Amiantoa, hiltzaile isila\n01 ekaina, 2018 Asteko Gaia 741\nAmiantoarekin lan egiteak osasunari sortzen dizkion kalteak aski ezagunak dira XX. mende hasieratik. Baina, 1965. urte aldera Hegoafrikan egindako azterketa zientifiko batek ipini zuen ageri-agerian, amianto zuntzak arnastu eta pleura-minbizi mota baten arteko lotura zuzen-zuzena, Mesotelioma deritzanarekin alegia.\nUrte horietan guztietan, Mesoteliomaren eraginez hildakoen datuak ere, «oso fidagarriak ez» zirela adierazi du Jon Garzia ASVIAMIEko kideak. Baina, arlo horretan ere aurrerapausoak eman dituzte ikerlariek, eta «oraingoan bai, datu errealak emateko moduan» daudela adierazi du, Gonzalo Lopez (Carlos III. ena Ospitalea, Madril) eta Jose Miguel Sanz (Principe de Asturias Ospitalea, Madril) doktoreek egindako azterlanaren ondoren.\n«Oraingoan bai, mesoteliomagatik hildakoen datu errealak emateko moduan gaude»\n«Goierrin, 2017an, 21 lagun hil ziren amiantoarengatik, eta 2018a hasi zenetik 15 dira»\nJon Garzia, Asviamie\nPublikatu berri diren datuokin, Garzia «oso kezkatuta» agertu da, izan ere «Euskal Herria da amiantoaren ondorioz hildako gehien duen lurraldea», ASVIAMIEko kideak argitu duenez. «Aurrerapausoa bai, mesoteliomaren eraginez hildakoen datu errealak luzatzen dituztelako doktore hauek, baina, amiantoagatik hildakoak, datu horietan agertzen direnak baino gehiago» dira. Izan ere, beste minbizi mota batzuk ere sortzen ditu amiantoaren erabilpenak, «faringekoa, biriketakoa edota peritoneakoa, besteak beste, eta datu horietan ez dira kasu horiek kontenplatzen».\nMadrilgo doktoreek egindako azterlanak erakusten dutenez, amiantoaren ondorioak ageri-agerian daude eta «datozen urteetan etorriko da okerrena», Garziak uste duenez. Horregatik, «elkarteek eta adituek behin eta berriz eskatu dituzten aldarrikapenak eta neurriak aintzat hartzeko ordua» dela dio ASVIAMIEko kideak.\nHorrez gain, Espainiako Gobernuak amiantoren biktimentzat hain beharrezkoa den konpentsazioa-funtsa «onartu beharko» lukeela uste du Garziak, nahiz eta azken egunotako albisteek, une honetan lege proiektu dena, aurrera ez egitea eragin dezakeen. Izan ere, PSOEk, Mariano Rajoy presidentearen aurkako zentsura mozioa aurkeztu izanak, «bidean dauden lege proiektuak eten egiten ditu», Garziak nabarmendu duenez. «Oso albiste txarra da». Espainian dagoen ika-mika politikoak orain arte egindako «lan handia» egin dute porrotera eraman lezake: «Konpentsazio-funtsa lortzeko urte hauetan egindako borroka guztia bertan behera uzten du eta hori ez da batere albiste ona».\nDebekua 52 herrialdetan\n1965. urtean Hegoafrikan egindako azterketaren ondoren, pixkanaka-pixkanaka, «eta aldarrikapen sindikal askoren ondoren», hainbat herrialdetan piztu zen asaldurarengatik, amiantoa erabiltzea debekatzen hasi ziren Europa iparraldeko hainbat herrialdeetan eta Erresuma Batuan.\n2001. urtean, Espainiako estatuak 1999ko zuzentarau europarra bere egin zuen –amiantoa Europar Batasunean erabiltzea eta merkaturatzea debekatzen zuen–. «Une honetan 52 dira debeku hori indarrean duten estatuak eta amiantoa ekoizten zuten herrialdeetako holdingen presioak gaindituz egin zen hori».\nDena den, arlo horretan ere «egiteko asko» dagoela dio. «Amiantoaren debekua indarrean sartu ondoren ere munduko hainbat herrialdetan amiantoa ekoitzi, merkaturatu eta kontsumitu da toneladaka». ASVIAMIE elkarteak datu oso esanguratsuak ditu esku artean: «2008. urtean Kanadak 180 mila tona produzitu eta 176 esportatu zituen, kontsumitu ordea, zero».\nHorrelako «jarrera axolagabeek ondorio oso latzak baino ez» dituztela garbi du Garziak, eta Goierrin azken bi urteotan izandako hildakoen kopurua gogorarazi nahi izan du; «2017an Goierrin 21 izan ziren amiantoaren eraginez hildakoak, 2018a hasi zenetik berriz, 15 daramatzagu».\nGarziak luzatutako informazioaz gain, aste honetan bertan, CCOO sindikatuak, Petronor enpresan agertu diren kaltetu berrien kasuak salatu ditu. Izan ere, sindikatuak berak jakinarazi duenez, «pleuran plakak dituzten bi kaltetu berri agertu dira Petronorren», horregatik, enpresari eskatu diote «amiantoa erabat kentzeko egutegia ezartzeko».\n« «Bizitza osoa emango nuke eszenatokian kantuan eta antzezten»\n«Etorkizuna guztion esku dagoela sinistu eta aldarrikatu behar dugu» »


Iparraldea bertan! jardunaldiak hasiko dituzte bihar — Gaztezulo\nIparraldea bertan! jardunaldiak hasiko dituzte bihar\nIparraldea bertan! jardunaldiak hasiko dituzte bihar https://www.gaztezulo.eus/albisteak/iparraldea-bertan-jardunaldiak-hasiko-dituzte-bihar https://www.gaztezulo.eus/albisteak/iparraldea-bertan-jardunaldiak-hasiko-dituzte-bihar/@@download/image/2012365119Iparraldea_bertan.jpg\nGipuzkoako Foru Aldundiak eta Euskal Kultur Erakundeak Iparraldea bertan! XI. Jardunaldiak antolatu dituzte aurtengoan. Ipar Euskal Herriko kultura hurbiltzea helburu du ekimenak, eta bihar, asteazkena martxoak 7, lehen kontzertua eskainiko du Philippe de Ezcurra soinujoleak Donostiako Koldo Mitxelenan.\nIpar Euskal Herriko egoera sozio-ekonomikoa eta kultura ezagutarazteko antolatutako jardunaldiak dira Iparraldea bertan!-en baitan gauzatutakoak. Aurtengo programan, hiru kontzertu eta hitzaldi bat eskainiko dituzte Gipuzkoako hiriburuan. Urtez urte garrantzia handiagoa eskuratu du ekimenak, eta geroz eta jende gehiagok hartzen du parte.\nEkitaldiak - Martxoak 7\nPhilippe de Ezcurraren kontzertua  19:30etan, Koldo Mitxelenan\nPilotari ohiak soinujole moduan lortu du ospea, eta bihar Kattalin Indaburu kantariarekin eta Marina Beheretche biolin jolearekin arituko da.\nEkitaldiak - Martxoak 14\nBegiz Begi eta Izarrak taldeen kontzertua  19:30etan Koldo Mitxelenan\nPatxi Amulet eta Xabi Etcheverryk osatzen dute taldea, ahotsa eta gitarra lehena, bibolin jolea bigarrena. Beren kantu propioez gain, hainbat kantu tradizional ere eskainiko dituzte.\nLau emakume gaztek osaturiko taldeak Baxenabarreko Kantu Txapelketan hasi zuten beren ibilbidea 2004an, eta geroztik Niko Etxart, Anje Duhalde, Joseba Tapia, Oskorri eta Mixel Ducau eta Caroline Phillips bezalako taldeen kontzertuetan jardun dira hasierako gonbidatu gisara.\nEkitaldiak - Martxoak 21\nMaddi Zubeldiaren kontzertua  19:30etan Koldo Mitxelenan\nAbeslariak Xano Urtxegi eta Txomin Arizaga musikariak lagun izango ditu, eskusoinua, gitarra, flauta eta buzukia joaz. Zubeldiaren konposaketez gain hainbat kantu herrikoi ere izango dira entzungai.\nEkitaldiak - Martxoak 28\nBattitta Boloquyren hitzaldia\nGarapen Kontseiluko zuzendariak eskainiko du Ipar Euskal Herriko egoera sozio-ekonomiko eta kulturalari buruzko hitzaldia. Euskararen egoera, muga arteko harremanak eta lurraldetasuna bezalako gaiak landuko dituzte bertan.


Malahide gaztelua - Wikipedia, entziklopedia askea.\nMalahide gaztelua (ingelesez Malahide Castle, irlanderaz Caisleán Mullach Íde) Malahideko udalerrian kokatzen den gaztelua da, Irlandako Errepublikako Fingaleko konderrian dagoelarik.\nHenrike II.a Ingalaterrakoak Irlanda inbaditu zuenean, honen zalduna zen Richard Talbot jabetu zen 1185ean inguruko lur guztiaz. XII mendean gazteluaren eraikuntza hasi zen eta 1185ean bukatu. Talbot familia izanda bertako jabe 1976 arte, ia 8 mendez beraz, Oliver Cromwellek bere esku izan zuen tarte batean ezik, 1649–1660.\nXVIII mendean gaztelua handitu egin zen eta dorreak gehitu zitzaizkion. 1976an Irlandako Gobernuak erosi zuen.\nGaztelua bera ederra bada ere, atzealdean duen Talbot lorategi botanikoak ikusi beharrekoak dira. Honetaz gain aipatu beharra dago, barnean dagoen miniaturazko trenen museoa, 1920-30 arteko Irlandako trenak eta geltokiak agertzen dituena.\nUdan musika kontzertuak egiten dira gazteluan.\nMultimedia: Malahide Castle


