Ορθόδοξος Συναξαριστής-Αγιολόγιο Κελτών Αγίων & Πάντων των Αγίων: Άγιοι: 29 Ιανουαρίου\nἸγνάτιος ὁ Θεοφόρος, 2ος Ἐπίσκοπος Ἀντιοχείας Συρίας, ἱερομάρτυς στή Ρώμη, Ἀποστολικός Πατέρας, μαθητής Ἀπ. Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου (20/12, +107) [29/1 ἀνακομιδή λειψάνων]\nΒαλέριος Ἐπίσκοπος Trier Γερμανίας (29/1, +320)\n7 μάρτυρες στά Σαμοσάτα Συρίας: Ἄβιβος, Ἰάκωβος Ἰουλιανός, Παρηγόριος, Ρωμανός, Ὑπερέχιος καί Φιλόθεος (29/1, +297)\nΣορβῆλος καί Βεβαία ἡ ἀδελφή του, μάρτυρες στήν Ἔδεσσα Συρίας (29/1 καί 15/10, +110)\nΒαρσίμιος Ἐπίσκοπος Ἔδεσσας Συρίας, ὁμολογητής (29/1, +114)\nΧρυσή μάρτυς (29/1, +41-54)\nΣιλουανός Ἐπίσκοπος Ἐμέσης Συρίας, Λουκᾶς Διάκονος καί Μώκιος ἀναγνώστης, μάρτυρες στή Συρία (29/1, +284)\nΒολόκ (St Voloc) ἱεραπόστολος Σκωτίας ,Ἐπίσκοπος, ἀπό ἰρλανδίας (29/1, +724)\nΚωνσταντίνος Ἐπίσκοπος Perugia Ἰταλίας, ἱερομαρτ. (29/1, +170)\nἈφράατος/Ἀκεψιμᾶς ὁ Πέρσης, ὅσιος (29/1, +370)\nΣαβινιανός μάρτυς στήν Troyes Γαλλίας, ἀπό Σάμο Ἑλλάδος (29/1, +275) [Σύναξι 1η Κυριακή Αὐγούστου]\nΚαισάρειος Διάκονος στήν Angouleme Γαλλίας (29/1, +1ος αἰ.)\nΣουπλίκιος Ἐπίσκοπος Bourges Γαλλίας (29/1, +591)\nἈκουϊλίνος Ἐπίσκοπος Milan Ἰταλίας, ἱερομάρτυς, ἀπό Γερμανία (29/1, +650)\nΛαυρέντιος Ἐπίσκοπος Τουρώφ, στή Λαύρα Σπηλαίων Κιέβου (28/1, +1194)\nΓεράσιμος Ἐπίσκοπος Perm Ρωσίας (29/1, +1441) [σύναξι 29/1]\nΠιτιρίμ Ἐπίσκοπος Perm Ρωσίας (19/8, +1445) [σύναξι 29/1]\nἸωνᾶς Ἐπίσκοπος Perm Ρωσίας (29/1, +1470) [6/6 ἀνακομιδή λειψάνων]\nἸγνάτιος Ἐπίσκοπος Smolensk (29/1, +1210) [Ἁγιολόγιο Ρωσίας]\nἸγνάτιος ὁ Σιναΐτης, ὅσιος Πρεσβύτερος καί Πνευματικός, ἀπό Ρέθυμνο Κρήτης (29/1, +? αἰ.)\nἉγία Φλώρα (St Flora) ἡ λαϊκή μαγείρισσα, ὁσία στή Μονή τοῦ Kildare Ἰρλανδίας (+523)\nἈπό τήν Ποιητική Συλλογή "Ζωγραφίζοντας Φύλλα"\nΆγιος Γκίλντας / Γκίλτας (St Gildas) ο σοφός, όσιος στη Νήσο Rhuys Γαλλίας, 1ος Βρεταννός ιστορικός και ἐκκλησιαστικός συγγραφέας (+570) Προστάτης ιστορικῶν καί συγγραφέων] 29 Ιανουαρίου\nΆγιος Δημήτριος ο Χιοπολίτης, νεομάρτυς στή Κωνσταντινούπολη, από Χίο (+1802)\nΟ Άγιος Νεομάρτυς Δημήτριος μαρτύρησε στην Κωνσταντινούπολη στις 29 Ιανουαρίου 1802.\nΚαταγόταν από τη νήσο Χίο, από τη συνοικία Παλαιόκαστρο. Οι γονείς του ήσαν απλοί και ευσεβείς άνθρωποι.\nΟ άγιος με τον μεγαλύτερο αδελφό του Ζαννή πήγε στην Κωνσταντινούπολη για αναζήτηση εργασίας, όπως έκαναν τότε πολλοί. Εργάζονταν λοιπόν στην Κωνσταντινούπολη ως κλητήρες. Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα ο Ζαννής παντρεύτηκε. Ο Δημήτριος επίσης μετά από κάποια χρόνια αρραβωνιάστηκε μια νέα από το Σταυροδρόμι (συνοικία της Κωνσταντινούπολης) χωρίς όμως τη γνώμη του αδελφού του και των προϊσταμένων της εργασίας. Οργίστηκαν τότε ο αδελφός και οι προϊστάμενοι και τον έδιωξαν και από το σπίτι και από την εργασία.