –esan zuen senarrak, etsipen planta eginez. Iñaki Abaituak, Flauberten topikoen hiztegia gogoan, “xakea, gutxiegi zientzia izateko eta gehiegi jolas gisa” erantzun zionean, poztu egin zen jolasa mespretxatzeko argudio hura ezagutzeaz. - Eso está muy bien, hori da arrazoia –esan zuen alai, bere zakua bizkarrean hartu eta atean desagertu baino lehen. Hura irten bezain pronto, Susanak atea barrendik itxi eta sofa gainera bultzatu zuen. Iñaki Abaituak ezin eragotzi zion bere buruari leihotik zehar begiratzea, eta sexuarenak bete bitartean, haurrak ikusten zituen hondarretan tontortxoak egiten, eta Diego meta forma zuen harkaitz baten atzean agertzen eta desagertzen. Eskuineko angelutik bistaz galtzen zuenean, urduritu egiten zen lehorreratua ote zen pentsatuz. Susanak, lasaitzeko, hura itsasoan munduaz ahazten zela eta gutxienez pare bat ordurako bazuela esaten zion. Baina ez zuen hainbeste denbora egin. Artean biluzik zeuden umeen parean ikusi zuenean, lehorrean jada, haserre antzean, buru-makur, pausoa arin, noizean behin lurra ostikatuz, etxerantz, baina hala ere Susanak ez zion janzten utzi nahi, eta indarrez kendu behar izan zuen bere gainetik galtzen bila altxatzeko. Atarian sumatzerako, denbora justua izan zuen kisketa kentzeko, eta sartu zenean taularen ondoan zegoen; taula ateratakoan bezalaxe; eta Susana sofa gainean, alkandoraz jantzia. Ez zirudien ezertaz konturatu zenik. Itxuraz, han zirenik ere ez zen ohartu, edo zehatzago esan, ikusleria zabalago baten aurrean zegoela zirudien: batera eta bestera jiraka, eskuak luzatuta foke baten etendura erakusteko, bela espainiarrak madarikatzen. Frantsesak mila aldiz hobeak omen ziren. Fokea eta gainerako tresneria lurrera erortzen utzitakoan egin zuen ikusten zituelako lehenbiziko seinalea. “Zer, dibertitzen al zarete?” esan zien orduan, irria ezpainetan dantzari, eta so geratu zitzaien. Gizon ederra zen, iharra baina gihartsua; normalean gominaz atzeraka orraztua eraman ohi bazuen ere, ile bekoki gainean eroriak gazteago egiten zuen. After shave baten iragarkia gogorarazi ohi zion Iñaki Abaituari. “Berehala naiz zuekin” esan zuen, eta barnealdera itzuliz, ea zer zegoen bazkaritarako galdetuz.- Zer nahi zenuke, maite –Susanak, sofa gainean belaunikatuz, Iñaki Abaitua iheslariaren belarri gingilak miazkatzeko ahaleginean.Edozer gauza, erantzun zion dutxako ur hotsaren gainetik, eta ondoren:- Ez nekien xakean egitea gustatzen zitzaizunik- Eta ez zait gustatzen –eskuak aurpegira eraman zituen, umeek ikasgelan bezala, desorduko barre-algara ito ahal izateko-. Iñakiri plazer emateagatik egin dut.- Entsalada bat ongi legoke.Ia beti, entsalada besterik ez zuten jaten, espezia belar eta oliba askorekin. Bazkalondoan, kanpora bidaltzen zituzten haurrak beren balde eta palekin, eta Susana eta Diego gelan sartzen ziren. Iñaki Abaitua sofa gainean etzanda geratzen zen, libururen bat eskuartean. Bazekien ezingo zuela irakurri, berehala hasiko zirela ohiko kexuak, irain obszenoak, isilune kezkagarriak, arnasitoak. Liburua eskutik utzi gabe, paralizaturik entzuten zituen, miretsirik, hunkiturik ere bai, izuturik agian, eta azkenean, borroka adierazpenak urritu ahala gozamen askatzaile bihurtzen zirenean, lasaitu egiten zen bera ere. Antsietatearekin zerikusia zuen sentimendu larriaz itxaron ohi zuen arratsaldeko ordu hura, inondik ere atsegina ez zitzaion arren. Ziur asko, sentimendu anbiguo edo bikoitz batek lotzen zuen sofa gainean, eta ez zen inoiz ere gauza izan entzukizun hari ihes egiteko. Ziur asko, beste sentimendu ilunagoen artean, ez zuelako nahi beren ohe saioekin urduritu edo eskandalizatu egiten zutenik pentsa zezaten. Bai baitzekiten, horretan ez zuen zalantzarik, atearen bestaldean partaide zela. Susana albornoz bat jantzita irteten zen gelatik, erabat alai. Maitekor hitz egiten bazion ere, bazen aldaketarik siestaren ondorengo orduetan. Helduago zirudien, eta orduan berak ere haurra bailitzan tratatzen zuen Iñaki Abaitua, senar-emazteen arteko lotura indartzearekin, berena banalizatu edo agian inozente bihurtu nahian. “Nahi al zenuke kafetxo bat, maite?” esango zion, Diegok gelatik entzuteko moduan; hain zuzen ere, tratu maitekorra susmagarria gerta ez zedin; eta etxekoandre arduratu baten gisan, apaletako apaingarriak ordenatzeari edo loreei ura botatzeari ekiten zion. Diegok ohetik hitz egiten zuen, Iñaki Abaitua han ez bailegoen. Batzuetan izan berri zuten sexu saioari buruzko komentarioak egiten zituzten, intimitate bereziaren erakusgarri. Orduan, Iñaki Abaitua, haserre itxura eginez, egoera eramanezina gertatuko balitzaio bezala, hondartzara irteten zen haurrekin jolastera. Behin, ordea, liburua lurrera erortzen utziz, “ni banoa” esan zuen, eta hura ohiko muxin izuna ez zela erakusteko, “banoa etxera” zehaztu zuen, baina Susanak, naturaltasun handienarekin, hain zuzen hitz horien esperoan bailegoen “gu ere bagoaz, iritsi da alde egiteko ordua” erantzun zion. Eta alde egin zuten.(164, 165, 166, 167, 168)J.J. Lasa psikiatrarekin edukitako elkarrizketa antologikoak. - Bakardadea. J.J. Lasak bekokira eraman ditu antiojoak, inguratzen duenaz desinteresatuta bezala. Gero, esku bat altxatu du dudakor, mahai gainean dituen pipen artean zein aukeratu jakin gabe. Azkenean, gehienetan bezala, Savinelli beltzera doakio eskua, eta altzoan gordetzen du “bakardadea” esaterakoan. - Egiten ditugun gauzen erdiak, bakarrik ez egotearren egiten ditugu. Ukalondoa besaulkiaren besoan finkatuz, airean eusten dio pipari, kazoleta ukabil barnean gordeta, hartara piztea une luze batez berandutzen duelarik, eta altzoan ezkutatzen du berriro ere. Batzuetan azken hitzek airean irauten dute zintzilik, eta haien hausnarketan geratzen dira bietako batek berriro hitz egin arte. Iñaki Abaituari hoteletako bakardadea ezin eramana datorkio gogora. Susanari deitu gabe bi egun baino gehiago pasatu ezina. Azken batean sexu desira itxuraz adoretsuena ere ez ote zen konpainiaren behar sinplea besterik. Azal bat norberarenaren ondoan behar izate hutsa. - Eta halaz guztiz ere arrazoi zuen infernua besteak direla esan zuen hark. J.J. Lasa piparen kazoleta gainera makurtzen da, eta mahai gainean uzten du atzera. Gero Capstan kaxa metalezko bat zabalduz, arreta handiz, larruzko petaka beltz batera pasatzen du tabakoa. Usain gozoa dario, whisky zaharraren urrin sikua ere gogorarazten duena. Ziur asko J.J. Lasari ere ideia-lotura bera datorkio gogora, mahai atzetik altxatuz “zer, whiskytxo bat edango bagenu?” baitio, eta gero, edalontziak betetzen ari denean, umoretsu, “basodilatadorea baita”. Galdua zirudien haria berreskuratuz, “bizitzan zehar, tontokerien erdiak bakardadearen ihesi egiten ditugu” dio. “Askotan nahiago izaten dugu zigor fisikoa, edo psikikoa, bakardadea baino”. Berriro ere pipa hartu eta, oraingoan, pospolo bakar bat erabiliz piztuko du. Sabairantz igo gabe mahai gainari erantsia geratzen den ke gris-urdin leunak inguratzen ditu. “Azken batean, ama ohe ondoan nahi luketen ume gaixoak besterik ez gara”. Sinesgaitzak ziren historiak kontatu ohi zizkion. “Nobelak!” esaten zuen eta, mespretxu seinalez besagainak altxatuz, “psikopatologi liburu on bat dagoen lekuan…” erantsiko zuen gero. “Atzo bertan gizon bat etorri zitzaidan kontsultara” hasten zenean, bazekien historia sinesgaitz bat izango zuela entzungai, eta, besaulkian irristatuz, patxadarik hoberena bilatzen zuen. Orduko hartan taldeko neska-mutilen mirespena nahi zuen gaztearena kontatu zion. Mirespena edo maitasuna; gauza biak bat, azken batean. Gazteak pentsatu zuen bietatik gehiago izango zuela torturaren biktima ikusten bazuten. Eta kabina batetik 091ra deitzea erabaki zuen, zegoen kalean susmo txarreko gazte bat zebilela esateko. Eta argibidetzat bere janzkera, luzera eta gainerako ezaugarriak eman zituenez, poliziak atxilotu egin omen zuen handik ordu edo egun batzuetara. Libre utzi zutenean bere burua zigarro puntaz erre zuen, ikaragarrizko krudelkeriaz, sabelean, besoetan, izterretan tortura jasan zuela erakutsi ahal izateko. - Adiskideek mirets zezaten. Maite zezaten, azken batean. (261, 262) Juliaren Hondarribiako etxean, lagunekin igarotako gauak, edukitako elkarrizketak. Kasu honetan: pentsatu - hitz egin kontraesana, sexu enkontru frustratua eta atxiloketa. Itzuli da Julia. Hatz txikienaren eta nagiaren artean eusten dion zigarroa erretzen, kea goseti irentsiz. Oinetan esertzen zaio Iñaki Abaituari, artilezko alfonbra zuriaren gainean, eta zigarroa uzten ez duten hatz gihartsuak haren hatzei lotzen zaizkie, gora egiten dute, xalto ttikika, eserlekuaren albo batean abandonaturik daukan besoan zehar, lepoaren bila. Zehatzak dira hatz gihartsuen mugimenduak. Eta Iñaki Abaitua haragiaren tristeziaz mintzo den kanta baten leloaz oroitzen da. - Maitasuna egin nahi nuke –esaten du, zergatik jakin gabe, edan izanak ematen dion ausardiaz profitatzeko, besterik gabe. Nolanahi ere, egin nahi lukeen edo egin dezakeen azken gauza da maitasuna, ahituta sentitzen baita, une batetik bestera ingurune guztia zorabio batean bueltaka hasiko ote zaion beldur. “Besarkatu egin nahi zintuzket” esan behar ziokeen, norbaiten besoetan gordetzeko gogoa baitu. Baina “maitasuna egin nahi nuke” esan du, eta Juliak “nik ere nahi dut” erantzuten dio, belauniko jarriz, gerritik besarkatzen duelarik, altxa dadin. Gero, pausoa baldar, ibilera zalantzakor, sala gurutzatzen dute, Arantxa eta Ionen aurretik pasatzean –Ion etzana, ustez iluntasunean gordea, eta Arantxa zurrun, haren buruari magalean eutsiz, gorpu baten beilan bailegoen- haien begirada nabarmenaren desorotasuna sentituz.(…) Bainugelan daude bata bestearen aurrean, lurrean zabaldu duen toaila baten gainean belauniko. Julia gerrikoa askatzen ari zaio aldi berean atzerantz etzanez beregana ekartzen duelarik. Lurrean etzanda, Iñaki Abaituak izerditan blai sentitzen du gorputza. “Artista behar da izan, hatz muturretaraino”, melodia ezbaikor bati loturik datozkion hitzak “pour sculpter des joies quand la chair est triste.Haragi goibelean”. Eta negar egiteko gogoa sentitzen du; arrazoi zehatzik gabe, begiak itxi eta malkoak loratzen sentitu, epelak, nasaiak, ihintz intimo bat bezala masailetan behera, lortu ezin duen erekzioa eragiteko asmoz galtza askatzeko egiten duelarik. Belauniko, galtzei bi eskuez gerritik helduz, malkoak astiro, masaileetan zehar irristatzen zaizkiola. “Zatoz” esaten dio Juliak, haur bati bezala, leunki erakarriz. Berak utzi egiten dio emakumeari, haren gorputzari atxikitzen zaio, eskuak bularretan, azal bigunaren azpian glandularen gogortasuna sentitzeko higuinez; desesperazioz egiten du bultza amatasunaren eraginez malgua eta hautsia intuitzen duen sabela, indarkeriaz, erekzio ezinezkoaren bila. Luze dirau eginahal alferrikakoan, Juliaren etsipena deserosotasun bihurtzen den arte. Haren tentsioa, gihar bakoitza atezuan, nabarmenegia bilakatzen zaio gorputz azpian, eta, orduan, bentzuturi, besoak luzatzen ditu animalia baten erpea imitatzen duen baineraren hankari helduz, toaila bustiaren gainean ahozpez, naufrago baten gisan, etzateko. Alboan, Juliaren arnasa etena. “Sentitzen dut” esaten dio sabai ondoko leihorantz burua altxatuz, elizondoko zuhaiztia –platano zuri-berde hostotsuak- gurutzatzen duen haizea bilatu nahirik, eta distira urdinak zipriztindu duen argi zuri biziak begiak itxiarazten badizkio ere, badaki, oraingoan baldosa hexagonalen gainean etzanda geratu denean, polizia baten bota beltzak direla leiho atzean ikusi dituenak. Ez zituen Albertoren mokasin urdinak ikusi poliziaren bota beltzen alde banatara. Alberto hormaren kontra baitzegoen, zutik, buru-makur –beharbada baineraren zati bat ikusten zuela, zuria, bainugelaren iluntasunean- zangoak zabal, ahalik eta zabalen, poliziak agintzen zion bezala. Ez zituen ikusi platanoen atzean ezkutatzen ziren goardia zibilak ere, baina ez zekien zergatik, isiltasun handiagatik-edo, etxea inguraturik zegoelako ziurtasuna izan zuen. Juliari nola esan pentsatu zuen istant batez, baina azkenean, “polizia” baino ez zuen esan, atea hormaren kontra kolpean bota zezaten baino lipar bat lehenago, eta, bere murmurraren oihartzun neurriz gaineko bat bezala, “¡policía!” egin zuten oihu.