Kirolarientzako hamar elikagai onenak | Consumer\nElikagai-sorta oso bat, osaera eta propietateak direla eta, aldea maila lehiakorrean edo errendimendu fisiko eta mentalean marka dezaketenak.\nEgilea: Maite Zudaire 2022-ko urtarrilak 10\nKirol-munduan, nutrizio on batek bi pertsonen arteko aldea markatu dezake, baita indibiduo berean ere bi alditan, edo lasterketa edo partida baten azken segundoetako erritmoan eta esfortzu-gaitasunean. Horregatik, elikagaiak hautatzea funtsezkoa da eta kirola egiten dutenentzat interesgarrienak aukeratzea komeni da, nahiz eta zaleak izan. Lerro hauetan, kirolariaren dietan sartzeko hamar elikagai interesgarrienak deskribatzen dira, eta zer ekarpen egiten duten eta lehia- edo errendimendu-mailan aldea zergatik marka dezaketen azaltzen da.\nElikagairik onenak, errendimendu fisiko handiena\nKirol-elikadurari dagokionez, oinarrizko oreka dietetikoa bat dator biztanleria osasuntsuarentzat oro har gomendatutako irizpideekin: oinarrizko dieta, karbohidratoak (zerealak, lekaleak eta deribatuak, batez ere) biltzen dituena, egunero proteinak (animalia edo landareak) ematen dituena janari nagusietan, eta fruta freskotik, barazkietatik, fruitu lehorretatik eta hazietatik datozen mantenugai erregulatzaileen dosi ona. Kontsiderazio horiek orokorrak dira, eta kirol-eskakizunetara alda eta egokitu daitezke, indar, erresistentzia edo potentzia handiena duen esfortzua edo espezialitate horien konbinazioa nolakoa den.\nBaina, gainera, kirola edo ariketa fisikoa egiten dutenek (modu profesionalean edo afizionatuan) argi izan behar dute jarraitzen duten elikadura orekatua izan behar dela, batez ere. Oso garrantzitsua da elikagaien aniztasuna (barietate gehiago, mantenugai gehiago), eta barazkiak (frutak, barazkiak, fruitu lehorrak eta haziak) beti egon beharko lirateke janari nagusi bakoitzean. Hala ere, zenbait elikagai oso interesgarriak dira kirolarientzat.\n1. Arroz integrala. Zergatik ez sartu gosaritan? Eguneko lehen janariaren kalitatea funtsezkoa da, geroko ongizatea baldintzatzen baitu: umore fisikoa eta mentala. Bihi osoko arroza oso osoko zereala da, eta energia, zuntz, proteina eta mantenugai erregulatzaile ugari ematen ditu, gosariaren osagai nagusi gisa sartzen bada. Arroz-krema bat, arroz-esnea, edo oloz edo arrozez eta kanelaz egindako landare-edaria; arroz egosia almendra-hautsarekin nahasita, mahaspasak eta arto-malutak; arroz salteatua bananoarekin, sagarrarekin eta mahaspasekin; edo arroz zuriaren errezeta honen bertsio gozoa fruta lehor eta intxaurrekin… Konbinazioak ia infinituak dira, eta askoz gehiago egongo dira “Consumer” artikuluan.\n2. Barazki berdeak. Espinakak, kanonigoak, errukula, brokolia… Egunero hartu behar dira kontuan, magnesio (muskulu-erlaxazioan parte hartzen du), azido foliko (globulu gorriak ekoizteko beharrezkoa), K bitamina (hezur osasuntsu eta sendoetarako ezinbestekoa) eta landare-burdina duelako. “Udako zazpi entsalada anemiaren aurka” artikuluak hainbat ideia eskaintzen ditu, eta horien osagai nagusia hosto berdeak dira.\n3. Zuku antioxidatzailea. Kirola egiten denean -edo bitamina- eta antioxidatzaile-ekarpena egin nahi denean, ohitura ona da eguna zuku batekin edo landare-likuatu batekin hastea, hala nola erremolatxaren, laranjaren (edo mandarinaren), azenarioaren eta sagarraren antioxidatzaile indartsuarekin. Beste aukera batzuk hauek dira: granada-zukua eta laranja-zukua; laranja-zukua, mugurdiak eta gereziak; edo altzairola-zukua, C bitamina gehien duen frutetako bat. Zukua esfortzu fisiko baten ondoren edaten denean ere onurak ekartzen ditu, ariketa fisikoa eta arnasketa egitean askatzen diren erradikal askeen eragin kaltegarria arintzean. Landare-erreinuan, koloreak, babes-osagaiaz gain, balio biologiko nabarmena du, landare-pigmentuak antioxidatzaile ahaltsuak baitira, hala nola fruta gorriak. Kirola egiten denean, fruta oso garrantzitsua da.\n4. Tofu, tempeh edo seitana. Landare-proteina kontsumitzen hastea, hala nola tofua eta tempeh (biak sojatik eratorriak) edo seitana (gari-glutena), interesgarria izan daiteke kirolarien artean hain ohikoak diren animalia-proteinen gehiegikeriak konpentsatzeko. Ohituta ez badago, neurriz kontsumitzea komeni da, elikagai berri horiekiko tolerantzia baloratu ahal izateko.\n5. Egunero almendra-eskukada bat. Fruitu lehorrak, oro har, gantz asegabeetan aberatsak dira, osasungarriak. Organismoak gantz-azidoak behar ditu energia-iturri gisa, eta, beraz, fruitu lehorren eguneroko kontsumoak helburu hori betetzen du. Horien guztien artean, almendrak aukera ona dira. Egunero eskukada bat jateaz gain, muesliei eta zereal-kremei almendra ehoa erants dakieke, gosarian arroz-edari begetala har daiteke eta almendra-krema igurtzi (horrela saltzen da) pixka bat igurtzita, ogi txigortuan eta eztiarekin.\n6. Kirolarientzako ura edo edariak. Hidratazioa funtsezkoa da, urtaroaren edo entrenatzen den egunaren arabera, deshidratazio-arriskuak saihesteko. Javier Angulok, INEFen (Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzien Fakultatea, Madrilgo Unibertsitate Politeknikoa) lizentziadunak eta dietista-nutrizionista kirol-elikaduran adituak, “edari isotonikoak kontsumitzea, %5etik %7ra bitarteko kontzentrazioetan ura eta glukosa ekartzen dutenak, eta, gainera, gatz-dosi txikiak, bereziki sodioa, kirol-hiponatremiak saihesteko” duen garrantzia azpimarratzen du. Hala ere, nutrizionistak ohartarazi duenez, “zentzuz hidratatu behar da, eta oso gaizki dago gehiegi edatea baino; izan ere, zenbait parte-hartzailek pisu handiagoa dute lasterketaren hasieran baino, likido gehiegi edateagatik”.\n7. Zereal berriak: artatxikia, kinoa… Kinoa oso elikagai aberatsa da proteinatan. Artatxikia oso interesgarria da karbohidratoen gisako ekarpen energetikoagatik, baita landare-proteinan ere. Bi zerealek janaria erraz prestatzen ikas dezakete, arrozaren errezeta berak onartzen dituzte, eta askoz aurkezpen gehiago, hala nola albondigak, hanburgesak eta landare-kroketak. Oso ordezkagarri onak izan daitezke, elikagarriagoak eta pastak baino energia eta bizitasun handiagoa ematen dutenak, kirolaren munduan hainbeste erabiltzen baita. “Glutenik gabeko dieta mijo eta kinoarekin” artikuluan, zereal berri horiek prestatzen hasteko errezeta batzuk sartu dira. Mireia Gimeno elikadurako eta energia-sukaldaritzako irakasleak mijo eta kinoarekin errezeta gozoak eskaintzen ditu bere blogean. Jaki horiek sukaldaritzan dituzten aukera ugariak ikus daitezke. Zerealak izan behar lukete karbohidrato-iturri nagusi kirolariaren oinarrizko elikaduran. Dietako karbohidratoen kopuruak glukogeno-erreserbak (glukosa), nekearekiko erresistentzia eta kirolari bakoitzaren berezko baldintzen optimizazioa zehazten ditu.\n8. Gantz-proteina. Baserriko oilasko-bularkia, indioilarra, arrain zuria, urdaiazpiko iberikoa edo kalitatezko urdaiazpiko egosia, arrautza… elikagai interesgarriak dira kalitate handiko proteina-iturri direlako. Elikagai horiek gosarian edo ordu artean ere egon daitezke, baldin eta ohiko dietan animalia-proteinak modu arduratsuan kontsumitzen badira. Javier Anguloren arabera, bigarren platereko proteina-errazio on bat, kirolariaren afarian barazki-hornigaiarekin, gomendagarria da. Gauez proteinak egoteak eragin fisiologiko handiagoa du muskuluaren indarberritzean eta masa magra handitzean. Hala ere, ez da gomendatzen proteina gehiegi kontsumitzea muskulu-masa handitzeko helburu gisa; izan ere, fisiologikoki onartuta dago muskulu-proteinaren biosintesiaren eraginkortasun-muga 2 gramo dela pisu-kiloko eta eguneko, eta muskulu-garapen maximorako egunean gomendatutako kantitatea ere txikiagoa da, 1,7-1,8 gramo/pisuko eta eguneko.\n9. Arrain urdina. Omega 3 iturria da. Gantz-azido horiek bihotzerako eta hanturaren kontrako funtzioagatik dira ezagunak, eta kirol-jarduera erregularrari, jarraituari eta intentsitateari aurre egiteko baldintza garrantzitsuak dira. Omega 3 gantz-azidoek, odola jariakorrago egiteko ez ezik, hanturaren aurkako funtzioa ere badute. Funtzio hori oso garrantzitsua da kirola egiteko, esfortzu fisikoak, muskulaturak eta artikulazioek sufritu eta su har baitezakete, eta, ondorioz, lesioa izateko arriskua dago. Komeni da astean zenbait egunez arrain urdina jatea bazkarian edo afarian, edo ordu artean, eta arrain urdin txiki gehiago jatea (sardinak, antxoak, berdela, errazioko txitxarroa, erregea, barbarinak…).\n10. Jogurt naturala edo mamia. Jogurt naturala laktobazil-iturri bat da, bakterio saprofitoak, funtzio metaboliko ugari erregulatzen laguntzen dutenak. Mamiak ez ditu bakterio horiek, baina kalitate eta kaltzio handiko proteinak ematen ditu jogurtarekin batera. Produktuak naturalean hartzea gomendatzen da, edo ardi-mamia, edo ahuntz-esnez egindako jogurtekin probatzea. Entrenatu eta ordu batzuetara, jogurt bat frutarekin eta fruitu lehorrekin nahastuta, edo mami bat eztiarekin eta intxaurrekin nahasita, muskuluak indarberritzeko behar diren elikagai guztien mokadu interesgarria eskaintzen dute: proteinak, karbohidrato sinpleak, mineralak, bitaminak eta antioxidatzaileak.


Bizkaiko ibaiak | Geografía | Xuletas, chuletas para exámenes, apuntes y trabajos\nEscrito el 18 de Octubre de 2019 en vasco con un tamaño de 3,65 KB\n4. IBERIAR PENINTSULAKO ARRO HIDROGRAFIKOAK\nTopografiak eta klimak zehatz mugatu Penintsulako hiru isurialde hidrografiko haundiak:\nA) Bizkaiko Golkorako isurialdea:\nPenintsulako iparraldea hartu. Prezipitazioen erregulartasunak eta ugaritasunak eta kontraste haundirik gabeko tenperaturek ibai emaritsu eta erregularrak ematen. Ibaiek sorburutik kostaraino duten denbibel haundiak beste ezaugarri bat eman: uholdezkotasuna.\nBidasoa, Ibaizabal, Sella, Navia, Ulla, Nalon eta Tambre.\nB) Isurialde atlatikoa: 1)\nMesetako ibai handian bertan: Duero, Tajo, Guadiana eta Guadalquivir. Klima mediterraneo kontinentalak eragina. Ezaugarriak: Malda gutxiko ibaiak, sorburutik ozeanora distantzia handia baitago.\n2)Emariak altuak ia beti, drenatzen dituzten arroak zabalak baitira.\n3)Arro iparraldekoen Duero ibaiarena. Kantabriar mendikateraren hego isurialdeko, Iberiar mendikatearen iparraldeko eta Mendikate Zentralaren ipar isurialdeko urak biltzen ditu. Ozeano Atlantikoan itsasoratzen da.\n4)Penintsulako ibaietan emari absolutu haundiena.\n5)Tajo ibaiaren arroa luzexka. Lisboatik gertu itxasoratu.\nC) Isurialde mediterraneoa:\nBertako arroek desberdintasun handiak beren artean, bai tamaina aldetik bai klima baldintzengatik. Eurien urriak, irregultartasunak, uholde izaerak eta mala handiek, ezaugarri hauek ematen: 1)Emari irregularra. 2)Arroaldi handiak. 3)Hazialdi hondamen-ekarleak.\n1. POPULAZIO AKTIBOA\nLan egiten edo lan egiteko prest dauden persona kopurua 16 eta 65urte bitartekoak. Lana galdu dutenek ere populazio aktiboa osatzen dute. Polazio aktiboaren tasa aktiboa/populazio osoa.\n2. ALDE ZAHARRA\nHiriaren jatorrizko aldea eta industrializaio une arte urbaninzatutako espazioa. Ezaugarriak: plano irregularra eta bilbe itxia. Historian hazkunde motela, industrializaio unetik azkarrago, batzutan planoak ere aldaketak. Gaur egungo hirien aldezaharrak azalera txiki hartu.\nXIX.Mendean zehar berriz sortutako auzoa. Industrializazioak erakarritako populazio hiriak ezin zuenean absorbitu erantzun guztiz planifikatua eman hiriari. Zabalguneak burgesiarentzat egoitz espacio bezela bereziki planeatu zen. Planoak ortogonalak edo erradiozentrikoak izan ziren. Harresiak bota ziren eta horren lekuan rondak sortu. Hiri zentralaren funtzioak hartu, merkataritza, finantza eta enpresen funtzio espezializatuenak biltzen.\nMerkataritza jarduera, negozioak, administrazioa, finantza eta zerbitzu espezializatu batzuk pilatzen diren lekua. (Central Business District). Bertan jarduera espezializatuenak Bildu. Bere ezaugarriak merkataritzaren trafikoaren eta eraikin altuen kontzentrazioa eta lurzoruaren goi-prezioak dira.\n5. HIRI HIERARKIA\nKontuan hartu behar da bere hiriaren demografía tamaina eta hiriak betetzen dituen funtzioak eta sortzen dituen fluxuak.\n6. METROPOLI EREMUA (eragin eremua): Hiri central bat, eskualde horri izen ematen dueña, eta hiri satelite multzo bat duen eskualdea. Metropoli eremuak eskualde handi bat antolatzeko administrazioa eta politika eskualde bezala sortzen dira.\n1915ean sortutako hitza: Bi hiri haztearen poderioz fisikoki bat eginda geratu direnak izendatzen ditu.\nEspainiako ibai nagusiak Penintsulako ibaiak Espainiako ibaiak Klima zehazten duten faktoreak Isurialde hidrografikoa


