HONDARRIBIKO ARRAUN ELKARTEKO BI ONTZI GIPUZKOAKO TXAPELDUN ETA TXAPELDUNORDE TRAINERILLETAN : KIROLETIK\nPasa den igandean, Pasai Donibanen, Gipuzkoako Trainerilla Txapelketa ospatu zen. Aurreko egunean sailkapen estropada jokatu zuten, Ligako bostgarren eta azken jardunaldia zena. Bertan, Hondarribiako Arraun Elkarteko gizonezkoak eta emakumezkoak txapeldun eta txapeldunorde izan ziren, hurrenez hurren.\nHondarribia AE-ko gizonezkoen ontziak lehen postua eskuratu zuen absolutu mailan, 13:31,08ko denborarekin. Bigarren sailkatua Donostiarra “A” (13:38,80) izan zen, hirugarrena Orio AE “A” (13:49,35) eta laugarrena azkenik, Getaria (13:58,28).\nHondarribitarren emakumeen ontziak ere garaipen izugarria lortu zuen, izan ere, txapeldunorde izan zen absolutu mailan, 15:47,54ko denbora egin ondoren. Hondarribitarrek Donostia AL “A” irabazleak baino 3,81 segundo gehiago behar izan zituzten estropada egiteko. Hirugarren postuan Zumaia “A” helmugaratu zen, 16:26,97ko denborarekin.


Ayuntamiento de Huarte/Uharteko Udala - Martxoak 8. EMAKUMEEN nazioarteko eguna\nAlbisteak > Martxoak 8. EMAKUMEEN nazioarteko eguna\n“Kontziliaziotik zaintza erantzunkidera; eraldatu irtenbidea aurkitzeko”\nMartxoaren 8an, Emakumeen Nazioarteko Egunean, agerian jarri nahi dugu zaintza-lanek duten garrantzia herritarren garapen eta ongizaterako.\nPandemiak agerian utzi du egungo zaintza-ereduaren krisia, eta horrek ez duela funtzionatzen milaka emakumeren lanik gabe. Zaintza-lana funtsezkoa da bizitzari eusteko, baina askotan doakoa, ikusezina, prekarioa eta feminizatua izaten jarraitzen du. Emakumeengan uzten da gehienetan eta zaintza-ardurak berdintasunez banatzea betetzeke dagoen erronka da, bai eta gizarte berdinzaleagoa eraikitzeko aukera ere.\nEzin dugu ahaztu jaiotzen garenean pertsona guztiak interdependenteak garela eta zaintzaren beharra dugula, eta horregatik berriz ere azpimarratu nahi dugu zaintza-lanei heltzeko moduan aldaketa bat behar dugula. Ezinbestekoa da genero-desberdinkeriak, -rolak eta -estereotipoak gainditzea eta herritar guztiak sentsibilizatzea bizitza hala maila fisikoan nola emozional eta mentalean sostengatzen duten lanei ikusgaitasuna eta balioa emateko .\nBaina, zeri buruz ari gara «zaintzeari» buruz hitz egiten dugunean? Gure ongizate fisiko eta emozionalerako ezinbestekoak diren zeregin batzuk egiteari buruz ari gara, ordainpekoak izan ala ez. Gizakiok berezkoa dugu zainduak izateko beharra; pertsona guztiok beharko ditugu zaintza-lanak bizitzako une desberdinetan, intentsitate desberdinetan.\nOrain arte, zaintzari eta esparru horretan dirauten desberdinkeriei, oro har, kontziliazio-politiken bidez heldu zaie. 2004an "Kontziliaziorako Toki Itunen" programa abiatu zen norberaren bizitza, lana eta familia bateragarri egitea hobetze aldera enpleguaren esparruan laguntzeko politiken bidez, baina zaintza-lanen banaketa desorekatua zalantzan jarri gabe. Izan ere, politika horiek emakume eta familia askoren egoera arindu dute, baina ez diote erantzun integralik eta benetako irtenbiderik eman aurrez aurre dugun problematikari: sexuaren araberako lan-banaketa iraunarazten dituzten genero-rol eta -estereotipoak, emakume eta gizonendako lan merkaturako sarbide eta enplegagarritasunean dauden arrakalak, zaintza-lanek eta horiek antolatzeak dakarren karga mentala.\n2022an kontziliazioaren ikuspegitik zaintzari buruzko lanera iragatea planteatzen da, eta Nafarroako Zaintzari buruzko Itunetan jasoko da. Paradigma aldaketa horrek berekin dakar zaintzari buruzko ikuspegia aldatzea eta erantzunkidetasun soziala gizarte-antolamenduaren funtsezko ardatz izanen duen eredu baterantz jotzea. Zaintza beste modu batean ulertzen duten gizarteak garatu behar ditugulako, eta genero-analisi feminista bat egin behar dugulako zaintza-lanak erdigunean kokatzeko, esparru publikoan, ikusten den horretan, garrantzitsua eta baloratua den horretan.\nInformazio gehiago nahi izanez gero, sakatu argazkia.


Euskararen Ginkana lehiaketa - Debabarreneko Euskararen Ginkana 1.edizioa (2019)\nKutxa Ekogunearen Euskararen Ginkana, euskararekin eta euskaraz dibertitzeko lehiaketa da. Debabarreneko lehenengo edizio hau, Deba, Eibar, Elgoibar, Mutriku eta Soraluzeko udalen babesarekin burutu da eta Euskaltzaleen Topagunea aritu da koordinazio lanetan, Kutxa Ekogunearekin batera. 21 ikastetxe edo taldek hartu dute parte, guztira, DBH4ko 130 ikasle inguru. Internet bidez burutu zituzten 4 proba lehenengo fasean eta fase horretan puntu gehien lortu zituzten 4 taldeak pasa ziren finalera.\nFinalari hasiera eman aurretik, berdinketa hausteko proba bat gainditu behar izan zuten, 4. postura berdinduta iritsi ziren Debako Sonakay eta Eibarko Urki taldeek eta Debako Sonakay taldea sailkatu zen finalerako. Finala girotzeko eta taldekideak animatzeko, talde finalista guztietako gelakideak edota laguntzaileak izan ziren bertan, aretoa goraino beteaz eta beraien lana ondo baino hobeto eginaz. Finala hasita, 4 proba burutu behar izan zituzten taldeek. Lehiaketaren 1. fasean, hizkuntza-ekologiaren eta hizkuntza aniztasunaren inguruan landu zituzten hainbat gairekin zerikusia zuten probak izan ziren. Horrela joan ziren puntuak irabazten.\nAmaieran, talde bakoitzak eskuratutako puntuak zenbatuta, Soraluzeko Soragarriak taldea izan zen aurtengo irabazlea; 800€ eskuratu zituen ikas-bidaiarako. Beste hiru taldeak puntutan berdinduta geratu zirenez, 2. saria (200€) eta 3. eta 4. sariak (100€ko bi bono Eibarko merkataritza guneko dendetan gastatzeko) denen artean banatzea erabaki zen.


VUVOX - Web 2.0 tresnak hezkuntzarako prest\n3. Vimeo vs yo\n2. Erabilera pedagogikoak\n1. Zer da Audacity?\n3. Erabilera pedagogikoa\n4.1 Audacityren Ondorioak\n4.2 Taldeko Ondorioak\n2. Erabilera pedagogikoa\n1. Zer da Camtasia?\n1. Zer da eta zertarako balio du?\n2.Zertarako balio du?\n2.- Erabilera pedagogikoa\n1. Erabilera pedagogikoak\n1. Facebook kokapena\n3. Erabilera pedagogikoak\n4.1. Facebook ondorioz...\n4.2 Zeharkako konpetentziak\n5. "La red social" filma\n1. Zer da Google Earth?\n2. Erabilpen pedagogikoa\n3. JamStudio Hezkuntzan\n2. Bideo tutoriala\n3- Erabilera pedagogikoak\n2. Bilakaera eta ezaugarriak\n5. Picasarekin egiteko ariketak\n3. Erabilpen pedagogikoa\n1. Zer da PREZI?\n1. Zergatik Skype?\n1.Zer da ?\na)Zer da Storify?\n1.Definizioa eta justifikazioa\n1. Zer da thinglink?\n2- Erabilera pedagogikoak\n3. Vimeo vs Youtube\n4. Vimeo hezkuntzan\n1. Justifikazioa eta definizioa\n2. Erabilpen pedagogikoak\n1) Zer da Vuvox?\n3) Erabilera Pedagogikoak\n2.0 Zer da wikipedia?\n2.1 Orrialdea sortu\n2.3. Formatua eman\n2.4. Barne- loturak\n2.6. Harremandutako lekuak\n2.8. Eztabaidarako orrialdeak\n2.9. Kontuan izan\n3. Ondorioak eta erabilera pedagogikoak\nEgileak: Aitor Gil- Garcia, Oihane Gulin, Leire Sagastagoia\nVuvox programa aztertzea, azaltzea eta bere erabilpen pedagogikoaren inguruan lan egitea aukeratu genuen. Horretarako Vuvox en inguruko hainbat informazio iturri miakatu ondoren, beharrezkoa iruditzen zitzaigun informazioa hautatzea eta lantzea, denon eskura eduki ahal izateko. Izan ere, lan honen helburu nagusia beste hainbat programekin batera, eskolan eta klase barruan bereziki, materiak azaltzeko erak aldatzea da, estola 2.0 k ematen dituen aukeren bitartez.\nLan hau egiteko eskatu zutenean, hainbat tresna ezberdin azaletik aztertu genituen, horietako bat Vuvox izanik. Azken tresna honetan saltzeatu genuen, eta gure lehenengo inpresioa ona izan zen; izan ere, klasean aplikatzeko erabilgarria suerta litekeela ikusi genuen, klaseko gaien osagarri gisa.\nHorregatik gure lana bost zatitan banatuta ikusi daiteke; lehenik eta behin Vuvox zer den agertzen den informazio orokor bat. Bigarren atal moduan, Vuvox programak sailkatzen dituen hiru atalak nola eta zertarako erabili ahal diren azaltzen da. Hirugarren atalean erabilera pedagogikoa dugu, bertan klase barruan programa zertarako eta zelan erabili ahal dugun azaltzen du, zenbait ideia eta adibiden bitartez. Ondoren tutoriala aurkitu daiteke, bertan taldekideek egindako bideo baten bitartez, Vuvoxen erabilpena pausoz pauso azaltzen da. Bukatzeko, eta azken atal modura ondorioak daude, horren helburu nagusia, lana egin ostean taldekideek egindako hausnarketa azaltzen da.\n* Vuvox irudia: FlickrCC (Quasimondo)\nSubpáginas (5): 1) Zer da Vuvox? 2) Motak 3) Erabilera Pedagogikoak 4) Tutoriala 5) Ondorioak


Vital Kutxa «\nAraban kontrol publiko eta sozialdun kutxa desagertu da: VitalKutxak baja eman du kreditu entitateen erregistroan\nEnlace Posted on 2014/10/01 Actualizado enn 2014/10/08\nEstatuko Aldizkari Ofizialak irailaren 30ean argitaratu du (pdf) Arabako eta Gasteizko aurrezki kutxaren erabakia. Hala, ekainaren 30ean banku fundazio bihurtzeko hasitako bidearen azken urratsa da honakoa eta aurrezki kutxa historikoa betirako desagertu da.\nVitalek irailaren 12an aurkeztu zuen kreditu entitateen erregistrotik izena kentzeko eskaera eta Espainiako Bankuak irailaren 19an onartu zuen. Orain, Espainiako Aldizkari Ofizialak argitaratuta, baja ofiziala da. Buletin espainiarrean jartzen duenez, erregistrotik kentzeko arrazoia da Vital “banku fundazio bilakatu” dela.\nTramite hori da aurrezki kutxek banku fundazio bihurtzeko egin behar duten nagusietako bat.Legearen arabera, transformazio horretarako ez da beste baimen administratiborik behar.\nAurrezki kutxek abenduaren 27ra arteko epea dute fundazio bihurtzeko, bestela automatikoki emango zaie baja kreditu entitateen erregistroan. Vitalek, beraz, hiru hilabete gehiago izan zitzakeen bere etorkizunaz eztabaidatzeko, baina bertan agintzen dutenek nahiago izan dute denbora-tarte hori ez hartzea.\nAurreikus liteke BBK erregistrotik kentzeko eskaera ere bidean dela, honek ere ekainaren 30ean erabaki baitzuen aurrezki kutxa izatea utzi eta banku fundazio bihurtzea. Dena dela, Espainiako Bankuak egindako erregistroaren azken eguneraketan, irailaren 25ekoan, oraindik BBK ageri da.\nEsta entrada fue publicada en berriak y etiquetada como adi, Argia, banku fundazioa, bbk, BOE, Kutxa, vital, Vital Kutxa.\nAzken orduak BBKrentzat eta Vitalentzat\nAurrezki kutxa izateari utzi, eta banku fundazio bihurtuko dira gaur, batzar orokorrek onartzen badute.\n2014-06-30 / Ivan Santamaria\nEuren historia luzean egun garrantzitsuenetako bat dute gaur Bizkaiko eta Arabako aurrezki kutxek, BBK-k eta Vital Kutxak. Batzar orokorrek bi erakundeetako administrazio kontseiluek egin duten proposamena onartuz gero, aurrezki kutxa izateari utziko diote, izen bereko banku fundazio bihurtzeko. Aurrezki kutxak 100 urte baino gehiago dituzten erakundeak dira (164 Arabako Vital Kutxak, hain zuzen ere), eta gaur biak desagertuko dira, beti izan duten forman bederen.\nBi kutxek arratsalderako iragarri dituzte batzar orokorrak. Lehenbizikoa BBK izango da. Arratsaldeko lauretarako du deitua bilera, Bilboko Kale Nagusiko egoitzan. Vital Kutxaren kasuan, bi ordu geroago hasiko da bilera, erakundeak Salburuko hezeguneen parean duen eraikinean.\nBanku baten jabetzan parte hartzea duten kutxei urtebeteko epea eman zien legeak banku fundazio bihurtzeko. Epea abenduaren 29an amaituko litzateke, baina BBK eta Vital aurreratu egin dira. Erabaki horrek eta moldaketa prozesuak polemika handia sortu dute. EH Bilduk salatu du egoera, eta gaurko batzarrak atzeratzeko eskatu die bi kutxei. Gauza bera egin du gehiengo sindikalak.\nEsta entrada fue publicada en berriak, hemeroteka y etiquetada como aurrezki kutxa, bbk, kutxabank, vital, Vital Kutxa.


PAG 8/23 - TOTAL 268 Jabetzak\nduplex-a atico-a - Sabadell (Gracia) , Eraikitako azalera 175m2, 3 Gelak, 2 bainugelak, Kanpoko guztia.\npisu - Sabadell (La creu de barbera) , Eraikitako azalera 75m2, 3 Gelak, 2 bainugelak, Itsasora distantzia 20 Km.,...\netxea - Sentmenat (Pedra santa) , Eraikitako azalera 161m2, 12m2, 4 Gelak, 3 bainugelak.\npisu - Sabadell (Concordia) , Eraikitako azalera 77m2, 6m2, 3 Gelak, 1 bainugelak, Igogailua,...\npisu - Barbera del Valles , Eraikitako azalera 112m2, 9m2, 4 Gelak, 2 bainugelak, Igogailua,...\npisu - Sabadell (Sant oleguer) , Eraikitako azalera 105m2, 6m2, 3 Gelak, 2 bainugelak, Igogailua,...\netxea - Sabadell (Creu alta) , Eraikitako azalera 140m2, 15m2, 4 Gelak, 2 bainugelak.\npisu - Sabadell (Centre) , Eraikitako azalera 196m2, 5 Gelak, 2 bainugelak, Igogailua, Kanpoko guztia.\npisu - Sabadell (Eix macia) , Eraikitako azalera 99m2, 2 Gelak, 2 bainugelak, 20 Itsasora distantzia, Igogailua.\netxea - Sabadell (Centre) , Eraikitako azalera 341m2, 203m2, 20m2, 5 Gelak, 2 bainugelak.\natico-a - Sabadell (Centre) , Eraikitako azalera 132m2, 7m2, 4 Gelak, 2 bainugelak, Igogailua, Kanpoko...\netxea - Sabadell (Creu alta) , Eraikitako azalera 128m2.