(201,202,203,204) Deia Auskalo zergatik, goiztiri hartan kabina batetik deitzeko erabakia hartu zuen. Baldintza txarrenetan, beraz. Beharbada, kabina batetik goizeko ordu bi eta erdietan deitzeak berak adieraz zezakeelako, berez, hitzek baino hobeto mezuaren premia. Kontxako kabina batetik egin zuen deia. Londres hoteleko izkinatik. Hauteskunde gaua zen, eta euria ari zuen. Zubieta eta San Martin kaleen inguruko alderdien egoitzetan, boto kontaketaren esperoa edanean bete zuen jendea zebilen artean, garaipen ez beti bistakoaren ospakizunetan. Hala ere, Kontxako pasealekua hutsik ageri zen, eta hutsago zirudien lehenbiziko etxe ilararen atzetik zetorren algararen oihartzunpean. (…) Goizeko ordu biak eta hirurak bitartean, beraz, aparatua hartu eta txanponak sartu zituenean, artean ez zekien zer esan. Bere ondoan nahi zuen Juliaren azalaren epeltasuna. Zenbakia markatzen ari zelarik, ez zekien zer esango zion, ez zuen aitzakia bat bilatzeko astirik hartu eta, bestalde, nekez aurki zezakeen arrazoizkorik desordu hartan etxe batera deitzeko. Azken batean, uste zuen aski zuela “Julia, ni naiz” esatea, hark etxera joateko eska ziezaion. “Zatoz, hemen kontatuko didazu”. Maitasun adierazpen bat lehenbizi, agian. Hark telefonoa har dezan zain, tirrina joka ariko den gela datorkio gogora, aterik gabeko armairua, portzelanazko objektuz estaliriko komoda, ohe gaineko erretratua, kandela ahituen platera lurrean argizariz gainezka. Ahotsean igarri zion iratzarri egin zuela, eta bi aldiz “Julia” errepikatu ondoren ere hark, ahotsa ezagutu gabe, “nor da?” galdezka jarraitzen zuenez, “Iñaki naiz, Iñaki Abaitua” esan zion elkar ikusi gabe zeramaten denborak deitura erabiltzera behartuko balu bezala. Orduan Juliak “hitz egingo dugu bihar” esan zuen, bi aldiz, “hitz egingo dugu bihar, bihar hitz egingo dugu”, urduri baino gehiago presaturik balego bezala, ez haserre nolanahi ere, eta Iñaki Abaituak, zer esan jakin gabe, “baina” txunditu bat ahoskatzea lortu zuenean, berak, orduan lehor, “esekitzera noa, eseki egingo dut” esan, eta eseki egin zuen. Eseki ondoren ez zen kabinatik irten. Txanponen bila, esaldi mingarri eta krudel bat taxutzen ahalegindu zen. “Zer uste zenuen zuk” hasiko zen zerbait. “Zertarako uste zenuen deitzen nizula”. Ez zitzaion burutik pasatu edozein arrazoi zela-eta erantuzteko eragozpenen bat izan zezakeenik, eta ez zion bihotzik samurtzen, inola ere, biharamunean hitz egiteko egin zion eskaintzak. Berriro ere zenbakia markatzen ari zela, telefonoa hartu bezain laster bere “bai, esan” ohikoa esaten utzi gabe jaurtiko ziona entseiatu zuen, “zer uste zenuen, zertarako deitzen nizula?” eta hark “zer nahi zenuen?” edo “zertarako nahi ninduzun?” galdetzen bazion, ez zuen deia justifikatuko zion aitzakiarik edo esplikaziorik asmatzen ibili beharrik, berandu zela erantzungo zion, beranduegi bere beharrez arduratzeko. Bere artean “ez, ez, orain ez dio axola jada, konponduko naiz zu gabe” esaten ari zela, hariaren bestaldetik “hi, babo alena” aditu zuen, ezustean harrapatu zuen gizonezko ahots patxadatsua. “Hi, babo alena” esan zion, astiro, ahots maitakorrez ia, benetan babo batekin ari zela uste balu bezala, eta gero, “azken aldia etxe honetara deitzen duala, babo alena, ulertzen?” Ez zuen esekitzeko indarrik izan. Komunikazioa eten ondoren, hitz totelen bat esatea lortu zuen. Aparatua zintzilik utzi eta kabinatik irten zen, mozkortuta bezala, ibilera baldarrez. Artean ahots hura belarrietan, haserre ere ez zirudiena, “babo alena, azken aldia” esaten; segurtasunez, ordea, agintari. Amorrua sentitzen zuen, eta lotsa batez ere. Hilik egon nahi zuen, ahalke sentimendu hartaz libratzeko. (290, 291, 292) (3. argitalpena, 2000ko iraila) Eta aipatu gabe geratu diren guztiak: Daniel Zabalegiren azken orduak (amaren bisita, zerbait idatzi beharra eta ezina, heriotza drama bihurtu ordez, ekintzen izugarrikeriaren azpimarratzea -100 metroko heriotza barrokoaren aurkako–. Konfesioaren ukazioa, azken gaua kartetara jokatzen pasatzea. Eta zapatak, zapaten obsesioa, igande arratsetako pelikuletan askatzen zituen zapatak –zapatek ematen zioten mina–, hiltzeko erositako zapata zuriak, hil ondorenean gorpua arrastaka kaxan nola sartu zuten eta zapata bidean nola erori zitzaion, eta ondoren zapata nola kolokatu zioten, hanketan, gilotinatuei burua bezala), Ortiz de Zarate etakidea (piztu dezakek argia, esna nagok), Coll de Portell-eko elkarrizketak (gizon espainolek, euskaldunek edota ingelesek orgasmora iristean dituzten jarrerak, hitzak), taxiko despedida (Susana), Juliaren etxe ondoko magnolia, Hendaiako egonaldiak eta mozkorra (Unamuno) eta azken kapitulua.Honaino post-a irakurri badunk, biba hi! Sarean nobela honen inguruan Maria Jose Olaziregik egindako azterketa eder baten berri emango di(n)at, oraindik gehiago sakondu nahi badunk –nire testuaren ondoren etzaki(n)at gogorik edukiko du(n)an, baina tira-. To!: HAMAIKA PAUSO: IRAKURKETARAKO GONBITEA\nposted by MAGABILA | 12:35 PM\nIHESARI BURUZKOAK- Desentzierroa Martutenen (ihesaren kontakizuna)- Koblakariaren ihesaz bi hitz (eremulauak)ELKARRIZKETAK- Ihesketa honek ametsak posible direla frogatu du (Josu Landari elkarrizketa)- 1984/05/22an Herrerako kartzelan egindako elkarrizketa- 1985/05/26an (ihesa baina hilabete lehenago) Martutenen egindako elkarrizketa- 2004/05/18an Berrian- 2005/07/10ean, ArgianBESTELAKOAK- Sarrionandiak Argian argitaratu zuenaren laburpena- Hasier Etxeberriak egindako elkarrizketa luzean azaldutako ideia nagusienak- Hasier Etxeberriak egindako elkarrizketa (osorik ez dago)- Sarri gure artean (BBK-koek eginiko emanaldia)\nposted by MAGABILA | 12:15 PM\nKontua da etxetik oinutsik ibiltzea nire bizio txikietako bat dela. Baina zer pasatzen da etxe berri bateko geografia oraindik barneratu gabean zapatilak kendu eta alde batetik bestera presaka ibiltzean? Izkina traidore baten kontra jota behatza more-more eginda bukatzen duzula azkenean. Horrela nindoan ni larunbat gaueko autobusean, Donostiatik Hernani bidean Okendotik 2:30tan ateratzen den berberean, eskuin hankako behatz txikienaren gertuko laguna koadro fauvista baten tonalitate guztiekin adornatua nuela. Autobus hori ezagutzen ez duenak imajina dezala: denok bistaz ezagutzen gara, guztiok dakigu bakoitza ze lagun klaserekin eta ze intentziorekin ibili ohi den, ze arropa klase janzten duen eta baita ze hizkuntzatan eta nola hitz egiten duen ere. Laburbilduz: aurrejuzkuz eta begirada gurutzatuz osaturiko zoologiko handi baten parte izan ohi gara, larunbat gauero, bertako bidaiariok. Gau nahasi baten ondoren Hawaii-ko geltokian igo nintzen, betiko begirada eta janzkera neutroarekin, behatz ortopedikoa zapata dantza mozkor eta kriminal horretatik salbu ateratzeko asmotan. Aitortzen dut, akats bat egin nuen, bakarra seguraski, baina potoloa: kolokazioa. Aieteko espezie autoktonoaren erakusgarri den koadrila baten ondoan jarri nintzen, beraien esanak entzunez, adi, harrituta: bost minutuko elkarrizketa laburrean estereotipo guztiak banan bana betetzen joan ziren (hizkera, interesak, beraien arteko erlazioak, ikuspegia, pentsamendua, sexua, politika): hemendik hogeita hamar urte barruko telebista espainiar publikoko Cuéntame saioan imitatuko dituzten jarrera eta estiloa zuten. Baina niri hori guztia bost axola. Axola zitzaidana nire behatz santua zen, bihurgune bakoitzean bizkarra ematen zidan Cuéntame-ko gazte txolinaren takoien mehatxupean zegoen nire behatz gaixoa. Lehenengo aldiz zapaldu zidanean garrasia barrunbeetan ito nuen. Hustu aldera, bere lagunei badakit-nolakoak-zareten,-badakit-non-bizi-zareten,-akatu-egin-nahi-zaituztet moduko begirada bota nien, inongo barkamen keinurik jaso ez nuenean zuen-organo-ustelak-zuen-larruarekin-forratuta-bidaliko-dizkiet-zuen-familiei-hurrengo-Gabonetan moduko begirada bihurtu zena. Bigarren estokadaren halabeharrezkotasunaz konbentzituta, “mekaguen la puta” pentsatu nuen, “zergatik hezi ote naute hain zibilizatua izateko, ukabilkadaren terapia aukeratu ordez hortzak estutzearekin konformatzeko.”


Energia, geroko gerotan — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Amatiño / Energia, geroko gerotan\nEnergia, geroko gerotan\nAmatiño 2017/06/25 00:05\nFuntsean, arazoa zera da: lehen munduak, oro har, planto egin du, eta sekulako ongizatea lortu ostean jabetu da ingurumenaz. Hirugarren munduak, ostera, hazteari eta handitzeari ekin baino ez dio egin, eta lehen munduak aurretik izan zuen garapen berbera amesten eta aldarrikatzen du.\nEnergia gero eta garrantzitsuagoa da edo, barrena, horrela iruditzen zaigu. Behar bada betidanik izan da garrantzitsua. Segurutik, energiarik ezak eta energia-nahiak hainbat gerraren nondik norakoa azaldu lezakete, mundua mundu denetik; haatik, zer gerta ere, nik ez dut gogoan, 1970eko hamarkada arte, energia nire inguruko gizartearen ardurarik nabarmenetakoa zenik.\nNago, martxa honetan, energia hil ala bizikoa bihurtuko zaigula uste baino lehen. Eta, egon ere nago, energia dela egungo gizartean batere adostasunik ez duten erronketatik larrienetakoa.\nFuntsean, arazoa zera da: lehen munduak, oro har, planto egin du, eta sekulako ongizatea lortu ostean jabetu da ingurumenaz. Hirugarren munduak, ostera, hazteari eta handitzeari ekin baino ez dio egin arestian, eta lehen munduak aurretik izan zuen garapen berbera amesten eta aldarrikatzen du.\nHona, zazpi taulatan, zertan den panorama:\nMapa honek biztanleko kontsumoa adierazten du. Beltzetik horira, zenbat eta ilunago, kontsumo murritzago. Beltzik bakarra Islandia da; oso ilunak, Estatu Batuak, Norvegia, Finlandia, Belgika, Saudi Arabia eta Australia. Gorriz, Europar Batasuna, Errusia, Libia, Iran, Hego Afrika eta Zelanda Berria. Laranjaz, Mexiko, Brasil, Argentina, Txile, Europar Batasunetik kanpoko hainbat herrialde europar, Algeria, Txina etab. Beige kolorez, Erdialdeko Amerika, Venezuela, Peru, Kolonbia, Bolivia, Ekuador, India, Egipto eta Afrikako beste hainbat. Eta, azkenik, horiz, gainerako afrikar herrialde guztiak, Afganistan, Pakistan, Bangladesh, Myanmar, Laos, Kanbodia, Filipinak eta ingurua.\nMundu mailako kontsumo guztiaren (12.002) %65, zerrendako hamar herrialde horiek kontsumitzen dute (7.831). Eta horietarik, erdia baino gehiago (4.718), Estatu Batuen eta Txinaren artean.\nTaula honek azaltzen du herrialdeen ekonomia-garapena eta energia-intentsitatea. Zikuluek adierazten dute kontsumoa, hau da, zenbat eta zirkulu handiagoa, kontsumo gehiago. Horrez gainera, zenbat eta eskuinerago, BEZ/Capita handiago; eta zenbat eta beherago, biztanleko kontsumo murritzago.\nIndustria kalterik handienen erruduntzat jotzea da egungo gizartearen iruzurrik handienetakoa. Baina CO2 isuri guztien %23 eragile baino ez da industria. Garraioari zor zaio %37, argindarra sortzeari %20 (hirientzakoa, gehienbat) eta nekazaritzari, etxebizitzari eta merkataritzari, berriz, beste %20. Hau da, arazoa ez da industria.\nKontua da, mendebaldeko herrialde aberatsetan besterik uste arren, azken 50 urteotan, oro har, ez dela batere nabarmen aldatu munduan energia-kontsumoaren banaketa. Ikatz, petrolio eta gas-kontsumoa ezer gutxi murriztu da 1965 urtetik hona. Nuklearrak lehengo lepotik jarraitzen du eta berriztagarriak ia anekdota hutsa dira mundu osoaren kontsumoari bagagozkio.\nHain zuzen, egia bada ere Estatu Batuetan zein Europar Batasunean murriztu egin direla azken urteotan CO2 isuriak, egia ere bada Txinan eta Indian (eta populazio handiz suspertzen ari diren herrialde atzeratuetan) ikaragarri gehitzen ari direla, besteak beste ikatza erretzen jarraitzen dutelako. Eta nekez esan ahal izango diegu: "guk erre genuen erre beharrekoa, baina zuek ezin duzue orain".\nEtorkizuna begi bistakoa da: suspertzen ari diren herrrialdeetan demografia nabarmen haziko da; garapenak erakarriko du klase ertainak gehitzea eta kontsumoa areagotzea; hiriratze-prozesua etenik gabekoa eta elkarren arteko harremanak eta loturak, ezinbestekoak. Orain dela 250 urte, hiru biztanleetatik bi herrialde ez garatuetan bizi ziren; 50 urte barru, hamarretik bederatzi izango dira. Kontsumitu nahi izango dute, eta orain arte baino dezente gehiago. Guk bezala, alegia.