Aurretik eta ondoren pisua galtzea | Webgune ofiziala Dietonus\nIzan gantz Hollywood – txarra: bidalia nork erabaki zuen amore eman, alde batetik, eta succumb ohitura txarra, baldin eta gehiegizko arreta paparazzi eta eztabaida gai guztiak irudikatu komunikabideetan.\nBeraz, ez da ezer harrigarria izan ere, Hollywood replete istorioak "milagrosa eraldaketa" — norbait galdu dozenaka kilo, bila irabazi ospea, eta norbait hitzez hitz, neurriz bere gorputza, argaltzeko rol bat film bat.\nHollywoodeko izarrak aurretik eta ondoren pisua galtzea\nNatalie izan zuen denbora luze bat egin ballet pisua galtzen eta arrakastaz burutzeko baten rola Swan (filma "Black Swan"). Ekoizle ezarri dute miniaturazko Natalie zeregina da galtzen, beste 9 kgs. Eman Portman hazi zen familia bat barazkijaleentzat, ez zen zaila izan arazo hau konpontzeko.\nOrain zuen pisatzen ditu soilik 48 kg, eta helburu nagusi jotzen ez pisua galtzea, eta zainketa gehienez, osasuna, gorputza eta espiritua. Kontuan izan behar da, irudi bat kezkatuta izar lagundu bere Oscar bat emakumezko aktore onenaren.\n34 urteko aktore ia hamar urte jolasten rol estereotipatuak a La "plump auzoko neska" (barne telebista serie "Onena"), galdu du ia 23 kilo, bilakatu "aurpegia" marka dieta Jenny Craig hasi eta exekutatu goizez. Orduz geroztik, Sara arretaz behaketa pisu – elkarrizketa batean, Pertsona, aktore onartu bere pisua etengabe, besterik gabe, "lortu".\nArgaltzeko Renee aspalditik bat byword. Papera Bridget Jones, aktore irabazi 9 kilo. Badirudi litzateke, ez hainbeste (azkenean, neguan zehar, asko dira gehiago irabazten by udaberrian bezala deusezten "neguan lagunak"), baina Zellweger oinarri hartuta, pisu galera, azkenean, pixka bat ero: bera izan da itzuli zen bere ama-pisua baina, jarraitu behar pisua galtzen arte, horrez gain, slim figura, lortu ez oso nazkagarri itxura. Azken arrakastarik plastikozko zuen Renee ezezaguna.\nDibertigarria gantz gizona Seth Rogen adibide ezin hobea da nola ospea aldatu ahal izango da pertsona hobea: izatearen ospea irabazi du, 31 urteko aktore hasi zen entrenatzaile pertsonal bat egiteko, 9 hilabete jaitsi buruz 14 kilo.\nOspetsuena ospetsuk blogger Perez Hilton hartu du adibide horiek zeinen bizitza pertsonala ez du lortu nekatuta eztabaidatzeko eta beraiek egin, pisua galdu 3 urte ia 30 kilo. Perez hasi zen 30 minutuko eguneroko paseoak, eta, azkenean, piztuta prestakuntza moduan, 7 egun aste bat – eta, nahiz eta abian jarri beste webgune bere izena, FitPerez, eskainitako fitness eta dieta izarrak.\nFan handi mota guztiak dietak, Janet Jackson, duela gutxi arretaz eusten pisua arau – arren, 47 urteko abeslaria da benetan lan gogorra da. Pisua galtzen aurretik filmatzen bideoa, musika, Maitasuna ez da Inoiz Egin Janet bete gehien larria dieta egunean jaten zuen Sagar bakar bat!\nPapera, film Monster 2003 Charlize Theron zuen pisua irabazteko egiteko denbora epe labur batean, jateko erroskilak eta beste zabor-janaria, aktore irabazi du, 15 kilo eta begiratu ia ezezaguna. Baina, nahiz eta aurretik filmaren estreinaldia, Theron du erabat galdu pisua eta izan zen, besterik gabe, denbora delako hilabete batzuk Charlize aurkeztu "Urrezko globoa" hautagaitza "emakumezko aktore Onenaren", "Munstroa da".\nBeste lanbide-class, prest movie guztietan, Jared Leto, zein hilketa John Lennon-en film bat lortu grabatu 30 kilogramo. Hori dela eta aldaketa azkarrak pisua Udan hasi arazoak izan dituzten osasun, eta itzultzeko bere aurreko pisua, eta hura hartu zuen, ia-ia urte bat. Ondoren, Jared vowed inoiz ez lortzeko gantz – ez, nahiz eta filma rolak.\nKelly Osbourne Arabera\nBezala, behin eta berriz onartu bere burua Kelly, arazo nagusia datza "seizing sortu" estres – soinuak ezagutzen, ez da? Hala ere, kide bat bilakatu popular TV show "dancing stars" (Dancing Stars), Osborne Jr ohitura hau lotuta eta galdu 23 kilo!\nRap artista 50 Cent frogatu dela, nahiz eta gaiztoa rapero, kasu batzuetan, joan prest batere: papera filma "gauza Ezberdinak" 2011, 38-urte-zahar 50 Cent galdu du ia 25 kilo besterik ez 9 aste!\nAktore ospetsua Matthew McConaughey denbora asko bere ibilbidea aldatu du bere itxura eta pisua rol bat. Aitortu zuen Mateo, pisua irabazten da, baino askoz errazagoa da kentzeko.\nGehien erronka zaila zen prestatzen rol "Dallas buyers club". Aktore izan nahi pisua galtzen 64 kilogramo. Hau izan zen, eserita, oso zorrotza eta desorekatua dieta. Bere eguneroko dieta zeuden bi arrautza zuriak, gutxi oilasko piezak eta dieta bat kokea.\nGehien talentu aktore belaunaldi, Christian bale tratatzen bere rol askoz gehiago larriak baino bere lankideek multzoa. Play rol nagusietako bat filma "Operadorea", bale galdu ia 30 kilo, eta, azkenean, pisatu inguruan 55 kilogramo (altuera, metro eta laurogei!). Baina bakar bat euskal herria arloan pisu galera Kristau ez gelditzeko – duela urte batzuk zuen behin eta berriro, izan ere, azkar pisua galtzen papera ex-boxer "Borrokalaria".\nMilagrosa eraldaketa Jennifer Hudson bat bihurtu da gai nagusia eztabaida bat, duela urte batzuk. Irabazlea sariak "Grammy" eta "Oscar" hasi pisua galdu 2009an, ondoren jaiotza – filmatzen filma "Winnie Mandela" (Hudson lortu rola emaztea Nelson Mandela). Besteak beste, motibazioa, emaitza lortu zen hilabete materia bat, zuen murriztu zenbatekoa 10 tamaina (gugandik 16 gurekin 6).\nAbeslari hau da, beti hori pisua galtzen, baina gehienak pisua irabazi. Haurdunaldian irabazi zuen buruz 30 kilo, eta horrek, ondoren, kendu dieta zorrotza eta ariketa.\nAbeslari hau frogatu zuen, gehiegi, sinple bat mortal emakumea. Haurdunaldian zehar irabazi zuen pisua, eta horrek ez zuen desagertu besterik gabe, mirarizko bidea. Gogor lan egin zuen eta lotsa gabe agertu zen jendaurrean.\nEra berean, zuen horietako bat ama norentzat haurdunaldia ez du gainditu alferrik figura. Christina zuen luze borrokatu obesitatea, eta denean bakarrik onartu dut neure burua nor naizen, jaitsi 25 kgs.\nGisa kontatu aktore berak, lortu zuen gantz delako asko jaten dut, gozokiak eta maite izozkia. Baina, ondoren, 2011n, izan zen esan zuen hori garatu ahal diabetes, eta Baldwin serio hartu zuen bere figura eta pisua galdu du.\nEspero bezala, aktore hasi hobea lortu bezain laster amaitu zuen jolasten James bond. Baina, ondoren, begiratu zuen bere burua irudi "Mama MIA!" pentsatu zuen, gantz, eta horiek hartu zuten. Esaten dute Brosnan kickboxing, yoga, tenis eta Pilates.\nBeste aktore nork du lasaia behin jokatu Batman. Bere aparteko kilo da, nahiz eta, ondoren, izan zen izeneko gantz gizona. Baina, berri bat prestatzen ari buruzko film Mark TWAIN, aktore guztia da oso harrigarria, agertzen da berriro, nahiko argala.\nAktore harrituta guztiontzat, bere sei pack sei dado filma 300 Espartanoei, delako bezain laster, berak eman zuen askorekin urdaila bete, guztiak aldi berean hasi zen, esan zuen lortu gantz. Gerard benetan izan zuen pisua irabazi, baina, ondoren, itzuli osatzeko, nahiz eta ez, hala nola, ikusgarria gisa filma "300".\nHau Amerikar aktore famatu egin zen ondoren show "American Idol". Orduan ere esan zuen deitu dute bere gantz. Kelly askotan aldatu, pisua, orduan, pisua galdu eta, ondoren, irabazi, baina berak beti esan du ez dela arazo bat.\nAktore, aurretik duten protagonista izan zen borrokalari guztiak, gehiegi, ez dute amore eman ondoren gutxiago filmak. Orain da zuen gehiago arduratzen ekoizpena armak eta beren adiskidetasuna politikariek.\nTravolta zen pixkanaka-pixkanaka irabazten pisua, eta ez behin nahiago dute erosketak bila zabal eta erosoa arropa, joan baino batzuk glamour ekitaldi guztian. Azkenean, bota zuen bere aparteko kilo laguntzaz, tenis eta halterofilia.\nEsan zuen bezala, txapeldun ohia Boxeo, eskolan izan zen, teased zelako gantz. Bukatu ondoren, bere ibilbide profesionala, Mike berriro hasi zen irabazten pisua, eta ordena ez emateko, kausa berri delitu eta eseri on bat dieta begetarianoa eta lortu kentzeko gehiegizko.\nPertsona orok daki duten aktore ospetsua lortu du karrera bat eraikitzeko kirol profesionala. Bost urte baino gehiago borrokatu zuen biribilean. Zehar bere kirol ibilbidean Mickey ugari jaso ditu lesioak, eta laguntza eskatu nahi plastikozko zirujau zuzentzeko haien ondorioak. Medikuek batzuk egin arrakastarik eragiketak, eta horren ondoren, aktore lur jota zegoen, forma. Rourke irabazi ia 20 kilo estra.\nDuela gutxi, Mickey Rourke erabaki itzultzeko kirola, eta horretarako egin behar izan zuen egokitzen. Esker dieta zorrotza, entrenamendu on the ring eta eguneroko enpresa exekutatzen aktore kudeatzen galtzen 15 kilo eta berreskuratzen du bere forma.\nTipo hau star familia harritu denek beren itxura aurten. Bitartean, bere ahizpak harro erakargarri zifra zuen, orain ez dator sartu bere estiloa. He offended duten sare deitu zion gantz.\nAktore hasi pisua irabazteko filmatu ondoren, TV series "Lagunak". Baina izan zen, prezio txiki bat ordaindu behar bere luze borroka mendekotasuna. Gainera, Mateo behin esan zuen argazkiak haren giharrak, egin zion pentsatzen bere mendekotasuna.\nGisa onartu aktore berak, zuen lasaia denean behar zuen hobea lortzeko bat papera. "Eta noiz dut uzten ariketa nire gorputza iristen gehienezko pisua."\nOndoren izar rolak, aktore hasi besterik ez asko jan, eta, ondorioz, gehiegizko pisua, garatu zuen diabetes. Lortu du puntu hori hil zenean, gehiago ez ziren eztabaidatzen, bere talentua, eta bere izugarrizko pisua.


