Karta joko bat koronabirusaren aurka - UPV/EHU\nAlba Mosteiro eta Eneko Serrano, Biokimika eta Biologia Molekularreko graduko ikasleek, Covid-19a azaltzeko karta joko bat garatu dute\nEneko Serrano eta Alba Mosteiro “Koronabirusen bilakaera molekularra” karta jokoarekin. Argazkia: Tere Ormazabal. UPV/EHU.\nAlba Mosterio Couso eta Eneko Serrano García, Biokimika eta Biologia Molekularreko graduko laugarren mailako ikasleek “Koronabirusen bilakaera molekularra” karta jokoa sortu dute, koronabirusen berri era jostagarrian ezagutarazi, horien transmisioa eta hilgarritasuna azaldu, babesteko modu onenak adierazi eta dibulgazio zientifikoari, ikerketari eta osasun-sistemari balioa emateko.\nHala, birus mota horri buruzko informazio beharrezkoaren bila hasi ziren, eta informazioa zein euskarritan erabili pentsatzeari ekin zioten. Hasieran, webgune bat sortzeko asmoa zuten, baina berehala baztertu zuten, zer edo zer berritzaile eta deigarriagoa egin nahi zutenez. “Orduan, Enekok jokoaren ideia proposatu zuen. Ordutik, buruari eragin eta eragin aritu ginen, informazio guztia joko dibertigarri eta aldi berean hezigarri nola bihurtu; jokalariak ikerketa zentroen eta sistema sanitarioaren garrantziaz jabetzea nahi genuen”, azaldu du Alba Mosteiro ikasleak.\nEneko Serranok jokoaren dinamika erraza dela azaldu digu: “Birus mota horren hedapena gerarazteko neurriei buruz kontzientziatzea da helburua, eta historian zehar agertu diren anduien gaineko informazioa ematea; izan ere, Covid-19a orain arte izan diren hainbat agerralditako bat bakarrik da”.\nDibulgazio jarduera horiekin, Itziar Alkorta irakasleak ikasleek gai jakin bat guztiz ulertu arte ikastea lortu nahi du. “Gai dira, ideia nagusiak atera, eta berez konplexua dena (ikasi duten hori) era errazean azaltzeko, baina zehaztasun zientifikorik galdu gabe”.\nAlkortaren iritzian, dibulgazio zientifikoa da zientzialarien betebeharretako bat, euren lanari balioa ematen diolako gizartearen aurrean, eta “herritarrei behar dituzten tresnak eskaintzen dizkielako erabaki asko eta garrantzitsuak hartzeari begira”.\nAlbak eta Enekok, halaber, dibulgazio zientifikoaren garrantzia nabarmendu dute, eta zientzia “irakaskuntza esparrutik kanpo ere” sustatzearen alde daude; esaterako, telebistan, “dibulgazioa sustatzeko telesaioekin”, edo zientzia museoetan, aurrerapen zientifiko nagusiak erakusteko herritarrei.\n“Zientziaren museo bat, objektuak erakutsi bakarrik egingo ez duena, baizik eta erabat interaktiboa izango dena, eta aukera emango duena modu didaktiko eta dibertigarrian ikasteko; beharbada, pieza hori falta du gaur egun dibulgazio zientifikoak”, zehaztu du Enekok. “Nire bizitzako ametsetako bat da”, esan du.\nAlbak eta Enekok ideia nagusi bat nahi dute argi utzi: gizarteak “ez du ahaztu behar” itxialdian aldarrikatu izan den guztia. “Ezertarako ez dira izango zortzietako txaloak, hau guztia amaitzean osasun arloko langileen baldintzak hobetzen ez badira, edo ikertzaileen lan eta ikerketa orduak ez badira behar adina ordaintzen, gutxienik, hitzarmen duin eta bidezkoekin. Hau da, alferrik izango da orain arteko guztia, sistema publikoa ez bada nabarmen sendotzen arlootan”, adierazi dute.\nInprimatu Karta joko bat koronabirusaren aurka


Distantzia motzeko Oñatiko Duatloiaren 25. lasterketa zapatuan - Oñati - Goiena.eus\nDistantzia motzeko Oñatiko Duatloiaren 25. lasterketa zapatuan\nImanol Beloki 2016-03-11 12:45\nIaz, Oñatiko duatloia foruen enparantzatik pasatzen.\nZapatu honetan, Aloña Mendi Triatloi Taldeak, Gipuzkoako Triatloi Federazioak eta Euskadiko Triatloi Federazioak antolatutako distantzia motzeko duatloia izango da Oñatin. Aurten, hogeita bosgarren edizioa izango da, eta, iaz esprint distantziakoa egin bazen ere, aurten berriro distantzia motzera itzuliko da (9 km - 36 km - 4,5 km). Guztira, 210 duatletak eman dute izena, eta eguraldia lagun izatea espero dute antolatzaileek.\nMikel Larrea lasterketako antolatzaileetako baten esanetan: "Pertsona askok eman dute izena lasterketan, eta, aurten hogeita bosgarren urteurrena izanda, erakusketa prestatu dugu. Lasterketa hasi zenetik gaur egunera arte izan diren babesleen jantzi ezberdinen erakusketa zintzilikatuko dugu plazan".\nIbilbidea Oñatin zehar\nIrteera eta helmuga Oñatiko Foruen plazan kokatuko dira. Lehen zatian, bederatzi kilometro antxintxika egin beharko dituzte, herrian zeharreko ibilbideari bi itzuli eginda, eta hirugarren atala 4,5 kilometrokoa izango da, ibilbide berari itzuli bat emanda. Bi atal hauen artean, bizikleta saioa egin beharko dute parte hartzaileek: 18,3 kilometroko herri barneko ibilbide bati bi itzuli eman beharko dizkiote, GI-2630 errepidetik. Hau da, Zubillagako biribilgunetik Elorregira joan beharko dute txirrindulariek, eta hantxe, berriro Oñatirako buelta hartu beharko dute. Bizikletan egin beharreko tartea bete ondoren, berriro ere 4,5 kilometro korrika egin beharko dute, Foruen plazan kokatuta egongo den helmugara iristeko.\nHerri barruko lasterketa\nDuatloia Oñatin zehar joango da, errepide nagusira irten barik: "Duela bi urte Deskargatik egin genuen lasterketa, baina zirkulazio arazoak direla-eta aldatu beharra izan dugu. Gainera, beste proba bat dago Tolosan, eta bietako bati ibilbidea aldatu behar zaio errepide nagusira ez irteteko… askatasun handiagoa izango dugu", adierazi du Mikel Larreak. Hala ere, trafikoan ere eragina izango du lasterketak, eta Oñati-Elorregi noranzkoa itxita egongo da 16:00etatik 17:25etara eta Elorregi-Oñati, aldiz, 16:10etatik 17:35era.\nLasterketa 2016. urteko Euskal Herriko zirkuituko bosgarren proba puntuagarria izango da Euskadiko txapelketan, eta, gainera, Euskadiko duatloi motz txapelketa jokatuko da.\nDortsalen banaketa eta irteera\n12:45etatik 15:00etara bitartean izango da dortsal banaketa, eta boxetarako sarrera 13:30etatik 15:15etara bitartean egin beharko da. Bestalde, emakumeen irteera 15:30ean izango da eta gizonezkoena, 15:45ean.\nAntolakuntza taldeak eskerrak eman nahi dizkie boluntarioei beraien laguntzagatik. "Guztira, 70-80 pertsona inguru izango dira ibilbidean zehar laguntzen, eta hori eskertzekoa da.


Moilan lotutako bi txalupari sokak moztu zizkieten Galako gauean - Baleike - Baleike.eus\nMoilan lotutako bi txalupari sokak moztu zizkieten Galako gauean\nBaleike 2017-08-08 11:35 Gizartea\nTxomin Agirre kaian lotuta zeuden bi txalupari sokak moztu zizkieten pasa den larunbatean. Gertakaria dagoeneko salatu dute Beduola elkarteko kideek.\nUrrbatela ontzia, ezkerrean, moilari lotuta | Ikusi handiago | Argazki originala\nIgande goizean konturatu ziren Beduolakoak moilan lotuta zeuden bi txalupa falta zirela. "Hauetako bat egurrezko Urrbatela zen, elkartekoa, bestea batera lotuta zegoen plastikozko ontzi bat", azaldu ditu Beduola elkarteko kide Beñat Ibaietak. Urrbatela itsas kiroldegi parean lotuta aurkitu zuten; bestea, aldiz, GKN enpresa parean zegoen, mareak eramanda.\n"Ez dakigu sabotajea izan den edo, Gala Gaua izanda, mozkorraldi baten ondorioa", dio Ibaietak. Aurretik antzerako gertakariak izan direla gaineratu du. "Bi sokakin lotzen ditugu ontziak eta behin baino gehiagotan soka horietako bat askatuta agertu da".\n"Haurrak ibiltzen dira txalupetan jolasean eta horrekin arazorik ez dugu, baina, sokak moztea beste kontu bat da". Gertakaria dagoeneko salatu dute Udaltzaingoan, baina, irudirik ez dagoenez, zaila ikusten dute argitzea. Norbaitek honen berri badu, elkarteko kideekin harremanetan jartzea eskatu dute.


Maria Ubarretxena: "Zerrenda sendoa dugu, esperientzia eta ilusioa uztartzen dituena" - Arrasate - Goiena.eus\nMaria Ubarretxena: "Zerrenda sendoa dugu, esperientzia eta ilusioa uztartzen dituena"\nLeire Kortabarria 2015-04-17 16:58\nArrasateko EAJk ezagutarazi du udal hauteskundeetara aurkeztuko duen zerrenda. Maria Ubarretxena da alkategaia, eta bere taldean lehendik zinegotzi izandakoak eta aurpegi berriak uztartzen direla nabarmendu du, "talde sendoa" dela azpimarratuz eta "irabazteko" aurkezten direla esanez. "Irabazten badugu, arrasatearrak ez dira damutuko", agindu du.\n"Arrasatek behar duen aldaketa emateko" gogoz aurkezten direla esan du Ubarretxenak gaur, egubakoitza, egindako aurkezpenean. Bere taldearen bereizgarri gisa aipatu ditu Arrasaterekiko "konpromiso" handia eta "esperientzia": "Arrasate eta bertako arazoak ondo ezagutu eta kezkak dituzten pertsonak integratu nahi izan ditugu gure zerrendara".\nHerrigintzan ibilitako jendearekin batera, jende iritsi berria dago zerrendan eta horixe nabarmendu du Maria Ubarretxenak; eta esan du guztiek dutela euren lanpostua eta herrigintzan dabiltzala denbora libretik kenduz. Banan-banan aurkeztu ditu zerrendakideak: bigarrena Ibon Arrupe da, 42 urteko ingeniaria eta gaur egun zinegotzi dena; jarraian, Juan Ramon Mendieta, hau ere zinegotzia; Ander Garai, 27 urtekoa, Enpresen Zuzendaritza eta Administrazioan lizentziaduna eta Mondra futbol taldeko presidentea; Amaia Zeziaga, zinegotzi izandakoa eta farmazia bateko langilea; Juan Carlos Garitano, zinegotzia; eta segidan, bi aurpegi berri udal hauteskundeetan: Amaia Azpiazu, andereño izandakoa eta Caritasen dabilena; eta Anuska Ezkurra, Nekazaritza sailburuordearen kabineteburua.\nHau da Arrasateko EAJren zerrenda:\n1. Maria Ubarretxena\n2. Ibon Arrupe\n3. Juan Ramon Mendieta\n4. Ander Garai\n5. Amaia Zeziaga\n6. Juan Carlos Garitano\n7. Amaia Azpiazu\n8. Anuska Ezkurra\n9. Rafael Garai\n10. Luis Mari Apraitz\n11. Sara Sagasta\n12. Agustin Ugarte\n13. Maria Luisa Larrañaga\n14. Ismael Errasti\n15. Julian Garai\n16. Arantza Akizu\n17. Jose Antonio Aranguren\n18. Mari Carmen Ugalde\n19. Pedro Urain\n20. Jose Luis Galdos\n21. Cristina Larraza\nJose Ramon Okina


Iristear da eztanda arroxa! - Urola Kostako Hitza : Urola Kostako Hitza\nIristear da eztanda arroxa!\nBihar hasiko dira saninazioak Azpeitian, eta festarako dei egiteko bideoa egin du Marea Arroxak. Bihar, uztailak 30, 12:00etan hasiko dira festak, txupinazoarekin. Aurten suziria botatzeko ardura izango dute Udal Musika Bandak eta Antxieta Jakintza Taldeak. Saninazioetako egitaraua-eta hemen ikus daitezke.\nErlazionatutako edukiaHerriarentzat eginiko lana aitortuko diete


naiz: agenda - XXXIII. Maiatz solasaldiak\nXXXIII. Maiatz solasaldiak\n2017/05/17 - 2017/05/25\nMaiatz argitaletxearen XXXIII. Solasaldiak maiatzaren 17, 18 eta 25ean izango dira. Lehen bi solasaldiak Baionako Euskal Museoan izango dira eta hirugarrena, Iruñean.\nHilaren 17an ‘Maiatzen bidean’ liburuaren aurkezpenarekin hasiko da ekimena, Euskaltzaleen Biltzarraren eskutik. Arratsaldeko 19:00etan izango da eta Mizel Jorajuria izango da bertan. 19:30ean, berriz, Itxaro Bordak (‘Odolak su gabe diraki antzerkiaz’) eta Juan Gorostidik (‘Zazpigarren heriotza liburuaz’) ‘Bakea nola? barkamena, damutzea eta urrikalmena literaturan’ izeneko hitzaldia eskainiko dute.\nBestalde, maiatzaren 18an, Maiatz 64 aldizkariaren aurkezpenean parte hartu ahalko da, arratsaldeko 19:00etan. Amaitzean, ‘Historia eta imaginarioa’ ekimena izango da, hiru idazle nafarren eskutik: Rosa Arburua (‘Historia sendimendutik’), Aingeru Epaltza (‘Hiri buruzagiak’) eta Luis Garde (‘Ezkabako ihesaz’). Bideo emanaldi bat ere izango da, ‘Irudipenezko istorioak’ titulupean.\nAzkenik, maiatzaren 25ean, festa Iruñeara mugituko da, ‘Iruñea, hiri buruzagi. Baskoniatik Nafar Estatura’ bisita gidatuarekin, arratsaldeko 17:00etan. Ibilbidean zehar hiriaren irakurketa historiko-politikoa burutuko da. ‘Irudipenezko istorioak’ bideo emanaldiaren beste saio bat ere eskainiko da, arratsaldeko 19:00etan.\nMaiatzen XXXIII. Solasaldien egitaraua