Greba mugagabea CIE Gamekon, ekainaren 23tik aurrera — ELA Sindikatua\nGreba mugagabea CIE Gamekon, ekainaren 23tik aurrera\nGreba mugagabea CIE Gamekon, ekainaren 23tik aurrera CIE Gamekoren Legutioko (Araba) enpresa batzordeak, ELAko bost ordezkarirekin, greba mugagabea deitu du ekainaren 23tik aurrera, hitzarmena negoziatzeko. Enpresa hitzarmen zaharra 2020ko abenduaren 31n amaitu zen, eta hura berritzeko eta erosteko ahalmena berreskuratzeko negoziazioak hasi dira. Batzordeak honako proposamenak jasotzen zituen planteamendua egin zuen: langileek sortutako aberastasuna banatzea -Enpresaren irabaziekin bat datorren banaketa-; soldata duina bermatzea; bidezko lanbide sailkapena; lanaldia murriztea; txanda kontratua aplikatzea; eta enpresaren barruan hainbat alderdi hobetzea. Hala ere, irabazi handiak izan arren, enpresa ez dago prest langileen aldarrikapenei erantzuteko. https://www.ela.eus/eu/gasteiz/albisteak/greba-mugagabea-cie-gamekon-ekainaren-23tik-aurrera https://www.ela.eus/@@site-logo/ELA_logo_koloretan.png\nCIE Gamekoren Legutioko (Araba) enpresa batzordeak, ELAko bost ordezkarirekin, greba mugagabea deitu du ekainaren 23tik aurrera, hitzarmena negoziatzeko. Enpresa hitzarmen zaharra 2020ko abenduaren 31n amaitu zen, eta hura berritzeko eta erosteko ahalmena berreskuratzeko negoziazioak hasi dira. Batzordeak honako proposamenak jasotzen zituen planteamendua egin zuen: langileek sortutako aberastasuna banatzea -Enpresaren irabaziekin bat datorren banaketa-; soldata duina bermatzea; bidezko lanbide sailkapena; lanaldia murriztea; txanda kontratua aplikatzea; eta enpresaren barruan hainbat alderdi hobetzea. Hala ere, irabazi handiak izan arren, enpresa ez dago prest langileen aldarrikapenei erantzuteko.\nELAk gogorarazi du CIE Gameko CIE Automotiveren taldekoa dela. Multinazional honek burtsan kotizatzen du eta 2021ean 3.269,1 milioi euro irabazi zituen (2020an baino %13 gehiago). Enpresak 267,5 milioi lortu ditu (2020an baino %44 gehiago) eta 63,9 milioi banatu ditu dibidenduetan.\nLangileen erosteko ahalmena etengabe galtzen ari dela salatu du batzordeak, batez ere, pandemian zehar enpresak egin dituen gehiegizko ERTEen ondoren. Era berean, Arabako Metalaren hitzarmen kolektiboa berritzea eskatu dute, sortutako aberastasuna banatzen lagunduko duen hitzarmen bat.


Tximini puntatik merkurioa | EIBZko liburutegia\nTximini puntatik merkurioa\nMikel P. Ansa /2012-11-06 / 1.311 hitz\nDioxinak, beruna, artsenikoa… hondakinak errausteak ehunka gai toxiko sortzen ditu, errausketaren aurkariek ohartarazi dutenez.\nZementu fabriketan hondakinak errausteko asmoak bertan behera uzteko eskatu dute.\nZementu fabriketan hondakinak erretzearekin kezkatuta daude errausketaren aurkako taldeak. Hondakinak erraustuz osasunari kalte egiten dioten gai toxikoak sortzen direla, ingurumena kutsatzen dela eta birziklapenari kalte egiten zaiola uste dute. Salatu dute zementu lantegiek «nazioarteko estrategia» bat abiatu dutela, hondakin gehiago errausteko. Mundu osoko porlan fabrikak ari dira hondakinak errausten, edo errausteko prestatzen.\nKezka horrek elkartu ditu Euskal Herriko, Herrialde Katalanetako, Espainiako eta Mexikoko zenbait plataforma asteburuan Altsasun, Nafarroan. Topaketetan hitz egin dute Carlos Arribas Valentziako Ecologistes en Accio taldeko kideak, Fernando Palacios CSIC Ikerketa Zientifikoen Espainiako Kontseilu Nagusiko kideak, Mario Fernandez Osalde elkarteko kideak, Mikel Ikatzategi eta Ainhoa Arrozpide Gipuzkoa Zero Zabor taldeko partaideek eta Mariel Vilella GAIA errausketaren aurkako nazioarteko aliantzako kideak.\nAdministrazio publikoei eskatu diete hondakinak errausteko egitasmoak bertan behera uzteko, eta zero zabor politiken bidea hartzeko. Mexikoko adibide bat eman dute: Huichapako CEMEX porlan fabrikan hondakinak erraustea debekatu zuen Hidalgoko estatuak, abuztuan. Eskualdeak zero zabor estrategia bat hartzeko prozesua hasi du orain.\nHauek dira Altsasun nabarmendu dituzten kezka nagusiak:\n1. Erraustearen irabaziak\nCarlos Arribasek azaldu ditu porlan lantegiek hondakinak errausteagatik jasotzen dituzten «onura handiak». Gogorarazi du hormigoiaren produkzioa inoizko krisirik handienean dagoela —Espainiako ekoizleen arabera, 1960ko hamarkadako datuetara amildu da zementu produkzioa—. Aurrezteko beharrean dira zementugileak, eta horretarako baliagarri zaizkie hondakinak. Lehenik, petrolio kokea eta erregai fosilak baino merkeagoak dira hondakinak; bigarrenik, hondakinen kudeatzaile bihurtzen diren heinean, administrazioen laguntzak jaso ditzakete; hirugarrenik, CO2 aurrezteko baliatzen dute. Izan ere, hondakin organikoak erretzen direnean CO2 isurtzen da airera, baina nazioarteko eta Espainiako legeek esaten dute biohondakinak erretzeak «CO22 eragin neutroa» duela. Hori hala da uste delako erreko ez balira ere CO2 hori berdin askatuko luketela.\nLegeen ikuspegitik, beraz, hondakin organikoak erretzeak ez du suposatzen CO2 isurtzea. Aldiz, petrolio kokea erretzen dutenean porlan fabrikei CO2 isuriak zenbatzen dizkiete. Hondakinak erreta, CO2 gutxiago isurtzen dutela esateko modua dute. Eta, gainera, isurtzeari utzi dioten CO2 hori isurtzeko eskubideak saldu egin ditzakete. «Negozioa egiten ari dira», salatu du Arribasek.\n2. CO2 «neutroa»\nBiomasa erretzearen CO2 isurpenak kontatzen ez direnez, eragin perbertsoak sortzen ari dira, Mariel Vilellaren arabera. Esaterako, Kanada egurra esportatzen ari da Europara, biomasa plantetan erretzeko. CO2 hori guztia kontatzen hasi behar dela uste du Vilellak, bestela aldaketa klimatikoa bizkortzen duten jarduerak sustatzen direlako.\nZementu fabriken patronalak esan ohi du, bestalde, hondakinak erraustuz erregai fosilak aurrezten direla, eta hori ere mesede dela ingurumenarentzat. Guztiz gezurtatu du Carlos Arribasek. Zementu fabrikek petrolio kokea erabiltzen dute labeetan batik bat, eta petrolio kokea fuela destilatzearen ondorioz sortzen den hondakin bat da. Kokea sortzea, berez, petrolioa destilatzearen ondorio bat da. «Kokea egongo da, edozein kasutan. Porlan lantegien argudioak ez du zentzurik, beraz: koke erabilera gutxitzeak ez du petrolio erauzketa murriztuko», ohartarazi du Arribasek.\n3. Kutsadura salgai\nZementu industriak munduan isurtzen den CO2-aren %5en erantzule dira, Vilellak zehaztu duenez. CO2 isuriak kontrolatzeko Kyotoko protokoloa sinatu ostean, Europak bi neurri hartu zituen: batetik, CO2 isuriak mugatzea; bestetik, CO2 isuriekin merkatua sortzea, gutxiago isurtzen zutenek CO2 isurtzeko eskubideak saltzeko, eta gehiago isurtzen zutenek eskubideak erosteko.\nCO2 isurtzeko mugak jartzerakoan, ordea, zementu enpresei mesede egiten dietela salatu du Vilellak: «Airera igortzen dutena baino isurtzeko eskubide handiagoak eman dizkiete». Eta gertatzen da isuritako CO2 baino gehiago izan ohi dutela merkatu horretan saltzeko. «Hori dirua doan ematea da», Vilellak dioenez.\n4. Zer dira HEEak?\nHondakinetatik eratorritako erregaiak dira HEEak. Arribasek esan du ez dagoela «argi» zein gai erabiltzen dituzten, horiek ekoizteko. Azterketetan, «denetik» aurkitu diete: plastiko, paper, kartoi, arropa, altzari… Baita materia organikoa ere. HEE horiek, ustez, hiri hondakinen errefusarekin egiten dira, normalean tratamendu mekaniko-biologikorako plantetan. Nahasita jasotako etxeetako hondakinak bereizi egiten dituzte planta horietan, eta birziklatu ezin denari hezetasuna kendu eta pastilla batzuk egiten dituzte. Hondakinak erretzen lehenago hasi ziren porlan fabriketan; HEEak 2000ko hamarkada hasieran agertu ziren, Alemanian.\n5. Hierarkia, iraulita\nEuropako Batasunak 2008az geroztik zehaztua du hondakinak kudeatzeko orduan zeintzuk diren lehentasunezko tratamenduak eta jarduerak: lehenik prebentzioa, hondakin gutxiago sortzeko; jarraian, berrerabiltzea; ondoren, birziklatzea; besterik ezean, balioztatzea, esaterako energia sortuz; eta azkenik, hondakinak zabortegira jaurtitzea. «HEEek hierarkia hori hankaz gora botatzen dute», ohartarazi du Arribasek. Azaldu du birziklatze planta asko egokitzen ari direla HEEak ekoizteko. Horrek esan nahi du berrerabili edo birziklatu ahal izango liratekeen gai asko HEEak egiteko prestatzen ari direla, gurpilak adibidez: «Birziklapenari kalte egingo dio».\n6. Merkurioa airean\nHondakinak erre, edo ez, eta legezko mugak errespetatu, edo ez, airera kutsatzaile toxiko ugari isurtzen dituzte zementu fabrikek, labeak dituzten industria guztiek bezala. Airera isurtzen dituzten kutsatzaile asko ez direla zenbatzen abisatu du Arribasek. Olatzagutiko Cementos Portlandek, esaterako, ez du neurtzen zenbat poliklorobifenilo (PCB) eta zenbat merkurio isurtzen duen. Petrolio kokea sufrez eta metal astunez «oso kargatua» dagoela zehaztu dute Arribasek eta Fernando Palaciosek; errausteak, sufrea eta metal astunak askatzen ditu airera, beraz. Azken urteetan zementu produkzioa gutxitu da eta CO2 gutxiago isurtzen dute zementu plantek, baina merkurio isuriek gora egin dute. «Ez du zerikusirik izango HEEak erretzearekin, ezta?». Galdera airean utzi du Arribasek.\nErrausketa prozesu guztietarako, legezko muga batzuk daude, tximinietatik isurtzen dituzten gai toxikoak kontrolatzeko. Legezko muga horiek zalantzan jarri dituzte, ordea, Arribasek, Palaciosek eta Fernandezek. «Legezko mugak ez du zerikusirik osasuna eta ingurumena babestearekin», Arribasen hitzetan. Merkurioarekin gertatzen dena esplikatu du: zementu fabrika bakoitzak baimena du urtean 72 kilo merkurio isurtzeko airera. Hori legezkoa izan daitekeen arren, zilegi den dudak ditu. Mugak muga, dioxinen kasuan esaterako, «punturik txikiena ere kaltegarria» dela zehaztu du Mario Fernandezek.\n8. Kimikaren bideetatik\nOlatzagutiko Portlandek zer hondakin erreko lituzkeen hartu du adibide Palaciosek, zer gai toxiko sortuko diren xehatzeko. Ingurumen baimenaren arabera, egurra, altzariak, paper pasta, kartoia, araztegietako lohiak, plastikoa, kautxoa eta HEEak erre ahal izango lituzke. Araztegietako lohiek, esaterako, ia miligramo bat merkurio izan dezaketela gogorarazi du. «Hori erraustea astakeria bat da». Pinturak erreta beruna eta metal astunak askatzen direla erantsi du, eta plastiko arruntena den polietilenoa errausteak bentzenoa eta toluenoa sortzen dituela, eta pneumatikoak erretzeak, berriz, bentzenoa eta butadienoa.\n9. Osasunari ezin eutsi\n«Substantzia arriskutsuz betetako gaiak erreko dira», ohartarazi du Palaciosek. Ingurune industrialetan gertatzen dena nabarmendu du: isuritako metal astunak lur azalean geratzen dira —iragazkiak jarri arren kantitate batzuek beti ihes egiten dutelako, legezko mugen barruan bada ere—, eta baratze eta larreei eragiten die. Metal astunak barazkietara eta abereetara pasatzen dira, izakien elikaduran sartzeraino.\n«Kutsadura kimikoa da humanitatearen zartailu nagusia», epaitu du Fernandezek. Datu batzuk eman ditu: zazpi umetik baten asma du; bikoteen %15ek arazoak dituzte umeak edukitzeko; alergiak bikoiztu egin dira hogei urtean; umeen minbiziek gora egin dute azken urteetan… Kutsadura toxikoa lotua dago gaitz askorekin, Fernandezen arabera, nahiz loturak frogatzea kosta egiten den gehienetan; zehaztu du, nolanahi den ere, gaitz baten atzean ez dagoela arrazoi bakar bat.\nFernandezek gogora ekarri du 2011n Estokolmon konposatu toxiko iraunkorrak (KTI) ezabatzeko 127 estatuk sinatu zutela akordio bat. KTIak «toxikoak dira, iraunkorrak eta bioakumulagarriak». Bifenilo polikloratuak, dioxinak, furanoak, plagizida organokloratuak, hexaklorobentzenoak… sartzen dira KTIetan, besteak beste. Ez dira naturan aurkitzen, baina erraz itsasten dira izaki bizidunetara. Gantzari itsasten zaizkio errazen, ama esnearen grasari adibidez. Esnekietara, haragira, landareetara… iristen dira, eta gorputzak pilatu egiten ditu, ezin baititu tratatu.\nKTI horiek era askotako eraginak izan ditzakete osasunean, Fernandezen hitzetan: minbizi eragileak dira, tumoreak sor ditzakete, nahasmendu neurokonduktualetan eragin —arreta galtzea, hiperaktibitatea…—, sistema immunologikoan eta neurologikoan kalteak egin, diabetesa sortu, ugalketa sistema, sistema endokrinoa eta nerbio sistema kaltetu… Umeen garapen neurologikoan eta psikomotrizitatean ere eragina izan dezakete, fetu barruraino ere sar litezke eta. Datu zehatz bat eman du Fernandezek: haurdunaldien %15-20 ez dira bukatzen, «abortu naturalak gertatzen ari direlako». Nafarroan, 2010ean, lehen heriotza kausa tumoreak izan zirela jakinarazi du.\nKontuan hartzen bada, gainera, merkurioa, kadmioa, kromoa, nikela, artsenikoa… eta beste ehunka gai askatzen direla errausketa prozesuetan, «zuhurtasun printzipioa» ezarri behar dela uste du Osaldek. Alegia, Unescok Parisko Deiadarrean galdegin zuena, 2004an. «Gero damutzea baino, zuhurtasun printzipioa ezartzea hobe dela uste dut». Arriskutsua den zerbait kontrolatzen saiatzea baino, saihestea eraginkorragoa dela zehaztu du, Albert Einsteinen esaldia gogoan: «Inteligentziak arazoak konpontzen ditu; jakinduriak aurrea hartzen die».\nKategoria Berria egunkaria, Ingurumena, etiketak 2012, Berria, Errausketa, Ingurumena, Mikel P. Ansa by liburutegia. Gorde lotura.


