Elkarrizketak kultura arloko pertsonei : Albisteak,bideoak eta argazkiak | EiTB Gai interesgarriak\n1 / 28\tHurrengoa\nAlauda Ruiz de Azua barakaldar zinemagileak "Cinco lobitos" pelikula estreinatuko du ostiralean Hegoaldeko zinema aretoetan, Berlinaleko parte-hartzearen eta Malagako zinemaldiko sarien bermearekin.\nEstibaliz Urresola laudioar zinemagileak Cannesko Kritikaren Astean estreinatuko du "Cuerdas" film labur soziala. Berarekin hitz egin dugu.\nIzaro Andres abeslaria izan dute gonbidatu saioan. Argitaratu berri duen 'Limones de oro' lan berriaz mintzatu dira berarekin.\nFrank Gehry: ''Guggenheim proiektua egiteko Euskal Herriko artea eta literatura ikasi nituen''\nBilboko Guggenheim Museoaren 25. urteurrenean, Los Angeleseko bere estudioko ateak ireki dizkigu Frank Gehry arkitekto goraipatuenetarikoak.\nLiteratura eta saiakerak: Danele Sarriugarte eta Iñigo López Simón, solasean\nLópez Simonek, elkarrizketaren hondarrera, aspaldiko laguna duen Danele Sarriugartek plazaratutako azken lana duen Henry David Thoreauren "Walden" saiakera ekologistaren itzulpenak 2021eko Nafarroako Liburudenden Elkartearen euskarazko libururik onenaren saria jaso du.\nDaniel Innerarity: "Misil bat erabiltzen duenak desinformazioaren armak erabiliko ditu, guk nahi ala ez"\neitb.eus-ek gaur egungo gizarteak pairatzen duen informazio-saturazioaz eta horren kudeaketaz galdetu dio filosofoari, baita hedabideen funtzioaz eta gerraren testuinguruan informazioaz egiten den erabileraz ere.\n'Azken etxea' izenburuarekin kaleratu berri du Arantxa Urretabizkaia idazleak azkeneko nobela. Bost urte pasa dira Urretabizkaiak azkeneko liburua kaleratu zuenetik, eta lan honen sorkuntza prozesua nolakoa izan den kontatu digu.\nMikel Moreno abeslaria izan dugu gonbidatu bezala. "Esnatu baino lehen" bere lehendabiziko bakarkako diskoa kaleratu du, eta bertan bildu dituen kantak aurkeztu dizkigu. Gainera, bere musika ibilbidean hainbesteko garrantzia izan zuen 'Kauta' taldean bizitako esperientziak ere gogoratu ditugu.\nAgus Garmendia: “Poztasuna, dantza eta erritmoa ekartzea da Kilimak taldearen helburua”\n2018an sortu zen Kilimak musika taldea, Hernanin. Runbaren doinuak erabiliz bihotzak eta buruak alaitu eta jendea dantzara gonbidatzen dute. Gaztea irratiaren "Entzule saria" jaso zuten 2020ko Maketa Lehiaketan, eta oraingoan, 'Euskal Herriko Runba' diskoa aurkeztera etorri dira.\n“Zaintzaren zailtasunak erakusten ditugu ‘Ama’ antzezlanean; dena ez dela armonia, oso-oso zaila dela”\nAma antzezlana ezagutzeko aukera izan dugu. Elkar zaintzearen inguruko antzezlana da, eta gurasoez nahiz alabaz arduratu behar eta horretan esperientziarik ez duen, gizonaren inguruko istorioa du ardatz. Jokin Oregi zuzendaria eta Ana Meabe zuzendari laguntzailea izan ditugu gurekin\n“Emakumea bere gorputzaren jabe dela aldarrikatzen zen 1963an, gaur egun oraindik gainditu gabe daukaguna”\nGarazi Arrula Ruiz itzultzailearekin aritu gara solasean. Sylvia Plath famatuaren "The Bell Jar" eleberria itzuli du Garazik "Beirazko Kanpaia" izenarekin. Gainera, Sylviaren inguruko informazioa ekarri digu ere.\nKarmele Jaio: ''Itzela da Korrika; hemen biltzen den energia eta emozio hau egunerokora eraman behar dugu''\nAize Otaño AEKko ordezkariarekin batera, Karmele Jaio idazleak egin du aurtengo Korrikaren azken kilometroa, eta berea da, beraz, mezua. Gurekin izan da mezu hori irakurri eta berehala; ikus ezazu elkarrizketa osorik.\nMertxe Rodriguez, Marimotots: "Lagunak Londresera ingelesa ikastera, eta ni Errigoitira barnetegira"\nGaztetxotan hala ibiltzen zela kontatu digu. "Euskal Herrian bizi zara, ez dakizu euskaraz, Londresera joan behar duzu ingelesa ikastera, euskaraz ez dakizula?".\n“1980an bi mugimendu garrantzitsu izan ziren: Ikastolen mugimendua eta bertso eskolaren mugimendua”\nMikel Mendizabal bertsolaria izan dugu gonbidatu bezala. Bertsolari aritzeaz gain, bertso irakasle eta eragilea izan da bere bizitzan zehar eta, besteak beste, Ikastolen Elkartean bertsolaritzari buruzko proiektuan buru-belarri aritu da 1982az geroztik.\nMaryse Urruty “Emakumeei buruz hitz egin nahi nuen, emakumez soilik osatutako istorio bat sortu”\nBarbara Rivas, Maryse Urruty eta Joana Olasagasti izan ditugu, Oihana antzezlana aurkezteko. Emakumeek mendeetan zehar dantzaren bitartez transmititu dituzten jakintza eta ohiturak eten egingo dira belaunaldiko azken emakumearekin, Oihanarekin.\n“Arnas poetikoa bere izatearen sakon-sakonetik iristen zitzaion Joxan Artzeri”\nBalea Zuria argitaletxeak “Enborretik” Joxan Artzeren antologia argitaratu du poeta zendu eta lau urtera, eta Pello Otxoteko berorren paratzailearekin hitz egin dugu.\n“Hitz txar batek, musika on bat zauritzen du; hitz on batek, eta erdipurdiko musikak, abestia altxatzen du”\n1993ko Martxoaren 26an Iruñean hasi, eta Bilbon Apirilaren 4an amaitu zen, Korrikaren 8.edizioa. Tapia eta Leturia izan ziren urte hartako "Aide Korrika" abestiaren egileak. Honi buruzko informazio gehiago emateko etorri da Xabier Berasaluze, "Leturia" pandero-jotzailea gurera\n“Euskaraz abesten zuten taldeen beharra zegoen hasi ginenean, jendeak hori nahi zuela ikusten zen”\nKorrika 22.ediziora iritsi da, eta urtero kantu bat izan du. 1983an hirugarren Korrika egin zen eta urte hartarako 'EGAN' musika taldearen abesti ezagun bat aukeratu zuten. Nondik sortu zen kantua? Norena da doinu originala? Xabier Saldias berak erantzun digu horri.\n''Abenturaz eta umorez betetako pelikula da 'Orkestra Lurtarra'''\n'Orkestra Lurtarra' euskaraz egindako animaziozko pelikula estreinatuko dute apirilaren 8an zinema-aretoetan. Proiektua aurkezten izan dira 'Ahoz Aho'n Miren Berastegi, Imanol Zinkunegi eta eta Joseba Ponce.\n''Amatasunaren inguruko hausnarketa planteatu dugu 'AMAraun' ikuskizunean''\nOihana Iguaran bertsolariak eta Amaiur Luluaga dantzariak bat egin dute 'AMAraun' ikuskizuna proposatzeko. Musika, kantua eta dantza uztartu dituzte, amatasunaren inguruko hausnarketa sakona planteatzeko.\n“Antzezlanaren salmenta ez da erraza izan; kosta egin zaigu euskal eszenaren panoraman muturra sartzea”\nAntigone edo ezetzaren beharra antzezlaneko hiru aktore izan dira platoan: Jon Ander Urresti, Matxalen de Pedro eta Xanti Agirrezabala. Mendeetan zehar, gizartean dauden arazoak ditu ardatz bertsio honen istorioak, umore eta tragedia ikuspuntutik. Gainera, 2022ko Donostia Antzerkia Saria irabazi du\nMarc Casals: "Desberdintasunaren deskubrimendu etengabea da Bosnia"\nMarc Casals itzultzaile eta idazleak "La piedra permanece" liburua aurkeztuko du apirilaren 1ean, ostiralarekin, Donostian, Bosnia-Herzegovinari egindako begirada erakargarri, iradokitzaile eta zintzoa.\n“Orekatua atera zaigu disko berria, izen potenteak daudelako baita guri ilusio handia egiten digun jendea ere”\nBelako musika talde bizkaitarra izan dute gonbidatu. Oraingo honetan azken lana aurkeztu dute: Plastic drama diskoaren "Deluxe Edition" biniloa, apirilaren 8an argitaratuko dutena. Gainera, "Belako pandemic tour 2020" dokumentala ere izan dugu hizpide.\n“Lan handiena denboran atzera egitea izan da; Dylanek zein sentimendu eta pentsamendu izan zezaken hautematea”\nXabi Payak Bob Dylanen 100 kantu itzuli ditu eta 'Bob Dylan 100 kantu' izeneko liburu batean antolatu ditu abesti hauek. 2 urteko lana izan da hau Xabirentzat eta gaur, liburua aurkeztera etorri da gurera.\nSustrai Colina: ''Ohorea sentitzen duzu Korrikako kanta egiteko deitzen dizutenean, baina bertigoa ere bai''\nAurtengo Korrikako abestiaren hitzak Sustrai Colinak egin ditu. Kantuaren sormen prozesuari buruz gehiago jakiteko Iruñeko AEKn elkartu gara berarekin, eta Korrika nola bizi duen kontatu dio Eider Perezi. Bestalde, Josu Aldama Zigoitiako AEK-ko irakaslearekin ere izan gara.\n64 poema bildu ditu Hedoi Etxartek ''Sortaldekoak'' izeneko poesia liburu berrian\nIdazlea, itzultzailea eta musikaria da Hedoi Etxarte, eta 'Sortaldekoak' izeneko bere hirugarren poesia liburua plazaratu du, non, gai eta esparru askotariko 64 poema bilduz, haurtzaroen segidekin lotutako genesia osatu duen, bere ahots poetiko indartsu eta bereziarekin borobildu duena.\nNiña Coyote: “Nahiko abstraktuak izaten dira gure letrak, ez dira oso narratibo edo esplizituak izaten”\nNiña Coyote eta Chico Tornado, Ursula Strongek eta Koldo Soretek osatzen dute biko musika taldea, izan da protagonista gaurko saioan. Euren laugarren diskoa aurkeztera joan dira: Niña Coyote eta Chico Tornado vs. Don Condor eta Ñora Alacran.\n"Bizitzeko eta arriskatzeko gogoa pizten duen pelikula itxaropentsua da 'La cima'"\nOstiral honetan iritsiko da zinema aretoetara Ibon Cormenzanaren pelikula berria, Patricia López Arnaiz eta Javier Rey protagonista dituena.\n“A Capella abesten dugun arren, base musikalak ere sartzen ditugu, dantza pixkat... jendea aspertu ez dadin”\nDemode Quartet musika laukoteko hiru kide izan da gurean, Iker Huitzi, Joli Pascualena eta Santi Romano hain zuzen ere. A capela abesteko modua eta umorea uztartzen duen taldea da eta momentu honetan, Kutsidazu bidea Ixabel ikuskizunarekin ari dira.\nAlberto Urretxo, Soinuaren Bidaia: ''Musika klasikoa ez da gehiegi bultzatzen Euskal Herrian''\nAlberto Urretxo tronboi-jotzaileak Soinuaren Bidaia taldea sortu zuen 2015ean eta atera berri duten 'Confluencias-Topaketak' diskoa aurkezten izan da 'Ahoz Aho'n. Musika klasikoaz hausnartzeko aprobetxatu dugu.\n''Zeinen Ederra Izango Den festibalak beste normaltasun batean aritzeko aukera emango digu Zetak taldekoei''\nPello Reparaz musikaria izan dute solaskide. Apirilaren 2an "Zeinen ederra izango den fest" antolatu dute Barakaldoko BECen, eta horren berri eman du. Bertan, besteak beste, Gatibu, ETS, Zetak, Iseo & Dodosound, Sua, Ezpalak, Los Chikos del Maiz, Ene Kantak, Motxila 21 eta Maren arituko dira.\nPiztiak taldeak 'XXX' diskoa kaleratu du 30. urteurrena ospatzeko\nTxomin Uriberen bisita izan dug 'Ahoz Aho'ko platoan. Iaz 30 urte bete dzituen talde ondarrutarrak, eta, hori dela eta, kaleratutako proiektuaren inguruan solasean aritu gara.\nGoizalde Landabaso: ''Mina beste modu batera tratatu behar duela uste du ''Krakovia''ko protagonistak''\nGoizalde Landabaso idazle eta kazetari deustuarrak "Krakovia" lehen eleberria plazaratu du, non, esperientzia pertsonal batetik abiatuta, ospitaleratuaren bizitza lehen pertsonan narratzen den.\nNola abiatu zen Neomak musika taldearen proiektua?\nNeomak taldeko Garazi eta Eneritz gonbidatu ditugu gure sukaldera. Kozinatzeaz gain, haien proiektuaren berri eman digute. Kepa Junkerarekin abiatutako bideari jarraipena eman nahi izan diote.\n''Txikia'', Zelanda taldearen arrakasta, zuzenean jo du Fran Uriasek\nZelanda taldeko Fran Urias musikaria 'Ahoz Aho' saioan izan da, eta zuzenean jo du 'Txikia' kanta. Gainera, taldearen ibilbideaz mintzatu da Ilaski Serranorekin. (Elkarrizketa, osorik, EITB Nahieran-en)\nIone Atenea: "Etxeak pertsona batzuen historia ezkutatzen zuen, eta ez nuen zakarrontzira bota nahi"\nNafar zinemagileak Punto de Vista jaialdiaren Sail Ofiziala irekiko du, lehiatik kanpo, etxe batean aurkitutako objektuen bidez bertako biztanle zenduen bizitza sorberritu eta asmatzen duen istorio batekin.\nEric Dicharray, Paloma Rodriguez-Miñanbres eta Mikel Reparaz, asteko 'Galdetegia'n\nZenbait liburu proposamen egiteko eskatu diegu aste honetan Eric Dicharrayri, Paloma Rodriguez-Miñanbresi eta Mikel Reparazi.\nM. Amuriza: ''Leiren buruan barne-liburutegi amaigabea duela segituan ohartu ginen bertso-eskolan''\nLiteraturak eta bertsogintzak ez ezik, adiskidetasunak ere lotzen ditu Miren Amuriza eta Leire Vargas. Saiora gonbidatu dugu, besteak beste, Leireren sormenaren inguruan solasteko.\nLeire Vargas: ''Nire kezketatik abiatutako poemak dira, baina badute fikziotik ere''\n'Dena ametsa den irudipena' poema-liburuaren inguruan hitz egiten izan gara Leire Vargasekin.\nEuropar Batasunak 'brexit'a urtarrilaren 31ra arte atzeratzea erabaki du\nBrexita urtarrilera arte atzeratzea eskatu du Johnsonek, ados egon ez arren\nTuskek 'brexit'aren luzapena onartzeko gomendatuko die EBko kideei\nItunpeko sindikatuek Hezkuntza barne hartuko duen 'ad hoc' hizketa proposatu dute\nBihar beste jardunaldi bat\nLaLigak ez du etenik\nBizkaiko kiroldegietako langileek bi asteko greba hasiko dute gaur\nEhunka lagun Kataluniako epaitegietara, 'proces'en epaiarengatik autoinkulpatzeko\nEba Blancok alderdia 'batzea' jarri du helburu, idazkari nagusi izendatu berritan\n'Eba Blancoren aldarrikapenak ez dauka zilegitasunik'\nRPK Araskik erdietsi du garaipen bakarra Emakumezkoen Endesa Ligan\nZinemaren 17. Jaia\nSarrerak 2,90 euroan Hegoaldeko zinema aretoetan, asteazkenera arte


Marmara Musik, XIII. Neguko Bidaia zikloa amaitzeko - bizkaie.biz\nBizkaie! 2021-03-03 09:24 Musikea\nMartiaren 6an izango da kontzertua, Areetako Andres Isasi Musika Eskolan.\nGetxoko zirkuitu musikalaren seigarren eta azken hitzordura helduko gara zapatuan, hilak 6. Neguko Bidaiaren XIII. edizinoko egitaraua biribilduko dau Marmara Musik seikote bizkaitarrak. Kontzertua urtarrilaren 23an zan egitekoa, baina taldeko kideetako bat gaixorik jarri zanez, atzeratu egin behar izan eben.\nAreetako Andres Isasi Musika Eskolan izango da kontzertua. Berez, Getxoko Udalak azaldu dauenez, kontzertu bi izango dira: arratsaldeko 18:15ean eta 20:00etan. Modu horretara, jente gehiagok disfrutau ahal izango dau Marmara Musiken jazzagaz, pandemiaren erruz aforoak mugatuta dagozan ezkero. Sarrerak 5 euroan dagoz salgai.\n2001ean sortu eben Marmara Musik taldea, jazzaren inguruan proiektu barri bat antolatu nahi eben sei musikari bizkaitarrek. Zapatuko kontzertuan honeek musikariak egongo dira oholtzan: Esteban Valcarcel (tronpetea), Jon Etxeandia (klarinetea eta ahotsa), Dani Lara (tronboia eta ahotsa), Oscar Andollo (bateria), Aitor Mujika (gitarrea) eta Ander Lozano (tubea).\nGetxoko kontzertuaren errepetorioan, jazzaren alorreko hainbat estilo eta jokeratatik errepasoa egingo dau Marmara Musikek. Jazz tradizionalean hasi eta New Orleans zein swing erako piezak be joko ditu seikoteak. Saioa amaitu eta gero, entzuleakaz barriketaldia egingo dabe musikariek.