Kakan ere badaude - Zientzia Kaiera\nPlastikoa ia edonon erabiltzen da. Material moldaerraza da eta erosten dugun ia edozein produktuk plastikoa du. Plastikoaren zati handi batek ozeanoan amaitzen du bere bizitza, 1970eko hamarkadan jakin genuen bezala. Zabor uharte erraldoiak aurkitu ziren ozeanoetako hainbat lekutan, ehunka kilometroko diametroko zabortegi inprobisatuetan.\nArropa ere plastikoz osatuta egoten da eta, hortik, azken urteotan atentzioa eman duen beste kutsadura iturri bat: mikroplastikoak. Orain arte bagenekien, eta aski frogatuta zegoen, arropa garbigailuetan garbitzearen ondorioz zuntz sintetikoak apurtu egiten direla eta hondakin-urekin batera itsasoan amaitzen dutela. Alabaina, mikroplastikoen zikloa benetan ankerra da; izan ere, itsasoko organismoek jan ondoren, gurera itzultzen dira eta jan egiten ditugu. Orain dakigunez, bidea ez da hor amaitzen.\n1. irudia: Mundu mailan sortzen den plastiko zabor kantitatea izugarria da. 2010. urtean 275 milioi tona plastiko-zabor sortu genituen. (Argazkia: RitaE – domeinu publikoko irudia. Iturria: pixabay.com)\n2010. urtean 270 milioi tona plastiko ekoiztu ziren eta 275 milioi tona plastiko-zabor sortu genuen, eta zifra horiek etengabe handitzen jarraitzen dute. Mundu mailako 2015. urteko datuen arabera, plastikoaren %19,5 bakarrik birziklatzen da -%25,5 erraustu egiten da eta gainontzekoa alde batera uzten da-. Horren harira, plastikoek beraiek ekartzen duten kalte ekologikoaz gainera, azken urteotan beste kutsadura iturri batean ere jarri da fokua: mikroplastikoetan. Mikroplastikoak 5 mm baino gutxiagokoak diren plastiko zati txikiak dira eta arrisku potentzial handia dute. Hain zuzen ere, haien tamaina txikiarengatik oso zaila da mikroplastikoen hedapena etetea eta uretako organismoek erraz irentsi ditzakete. Horretaz gainera, mikroplastikoek beste hainbat kutsatzaile izan ditzakete itsatsita eta, hortaz, are kaltegarriagoak dira. Arroparen kasuan, mikroplastikoak zuntz sintetikoen erabilpenaren ondorioz sortzen dira, garbigailuen agitazio mekaniko eta garbigarrien ekintzaren ondorioz.\n2011n M.A. Browne ikertzaileak eta bere lankideek lehen aldiz identifikatu zituzten etxeko garbigailuak mikroplastiko iturri garrantzitsu bezala. Hain zuzen ere, itsas-urak aztertzean ikusi zuten mikroplastikoen konposizioa eta arroparen ekoizpenean erabiltzen diren plastikoak antzekoak direla: poliesterrezkoak, akrilikoak, polipropilenozkoak, polietilenozkoak eta poliamidazkoak izan ziren aurkitu zituzten mikroplastiko ohikoenak. Kontua are nabarmenagoa zen araztegietako hondakin-urak aztertzean: araztegietako uretan zeuden mikroplastikoen gehiengoa poliesterrezkoak eta akrilikoak ziren. Hortik abiatuz, hainbat esperimentu egin zituzten haien hipotesia baieztatzeko eta frogatu zuten etxeko garbigailuetan mikroplastiko kantitate garrantzitsuak sortzen direla. Ez da, gainera, garbigailuen alde ilun bakarra –Zientzia Kaieran bertan kontatu dudan moduan-.\nMikroplastikoen ezin asmatuzko bideak\nHorretarako ikertzaileek zortzi herrialdetako boluntarioen gorozkiak aztertu dituzte, besteak beste, Italiakoak, Japoniakoak, Errusiakoak eta Erresuma Batukoak. Ondorioak argiak izan ziren: plastiko txiki horiek alde guztietan daude. Mikroplastikoen jatorria etxeetako hondakin-urak dira, baina, badira beste zenbait. Etxean eta industrian erabiltzen diren hainbat garbiketa produktuk mikroplastikoak dituzte -haien ezaugarriengatik gehitzen direnak-. Era berean, sendagaietan eta produktu kosmetikoetan ere aurki daitezke. Bada, azkenean mikroplastiko horiek ozeanoan amaitu ohi dute eta, ondoren, ur-ekosistemetan bizi diren animaliek irentsi egiten dituzte. Mikroplastikoak aurkitu dira jada arrain eta bibalbioetan eta, hortik, gure elikaduran sartzen dira berriz. Batezbesteko, europar bakoitzak 11.000 mikroplastiko sartzen ditu organismoan dietaren bidez.\n2. irudia: Plastikozko zuntzek hainbat aplikazio dituzte, besteak beste, arropa ekoizteko zuntz sintetiko moduan. (Argazkia: rkit – domeinu publikoko irudia. Iturria: wikipedia.org)\nBide horren hurrengo pausoa da Phillip Schwabl eta bere lankideek jakinarazi dutena. Mikroplastikoak jaten baditugu horiek hesteetara joan behar dute eta hortik beste organoetara iritsi daitezke. Beste organoetara iristen ez direnak gorozkietan amaitzen dute, ohartarazi dutenez. Ikerketa hau aitzindaria da esparru honetan eta, beraz, oraingoz datuak mugatuak dira. Hala ere, ikertzaileek mikroplastikoen arriskuaz ohartarazi dute eta azaldu dute gorozkien 10 gramotan, batezbeste, 20 mikroplastiko-partikula aurkitu dituztela -nagusiki polipropilenoa eta polietilenoa-.\nMomentuz lehen ikerketa da esparru interesgarri bezain higuingarri honetan, baina, ikertzaileek ikerketa sakon gehiagoren beharra dagoela plazaratu dute; izan ere, gorozkietan aurkitu diren mikroplastikoek osasunari kaltea eragin diezaiokete. Une honetan ez da ezagutzen mikroplastiko horien zein zati metatu daitekeen organismoan eta zein zati kanpora daitekeen hondakinen bidez. Gertutik jarraitu beharreko gaia da, baina, oraingoz, argi dagoena zera da: ingurugiroari egiten diogun kaltea, azkenean, bueltan etortzen dela.\nSchwabl Philipp, Liebmann Bettina, Köppel Sebastian, Königshofer Philipp, Bucsics Theresa, Trauner Michael, Reiberger Thomas, (2018). Assessment of microplastic concentrations in human stool – preliminary results of a prospective study. United European Gastroenterology Journal 2018; 6 (Supplement 1).\nMicroplastic discovered in human stools across the globe in ‘first study of its kind’, eurekalert.org, 2018.\nGarbigailutik Gabon gaueko afarira, Josu Lopez-Gazpio, tolosaldekoataria.eus, 2016.\nArgitalpen-data: 2018/12/11 · Atala: Dibulgazioa, Kolaborazioak\nJuanma Gallego Hegoaldeko Europako itsasoetan pilatzen diren mikrozuntzen lehen inbentarioa egin dute zientzialariek, eta material horiek itsas hondoetan barra-barra biltzen […]\nHarrigarria eta kezkagarria benetan.\nKakan ere badaude • ZUZEU\n[…] Josu Lopez-Gazpio kimikan doktoreak Zientzia Kaiera atarian. […]\nKakan dauden mikroplastikoen harira – Zientzia Kaiera\n1 urtarrila, 2019\n[…] gutxi hedabide honetan bertan mikroplastikoei buruz aritu nintzen, eta bertan mikroplastikoak zer diren azaldu nuen, eta azken urteotan haiekiko dagoen kezka handitu […]


Susa literatura - Urte guztiak dira diferente\nSusa 83-86 4\nXahalak ginen gu...\nAmodiozko istorio bat\nTaxi baten agonia\nPanterak parkearen jabe\nLimosnatxo bat besamotzarentzat\nEz zara iritsiko, filma zazpi t'erdietan hasten da. Zazpiak hamar gutxi eta zu oraindik hor autobusean eserita nerbio hutsetan. Badakizu zer den presa edukitzea eta ezagutzen duzu bilabesako txoferren patxara kasu horietan. Kaguen sos, benga! oihu egingo zenuke bainan ez zara ausartzen, segituan lotsagorritu egingo zinateke. Iruinako zezen plazaraino badituzu oraindik gutxienez hogei hogeitabost bat minutu ordu erdi ez bada eta handik gero San Juan auzora doan autobusa hartu behar. Suertea izan ezkero zortziak laurden gutxietarako zinemako atarian sarrerako txartela erosten. Berrehun pezta. Ez duzu euritakorik hartu ezta? Ba gogotik ari du, hobe ohetik jeiki izan ez bazina, auskalo non bukatuko duzun gaur. Joder! txofer honen gibela eta potroak. Autobusaren parabrisako garbigailua segunduak baino azkarxeago doa, txoferra dirua kontatzen ari da. Zigarrorik ez duzu, tabakoa erosteko denbora bazenuela jakin izan ezkero. Baina autobusean erretzea debekatua dago zure aurrean daukazu letreroa euskaraz eta erderaz gainera. Euriaren hotsa autobuseko metalaren kontra zaratatsuago egiten da eta nerbiosoago jartzen zaitu, kaleko argiak kristaletako ur tantoekin mila dizdiretan sakabanatzen dira, euriak ez du gaur beste egunetako poxotasuna e? Ez dakizu zer egin, autobusetik jeitsi eta etxera bueltatu ala pazientzia luzatu. badirudi hemen bukatzen dela bilabesaren historia eta ez dela gehiago martxan jarriko baina motorra piztua dauka, hau desesperazioa. Azkenean makinak hasperen bat askatzen du eta kurpilak mugitzen ditu nagi eta egunean zehar hainbeste buelta emanda neketsu dabil.\nZuretzat pelikula hasi da, aurrezki kutxa botika kontrabanisten taberna estankoa patio zoragarri hura Bizkai taberna eta beste aldean eliza, belarri handiko erretore eta guzti. San Juan plaza beti iruditu zaizu itsusi samarra eta udaletxea zer esanik ez, guztiz arkitektura frankista. Leku honetako gauzarik ederrena Patxi Buldainen mural koloretsua.\nBeno ba al dakizu zer ordu den, zazpiak eta bi minutu eta oraindik ez dituzu bostehun metro egin. Opuseko eskolaren aurrean geldirik dago autobusa eta uniformez jantzitako neskato batzu ari dira igotzen. Hauen aurpegiak ez zaizkizu gustagarri eta gainera konsumorako emakumeak izateko ikasten ari direla pentsatzen duzu. Begira nola piztutzen duen bate zigarroa. Txoferrak bronka botatzen dio eta zigarroa eskuineko hankarekin itzaltzen du lurrean. Demontre ze poliki doan nazkante hau. Zure inguruan gehienak emakumezkoa dira, batzu binaka hizketan gehienak bakardadea leihoaren kontra lurrina bezala. Irratia ozenegi jarrita dago eta motorraren zaratarekin nahastuta ezinegona handitzen dizu eta honen kontra ezin ezer egin; a, eta gainera ahaztu egin zaizu sekulako euri zaparra ari duela hor kanpoan, zer gehiago nahi duzu. Eta gero sopas en caldero... ez zara zinemara iritsiko. Zazpiak eta zazpi minutu direla esan dizu uniformezko horietako neska batek eta oraindik Bilaban. Ciclos Agüero. Sartzen ari den jendeari era desberdinean okertzen zaio ahoa, zure ondoan pasatzen den emakume batek semea gaixorik duela esaten dio besteari. Ikus zure ondoan zutik dagoen neskak nola begiratzen zaituen, badirudi haren ezpain gorriak zuretzat dauzkanik bainan ez pentsa, hori sinbologia hutsa besterik ez da, hala diote. Zazpiak eta hamabi dira motel. Burlatan. Hemen bai jende piloa igoko dela. Txoferrak ez du kobratzerako orduan ere presarik, dos a Pamplona. Ikusten duzu zenbat jende dagoen, denak Iruinara doaz, señora los cambios; zergatik ote dute denak itzal hori aurpegian, ez al dira aski zoriontsu hilobira ote doaz ala ospitalera agian. Langile horien azala zartatua dago, auskalo zein arrazoigatik. Egun batzutako bizarrak aurpegia gogortzen die, esku zakarrez kariziatzen dituzte euren emakumeak ez dituzu etiketaz jantziak imajinatzen. Zuk Golem-eko multizinematan ikusi nahi zenuen filma oraintxe bertan aurrez aurre duzu. Hala ere nahiago zenuke berrehun pezta horiek ordaindu eta palomita poltsa batekin butakan lasai lasai eseri autobus madarikatu honetan baino. Bazoazte aurreruntz, kale luze guzti honetan obretan ari dira eta dena lokaztua dago, kristaletatik jendea korrika eta saltoka ikusten duzu, euritakoak dantzan autoak kantari. Autobusa zeharo bete egin da eta euriarengatik leihatila guztiak itxita daudenez arnasa hartzea momentutik momentura zailagoa egiten zaizu, beroa hezeegia da, zure atzean gizon batek beste bati bueltakoan autobusa Bilabako kanposantuetatik sartzen dela esaten dio, amorruz ez zarela gehiago autobus hauetan igoko pentsatzen duzu. Gutxi gora behera zazpiak eta laurden eta oraindik Belosoko aldapara iritsi gabe, lahostia Jakin izan ezkero ez zenuen zinera joaterik erabakiko ezta etxetik ateratzea ere, gainera eguraldi honekin eta euritakorik gabe; beno zezen plazara iritsi eta euritakoa izan ezkero ere irekitzeko denborarik ez, jendearen artetik bultzaka atera eta beste geltokiraino korrika, baina oraindik ez zara iritsi. Zure burua denbora baino ehun aldiz azkarrago doalarik, minutu batean, salkor gerta dakizun minutu batean mila abstrakzioetako imajinetan murgildurik gelditu zara, bizitzatik zintzilikatua bezala. Zorionaren piramideak inguratzen zaitu eta zuk bata bestearen atzetik datozkizun hormak arramakatzen dituzu azkazalak hautsi arte, maite izan duzulako maite izan duzula deskubrituz. Bapatean melankolia xurgatzaile baten ordez txokolatezko askatasun ziurra urreratzen zaizu eta ez dakizu ondo zergatik bainan goizeko zortziretan maindireetara ez zarela gehiago helduko ohartzen zara. Edozein kale bueltan zuritasun bakegarri bat dago zure zain.\nHodeietatik Belosoko aldapa erdira erortzen zara oraintxe bertan. San Juanera joan beharrean Iturramara joango zinatekeela bururatzen zaizu. Tereren etxean agertzeko behar berezi bat sentitzen duzu. Behin bakarrik izan zara han eta zergatik ez bigarren aldiz Joan. Nolako txorradak pentsatzen dituzun. Gutxienez zazpiak eta hogei. Autobusa azken bi geltokietara inguratzen ari da, euriak ez du etsi eta zuk ere ez, ezta txoferrak bere patxaran. Autoak asfalto bustiaren gainetik txistuka doaz eta nerbioek azala estutzen dizute. Azkenbigarren geltokian jende gehiena jeisteko mugitzen hasten da bainan oso poliki doaz edo irudipena besterik ez da. Bainan ez, benetan polikiegi. Jendea marmarka ari da eta zuri axola gutxi, aurreruntz jarraitzea besterik ez duzu nahi, gaur denbora zure aurka dagoela pentsatzen duzu; denbora ala erritmoa, txoferra behintzat bai. Azkenean jende guztia kaleratu denean konturatzen zara bolantean dagoen hura diru kontaketan dabilela berriz; kaguendios, que passa? ezin duzu gehiago eta berak harriduraz begiratzen zaitu eta zuk orduan bizitzako azken ekintza heroikoa egitera joango bazina bezala, eserlekurik altxa, itsu itsu kalera salto egiten duzu eta eroen modura korrika hasten zarenean bi tiro entzuten dituzu. Orduantxe konprenitzen duzu ez zarela gaur zinera garaiz iritsiko, zezen plazara heldu baino lehen seko utzi zaituzte. Gizarajoa, ez zenekien polizia autobusetako jendea kontrolatzen ari zenik. Gizarajoa, ez zenuen Uharten orain dela gutxi egondako atentaduaren berri. Astearteak beti izan dira txarrak zuretzat.