Lanbide Heziketa eta lana euskaraz ‘Hizkelan‘ jardunaldiko ardatz - Arabako Euskara Zerbitzuak\nAEZerbitzuak 2019-10-18 Esparru sozioekonomikoa, Uncategorized @eu\nLanbide Heziketa eta lana euskaraz, Gasteizko ‘Hizkelan‘ jardunaldiko ardatz\nEuskara eta Gobernu Irekiko zuzendari den Lexuri Ugarte Aretxagak Hizkelanek Nieves Cano ikastetxean antolatutako Lanbide Heziketa eta lana euskaraz jardunaldian parte hartu zuen urriaren 16an.\nEuskara Lanbide Heziketara bakarrik ez, enpresa eta zerbitzuen mundura ere zabaltzeko, Lanabes proiektua azpimarratzeaz gain, eragile desberdinen arteko elkarlana azpimarratu zuen. Elkarlan horren adibide da Araban, Mubea/Inauxa enpresa, ekitaldian Arabako Foru Aldundiko zuzendariaren eskutik garaikurra jaso zuena; izan ere, Lanbide Heziketan euskaraz ikasi eta euskaraz praktikak egiten jarraitzeko asmoa agertu dute ikasleek, industriarako osagaiak fabrikatzean espezializatutako enpresa baita Amurrioko hau.\nJardunaldia ikusteko sakatu Hemen\nShare the post "Lanbide Heziketa eta lana euskaraz ‘Hizkelan‘ jardunaldiko ardatz"


Nor gara - Udaberria Euskaltegia\nUdaberria euskaltegian 40 urtetik gora daramatzagu Gasteizko helduen, gazteen eta umeen euskalduntze ibilbidean, eta ia 20 Urduña hirian. Denborak hainbat aldaketa ekarri dizkigu, baina funtsean izan garena izaten jarraitzen dugu, eta ikasleak bere xedea ahalik eta lasterren eta erosoen lor dezan egiten dugu lan, hizkuntzak ikasteko gaur egun dauden baliabideak erabiliz eta etengabe erronka berriei ere aurre eginez.\nUdaberria euskaltegia Eusko Jaurlaritzako Kultura Saileko HABE Erakundeak homologatua da eta Batuz Euskaltegi Homologatuen Elkarteko partaidea.\nEuskaltegia izanik, hizkuntzaren alderdi komunikatiboa eta erabilera ditugu helburu; hau da, ikasleak euskara eta euskal kultura ikasteaz gain, bere egitea nahi dugu, betiere erabilera jomuga ( kanpo-ekintzak, barnetegiak, irakurketa irekia, lehiaketak…).\nAzken batean, ingurunearen euskalduntzean eragiteko ezinbestekoa da hizkuntza jakitea eta erabilera areagotzeko eskura ditugun baliabide guztiak erabiltzea.


Ekipamendu elektriko eta elektronikoen sektorerako plastiko birziklatuak garatzen ditugu | Tecnalia\nHogei bat erakunde lankidetzan aritu gara, Fraunhofer Institutua buru dela, plastiko birjinen kontsumoa modu esanguratsuan murrizteko eta plastiko birziklatuen erabilera bultzatzeko\nZabor elektronikoko (e-waste) plastikoa bildu eta birziklatzeko ahaleginak egiten dira, indibidualki. Hala ere, plastikoen balio-katea zatikatuegia da oraindik, eta ez da erakargarria azken erabiltzailearentzat. Europako Batzordearen arabera, zabor elektronikoa da bizkorren hazten den zabor-fluxuetako bat: aurreikuspenen arabera, 12 milioi tona baino gehiago izango dira 2020an.\nHondakin plastikoak ekonomia zirkularraren eredura bideratuko dituen berehalako aldaketa bat behar du ekonomia globalak. Horretarako, aldaketa sistematiko bat behar da, balio-kateko eragile guztiek parte har dezaten eta material plastikoen bizi-ziklo osoa kontuan har dadin.\nPolyCE proiektuan, konposatu plastikoak fabrikatzeko erabiliko diren material eta gehigarri jasangarriak garatu ditugu; material eta gehigarri horiekin, sektore elektriko eta elektronikorako produktu erakusleak egingo dira.\nHelburu espezifiko hauetan zentratu gara:\n• Sugarra atzeratzeko sistema eta gehigarri jasangarriak garatzea, sektore elektriko eta elektronikoan normalean erabiltzen diren matrize polimerikoei (PC, PC/ABS, ABS) ikuspegi zirkular batetik begiratuta. RoHS araudia betetzeko, ez sugarra atzeratzeko sistemek eta ez gehigarriek ez dute izan behar substantzia arriskutsurik (esate baterako, eratorri halogenatuak eta/edo antimonioaren eratorriak).\n• Sugarra atzeratzeko sistema eta gehigarri horiek (UVtik babestekoak, egonkortzaileak, antioxidatzaileak, azidoen scavenger direlakoak…) propietateak mantendu behar dituzte zahartze- eta birprozesatze-ziklo batzuren ostean.\n• Konposatu berriak garatzea lehenago azaldutako gehigarrietan eta sugarra atzeratzeko sistemetan oinarrituta eta, aldi berean, TEEHetatik (tresna elektriko eta elektronikoen hondakinak) berreskuratutako polimeroak erabilita. Produktu elektriko eta elektronikoetarako azken aplikazioko baldintzen arabera diseinatuko dira konposatu horiek.\n• PIR-PCan (jatorri postindustrialeko polikarbonatoa) oinarritutako konposatu bat garatu da, gardena, konposatu birjinaren inpaktu-propietateen antzekoak dituena, eta, UL94 sailkapenaren (sukoitasuna) arabera, V0 sailkapenekoa.\n• UL94aren arabera V0 sailkapena duen PC/ABS konposatu bat garatu da, sailkapen hori mantentzen duena zahartze-zikloak (QUV) eta birprozesatze-zikloak (injekzioa) igaro ahala.\n• r-PC/ABS formulazio bat garatu da (PC/ABS birziklatuan oinarritua), V0 sailkapena duena eta gainerako propietateak PC/ABS birjinaren propietateen antzekoak dituena.\n• UVtik babesteko gehigarriakXX, egonkortzaileak eta antioxidatzaileak (“scavengers” azidoak), hidrataltzitetan oinarrituak, garatu dira.\nOngi etorriak PolyCE proiektura\nPolyCE proiektua: esperimentu sozial bat\nZer espero dute kontsumitzaileek plastiko birziklatuetatik kalitatean eta segurtasunean?


Energia eolikoa Zaragozan | Berriztagarri Berdeak\nEnergia eolikoa Zaragozan\nEnergia eolikoa mundu osoan gehien erabiltzen denetako bat da. Haizea oinarri gisa energia kantitate handia sortzeko gai da. Espainian ez dute izan dezakeen energia berriztagarri guztia aprobetxatzen, batez ere energia eolikoarekin, baina aurrerapen onak egiten ari dira. Zaragozan, La Plana III izeneko Iberdrolako parke eolikoa dago. Parke eoliko honek 20 urte baino gehiago daramatza lanean eta Espainiako zaharrena da.\nArtikulu honetan inguruko guztia azaltzen dugu energia eolikoa Zaragozan.\n1 La Muelan parke eolikoa\n2 Zaragozak parke eoliko gehiago eraikitzen ditu\n3 Aragoi, Espainiako hirugarren autonomia energetikoa\n4 Berriztagarrien hobekuntza\nLa Muelan parke eolikoa\nParke eolikoak 21 megawatteko potentzia du eta La Muela herrian dago, Zaragozan. 21 megawatt energia horiek erabat hornitzen dira aerosorgailuak. Halako garrantzia du parke eoliko horrek La Muela haizetik bizi den herritzat hartzen da. Hori ez da gehiegikeria, erabilitako energia baliabideen ia% 98 parke eolikotik datorrelako.\n21 megawatt hauek ia 950 GWh-ko potentzia bihurtzen dira, urtean 726.000 biztanleko biztanleak hornitzeko balio duena. Gutxi gora behera hau da Zaragozak duen populazioa, beraz, haizeari esker bizi direla esan daiteke.\nEnergia eolikoa jauzi handiz garatzen ari da energia merkatuetan teknologia eta lehiakortasuna hobetzeari esker. Zaragozako energia eolikoa ekoizteko datu on horiek elektrizitatearen erabileran energia eraginkortasuna hobetzeaz arduratzen diren programa optimizatu desberdinak aplikatzearen emaitza dira. Urte asko daramatza martxan eta urtero gehiago hobetzen da. Iberdrola makineria eguneratzeaz eta hobetzeaz arduratzen da emaitza hobeak lortzeko.\nIberdrolak enpresa hornitzaileek eskaintzen duten zerbitzuaren kudeaketa optimizatzeaz arduratu da batez ere. Parke eolikoaren jardueren mantentzea hobetzen joan da langileen funtzionamendu hobeari esker. Horrek guztiak parke eolikoaren eraginkortasuna eta energia hornitzeko instalazioen eskuragarritasuna hobetzea ekarri du.\nZaragozak parke eoliko gehiago eraikitzen ditu\nZaragozako parke eolikoen arrakasta ikusita, kokapen geografikoari eta eskaintzen duen haize erregimenari esker eguraldia Zaragozan, hori guztia sustatu behar da energia ekoizpena hobetzeko. 2018ko ekainean, Goya proiektuko beste 9 parke eoliko eraikitzen hasi ziren. 9 parke eolikoen artean 300 megavary daude eta horrek elektrizitatea hornitzeko gaitasun bikaina da.\nParke eoliko horiek eraikiko diren lekuak dira Campo de Belchite, Campo de Daroca eta Campo de Cariñena. Lanak urte honen amaierarako amaituta egotea espero da.\nParke eoliko horiek sortzeari dagokionez, energia berriztagarrien iturri on gisa ez ezik, ingurumenean izango duen eragin positiboa ere begiratu behar dugu. Parke eoliko horiek guztiak eraikitzeari esker, urtean CO2 emisioak 314.000 tonatan murriztea posible izango da. Horrek abantaila ugari ditu atmosferako berotegi-efektuko gasen eta beroaren kontzentrazioari dagokionez. Zenbat eta CO2 gutxiago isurtzen da atmosferara, orduan eta eraginkorrago ariko gara klima-beroketaren eta klima-aldaketaren eraginez.\nHorrez gain, gizarte onurak ere baditu, geroztik parkearen eraikuntza fasean 1.000 lanpostu baino gehiago sortuko ditu eta 50 lanpostu iraunkor inguru parkea martxan dagoenean. Pertsona horiek arduratuko dira mantentze-lanez eta parke eolikoak agindutakoa betetzen duela ziurtatzeaz: 300 megawatt-en sorrera.\nAragoi, Espainiako hirugarren autonomia energetikoa\nEta da energia berriztagarriek posible izatea autokontsumoa energia erabiltzen duen Espainiako sare elektrikoaren menpe egon gabe erregai fosilak hortarako. Parke eoliko berri horien guztien eta dagoeneko La Muelan ezagutzen denaren energia eolikoak Aragoi autonomia energetikoaren hirugarren postuan kokatuko du. soilik Gaztela eta Leonek eta Galiziak gaindituta.\nParke eoliko horiek eraikitzeko inbertsioa milioika milioikoa da eta sektoreko enpresa asko daude horren aldeko apustua egiten dutenak. Horien artean Forestalia eta Grupo Jorge nabarmentzen dira. Parke eoliko hauekin sortuko den energia kopurua hirukoiztu egin daiteke.\nAurreko estatuko energia enkanteetan, Zaragoza goian egon da doako baliabidearen eskuragarritasunari dagokionez, eolikoa. Iazko urtarrilaren 31n jasotako datuek esan zuten Aragoi zela eolikoa sortzeko bosgarren autonomia Espainia osoan. Garai hartan 1.829 megawatt zituen parke berriak garatu gabe. Parke eoliko berriak amaitu eta martxan jartzen direnean 5.917 megawatt-eko potentzia izango du, horrek energia autonomiarako duen gaitasunean gora egingo du.\nHala ere, parke eoliko berri horiek eraikitzearekin batera ezingo du Espainiako energia berriztagarri horretan liderra gainditu Gaztela eta Leon. Autonomia erkidego honek 8.027 MW potentzia ditu, Aragoik nahi duena baino askoz gehiago. Bigarren postuan, Galizia dugu, denbora luzez bigarren izango ez dena, 6.039 MW-ko potentzia baitu. Hori Aragoik lortuko duen kopurua baino zertxobait gehiago da eta ez dakigu gerora erabilgarritasuna eta gaitasun teknologikoa hobetuko dituen energia gehiago sortzeko.\nEraikitzea espero den aerosorgailu guztiak arrakastatsuak badira eta lehendik dauden panel fotovoltaikoak eta eraikitzeko zain daudenek azkenean funtzionatuko dute, Aragoi energia berriztagarrietan% 58ra arte hazteko gai izango da. Ingurumena zaintzeaz gain, bertako herrien energia egoera hobetu dezakeen produkzio historikoa da. Energia berriztagarrien sektore horien guztien inbertsioak 7.000 milioi euro gainditzen ditu.\nIkus dezakezun bezala, energia berriztagarriak Espainiako energia sektorean sartzen ari dira pixkanaka eta Zaragozak igotzen jarraitzen du. Beste herriek adibide bat jarraitzea eta sektore honetan gehiago garatzea espero dut.\nArtikuluaren bide osoa: Berriztagarri Berdeak » Energia berriztagarriak » Energia eolikoa » Energia eolikoa Zaragozan\nOrdua aldatzen denean


26 - 27martxoa 2020\nOndarreta abesbatza (Iñaki Moreno, director)\n26 martxoa 2020 Euskalduna Jauregia 19:30 h.\n27 martxoa 2020 Euskalduna Jauregia 19:30 h.\nBadira 42 urte Amancio Pradak bere aparteko ahotsa San Joan Gurutzekoa mistikoaren poemari jarri ziola. Orduan, lan berria disko batean jaso, eta kultuzko disko bihurtu zen. Leongo kantautoreak, geroztik, mundu guztiko 270 agertokitara baino gehiagotara eraman du. Egun, Fernando Velázquezen orkestrazioari esker, gure denboraldian aurkezten dugu César Francken Sinfonia re minorrean deritzonarekin batera, hura ere espiritualtasun handikoa, eta Víctor Pablo Pérez maisuaren gogokoenetakoa.