Sormen tailer bertikalaren ondorio nagusiak | IKD GAZtE\nSormen tailer bertikalaren ondorio nagusiak\nmaiatza 12, 2012 apirila 21, 2016 / ikdgazte\nBi tailer bertikal antolatu genituen arren, bakarrik Informatika Fakultatekoa aurrera atera zen. Horregatik, lehenik eta behin IKD GAZtEk eskerrak eman nahi dizkizue bertan egon zinetenei. Lan ta lan egon ondoren, ideia eta ondorio oso interesgarriak biltzera lagundu zeniguten.\nOro har, ikasleriak nortasun unibertsitario indartzea eta informazio era eraginkorrean jasotzea eta bidaltzea, bere eskuetan dagoela ikusten du. Azpiegituren gaia, aldiz, bere eskuetatik kanpo dagoela pentsatzen du. Unibersitatean dauden eragile desberdinen kooperazioan eta formakuntzaren eguneraketan eta egokitzapenean eragin dezakeela uste du ikaslegoak.\nOndorio nagusi batzuk aipatuko ditugu:\nInformazioa ez da era egokian transmititzen. Batzutan, informazio falta dago, besteetan, gehiegizko informazioa eta askotan desinformazioa. Informazioa goitik behera eman ez ezik, behetik gora ere eman beharko litzateke. Ikaslegoak ondorengo gaien informazioa nahi du: bekak, irteera profesionalak, metodologia berriak, ekintza kultural eta kirol ekintzak, mugikortasun programak, etabar.\nEuskararen erabileraren normalkuntza eskatzen da.\nIkasleriaren integrazioa bultzatzea eta klasean eta orokorrean unibertsitatean ikaslegoaren parte-hartzea sustatzea, EHUn giro ona sortuz.\nIdeiak, iradokizunak, komentarioak, ekarpenak… egiteko espazio bat sortzea.\nIkasleria eta iraskaslegoaren harreman hobea sustatzea. Lanak, proiektuak, azterketak, datak… adosterako orduan, eragile hauen koordinazioa eskatzen da.\nErrealitate laboralerako prestakuntza egokia, proiektu errealetan oinarritutako metodologia aktiboak bultzatuz.\nBeste zentroetako eta beste unibertsitateetako ikasleekin harreman gehiago izatea. Elkarrekin proiektuak aurrera eramatea.\nUnibertsitate, Instituzio, enpresa, gizarte,…eragile hauen kolaborazio eta kooperazioa indartzea.\nAnimo azken txanparekin!\n← TAILER KREATIBO BERTIKALA ENPRESARITZAN · TALLER CREATIVO VERTICAL EN EMPRESARIALES\nDocumento de compromiso →\nOne thought on “Sormen tailer bertikalaren ondorio nagusiak”\nPingback-a: Informatika taillerreko inpresioa | IKD GAZtE


Emakume langabeen kopuruak behera egin du berriro Oñatin — Berbia\nDatu orokorretan ez da aldaketarik izan eta 357 langabe zenbatu dira, urrian bezala\nAdin eta sexuaren araberako kopuruei erreparatu behar zaie Oñatin azken hilabetean izan diren aldeak ikusteko. Emakumeen langabeziak behera egiten jarraitzen du, nahiz eta orokorrean, urrian zenbatu zen langabe kopuruak bere horretan dirauen.\nEmakumeen langabeziaren jaitsiera uztailaz geroztik antzematen ari gara; proportzio handiagoan edo txikiagoan baina murrizten ari da hilabetez hilabete, uztailetik hona. Eta azaroan gainera, 25 eta 44 urte bitartekoen artean emakumeak gizonezkoak baino gutxiago dira, eta hori berria da Oñatin. Normalean bereizten ditugun adin tarteetan, 25 urtetik beherakoak, 25-44 urte artekoak eta 45etik gorakoenetan, lana topatu ezinda dauden emakumeak gehiago izaten dira. Baina azaroan ez zen hori gertatu 25-44 urte artekoetan, esan bezala. Uztailean, emakumeen langabezia murrizketa hori igartzen hasi zenean, Oñatin langabezian zeuden 100 lagunetatik 59 emakumeak ziren, azaro amaieran 54 dira, 5 puntuko gutxiago beraz lau hilabetetan.\nPandemia aurreko egoerarekin alderatuta berriz, hau da, 2019ko azaroko datuak eskutan, orduan ere handiagoa zen langabezian zeuden emakumeen portzentajea % 56,4, hain zuzen ere. Orokorrean, dena den, orain bi urteko langabezia datuak hobeak ziren, orduan, 312 langabe zenbatu ziren herrian, orain baino 45 gutxiago, eta langabezia tasa % 5,73 zen, egun, %6,56 da.\nEremua handituta, azaroan, 1.076 langabe gutxiago zenbatu dira Hego Euskal Herrian. Aipagarria da Araban, Nafarroan eta Bizkaian langabe kopurua murriztu bada ere, Gipuzkoan, pitin bat handitu dela. Gizarte Segurantzak beste 2.614 kotizatzaile irabazi ditu, eta inoizko kopururik handiena du, une honetan.


Agifesek kanpaina berria jarri du martxan - Noticias de Gipuzkoa\nAgifesek kanpaina berria jarri du martxan\nsara ibarguren 28.05.2021 | 01:59\nRosalía, Gurutze eta Ramón, Agifeseko 'Buru osasunaren zaindariak' kanpainaren protagonistak. Argazkia: N.G.\nBuru osasunaren zaindariak kanpaina 2021ean eta 2022an zehar garatuko da. Hainbat fase izango ditu eta lehenengoa atzo abiarazi zuten Gipuzkoako Foru Aldundian hiru protagonisten aurkezpenarekin. Rosalía, Ramón eta Gurutze osasun mentaleko arazoak dituzten pertsonen senideak dira. Haiek zaintzeaz ardura-tzen diren superheroiak dira eta euren botere guztiak baliatzen dituzte pertsona horien euskarri izateko. Egunerokotasunean euren kapa ikusezina bada ere, Agifesek hiru superheroi horien kapak berdez tindatzea erabaki du, buru osasuneko arazoak dituzten pertsonen senideen lana azpimarratzeko abiatu duen kanpainako protagonistak izango direlako.\nDatozen asteetan Rosalíak, Ramónek eta Gurutzek euren esperientzien berri emango dute, buru gaixotasunari aurre egin eta nahasmendua duen senideari ahalik eta hoberen laguntzeko ikasitakoa partekatuz.\n"Zalantzarik gabe, gizarte, osasun eta erakunde esparruetatik eskain-tzen ditugun buru osasuneko programak eta zerbitzuak oinarrizkoak dira, baina ezin dugu ahaztu osasun mentaleko arazoak dituzten pertsonei egunero laguntzen dietenen zeregina. Hain zuzen, hurbileneko senideak dira buru nahasmendua sufritzen duten pertsonen errekuperazio prozesuaren zutabe nagusienetarikoa", azaldu zuen aurkezpenean Ruth Encinas Agifeseko gerenteak.\nEncinasen arabera, azken urte honetan, batez ere itxialdi garaietan, "familien jarduna are nabarmenagoa izan da, bai eta haien laguntza-beharra ere".\nKanpaina berrian hiru superheroiak kapa berdearekin ageri dira, gure iruditegiko superheroiei keinu eginez. "Beraien superboterea, gure gizarteko pertsona askorena bezala, buru osasuneko arazoa duten senitartekoen euskarri izateko, haiei lagundu eta zaintzeko gaitasuna da; ez gehiegizko babesetik edo heroitasunetik, baizik eta beren senidearen prozesua ulertu eta errespeta-tzetik", gaineratu zuen.\nBestalde, Maite Peña Gizarte Politiketako foru diputatuak azpimarratu zuenez familiak dira buru osasun arazoak dituzten pertsonei lagun-tzeko sarerik hurbilena. "Elkarteak eta erakundeak ere hor gaude,noski, laguntza eta zaintza sare hori indar-tzeko", esan zuen.\nDatozen hilabeteetan, Agifesek hainbat ekintza egingo ditu kanpaina honen baitan; besteak beste, kartelak eta bideoak lehen pertsonan egindako testigantzekin, komunikazio eta sentsibilizazio ekintza ugari, eta hi-tzaldiak ere eskainiko ditu Gipuzkoako hainbat herritan.\nNahasmendu psikologikoa. Osasun Mentalaren Elkartearen arabera, lau pertsonatik batek nahasmendu psikologikoren bat garatzen du bizitzan zehar.\nDepresioa. EAEko gizonen %9k eta emakumeen %17k depresio eta antsietate sintomak ditu.\nSuizidioa. Bi egunetik behin pertsona batek bere buruaz beste egiten du Euskadin.\nAgifes (2020). Agifesek 977 bazkide zituen iaz; 322 hitzordu antolatu ziren harrera-programaren bidez; 726 pertsona artatu zituzten zerbitzu desberdinetan.\n"Itxialdi garaietan buru nahasmendua dutenen familien laguntza-beharra nabarmenagoa izan da"\n"Elkarteak eta erakundeak ere hor gaude, laguntza eta zaintza sarea indartzeko"\nGizarte Politiketako foru diputatua\nUnibertsitatez kanpoko 255.763 ikaslek D ereduan ikasi dute.\nEstropaden zirrara larunbat honetan Donostian.\nHamalau gazte lehen sektorean hasiko dira aurten.