7. gaia. Borboien berrezarkuntza: sistema politiko berriaren ezarpena eta finkapena (1874- 1902) - Nafarroako eta Espainiako Historia\nRTVEn BERTAN ikusgai duzue ere. Memorias de España\nSandhurst manifestuaren iruzkina\n“Urtebetetzean zorionak emanez mezu asko eta asko hartu ditut Espainiatik, baita Frantzian bizi diren herrikide batzuenak erre (...). Idatzi didaten guztiak ziur daude monarkia konstituzionala berriz ezartzea dela Espainian dauden zapalkuntza, ziurtasunik eza eta gorabeherak amaitzeko bide bakarra (...).\nNazio eskubide publikoz gabetuta eta askatasuna nork daki noiz arte kenduta dago, horregatik ulergarria da ohikoak zituen zuzenbide konstituzional eta erakunde libre haietara begira jartzea. Haiek ez ziren traba izan ez 1812an independentziaren alde borrokatzeko ez 1840an beste gerra zibil bat amaitzeko. Gainera, haiei zor izan die urte askotako aurrerapena, oparotasuna, sinesgarritasuna eta are loria apur bat ere (...).\nHorregatik guztiagatik, Espainian konfiantza dakarren bakarra jaraunspenezko eta ordezkaritza bidezko monarkia da, mailarik apalenetatik hasi eta gorengoetaraino denen eskubide eta interesen berma ezinbestekoa baita (...).\nEz da zain egon behar nik neure nahien arabera eta goitik behera zer erabakiko; Espainiako Printzeek, Monarkiaren aspaldiko aldi haietan, ez zituzten arazo larriak Gorterik gabe konpondu (...). Beharra sortuz gero, erraza izango da printze leialaren eta herri librearen artean konpondu beharreko arazoak jorratu eta irtenbideak asmatzea (...). Nire geroa dena del ere, espainiar ona izango naiz beti eta nire arbasoen moduan katoliko ona eta, mende honetakoa naizen aldetik, liberal ona (...) Nork Otwn (Sandhurst), 1874ko abenduak 1”.\nFernández Almagro, M. : Historia Política de la España Contemporánea, Madril, 1956, 356-358 or.\nIzaera politikoa, Asturiaseko printzeak sinatua akademia militarrean, 1874-12-1 (seguruenik Cánovasek idatzia), honek bidali zuen hara ikastera. Cánovas neutral mantendu zen iraultza bitartean alfontsotar alderdia antolatzen eta berrezarpena prestatzen. Iturri zuzena beraz.\nUrrunean: Isabel IIren erregina aldia. Ustelkeria eta krisi ekonomiko eta politikoak.\nHurbila: Ostendeko ituna. 1868ko iraultza. 1869 konstituzioa, Amadeo. Dimisioa eta Errepublikaren aldarrikapena 1873ko hauteskundeak emaitzak (errepublikazaleen garaipena) Unitarioak eta federalen arteko tirabirak.\nFigueras da aurreneko lehendakaria. Neurri herrikoiak, aio kintak eta zerga batzuk. Kaosa dela eta dimititu.\nPi y Margall bigarren lehendakaria. Arazoak:\nMugimendu kantonalista eta liskarrak langile mugimenduarekin iraultza soziala bultzatzeko aukerarekin (Alcoyn). III Karlistada eta Kubako altxamendua.\nSalmerón, hirugarren lehendakaria. Kontserbadoreagoa eta zentralista. Indarkeriaren bitartez kantonalismoa kontrolatu. Dimisioa heriotza zigorrak ez sinatzeagatik.\nCastelar, Laugarren lehendakaria. Botere bereziekin Gorteak disolbatu. Aio Federalismoari, armadarekin zapaldu azken kantonalista guneak (Málaga eta Cartagena). Diktatorialki gobernatzeagatik dimitiarazi zuten 1874ko urtarrilean.\nPaviaren estatu kolpea, Asanblada disolbatu eta aio Errepublikari. Gobernu buru Serrano\nAlfontso oinordeko bezala eta Isabel II abdikazioaren ostean (badirudi Cánovasek berak bultzatua, kontutan izanik Isabelen ospe txarra). Legitimitatea.\nMonarkia konstituzionala. Espainian duen errepublikaren nahasmena zuzentzeko asmoz. (... orain eskubide oro galduta duen nazioari...)\nHanpatu 1812 konstituzioa, gerorago izandako borrokak. 1840 urtetik ostera liberalismoa, bere lorpenekin (aurrerapen, oparotasun, loria)\nAukera zilegi bakarra monarkia, baina herentziakoa eta ordezkatzailea. Guztion ordezkaria (langile klaseei erreferentzia, sei urtekoan estreinakoz parte hartzerik izan dutenak)\nAitortzen du Gorteekin gobernatuko duela. Indar politikoen lankidetzarekin\nKatolizismoa eta Liberalismoa, eta espainol ona. Nahien edo proiektu politiko berriaren isla non modernitatea eta tradizioa bat egingo duten.\nMartínez Camposek Sagunton 1874-12-29 Alfontso XII.a izendatuko du errege bezala\nIkusi daiteke geroko Berrezarkuntzaren oinarri ideologiko eta politikoak: monarkia eta liberalismo doktrinatua. Indar politiko batzuen elkar lanarekin (kanpoan karlistak gerran ari direla eta errepublika zaleak. Errealitatean sistema berrian kazikismoa, ustelkeria, eta hauteskundeen manipulazioa.\n_ Alfontso XII.a Jaunak, Jainkoaren graziari esker Espainiako Errege konstituzionala denak, adierazpen hau ikusi eta ulertzen duzuen guztiei jakinarazten dizuete Erresumako Gorteekin bildurik eta adostuta hau dekretatu eta berronetsi dugula:\nEspainiako Monarkiaren Konstituzioa […]\n11. art. Estatuaren erlijioa Erromatar Erlijio Katoliko Apostolikoa da. Nazioak bere gain hartzen du erlijio horretako kultuari eta ministroei eusteko betebeharra. Ez da inor jazarriko Espainiako lurraldean bere erlijio iritziengatik edo bere kultua praktikatzeagatik, betiere kristau moralak ezarritakoa urratzen ez badu. Edonola ere, arlo publikoan ez dira onartuko Estatuaren erlijioaren ospakizunak eta adierazpenak baino. […]\n13. art. Espainiar orok eskubide hauek ditu:\nBere ideiak eta iritziak askatasunez adierazteko eskubidea, bai ahoz, bai idatziz, bai inprimatzea zein antzeko beste prozeduraren bat erabiliz, aurretiko zentsurarik gabe. Bake helburuetarako biltzeko eskubidea. Giza helburuetarako elkartzeko eskubidea. […]\n18. art. Gorteek dute, erregearekin batera, legeak egiteko eskumena.\n19. art. Gorteak eskumen bereko bi ganbera legegilez osatuta daude: Senatua eta Diputatuen Kongresua.\n20. art. Senatua kide hauek osatzen dute: norberaren eskubideagatik senatari direnek; Koroak izendatutako biziarteko senatariek; Estatuko korporazioek hautatutako senatariek; eta kontribuzio handienak ordaintzen dituztenek. […]\n28. art. Diputatuak legeak ezarritako metodoaren bidez aukeratuko dira, eta berriro aukeratu ahal izango dira, denbora mugarik gabe. […]\n50. art. Erregeak du legeak betearazteko eskumena. […]\n75. art. Monarkiaren lurralde guztiak kode berdinen bidez arautuko dira; edonola ere, legez aldaketak ezarri ahal izango dira, egoera jakinetarako. Kode horietan, foru bakarra ezarriko da espainiar guztientzat, epai komun, zibil eta kriminaletarako. […]\n1876ko Konstituzioaren artikulu batzuk\nIzaera politiko soziala eta testu juridikoa. Dokumentu historikoa zuzena. Egile kolektiboa, Gorteek aukeratua nahiz eta atzetik Cánovasen nahiak agertu. 1876Ko ekainaren 30a. Publikoa da Espainiako orori zuzendua.\nUrrunean: 1845ko konstituzioa eta liberalismo doktrinatua.\nHurbilean: Sei urteko demokratikoa. Iraultza eta 1869ko konstituzioa. Amadeo de Saboya. I Errepublika. Paviaren estatu kolpea. Martínez Camposena Alfonso XII erregea izendatuz. Cánovas del Castilloren antolaketa alderdi monarkikoan. (Isabelen abdikazioa eta gero Sandhursteko manifestua). Berrezarkuntza moderatua indarrean jarriz.\nAlderdi bikoen txandaketa. Oposizioan gelditzen direnak (karlismoa, errepublikazaleak, nazionalismoak eta langile mugimendua).\nLankidetza aldiz, eliza, militarrak eta liberal moderatu eta aurrerakoiak bere bi buruekin (Cánovas eta Sagasta)\n4. art Habeas corpus, askea geldituko da atxilotutakoak 24 ordu ondoren ez bada errudun, baina 1869koarekin alderatuz (3.art) hemen legeak agindutako kasuetan ez bada.\n11 art. Erlijio Katolikoa. Elizgizonen mantenua eta publikoki erakutsi edo ospatu daitekeen bakarra (1869koan ez bezala). Bertze erlijioak onartu pribatuki eta katolizismoarekin edo moral kristauaren kontra ez bada.\n13 art. Askatasun zibilak. 1869Ko konstituziotik hartuak (iritziak, elkarteak eta abar)\n18 art. Monarkia konstituzionala baina botere legegilea konpartitua.\n19 art: Bi ganbara.\n20 art. Nork osatu Senatua Izendapen zuzenak eta erregeak aukeratuak (berezkoak eta biziartekoaka) 180 eta bertze erdiak hautetsiak.\n21 art. Berezko senatariak (errege familiakoak, Esp Handikiak, Armadako kapitain nagusiak eta Almiranteak, Indiako Patriarkak eta artzapezpikuak ...\n27 art. Diputatu bat 40.000 biztanleko eta bertzela Kongresuko hauteskunde batzarrak izendatutakoak.\n28 art. Kongresua hautatuak legearen arabera, gainera behin baino gehiago hautatua izateko aukera ematen du.\n30 art. 5 urteko mandatua\n50 art. Botere exekutiboa erregeren esku.\n75 art. Lege berak eskualde osoan, ez berezitasunik, 1876. urtean foruak deuseztatuak\n89 art. Kuba eta Puerto Ricori ordezkariak eman eta autonomia\nHauteskundeen iruzurra (kazikismoa, enkasillatua eta putzerazoa)\nIraupena 1923 arte.\nNolabaiteko oreka (militarrek ez pronuntziamendurik)\nBizitza politikoaren narriadura\nBERREZARKUNTZA GARAIKO AURKEZPENA Erdaraz\nGerra garaiko film historikoak esteka\n_PSOE ren programa iruzkina\n“Kontuan hartura oraingo gizartearen oinarri bakarra klaseen arteko kontrakotasuna dela; gure egunetan kontrakotasun horrek goia jo duela, argi eta garbi ikusten denez gero eta gutxiago direlako aberats-aberatsak eta beti handitzen ari delako pobre-pobreen multzoa; aberatsek pobreak esplotatzeko arrazoi bakarra haiek lurra, makinak eta gainerako lan-tresnen jabe izatea dela; jabetza hori aginte politikoari esker ziurtatuta daukatela, gaur egun agintea zapaltzailearen, hau da, erdiko klasearen esku dagoelako; (...)\nArrazoi guztiok direla eta, Espainiako Langile Alderdi Sozialistak adierazten du bere helburura hau dela: klaseak indargabetzea, hau da, langileen emantzipazio osoa. Norbanakoaren jabetza jabetza sozial edo gizarte osoarena bihurtzea. Langileen klaseak edukitzea aginte politikoa.\nEta helburu hori betetzera hurbiltzeko berehalako bitartekoak hurrengoak: askatasun politikoak. Koaliziorako eskubidea edo grebak legezkoak izatea. Orduak gutxitzea. Bederatzi urtetik beherako umeek lan egitea galaraztea (...) Langileen bizitza eta osasuna babesteko legeak (...) Zaintzeko batzordeak sortzea, beharginek aukeratuta, bizi diren gelak, meategiak, lantegi eta tailerrak ikusteko (...) Lehen eta bigarren hezkuntzarako doako eskolak eta lanbide-eskolak sortzea (...) Arma-Zerbitzua derrigorrez eta denentzat eta herri-milizia (...) Estatuak garraio eta zirkulazio-bide guztiak bere gain hartzea, baita meategiak, basoak eta abar (...)”\nIturri mota zuzena, izaera politikoa, publikoa, egileak 25 pertsona(Pablo Iglesias, García Quejido, Victoriano Calderón, Jaime Vera, Francisco Mora y Tomás Robledo) gehienak arte grafikoko kideak. Madrilen 1879-5-2 janari batean erredaktatua eta hilabete bereko 20an sinatu zutena.\nIndustrializazio berantiarra eta urria, eta eskualde konkretuetan. Proletalgo indar gutti (hasia Isabel II garaiko azken aldian baina garatua sei urtekoan\nSei urtekoan zehar LANE zabaldu.\nBerrezarketan legez kanpo langile mugimendua 1874 Serranok debekatu 1874-I-3 LANE\nEraginak Espainian sei urteko demokratikotik: Fanelli (anarkismoa), Lafarge (marxista).FTRE (fed,langi,Esp, eskualde) 1872-3 bereizketa (1872ean Marx-Bakunin). Sei urtekoan liberal aurrerakoiei botoa eman baina Errepublikaren porrotaren ondoren eta krisi ekonomikoa zabaltzean aukera berrien bila (anarkismoa eta marxismoa, lan baldintzak kaskartzean, soldatak jaitsi eta txirotasuna ugaltzen bai dira).\nBerrezarkuntzarekin langile mugimendua klandestinitatean antolatu behar.\nPSOE sortu 1879an eta manifestua 1881 arte klandestinitatean\nAlderdi programatikoa edo ideologikoa:\nKlaseen arteko borroka. Marxismoaren oinarria (1848ko manifestu komunistan jada planteatuak). Produkzio bideen jabetzan dago banaketa desorekatuaren arrazoia eta ondorioz esplotazioa. Esplotazioa ekonomikoa eta gainera politikoa.\nPSOEren helburua Klaseak indargabetzea (Marxen ideia, 1883an hilda). Jabetza kolektiboa edo gizartekoan bihurtzea eta aginte politikoa langileena; hots, proletalgoaren diktadura baina politikaren bitartez.\nHortaz langileen konzienziazioa eta internazionalaren ideietan oinarritutakoak (garai honetarako disolbatua zena)\naskatasun politikoa (legez kanpo daude momentu honetan), elkartze askatasuna; Grebak legalizatze; lanorduak murriztea (oraindik ohikoa zen 10 ordutik gorako jardunaldiak), haurren lana mugatzea (lana egiteko beharrean zeuden familiako soldatak bizitzeko iristen ez zirelako. Gainera soldata baxuagoren truk eta baldintza kaskarretan ere, adibidez meategietan eta abar); Bizitza eta osasun baldintzen hobekuntza (ez dute aseguru sozialik, honi aurre egiteko sorospen elkarteak antolatzen zituzten). Lan eta bizi baldintzak ikuskatzeko batzarrak sortzea; Lehen eta bigarren hezkuntzako eskolak eta lanbide eskolak (diru gutxi eta lanagatik hezkuntza mugatua zuten langileen seme alabek).\nArma zerbitzua derrigorrezkoa guztiontzako, kinten sistemaren kontra (dirudunek, ordainduz gero bertze batengatik ordezkatuak izaten ziren eta; hau XX. Mendea arte ez da lortuko eta liskar sozial anitz erakarriko ditu adibidez 1909ko aste tragikoan). Errekurtsoen nazionalizazioak garraioak, meategiak, basoak eta abar.\nONDORIOAK: Langile mugimenduaren hastapenak, 1881 legeak legeztatu eta 1887 legeztatu langileen biltzarrak, gero 1888-VIII UGT. 1910 arte ez lortu diputatu bat\nAnarkisten eta sozialisten arteko ezberdintasuna. Helburua bera langileen diktadura baina aurrekoak gobernuak onartu ez eta alderdi politikorik ez sortu, hortaz banatu lan sindikalean eta bertze joera bortitzagoa, ekintza zuzenen aldekoa. Anarkistek antolatu 1881, Federación Trabajadores de las Regiones Españolas. Legez kanpoan utzia eta zenbait izenez aldatua. Indar asko bildu bereziki bere eskaerengatik “lurrak lantzen dituztenentzako”. Bartzelonan eta Andaluzian eragin handien. Atentatu anitz, ad. Cánovas erail eta XX. Mendean Canalejas 1912. Barnan Operako atentatua eta abar. CNT sortu 1910\nPSOE alderdi politikoen bitartez proletalgoaren diktadura sistemaren barrutik lortu nahi, ez daude ekintza bortitzen alde. Geroago UGT 1888-8-12 sortu. Bere influentzia eremua Madrid, Bizkaia eta Asturiasen zentratu zen. Pablo Iglesias diputatua 1910.\n1886 urtean sortu el socialista egunkaria (sozialismoaren ideiak hedatuz). 1890 urtean ospatzen hasi maiatzaren aurreneko eguna (langileen eguna). Cubako gerraren kinten sistemaren aurkakotasunarengatik arrakasta gehiago izaten hasiko da alderdi politikoa.\nGeroago XX. Mendeko bigarren hamarkadan PSOEtik irtendako batzuk Alderdi Komunista sortuko dute.\nTxandaketa sistemaren grafikoa\nTestu liburuan 233 orrialdean dagoen grafikoarekin eta aurrean jarritakoa BERTATIK jasoa, gehi selektibitatean eskatzen digutenarekin, ikusgai duzue bigarren mailako iturrien azterketa kritikoa ere egin beharko genukeela. Bertan diputatu kopuru erreala ikusgai duzue eta aldi berean oposizioak izandako indar guttia ere.\n1886 eta 1901 hauteskundeen Bi alderdi nagusien diputatuak\nMarraduna, izaera politikoa. Urteak eta bertzean diputatu kopurua. Txanda sistemako bi alderdien emaitzak soilik. Oposizioa at\nSei urteko demokratikoan, aurrenekoz gizonezko sufragio unibertsala 1869 hauteskundeetan (gizonak). Errepublikan eta abar alderdien ugalpena. Cánovas bultzatu Isabel dimisioa eta antolatu alderdi Alfontsotarra. Pavia aio Errepublikari, Martínez Campos inposatu Alfonso. Sandhurst adierazpena (alternatiba, tradizio, modernizazio eta oreka).\n1876tik Erroldaren araberako hauteskundeak 1890 arte.\n1885 Pardoko ituna eta Maria Kristina errege ordea. Txandarekin jarraitu.\nCánovases sistema. 1876 konstituzioa. Erregeak duen ahalmena gobernuak hautatzeko. Hauteskundeen ustelkeria: kazikismoa, enkasillatua eta putzerazoa. Udal kontrola, Gobernadoreak izendatu distritoka hautagaiak eta abar\n1876-1881: 1878 hauteskundeen lege berria 25 urtetik gora eta errenta + 25 pzta (800.000), aio unibertsalari (alkateek eta udalek errolda kontrolatu eta manipulatu)\nHezkuntzaren kontrola, autoritarioki gobernatu, askatasunak mugatu (adierazpen, idazlan, bilera)\nBukatu karlistada 1876, gerora karlistak politikara, 1878 kontzertu ekon, 90 hamarkadan fuerismoaren errebindikazioak. Kuban Zanjoneko bakea 1878.\n1881-84 Liberalak: Armada berrikuntza, hezkuntzan saiakerak, askatasun gehiago, administrazio modernizazioa, ekonomian librekanbista.\n1884-1886 Cánovas: Egoera soziala kritikoa da Comisión de Reformas Sociales -ek salatua. Arazoak Carolinasetan Alemaniarekin. Kolera izurritea 1885 eta erregea hil.\n1886-1891: Sagasta: Pardoko ituna. Berrikuntzak: Ley de Asociaciones 1887 (elkarteak aske sortzerik; legalizazioa alderdi politikoak PSOE, 1888 sortu UGT). 1890 Sufragio unibertsala. Kode zibilean erreformak, baita armadan (karguz igotzeko milia eta abar) Nazio artean pisurik ez ia ezer Berlineko konferentzian.\n1891-1893 Kontserbadoreak. Politika ekonomiko protekzionista. Elizarekin ere tirabirak\n1893-1896 Sagasta. Kubako gerra berriz hasi arte\n1896-1898 Cánovas: ez konpondu egoera. 1897 gainera Cánovas eraila Mondragoeko bainuetxean.\n1898-1899: Sagasta baina azkenean gerrara eta porrotaren ondorioz krisia\n1899-1901: Kontserbadoreak Silvela\n1901-1903 Sagasta. Berrikuntzen saiakerak porrot.\n1903-1905: Silvela Maurarekin\n1905-1907: Liberalak Monte Rios. Udal hauteskundeak Ligak boto anitz\n1907-1910: Kontserbadoreak Maurarekin. Aldatu hauteskundeen legea 1907 botoa derrigortua baina ez da eragingarria. Instituto Nacional de Previsión, Ley administraciones Locales (udal autonomi gehiago) Ley represión terrorismo (anarkisten kontra bereziki)\nAste tragikoa Uztailaren 27an greba (Barranco del Lobo-ko porrota) areagotu errebolta. Elizak erre ..., Errepresioa. Fusilatu Ferrer i Guarda. Oposizioa elkartu\n1910-1914: Canalejas. Demokratizazio saiakera. Bereiztu eliza-estatua. Ley del Candado (erlijio erakunde berri gehiagorik ez). Lan baldintzak erregulatu (Segurtasun soziala derrigortua, lan jardunaldia murriztu,) Gerra garaian guztiak derrigortuak (Ley reclutamiento.)\nMankomunitateen legea 1912.. Marokotik zabaldu. Eta Frantziarekin hitzarmen berria protektoraturako\n1914-1916: Kontserbadoreak Dato. Neutraltasuna gerran. Isolamendu diplomatikoa, ahulezi ekonomikoa, inflazioa eta liskar sozialak areagotu.\nTxandaketa baketsua amaitu. Alderdien deskonposizioa. 1917ko krisi\n1916-1919 Liberalak eta 17tik kontzentrazio gobernuak\n1919-1923 Kontserbadoreak. 1922 Dato erail.\n1923-09-13 Primo de Riveraren estatu kolpea.\nHauteskunde iruzurrak eta demokratizazio urria. Oposizioa gehienetan kanpo.\nTxandaketak lortu zuen nolabaiteko oreka zenbait urtez eta militarrek jazarraldirik ez burutzea. Aldi berean klase politikoarekiko mesfidantza. Langile mugimendua bere kasa antolatu eta liskar sozialak areagotu.