Ur-jardueretako profesionalentzako mugazgaindiko lehen foroa\nWebgune gehiagoaulaNET: Bidasoa BizirikLaneko Gaixotasunei buruzko Gida\nJoan den ekainaren 12an, ur-jardueren sektoreko profesionalak Hendaian bildu dira Euskal Herri Hegoaldeko Herri Elkargoak antolatutako mugazgaindiko lehen foroan parte hartzeko INNOV MUGABE europar proiektuaren baitan. Foroaren helburuak lerra kirol, ur-kirol eta ur-jardueren sektorea garatzea zen.\nBidasoa Hego lapurdi\nItsasoa eta ur-eremuak mendien oinetan, lurralde honi nortasun berezia ematen dion irudia da (30 km itsasbazter eta 14 hondartza, Senpereko aintzira, Donibane Lohizune/Ziburuko badia, Txingudiko badia eta Urdazuri, Bidasoa eta Untxin ibaiak). Lurralde horretan, ur-jardueren sektoreak aktibitate ainitz ditu indar ekonomiko azkar batekin eta erakargarritasun turistiko ukaezin batekin. Ur-jardueren sektoreak, gure mugazgaindiko lurraldean, 120 enpresa ditu, 20 elkarte baino gehiago, hots, 3.000 bazkide eta 4 portu. Aktibitateek guztira zeharkako eta zuzenezko 4.500 enplegu dituzte.\nBere sortzeaz geroztik 2005ean, Euskal Herri Hegoaldeko Herri Elkargoak lehenetsi du garapen ekonomikoa sailka, hainbat helbururekin: aktibitate iraunkor eta berritzaileen garapena egiazko balio erantsi bat eta enplegu kalifikatuak sortzeko. Ur-jardueren sektorea, sektore osagarri baten parte da. Oso garrantzitsua da, jakinez itsasoari –eta barnealdean aintzirei- lotuak diren lanbide eta aisialdietako jarduera guziak bere baitan biltzen dituela.\nEuskal Herri Hegoaldeko Herri Elkargoak burutu duen ikerketa lanak argitara eman du proiektu federatzaileak sortu behar direla. Proposatuak izan diren aterabideen artean, mugazgaindiko lehen foro hau antolatzea izan da. Bertan, sektoreko profesionalak, haien artean trukaketak egin eta lan dinamikak sortu ahal izan dituzte.\nMugazgaindiko profesionalentzako foroa\nProfesionalentzako lehen foroak ur-jardueren sektoreko ordezkariei 5 mahain-inguruetan parte hartzeko gomita luzatzen die:\nUr-jardueretarako eremu eta instalazioen antolaketa, honetan 18 enpresek parte hartu dute\nEskaintzaren garapena eta proiektuetarako laguntza, honetan 16 enpresa bildu dira.\nSektorearen sustapena eta animazioa, honetan 22 enpresa bildu dira.\nBerrikuntza, garapen iraunkorra eta ingurumena, honetan 16 enpresa bildu dira.\nFormakuntza eta lana, honetan 11 enpresa bildu dira.\nForoa antolatu duten arduradunek jakinarazi dute mugazgaindiko ur-jardueretako lehen topaketaren helburu nagusiak honako hauek zirela: mugaren bi aldeetako profesionalen arteko harremanak sustatzea, sektoreko eragileak dinamika baten baitan biltzea, elkarren arteko proiektuen sorkuntza laguntzea eta muga ondoko beste lurraldeentzat erreferentzia bat bilakatzea.\nCopyright © 2021 Bidasoa Bizirik. Eskubide guztiak erreserbatuak


Istorioak Hego Amerika Archives bidaia aldizkaria - Page 4 de 8 - Historia duzu aldizkari bidaia\nBeagle den bezala, Irla uharteko ere joan gara, bakoitzean beste fauna arteko desberdintasunak bilatzen.\nAurreanBlogs VaPHego Amerikan\nSea 09 2012\t San Miguel misioa: los fantasmas de «La Misión»\nFeb 12 2012\t Kolonia Ghosts\nZenbat aldiz pasatu zuen Koloniako? Ez du hamabost baino gutxiago. Urratsa da ia derrigorrezko argentinar guztiak, udan, Uruguaiko zuria hondartzen bila. Rio de la Plata izeneko ur freskoa ferry By itsasoa zeharkatzen, eta itzultzea eragozten 400 km.


Ultzama-Larraungo mintzakide: January 2013\nAstelehenean Santa Ageda bezpera ospatuko dugu, zatoz gurekin abestera!!!\nNafarroako Bertsolari Txapelketa Aldatzen igande honetan!\nEdizio honetako Korrikan beste erronka batekin gatoz, “Lekukoaren bila” ginkana. Honen inguruko informazio gehiago nahi baduzu, klikatu hemen!\nkorrikarekin batera datozen ekitaldiak!!\nEuskalduntzen ari diren ikasleak omenduko ditu aurten AEK-k Korrika 18ren karietara. Horretarako "txotx erraldoia" antolatu du urtarrilaren 26an Usurbilen (Gipuzkoa), hau da, egun osoko jaialdia. Kale animazioa, trikitilariak, txarangak eta bertsolariak ez dira faltako egunean zehar, eta eguerdian bertso bazkaria izanen da, kupelak ireki ondotik. Arratsaldean omenaldia eginen dute, eta erromeria, kantu jira eta Esne Beltza taldearen kontzertuarekin bukatuko da eguna.\nAEK-k Usurbilera bertaratzeko gonbitea luzatu die Euskalakari guziei. Sarrerak 10 eurotan eskuratu daitezke euskaltegietan, eta EHNE Bizkaiak emandako produktuekin prestatutako bazkaria, sagardoa, kontzertua eta autobusa barnebiltzen ditu sarrerak.\nJaialdiarekin Korrika 18rako giroa berotzen hasiko da AEK. Martxoaren 14tik 24ra izanen da euskararen aldeko lasterketa, Andoaindik Baionara.\nPasaden urtean mintzakideko partaideak bideokopla lehiaketan parte hartu genuen eta denen artean bideo hau sortu genuen.\nLARRAUN LEKUNBERRI ARAITZ ETA BETELUKO MINTZAKIDEOK FACEBOOK BERRIA DAUKAGU, Sartu eta ikusi!!!\nKorrika batzordea sortu nahi dugu\nKORRIKA BATZORDEA URTARRILAK 15, 17,30etan Larraungo AEKn. ANIMATU ZAITEZ!!!\nNorentzat da mintzakide?\nEuskara ikasleentzat, ikas prozesua azkartzeko.\nEuskaldunentzat, erabiltzeko aukerak zabaltzeko.\n16 urtetik gorako euskara maila ertaina duten herritar guztientzat.\nZer da mintzakide? Euskara praktikatu eta euskaraz bizi ahal izateko hainbat jarduera eta ekitaldi antolatzen dituen programa da. Nork dauka euskaraz hitz egin nahi duen baten batekin denboratxo bat pasatzeko denbora astean ordubete, paseatuz lasai hitz egiteko, kafe bat hartu eta hitz egiteko, xakean jolastuz hitz egiteko, mendian, kalean, gauean, goizean arratsaldean...? Animatzen bazara izena eman! Taldeak osatuko ditugu astean behin elkartu eta euskaraz hitz egiteko!!


Ezpata-dantzari buruzko ipuina aurkeztuko dute bihar Antion — dantzan.eus\nHemen zaude: Hasiera › Hemeroteka › Ezpata-dantzari buruzko ipuina aurkeztuko dute bihar Antion\nAntxiñe Mendizabal idazleak eta Josu Maroto marrazkilariak Zumarragako ezpata-dantza, magia dantza ipuina aurkeztuko dute bihar, 19:00etan, Antioko interpretazio zentroan. Egitasmo hau Irrintzi dantza taldeak eta Antxiñako Ama txistulari taldeak bultzatu dute. Biak 50. urteurrena ospatzen ari dira.\nIrrintzi eta Antxiñako Ama-koak Mendizabalekin harremanetan jarri ziren eta hau ipuin bat prestatzen hasi zen. Ondoren, Marotori ipuina ilustratzea proposatu zion.\nZumarragako idazleak historia eta fikzioa uztartu ditu. «Juan Antonio Urbeltz folkloristak ezpata-dantzaren inguruan egin dituen interpretazioetan oinarrituta, Zumarragako ezpata-dantzaren interpretazio bat egin dut. Zumarragako historia eta Urbeltzen teorian oinarritutako fikzio bat uztartu ditut. Liburua fikzioarekin hasten da eta ondoren sei ipuin txiki daude. Guztietan ezpata-dantza ageri da, garai ezberdinetan: historiaurretik gaurdaino. Garai bakoitzaren hasieran garai horretara eramaten gaituen lamina bat eta azalpen historiko txiki bat dago».\nMarrazkilari bat behar zuen eta Marotorengana jo zuen. «Lankide on bat behar nuen eta Josurengana jo nuen. Zailena estiloa finkatzea izan da. Halako ipuin bitxi baten estiloa aukeratzea ez zen erraza, baina oso ondo egin du».\nErronka eta ohorea\nMarotok erronka eta ohore handia izan dela dio. «Antxiñeren munduan sartu beharra nuen, 50 marrazkirekin gainera. Estiloa aukeratzen denbora dezente pasa nuen, ipuina ez baitago adin zehatz batekoei zuzendua. Zumarragar guztiei zuzendutako altxor txiki bat da».\nLiburuan Zumarragako toki eta pertsona ezagunak ageri dira: Antioko irudiak, Anjel Kruz Jaka historialaria, Joxe Oria trikitilaria, Mikaela Zunzunegi pandero jotzailea, Felipa Ormazabal serora…\nGogor lan egin dute. «Zumarragako ezpata-dantzari buruzko lan bat egitea, erantzukizuna da. Dakigun guztia hemen jarri dugu. Informazio asko bildu behar izan dugu. Datu historiko guztiak kontrastatuta daude eta asko ikasi dugu».\nIpuina Zumarragako Udalak argitaratu du eta herriko liburu-dendetan, kultur etxean eta interpretazio zentroan salgai jarriko da, 14 eurotan.


Coinalde, eraginkortasuna helburu duen iltze fabrikazioa - SPRI\nCoinalde, eraginkortasuna helburu duen iltze fabrikazioa\nAzken urteotan, Arabako enpresa berregituraketa eta ekoizpen-sistemak berritzeko prozesuan murgilduta dago, bere eraginkortasuna eta produktibitatea hobetzeko xedearekin. Orain, minutuko 2.500 iltze fabrikatzeko gai diren makinak ditu.\nGaur egun, iltzea ‘commodity’ produktua da, hau da, prezio baxukoa, fabrikatzaileen artean ia bereizketarik edo espezializaziorik ez duena. Horregatik, Euskaditik zaila da ekoizpen-kostu txikiagoa duten beste leku batzuekin lehiatzea. Baina badira kasu arrakastatsuak, hala nola Arabako Coinalde enpresarena, azken urteotan produktibitatean eta 4.0 industrian jarri baitu arreta, merkatu horretan bereiztea ahalbidetzen dion eraginkortasuna lortzeko.\nCoinaldek 52 langile ditu bere bi egoitzen artean, Gasteizen eta Jelcz-Laskowicen (Polonia), eta iltzeen fabrikazioan espezializatuta dago. Ekoizpenaren % 90 paleten eta enbalajearen sektoreko enpresetara doa, eta gainerako % 10a eraikuntzara bideratzen da. Enpresak mota guztietako iltzeak egiten ditu, 2,5 milimetrotik 9 mm-ra bitarteko diametroa dutenak, eta 25 mm-tik 200 mm-ra bitarteko luzera dutenak. Iltzeak lauak, hariztatuak edo eraztunekoak izan daitezke. Palet fabrikatzaile bakoitzak, egiten duen produktuaren arabera, iltze mota espezifiko bat erabiltzen du.\nAzken urte hauetan, 2015etik aurrera, Coinalde bere ekoizpen-ekipoak hobetzeko prozesuan dago, produktibitate handiagoa lortzeko eta prezio lehiakorragoa izateko. Dionisio Merchán Coinaldeko gerentearen hitzetan, “makineriari dagokionez, enpresa zaharkitua zen Coinalde, eta gure negozioa ekonomikoki, finantzarioki eta industrialki bideragarria izateko modu bakarra lehiakideak baino eraginkorragoak izatea zen”. Horrela, enpresa 4.0 industria prozesu batean murgilduta dago, sentsorizazioa eta adimen artifiziala duten makina berriekin.\n“Orain, makinek beren ahalmenaren % 95ean lan egitea lortu dugu, eta, ondorioz, minutuko 1.600 iltze eta 2.500 iltze artean fabrikatzeko aukera ematen digu. Lehen, ordea, gure ekoizpena 400 eta 800 arteakoa zen makina arruntekin”, azpimarratu du enpresako gerenteak. Hobekuntza hori SPRIren Renove Industria 4.0, Renove Maquinaria 2020 eta Nazioarteko Gauzatu programei esker burutu da, besteak beste, baita Mondragon Korporazioaren eta banku-erakundeen finantzazio laguntzen bidez ere.\nCoinaldek lantegi bat du Polonian, eta handik Italiara, Frantzia erdialdera eta iparraldera, Belgikara, Herbehereetara eta Alemaniara esportatzen du. “Iltzea kostu txikiko produktua da, eta garraioak eragin handia du produktuaren azken prezioan; beraz, ezinbestekoa da efizientea izatea eta ekoizpena hedatuta izatea”, adierazi du Dionisio Merchánek. Bestalde, Gasteizko egoitzatik, Coinaldek Espainian saltzen du eta Portugalera, Frantziako erdialdera eta hegoaldera, Afrikako iparraldera, Kanadara edo Singapurra esportatzen du.\nFuntsezko jarduera gisa katalogatua izan zenez, COVID-19ak ekarritako pandemiaren ondorioek ez zuten eragin handirik sortu enpresaren jardueran.\nEtorkizunari begira, Coinaldek bere eraginkortasuna eta produktibitatea handitzen jarraitu nahi du, mundu mailan iltzeak fabrikatzen punta-puntako enpresa izaten jarraitzeko.


Kopenhageko Unibertsitateko Lorategi Botanikoak - Wikipedia, entziklopedia askea.\nKopenhageko Unibertsitateko Lorategi Botanikoak\nPalmondoen etxea Irudi gehiago\nKopenhageko Unibertsitateko Lorategi Botanikoak edo Lorategi Botanikoak (danieraz Botanisk Have), Kopenhageko Unibertsitateari dagozkion lorategi botanikoak dira.\nLorategiak 1600an eratu ziren Erreforma Protestantean disolbituriko elizetako sendabelarrak babesteko helburuaz. Hasierako lorategien izena Hortus Medicus (Baratze medizinala) izan zen eta Kristian IV.ak emandako Skidenstraede eremuko lurretan ezarri zen, izan ere unibertsitateko irakasleen egoitza hurbil baitzegoen eta beraiena baitzen lorategia zaintzearen ardura. 1621ean Ole Worm arduradunak daniar sendabelarren bilduma nabarmen handitu zuen eta atzerritik hainbat landare ere ekarri zituen.\nXVIII mendean Frederiksstaden auzo berria eratzearekin batera 1752an Lorategiak bertara aldatu ziren. Oederren lorategiak izenaz ezagutu ziren izan ere Georg Christian Oeder baitzen hauen arduradun nagusia. Mendebaldeko zatian negutegi bat eraiki zuen honek. 1763an ateak zabaldu zituen publikoarentzako. 1778an ordean erregeak lur hauek behar zituela eta, Lorategiak itxi eta Nyhavn ondoko Charlottenborg jauregiaren ingurua eskeini zuen landareentzako. Eraikin berria egiteko diseinuak egin ziren arren eraikuntza ez zen aurrera eraman.\nAzkenik 1870an gaur egungo tokian ezarri zen. 1874ean beirazko negutegi erraldoia inauguratu zen. Jacob Christian Jacobsen filantropo handia izan zen helburua aurrera eraman eta Lorategiak fundatu zituena.\nLorategi Botanikoetan badaude, museoa, herbarioa, negutegia, hazien gordailua, liburutegia eta landare denda ere. Honetaz gain taberna eta jatetxea ere badute barnean.\nBeirazko 27 negutegi ditu, garrantzitsuena 1874ean inauguraturiko Palmondoen etxea izanik. 16 metrotako garaiera du eta goraino igotzeko eskilarak espiralean ezarrita daude.\nLorategietako atalik berriena errododendroen lorategia da.\n13.000 landare espezietik gora daude, gehienak naturan jasotakoak. Hauetatik 600 espezie daniarrak dira, 1.100 hosto iraunkorrak eta beste 1.100 urteko landareak.\nLorategietako zuhaitzik zaharrena Taxodium distichum bat da, 1806koa.\nOrriaren azken aldaketa: 5 urria 2020, 14:05.