Gunnar Malmquist - Wikipedia, entziklopedia askea.\nYstad, 1893ko otsailaren 21a\nUppsala, 1982ko ekainaren 27a (89 urte)\nCarl Vilhelm Ludvig Charlier (en)\nEjnar Lyttkens (en)\nKarl Gunnar Malmquist (Ystad, 1893ko otsailak 21-Uppsala, 1982ko ekainak 27) suediar astronomo bat izan zen.\nGunnar Malmquist Ystaden jaio zen, bertan bigarren hezkuntzako ikasketak amaituz 1911n, Lundeko Unibertsitatean matrikulatu aurretik. Bere doktoretza 1921ean lortu zuen.\n1915 eta 1920 bitartean irakasle laguntzailea (amanuensis) izan zen Lundeko Behatokian, eta irakasle 1920tik aurrera. Lundeko behatokiko bere lana 1929 arte jarraitu zuen. 1930 eta 1939 bitartean Estokolmoko behatokian lan egin zuen, Estokolmoko Unibertsitate Eskolan irakasteaz gain. 1939tik 1959an jubilatu zen arte Uppsalako Unibertsitatean astronomia katedraduna izan zen.\nMalmquist Carl Charlierren ikaslea izan zen Lunden, eta Lundeko Eskolako kiderik ezagunenetako bat bihurtu zen astronomia estadistikoan. Arlo horretan eginiko bere lanak (bere ingelesezko izena den malmquist bias izenagatik ezagunagoa), Malmquisten zehartasuna deskubritzera eraman zuen.\nUppsalako Unibertsitatean katedradun bezala, Schmidt teleskopioengatik interesatu zen, eta Åke Wallenquistekin batera, Uppsalako Unibertsitateko Kvistaberg Behatokiarentzat garaiko munduko Schmidt teleskopiorik handiena lortzeko ekimena hartu zuen. Teleskopioak 135 zentimetroko ispilu bat eta 100 zentimetroko plaka zuzentzaile bat zituen. Malmquist, unibertsitatearentzat, Australiako Stromlo Mendian behatoki bat lortzeaz ere arduratu zen.\n1527 Malmquista asteroidea bere omenez izendatu zen.\nISNI: 0000 0000 6319 4480


Akabo All Blacksen nagusigoa? - - Anboto.org\nGotzon Gomez (Errugbi entrenatzailea) 2019-10-31 08:40\nMundialaren IX. edizioak hainbat ezusteko ekarri ditu. Nagusiena, Zeelanda Berriak ezin izango duela bere nagusitasuna berriztatu, Ingalaterrak mendean hartu zuelako final erdian, baina porrot honek esan nahi du hego hemisferioko 'beltzen' nagusitasuna bukaerara iritsi dela?\nPartida bat galtzeagatik hori esatea larregi litzateke. Ezin dugu ahaztu aurretik Mundialetako 18 partida jarraian irabazi dituztela, bitartean bi Munduko Txapelketa lortuz 2011 eta 2015ean. Guztira 4403 egun egon dira hor goian, eta zelan lortu dute hori? Lana, esfortzuaz eta berezkoa duten talentua eta gaitasuna erakutsiz. Munduko ikusle gehienok beraien joko ikusgarria eta biziarekin urteetan disfrutatu egin dugu. Gehienetan partidetako azken hogei minutuak beraien aurkariak txikitzeko erabiltzen zituzten, berezkoak dituzten abiadura eta irudimena erabiliz.\nHorrek ekarri du ere, beste taldeek sekulakoak egitea ABen maila lortzeko, eta mendean hartu ahal izateko. Hor dugu Ingalaterraren adibidea. Orain dela lau urte, etxean jokatzen zuten, dena alde zuten finalera heltzeko eta kopa altxatzeko, baina kale egin zuten beraien ikusleen aurrean. Honako honetarako azeri zahar baten eskuetan jarri dira: Eddie Jones. Nor dugu Eddie Jones? Azken urteetan All Blacksak Munduko Txapelketa batean mendean hartzeko gai izan den entrenatzaile bakarra.\nAustraliarra jaiotzez, bera dugu Ingalaterrako ibilbide historikoan irletatik kanpo jaiotako entrenatzaile bakarra. Berak, lortu du talde sendoa, indartsua, eta batez ere defentsan gogor aritzen den horietakoa elkartzea, horren adibide Maro Itoje, Sam Underhill eta Tom Curry gazteak; baina erasoko joko arina eta bizia ahaztu barik horretarako ditu Owen Farrell eta George Ford artistak.\nNortzuk izango dituzte dituzte aurkari finalean? Hegoafrika. Agian une honetan Ingalaterra mendean har dezakeen talde bakarra, antzerako jokoa egiten duelako. Gogorrak defentsan, bulldozer-en antzera aritzen dira Etzebeth, Du Toit, Kolisi eta gainerako aurrelariak. Metro bat irabaztea askotan ezinezkoa gertatzen da, eta ezustekoan baloia lapurtzeko gai direnak, horiekin batera De Klerk mele erdiko txikia baina ausarta.\nNork irabaziko du larunbatean finala? Batek daki! Nik apustua egitekotan Ingalaterraren alde egingo nuke, baina final batean dena gerta daiteke eta akats txikiena erabakiorra izan daiteke. Domu Santu egunean ikuskizun ederra izango dugu, apur bat goiz, goizeko 10ak baina merezi izango duela dudarik ez daukat.\nHorrekin batera Movemberri emango zaio hasiera, biboteak uzteko garaia da!


Yehudi Menuhin - Wikipedia, entziklopedia askea.\n1993ko uztailaren 19a - 1999ko martxoaren 12a\nNew York, 1916ko apirilaren 22a\nSuitza (1970 -\nErresuma Batua (1985 -\nBerlin, 1999ko martxoaren 12a (82 urte)\nNola Ruby Nicholas (en) (1938 -\nDiana Gould (en) (1947, 1947 - 1999)\nZamira Menuhin (en)\nGerard Menuhin (en)\norkestra zuzendaria, politikaria, autobiografialaria, jazz musikaria eta biolin-jotzailea\nJawaharlal Nehru Award for International Understanding (1968)\nErnst Reuter Medal (1980)\nMusikpreis der Stadt Duisburg (1992)\nPeace Prize of the German Publishers' and Booksellers' Association (1979ko urriaren 14a)\nLéonie Sonning Music Prize (1972)\nOtto Hahn Peace Medal (1997, 1997)\nRoyal Philharmonic Society Gold Medal (1962)\nAlbert Medal (1981)\nBrahms-Preis (1990eko uztailaren 17a)\nErnst von Siemens Music Prize (1984)\nArteetako Wolf Saria (1991)\nYehudi Menuhin, Lord Menuhin of Stoke d'Abernon gisa ere ezaguna (New York, AEB, 1916ko apirilaren 22a - Berlin, Alemania, 1999ko martxoaren 12a) biolinista eta orkestra zuzendaria izan zen. XX. mendeko biolinista ospetsuenetako bat da. Persingerren, Enescuren eta Buschen ikaslea izan zen. Gaztetandik hasi zen kontzertuak eskaintzen, eta mundu osoan egin zen ezagun. Bartókek biolin bakarrerako sonata idatzi zion, eta Ravi Shankar zitara-jotzaileak Prabhati bakarlariarentzako lana. Ingalaterrako Bach Jaialdiaren sortzailea izan zen. 1963an bere izeneko musika-eskola sortu zuen Surreyn, haur aurreratuentzat. Saiakera eta artikulu ugari argitaratu zituen musika-aldizkarietan. Musikagile-lanaz gainera, ahalegin handia egin zuen giza eskubideen eta bakearen alde. Sari asko jaso zituen azken urteetan, besteak beste, Baketzearen Asturiasko Printzea saria 1997an, Rostropovitxekin batera, eta Vienako Hiriko urrezko domina, 1999an.\nWikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Yehudi Menuhin\nOrriaren azken aldaketa: 23 maiatza 2018, 19:20.


Eguzkia eta 15 gradutik gorako tenperaturak, larunbatean Euskadin | EITB Eguraldia\nEguzkia eta 15 gradutik gorako tenperaturak, larunbatean Euskadin\nEguraldi ederra nagusi izango da bihar ere, baina astelehenean hodeiak ugaritu eta tenperatura maximoak jaitsiko dira.\nEguzkia izango da gaur protagonista eta egunaz gozatzeko parada eskainiko du, Euskalmet Euskadiko Meteorologia Agentziak jakinarazi duenez.\nEuskalmeten arabera, behe-lainoa espera da barnealdeko bailaratan eta zenbait tokitan eguerdi partera arte ez du jasoko. Hego-haize leuna ibiliko da, bereziki, arratsaldetik aurrera. Tenperaturak aurreko egunen antzekoak izango dira barnealdean eta kostaldean apur bat epelagoak, maximak 15-18 graduren bueltan ibiliko dira. Araban izotzaldiak espero direnez, hiriburuan tenperatura minimoek ez dituzte 0 graduak gaindituko. Gipuzkoan eta Bizkaian, aldiz, termometroak batez beste 8 gradutan kokatuko dira.\nBihar, igandean, ez da aldaketa handirik izango. Oskarbi egongo da eta tenperaturak 15 gradutik gorako izango dira hiru lurraldetan. Goizean goiz behe-lainoa sortuko da eta baliteke zenbait tokitan eguerdira arte ez desegitea; leku horietan giro nahiko freskoa izango da egun osoan. Hego eta hego-ekialdeko haize ahula joko du eta haize-boladak espero dira mendi inguruetan. Tenperaturei dagokionean, barnealdean aurreko egunen antzekoak izango dira eta kostaldean apur jaitsiko dira. Arabako zenbait tokitan izotz txikia egin lezake.\nHodeiak ugarituko dira astelehenean, ahulduta helduko den fronte bat dela eta. Dena den, zerua hodei gutxirekin edo oskarbi egongo dela iragarri du Euskalmetek. Tenperatura minimoak aurreko egunen antzekoak izango dira eta maximoak apur bat jaitsiko direnez, termometroek ez dituzte 15 graduak gaindituko. Araban izotzaldiak espero dira.


Maiatzak 7ko kontsultako galdera: “Nahi al duzu Euskal Herria estatu independentea izatea?” | Usurbildarrak aurrera\n← Larunbatean Donostian egingo den erraustegiaren aurkako manifestaziora joateko deia\nUsurbilgo Udalak antolatuta ‘Energia Astea’ martxoaren 22 eta 25ean →\nMaiatzak 7ko kontsultako galdera: “Nahi al duzu Euskal Herria estatu independentea izatea?”\nPasa den igandean (martxoak 19), Usurbilgo Herritzartu eta Hurbilago Elkarteek ekimen berezia burutu zuten Munalurrako Txapeldun taberna aurreko plazan. Batetik Hurbilagok antolatuta Bizi Kalea ospakizuna egin zen eta bestetik Herritzarturekin elkarlanean erabakitze eskubidearen aldarria zabaldu zen. Aipatzekoa da bereziki, ekimen honetan maiatzaren 7rako Usurbilen egingo den herri kontsultako galdera aurkeztu zela: “Nahi al duzu Euskal Herria estatu independentea izatea?”.\nHerritzartu elkarteak esker ona adierazi zien zeregin honetan parte hartu duten herritar eta lan taldeei. Kontsultarako erabaki den galdera parte hartze prozesu baten emaitza izan dela gogoratu zuen Herritzartu elkarteak. Prozesu honetan guztira hiru galdera aukeratu ondoren, egokienaren alde bozkatzeko aukera izan dute herritarrek bide ezberdinetatik: “Guztira 164 iritzi jaso dira. Benetan pozik egoteko moduko erantzuna izan da. Gustoa ematen du halako erantzunarekin lan egitea”.\nGaldera adosteko prozesuko emaitzak\nParte hartzea: 164 iritzi jaso dira.\n%19: “Ados al zaude euskal estatu independentea sortu, garatu eta babestearekin?”\n%21: “Nahi al duzu euskal estatu libre bateko herritarra izan?”\n%56: “Nahi al duzu Euskal Herria estatu independentea izatea?”\nM7ko abestiaren aurkezpena\nMunalurra plazan ospatu zen Bizi Kalea ekimenaren baitan maiatzaren 7ko kontsulta girotuko duen abestia aurkeztu zuen Herritzartuk. Abesti honetan herriko musikariek parte hartu dute:\nAbestiaren egilea: Iñorkiñak taldea (Mikel Alkorta, Luken Arkarazo, Jokin Irastorza eta Aroa Etxeburua).\nLaguntzaileak: Ixak Arruti, Olatz Allur, Nora Huitzi, Martina Artola eta Araia Zubizarreta.\nGarate estudioan grabatua.\nEkoizlea: Luken Arkarazo.\nMaiatzaren 7ko galdeketa diruz laguntzeko tonbola berezia prestatu zuen Herritzartuk. Sari mordoa banatu zuten, euro baten truke errifak erosi zituztenen artean.\nArg.: Herritzartu, Noaua!, Ion Markel, Maialen Unanue\nMartxoak 24, ostirala: 19:00etan Herritzartu elkartearen egoitzaren inaugurazioa.\nMartxoak 31, ostirala: 19:00etan “Erabakitze eskubidea Katalunian eta Euskal Herrian. Ze paper jokatzen ari da gizarte mugimendua?”. Hizlariak: Elena Jimenez (Òmnium Cultural) eta Pello Urzelai (Gure Esku Dago). Elkarrizketatzailea: Mertxe Aizpurua (kazetaria).\nApirilak 5, asteazkena: 19:00etan Tolosaldeako galdeketaren ingurukoak ezagutzeko aukera. Hizlariak: Kike Amonarriz (Tolosaldeako Gure Esku Dago) eta Garbiñe Biurrun (Tolosaldeako Gure Esku Dago).\nApirilak 21, ostirala: 19:00etan “Erabakitze eskubidea alderdi politikoen ahotan”. Hizlariak: Luke Uribetxeberria (EAJ-PNV), Marian Beitialarrangoitia (EHBildu) eta Juantxo Iturria (Ahal Dugu-Podemos).