Perretxiko eta txanpinoi beteak: 5 ideia dastatzeko | Consumer\nPerretxiko eta txanpinoi beteak: 5 ideia dastatzeko\nUdazkeneko altxor hauez gozatzeko errezetak, perretxiko-jakoboetatik gazta eta piperrekin, perretxikoak ganbekin, soja eta baratxuri-ukitua\nPerretxikoek, baso udazkeneko altxorrak, lurrin leuna dute eta zapore delikatua dute. Plantxan prestatzeko egokiak dira, oliba olio bat, baratxuri ukitu bat eta gatz apur bat besterik gabe. Baina, era berean, aukera dago labean prestatzeko, modu errazean, eta ukitu pertsonala emateko, saltsa edo betegarri batzuekin batera, haien zaporea osatzeko. Aukera hau ezin hobea da perretxikoen ugaritasun-garai honetarako, sukaldean dibertitzeko errezeta berriak probatu nahi baititu. Perretxikoak eta txanpinoiak betetzeko bost proposamen dira hauek.\nPerretxikoak eta txanpinoiak, bakarrik, plantxan oliba-olio birjinarekin eta gatz pitin batekin plantxan eginda, ez dira osagai gehiago behar. Baina saltsak, kremak eta betegarriak dituzten beste prestakin batzuk ere onartzen dituzte.\nPerretxiko eta txanpiñoien txapelaren forma aprobetxatuz, oso ohikoa da buelta ematea, aldea gorantz irekita utziz, elikagai gogokoenekin betetzeko.\nBaina perretxiko guztiek ez dute bete beharreko txapela, batzuen forma laua eta luzanga baita. Kasu horietan, san jakobo izeneko plater bat egin daiteke; bi perretxiko-xerra eta gazta, urdaiazpikoa, piperrak, bexamel bat, kontserbako antxoak… Aukerak gustu adina daude.\n1. Perretxiko-san jakoboak gaztarekin, antxoitarekin eta piper erreak\n400 gramo perretxiko salteatu behar dira, gutxi gorabehera, txapel zabal batean, olio eta gatz pixka batekin zartagin bero batean, gordinik gera daitezen. Salteatutakoan, xukadera batean jarri behar dira, sukaldeko olioa askatzeko.\nBi perretxikoren artean piper erreak, gazta-xerra bat eta antxoa xukatu bat jartzen dira olio-kontserban. Bi arrautza egin eta San Jakoboak perretxiko, arrautza eta ogi birrinduarekin pasatu. Zartagin batean frijitu olio bero-beroa, “bira eta buelta”, azala gorritu arte.\nGorritu ondoren, perretxikoz betetako san jakoboak plater batera eramaten dira, frijitzean soberan dagoen gantza xurgatzeko. Ondoren, hozten utzi gabe, beste plater edo erretilu batean agertzen dira, tomate-entsalada batekin.\n2. Perretxiko-bexamelaz betetako perretxiko-kapelak eta labean gainerreta\nLehenik, perretxikoak garbitu behar dira, txapela txikia eta itxia izan behar dute, eta txapela zurtoinetik bereizi. Kapelak gorde eta zurtoinak xehatu. Halaber, brunoise batean (oso pikor finean) tipulin fresko batez eta baratxuri-ale batez ebakitzen dira.\nTipula eta baratxuria sueztitu zartaginean oliba-olio koilarakada batekin. Tipula bigunduta eta horixka dagoenean, bota zatikatutako zurtoinak eta utzi egosten bigundu arte. Ondoren, zatitu urdaiazpiko ondua karratutxo txikitan, eta utzi sutan 30 segundoz. Azkenean, ardo zuri koilarakada bat botatzen da, eta alkohola lurruntzeko une batzuk itxaroten dira. Irin koilarakada batekin ligatu, betegarriarekin nahastean, baso erdi esne gehitu eta bexamel motako krema osatu arte mugitu.\nPerretxiko-kapelak apur bat salteatu zartaginean oliba-olio tanta batzuekin, “itzuli eta itzuli”, eta perretxikoak bexamelarekin bete. Ondoren, gainetik birrindu gazta eta gainerre labean, gainazala gorritu arte. Momentuan zerbitzatu, nahi izanez gero, tipulin apur batekin gainean.\n3. Txanpiñoiak tomate saltsa eta pikillo saltsarekin\nTxanpinoiak garbitu eta zurtoina kendu ondoren, plantxan prestatu behar dira oliba-olio tanta batekin, “bira eta buelta”, bi aldeetatik gorritu arte, eta gatz puntuan jarri.\nBestalde, tomate-saltsa “brava” pixka bat prestatzen da. Horretarako, litro-laurden bat etxeko tomate-saltsa, pikillo piper, oliba-olio koilarakadatxo bi, koilarakadatxo bat ozpin koilarakadatxo, Kaienako piperbeltz txiki bat, piperbeltz beltz bat eta gatza jartzen dira. 10 minutuz irakin, irabiagailuarekin birrindu eta berriro su ertainean irakiten hasi, beste 10 minutuz. Tomate-saltsari gatza, gozotasuna eta mina ematen zaizkio, eta, krema indartsu horrekin, dagoeneko prestatzen diren txanpiñoien txapela betetzen da.\nHoriek aurkezteko, herriko ogi-torrada batzuen gainean jarri behar dira, eta tipulin batzuekin apaindu.\n4. Perretxikoak ganbekin, soja eta baratxuri-ukitua\nLehenik tipulin fresko laurden bat zuritu behar da, eta bi baratxuri-ale, txiki-txiki eginda. Zartagin batean oliba-olio koilarakada pare bat salteatu su ertainean, pixka bat horitu arte. Une horretan, 100 gramo ganba oso zatikatu gehitzen dira, sueztitu, koilarakada bat irin bota pixka bat ligatzeko, eta, gero, ligatzen utzi, eta pixka bat irakin, alkohola lurruntzeko. Soja-saltsa eta tipulin txikitu tanta batzuekin zapore ukitu bat ematen zaie eta leku epel batean ganba-krema gordetzen da.\nOndoren, perretxikoak txapel zabalarekin garbitu, zurtoina kendu eta plantxan prestatzen dira “bira eta buelta”, bi aldeetatik gorritu arte. Ondoren, ganba-kremaz bete eta, barruan ganba-betegarriarekin minutu batez, ahoz gora egosten utzi. Azken bigarrenean, soja-ukitua ematen zaio zartaginean edo plantxan, perretxikoaren azalean karamelatzeko.\n5. Txanpinoiak gazta-kremarekin curryarekin\nLehenik eta behin, txanpiñoiak garbitu, zurtoina kendu eta plantxan prestatu oliba-olio tanta bat, “bira eta buelta”, bi aldeetatik gorritu arte. Gatz-puntuan jarri eta gorde egiten dira.\nBien bitartean, zartagin batean, koiperik gabe, 100 gramo keztatu keztatu txiki-txiki salteatzen dira. Kurruskaria dagoenean, sutatik atera eta koipea xukatu, bota egingo da. Hirugihar kurruskaria gorde eta 250 gramo gazta nahasi, igurzteko eta curry koilarakadatxo batekin. Dastamenaren arabera, zapore puntuarekin jartzen da, gatz edo curry ukitu batekin. Piperbeltz berria ere eman dakioke.\nKrema horrekin, txanpiñoi beroak bete eta labean pare bat minutuz sartu, gazta-krema curryra, keztatutako hirugiharrarekin.\nhorno-eu janaria prestatu perretxikoak


mailarik gabe – 2 orrialdea – AUSTARRI mendi taldea\nHome Archive by category "mailarik gabe" (Page 2)\naustarrimenditaldea 2019-11-12 2019-11-12 0\naustarrimenditaldea 2019-11-07 2019-11-07 0\namaritu eta armikelo\naustarrimenditaldea 2019-11-04 2019-11-04 0\nAmaritu mendi apala da eta ez dago Gasteiztik urruti, baina ingurune bakartia dirudi, basatia. Artadiak estaltzen du ia gehiena eta lur-azala urratuta dauka han-hemenka, baina ibiltzeko leku erosoa da, bide ugarik zeharkatzen baitute baso lehor hori. Mendialdea mendebaldera luzatzen da, Armikelo eta Arrato aldera, eta igoera arin eta errazeko mendiak…\nxx. mendizale eguna\naustarrimenditaldea 2019-10-16 2019-10-16 0\nHurrengo irteera, Lemoa aldera izango da: Lemoako eskolak-Lemoatxa (363)-Aspunta (365)-Lemoako eskolak (Arratia, Otxandio, Ubide eta Zeberioko Mendizale Eguna). Urriaren 27an, igandea, goizeko 10:00etan irteera Lemoako eskoletatik. Izena emateko, urriaren 23 arte/tfnoa.: 656415597 edo Mendi Taldearen lokalean. Helduak 5€, umeak dohan. Amaieran, 13,00ak inguruan, luntxa.\npr-b 11 zubialde\naustarrimenditaldea 2019-09-19 2019-09-19 0\nHemen duzue Zeberion izango den txangoaren kartela eta informazioa, inskripzioa nola egin…PR-BI 11 ZUBIALDE. BIZKAIKO 2. XENDAZALETASUN LIGA urriak 6 antolatzailea: AUSTARRI M.T. – BIZKAIKO MENDIZALE FEDERAZIOA inskripzioak: Urriaren 3 a baino lehen ZUBIALDEKO PLAZAN ALKARTUKO GARA GOIZEKO 9:00 etan IRTEERA EMATEKO\nsamelar eta valdomingueru\naustarrimenditaldea 2019-09-03 2019-09-03 0\nIrailaren 14 eta 15ean Europako Mendiak aldera joango gara Samelar (2229) eta Valdomingueru (2265) mendiak egitera. Apuntatzeko epea gaur hasiko da eta irailaren 6an amaitu. Oraingoan, bigarren aukeran: – Urdonetik Tresvisoraino (6 km, 820 m./desn.) – Jitu Escaranditik Andara aterperaino (6,5 km, 435 m./desn.). Europako mendiak (gaztelaniaz: Picos de Europa;…\naustarrimenditaldea 2019-05-28 2019-05-28 0\nEkainaren 22 eta 23an Irati aldera joango gara Mendibeltz (1411), Arthanolatze (1531), Eskaleta (1447), Odeizügaña (1613) eta Bizkarze (1667) mendiak egitera. Harsüdürra mendilerroa Zuberoa eta Nafarroa Behera artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Arthanolatze mendia da, 1.531 metrorekin. Arthanolatze edo Arthanolatzegaina (Alguntza eta Latzegaina izenekin baita ezagutua), bere…\naustarrimenditaldea 2019-04-29 2019-04-29 0\nOraingoan Araba aldera abiatuko gara. Bertan, Arkamu mendilerroko Montemayor 1104, Kruzeta 1169 eta Repiko 1188 mendiak zapalduko ditugu. Arkamu Arabako mendebaldean eta —zati txiki bat— Burgosko probintziaren ipar-ekialdean dagoen mendilerro karstikoa da. Mendilerro honek Kuartangoko harana (iparraldean) eta Erriberagoitia (hegoaldean) banatzen ditu. Halaber, Badaiako mendilerroaren ondoan dago; bi mendilerrook Tetxa…\nzuperrori eta ireber\naustarrimenditaldea 2019-03-21 2019-03-21 0\nIreberreko mendilerroaNafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Ireber mendia da, 1.208 metrorekin, Aldatz (Larraun) eta Beruete herrien artean (Basaburua, Nafarroa). Igo beharreko mendia da Ireber eta ezagutu beharrekoa bere ingurunea ere. Hango baso, larre eta tontor harritsuek paisaia ederra osatzen dute, garbia, ibiltzeko aproposa, Aralar gogorarazten…\naustarrimenditaldea 2019-02-21 2019-02-21 0\nOraingoan, Bizkaitik ibiliko gara, Mañaritik Durangoraino Untzillatx tontorra zapalduz. Untzillatx edo Untzillaitz (934 metro) Bizkaiko hego-ekialdean eta Mañariako udalerrian kokatuta dagoen mendia da, Anbotoko mendilerroaren hirugarren puntarik altuena dena, Anboto bera (1.331 m.) eta Alluitz (1.040 m.) ondoren. Haitzaren oinarrian dagoen Untzilla baserriari zor dio izena. Inguru zoragarriak, merezi du…


Gabonetako tradizioak Kuban | Absolut Travel\nGabonetako tradizioak Kuban\nHerrialde honen ezaugarri bereziak direla eta, Gabonak Kuban Latinoamerikako beste herrialde batzuetan ospatzen direnetatik desberdina da. -Ko gobernu komunista Fidel Castro 1959an debekatu zuen ospakizun hori, baina hiru hamarkada geroago murrizketa hori kendu eta kubatarrek betiko tradizioak eta ospakizunak berreskuratu ahal izan zituzten.\nGabonak uhartera itzuli "ofiziala" 1998an gertatu zen Joan Paulo II.a Aita Santuak Kubara egindako bisita. Orduan Kubako gobernuak, Aulki Santuarekin adostutako keinuan, abenduaren 25a jai egun gisa izendatu zuen. Ideia jendeak oso harrera ona izan zuen, inoiz ahaztu gabeko alderdirik maiteenetako bat berreskuratu nahi baitzuten.\nBaina hala ere, Gabonak Kuban desberdinak dira. Kubako modu bizian eta alaian ospatzen da, nahiz eta beste leku batzuetako berotasuna eta, hein handi batean, erlijio osagaia izan. Eta agintariek ospakizunak onartzen dituzten arren, haietan ere ez dute parte hartzen. Adibidez, arraroa da Gabonetako apaingarriak aurkitzea edo gabon kanten musika entzutea uharteko herri eta hiri askotan, hala nola hirigune handietatik haratago. Habanako, Trinidad, Cienfuegos o Kubako Santiago.\n1 Gabon gaueko festak\n1.2 Bejucalgo txarangak\n2 Gabonak Kuban: gastronomia\nGabon gaueko festak\nKubako Gabon Gaua kolore eta pasio askorekin ospatzen da. Oporraldi hau bizitzeko modu honen adibiderik onenak bi tokitan aurki daitezke: Villa Clara y Bejucal.\nGabonen aurreko astean zehar Villa Clara San Juan de los Remedios jaiak ospatzen dira, deiturikoetan duten adierazpen koloretsuena dute festak, deklaratu Gizateriaren Ondare Immateriala UNESCOk egina.\nParranden tradizioa duela berrehun urte inguru jaio zen. Herriko bizilagunak banatuta daude bi alde: El Carmen eta San Salvador. Bi taldeek gogor lan egiten dute astean zehar karroza eta jantzirik deigarri eta ikusgarrienak diseinatzen.\nGabon gauera arte gauero Bi alderdiak kaleetan zehar desfilatzeko abian jartzen dira musika eta su artifizialen soinuarekin, erritmoan, alaitasuna eta ikusgarritasuna lehian. Biak onenak izateko lehian dauden arren, ez da irabazlerik aldarrikatzen. Helburu bakarra dibertitzea da, bideo honetan agertzen den moduan (Juan Manuel Pacheco da bere egilea):\nJaialdi hau uharteko zaharrenetakoa da eta Gabonak Kuban nola bizi diren oso adierazgarria da. Aro kolonialaren urteetakoa da, non jauntxoek beren esklaboei abenduaren 24a egun librea emateko baimena zuten. Esklabo beltzek, jatorriz Afrikakoak, atsedenaldi txiki hau gozatu zuten dantzan eta danborra joz.\nGaurko ospakizunak zertxobait desberdinak dira. Herria Bejucal Bitan banatuta dago txarangak: alde batetik Zilarrezko Ceiba, kolore urdina eta eskorpioaren irudia ikur gisa erakusten dituena, eta bestetik Urrezko Arantza, oilar baten efigiarekin kolore gorria eta pankartak hegan egiten dituena. Remedios parrandekin gertatu bezala, Gabon gauean bisitari gutxi erakartzen dituen lehiaketa da.\nGabonak Kuban: gastronomia\nBestela ezin den moduan, gastronomia oso leku garrantzitsua betetzen du Kubako Gabonen ospakizunean. Data hauek familiak eta lagunak mahaiaren inguruan biltzen diren garaia dira, bata bestearen sentimendu erlijiosoa edozein dela ere. Familia sinestunen kasuan, afaria nahiko goiztiarra da, bertaratu ahal izateko Gauerdiko meza.\nTxerri errea edo txerrikumea Kubako Gabonetako afari eta otorduetako plater nagusia da.\nUharteko hiri askotan gaua ikuskizun batekin amaitzen da su artifizialak. Urtean gertatzen dena Malecón pasealekua, Habanan. Asko dira leku honetara momentu honetaz gozatzera etortzen diren turistak.\nKubako Gabonetako sukaldaritzako plater nagusia da txerri errea edo txerrikumea, zeinen garrantzia indioilar erreak herrialde anglosaxoietan duenaren antzekoa baita. Haragia saltsa eta osagarriekin batera zerbitzatu ohi da arroz zuria, babarrunak, entsalada, pan o yuca mojoan, data horietako Kubako jaki tipikoa. Postreen atalean, tradizionalak aipatu behar ditugu gantzak eta laranja maskorrak.\nEz dago errotutako ohiturarik opariak trukatu ez Gabon gaueko afarian ez Gabonetako bazkarian. Hala ere, ohikoa da festa musika, dantza eta ron asko amaitzearekin, Kubako estilo garbienean.\nArtikuluaren bide osoa: Absolut Travel » Gabonetako tradizioak Kuban\nSan Valentin eguna, italiarren arabera\nSable sable, animalia altxor errusiarra


musika eta Ordiziako Musika Eskolaren historia ezagutu : Ordiziako Musika Eskola\nOrdiziako Musika Eskola ezagutu\nHerri aurreratuenek beti eskaini diote MUSIKAri arreta berezia. ARTEaren funtsezko adierazpen gisa, MUSIKA izan da eta izango da pertsonen garapen kultural eta harremanen alde aktiboa.\nGaldetu al dezakegu nola sortu zen Musika? “Gizakiak bere burua musika-tresna gisa aurkitu zuenean sortu zela Musika” esan ohi da. Aurkikuntza horren ondoren, musika egiteko bi iturri topatzen ditu Gizadiak:\nPertsonek erabilitako tresnek sortzen dutena.MUSIKA TRESNEK SORTZEN DUTENA.\nAhots eta arnas-sistemak sortzen duena: AHOTS-MUSIKA.\nProzesu horretan, Greziako kultura izan zen gakoa, kultura horren barruan garatu baitzen, 1500 urtetan zehar, ondorengo musika-sistemaren oinarriak. Greziako Goi-mailako Prestakuntzarako Sisteman, oinarrizko hiru arlo azaltzen ziren (gaurko gure Unibertsitatea zena):\nZientzia Zehatzak (Astronomia, Aritmetika, Geometria…)\nPitágorasek eta Euclidesek, orain 2.300 urte, ordurako lantzen zuten, batak “musika-eskalaren” garapena eta “bitarteen” garapena, besteak. Gero, horren elementu guztiak garatu ziren, eta horien hartzaile nagusienak, Erregeak, Printzeak, Gortesauak izan ziren… Erromantizismoan (XIX.mendea) aldaketa handia gertatu zen, Musikaren hartzailea herria izaten hasi zenean, eta gaur egun guztiok ezagutzen ditugun artista eta interpretatzaileak eta konpositoreak azaldu ziren.\nHorrela bada, XIX.mendetik, Ordizia ere aitzindari izan da musikaren garapenean, eta 1869an, gure herriko bizitzaren parte handi bat izaten hasi zen musika. Hasieran, liturgia-musikan eta jaiegunetako musika landu zen.\nGaur egungo Ordizia moderno eta aurreratu honetan, 30 urte baino geihagoz, ORDIZIAKO MUSIKA ESKOLA (OME) dugu herritarren prestakuntza musikala lantzeko erakunde gisa.\nOrdiziako 6 irakasleren ilusio eta bultzadari esker, musikaren garapenerako metodologia aurreratuak sortu eta egokitu zituzten horiei esker, ORDIZIAKO MUSIKA ESKOLA sendotzen joan da, eta Ordiziako musikariz gain, Euskadiko beste txoko batzuetakoak eta Europako gainerako herrietakoak aritzen dira. Eta horrek eman dio aberastasun berezia, esperientzia eta sentsibilitate ugari trukatzen baitira bertan. Gela horietatik milaka ikasle ibili da urte hauetan guztietan.\nAldi berean, hasierako bost diziplinekin batera, eskusoinua, pianoa, txistua, kantua eta hizkuntza musikala, beste hainbat aukera ere garatu dira, eta urte hauetan zehar 20 diziplina baino gehiago eskaini dira. Aurretik esandakoaz gain, honako hauek ere ikasi eta gozatzeko aukera dugu: bonbardinoa, klarinetea, txirula, gitarra, perkusioa, saxofoia, trikitixa, tronboia, tronpa, tronpeta, biolina, biolontxeloa, eta abar.\nLan horren guztiaren fruitu izan da ORDIZIAKO MUSIKA ESKOLAk musika-lanbide dutenen prestakuntzan egindako lana, gaur egun nazioarte mailan hainbat diziplinetan nabarmentzen direnak.\nORDIZIAKO MUSIKA ESKOLAtik garrantzia handia eman zaio talde-lanari, hala nola, ORDIZIAKO MUSIKA ESKOLAko banda, Txistulari taldea, Folk taldeak, Perkusio taldeak, Kamarako Musika taldeak,… Banakako garapen intelektualaz gain, musikaren jolas-alderdia ere sustatuz.\nSeguru gara beste 30 urtez ere segituko duela ORDIZIAKO MUSIKA ESKOLAk hain proiektu ilusionagarriarekin, gure herritar gazte eta helduek MUSIKArekin hain une ahaztezinak igarotzeko aukera emateko. Animatu zuek ere, parte hartzen, gure bizitzan albo batera utzi behar ez genukeen zerbait baita.