Azken berriak-Elorrioko Txintxirri Ikastola | Page 20\nMartxoak 8: Nazioarteko Emakume Langilearen Eguna. Mundu osoan ospatzen den egun hau, ikastolan ere ospatu nahi izan dugu eta horregatik ostiralean hainbat ekintza egin ziren. Aldarrikapen egun honek ez du jazoera bakar batean bere jatorria, baina XX. mendearen hasieran bizi zen testuinguruan kokatu behar da: botoa emateko eskubide falta, lanpostuak lortzeko zailtasunak, oso lan baldintza kaxkarrak… […]\nPosted at 2015-03-08 » By : Elorrioko ikastola » Categories : Azken berriak,Uncategorized @eu » 0 Comment\nIkastola IKT heldutasunaren eredu\nTxintxirri Ikastolari informazio eta komunikazio ereduan erdiko maila aitortu zaio aurkeztu den lehenengo deialdian. Berri pozgarria benetan Ikastola osatzen dugun hezkuntza komunitate osoarentzat, bultzada esanguratsua eman baitio hainbat urtetan egiten ari den ahaleginari. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailak, 2014ko uztailean, itunpeko ikastetxeentzako eta ikastetxe publikoentzako deialdia ireki zuen – aurreko deialdietan ez baitzitzaien aukerarik eskaintzen itunpeko eskolei -, IKT Heldutasun […]\nPosted at 2015-03-04 » By : Elorrioko ikastola » Categories : Azken berriak,Uncategorized @eu » 0 Comment\nOrrialdea 20 / 39« Aurrekoa«...10...1819202122...30...»Hurrengoa »


Ekoetxea Meatzaldea - Ingurumen hezkuntza - Euskadi.eus\nTelefonoa: 946 051 275\nHistoria eta inguruak\nZain dezagun meatze-paisaia\nEkoetxea Meatzaldea ingurumen-informazio, -hezkuntza eta -sentsibilizaziorako ekipamendua da. Bi egoitza ditu Ortuellan (Peñas Negras) eta Abanto-Zierbenan (Gallarta), meatze-lurralde baten bihotzean, eta gune estrategikoak dira kontrastez betetako paisaia berezi bat behatzeko. Gizakiaren jardueraren ondorioz ingurunea sakon eraldatu dela ikusteko bi kokaleku ezin hobeak dira.\nPeñas Negras Ekoetxea Zugaztieta meatze-auzotik 3 km-ra dago. Bertan, egoitzaraino doan errepidea adierazten duten seinaleak daude.\nZugaztietara iristeko hainbat garraio-aukera daude:\nTrapagaran eta Larreineta lotzen dituen Funikularra hartu eta Zugaztietarako autobusarekin lotu.\nBizkaibuseko Santurtzi-La arboleda linea.\nTrapagaran - Larreineta - La Zugaztieta errepidea.\nEl Campillo industrialdeko errepidea (Gallarta) - Zugaztieta, golf zelaiaren ondotik igaro ondoren.\nHelbidea: La Arboleda baso-errepidea, Muskiz 1,6 km, 48530 Ortuella, (Bizkaia)\nMeatzaldea-Korta Ekoetxea Gallarta auzoan dago, Abanto Zierbena udalerrian.\nMeatzaldea-Korta Ekoetxera iristeko argibideak:\nBilbotik: 131. irteera Zierbena/Gallarta.\nSantanderretik: 132. irteera Zierbena/Gallarta.\nBilbo-Gallarta (autobidez zuzenean): A3340\nSanturtziko eta Portugaleteko geltokiak A3333 linearekin lotzen dira.\nRenfe aldiriko trena:\nC2 linea, Bilbo-Muskiz norabidean.\nHelbidea: Campo Diego auzoa, z/g. Korta Eraikina - 48500 Abanto-Zierbena, (Bizkaia)\nApirilaren 1etik urriaren 31ra. Asteartetik igandera: 11:00-15:00\nAzaroaren 1etik martxoaren 31ra. Larunbat, igande eta jaiegunetan: 11:00-15:00\nApirilaren 1etik urriaren 31ra: 10:00-14: 00/16:00-19:00\nAzaroaren 1etik martxoaren 31ra: 10:00-14:00/15: 30-18:00\nZentroan antolatutako ekintzei esker honako helburu hauek eskaini nahi dizkiegu bisitariei:\nInterpretazioko Zentroa herritarrei eskaintzen zaie oro har eta bereziki talde antolatuei:\nBatez ere Bigarren Hezkuntzako eta Batxilergoko ikasleentzat. Izena aurretik emanez gero, egun osorako bisitaldi gidatuak egiten dira ikasturtean zehar.\nBeste talde antolatu batzuk\nIkasle taldeekin bezalaxe jokatzen da. Bisitaldia aurretik hitzartu behar da.\nHerritarrak oro har\nUrte osoan zehar, edonorentzat egongo da zabalik Zentroa.\nUrtean zehar beste jarduera batzuk ere egiten dira.\nLangile espezializatuak. Ibilbide gidatuak egiteko eta publikoaren premiei erantzuteko.\nErakusketa eta ikus-entzunezkoa. Burdina ingurune baliabide bezala, Bizkaiko meatze arroaren historia, biztanle guneak, geomorfologia, flora eta fauna, ingurumen interpretazioa.\nJolastokia eta terraza panoramikoa.\nKanpoko museoa. Antzinako meatze ustiapenen berriztatutako elementuak.\nLandaretza autoktonoaren berreskuratzea. Dokumentazio zentroa.\nIkastetxeentzako material didaktikoak. Ikasleentzako lan koadernoa eta irakasleentzako gidaliburua.\nArgitalpenak. Foiletoak, ingurugiro interpretaziorako koadernoa, mapa eta liburua.\nHurrengo ekintzak (PDF, 4 MB)\nBizkaiko Meatzaldeak gordetzen dituen baliabide didaktiko ugariei esker, ikasleei zuzendutako programa ezberdinak egin daitezke.\nPrograma hauek Lehen Hezkuntzako Hirugarren Zikloko, Bigarren Hezkuntzako eta Batxilergoko ikasleei zuzenduta daude. Izena aurretik emanez gero, bisitaldi gidatuak egiten dira ikasturtean zehar (urritik ekainera arte).\nLEHEN HEZKUNTZAKO HIRUGARREN ZIKLOARENTZAKO PROGRAMA (PDF, 35 MB)\nEskolentzako Programa Didaktikoak (PDF, 75 MB)\nPEÑAS NEGRAS zentroko material didaktikoak\nEkoetxea Meatzaldea-Peñas Negras urte osoan zehar dago zabalik. Gainera, askotariko jarduerak antolatzen dira. Horien helburua Bizkaiko Meatzaldea ezagutzera emateaz gain, jendea ingurune naturalak zaintzeak duen garrantziaz jabetzea da.\n44 (PDF, 6 MB)\n01 - Meatzal guneak eta herriak (PDF, 117 KB)\n02 - Meatzal garraiobideak eta azpiegiturak (PDF, 121 KB)\n03 - Gure herriaren lehen urratsak (PDF, 116 KB)\n04 - Goiko Aldeko ustiaguneak (PDF, 130 KB)\n05 - Meatzal trenbideak (PDF, 117 KB)\n06 - Interpretazio Zentroa eta inguruak (PDF, 143 KB)\n07 - Peñas Negras-Pico Ventana-El Pobal (PDF, 114 KB)\nERRESPETA ITZAZU! HAIEK ZU ERRESPETATZEN ZAITUZTEN BEZALA (PDF, 552 KB)\nMendia guztiona da. Errespetatu! Zaindu! (PDF, 1017 KB) (PDF, 1 MB)\nEspezie inbaditzaileak. Bere lekuan hobeto (PDF, 407 KB)\nPOLITAK DIRA,EZ DA? (PDF, 1 MB)\nZAINDU LANDAREAK! (PDF, 2 MB)\nMEATZE AZTARNAK Gure Historiaren Lekukoak (PDF, 3 MB)\nMeatze-paisaiak zure laguntza behar du Gozatu naturaz lorrindu gabe! (PDF, 1017 KB)\nPeñas Negraseko labirintoa (PDF, 2 MB)


Txakur zahar batekin etxez aldatzea, ondo egiteko hiru giltzarri | Consumer\nTxakur zahar batekin etxez aldatzea, ondo egiteko hiru giltzarri\nSarritan, zakur nagusiak antsietatea izaten du familiaren etxe-aldaketa baten aurrean, eta funtsezkoa da errutinari eustea eta bere objektu gogokoenez inguratzea.\nEgilea: Eva San Martín 2012-ko ekainak 16\nTxakur zaharrak okerrago egokitzen dira aldaketetara. Hori dela eta, etxe-aldaketa bat egiteak estresa eragin diezaioke familiari, eta zailagoa izango da animalia heldu batentzat. Hala ere, hiru gako lagungarri izan daitezke txakurrarentzat hain traumatikoa ez den etxea aldatzeko: txakur zaharra etxez aldatzeko prestatzea, bidaiaren eguna eroso dagoela ziurtatzea eta etxe berrian leku bero eta erosoa eskaintzea.\nEtxe-aldaketa oso larria izan daiteke familia-kide guztientzat. Baita txakurrarentzat ere, eta, bereziki, animalia txakur zaharra bada. Hiru gako lagungarri izan daitezke etxea aldatzeko, animaliari ahalik eta kalte gutxien egiteko.\nLehen gakoa: txakur zaharra mudantzarako prestatzea\nTxakurra ohitura-animalia da, eta, seguruenik, ezagutu etxearen eta familiako kideen ohiturak xehetasunez. Maleten mugimenduak, etxe osoa okupatzen duten kartoizko kaxekin egindako joan-etorriak eta altzari, liburu eta bestelako gauza pertsonalen joan-etorriak ez dira oharkabean gelditzen adineko txakurrarentzat. Horregatik sentitzen da urduri, baita etxe-aldaketa hasi aurretik ere.\nAdineko txakurrak okerrago moldatzen dira aldaketetara, eta mudantza egitea zaila gerta dakieke.\nArreta jarri behar zaio adineko txakurraren segurtasun-sentimenduari. Hori da etxea aldatzean hartu beharreko zuhurtasunetako bat. Zakur seniorrarentzako gela seguru eta lasaia egokitu behar da, objektu eta kaxen joan-etorrietatik ahalik eta urrunen. Ez ahaztu txakurrak ur freskoa eta janaria beharko duela behin-behineko gela horretan.\nMimo berezi batzuek ere lagundu diezaiokete animaliari (neurri batean bederen) mudantzek eragiten duten joan-etorria ahazten. Bere kuxin gogokoenak eta jostailu gogokoenek zakurrari lagundu behar diote egun horietan bere gelan. Errespetatu janarien errutina eta ordutegiak. Ez alde batera utzi arreta, laztanak, eguneroko ibilaldiak eta jolasak, txakurra hainbeste mugimendu ahaztuta edo despistatuta senti ez dadin.\nBigarren gakoa: ziurtatu txakurra eroso dagoela bidaiaren egunean\nJoan-etorrian, txakurraren ondoan mudantza prestatzean bere gelan eduki dituen objektu gogokoenak jarraitu behar dituzte, baita mimoak, laztanak eta hitz atseginak ere.\nGogoan izan txakurrak garraio egoki batean bidaiatu behar duela, bere segurtasuna zaintzeko, baina baita joan-etorrian duen ongizatea zaintzeko ere. Tiraderak, oro har, txakurra zutik jarri eta ibilbidean hankak luzatzeko bezain zabala izan behar luke. Erabili manta batzuk bidaiak irauten duen bitartean erosotasuna hobetzeko.\nHirugarren gakoa: etxe berrian leku bero eta erosoa prestatzea\nEtxe berri batera iritsi berri den txakur zahar batek nahasmena adieraz dezake orain arte oso ohikoak ez ziren portaera batzuekin. Ez da harritzekoa txakur senior batek antsietate-sindromea izatea, eraman ondoren, edo haren zaunkak areagotzea. Altzarietan egiten diren txikizioak edo etxe barruan egiten diren kaka, beste sintoma batzuk izaten ditu adineko animaliak, etxez aldatu ondoren.\nAnimalia nagusiak azkar antzematen ditu ohiko aldaketak, eta urduri senti daiteke, baita lekualdaketa hasi aurretik ere.\nLeku bero eta erosoa prestatzea, ohiko ohearekin, txakur zaharra lasaitzeko modu bat da. Janari- eta edari-ontzi zaharrak erabiltzea, baita jostailuz inguratuta egotea ere, txakur zaharra bere etxe berrira egokitzeko prozesuaren funtsezko zati bat izan daiteke.\nBaina, batez ere, animaliak jabea behar du: ez ditu bere lagunarenganako mesede egiten eta janarien, jolasen eta paseoen ohitura lehenbailehen berreskuratu behar du.\nTxakur bat zahartzen denean\nKontuan hartu behar da txakur baten zahartzea ez dela adin jakin batean gertatzen zakur guztietan. Hamar kilo arteko arraza txikiko txakur bat hamabi urteko txakur seniorra izan daiteke, baina animalia handienak lehenago zahartzen dira. Ez da harritzekoa, ordea, arraza erraldoien zakurrak, 45 kilotik gorakoak, hirugarren adinean sartzea zortzi urte betetzen dituztenean.\nEgokitu gela seguru eta lasai bat txakur seniorrarentzat etxe-aldaketa prestatzen ari zarela, objektuen eta kutxen joan-etorritik ahalik eta urrunen.\nAparteko mimo batzuek, halaber, lagundu diezaiokete adineko animaliari, hein batean bederen, etxe-aldaketetan ohikoa den jaleoa ahazten.\nBere kuxin eta jostailu gogokoenek zakur zaharra eraman behar dute egun hauetan bere gelan.\nErrespetatu janarien errutina eta ordutegiak.\nArreta, laztanak, eguneroko ibilaldiak eta jolasak ez dira kontuan hartzen: txakur zaharra hainbeste mugimenduren artean ahaztuta edo despistatuta sentitzea saihestu behar da.\nanimaliak muerte perros-eu perros convivencia-eu perros-eu txakurrekin bidaiatzea


Laguntza termal irisgarriko programa\nIragan ostiralean, abenduak 16, abian jarri zen LAGUNTZA TERMAL IRISGARRIKO PROGRAMA ASTURIAS probintzian. 27 onuradun izan ditu, guztiak ere laneko istripu edo lanbide-gaixotasun baten ondorioz baliaezintasun handia edo ezintasun iraunkor eta absolutua aitortua dutenak, eta bere zaintzaileek edo laguntzaileek ere parte hartu dute.\nEkimen honen sustatzaile eta egiaztatzaile da Mutualiako Prestazio Berezien Batzordea, eta FEKOOR fundazioak (desgaitasun fisikoa eta/edo organikoa duten pertsonen Bizkaiko elkartea) ere aurrera darama beste desgaitu-talde batzuekin. Ekimenaren helburua gaitasun fisikoari eutsi diezaioten da, horretarako ur termalek desgaitasunen tratamenduan, eta, oro har, osasunarentzat eskaintzen dituzten abantaila ugari eta ezagunak baliatuta.\nEra berean, giro lasaia aprobetxatuta, integrazio- eta normalizazio-prozesuan aurrera egin ahal izan da, taldeko jarduerak gauzatuz ingurune irisgarrietan: antzeztutako bisita gidatuak Oviedon eta Avilesen, paseoak bide berdeetan, otordua sagardotegi tipiko batean, etab.\nLehen taldeko 26 lagunek asteburu honetan izan dute gozatzeko parada, Asturiasko hotel-bainuetxe egokitu batean. Bigarren taldea, 30 lagunekoa, urtarrileko hirugarren astean bertaratuko da zazpi eguneko egonaldia egiteko.\nGogora ekar dezagun Mutualiaren gizarte-laguntzak mutuak babestutako pertsonei zuzentzen zaizkiela, baldin eta laneko istripu bat edo lanbide-gaixotasun bat izan badute edota horietako baten eraginez premia berezia izanik Gizarte Segurantzaren prestaziorik jaso ezin badezakete.