FLEXUMGEL Valentzian erosi batetik 39€\nErosi behar baduzu, gel Valentzian:\nSartu behar duzu telefono zenbaki bat eta zure izena eskaera orria.\nKudeatzailea deituko laster galdera guztiak erantzun, eta amaitzean entrega at esan zuen helbidea. Elementuak izango duzu entregatu postontzia irteera herria Espainia. Ordainketa bakailao on partzelaren.\nOrdena zure tresna azkar berreskuratzeko artikulazioetan 50% deskontua aplikatuko zaio deskontua 39€.\nNon erosi Valentzian Flexumgel\nErosketa Flexumgel Valentzian at erakargarria prezioa\nOrain erreserbatu ahal izango duzu Flexumgel prezio bat 39€ . Bete eskaera orria on web-orri ofiziala eta get free kontsulta bat gure espezialista. Eguneratu egingo dugu xehetasun guztiak ordena eta bidali ibilgailu bat Valencia (Espainia) posta bidez. Ez ordaindu behar da aldez aurretik, ordaindu ondoren bakarrik jasoko duzu partzelaren zure helbidean.\nIdatzi Zure datu pertsonalak eskaera orria-type gel etxeko entrega Valentzian (Espainia). Bidalketa kostua araberakoa izango da hirian. Ordaintzeko agindua jaso ondoren mail edo mezularitza.\nFlexumgel Bilbon Flexumgel en Palma de Mallorca\nTrápaga osteochondrosis: tratamendua, sintomak\nTrápaga osteochondrosis – gaixotasun bat bizkarrezurra horretan, ez dago multzo bat da endekapenezko aldaketen bere osagaiak.\nOrdena Valentzian Flexumgel


‘BIM EUSKADI BEHATOKIAK’ ESKUALDEKO ERAIKUNTZA-JARDUERA GUZTIAREN KALITATEA, GARDENTASUNA ETA EGIKARITZEA HOBETUKO DITU – BIM Euskadi\nAdierazleen bilakaera denbora errealean neurtuko da, www.bimeuskadi.eus webetik ikusi ahal izango den aginte-panel batean.\nERAIKUNEk eta Eusko Jaurlaritzaren Lurralde Plangintza, Etxebizitza eta Garraio Sailak sustatu dute proiektua, sektore guztiaren parte-hartzeari esker BIM metodologia modu mailakatu eta bizian txertatzeko asmoz.\n2021eko maiatzaren 17a ‘BIM Euskadi’ behatokiak BIM metodologia (Building Information Modeling) Euskadiko eraikuntza-jardueran ezar dadin bultzatuko du, kalitatea, gardentasuna, bitartekoen optimizazioa eta, oro har, egiten diren eraikuntza- eta azpiegitura-proiektuen kudeaketa oso-osoa hobetzeko helburuz. Bada, horixe izango da BIM Euskadi Batzordeak BIM metodologia unibertsala sektore osoan pixkanaka eta erraz txertatzea lortzeko izango duen motor nagusietako bat, eta sektoreko profesional eta enpresa guztiei esker egin ahal izango du.\nEdonork begiratu ahalko ditu datuok, eta etengabe eguneratuko den eta dagoeneko www.bimeuskadi.eus webean dagoen aginte-panel batean eskainiko dira (Behatokiak, dagoeneko, 320 proiektu aztertu ditu).\nÓscar Íñiguez ERAIKUNEko zuzendari teknikoa da ekimenaren sustatzaile eta garatzaile nagusia, eta, bere hitzetan, “Behatokiak balioko digu eraikuntza-eredu horren ezarpenean aurrera nola eta zenbat egiten ari garen neurtzeko, konplexua baita eta ekoizpen-prozesuko fase eta arlo guztiak hartzen baititu; beraz, zenbat eta zorrotzagoak izan, orduan emaitza hobeak izango ditugu”.\nOrain artean, sektore publikoak egin eta sustatutako eraikuntzaren inguruko datuak bildu dira; hala ere, sektore publikoak nahiz pribatuak barneratu dezake metodologia, eta horixe bilatzen du proiektuak. Eusko Jaurlaritzak Etxebizitza Sailburuordetzaren bidez laguntzen dio ekimenari, eta, bere ustez, sektore publikoa giltzarria da asmoa lortzeko, bi arrazoirengatik. Lehenik, bitarteko publikoak optimizatzea eta eraginkorragoak bihurtzea dakarten proiektuen ezarpenean eredu eman behar duelako; Lehenik, bitarteko publikoak optimizatzea eta eraginkorragoak bihurtzea dakarten proiektuen ezarpenean eredu eman behar duelako; bereziki, bitarteko sortu berriak badira eta txertatzeko estimulu indartua behar badute. bereziki, bitarteko sortu berriak badira eta txertatzeko estimulu indartua behar badute. Bigarrenik, euskal sektore publikoak baliabide asko bideratzen dituelako azpiegitura eta eraikuntza publikoak eraikitzeko eta, beraz, metodologiarako ‘probaleku’ interesgarria delako.\nPablo García Astrain Eusko Jaurlaritzaren Etxebizitza, Lurzoru eta Arkitekturako zuzendariaren arabera, “Euskadin material eta prozesu berritzaileekin eraikitzen ari diren enpresa handiak dauzkagu, proiektu guztietan edo batzuetan BIM eredua aplikatzen ari direnak. Sektore pribatuaren ezagutza hori sektore publikora eramatea nahi dugu, bai eta metodologiaren ibilbide-orriko etapak bete nahi ere, modu pausatu baina irmoan, guzti-guztiok (herritarrok nahiz eraikuntzaren industriako enpresek) atera diezaiegun onura metodologiaren abantailei”.\nBIM Euskadi Batzordea da Euskadin BIM metodologia ezartzeko organo nagusia. 2018an sortu zen, eta Euskadiko enpresetatik, erakunde publikoetatik, ezagutza-eragileetatik eta edonolako entitateetatik datozen eta helburu bera duten 240 baino parte-hartzaile gehiagok osatzen dute.\nBatzordeak zehazten eta bermatzen du metodoa ezartzeko ibilbide-orria, eta agente guztiek hartzen dute parte egitasmoan; bereziki, eraikuntzaren arloko euskal industriak. Batzordearen azpian, bost lantalde daude, metodologia ezarri eta garatzeko arlo nagusien araberakoak: BIM Euskadi Behatokia, Lizitazio Prozesua, Prestakuntza, BIM Euskadi Agenda eta Proiektuen Oniritzia. Lantalde bakoitzean, BIM Euskadi Batzordearen estrategia orokorrarekin lerrokatutako ekintza-plana eztabaidatzen, proposatzen edo betearazten duten kideak daude.


33/01: Torturak nola funtzionatzen duen argi gelditu da entzutegi nazionaleko gaurko saioan | ETENGABE\n« 33/01: Euskal Herrian Espainiako Auzitegi Nazionala epaitzen ari gara\nAlfontso Etxegarai deportatuaren amari azken agurra emango diote gaur Plentzian »\n33/01: Torturak nola funtzionatzen duen argi gelditu da entzutegi nazionaleko gaurko saioan\nJorge Olaiz, Susana Atxaerandi eta Ibon Aranalde euskal herritarrek deklaratu dute atxilotuak izan zirenean torturapean egin zituzten deklarazio batzuen harira. Saioa amaituta bihar jarraituko du epaiketak.\nTortura testigantza: Ibon Aranalde\nTortura testigantza: Susana Atxaerandio\nTortura testigantza: Jorge Olaitz\nSaioaren nondik norakoak:\nGaurko saioan fiskalaren deitu dituen lekukoen deklaratu dute, Jorge Olaiz, Susana Atxaerandio eta Ibon Aranaldek alde batetik eta 2 Guardia Zibilek beste aldetik.\nHiru euskal herritarrek berretsi egin dute torturatuak izan zirela guardia zibilaren eskuetan egon ziren denboran. Bereziki azpimarragarria izan da Susanaren testigantza, jazarpen sexualak, elektrodoak eta boltsa jasan zituela satu du besteak beste. Adierazi dute deklarazioa guardia zibilak prestatu zuela eta beraiek torturapean esan zutela guardia zibilek agindutako.\nFiskalak galdetu die besteak beste ea forentseari salatu zizkioten torturak, eta salaketak aurrera egin zuen e.a.\nGuardia Zibilek bionboaren atzetik adierazi dute atxilotuen deklarazioa presiorik gabea izan zela eta mediku forentseak ere ikusi zituela.\nArgigarria izan da momentu batean guardia zibiletako batek esan duenean “prestaketa bapatekoa izan zen”, “deklarazioa bapateko izan zen” esan beharrean. Saioa amaitu duenean epaileak aukera eman dio egin duen “akatsa” zuzentzeko.\nAurrez ehundaka aldiz gertatu izan den, gaur ere Madrilgo entzutegi nazionalean tortura salaketek ezaugarritu dute epaiketako saioa.\nTorturak espainiar estatuan nola funtzionatzen duen argi gelditu da beste behin ere. Euskal Herritarrak atxilotzen dituztenean inkomunikazioa ezarri eta inkomunikazioak eskaintzen duen inpunitatean torturatzen dituzte. Tortura hauen bidez autoinkulpazioak edo beste pertsonen inkulpazioak lortzen dituzte. Autoinkulpazio hauek froga bezala erabiltzen dituzte entzutegi nazionaleko epaiketetan. Froga hauen erabilpenak ekartzen du jendea zigortzea, espetxeratzea eta sakabanatzea.\nGuardia Zibil batek esan du epailearen aurrean deklarazioen prestaketa bat bateko izan zela. Gezurrak esatera joan dira baina hori ere gaizki egin dute, aurrez argi zegoena oraindik gehiago argituz. Eta noski, epaileak berak eman dio zuzentzeko aukera, torturaren gaineko ardura Guardia Zibilarena bakarrik ez dela argi geldituz.\nBestalde, normala iruditzen zaigu Guardia zibilak bionboaren atzean deklaratzea, torturatzen duenak asko du ezkutatzeko.\n> gara.net: Palacios ayuda a un guardia civil a corregir su declaración\n> berria.info: Deklarazioak torturapean egin izana salatu dute hiru lekukok\n> apurtu.org: 33/01: LOS IMPUTADOS NAVARROS DESMONTAN EL “MONTAJE POLICIAL” CONTRA JOSU BEAUMONT Y GESTORAS PRO AMNISTÍA\nThis entry was posted on 2008/04/28, 20:46 and is filed under 33/01, Epaiketak. You can follow any responses to this entry through RSS 2.0. You can leave a response, or trackback from your own site.


H28 hilabetekari satirikoa | Sareko aldizkari satiriko irekia\nAsisko Urmeneta: 'Ezker-eskuin ostiak banatzeko jaio da H28'\n‘Charlie Hebdo’ko marrazkilarien hilketak 'H28' euskarazko ‘hilabetekari saretirikoa’ sortzeko bultzada eman zien Asisko Urmeneta, Marc Armspach 'Marko' eta Patxi Huarte ‘Zaldieroa’ marrazkilariei.\n?Charlie Hebdo? frantses aldizkari satirikoko marrazkilarien hilketaren kariaz, ?Berria? egunkariak Asisko Urmeneta, Marc Armspach ?Marko? eta Patxi Huarte ?Zaldieroa? marrazkilariak batu zituen, eta bilera horretatik euskarazko aldizkari satiriko bat sortzeko ideia atera zen.\nUrmenetak azaldu digunez, ?erasoaren ostean hedabideetan marrazten zen egoera ez zetorren bat ?Charlie Hebdo?ren diskurtsoarekin; ez agintariak Parisko kaleetan desfilean erakusten zituzten irudiak ez jende penaturik erakusten zuten argazkiak ez zegozkion horrelako publikazio baten espirituari. Horren aurrean, geuk euskarazko aldizkari satiriko bat egingo genuela erabaki genuen?.\n?Aspalditik aipatzen genuen herri honetan euskarazko aldizkari satiriko bat behar genuela. ?Napartheid?, esaterako, ez zen bilakatu Frantzian horrelako aldizkariak edo Espainian ?El Jueves? bat edo ?Hermano lobo? bat izan direna. Horretan ere, herri ez-normaldua gara??, azaldu du Urmenetak.\n?H28? publikazio independente eta irekia izango da marrazkilari-kazetarientzat. Azalean zer joango den, esaterako, denen artean bozkatuko dute, eta kontrazalean tokia egingo diete orri nagusitik kanpo gelditu diren proposamenei.\nLehen zenbakian, Urmenetaz, Zaldieroaz eta Markoz gain, Adur Larerak, Unai Iturriagak, Irene Bordak, Joseba Larratxe ?Josevisky?k, Patxi Gallegok, Ainara Aspiazu ?Axpi?k parte hartu dute, baina, esan bezala, proiektu zabala da.\nHilabetero sareratuko dute, hilaren 28an, Urmenetak esan digunez ?ezker-eskuin ostiak banatzeko? jaiotako aldizkaria.


Kepa Korta - Iheslariak\nBi urte (edo lau edo sei…) espainiar presondegi batean eman izan balituzte nahiago izango zuten, Pariseko etxeak garbitzen edo hoteleko gaueko atezain lanean hogei urte eman baino.\nZintzotasunez betetako begiekin esan zidan izeba Ana Carmenek «nire bizitzako egunik zoriontsuenak izan ziren». Hemezortzi urterekin Buenos Airesera eraman zuen itsasontzi-bidaiari buruz ari zen. «Seme-alabez erditzeko egunak alde batera utzita, jakina», gehitu zuen azkar, aldamenean zuen alaba ez mintzearren edo. Bere gaztelaniaren goxoak ez zidan estali hitz haien oihartzun tristea.\nEskarne Mujika itzultzailearen arabera, haurtzaroa izan zen «inolako zalantzarik gabe» Agota Kristof idazle hungariarraren «bizitzako garairik zoriontsuena». Zapalkuntza eta deserria jasan behar izan zituen gero. Gure izeba zenak ez bezala, urteak pasata, ahora ekarri zuen gogoeta. Damutu egin omen zitzaion senarrarekin eta alabarekin iheserako bidea hartu izana. Editoreari aitortu omen zion «nahiago zuela bi urte presondegi sobietar batean eman izan balitu, eta ez erloju fabrika suitzar batean hogei urte lanean».\nAzken lauzpabost hamarkadetan, makina bat euskal herritarrek egin diete tortura eta kartzelari ihes, eta atzerrirako bidea hartu; senide eta lagunengandik urrun, hizkuntza eta ohiturak arrotz. Kristof bezala, erdi bi eginda geratuko ziren asko. Bi urte (edo lau edo sei…) espainiar presondegi batean eman izan balituzte nahiago izango zuten, Pariseko etxeak garbitzen edo hoteleko gaueko atezain lanean hogei urte eman baino.\nAzken hamarkadan, Afrikatik bereziki, hainbat pertsonak egin diete zapalkuntzari eta goseari ihes, eta Euskal Herrirako bidea hartu; senide eta lagunengandik urrun, hizkuntza eta ohiturak arrotz. Inoiz esango dute nahiago zutela presondegi batean bi urte eman, atzerrian tabernaz taberna aterkiak-eta saltzen hogei urte eman baino.\n“Harrera” du izena arrazoi politikoengatik presondegia edo ihesa bizi behar izan dutenak babesteko elkarteak. “Harrera” du izena Euskal Herrira ihesi datozenak laguntzeko Irungo elkarteak ere. Ihesaren ondotik zorionik gehiago ezagutu ez duten iheslari horiek guztiek, Euskal Herritik nahiz Euskal Herrira ihes egindako guztiek, horixe behar dute: harrera, gure txera ona, gure elkartasuna.