Hauts-ohearen fusioa teknologia liderra da prezisio handiko eta geometria konplexuko objektu metalikoen fabrikaziorako.\nHainbat prozesu bidera daitezke erabilitako bero iturriaren (laser izpia edo elektroiak) eta materialaren fusio-graduaren (sinterizatua edo fusioa) arabera.\nMetalezko piezen fabrikazioan dagoen prozesurik hedatuena laser bidezko fusio selektiboa deiturikoa da (Selective Laser Melting o SLM). DMLS (Direct Metal Laser Sintering) edo Laser Cusing izenez ere ezaguna.\nProzesua (3D) hiru dimentsioetako modelo baten sorkuntzarekin hasten da, ordenagailuz lagundutako diseinurako (CAD) softwarearen bidez egina. 3D modelo hori STL formatudun fitxategi batean gordetzen da, eta modeloaren hiru angeluko adierazpena da. Ondoren, softwareak fitxategia geruzetan zatitu eta SLM taldera bidaltzen da.\nSLM makinaren konfigurazioan, bero iturri batek (laserra) aurrez plataforma baten gainean geruza oso mehe eta uniformetan (3Dan zehaztutakoak) jarritako hauts-ohe bat galdatzen du, piezaren ingurua eta barnekoa sortuz. Eraikuntzarako plataforma hau z ardatzean jaisten da geruza bakoitzaren ondoren, geruzaren beraren lodierako distantzia berean (normalean 25 eta 50 mikra bitartean), eta ekintza hori pieza erabat osatu arte errepikatzen da.\nPiezaren osaketaren ondoren, eta bere aplikazioaren arabera, akabera-hobekuntzarako ekintza batzuen edota propietate mekanikoak hobetzeko tratamendu termikoen beharra egon daiteke.\nGaur egun, SLM bidez altzairu herdoilgaitzak, erreminta-altzairuak, titaniozko aleazioak, nikel-aleazioak eta aluminiozko aleazioen gisako materialak prozesa daitezke, besteak beste.\nSarritan %99,9tik gorako dentsitateak lortzen dira, 4-10 μm inguruko gainazal-akabera dutenak. Beraz, teknologia hau oso erabilgarria da oso geometria konplexua duten amaierako piezak eta horma meheak edota ezkutuko hutsuneak nahiz kanalak dituzten estrukturak fabrikatzeko.\nHautsaren konposizioak optimizatzea, SLM prozesuaren ezaugarrien arabera.\nSLM teknologiaren baldintzetara eginiko AD HOC lerrokatzeak garatzea.\nProzesuko parametroak optimizatzea, material trinkoa eta akatsik gabea lortzeko.\nAurre-prozesaketa etapak: fabrikazio prozesuaren diseinua, euskarri optimoa lortzeko estrategiaren definizioa, orientazio optimoa, etab.\nEFMn (Elementu Finituen Metodoa) oinarritutako simulazio numerikoko ereduak: prozesuko distortsioak iragartzeko eta kalitatea eta errepikakortasuna ziurtatzeko konpentsaziorako.\nPropietate mekanikoak zehaztea eta optimizatzea.\nProzesatu ondoko etapak: tratamendu termikoak eta gainazalekoak optimizatzea, euskarriak ezabatzea, dimentsio-tolerantziak ziurtatzea, …\nKalitatea ziurtatzea: akatsak detektatzeko monitorizazio sistemak garatzea, NDT ikuskapen ez-suntsitzailerako teknikak.\nProzesua industrializatzen laguntzea.\nMCP SLM Realizer 250 (Relatizer-tik aurrera)\nSortutako plataformaren neurriak: 250 x 250 x 220 mm.\n200 W zuntz laser-a.\nSLM 61- SLM 280 HL (SLM Solutions-etik)\nUrtea: 2014. 2018.urteko fluxu paketearen eguneratzea.\nSortutako plataformaren neurriak: 280 x 280 x 350 mm.\n400 W zuntz laser-a.\nSortutako plataformaren neurriak: 250 x 250 x 350 mm.\n500 W zuntz laser-a.\nFusio bikoitzeko zaintza sistema.\nSLM bidez fabrikaturiko fluxua kontrolatzeko eragingailu aktibo optimizatuak UHBR motordun hegazkinentzat\nAeronautikarako diseinu berritzailea duten (AFC) fluxua kontrolatzeko eragingailu berrien garapena, etorkizuneko UHBR motorretako fluxua hobetzeko.\nSLM bidez fabrikaturiko fluxua kontrolatzeko eragingailuak, diseinu optimizatu eta konplexuzkoak, efizientzia handiko hegazkin-motorretako espazio murriztuetan instalatu ahal daitezkeenak.\nFLOWCAASH (Clean Sky2 Deialdia) proiektuaren barruan egindako garapena, AIRBUS kide izanik.\nFabrikazio gehigarri bidez egindako bloke hidraulikoen ekoizpena\nSLM bidez egingarri den diseinuaren optimizazioa. Barneko kanalen ibilbidea edota geometriak eraldatuta hobetutako funtzionaltasuna. Pisua gutxitzea.\n%71ko arintzea lortu da funtzionaltasunik eskaintzen ez duen materiala ezabatuta. Ohikoarekin pareka daitekeen bloke gehigarrien funtzionaltasuna lortu da, material kantitate txikiagoa erabiliz. Bloke hidrauliko gehigarrien bideragarritasuna frogatu da.\nADHYBLOCK Y SHOPEN proiektuaren barruan egindako garapena, Eusko Jaurlaritzaren Hazitek deialdiaren bidez finantzaturikoa, HINE kide izanik.\nAkatsik gabeko fabrikazioa.


Mundu jasangarriago baten ikur | Bizigiro | Berria\nMundu jasangarriago baten ikur\nGreenpeaceren 'Artic Sunrise' ontziak geldialdia egin du Bilbon, eta igandera arte dago bisitatzeko aukera. Ontziak GKEaren inoizko espediziorik handiena hasi du, ozeanoen egoera aztertzeko.\nGreenpeaceren Artic Sunrise itsasontzia Bilbon bisita daiteke igandera bitarte. LUIS JAUREGIALTZO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi\nPlanetako baliabide naturalen aldeko borroka boladan dagoen honetan, Greenpeace gobernuz kanpoko erakundea kanpaina berri baten murgilduta dago; ozeanoen egoeran dute arreta jarria. Nazioartean mugimendu ekologistaren erreferentea da Greenpeace dagoeneko, eta horren gakoa ikusgarritasuna da, nonbait. Izan ere, Greenpeace hiru itsasontziren jabe da gaur egun, eta horrek kanpainetan eragina du. «Itsasontzi bat baldin badago tartean, askoz jende gehiago biltzen da; horrela errazagoa da gure mezua helaraztea». Lorea Flores Hego Euskal Herriko Greenpeaceko mobilizazio arduraduna ontzien arrakastaz mintzo da.\nBada, hiru ontzi horietako batek geldiunea egin du Bilbon egunotan. Itsas Adar museoaren parean amarratuta dago Artic Sunrise ontzia asteazkenetik, eta igandera bitarte egongo da ikusgai. Bere handitasunean hasia da herritarren ikusmira pizten. «Itsasontzi hauek Greenpeaceren ikur dira, eta beharren arabera munduan dabiltza; batzuetan gertatzen da gurean gelditzen direla», esan du Floresek. GKEak duen itsasontzirik handiena (Esperanza) Bilbotik pasatu zen 2017an, eta oso harrera ona izan zuen. Oraingoan ere hala espero dute. «Bilbon jende asko erakartzen dugu; ez da kasualitatea izan hemen geldialdia egitea». Horregatik, bisita gidatuak antolatu dituzte boluntarioek eta eskifaiako kideek, doan.\nGoizeko hamarretatik hasi da jendea pilatzen ontziaren sarreran. Ilaran zain daude Errekaldeko Gabriel Aresti eskolatik heldutako lau ikasle eta bi irakasle. Karmele Gorostizaga hezitzaileak azaldu du txangoaren zergatia: «Eskolako irakasle bat Greenpeaceko bazkide da, eta ideia polita iruditu zitzaigun etortzea, ikasleek ikus dezaten Greenpeace nondik nora ibiltzen den eta zer lan egiten duten».\nEuren txanda iritsi da, eta jarri dira borobilean bisitako gainerako taldekideekin. «Ongi etorri Artic Sunrise-ra. Nire izena Unai da, eta zuen gidaria izango naiz ibilbidean zehar». Unai Pelaez boluntarioa dute gidari, eta ontziaren jatorriaz mintzatu zaie: «Herbehereetako bandera darama ontziak, eta esaten da itsasontziaren barruan gaudenean herrialde horretan egongo bagina bezala dela. Barkua herrialde horri erosi genion, eta horri keinu egin nahian jarri dugu bandera». 1995az geroztik dago elkartearen eskuetan Artic Sunrise.\nOntziaren atzealdean hasi dute bidea, popan, eta erraietara egin dute jarraian. «Kontuz eskailerekin, ondo heldu», ohartarazi du gidariak. Bigarren geralekuan zain dute Pablo Serra ekintzailea, eta hark Greenpeaceren oraingo kanpainaren inguruan informatu ditu bisitariak. «Helburua da 2030. urterako nazioarteko urak —ozeanoen %30— babesteko hitzarmen bat lortzea». Floresek esan du herrialde baten menpe ez dauden eremuak direnez babes falta handiagoa dutela. «Kalteberagoak dira; araudia ez dago argi, eta denetik egiten da bertan».\nBisitak aginte gelan jarraitu du. Handik gidatzen da ontzia, eta pantailaz, botoiz eta palankaz josia dago. Alejandro Domingez eskifaiako kideak hartu du hitza. «Andreak eta gizonak daude ontzian?», galdera. « Bai, orain %70 gizonak gara, baina ahalegin berezia egiten da oreka mantentzeko», erantzun du Domingezek.\nBisitan dago Jose Luis Dacosta mallabitarra.«Duela 27 urtetik naiz bazkide, eta hau era bat da ikusteko nire dirua nonbaitera doala; pozgarria da». Gazteek holako bisitetan parte hartzea ezinbestekoa dela gaineratu du. «Horien esku dago aldaketa».


Nor gara – EHMA\nEuskal Herriko Mugimendu Abolizionista (EHMA) Euskal Autonomia Erkidegoko erakunde feminista eta ekintzaile partikularrek osatzen dugu, Prostituzioa Abolitzeko Nafarroako Plataformarekin (PNAP) batera. Prostituzioa Abolitzeko Emakumeen Erakundeen Estatuko Plataformari atxikita gaude.\nGure helburua prostituzioa abolitzea da, sexualitate bortitz eta misoginoaren eredutzat hartzen duguna. Hori lortzeko, ezinbestekoa da putazaleak zigortzea eta prostituzioan ari diren emakumeei alternatiba duinak eskaintzea.\nPornografiaren eta alokairuko sabelen kontra ere borrokatzen dugu, giza eskubideen aurka doazen emakumeen gorputza ustiatzeko moduak direlako. Pornografia da, gainera, prostituzioaren marketina eta maskulinotasun bortitz eta misoginoaren eredua sustatzen duen sexu-hezkuntzarako eskola bat.\nHauek dira plataforma eratzen duten euskal elkarte feminista batzuk: Lanbroa, Gafas Moradas, Terapia y Género eta Andereak. Gure helburuak partekatzen dituzten beste elkarte feminista eta ekintzaileak ongietorriak izango dira.


Prentsa-oharrak REPSOL-EK ETA BERE FUNDAZIOAK ENTITATE SOZIALEI LAGUNTZEKO DEIALDI BERRI BAT ABIATU DUTE\n• Ekimen hau Repsol-en eta bere Fundazioaren konpromiso sozialaren baitakoa da, dagoen inguruetan talde zaurgarrienen bizi-kalitatea hobetzen laguntzeko helburua duena.\n• Guztira 15.000 euro bideratuko dira proiektu sozialetarako. Ekimenak aurkezteko epea urriaren 15ean amaituko da.\nPetronorrek eta Repsol Fundazioak deialdi publiko berri bat abiarazi dute bosgarren urtez jarraian entitate sozialek eta GKE-ek Bizkaian burutzen dituzten ekintzak babesteko. Deialdi honen helburua kolektibo zaurgarrien bizi-kalitatea hobetzen duten proiektuen garapenean laguntzea da, integrazio soziala sustatzea eta baztertuta edo hala egoteko arriskuan dauden kolektiboen funtsezko beharrizanei erantzuna ematea.\nBanatzeko guztira 15.000 euro dituen deialdiaren baitako proiektuek lehentasunezko honako ekinbideei egin beharko diete jaramon:\n-Kolektibo zaurgarriak: Txirotasunean eta zaurgarritasun egoeran dauden pertsonen sustapena eta garapen osoa bultzatzeko proiektuak, aukera berdintasuna eta gizarteratzea laguntzekoak; txirotasunezko egoeran dauden familietako ume eta gazteen garapen sozial eta hezkuntzakoaren sustapenekoak; talde hauei eskolan laguntzeko proiektuak eta umeen aisialdikoak; eta baita oinarrizko beharrizanei erantzutekoak, edo ohitura osasuntsuak sustatzekoak, eta bizi-kalitatea hobetzekoak.\n-Desgaitasuna eta menpekotasuna: Desgaitasuna duten pertsonen bizi-kalitatea sustatzeko helburua duten proiektuak, kolektibo honen aisialdi inklusibo eta garapen psikosozialekoak.\nHautagaitzak aurkezteko epea urriaren 15ean amaitzen da. Interesa duten entitateek dokumentazio guztia gatxurrap@repsol.com helbide elektronikora bidali beharko dute.\nAzaroan zehar Repsol Fundazioaren webgunean eta Petronorrenean emango dira ezagutzera proiektu irabazleak. Deialdiaren arau guztiak www.petronor.eus webgunean daude eskuragarri.\nProiektuon aukeraketan zaurgarritasunezko egoeran dauden pertsonei laguntza ematea bultzatzen duten ekimenak hartuko dira aintzat, eta pertsona kopuru zabal bati mesede egiten diotenak. Proiektuok Petronorreko Erantzukizun Sozial Korporatiboko Batzordeak aztertuko ditu.