Hemeretzi - - Maxixatzen.eus\nYolanda Larrañaga Arrieta\nYolanda Larrañaga Arrieta 2020-04-26 09:00\nYolanda Larrañagak apirileko Maxixatzen aldizkarirako idatzitako iritzi artikulua: 'Hemeretzi'.\nEgunotan 19 zenbakia inoiz baino gehiago entzun eta ikusi dugu inguru guztietan. Bai, COVID-19 hitza gure bihotz taupada bakoitzean dugu presente. Gaurkoan, hemeretzi urte atzerago jo nahiko nuke. Hemeretzi urte igaro dira larunbat ilun eta goibel hartatik, baina duela hemeretzi segundo pasatu izan balira bezala gogoratzen dut une goibel hura.\nLarunbat goiza zen. Sakelekora deitu zidaten berri triste eta sinestezin bat helarazi nahian. “Egunon Yolan. Diego hil da ...Diego Garcia hil da”, zion negar zotinari heldu ezinik. Nola? Diego? Nire idoloa eta laguna? Bihotz taupadak ozen eta begiak malkoz beterik eskegi nion mugikorra.\nHemeretzi urte pasatu dira dagoeneko, baina azkoitiar gisa zorretan sentitzen naiz oraindik. Ezagutu genuenok sekulako zortea izan dugula deritzot. Loiola bidean bere albotik pasatu eta beti botatzen diot irribarre txiki bat Diegoren irudiari, zerutik ikusiko banindu bezala. Azkoitiko herriak izan duen pertsona jator eta umilenetako bat zen nire ustez. Munduko onenen artean zegoen, baina ez zuen inoiz harrokeriarik edo gehiegikeriarik bere inguruan. Gizon apala, lagunen laguna, irrifartsua eta bizitza umore goxoz hartzen zuena. Azkarregi eman zintuzten lurretik zerura, baina nahiko denbora egon zinen gure artean zu faltan botatzeko.


MUGAMINAK dokumentala Begi Belarri zikloan | GEU Elkartea\nMUGAMINAK dokumentala Begi Belarri zikloan\n2017-03-22 @ 19:00 - 21:00\n« [IGANDEAK JAI]”MU eta ZU” & musika josten tailerra\n‘Idiot txou’ antzezlana prezio erdian. »\nAmets Arzallus bertsolariak Zipreko inprobisatzaileekin bertso saio bat egin zuen uztailaren hasieran Paphos herrian. Bertso saio horren aitzakian mugak zatitutako bi herri gurutzatzen ditu dokumentalak: Zipre uhartea eta Euskal Herria.\nZipre 1974az geroztik muga batek zatitua dago, alde batean bizi dira greziarrez mintzo diren zipretarrak, eta beste aldean turkiarrez mintzo direnak. Alde bakoitzak beste aldean utzi behar izan zituen bere hildakoak, bere desagertuak, eta bere etxeak. Berrogei urte pasa dira, eta ez da apenas ezer aldatu. Aktualitateak ahaztua duen gatazka honen zaurietan barna bidaiatuko du Amets Arzallus bertsolariak. Eta gero, Zipren ikasia Euskal Herriko gatazkara ekarriko du bere errelato propioa egiteko.\nMugaminak dokumentala gatazka batek zauritutako jendeetan barna kantuz egindako bidaia da, eta gero eta muga gotorragoz josia dagoen mundu baten inguruko gogoeta.\nAmets Arzallus Antia:\nDonibane Lohizunen sortu bazen ere, Hendaian bizi izan da beti. Txiki txikitatik bertso eta kirolzale amorratua. Bertsolaria eta Hendaiako bertso eskolako irakaslea, bertsotan gaur egungo Euskal Herriko txapelduna (Barakaldo 2013). Kazetari ikasketak egin zituen eta lan horretan jardute du zenbait mediotan, Argia aldizkariko elkarrizketa egile eta Euskadi irratian kolaboratzaile besteak beste.