Industria Arloa - GOIEKI · Goierriko Garapen Agentzia · - Page #12\nAzken eguneratzea: 03 Apirila 2017\nAzken eguneratzea: 28 Martxoa 2017\n09 Martxoa 2017\nAzken eguneratzea: 09 Martxoa 2017\nGet Mexiko bigarren bidaia\nAzken eguneratzea: 14 Martxoa 2017\nGet Mexiko proiektuarekin aurrera jarraitzen dugu. Hori dela eta, aurreko astean, martxoaren 6tik 10era, Mexikora bigarren bidaia burutu da. Oraingo honetan Queretaroko zonan dauden enpresak bisitatuz.\nAzken eguneratzea: 13 Martxoa 2017\nEkonomia Suspertzen laguntzeko “Gipuzkoa Industria 4.0: produktuen eta zerbitzuen garapena” programa.\nHAZITEK 2017. Enpresen I+G bultzatzeko programa\nKudeaketa Industrialeko ikastaro aurreratua (160 ordu)\nETEen Foroa ospatu da


Irekia Eusko Jaurlaritza - Gobierno Vasco :: Alberto Alberdi Larizgoitia - Berriak\nEkonomia, Finantza eta Aurrekontuen sailburuordea (Ogasuna eta Ekonomia) 2017-06-17-tik 2020-07-28-ra\nEkonomia eta Aurrekontu sailburuordea (Ogasuna eta Ekonomia) 2016-12-14-tik 2017-06-16-ra\nJaurlaritzaren epe ertaineko plangintza ekonomikoa zuzentzeaz eta koordinatzeaz arduratzen gara, bai eta beste hauetaz ere: azterlan ekonomikoen, koiunturaren eta aurreikuspen ekonomikoaren inguruko politikak; aurrekontuen eta gastu publikoaren inguruko programazioa; eskualde-politika eta erkidegoko funtsak; lehiaren defentsa, eta estatistikak egiteko eta argitaratzeko lanak.\nHonako hau ere guri dagokigu: Euskal Autonomia Erkidegoaren Aurrekontu Orokorrak prestatzea, kudeatzea, jarraipena egitea eta betearaztea.\nalberdi_larizgoitia_alberto... 100 KB (pdf)\nAlberto Alberdi Larizgoitia - Berriak\nZenbatekoa, 2018ko lehenengo jaulkipena baino 100M/€ gehiagokoa izango da, eta baldintzek horrela gomendatzen dutenean zabalduko da merkatuetara Jaurlaritza inbertitzaile berriekin jarriko da harremanetan, Holandan, adibidez, eta baita erakunde berriekin ere, La Caixarekin edo Banco Sabadellekin, besteak beste


Ipuinak, magia esta askoz ere gehiago. Udazkenaren koloreak – PamplonaEsCultura\nEntradas/Inscripción Ikusi liburuxka\nZabalguneko Civivoxa, 2021-10-02, 12:00 – 13:00\nUdazkena iritsi da, eta berarekin, koloreak. Basoena, mendi goiko elurrarena, eguzki lasaiarena… baino batez ere lagunena, irribarreena eta urtebetetzeetan banatutako goxokiena. Koloreak gauza guztietan daude, etorri nirekin bilatzera!!\n4 urtetik +, heldu batek lagunduta