antzerkia | Mondraberri Arrasateko Ataria\nTanttaka konpainiak 'Ameriketako bidaia' antzezlana eskainiko du igandean, urriak 17, arratsaldeko 19:30etan Amaia antzokian. Patxo Telleria da lanaren egilea eta Mireia Gabilondok zuzentzen du.Bi nerabe euskaldun, Jone eta Maria, Miren Arrieta eta Nerea Mazok antzeztuak, Estatu Batuetara etorri dira...\nMarijo - 2021-07-15 0\nProiektu berri hau duela gutxi martxan jarri dute, eta bere inguruan Josu Zubia plataformaren kidearekin hitz egin dugu. Nor da Josu Zubia eta nolatan sartu zinen Debagoieneko Antzerki Plataforman? Oñatiar kultugile, pailazo eta Debagoieneko Antzerki Plataformako kide naiz, baita Irazan...\nAstelehenean LGBTI+ fobiaren kontrako Nazioarteko Eguna ospatu zen. Egun horren markoan, Arrasateko Emakume Txokoak ‘Esnatu naiz’ antzerki emanaldia antolatu du, gaur arratsalderako Kulturateko Areto Nagusian. Azken urteetan LGBTI+ kolektiboaren eskubideen aldeko lanean urrats garrantzitsuak eman diren arren, benetako aukera berdintasuna lortu arte bide luzea dugu oraindik egiteko. Bide...\nTestua: Arrasateko Udala. Maiatzaren 17an LGBTI+ fobiaren kontrako Nazioarteko Eguna ospatzen da. Egun horren markoan, Arrasateko Emakume Txokoak 'Esnatu naiz' antzerki emanaldia antolatu du, maiatzaren 19an, Kulturateko Areto Nagusian. Azken urteetan LGBTI+ kolektiboaren eskubideen aldeko lanean urrats garrantzitsuak eman diren arren, benetako aukera berdintasuna...\nGanso & Cia antzerki konpainiak larunbatean, otsailak 6, arratsaldeko 17:00etan, Amaia antzokiko eszenatokira igoko da 'Alpha' ikuskizuna eskainiko du. Lo egitea behar fisiologiko bat da. Egunero errepikatzen dugun errutina, gehienetan atsegina. Lo egiten dugunean, gure subkontzienteak atea erdi zabalik...\nArgazkia: Benetan Be. Oraingo honetan, Benetan Be konpainiak 'Porno vs. Afrodita (edo i #gorka urbizu)’ antzezlanarekin igoko da eszenatokira. Bigarren ikuskizun hau publiko gazteari eta ez hain gazteari zuzenduta dago, eta gure ezintasunak, ezintasunak, atsekabeak eta sexu- eta afektibitate-ergeltasunak partekatzeko...


Lehengo Hazparne - Menditarrak\n2019 Egitarau Zehatza\n2019ko Egitarau Zehatza\nBaxe Nafarroan, Aldudeko ibarran den Bankako “Menditarrak” taldea gizonez bakarrik osatua da. 8 kideko taldea da, bi musikariekin. Batek gitarra hunkitzen du eta besteak eskusoinua. Denek boz biziak dituzte.\n“Menditarrak” duela 6 edo 8 urte sortu da. Kasik denak hazle edo artzainak dira. Haien lehen CDaren grabaketa 2015an bukatzen dute (taldeko kideek idatzitako kantuak). Euskal Herri osoan ari dira, parte frantsesan eta espainolan, eta 2016ko irailan Amerikara joanen dira Amerikako euskaldunengana.\nBaxe Nafarroan, Aldudeko ibarran den Bankako “Menditarrak” taldea gizonez bakarrik osatua da. 8 kideko taldea da, bi musikariekin. Batek gitarra hunkitzen du eta besteak eskusoinua. Denek boz biziak dituzte.“Menditarrak” duela 5 edo 6 urte sortu da. Kasik denak hazle edo artzainak dira. Haien lehen CDaren grabaketa 2015an bukatzen dute (taldeko kideek idatzitako kantuak). Euskal Herri osoan ari dira, parte frantsesan eta espainolan, eta 2016ko irailan Amerikara joanen dira Amerikako euskaldunengana.\nDena urririk (edariak salbu)\nHeriko pilota plaza\nLuzeko partida nagusia\nPilota joko ederrena hain segur\n13h30 tik 15h30\nSokatira, aizkolariak, lasto altxatzea...\nEuskal pilota erakustaldia\nPilota eskoletako haurrekin\nEsku huskako partida\nHazparneko pilotari famatuen partida\n(P. Larralde - A. Duhalde - M. Etchemendy - A. Inchauspe)\nJoko Garbi partida\n13h30 tik 16h30\nBaptèmes à Poney\n14h00 tik 15h00\nZaldi hezte erakustaldia\n15h00 tik 16h00\nZaldi aurkezpena (hurrengo)\nEuskal ezteien aitzineko ibilaldia\nDesfilea 1900eko jantziekin, musika, Besta Berriko dantzariak aitzinean\nJondoni Joaneko Eliza\nEuskal ezteiak elizan\nEguneko gertakari nagusia, kantuek eliza bete dute\nSegida herriko pilota plaza arte\n1900eko jende-lerroa pilota plazara buruz joan da, besta egiteko\n19h30 tik 21h00\nDenak dantzan ari izan dira, tradizioari jarraikiz\nDenek euskal kantuak kantatu dituzte\nPatrice Dumora "Watson"\nPauline eta Juliette Kontzertua\nPauline et Juliette bi boz, bi gitarra, bi talentu\n2018ko errebelazioak, ezin huts eginak\n(Karakoil Production / Licences II-1061327 et III-1061328)\nSamainek eman dantzaldia\nGure tradizio zaharrenetarik, dantzaldia pizteko\nKantuak, Dantzak, Musika\nEuskal Kantuak :\nUr Begi - Hegalkanta - Elgarrekin - Menditarrak\nEuskal Dantzak :\nElgar Oinka - Hegalka - Sohütako Dantzariak - Esperantza\nKoxeguy - Koxka\nAnimazio Tabernak :\nPatrice Dumora "Watson" - L'Esquipadje de la Lutz\n9h00 tik 11h00\nEguna ontsa hasteko: arroltze eta xingar\n19h00 tik 17h00\nLaborari biltzarra, denbora goxo haietan bezala\n10h30 à 17h00\nGaraiko margolanen erakusketa\nPierre Irigoin eta Ortzia\n9h00 tik 17h00\nTokiko Mozkinen Merkatua\nTokiko ekoizpen hoberenen aurkezpena eta salmenta\n10h30 tik 17h00\nArte ofizioen erakusketa\nTokiko eskulan erakusketa karriketan\n10h00 tik 10h30\nJondoni Joaneko plaza\nGaraiko suhiltzaileen interbentzioa\nLehengo esku-ponpa baten entseatzea denentzat\n11h00 tik 12h00\nHaitzmendy Fanfarrea desfilea kaleetan zehar\nHazparneko Tamborrada desfilea kaleetan zehar\nErraldoiak desfilea kaleetan zehar\nJoaldunak (*) kalejira\nHazparneko Joaldunak desfilea kaleetan zehar\nAuto zahar erakusketa\nAuto erakusketa dinamikoa\nExposition d'Outils Anciens\nPrésentation des anciens outils de nos campagnes\nEuskal Herrian erabiliak diren Birlek\nJean Lissar karrika, 5 - 64240 Hazparne\nHazparneko Herria Gure Partaideak Turismo Bulegoa\nDenda Elkarteak Legesko Oharrak


Errua besteari botatzen dio ardurarik onartu nahi ez duenak, modu horretan eskuak eta, bidenabar, kontzientzia erraz garbitu ditzakeelakoan. Badira benetako arazoak ezkutatzeko beste arazo batzuk asmatzen dituztenak ere, eta, noski, errua besteari bota.\nEnrique Mayari aditu diogu asteon delitu gehienak ‘kanpokoek’ egiten dituztela Iruñean. Are, bakarrik diren etorkin adingabeei egotzi die Iruñean indarkeriarekin omen dagoen arazoa. Mayak txisteratik ateratako datuetan oinarriturik dio segurtasunik ez dela berak agintzen duen hirian.\nAgerikoa da alkate jaunak eskuin muturrera bira egin duela, Iruñean jende askok atsegin handiz sinetsiko lukeen uste xenofobo bat errealitate balitz bezala zabaltzen. Badaki jakin Iruñean nahiago izaten dugula txarra kanpokoari egotzi. Gogoan dut azken fundamentuzko sanferminen aurretik bolo-bolo ibili zen afixa bat. Herritar batek sortutakoa, eta askok han eta hemen zabaldutakoa. Bortxaketei egiten zien erreferentzia. “Ez baduzu errespetatzeko asmorik, ez etorri”.\n“Ez etorri”; mehatxua kanpotik heldu baita. ‘Hemenogoek’, jakina, iruindar petoek dena egiten baitugu zuzen eta ongi.\n[Euskalerria Irratiko Metropoli Forala saioa, ‘Minutu bateko manifestua’, 2022ko urtarrilaren 20koa]\n'Kanpokoak', enrique maya, Iruñea, iruñeko alkatea, maya, navarra suma, UPN\n41 pentsamendu “‘Kanpokoak’”-ri buruz\nideiak 2022-01-24 09:12\nNoski, noski, adingabeko etorkin magrebtarrak aingeruak dira, denok dakigun bezalaxe. Ia-ia ez dute deliturik egiten. Seguru bertakoek baino gutxiago… pentsatzea ere! Niri horrela ziurtatu zidan batek: “i-o no roba!” “yo gusta m*dridd!”\nDenok dakigun bezala gure herrira etorri dira gure pentsioak ordaintzeko grinaz eta euskararen alde ere sutsuki borrokatzen dute; zer esanik ez burgesiaren aurka eta EHren independentziaren alde. Ez baduzue ikusten, itsuak zeate.\njosu naberan 2022-01-24 11:38\n“ideiak” anonimo hori,\nAlferrik habil etorkinei buruzko xenofobia horrekin!\nBertokoak dituk (Navarra Sumako nahiz Basque Countryko jauntxoak) euskaldunon kolonizatzaile eta borrero handienak.\nideiak 2022-01-24 14:41\nEuskal Herria erdaldunez betetzearen alde egotea, eta Euskal Herria euskalduntzearen alde egotea, ideia kontrajarriak.\nGalderatxo bat, ea erantzuterik duzuen: Euskal Herrian 200.000 immigrante sartuta, Euskal Herria euskaldunago edo erdaldunago izango da?\nideiak 2022-01-24 14:42\n[[[Uste du, pertsona askok, errealitatea ulertu baino, ideal bat sinestea nahiago dutela.]]]]\nGaragarra 2022-01-24 17:11\n“ideiak”, alferrik zabiltz ezker abertzaleko jendearekin inmigrazio gaian. Hauen logika ez da zurea bezalakoa, beste bat da. Hauen etsaia bat eta bakarra da: eskuineko sistema burges kapitalista puta hori. Eta ikus dezakezunez, Maya bezalako bat etorkinak kritikatzen hasten denean, ezker abertzalearen arrazonamendua hau da: nire etsaiaren etsaia nire laguna da. Beraz, etorkina ongi etorria dadila, sistema kapitalista horri popatik emateko. Beraiek ondo dakite 200.000 etorkin gurera etorriz gero EHan euskarak indarra galduko lukeela. Baina euren lehentasuna inoiz ez da izan hizkuntza, nazioa edo etnia. Euren obsesio bakarra agintean dagoen sistema burges puta hori da eta edozer sakrifikatzeko prest daude sistema horri aurre egitearren, baita euskara ere (eurentzat azken batean hizkuntza bat gehiago besterik ez da). Eta horrelako logika jarraitzen duenarekin alferrik zabiltza zure logika azaldu nahian. Garbi daukat, iritsiko da eguna non ezker abertzaleak berak euskararen aurka egingo duen. Hortik atera kontuak, ideiak.\nZuhaitz 2022-01-24 17:30\nZuek segi zuenean, ni bi kontu azpimarratzera mugatuko naiz:\n– Delituen %0,3 dagozkie migratzaile adingabeei.\n– Mayak txistua jo, eta denak bere erritmora dantzan. Berdin dute zer dioten datuek, berdin diote estatistika eta bestelakoek. Etorkin gazteak kriminalizatzea da kontua, politikoki emaitzak ematen dizkielako, eta UPNk, aurretik Alfonso Alonsok egin bezala, gai berarekin matraka ematen jarraituko du. Arreta bere politiketatik desbideratzeko.\nA 2022-01-24 17:32\nGaragarra: “iritsiko da eguna non ezker abertzaleak euskararen aurka…” hori ere ez dakit ba… zZein partiduk egin du gehiago? Ez ditzagun gauzak beren onetik atera. Hori bai, eragin beharko dugu gure partidu guzietan, atzean gelditzen ari dira eta. Areago ikusirik euskaldunok bizi dugun kinka larria! (Uler bedi euskalduna , euskaraz jakiteaz at euskaraz bizi nahi duena dela)\nGaragarra 2022-01-24 21:06\nAh, eta beste gauza bat, Iker eta gainerako nafarrak. Ez dago Maia jaunarenganaino joan beharrik Nafarroan, Nafarroaz kanpoko euskaldunei buruz erdeinuz “kanpokoak” esaten entzuteko. Bai, Nafarroako euskaldunen ahotik, bai. Beti esan dut, sanferminetan moño-moñoño jantzita ederki egiten duzuela bat ezkerretik eskuinerako nafarrek.