Merkataritza | Union de consumidores de Euskadi-UCE\nESTUDIO DE CONSUMO NAVIDENO. NAVIDAD 1010\nFINANTZIATURIKO EROSKETAK Kreditu bat ematen duten enpresei zenbait obligazio bete beharrak ezartzen dizkien xedapenen bidez babesten ditu egungo araudiak kontsumitzaileak, ondasun higigarriak direnean ordainketa geroratua biltzen duen salerosketa-kontratu batek izan behar duen edukia arautzeaz gain. Batez ere bi arau arduratzen dira arlo...\nAUTOMOBILA EROSTEA Automobila erosi behar duzula edo egunen batean erosiko duzula erabaki baduzu, hainbat alderdi ezagutzea komeni zaizu erabaki egokia har dezazun. Gaur egun hori ez da batere erraza, egunez egun ugariagoak baitira egileek aurkezten dituzten aukerak: eredu berekoak hamabost edo hogei bertsio ezberdin topatuko ditugu karrozeria,...\nMERKATARITZA ELEKTRONIKOA Zer da merkataritza elektronikoa? Lekuan bertan izan gabe edo urrutitik erosteko modalitate bat da eta ondasunak baita zerbitzuak eskuratzeko. Hots, datuak prozesatzeko eta biltzeko tresna elektronikoen bidez erostea da. Merkataritza elektronikoan Erosketaren igorpen, kanalizazio eta hartze guzti-guztia hari, irrati,...\nPRODUKTUAK ITZULTZEA Merkatariak egoera jakin batzuetan bakarrik behartuta daude itzulitako produktuak onartzera Produktua erosi nuen dendan ez didate onartzen nik hura itzultzea. Nola liteke hori? Lehengo batean beste erostetxe batean produktu baten kostua itzuli egin zidaten eta gainera ez zidaten inolako trabarik jarri. Ez al lukete guztiek...\nIRAKASKUNTZAKO IKASTAROEN SALMENTA\nIRAKASKUNTZAKO IKASTAROEN SALMENTA Irakaskuntza ez-arautuko ikastaroen salmenta (hizkuntza-ikastaroak, oposizioak, etab.) bi modutara arauturik dago, ikastaroa merkataritza-establezimenduaren barruan edo kanpoan egiten den kontuan izanik. Aurreneko kasuan hutsune juridiko nabariak daude; bigarrenean, berriz, badago arautegi berezi bat. Bi...\nSALMENTAK BIDAIA ANTOLATUETAN\nSALMENTAK BIDAIA ANTOLATUETAN Enpresa batzuek oso bidaia merkeak -eta batzuetan are doakoak ere- antolatu ohi dituzte beren produktuak ezagutarazi eta saltzeko asmoz. Salmenta horien berezitasun nagusia da merkataritzako establezimendu batetik kanpo egin ohi direla; beraz, eskaintzaren kalitateari eta prezioari dagokionez ezin da inolako...


Arratia: 400 arratiar baino gehiago batuko dira Urkiolan errogatiba egunean\n400 arratiar baino gehiago batuko dira Urkiolan errogatiba egunean\nBagilearen 15an, zapatuan, egingo da Urkiolara, Paduako San Antonioren santutegira errogatibea; tradizinoa jarraituz, San Antonio egunaren osteko zapatuan izaten da arratiarren errogatiba eguna; lehenago herri bakotxak bere errogatibea antolatzen baeban be, azken urteotan, Arratiako parrokia guztiak aldi berean joaten dira Urkiolara, bailarako abadeakaz batera; horretarako, Mankomunitateak autobus bat ipiniko dau. Dana dala, erromes guztiak ez dira autobusean joango, batzuk euren kotxeetan eta beste batzuk oinez joango dira eta. Ganera, Zeanuritik eta Dimatik Urkiolara oinezko ibilaldi gidatuak be prestatu dira.\nAurtengo errogatibea “Senidea ala dirua” lemapean egingo da.\nHamaikak baino lehentxoago, ongietorria emongo jake oinez, autobusean edo euren kotxeetan Urkiolara hurreratutako arratiar erromesei. Ondoren, eta aspaldiko usadioa jarraituz, letaniak abestuz sartuko dira erromesak Urkiolako Santutegira, 11:00etan Arratiako abadeak emongo daben mezea ospatzeko. Meza ostean, Bediako parrokiako umeak eta gaztetxoak aurtengo errogatibearen lemeagaz bat datorren sinbolo bat eskainiko deutsee Urkiolara hurreratu diranei. Eta ekitaldi honegaz egitarauari amaierea emongo jako. Autobusean etorritakoak 13:00etan euren herritara itzuliko dira.\nIgaz legez aurten be Arratiatik Urkiolara joateko ibilaldi gidatuak egiteko aukerea izango da. Orain arte be Dimatik, Igorretik, Areatzatik... hainbat jende joaten izan da oinez Urkiolara, baina aurten Dimatik eta Zeanuritik abiatuz, ibilaldi gidatuak egiteko aukerea izango da, holan, Arratia eta Urkiola lotzen dauzan bide klasikoetako bi ezagutzera emoteko. Urteereak Dimako plazan goizeko 06:00etan izango da eta Zeanuriko plazan 08:00etan.\nLiburua zabalduko da\n“Arratiako errogatibak Urkiolara” izenagaz liburu bat kaleratu dau Arratiako Elizak. Bertan errogatiben ohituraren nondik norakoak azaltzeaz gain, Basilio Pujanaren bertsoak batu dabez, eta azken hiru urteotako gogoetak eta argazki ugari ere bai.\nEgileen artean Joseba Lejarza Urkiolako abadea agertzen da. Basilio Pujana Zeanuriko semea izan zanaren bertsoak, eta abar luze bat aurkituko dauz irakurleak argitalpen honetan.\nArgazkien egileak ditugu: Iker Barrutieta, Celina Gorostizagoiza, Jose Mari Kortazar, Indalecio Ojanguren, Xabier Sanchez Robles, Jon Urutxurtu.\nLiburutxo hau Arratiako sortako 8. zenbakia da.\nEtiquetas: arratia, bakea, bedia, dima, lemoa, liburuak, zeanuri\nErmita barrituan ospatu da San Pedro Zeanuriko Und...\nLehen jaunartze solidario eta mixiolariak 2013\nSenidea opari El regalo del hermano/a: Asis sarea ...\nArratiako errogatibea Urkiolara 2013: el juego de ...\nNor da guretzat? ¿Quién es para nosotros? : Jose ...\nArrakasta itzela Bedian Perurako egitasmoaren alde...\nArratiako errogatibea Urkiolara 2013: argazki kron...\nArratiako errogatibea Urkiolara 2013: bideo laburr...\nSabía afrontar las crisis... por Dolores Aleixand...\nZapatuz, arratiarren bisita jasoko dau San Antonio...\nBediako ume eta gaztetxoek eta Peruko Alto Trujill...\nSan Antonio Urkiolako, Basilio Pujanaren bertsoak ...\nCalcuta, el corazón de la miseria\nProstituituen babeslea Defensor de las prostitutas...\nKalean da "Arratiako errogatibak Urkiolara" liburu...\nSan Blas, ya comiste y ya te vas. Crónica de una j...\n400 arratiar baino gehiago batuko dira Urkiolan er...\nMás de 400 arratianos tienen una cita en Urkiola e...


Euskal herritarrentzat funtsezko bi zuzenketa adostu eta txertatzea lortu du EH Bilduk, aurreko astean egindako hobekuntzez gain, administrazio publikoan behin-behinekotasuna murrizteko legean. Zehazki, Nafarroak enplegu publikoan dituen eskumen propioak errespetatzeko babesa eskuratu du, eta lege berrian horiek inola ere ez urratzeko berme eta konpromiso zehatza ziurtatu du horrela. Hala jasotzen du onartutako zuzenketak: "Lege hau Nafarroako Foru Komunitateari aplikatuko zaio, Konstituzioaren 149.1.18.a artikuluan eta lehen xedapen gehigarrian zein Nafarroako Foru Hobekuntzari buruzko abuztuaren 10eko 13/1982 Lege Organikoan ezarritakoaren arabera".\nEH Bilduren oinarrizko eskaera funtzio publikoko behin behinekotasunari buruzko legearen tramitazioan, gaur-gaurkoz Nafarroa baita arlo horretan eskumen propioak dituen autonomia erkidego bakarra. Azken finean, PSOErekin eta Unidas Podemosekin adostutako erdibideko zuzenketak segurtasun juridikoa emango dio Nafarroari aldi baterako langileen egoera arautzeko orduan. Neurri hori bederatzigarren xedapen gehigarrian jaso dute, eta, horren bidez, legea foru-erakundeetan aplikatzeko bideak zehaztu dituzte.\nSindikatuen indarra, aintzat\nHalaber, EH Bilduk autonomia erkidegoek egonkortze prozesu propioak garatzeko duten gaitasuna aitortzea lortu du, gehienez ere %8ko behin-behinekotasun tasa ezartzea dakarren zuzenketa onartuta. Prozesu horiek, gainera, sindikatuekin egindako akordioen bidez sartuko dira indarrean, eta legeak hala ezarriko du. Horrela, langileen iritziak, norbere ordezkaritza sindikalaren bidez, egonkortze prozesu horien garapenean kontuan hartuko dira orain arte ez bezala; aurrerapen oso garrantzitsua da euskal gehiengo sindikalaren indarra kontuan hartzen badugu.\n"Autonomia-erkidegoetako erakundeek eta foru entitateek egonkortasun prozesuak garatuko dituzte, eta, lege honetan aurreikusitakoaren esparruan, akordioak egingo dituzte sindikatuekin, lege berrian ezarritako behin-behinekotasuna murrizteko helburua lortzeko asmoz". Hori dela eta, akordio horiei eta aurretik egindako aurrerapausoei esker, EH Bildu abstenitu egin da administrazio publikoan behin-behinekotasuna murrizteko legean, nahikoak ez direla jakin arren, aldi baterako langile publikoei hobekuntza nabarmenak ekarriko dizkiela sinetsita.


Ikastolek edo Ikastolen inguruko ekintzaileek sortutako ekintza berezi--berezietako bat, udalekuena da. Beasain bezalako industrialde ertain nahiz handiko herrietan, familia erdaldun edo erdi-euskaldunetako haurrak ere berehala hasi ziren Ikastoletan matrikulatzen. Horrek noski, ikasle haiek euskararik ikastekotan, ikasgelaz kanpo ere, etxean lor ezin zezaketen euskara-erabilpena beren eguneroko gauzetan nola-hala bermatu beharra zegoela ikusi zen. Horren ondorioz, udalekuak sortu ziren baina ez ordura arte bezala, Aurrezki-kutxek espainieraz antolatu ohi zituzten eta osasunarentzat edo jateko gogoa egiteko onak omen ziren udako lekualdaketa hutsak, egun osoz euskaraz bizitzeko txangoak baizik eta hor datza beren jatorrizkotasuna. Beasain horretan aitzindarietakoa izan zen eta puntu honetan aipamen berezia merezi du On Jesus Dorronsoro apaiz jn.ak, umeek deitzen zioten moduan, Donjek alegia, eta bere inguruan ibili ziren gurasoek.\nGehiago irakurri: Udalekuak\nIkastolak, Beasainen eta beste herrietan, ezkutuan sortu ziren, legez kanpo, orduan eta noiznahi ere horrek eskatzen duen ausardiarekin. Pentsatu, besteak beste, umeen etorkizuna zegoela jokoan. Orduko Francoren Diktadurak, etsaien sehaskatzat hartu zituen hasiera-hasieratik eta gaur egun oraindik ere, urte asko iragan ondoren, halatsu ikusten dituzte espainiar nazionalistek. Ondorioz, ahal ziren traba, langa, oztopo eta eragozpen guztiak jartzen saiatzen ziren Agintariak. Bestalde, oso zaila ere ez zen. Ahal zen moduan sortuak ziren. Teorian, behar bezalako ikasgelarik eta irakasle-mailarik ere ez zuten. Hezkuntzako Ordezkaritza (Delegazioa) gainean zegoen zain eta Goardi Zibilak ere bai noiznahi azaltzeko.\nGehiago irakurri: Legeztapena eta federazioa\nAipatutakoaren arabera, areto-gabezia zen beste arazo handia eta zetozen ikasturteetarako herri guztian bila hasi behar izan zuten, ikaslerik behintzat ez zirudien faltako zenik-eta. Hala bada, Andre Mari kalearen eta Erauskin kalearen artean, “Gurutze erako etxe edo dorrea” (Erauskin kaleko 4.ena) eraiki berria zen Joan Kruz Olano jn.aren soroan eta bere jabetzan gelditu zitzaizkion etxearen beheko aldeak. Gurutzearen lau besoek bazuten altuerarik beheko aldean tarteko oin bat ateratzeko. Berarekin hitz egin eta akordio honetara iritsi ziren: Berak, Ikastolaren beharren araberako ikasgelak egingo zituen eta, Ikastolak, hitzarmendutako errenta ordainduko zuen. Eureka! , arazoa, urte batzuetarako bederen, konpondurik zegoen, zeren, gurutzearen lau besoek bina oinekin, zortzi ikasgela goian eta lau behean ematen baitzituzten, nahiz eta hasieran lau baino ez izan prestatuak.\nGehiago irakurri: Hazkuntza eta leku-beharra\nIkastolek ordea, 3 urteko umeak hezten hasteko apustua egin zuten hasiera-hasieratik, geroago 2 urtekoak hartzekoa eta 0-3 urte arteko haurtzaindegiak jartzekoa egin duten bezalaxe, horretan ere aitzindariak izan dira-eta. Giro horretan, 1964-1965 Ikasturtean eskolaurrean hasteko moduko haurrak zituzten hiru guraso ausart (Joanito Erguin, Joanito Agirre eta Josetxo Zufiaurre), harremanetan jarri ziren beste batzuekin, beren seme-alabek eskolatze osoro euskalduna izan zezaten Ikastetxe bat irekitzeko asmoz.\nGehiago irakurri: 2. IKASTOLAREN SORRERA ETA BEHIN-BEHINEKO FINKAMENDUA (1965-1969)


Josu Marotok giza irudi ikastaroa emango du hilaren 16an | Otamotz\nHilaren 16an giza irudi ikastaroaren lehen saioa egingo dute Labeaga aretoan. 18:00etan hasiko da eta 20:30ean bukatu. Irakaslea Josu Maroto GoiBerriko kolaboratzailea izango da. Parte hartu nahi dutenek 943 03 80 88 zenbakira deitu behar dute izena emateko. Izen-emateak 10 euro balio du. Bigarren saioa azaroaren 13an izango da eta hirugarrena abenduaren 18an.\nGiza irudi ikastaroaJosu Marotokultur etxeaLabeaga aretoamarrazketamarrazkia


Bihar Kale Nagusian egongo gara Artzaperen poltsak saltzen - Artzape\nBihar Kale Nagusian egongo gara Artzaperen poltsak saltzen\nAbu 5, 2020\nJakingo duzuen modura, joan den ostiralaz geroztik, Katrapuna kantinan eta Gluglu bitxi dendan Artzaperen poltsak eskuratu daitezke. Bihar, ordea, kalean ere horiek lortzeko aukera izango da. 10:30etik aurrera, Gure Txeru Elkarteak Kale Nagusian duen lokalaren aurrean poltsak saltzen arituko gara. Beraz, bixi ibili eta ez zaitez gabe geratu!\nNolanahi ere, salmenta puntu horiez gain, posta elektroniko bitartez ere erreserba egin dezakezue. Horretarako nahikoa da poltsa eskatuz info@artzape.eus helbidera mezu bat bidaltzea. Poltsak zortzi euro balio ditu.\nEdurne Irigoienek diseinatuak dira eta bertan, Irigoienek berak sortutako Plist eta Plast katuak dira protagonista. Bikote berezi hau ongi ezagutuko duzue Artzape aldizkaria irakurtzen duzuenok. Egungo gizarteko egoera desberdinak salatzen dituzte, askotan umoretik abiatuta. Poltsa hauetan ere horixe egiten dute, Artzapek jasaten duen egoeraren parodia moduko bat.