\nΣτο σπίτι που πήγε δεν ήταν ο ίδιος ο Τούρκος αλλά η κόρη του, η οποία μόλις είδε τον Δημήτριο κυριεύτηκε, ως άλλη Αιγυπτία, από σαρκικό έρωτα. Ο Δημήτριος τότε ήταν είκοσι δύο ετών και πολύ όμορφος. Έτσι χωρίς να υποψιαστεί τίποτα ο νέος σκέφτηκε εκείνη να πραγματοποιήσει τον σκοπό της. Τον δέχτηκε με πολλή χαρά, ανέβα, του λέει, και κάθησε μέχρι να έρθει ο πατέρας μου. Μετά από λίγο του έφερε ένα δίσκο με καφέ και καπνό κι ενώ τον κερνούσε του λέει, τώρα δεν γλυτώνεις από τα χέρια μου, ή πρέπει να γίνεις τούρκος ή να κοπεί η κεφαλή σου και να χάσεις τη ζωή σου. Όπως γράφει ο ίδιος ο άγιος στο γράμμα προς τους γονείς του, τι να κάνω ο δυστυχής; για να μην πάω αξομολόγητος, ως αμαρτωλός που ήμουν, υποχώρησα και χωρίς να θέλω δέχτηκα την βρωμερή πίστη τους.\nΑμέσως ο πόνος και η θλίψη άρχισαν να κατατρώγουν μέρα και νύχτα την καρδιά του. Δεν μπορούσε να φύγει όμως γιατί τον φύλαγαν με πολλή προσοχή μέχρι να συνηθίσει δήθεν την καινούργια ζωή.\nΜετά από δυο μήνες ευδόκησε η θεία χάρις και βρήκε την ευκαιρία, τον καιρό του ραμαζανιού, που όλοι κοιμόντουσαν αναίσθητοι από το πολύ φαΐ, και κάνοντας τον σταυρό του έφυγε από εκείνο το σπίτι. Πήγε στο Σταυροδρόμι και κρύφτηκε στο σπίτι κάποιου φίλου του Χριστιανού. Έκλαιγε και ξέσχιζε τα μάγουλά του για το μεγάλο κακό που είχε πάθει. Έστειλε και κάλεσε τον πνευματικό του πατέρα και εξωμολογήθηκε με συντριβή καρδίας. Κατόπιν κάλεσε τον αδελφό του και συγχωρέθηκαν, χωρίς να του φανερώσει τον σκοπό που είχε βάλει για μαρτύριο. Έγραψε κι ένα γράμμα στους γονείς του, στο οποίο εξηγούσε λεπτομερώς την υπόθεση, ζητούσε συγχώρεση διότι τους λύπησε και τους ανακοίνωνε τον σκοπό που είχε να ομολογήσει φανερά τον Χριστό και να μαρτυρήσει. Τους έλεγε να μη λυπηθούν αλλά μάλιστα να χαρούν και να του δώσουν την ευχή τους για να εκπληρώσει τον πόθο της καρδιάς του. Άφησε δε το γράμμα ανοιχτό στα χέρια του πνευματικού για να συμπληρώσει εκείνος τα όσα θα ακολουθούσαν.\nΞεκίνησε τον πνευματικό του αγώνα με πολλή προσευχή, νηστεία, η καθημερινή τροφή του ήταν λίγο ψωμί και νερό, μετάνοιες, συνεχή αγρυπνία, σκληραγωγία και ανάγνωση πνευματικών βιβλίων. Αν και είχε θείες αποκαλύψεις για το μαρτύριό του, τις οποίες ανακοίνωνε στον πνευματικό, εκείνος, σαν έμπειρος που ήταν, αρχικά προσπάθησε να τον αποτρέψει, παρουσιάζοντάς του την ανθρώπινη αδυναμία αφ’ενός και αφ’ετέρου ότι μπορούσε να σωθεί και χωρίς μαρτύριο, πηγαίνοντας να ζήσει κάπου αλλού με περισσότερη ασφάλεια. Όμως ο άγιος επέμενε με δάκρυα και ο πνευματικός τον δοκίμασε με εντονότερο πνευματικό αγώνα, πράγμα το οποίο ο άγιος δέχθηκε με πολλή χαρά. Τελικά αφού του διάβασε τις κανονισμένες για την περίσταση ευχές, τον μύρωσε με το Άγιο Μύρο, τον κοινώνησε και τον απέλυσε με την ευχή του .