Lanuzte gehiago Arabako metalgintzan ekainaren 30ean eta irailaren 21ean, 22an eta 23an - Ekonomiaren KZ\nELAk, CCOOk, LABek, USOk, ESK-k eta CGTk Arabako metalaren sektorean beste lau greba egun deitu dituzte astelehen honetan, sektoreko hitzarmen “duin” bat defendatzeko eta negoziazioa desblokeatzeko. Lanuzteak ekainaren 30ean eta irailaren 21ean, 22an eta 23an egingo dira.\nGasteizen egindako agerraldi bateratuan, sei sindikatu horietako ordezkariek gogorarazi dute bigarren greba-txanda honek, joan den maiatzean deitutakoen ondoren, Arabako metalaren negoziazio-mahaia “desblokeatzea” duela helburu.\nAgerraldian, sindikatu horiek akordioa lortzeko “borondatea” berretsi dute, eta, beraz, patronalari bilera bat egiteko eskatu diote, hasiera batean ekainaren 29rako programatutakoa baino lehen.\nEra berean, soldaten, subrogazioaren eta malgutasunaren arloko proposamen berri bat erregistratuko dutela iragarri dute, eta SEA Arabako patronalari “negoziazioarekiko konpromiso bera” eskatu diote.\nHala, besteak beste, “Benetako eta urteko lanaldia murrizteko” soldata-proposamenak mahai gainean jartzeko eskatu diote patronalari.\nPuntu horretan, maiatzean egindako hiru greba-egunek sektoreko plantillen artean izandako “arrakastaren” ondoren, SEA patronalari udako oporren aurretik “urratsak” emateko eskatu nahi diotela azpimarratu dute sindikatuek.\nIldo horretan, hitzarmen horretan KPIren araberako igoerak jaso behar direla errepikatu dute, bai tauletan, bai soldata errealetan; lanaldia nabarmen jaitsi behar dela; baja medikoen osagarriak hobetu behar direla; subrogazio zabala jaso behar dela; malgutasuna mugatu behar dela; eta zentroan bizitzarekin neurriak ezarri behar direla, laneko osasunean eta berdintasunean hobekuntzak egitearekin batera.\n← CEOE, pentsioen igoera KPIarekin lotzearen aurka\nJaurlaritzak txikizkako merkataritza diruz lagunduko du →\nOstalaritzak 30.383 pertsona gutxiago ditu ABLEEan urrian\nPasaiako Portua, autoen logistikako burua\nPasaiako portuaren jarduera % 4,31 jaitsi da otsailean


Gonak institutuetan - - euskalerriairratia.eus\nLeire Alonso Allue 2020-11-12 15:41\nSekula ez naiz gona jantzita joan institutura. Ez ikasle garaian eta ezta irakasle hasi nintzenean ere. Mozorrotuta sentitzen naiz gona jantzita, deseroso; eta ez naiz gai laneko arretari eusteko.\nBi aste igaro dira Mikel gona jantzita agertu zela Bilboko bere institutuan. Interneten ikusitako atzerriko ekimen feminista bat pizgarri izan zuen berezko gona janzteko gogoa gauzatzeko.\nEz naiz gai irudikatzeko zein gogorra izan daitekeen mutiko nerabe batentzat institutura gona jantzita joatea, genero binarismoa aspaldi arrakalatu duen ikaslea izanik ere. Ez naiz gai irudikatzeko zenbatekoa den begiraden pisua. Nolako oihartzuna duten barreek. Egun hartako gogorrena, baina, ez zen beste nerabe batzuen jokaera izan. Irakasle batek klasetik irteteko eskatu zion eta psikologoak, neska sentitzen ote zen galdetu ondoren, hoztu egingo zela esan zion. Taldeko gonadun neskei inork ez zien ezer esan.\nAstebete igaro da Mikelen sareko salaketa biralizatu eta hamaika institututako mutil gazte taldetxoak gona jantzita joan zirela klasera. Hezkuntzako langileek zeharo erantzun desberdinak izan dituzte. Bada bere ikasleen ekimena harrotasunez zabaldu duenik. Eta bada hotza, koronabirusa eta garbitasuna aipatuz, gonarik berriro ez jartzeko agindu duen zuzendaritza talderik.\nSarri aipatzen da gazteek ordu gehiegi ematen dutela pantaila aurrean. Sarri aipatzen dira teknologia berrien erabilera arduragabea eta sare sozialen arriskuak. Agian maizago aipatu beharko genuke gazteen izaera irekiak eta ideia feministak zein LGTB+ inklusiboak bultzateko erreminta moduan ere erabiltzen dituztela. Agian maizago aipatu beharko genuke zenbatetan diren helduontzako eredugarri.


Joxean Artzeren herri omenaldia antolatzeko bilera\n10 de Abril\t(Usurbil)\tHora: 18:00\nZehaztasunak: ekainean Joxean Artzeri egingo zaion herri omenaldia prestatzeko bigarren bilera. Saio honetara, proposamen zehatzak eramatea eskatu da.\nEtika zalantza garai hauetarako\n10 de Abril\t(Hernani)\tOrganizador: Berdintasun saila\nElisa Palaciosen eskutik, humanitate ikasketetan lizentziatua. Emakume eta gizonek, jarrera etiko berdinak al ditugu? Morala, berezko zerbait da, edo ikasitakoa? Posible al da berdintasunezko etika unibertsal eta jasangarria? Giza dilema moralak eta jokaera etikoaren genero bereizketa aztertuko dira.\nGaur eta gazte literaturaren nazioarteko eguna\n10 de Abril\t(Hernani)\tOrganizador: Udala\nShakti Olaizolak, liburuen bidez eguneroko gauzak jolas, erronka eta gozamen bihurtuko ditu, orekekin, dantzarekin eta bihurrika.


Barriak - bizkaie.biz\nEskalada, mendi lasterketa eta argazkilaritza ikastaroak Mendi Film Festivalen\nBizkaie! 2015-10-27 13:43 Barriak\nVIII. Bilbao Mendi Film Festivalek (Abenduaren 11tik 20ra) aurten hiru ikastaro barri antolatu ditu: bata eskaladeari lotutakoa, bestea mendi lasterketei buruzkoa eta hirugarrena argazkikalaritzearen arlokoa.\nZientzia fikzinozko film laburra grabauko dau gaur Imanol Uribek Bilbon\nBizkaie! 2015-10-26 13:40 Barriak\nBilbao-Bizkaia exterior dia ekimenaren barruan sortu da proiektua. Zazpi zinegilek beste horrenbeste film labur grabauko ditue uriko kaleetan eta Zinebin estreinauko ditue datorren hilean. Imanol Uribek gaurko eguna, aukeratu dau bere lana grabetako. Parpadeos pelikulan, istripu nuklear baten osteko Bilboren barri emongo dau zinemagile ezagunak.\nIndarkeriaren inguruko autokritikea protagonista, Zinexit ekimenean\nDabi Piedra\t2015-10-23 13:41 Barriak\nBilboko Azkuna Zentroan egingo dabe, urriaren 26tik 29ra, Zinexit, Elkarbizitzarako 6. Zinema Erakusketea. Eusko Jaurlaritzako Biktimen eta Giza Eskubideen Idazkaritzeak antolatutako ekimena da eta, aurten, lau film proiektauko dira, Euskal Herriko zein kanpoko gatazkez berba egiten dabenak. Solasaldiak eta ume eta gaztetxuei zuzendutako programak be egongo dira.\nEuskal Zinema Dokumentalaren Astea egingo dabe Gasteizen, urriaren 26tik 30era\nBizkaie! 2015-10-19 17:19 Barriak\nEuskal egileen dokumentalak izango dira jaialdiko protagonistak. Guztira, bost film proiektauko ditue, Vital Kutxa Fundazinoaren Aretoan, eta mahai-ingurua egingo dabe emonaldi bakotxaren ostean. Gasteizko Euskal Zinemaren Astearen barruko atal moduan hasi zan ziklo hau, baina aurten leku handiagoa egin nahi deutsie dokumentalen arloari.\nHemen da VII. Zinema Ikusezinaren Bilboko Zinemaldia\nBizkaie! 2015-10-15 11:31 Barriak\nVII. Film Sozialak Zinema Ikusezinaren Nazinoarteko Bilboko Jaialdiak 43 herrialdetako 79 film eskainiko ditu urriaren 15etik 22ra. Oro har, itzalpean gordetan diran hamaika gai argitu eta pantailara eroango ditu Jaialdiak.\n'Yoko eta lagunak' umeentzako filma zinema-aretoetara helduko da zemendiaren 13an\nBizkaie! 2015-10-15 10:20 Barriak\nJuanjo Elordik eta Rishat Gilmetdinovek zuzendutako Yoko eta lagunak pelikulea lau eta zortzi urte bitarteko umeei zuzenduta dago. Kontakizun laburren bidez, istorio nagusi bat kontetan dau, aire zabalean jolastearen garrantziaren ganean. Zemendiaren 13an helduko da zinema-aretoetara, Barton Films banatzailearen eskutik.\nGonzález Sinde zuzendariak jasoko dau Simone de Beauvoir saria XX. Zinemakumeak jaialdian\nBizkaie! 2015-10-13 11:11 Barriak\nEmakume zuzendarien Zinemakumeak gara! jaialdiaren XX. edizinoa gaur, urriaren 13an hasi eta 17ra bitartean izango dogu Bilboko BBK Salan. Mundu osoan sariak jaso dituen film luze eta laburren erakustaldiak, mahai-inguruak eta omenaldiak be ez dira faltako.\n41 film lehiatuko dira Lekeitioko Euskal Zine Bileran\nBizkaie! 2015-10-08 15:22 Barriak\nLekeitioko Udalak antolatu eta euskera hutsean egiten dan EZB, zine bilera bakarraren 38. edizinoa da aurtengoa eta zemendiaren 22tik 29ra bitartean egingo da. Euskaraz filmau danaren errepasoa egiteko hitzorduann, 41 film lehiatuko dira aurten; horreetatik, 10 lan profesional eta 31 lan amateur.\nZinebik Aki Kaurismäki zinemagile finlandiarrari emongo deutso Ohorezko Mikeldia\nBizkaie! 2015-10-08 14:01 Barriak\n57. edizinoa zemendiaren 13tik 20ra ospatuko dauen Bilboko Dokumentalen eta Film Laburren Nazinoarteko Jaialdiak (Zinebi) Aki Kaurismäki zinemagile finlandiarrari emongo deutso aurtengo bigarren Ohorezko Mikeldia, bere filmografia osoan erakusten jakin izan dauen oso estilo personala autortuz, bere irudietako bakotxari emoten deutson esanahi etiko eta estetiko sakonagaitik eta bere giza izakerearen azterketeak erakutsi dauen izaera lokal eta unibersalagaitik.\nPedro Oleak Bilboko Zazpi Kaleak hartuko ditu asteon zonbien ganeko film laburra errodatzeko\nBizkaie! 2015-10-05 15:52 Barriak\nPedro Olea zuzendari bilbotarrak zonbiz beteko ditu Bilboko Zazpi Kaleak eguazten, eguen eta bariku honetan, Zombi eguna film laburra errodatzeko. Lan horrek Sabino Arana, Juan Crisóstomo de Arriaga edo Miguel de Unamuno, besteak beste, altzatuko ditu euren hilobietatik, eta horreei bizia eta musikarako eta jantzarako gorputza emongo deutsee Lander Otaolak, Ramón Ibarrak, Iñaki Marurik edo La Otxoak, beste batzuen artean.\nZinebik Juan Ruiz Anchia argazki-zuzendariari emongo deutso Ohorezko Mikeldia\nBizkaie! 2015-09-30 15:33 Barriak\n57. edizinoa zemendiaren 13tik 20ra ospatuko dauen Bilboko Dokumentalen eta Film Laburren Nazinoarteko Jaialdiak Juan Ruiz Anchía zinemagile bilbotarrari (zinemako argazkilaria) emongo deutso Ohorezko Mikeldia, argazkigintzearen bitartez zineman egin dauen ibilbide luzean nazinoarteko dimensino garrantzitsua eta egin dauen ekarpenaren originaltasun artistikoa eta sorkuntzarako askatasuna autortuz.\nGoenaga eta Garañoren 'Loreak' euskerazko filma Oscar sarietarako hautagai izango da\nBizkaie! 2015-09-29 14:25 Barriak\nHistorian lehenengo aldiz, euskerazko pelikula bat Oscarretarako hautagai izango da. Espainia ordezkatzeko, hiru filmen artean aukeratu behar izan dau Espainiako Zinema Akademiak eta tartean egon da Loreak. Aurre-aukeraketa horretan Joxe Mari Goenagaren eta Jon Garañoren filma agertzea lorpen handia izan da euskerazko zinemagintzarako eta, beraz, zer esanik ez Oscar sarietarako Espainiaren ordezkari bihurtzea.\nBilboko Azkuna Zentroan Zinemaldian aurrestreinautako film selekzino bat proiektauko da\nBizkaie! 2015-09-28 15:09 Barriak\nLaugarren urtez jarraian, Azkuna Zentroa Donostia Zinemaldian izan diran film selekzino bat ikusteko aukerea emongo dauen lehen zentroa izango da. Irailaren 28tik urriaren 4ra, zinemazaleek Zinemaldiko sail desbardinetako zazpi film ikusi ahal izango ditue. Espainian oraindino ikusi ez diran filmak eta Donostiako Zinemaldiaren 63. edizinoan estrenautako filmak dira.\n'Euskal zinema: zinemagileen hiru belaunaldi' liburua aurkeztu dau Euskadiko Filmategiak\nBizkaie! 2015-09-24 11:07 Barriak\nEuskadiko Filmategiak Euskal zinema: zinemagileen hiru belaunaldi liburua aurkeztu dau UPV/EHUko Uda Ikastaroen barruan 2014eko garagarrilaren 2tik 14era antolatu eban Kongresuko emoitzakaz. Bilkura haretan izandako berbaldi eta mahai-inguruen transkripzinoakaz osotu dau liburua Filmategiak.\nHizkuntza ez hegemonikoetako zinemagintzea bultzatzeko konpromisoa hartu dabe Europako ordezkariek Donostian\nBizkaie! 2015-09-22 17:24 Barriak\n63. Donostiako Zinemaldia martxan dagoala aprobetxauta, hizkuntza ez hegemonikoak dituen hamabost herrialde eta eskualdetako ordezkari politikoek lan batzarra egin dabe Kursaal jauregian. Esperientziak eta ezagutzak trukatu ditue, eta Glocal cinema: big stories, small countries izenburuko manifestua adostu dabe. Hizkuntza ez hegemonikoetan lanean dabilzan profesionalek egindako lanak sustatu eta ahalegin horri balioa emoteko konpromisoa hartzen da testu horretan.\nJoaquin Oristrell zuzendaria eta Nur Levi aktorea dakarz Bilbora VI. Zinexit, Bizikidetzarako Zinema Erakusketeak\nBizkaie! 2015-09-21 18:40 Barriak\nZinexit, Bizikidetzarako Zinema Erakusketeak, Zinexit Topaketak izeneko atal barri bat gehitu dau seigarren ekitaldi honetan eta hor zinema emonaldia eta ondorengo barriketaldia izango dira aukeratutako filmeko protagonisten partaidetzeagaz. Lehenengo ekitaldi honetarako aukeratu dan filma, Malagako azken Zinemaldia zabaldu eban Joaquín Oristrell zuzendariaren Hablar lan berezia izan da.\nEuskal filmak protagonista dirala, badator Donostiako Zinemaldia\nBizkaie! 2015-09-18 12:06 Barriak\nJoan diran urteotako goranzko jokereari segiduta, euskal zinemagintzeak emondako hainbat harribitxik lekua eukiko dabe Donostiako Zinemaldiaren 63. ekitaldian. Nabarmenena, duda barik, Asier Altunaren Amama izango da. Euskerazko film hori sail ofizalean lehiatuko da, igaz Loreakek zabaldutako arrastoaren atzetik. 22 film lehiatuko dira Urrezko Maskorraren bila. Ganera, ohiko sailak ez dira faltauko. Emily Watsonek Donostia Saria jasoko dau. Horrek guztiak zinemearen munduko uriburu bihurtuko dau Donostia, irailaren 18tik 26ra.\n'Bilbo zinemaz blai' dokumental-zikloa, Euskal Museoan urriaren 15era arte\nBizkaie! 2015-09-17 14:13 Barriak\nBilboko historia nostalgiko eta sozialaren inguruko filmak proiektauko ditue, antolatzaileek azaldu dabenez. Lau saio egongo dira, irailaren 17 eta 24an eta urriaren 8an eta 15ean, danak eguenak. Bizkaiko Foru Aldundiagaz eta Bilboko Udalagaz batera, Euskal Museoak bultzatu dau ekimena eta bertako Bilboko Konsuladuaren Aretoan izango dira proiekzinoak. Doban izango da, leku guztiak bete arte.\nZinebi 57k 5.087 film labur jaso ditu, igaz baino 1.719 gehiago\nBizkaie! 2015-09-17 14:07 Barriak\nZinebi 57, Bilboko Dokumentalen eta Film Laburren Nazinoarteko Jaialdia zemendiaren 13tik 20ra izango da eta, lanak aurkezteko epea zarratuta, danetara, 5.087 film jaso ditu, 2014an baino 1.719 gehiago. Horreen guztien artetik aukeratuko dira Lehiaketako Sekzio Ofizialean lehiatuko diran filmak. Generoak fikzinoa, dokumentala eta animazinoa dira, antolakuntzeak gogorarazo dauenez.\nPaprika Steen aktorea izango da aurtengo Donostiako Zinemaldiko epaimahaiko presidentea\nBizkaie! 2015-09-14 13:58 Barriak\nZinemaldiko epaimahai ofiziala zazpi kidek osotuko dabe aurten. Eurak arduratuko dira sail ofizialeko filmak aztertu eta saridunak erabagiteaz. Zinemagintzearen alorrean ibilbide oparoa daukie zazpi epaileek. Hain zuzen be, igaz Donostian bertan Zidarrezko Maskorra irabazitako Paprika Steen aktorea izango da epaimahaiburua. Beragaz batera, Nandita Das, Daniel Monzon, Hernan Musaluppi, Julie Salvador, Uberto Pasolini eta Luciano Tovolo egongo dira epaimahaian.\n‹‹ Aurrekoak 1 2 3 4 5 6 ... 55 56 57 58 Hurrengoak ››\nBizkaie! | 2011-03-25 15:40\nBizkaiFilma egitarauan badagoz helduentzako pelikulak be\n»» Euskerazko pelikulak zine-aretoetara eroateko egitasmo ...\nBizkaie! | 2011-03-25 15:08\nUmeentzako pelikulak bikoiztu, ados, baina helduentzako pelikulak azpitituluekaz ikusten ohitu beharko gara, ganera bizkaieraz be ikusteko aukera eukiko genduke\nBizkaie! | 2010-10-28 16:19\n»» VI. Kameratoia Ermuan hasiko da ...