Eneko Etxeberria ez da aurkeztuko 2019ko udal hauteskundeetara - Azpeitia - uztarria.eus\nEneko Etxeberria ez da aurkeztuko 2019ko udal hauteskundeetara\nUztarria.eus 2018-10-05 14:54\nEneko Etxeberria Azpeitiko alkatea. (Hitza)\nAzpeitiko alkateak gaur jakinarazi du ez dela hurrengo udal hauteskundeetara aurkeztuko. Bigarren agintaldia osatzen ari da Etxeberria egun, EH Bildurekin. 2011tik da alkate.\nAzpeitiko EH Bilduko zinegotzien babesean, Eneko Etxeberria alkateak gaur jakinarazi du ez dela hurrengo Udal hauteskundeetara aurkeztuko eta 2019ko ekainean utziko duela gaur egun duen kargua. Etxeberriak azpeitiarrei eskerrak eman dizkie gaurko agerraldian, "erakutsitako konfiantzagatik". Alkateak adierazi duenez, "ohore bat" da Azpeitiko alkate izatea nahiz "herritarren zerbitzura egotea eta haientzat onena bilatzea". Hala ere, "ardura handia" ere badela azpimarratu du: "Gaur egungoa azpeitiar guztien alkatetza izan dadin saiatu gara, eta saiatzen ari gara. Iritzi ideologiko edo alderdi interesak alde batetara utzita, inor atzean edo albo batean utzi gabe ari gara gobernatzen, denok osatzen dugulako azpeitiarren komunitatea. Inor ez dago soberan, eta denok batera baina denok ezberdin izanda, gehiago eta hobeak gara".\n2011. urtean egin zuen politikara jauzia Etxeberriak "ez ohiko" egoera batean. Orduz geroztik, zazpi urte igaro dira. Denbora tarte horretan egoera politikoa "guztiz aldatu" dela eta ekonomia krisi "latza" izan dela adierazi du Etxeberriak. Haren hitzetan, "ez ohiko unean" murgildu ziren politikan: "Herritar arrunt asko pauso bat ematera behartuta sentitu ginen, konpromiso bat hartzera. Guk, herritar arruntok, gauza ez ohikoak egin beharra sentitu genuen arlo politikoan ere".\nEtxeberriak zazpi urte daramatza Udalean, eta alkatetzan zortzi urte beteko ditu datorren urtean. Horren harira, Etxeberriak azpimarratu du politikak "bokazionala" behar duela izan: "Ona da kargu publikoek amaiera data edukitzea, batez ere, ez ahazteko herritarrei zerbitzatzeko gaudela. Hori da demokrazia, gobernatzeaz gain gobernatua izatea". Era berean, Azpeitiko EH Bilduren talde izaera azpimarratu du: "Guretzat alkatetza ez da inoiz proiektu pertsonal bat izan, beti jokatu dugu taldean eta alkatetza proiektu kolektibo gisa hartuta". Era berean, herritar guztiak "politika egitera" animatu ditu Etxeberriak: "Orain ni ez naizen beste batzuei dagokie gure herritarren bizimodua hobetzen jarraitzea eta proiektuaren buru izatea. Ni kate txiki baten parte naiz. Denok saiatzen gara gure gizartea hobetzen, zubiak eraikitzen eta aurrera egiten. Aurrekoak izan ziren eta hurrengoak izango dira, eta seguru nago ondo baino hobeto egingo dituztela gauzak".\nAzpeitiko EH Bilduko zinegotziak eta Eneko Etxeberria alkatea (behean erdian) gaur egindako agerraldian. (Maialen Etxaniz)\nHalaber, Etxeberriak eskerrak eman dizkie orain arte bidelagun izan dituen guztiei: "Oso eskertuta nago bi agintaldi hauetan lagundu didaten zinegotziei eta lagun guztiei. Eskerrak eman nahi dizkiet Udal langile guztiei eta nire familiari. Oso harro nago egindako lanaz eta zikloaren amaierara arte herriaren alde egingo dugun lanaz".\nEtxeberriak adierazi duenez, Azpeitiko EH Bilduren taldearena da orain arte egindakoaren meritua: "Taldea dago, eta meritu handia du. Zorionez, talde honek oinarri sendoak ditu azpeitiarren etorkizuna gero eta hobea izateko nahiz etorkizunerako ditugun erronkei eusteko; taldeak oinarri sendoak ditu ilusioz betetako proiektuarekin jarraitzeko 2019ko maiatzetik aurrera". Horrez gain, lanean jarraitzeko konpromisoa hartu du: "Aurrerantzean ere onena ematen saiatuko naiz, bai Udaleko arduretan egon bitartean, baita gero ere. Prest egongo naiz edonork behar eta eskatzen duenean laguntzeko".


EAEko abeltzaintzako ustiategietarako aldi baterako laguntzak 2021eko ekitaldirako - Eusko Jaurlaritza\nEAEko esnetarako behien, haragitarako behien, ardien, ahuntzen, haragitarako eta erruterako hegaztien, txerrien, untxien eta zaldien sektoreetan abeltzaintza-jarduerari eusteko aparteko laguntzen 2021eko ekitaldirako deialdia arautuko duten oinarri arautzaileak ezartzea, ustiategi horiei laguntzeko eta, horrela, ustiategi horiek Covid-19arengatik izaten ari diren merkatu-zailtasunak arintzeko.\nHonako pertsona fisiko eta juridiko pribatu hauek, edozein dutela ere forma juridikoa:\n1. Esnetarako behi-azienda duen abeltzaintzako ustiategi baten titularrak, baldin eta dagokion foru-aldundiak 2020rako NPBren Eskaera Bakarrean identifikatu baditu, 10 behi baino gehiago dituzten esnetarako behi-azienden ustiategiei lotutako laguntza ordaintzeko.\n2. Haragitarako behi-azienda duen abeltzaintzako ustiategi baten titularrak, baldin eta dagokion foru-aldundiak 2020rako NPBren Eskaera Bakarrean identifikatu baditu, 10 behi baino gehiago dituzten haragitarako behi-azienden ustiategiei lotutako laguntza ordaintzeko.\n3. Gizentzeko behi-azienda duen abeltzaintzako ustiategi baten titularrak, baldin eta dagokion foru-aldundiak 2020rako NPBren Eskaera Bakarrean identifikatu baditu, 10 abere baino gehiago dituzten gizentzeko behi-azienden ustiategiei lotutako laguntza ordaintzeko.\n4. Ardi-aziendadun abeltzaintzako ustiategi baten titularrak, baldin eta dagokion foru-aldundiak 2020rako NPBren Eskaera Bakarrean identifikatu baditu, 50 abere baino gehiago dituzten ardi-ustiategiei lotutako laguntza ordaintzeko.\n5. Ahuntz-azienda duen abeltzaintzako ustiategi baten titularrak, baldin eta dagokion foru-aldundiak 2020rako NPBren Eskaera Bakarrean identifikatu baditu, 40 abere baino gehiago dituzten ahuntzen ustiategiei lotutako laguntza ordaintzeko.\n6. Abeltzaintzako ustiategi baten titularrak, baldin eta 2021eko urtarrilaren 1ean 50 txerri eme ugaltzaile baino gehiago badituzte, dagokion foru-aldundian aurkeztutako nahitaezko urteko aitorpenari jarraikiz.\n7. Abeltzaintzako ustiategi bateko titularrak, baldin eta 2021eko urtarrilaren 1ean 50 kilotik gorako 100 gizentze-txerri baino gehiago dituztenak, dagokion foru-aldundian aurkeztutako 2021eko nahitaezko urteko aitorpenari jarraikiz.\n8. Abeltzaintzako ustiategi baten titularrak, baldin eta 2021eko urtarrilaren 1ean 750 landa-oilo baino gehiago badituzte, dagokion foru-aldundian aurkeztutako 2021eko nahitaezko urteko aitorpenari jarraikiz.\n9. Abeltzaintzako ustiategi baten titularrak, baldin eta 2021eko urtarrilaren 1ean aurreko paragrafoan aipatutakoez bestelako 1.000 errute-oilo baino gehiago badituzte, dagokion foru-aldundian aurkeztutako 2021eko nahitaezko urteko aitorpenari jarraikiz.\n10. Abeltzaintzako ustiategi baten titularrak, baldin eta 2021eko urtarrilaren 1ean baserriko edo landako gizentzeko 1.000 oilasko baino gehiago badituzte, dagokion foru-aldundian aurkeztutako 2021eko nahitaezko urteko aitorpenari jarraikiz.\n11. Abeltzaintzako ustiategi baten titularrak, baldin eta 2021eko urtarrilaren 1ean baserriko edo landako gizentzeko 2.000 oilasko baino gehiago badituzte, aurreko paragrafoan aipatutakoez bestelakoak, dagokion foru-aldundian aurkeztutako 2021eko nahitaezko urteko aitorpenari jarraikiz.\n12. Abeltzaintzako ustiategi bateko titularrak, baldin eta 2021eko urtarrilaren 1ean 50 untxi eme ugaltzaile baino gehiago badituzte, dagokion foru-aldundian aurkeztutako 2021eko nahitaezko urteko aitorpenari jarraikiz.\n13. Zaldi-azienda duten ustiategien titularrek, baldin eta 2021eko urtarrilaren 1ean gutxienez bi urtetik gorako 15 zaldi baino gehiagoren errolda badute, dagokion foru-aldundian aurkeztutako 2021eko nahitaezko urteko aitorpenari jarraikiz.\n14. Abere-ustiategi dibertsifikatu baten titularrak, baldin eta 2021eko urtarrilaren 1ean aurreko paragrafoetan adierazitako espezieetako 10 azienda larriko unitate baino gehiago badituzte.\nEgunean izatea zerga-betebeharrak eta Gizarte Segurantzarekikoak\nEskabidean jakinaraztea ea Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazioak edota haren erakunde autonomoek emandako izaera bereko laguntzen edo dirulaguntzen esparruan hasiera eman zaion itzultze- edo zehapen-prozeduraren batean sartuta dauden ala ez.\nEAEko Administrazioak eta haren mendeko erakundeek emandako laguntzen edo dirulaguntzen esparruan, dirulaguntzak itzultzeko edo zehatzeko prozeduretako kantitate zehatzen ordainketari dagokionez egunean egotea. Betebehar horien ordainketak egunean dituztela ulertuko da, baldin eta zorrak atzeratuta eta zatituta badaude, eta, gainera, gaineratutako zor, interes eta gastu guztiak estaliko dituen bermea eratu bada.\nEz izatea dirulaguntza edo laguntza publikoak eskuratzea eragozten duen zigor- edo administrazio-arloko epai irmorik, ezta horretarako legezko inolako debekurik ere, sexu-bereizkeriagatik ezarritako debekuak barnean direla.\nKonkurtso-deklaraziorik eskatuta ez izatea, prozeduraren batean kaudimengabetzat deklaratuta ez egotea, konkurtsoan deklaratuta ez egotea, salbu eta horretan eraginkortasuna hartu badu hitzarmen batek, esku-hartze judizialaren eraginpean ez egotea, edo desgaitua ez egotea Konkurtsoari buruzko uztailaren 9ko 22/2003 Legearen arabera, konkurtsoaren kalifikazio-epaian ezarritako desgaikuntza-aldia amaitu gabe.\nDirulaguntzak lortzeko aukera galduta ez izatea ebazpen irmo baten bidez ezarritako zehapena dela-eta, edo honako delitu hauetakoren bat egin izanagatik: prebarikazioa, funtzionario-eroskeria, ondasun publikoak bidegabe eralgitzea, influentzia-trafikoa, iruzurrak eta legearen aurkako ordainarazpenak edo hirigintza-delituak.\nZerga-egoitza ez izatea erregelamenduz zerga-paradisu gisa kalifikatuta dagoen herrialde edo lurralde batean.\nEuskal Autonomia Erkidegoaren lurralde-eremuan kokatutako ustiategi baten titularra izatea, eta jarduera agindu hau indarrean jartzen den egunean gauzatzea.\nUstiategia inskribatuta egotea Euskal Autonomia Erkidegoko Nekazaritzako Ustiategien Erregistro Orokorrean eta Abeltzaintza Ustiategien Erregistroan, behar den sailkapenean.\nElkartze-ustiategien titulartasuna figura juridiko batena denean, jarduera nagusia nekazaritzakoa izan behar da.\nDeialdiaren araudia AGINDUA, 2021eko urriaren 26koa, Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumeneko Sailburuarena, zeinaren bidez onartzen baitira EAEko esnetarako behien, haragitarako behien, ardien, ahuntzen, haragitarako eta erruterako hegaztien, txerrien, untxien eta zaldien abeltzaintzako ustiategiei laguntzak emateko aldi baterako araubidea 2021eko ekitaldirako. Laguntza horiek COVID-19ak eragindako alarmaren ondoriozko aldi baterako laguntza-esparruaren babesean ematen dira