\nMatematika tranpatia 2022-01-24 22:23\n– Adingabeen Fiskaltzak 522 espediente ireki zituen iaz Nafarroan\n– 99 izan ziren migratzaileei egotzitakoak.\nAdingabeen artean, etorkinek egindako delituak % 19 dira.\nBerriak Nafarroan egindako delitu mota guztiak (drogak, sexu-jazarpena, lapurretak, etab.) zenbatu ditu, adina kontuan izan gabe, baina gazteen artean gutxiengoa den kolektibo bat, etorkinena, delituen % 19 egiten ditu.\nEta Nafarroan etorkin adingabeen ehunekoa ez da %19ra iristen, beraz…\njosu naberan 2022-01-25 09:24\neta gazteen egoera sozialak ere izango du zerikusia, diñot nik,\ndelituen batazbesteko horretan\n... 2022-01-25 09:36\nnoski zerikusia duela Josu.\nOso gai korapilatsua da hau, morala vs errealitatearen arteko dilema.\nTximino 2022-01-25 12:07\nEzkerrak hutsegite nabarmena egiten du gai honetan. Europa mailan ezkerraren hankasartze galanta!!! Herritar guztiek paIratu eta ikusten dugun hori, ez dakit ze arrazoiengatik ukatzen. Gero populismoak horri etekina ateratzen diola esan eta kitto!\nBenetako auzo txiroetan ultraeskuindarrek zergatik gora egiten duten aztertu beharko lukete. Halako auzoetan etorkinek dakarten ondorio zuzenak bizi dituzte, eta ez ezkerreko klase sozial berri hau bizi diren auzo dirudunetan.\nEzker honi klasizmo kiratsa dario!!!!\nGaragarra 2022-01-25 12:17\nA, harritu egiten zara?! Ezker abertzaleak azken 30 urtetan aldatu den bezainbeste aldatzen bada (eta aldatuko da) ondorengo 30 urtetan, ez zaizu hain astakeria irudituko euskara bera arbuiatzearena.\npotrotaraino 2022-01-25 14:46\nBerria-k ateratako estatistika hori guztiz tendentziosoa da. Atzerritar adingabeen delituez hitz egitean, delitu zehatz batzuez ari da; bereziki indarkeria bidezko lapurretez.\nBerriak delitu mota ezberdinak sartzen ditu, ordea, bere agenda eta diskurtsoa defendatu nahi duelako. Hau da, immigrazioa ona da, immigranteak per se, onak dira.\nZe jokaera malizioso horretatik aztertuta, matxismoari buruz ari garelarik, emakumeak urtean hitzen duten gizonak “soilik” gizonen %0,000001 dela esan lezakete. Hau da, estatistikak moldatu daitezke nahi dugun diskurtsoa plazaratzeko.\nAtzerritar adingabeak populazioaren % oso txikia da, batetik beherakoa. Beraz, datu horiek proportzionaltasunetik aztertu behar dira.\nBerria edo Argia bezalako immigrazionistek errealitatea ezkutatzen dute nahita. Horrela, euskaltzale eta independentistei kontziente edo inkontzienteki (ez dut azken hau konprenitzen) kalte handia eraginez.\nPentsalari 2022-01-25 20:51\nJendeak nahasi xamar dabil…\nHar etzazue arren denbora pixka bat zertan gauden jabetzeko\nLe champ des saints- Jean Raspail\nSoumission – Michael Houellebecq\nAzkena euskaratua dago\nPentsalari 2022-01-25 21:12\nBarkatu, izena zuzena “Le camp de saints “da\nPentsalari 2022-01-25 21:16\nGaragarra 2022-01-25 21:22\nPentsalari, 3 liburu proposatu dituzu eta ziur nago oso interesgarriak izango direla baina ez daukat denborarik irakurtzeko. Eskertuko nizuke liburu bakoitzaren mezu nagusia esaldi batean botako bazenu.\njosu naberan 2022-01-25 22:32\nufff, zenbat liburu, konpa!\nIrakurtzea ez zegok modan…\neta are gutxiago pentsetea… arriskutsua ere badateke…\nAitor 2022-01-25 22:51\nPentsalari, laburpenen ordez emaiozu liburuen meme bana (txioek beharbada gainkargatuko liokete burmuina), batzuek horrela asimilatzen baitute ondoen informazioa.\nprez 2022-01-28 07:49\nEpaitegi munduan gabiltzanok argi daukagu delitu bortitzak (indarrez egindako lapurretak, ebasketak, erasoak…) magrebitarrek egiten dituzte era generalizatutan. Eta hau horrela da.\nBestetik, etorkinek, tamalez, Oro har, ez dute ezer jakin nahi euskarari buruz, eta kontuan harturik gure herria, herri menderatua eta kolonizatua denez, etorkinek, kolonizatzailearen rola hartu dute.\nEta bukatzeko, guztiz ados Galarragak egindago erreflexioarekin (ezker abertzalearen gaur egungo jarrera euskararekiko )\nTximino 2022-01-28 09:02\nBilboko hainbat kaleetatik irteteak beldurra ematen du. Ordu batzuetatik aurrera arrisku handiko muturreko kirola bihurtu da. Izu hau eragiten dutenak, normalean, jatorri ezagun bat daukate. Baten batzuek gure dutena esan eta datuak euren aldera manipulatu ditzakete, baina kaleko errealitatea baino datu objetiboagorik ez dago.\nBestalde kanpotar askok, zeharka bada ere, hartu duten kolono papera begibistakoa da. Euskararen eta euskal kutsua eduki dezaken ororen aurrean etsai jarrera hartzen dute.\nAstatistikak 2022-01-28 12:09\nAnbulatorio munduan gabiltzanok ere argi daukagu bere frustrazioak errurik ez duen langileari oihuka, mehatxuka eta irainka jaurtitzen dizkioten inpresentable gehienak euskaldunak direla.\nGaragarra 2022-01-28 12:41\nAstatistika, idatzi duzuna zerorrek ere ez duzu sinesten. Nahiko nuke hala izatea, euskararen erabileran puntu batzuk irabaztea esan nahiko luke eta. Zeinen ederra litzatekeen anbulategian euskarazko biraoak entzutea, hunkigarria ere bai. Beraz, astatistika, gezurra diozu eta ez zara ezta osasun munduko langilea ere.\nNagore 2022-01-29 22:44\nEuskaldunak eta euskal herritarrak ez dira gauza bera.\nAstatistika 2022-01-31 15:36\nGaragarra, ba halaxe da. Nik lan egiten dudan anbulatorioan (igarle txarra zara, eta zure prepotentzia ikusita, ez ninduke harrituko hurrengoan zu izatea iraintzen nauenetako bat), astebetean hiru pertsonak iraindu naute. Ni pertsonalki, eta nire lankide guztiak hedaduraz. Euskaldunak hirurak, Nagore.\nJakina da euskaldunok ez dugula euskaraz iraintzen; nahiz eta solas guztia euskara hutsean egin, hijoputa ta holakoak erdaraz botatzen ditugu normalean. Tira, niri behintzat horrela egin didate. Beraz, zoritxarrez irain polit horiek guztiak espainolez entzun behar izan ditut. Egileen izenak, Gorka, Unai… eta izenak berak aski ongi identifikatuko lukeen beste bat. Abizenak ere niretzat gordeko ditut, baina ondo gogoan dauzkat: euskaldun-euskaldunak, tx-z eta k-z idatzita denak.\nHorrelako prepotentziarik ez du beste inolako etno-kolektibok nire anbulatorioan. Euskaldunak. Ni egia esan, euskaldun izateaz lotsarazten nau horrelako jendeak.\nGaragarra 2022-01-31 16:19\nBeno, jakin nahiko nuke zein anbulategitaz ari zaren. Badakit ez duzula esango, baina kasua aztertzekoa litzateke. Eta gero beste anbulategi batzuetako estatistikekin alderatu. Amezketan, ikasle batek irakaslea iraindu ahal du, baina aldera dezagun gero Barakaldoko ikastetxe batekin.\nAstatistika 2022-01-31 16:30\nIngurune erdalduna. Euskaldunak badira, baina gutxiengoa dira. Etorkinez betetako zonalde bat da, batzuk duela hamarkadak etorritakoak, besteak azken oldeetakoak. Eta hala ere, euskaldunak dira gehien iraintzen dutenak, bai erlatiboki, bai balio absolutuetan. Etrokinen bat edo beste ere oldartzen da, baina euskaldun batzuen prepotentzia nabarmena da, nazkagarria. Pentsa, mesedeak eskatzeko irainka hasten denik ere bada!\nGaragarra 2022-01-31 17:37\nSinesten zaila, Astatistika. Euskaldu oso gutxi, diozu. Eta iraintzen duten ia bakarrak berauek dira… misterioa. Non ote da…\nBelea 2022-01-31 19:32\nMayak ez du gezurrik esan, baina hori ez da okerrena.\nOrdezkatze demografiko bete-betean gaude eta ustezko abertzaleei bost axola die. Orain euskararen erabilera %13 patetikoa baldin bada gutxi falta zaigu %5 inguruan egoteko.\nHorrela jarraitu ezkero herri honi hiru belaunaldi geratzen zaizkio asko jota.\nGaragarra 2022-01-31 20:17\nOraingo abertzaleei bost axola diozu. Halaxe da, eta honen arrazoia hau da: gaur egungo abertzale askoren familietan jada etorkinak daude, gehienbat espainiar jatorrikoak, eta horrek bera eragina du. Euskalduna zara baina jada beste erreferentzi batzuk ere kudeatzen dituzu. Eta jarrera berri hori gainera politikoki zuzen gelditzen da, ez zara xenofoboa edo arrazista. Eta hau gehitzen joango da beste etnietakoekin nahasketa handitzen den heinean.\nEutsi goiari! 2022-01-31 23:46\nTxorakeria geixko irakurtzen ditut!\n1. Bakarrik dauden gazte migranteek lapurketa eta delitu gehiago egitearen arrazoia zein da? Jatorria ala balditza sozialak?Maltzurragoak direla?…\nEzin daiteke ukatu gazte hauek delituak egitera “kondenatuta” daudela, marginazio soziala, bazterketa, lana bilatzeko zailtasunak… Arazoa konpondu nahi badugu Muinera joan beharko genuke eta egoera hau sortzen duten baldintzak aldatu.Potroak behar dira gure gizartearen(euskal Herria) ren arazo nagusietakoa inigrazioa dela esateko, potroak behar dira!. Arazo bat dela? Ados. Egoera eskuetatik joaten ari dela zonalde batzuetan ?Ados. Baina ez gaitezen gure etsaien akats berdinetan erori.\n2. Euskaldun zintzo eta jatorraren irudia aspaldi galdu zen.. Euskal desgraziatu eta gizajo pila daude 8 abizenak euskaldunak dituztenak. JAtorriak ez du zerikusirik pertsona bezela duzun baloreekin. Baina euskalduna bada guretarikoa da? “gixajoa ez du bizitza erraza eduki” eta atzerritarra bada baztertu?\n3.”Ordezkatze demografikoa” eta horrelako teoriak ez ditut serio hartzen kasu honetan, ados egon naiteke adibidez beñat Castorenerekin idatzi zuen artikuluan aipatzen dituen puntu batzuekin, baina hemen irakurritako iruzkin batzuk “Forocoches” etik ateratakoak dirudite..\n4- Bukatzeko errepikatzen dut arazo bat bilaka daitekeela hau baina ez da ez gure lehenengoa ez ta garrantzitsuena ere. Ahulenekin gogor eta indartsuekin beldur?..\n“Hizkuntza bat ez da galtzen ez dakitenek hitz egiten ez dutelako, dakitenek erabiltzen ez dutelako baizik” Ba horixe..\nGaragarra 2022-02-01 09:41\nEzker Abertzalearen gidaliburua hartu eta idatzitako azkena azken hauxe. Kuriosoa da nola amaitzen duen, errua euskaldunei botaz. Hori ere manualean sartzen da: etorkinen gaia eztabaidatzen denean, beti,beti, ezker abertzalekoek euskararen egoeraren errua azkenean euskaldunei botatzen diete. Beste gai batean, euskararen egoeraren errua Espainiari eta Frantziari botako diete, baina etorkinekin ez. Kuriosoa. Kuriosoa baita, “euskal purutasuna” eta horrelakoe nola egiten duten trufa ezker abertzalekoek, era Espainiako “7 apellidos” eta horrelako kasparekin nola egiten duten bat. Nik garbi daukat hau nahasketa kulturalaren era etnikoarengatik dela, beste kulturetan ere horrela gertatzen da. Etorkinen gaia tabua da ezker abertzalearentzat, bestee iruzkinak forocoches espainiarrak dira… populismoa aipatu ez duenean ere… globalizazio politikoki zuzenarekin erabat lerratuta. Izan ere, hainbeste urtez ostrazismoan eman ondoren, euren buruak homologatzeko behar gehiegi zuten, eta mutur batetik bestera igaro dira txintxo-txintxo. Tokitan geratu dira Sutagar-en letra sutsuak. Etorkin gehiegi dago ezker abertzalean.