Arrue - Estropadak | Artitz Guggenheim Bilbao\nArtea eta gizartea | Artea eta historia | Artearen historia | Eragin artistikoa | Argia | Kolorea | Konposizioa | Erretratua eta autorretratua | Talde-erretratuak | Gizarte-kronika | Hiri-eszenak | Itsas paisaia | Sociedad Bilbaína | Hiria | Kirola | Bilbo | Bizkaia | Pertsonak | Espainiako Alfontso XIII erregea | Burgesia | Itsasontziak\nAbangoardia | Modernismoa\nBilboko hiribilduko pertsona itzaltsu ia guztiek izan dute beren erretratua —pintura-lana edo eskultura-lana—, Juan de Barroeta eta Antonio de Lecuona artistek —esate baterako— moldatuak, edo, aurrerago, Losadak (Enrique Areiltzaren erretratua), Zuloagak (Ramón de la Sotarena) edo Artetak (Indalecio Prietorena) eginak. Batzuk irudizko erretratuak dira, hala nola Udaletxeko fatxadako bost bilbotar ospetsuren bustoak, edo Foru Aldundiko bizkaitar historikoen erretratuak, Alcalá-Galianok 1923an egindakoak; baina kutsu klasikoko erretratuak dira guztiak, generoaren tradizioan oso errotuta zegoen estiloan burutuak, eta nolabaiteko oroigarritasun solemnekoak.\nJosé Arruek oroigarritasunetik harago doazen bi talde-erretratu utzi dizkigu, une jakin baten kronika bizia direnak: Estropadak Abran Bilboko gizartea osatzen zuten pertsonaia horien bi talde-erretratu dira, bi une ludiko edo kirol-jarduera erakusten dituztenak: bata, Britainia Handitik ekarritako footballa; eta bestea, sailinga edo bela-estropadak, tokiko tradizioari lotuagoak, baina lehiaketa-arauak eta -moduak inportatu zituena.\nOso margolan orijinalak dira biak: bietako bat, gainera, Bilboko futbolaren historiaren ikur bat da ia, eta bertan irudikatuta ageri diren pertsonaiak aztertuta hiribilduaren barne-historia sozialaren erradiografia bat ikusiko dugu; bestean, pertsonaiek Espainiako une hartako soziologia politikoa erakusten digute, baina baita estropadalarien jarrera ekintzaile eta lehiakorra ere. Mendeko Bilbo hartan sortutako pertsonaien erakusgarri bikaina dira bi margolanak.\n1908ko abuztuan, Sporting Klubeko zuzendaritzak estropada baten margolan bat eskatu zion José Arrueri, Alfontso XIII.aren Giralda yatean jartzeko. Horrela sortu zen Estropadak Abran triptikoa, non Alfontso XIII.a Algortako kontra-moilan agertzen baita, klubeko zenbait bazkiderekin eta garaiko beste nabigatzaile batzuekin batera, atzean Serantes mendia, Galea lurmuturra eta Algortako herriadituztela1.\nEz zen hura José Arrueri eskatutako lehen itsas gaiko margolana. Aurreko urtean, Sporting Klubak oroitzapenezko lan bat eskatu zion, eta urte batzuk geroago, 1919an, Bilboko Klub Nautikoak friso bat eskatu zion, bost ataletan banatuta, Arriaga antzokiko lehen solairuan zegoen areto batean apaingarri jartzeko2.\nAzter ditzagun lehenik Itsas Klubeko bi pieza horiek eta haietan ageri diren pertsonaiak.\n1907ko irailaren 7an, Rafael eta José María Yohn anaiek Sonderklasse nazioarteko estropada irabazi zuten, Abran, Enrique Careaga-ren Princesa de Asturias bailandra gidatuz3. Bilboko Sporting Klubek, bere aste nautikoaren barruan, “Bilbo-Castro joan-etorriko gurutzaontzi-estropada” programatu zuen 1907ko irailaren 4rako4. Garaileak “Erregearen Kopa” jasoko zuen sari gisa, Eladio Laredo arkitektoak diseinatua eta Castroko dirudunen harpidetza bidez ordaindua5.\nItsas Klubeko margolan horretako protagonistak —Yohn Zayas anaiak, estropada irabazleak— erregearen albo banatan ageri dira, José Ferrándiz Itsas Ministroaren eta Alberto Aznarren begiraden artean; atzean, kopetilun eta bakarrik, Benigno Chávarri dago, gaizki jantzia (esaten zen ez zuela inoiz probatu ura bere egoera naturalean); eta aulki batean igota, eszenaren zaindari, Enrique Careaga, erregearen maiordomoa, haren ontzien komodoroa eta finantza- gizona izan zena. Careaga bera ere Kielgo Bela Astean parte hartua zen, nabigatzaile gisa. Haien atzean, hiru pertsonako taldetxo bat dago, janzkeragatik kazetariak diruditenak: bizkarrez dagoena Indalecio Prieto da; aurpegia erdi estalita duena Manuel Torcida argazkilaria izan daiteke; eta La Vida Marítima aldizkariko argazkian agertzen den hirugarrena, Leopoldo Alonso, Madrilgo erreportari grafikoa. Beste irudian, murru gainean eserita dagoen marinelaz gain, epaimahaiko presidentearen ondoan Federico Ugalde arkitektoa ageri da, zigarreta bat eskuan eta itsasoari begira; haren atzean bizkarrez dagoena Heredia-Spínolako kondea izan daiteke, Alfonso Martos “Zabalburu” jauna, bere diskrezioagatik ezaguna; edo William Ll. Dyer ingelesa, edota estropadako epaimahaiko beste kideren bat6. Atzean irribarrez ageri diren bi pertsonaiak Luis Ocharan eta Eduardo Ubao dira. Eta lehen planoan, beren artean hitz eginez, Borboi-Bi Siziliak etxeko bi infanteak eta Tomás Zubiría.\nAlgortako kontra-moilako itsasargiaren inguruan bilduta daude denak, atzean Algortako herria bera dutela7; diptikoaren beste aldean, Galea lurmuturreko itsaslabar osoa ikusten da, eta, uretan, 15-metroko ontzi bat, bere lau haize-oihalak zabalduta. Bi panelen artean, erdi moztuta ageri da itsas seinaleen nazioarteko kodearen banderak jasotzeko erabiltzen den semaforo- zutoina (globo gorria deritzona).\nPertsonaia horietako asko Sociedad Bilbaina elkartearen triptikoan ere ageri dira. 1907an irabazle izan ziren bi kirolariak lausotuta geratzen dira ia, eta talde-erretratua ez da jada estropadalarien erretratu bat, estropada bateko giroa erakusten duen erretratu bat baizik, Errenazimentuko pertsonaien kabalgata haietako bat (Benozzo Gozzoli-renak bezalakoak) gogorarazten diguna: kasu honetan, baina, tropelak jomuga duen aldarea eskuineko panel osoa hartzen duten sei itsasontziak dira; ezkerreko panelean, itsasargiaren horma biribilaren ondoan, Torcida argazkilaria ageri da (Florentziako margolan askotan artista irudiaren txoko batean agertzen zen bezala), bonbillak diruditen begiekin ikusleari begira.\nAldi berean, askotariko pertsonaiez osaturiko conversation piece baten eszena-itxitura bihurtzen du Arruek Serantes mendiaren eta Galea lurmuturraren arteko paisaia (Abra). Sei Sonderklasse belaontziek osatutako panel koloretsuak Algortako herria du atze-oihal gisa, etxeak portu zaharraren gaineko muinoko aldapan mailakatuta. Panel hori Paul Signacen Portua ilunsentian, Opus 236 (Saint-Tropez) [Le Port au soleil couchant, Opus 236 (Saint-Tropez)lanarekinkonpara daiteke (1892an, Paristik itsasontziz bidaiatu ondoren, margotu zuen lan hau Paul Signacek)8. Margolan horren konposizioaren erdian, bi mutiloiren artean angelu zuzena osatuz zabaltzen den kai batetik ikusita, arrantzarako txalupa bat agertzen da, haize- oihalak ilunabarreko brisaz beteak; eguzkia mendien atzean sartua da eta portuko ura masten, oihalen eta bokaleko dorrearen itzalen joko puntillista zoragarria da. Eguzkiak bizantziar mosaiko bat bihurtua du ur-azala. Moneti zuzendutako gutun batean azaldu zuenez, “zure lana soilik eredutzat hartuta eta gu guztiontzat ireki duzun bideari jarraituz” margotu zuen Signacek koadro hori9. Margolan sinplea da —konposizio geometriko indartsukoa—, baina pinturaren historian bere lekua izan nahi duen estilo baten irakaspen bikaina. Arrueren lanak ere sinplea dirudi lehen begiratuan.\nIkus dezagun nor den nor argazki historiko horretan, eta nola identifikatzen dituen Arruek pertsonaiak jantzien bidez, gizarte- bizitzako maila desberdinei dagozkien sinbolo gisa hartuta. Arruek hogeita hamaika pertsonaia aurkezten dizkigu, batzuk bizkarrez, baina ezagutzeko modukoak hala ere. Horietako hiru ezin ditugu identifikatu: bi kazetariak izango dira, ziur asko; eta hirugarrena, marinel bat, Joaquin Barrie-ren eskifaiako kidea. Margolana garaiko janzkeren erretratu soziologiko eta historikoa da. Ia guztiek galtza zuriak daramatzate, eta zapata beltz edo marroiak, baina kazetariek udako kapelak daramatzate marinel- txanoen ordez. Erregeak eta haren hurbilekoek —hau da, bi infanteak, Mellado ministro ohia eta Comillaseko markes jauna— traje marroi berdina daramate, botoi-ilara bikoitzeko jaka batekin. Eta hiru militarrak, jeneralak edo almiranteak, traje urdinez jantzita daude: bik lebita eta ros txanoa daramate, eta besteak, txarolezko bisera duen txano bat. Bilboko itsas klubetako presidente guztiak, idazkariak eta presidenteorderen bat ere bertan daude. Itsas Kluben Espainiako Federazioan (1906an sortua), hiru bilbotar zeuden: Eduardo Ubao, Enrique Careaga eta Heredia Spínola kondea; eta handik gutxira, beste bat gehitu zitzaien, José Antonio de Arana.\nErregearekin zeuden lau militarretatik hiru Bilbon izan ziren Bigarren Karlistaldian, liberalak defendatzen: Agirre, Barriere eta Pacheco; gainera, José Ferrándiz Itsas ministroa dago, Espainiako Armadaren —eta, batez ere, ontzigintzaren— eraberritzailea izan zena. Lau multzotan bana dezakegu taldea:\nInformazioaren berri ematen duten kazetariak: Manuel Torcida argazkilaria, margolariaren laguna, eszenaren albo batean ageri da, Errenazimentuko artistak ageri ziren bezala, ikusleari begira.\nMilitarrak: Itsas Armadako ministroa, beste zenbait almirante, erregearen nabigatzaile leiala zen Joaquin Barriere fragata- kapitaina, eta marinel zahar bat.\nErregea bere gortearekin: Borboi-Bi Siziliak etxeko bi infanteak (frantsesak ziren nazionalitatez, baina Espainiako Armadan zerbitzatzen zuten), Comillaseko markesa eta Mellado ministro ohia, erregea bezala jantzita denak.\nAbrako klubetako nabigatzaileak: ia guztiak galtza zuriz eta klubeko uniformez jantziak.\nEzkerretik eskuinera (1etik 31era zenbakituta), hauek ditugu10:\n1. Manuel Torcida, argazkilaria.\n2 eta 8: kazetariak izango dira ziur asko, Itsas Klubeko erretratukoak bezala, ez baitaramate marinel txanorik, udako kapela baizik, eta ez dira solasaldietan parte hartzen ari.\n4 eta 6: Federico de Moyúa legegizona (Bilboko alkate izango zena) eta José María Olabarri elkarrekin hizketan. Haien atzean, kaiko murrutik gertu, elkarri begira daude…\n3 eta 5: Venancio Echeverría eta Alberto Aznar, Itsas Klubeko presidentea.\n7–9 eta 10: Claudio López Bru Comillaseko markesa Juan Tomás Gandariasekin eta Juan Pacheco almirantearekin solasean.\n11 eta 12: marinel zahar bat erregearen yateen patroiarekin, Joaquín Barriere itsasgizon zailduarekin.\n13 eta 14: Benigno Chávarri eta Luisón Arana, Athleticeko atezaina izandakoa, elkarrekin solasean.\n15: Rainiero infantea (erregearekin nahastu ohi zuten).\n16: Luis Salazar Bizkaiko Foru Aldundiko lehendakaria eta Rainiero infantea erregearen inguruko lagun-taldetxoari begira.\n17: Patricio Aguirre, Errege Armadako jenerala, erregearen idazkari pertsonala.\n19: Tomás de Zubiría, konde izendatu berria, eta Sporting Klubeko eta Itsas Klubeko presidente izandakoa.\n21: Alfontso XIII.a erregea.\n23: José Antonio Arana, Sporting Klubeko presidentea (Bostongo estropadetan parte hartu nahi zuen).\n18 eta 20: erdi ezkutatuta dauden edo despistatuta dabiltzan bi pertsonaia dira, klubetako idazkariak eta itsas gaietarako abokatuak biak, Eduardo Ubao eta Pedro Laiseca.\n22 eta 24: Yohn anaiak dira, nabigatzaileen elastiko zuria jantzita, gorbatarik gabe, baina clubman jaka urdina soinean dutela.\n25–26 eta 27: solasean ari den hiruko bat osatzen dute: 25: Itsas ministroa, José Ferrándiz almirantea.\n26: Plácido Allende, Itsas Klubeko presidentea.\n27: Borboi-Bi Siziliak etxeko Genaro infantea, Rainieroren anaia. 28–29: Perico MacMahon eta Luis Ocharan elkarrekin solasean.\n30: Enrique Careaga, ohi bezala bere kabutan, elkarrizketetan parte hartu gabe.\n31: Andrés Mellado, prismatikoak hartuta eta murruaren kontra jarrita, kontra-moilara edo\nEreagako hondartzara begira. Instrukzio Publikoko eta Arte Ederretako ministroa izan zen (1903–05), El Imparcial egunkariko zuzendaria, eta bela-zale handia; Biarritzen hil zen.\nFerrándiz almirantea —Marinako ministroa— eta Pacheco jenerala —Alabardarien burua— lebita itsas urdinez jantzita agertzen dira: ministroak quepi edo ros zuri bat darama buruan, eta txarratelak eta urre harizko galoiak mahukaburuetan; eta jeneralak, plater-txapela. Ferrándizen urrezko txarratelak entseina militar batekin lotzen dira besaburuan, eta hari edo lits batzuk (kaneloiak deituak) ditu handik zintzilik, bereizgarri eta apaingarri gisa aldi berean. Beste militar uniformeduna Patricio Aguirre da, Andinoko kondea: armadako jantzia, botoidun kasaka, alkandora zuria, galtza urdinak eta zapata beltzak daramatza. Gainerakoen artean, hiru motatakoak bereiz daitezke: erregea eta haren gortea; klubetako bilbotarrak; eta kanpoko langileak, hala nola argazkilaria edo kazetaria.\nErregeak, Rainiero eta Genaro infanteek, Comillasko markesak eta Melladok goitik beherako traje marroia daramate: jaka gurutzatua urrezko hiruna botoiko bi ilararekin; erregeak zorro zuriko txano bat darama, txarolezko biserarekin, alkandora zuria, gorbata, eta zapata eta galtzerdi beltzak.\nKlubeko kideek oihal urdin iluneko jaka daramate, neurrira egokitua, bizkarraren beheko ertzean punta txiki bat duena, urrezko hiruna botoiko bi ilararekin; elkarrekin gurutzatutako bi aingura eta, haien gainean, errege-koroa bat dute apaingarri, eta jakakoen antzeko beste bost botoi, txikiagoak, mahukaburu bakoitzean; galtza zuriak, tolesturarekin; alkandora zuria; gorbata; batzuek txalekoa ere bai, jakaren mahukaburukoen antzeko botoiekin; galtzerdi eta zapata beltz edo marroiak; eta plater-txapela (batzuek zorro zuri batez estalia), txarolezko biserarekin. Eta kazetariak ematen duten beste hirurak, zein bere udako kapela mota desberdinarekin.\nGure historiari buruzko hainbat topikori aurre egiteko ere balio diezagukete Arrueren bi talde-erretratu hauek. José Arruek bi talde-erretratu utzi dizkigu, oso orijinalak, kalitate tekniko handikoak, eta, batez ere, gure jendeari buruzko ikuspegi berezia eskaintzen digutenak. Artearen Historiako margolanik originalenetako bat ere utzi digu: San Mames zelaia. Esan dudan bezala, L. S. Lowryk Manchesterren estadioaz egindako margolana agertu arte (1949), ez dugu parekorik ikusiko. Lehenik eta behin, erretratu horiek ez direlako gure jendearen karikatura bat, bi talde-erretratu soil eta bikain baizik; Bilboko jendearen ikonografia dira, jendea aisialdian, kirola egiteko unean erakusten digutenak. Eta, gainera, kanpotik ekarritako bi kirolez ari gara: futbola eta bela, artean ingelesezko deitura zutenak, football eta sailing11.\nBi galdera sortzen zaizkigu horren harira, aurreiritzien ondorio direnak: Athleticeko jokalarien erretratuan inork ez badu karikatura bat ikusten, bizitasun handiko marrazki bat baizik, zergatik ikusten da karikatura bat erregea dagoen estropada- eguneko triptiko horretan? Bigarrena, Athleticen erretratua taldearen ikono bat bada berez, zergatik kritikatzen da beste kirola, bela? Bi kasuetan, bi erretratuen analisiak aurreiritziz beteta egon dira. Athleticeko orduko jokalariei buruz esan izan da burgesia dirudunekoak zirela denak, eta hori gezurra da, aurkeztu ditudan haiei buruzko datu biografikoak errepasatuz egiazta daitekeen bezala. Abrako estropadak erretratuari buruz idatzi direnak aztertzen baditugu, baieztapen harrigarriak topatuko ditu, hala nola belaren kirola Neguriko oligarkiaren kirol esklusiboa zela dioena. Hori ere gezurra da. Abrako estropadak Neguri auzoa sortu aurrekoak dira, eta Aurreiritziak: oligarkiari eskainitako atalean zehaztu dudan bezala, ezin da elitista izan hasi eta berehala 400 kide berenagatu zituen klub bat.\nAthletic gizarte multzo bat izan zen, Zazpikaleetako Bilbo den bezalaxe: merkatariez, ingeniariez, zurginez, lantegi- langileez, noblezia lurjabeko kideez eta Ameriketatik itzulitako indianoez osatutako gizarte multzo bat. Horixe bera da Abrako estropadak triptikoko mundu izoztua ere. Arruek estropadez hitz egiten digu, erregeak Getxora egindako bisitaz, eta, aldi berean, XX. mende hasierako Bilbo horren irudi izoztua eskaintzen digu. Eta ikerketa historiko guztiek baino hobeto azaltzen digu errealitatea: ez da erregea triptikoko pertsonaia nagusia; estropada eta kirola dira gaia, eta estropadaren irabazleak, Yohn anaiak, burdindegi bateko bi saltzaile, lehertuta egindako ahaleginagatik. Une horretan ez dago klase sozialik, gizakiak gizakiaren aurka egiten duen apustua baizik.\nMendearen erdialdeko jendea itsasoaz gozatzen duen jendea da jada. Cosme Echevarrieta, itsasontzi kapitaina zena, eta Jose Martinez de las Rivas, Ingalaterran ikasten ibilitakoa, itsasoan ibiliz lasaitzen ziren. Francisco Martínez de Rodas, Bilbora teniente soil gisa etorria, Ontzi-jabeen Elkarteko presidente eta nabigatzaile bihurtu zen; inguruko dendarien eta kanpotik etorritako merkatarien seme-alaba asko ere —Yohn Zayas anaiak kasu— belara zaletu ziren. Baita elizateetako zenbait jende ere, hala nola Constantino Zabala, merkataritza-nabigazioko kapitaina eta Agirre Lehendakariaren aitaginarreba izan zena.\nFrancisco Monasterio ere, Sporting Klubeko presidente izandakoa, merkatari-lanetan ibilia zen; baita Portugaleteko Bernabe Mendizabal ere, indianoen seme eta hegazkinlarien aita izan zena12. Bilboko hiru klubek jendarte osora zabaldu zuten belarako zaletasuna, eta bitartekorik ez zutenak lagundu zituzten: 1913ko abuztuan, adibidez, Pichín bailandra zozketatu zuten Itsas Klubean, Ingalaterrako estropadara joateko, eta Francisco Monasteriok eskuratu zuen saria13. Urte horretan bertan, irailean, honela mintzatu zen Alfontso XIII.a erregea Bela Kluben Federazio Nazionalaren bileran: “Sportingek itsasontzi horiek eraikitzeko jarraitutako metodoari erreparatu behar diozue; izan ere, metodo horri esker, gehiegizko kostuagatik bailandrak eraikitzeko modurik ez dutenek nahiko prezio onean eskura ditzakete ontziak, yatearen zozketan parte hartzeko aukera ematen dieten akzioak erosiz”14.\nBelaontzien mundu horrek Bilboko bizitza industrialaren eta komertzialaren bihotzera eramaten gaitu, lehiaketa barruko aisiaz duen ulerbidera:\nBilboko merkataritza hasieratik zabaldu da itsasoan zehar, ontzi-konpainiei, belaontziei eta ontziolei esker. Bestetik, belaren munduak lotura estua izan du Britainia Handiarekin eta Alemania iparraldearekin, gure merkatari eta marineletako asko hara joan baitziren ikastera XIX. mendearen hasieratik. Izan ere, estropaden mundu horrek —hain errotuta hiribilduaren itsas esentzian eta joko tradizionalen lehian, traineru-estropadetan, kasu— gure mugetatik harago zabaldu zuen gure irudia, Bilboko 1907–1914 bitarteko estropada-giro hura Europako ontzigintzaren garapen teknologiko garrantzitsuenaren erakusleiho eta topaleku izan zen neurrian.\nKontra-moila berriak eta olatu-hormak (Evaristo Churrucaren belaunaldiak aurreikusi eta gauzatuak)15 Abrari eman zioten baretasunak, itsasadarrean lasai nabigatzeko eta arazorik gabe porturatzeko aukera eman zuenak, bela-kirolaren eta mota guztietako estropaden, gizarte klase eta herritarren arrago gisa funtzionatu zuen. Hiru bela-klub horiek (1881, 1898 eta 1902koak), lehenago Sociedad Bilbaina (1839) eta Sociedad Filarmonica (1896) bezala —edo une hartan bertan Athletic football kluba (1903) eta, aurrerago, Hermes aldizkaria (1917) bezala—, ideologia ezberdineko jenderen biltoki izan ziren, baina helburu berak gidatuta: aisialdia bultzatzea kirolean eta kulturan.\nSociedad Bilbaina elkarteak erosi zuen triptikoa, 1980ko hasieran, eta gaur egun hango atari nagusian ikus daiteke. [itzuli]\n1914ko abenduaren 22an izandako sutearen ondoren, Arriaga antzokia (han zuen bere egoitza Klub Nautikoak) 1919ko ekainaren 5ean inauguratu zuten berriro, behin berrikuntza-lanak amaituta. Nautikoak friso bat eskatu zion Arrueri, areto berrirako (Iberdrola Fundazioaren Bilduman dago gaur egun). [itzuli]\nThames Measurement delakoa (Thames Tonnage izenez ere ezaguna) itsasontziak neurtzeko sistema bat da, Royal Thames Yacht Clubek yateentzako portu-kuotak kalkulatzeko 1855ean sortua; estropadatarako kalkulu-sistema batzuetan ere erabili zen formula. 1907tik aurrera, nazioarteko estropadak jada ez ziren itsasontzien tonajearen (edukieraren) arabera egiten, serieen arabera baizik (6, 8, 9 eta 10 metroko yateak), nazioarteko formula bati jarraituz, eta klase mugatuko yateentzat (Sonderklasse). [itzuli]\nEstropada-eguna irailaren 4rako finkatu zen; azkenean, hilaren 7an egin zen. Alfontso XIII.ak Tomas Zubiríaren Sogalinda II ontziarekin egin zuen estropada. Agindu bezala, Castroko Eguilior kaian lehorreratu zen, milaka lagunen aurrean. Gertaera gogoratzeko, Bilboko Sporting Klubeko zuzendaritzak bi obra eskatu zizkion José Arrueri, gaur Abrako Itsas Klubaren lokaletan, Areetan, ikusgai daudenak. Bilboko Sporting Klubak lehen Errege Kopa antolatu zuen 1905ean (ikus Nuevo Mundo, 1905/VIII/17). 1907an, Kantauriko Kluben Federazioak (FCC) estropaden araudiak International Yatch Racing Unionek ezarritako araudiaren arabera bateratu zituen urtean, Santander-Santoña eta Castro-Getxo arteko lehen gurutzaldi-estropadak egiten hasi ziren. 1908koan Alfontso XIII.ak berak hartu zuen parte. El Imparcial egunkari liberalak (Eduardo Gasset y Artimek sortua) honela eman zuen horren berri, 1907ko irailaren 8an, bere 14.538. zenbakian: “Goizeko bederatzi eta erdietan, epaimahaia, olatu-hormaren muturrean eratua, irteera ematen hasi zaie bailandrei, bost minutuko tarteekin eta serieetan. Bailandrak lerro-lerro jarrita zeuden. Azkena abiatu denean, epaimahaia ‘Osado’ destruktorera igo da, Itsas ministroarekin batera, Castro Urdialesera joateko. ‘Mac-Mahón’ kanoiontzian, norabide berean abiatu da Boado jenerala, erregearen laguntzaile eta Itsas Eskolako irakaslearen aita dena. Erregeak Zubiríaren Sogalinda II.arekin parte hartu du, Barrierek eta Paco Monsteriok lagunduta. Estropadalarien familiakoak ‘Leo’, ‘Rodas’, ‘Perico’ eta ‘Yaf’ atoiontzietan joan dira. Castrora iristean, lehorreratzeko tokia prestatzeko lanak amaituta zeuden, Rucabado arkitekto jaunaren zuzendaritzapean. Oholtza bat eraiki da txalupa batzuen gainean, eskailera alfonbradun zabal batek kaiarekin lotzen duena. Kaian, tenplete moduko bat eraiki da, kolore nazionaleko oihalez apaindutako lau zutabek eutsita, eta lorez beteriko lorontziz inguratuta. On Alfontso datorren bailandra ‘Mac-Mahón’ ontziaren aldamenean gelditu da, eta bere maiestatea ontzi horretara igo da arropa aldatzera: estropadalari trajearen ordez Sporting Klubeko uniformea jantzita lehorreratu da ordu laurden geroago. Autoan iritsi dura, halaber, Carlos infante jauna, Kalabriako dukea (Fernando Borboi-Bi Sizilietakoa) eta Jenaro Borboi printze jauna”. (ABC, Madril, abuztuak 13, 1907). [itzuli]\nEladio Laredok —Luis Ocharanen arkitektoak— diseinatutako kopa Bilboko Anduiza etxeko tailerretan egin zen, eta 1.400 pezetako balioa zuen. [itzuli]\nEpaimahaia honela zegoen osatua: “Alberto Aznar, Federico Moyua, Sporting Klubeko presidentea, Federico Ugalde klubeko idazkaria, Fernando Zabálburu eta William Llewellyn Dyer”. Zabalburu horrek Alfonso Martos Arizcun izan behar du. Izan ere, Fernando hila zen ordurako, eta jendeak “Zabalburu” deitzen zion Martosi, Carmen Zabalbururekin ezkonduta zegoelako. William Llewellyn Dyerrek burdina eta ikatza kargatzeko negozio bat zuen Bilbon, eta ospe bikaina zuen kirolari bezala. Athleticen sortzaile eta jokalarietako bat izan zen 1901 eta 1905 artean, eta Kopa birritan irabazi zuen taldean jokatu zuen. Cricket eta tenis jokalaria eta boxeolaria izan zen, eta Unión Ciclista Bilbaína sortu zuen. Eguidazu batekin ezkondua, bere ere estropadalari handia izan zen. Haren seme Pat Dyerrek (1936) espioi-lanak egin zituen Gerra Zibilaren ondoren. Horretarako, ikus Iñaki Anasagasti eta Koldo San Sebastián, Nuestro hombre en Bilbao: los nacionalistas vascos que espiaron para los Aliados en la Segunda Guerra Mundial y en los comienzos de la guerra fría (1939–1960), Los Libros de la Catarata, 2016. [itzuli]\nErrege-familiak harrera beroa jaso zuen Castron, eta Sporting Klubak ohorezko bazkide izendatu zituen haien semeak, Asturiasko Printzea eta Jaime infante jauna. 1908ko abuztuaren 21ean, aurreko urteko irudi liluragarri berberak gertatu ziren castrotarren begien aurrean: Alfontso XIII.a Corzo ontzia gobernatuz sartu zen badian, baina Castro Koparen irabazlea Ilse II ontzia izan zen. Oturuntza handi bat antolatu zen berriro, erregearen ohoretan, Brazomarreko zuhaiztian, “Murgako baratzean”. Han hotel bat eraikitzeko asmoa zuen Joaquín Rucabadok, baina, azkenean, asmoa ezin izan zen gauzatu. Nazioarteko estropada Carmen ontziak irabazi zuen, Heredia-Spínola markesaren eta haren emazte Carmen Zabálbururen ontziak; bigarren tokian Corzo ontzia iritsi zen, erregeak pilotatuta, eta hirugarren tokian, Bartzelonako Wertheim-en Ilse II ontzia. Sporting Kluben egin zen sari-banaketarako, abuztuaren 23an, Maria Cristina ama-erregina etorri zen Donostiatik. Otordura, ama-erreginaz eta erregeaz gainera, hauek bildura ziren: Luis Fernando de Orléans infantea, Antonio Maura Ministroen Kontseiluko presidentea, Bilbora iritsi berria zena, eta Jose Sporting Klubeko presidente Antonio de Arana eta haren emaztea. [itzuli]\nPaul Signac (1863–1935), Le Port au soleil couchant, Opus 236 (Saint-Tropez), 1892, olio-pintura mihise gainean, 65 x 81,3 cm, Hasso Plattner bilduma, Museum Berberini, Potsdam, Berlin. Ikus, horri buruz, Impressionists on the Water erakusketa, Fine Arts Museum Legion of Honor, San Francisco, 2013ko ekaina, komisarioak Christopher Lloyd, Daniel Charles eta Phillip Dennis Cate zirela. [itzuli]\nClaude Monetek ontzi batean jarri zuen bere estudioa, Argenteuil-en bizi zela, Sena ibaian. Izan ere. 1851n inauguratutako trenbideari esker, oso gertu zeukan herria, Saint-Germain-en- Laye bezala. Lagun batzuk gonbidatu zituen Sena ibaiak han eratzen duen bassin-eko ur-azaleko argi-islak behatzera, errealitatearen formek argiarekin zer tankera hartzen duten eta argitan nola desegiten diren ikustera. Monetek bere txalupatik behatzen eta aztertzen zuen fenomeno hori, ibaiko ura gainazal urdin bat bezala ez, baizik eta bertan islatzen den guztiaren multzo bat bezala ikusarazten digun kolorezko puntuzko konformazio hori. Monetek begiratu egiten du, eta Turnerrek, berriz, imajinatu: hark ere forma kolorean desegin nahian dihardu lanean, baina bere buruaren barrutik, nabigatzera irten gabe. [itzuli]\nAbrako pertsona ospetsuak: garaiko prentsatik eta argazkietatik atera ditugu haien izenak. Besteak beste, ABC, El Liberal, La Gaceta del Norte, El Nervión eta La Vanguardia egunkarietatik eta Blanco y Negro, La Hormiga de Oro, Mundo Grgráfico, Novedades, Nuevo Mundo eta La Vida Marítima aldizkarietatik.\nManuel 1864–Bilbo, 1928). Argazkilaria. Kimika eta Farmaziako ikasketak egin zituen Salamancako Unibertsitatean, eta Barandiarán y Cia. pintura bernizen fabrikako zuzendaria gisa etorrizenBilbora.Lumièreanaiekberen errebelatzeko paperaren eman zioten Espainiarako, eta, 1893an, Laboratorios Lux ireki zuen, Bilboko Korreo kalean aurrena, Kale Nagusiko 20. zenbakian geroago (bai eta lantegi bat ere, hamabost langilerekin, Errekalde zumardiko zenbakian). errebelatzaileak eta finkatzaileak egiteko formula propioak asmatu zituen. Sociedad El Sitio elkarteko bazkide izan zen (165. zenbakiduna), eta Club Deportivo de Bilbao elkarteko bazkide sortzailea, nonmendi-sailabultzatzenjardunzuen bereziki. Harreman estua izan zuen Arruerekin, eta koloretan argitaratu zituenharenpostalak.Laboratorioshura Arruek diseinatutako marrazki batekiniragartzenzen,etaKale askotan, haren lanak egoten ziren erakusgai. Torcidak Euskal Herri osoa korritu zuen, eta argazki asko eta hala nola Dario de Regoyosena Durangon, kalean margotzen, haurrez inguratuta. 1910eko Bruselako Heredia upeltegiko standa apaintzeko egindako hamabi argazkiak ere Torcidarenak ziren. Manuel Torcidaren argazki-albumak Bizkaiko Aldundiaren Artxiboan gordetzen dira. Torcidari buruz gehiago jakiteko, ikus Javier Madariaga Atekak 1996ko apirilean Bilbao aldizkariaren 93. zenbakian\nVenancio de Echeverría Careaga (Bilbo, 1879–Bilbo, 1943). Balmasedan jaioa, industria-munduarekin lotutako abokatu baten semea izan zen. Terminus hotelaren, Echevarría Bono upelategiaren eta Olimpia zinemaren administrazioa eraman zuen. Banco Vizcaya banketxean sartu zen 1915ean, eta Enrique Ocharani (1902–23) jarraitu zion zuzendaritzan, 1923tik 1943ra. Nabigatzaile handia izan zen, eta Ignacio Zuloagak erretratu bat egin zion. Haren belaontzia, Amelita, 6 metroko belaontzi bat zen.\nFederico de Moyúa Salazar (1873–1939). Abokatua eta Bilboko alkatea.Harenaitaketaamarenaitonak, Ramón Salazar Mazarredok, Bilboren defentsan borrokatu 1873ko abendutik aurrera, karlisten setioan.1910eanaukeratuzutenalkate, lehen aldiz, 1913ra arte. eskuratu zuen berriro alkatetza, Primo de Riveraren diktaduran, eta diktadura amaituarte(1930)eutsizionkarguari. Azpiegituren bultzatzaile handia izan zen, eta Bilbo modernoaren sortzaileetako bat. Alkate gisa egin zituen lorpen handienen artean, hauek aipadaitezke,besteakbeste:Ordunteko urtegia, Deustuko eta Udaletxeko zubi mugikorrak, Erriberako Merkatua\nAlberto Aznar Abrako Itsas Klubeko BizkaikoInstitutuanikasizuen.1893an, ingeniari industrial titulua lortu zuen, Bartzelonan. Eduardo Aznar de la Sota enpresaburuaren (1830–1902) zazpi seme-alabetan laugarrena izan zen. 1906 eta 1908 artean SportingKlubeko presidente izan zen, eta 1910–1911 bitartean, Itsas Klubekoa. 1920an, AlfontsoXIII.akZuiakomarkesizendatu zuen. Era berean, Neguriko Golf Klubekolehenpresidenteaizanzen,hilartemantenduzuenkargua.\nJosé María Olabarri Massino (Bilbo, 1849–Bilbo, 1924). Bizkaiko Olabarri Boluetako Santa enpresaren sortzaileetako baten semea izan zen. Manuela Zubiría Ybarrarekin (1855–1921) —Zubiría kondearen arrebarekin— ezkondu zen, bi aldeko oinordetza aberatsa jaso zuena. 1894tik etxea izan zuen arkitektoak diseinatua, gaur egun BilbokoPortuAutonomoarenegoitza dena), eta, 1903tik, AreetakoHaren belaontzia, Puchongui, 7 metroko belaontzi bat zen.\nJuan Gandarias(Portugalete, 1870–Portugalete, 1940). Bizkaiko Institutuan ikasi zuen. Gero, Madrilen, zuzenbide-ikasketak egin zituen, eta doktoretza-titulua lortu zuen, 1896an. Horacio Echevarrieta eta Paco Durrioren ikasketa-laguna izan zen. “La Piña” Batasun Liberalaren (Bizkaiko industrialari monarkiko kontserbadoreen batasun politikoa) eta Liga Monarkikoaren (1897) kide sortzailea izan zen. Amorebieta-Bermeo trenbidea egiteko lanetan parte hartu zuen; 1888an Gernikara iritsi zen trena, eta 1893an, Sukarrietara. Gandarias jauna Txatxarramendi uhartearen jabea zen, eta, 1896an, “Hotel Chacharramendi” bainuetxe dotorea ireki zuen bertan. Bilboko El Nervión egunkariaren jabea izan zen 1891 eta 1937 bitartean. Indalezio Prietoren laguna izan zen, eta uko egin zion, beste hainbatekin batera, Alfontso XIII.ak eskaini zion noblezia- tituluari.\nJuan Pacheco Rodrigo 1835–Madril, 1917). Alabardarien jeneral buru zela, Somorrostroko guduan parte hartu zuen, 1874an, Bilboren defentsan. Luisa Salamanca La Granjako markesa alargunarekin ezkondu zen. Erreginaordeak lekuko izendatu zuen Asturiasko printzesaren eta Karlos Borboikoa infantearen arteko ezkontzarako. Ondoren, Alabardarien jeneral buru izendatu zuten, eta erregeari lagundu zion haren bidaietan: Donostia, Bilbo, Galizia, Santander. 1903an, Pachecoko markes titulua eman zioten, eta ganberako aitoren seme izendatu zuten.\nJoaquín Barriere Perez (Cádiz, 1849–Madril, 1920). Itsasgizon zaildua. Erregearen irakasle izan zen, eta Giralda yatearen buru. 1874an, Bilboren defentsan lagundu zuen, karlistek porturako sarrera eragozteko jarritako kateak moztuz. Nautilus korbeta eta eskola-ontziko bigarren komandantea izan zen abendutik 1894ko abuztura bitarteko zirkumnabigazioan; ikus Fernando Villaamil, Viaje de circunnavegación de la corbeta Nautilus 1895. Barrierrek erregearen hainbat yate gobernatu zituen, bai harekin berarekin, Giraldaren bigarren komandantearekin (Claudio Alvargonzález), bai Enrique\nBenigno Chávarri Ingeniaria. Banco del Comercio (1891) banketxearen sortzaileetako batizanzen,etahangoAdministrazio Kontseiluanjardunzuenlanean,harik eta,1901ekomaiatzean,banketxeak BancodeBilbaorekinbateginzuenarte. 1914an, noblezia-titulu bat eman (Chávarriko markesa titulua), bai onartuere,anaiaVíctorrekezbezala. Haren Narria balandroa 7 metroko ontzi bat zen (narria, euskaraz, gurpilik gabeko gurdi moduko bat da, gauza pisuak herrestan eramateko erabiltzen zena,eta,oraindikere,portubatzuetan, sareak edo arrainak\nLuis de Arana Uriguen 1951).“Luison”deitzezioten,osoaltua zelako. Oso beltzarana zen eta handi bat zuen, eta oso pertsonaia deigarria zen horregatik. Alfontso XIII. arenlagunpertsonalaizanzen.Athletic Clubeko goalkeeper izan zen, 1902ko maiatzaren 13an egin zuen debuta, Bizkaia taldearekin. AmsterdamekoOlinpiarJokoetanhartu eta Bizkaiko Atletismo Federazioaren aitzindaria izan zen. Golfean ere aritu zen, eta Espainiako zenbait txapelketa irabazi zituen. 1936tik izan zen, eta Francok Itsas Merituaren GurutzeHandiaemanzion.\nRaniero Borboi-Bi Sizilietako infantea (Cannes, 1883–Lacombe, 1973).Italiarjatorrikomilitarhispano-frantses bat izan zen, Alfontso Bi SizilietakoetaCasertakokondearenMariaAntoniaBiSizilietakosemea, Berorren Gorentasun tratamendua zuena. 1923an, Poloniako aristokrata batekin ezkondu zen, AlfontsoXIII.arenantzhandiazuen,eta, ezkonduartean,harekinbateraibili\nLuis Salazar Zubia Aldundiko lehendakaria izan (1907–11). Familia-lotura estua zuen Chávarritarrekin. Lope García de Salazar leinuaren ondorengoa zen, etaPortugaletekoSalazardorretxeko jauna,bainaZazpikaleetanjaioazen. Batxilergoa Bergaran egin ondoren (1875),zuzenbide-ikasketakeginZaragozan,etaMadrilendoktoratuzen. LaRoblakotrenbidearenAdministrazio eta Sociedad Bilbaina elkarteko presidentea izan zen. Liburutegi eta artxibo garrantzitsu bat eraiki zuen Portugaleteko bere dorretxean, baina, zoritxarrez, suak kiskali zuen 1934ko Iraultzan. Luis Salazar izan zen azkena\nPatricio de Aguirre y de (Ferrol, 1836–Madril, 1908). Armadako jenerala eta Alfontso XIII. aren tutore izan zen. Haren ikasketa- programaprestatu(1896)etazuzendu zuen, José Sanchés eta Castillorekin batera. Handik aurrera, erregearen idazkari pertsonala izan zen. 1902an, Andinokokondenoblezia-tituluaeman zioten. Estropada hartatik hilabete gutxira hil zen, 1908ko urtarrilaren 1ean,MadrilgoErregeJauregian.\nEduardo Ubao Ycaza 1952). Portugaleten jaio zen. Zuzenbide-ikasketak egin zituen, MadrilenetaLondresen,etanazioarteko itsas zuzenbidean espezializatu zen. Sporting Klubaren sortzaileetako izan zen (1889). 1904an, Londresen, Nazioarteko Federazioaren sorreran parte hartu zuen, eta federazioko kide izan zen handik hil arteko guztian. KantaurikoKlubNautikoenFederazioko idazkaria izan zen, eta, 1906an, Espainiako Bela Federazioaren sustatzailea. 1907an, Espainiako ordezkaria izan zen Nazioarteko Bela Federazioa (International Union)sortzekoekimenean.Gizonalaia zen, baina, aldi berean, oso zorrotza: ez zuen zalantzarik izan Alfontso deskalifikatzeko, estropada baten irteeran atzeratzeagatik, eta, 1938an, Sporting Kluba utzi zuen, erregearen erretratuaren ordez Francorena jarri zutelako. Victoria (1880–1970) sevillarrarekin ezkondu zen, eta, beraz, Félix Urcola abeltzainarenkoinatuaizanzen.Haren anaia Enrique (1874–1961) eskultorea izan zenMadrilen.\nTomás Zubiría (1857–1932). Sporting Klubeko eta Abrako Itsas Klubeko presidentea izan zen. 1907an, Zubiríako konde izendatu zuten. 1894an, Bizkaiko Labe Garaien Kontseilura iritsi zen, eta presidente izan zen handik hil arteko guztian. Bilboko Elkarte Filarmonikoaren sortzailea izan zen (1896), eta Jesús Guridiren mezenas (Guridik, gasteiztarra jaiotzez, Bilbokoa zuen amaren aldeko familia-adar bat, Nicolás Ledesma aragoitar musikariaren ondorengoa) hark 1904an Europan zehar egindako ikasketa-bidaian. Belarekiko zaletasun handia zuen, eta Abrako Itsas Klubeko presidentea izan zen 1904tik 1906ra, eta Bilboko Sporting Errege Klubekoa 1906tik 1907ra. Itsasontziak: Sogalinda II (10 metro) eta Sogalinda III (6 metro).\nPedro Laiseca AranaItsas gaietarako abokatua. izan zen, Itsas Armadako diruzaina eta Bilboko Klub Nautikoko presidentea. 1900ean, Long Islanden (New York) eraikitako yate dotore bat ekarri zuen AEBetatik. Aurrena, Bordeleraino eraman zuten, bapore batean (ikus, horri buruz, 1900eko urriaren 10eko Mundo Naval Ilustrado aldizkaria), eta, handik Bilbora, Laisecak berak ekarri zuen gero.\nYohn anaiak: José María Yohn Zayas (Bilbo, 1878) eta Rafael Yohn Zayas (Bilbo, 1882). Haien aitona, Leandro Yohn (1805–1818), 1813an iritsi zen Bilbora, Bohemiatik, (garai hartan, austrohungariar inperioaren barruan zegoen Bohemia) etorritako lagun Alemaniar baten burdindegian lan egitera. Urigüen familiako emakume batekin ezkondu zen, eta Sociedad Bilbaina elkarteko eta Klub Nautikoko kide egin zen. Yohn familiak hainbat laguntza eman zituen hiribilduko hobekuntza proiektuetarako: 1884an, esate baterako, Nerbioi ibaiaren barran naufragoak salbatzeko estazio bat eta Portugaleten helburu bererako local bat eraikitzeko laguntza eman zuen. 1887ko irailean, Evaristo Churruca jaunaren omenaldian parte hartu zuten, diru-laguntza eskainiz. 1907ko irailaren 7an, Rafael eta Jose John anaiek Abrako Sonderklasse nazioarteko estropada irabazi zuten, Enrique Careagaren Asturiasko Printzesa bailandrarekin (Gabnoo izeneko ingeles bat izan zen eskifaiako hirugarren kidea). Alfontso XIII.a erregeak zuzenean zoriondu zituen, eta Arruek bere lagun Torcida kazetariaren argazkia baliatu zuen bere margolanerako. Yohn anaiak nabigatzaile arropatan jantzita agertzen dira oraindik argazkian (elastiko zuria, gorbatarik gabe), baina clubman jaka urdina daramate soinean.\nJosé Antonio de Arana Urigüen (1872–1909). Sporting Klubeko presidentea. Bostongo Sonderklasse estropadetan parte hartzeko proiektuaren arima izan zen, Kiel Club eta Marbleheadeko bat sinatu zutenean Roosevelt Kopa irabazteko. Irene Churruca Murgarekin ezkondu zen. Sportingeko presidentea zen koadroa margotu zen garaian, baina handik gutxira hil zen. 1910ean, haren anaia Luis Aranak hartu zuen parte estropada horretan, Eduardo AstigarragaetaJuanZavalarekinbatera, Chonta ontziarekin. Anaiaren omenez, ontziari izena aldatu eta Marblehead ipinizioten.\nJosé Ferrándiz y Niño (Sevilla, 1847–Madril, 1918). Espainiako Armadako almirantea izan zen. Estropada hori jokatu zen garaian, Itsas Armadako ministroa zen, bigarren aldiz bere bizitzan. hondamendiaren ondoren, bera izan zenEspainiakoarmadaren—etabatez\nPlácido Allende Plágaro 1861–Bilbo, Meatzetako ingeniaria eta politikaria izan zen, eta Klub Nautikoko presidentea. Politikari gisa, Gorteetako diputatuaizanzen,Markinakobarrutitik, 1898tik 1899ra, 1899tik 1901era 1901etik 1903ra; Bizkaiko senataria 1904tik 1911ra, eta Bilbokoalkatea.\nPedro Mac Mahon Aguirre 1930). Itsas Klubeko presidenteordea. merkatari irlandar baten ondorengoa zen. 1887an ezkondu zen, Sofia Jacquet Lasallerekin. NavalenpresakoetaBancode Vizcaya banketxeko kontseilaria izan zen. 1920an, MacMahoneko markes izendatu zuten. Haren alabetako bat Ramón de la Sota Aburtorekin ezkondu María Mestayer osaba zen Ramón de la\nLuis de Ocharan Mazas (1858–1926), meatze-ingeniaria, astronomoa eta argazkilari ezaguna, JoaquíndeMazasenbilobazen,Santa Anaren sortzailea eta Zabalguneko Mazas etxearen sustatzailea; mende aldaketaren Espainiako industriako pertsonaia nabarmena izan zen, Madrilgo Metropolitar Konpainiaren Banco de Vizcaya eta Banco Naviero Minerobanketxeenaholkularia,besteak beste. Castron, bere izena daraman kaia eraikitzeko agindu zuen, Bilbotik egindakojoan-etorrietanbereitsasontzi partikularra bertan Glasgowen eraikitako lurrun-ontzi zuen. Castron zuen etxea, Toki Eder, 1909aneraikizuenEladioLaredok,inspiratua, 1913inguruan.\nEnrique González de Careaga Bishop (Mazatlán, 1872–Bilbo, Nabigatzaile bikaina eta finantzaria. eta errege-familiaren itsasontzietako komodoroa izan zen, baita familiako kontuen arduraduna ere. Josefina Urigüenekinezkonduzen.Careagagizon aktiboa izan zen inbertsio kirol mota guztietan, eta oso diskretua. 1903 eta 1906 artean, Athletic Clubeko José, “Morrosco” ezizenez ezaguna, Madrilgo Estremera hegazkin-eskolan pilotu egin zen, eta behin Gerra Zibila hasita, bere anaia Alfonso Altuna-Mendi itsasontzi-presondegian hil zutela jakin zuenean, bere burua eskaini zion Francoren Abiazio Militarrari.\nAndrés Mellado (Malaga, 1846– Biarritz, 1913). Abokatu, kazetari politikari liberala izan zen. El Imparcial egunkariko zuzendaria izan hamar urtez, eta Espainiako Akademiako kidea (“K” aulkia bete zuen), 1912tik. Instrukzio Publikoko etaArteEderretakoministroaizan1903 eta 1905 artean, eta eta Malaga hiriaren zale amorratua. Alfontso XIII.ak sarritan gonbidatzen zuen Kantauriko estropadetara, horregatik darama infanteen janzkera bera. Biarritzen hil zen, pneumonia sendatzera hara\nErretratu horiek kazetaritza-lanetako beste karikatura batzuekin aldera ditzakegu: Siul Prallezi-ren (palindomoa) liburukoekin, esaterako: Bilbao. Caricaturas de empresarios y personajes ilustres de Neguri, ca. 1925, Jerez-en egindako litografia-edizioa: 28,5 x 35,5 cm-ko koadernaketa-lan batean itsatsitako 20 litografia; 57 x 35,5 cm-ko koadernaketa-lan batean itsatsitako 3 litografia; azal gogorreko koadernaketa- lana. [itzuli]\nBernabé Mendizábal Aldámiz- Echevarría (1870–1938). Jaiotzez Puerto Ricokoa zen. Lanbidez, jabea. Leonor Amezaga santurtziarrarekin ezkondu zen, eta Santurtziko alkatea izan zen, 1914an (urtebete baino ez zuen eman karguan). ‘Bellamar’ etxea eraiki zuen bertan. Bi seme hegazkinlari hil zitzaizkion Gerra Zibilean. Nena itsasontzia (9 metro) izan zuen, gero Luis Salamancak erosiko ziona. [itzuli]\nLa Monarquía egunkarian, 1913/ VIII/30. [itzuli]\nLa Vida Marítima aldizkarian, 1913/IX/10. [itzuli]\nPortugaleteko Burdinazko kaia Evaristo Churruca ingeniariak diseinatu zuen, nabigazioa errazteko eta istripuak eta naufragioak saihesteko. Eraikuntza-lanak 1881ean hasi ziren, eta 1887an amaitu. 800 metroko luzera du. Lehenengo 600 metroak burdinazko armazoiz eginda daude, eta gainerako 200 metroak, harriz. Algortako kontra- moilan, beste itsasargi bat zegoen, 1903an piztu zena. Olatu-hormak eta kontra-moilak osatzen zuten orduan kanpoko portuaren balizamendua. [itzuli]