Donostia Zinemaldia :: Poliziak narkotrafikoan duen inplikazioaren salaketa irmoa\nHemen zaude: Lehen orrialdea > 69. Edizioa 2021 > Zinemaldiaren Egunkaria\t> Poliziak narkotrafikoan duen inplikazioaren salaketa irmoa\nPoliziak narkotrafikoan duen inplikazioaren salaketa irmoa\nENQUÊTE SUR UN SCANDALE D’ÉTAT / UNDERCOVER • Frantzia\nThierry de Peretti zinemagileak Enquête sur un scandale d’état filma aurkeztu du Sail Ofizialean. Filmean iragan lausoko espioi ohi bat Libération egunkariko kazetari batekin harremanetan jarriko da polizia frantsesak zuzendutako narkotrafiko-sare bat agerian jartzeko.\nPrentsaurrekoaren moderatzaileak proiektuaren sorreraz galdetu eta errealizadoreak heldu dio erronkari: “L’infiltré izeneko liburu baten egokitzapena egitea proposatu zidaten eta istorioaren irakurketak ziplo harrapatu ninduen. Liburuaz gehien interesatu zitzaidana idazketa estiloa izan zen, pertsonaia bakoitza kontakizunarekin nola uztartzen zen. Hasieratik argi izan nuen ez nuela narkotrafikoari buruzko edo estatu frantsesaren goi-mailako ustelkeriari buruzko tratatu zabal bat egin nahi. Interesatzen zitzaidana zera zen, narkotrafikoaren aurkako borrokan alderdi bakoitzak bere diskurtsoa nola eratzen duen islatzea”.\n“Ildo horretan, azpimarratu nahi dut, nire filma dramatizazioaren bidez adierazi arren, bertan entzuten diren elkarrizketa ia guztiak bizitza errealean eman zirela. Hortik aurrera, guri dagokigu egia kontatu zaigun ala ez erabakitzea”, jarraitu du xehetasunetan sakontzen.\nKazetarien galderetako asko, hain zuzen ere, pertsonaia ‘errealen’ ekintzen etikaren ingurukoak izan dira, alegia, non dagoen ongiaren eta gaizkiaren arteko muga narkotrafikoa borrokatzerakoan. De Perettiren aburuz: “Pertsonaia bat pantailaratzen dudanean, beti saiatzen naiz pertsonaia horrek bizi duen errealitatearen konplexutasuna ulertarazten. Ez zait interesatzen baloreen judizioa, bere ekintzetatik datozen argiak eta itzalak baizik”.\nVincent Lindon aktorea bat dator zuzendariaren iritziarekin: “Azkenaldian asko kostatzen zait heroiak bilauetatik bereiztea. Nola esan, uste dut egon badaudela gauza gaizto eta zitalak egiten dituzten heroiak eta, halaber, ekintza onak egiten dituzten bilauak. Pertsonaia konplexuak gustatzen zaizkit, pentsatzen dutenak, pentsarazten dizutenak. Nire pertsonaiari dagokionez –narkotrafikoaren aurkako borrokaren buru den polizia goi-kargu bat–, esan dezakedan gauza bakarra da oso profesionala iruditzen zaidala. Hau da, kargurako pertsona egokia da. Horrek on ala gaizto bihurtzen zaitu? Ezin dizuet erantzun zehatzik eman”.\nPertsonaia bat prestatzeko bere metodologiari buruz galdetuta, Lindonek erantzun du: “Lehen esan badut kosta egiten zaidala ongia eta gaizkia bereiztea, esan behar dut, halaber, gero eta gehiago kostatzen zaidala jakitea noiz nagoen lanean eta noiz ez. Nire ustez, aktore batek etengabe egon behar du bere bizipenak barneratzen, inoiz ez baitakizu antzezterakoan noiz erabili ahalko dituzun”. Eta erdi txantxetan honako adibidea jartzen du: “Polizia baten papera egiteko ez dut polizia- munduari buruzko ikerketarik egin behar, gogoraraziko dizuet gauza batengatik edo besteagatik nire bizitzan polizia-etxe asko bisitatu izan ditudala”.\nThierry de Perettik atzera hartu du hitza: “Narratiboki, filmearen behin- -behinekotasunaren eta arintasunaren kontuak kezkatzen ninduen. Era berean, filma indar handikoa izatea nahi nuen, baina ikusgarritasunean erori gabe. Horretarako, generoaren erreferenteak izan nituen gogoan, Alan J. Pakularen All the President’s Men eta David Fincherren Zodiac, esaterako.\nEta, azkenerako, labankada pare bat: “Filmean, alde batera ezin utzi zitekeen dimentsio politiko nabarmena dago. Bertan, besteak beste, estatu demokratiko askok polizia-organo paraleloetara jo dute beren interesen alde borrokatzeko, jasotako erasoetatik defendatzeko. Zentzu horretan, uste dut ez dudala ezer deskubritzen, filmaren une jakin batean, terrorismoa borrokatzeko estatu espainiarraren eta frantsesaren azpijoko zikinen aipua agertzen bada”.\nThierry de Peretti zuzendaria Vincent Lindon aktore ezagunarekin.


(«Bartolome de las Casas» orritik birbideratua)\nBartolomé de las Casas (Sevilla, 1474 edo 1484 - Madril, 1566ko uztaila) enkomienda-buru espainiarra izan zen, baita fraile domingotarra (Ordo Praedicatorum), kronista, teologoa, filosofoa, legelari eta Chiapasko (Mexiko, garai hartan Guatemalako Kapitaintza Nagusiaren eskumeneko lurraldea) apezpikua eta idazlea ere. Hogeita hamar urte zituela, publikoki uko egin zien esplotatu zituen indiarren banaketa eta enkomiendei, eta, ordutik, indiarren defentsan aritu zen. Horregatik, indigenen defendatzaile nagusitzat hartzen da, eta hispaniar "Indietako indiar guztien prokuradore edo defendatzaile unibertsal" izendatua izan zen.\nbishop of San Cristóbal de las Casas (en)\n1543ko abenduaren 19a - 1550eko irailaren 11 - Tomás Casillas (en) →\nElizbarrutia: Roman Catholic Diocese of San Cristóbal de Las Casas (en)\nSevilla, 1474ko abuztuaren 24a\nMadril, 1566ko uztailaren 18a (91 urte)\ndomingotar fraidea, idazlea, teologoa, kronikagilea, legelaria, historialaria, giza eskubideen aldeko ekintzailea, Roman Catholic priest (en) , misiolaria eta antropologoa\nThird voyage of Christopher Columbus (en)\n2 Haurtzaroa eta gaztaroa\n3 La Españolako guda\n5 La Españolara itzulera\n6 Kubarako bidaia\n6.1 Caonaoko sarraskia\n7 Enkomiendei ukoa\n8 Indiar Guztien Defendatzaile Unibertsala\n8.2 Bahurucoren altxamendua\n8.5 Karlos V.arekin bilera\n8.6 Lege berriak\n8.7 Chiapasko apezpiku\n9 Espainiara itzulera\n11.1 Historia de las Indias\n11.2 Brevísima relación de la destrucción de las Indias\nGaztelako Fernando III.a erregeak Sevilla 1248an birkonkistatu zuenean, nazioarteko laguntza jaso zuen bere gurutzadarako, eta bere tropetan Limongeetako Kondearen leinuko zaldun frantziar batekin topo egin zuen, Bartolome de Casaux izena zuena. Hiriaren birkonkista eta gero bertan jarri zen bitzitzen zen eta Casaux abizenaren ordez, Las Casas abizena bereganatu zuen. Bere biografoetako baten arabera, Casaux familia judutar jatorrikoa zen, aurreko beste batzuek kristau zaharrak zirela esan zuten arren.\nGaztelako Alfontso XI.a erregeak Las Casas familiako kide bat "errege ordenantzen errejidore leial eta erresumako 24. errejidore" izendatu zuen. Kargu hori familia bereko oinordekoek bete zuten XVII. mendera arte. Gainera, Las Casas familiako kideak hainbatetan izendatu zituzten Andaluziako diruzain nagusi kargurako.\nJoan II.a erregeak Guillen Las Casasi, "Sevillako zaldun boteretsuena", Montilla hiribildua eman zion, eta, Henrike II.a Gaztelakoa erregearen aginduz, Frantziara bidalia izan zen errefortzu militarrerako. Don Guillen, ordea, Malagako Ajarkiako guduan hil zen. Alonso de Las Casas bati Priegoko gaztelua eman zioten, eta, Lomasko guduan izandako jokabideagatik, Erregearen zaldun izendatu zuten. Beste Las Casas bati, Errege Zedula bidez, Tenerife eta La Palmaren konkista eta konkistatuko zituzkeen lur guztiak eman zitzaizkion.\nAntonio de Remesal bere lehen biografoaren arabera, Bartolome de las Casas Sevillan jaio zen 1474an.\nHala ere, 1976an Helen Rand Parish eta Harold E. Weidmanek egindako ikerketen arabera, bere jaiotza datarik probableena 1484ko azaroaren 11n izan zen, Trianan, Sevilla. Juan Antonio Llorentek, 1822ko frai Bartolomeren lanen laburpenean, 1474an izan zela dio, ziuraski, San Bartolome Apostoluaren martirioaren ospakizun egunean, abuztuaren 24an. Ziur aski, esan nahi baita, haurrei, aitaren izena jarri ezean (Bartolome de Las Casasen aitaren izena Antonio zen), Elizbarrutiko elizak jaiotza egunean ospatzen duen santuaren izena jartzeko espainiar ohiturari erreparatuz.\nHiru parrokia hauetako batean jaioa izan zitekeen: San Lorentzo parrokian, San Bizente parrokian edo Magdalena parrokian, Sevillan. Katedralean bataiatu zuten. Bere haurtzaroa, bere senideek parte hartu zuten Errekonkistaren guduei buruzkoak entzuten bizi izan zuen. Errege-erregina Katolikoak Sevillan sartu zirenean, bere osaba Alfonso de Las Casas estaltzen zituen palioaren makilak zeramatzaten zortzi zaldunetako bat zen.\nLehen ikasketak, ziur aski, San Migel Ikastetxean egin zituen, eta bizitza erlijiosoarekin izan zituen lehen harremanak bere izeba Juanari bisita egin zionean izan ziren, Santa Maria de las Dueñas monastegian moja baitzen. 1490ean, seguruenik, Salamancako Unibertsitatera joan zen "bi zuzenbideak" zelakoa (zuzenbide kanonikoa eta estatu-zuzenbidea) ikastera. San Esteban komentuan apaiza zen senide bat zuen. Garai hartan Kristobal Kolon komentu berean bizi zen, eta, beraz, hori izan liteke topo egin zuten lehen aldia. Kolonek, halaber, denboraldi luzeak egin zituen Sevillan, Bartolomeren jaioterrian.\n1492an, bere aitaren osaba zen Juan de la Peñak Kolonen lehen bidaian parte hartu zuen, abuztuaren 3an Palosko portutik abiatuta. Espedizioa 1493an itzuli zen, Indietarako bide berria aurkitu ondoren, eta horrek ikusmin handia sortu zuen. Bere lorpena Erregeari aurkezteko Badalonara egin zuen ibilbidean, Kolon, 1493ko martxoan Sevillatik pasa zen bere txori eta zazpi indiarrekin, eta San Nikolas elizaren inguruan erakutsi zituen. Bartolome de las Casas bertan izan zen.\nBartolomeren aitak, Pedro de las Casas merkatariak, bere anaia Francisco de Peñalosarekin batera, Kolonekin Indietarantz ontziratzea erabaki zuen bere bigarren bidaiarako, Cadizetik 1493ko irailaren 25ean abiatu zena. Geroago Diego eta Gabriel Peñaloza anaiek lagundu zioten aitari. Espedizioak, itzuleran, 600 indiar ekarri zituen eta aitak bat oparitu zion Bartolome semeari, bere zerbitzari izan zedin. Bartolomek, ordea, indiarra bere azterketa humanistikoaren objektu gisa erabili zuen. Bere erlijioaz galdetu zion, kristautasunaren antza ote zuen ikertzeko. Salamancan eta Sevillan latina ikasi zuenez, filologian eta latinean zituen ezagutzak baliatu zituen bere hizkuntzarekin izan zitzakeen antzekotasunak aztertzeko.\nIsabel I.a Gaztelako erreginak jakin zuenean Kolon indioak esklabu egiten ari zela, bere menekoak horrela tratatu ez zitzatela agindu zuen, baizik eta koroaren beste menekoen eran; eta indiarrak esklabu zituzten guztiak heriotza zigorrarekin zigortzeko agindua ere eman zuen. Agindu horrek Bartolome de Las Casasi bere indiarraren zerbitzua kendu zion. Kolonek zioenez, indiar esklaboak "bidezko gerran" preso hartutakoak baino ez ziren, eta horien ohiturak paganoak eta batzuetan kanibalak zirela, eta Gaztelara ekartzen ari zirela ohitura horietatik askatzeko. Erreginak kristautasunera beren lurretan konbertitzeko zeregina eman zion orduan. Isabel 1504an hil zen, eta bere testamentuan indiarrak ondo eta zuzen tratatzeko eskatu zuen, iraindu gabe.\n1500 inguruan, Bartolomek bere ikasketak amaitu zituen Salamancan eta 1502ko otsailaren 13an Sanlucar de Barramedako portutik abiatu zen Indietarako espedizio batean doktrinari plaza lortu zuen. Historialari batzuen arabera, hori fraide izateko merituak egiteko egin zuen; beste batzuen ustez, berriz, aitak Kariben utzitako lurjabe negozioei ekiteko. Espedizio hori Antonio Torresek zuzendu zuen, eta Nicolas de Ovando zeraman berekin, Francisco de Bobadillaren La Espaiñolako Gobernadore kargua hartu behar zuena. Bobadilla, lehenago, Kolon ikertzeko izapidegile karguan bidali zuten. Kristobal Kolon atxilotu zuen eta bere burua gobernari izendatu zuen, aurkitutako lurrak pribatizatzeko eta enkomiendak banatzeko politikak gauzatuz. Bartolome de Las Casas 1502ko apirilaren 15ean iritsi zen uhartera.