Kristau fiel guziak\neta debozio izatera:\nzergatik Kristok an\nta etsaiaren mendetik.\nArgatik zaite jarri,\nbaita ere ziñatzera,\niru gurutze egitera:\niru leku oietan.\nobra ta deseo gaiztoetatik;\negizu bada bereala\nesaten dezula onela:\nGurutze Santuaren señaleagatik + gure etsaietatik + libra gaitzatzu gure Jauna, eta Jaungoikoa. + Aitaren, ta Semearen, ta Espiritu Santuaren izenean. + Amen, Jesus.\nAita gurea, Zeruetan zaudena: santifikatua izan bedi zure izena: betor gugana zure reinua, egin bedi zure borondatea, nola zeruan, ala lurrean: Egun iguzu gure eguneroko ogia: ta barka gizkigutzu gure zorraz, guk gure zordunai barkatzen diegun bezela: eta ez gaitzatzula utzi tentazioan erorten: baizikan libratu gaitzazu gaitzetik. Amen Jesus.\nAbe Maria, graziaz betea, Jauna da zurekin: bedeinkatua zerade zu andre guzien artean, eta bedeinkatua da zure sabeleko frutua Jesus. Santa Maria, Jaungoikoaren Ama, erregutu ezazu gu pekatariokgatik, orain, eta gure eriotzako orduan. Amen Jesus.\nNik sinisten det Jaungoiko Aita guziz poderoso Zeruaren, eta lurraren Kriadoreagan. Eta aren Seme bakar Jesu-Kristo gure Jaunagan. Zeña konzebitu zan Espiritu Santuaren obraz, eta birtutez: Jaio zan Maria Birjinagandik. Padezitu zuan Ponzio Pilatos-en agintearen azpian, izandu zan kruzifikatua, illa eta enterratua. Jetxi zan infernuetara, piztu zan illen artetik irugarren egunean. Igo zan Zeruetara, an dago eseririk Jaungoiko Aita guziz poderosoaren alde eskuitik. Audik etorriko da biziak, ta illak juzgatzera. Nik sinisten det Espiritu Santuagan. Eliza Ama Santa Katolika, Santuen Komunioa, pekatuen barkazioa, aragiaren resturrezioa, eta bizitza sekulakoa. Amen.\nJaungoikoak salba zaitzala Erregiña, miserikordiaren Ama, bizitza, dulzura, ta esperanza gurea; Jaungoikoak salba zaitzala zure deiez gaude Ebaren ume desterratuak. Zugana gaude suspirioz, sentimentuz, eta negarrez, negarrezko leku onetan. Ea bada, gure Abogada, itzuli itzatzu gugana zure begi miserikordiosoak. Ta destierro onetatik irteten geradenean erakutsi egiguzu Jesus, zure sabeleko frutu bedinkatua. O Klementisinta! O Piadosa! O Miserikordiosa! O Dulze Birjiña Maria! Erregutu ezazu gugatik, Jaungoikoaren Ama Santa, merezi dezagun alkanzatzea Jesu-Kristoren prometituak. Amen.\nMANDAMENTUAK DIRA AMAR\nLenengo irurak pertenezitzen zaizka Jaungoikoaren onrari, eta beste zazpirak proximoaren probetxuari.\nLenengoa, Jaungoikoa amatzea gauza guzien gañean.\nBigarrena, Juramentu alferrik ez egitea.\nIrugarrena, Jai egunak santifikatzea.\nLaugarrena, Aita, eta Ama onratzea.\nBostgarrena, iñor ez iltzea.\nSeigarrena, lujuriako pekaturik ez egitea.\nZortzigarrena, testimonio falsorik ez jasotzea, eta gezurrik ez esatea.\nBederatzigarrena, proximoaren emazterik ez deseatzea.\nAmargarrena, besteren gauzarik ez deseatzea.\nAmar mandameutu oek enzerratzen dirade bitan: serbitzean, eta amatzean Jaungoikoa gauza guzien gañean ta proximoa geren buruak bezela.\nLenengo zazpirak pertenezitzen zaizka Dibinidadeari, eta beste zazpirak gure Jaun Jesu-Kristo Jaungoiko, eta gizon egiazkoaren Humanidade Santuari.\nDibinidadeari pertenezitzen zaizkanak dirade oek.\nLenengoa, sinistea Jaungoiko guziz Poderoso bakar bategan.\nBigarrena, sinistea Aita dana.\nIrugarrena, sinistea Semea dana.\nLaugarrena, sinistea Espiritu Santua dana.\nBostgarrena, sinistea Kriadorea dala.\nSeigarrena, sinistea Salbadorea dala.\nZazpigarrena, sinistea Glorifikadorea dala.\nHumanidade Santuari pertenezitzen zaizkanak dirade oek.\nLenengoa, sinistea Jesu-Kristo gure Jauna Gizona dan partetik, konzebitu zala Espiritu Santuaren obraz.\nBigarrena, sinistea jaio zala Santa Maria Birjiñagandik Señora au zala Birjiña Kristo jaio baño len, jaiotzean eta jaio ezkero.\nIrugarrena, sinistea errezibitu zituala eriotza, eta pasioa, gu pekatariok salbatzeagatik.\nLaugarrena, sinistea jetsi zala infernuetara, eta aren etorrera santuaren itxedeten zeuden anima justuaek libratu zituela.\nBostgarrena, sinistea Resuzitatu zala illen artetik irugarren egunean.\nSeigarrena, sinistea igo zala Zeruetara, eta dagoala eseririk Jaungoiko Aita guziz Poderosoaren alde eskuitik.\nZazpigarrena, sinistea etorriko dala biziak, eta illak juzgatzera; au da, onai ematera Gloria, zerren aren Mandamentuak gorde zituen, eta gaiztoai pena sekulakoa zerren gorde ez zituen. Amen.\nDOKTRINA KRISTIANAREN DEKLARAZIOA\nGALDETZEN, TA ERANTZUTEN DALA\nGALDETZEN DET: Zerade Kristaba?\nERANTZUTEN DET: Bai, Jaungoikoaren graziaz.\nG: Kristabaren izen ori norgandik izan zenduan?\nE: Kristo gure Jaunagandik.\nG: Zer esan nai du Kristabak?\nE: Kristoren Gizona.\nG: Zer aditzen dezu Kristoren gizonagatik?\nE: Kristoren Fedea deban gizona, zeña profesatu zeban bataiatzean, ta dagoana ofreziturik aren serbizio santura.\nG: Zer da Kristabaren señalea?\nE: Gurutze Santua.\nE: Zergatik dan Kristo kruzifikatuaren figura; bada gurutzean redimitu ginduan.\nG: Zenbat modutan egiten du Kristabak señale au?\nG: Zein dirade?\nE: Ziñatzea, eta Santiguatzea.\nG: Zer gauza da ziñatzea?\nE: Iru gurutze egitea eskuiko eskuaren aurreneko beatzarekin, lenengoa bekokian, bigarrena aoan, irugarrena bularretan, itz egiten dala Jainko gure Jaunarekin.\nG: Egin ezazu nola?\nE: Gurutze Santuaren señaleagatik + gure etsaietatik + libra gaitzatzu gure Jauna, eta Jaungoikoa +.\nG: Zergatik ziñatzen zerade bekokian?\nE: Libratzeagatik Jaungoikoak pensamentu gaiztoetatik.\nG: Zergatik aoan?\nE: Libratzeagatik Jaungoikoak itz gaiztoetatik.\nG: Zergatik bularretan?\nE: Libratzeagatik Jaungoikoak obra, eta deseo gaiztoetatik.\nG: Zer da santiguatzea?\nE: Egitea Gurutze bat eskuiko eskuaren beatz biakin bekokitik bularretaraño, ta sorbalda ezkerrekotik eskuikoraño, deitzen zaiola Trinidade Santisimoari.\nE: Aitaren, eta Semearen, eta Espiritu Santuaren izenean. Amen. +\nG: Noiz egin bear dezu señale au?\nE: Obra onen bat asitzen dan guztian, edo arkitzen naizenean nezesidade, tentazio edo peligroren batean, prinzipalmente oetik jaikitzean, etxetik irtetean, Elizan sartzean, jaterakoan, eta lo egitekoan.\nG: Zergatik orrenbeste bider?\nE: Zergatik tenbora, eta leku guztian gure etsaiak persegitzen gaituen.\nG: Zer etsai dirade oriek?\nE: Mundua, Demonioa, eta Aragia.\nG: Esan egidazu bada: Gurutzeak badu birtutea etsai orien kontra?\nE: Bai Jauna.\nG: Nundik izandu zuan Gurutzeak birtute ori?\nE: Benzitzeagandik Kristok Gurutzean etsai oiek bere Eriotzarekin.\nG: Gurutzea adoratzen dezunean, zer esaten dezu?\nE: Adoratzen, eta bedeinkatzen zaitut Kristo, zergatik zure Gurutze santuarekin Redimitu zenduan mundua.\nEkusi det Kristaba zerana, Kristabaren izenagatik, eta señaleagatik: Esan egidazu oraiñ: Zenbat gauza jakin bear ditu Kriskabak uso razoezkoa izatera eltzen danean?\nE: Lau gauza.\nE: Jakitea zer sinistu bear duan, zer orazio egin bear duan, zer obratu bear duan, eta zer rezibitu bear duan.\nG: Nola jakingo du zer sinistu bear duan?\nE: Jakiñarekin Kredoa, eta Artikulu Fedekoak.\nG: Nola jakingo du zer orazio egin bear duan?\nE: Jakiñarekin Aita gurea, ta Elizako beste orazioak.\nG: Nola jakiñgo du zer obratu bear duan?\nE: Jakiñarekin Jaungoikoaren legeko Mandamentuak, Eliza Ama Santarenak, eta obra Miserikordiazkoak.\nG: Nola jakingo du zer rezibitu bear duan?\nE: Jakiñarekin Eliza Ama Santaren Sakramentuak.\nzeñean deklaratzen diraden Kredoa eta Artikuluak\nG: Nork esan zuan Kredoa?\nE: Guri Fede santuko gauzak erakusteko.\nG: Ta zuk zertako esaten dezu?\nE: Kristabak degun Fede au konfesatzeko.\nG: Zer gauza da Fedea?\nE: Ikusi ez deguna sinistutzea.\nG: Ikusi zenduan zuk Kristo jaiotzen?\nE: Ez Jauna.\nG: Ikusi zenduan iltzen, edo Zeruetara igotzen?\nG: Ez Jauna.\nG: Sinisten dezu?\nE: Bai Jauna sinisten det.\nG: Zergatik sinisten dezu?\nE: Zergatik Jaungoikoak rebelaturik, Eliza Ama santak onela erakusten duan.\nG: Zer gauza dirade kristabak bezela dituzunak, eta sinisten dituzunak?\nE: Ama Eleiza santa Erromakoak dituanak, eta sinisten dituanak.\nG: Zer da zuk, eta Erromako Elizak dezuena, eta sinisten dezuena?\nE: Artikulu Fedekoak, prinzipalmente, Kredoan dauden bezela.\nG: Zer gauza dirade Artikulu Fedekoak?\nE: Dirade Fedeko misterio prinzipalenak.\nG: Zertako dirade Artikulu Fedekoak?\nE: Emateko notizia Trinidade Santisimarena, ta gure Redentore Jesu-Kristorena.\nG: Nor da Jaungoikoa?\nE: Da gauza bat esan, eta pensatu al ditekean baño ere exzelenteagoa, ta admirableagoa; Jaun bat infinitamente Poderosoa, Sabioa, Justoa, prinzipioa, eta fiña gauza guztiena.\nG: Trinidade Santisimoa nor da?\nE: Da Jaungoikoa bera: Aita, eta Semea, ta Espiritu Santua; iru Persona diferenteak, ta Jaungoiko egiazko bat.\nG: Aita Jaungoikoa da?\nG: Semea Jaungoikoa da?\nG: Espiritu Santua Jaungoikoa da?\nG: Iru Jaungoiko dira?\nE: Ez da Jaungoiko egiazko bat baizik.\nG: Aita Semea da?\nG: Espiritu Santua da Aita, edo Semea ?\nE: Zergatik personak diraden diferenteak, Jainko egiazko bat bada ere.\nG: Nola da Jaungoiko guztiz Poderosoa?\nE: Zergatik bere nai izatearekin beste bage egiten duan nai duan guztia.\nG: Nola da Kriadorea?\nE: Zergatik ezer ezetik egin zituan gauza guziak.\nG: Nola da Salbadorea?\nE: Zergatik ematen digun grazia, eta barkatzen dizkigun pekatuak.\nG: Nola da Jaungoiko Glorifikadorea?\nE: Zergatik ematen dion Gloria, aren grazian perseberatzen duanari.\nG: Jaungoikoak badu korputzaren figurarik guk bezela?\nE: Ez du Jaungoikoa dan partetik, zergatik da Espiritu purua, baña badu Gizona dan partetik.\nG: Iru Personetatik zeiñ egin zan Gizon?\nE: Bigarrena, zeña dan Semea.\nG: Aita egin zan Gizon?\nG: Espiritu Santua egin zan Gizon?\nG: Zeiñ egin zan bada?\nE: Semea bakarrik, zeñari Gizon eginikm deritza Jesu-Kristo.\nG: Beraz orrela nor da Jesu-Kristo?\nE: Da Jaungoikoaren Seme bizia, Gizon egin zana, gu redimitzeagatik, eta nola bizi erakusteagatik.\nG: Zer esan nai du Jesusek?\nE: Salbadorea, edo libratzallea.\nG: Zertatik salbatu, edo libratu ginduzen?\nE: Gure pekatuetatik, eta demonioaren mendetik.\nG: Zer esan nai du Kristok?\nG: Zerzaz izandu zan Untatua?\nE: Espiritu Santuaren graziaz, eta Doaiaz.\nG: Kristo gure Jauna, nola izandu zau konzebitua, ta jaio zan Ama Birjiñagandik?\nE: Egiten zuala Jaungoikoak obra milagrosoa.\nG: Ta Kristoren Ama geroz beti izandu zan Birjiña?\nE: Bai jauna, beti izandu zan Birjiña.\nG: Zergatik nai izandu zuan ill Gurutzean?\nE: Gu pekatutik, eta eriotzatik libratzeagatik.\nG: Zer aditzen dezu Kristo ill ezkero, jetxi zan infernuetara?\nE: Ez det aditzen kondenatuen lekura, baizikan Linbora, Justuak zeudenera.\nG: Nola jetsi zan?\nE: Kristoren Anima Jaungoikotasunarekin uniturik.\nG: Ta Korputza nola gelditu zan?\nE: Jaungoikotasunarekin berarekin uniturik.\nG: Nola piztu zan irugarren egunean?\nE: Biurtzen ziradela juntatzera aren Korputza, eta Anima gloriosoa, ez geiago iltzeko.\nG: Nola igo zan Zeruetara?\nE: Bere birtute propioarekin.\nG: Zer da egotea eseririk Aita Jaungoikoaren alde eskuitik?\nE: Izatea Aitak ainbat Gloria, Jaungoikoa dan partetik, ta Gizona dan partetik, beste guziak baño geiago.\nG: Noiz etorriko da biziak, eta illak juzgatzera?\nE: Munduaren azkenean, edo akaberan.\nG: Eta orduan ill guztiak bear due piztu?\nE: Bai jauna, izandu zituzten anima, ta korputzarekin berarekin.\nG: Zer sinisten dezu, esaten dezunean: Sinisten det santuen Komunioa?\nE: Kristau fielak dutela parte: besteen ondasun espiritualetan, korputz baten mienbroak bezela, zeña dan Eliza.\nG: Zer da Eleiza?\nE: Da Kristau fielen Kongregazioa, zeñaren burua dan Erromako Aita Santua.\nG: Nor da Aita Santua?\nE: Da Kristoren Bikarioa lurrean, zeñari guziok gauden obligaturik obedezitzera.\nG: Sinisten dezu Kredoa, ta Artikuluaz gañera beste gauzarik?\nE: Bai Jauna, Eskritura Sagraduan dagoana, eta Jaungoikoak Elizari rebelatu dion guztia.\nG: Zer gauza dirade oriek?\nE: Ez dizadala ori galdetu niri, bada naiz ignorantea; baditu Eleiza Ama Santak Doktoreak, jakingo duenak eranzuten.\nM: Ongi diozu; bada Doktoreak bear due eman kontu gure Fede Santuko gauza guziena, eta ez zuk. Zuretzat asko da ematea Artikuluena Kredoan dauden bezela.\nzeñean deklaratzen dan zer eskatu bear dan,\neta Eliza Ama Santaren Orazioak.\nEkusi det nola dakizun zer sinistu bear dezun, zeña dan lenengo jakin bear dan gauza; goazen bigarrenera, zeña dan zer eskatu bear dan jakitea, esan ezazu:\nG: Nork esan zuan Aita gurea?\nE: Jesu-Kristok bere aotik.\nE: Guri Orazio egiten erakusteko.\nG: Zer da Orazio egitea?\nE: Da jasotzea anima Jaungoikoagana, eta eskatzea mesedeak.\nG: Aita-gurea esaten dezunean norekin itz egiten dezu?\nE: Jaungoiko gure Jaunarekin.\nG: Nun dago Jaungoiko gure Jauna?\nE: Leku guztian, espezialmente Zeruan, eta Sakramentu Santisimo Aldarekoan.\nG: Zein da orazioetan onena?\nE: Zergatik Apostoluak eskatu, eta esan zuan Kristok bere aotik.\nG: Zergatik geiago?\nE: Zergatik dituan zazpi petizio karidade guztian fundaturik.\nE: Lenengoa, santifikatua izan bedi Zure Izena.\nG: Zer eskatzen dezu petizio orretan?\nE: Jaungoikoaren Izena izan dedilla ezagutua, eta onratua mundu guztian.\nG: Zein da bigarrena?\nE: Betor gugana zure Reinua.\nE: Reina dezala Jaungoikoak gure animetan emen lurrean graziarekin, eta gero eman dizagula Gloria.\nG: Zein da irugarrena?\nE: Egin bedi zure borondatea nola Zeruan, ala lurrean.\nE: Egin dezagula Jainkoaren borondatea, lurrean gaudenak, Bienabenturaduak Zeruan egiten duen bezela.\nG: Zein da laugarrena?\nE: Egun iguzu gure eguneroko ogiya.\nE: Eman dizagula Jaungoikoak Korputzarentzat mantenu konbeni zaiona, ta animarentzat graziaren mantenu espirituala, ta Sakramentuak.\nG: Zein da bostgarrena?\nE: Barka gizkigutzu gure zorrak guk geren zordunai barkatzen diegun bezela.\nE: Barkatu dizagula Jaungoikoak gure pekatuak, guk barkatzen diegun bezela agrabiatu gaituenai, ta gaizki egin diguenai.\nG: Zein da seigarrena ?\nE: Ez gaitzatzula utzi tentazioan erorten.\nE: Ez degigula utzi, Jaungoiko gure Jaunak erorten, eta konsentitzen peusamentu, eta tentazio gaiztoetan.\nG: Zein da zazpigarrena?\nE: Baizikan libratu gaitzatzu gaitzetik.\nE: Libra gaitzala Jaungoiko gure Jaunak animako, eta korputzeko gaitz, eta peligro guztietatik.\nG: Zergatik esaten dezu lenengo; Aita gurea, Zeruetan zaudena?\nE: Jasotzeko biotza Jaungoikoagana, ta eskatzeko mesedeak humildadearekin, eta konfianzarekin.\nG: Zer esan nai du itz Amen, azkenean añaditzen dezun ark?\nE: Ala izan dedilla.\nG: Zer orazio esaten diozkatzu prinzipalmente Birjiña Soberanari?\nE: Abe-Maria, edo Salbea.\nG: Esan ezazu: nork esan zuan Abe-Maria?\nE: Aingeru San Gabrielek, Maria Birjiña salutatzera etorri zanean.\nG: Nork esan zuan Salbea?\nE: Ama Eleiza Santak, zeñak dadukan rezibiturik.\nE: Mesedeak eskatzeko Aingeruen Erregiña Maria Santisimari.\nG: Abe Maria, edo Salbea esaten dezunean, norekin itz egiten dezu?\nE: Gure Señora Maria Birjiñarekiñ.\nG: Nor da gure Señora Maria Birjiña?\nE: Da Señora birtutez, eta graziaz bete bat, zeña dan Jaungoikoaren Ama, eta dagoana Zeruan.\nG: Eta Aldarean dagoana nor da?\nE: Da Zeruan dagoanaren imajina, ta semejanza bat.\nG: Zertako dago an?\nE: Aldarean dagoana ekusi, ta akorda gaitezen Zeruan dagoanaz, eta zergatik dan aren Imajina, reberenziatu dezagun.\nM: Au berau egin bear dezu beste Santuen imajinakin.\nG: Egin bear diegu orazio Santuai ere?\nE: Bai Jauna, gure medianero edo faborezitzalleai bezela.\nG: Zer gauza dirade Aingeruak?\nE: Dirade Espiritu Bienabenturadu batzuek, daudenak Zeruan, Jaungoikoa gozatzen.\nG: Zertako kriatu zituan Jaungoiko gure Jaunak?\nE: Eternidade guztian alabatu, eta bedeinkatu dezaen.\nG: Zertako geiago?\nE: Aren ministroak bezela goberna dezaten Eleiza, eta guarda ditzaen gizonak.\nG: Beraz badezu zuk Aingeru guardakoa?\nE: Bai Jauna badet, eta gizon bakoitzak du bere Aingerua.\nM: Izan egiozu bada debozio, eta erregu egiozu egunero. Amen.\nzeñean deklaratzen dan zer obratu bear dan\nEkusi det nola dakizun zer sinistu bear dezun, eta zer Orazio egin bear dezun; ekusi dezagun oraiñ nola dakizun zer obratu bear dezun, Kristabak bezela esan ezazu: Zein da Jaungoikoaren Legeko lenengo Mandamentua?\nE: Jaungoikoa amatzea gauza guztien gañean.\nG: Nork amatzen du Jaungoikoa?\nE: Aren Mandamentuak guardatzen dituanak.\nG: Zer da Jaungoikoa gauza guztien gañean amatzea?\nE: Naiago izatea galdu bizitza Jaungoikoa ofenditu baño.\nG: Zertara geiago obligatzen du Mandamentu onek?\nE: Jaungoikoa bakarrik adoratzera, korputzeko, eta animako reberenzia guztiarekin, sinisten, eta esperatzen duala argan fede osoarekin.\nG: Nork egiten du pekatu onen kontra?\nE: Idoloak, edo Jaungoiko falsoak adoratzen dituanak, eta aietan sinisten duanak.\nG: Eta nork geiago?\nE: Agueroetan, eta gauza superstiziosoetan sinisten duanak.\nE: Juramentu alferrik ez egitea.\nG: Nork egiten du juramentua alferrik?\nE: Juramentu egiten duanak egia gabe, justizia bage, eta premia bage.\nG: Pekatu da juramentu alferra egitea kriaturakgatik?\nE: Bai Jauna; zergatik aetan egiten zaio juramentu Kriadoreari.\nG: Zer remedio da ez egiteko juramentu alferrik?\nE: Akostunbratzea esatera bai, edo ez, Kristok erakusten digun bezela.\nG: Zeiñ da Irugarrena?\nE: Jai egunak santifikatzea.\nG: Nork santifikatzen ditu jai egunak?\nE: Meza osoa entzuten duanak, ta premia bage aetan bearrik egiten eztuanak.\nE: Aita, eta Ama onratzea.\nG: Nork onratzen ditu gurasoak?\nE: Obedezitzen dienak, sokorritzen dituanak, eta reberentziatzen.\nG: Nor aditzen dirade besterik gurasotzat?\nE: Andiagoak edadean, dignidadean, eta gobiernoan.\nE: Iñor ez illtzea.\nG: Zer agintzen da mandamentu onetan?\nE: Ez egitea iñori gaitzik ez itzez, ez obraz, eta ez deseoz.\nG: Zein da seigarrena?\nE: Lujuriako pekaturik ez egitea.\nE: Izan gaitezela garbiak, eta kastoak pensamentuetan, itzetan, eta obretan.\nG: Zeiñ da Zazpigarrena?\nE: Ez ostutzea.\nE: Ez kentzea, ez edukitzea, eta ez nai izatea besteren gauzarik Jabearen borondatearen kontra.\nG: Zein da Zortzigarrena?\nE: Testimonio falsorik ez jasotzea eta gezurrik ez esatea.\nE: Ez egitea proximoaren kontra juizio gaiztorik, ez esatea, eta ez aditzea aren faltarik.\nG: Nork ausitzen du mandamentu au?\nE: Razoiaren kontra juzgatzen duanak, fama kentzen duanak, sekretoa deskubritzen duanak, edo gezurra esaten duanak.\nG: Zer eragozten da bederatzigarren, eta amargarren mandamentuetan?\nE: Deshonestidadearen, eta haziendaren deseoak.\nM: Esan itzatzu Ama Eleiza Santaren Mandamentuak.\nAMA ELIZA SANTAREN\nLenengoa, Igandeetan, eta beste Jaietan Meza osoa entzutea.\nBigarrena, urtean beiñ gutxienaz Konfesatzea, edo lenago, illtzeko peligrorik esperatzen badu.\nIrugarrena, Pazkoa Resurreziokoetan Komulgatzea.\nLaugarrena, Ama Eleiza Santak agintzen duanean barautzea.\nBostgarrena, Amarrenak, eta Primiziak pagatzea.\nG: Zertako dirade Mandamentu oek?\nE: Obeto gordetzeko Mandamentu dibinoak.\nM: Esan itzatzu Obra Miserikordiazkoak.\nZAZPI ESPIRITUALAK ETA ZAZPI KORPORALAK\nZazpi Espiritualak dirade oek.\nLenengoa, ez dakienari erakustea. Bigarrena, premia duanari konseju ona ematea. Irugarrena, gaizki egiten duanak korrejitzea. Laugarrena, injuriak barkatzea. Bostgarrena, triste dagoana konsolatzea. Seigarrena, gure proximoen miseriak, eta flakezak pazienziarekiti sufritzea. Zazpigarrena, biziakgatik eta illakgatik Jaungoikoari erregutzea.\nZazpi korporalak dirade oek.\nLenengoa, enfermoak bisitatzea. Bigarrena, goseak dagoanari jaten ematea. Irugarrena, egarriak dagoanari edaten ematea. Laugarrena, kautiboak erreskatatzea. Bostgarrena, narru gorrian dagoana janzitzea. Seigarrena, peregrinoari ostatu ematea: Zazpigarrena, illak enterratzea.\nG: Zergatik deitzen zate obra miserikordiazkoak?\nE: Zergatik ez diraden zor Justiziaz.\nG: Noiz obligatzen due pekatu mortalaren azpian?\nE: Gizon diskretoen juizioan, grabeak diraden nezesidadeetan.\nzeñean deklaratzen diraden\nSakramentu rezibitu bear diradenak\nEkusi det nola dakizun zer sinistu, zer orazio egin, eta zer obratu bear dezun: ekusi dezagun oraiñ nola dakizun zer rezibitu bear dezun, zeña dan azkenekoa: esan itzatzu Ama Eleiza Santaren Sakramentuak.\nSAKRAMENTUAK DIRADE ZAZPI\nLenengo bostak dirade nezesarioak edo rezibitu bear diradenak obraz, edo deseoz, eta oek bage ezin salba diteke gizona, utzitzen baditu menosprezioz: beste biak dirade borondatezkoak. Lenengoa, Bautismoa. Bigarrena, Kofirmazioa. Irugarrena, Penitenzia. Laugarrena, Komunioa: Bostgarrena, Extremaunzioa. Seigarrena, Sazerdotearen Ordena. Zazpigarrena, Matrimonioa.\nG: Zer gauza dirade Sakramentuak?\nE: Dirade señale batzuek instruitu, edo egin zituanak Jesu-Kristo gure Jaunak emateko guri oekin bere grazia, eta birtuteak.\nG: Zer gauza da grazia?\nE: Da izate Dibino bat egiten duana gizona Jaungoikoaren Seme, eta Zeruaren heredero.\nG: Zer birtute ematen ditue Sakramentuak graziarekin batean?\nE: Prinzipalmente iru Teologalak eta Dibinoak.\nE: Fedea, Esperanza, eta Karidadea.\nE: Sinistutzea ekusi ez genduana, zergatik Jaungoikoak rebelatu duan.\nG: Zer gauza da Esperanza?\nE: Esperatzea Gloria, eta ondasun eternoak Jaungoikoaren graziaren, eta gure obra onen medioz.\nG: Zer gauza da Karidadea?\nE: Amatzea Jaungoikoa gauza guztien gañean, eta gure projimoak, geren buruak bezela, izaten gerala aekin, aiek gurekin izatea nai degun bezela.\nG: Zertako izandu zan instituitua Sakramentu Santu Bautismokoa?\nE: Kentzeko pekatu orijinala, eta beste bataiatzen danagan arkitzen dan edozeiñ.\nG: Zer gauza da pekatu orijinala?\nE: Pekatu ura, zeñarekin jaiotzen geraden, heredaturik gure lenengo gurasoetatik.\nG: Zertako da Sakramentu Santu Konfirmaziokoa?\nE: Konfirmatzeko, eta ipinteko fuerte Bautismoan rezibitu genduan Fedean.\nG: Zertako da Sakramentu Santu Penitenziakoa?\nE: Bataiatu ezkero egindako pekatuak barkatzeko.\nG: Zer pekatu dirade oriek?\nE: Pekatu mortalak prinzipalmente, baita benialak ere.\nG: Zer gauza da pekatu mortala?\nE: Da esatea, egitea, pensatzea, edo deseatzea zerbait gure Jaungoiko Soberanoaren Lege santuaren kontra gauza grabean.\nG: Zergatik deritza mortala?\nE: Zergatik iltzen duan egiten duanaren anima.\nG: Zer parte ditu Penitenziak kentzeko pekatu mortala?\nE: Iru jauna.\nG: Zeiñ dira?\nE: Biotzeko Kontrizioa, aozko Konfesioa, eta obrazko Satisfazioa.\nG: Pekadoreak pekatu mortalean erorten dan guztian bear du Konfesatu bereala, pekatua barkatzeko?\nE: Ongi izango lizateke, baña ez da nesesario.\nG: Zer egin bear du bada?\nE: Bere pekatuen dolore egiazkoa edukitzea, emendatzeko, eta Konfesatzeko proposituarekin Ama Eleiza Santak agintzen duanean.\nG: Zer da pekatu beniala?\nE: Da pekatu mortalaren disposizio bat.\nG: Zergatik deritza beniala?\nE: Zergatik erraz erorten dan gizona artan, eta erraz barkatzen dan.\nG: Zenbat gauzagatik barkatzen da?\nE: Lenengoa, Meza entzuteagatik. Bigarrena, Komulgatzeagatik. Irugarrena, Konfesio Jeneralagatik. Laugarrena, Obispoaren Bendizioagatik. Bostgarrena, ur Bedinkatuagatik. Seigarrena, ogi Bedinkatuagatik. Zazpigarrena, Aita gurea esateagatik. Zortzigarrena, Sermoia aditzeagatik. Bederatzigarrena, petxuko golpeagatik, eskatzen zaiola barkazioa Jaungoiko gure Jaunari.\nG: Zertako da Sakramentu Santu Komuniokoa?\nE: Rezibitzen degula bear dan disposizioarekin, izan dedin gure animen mantenimentua, eta aumenta dizagun grazia.\nG: Zer rezibitzen dezu Sakramentu Santu onetan?\nE: Kristo gure Jauna Jaungoiko, eta Gizon egiazkoa, zeña dagoan berdaderamente Sakramentu Santisimo onetan.\nG: Zertako da Sakramentu Santu Extremaunziokoa?\nE: Iru gauzatarako.\nE: Lenengoa, bizitza gaizto pasatuaren arrastoak, ta relikiak kentzeko. Bigarrena, animari indarra emateko demonioaren tentazioen kontra. Irugarrena, korputzari osasuna emateko, konbeni bazaio.\nG: Zertako da Sakramentu Santu Ordenakoa?\nE: Konsagratzeko, eta Ordenatzeko Eleizako Ministro dignoak, nola diraden Sazerdoteak, Diakonoak, eta beste gañerakoak.\nG: Zertako da Sakramentu Santu matrimoniokoa?\nE: Ezkontzeko, eta emateko ezkonduai grazia, onekin bizi ditezen pakean, eta kriatu ditzeen semeak Zerurako.\nPEKATU KAPITALAK DIRADE ZAZPI\nLenengoa, Soberbia. Bigarrena, Abarizia. Irugarrena, Luxuria: Laugarrena, Ira. Bostgarrena, Gula. Seigarrena, Enbidia. Zazpigarrena, Nagitasuna.\nG: Zergatik deitu diezu pekatu Kapitalak, zazpi komunmente, edo geienean mortalak esaten zatenai?\nE: Deitu diet Kapitalak, zergatik diraden beste bizio, aietatik jaiotzen diraden buruak, iturriak, eta sustraiak bezela; eta mortalak deitzea ez dator aiñ ongi, bada askotan ez dirade benialak baño geiago.\nG: Noiz dirade mortalak?\nE: Jaungoikoaren, eta proximoaren karidadearen kontra diradenean.\nG: Noiz dirade karidadearen kontra?\nE: Aekin ausitzen danean Jaungoikoaren edo Eleizaren Mandamenturen bat gauza grabean.\nG: Zer da Soberbia?\nE: Besteak baño geiago izateko apetitu desordenatu bat.\nG: Zer da Abarizia?\nE: Haziendaren apetitu, edo deseo desordenatu bat.\nG: Zer da Luxuria?\nE: Aragiaren gusto zikiñen apetitu desordenatu bat.\nG: Zer da Ira?\nE: Benganzaren deseo desordenatu bat.\nG: Zer da Gula?\nE: Jateko, eta edateko deseo desordenatu bat.\nG: Zer da Enbidia?\nE: Besteren onaren damutasuua.\nG: Zer da Nagitasuna?\nE: Obra onak egiteko animoaren falta.\nDIRADE ZAZPI BIRTUTE\nSoberbiaren kontra, humildadea. Abariziaren kontra, liberalidadea. Luxuriaren kontra, kastidadea. Iraren kontra, pazienzia. Gularen kontra, tenplanza. Enbidiaren kontra, karidadea. Nagitasunaren kontra, dilijenzia.\nZEÑETATIK IGES EGIN BEAR DEGUN, DIRADE IRU\nLenengoa, Mundua. Bigarrena, Demonioa. Irugarrena, Aragia.\nG: Nola iges egiten da Munduagandik?\nE: Despreziatzen dirala aren ponpak, eta banidadeak.\nG: Nola iges egiten da Demonioagandik?\nE: Orazioarekin, eta humildadearekin.\nG: Nola iges egiten da Aragiagandik?\nE: Mortifikazioarekin, bijiliakin, eta barabakin. Ta au da etsairik andiena; zergatik aragia ezin apartatu degun guregandik, baña bai Mundua, ta Demonioa.\nLenengoa, Fedea. Bigarrena, Esperanza. Irugarrena, Karidadea.\nLenengoa, Prudenzia. Bigarrena, Justizia. Irngarrena, Fortaleza. Laugarrena, Tenplanza.\nLenengoa, ekustea begiakin. Bigarrena, aditzea belarriakin. Irugarrena, gustatzea aoarekin. Laugarrena, usai egitea sudurrarekin. Bostgarrena, ukitzea eskuarekin.\nG: Zertako eman zigun Jaungoikoak sentiduak, eta beste mienbroak?\nE: Guziakin serbitzeko aren Dibina Majestadea.\nMemoria, Entendimentua, eta Borondatea.\nG: Zertako eman zigun Jaungoikoak Memoria?\nE: Akordatzeko arzaz, eta aren benefizioaz.\nG: Zertako eman zigun Entendimentua?\nE: Ezagutzeko Jaungoikoa, eta argan pensatzeko.\nG: Zertako eman zigun Jaungoikoak Borondatea?\nE: Ama dezagun ontasun guzia duana bezela, eta projimoa argatik.\nLenengoa, Jakinduriako Doaia. Bigarrena, Entendimentuko Doaia. Irugarrena, Konsejuko Doaia. Laugarrena, Fortalezako Doaia. Bostgarrena, Zienziako Doaia. Seigarrena, Piedadeko Doaia. Zazpigarrena, Jaungoikoaren bildurtasuneko Doaia.\nLenengoa, Karidadea. Bigarrena, Pakea. Irugarrena, Animoaren anditasuna. Laugarrena, Benignidadea. Bostgarrena, Fedea. Seigarrena, Kontinenzia. Zazpigarrena, Gozo espirituala. Zortzigarrena, Pazienzia. Bederatzigarrena, Ontasuna: Amargarrena, Mansedunbrea. Amaikagarrena, Modestia. Amabigarrena, Kastidadea.\n1. Bienabenturaduak pobreza eskojitzen duenak; zergatik aena dan Zeruetako Reinua.\n2. Bienabenturaduak mansoak; zergatik aek izango dirade lurraren jabeak.\n3. Bienabenturaduak negar egiten duenak; zergatik aek izango dirade konsolatuak.\n4. Bienabenturaduak Justiziaren gosea eta egarria duenak; zergatik aek izango diraden kontentatuak.\n5. Bienabenturaduak miserikordiosoak; zergatik aek alkantzatuko due miserikordia.\n6. Bienabenturaduak bioz garbia duenak; zergatik aek ikusiko due Jaungoikoa.\n7. Bienabenturaduak pakeosoak; zergatik aek izango dirade deituak Jaungoikoaren semeak.\n8. Bienabenturaduak Justiziagatik persekuzioa padezitzen duenak; zergatik aena da Zeruetako Reinua.\nG: Zer esan dezu oraiñ?\nE: Zortzi Bienabenturanzak.\nG: Zer gauza dirade Bienabenturanzak?\nE: Birtuteen, eta Espiritu Santuaren Doaien obrarik onenak.\nG: Nor dirade pobreza eskojitzen duenak?\nE: Nai eztuenak honrarik eta aberastasunik, txikiak izanagatik ere.\nG: Nor dirade mansoak?\nE: Irarik eztuenak, ezta ere kasi aren mubimenturi.\nG: Nola dirade lurraren jabeak?\nE: Beren buruen jaunak bezela.\nG: Nor dirade negar egiten duenak?\nE: Gustoak utzitzen dituenak, txikiak izanagatik ere.\nG: Nor dirade justiziaren gosea, ta egarria duenak?\nE: Kuidadoarekin obligazio duen guzia egiten duenak.\nG: Nor dirade Miserikordiosoak?\nE: Piedade guzia duenak arrotzakin ere.\nG: Nor dirade biotz garbia duenak?\nE: Beren pasio guztietan mortifikatzen diradenak.\nG: Nor dirade Pakeosoak?\nE: Pakea obratzen duenak beretan, eta besteetan.\nG: Nor dirade justiziagatik padezitzen dutenak?\nE: Justizian firme daudenak, persegituak izanagatik ere.\nG: Zergatik deitzen zaie oei Bienabenturanzak?\nE: Zergatik oetan dagoan bizitza onetako Bienabenturanza, eta bestekoaren esperanza.\nG: Jaungoikoak eraman gaitzala guziok ara. Amen.