Arazo gehiago iPad berriarentzat; orain, bateria – EuskaDigital – Sarean Zehar\nPosted on 28 martxoa, 2012 by sareanzehar\nDisplayMate konpainiako presidenteak egiaztatu duenez, iPad berriaren bateriak % 100 kargatuta dagoela adierazten duenean, errealitatean % 90 dago.\nRaymond Soneira DisplayMate konpainiako presidenteak akatsak atzeman ditu Appleren iPad berriaren baterian. Hain zuzen ere, bateriak % 100 kargatuta dagoela adierazten duenean, errealitatean % 90ean dagoela egiaztatu du.\nBere esanetan, bateriak % 100 kargatuta dagoela adierazten duenean, beste ordu bat behar da benetan guztiz kargatzeko.\nCNBC telebista-katean egindako adierazpenetan, Applek azaldu du bateriak % 100 adierazten duenean kargatzen jarraitzea “kaltegarria” izan daitekeela haren biziraupenarentzat.\nSoneiraren ustez, baina, adierazpen horrek ez du zentzurik: “Bateriaren biziraupenarentzat kaltegarri dena haren softwarea eta hardwarea dira”. Horren ildotik, bateriak % 100 kargatuta dagoela jakin badaki, harrezkero kargatzeari utzi beharko liokeela iritzi dio.\nHori horrela, DisplayMateko presidenteak salatu du iPad berriaren bateria kaltetu egingo dela % 100era heldu bezain pronto deskonektatzen ez bada.\nSarean Zehar 159 – #GE09\nSarean Zehar 63