\nΠαρουσιάστηκε λοιπόν ο άγιος στον καϊμακάμη λέγοντάς του:\nΆρχοντά μου, γνωρίζετε ότι εγώ ήμουν Χριστιανός αλλά με πίεσαν και με ανάγκασαν να δεχθώ την μιαρή και καταφρονημένη θρησκεία σας. Όμως εγώ ήμουν και είμαι Χριστιανός και Χριστιανός θέλω να πεθάνω. Γι’ αυτό ήρθα εδώ για να ομολογήσω μπροστά σου πως έκανα λάθος και να κηρύξω την αλήθεια της αγίας πίστεώς μου. Έκανα λοιπόν μεγάλο λάθος, το ομολογώ. Μία είναι η πίστη, των ευσεβών και ορθοδόξων Χριστιανών.\nΛέγοντας δε αυτά πέταξε κάτω το κάλυμμα της κεφαλής του και στάθηκε σιωπηλός. Ο καϊμακάμης διέταξε να του φέρουν το πεταμένο κάλυμμα της κεφαλής του και άρχισε να του μιλά με πολύ ήρεμο και απαλό τρόπο. Βλέποντας ότι ο άγιος δεν έδινε καμιά σημασία στα λόγια του, διέταξε να τον ρίξουν στη φυλακή και να τον δέσουν με αλυσίδες στα πόδια και στο λαιμό και συγχρόνως στο τιμωρητικό ξύλο.\nΤην άλλη μέρα τον οδήγησαν πάλι στον καϊμακάμη, που προσπάθησε με κολακείες και υποσχέσεις να τον κάνει να επιστρέψει στο ισλάμ. Επειδή όμως ο άγιος δεν έδινε καμία προσοχή σε όλα αυτά αλλά έμενε σταθερός στην πίστη του Χριστού, διέταξε με απειλές να τον κλείσουν πάλι στη φυλακή.\nΣυνέβη τότε να πεθάνει αιφνιδίως ο καϊμακάμης. Ο καινούργιος που ανέλαβε συνέχισε τις προσπάθειες πότε με απειλές, πότε με κολακείες, χωρίς να καταφέρει τίποτε. Τον έστειλε και στον δικαστή μα κι εκείνος, παρά τις απειλές, τις φοβέρες, τα ταξίματα, δεν μπόρεσε να κάνει κάτι, έτσι τον έστειλε πάλι πίσω. Συνέχισαν τα βασανιστήρια με πολλή σκληρότητα. Του έδωσαν πάνω από επτακόσιους ραβδισμούς, τον ξάπλωσαν κάτω και του έβαλαν στα πόδια το τιμωρητικό ξύλο, έριχναν κάτω από το σώμα του νερό το οποίο πάγωνε, γιατί ήταν χειμώνας και έκανε φοβερό κρύο, προξενώντας του φρικτή οδύνη. Μέχρι και τούβλα αναμμένα του έβαλαν στο πρόσωπο. Υπέμενε όμως ο γενναίος του Χριστού αθλητής με πολλή καρτερία αλλά και αγαλλίαση, δοξάζοντας τον Θεό που τον αξίωνε να πάσχει για χάρη Του.\nΟι συμπατριώτες του εν τω μεταξύ στην Κωνσταντινούπολη που έμαθαν τα γεγονότα συγκέντρωσαν χρήματα για να τον απελευθερώσουν ως τρελλό, πράγμα που δέχτηκαν οι Τούρκοι, το απέρριψε όμως ο άγιος του Θεού μάρτυς, μηνώντας τους να προσεύχονται να τελειώσει άξια τον δρόμο του.\nΤον οδήγησαν στον τόπο της εκτέλεσης, όπου γονάτισε μόνος του και λέγοντας «Μνήσθητί μου, Κύριε, εν τη βασιλεία Σου» δέχτηκε τον δι’αποκεφαλισμού θάνατο.\nπ. Δημήτριος Γκαγκαστάθης, Πρεσβύτερος στόν Πλάτανο Τρικάλων (29/1, +1975) [Κοίμηση]