Argia :: 1512: orduko porrota, gaurko erronka\n2013ko maiatzaren 22a | Azken eguneraketa 11:28 Historia\nPolitika 1512: orduko porrota, gaurko erronka\n2012-06-17\t7 0 Follow @xletona\nGAURKO egunetik ikusita, eztabaida eta hausnarketa da 1512-2012ko data esanguratsu eta garrantzitsuek oro har ekarri dutena, eta egungo gizarte arin eta azalekoan, asko da hori. Egungo dialektikak argi erakusten du iragana nola proiektatzen den orainera, eta alderantziz, oraina iraganera.\nEsate batera, konkista hala ituna? Nabarrismoak lortu du Nafarroa eta Espainiako erresumen itun historikoaren ideia egungo ordenamendu juridikora eramatea, hor ez da zalantzarik, Foru Hobekuntzaren ideia bera da horren erakusle garrantzitsuena.\nBaina ikuspegi historikotik, nabarrismoak berak ere gaur egun onartua du 1512ko hura konkista hutsa izan zela, garai hartan egiten ziren beste askoren parekoa. Alfredo Floristán historialari nabarristak –bera da Nafarroako Gobernuak mendeurrenerako eratutako batzorde bereziaren buru– dataren karietara idatzitako artikuluetan argi uzten du ideia hori, esate baterako Pregón aldizkarian idatzitakoan: “Navarra en 1512: quién conquistó y quién fue conquistado”. Bai, konkista izan zen, baina konkistatuak izaten utzi ginen esatera dator, nafarroako herritarrek eta nobleziak konkista lagundu zuten.\nMercedes Galán historialariak ere antzerako ondorioak ateratzen ditu aldizkari berean, Julio II.aren bulda ospetsuek konkista justifikatzen ote zuten aztertzen du eta erantzuna oso argia da: “Ez dago konkistarako justifikazio juridikorik”. Zer dago orduan? “Biztanleriaren onarpena”, garai hartan Gaztelako erregearekiko menpekotasun libre eta boluntario gisako titulupean gauzatu zena. Konkista ez zela justua izan alegia, baina azkenean nafarrek onartu egin zutela, bereziki nafarren ohiko itunzaletasunagatik, eta Nafarroari erresuma izaera, bere instituzioak eta bere zuzenbidea onartu zitzaizkiolako.\nAkademia mailako onarpenak, politikara eta dibulgaziora ere iritsi dira, baina lausoago. Ezaguna da UPNk bere militanteen artean zabaldu zuen hausnarketa: “Ez du zentzurik konkista, anexio edo inkorporazioaren eztabaidak...”. Eta onartzen du konkista izan zela, “baina hobeto inkorporazioa erabiltzea, hori bera egiten zuen Fernando Katolikoak eta”. Eta hala egin dute : Navarra 1512. La incorporación de Navarra a la Corona de España” (Pregón aldizkariko otsaileko aldizkariaren titulua). Bai, konkista izan zen –jarraitzen du kontakizun historiko berrituak–, baina ez oso latza, gainera behamondarrek sostengatu zuten eta errege nafarrek alde egin zuten Iruñetik. Funtsean, erregeak aldatu ziren, baina Nafarroak independente izaten jarraitu zuen. Hortan da gaur egun, nabarrismoaren iritzi ofiziala.\nETA ABERTZALEAK? Nola ari dira kudeatzen data? Ez da zalantzarik azken urte luzeetan abertzaletasunak astindu duela gehien data, bai akademiaren eremuan, dibulgazioan, edota kalean, larunbatean Nafarroa Bizirik elkartearen deialdiak Iruñean erakutsiko duen moduan.\nEremu honetan zalantza gutxiago dago gertakizunez, azken urteetan gainera asko ikertu da eta horien ondorioak are eta garbiagoak dira: konkista latza izan zen, garai hartako justifikazio legezkorik gabekoa eta egungo Nafarroaren oinarri juridiko-politikoen abiapuntua jarri zuena. Ezberdintasun nagusienak historiak nazio eraikuntzan –edo berreraikuntzan, askok dioten moduan– izan behar duen irakurketan daude; edo Nafarroak Euskal Herriaren egituraketan izan behar duen ezaugarriez.\nOngi da mendeurren hau nazio aldarrikapenerako baliatzea, Nafarroaren eta Euskal Herriaren egungo egoeran horixe baita logiko eta egokiena. Baina ez dezala kateatu iraganak oraina, eta are gutxiago etorkizuna: iraganak zer garen ulertzen laguntzen digu, baina izango garena, geuk eta orain erabaki behar dugu.\nBostehun urteko tartea bada ere, bada antzeko ezaugarririk orduko eta egungo Nafarroako gizartean, horietako bat da bai orduan eta bai gaur egun eliteek agintzen dutela, errege eta jauntxoek orduan, finantza eta ekonomia eliteek gaur egun. Eta hauek, orduko herritarren murrizketa egoera iraunkorrera eramango gintuzketela, ahalko balute. Hor da egun eta orain borroka gunea.\nDesberdintasun nagusiena da orduan herritarrek ezin zezaketela aldatu hori beren botoekin eta gaur egun bai. Konkistaz ehuntzen hasi zirena botoez gaindi daitekeela, hori da egungo nafar abertzaleen esperantza, hori erronka.