\nEspedizioa uhartera iritsi zenean, itsasontzi batzuk Francisco de Bobadilla Espainiara itzultzeko gertatu ziren. Aldi berean, Kolon La Españolara iritsi zen bere laugarren bidaian, baina gobernadore berriak, Nikolas Ovandok, ez zion lehorreratzen utzi. Santo Domingo suntsitu zuen urakana altxatu zen orduan eta Francisco de Bobadilla Espainiara zeramaten itsasontziak hondoratu zituen. Kolonek salbatzea lortu zuen, denboraleari aurre egiteko egokitzat jo zuen kala batean lehorreratuta. Urakanak hildako asko eragin zituen, eta osasunezintasun egoera larria, gerora izurritea ekarri zuena. Zail da une horretan Bartolomeren jokaera zein izan zen zehazten. Batzuek Santo Domingon zegoela diote, eta izurriteak iraun zuen bitartean gaixoak sendatzen lagundu zuela; beste batzuek, berriz, bere lurrak kudeatzeaz arduratu zela.\nLa Españolako gudaAldatu\nEspainiar talde batek ehizara joatea erabaki zuen, ehiza-txakurrekin. Txakur horiek, Saonako oihanean indiarrekin topo egin zuten, bertako buruzagi indiar bati eraso egin eta hil egin zuten. Bertakoek erasoz erantzun zieten espainiarrei, eta, haserre horren aurrean, Espainiara itzultzeko itsasoratzea erabaki zuten. Handik denbora batera, espainiar talde batek kanpamentu bat sortu zuen inguru horretan. Indiarrek geziekin egin zieten eraso eta zortzi hildako espainiar izan ziren. Nicolas de Ovandok, mendekua hartzeko, 300 gizoneko partida bidali zuen, Juan de Esquivelek zuzenduta. Bartolome de Las Casas partidan zegoen. Espainiarrek gerra irabazi zuten, eta Higüeyko Cotubanama kazikeak bakea hitzartzea erabaki zuen. Orduan, espainiarrek gotorleku bat eraiki zuten inguruan, eta 9 pertsona utzi zituzten Villaman kapitainaren agindupean. Hala ere, indiarrek horietatik zortzi hil zituzten. Biziraun zuen bakarra Santo Domingora joan zen Juan de Esquiveli gertatutakoaren berri ematera. Cotubanok Higüey probintziako indiarrak konbentzitu zituen matxinatu zitezen. Su-etena hautsita, benetako gerra hasi zen, 8 edo 9 hilabete iraun zuena. Las Casas Higüeyn borrokatu zen Diego Velazquez de Cuellar kapitainaren agindupean, eta, horregatik, enkomienda bat jaso zuen Concepción de la Vegan, zeina 1506ra arte kudeatu zuen. Bi aldeetan hildako ugari izan ondoren, espainiarrek Saona uharteko Cotubanamaren ezkutalekua aurkitzea lortu zuten. Cotubanama atxilotu eta heriotza-zigorrera kondenatu zuen Nicolas de Ovandok.\nBartolome de Las Casasi monumentua, Sevilla\n1506an Sevillara itzuli zen apaizgorako ordenazioa jasotzera. 1507an Erromara bidaiatu zuen eta bertan presbitero ordenatu zuten. Hala ere, bere lehen meza 1510ean esan zuen Concepción de la Vegan.\nLa Españolara itzuleraAldatu\nBartolome de las Casas 1508an itzuli zen La Españolara. 1509ko irailean Kristobal Kolonen seme Diego Kolonek Nicolas de Ovando ordezkatu zuen uharteko gobernuan. Concepcionen, Las Casas doktrinari gisa hasi zen, enkomendari lanak utzi gabe.\n1510ean Domingotarren Ordena iritsi zen uhartera, indiarren eskubideen alde ekarpen handiena egin zuena izan zena. Uhartera heldu ziren lehen domingotarrak lau izan ziren, horietatik soilik hiruren izena kontserbatzen bada ere: Frai Pedro de Córdoba, Frai Antonio de Montesinos eta Frai Bernardo de Santo Domingo. Gero gehiago iritsi ziren, beste lau. Laster hasi ziren aborigenen eskubideez kezkatzen.\n1511ko abenduaren 21aren bezperan, kongregazioko zortzi kideek frai Antoniok transmititu zuen prediku bat prestatu zuten, indiarrak gogor defendatzen zituena. Hitzaldi hori Abendualdian eman zen. Abendu Sermoia izenez ezaguna denak honela zioen:\nNi, irla honetako basamortuan Kristoren ahotsa naizena, hona igo naiz zuei ezagutarazteko eta, beraz, komeni zait arretaz, ez edonolakoaz, baizik eta zuen bihotzez eta zentzumen guztiez entzun dezazuen; ahots hori izango baita inoiz entzun duzuen berriena, inoiz entzutea imaginatu duzuen latzena, gogorrena, ikaragarriena eta arriskutsuena. Denak heriozko bekatuan zaudete, eta bertan bizi eta hiltzen zarete, jende errugabe horiekin darabiltzazuen ankerkeria eta tiraniagatik. Esaiezue, zer eskubide eta zuzenbidez dauzkazue indiar hauek hain morrontza krudel eta izugarrian? Zein autoritatez egin diezue hain gerra higuingarria jende honi, beren lur bare eta baketsuetan baitzeuden, zeinak, hain infinituak horiez, entzun gabeko heriotza eta hondamenekin agortu dituzuen? Nola dauzkazue hain zapaldurik eta nekaturik, jaten eman eta beren eritasunetan eta sendatu gabe, agintzen diezuen lan gehiegizkoagatik gaixotzen eta hiltzen zaizkizuenean; edo, hobe esanda, hiltzen dituzuenean, egunero urrea atera eta eskuratzearen ordainean? Eta zer ardura duzue doktrinatzen dituztenekin, beren Jainkoa eta hazlea ezagutu dezaten eta bataiatuak izan daitezen, meza entzun dezaten eta jaiak eta igandeak zaindu ditzaten? Hauek ez dira gizonak? Ez al dute arima arrazionalik? Ez al zaudete zeuen burua bezala maitatzera behartuta? Hau ez al duzue ulertzen, hau ez al duzue sentitzen? Nola zaudete sakonera horretan, hain lo letargikoan? Pentsa ezazue, zaudeten egoeran, ezin duzuela zeuen burua gehiago salbatu, Jesukristoren federik ez duten eta nahi ez duten mairu eta turkoek baino.\nPredikuak protesta handiak sortu zituen uhartean, eta Diego Colon frai Pedro de Córdobarekin hitz egitera joan zen domingotarren komentura, uhartetik Frai Antonio kanporatu zezan edo, gutxienez, hurrengo astean animoak baretuko zituen sermoi leunagoa eman zezan.\nHurrengo igandean, ezustean, predikua askoz ere beligeranteagoa izan zen indiarrekiko; eta bost printzipio eman zituen: erlijioaren legeak partikularren eta Estatuaren legeen gainetik daudela, Jainkoaren begien aurrean arraza-desberdintasunik ez dagoela, esklabotza eta morrontza bidegabeak direla, indiarrei beren askatasuna eta ondasunak itzuli behar zaizkiela, eta, eredu izanez, indiarrak kristautasunera bihurtu behar zirela.\nZenbait enkomienda-buru eta erlijioso Fernando Katolikoa erregeari kexatu zitzaizkion eta domingotarrak kanporatzeko eskatu zioten. Gaztelako dominikoen probintzialak, Alfonso de Loaysak, frai Pedro de Cordobari jarrera hori uzteko eskatu zion, ordena Mundu Berritik kanporatzeko arriskua baitzuten. La Españolatik Espainiara enkomienda-buruen ordezkari bat bidali zuten, frai Alonso de Espinar frantziskotarra, eta domingotarrek Antonio de Montesinos bidali zuten. Fernando erregeak biak entzun zituen eta indiarren egoera aztertzeko batzar bat egiteko agindu zuen. Burgosen 1512an bildu zen batzar horretatik, eta, ondoren, 1513an bildu zenetik, indiarrak defendatzeko lehen arauak sortu ziren, eta ondoren sortu ziren arauekin batera, Indietako Legeak eratu zituzten, historiako lehen giza eskubideen legedia. Hala ere, Mundu Berrian askotan ez zen aplikatzen.\nLas Casas ez zen fraideen eta enkomienda-buruen arteko lehia honetan sartu, bere doktrinari lanera eta bere Concepcioneko enkomiendaren kudeaketara mugatu zen.\n1511n, Diego Kolonek gertuko Kuba uhartearen barnealdea esploratzeko unea zela erabaki zuen. Diego Velazquez Cuellar kapitainak 300 gizoneko espedizio bat prestatu zuen lau ontzitan, Salvatierra de Sabanako portutik abiatu ziren Maisira, Kuba ekialdean dagoen probintziara, eta Puerto de la Palma deritzonean lehorreratu ziren.\nHala ere, Hatuey kazikeak La Españolatik ihes egin zuen Cotubanoren aurkako gerran, eta erresistentzia antolatu zuen Kuban. Indiarrek espainiarren aurkako gerra latza hasi zuten Kuban, hiru hilabete iraun zuena, eta indiar matxinoen sarraskiarekin amaitu zena. Gainontzekoak kristautu beharra zegoen, beraz, Diego Velazquezek eskatuta, 1512ko udaberrian, Bartolomé de las Casas Kuba uhartera joan zen kapilau, Pánfilo de Narváezekin batera. Espainiarrak uhartean aurrera zihoazen oihan trinkoan zehar, herriak konkistatuz, kristautuz eta Espainiaren domeinua hedatuz. Las Casasen lana oso garrantzitsua izan zen tribu etsaien artean bidea irekitzeko, beti bidaltzen baitzuen lagun indiar bat indiarrekin biltzera, eta, horregatik, behike ona izenez egin zen ezagun.\nHector Anabitarte historialariaren Bartolome de las Casasen biografian, Las Casasek indiarrekin hitz egiten zuela kontatzen da, eta kristau doktrina azaltzen omen zien. Indiarrek jarrera parte-hartzailea zuten eta beren erlijioan uholde unibertsal bat izan zela kontatzen zuten. Bertako agure batek adierazi zuenez, gizon batek gizateria salbatu zuen, pertsonak eta animaliak kutxa batean sartuz. Behin gizon hori lo geratu zen kubatarrek parrekin egiten zuten ardoa edanda eta seme gaizto batek barre egin zion zaharrari, baina beste semeak, ona zenak, tapakiekin estali zuen. Indiar zaharrak azaldu zuenez, beraiek seme gaiztoaren ondorengoak ziren eta horregatik zebiltzan biluzik; eta espainiarrak seme onarengan ondorengoak ziren eta horregatik zebiltzan jantzita eta zaldiz. Gero, indiarrek azaldu zuten mundu osotik zetozen pertsonek sortu zutela existitzen zen guztia, eta Bartolomek azaldu zien pertsona horiek benetan Hirutasun Santua zirela. Las Casasen ospea uhartean zehar zabaldu zen, eta espainiarrenganako beldurra, La Españolan matxinatu ziren indiarrengandik etorri zena, desagertzen hasi zen. Bartolome haurrak bataiatzen hasi zen eta Jainkoaren betiko maitasuna agindu zien bataiatzea erabakitzen zuten indiar guztiei.\nNarvaez tenientea, 25 soldadurekin, Bayamoko probintzian barneratu zen. Indiar askok eraso zituzten, baina erasoa saihestea lortu zuten. Indiar horiek guztiak Camagüeyn babestu ziren, espainiarrekin ituna egin eta behikeari barkamena eta babesa eskatu zioten arte. Barkatu egin zitzaien, eta, esker onez, indiarrek eurek balio handian zituzten bitxi sortak oparitu zizkieten Las Casas eta Narvaezi.\n1513an, espainiarrak Caonao herrira iritsi ziren, non oturuntza batekin hartu zituzten. Hala ere, espainiarrak indiarrak ezpataz hiltzen hasi ziren. Bartolome de Las Casas sarraskia geldiarazten saiatu zen, baina soldaduek ez zioten jaramonik egin.Txabola baten barruan zegoen gazte batengana hurbildu zen eta arriskurik ez zegoela esan zion. Gazteari, ordea, atera zenean soldadu batek labankada eman zion. Gazteak Bartolomeri heldu zion, baina Bartolomek justuan izan zuen gaztea bataiatzeko denbora, hura hil aurretik.\nNarvaezek, bere burua sarraskiaren arduratik salbatu nahian, soldaduek egin zutenaren inguruko bere iritzia eskatu zion Bartolomeri eta honela erantzun zion: "Deabruarentzat izan zaiteztela bai zu, bai beraiek".\nIndiarrak beren herriak husten hasi ziren, eta soldaduek hutsik eta elikagairik gabeko herriekin egiten zuten topo beren bidean. Las Casasek, bitartekari baten laguntzaz, bertakoekin hitz egiteko ardura berreskuratu zuen eta, berriz ere, akordioa lortu zuen indioekin. Hala ere, Las Casas haserre zegoen, kontziliaziorako laguntza eskatu bazioten ere, ez zizkiotelako kontsultatzen hildakoak eragiten zituzten erabaki militarrak, eta, beraz, bertakoek behike gaiztotzat har zezaketen.\nKubaren konkistan egindako ekintzen sari, Bartolome de Las Casasek 1514an beste indiar enkomienda bat jaso zuen Canarreon, Arimao ibaiaren ertzean, Cienfuegosetik gertu. Eta, Pedro de Renteria bazkidearekin batera, ibaiko urre-aztarnategietatik urrea ateratzeko agindu zuen. Negozioetan murgildu zen erabat, eta gutiziatsu fama hartzen hasi zen. Indiarrak leunki tratatzen zituen arren eta Kristoren doktrina irakasten zien arren, bere indiarrei agintzen zien meategietan urrea atera eta ereintzak zein berak nahi zuen guztia egiteko. 1514an bazkideek negozioak zabaltzea erabaki zuten eta Pedro de Renteria Jamaikara joan zen elikagai bila, Kuban jada gutxi baitzegoen. Orduan hiru domingotar iritsi ziren La Españolara: Gutierrez de la Ampudia, Pedro de San Martin eta Bernardo de Santo Domingo. Berari buruz eta aborigenen ongizatea lortzeko egin zituen ahaleginei buruz bazekitela esan zioten Las Casasi. Horrek sakon markatu zuen eta bere Mundu Berriko misioa zein zen auzitan jarri zuen. Pixkanaka jabetu zen zein bidegabea zen sistema, eta "Jainkoak aginduriko jende horren erremedioa lortu" behar zuela ulertu zuen.