Meljac - Wikipedia, entziklopedia askea.\nCentrès, Rullac-Saint-Cirq eta Saint-Just-sur-Viaur\n66 (%52) 64 (%50.4)\nMeljac (frantsesez eta ofizialki: Meljac) Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Aveyron departamenduan dago, Okzitania eskualdean. 2013an 144 biztanle zituen.\n2007an Meljac udalerrian erroldatutako biztanleak 144 ziren. Familiak 68 ziren, horien artean 16 pertsona bakarrekoak ziren (12 bakarrik bizi ziren gizonak eta 4 bakarrik bizi ziren emakumeak), 32 seme-alabarik gabeko familiak ziren, 16 seme-alabak dituzten bikoteak ziren eta 4 seme-alabak dituzten guraso-bakarreko familiak ziren.\n2007an 98 etxebizitza zeuden, 67 familiaren etxebizitza nagusia ziren, 29 bigarren erresidentzia ziren eta 2 hutsik zeuden. 94 etxeak ziren eta 3 apartamentuak ziren. 67 etxebizitza nagusietatik 62 bere jabearen bizilekua ziren, 4 alokairuan okupaturik zeuden eta 1 doan lagata zegoen; 5 etxek hitu gela zituzten, 13 etxek lau zituzten eta 49 etxek bost zituzten. 58 etxek euren parking plaza propioa zuten azpian. 35 etxetan ibilgailu bat zegoen eta 27 etxetan bat baino gehiago zituzten.\nMeljac udalerriko biztanleria-piramidea 2009an .\n2007an lan egiteko adina zuten pertsonak 74 ziren, horien artean 55 aktiboak ziren eta 19 inaktiboak ziren. 55 pertsona aktiboetatik 54 lanean zeuden (34 gizon eta 20 emakume) eta 1 langabezian (1 gizon). 19 pertsona inaktiboetatik 6 erretiraturik zeuden, 5 ikasten zeuden eta 8 "bestelako inaktibo" gisa sailkaturik zeuden.\n2009an Meljac udalerrian 67 unitate fiskal zeuden, 150 pertsonek osaturik. Pertsona bakoitzeko diru-sarrera fiskalaren mediana urteko 11.120,5 euro zen.\n2007an zeuden 9 komertzioetatik, 3 erauzte enpresak ziren, 2 eraikuntza enpresak ziren, 1 ibilgailuen saltze eta konpontze enpresa zen, 1 garraio enpresa zen, 1 ostalaritza eta jatetxe enpresa zen eta 1 informazio eta komunikazio enpresa zen.\n2000. urtean Meljac udalerrian 34 nekazaritza-ustiategi zeuden, 874 hektarea erabiltzen.\nCentrès (3,4 km)\nRullac-Saint-Cirq (4,5 km)\nLédergues (5,6 km)\nCamjac (6,4 km)\nLédas-et-Penthiès (7,4 km)\nBNF: 15247120m (data)


Zumaiako jostunen sarea osatu nahi du Udalak, zumaiar guztientzat maskarilla berrerabilgarriak egiteko - - Baleike.eus\nZumaiako jostunen sarea osatu nahi du Udalak, zumaiar guztientzat maskarilla berrerabilgarriak egiteko\nZumaiako Udala 2020-04-22 15:47\nHerritar guztiei maskarilla berrerabilgarri bana bidaliko die etxera Zumaiako Udalak. Horiek fabrikatzeko material egokia lortu ostean, josteko makinak dituzten edota horiek erabiltzen dakiten herritarrei dei egiten die Udalak, Zumaiako jostunen sarea osatzeko.\nZumaiako Udalak herritar guztiei etxetara banatuko die maskarilla berrerabilgarri bana, eta horretarako, ezinbestekoa izango da herriko enpresa eta jostun boluntarioei laguntza.\nHala, maskarillak modu seguruan eta prebentzio neurriak betez sortzeko modua pentsatu ostean, Zumaiako jostunei zein josteko makinak dituzten herritarrei dei egiten die jostunen sarera batzeko. Horretarako, formulario hau bete beharko dute herritarrek: labur.eus/zumaiajosi. Telefono bidez ere egin daiteke izen-ematea: 688 75 77 70.\nUdalak erositako ehuna Decotena enpresak moztuko du, eta ondoren, boluntarioen etxeetan entregatuko dute materiala, horiek maskarillak josi ditzaten. Jostunek, bideo tutoriala jarraituz, ondoren herritar guztiei banatuko zaizkien maskarak josiko dituzte.\nMaskarilla horiek fabrikatzeko erabiliko den ehuna Sarga polipropileno motakoa da; ehun honek mikroorganismoen aurkako hesi funtzioa betetzen du, eta %99,3ko eraginkortasun testatua dauka. EN13795 arauaren baitan testatutako materiala da, eta beraz, 300 garbiketa jasateko prestatuta dago oihala. Banaketa egiterako unean jakinaraziko dizkie Udalak herritarrei maskarillaren erabilerarako arau eta irizpideak.


naiz: Iritzia | Opinión - Euskara alderdien hauteskunde-programetan: Elkarrekin-Podemos\nEuskararenarekin batera, gazteleraren erabilera sustatu beharra aipatzen zuten. Benetan da beharrezkoa gazteleraren erabilera sustatzea? Gehiago?\nEusko legebiltzarrerako hauteskundeak ate joka dauzkagula, hirugarren talde politikoak (Elkarrekin podemos) 2016ko bozetarako aurkeztutako programari erreparatu diogu.\nHasieratik eragin dizkigu galderak Podemosen proposamenak. Adibidez: «Hizkuntza ofizialak ezagutu eta ikasi nahi dituen pertsona orok horretarako aukera izatea, inposiziorik eta baldintzarik gabe». Erdaldun elebakarrak «babesteko» nahia berriro hemen: «hizkuntza hainbat arrazoirengatik ezagutzen ez duten pertsona ugariak errespetatuz eta baztertu gabe». Euskarara erakarri nahi omen zituzten «soilik erdaraz dakitenei euskal kultura eta hizkuntzaren aberastasuna erakutsiz, inposiziorik gabe (...) galtzen diren ezagutza-ondarea ezagutuz».\nLabur esanda, gazteleraren derrigortasuna ez da eztabaidagai, eta gazteleradun elebakarrak ezin dira euskara ikastera behartu. Euskarak borondatezkoa behar du izan. Euskaldunak baztertuak eta gaztelera ikastera derrigortuak garela, aipatu ere ez.\n«Gizarte benetan elebiduna», omen zuen helburu Podemosek. Hala ere, «Kontuan izan behar dugu euskara harremanetan dagoela gaztelaniarekin eta frantsesarekin, eta, aurrerapauso handiak eman diren arren, oraindik hizkuntza gutxitua eta minorizatua dela; beraz, laguntza eta bultzada bereziak behar ditu». Zergatik da euskara hizkuntza gutxitua? Ez dago azalpenik; eta azken hogeita hamar urteko hizkuntza-politika ere ez da aipatzen.\n«Euskararen erabileraren aldeko apustua» egiten dutela diote, «Euskararen erabileraren aldeko apustua egiten dugu, bai eremu pribatuan, bai eremu publikoan (...) Gure ustez, edozein pertsonaren oinarrizko eskubideen eta Euskadiko ondare immaterialaren parte da, eta, beraz, funtsezkoa da bi hizkuntzen ezagutzarako sarbidea erraztea», baina horretarako proposamenak oso motz geratzen dira.\nEuskaraz egitea borondatearen eremura mugatzeko joera nabaria zen egitarauan (ikus 710 puntua). Herri-administrazioetan euskara berdintasunez erabili ahal izateko neurriak, eremurik euskaldunenetan lehenestea proposatzen zuten, eta bide batez, beherapenak ere bai: «Enplegu publikora sartzeko baldintza gisa hizkuntza-eskakizunen politika berrikustea, eta langile publikoek euskarazko hizkuntza-gaitasuna handitzea pizgarrien bidez sustatzea. Horretarako, eskatutako mailak lanpostuetara egokitzen diren ebaluatuko da, eta balioetsiko da euskara merezimendu gisa baloratzea, ez dadin oztopo gaindiezina izan euskaraz ez dakitenentzat».\nHorrek esan nahi du eskakizunak beheratu nahi dituztela. Eta eskakizunak beheraturik, nola goititu erabilera administrazioan? Ildo bertsutik, C2 soilik hizkuntzaren arloko profesionalei galdegitea proposatzen dute. Nola egingo dute lan euskaraz goi mailako teknikariek, C1ek adierazten duen gaitasuna izanik soilik?\nEiTBri buruzko proposamen eztabaidagarria luzatzen zuen Podemosek 2016an: «Euskararen eta gaztelaniaren erabilera progresiboa –azpitituluekin behar denean– ETBko bi kanal generalistetan, elebitasun harmonikoa eta pertsona guztiak bi hizkuntzekin harremanetan jartzea sustatzeko».\nPodemosek ez ote zekien euskal herritar guztiak gaztelerarekin (edo frantsesarekin) «harremana» izatera behartuta gaudela? Eta ez dagoela españolez (edo frantsesez) ez dakien euskaldunik? Ez zekien euskarazko telebista kate generalista kasik bakarra dagoela –Hamaika telebista pribatua–, baina gaztelerazko / frantsesezko kate generalistak ugari, publikoak eta pribatuak?\nBaziren proposamen interesgarriak hala ere: euskal sortzaileei baliabideak bermatzea, bikoizketan eta itzulpenetan inbertsioak handitzea. Estatuko erakundeek, errealitate plurinazional eta eleaniztunarekin konpromisoa har dezaten eskatzea, edo ETBn zinematografia-titulu nabarmenak, fikziozko telesailak eta dokumentalak eta euskarazko animazio askotarikoa emititzea...\nLaburbilduz, iruditzen zaigu, funtsean, gaztelerarekiko menpekotasunean bizirauteko politika dela Elkarrekin-Podemosek proposatutakoa, euskaldunen alderako asmo onezko zelofanez bildurik.


Futbola «dagokion» lekuan jarriz | Kirola | Berria\nFutbola «dagokion» lekuan jarriz\nAthleticeko jokalari ohi eta Gurutzetako ospitaleko sendagileari zer pentsatua eman dio koronabirusa eragiten ari den guztiak, eta, besteak beste, gogoeta hau egin du: «Futbola ez da gauzarik garrantzitsuena».\nArrate Orueta (Bilbo, 1984) ez da edozein futbol munduan. Athleticen 270 partida jokatu zituen 2002tik 2015era, eta lau aldiz irabazi zuen Superliga. 53 gol ere sartu zituen. Futbola barru-barrutik bizi izan zuen, bertatik bertara, eta barrutik bizi izatea ez da zelaian aritzen zelako: «Pasioa da niretzat», esan dio BERRIAri, telefonoaren beste aldetik. Baina hala izateak ez dio galarazten hainbeste maite duen kirolaren inguruan gogoeta sakonak egitea. Orain, koronabirusaren gaitza eragiten ari den guztiarekin, bizkortu bezala egin zaizkio, gainera, pentsamendu horiek. Sendagilea ere bada Gurutzetako ospitalean, 2 urteko alaba baten ama ere bai, eta ari da zer pentsatua izaten egoera honetan.\nOrueta sendagileak gaixo ikusten du futbolaren ingurua, «gauzak neurritik kanpo aterata erabat». Mundu horretan mugitzen den dirutzara joan zaio begi zorrotza: «Milioiak eta milioiak mugitzen ditu, erabat neurriz kanpo, eta orain ari gara ikusten edo konturatzen balio handiegia eman izan diogula. Azkenean, kirol bat baino ez da». Koronabirusaren era guztietako eraginaren ondorioz horretaz jabetu behar izanaz, ondorengoa adierazi du: «Pena da hau gertatu behar izatea konturatzeko, baina futbolaz aparte eta hortik kanpo badaude gauza askoz garrantzitsuagoak». Bat nabarmendu du guztien gainetik: «Osasuna da lehendabizikoa». Garbi dauka egoera honek guztiak futbola non jarri duen: «Dagokion lekuan ipini du».\nFutbolaren gaitzari izen-abizenak jarri ondoren eta sendabidea zein den azalduta, gero etorriko denari erreparatu dio, eta onartu du bere burua lehengoan ikusten duela, baina ñabardura handi bat gehitu dio: «Oso futbolzalea naiz, asko gustatzen zait Athleticen partidak eta beste asko ere ikustea, eta horretan jarraituko dut, baina buelta eman behar diogu edo diote neurriz kanpo dagoen guztiari. Azkenean, diru gehiegi mugitzen da futbolean, eta ez da beharrezkoa hainbeste mugitzea».\nMugimendu horretan, ordea, dirua batera eta bestera darabiltenek ez dituzte kopurutzar horien zatirik txikienak ere emakumezkoen futbolera mugitzen, eta errealitate gordin hori ondo baino hobeto ezagutzen du Oruetak. Gai horretaz gogoeta plazaratzeko orduan, beste gogoeta interesgarri bat egin du: «Ezin dugu jarri gizonezkoen futbolaren pare, haiek sekulako dirutza mugitzen dutela eta. Garbi dago emakumezkoen futbolean diru gehiago behar dela, baina ez naiz ari eskatzen gizonek irabazten dutenaren pare jartzeko. Gure irabaziek gora egin behar dute, baina, aldi berean, gizonezkoenak asko jaitsi behar dira».\nEmakumezkoen eta gizonezkoen futbola berdindu edo ez berdindu horretan, bada beste ertz bat ere oso interesgarria: balioak. Gizonezkoen futbolak sustatzen, sortzen eta bultzatzen dituen balio berberekin hazi behar al du emakumezkoenak? Oso garbi dauka erantzuna Athleticeko jokalari ohiak: «Gizonezkoen futbolean dena dago esajeratuta. Dirua aipatzen ari gara, eta erabat desitxuratzen du dena. Nik jokatzen nuenean, ez nuen diruagatik jokatzen, gustatzen zitzaidalako jokatzen nuen, pasioa zelako azken batean. Horrekin ez dut esan nahi gizonezkoek diruaren atzetik egiten dutenik, baina badakite aukera ederra daukatela diru asko irabazteko». Balio zehatz bati heldu dio segituan: «Errespetua gauza nabarmena da. Emakumezkoen kasuan, zakurkeria gutxiago dago, eta epaileei ez gatzaizkie kexatzen hainbeste. Aldiz, gizonezkoetan, hori ere neurriz kanpo dago. Epaileei sekulako astakeriak esaten zaizkie, harmailetan irain arrazistak ere izaten dira jokalarien aurka. Hori ezin da onartu. Jokalariek jokoan bakarrik jarri behar lukete arreta, eta ahaztu telebistaz, epaileez eta zaleez. Eta, zaleek, beren taldea animatu, eta aurkariaz ahantzi egin beharko lukete».\nZelaitik ospitalera, lanera\nFutbolaren osasunaren diagnosia egin duen bezala, egunero haren kontsultatik igarotzen direnei ere gauza bera egiten die. Baina ikasketak lanbide bihurtu aurretik, ikasi zuen hori ikasteko hautua egin behar, eta medikuntzari nola heldu zion kontatu du Oruetak: «Osasunaren inguruko kontuak beti gustatu izan zaizkit, eta, kirola ere gustuko dudanez, ikusi nuen fisioterapia izan zitekeela biak uztartzeko aukera bat. Gustatzen zitzaidan, gainera. Baina hemen ez zegoen hori ikasterik, eta kanpora ezin izan nintzen joan, aita gaixotu egin zitzaigulako. Medikuntzatik jo, eta lesioak osatzeko adarrari heldu nion azkenera». Horretan ari da orain Gurutzetan: «Bizkarrezurreko muin lesioekin nabil». Badaki zerbait lesioez, hirutan hautsi zitzaizkiolako lotailu gurutzatuak jokalari zenean: «Orduan bizi izandakoak lagungarri zaizkit orain», esan du.\nErietxe bateko langile izanda, baina, ezinbestean ari zaio tokatzen koronabirusaren pandemia bertatik bertara ezagutzea, oso gertutik ez bada ere: «Ez nago lehen lerroan. Ez, behintzat, oraindik. Baina edozertan laguntzeko prest nago, tokatzen bazait».\nSendagile den aldetik, badaki gaitzari aurre egiteko botikak eta tratamendua lortzeko lasterketa bizia ari dela izaten, baina horrek ez du esan nahi berehala lortuko dutenik sendabidea aurkitzea: «Inork ez daki pandemia honek zer bilakaera izango duen. Pila bat entsegu eta proba egiten dabiltza, eta ikusi dute botika batzuk sendagai direla, baina horrek ez du esan nahi behin betiko sendagaia berehala lortuko denik».\nOnartu du egoera «zaila» izaten ari dela erietxean, «lankideak lan asko ari direlako egiten eta tentsioa dagoelako», baina beste leku batzuetan baino hobeto ari direla nabarmendu du: «Osakidetza lan ona ari da egiten gurean, nahiko ondo antolatuta gaude, eta lekua dago oraindik erietxean».\n...eta etxean, alaba zain\nLana amaitzean, etxeak behar luke izan atsedenleku eta ihesbide, baina ez da horrela Oruetaren kasuan. Bi urteko alaba dauka, eta erietxetik etxera joandakoan ari da nozitzen gehien egoera petral hau: «Daukadan lana daukat, eta, etxera iristean, distantziak zaindu egin behar ditut, prebentzioagatik. Horixe da gogorrena. Alaba ni besarkatzera etortzen da segituan, eta ez diot ezetz esaten, baina ez dira betiko besarkadak. Muxuak ere ezin dizkiot lehen bezala eman. Eta alferrik da hari azaltzea, ez duelako ulertzen, txikia delako oraindik».