Dibulgazioaz eta hedapenaz - Garaigoikoa\nBarikuan Soziolinguistika jardunaldia izan zen Donostin. Eta han izan nintzen hizlari. Mahai-inguru baten. Jardunaldien kronika dakart oraingoan, Benito Fizi lapurtuta. Egia esateko, berak nik baino hobeto esan ditu esan beharrekoak.\nIV. Soziolinguistika jardunaldian izan nintzen atzo. Ez da lehenengo aldia Klusterraren ekitaldi honetan partaide naizena, oraingoan pulpituan ere eduki dut txokotxoa berriz.\nSoziolinguistikaren dibulgazioa, zabalkundea, prestakuntza eta halakoen inguruan ardaztu da aurtengo ekitaldia, eta edukietan ez ezik, formatuetan ere berrikuntza batzuk probatu nahi izan dira. Ez dut kronika zehatzik egingo, materialak ere seguraski laster izango dituzue sarean, Klusterrekoek ohi duten bezala, eta han jasotako ideia batzuk ekartzen saiatuko naiz.\nPolitikarien ohiko sarreraren ondoren Xamar jarri zen mikrofonoaren aurrean, bakarrik ez baina. Ohiko hitzaldi-speech-aren ordez Klusterreko Belen Urangak hartu zuen elkarrizketatzaile papera, zuzeneko galdera-erantzun saio publikoa izan genuen alegia, ordubete luzeko elkarrizketa.\nIrakaslea da Xamar, eta euskara irakasleen edo euskaraz diharduten irakasleen lanaz metafora belikoa egin zuen: "Irakasleak aurkitzen du hizkuntza-gatazkaren lehenengo trintxera". Irakaskuntzan edo hizkuntzan ari garenon aspaldiko sentsazio bati jarri dizkio hitzak Xamarrek seguraski, abangoardiako fronte batean ari gara, euskararen mugetan nonbait. Horrek dakarren higadura emozional, motibazional eta fisikoa ere bai ezagunak ditugu honez gero. Xamarrek mahai gainean jarri zuen, eta hala ere nago euskalgintza edo dena delako mundu-sektorean horren pisua eta garrantzia ez dela behar beste aintzat hartu garapena, ikerketa edo gogoeta egiteko orduan. Deigarriago zenbat euskaltzale profesionalek ere jardun duten inoiz irakaskuntza lanetan jakinda.\nXamarren ideia horrekin geratu nintzen. Ondoren kultura eta jarreren inguruan ere jardun zuen. Berrian irakur dezakezue gehiago.\nHausnartu sariak eman ziren gero, eta lanen egileei tartetxoa utzi zitzaien haien berri emateko. Bat aldizkariaren 78. zenbakian daude jasota. Sarien hurrenkeran atzekoz aurrera Patxi Juaristik Euskal soziolinguistika aplikatua: bilakaera metodologikoa eta teknikoa lehenengo. Ikerketa soziolinguistikoen historioa aztertu du, eta ondorioetan, nik ulertu nuenaren arabera, haren ustez ikerketa eredu kritikoaren faltan gaude, partaideak inplikatzen eta erakaldaketan jartzen duen eredua. Ideia interesgarria iruditu zitzaidan benetan, ikertua partaide egitea, ondo ulertu banuen behintzat.\nGalder Unzalu deustuarrak Sugea dantzan: She's in fashion-etik Bilbao euskaraz-era bigarren. Bilbon espazio publikoaren diseinu eta kudeaketa publikoa eta hizkuntzak zein komunikazioak duen lekuaz paralelismoa ezartzeko ariketa bitxia eta interesgarria egin zuen. Komunikazioa ezinbesteko du hizkuntzak, eta komunikaziorako espazioak eta aukerak Bilbo batean murrizten ditu politika urbanoak berak, euskaldunok komunikazio espazio publiko horiek konkistatu behar dugu nonbait. Beste ideia interesgarri bat duda barik.\nLuis Azpiazu irakasleak jaso du lehenengo saria Gazteak, musika eta euskara lanarekin. Arrasateko Arizmendi ikastolan egin zuen ikerketa lana, euskara eta euskal munduaren erreferentzia kulturalak gazteek nola ikusten dituzten musikaren bidez. Egilea bera ez zen bertan egon, eta haren lanaren pasarte batzuk irakurri zizkiguten. Badirudi gaur egun euskara indarra galtzen hasita dagoela gaztetxoen erreferentzia musikalen artean, "euskal musika" topiko edo gune zehatz batzuekin lotzen ari direla. Seinale kezkagarriak nonbait.\nGoizaren errematea lan-saioa deitu zutena izan genuen. Formatu esperimentala jarri nahi izan zuten praktikan hemen. Mikel Zalbidek "Teoriari tiraka, diglosiaren purgatorioaz" izenarekin emangio zion gaiari sarrera, eta bertan beste hiru adituk emango zioten erantzuna: Paula Kasares, Iñaki Martinez de Luna eta Estibaliz Amorrortuk (azken hau ezin etorri izan zen azkenean).\nDiglosia kontzeptuaren historiaz eta adierak argitu nahian hasi zen Zalbide, terminoa adiera desberdinak dituela, beti ez direla bat etortzen eta halako adiera kolokiala dabilela hor nonbait zabalduta egokia ez dena (trenari abioia edo abioiari trena). Martinez de Lunak eta Kasaresek eman zioten segida eztabaidari, eta gauza interesgarriak entzun ziren, baina uste dut askori geratu zitzaigun sentsazioa eztabaida bizantino baten aurrean egon ginela. Gaiak (diglosiaren adierak) ez duela hainbesteko garrantzirik, edo ez zitzaiola oratu gaiaren muinari (noraino heldu behar dugu: elebistasun orekatu, deskorekatu edo zer bateraino?).\nIdeia batekin geratu nintzen hari horretan: diglosia hitzak adiera kolokiala hartu badu, bistan dago hemen badagoela halako soziolinguistika popularra deitu daitekeen zerbait, hau da, dibulgazioak funtzionatu du nonbait gurean, termino tekniko bat adituen hizkeratik euskaltzaleen hizkerara ailegatzeraino. Ez gara 0tik hasten beraz.\nBazkalorduan zer hausnartu eduki genuen beraz, eta arrastiko txanpari ekiteko modua. Kataluniatik etorri eta Jordi Solé i Camardonsi egokitu zitzaion bazkalosteko modorraren erremedioa izateko beharlekua. Katalanez aritu zen Solék bat-bateko itzulpen zerbitzuarekin, askok erabili ez genuena gure osagai latinoari esker. Katalunian soziolinguistikaren dibulgazioa arlo ezberdinetan nola jorratu den kontatu zigun, hezkuntzan bereziki, hango kezkak eta irtenbideak. Ideia asko eta nik bati erreparatu nion, hizkuntzaren egoera, erabilera eta izaera soziala hizkuntzaren partea ere bada, eta hala zabaldu behar da, hizkuntzaren erabilera ez da soilik egin beharreko bat, ezagutu beharrekoa ere bai adibidez. Hizkuntzaren aldeko lanarentzako ezinbestekoa ia. Hala, ikas-programetan ere txertatu izan dira osagai soziolinguistikoak, heziketa soziolinguistikoa edo deitu daitekeena. Euskara ikasten duenarentzako "curriculumetan" horrek zer leku duen jorratzeko gaia dela esango nuke.\nJardunaldiaren errematea Txerra Rodriguez, Jacqueline Urla, Julen Arexolaleiba eta lauron esku geratu zen, Arkaitz Zarragak gidatuta soziolinguistikaren dibulgazioaz jarduteko jarri gintuzten mahaiaren atzean mahai-inguruan. Duela gutxi argitaratu den Soziolinguistika eskuliburuaren koordinatzailea izan da Arkaitz eta hura izan zen jardunaren abiapuntua.\nMahaian egonda eta memoria txarraren jabe, zurrunbiloan ideiak oraindik. Baten bat ekartzearren, uste dut bat etorri ginela soziolinguistika euskararen normalizazioarekin lotuta gehien bat, arlo desberdinetara zabaldu beharreko jakintza eta gogoetagaia dela: euskararen profesionalen artean, euskaltzale konprometitu edo militateen artean, eta jendartean oro har. Bakoitzena bere mailan, formatuetan eta kanaletan. Urlak esan zuen modura, gure muga linguistiko, sozial eta politikoetatik harago ere eman behar da euskararen berri "soziolinguistikoa": euskara zertan den, zer eta zergatik ari garen egiten eta euskal-komunitatearen ikuspegi sozial hori zabaldu nonbait.\nBistan da lehenengo lubakian dabiltzan horiek zeren aurrean dauden ulertu eta hari ekiteko estrategiak eta taktikak aurkitzen laguntzeko tresnak eta mapak eskertuko lituzketela, lubakitik inoiz irten ahal izateko besteak beste.\ndibulgazioa hizkuntza jardunaldia klusterra sl soziolinguistika soziologia\ntxerra 2011-03-08 15:04 #1\nBeste kronika batzuk agertu dira han hemenka:

- Argian (Nova Canço neuk aipatu al nuen?)

- Klusterrekoen kronika bera

- Berrian eta Garan


Bidea libre | Revista - Part 2\n: Bizikleta eraman nahi?\nBizikleta eraman nahi?\nNorbere ibilgailuan. Bizikleta auto barrenean eraman daiteke, baldin eta maletategia aski handia bada, edo lotuta jarri daiteke, ez dadin mugitu eta ez diezaien trabarik egin ez gidariari eta ez bidaiariei ere. Beste aukera bat da bizikletak eramatekoa jartzea atzean (autoari erantsita edo atzeko ateari lotuta). Sistema horiekin, zamak ez du nabarmendu behar bi alboetatik, eta luzean, ez du eduki behar autoak duen luzera baino %15 gehiago; bestalde, V-20 erako seinale bat jarri behar zaio (karratua, zeharkako marra zuri-gorriekin). Atoi bat ere jar dakioke autoari edo parrila bat sabaian. Gailu horietakoren batek galarazi egiten badu ikusmena auto barreneko ispilutik, nahitaezkoa izango da eskuinaldean ispilu bat eramatea (legez, ezkerrekoa eta barnekoa bakarrik dira beharrezkoak). Era berean, zamak estali egiten badu matrikula edo atzeko argiak, beste plaka bat jarri beharko zaio ikusteko moduan edo beste argi sistema bat.\nTrenean. Berez, bidaiari bakoitzak bizikleta bat eman dezake ekipaje gisa honako zerbitzu hauetan: Ave, Distantzia Luzea, Avant Media, Distantzia Ertain Konbentzionala, Aldiriak eta Feve, baina baldintzak eta erraztasunak dezente aldatzen dira zerbitzu eta bizikleta motaren arabera. Horregatik, hobe da renfe. es webgunean begiratzea eta gure bidaiaren eta zamaren berezitasunak aztertzea. Katalunian barrena ibiltzeko asmoa badugu, komeni da aldirietako zerbitzuen baldintzak begiratzea rodalies.gencat.cat/es helbidean.\nAutobusean. Konpainia bakoitzak bere arauak ezartzen ditu, eta batzuk ez dira oso argiak, zenbaitetan lekua egonez gero bakarrik onartzen baitute bizikleta. Bestalde, autobus batean normalean ez daitezke eraman hiru edo lau bizikleta baino gehiago guztira, eta, beraz, ez da garraiobiderik onena taldean joanez gero. Alsa konpainian, adibidez, 10 euroko gehigarri bat ordaindu behar da; PLM-n beste 10, baina desmuntatua edo bildua egon behar du, eta gauza bera eskatzen dute beste batzuetan ere, adibidez Bilman Bus-en. Socibus-ek merkantzia berezi gisa sailkatzen du eta Avanza-n erregistratu egin behar da. Aukerarik izanez gero, onena da aurrez galdetzea eta ziurtatzea lekua izango dela bizikleta eramateko, txartela erosi eta ustekabe desatseginik ez hartzeko.\nCorreos. Beste aukera bat da Correos bidez bidaltzea bizikleta abiapuntura edo garraio enpresa batekin. Prezioa 45 euro ingurukoa da penintsulara eramateko eta 66 eurokoa Balearretara.\nBizikleta guztiak dira egokiak bide horietan ibiltzeko, baina ergonomia kontuan hartuta, paseatzekoak dira egokienak. Eraman beharreko gauzen artean, ikusi egin behar da egun bakarreko irteera izango den edo egun batzuetakoa, laguntza gisa auto bat eramango den edo ez, zakutoak erabiliko diren edo bikepaking delako hautatzen den, non ahalik eta gehiena murrizten den ekipajea eta bizikletaren gainean eramaten den ahal den guztia (heldulekuan, zelaren hodian, koadroan..), zakutorik eta parrilarik erantsi gabe. “Ura eraman behar da, jateko zerbait, eguzki babesa, arropa eta oinetako egokiak eta zulatuak konpontzeko kita, eta nola ez, argiak ere bai, kopetakoa eta bizikletakoa”, oroitarazi du Hernandezek. “Naturbideetan tunelak izaten dira, eta gehienak argiztatuta dauden arren, gerta liteke batzuk ilun egotea, instalazioak huts egin duelako edo norbaitek nahita hondatu dituelako; komeni da, beraz, ongi prestatuta joatea”, jakinarazi du. Komeni izaten da, halaber, eskularruak eta kaskoa ere eramatea –batez ere haurrek eta trebezia handirik ez dutenek–, eta baita mugikorra edo argazki kamera ere, eta prismatiko on batzuk. Bidea ezustekoz betea egoten da.\nJoan aurreko orrira: « Bidea libre\nJoan hurrengo orrialdera 100 ibilbide baino gehiago gozatzeko »