Skakeitan - Kulturklik\nTolosa 2022(e)ko Ekainak 23\nTolosako San Juan Jaiak 2022ren barruan.\nSkakeitan 2008an Donostian (Donostia) sortutako taldea da. 2012an grabatu zuten lehen albuma, Ahots gabekoen ahotsa, euren nortasuna bilatzeko prozesu baten hasiera suposatuko zuena. Une horretatik aurrera, agertokia talde ezagunekin partekatzeko aukera izan zuten, bai nazio mailan, bai nazioarte mailan, Manu Chao artista 40.000 lagunen aurrean teloneatu zuten kontzertua nabarmenduz. Hala ere, taldearen bilakaeraren emaitza ez zen 2014. urtearen amaierara arte iritsiko, orduan Orekariak bigarren estudio albuma grabatu baitzuten. Bi urte geroago Galera iritsi zen, Skakeitan lasterketa meteorikoan jauzi handia izan zen hirugarren lana. Ska-reggae errotik abiatuta, estali eta azken produktu biribil eta oso boteretsu bihurtzen dute.\nBandaren ezaugarririk esanguratsuenetako bat zuzenekoetan jarri duen energia izan da. Hori dela eta, kontzertu ugari eman dituzte ibilbide osoan zehar. Horren erakusgarri, besteak beste: Rototom Sunsplash jaialdia, Europako reggae jaialdirik handiena; Bad Manners taldearekin batera eskainitako zenbait kontzertu, eta Japoniatik (2015) edo Suitzatik (2016) egindako birak.\nSkakeitan taldeak “Eman Ez Genuen Kontzertua” izeneko lana aurkezten du. 2020an Covid-19aren pandemiaren eraginez bertan behera utzi behar izan zuten “Nola Galdu Denbora” diskoaren aurkezpen bira zein egitasmo ororen inguruko erretratu bat.\nEman ezin izan zuten kontzertu hori ikuslegorik gabe grabatu eta hamabi kantutan laburbildu dute, Juantxo Arakama (Glaukoma), Juanjo Berasain (Ezpalak) eta Xsakara musikarien kolaborazioekin, horrela aurreratu ahal izan zuten “Eman Ez Genuen Kontzertua” minidokuan, Gaztea Irratiaren kolaborazioarekin gauzatu zena, Badator eta Arriguriren gidaritzapean.\nData 2022(e)ko Ekainak 23


Amama — Eibar.ORG | Eibarko peoria\nHemen zaude: Hasiera / Blogak / Amatiño / Amama\nAmatiño 2015/09/21 22:40\nZenbaitentzat poesia hutsa da "Amama" filma; beste hainbatentzat, ordea, ez omen du Donostiako Zinemaldiaren A kategoriak eskatzen duen besteko mailarik. Ez dakit ba... Niri gustatu egin zait, baina ez naiz poesiaren zale. Eta orain arte sail ofizialean ikusi ditudan hiru filmetarik onena... "Amama" bera.\nLeporatzekotan, “Amama” filmari leporatuko nizkioke akats bat eta eskasia bat. Akats gisa, bi helbururi aldi berean erantzun nahi izatea: batetik, baserri giroko azken belaunaldion arteko etenari eta, bestetik, nolabaiteko errealismo magikoari. Eskasiaz, berriz, zuhaitz gorria (pasioa, errebeldia...) ordezkatzen duen semeari horren joko gutxi eskaintzea.\nSegurutik, ez bata (akatsa) eta ez bestea (eskasia) ez dira euli-kakak ziria sartu nahi izateko zorian baina, zer gerta ere, filma atsegina da oro, zirraragarria inoiz, interpretazio onekoa gehien-gehienetan, primerako fotografía beti eta, euskaraz den aldetik, nabarmen asko landua, hasi eta buka.\nEdozein modutan, besterik iruditu arren, gai unibertsala. Amama, baserria, tradizioa, ohitura zaharrak, belaunaldi-haustura eta zuhaitzen erreferentzia biltzen zituen “La balada de Narayama” film japoniarrak (Shohei Imamura) Urrezko Palma irabazi zuen Cannesen (1983), eta inork ez zion behintzat unibertsaltasunik eza egotzi.\nMaila-kontuez, berriz, “Amama” pelikulaz gainera, “21 nuits avec Pattie” eta “Eva no duerme” baino ez ditut nik orain arte ikusi baina, Urrezko Maskorra hiruon artean erabakitzekotan, Asier Altuna eta Telmo Esnal bikotearenak irabaziko luke, hamarretik hamarretan.\nAmamak (Amparo Badiola) ez du ahorik irekitzen pelikula guztian zehar. Gaur goizeko prentsaurrekoan jakin dugu, ordea, ez dela mutua


Zergatik saiatzen dira Jehobaren lekukoak interesik ez dutela esan dutenekin hitz egiten?\nARGITALPENAREN HIZKUNTZA Afrikaans Albaniera Aleman Amharera Arabiera Armeniera Azerbaijanera Azerbaijanera (Zirilikoa) Batakera (Toba) Behe alemana Birmaniera Bosniera Bulgariar Cebuera Chin (Hakha) Cholera Daniera Errumaniera Errusiera Eslovakiera Esloveniera Estoniera Euskara Eweera Fanteera Faroeera Fijiera Finlandiera Frantsesa Gaztelania Georgiera Greziera Groenlandiera Guaraniera Hausa Hebreera Hiligaynon Hindi Hungariera Igboera Iloko Indonesiera Ingelesa Islandiera Italiera Japoniera Javera Karenera (S'gaw) Katalan Kazakhera Kikamba Kinyaruanda Kirgizera Kirundi Koreera Kreolera, Haitikoa Kroaziera Lingalera Lituaniera Malayalamera Malaysiera Malgaxe Maltera Mazedoniera Nahuatlera (Guerrero) Nahuatlera (Huasteca) Nahuatlera (Puebla iparraldekoa) Ndebeleera (Zimbabwe) Nederlandera Nepalera Nias Norvegiera Nzema Pangasinanera Papiamento (Curaçao) Pediera Persiera Pidgina, Solomonekoa Poloniera Portugesa Punjabera Quechuera (Cuzco) Rarotongan Serbiera Serbiera (Latindar) Shonera Sinhala Suediera Sundera Swahili Tagalo Tahitiera Tarascan Tatarera Teluguera Tetum Dili Thailandiera Tigrinyera Tojolabalera Tongera Tswanera Turkiera Twi Txekiera Txewera Txinera mandarinera (sinplifikatua) Txinera mandarinera (tradizionala) Uighurera (Zirilikoa) Ukrainera Umbundu Urdu Uzbekera Valentziera Vendera Vezo Vietnamera Xhosera Yorubera Zapotekera (Isthmus) Zuluera\nJainkoari eta lagun hurkoari diegun maitasunak bultzatuta, Jehobaren lekukook Bibliako mezua jendeari zabaltzea atsegin dugu. Pertsona hauen artean, aurretik ez zaiela interesatzen esan dutenak aurkitzen dira (Mateo 22:37-39). Jainkoari diogun maitasunak txoko guztietan predikatzera bultzatzen gaitu bere Semeak emandako agindua betez (Eginak 10:42; 1 Joan 5:3). Hau egiteko asmoz, Jainkoaren mezuari buruz behin baino gehiagotan hitz egiten dugu Jainkoaren antzinako profeten eredua jarraituz (Jeremias 25:4). Lagun hurkoa maite dugunez, bizia salbatzen duen «Jainkoaren erregetzaren berri on» hauek guztiei zabaldu nahi dizkiegu, baita lehendik interesik ez dutela esan dutenei ere (Mateo 24:14).\nAskotan interesik agertu ez duten etxeetara itzultzean entzun nahi duen norbait aurkitzen dugu. Zergatik? Hona hemen hiru arrazoi:\nJendea etxebizitzaz aldatzen da.\nEtxe berean bizi den beste norbaitek du interesa.\nJendeak jarreraz aldatzen du. Munduko gertaerek edo norberaren egoeraren aldaketak «Jainkoaren hitza entzutera» bultzatzen ditu batzuk Bibliako mezuan interesa agertuz (Lukas 11:28). Aurka daudenak ere jarrera aldatu dezakete Paulo apostoluak bezala (1 Timoteori 1:13).\nHala ere, ez dugu inor entzutera behartzen (1 Pedro 3:15). Erlijio kontuetan norberak bere erabakia hartu behar duela uste dugu (Deuteronomioa 30:19, 20).\nIkusi salbazioari buruz sinesten duguna eta salbazioa nola jaso.\nIkus ezazu nola desberdintzen garen kristau izeneko beste erlijio taldeen artetik.\nEsan al zuen Jesusek salbamenera zuzentzen duten bide asko daudenik?\nEstutzen al dute jendea erlijioz aldatzera?


Diru-laguntza eskatzea jarduera bat egin edo proiektu bat gauzatzeko, Gizarte Zerbitzuen udal azpisailak egindako deialdian parte hartuta, diru-laguntza lerroren bati jarraituz.\n7.1.Gizartekintzan egiten diren jarduerak\n7.2.Drogomenpekotasunaren prebentziorako programak ikastetxeetan 2019-2020 ikasturtean\n7.3.Errenteriako pertsona erretiratuen 8 elkarteen ekintza programa. 2019-2020 Ikasturtean.\nE10606 7.1 Dirulaguntza lerroaren eskaera:gizartekintzan egiten diren pertsona, familiak, taldeeta/edo komunitateekin egiten diren jarduerak.\nE10607 7.2 Diru-laguntza lerroaren eskaera: Herrian kokatutako DBH, oinarrizko lanbide heziketa, batxilergoa edo erdi maila graduko zikloa duten ikastetxeetan, ikastetxeetatik kanpoko taldeen bidez garatutako drogamenpekotasunaren prebentziorako programak 2019-2020 ikasturtean.\nE10608 7.3 Diru-laguntza lerroaren eskaera: Errenteriako pertsona erretiratuen zortzi elkarteen ekintza programa. 2019-2020 ikasturtea\nEskaera-orria .Ordezkariak eskatzen badu: inprimakia, eredu normalizatuan , baimena emanez. Interesdunaren NAN edo ordezko beste nortasun agiriren bat.\nDirulaguntza lerro bakoitzaren eranskinean adierazitako dokumentazioa.\n7.1 Diru-laguntza lerroa: Gizartekintzan egiten diren jarduerak pertsona, familia, talde eta/edo komunitateekin. 2019. Oinarri espezifikoak.\n7.2 Diru-laguntza lerroa: Ikastetxeetan kanpoko taldeen bidez garatutako drogamenpekotasunaren prebentziorako programak 2019-2020 ikasturtean. Oinarri espezifikoak.\n7.3 Diru-laguntza lerroa: Errenteriako pertsona erretiratuen zortzi elkarteen ekintza programa. 2019-2020 ikasturtea. Oinarri espezifikoak.\nEskaera eta gainontzeko dokumentazioa jaso eta sarrera erregistroan eman eta bere kasua, kopia itzuli interesatuari.\nGizarte Zerbitzuen azpisailera helarazi.\nEskaera eta agiriak zuzen aurkeztu dirala egiaztatu eta dokumentazioa eskaneatu.\nGizarte Zerbitzuen azpisaileko teknikariak espedientea bideratuko du eta txostena egin eta eskaera bakoitzari puntuazioa emango dio, deialdian ezarritako irizpideen arabera. Lortutako puntuazioari jarraiki, txostenak eskatzaile bakoitzari emango zaion diru-laguntzaren kopurua zehaztuko du.\nOndoren, proposamenaren inguruan,Herritarrak Informazio batzordeari, berri emango zaio (zinegotziek osatutako organoa).\nAzkenik, sail edo azpisaileko zinegotziak diru-laguntza onartu eta parte hartu duten pertsona eta entitate guztiei emango zaie ebazpenaren berri.\n-Udalarekin edo Gizarte Segurantzarekin zorrik izanez gero, edo zerga obligazioak ez baditu betetzen, ez dago diru-laguntza kobratzerik.\n- Deialdi bakoitzari dagokion informazio zehatza, Dirulaguntza lerro bakoitzari dagokion eranskinean dago jasota.