\nPazko meza batean, Sancti Spiritusen zegoela, sermoi bat eman zuen, indiarrekiko tratu txarrak gaitzetsiz. Horrek kritikak piztu zituen jendearen artean, ez bere predikuaren aurka, bere aurka baino, Las Casas enkomienda-burua baitzen eta ez baitzen bidezkoa bera kide zen taldea iraintzea. Orduan Diego Velazquezengana jo zuen, eta esan zion ez zuela enkomienda-buru izaten jarraitu nahi. Velazquez konbentzitzen saiatu zen, merezitako gizon aberatsaren etorkizuna sortzen ari zela esan zion, baina Las Casas tematu egin zen eta erabakia sekretua izango zela esan zion bere kidea Jamaikatik itzuli arte. Renteriari idatzi zion eta itzultzeko eskatu, Gaztelara itzuli nahi zuela. 1514ko abuztuaren 15ean, Jasokundearen egunean, hogeita hamar urte zituela, sermoi bat egin zuen Sancti Spiritusen, zeinaren bitartez, guztien eta Velazquezen beraren aurrean, bere kritikak errepikatzen zituela eta bere enkomienda guztiak ematen zituela adierazi zuen. Renteria itzuli zenean, Las Casasek bere erabakiaren berri eman zion. Renteriak babes osoa adierazi zion eta behar zuen diru guztia bere esku jarriko zuela esan.\n1515ean Santo Domingora joan zen, La Españolara, Pedro de Cordoba domingotarrarekin hitz egitera. Atseginez entzun zion eta esan zion ezagunak zirela Burgosko apezpiku Juan Rodriguez de Fonsecak, 800 indiar agindupean zituenak, eta Lope de Conchillos lur-jabe eta enkomienda-buruak zituzten interesak. Erregearekin batera, bi horiek ziren estatu arazoez arduratzen zirenak.\nIndiar Guztien Defendatzaile UnibertsalaAldatu\n1515eko irailean Bartolome de Las Casas Sevillara abiatu zen, frai Antonio de Montesinosekin batera. Urriaren 6an iritsi ziren fraideak Sevillara. Han, San Pablo komentu domingotarra bisitatu zuten eta Montesinosek bere nagusiak aurkeztu zizkion, laguntzeko pozarren agertu zirenak. Frai Diego de Deza Sevillako artzapezpikua gomendatu zioten, Koloni Indiak aurkitzen lagundu zion gizona. Diego de Dezak, erregearen gertukoa bera, Las Casasen bisita jaso zuen, indiarren egoera entzun eta laguntzea erabaki zuen. Fernando Katolikoa erregearekin hitz egiteko aholkatu zion eta gomendiozko gutun bat eman. Las Casas Plasenciara joan zen, une hartan gortea zegoen tokira. Tomas Matienzo domingotar eta konfesorearen gestioei esker, Erregearekin elkarrizketa lortu zuen. Erregea, ordea, oso gaixo zegoen, ohean, eta erabakia atzeratu beharko zuela esan zion.\nOndoren, Juan Rodríguez de Fonsecarekin izan zuen elkarrizketa, eta hark, bere alegatua entzun zuenean, esan zion berari ez zitzaiola batere axola, ergel hutsa zela horrelako kontuek kezkatzen bazuten. Fernando erregeak Sevillara bidaiatzeko asmoa zuen, eta Dezak Erregearen eta Las Casasen arteko beste topaketa bat lotu zuen; hala ere, Erregea bidean hil zen Extremadurako Madrigalejo herrian. Hil aurretik, erregeordetza Francisco Jiménez Cisneros Toledoko artzapezpikuari eman zion. Las Casasek testu bat prestatu zuen Cisnerosentzat eta beste bat Utrechteko Adrianorentzat, Karlos V.a enperadorea izango zenaren tutorea zena.\nCisnerosek arreta osoa eskaini zion Las Casasi, hainbat aldiz entzun zuen. Adrianok ere eman zuen bere idazkien berri, Erregeordeari bidali zizkion.\n1516an, Las Casasek bere Memorial de los Agravios, de los Remedios y de las Saluncias idatzi zuen, Fonseca, Avilako gotzaina zen Francisco Ruizek ordezkatzea eragin zuena. Karlos V.ak tronua hartzeak Las Casas gortean entzuna izatea ahalbidetu zuen. Koroak Tierra Firmerako (gaur egun Kolonbiak, Venezuelak eta Panamako itsmoak osatzen duten lur zatirako) kolonizazio plan bat enkargatu zion.\nApirilean, Cisnerosek hiru fraide jeronimo bidaltzea erabaki zuen La Españako gobernuan aritzeko. Las Casas fraideen aholkulari izan zen eta Indietako indiar guztien prokuradore edo defendatzaile unibertsal izendatu zuten.\nBartolome de Las Casas, une horretatik aurrera, indiarren babesle izan zen La Española, Kuba, San Juan eta Jamaika uharteetan, baita Tierra Firmen ere. Bere misioa aita jeronimotarrei edo gaiaren gaineko jakintza zuten gainerako pertsonei indiarren osasun eta osotasunaren berri ematea zen. Almiranteak eta bidalitako apelazio-epaileek Bartolomeren botere hori errespetatu behar zuten eta harekiko desobedentziak 10.000 miravediko zigorra zuen.\n1516ko azaroaren 11n Bartolome de Las Casas hiru aita jeronimotarrekin batera La Españolarantz ontziratu zen, baina ez ontzi berean. Puerto Ricoko San Juanera iristean Las Casasen itsasontzia matxuratu egin zen eta bi astez luzatu behar izan zuen hango egonaldia. La Españolara iristean, Las Casasek enkomienda-buruek aita jeronimotarrak beren alde jartzea lortu zutela ikusi zuen. Horretarako, beren etorrera ospatu zuten eta aginduak beharrezkoak zirela sinetsarazi zieten, bestela indiarrak matxinatu egingo zirela eta, gainera, ohitura zaharkituak zituztela. Aita jeronimotarrek uhartean bizi ez zirenen enkomiendak baino ez zituzten deuseztu. Ordenantzetatik, Erregeren epaile eta ofizialen agindupeko aborigenen askatasunari zegokiona errespetatu zedin baino ez zuen lortu Las Casasek.\n1517ko ekainean Espainiara itzuli zen Cisnerosi gauzak aurreikusi bezala ez zihoazela adieraztera. Sevillara iritsi zenean, Kardinala Aranda de Dueron hilzorian zegoela jakin zuen eta berarekin hitz egitera joan zen. Gaixorik zegoenez, ordea, erabakia atzeratzeratu zuen eta irailean hil egin zen. Carlos printzea Asturiasen lehorreratu zen, eta jarraigo handiarekin iritsi zen Valladolidera. Laster sortu ziren bando bi boterea eskuratzeko. Alde batean, "Castellanoak" zeuden, Fonseca eta Lope Conchillos gotzainak buru zituztela, eta, beste aldean, "Flamenkoak"; ordezkari, Gaztelako Kantziler Handia, Juan Sauvage; zerbitzari nagusia, Monsieur Xevres eta zerbitzari pribatua, Monsieur Laxao. Kontseilu guztien presidentea Kantziler Handia zen, eta bere bila zihoan Las Casas. Kantzilerrak konfiantzazko gizon egin zuen. 1519an, Indietako legedia erreformatzeko oroitza-txostena idazteko eskatu zion, baina gaixotasun batek Sauvage jo eta hil egin zuen.\n1518an Las Casasek indiarren lurrak Espainian erreklutatutako nekazariekin kolonizatzeko proiektua prestatu zuen. Konkistatzaile eta enkomendariek aurkitu ez zuten lurralde batean kolonizazio baketsua lortzeko saiakera zen. Hala ere, Juan de Quevedo fraide frantziskotarraren aurkako eztabaida latza izan zen, Darieneko Santa Maria la Antiguako gotzainak indigenen esklabotzaren alde egiten baitzuen. Juan de Quevedo Aristotelesengan oinarritzen zen jende zakar eta barbaroak berez esklaboak direla argudiatzeko. Las Casasek indiarrak bakean zibilizatu zitezkeela eta euren askatasuna errespeta zitekeela argudiatzen zuten, Jainkoak, gizon zuriari eman zizkion talentu berberak eman zizkielako.\n1520ko apirilean, Hernandez Portocarrerok eta Francisco de Montejok, Hernan Cortesek bidalita, Erregeari erakutsi zizkioten totonaca indigena Mexikarrak ezagutzeko aukera izan zuen.\nHilabete pare bat geroago, Santiagon, Gaztelako Kontseiluak bere egin zituen Las Casasen ideiak, eta ziur zegoen Amerikaren konkista eta kolonizazio lana modu baketsuan gauzatu behar zela, fede katolikoaren iragarpen eta hedapenaren bidez. Hala, Cumaná lurraldean (Venezuela) kolonia baketsu bat sortzeko proiektua aurrera eramateko baimena eman zion Gaztelako Kontseiluak, hark bere teoriak aplika zitzan: Tierra Firme populatzea, odolik isuri gabe, eta ebanjelioa iragartzea, armen arrabotsik gabe.\nGarai asaldagarriak ziren Espainian, ordea. Toledo, Segovia, Avila, Zamora, Salamanca eta Valladolid matxinatu egin ziren Karlos V.aren aurka eta horrek Bartolomek bere proiekturako behar zituen Errege Zedulak igortzea moteldu zuen. Sevillan, Juan de Figueroak matxinada antolatu zuen, hurrengo egunean Guzmandarrek zapaldu zutena. Bartolome gertaera hauen ondoren iritsi zen, eta ezin izan zuen bere proiekturako bazkiderik eta dirurik aurkitu. Amerikara ihes egiteko ontziratu nahi zuten 70 matxinatu kondenatu eraman behar izan zituen tripulazio. 1520ko abenduaren 14an Puerto Ricora abiatu ziren.\n1521eko urtarrilaren 10ean iritsi ziren Puerto Ricora. Han iritsi zitzaien albistea, Alonso de Ojedak, lehorrean, aborigenak haserrarazi zituen esklabo ehiza bat hasi zuela, eta, horregatik, chiribichi eta macarapana indiarrek Cumanan (egungo Venezuelako lurraldean) zeuden fraide domingotar guztiak hil zituztela. Diego Colon La Españolako erregeordeak aborigenei lezio bat emateko agindu zion Gonzalo de Ocampori. Ocamporen espedizioa 300 soldadurekin iritsi zen Puerto Ricoko San Juanera. Hala ere, Las Casasek Ocamporekin hitz egin eta esan zion ezin zuela espedizio militarrik egin lur horietan, Zedula Errealez, bereak baitziren. Ocampok Las Casasen dokumentuen baliozkotasuna egiaztatu zuen, baina kasurik ez egitea erabaki zuen. Las Casas Santo Domingora joan zen Diego Colonekin hitz egitera, Mundu Berriko bere tituluei balioa eman ziezaien, eta Puerto Ricon utzi zuen bere nekazari tripulazioa. Hala ere, Las Casasen 70 bazkideek, gertaeren nolakotasuna ikusita, Juan Ponce de Leónekin batera Florida esploratzea erabaki zuten.\nLas Casas hotz hartu zuten La Españolan. Karabela pare bat ematen zizkioten Cumanara joateko. Bere aholkulari frai Pedro de Cordoba 1521eko maiatzaren 4an hil zen. 1521eko uztailaren 30ean bere hiletan parte hartu ondoren Puerto Ricorantz abiatu zen bere bi karabelekin, Concepción eta Sancti Spíritu. Las Casasekin batera, Francisco de Soto, Blas Hernandez kapilaua eta Juan de Zamora laguntzailea zihoazen. Ponce de Leónen espedizioa egun batzuk lehenago amaitu zen, indiarrek espainiarrei eraso egin zietelako Floridan eta Ponce de León geziz hil. Hala ere, behin Puerto Ricon, laborariek ez zieten lagundu nahi izan. Bartolome iruzurgilea zela sinetsita zeuden, amaigabeko lanez hil nahi zituela, eta uhartean geratuz gero, haientzat lan egingo zuten indiarrak eta lurrak eskuratzeko aukera izango zutela. Hala ere, Cumanara joatea erabaki zuen. Han ongi hartu zuten frantziskotarrek. Ocamporen soldaduek, Nueva Toledo deitu zuten ondoko kanpamendu batean zeudenek, ez zuten ondo hartu, Las Casas han zela, esklabo ehiza amaitua baitzen. Orduan, soldaduak La Españolara joan ziren eta handik Las Casasen lurretan esklaboak bilatzeko erasoaldiak egiten jarraitu zuten. Horrek guaiquiriak matxinarazi zituen eta Bartolome, kristau kokaguneak zuen arriskuaz jabeturik, laguntza eske joan zen Santo Domingora 1521eko abenduan. Hala ere, ekaitza altxa zen eta bere ontziarekin Yaiquimora joan behar izan zuen, La Españolaren beste aldera. Bere konfiantza zuen Francisco de Sotok Las Casas ez zegoela aprobetxatu zuen eta esklabo ehizaldi bat antolatzeko. Indiarrak Las Casasen ausentziaz baliatu eta, 1522ko urtarrilaren 10ean, misioa eraso eta su eman zioten. Itzuleran Francisco de Soto, frai Dionisio frantziskotarra eta Artieda artileroa hil zituzten. Gainontzeko kristauek Araiako penintsulara ihes egin ahal izan zuten, handik Cubaguara eta ondoren Santo Domingora. Las Casas Yaiquimotik Santo Domingora joan zen, eta, iritsi zenean, bere misioaren porrotaren berri izan zuen eta depresioak jo zuen. Frai Domingo de Betanzosen aholkuari jaramon egin eta Santo Domingoko komentu dominikarrean sartu zen.\nKomentuan, Salamancako Eskolan zuzenbide ikasketak egiten ari ziren erlijioso askoren lana partekatzen eta hobetzen jarraitu zuen, Gaztelako Koroak Mundu Berrian zituen titulu justuei buruz eta indiarrei eman behar zitzaien estatus zibilari buruz, Gaztelako Koroako gizon aske (eta ez esklabo) gisa. Aldi berean, Amerikaren kolonizazioaren alderdi asko kritikatu zituen, eta, horien artean, enkomienda sistema. Teologia, filosofia eta zuzenbide kanonikoa eta Erdi Arokoa ikasteko erretiratu zen, eta bere Historia de las Indias idazten hasi zen.