\nMikel Haranburu 2022-02-01 18:50\nEgia esatera, “hizkuntza bat inoiz ez da galtzen…, beste batez ordezkatzen da”. Hemen arazoa, euskaldunona, ez da Euskaraz ez dugula egiten, baizik eta Gaztelaniaz edo Frantsesez egiten dugula eta horietako batez ordezkatzen, eroso, goxo-goxo…\njosu naberan 2022-02-03 00:14\nmigrantreak leku guztietara datoz eta azkoz gehiago etorriko dira (bidean ez badira itotzen edo erretzen)\neuskal administrazioen esku ez dago migrazioaren antolatzerik ez ordenatzerik (eta intituzio horien esku balego ere, berdintsu litzateke)\ndena dela, euskera ez da galduko migrariak datozelako, baizik eta kolonialismoaren erasoagatik, eta migrariak ez dira kolonizatzaile horietarikoak.\nEgiazko kolonizatzaileak Espainia eta Frantziako erreinuetatik datoz… baina batez ere bertokoak dira kolonizatzaile nagusiak.\nEta ez dago asko pentsatu beharrik zeintzuk diren: lehenbizi “gure” instituzio PUBLIKOAK.\neta gero GU GEU ERE BAI, euskal herritar buru-kolonizatuak.\nBeraz, nik ez nuke denborarik alferrik galduko migrariak jarriz ituan, TURKO-BURU gisa.\nEman diezaiogun arreta BERTOKO arazoari.\nTximino 2022-02-03 04:47\nMigrariak ez dira arazoaren muina, baina korapiloa estutu egiten duten, askatu beharrean. Arazoa barruan dago hein handi batean, baina kanpotik arazoa potolotzen duen etsaiak baldin badatoz, gureak egin du.\nEta tamalez, kanpotik datozen askok kolonizatzaile mentalitatea dakarte, nahiz eta eurak horrena kontziente ez izan.\njosu naberan 2022-02-03 08:44\nhortxe zegok kontua, Tximino\nez hainbatean migrari-kopuruan, baizik eta migrari-talde ezberdinen ideologian: ea ideologia kolonizatzailea duten edo ez.\nEz dok berdin ekuatoriar/kolonbiar migrazio taldea (mentalitate katoliko itxia) edo senegal/nigeriarren migrari-taldea (ideologia anti-koloniala)\nEz zenez berdin izan hemen gaztelau-talde migraria (ideologia zentralista) eta galizar-talde migraria (gure auzia erraz uler dezakeen talde aberri-zalea)\nAlpargatero 2022-02-03 08:46\nEuskal Herrian gehiengo erdal hiztuna dugu aspalditik, immigrazioak ez du hori aldatuko, areagotu egingo du, gehienez ere. Baina immigrazio deskontrolatuak arazo gehigarri asko ekartzen ditu, eta horri gure jaiotze tasa suizidak gehituta, gure gizarte osoa (ez soilik hizkuntza) ordezkatua izateko arriskuan dago. Gai horretan, beste askotan bezala, elite globalistaren morroi leiala da ezkerra, immigrazio deskontrolatuaren defendatzaile sutsu gisa jokatzen duenean.\nBenat Castorene 2022-02-03 11:09\nGaia etengabe mahaigaineratzen da Zuzeun. Normal da, gaia inportantea da, minbera eta zaila ongi formulatzeko, kontzientziak (batez ere judu- kristautasunaren arrastoak gelditzen zaizkienak)) zaurtu gabe.\nIdeologia liberalak badu joera herriarteko imigrazioaren apologia egiteko esplizituki edo inplizituki. Baina anitzetan ideologia liberalak lotura handia du, aitortua ala ez, liberalismo ekonomikoarekin, hots gaurko kapitalismo mundializatuarekin.\nMigratzaileak etortzen dira hemen haien herrietaan baino hobeki bizitzeko xedearekin. Funtsean, haien herri sustraietarik moztu eta urruntzen dira eta haien urratsa nagusiki materialista eta ekonomikoa da. Bistakoa da salbuespenak badirela. Alde horretatik biziki modernoak dira, gutariko gehienak baino modernagoak. Sustraiak, kulturak, hizkuntzak, ohitura tradizionalak eta guzi pasatzen dira bizimodu hobetzearen ondotik.\nLehenbizikoetan etortzen den migratzailea, arribatzean isolatua bada entseiatuko da aurkitzen duen gizartean integratzen, baina araiz lehentasunez dominatzen duen gizartearen partean. Logikoa da, ez da etorri Euskal herriaren historia ikasteko eta legez beharrezkoa ez den hizkuntza zail bat ikasteko, gainera bertakoek guti eta gaizki ikasten eta pratikatzen dutenak, etorri da baizik eta hobeki bizitzeko.\nGero haien taldea handitzen bada, batzutan ez beti, antolatzen dira haien artean partez bizitzeko herrian bezala, komunitate berri bat sortzen entseiatzen dira eta haien anbizioak handituz doaz haien kopurua handitu arau gizarte dominantearen poliziarekin borrokatzeraino. Hau ikusten da jada Frantziako hiri handi auzo batzuetan.\nNabarmen da migratzaileen garapen prozezu automatiko oso hori, deskribatutako bi fasetan, ez dela biziki kaltegarria baizik gizartearen jada aintzinetik ahuldua den nazio zapaldu batentzat, nahiz ez den ahultasun horren arrazoi jatorria eta oinarria Josuk dioen bezala.\nEz dut ulertzen nola abertzaleeek edo euskaltzaleek uka lezaketen kaltegarritasun horren ebidentzia.\nBaina egia da ere egiazzko herri soberano eta osoki euskalduna bagina, pentsatzekoa da migratzaileeek gure herria ekidinen luketela edo bederen zeharkatuko luketela fite fitia.\nEz da inolako arraza gutiespenik konstatazio horretan, argi eta garbi erraiten baitugu ez direla Txilera emigratu ziren gure arbasoak baino gaistoagoak, zeinek, dakidanez, ez zuten bat egin hango indiano Maputx zapalduekin.\nGainera migratzaileak uste dugun baino modernagoak dira ideologia mundialista liberalaren aldetik. Gu bezain modernoak dira. Haientzat munduan ez dago muga zilegirik. Horretan heziak izan dira beren herrietan beretan telebista eta interneten bitartez jasotzen duten propaganda kontsumitzailearekin.\nGaia sakontzen jarraitu egin behar da eta jendea utzi mintzatzera iraindu gabe. Eztabaida segituko du, uneka, mahaigaineratzen bederen herria askatu arte edo desagertu arte.\njosu naberan 2022-02-03 12:48\nAdoz niagok funtsean Benatekin.\nEz diat ukatzen inondik ere migranteekin dugun nazio- eta kultura arazoa (hori Europa osoa nozitzen dute, gainera), batik bat hemengo populazio-tasa suizidarekin (baina hori aparte tratatzeko gaia dok)\nHalere, oso kontutan hartzeko ñabardura batzuk egin diazkiat migrarien ideologia-talde ezberdiñen arabera.\nKontutan hartzekoa da, halaber, Europara badatoz, hobeto bizitzeko asmoz etortzeaz gain (kontsumismoaren bat), Europarrok kolonizatu eta hondatu ditugun herrietatik datozela (onar dezagun, bada, zerbait zor diegula).\nEta gainera, hona datozen migrariak, jatorrenak izanda ere, ez dakitela zein herritara datozen (beno, esan dezagun ia denek Espainiara datozela uste dutela).\nHortaz, oso garrantzitsutzat jotzen diat haien HARRERA-TALDEA ABERTZALEAK antolatzeari, nora datozen jakitera eman diezaiegun, lehenik eta behin.\nEta guk uste baino anti-kolonizatzaile gehiago agertuko litzateela uste diat, halako harrera antolatuz gero.\nBeraz, migrariari ez diezaion beha zezen-plazako barreratik.\nBenat Castorene 2022-02-03 12:57\nEne azken esaldia makurra da. Gure herria askatu eta, gure arazoa ez litzateke automatikoki soluzionatua izanen nun ez dugun egiten estruktura sozialari buruz hausnarketa eta aldaketa serio bat.\nAdibidez, indigenok lan eta ofizio asko baztertzen ditugu, besteek baino baldintza txarragoak eskaintzen baitituzte. Industrian bertan ere, besoak falta dira. Gure gizarteak egoera hau ihobetzen ez duen bitartean lan postu horiek ez ditugu guhaurrek beteko eta azkenean bortak zabaldu beharko dira migratzaile uholdei. Imigrazioaren arazo hori biziki sakona da eta gure bizimodua eta paktu soziala berak kestionatzen ditu sakonenean.


Audientzia 'El Conquistador del Fin del Mundo' | Danborrada 2015 | EITB telebista\n'El Conquistador del Fin del Mundo', ordutegi nagusian audientzia-buru\nETB1ek zuzenean eman zituen Donostiako eta Azpeitiko danborradarekin 305.000 ikus-entzulek egin zuten bat.\n'El Conquistador del fin del Mundo' , eitb.eus-en\n'Danborrada 2015', eitb.eus-en\nEuskal Telebista audientzia-buru izan zen asteleheneko ordutegi nagusian: ETB2ko 'El Conquistador del Fin del Mundo' realitya eta ondoren ikusgai izan zen 'El Conquis' debatea euren ordu-tarteetan nagusi izan ziren. ETB1eko 'Danborrada Gaua' saioak, halaber, audientziaren oso harrera ona izan zuen, 305.000 ikus-entzuleko audientzia metatua lortu baitzuen.\n'El Conquistador del Fin del Mundo' realityaren asteleheneko emanaldia audientzia-buru izan zen bere ordutegian, % 15eko audientzia-zatia eskuratuta. Nesken arteko probak abenturako lehen kanporaketa ekarri zuen. 312.000 ikus-entzuleko audientzia metatua lortu zuen Euskadin eta eragin-eremuan.\nOndoren, Patxi Alonsok aurkezten duen 'El Conquis' debateak Patagonian gertatutakoaren inguruko solasaldi bizia eskaini zuen. Lidergoari eutsi zion bere ordu-tartean, % 13,3ko audientzia-zatiarekin, eta 258.000 ikus-entzuleko audientzia metatua lortu zuen.\nBitartean, ETB1ek Donostiako danborradarekin bat egin zuen, zuzenean, eta oso harrera ona izan zuen. Euskaldunen artean, % 11,6ko audientzia-zatia lortu zuen, eta 305.000 ikus-entzuleko audientzia metatua bereganatu zuen Euskadin eta eragin-eremuan. Bandera mastan igotzeko unean, gainera, % 29ko audientzia-zatia lortu zuen emanaldiak euskaldunen artean.


Liburutegien Eguneko programa: immigrazioa eta liburutegiak - Donostia Kultura\nEkimena urriaren 22an, ostiralean, Koldo Mitxelena Kulturuneko Areto Nagusian izango da. Goizeko saioan, erreferentziazko profesionalek beraien esperientziez eta proiektuez hitz egingo digute. Bertan izango dira Maite Fouassier, Ikuspegi Immigrazioaren Euskal Behatokiko ikerlaria; Emma Armengod, Trinitat Vella-J. Barbero Liburutegiko zuzendaria; Manuel Sola, Purchenako (Almeria) Liburutegi Publikoko liburuzaina; eta Becka Wolfe eta Aim Salimy, Greziako ECHO Mobile Libraryko koordinatzaileak.\nArratsaldean, gure inguruko herrietako liburuzainak izango ditugu solasean: Asun Agiriano (Arrasateko Liburutegia), Estibaliz Albizu (Durangoko Liburutegia), Iñigo Medina (Lekeitioko Liburutegia) eta Junkal Torres (Donostiako CEPAko Liburutegia). Bi jardueretan parte-hartzeko aldez aurretik izena eman behar da.\nGoizeko saiorako izen-ematea\nArratsaldeko saiorako izen-ematea\nJardunaldi profesional horretaz gainera, Liburutegien Egunaren harira, beste bi jarduera izango dira. Hilaren 21ean, osteguna, Migratzaileak, bidean eta gure aldamenean hitzaldia izango da, Udal Liburutegiko San Jeronimo kaleko aretoan. Eneko Aizpurua eta Ainara Gorostizu idazleak Bidasoan gora eta Aldamenekoa liburuen inguruan ariko dira solasean. Beñat Sarasolak moderatuko du solasaldia. Izen-ematea\nBestalde, urriaren 23an zinearen txanda izango da. Tabakaleran Susana Nobre zuzendariaren No Táxi do Jack filma izango da ikusgai. Informazio gehiago eta sarrerak hemen ahal dira eskuratu.