'Grosse Freiheit' filma emango du gaur OzZinema Zineklubak\nBy Erredakzioa|2022-05-16T09:39:27+02:0016 maiatza, 2022|\nSebastian Meisek zuzendutako Grosse Freiheit (2021) ekoizpen alemaniarra pantailaratuko du gaur Errenteriako OzZinema Zineklubak. Alemaniako zigor kodearen 175. artikuluari buruzko begirada kritikoa proposatuko du iazko Cannesko zinema jaialdiko Un Certain Regard sailean Epaimahaiaren Saria irabazi zuen lanak.\nMaiatzaren 17an aldarrikatu ohi den LGTBI+ fobiaren aurkako Nazioarteko Egunaren harira, OzZinema Zineklubak Grosse Freiheit filma pantailaratuko du gaur Errenteriako Niessen Kulturguneko zinema-aretoan. Astearteroko saioa astelehenera aurreratu dute.\nHans protagonistaren istorioa islatuko du filmak, Viktor hiltzaile presoarekin izandako harremanaren hiru unetan (1945, 1957 eta 1969). Finean, kartzelako maitasun bat topatuko du publikoak, Alemania demokratikoan homosexualek jasan zuten errepresio bortitza dela eta, Hansen kartzelako sartu-irtenek indartu eta konpasatutakoa.\nAlemaniako zigor kodearen 175. artikuluari buruzko begirada proposatuko du lanak, zeinak Estatuari homosexualak jazartzea ahalbidetzen zuen. Aliatuek gizon homosexualak kontzentrazio-esparruetatik nola askatu zituzten azaltzen duten txostenak daude gertaeraren oinarrian, zuzenean kartzelara eramateko, gainerako zigorrak betetzeko. Artikulu hori indargabetu arte ez zen jazarpena amaitutzat eman.\nCannesko zinema jaialdiko Un Certain Regard sailean Epaimahaiaren Saria irabazi zuen lan miretsia aurrenekoz egongo da Gipuzkoan ikusgai.\nSaioa Errenteriako Niessen zinema-aretoan egingo dute, 19:30ean hasita, eta sarrerak kulturguneko leihatilan, Lekuona Fabrikan eta Interneten eros daitezke, emanaldia hasi baino ordubete lehenagotik.


Barne-ausardia frogatu ezinik — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Amatiño / Barne-ausardia frogatu ezinik\nBarne-ausardia frogatu ezinik\nAmatiño 2010/07/06 17:04\n“Guretzako, eta belaun berriekiko bereziki, 1936ko gertaerak urrun daude, oso urrun. Egia samina zaio hau askori, badakigu, eta ulertzen dugu. Baina barne-ausardia eskatu behar zaigu abertzale guzioi. Eta 1936ko gizonei guk, bihotzez maite duten herri horren izenean, egia den bezala eta beharrak agertzen diren bezalakoak ikusteko barne-ausardia eskatzen diegu” (BRANKA, 1971eko otsaila).\nHalaxe zioen, hitzez hitz, Jean Louis Davantek zuzentzen zuen BRANKA. Euskaldun Sozialista Aldizkariak, ia duela berrogei urteko hamalaugarren alean. Zortzi hilabete lehenago EAJk Euskadiko Jaurlaritzan sartzeko gonbitea egina zien sortu berri ziren talde abertzale berriei (ETA, ELA-Berri, EGI-Batasuna, Enbata…), eta ezezko erantzunaren argudioetan barrena emandako azalpenetako bat zen hori.\nErantzule anonimoak gogorarazten zion EAJri denbora ez dela alferrik pasatzen eta, hain zuzen ere, 1936tik 1971ra 35 urte pasatuak zirela eta aldatzeko ordua zela: 1896tik 1931 arte eta 1936tik 1971 arte, denbora tarte berbera dago. Zer zen ordea 1896ko urtea 1931ko gizonentzako? Gonbarazio honek agian gaurko egoera konpreni-arazten lagun dezake. Are gehiago, bestelako ideologia-arrazoietan sartu aurretik, erantzuleak adin-kontua ere leporatu nahi izan zien “aspaldiko kontuak” gogotan zituzten jeltzaleei: 1936an 21 urte zituztenak, gaur 56 urte dituzte.\nBai, segurutik 35 urtean gauzak dezente aldatu izaten dira eta 1971an 56 urte zituzten gudariak aguretzat jotzeko hainbat arrazoi izango zukeen BRANKAko gure euskaldun sozialista ezezagunak. Gertatzen da, ordea, 1959an ETA sortu zenetik hona, 35 urte ezezik 51 pasatu direla eta 1959an 21 urte zituztenek 72 urte dituztela gaur egun.\nOnartezinezko hastapenez gainera, gogoratu beharko 1959an 21 urteko gazteria ordezkatzen omen zuen ETAk 60 urte bete zituela Lizarrako itunari muzin egin zionean; 68 urte, berriz, Loiolako aukera pasatzen utzi zuenean eta, honez gero, 72 urte, bihotzez maite (omen) duten herri horren izenean, egia den bezala eta beharrak agertzen diren bezalakoak ikusteko barne-ausardiarik frogatu ezinik dirauten honetan.\nZein erraza den gero 20 urterekin 50eko lagun hurkoa zahartzat baztertu nahi izatea eta zein zaila, ostera, 70ekin nork bere burua trabatik kentzea.\nEta behingoz, isil-isilik, jubilatuko balira?\nEzin gero zehatz esan baina, oso oker ez banago, "Branka" aldizkaria 1968an edo sortu zen. Ezin ere mehatz esan zein lerrotakoa zen. Sozialista eta abertzalea bai, baina ez nintzateke orain jakineko siglarik ezartzen ausartuko. Henrike Knörren bitartez jakin nuen haren berri, baita adiskideaz fidatu eta beronen eskabidez pare bat artikulu bidali ere. Lehen hamahiru aleak euskaraz, frantsesez eta gaztelaniaz argitaratu ziren. Hamalaugarrenetik aurrera, aldiz, euskara hutsean. Guztiak ere Angelun argitaratu ziren antza denez.\n1959koa den honen memoriak ez badu akatsik, Branka aldizkaria Txillardegiren ildokoa zen. Hain zuzen Txillardegi ETAtik kanporatua izan zenean, hasieran, bera eta bere jarraitzaileak Branka ingurukotzat jo ziren . Noski,nik ez nuen adinik hori zuzenean ezagutzeko\nKoskabilorik izan behar ETA potatik hartzera edo antzarrak ferratzera (leunago) bidaltzeko. Abertzale izan arren, sarritan, gure herrietako udalbatzetan aritzen diren PSOE edota PPko morroiak miresten ditut, zeren eta koskabilo galantak baitituzte. Erakundearekin bat ez datorren multzo handiarentzat eredu jarraigarri benetan. Izan untsa.


Arabak inoizko aurrekonturik handiena izango du krisiari aurre egiteko | Ekonomia | Berria\nArabak inoizko aurrekonturik handiena izango du krisiari aurre egiteko\nAurtengoa baino %1,8 handiagoa da, diru bilketan 200 milioi gutxiago jaso arren. 106 milioiko zorra hartuko du diputazioak zulo hori estaltzeko.\nRamiro Gonzalez eta Itziar Gonzalo, gaur, Gasteizen, aurrekontu proiektuaren aurkezpenean. Endika Portillo/Foku Tamaina handiagoan ikusi\nArabako Foru Aldundiak 527,7 milioi euroko aurrekontua izango du datorren urtean. Aurtengoa baino %1,8 handiagoa da hori; dirutan, hamar milioi gehiago izango du diputazioak osasun krisiak eragindako behar berriei erantzuteko. Inoizko kopururik handiena da hori, nahiz eta diru bilketan esperotakoa baino 200 milioi gutxiago jaso. Zorraren bitartez estaliko du zulo hori, hain zuzen ere.\nRamiro Gonzalez ahaldun nagusiak adierazi du «salbuespen egoerari» aurre egiteko prestatutako proiektua dela, eta aitortu du «ahalegin guztiak» bideratuko dituztela krisitik ateratzera. Erronka hori lortzeko beharrezkoak diren aldaketak sustatzeko lehen harritzat jo du aurrekontu proiektua bera. «Anbizio handiko aurrekontuak dira», esan du.\nItziar Gonzalo Ogasun, Finantza eta Aurrekontu Saileko diputatuak adierazi du, ordea, diru bilketan izandako zuloa estaltzeko zorpetu egingo direla, gainerako diputazioek egin moduan. Aurten denera, 106,8 milioi euro eskatu die bankuei aldundiak, eta gehiengoa urte amaieran itzuli nahi du (66,3 milioi). Hala, urte amaieran aldundiaren zorra 40,5 milioi handituko litzateke, eta 2021ean Arabaren zorra 545,5 milioi izango dira guztira. Zorraren zati bat, 56 milioi euro, udalekin partekatuko du Arabak ere. «Ez da erabaki erraza izan», adierazi du Gonzalezek. «Ahalegina egiten ari ginen zorra txikitzeko, baina ulertu dugu aurten ahalegin berezi bat egin behar genuela».\nHiru ildo nagusi\nGonzalezek hiru lerro nagusi aipatu ditu: pertsonak eta zaintza, ekonomiaren eta enpelguaren susperraldia, eta «proiektu eraldatzaileak». Aurrekontuaren ia erdia hartuko du gizarte politiken arloak (%49). Aldundiak 85 milioi euro bideratuko ditu adinekoen zaintzarako, adibidez, eta 13,6 etxez etxeko laguntza zerbitzua indartzeko. Bestalde, 23,4 milioi euro bideratuko dira enplegua sortzeko eta krisiaren eraginik handiena jasan duten sektoreei laguntzeko: turismoa, ostalaritza edota merkataritza sektoreei laguntza zuzenak emango zaizkie. Azkenik, digitalizazioa, trantsizio energetikoa eta klima aldaketa ardatz dituzten proiektuak ere bultzatuko ditu Aldundiak.\nGonzalezke esan du krisia «aukera» izan behar dela Arabarentzat. Bada, aldundiak inbertsioei eusteko ahalegina egingo duela azpimarratu nahi izan du diputatu nagusiak. «Inbertsioen kopuruaren goranzko joerari eutsi nahi diogu». Aldundiak 105,17 milioi inbertitzea aurreikusten du obra publikoetan eta azpiegituretan. Atzeratu egin beharko dira, halere, Mendizorrotza futbol zelaiaren berritzea edo auditorio berria, besteak beste.


Astelehenean Izar Malkotan astronomia gaua egingo dute Iturraranen - Aia - Karkara.eus\nKarkara 2019-08-06 13:00\nPertseidak ikusteko gaurik egokiena izango da abuztuaren 12a. (Argazkia: EITB)\nUda sasoirako hamaika ekimen antolatu dituzte Pagoeta naturgunean. Abuztuaren 12ean, datorren astelehenean esaterako, Izar Malkotan astronomia gaua egingo dute Iturraranen, 22:15ean hasita. Cristobal Huesoren gidatuko du bisita, eta abuztuaren 12a Pertseidak edo izar malkoak ikusteko gaurik egokiena izango dela jakinarazi dute Espainiako Institutu Geografikotik.\nHelduek bost euro ordaindu beharko dituzte ekimenean parte hartzeagatik, eta haurrek hiru euro. Ekimenaren inguruko informazio zehaztua nahi dutenek, iturraran@gipuzkoamendizmendi.net helbidera idatzi edo 943 83 53 89 telefono zenbakira deitu dezakete.