\n1523an, urtebeteko nobizio-aldiaren ondoren, Predikarien Ordenan edo domingotar fraideen ordenan lan egin zuen. 1526an Alonso de Fuenmayor Auzitegiko presidenteari idatzi zion, indiarren alde jar zedin eskatzeko. Artzapezpikua gogobetetzeko, komentuko nagusiek beste komentu batera bidali zuten, Puerto de la Platako komentura, uhartearen iparraldera. 1527an iritsi zen hara, eta hiru urte eman zituen estudioan eta meditazioan.\nFrai Juan de Zumarraga Mexikoko gotzainak eta frai Julian Garces Tlaxcalakoak, Mundu Berriko Domingotarren Ordenaren erreformatzaile izendatu zuten. 1531ko azaroan lehorreratu zen Veracruzen, frai Tomas de Berlangarekin eta Santo Domingoko Errege Auzitegiko presidente Sebastian Ramirez de Fuenrealekin batera. Hala ere, Mexikoko domingotarrek hiriko kabildoaren babesa lortu zuten eta espetxeratu egin zuten, La Españolara bidaltzeko.\n1524an Indietako Errege Kontseilu Gorena sortu zen, Amerikako politikarekin zerikusia zuten gai guztiez arduratuko zena. Presidentea Fray Garcia de Loaysa zen. Veracruzetik bota ondoren Las Casasek gutun luze bat idatzi zion erakunde horri. Gutun hori beste lan baten ernamuina izan zen, De Unico Vocationis Modo.\n1533an, bere heriotza ohean damututako mandatari batek frai Bartolome de Las Casasi bere indiarrak askatzeko eskatu zion. Eskaria bete zuen, baina bere oinordekoa zen Pedro de Vadilloren etsaitasuna areagotu zuen, eta espetxeratzea lortu. Domingotarrek kondena bete zezan eragotzi zuten, baina ordenako monasterio batean giltzaperatzeko eskatu zuten.\n1534an agintariek frai Bartolomeren laguntza behar izan zuten. Bahuruco kazikea, Enrique izenez bataiatua eta frantziskotarrek hezia, San Juan de la Maguanan ogasunak zituen Valenzuela izeneko espainiar kapare baten enkomiendara pasa zen. Bere behorra eta bere emaztea kendu zizkion nagusiaren umiliazioez nekaturik, basora ihes egin zuen, matxinatutako indiar talde batekin elkartzera. Euren aurkako erasoaldietatik defendatzea lortu zuen, eta "Errepublika independente" moduko bat muntatu zuen hogeita hamar legoako hedaduran. Ciguayo eta Tamayo buruzagi natiboek Enriqueren eredua jarraitu zuten eta espainiarren aurkako partidak antolatzea erabaki zuten, guztiei erasoz, armatuta egon ala ez. Armarik gabeko jendea erasotzeko metodoak ez ziren Enriqueren gustukoak, baina espainiarrenganako zegoen gorrotoa hain zen handia, ezen zaila zen kontrolatzea. Matxinadak hamar urte iraun zuen. Frai Remigio delako bat indiar matxinoen herrira bidali zuten negoziatzera, baina indiarrek atxilotu egin zuten, eta Enriquek bere matxinadaren arrazoia azaldu zion. Carlos V.ari jakinarazi zioten kazike errebelde bat zegoela La Españolan, eta hura neutralizatzeko agindu zuen. Horren aurrean, Sebastian Ramirez de Fuenleal Espainiako Auzitegiko presidenteak Las Casasi auzian esku hartzeko eskatu zion. Enriquektzat hartu zuen Las Casas. Las Casasek zurien legeetatik kanpo bizitzearen eragozpenez hitz egin zion, azalduz haiek zein ahaltsuak ziren eta ez zutela matxinada horrek jarraitzea onartuko. Enriquek honakoa eskatu zuen: "bizitza-asegurua eta barkamen orokorra, jaurerriaren kontserbazioa eta etxaldea eta askatasuna bere gizonentzat, arbasoen lurrean bizitzen jarraituko baitzuten inolako eragozpenik jaso gabe". Espainiarrek onartu egin zuten.\nEskainitako zerbitzuengatik, Auzitegiak Bartolome de las Casasen espetxealdia bertan behera utzi zuen eta Peruko gotzain egin berri zuten frai Tomas Berlangaren gonbidapena onar zezan baimendu. Panamarantz ontziratu ziren biak, ondoren lurrez Limaraino jarraitzeko, baina, bidaian zehar, itsasontzia Nikaraguara eraman zuen ekaitz batek, eta Las Casasek Granadako komentuan hartu zuen ostatu. Hori izan zen gehien gustatu zitzaion Indietako lurraldea eta 1535ean Erregeari eta Indietako Kontseiluari esploratu gabeko barnealdeko eremuetan kolonizazio baketsua hastea proposatu zien. Hala ere, nahiz eta Bernal Diaz de Luco eta Mercado de Peñaloza Indietako kontseilariek interes handia erakutsi zuten, ezin izan zen egin, Fonseca klan etsaia oraindik gortean zegoelako.\n1536an Nikaraguako gobernadore Rodrigo de Contrerasek espedizio militar bat antolatu zuen, baina Las Casasek bi urtez atzeratzea lortu zuen, Carlos V.aren emaztea zen Isabel Portugalekoa erreginari agintarien etsaitasunaren berri emanda. Las Casasek Nikaragua uztea erabaki zuen eta Guatemalara joan zen.\n1536ko azaroan Guatemalako Santiago hartu zuen bizileku. Hilabete batzuk geroago, Juan Garces gotzainak Tlascalara joateko gonbita egin zion. Bidaia horretatik berriz Guatemalara itzuli zen. 1537an Paulo III.a aita santuak Sublimis Deus bulda eman zuen, esanez indiarrak ezin zirela esklabo bihurtu eta ez zirela "zuen zerbitzurako sortutako basati bezala tratatu behar, baizik eta benetako gizaki bezala, fede katolikoa ulertzeko gai direnak. Indiar horiek eta geroago kristauek deskubrituko dituzten guztiak ezin dira inolako bidez beren askatasunaz gabetu, ezta beren jabetzez ere, nahiz eta Jesukristoren fedean ez egon, eta ez dira esklabo izango ".\n1537ko maiatzaren 2an, Antonio de Mendoza Mexikoko Erregeordeak 1539ko uztailaren 6an berretsitako idatzizko konpromiso bat lortu zuen Alfonso de Maldonado gobernadore lizentziatuarengandik, Tuzulutlan indigenak, konkistatuak izatean, ez zirela enkomiendan emango, baizik eta Koroaren basailu izango zirela zioena. Las Casas, beste fraide batzuekin batera, Pedro de Angulo eta Rodrigo de Ladrada kasu, lau kristau indiarren bila ibili zen eta Ebanjelioaren oinarrizko gaiak azaltzen zituzten kristau kantak erakutsi zizkien. Ondoren, indioei opari txikiak (guraizeak, kaskabiloak, orraziak, ispiluak, beirazko lepokoak...) ekarri zizkien segizioko buru izan zen, eta hain txundituta utzi zuen kazikea, kristautasunera bihurtu eta bere basailuen predikatzaile izatea erabaki baitzuen. Kazikea Juan izenez bataiatu zen. Bertakoek eliza bat eraikitzea onartu zuten, baina Cobaneko beste kazike batek eliza erre zuen. Juan, 60 gizonekin, Las Casas eta Pedro de Angulorekin batera, Cobanen indiarrekin hitz egitera joan ziren eta euren asmo onen berri eman zieten. Domingotarrek euren doktrinetarako egoitzak ezarri zituzten Rabinal, Sacapulas eta Coban herrietan. Bertatik, Vera Pazeko konkista baketsua zuzendu zuten.\nKarlos V.arekin bileraAldatu\nBeste bidaia transatlantiko bat Frai Bartolome de las Casasera itzuli zen berriro 1540an. Valladoliden, Karlos V.a Espainiako erregea (Karlos Espainiako I.a eta Sacro Imperio Romanoko V.a) bisitatu zuen. Karlos enperadoreak, bere titulu ugarien artean 1517tik "Errege Katolikoa" zena, Amerikako indiarren egoeraz arduratuta eta De las Casasen eskaerei eta Francisco de Vitoriak zabaldutako jendeen eskubidearen ideia berriei jaramon eginez, Indietako Kontseilua deitu zuen Valladolideko Juntaren bidez. Komisionatuen artean, garaiko europar teologo eta legelari garrantzitsuenak zeuden.\nEztabaidatu zenaren ondorioz, Karlos I.ak 1542ko azaroaren 20an Lege Berriak aldarrikatu zituen. Indiarren esklabotza debekatu zuten, eta denak enkomienda-buruengandik libre eta Koroaren zuzeneko babespean jartzeko agindu zuten. Gainera, ordura arte esploratu gabeko lurretan sartzeari zegokionez, bi erlijiosok parte hartu behar zuten beti eta indiarrekin harremanak modu baketsuan gauzatzen zirela zainduko zuten, konbertsioa erraztuko zuen elkarrizketa sortuz. Lege Berriak Karlos I.ak, frai Bartolome de las Casasekin izandako elkarrizketen ondorioz, jendeen zuzenbideari egin zion ekarpenik garrantzitsuenetakoa izan ziren.\nUrte horren amaieran, Las Casasek Valentzian bere lanik ezagunena idatzi zuen, Brevísima relación de la destrucción de las Indias, Filipe II.a printzeari zuzendua, garai hartan Indietako arazoez arduratzen zena.\nCuzcoko apezpikutza eskaini zioten, oso garrantzitsua une hartan, baina Las Casasek ez zuen onartu. Hala ere, Chiapasko gotzaindegiaren kargu egin zen 1543an, Tuzulutlanen ondoan zegoelako.\nChiapasko gotzain sagaratu zuten Sevillako San Pablo komentu domingotarrean, gaur egungo Magdalena elizan, martxoaren 30ean, Pasio Igandean, 1544an. Pando Mirandak dioenez, "Loreak eta kandela-argi ugari izan zen komentuko elizan, intsentsu-lainoak, urrea eta zetak sagarapena egin zuten apezpikuen apaingarri sakratuetan, Kordobakoa, Trujillokoa eta Loaisa kardinalaren iloba bat". Apezpiku zela, misiolari ugari biltzen aritu zen, gehienak Salamancako San Esteban komentuko domingotarrak, Chiapaserako bidaian lagun egiteko.\nSevillan, ordea, beharrezkoa zen. Hiritar askok indiarrak zituzten behartutako morrontzan. Batzuk beren enkomienda-buruek Ameriketatik ekarriak ziren, eta beste batzuk esklabo-merkatariei ezkutuan eskuratuak. Indiarrak, Las Casas han zegoela jakitean, komentura joan ziren kexatzera. Las Casas Karlos V.ari zuzendu zitzaion gutun bidez, erresumako indiar guztiak aske uzteko agin zezan, "Egia esan, ni bezain askeak baitira".\nSevillatik abiatu eta Santo Domingora iritsi zen 1544ko irailaren 8an, hogeita hamar misiolarirekin. Amerikako espainiarrek etsaitasunez hartu zituzten, Indietako Lege Berriak dekretatu zituztelako. 1544ko abenduaren 14an Santo Domingotik abiatu zen Chiapaserantz. 1545eko urtarrilaren 19an San Lorenzo de Campechen lehorreratu zen, non biztanleen eta gobernadore Francisco de Montejoren etsaitasuna ere jasan zuen. Hiri horretatik, eta Tabascon egun batzuk igaro ondoren, Chiapasko Ciudad Real de los Llanosera abiatu zen.\nHernán Cortések Mexiko konkistatu ondoren, hiria Diego de Mazariegos kapitainaren gobernupean gelditu zen. Nolabaiteko ardurarekin gobernatzen zuen, osasungarritasun publiko egokia mantentzea bezalako arauekin, eta zamalanetako animaliak askatzen ez uztea. Mazariegos indiarrez ere arduratzen zen: lurrak eman zizkien jabetzan eta esan zien espainiarren batek haiengatik interesa izanez gero ordain ziezaiekeela, asteko atsedenak errespetatuko zitzaizkiela ziurtatu zuen, buruzagien eta kazikeen seme-alabak joan zitezkeen eskola bat sortu zuen, eta abar. Eliza bat sortu zen hirian, Deikundearen eliza. Tlascalako gotzainaren agintepean zegoen hasieran, baina hiriaren hazkundearekin elizbarruti egin zen zen. Lehen gotzaina Juan de Arteaga izan zen eta, bere oinordekoa, Bartolome de las Casas bera.\nBaina, Las Casas iritsi zenean, hirian jada ez zuen Mazariegosek gobernatzen, indiarren lurrak beste batzuen esku zeuden eta, indiarrak, haien interesak inork kontuan hartu gabe, azpiratuak ziren. 1545eko otsailaren amaieran hartu zuen Bartolomek kargua, eta martxoaren 20an gutun bat argitaratu zuen, esanez indiarrak askatzen ez zituzten eta indiarrei enkomienden bidez ebatsia itzultzen ez zieten espainiar guztiei absoluzioa ukatuko zitzaiela. Espainiar guztiak aurka agertu ziren, baina Las Casasek domingotar misiolarien eta Juan de Pareda klerikoaren babesa jaso zuen.\nLege Berriak betetzen zirela ziurtatzeko, Francisco Tello de Sandoval lizentziaduna bidali zuten Indietara. San Juan de Uluan lehorreratu zen eta, ondoren, Mexiko Hirira joan zen eta komentu domingotar batean ostatu hartu zuen. Espainiar asko zeuden araudiaren aurka, Antonio de Mendoza Erregeordea kasu, eta segizio bat Erregearekin hitz egitera bidali zuen, Lege Berriak abolitu zitzan. Lege Berriak zailtasunez aplikatu ziren behin betiko, batez ere enkomienda-eskubidearen oinordetzagatik.\nBartolome de las Casas Mexiko Hirira deitu zuen Francisco Tellok eta alde egin behar izan zuen, Juan de Pareda kalonjea ordezkari utzita. 1546ko maiatzean Mexiko Hirira iritsi zen Rodrigo de Ladrada bere lagunarekin batera. Hirian, Mexiko, Tlascala, Guatemala, Michoacan eta Oaxacako gotzainak zeuden Gotzainen Batzarrean sartu zen. Batzar horretan indiarrei buruz eztabaidatu zuten eta, indiarren gaitasunari eta Koroarekin zituzten betebeharrei zegokionez, Las Casasen tesia garaile atera zen.\nFrancisco Tellok Lege Berrien aplikazioa bertan behera uztea erabaki zuen, erregearekin hitz egitera joan zen segizioaren arazoa konpondu arte eta erregeak oinordetzari zegokiona bertan behera utzi arte.