Gazteluak/Jauregiak Cortesko gaztelua Cortes Tartea 14 Km.\nGazteluak/Jauregiak San Adriango markesaren jauregia Tudela Tartea 28 Km.\nGazteluak/Jauregiak Monreal Dorrea Tudela Tartea 33 Km.\nPlazak Foruen Plaza Tudela Tartea 33 Km.\nIntereseko eraikin publikoak Castel Ruiz zentroa Tudela Tartea 34 Km.\nGazteluak/Jauregiak Uharteko Markesaren Jauregia Tudela Tartea 34 Km.\nElizak eta baselizak Romeroko Andre Mariaren basilika barrokoa Cascante Tartea 39 Km.\nMonasterioak Tulebrasko Monasterio eta Museoa Tulebras Tartea 41 Km.


Getxok Lur Gaineko Munduko Sokatira Txapelketa jasoko du datorren astean - Deia\nGetxok Lur Gaineko Munduko Sokatira Txapelketa jasoko du datorren astean\ndeia.eus | getxo 10.09.2021 | 16:08\nDatorren ostegunean, irailak 16, Lur Gaineko Munduko Sokatira Txapelketa hasiko da Getxon. Bertan mundu osoko 16 selekzio, 39 klub, 73 talde eta 580 kirolari baino gehiagok hartuko dute parte. 'Tug of War' izeneko txapelketa zortzi kategoriatan banatuko da, pisuen eta sexuen arabera, eta irailaren 19ra arte iraungo du.\nParte hartuko duten herrialdeen artean, besteak beste, Ingalaterra, Hegoafrika, Alemania, Txina Taipei, Herbehereak, Israel, Suitza eta Basque Country bera izango dira.\nTxapelketa 2020ko irailerako zegoen aurreikusita, eta pandemiak atzeratu egin zuen. Hala, munduko kluben txapelketa egingo da lehen bi egunetan, irailaren 16an eta 17an, eta selekzio nazionalena, 18an eta 19an, gaur goizean bertan Fadurako Hobekuntza Teknikorako Zentroan (HTZ) eskaini den prentsaurrekoan jakitera eman denez. Bertan izan dira Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburua, Lorea Bilbao Bizkaiko Foru Aldundiko Euskara, Kultura eta Kirol diputatua eta Amaia Agirre Getxoko alkatea –kirol ekitaldi handi hau babesten duten erakunde publikoen ordezkari nagusi gisa –, Igor Duñabetia Euskal Herri Kirol Federazioko presidentearekin eta Maaike Hornsta TWIFeko idazkari nagusiarekin batera.\nPANDEMIAN EGITEN DEN MUNDUKO LEHEN SOKATIRA LEHIAKETA\nGetxoko Munduko Sokatira Txapelketaren antolakuntza txapelketan parte hartzen duten kluben ardura da, Euskadin duela urte asko sokatira bultzatzen ari diren hiru erakundeekin batera: Euskadiko eta Bizkaiko Euskal Joko eta Kirol Federazioak eta Getxo Herri Kirol Taldea. Antolakuntzaren arabera, Getxo munduko txapelketa baten egoitza izendatzeak (TWIFek 2015eko Malmoko Kongresuan izendatu zuen Getxoren hautagaitza munduko txapelketa antolatzeko) Euskal Herrian sokatiraren kirol mundua selekzioaren ofizialtasuna lortzeko egiten ari den ahalegin gogor eta neketsu baten gailurra da, nazioarteko testuinguruan nortasun propioarekin lehiatzeko.\nAmaia Agirre alkateak prentsaurrekoan gogoratu duenez, "Getxo kirola intentsitate handiz bizi duen herria da. Gure herriko kirolaren eta jarduera fisikoaren inguruko elkarte- eta herritar-sarea sendoa eta oso aktiboa da, eta, beraz, uste dugu bisitatuko gaituzten kirolariak etxean bezala sentituko direla".\nMunduko txapelketa hau antolatzea erronka handia izan da; izan ere, salbuespenezkoak eta ezohikoak dira abian jarritako segurtasun-neurriak, parte-hartzaile guztiak covidetik babesten direla bermatzeko eta ziurtatzeko. Hala, Sokatira Mundialaren antolaketak funtsezko bi arau izan ditu oinarri: batetik, txapelketaren garapena bera ahalbidetzea, eta, bestetik, parte-hartzaile guztien segurtasuna eta osasuna bermatzea, Igor Duñabeitia Euskadiko Herri Kirol Federazioko presidentearen hitzetan. "Horrela, txapelketa honetan parte hartzen duten guztiek PCR negatiboa izango dute eta taldekako burbuiletan bilduta egongo dira".\nJendearentzako edukiera ere 500 pertsonakoa izango da, eta sarrerak aldez aurretik erreserbatzeko sistema bat prestatu da eskaerak kudeatzeko eta egun bakoitzeko saioetara, goizeko zein arratsaldekora, sartzeko. Sarrerak eskatzeko epea igande honetan, hilaren 12an, itxiko da. Sarrera guztiek 5 euro balio dute eta aukeratutako saiora sartzean ordaindu beharko da. Sarreren erreserba eta programa.\nKirolari dagokionez, Basque Country selekzioak –TWIFeko eskubide osoko kidea da 2014tik– arrakasta-maila handienak lortu nahi ditu, euskal selekzioek nazioartean edozein kirol-modalitatetan lehiatzeko duten gaitasuna eta nahia erakutsiz. Munduko txapelketa, gainera, aukera ezin hobea da kirol hau hedatzeko eta balioesteko, modalitate inklusiboa baita, gaur egungoa, talde- eta lagun-balioak ematen dituena.


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: AHTaren aurrerapenak “geldiezinak” dira\n\nAHTaren aurrerapenak “geldiezinak” dira Iturria: Irekia\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\nSan Andresko tunelak 78 metro izango ditu luzeran eta Larrinagatxu eta Etxenako biaduktuak lotuko ditu\nDurango-Amorebieta/Etxano tarteak 4,6 kilometro ditu luzeran, eta horien 2,5 baino gehiago lurpetik doaz. Arriola sailburuak dioenaren arabera, Abiadura Handiko Trena proiektu “geldiezina” da, eta Euskadiko hiru hiriburuak 30 minututan lotuko ditu.\nGaur Euskadiko azpiegiturarik garrantzitsuenean beste aurrerapauso bat eman da.Abiadura Handiko Trenak EAEko hiru hiriburuak ordu erdian lotuko ditu, eta Euskal Herria Europako gainerako eskualdeekin lotzen lagunduko du. Proiektua “geldiezina” da.\nEtxebizitza, Herrilan eta Garraio sailburu Iñaki Arriola eta Sustapen ministro José Blanco gaur AHTaren Gasteiz-Bilbo lineako obrak ikuskatzen ibili dira Durango-Amorebieta/Etxano tartean. Lazkutiako San Andres ermitako muinoaren zulaketa-lanaren amaierako ekitaldian esku hartu dute. Tunelak Larrinagatxu eta Etxena erreken biaduktuak lotuko ditu.\n718 metro ditu luzeran, eta 95 m2ko sekzio libre bat. Bertan, abiadura handiko trenbide bi egongo dira.\nSailburuak erakundeek garraio-arloan akordioak lortzeko egiten duten lana aintzatetsi du; adibidez, AHTaren kasuan. Horrez gain, Inaxio Uriari omenaldi bat egin zaio —ETAk hil zuen—, “zailtasunak dauden arren” proiektuan lan egiten duten pertsonei eskerrak emateko.\nIñaki Arriolak adierazi duenez, azken bi urteetan euskal Y-aren 11 tarte jarri dira martxan, eta datozen hilabeteetan beste bi tarteren obrak hasiko direla iragarri du.\nkortea_arriola_aht_geldiezi... behera kargatu (0 Byte)\nkortea_arriola_aht_ekonomia... behera kargatu (0 Byte)\ntotala_arriola_aht_ekonomia... 20 MB\ntotala_arriola_aht_geldiezi... 20 MB\nrecursos_arriola_blanco_cal... 30 MB\niurreta_cale4.jpg 1 MB (jpg)\niurreta_cale3.jpg 900 KB (jpg)\niurreta_cale5.jpg 1 MB (jpg)\niurreta_cale6.jpg 1 MB (jpg)\niurreta_cale7.jpg 800 KB (jpg)\niurreta_cale8.jpg 3 MB (jpg)\niurreta_cale9.jpg 1 MB (jpg)\niurreta_cale10.jpg 3 MB (jpg)\niurreta_cale.jpg 900 KB (jpg)\ncronica_cale_iurreta.jpg 100 KB (jpg)\niurreta_cale2.jpg 800 KB (jpg)\nIñaki Arriola Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza, Herri Lan eta Garraio Sailburua


zorigaiztoko emakumeen patu beltza “Ez da familia osatzen duen emakumea. (...) Batzuk azkarrak dira emakumeekin. Beste batzuk oso baldarrak. Zu ez zara azkarra”\nBluey-Bluey pailazoa (Stanley Prager) "Gun Crazy" filmean (1950). Joseph H. Lewis zinemagileak 1950. urtean filmatu zuen "Gun Crazy" B mailako film beltza. Bertan, Bart eta Laurie bikotearen maitasun istorioa kontatzen da. Bartek biziki maite ditu armak txikitatik. Zirku ikuskizun batean Laurirekin egingo du topo: emakumezko cowboy bezala aurkeztuko du bere burua showean, eta ikaragarri abila da armekin. Elkar ezagutu eta Bonnie and Clyden tankerako bikote bilakatuko dira. Hala, bankuak lapurtzen hasiko dira, ez baitute lanik egin nahi. Lauriek, gainera, atsegin du bere errebolberraren katua astintzea. Bartek, ordea, arma zale sutsua izan arren, ez du sekula odolik isuri. Azkenik, emakumea gailentzen da eta hilketak hasten dira. Film amaieran gizonezkoak bikotekidea tirokatzen du. Tiro hotsek poliziak ohartarazten dituzte eta Bart ere bertan hiltzen da. Emakumeak delituz beteriko eta amaiera tragikoa duen abenturan murgildu du gizon gizajoa. Une batez, Bartek bere patua aurreikusten du, etsita: “Elkarrekin jarraituko dugu. Ez dakit zergatik. Agian arma eta munizioaren antzekoak gara, beti elkarrekin”. Film Noir-ak eman duen pelikula onenetarikoa izateaz gain, genero horrek famatu zuen femme fatale-en erretratu fin eta basatia erakusten du.\nHorrelakoak dira zine beltz estatubatuarrak sortu zituen emakume misteriotsu eta erakargarriak: haien botere nahiak ondoko gizon pattalak txikitzen zituen, emakumezkoak autosuntsiketan erortzen ziren bitartean. Zorigaiztoko emakumeak betidanik izan dira literaturan eta zinemagintzan. Hala ere, AEBetako Film Noir-aren baitan, 1940tik 1958ra bitartean -urte horretan Orson Wellesek "Touch of Evil" errodatu zuen; gerora Neo Noir-a etorriko zen-, egindako pelikulek margotu zuten gure begietan itsatsita gelditu diren zorigaiztoko emakumeen irudi ilun eta tentagarriak. Nahiz eta askorentzat Film Noir-a generoa baino mugimendua izan, garai hartan AEBetan eman ziren ezaugarri politiko eta sozialei erreparatu behar zaie zine fenomeno horrek irudikatu zuen emakumea aztertzeko. Bigarren Mundu Gerran AEBetan gertatu ziren aldaketa sozialek emakumearen emantzipazioa ahalbidetu zuten. Hala, emakumearen presentzia areagotu egin zen zine beltzean. Lizabeth Scott (1922) aktoreak ondo baino hobeto azaltzen du sasoi hartako egoera "El Cine Negro Americano" (Laertes argitaletxea) liburuan jasotzen den elkarrizketa batean: “Hainbat film beltzetan esku hartu nuen garai hartan, genero horretako film asko egin zirelako. Arrazoiren batengatik, publikoaren zati handi bati asko gustatzen zitzaizkion. Ziur naiz fenomenoak erlazio psikologikoa zuela gerraren amaierarekin. Gizonezkoak gudan izan ziren eta agian emakume asko ezagutu zituzten, emakume liluragarriak, benetako zorigaiztoko emakumeez ari naiz, irudi ikaragarri erakargarria”.\nGaraiko liburu beltzen produkzioari ere erreparatu behar zaio. Eleberri hauetako protagonista nagusiak, detektibe pribatua eta zorigaiztoko emakumea, alegia, behin eta berriro pantailaratuko ziren hurrengo urteetan. Izan ere, film asko nobela beltzetan oinarritu ziren. Hala, femme fatale-aren anbiguotasuna zorrozteko arma erabilgarri bilakatu ziren pulp irakurgaiak. Esaterako, Billy Wilder-ek zuzendutako "Double Indemnity" (1944) eta Tay Garnett-en "The Postman Always Rings Twice" (1946), James M. Cain idazlearen bi lanetan oinarritu ziren. Bietan zorigaiztoko emakume arketipoak ageri dira: Barbara Stanwyck eta Lana Turner aktoreek, hurrenez hurren, antzezlan bikainak egin zituzten. Ordura arte, beti gizonezkoen eskuetan zegoen botere ekonomikoa bereganatzeko sedukzioaz baliatzen diren emakume zoragarriak dira. Dirua, luxua eta boterea lortzeko, erre, dantzatu, armak erabili eta autoak arduragabe gidatzen dituzte. Edertasuna eta sexualitatea orratz eta hari gisa erabiltzen dituzte armiarma sare arriskutsuak josteko (femme fatale terminoa frantsesek asmatu zuten; estatubatuarrek nahiago zuten spider-woman izendatzea). Era berean, fatalismoak harrapaturiko emakumeak ere badira. Wilder-en maisulanean bi protagonista nagusiak, Phyllis (Barbara Stanwick) eta Walter (Fred MacMurray) elkar tirokatzen dute elkarrizketa erabakior baten ostean:\nPhyllis: “Ustelduta gaude”.\nWalter: “Baina zu ni baino gehiago. Agur, laztana”.\nKrudelak bezain gozoak\nZine beltza eme maltzurkeriaz josita dago. Baina, 1945. urtean John M. Stahl-ek zuzendu zuen "Leave her to Heaven" filmaren pertsonaia nagusiaren jokabide zitalak edozein kikil dezake. Aitaren hiletara doala Ellen Berent-ek (Gene Tierney) -Otto Preminger-en "Laura" maisulan beltzean ere parte hartu zuen-, Richard Harland (Cornel Wilde) idazlea ezagutuko du tren batean. Maitemindu eta ezkondu egingo dira. Era berean, Danny koinatua ere ezagutuko du. Elbarria da eta gurpil-aulkian dabil. Hain da handia Berent-en maitasuna ez duela senarra inorekin partekatu nahi, eta jeloskor jartzen da Danny-k anaiarengandik jasotzen duen arretagatik. Ondorioz, lakuan itotzen uzten du. Senarra ondo lotzeko haurdun gelditzen da, baina eskaileretatik behera botatzen du bere burua haurra galtzeko. “Barruan daramadan munstro txiki hau nola gorrotatzen dudan jakingo bazenu”, esaten dio ahizpari. Azkenik, bere buruaz beste egiten du. Hilzorian ere sendo heltzen dio eskutik bere obsesioari. Izan ere, beste mundura ere berarekin eramango luke senarra. Drama eta noir artean kokatzen den maitasun istorio obsesibo honek, femme fataleen muturreko jokaeren eredu gordina gordetzen du. Itzela.