Susa literatura - Abere madarikatuak\nazala eta irudiak: Andoni Vechio\nOrtzadar-amuarrainak lapurtzen zituen igaraba\nMendi altu xamarrean\notso zarrak marmarrean;\noiek gosiak egoten dira\nJaunak aparta animali bat\nOtsoa non aipa han gerta. Antzinako euskal esaerak adierazten digu otsoaren izaera totemikoa. Ahaltsu edo arriskutsutzat jotzen diren animalien izena ez aitatzeko tabua ohikoa izan da, eta da, munduko kultura anitzetan; eta zer esanik ez geurean, non izena duen guztiak izana daukan.\n(Nire aurrean, Arabako Murgiako Oihan eta Nekazaritzako Lanbide Heziketa Eskolako neska-mutikoek espero nuena baino arreta handiagoz jarraitzen dute hitzaldia. Gaitz erdi, hizlari kaskarra naizela aitortu beharra daukat. Hitzetik hortzera egin ordez, apunteetatik irakurtzen ari naiz).\nManex Imiruri nauzue, eta Nafarroako Gobernuarentzat lan egiten dut urtebeteko kontratuarekin. Luzatuko den kontratua, espero dut! —irribarre kidetsuak—. Nekazari eta abeltzain gizarteak eta mendiko faunaren arteko gorabeherak ikertzea da nire betebeharra. Gertaerak, mitologia, etnografia, harremanak... historikoak eta gaur egungoak. Argibide horiekin, Administrazioak faunaren babesaren aldeko plangintzak egitean, laborarien aitzinean sinesgarritasuna eta eraginkortasuna bilatu nahi du. Ez da lantegi erraza izango, urte askotako ezinikusia baitago kalteak eragiten dituzten ihiziekiko. Belaunaldiz belaunaldi erroturikoa.\nNik guztien artean polemikoena den basapiztia aukeratu dut, bere inguruko gauzak gaur zuei kontatzeko. Otsoa, patarien arteko Pataria.\nZuberoako Maskaradetan, ez hain aspaldi gainera, gaur egun mozorrotzeko etxeko azienden larruak erabiltzen diren moduan, otso edo hartzenak erabiltzen ziren. Etxeko abereak zaintzeko nahia dago antzinako erritual hauen sustraian. Basoko piztiak aziendetatik ahal zen gehiena aldentzea zen otso eta hartzen larruen erabileraren helburua.\nEzin ahaztu ihauterietako kanta ere, otso eta otsail hitzekin jolasten duena. Gaur egun oraindik Gipuzkoa eta Nafarroa arteko hainbat herritan baserriz baserri jakien eske ibiltzen direnek kantatzen dutena.\nAndra Mari otsailko, otsailko,\nnik otsoa bizia hilko.\nOkela bat eta okela bi,\nnere burruntzia bete bedi.\nArabako Aranan nekazariek mezak eskaintzen zituzten Elizmendiko baselizan otsoen ehizaldiak hasi baino lehen, haien ustez Infernuko Etsaiarekin tratuak izateko susmopean baitzegoen piztia. Patariak ezin zuen alde onekoa izan, eta horregatik erlijio kristauaren laguntza behar zuten bere aurka jotzeko. Testamentu Zaharrean «Deabru Beltza» da otsoa. Jakina, testu haiek idatzi zituztenak artzain leinu bateko kideak ziren.\nNafarroa aldean halako sehaska kanta abesten zuen amak, Patariaren aitzinean haurraren babesgarri azalduz.\nBolon bolon uztaie\nOtsoak jan du artzaie\nAdios gure artzaie...\nHaizearen ziztuek betetzen zuten Arabako Gaubeako sakan baztertua. Hango goilautada tapizatzen duten zenbait ipuru herrestari, errotik atereak, airez aire zihoazen sorgin-haizetan jira-biraka. Boladek, saiarreak pilatzen ziren kofadurak eta erlaitzak ekortzen zituzten. Haitzebakietan behera amiltzen ziren ondoren uluka indarra batere gutxitu gabe.\nHaitzaren hormapeko basoan lerren adarrak astintzen zituen mendebalak, pagoen arre eta urrezko hostoak or bel-euri baten irudia zurrunbilatuz. Eiharren hostoak gorri dirdiratsuz jantziak zeuden. Udazkena zen beraz. Aurki atzeneko antzara karrakalarien V-ak goian marraztuko ziren, haien atzetik negulehena ekartzen. Ortzi goibela, haizea geratuz gero ura ekarriko zukeena.\nLer ainubeen azpian, oihanpe zerratua eratzen zuten ezpelek. Mendebalaren ufadak ez ziren haraino oso-osoak barneratzen.\nOrkatzar gazteak, abaroan etzanda, ezaxolati hausnartzen zuen. Bi zotz bistakoak ziren aberearen buruan, urteetako berrikuntzen poderioz lirainak bihurtuko ziren adarren lehendabiziko aztarnak.\nSobrongo arroilan jaioa zen ihizia, kareharri mugerra berde ilunez tindatzen hedatzen diren artadietan. Baina barne grinari jarraikiz, ama, arreba eta ongi ezagutzen zituen basoak atzean utziak zituen beste leku baten bila abiatzeko. Gaztaroko bidaia hartan Ebro ibaia gurutzatu zuen, eta La Motako lerdoietan barrena segi, arroila apartatu hura topatu arte.\nGustukoa zuen bizilekutzat harturiko baso itzaltsua. Hutsik zegoen etxarte bateko belardiak ez zeuden handik urruti, ezta ibarra gurutzatzen zuen erreka ere. Inguruetan beste zenbait orkatz ibiltzen ziren han-hemenka, baina ibarra aski zabala izanik, orkatzen kopurua txikiegia zen lurraldeengatik euren artean liskarrak sortzeko. Ihizia beraz, lasai zetzan laket zuen baso txokoan, haize zakarraren erasoetatik poliki gorderik. Agian horregatik, salto batez zutitu zen eskilasoaren karrakak entzundakoan. Oihaneko zaindaria da eskilasoa, eta bere alarma hotsak, bertako bizilagunentzat edozein presentzia arrotzaren abisu. Asaldaturik zebilen hegaztia. Orkatza jarrita zegoen tailisaren gainetik iskanbilan pasa zen. Nabarmen zeuzkan luma urdinak adarrez adar hegaldi motzak egitean.\nAbereak ardura biziz usaindu zituen inguruak, baina ezpelaren keru sarkorra nagusi zen usain ezagunen nahasketa baino ez zuen atzeman. Belarriak alde batera eta bestera tente mugitzen zituen edozein soinuri adi. Al ferrik.\nEta halako batean zaztada bat sentitu zuen bihotzean, giharreak oro teinkatuz. Bat-batean piztia arre-beltzaska sartu zen zazkarditik agerrunera, letagin zorrotzak agerian, bere bulkada propioaren eraginez zuhamuxken murruaren kontra jo zuen arte. Azken unean orkatzak ia bi metroko saltoa egin zuen landare multzoaren gainetik, eta beste jauzi batez, ezpeldi barnean irekia zuen bidexka hartu arrapaladan. Atzean amorrazio marrakak entzun zituen, otsoak hesi hertsia bortxaz gurutzatzen zuen bitartean, baina ordurako orkatza korrika zihoan pagadian behera errekarantz. Sotila zen aberearen lasterka. Apatxekin lurra ukitu bezain fite airean zegoen ostera, harritzar baten gaindi saltoka edo kikimako batean zirt-zart.\nOtsoak ez zitzaizkion ezezagunak. Bere bizitzako lehen negutean, otso bikote batek amaren taldearekin ibiltzen zen eme zaharra oratu zuen. Gogoan zeuzkan oraindik elur gorritua, orkatzaren garrasi-patarrakak eta erasotzaileen kurrinkak; piztia bat izterretik tiraka eta lepoan hozka bestea, gizagaixoa akabatu arte. Bisutsetik supituki sorturiko amesgaizto hartan, amaren orpoz orpo bi orkatz-kumeek antxintxika egin zuten maldan gora, txaparroen artean arnasestuka, behin eta berriro irristatzen eta hondoratzen. Elurtza gesala zegoen, eta haien apatx finak hondoratzen zitzaizkien artean, aise mugitzen ziren atzapar zabaldun otsoak, erpeetan elur-arrabilak jarriak bailituzketen. Neguminak erdituriko bi deabru hiltzaile ziruditen.\nBai, egun hartan zepo bat bezala sentitu zuen elur biguna, sarraskitik urrundu eta bere burua salbo ikusi arte.\nBaina orain bera zen harrapakina, eta otsoa ezpelezko labirintoan zehar bere arrastoan zebilen trostan.\nOrkatzak bazekien, pataria beste kide batzuek lagundurik izanez gero, ihes egiteko egokiera asko murriztuko zitzaiola. Hala ere otso hark bakartia zirudien, baina hori bai, bera atxitzeko nahian setatsua.\nAldapan behera zetorren, antxintxika nekagaitz, bere hats ikaratuari ziurtasunez jarraikiz.\nOrkatzak otsoak baino azkarragoak dira traiektu laburretan, baina errazago nekatzen dira luzera. Are gehiago hura bezalako malkarretan.\nAberea errekara ailegatu zen. Ebrorantz irristatzen ziren ur hotzak, harrien tartean burbuilaka eta zorrotonka. Bi jauziz zeharkatu eta latsaren bestaldeko bazterretik segitu zuen bizkor. Izerdiak alpeak bustitzen zizkion, baina ez zuen jadanik jarraitzailea gibelean sentitzen. Hala eta guztiz, senak korrika egitera bultzatzen zuen. Haltz edo lizar bakoitzaren ostetik, piztia buruz buru brau irteten zitzaiola iruditzen zitzaion haien ondoan pasatzean.\nAltzadia bukatu eta hustutako herrixkaren pentzeak olatu berde baten antzera zabaldu ziren bere aitzinean. Belar malgua sentitzen zuen hankapean, eta haize indartsua aurpegian... eta orduan otsoa ikusi zuen betertzetik. Latsetik irten zen ilajea blai eginda, beti letaginak ageri, mihia dilindaka, belarriak atzera eta begi nabarrak ihizikiarengan ezarririk sutan. Piztitasunaren askaia! Trabesean zetorren arineketan orkatzari bidea mozteko xedez.\nNondik ote zuen piztiak bidea laburtu? Lerdoian zehar edo errekan barna jarraituz? Artadian behera haitz eta harri solte artean jauzika? Baina han zegoen atzera etsaia, hura zen kontua.\nKiebro bat eginez belardi mugarantz lasterkatu zen orkatza, nekatzen hasita zegoen ordea, eta gero eta hurbilago sentitzen zuen otsoaren arnasatsa.\nOrkatzaren begirada hegaleko hesian iltzaturik zegoen. Ebaki berriko akaziez eginikoak ziren hesolak; egurraren usain mikatza airean zegoen oraindik. Zazpi lerro txarrantxa estu eta altu josirik zeuden. Han ere azken unean egin zuen salto eta ozta-ozta gainditu zuen txarrantxaren goiko haria. Zelai ertzeraino kulunkatzen ziren lerren beheko adarrek bortitz zigortu zizkioten muturra eta alpeak. Baina ihiziak bazekien hesiaren bestaldean salbu zegoela.\nArineketa geratzeko tarterik gabe, otsoak txarrantxaren kontra jo zuen, eta hainbat urradura egin. Kalitxa bota zuen, alanbradaren azpitik pasatzen saiatu zen, alferrik; tenk eta lur-kontra josita zegoen beheko burdin-haria. Otsoak antxintxika egin zuen hesiaren ondotik, baina ehundaka metrotan zehar hedatua zegoen. Etsi egin behar. Entzumen finarekin orkatzaren lasterka sumatu zuen hapa-hapa hats gabea lerdoian gora, gero eta urrunago.\nEta finean, otsoak adarrartetik zetorren orkatzaren zaunka garratza entzun zuen, bere burua salbo ikusitakoan, haraneko bere espeziekideei Patariaren itzuleraren albistea ematen.\nEz pentsa otsoaren izaera deabrutarra Euskal Herrian bakarrik denik —jarraitu dut nire entzuleei hitzaldia irakurtzen—, Europa osoan zabaldurik dago.\nEsate baterako, Galiziako bidegurutzeetan burdinazko gurutzeak ezartzen ziren garai batean, zinez sinesten baitzuten ibiltariek haien babespean meigen  edo otsoen erasoez libratzeko aukera izan lezaketela. Agi denez, piztiek bidaiari bat bedeinkaturiko bidegurutzera ailegatu baino lehen oratu eta irentsiarren, haien biktimaren eskuin besoa beti errespetatzen zuten... aitaren egiteko erabiltzen den besoa delako. Otsoek, Deabruaren patariak izanik, ezin dute Kristoren seinalea egiteko besoa sekulan irentsi. Otsoa, Izadiaren indarren haragipena izatetik, Infernuko Etsaiarena izatera pasatu zen kristautasunaren eskutik.\nOtsoa, maltzur eta madarikatua! Dena da haizu bere kontra.\nLeongo mendietako laborariek couso izeneko harrapagailuak eraikitzen zituzten. Otsoek erabilitako bidesketan hobiak egin eta hondoan zorrozturiko taketak jartzen zituzten adaskez estaliak. Ondoren uxa-ehiza eginez, ihesi zihoazen otsoak cousoetako taketetan kordaturik akabatzen ziren.\nZamoran cortello delako arteak eraikitzen zituzten otsoak atzemateko. Altueran hiru metroko harresi biribil batez eraturik zeuden. Goiko harlosak alaka egiten ezartzen zituzten, oso irristakorrak. Cortelloaren barruan ahuntz bat ipintzen zuten plataforma batean lotuta, eta haren marrakek otsoa erakartzen zuten. Barnera sartutakoan ezingo zuen irten, kanpora jauzi egitean labandu egingo zelako. Bertan akabatzen zuten gero makilkadez, tiroz edo sardekadez. Edo bestela, otsoa bizirik harrapatuz gero, belarriak moztu eta herriz herri erakutsi ohi zuten, herritarren iseka, trufa eta kolpeen artean hil arte. Hango nekazariek diotenez, ekintza anker hauen bidez argi eta garbi utzi nahi omen zioten Patariari «Gaiztakeriaren Izpiritua giristino onei zukuruztetik zer urruti dagoen».\nAzken finean, oro zen zilegi etxeko aziendaren arerioak ziren Infernuko Patarien aurka. Galizia eta Portugalgo fojoak, Asturiasko chorcoak edo Euskal Herriko otsotegiak.\n— Otsotegi horiek, Araban daudenak al dira? —neska motz bat lehendabiziko galdera egiten ausartu da.\n— Bai, Gibijokoak kasu.\n— Ni Koartangokoa naiz, eta gure aitona otsotegi horiek mantentzen auzolanean aritu zen askotan. Egundokoak dira!\n— Azal dezakezu nolakoak diren? —eskatu diot.\n— Mendian bertan egindako bi harresi. Hasieran bata bestetik urruti daude, ehundaka metrotara, baina gero hurbiltzen doaz eta amaieran lubaki bat dago. Garai batean, otsoak harrapatzeko inguruko auzotarrak elkartu eta batida egiten zuten. Hormen arteko irekiunerantz bultzatzen zituzten otsoak. Handik ezin zuten irten jendea atzetik uxaka zetorrelako, eta korrika egiteko tokia estutzen eta estutzen joaten zitzaien, amaierako lubakian erori arte. Han garbitzen zituzten. Herriko zenbaitek, balentria egiteagatik, labanaz edo aizkoraz bertara salto egiten zuten otsoa akabatzeko. Aitonak batida haien istorioak...\nKrika-krika batek eten egin du neskaren pasadizoa. Lotsa puntu batekin telefono higikorra gerrikotik atera dut, «barkatu apur bat, mesedez» esanez.\n— Baina-baina, horrek ere motorola al dauka! —erran du pikorrez beteriko mutil batek, trufaka.\n— Bai, esan?\n— Manex Imiruri? —uhinen beste aldetik.\n— Gonzalo Fernandez de Pinedo naiz. Badakizu, Gaubean taberna duena, Karria taberna.\n— Zer berri Gonzalo?\n— Gogoratzen zara, Gaubeako otsoen inguruko edozein berri jakinez gero, zu abisatzeko hitza eman nizula. Bada, beste otso bat azaldu da gurean eta...\n— Bai! Non?\n— Basomutil batzuek oinatzak aurkitu zituzten atzo La Motako lerdoietan.\n— Ziur otsoarenak direla?\n— Hala diote, eta morroi horiek piztien arrastoak ederki ezagutzen dituzte. Ehiztariak dira, baina lehengo erakoak. Basurde eta orkatzen arrastoetan behintzat artista hutsak.\n— Ontsa. Orain hitzaldi bat ematen ari naiz eta bukatutakoan deituko dizut. Eskerrik asko eta oraintxe arte, Gonzalo.\nKomunikazioa eten eta erran diet entzuleei:\n— Ematen duenez, otsoak gure hitzalditxo honetara gonbidatu du bere burua. Badakizue, otsoa non aipa... Itxuraz, beste otso bat azaldu da Gaubeako haranetan.\nNeska-mutilak zurrumurruka hasi dira, fikziozko nire asmakizun efektista bat baino ez delako ustean.\nBi urteko otsar gaztea da. Aurpegia beltzaska, gris-arreak gorputz eta hankak. Oraindik ez du neguko ilea agerian, bai ordea borraren lehendabiziko aztarnak. Begirada argia, ibilera dotorea.\nBurgos eta Kantabriaren arteko mendi-multzoetan jaio zen, espeziea duela zenbait hamarkada desagertu eta ostera berkolonizaturiko eskualde batean. Hango herri eta basaburuak jendez husten ari ziren etengabe. Gizakiek kalera jotzen zuten bizimodu erosoagoren bila, hiritasunak liluraturik. Geratzen ziren bakanak belaunaldiz belaunaldiko bizimoldea mantentzen saiatzen ziren paraje latz haietan. Larre-behiak, ardiak eta behorrak udako goiko larreetan, eta esne-behiak baserrietan. Haiekin batera etxeguneen inguruko ortu eta artasoro batzuk. Haatik, lahardiek urtero jaten zituzten ordura arte alor edo zelai izandako ehundaka hektarea.\nSastrakarekin batera basurdeak, oreinak eta orkatzak anizten ari ziren. Herrietan gero eta eskopeta gutxiago eta mendietan gero eta eremu apropos gehiago baitzuten. Basabereen ostetik, otsoak itzultzen ari ziren, garai batean suzko armen, zepoen eta pozoiaren eraginez galduriko lurraldeetara. Horrela, gero eta ekialderago zetozen pizti aldrak, gero eta Euskal Herrirantzago.\nOtsarrak, bere gurasoen bigarren kumaldikoa izanik, bizkor ikasi zituen, halabeharrez, gizakiek haien aurka erabilitako arteak. Kumaldiko lau otsokoetatik arrebak eta biek soilik igaro baitzuten lehenengo negutea bizirik.\nOtsanda bat burdinazko xederan atzeman eta eskopetez akabatu zuten, ardi-eskorta baten ondoan zelatan zebiltzanean. Beste otsandoa ehiztariek tiroz josi zuten basurde-ehizaldi batean txakurrek familia guztia erdi-erdian harrapatutakoan. Otsoek bi ehizor zintzur eginik utzi zituzten atzean, eta beste zenbait zauriturik. Auskaren erdian danbada hotsak entzun ziren, eta anaiak garrasia bota zuen bala batek jota. Taldea ihesika zihoala, otsandoaren lasterka motelduz joan zen, bere familikoengandik ezkutatu eta desarra hotsak entzun arte. Orduan jakin zuten tragatua izan zela. Haiek antxintxika jarraitu zuten basoan barna, adausiak euren gibelean itzali bitartean.\nBigarren udaberrian banandu egin zen otsaldetik. Arreba, otsoen artean ohikoa denez, bertan geratu zen bedatse hartan jaiotako otsakumeen hazkuntzan aitamei laguntzen. Bera ordea, sortalderantz abiatu zen, otsorik gabeko lurraldeetarantz. Eta beste patari bat Mendebaldetako Haranetan barrena Euskal Herriko lurretan barruratu zen.\nOrain Arabako ibar isolatu honetan dago. Udazkena da, eta euria egingo luke haizea geratuz gero. Zakote mardulek goia erabat estaltzen dute.\nAldapan gora doa lerdoirantz, lurzorua leku hartan azeri-mahatsezko alfonbra da. Gose da. Nekeza baita otso bakartiarentzat animalia handiak oratzea. Atsotitzak dioenez: «Otso bakarrari orroka, bi ezkeroztik korrika». Bi patarik batera ekinez askoz eraginkorragoak dira ehizean. Eta hiruk, otsaldea osatzen dute jada. Agian untxi zuloak aurkituz gero, abagunea edukiko luke zer edo zer sabeleratzeko.\nGaztelako iparreko, «Labore-lautada» eskualde agerretako otsoen elikaduraren oinarria untxia da, alorren arteko muino eta ezpondatan ugariak. Galiziakoek berriz, zabortegietan bilatzen dute jatekoa, arras gizatarturik dauden Concello-etan . Baina bera mendialdeko otsoa da, eta basurde eta orkatzak dira paraje haietako ehizakiak, gizakien aziendarekin batera. Bestela, harrapakin arrunten faltan, haratustelaz, satainez eta saguez elikatu behar, eta udazkenean, basoko fruitu asko heltzen direnean, abeiurriekin, basaranekin, ezkur eta sagar basakekin mantendu.\nBere taldekoek ihes egiten zuten gizakiaren hurbiltasunetik, baina goseak bultzaturik herrixketara hurreratzen ziren jatekoaren bila: kate-txakurrak edo arditegien atepetik ateratako abelxuriren bat, normalean.