\nLas Casasek Espainiara itzultzea erabaki zuen 1547an, metropolitik indiarren ongizatearen alde borrokatzeko. Veracruzen ontziratu zen, Azoreetan geldialdia egin zuen, gero Lisboan lehorreratu zen eta Salamancaraino joan zen. 1550eko abuztuan Chiapasko apezpiku kargua utzi zuen eta bere dizipuluetako bat, Fray Tomás Casillas, bere ordezko izenda zezatela lortu zuen.\n1551ko martxoaren 10ean Bartolome Juan de Ecijaren herentziaren onuradun izendatu zuten eta diru hori erabili zuen bere eta Rodrigo de Ladrada bere lagunaren mantenua ziurtatzeko, Valladolideko San Gregorio Domingotar Ikastetxean.\nGines de Sepulvedarekin liskarra\nValladoliden, 1550 eta 1551 artean, Juan Gines de Sepulvedarekin polemika izan zuen, "Valladolideko eztabaida" izenekoa, konkistaren legitimitateari buruzkoa. Eztabaida hori nork irabazi zuen oso gai eztabaidatua izan zen, biek beren burua baitzuten irabazle. Gines de Sepulvedak, ordea, ez zuen bere lanak argitaratzeko baimenik lortu.\n1552an Sevillara iritsi zen, eta han argitaratu zituen bere lanetako batzuk. 20 misiolari izan zituen ondoan, zeintzuek Las Casasen Zazpi Tratatuak zeramatzaten.\nBere lanetako batean, Brevísima relación de la destrucción de las Indias izenekoan, 1512ko errekerimenduari buruzko aipamen kritiko samarra egin zuen, Fernando II Aragoikoak Burgosko Legeen testuinguruan pregoi ofizial izateko aginduz idatzitako dokumentua (Juan López de Palacios Rubiosek idatzia), Amerikako konkistaren justiziari buruz sortutako eztabaidaren erantzun gisa egina izan zen. Eztabaida hori Montesinosek La Española uhartean 1511ko abenduan egindako sermoietan oinarritu zen. Hona hemen, Las Casasek errekerimenduari buruz idatziak:\nIzan ere, Indiak gobernatu dituztenek beti izan duten itsutasun guztiz kaltegarria, jende haien konbertsioa antolatu eta ordenatzeko, hainbesteko sakontasunera iritsi da, non imajinatu, praktikatu eta agindu baitute indioei dei egin diezaietela sinesmenera eta Gaztelako erregeei obeditzera etor daitezen, bestela suzko eta odolezko gerra egingo diete eta hil egingo dituzte.\nBartolome de Las Casasek azken urteak Madrilen igaro zituen. San Pedro Martir komentuan egon zen, eta gero Atochakoan, frai Labrada lagun zuela.\nFrai Bartolome de las Casas, Indiarren apostolua izenez ezaguna, Madrilen hil zen 1566an. Atochan lurperatu zuten. Bere testamentuaren arabera, ordea, bere gorpuzkiak Valladolidera eraman zituzten.\n2001ean Eliza katolikoak Bartolome de las Casasen beatifikazio prozesua hasi zuen. Eliza Luteranoak ere Santu Luteranoen Egutegiko ospakizunetan dauka.\nFrancisco de Vitoriarekin batera, Bartolome de las Casas nazioarteko zuzenbide modernoaren sortzaileetako bat da; eta Antonio Vieira jesuita portugaldarrarekin batera, indiarren babesle eta giza eskubideen aitzindari handia. Kontrako ikuspegiekin izan arren, bai bera bai Vitoria Europako inperioen eta Mundu Berriko herrien arteko harremanen definizioaz arduratu ziren; garai modernoan jendeen eskubidea azaleratu zuen auziaz. Zeregin horrek esparru juridiko nahikoa zabala sortzea eskatzen zuen, aldi berean europarrentzat eta aborigenentzat baliagarria izan zedin. Horretarako zuzenbide naturalaren lege tradizioa izan zen, Erdi Aroko zuzenbidetik eta filosofia estoikotik hartua. Las Casasek, indiarrek, antzinako greziar eta erromatarrek bezala, arrazoimena zutela babestu zuen eta, izaki arrazionalak izaki, gizakiak zirela. Hala, zuzenbide naturalak indigenak babesten zituen eta askatasunerako eta beren autoritateen izendapenerako eskubidea zuten.\nGiza eskubideen teoriari eta praktikari egindako ekarpena Brevísima relación de la destrucción de las Indias bere lanean bildu zuen, XVI. mendearen erdialdean idatzia; giza eskubideei buruzko lehen txosten modernoa. Bertan, Amerikako indigenek konkistatzaile espainiarrengandik jasan zituzten izugarrikeriak deskribatzen ditu. Hona hemen paragrafo bat:\nBeste behin, tirano hori Cota delako herrira joan zen, indiarren jabe egin eta txakurrei hamabost-hogei jaun eta nagusi txikiarazi [jateko eman] zizkien. Gizon-emakumeen hainbat esku moztu eta soketan loturik, makila batetik eseki zituen, gainerako indiarrek aurrekoei egina ikus zezaten, hirurogeita hamar esku pare; eta ume eta emakumeen hainbat sudur moztu zituen.\nHistoria de las Indias lanean, Brevísima relación de la destrucción de las Indias delakoan baino zehatz eta luzeago kontatu zituen indiarren aurkako sarraskiak. Denbora luzez pentsatu izan zen Las Casasek izugarrikerien deskribapenak gehiegizkoak zirela. Hala ere, ikerketa berriagoek berak deskribatu zituen izugarrikerietako asko dokumentatu dituzte, eta frogatu dute ez zuela gehiegikeriarik egiten konkistatzaileek egindako indarkeriazko ekintzak kontatzen zituenean.\nIndiarren defentsaren alde egin zuen arren eta beltzen defentsa zalantzan jarri den arren, Brevísima relación de la destrucción de África idatzi zuen, Brevísima relación de la destrucción de las Indias lanaren zati gisa, Afrikako biztanleei Gaztelak eta Portugalek egindako gehiegikerien aurka. Obra hori 1875ean argitaratu zen.\nBartolome de Las Casasek, arrakastarik gabe, amerikar kontinenteari Columba deitzea proposatu zuen.\nMemorial de remedios para las indias (1518)\nDe único vocationis modo (1537)\n1522an Sevillara itzuli eta aurretik idatzita zituen zenbait lan argitaratu zituen:\nBrevíssima relación de la destruyción de las Indias (1552)\nSobre el título del dominio del Rey de España sobre las personas y tierras de los indios (1554)\nHistoria de las IndiasAldatu\nLas Casas La Españolan hasi zen Historia de las Indias idazten 1517an. Bertan lan egin zuen hurrengo 35 urteetan, 1547an Espainiara itzuli zenetik aurrera. XVI. mendearen erdialdera arteko kontinentearen historia kontatu nahi izan zuen, baina gorde den eskuizkribua, hiru liburukitan, 1520ra baino ez da iristen. Horrek ikerlari batzuk gaur egun galduta dagoen laugarren liburuki bat egon zitekeela postulatzera eraman ditu. Las Casasek jatorrizko eskuizkribua Valladolideko San Gregorio Ikastetxeari utzi zion 1559ko azaroan, gutxienez 1600 arte argitaratzen ez uzteko aginduarekin. Hala ere, hurrengo hamarkadetan zehar eskuizkribuaren kopia partzialak ibili ziren Espainian eta atzerrian. XVII. mendearen hasieran Antonio de Herrera kronista nagusiak Las Casasen lana erabili zuen bere Historia general de los hechos de los castellanos idazteko.\nXVIII. mendean Juan Bautista Muñoz historialariak, inoiz argitaratu ez zen Historia del Nuevo Mundo idazteko gobernuaren enkargua jaso zuenak, Las Casasen eskuizkribuaren lehen bi liburukien kopiak aurkitu zituen artxibo batean. 1820 inguruan, Muñozen dokumentuak Historiaren Errege Akademiara pasatu ziren. 1821ean, akademikoek Las Casasen Historia argitaratzearen aurkako irizpena eman zuten, "Haren irakurketa astun eta gogaikarri egiten duten digresio luze eta gogaikarriengatik, eta, espainiarrek konkistarako duten eskubidea beti kontraesanez eta beren jokabidea etengabe garraztuz, bazitekeelako oraingo inguruabarretan ez zela komenigarria ezta egokia ere argitaratzea, ezta ohoragarria ere nazioari hura baimentzea". Garai hartan Espainia Hispanoamerikako independentzia gerretan murgilduta zegoen. Zenbait hamarkada geroago, 1856an, akademikoen belaunaldi berri batek eskuizkribuaren edizio kritiko bat argitaratzea gomendatu zuen, "Egiak eskatzen duen moduan ilustratua eta lehen konkistatzaile haien ohorea eskatzen duena".\nInprimatutako lehen edizioa Madrilen argitaratu zen 1875ean, bost liburukitan. Hurrengo hamarkadetan beste edizio batzuk argitaratu ziren. Las Casasen eskuizkribu autografoa Espainiako Liburutegi Nazionalean gordeta dago.\nBrevísima relación de la destrucción de las IndiasAldatu\nFelipe printzeari eskainitako obra da (geroago panfletotzat hartua) eta Ameriketan espainiarrek kolonizatzeak indigenentzat izan zituen ondorioen salaketa du gai orokorra. Gainera, konkista humanizatzeko balio izan zuen eraldaketa politiko, juridiko eta erlijioso batetik, Espainiako lege-testuinguruan oinarrituta\n↑ Borges op.cit. p.21; Iglesias op.cit. pp 23-24; Hasta el año 1975 se admitía como año probable de nacimiento de Las Casas el de 1474, avalado por su primer biógrafo, Antonio de Remesal, por lo que muchas fuentes siguen repitiendo ese dato. En 1975, la historiadora Helen R. Parish presentó un documento que prueba que en 1516 el propio Las Casas decía tener 31 años de edad (una declaración jurada para un juicio, además). Sin embargo, Isacio Pérez Fernández, quizá el más conocido de los lascasianos modernos, probó con otro documento que el padre de Las Casas decía tener 50 años en 1514, y por tanto tendría 10 en 1474. Aun así, la mayoría de las fuentes modernas coinciden en que el año probable de nacimiento está próximo a 1484\n↑ Anabitarte. p. 51\n↑ Anabitarte, op. cit. p. 56\n↑ Fernández de Oviedo y Valdés, Gonzalo (1854). Historia General y Natural de las Indias, Islas y Tierra Firme del Mar Océano. Madrid: Real Academia de la Historia\n↑ «Espejo de la cruel y horrible tiranía española perpetrada en los Países Bajos por el tirano, el duque de Alba, y otros comandantes del rey Felipe II». World Digital Library. 1620.\n↑ Valdivia Giménez, Ramón (2010). Llamado a la misión pacífica: la dimensión religiosa de la libertad. ISBN 9788447212484.Libro online\n↑ a b c d Andión Herrero, María Antonieta (2004). Los indigenismos en la Historia de las Indias de Bartolomé de las Casas". Editorial CSIC. ISBN 8400082664., pp.17-19\n↑ a b Quintana, Manuel José (1842). Vidas de espanoles célebres: Don Alvara de Luna. Fray Bartolomé de las Casas. Imprenta real. pp. 489-490.\n↑ Fernández de Navarrete y otros, Martín. ««La Historia General de las Indias» del Rvdo. P. Fray Bartolomé de las Casas: informes de 1821 y 1856». Consultado el 16 de agosto de 2015.\nANABITARTE, Héctor (1991) Grandes Personajes. Bartolomé de las Casas. Editorial Labor S.A., 75. urteurreneko edizio kolaboratiboa. ISBN 84-335-7100-1\nBORGES, Pedro (1990) Quién era Bartolomé de las Casas, Madril, arg. Rialp kol. <Libros de historia, 33zk.> ISBN 84-321-2670-5\nCASAS, Bartolomé de las (1) (1999) Brevísima relación de la destruición de las Indias, Madril, arg. Castalia, itz. Consuelo Varela, ISBN 84-7039-833-4\nCASAS, Bartolomé de las (2) (1966) Los indios de México y la Nueva España México, arg. Porrúa, hitzaurrea eta biografia: Edmundo O'Gorman, ISBN 970-07-4977-0\nIGLESIAS Ortega, Luis (2007) Bartolomé de las Casas: Cuarenta y cuatro años infinitos Sevilla, arg.Fundación José Manuel Lara, ISBN 978-84-96824-11-9\nLLORENTE, Juan Antonio (1822) Colección de las obras del venerable Obispo de Chiapa Don Bartolomé de las Casas, Defensor de los Americanos. Tomo Primero. París. Inprimatua: Casa de Rosa, librero.\nMENÉNDEZ PIDAL, Ramón (1963) El padre Las Casas: Su doble personalidad Madrid, arg. Espasa Calpe, kol. «Grandes Biografías»\nMIRA CABALLOS, E. (2009): Conquista y destrucción de las Indias. Sevilla, Muñoz Moya.\nPÁRAMO ORTEGA, R. (2011). "Bartolomé de las Casas: en busca del rostro amable de la Conquista".Teoría y crítica de la psicología, 1\nPÉREZ FERNÁNDEZ, Isacio (1984) Fray Bartolomé de las Casas: Brevísima relación de su vida, diseño de su personalidad, síntesis de su doctrina, Salamanca, arg. San Esteban, ISBN 84-7188-151-9\nTHOMAS, Hugh (2007) La conquista de México, México, arg. Planeta, ISBN 970-690-163-9\nBEUCHOT, MAURICIO, Bartolomé de las Casas, el humanismo indígena y los derechos humanos, en Anuario Mexicano de Historia del Derecho, N°6, 1994, 37-48\nFABIÉ, ANTONIO (1879). Vida y escritos de Fray Bartolomé de las Casas obispo de Chiapa. Madril: Imprenta de Miguel Ginesta.\n(Gaztelaniaz) De las Casasen lan digitalizatuak.