Zulaibar Ikastegian 3Dn bidez egindako proiektu bat, osasuna hobetzeko aukeratua\nHasiera / Berriak / Zulaibar Ikastegian 3Dn bidez egindako proiektu bat, osasuna hobetzeko aukeratua\nZulaibar Arratiako Lanbide Ikastegiak 3D teknologiaren inguruko proiektu teknologiko aurreratua Tecnaliak antolatu duen Innovation Forum Euskadi jardunaldian, Euskalduna Jauregian, aurkeztu du azaroaren 8an.\nInnovation Forum Cambridge eta Oxford unibertsitateetan sorturiko berrikuntzaren sarea da. Bertan, empresak, inbertitzaileak, business angels, unibertsitateak eta start-up biltzen dira tekonologia osasuna arloan sustatzeko eta, era berean, eremu honetan lantzen duten empresa tecnologikoak ikusarazteko.\nZulaibar Ikastegiak, mekanika departamentuko irakaslea den Gorka Goikotexearen eskutik, ‘Design and 3D additive manufacturing of bone injure treatment splints‘izeneko proiektua aurkeztu du. Hau da, 3Dn egindako protesi kirolarientzat.\nProiektuak, bideragarritasun-fasean dagoena, geletan ondorio argia izango du. Teknologia 3D ezartzea Erdi- eta Goi-Ma ilako Hezkiketa Zikloetan du helburu, hain zuzen ere. Era berean, Zulaibar Ikastegiak Arratiako empresa-sarea indartzeko erabiliko du aurrerapen mota hau.


Elkarrizketa: Felix Mugurutza. Laudioko Hizkuntza Normalkuntzarako Teknikaria: Laudio erromatarra, nolakoa ote zen? - Euskonews\nAzken egun hauetan Kultura Klasikoko ikasleok erromatartzea orokorki ikasi eta landu dugu. Erromatartzea, gainera, Euskal Herrian zentratu dugu, erromatarren nondik norakoak, gure inguruan non eta nola ezarri eta zer eragin izan zuten aztertuz. Hori dela eta, Felix Mugurutza gonbidatu dugu gure artera ondoren aipatuko ditugun gai hauei buruzko galderen bidez bere iritzia ezagutzeko; Laudioko eta inguruko erromatarkuntza, Bitorika zubia, inskripzioak eta, azkenik, herri honen izenari buruzko galderak izango dira orain egingo ditugunak. Erromatarkuntza - Aitor ALDEKOA, Eneko GASTAKA, Borja LUENGAS, Eneko RODRIGUEZ Felix ikasleen galderei erantzuten.\nErromatarkuntza baino lehenago inguru hauetan bizi zirenen artean, ba al zegoen triburen bat besteak baino nagusiagoa? Zer ezagutzen da karistiarren gainean? Ez dugu garai horiei buruzko daturik, izen horiek geografo bati esker ezagutzen ditugu. Hark ematen ditu autrigoi, karistio... eta izen horiek. Baina ez dugu inongo daturik ez hedadurari buruz, ez tribu hauen antolaketari buruz... Hala ere, gure herrian ezer aurkitu ez den arren badakigu Aiaran Burdin Aroko herri harresitu bi izan zirela, Babio eta Peregaña mendi gailurretan.\nErromatarrek konkistatu al zuten Laudio? Eta Orozko? Zenbat denbora iraun zuten hemen inguruan?\nEz dakigu zenbaterainoko edo nolako harremana izan zuten erromatarrek eta orduko inguru honetako biztanleek. Gure eskualde osoan, Urduñatik Bilbora, erromatarren gaineko ziurtasun arkeologiko bakarrak Laudion aurkituriko bi hilarri dira.\nHemendik hurbil, Kuartango haranean, Andagoste izeneko leku baten, borroka baten arrastoak aurkitu dituzte: gezi puntak, soldaduen sandalietako iltzeak... Baina hemendik aurrera ezin dugu gehiago esan ez baitaukagu ezer gehiago, ez oraindik behintzat. Bitorika zubia - Bidane BARBARA, Azahara MULAS, Judith PLIEGO, Irune SUBERBIOLA, Itsasne UGARTE\nLaudion Bitorika zubiari “erromatarra” esaten diogu baina, erromatarra ala erromanikoa da?\nEz bata eta ez bestea. Egia da herrian horrela esaten zaiola eta aspaldi batean katalogo monumentaletan sartuta ere egon zela erromatar zubi gisa nahiz eta erromatar garaiko zubi baten ezaugarri morfologikoak ez bete. Baina 80ko hamarkadan, azterketa arkeologiko bat egin eta, lortutako emaitzen arabera XVIII. mendean eraikia izan zela erabaki zen eta ,beraz, sentitzen dut esatea, Bitorika zubia ez da erromatarra. Zubi horrek, seguruenik, zerikusia izan zuen bertan zeuden burdinola eta harrobiekin, Nerbioi ibaiaz beste aldetik igarotzen ziren bide zaharrekin lotzeko.\nEskoletan komentatzen aritu gara aitzinean Laudiotik bigarren mailako galtzada bat pasa zitekeela eta zubi bat egon zitekeela ibaia gurutzatzeko, egia izan al daiteke?\nAspalditik datorren ideia da hori. Ab Asturica Burdigaliam (Astorga-Bordele) galtzada nagusiak Araba osoa gurutzatzen zuen ekialdetik mendebaldera. Egunotan guztion ahotan dagoen Iruña ondotik ere pasatzen zen eta hiri hau oso garrantzitsua izan zen sasoian. Esan ohi da bigarren mailako galtzadak izango zirela, kasu honetan itsasora heltzeko edo Laudio ingurutik pasatuta, baina ez dugu inongo arrastorik baieztapen hori oinarritzeko.\nDena den, Laudiotik pasatzen den Nerbioi ibaia gurutzatzeko hiru zubi eder ditugu, lehena, Katuxakoa, Katuxa jauregiaren ondoan, bigarrena Laudioko erdigunean, Zubiaur izena sortu zuena, eta hirugarrena Bitorikakoa. Baina denak erromatarren garaia baino askoz ere beranduago eraikiak. Bitorika zubia.\nNondik dator Bitorika izena?\nOso galdera polita da hori. Badirudi hau izan daitekeela, toponimo hau, erromatar arrasto bakarrenetakoa. Hemen inguruan baditugu amaiera hori duten toponimo edo leku-izen gehiago: Delika, Sondika, Gernika, Gabika... ?ika amaiera hori adjektiboak egiteko atzizki indoeuroparra dirudi baina erromatarkuntzaren eskutik hedatu zena gure artean: Cantabrus-etik Cantabrico, Gernus-etik Gernika, Delius Delika, Sondus Sondika.... Bide honetatik Bitorika Victorius-etik letorke.\nAipatu duzu Iruña eta egin berri dituzten aurkikuntzak, zer uste duzu horren gainean eta sortu den hika-mikaz?\nBadirudi oso aurkikuntza garrantzitsuak direla eta euskararen historia eta inguru honetako kristautasunari buruzko orain artean ezagutzen ziren datuak aldatuko dituztela. Laster izango ditugu datu berriak eta irriketan nago ezagutzeko.\tInskripzioak - Mireia ARANA, M? Mar GARCIA, Iñigo GOIKOETXEA, Jon URKIJO\nNola aurkitu ziren Laudioko inskripzioak eta zein jatorri daukate?\nArestian aipatu bezala Laudion bi hilarri aurkitu dira; hilarriak, izenak argi dioen moduan, hildako bati eskainitako estela edo harri landuak dira. Kasu honetan argi dago erromatar garaikoak direla DM (Diis Manibus) hizkiak dituztelako goialdean, hau da, “Jainko Maneei” eskaintzen zitzaizkien.\nZaharrena Larraño mendiaren maldan, Ugarte auzoan zegoen, ermita bateko horman berrerabilia, ez dugu ezagutzen bere jatorriko kokalekua. Duela urte gutxi ermita bota zuten eta hilarria beste harri guztiekin batera kendu egin zuten. Laudioko hiritar batek horren berri eman zidan eta basa artean aurkitu nuen hilarria apurtuta. Zati bat jaso nuen baina beste zatia gainontzeko harri guztiekin batera egongo da. Aurkitu nuena fruta kaxa batean sartu eta Gasteizko Museo Arkeologikora eraman nuen. Eskerrak, aurretik ondo dokumentatua zegoen, argazkiak eta artikuluak eginda, eta horien arabera alargun batek bere 60 urteko senarrari eskainitakoa dela ondoriozta daiteke; biek izen latindarrak dituzte. Hau da bertan dioena: Felixek banatutako orrian inskripzioak ikus daitezke.\nD M CAL. MON SVL. REGAL MARI TO. AN LX. STTL\nEgin den irakurketaren arabera hauxe dio: “Jainko Maneei. CALpurnia MONtana, SULpicio REGALis senarrari. 60 urterekin hila. Bekizu arina lurra”.\nBigarrena Ugarte auzoan aurkitu zen pinu artean. Badirudi hilarria bera bi aldiz erabilia izan zela, idazketa baten gainean bestea ikus baitaiteke. Irakurtzen denak oso idazki polita ematen du, Aunia izeneko ama batek alaba hil berriari eskaintzen dio, Likoiotarren tribukoari. Eskualde honetan aurkitzen den pertsona izen oso bakarra dugu Aunia eta, ezaguna izango duzuenez, Laudion argitaratzen dugun aldizkari bati izen hori jarri genion, AUNIA (www.aunia.org), garaian modan zegoen emakume izena zen Inperioan. Historia polit bat duzue hemen erromatar garaiko kontakizun bat idazteko, Erromatar Inperio sasoiko Laudio girotzeko, ama-alaben harremana irudikatzeko... (barreak). Hau dio hilarriak:\nD M SE AVNIA LIC LICOIOM FILIAE SV MV POS\nEgindako irakurketaren arabera hauxe dio: “Jainko Maneei. SEmpronia AUNIAk oroitarri hau jarri zion LICOIOtarren bere alaba LICiniari”.\nZer egiten dute hilarriak aurkitutakoan? Nora eramaten dituzte? Ikus ditzakegu museoren batean?\nHonelako aurkikuntzak egiten direnean Ondare Legeak dio lurralde bakoitzeko museo arkeologikora eraman behar direla. Laudioko bi hauek hango biltokian daude. Aipaturiko azkenaren kopia bat Laudioko Udaletxean dago jendaurrean. Herriaren izena - Nekane CONDE, Nagore GANA, Udane OLABARRIETA, Ane RUIZ\nZein jatorri duela uste duzu Laudio herriaren izenak?\n-io amaiera duten toponimo ugari dago gure inguruan, hala nola, Amurrio, Baranbio... eta badirudi pertsona izenetatik datozela.\nLaudiori gagozkiolarik bi teoria daude, bata klasikoa, Meyer-Lübkek proposatu zuena, Claudius izenetik eratortzen duena: cl- taldeak gazteleraz ll- ematen baitu (clavem > llave) eta euskaraz l- (clarum > laru), eta -au- diptongoak, berriz, -o- ematen du gazteleraz (taurum>toro) eta -au- mantentzen da euskaraz (causam>gauza). Hortik ateratzen dira Llodio eta Laudio.\nNik neuk diot, aurrekoa baztertu gabe, Laudius pertsona izena edo antroponimoa ezaguna zela erromatar inperioan, beste leku batzutan dokumentaturik baitago, eta hortik etorriko zela Laudio izena.\nFelixen lanak irakurri nahi izanez gero, hona hemen bere webgunea. Felix Mugurutza (Laudio, 1965)\nSaltsa askotako gizona da, argazkilaritza, mendia, hizkuntzalaritza, etnografia... daude bere zaletasunen artean. Euskal filologiako lizentziatu hau Laudioko Hizkuntza Normalkuntzarako Teknikaria da gaur egun, eta baita Euskaltzaindiko Onomastika Batzordeko kidea ere.\nTaldea: Oiartzo Batxilergo Ikastola, Errenteria\nBADIOLA, Ane / MITXELENA, Olatz / ORKAIZAGIRRE, Oiane / TORRES, Jon\nGaiak: Errenteriako Kaputxinoak\nBALDA, Mikel / BERRA, Jokin / CABRILLA, Jon / ERKIZIA, Hasier