\nOtsoa pagadirantz abiatu da trostan. Azken boladan basafruituez elikatzen da halabeharrez, baina haragia gura du, aspalditik ez baitu okela ganoraz jan. Orduan, ia bekoz beko, topo egin du ardiarekin.\nSasardia da, elorri-zuri galantaren ondoan dagoena. Ez du hasiera batean piztia begietsi. Zuhaiska kimatzen ari da beste ezertan erreparatu gabe. Abelxuriaren atzean ipuruz, ezpelez eta arantzez estalitako mendi hegala pagadiraino hedatzen da. Ardiak, pixkat herrena izanik, agian bere akatsagatik, akaso sasardia delako, artaldetik banatzeko aldaroa du. Etsaia sentitzerako ordea, beregandik sei metrora dauka. Ardiaren begirada inozoan, ulerkuntzaren pindarra piztu da zapasaltoka datorren ihizia ezagutzean.\nArtaberea supituki jiratu da itzuri egiteko, baina otsoa bere gainean dago jada. Letaginek abelxuriaren bizkarraldeko artilea trenkatu dute haragia urratzeraino, eta hankaz gora erori da oreka galduta. Otsoaren matelezurrak itxi egin dira zintzurrari heltzen. Ardiak hil zoriko marraka bota du eta patariak burua astinduz lepoa kraskatu dio.\nOtsoak badauka zenbait egunetarako bazka, gizakiak agertzen ez baldin badira behintzat.\nIkasia zuen gurasoengandik, ardiak harrapatu errazak direla, baina baita bueltan beti konplikazioa dakartela ere. Artalde bat jaukiz gero, ohikoa da otsoen aurkako ehizaldiak antolatzea. Tiro hotsak, zakur hozkariak gibelean eta ihesaldia. Amaigabeko ihesaldia...\n— Piztia madarikatua!\nOtsoaren atzean altxatzen den muinoko tontorrean, gizon bat prismatikoak begietan.\n— Piztia madarikatua! —errepikatu du marmarka eta aldameneko lagunari diotso—: Amen batean ito dik ardia!\nGizon heldua da. Bizarduna eta txapel higatua kaskoan. Hildako ardiaren jabea ahuspez etzanda dago, harritzar baten ostean, ihiziari so. Urteak eman zituen Ipar Ameriketan artzantzan. Han ikasi zuen artaldeak hartz, koiote, otso eta gainerako basapiztietatik erriflez defendatzen.\n— Sasardi herrena akabatu dik, beti aparte zebilena —ondoko unaiari prismatikoak utzi dizkio.\n— Otso zaharra al da?\nArtzainak txu egin du erantzun baino lehen. Ahoa oretsu dauka tentsioagatik.\n— Ez, ez diat uste. Burgostik datorren otso gazte horietako bat izango duk seguruena.\n— Orain astebete Karrantzako artaldea txikitu zuena?\n— Ez, ez diat uste. Zaila duk berbera izatea. Gero eta otso gehiago zetozak hona. Gaztela-Leongo Juntak garbitzeko potrorik ez! Ekologistak eta zakur gorotzak! Azkenean pozoiz hasi beharko diagu berriro, arazoarekin behingoz amaitzeko.\nUnaia artzaina baino gazteagoa da. Ile horia, erdi lan erdi ehizeko arropaz jantzia. Inguruko etxalde bateko peontza lanak egiten ditu, ia ibar osoko pentzeak hartzen dituen Bilboko jauntxo baten behitegian.\n— Zorte ona izan dugu, hona azaldu eta berehala ikusirik —erran dio mutilak—. Zuen eta gure arteko larreetako hesia konpondu beharra genuenaren esker...\n— Zorte hobea izan dik horrek. Nik hemen eskopetarik ez dudalako, bestela....\nMutilaren oreztez beteriko aurpegian irrikaitza marraztu da.\n— Uste al duzu otsoa hurrengo hamar minututan hortik mugituko dela?\n— Anaiaren ehizeko fusila eta eskopeta Nissan-ean dauzkat. Bihar pasatu behar du armen errebista Puentelarrako Guardia Zibilaren kuartelean, eta autoan dauzkat. Garbitu eta koipeztu berri-berriak.\n— Ba hoa bila, astia galdu barik!\nGaztea armak ekartzera joan da, eta lagunak erretolikarekin marmarka jarraitu du, badaezpada ere prismatikoez otsoa bistatik kendu gabe.\n— Zer egin beharko dugu artzainok, gau eta egun artaldea zaintzen egon ala? Otsoagatik galdutako orduak Diputazioak ordainduko al dizkigu? Bai, berehala! Otsoak babestu? Hemen ikusi nahi nituzke orain ekologista eta Diputazioko horiek! Eta ez noizean behinka artzainen bileretara etortzen, berba politak esatera!\nOtsoaren eremu mitologikoaz beste bitxikeria bat kontatuko dizuet —entzuleek interesa berritu dute nire hitzaldiarekiko—. Pirinioetako Ampurdan, La Garrotxa eta Pallars eskualdeetako folklorean ezagunak ziren garai batean encortadors de llops direlakoak. Baita Pirinioetako iparraldean ere, Okzitanian zehar. Guk otsolaria euskaratu genezake hitza. Antzeko pertsonaiak aurki daitezke Portugalen eta Galizian peeiro dos lobos izenarekin.\nClaude Seignole idazlea frantziarrak Maire La Louve eleberria idatzi zuen meneur de loups batek berari kontatutako benetako gertakarietan oinarriturik. Emakume hura 1944an bizi zen oraindik. Baina Seignole baino lehen, Dumasek eta George Sandsek ere idatzi zuten gaiaren inguruan.\nBelagile hauek ahalmen berezia zuten otsoak euren aginduetara ezartzeko. Zenbaiten ustez, erritual demoniako baten bidez lortzen zuten indar hura.\nOtsoarengan zuten botereaz baliaturik, zerga eskatzen zieten mendialdeko abeltzain eta herrisketako biztanleei. Ordaintzen zutenen azienda, otsoen oldarretatik libre geratzen zen, baina encortadoreek otsoak bidaltzen zituzten zerga ordaintzen ez zietenen abereen aurka.\nEncortadors de llops hauei aurre egiteko modu bat oracionaires-en laguntza zen. Hauek, encortadoreek otsoengan zuten manua deusezteko ahalmena zuten, errezoen bidez.\n— Eta oraindik geratzen al dira encortadoreak? —galdetu dit mutil batek—. Ez du ematen negozio txarra, otsoak norberarentzat lanean jartzea...\n— Gure mendearen hasieran, azken encortadors de llopsek euren botereari eusten zioten Pirinioetako hainbat bailara isolatuetan, baina gaur egun ez dira geratzen. Orain dela hamarkada batzuk desagertu ziren otsoak Pirinioetatik, eta haiekin batera encortadors de llopsak eta oracionairesak, eta baita euren premia ere. Orain jendeak beste mito eta beldur batzuk sortu ditu Pataria ordezkatzeko.\nMuturra gorrituta atera du artaberearen sabel urratutik, haragi puska batetik tiraka. Demaseko betekada dauka. Alta, zenbait egunetarako aski jatekoa du oraindik. Egarri da. Ardiaren hondakinak leku seguruan ezkutatu eta errekara jaistea erabaki du. Ardiaren hilotza lepotik heldu eta pagadirantz narras eramaten hasi da.\nHaizea baretzen ari da, eta ortzia gero eta goibelago dago. Orduan ailegatu zaio usaina muturrera, eta burmuinean iltzatu zaio ia min fisiko bat bezala. Piztiak ardia askatu du eta urduri ekin dio bere inguruari so. Une hartantxe sentitu du tiro hotsa eta, harekin batera, erredura mingarria atzealdeko izter batean.\nBatera entzun dira otsoaren ainuria eta gizonaren bi raoa:\n— Kaguendios! Gaizki jo diodala uste diat! —eta artzainak beste bala bat sartu du fusilaren errekamaran, morroiloaren zatagatxoari bortizki tiraka.\nOtsoa, bitartean, korrika hasi da, herren. Balak sartu-ir tena egina du piztiaren izterraren hegalean. Sakia ez da larriegia, baina, harri eta azeri-mahatsen gainean odol haritxoa uzten doa ihesaldian.\nFusilaren ikusgailu teleskopikoa otsoaren bila hasi da atzera, ezpel eta elorrietan zehar dena arakatzen, baina ihizia artzainaren bistatik desagertua da jadanik, zazkardiaren barnean ezkutaturik.\n— Kaguendios! Madarikatua gorde duk!\nBere aldamenean lagunak eskopeta errepikatzailea dauka eskuartean. Bost tiroko arma, hamabi kalibreko balazko kartutxoekin bandaturik.\n— Adizak, bazekiat zer egingo dugun! Sastraka hori garbigunez inguratuta zagok. Hi hurbildu hadi pixkat eta hasi tiroka beheko partetik. Otsoa handik mugiarazi, goiko garbira atera eta neuk josiko diat tiroz hemendik, alajainkoa!\nUnaiak zalantza nabaria islatu du aurpegian. Une hartan belaunaldiz belaunaldi entzundako eta sinetsitako otsoen inguruko kontu izugarriak bere gogoan pilatzen ari baitira trumilka.\nAziendarekin egindako sarraskiak, artzanor lepamoztuak, neguko ausotean galduriko bidaiariei egindako oldarmenduak. Edo Gorbeiako Haraneko harriaren lepoan otsoek hil zuten neskaren istorioa. Behinola, baserri bateko alaba, ardi basatuen bila zebilela, otsoek oratu eta klaskatu zuten. Etxekoak bere bila joandakoan, ile bakar batzuk besterik ez zituzten topatu; halaxe dio behintzat Arratialdeko elezaharrak.\n— Okildurik al hago? —itaun egin dio artzainak begi zorrotzekin bestearen begi uzkurtuak arakatzen—. Ze arraio! Ez al duk bost tiroko eskopeta bat, ala? Hoa derrepente eta hasi tiroka otsoa mugiarazteko! Zer uste duk, bertan jango hauela? Zauriturik zagok, eta ez diagu orain eskapatzen utziko!, ez horixe!\nMutilak ez du fitsik ere arrapostu eman. Jiratu eta sastrakarantz abiatu da. Agi denez, herriko jendearen isekarekiko beldurra, otsoarekikoa baino handiagoa da bere baitan.\nZazkardiak hiru mila metro karratu inguruko azalera dauka, eta irla bat bezalakoa da mendi-hegiaren soilgunean. Muinoaren tontorretik ederki bistatzen ahal dena. «Tiro egiteko aproposa», gurguratu du artzainak, sastraka eta pagadiaren arteko agerguneari arretaz so.\nOtsoa bitartean lahar eta zuhamuxken izkinan narras dabil, goiko pagadiari erreparatuta, harantz ihes egiteko esperantzan. Baina muinoko aldaparen erdian dagoen gizon gaztea sastrakaren aurka tiroka hasi da. Haitzebakien arteko oihartzunak tiro hotsak ozen aniztu ditu. Saiarreak, asaldaturik, multzoka aireratu dira harrizko hormen gainetik eta belatxinga xanfarinak bat-batean isildu.\nBalak sastrakaren barnean eraio dira, ezpelen, lurraren edo bidean topatzen duten edozeren kontra. Jaurtikigai batek otsoarengandik gertu dagoen harri bat txikitu eta inguruetan barreiatu ditu eskardak. Basapiztiak muturra eta sabela lurraren kontra zapaldu ditu. Tiroketa bukatu, izua ezin gehiago jasan, altxatu eta korrika abiatu da trakets.\nArtzainak tontorretik zuhamuxken mugimendua antzeman eta ikusgailua begira eraman du. «Otso honen gaiztakeriak hementxe amaituko dira», esan du bere kolkorako. Errifleak metal-dirdira estrainioa dauka argi hitsarekin.\nOtsoa ez da beti piztia madarikatua izan. Antzinaroan errespetatua izan zen kultura anitzetan, eta Odin, Apolo edo Cernunnos Jainkoen laguntzailetzat azaltzen zaigu Europako lehen erlijioetan. Erdi Aroan otsoaren irudiak lekua izan zuen Euskal Herriko aitonsemeen armarrietan. Otsoa, Otsanda eta Otsando izenak oso erabiliak izan ziren garai batean gure artean.\nBaina otsoen eta gizakien arteko errespetua (edo beldurra) edo otsoarekiko ehiztari paleolitikoen mirespena, basa-belarjaleak gizakiaren jabetzako bilakatu zirenean amaitu zen. Orduan hasi zen otsoen kontrako gerla. Eta otsoaren historia espeziearen sarraskiaren historia bilakatu zen. Basoak atzeraka joan eta hiri, herri eta soroak zabaldu izan ziren neurrian, otsoek gero eta gehiago eraso behar izan zituzten basabereek ordezkatu zituzten gizakiaren aziendak.\nHorrela, Atenasko Solon, seigarren mendean, otsoen larruaren trukeko saria jartzen lehena izan zen. Gaur egun Greziako azken otsoek Balkanetan bilatzen dute babesa, Vikouko arroila itzelaren iparraldetik hedatzen den Zagorian (Mendien Atzeko Herrialdea, hango hizkuntza eslaviarrean), aldi batean Epiroko lautadetako greziarrek, turkiarrengandik ihesika, geriza harturiko mendi paraje berberetan.\nKarlomagno enperadore frankoak, VIII. mendean, Lupardi otso sakatzaileen taldea sortu zuen, gaur egun arte iraun duena.\nEhizaldi erraldoiak burutu zituzten Okzitanian hamasei eta hamazazpigarren mendeetan Patariarekin amaitzeko. Gevaudanen, 1764ko urriaren hogeita zortzian, hamar mila nekazari eta soldaduk eraturiko armadak hirurogeita hamalau otso akabatu zituen egun bakarrean. Porcher abadeak berrogei mila gizon bildu zituen ehizaldia aipatzen du. Arrakastarik gabekoa gainera!\nGaur egun hamar urtean behin akabatzen dute otsoren bat Okzitanian, Hego Alpeetan eta Margeride Mendikatean geratzen diren hondarrek ez dute gehiagorako ematen.\nBosniako esaera zaharrak dioenez, «Otsoaren arreba guda da». Soilik elkar hiltzeko lagatzen dute gizakiek otsoen aurkako gerla. Orduan bai zuzpertzen direla Patariaren populazioak. Badakite zerbait bosniarrek gerlaz eta otsoez, mendetan zehar bietarik anitz izan baitute euren lurraldean.\nIngalaterran, hamabosgarren mendean, basoak errausten zituzten otsoekin bukatzeko.\n1743an bota zuten Eskoziako azken otsoa Firdhorn ibaiko bailaran. MacQueen izeneko ehiztariak eskuratu zuen ohore hura bere klanerako.\nHogeita hamar urte geroago desagertu zen espeziea Irlandatik.\nIberiar eta Italiar penintsuletan otsoak ekialdeko populazioetatik isolaturik geratu ziren, baita euren artean ere talde asko. Apeninoetako otsoak egoera larrian daude. Beste otsoekiko isolamendua, jazarpena eta txakur deslaiekin nahasketa dituzte etsai.\nErrusian, Bigarren Mundu Gerlaren ondoren, 25.800 otso sarraskitu zituzten urtero. 500 garbitu zituzten Kanadan 1971n. 150 Albanian 1985ean.\nEuropako otso guztien artean, Iberiar penintsulakoak baino ez dira pixkat zuzpertzen ari. Alta, urtero ehundaka otso galtzen ditu gizakiak. Eskarmenturik gabeko otsokoek bereziki hilkortasun tasa handia dute.\n(Telefonoren krikak nire hitzaldia eten du berriro, eta uste dut sagar bat bezala gorritu nintzela).\n— Bai, esan.\n— Manex Imiruri?\n— Hemen Gonzalo, Gaubeakoa. Barkatu berriro deitzeagatik, baina zure lanerako materiala lortu nahi baduzu, hemen daukazu okasio polita.\n— Zer da, bada, orain?\n— Ba, kasualitatez ondoko herrira hurbildu naiz enkarguak egitera, eta bidean topatu dut unai bat eskopeta eta erriflea kotxetik jasotzen, otsoa tiroz josteko asmoz. Dirudienez piztiatxoa pikardiak egiten hasi da gurean. Inguruko jendeari abisua pasatzeko eskatu dit gizonak.\n— Tabernan al zaude?\n— Banoa. Ordubete baino lehen hantxe nauzu.\n— Eta zure hitzaldia?\n— Amaitu dut. Nahikoa aspertu ditut gazte hauek!\nKotoi uherrezkoa dirudien ortzia sarritan errepikaturiko eszenaren lekuko mutua da. Orain dela lau mila urteko gizakia, uztaia eskuartean, eta Otsoa. Egungo Gizakia, suzko arma batekin, eta Otsoa. Tartean milaka urtetako arrangura.\nAnimaliak hanka odoldua narras darama aldapan gora, oinazeak adimena nahastuta. Estuasunetik nola ihes egin besterik ez dauka gogoan. Otsoaren aitzinean, orain hagitz urruti deritzon tokian, pagadia hasten da bere zuhaitzen azpiko ezpeldi gerizatzailearekin. Pagoak benetan ederrak daude urre eta arre dotorez beztiturik.\nEz du jadanik haizerik korritzen baso eta haitzebakietan zehar, eta hodeiak mehatxuka ari dira urezko zamarekin.\nEgarri da, erreka batetik gutizioso edango luke. Orduan, ortziak bere gurari erantzunez bezala, ur tanta erori zaio muturrera. Eta ordurako milaka jauzi izan dira zelai eta harkaitzetara, ler eta pagoen kukuletan pausatuak, airean kiribil bat osatzen biraka altxatzen diren saiarreen hego zabalak pelatzen...\nOtsoa zazkarditik irten eta, edozein arreta lagata, dorpe abiatu da pagadirantz, artzainaren erriflearen ikusgailuan garden azaltzeko. Gizonak leun teinkatu du hatza katuaren inguruan. Ikusgailu teleskopikoaren gurutzea otsoaren bizkarrean pausatu da. Euria segundoz segundo areagotzen doa, jasaren hasiera.\nItsumustuan, artzainaren ikusmenean otsoaren irudia desegin da eta, bere ordez, ikusgailuan barruraturiko ur tanten kolorezko zirriborroa azaldu. Egundoko zaparrada botatzen ari da dagoeneko ibarraren gainean.\nBala otsotik sei metrora xartatu da. Piztiak burua makurtu du lasterka moteldu gabe. Demaseko ernegua botaz, artzainak errekamaran beste bala bat sartu eta tiro egin dio bustitako ikusgailua erabili gabe. Alferrik, otsoa asagoegi dago mira optikorik gabe tiroz jotzeko. Behean unaiak oihuka dihardu, eta bere eskopetaz, balazko denak erre ostean, perdigoizko kartutxoekin ekin dio ihiziari. Alferrik hau ere, urrutiegi dago perdigoiekin sakitu ahal izateko.\nOtsoa pagadian barneratu da, bere gibelean isuritako odol haria euri istilekin nahasten den bitartean. Ordu batzuk baditu oraindik, ehizorak bere arrastoan jarri baino lehen. Bere zauriak aukera ematen dion neurrian behintzat, gero eta sortalderantz joango da, noraezean. Agian Gorbeiaraino iritsiko da, edo Aizkorriraino. Otsoen ulu zirraragarriak aspaldidanik entzun ez diren mendi eta basoetara ailegatuko da, bere atzetik etorriko diren anai-arrebei bidea irekitzera... Jazarkundearena, alegia. Gizakiaren zibilizazioari jarkitzeak dakarren bidea. Abere madarikatuen bidea.\nEurak dira Europako otsoen artean berretura tipia ezagutzen duten bakarrak. Dena den, desagerpenaren aurreko azken zuzpertzea, adituen ustetan. Kriseilua itzali baino lehen biziagoa den hondarreko argi-dirdira.\nEuri lausoak erabat estaltzen ditu anabasan barreiaturiko gisuharriak. Ura ipuruen orrien artetik ttanttaka iragazten da azpia iboiltzen. Bat-batean, haize ufada batek lausoa ebaki du, Patariaren askaia bizkarrean zehar arinka erakutsiz. Une batez geraturik, laino-zarpailen artean, urrutiko haran aldera so egin du. Hantxe, ibilgailu lurrorotakoak, motor zarata ozenez, haitzpean pilatzen ari dira bide bukaeran. Ibarraren beheko aldetik ere ehiza-zakurren zaunka hotsak ailegatzen zaizkio. Adausi amorratuak dira grifoien kasuan. Zenbait haizetxakurrek ordea, ehiztariek iheslariaren arrastoan ezartzean, atzera egiten dute gizonen madarikazioen artean. Ikaraturik, buztana hankartean eta kalitxaka, oraldeak koadro tamalgarria eratzen du. Gehiegikeria da, otso bat harrapatzera behartzea normalki erbitan edo azeritan jarduten duten animalia gizagaixoak.\nUne horretan saizuri bat airatu da arroka-kofadura batetik. Behelainoa bere hegaldiaren ostean trinkotzen eta areagotzen doa, lehen baino itxiago eta itsuago. Ongi begiratuz gero, putreari lumajetik lanbroa dariola dirudi. Otsoa dagoen bizkarra oro berriro lurrunpean ezkutatu da beheko aldean dauden ehiztarien begietatik.\nZer egiten du hegazti hark arroila hartan horren berandu, Afrikako migrazio-bidea hartu gabe oraindik bere habi-lurraldean? Sarritan Izadiak erantzun gaitzeko galderak dauzka. Edo Izadiaren bitxikeria baino zerbait gehiago da saizuria?\nMamu arre-beltzaska ipuru eta gisuharrien artean desagertu da, herren baina lasterka. Sasoi honetako hosto eihar baten trazako pikoa izter batean ageri, udazkena baita Arabako Mendebaldeko Haranetan.