Eusko Jaurlaritzak genero berdintasunerako arduradunak atonduko ditu ikastetxeetan | Jalgi hadi plazara\nHasiera » Gizartea » Eusko Jaurlaritzak genero berdintasunerako arduradunak atonduko ditu ikastetxeetan\nEusko Jaurlaritzak genero berdintasunerako arduradunak atonduko ditu ikastetxeetan\nAtalak: Gizartea, Hezkuntza\nOndarroako Zaldupe Eskola Publikoan urteak daramatzate genero berdintasuna lantzen. Argazkia: Dani Blanco.\nNeska-mutilen arteko harreman berdintasuna eta indarkeria matxista prebenitzeko arduradunak izendatuko dira ikastetxe publikoetan.\nEAEn, plan orokor eta eraginkor baten laguntza baino, hainbat ikastetxeren eta irakasleren ahalegin bakarkakoak izan du indarra eskoletan. Jendartean bezala, eskolan ere genero berdintasunarekiko kontzientzia hala moduzkoa da. Irakaslegaiek, Magisteritzan, ez dute begiak gehiago irekitzeko aukera handirik izaten, ez dute genero ikuspegia lantzen duen ikasgairik.\nEusko Jaurlaritzak aurkeztutako plan estrategikoa 2013-2014 ikasturtean bertan jarriko da abian. Hiru neurri zehatz hartuko dituzte ikastetxe publikoetan. Lehenik, eskola bakoitzean hezkidetza eta genero indarkeriaren prebentziorako arduradun bat izendatuko dute. Bigarrenik, Eskola Kontseiluan berdintasun ordezkariak egon beharko du. Hirugarrenik, senitartekoek, irakasleek, ikasleek eta bestelako gizarte eragileek osatutako batzordea egongo da.\nPlana ez da egun batetik bestera eskola guztietan abian jarriko. Datorren ikasturterako 50 ikastetxerentzat zabalduko da deialdia, eta beste hainbesterentzat hurrengo urteetan. Ikastetxe bakoitzeko hezkidetza arduradunak asteko hiru orduko baimena izango du eta formazio mintegietara joateko aukera izango du. Arduradun horien lana izango da ikastetxean ekintza planak abiatzea. EAEko 19 Berritzeguneek planaren jarraipena egiteko ardura izango dute. Hala, Berritzegune bakoitzak berdintasun gaietarako erreferentziazko pertsona bat izendatuko du. Ikastetxe bakoitzeko arduraduna formatzeaz gain, irakasleei 10 orduko aholkularitza modulua eskaintzeaz arduratuko dira Berritzeguneak.\nPlan estrategikoak hainbat helburu ditu, besteak beste, ikasgelako neska-mutilen harreman berdintasuna bultzatzea, ikasleari generoak markatu gabeko norabide akademiko eta profesionala ahalbidetzea, curriculumean emakumeen jakintza eta emakumeen ekarpen sozial eta historikoak jasoko dituen eskola eraikitzea, eta indarkeriazko jarrerak, matxismoa, homofobia, lesbofobia eta transfobia gainditzea.\nGizartea urrun dago genero berdintasuna lortzetik, baita eskola ere. Gainera, adibidez, indarkeria matxistari buruzko datuak begiratuz gero gazteek kezkatzeko arrazoiak ematen dituzte. Hala, 2010ean, bikotekidearen edo bikotekide ohiaren biolentziaren biktima izan ziren emakumeen %35 gazteak ziren, hau da, 18 eta 30 urte artekoak.\nOndarroako Zaldupe Eskola Publikoak urteak daramatza genero berdintasuna lantzen. Esperientzia haren berri duzue erreportaje honetan (Argia, 2011-11-20)


Txina birziklagarria den kartoi zurrunezko papera arrosa lore kaxa neskalagunaren fabrikatzaileari eta hornitzaileari Huaguang\nBirziklagarriak diren Kartoi Zurruneko Papera Arrosa Lore Kaxa Neskalagunarentzat\nLodiera: 1,2 mm\nLore estilo asko daude, mota desberdinen arabera emango diegu jende ezberdinei, esanahi desberdina adierazten dute. Loreen ulermena oso sakona ez bada ere, jende modernoak funtsean daki arrosak maitaleei bidaltzen, krabelinak zaharrei eta liliak lagunei. Lore sorta, esku saskia, apal saskia, lore kaxa ontziak daude, bakoitzak rol eta efektu desberdinak ditu.\nAdibidez, nire kasuan, San Valentin egunerako lore sorta bat jasotzea gustatuko litzaidake, oso handia da, batez ere deigarria da eta nire konfiantza areagotu du. Buruzagi eta zaharrei opariak ematen dizkietenek lore saskiak eta lore kaxak eramango dituzte batez ere, errespetua erakusteko eta beren egoerarekin bat etortzeko. Batzuetan, lore hartzailearen nortasuna lotsatiagoa da, baxua edo ingurumena ez da egokia publizitate handirako lore kutxa bidaltzeko.\nOraingoz, lore kutxak ezagunak dira hiru arrazoirengatik.\n1: babestu loreak ez dute kalterik jasotzen, beraz, loreak oraindik egoera onean daude bidalitakoan.\n2: baxua, kanpotik ezin da zuzenean ikusi ala ez, alferrikako arazoak eta eztabaida gorde.\n3: Goi-mailakoak, opari-kutxak bidalitako loreak sorta eta saskia baino askoz ere goi-mailakoak dira, eta horrek sorta osoa kalitate handiagoa du.\nEgun askotan, lore-denda askotariko lore-denda gonbidatu ugarik, loreak aukeratzen dituzte pertsona garrantzitsuei emateko.\nHiru opari mota daude: opari kutxa karratua, laukizuzen opari kutxa, opari kutxa bikoitza eta bihotza. Opari kutxa karratuko loreak, opari kutxa laukizuzenak, liderrak, zaharrak eta abarrek haientzat duten garrantzia erakusteko egokiak. Geruza bikoitzeko opari kutxa sareko su berezian lorearen aurretik, goiko eta beheko bi geruzek tiraderak dituzte, geruza oso ona lore freskoak da. Geruza ona oparia, ezpainetakoa, lepokoa eta abar jartzea da. Jende askok opari kutxa bikoitzeko loreak imitatzen hasi zen, zuzenean Interneten, neskalagunari kolore bitxi burbuila lore faltsuen geruza bat bakarrik jaso zitzaion, sorpresa shock bihurtu zen.\nSan Valentin eguna ezagunagoa da bihotz itxurako opari kutxa loreak, maitasunaren itxura erromantikoagoa eta bereziagoa da, arku ederra dago, jendeak ezin du barruan ederra imajinatu. Bihotz formako loreak ere ez dira garestiak. Karratu formako loreen berdinak dira, baina ederragoak.\nAurreko: kartoizko tiradera griseko papera barruko arropa gordetzeko kutxa\nHurrengoa: tapa off etxeko biltegiratze kaxa korrugatua galtzerdiak konpartimentu paper kutxa


CETA hitzarmenaren aurka, atera aterkia! | Euskal Herriak kapitalari planto!\nEuropar Batasuna eta Kanadaren arteko merkataritza eta ekonomia ituna (CETA) baieztapenerako azken fasean dago. Europar Kontseiluan blokeatuta gelditzekotan egon zen, Valoniako Parlamentuak ez baitzuen bere oniritzia eman nahi, baina, azkenean, nazioarteko presioek, belgikarrak baiezkorantz eraman zituen.\nEuropar Parlamentuko lan komisioak ezetz esan zion itunari abenduaren 8an eta beste hainbat komisiok berdina egitea espero dugu.\nProzeduraren hurrengo pausoan, Europar Parlamentuak akordioa bere osotasunean bozkatuko du osoko bilkuran otsaileko lehenengo egunetan. Bozketaren emaitza baiezkoa balitz, itunaren atal asko behin behinean aplikatzen hasiko lirateke, eskualdetako eta nazio-parlamentuetan bozkatzen den bitartean (38 guztira. Baten batek onartuko ez balu, akordioa bertan behera geratuko litzateke).\nEuropar Batasuneko nahiz Kanadako gizarte zibileko hainbat aldetako kideak CETAren aurkako iritzia azaldu dute, ingurugiroaren eta pertsonen oinarrizko eskubideen babesaren aldeko bermerik eskaintzen ez duelakoan. 3,5 milioi pertsonek CETA eta TTIParen (itun bikia) aurkako eskaera sinatu dute jada Europar Batasunean.\nCETAri hainbat eranskin eta “adierazpen interpretatibo” gehitu dizkiote, gerora, itunaren aldeko babesa gehitzeko asmotan, baina, testu hauek guztiek, ez dute akordioa gehiegi aldatzen, epaitegi paraleloak, lanpostuen galera, ingurugiroaren babes eza, etab. bezalako hainbat arazo aurkezten dituelarik oraindik, besteak beste.\nHonegatik guztiagatik, TTIP, CETA eta TiSAren aurkako kanpaina osatzen dugun erakundeok mobilizazio eguna antolatu dugu datorren urtarrilaren 21erako. Itunarekiko gure gaitzespena agerian utzi nahi dugu baita erabakitzeko gaitasuna eta bozka daukaten europar, kanadiar nahiz nazio, probintzia eta eskualdeetako parlamentuei ordezkatzen dituzten herritarren eskubide eta interesen alde jokatzeko eskaera luzatu ere, itun honek suposatzen duen mehatxua kontutan hartu eta CETAren baieztapenaren aurka bozkatzeko eskatuz. TTIP eta CETAren aurkako jarrera hartzeko eskatu nahi diogu Gasteizko Parlamentuari, lehenago Nafarroako Parlamentuak egin zuen moduan. Merkataritza interesek ezin dute demokraziaren eta pertsona eta planetaren interesen gainetik egon. Horregatik guztiagatik, TTIP eta CETAri ezezkoa ematen diegu, herriek erabaki behar dutelako!


Laugarren koronabirus kasua baieztatu dute | Gizartea | Berria\nNoiz sortua: 2020-02-28 20:35:35\nLaugarren koronabirus kasua baieztatu dute\nMurga Jaurlaritzako Osasun sailburuak esan du gaixotasuna ez dela oso kutsakorra, eta neurriak hartu dituztela. Sintomak dituztenei eskatu die arretaz jokatzeko, eta ez egoteko arrisku taldeetako pertsonekin.\nMurga eta Arteagoitia, asteazkeneko prentsaurrekoan. Endika Portillo / Foku Tamaina handiagoan ikusi\nArantxa Iraola - Mikel P. Ansa - Andoni Imaz -\nAraban eta Gipuzkoan bi koronabirus kasu baieztatu zituen Eusko Jaurlaritzak atzo, eta Nekane Murga Osasun sailburuak gaur goizean eman duen prentsaurrekoan jakinarazi du badela beste kasu bat ere. Gaixoek osasun ona dutela eta bakartuta daudela azaldu du. Arratsaldean Nafarroako lehen kasua baieztatu dute. Euskal Herrian agertu diren aurreneko kasuak dira.\nGaitza atzo atzeman zieten bi pertsonak kanpoan ibiliak dira azkeneko hamabost egunetan. Bat Italian izan da, eta bestea, Espainian, Andaluzian. Ez dute ziurtatu, baina uste dute kanpoan kutsatu direla biak, eta ez Euskal Herrian. Gaitza atzeman dioten arabarra medikua dela jakinarazi dute, Gasteizko Txagorritxu ospitalean. Hirugarren kutsatua ere ospitale bereko medikua da.\nMurgak eta Txema Arteagoitia Osasun Saileko Zaintza eta Txerto buruak hitz egin dute. «Lasaitasun eta konfiantza» mezua zabaldu du: «Kutsakortasun maila ez da oso handia. Gaitza duen pertsona bakoitzak bi edo hiru pertsona kutsatzen ditu. Beste birus batzuena askoz ere handiagoa da; elgorriarena, adibidez». Nabarmendu du protokoloa martxan dagoela, eta lanean ari direla gaixotasuna ez kutsatzeko. «Aspalditik gaude prest».\nOsakidetzak egunotan eman dituen aholkuak errepikatu ditu Murgak: eskuak garbitzeko, doministiku egitean ahoa besaurrearekin estaltzeko, eta erabili eta botatzeko musuzapiak baliatzeko. «Maskarek ez dute balio gaixotasuna saihesteko; onena eskuak garbitzea da», esan du. Arnasketa infekzioren bat dutenei eskatu die etxean geratzeko, eta, batez ere, saihesteko arrisku taldeetako pertsonekin egotea. Adineko jendea da zaurgarriena.\nMurgak eta Arteagoitiak esan dute gripe garaia dela oraindik, eta arnasketa gaixotasun gehienak horrek eragiten dituela. Halere, adierazi dute litekeena dela koronabirusa Euskal Herrian hedatzen hasia egotea, baina herritarrei eskatu diete ez larritzeko: «Soilik sintomak dituztenek hartu behar dituzte neurriak».\nGaitza zelatatzeko eta bakartzeko protokoloa martxan jarri du Jaurlaritzako Osasun Publikoko Zuzendaritzak. Kutsatutakoek izan dituzten kontaktuak aztertzen ari dira, gaitza gehiago hedatu ez dadin; aztertzen ari dira gaixotutakoekin kontaktu estua izan duten zer pertsona jarri berrogeialdian.\nOsakidetzak ospitaleak antolatu ditu 600 ohe gehiago prest edukitzeko moduan, kasuak azaltzen hasten badira behar bezala erantzuteko. Erizain boluntarioen eskea ere egin du. Nafarroan, adibidez, departamentu arteko batzorde bat eratu dute, eta protokolo bat ezarri dute; herritarrei zein osasun arloko profesionalei begira, hainbat irizpide eman dituzte. Akitania Berriko eskualdeak krisi zelula bat abian jarri du birusaren hedapenak sortu ditzakeen egoerak kudeatzeko.\n>Osasun publikoko arduradunek zenbait aholku eman dituzte, baina bat nagusiki: sintomak nabarituz gero —eztula, eztarriko mina, arnasa hartzeko zailtasunak...—, eta orain berri koronabirusa zabaldu den lekuren batean ibili badira, harremanetan jartzeko osasun zerbitzuekin. Osakidetzak telefono bat eman du: 900-20 30 50. Nafarroako Osasun Departamentuak beste telefono bat jarri du: 948-29 02 90. Gaur egun, arriskutsutzat jotzen dira Txina, Hego Korea, Japonia, Singapur, Iran eta Italia.\nAholkuak ere eman dituzte: eskuak urez eta xaboiz garbitzea; eztula egitean ahoa ondo estaltzea —besoaren barruko aldea edo zapi bat erabiliz—, eta botatzeko zapiak erabiltzea mukiak zintzatzeko.\nEuskal Herriko farmazia askotan bukatu egin dira aurpegirako maskak eta eskuak garbitzeko kremak, baita koronabirusak kutsatutako aurreneko bi pertsonen berriak iritsi aurretik ere.\nMehatxua «goi-goian» dago orain\nOME Osasunerako Mundu Erakundeak esan du okerrera egiten ari dela egoera. Zabaltzen jarraitzen du COVID-19 koronabirusak; tantaka, munduko herrialde askotan ari da agertzen, eta, ondorioz, hedatze orokor baten mehatxua «goi-goian» da. Afrikan ere kasu bat agertu dela jakin da gaur, eta horrek eraman du nazioarteko erakundea berriz arazoaren larriaz ohartaraztera.\n«Pandemia» hasi den galdetuta, hala ere, hitz hori saihestu egin behar dela esan du OMEk: «Izan ere, esan nahiko luke edonork duela gaitza harrapatzeko arriskua». Txinan izan zuen sorburua izurriak, baina, ordutik, handik kanpora ere, 4.351 kasu zenbatu dituzte, 48 herrialdetan. Gaur arratsaldeko datuak dira, iragankorrak guztiz, gorakada etengabea baita.\nBada itxaropenerako motibo izan daitekeen datu bat, ordea; Txinan apaldu egin dira nabarmen kasu berriak. Hortik ikas daitekeen lezioaren bila dabiltza adituak. Datuek erakusten duten hedatze bizkorrak sorrarazten dien ezinegona ezkutatu ezinik: «Kezka eragiteko modukoak dira».\nErakundeko eledun Tedros Adhanom Ghebreyesusek argi utzi du erronkarik garrantzitsuena «transmisio katea» etetea dela; horretan egin behar dute ahalegina mundu osoko osasun sistemek. «Birusa dutenak bakartu egin behar dira, eta haien kontaktuak kontrolpean izan». Adierazi du, halaber, hainbat zientzialari talde lanean ari direla txertoen eta tratamenduen bila, eta, ondo bidean, ikerketa horiei esker gaitzaren aurka egiteko sendagaiaren bat izango dela aurki: «Hainbat asteren bueltan».\nOraingoz, ordea, sintomak arintzeko botikak besterik ez dago. Ez da gaitz larria kasurik gehienetan; adinekoei eta aurrez osasun arazoak dituzten pazienteei, ordea, osasun arazo larriak eragin diezazkieke. OMEko adituek kezka azaldu dute errefuxiatuen guneekin; hango bizi baldintza kaxkarretan, ondorio larriak izan ditzake birusak. Nazio Batuen Erakundeak ere lasaitasuna eskatu du; esan du ez dela izuak jota gelditzeko garaia, baizik eta prestatzekoa, ongi prestatzekoa.\nGeldialdi baten beldur, krisi osteko asterik txarrena izan dute burtsek