20.900€ de donación al Banco de Alimentos de Gipuzkoa y a Mundukide 20.900€ko donazioa Gipuzkoako Elikagai bankuari eta Mundukideri - Mondragon Goi Eskola Politeknikoko albisteak - Mondragon Unibertsitatea\nCovid-19ak eragindako krisia dela eta Mondragon Goi Eskola Politeknikoan urtero ospatzen diren hainbat ekintza eta jarduera ezin izan dira aurrera eraman, hala nola, maiatzean ospatzen den fakultateko festa edo langileek uztailean egin ohi duten txango kulturala. Hau dela eta, aurreikusitako aurrekontua xahutu ez denez, bai Ikasle Kontseiluak eta bai langileen Kontseilu Sozialak ere diru hori gobernuz kanpoko erakundeetara bideratzea erabaki dute.\nIkasle Kontseiluak 15.900€ donatu dizkio Mundukide erakundeari. Garapen bidean dauden hegoaldeko herrialdeetan lankidetza proiektuak eramaten ditu aurrera Mundukidek eta MONDRAGON korporazioko kooperatiben babesa du. Aurtengoan Mondragon Goi Eskola Politeknikoko ikasleek ere euren ekarpena egin nahi izan diote Mundukidek garapen bidean dauden herrialdeetan martxan dituen kooperazio edo lankidetza proiektuei.\nKooperatibako langileak ordezkatzen dituen Kontseilu Sozialak aldiz, 5.000€ko donazioa Gipuzkoako Elikagai Bankuari bideratzea erabaki du. Langileek aukera izan dute hainbat proiekturen artean beraien bozka emateko, eta Elikagaien Bankuak lortu du babes gehien. Honenbestez, Mondragon Goi Eskola Politeknikoko langileen kolektiboak babesa eman nahi izan dio COVID-19ak sortu duen krisia dela eta kaltetuen izan diren kolektiboei.


Ama-Lur enpresak kudeatuko du Arkupe kultura etxea - Aretxabaleta - Goiena.eus\nAma-Lur enpresak kudeatuko du Arkupe kultura etxea\nMirari Altube 2008-10-23 14:16\nMartitzenean, hilak 21, egindako ezohiko osoko bilkuran erabaki zuen udalbatzak Arkupe kultura etxearen ardura zeini eman. Enpresa bi aurkeztu ziren uztailean egindako deialdira: Amurrioko Errexal eta Portugaleteko Ama-Lur. Kultura teknikariak egindako txostena kontuan hartuta, Ama-Lur hautatu zuen udalbatzak aho batez.\nUztailean egindako deialdia bigarrena zen, lehena martxoan egin zuelako Udalak. Orduan hainbat aretxabaletarrek osatutako Jaiki elkartea aurkeztu zen, baina desadostasunak tarteko ezetza eman zuen. Kultura zinegotzi lanak egiten dabilen Edorta Mendietak jakinarazi zuen lehiaketaren oinarriek eskatzen dutena betetzera joan direla orain aurkeztutako biak, eta hortik kanpo ez dutela ekarpenik egin. Hala, puntuazio altuagoa jaso du Ama-Lurrek, baina hau ere ez da ailegatu %50era.\nAma-Lur enpresa lehenbailehen hasiko da Arkupeko egitarauak antolatzen eta Udaleko Kultura Sailarekin lanean. Hala ere, azaroko egitaraua Kultura Saileko arduradunek antolatuko dute. Dagoeneko lanean dauden langileak onartzeko asmoa du. Urtebeterako egingo diote kontratua Ama-Lurri, eta hori pasatutakoan beste urtebete luzatuko diote aparteko arazorik izan ez bada.


Ikasleak "onik" egon dira ikastetxe barruan. "Badaezpada" inguruan aparkatuta zeuden bi auto zartarazi dituzte, eta 15:00ak aldera, operazioa bukatutzat eman du Jendarmeriak, bilatzen zituzten bi pertsonak aurkitu gabe.\nHiriburuko Aturri eskolak perimetralki itxita jarraitzen du ''legez kanpo norbait sartu'' delakoan\nJendarmeriak Hiriburuko (Lapurdi) Aturri kolegioa perimetralki itxi du lau orduz "legez kanpo norbait sartu" delakoan, baina ez dute inor topatu. Ikasleak eraikinaren barruan egon dira tarte guztian, "onik", Pirinio Atlantikoetako Prefekturak jakinarazi duenez.\n11:00ak baino apur bat lehenago piztu da alerta, eta Jendarmeriak segurtasun plana (PPMS delakoa) jarri du martxan. 15:00ak aldera, alerta bertan behera geratu dela iragarri du Philippe Le Moing-Surzur Baionako suprefetak.\nJendarmeak eta Armadako soldaduak bertaratu dira operazioan parte hartzeko. Ikastetxea goitik behera miatu dute, "zailtasunik gabe". Philippe Le Moing-Surzur Baionako suprefetaren arabera, bi pertsonaren bila aritu dira, baina ez dituzte topatu. Ikerketak zabalik dirau.\nIkasleak, 700 bat, "onik" egon dira ikastetxe barruan, zegokien ikasgelan, maisu-maistrekin batera.\nPrefekturak telefono zenbakia jarri du (05 59 82 22 01) ikasleen familiei informazioa emateko, eta eskatu die eremura ez hurbiltzeko. Senitartekoak Baionako Ikea dendaren aparkalekuan bildu dira, gertakariak bertatik bertara ezagutzeko.\n13:15 aldera, militar bat hurbildu zaie eta "lasai" egoteko esan die senitartekoei: "Zuon haurrak ez daude arriskuan".\nHandik gutxira, Prefekturak jakinarazi du "badaezpadako bi leherketa" egin dituztela susmagarriak ziren eta kolegio inguruan aparkatuta zeuden bi autoren harira. Ez da inor zauritu. Suprefetaren hitzetan, ibilgailuen jabeak nortzuk diren egiaztatu nahian dabiltza.