Brexit eta alardea | Enbata\nHarrera / Artikuluak / Iritzia / Ikus Puntuak / Brexit eta alardea\n« Nous y sommes !\nLettre ouverte au Préfet Durand »\nBrexit eta alardea\nEneko Bidegain(E)K EGINA | Argitaratua: 2016/07/04\nEuskal Herriak aske eta independente izateko eskubidea dauka, beste edozein herrik bezala. Herri bat delako, nazio bat delako, nahi du independentzia. Beraz ez da zilegi menperatua izatea.\nUda bi gertakari polemikok hasi eta bukatzen dute Euskal Herrian, azken urteetan. Bata Irunen, bestea Hondarribian. Emazteek ere alardean parte hartzeko duten eskubidea da zalapartaren iturburua.\nApirilean herri galdeketa egin zuten Luzaiden, jakiteko emazteek parte har dezaketen bolant dantzan ala ez. Gehienek erabaki zuten baietz, baina galdeketa egitearen oinarriak berak zenbait lagunen kexua sortu zuen. Emazteek ez dute gizonek baino eskubide gutxiago dantza egiteko, eta nehork ez du eskubiderik emazteei debekatzeko dantza egitea. Hori bozketara eramateak erran nahi du bi aukerak berdin zilegi direla.\nDemokrazia zuzena eta erabakitzeko eskubidea garai hauetako gai izar bihurtu direnean, norbaitek planteatu ote du Hondarribiko alardearen auzia berdin konpontzea? Ez; hori bozketara eramatea emazteen eskubideen urraketaren aukera onartzea delako. Eta hori ez da onargarria, bistan denez.\nHaatik, ez da eskubide kontu bat Europako Batasuneko kide izaten segitzea ala ez. Herri batek libreki erabaki dezake – eta libreki baizik ezin dezake erabaki – nahi duen beste herri batzuekin parte hartu erakunde komun batean, adibidez.\nAlde horretatik, Erresuma Batua autodeterminatu da Brexit-aren karietara. Eskoziak, ordea, ez dauka autodeterminazio eskubidea erabiltzeko aukerarik, herri gisa badagokio ere. Erresuma Batuak erabaki du ez dela gehiago Europako Batasuneko kide izanen. Hori edo kontrakoa erabakiz ere, herri aske izaten segituko du. Eskoziak ez dauka eskubiderik erabakitzeko ea Europako Batasunaren parte izan nahi duen ala ez. Ez du bozkatu Eskozia gisa. Erresuma Batuko gainerako biztanleen gehiengoak erabaki duena egin beharko du Eskoziak ere. Herri askea balitz, Europako Batasuneko kide izanen zen oraino, ingelesen erabakiaren menpe izan gabe.\nEuskal auziak zerekin dauka lotura handiena? Brexit-en erreferendumarekin ala alardearekin?\nAlardean emazteekin egiten den bezala, nehork ez du eskubiderik herri bati askatasuna kentzeko, indarrez, maltzurkeriaz, legediaren tresna guztien bidez eta kulturaz baliatuz.\nHaatik, aske bizi ala bi estaturen menpe bizitzen segitzea galdetzen bazaio Euskal Herriari, bi aukerei zilegitasun bera ematen zaie.\nHots, adierazten da zilegi dela herri bat okupaturik mantentzea.\nEuskal Herriak aske eta independente izateko eskubidea dauka, beste edozein herrik bezala. Herri bat delako, nazio bat delako, nahi du independentzia. Beraz ez da zilegi menperatua izatea, eta are gutxiago zapalkuntzaren biktima direla ikusten ez duten herritarren eta zapalkuntza hori bermatzen duten agenteen esku uztea menperatua izaten segitzeko aukera. Gisa horretan, Frantziari eta Espainiari eginen genieke sekulako oparia: “zuek erabaki duzue!”. Eta ez! menperatzaileek anitzez baliabide gehiago daukate herri honi sinetsarazteko hobe duela menperaturik segitu (menperatua dagoela ukatuz).\nHerria delako badagokio independentzia. Ez balitz herri (Espainiako edo Frantziako eskualde bat balitz), ez legokioke independentziarik. Eta beraz “erabakitzearen” kontu hori ere ez litzateke planteatuko. Uste baldin badugu proiektu independentista aitzina eramateko abertzaletasunaren mezua dela lehen planotik kendu behar dena, eta abertzaletasuna aitzinean jarriz Podemosi zerbitzu egiten diogula, erran nahi du uste dugula gure herria hila dela. Ez da garai kontua edo arkaikoen eta modernoen arteko polemika. Herria gara ala ez gara. Ez bagara herri, ez da sortuko independentista berririk. Hots, herri izaera ez aipatzea, independentziaren kontra egitea da.\nPosted 04/07/2016 at 19:22 | Permalink\nGogoeta bikaina, Eneko!\nAbertzale izateak egiten gaitu independistak. Zuk diozun moduan, herri bat garelako aske izateko eskubidea dugu, eta ez batzuk dioten bezala “independentzia nahiko genuke hobeto bizitzeko”. Horrela balitz, Frantziako edo Espainiako edozein eskualdek independentzia eskatzeko eskubidea ukanen luke.\nZinez deigarria da Espainiako Podemosekoek euren aberria aldarrikatzea “la patria española”, Iñigo Errejonek egiten duen moduan, eta momentu berean, Euskal Herrian, alderdi horretako kide euskaldunak (euskaraz mintzatzen direnak) esatea beraiek munduko herritarrak direla.\nIdeiak eta kontzeptuak argitzearen behar handia dugu euskaldunok kolonizatu sindromea gainetik kentzeko.