1. Pedranton baitegian.\n2. Begiren asmo bat.\n3. Begi ta Bekosolo Goldarazen etsean.\nZortzi ta erdiak inguruan agertu zan Mungian, Yatabeko alkatearen billa, Bilbotik etorren zalkurdia. Orduko egozan erromarrik agirienak Larrinoarenean batuta: Bekosolo, Larrinoa bera, Zabaleta, Mauri, Begi ta Anton Imaz. Bekosolok lagunai obeto izango zala, esan eutsen, kotxea etorrenean, seiron ordez Anton Imaz ta bera soil-soilik urreratzea. Besteak ontzat artu ta biak urten eutsen kotxeari bidera.\nBarruan etorren juez-ordekoari zerbait esan ta an yoazan irurak Yatabera. Ordu bete gitxienez eroian Pedrantonek udaletseko atarian euren etorrerearen begira. Eldu ziraneko, auxe izan zan Bekosolok egin eutsan lenengo itaunea «Aitak zer diño, Pedranton?».\n—Pozik gelditu da zetara noan esan dautsadanean. Zetara naroen baleki! Gizagaixoa!\n—Zenbat goizago an, anbat goizago euren —esanda, zalkurdibarruan sartu zan Bekosolo, beste irurak urrengo.\nJuez-ordekoaren belarrietan euren auzia ez aitatzearren, Bekosolok Anton Imazen ezpanetatik italierazko zerbait ikasi gura eban. Batean itandu eroakon «Zelan esaten da italieraz Egun on, jauna?».\n—Bon giorno mio signore.\nBestean, «Zelan arrasti on ta gau on?»\n—Bona sera ta bona notte.\n—Ta mendia zelan?\n—Orretarako eztago ara yoan bearrik, bertoko erderaz be monje da ta.\nBeste itaun-erantzun askoren urren, alkatea, alaitzen asita egoala erakutsiaz, arlo atantxe sartu zan eta itaune auxe egin eban: «I ibili alzan leku orretan, zelan esaten jok Pedranton?».\n—An etxagok ez Pedrantonik ez Yataberik eta etxakiat nik.\nAren barreak! Onelantxe, gogaldi oneko ta goizari labur eritzita eldu ziran Begoñapeko baitegi Larrinagara. Pedranton, bera ikusia, len baiño asko illunago gelditu zan. Bidebarritik atarirako armailletan gora nekez, neke andiz eldu zan.\nBaitegiko nagosiagana yoan zan Bekosolo, bakarrik lenengo, beste biakaz gero. Guztiz txeratsu artu ebazan nagosiak. Beste zerbaitez priera, «Emen esan eutsen, emen bazkaria amabi amabietan emoten dake baituai; zazpi zazpiretan aparia».\n—Nagosi jauna —esan eutsan Bekosolok—, bazkal apariak osiatuti bialduko dautseguz.\n—Orretaraezkero ondoen datorken orduan eta orduetan.\nBekosolok berak lagun egin eutsen baitu barriai bear ebezan gauzak euren geletara eroaten. Agur egikeran, Pedrantonek samursamurturik «Don José Andrés —esan eutsan—, nik berorren borondate on oni zelan erantzun dagikeot?».\n—Pedranton, geiago al banegi, geiago egingo neuskezu ta pozik. Geroarte —esanda, ostatura yoan zan lenengo, bere maletatxoa an itzi ta Larrinagakoentzat bazkari ugari bat agintzera. Andik Santa Maria-kalerako bidea artu eban.\nGoldarazek bere adiskide Bekosolo txeratsu artu ta beronegandik yakin eban Pedranton gizagaixoari laguntzat sakristau, besterik ez lango sakristau bat emon eutsela.\n—Zein egunetan izango da gure auzia?\n—Biar ezin dagikeela esan dauste ta guk astelenerarte itxaron bearko. Zer da egitea?\n—Nik orain, ostatura yoanda, arentzat bazkaria agindu bear dot eta len bai len eroan dagiela. Iluntzean, eurakaz egon da gero, etorriko nakizu barriro, luzarotxoago egoteko.\nPozik idoro ebazan Bekosolok Larrinagako lagunak, arratsalde erdian ikustera agertu ekioenean. Ezeban Pedrantonek, gogaldia argituteko, Anton Imazen kantarik bear izan, sartu-barria zan ta bazkari ona be bai ta. Bekosolo kalerako egoala baitegiko nagosia euren arteratu jaken, sorta bat eskuan ebala, eta itz onek zuzendu eutsazan berari: «Zeurentzakoa dala uste dot Mungiatik oraintxe ekarri daben paper-pillo au. Ona azalean diñoana: A don José Andrés Bekosolo, abogado defénsor de Latsibi. Cárcel de Larrinaga. Bilbao. Eta beratxoago B».\n—Egi egia, neuretzakoa da.\nZabaltzen egoan artean, azaleko beealdean B ikusita, irribarreko «Betiko gogaldi ona gure Arraitzek» ziñoan Bekosolok. Luzetxoa zan Begiren eskutitza ta baitegiko nagosia eurakaz an egoalako edo, ezeutsen ezer irakurri baituai. «Gorantzi andiak bioi emoteko diraust don Donatok. Ai aren biotza ta burua! Orain leiaz nago, asti gitxi daukat eta biar irakurriko dautsuet barruan diñoana. Anton Imaz, zuk Milango ta ango Erromako barri bere badakizu ta Latsibiri esan egiozu alkarren antzik zetan edo atan etedauken angoak eta gureak, gure Erromatxok».\nItzok entzunda gozaro barre egin eben barrukoak.\n—Biarrarte e? Ta ondo lo egin.\n—Bai berorrek be, don José Andrés.\nAndik artez Santa Maria-kalera yo eban bere adiskide ta arazolagun Goldarazi bigarren ikustaldia egiteko. Ara eldu ta oi diran len-itzak alkarri esanda, poz-pozik irakurri ebazan Bekosolok eta poz pozik entzun Goldarazek eskutitz luze aren barriak. Asitik amaira auxe ziñoan: «Adiskide maite ta arazokide adoretsu Beko. Goizeon Anton Imaz ta zu gugandik alderatu zakiguzanean luzaro egon gara erromarrok alkarregaz, batak au, besteak ori, mamin andi bagako gauzatxoak esaten. Eta onetan geure arteko bati —«Arraitz bera izan edoda —esan eutsen irakurleak entzuleari, Bekosolok Goldarazi—. Beste bat izan balitz, aitatuko euttan bere izena» —eta onetan geure arteko bati auxe esatea otu jako: «Denganiñadua! Eta Morroskok auzi-egunean, Treviñori berak egindako eskutitza gure Bekok erakutsi dagionean, Ori ezta nire letrka esan balegi, zetan gengokez gu? Ona, ondo baderitxazue, egin leditena: norbait, baia erromar agiria eztedila izan, norbait, emakumeren bat, Kartagora, Olaberen gozotegira, azukerrezaduak edo balioko beste zerbait erostera bialdu; ta polito polito, Morroskok Olaberi eskutitz asko zuzendu izango dautsaz aspaldion eta euretati bat edo bi, gomutagarritzat, betiko ezpada be, eskatu dagiozala. An gengozan erromar guztiok gogo batez aintzat artu geuan asmo au. Ta orduan nik lagunai «Gizonak —esan neutsen—, Kartagorako mandataririk egokiena nor dan badakizue? Adona, Epikoren etseko andrea. Ta Adona ara bialdu dagikean egokiena, edo beintzat egoki bat, egokiagorik ezpada, nor dogula uste dozue?» Isilik apurtxo baten egonda Neu esan neutsen nik. Badakizue, gizonak, Epikoren amilikolitis, mozkor ederra, osatuteko erremedioa arenegun gauean emon neutsan nik Adonari ta guztiz eskertsu gelditu ekidan. Orain beragana noa barriro ta don Pedro Viñas osatu etedan itandu ta gero, eskerrik askoka ikusi dagidanean, nire emazte ta etsekoak arazoz beterik dagozala ta genre etserako azukerrezaduak erostera bialdu ta begia lez ordu lauren barru eskuetan izango dodazala liste dot gure Morrosko ederrak Olaberi eginiko eskutitz bat edo beste. Barrez, badakizu, Beko, gu erromarrok, batzuk beintzat, diruz or or ibiliarren, barrez ugariak, aberatsak gara guztiok, eta barre zantzoka itxi nebazan lagunak.\nAdona kokolo ikustera banoa artez ta aren eskerrak eta aren Ai berorren biotza langorik! esateak ezeuken amairik. Ordu-lauren geroago dran dran gure etsean kisket-otsak.\nAdona zan izan be ta lau-bost paper Morroskoren eskutikoak, izen ta guztikoak ekarstazan. Emazteari esan dautsat Adonari azukarillo bi edo iruz ardao zuria edo olango zerbait gozatu ta pastel ta guzti gosaritxo bat emoteko. Ta gero ni tipi-tapa tipi-tapa Erromara. Gure lagunen poza ta atsegiña! Beste zelan esango dot? Aren zoraldia, papertxo onek ikusita! Or doatsuez guztiok, Beko. Goldaraz jaunari gorantzi andiak emonaz ganera, erakutsi egiozuz ta or konpon, Mari Anton.\nBiotz-biotzez zeurea ta zeuona\nBarrukoai be gorantzi andi-andiak emon».\nIrakurraldia amaitu zanean, Goldarazek «Bene-benetan biotz andikoa ta burutsua da ori egin dauena —esan eban—. Ederto datorkiguz paperok. Bialdu dauskuzanari gorantziz ganera egin daben lan eder orren alderako neure atsegina erakutsi ta gero etzi arratsaldean, astirik badau, onantzalditxo bat berak egitea egoki litzakigula esan egiozu».\nAndik ostatura yoan zan Bekosolo. Lenengo egin ebana barrukoentzat aparia Larrinagara eroan egiela esatea izan zan. Gero ordu ta erdi baiño luzaroago bere adiskide maite Arraitz, Sagasti edo Begirl eskutitz luuuuuze bat idatzi eutsan. Baitegiko bai nagosi ta bai barrukoen barriak zeatz ta meatz emondakoan, Goldarazegazko ikustaldi biak eta bere eskutitz eder ta asmo egokiak biai eginiko zauzkada ederra ta bien atsegiña erakutsi ta erromarrentzat gorantzi andiak... eta abar.\nApalordua ia amarretan izan eban.\nBiaramongo ordurik geienak Larrinagan igaro ebazan Bekosolok. Guztiz asko poztu ziran barrukoak Begiren asmo ederra zee ta mee erakutsi eutsenean eta batez be don Donato igande-arratsaldean an izango ebela yakindakoan.\nErromarren gudalburua bazkalostean Lejarzegi sendalariaren etsera yoan zan lenengo, bera Bilbon zan artean bere ordezko izan zedin, eta, lagunakaz Erroman kafea artu ta gero, Periko azpiko lagun ebala, Bilborantz ibilten asi zan.\nLarrinagako baitegira yoan zan lenengo. Barruko biak eta Bekosolok egin eutsen arrera txeratsua ezta esatekoa. Ordu bi edo geiago an igaro ebazan. Amaika barre egin eben Adonaren etseko bere ikustaldiaren barri emon eutsenean! Etorri andikoa zan Begi lagun-arteko autuetan. Arratsalde aretan, eskerrak sei minuturik sei minutu biztu ebazan zigarrotxoai, bestela etentzaka ekingo eutsan bere izmitz-aldiari.\nAlango baten Bekosolok «Arraitz —esan eutsan—, onezkero luze deritxola daukagu Goldaraz ta biar be Jaungoikoak argi egingo dan ta goazan».\n—Biar? Biarko eguna? Batzuntzat argia, beste batzuntzat illuna. Pedrantonek eta Anton Imazek gogo onez itxiko dautse euren lekutxo ori Morrosko ta Epikori. Ezta egia, gizonak?\nAlkarri gozaro agur ta agur eginda, Zabalbiden beera San Anton-go eliza-ondora ta andik kale-artean sartuta, laster yo eban Santa Maria-kaleko bostgarren etsera. Etorritsuena orduan be Begi izan zan, isilena Bekosolo. Goldarazek lege ta legegizon batzun barriak emon eutsezan, magistradu-artean urliak au uste ebala, Berendiak ori zinoala. Urrengo barri auxe izan zan ardurazkoena: «Gernikan maipuruko izan zenduen magistradua berbera izango da biar emengo maipuruko. Atzo egon nintzan beragaz auzi-etsean eta auxe esan eustan: "An, Gernikan, yazo zanaz erreta nago. Mungiar orrek bular sendoegiak daukez. An atara ebezan zarata, burrundara ta iskanbillak! Biar, entzun au ondo, gizonak, biar ezagun-ezagun batzuk izan ezik, arrotzik iñor be ezta gure auzitegian sartuko."».\n—Orretaraezkero —esan eban Begik— edo neu noa lagunai ez etorteko esatera, edo emen bizi dan txorierritarren bat, neure Periko lagun dabela, bialduko dot bertara.\n—Orixe gauzarik onena. Zeu yoateari ezteritxot ondo. Non bizi eteda San Agustingo gelunean ogipeko dagoan laukariztarra?\n—Bere izena zelan da? —itandu eutsan Bekosolok.\n—Ezizena badakit. Laubegi esaten geutsan Mungiako gelunean egoanean. Ziriako Gondra etedan nago. Bai, Ziriako Gondra.\n—Ta ona zelan ekarteko?\n—Apalduta gero, ostatura orduko, neu yoango naiz bertara. Beste gauzatxo bat orain, don Andres Goldaraz. Zuk emen baetedazaguzuz bi-iru eskola-maisu zuzen eta argi?\n—Zetarako gura dozuz maisuok?\n—Auzi-bitartean ikerle edo peritu izan dakiguzan; Bekosolok Morroskoren eskuzko paperak agertueran «Esku batek eginak dira» esan dagian.\n—Ederto esana, don Donato Arraitz —ganeratu eban Goldarazek—. Euren inspektorea nor dan badakit. Artu-emon andirik eztaukat beragaz, baiña non bizi dan badakit eta tarjetatxo bat oraintxe bialduko dautsat.\nMai-ganeko tirrinari ots eraginda, neskato bat agertu zanean, «Katalin —esan eutsan ugazabak—, eroazu tarjetatxo au Camino jaunaren etsera. Ortxe azalean diño non bizi dan. Itandu egiozu bera ona etorriko dan ala neu bertara yoatea gurago daben. Bera etorriko dala badiño, gure artera ekarri baga, etsarira eroango dozu. Bizkor ibili».\nBegi, Anton Imazen arako Burdeosen orfeonista zaneko barri gozoak emoten ziarduala, Camino jauna etsarian egoala esatera sartu jaken Katalin otseiña. Berealaxe yoan zan Goldaraz beragana. Amar bat minutu igarota euren urratsak eta alkarri egindako agurrak entzun ebezan gure mungiarrak.\nGoldarazek lagunai, arpegia argi-argi ebala, esan eutsen: «Inspectore yaunak baietz diñost, biar goizean eskolarako ordua baiño lentxoago iru níaisuri auzitara yoatea aginduko dautsela. A! Ta beste gauza bat orain. Nor dala esan daustazue len arako ostatari, Epikok Pedranton ta aita mozkortu ebazan etsearen yaubea?».\n—Sodupe, Gernikan entzute andikoa.\n—Biarko auzitara ekarriko dozuela uste dot.\n—Ezkenduke besterik bear! Genre aldeko aldungai batek beragaz ekarriko dau, Badiolak.