Οι Μακεδόνες ως παράγοντας ενοποίησης των Ελλήνων - Ancient Hellas\nΟι Μακεδόνες ως παράγοντας ενοποίησης των Ελλήνων\nΗ ιστορία της Μακεδονίας αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας της Ελλάδας. Δε νοείται Ελλάδα χωρίς τη Μακεδονία. Αυτή ένωσε στην αρχαιότητα τους Έλληνες, που ήταν διηρημένοι σε μικρά κρατίδια, και δημιούργησε τη μεγάλη Ελλάδα στις τρεις ηπείρους.\nΤο 5ο και 4ο αιώνα π.Χ. οι ελληνικές πόλεις αλληλοσπαράζονταν. Τρομερό μίσος επικρατούσε ανάμεσά τους. Όποια αναδεικνυόταν ως αρχηγός κρατούσε φόρου υποτελείς τις άλλες πόλεις. Ο Φίλιππος Β΄ (353-336 π.Χ.) κυριάρχησε σ’ όλη τη Μακεδονία και απώθησε τους Ιλλυριούς οριστικά στη χώρα τους. Κατέλαβε τις αποικίες των διαφόρων πόλεων της Νότιας Ελλάδας στη Χαλκιδική και προσάρτησε όλη τη Μακεδονία μέχρι το Νέστο ποταμό στο κράτος του.\nΗ διαιρεμένη σε κρατίδια Νότια Ελλάδα θέλησε να αντισταθεί στο ενωτικό πρόγραμμα του Φιλίππου Β,΄ αλλά αυτός νίκησε ολοκληρωτικά στη μάχη της Χαιρώνειας της Βοιωτίας όσους συνασπίστηκαν εναντίον του. Το 338 π.Χ. ανακηρύχθηκε στην Κόρινθο απ’ όλους τους Έλληνες, πλην των Σπαρτιατών, ως αρχηγός και αρχιστράτηγος των Ελλήνων στην κοινή εκστρατεία τους κατά των Περσών, του αιώνιου δηλ. κοινού εχθρού τους.\nΟι βασιλείς της Μακεδονίας Φίλιππος B΄ και M. Αλέξανδρος έσωσαν την Ελλάδα από την κατάσταση του αλληλοσπαραγμού. Σταμάτησαν τους ενδοελληνικούς πολέμους και ένωσαν όλες τις ελληνικές πόλεις. Δημιούργησαν τη μία Ελλάδα. Απάλλαξαν τις ελληνικές πόλεις από τη δεσποτική τυραννία των βαρβάρων Περσών και τους προσέφεραν ελληνική κηδεμονία, λέει ο ιστορικός Πολύβιος .\nΌμοια και ο ρητοροδιδάσκαλος Ισοκράτης τονίζει, ότι οι Έλληνες θα πρέπει να ευγνωμονούν το βασιλέα της Μακεδονίας Φίλιππο B΄, διότι αυτός τους προσέφερε ελληνική κηδεμονία και τους απάλλαξε από τους βαρβάρους.\nΠηγή Καλλέρη, Το ζήτημα της καταγωγής των Μακεδόνων, σε: Μπαμπινιώτη (επιμ. έκδ.),\nΗ γλώσσα της Μακεδονίας, σελ. 144. Πολύβιος, Ε΄ 103, 9. 6.\nΙσοκράτης, Φιλιππικός ΞE΄,154, ιβ΄ 127νβ


ΚΙΝΗΜΑ ΥΠΕΡΒΑΣΗ: ΚΙ ΟΜΩΣ ΟΙ ΔΙΚΑΣΤΕΣ ΕΒΓΑΛΑΝ ΣΩΡΗΔΟΝ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ !!!\nΚΙ ΟΜΩΣ ΟΙ ΔΙΚΑΣΤΕΣ ΕΒΓΑΛΑΝ ΣΩΡΗΔΟΝ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ !!!\nΤη σκληρή κριτική που ασκήθηκε στο πρώτο lockdown του Μαρτίου στους δικαστές που αντιδρούσαν στην διαφαινόμενη παράταση του δικαστικού έτους και την μείωση των αποκαλούμενων δικαστικών διακοπών, διαδέχτηκε η σκληρή αλήθεια των αριθμών.\nΠως οι δικαστές μπορεί να μην ανέβηκαν στην έδρα να δικάσουν, έκατσαν όμως στα γραφεία τους και σε μεγάλο βαθμό εξέδωσαν (έγραψαν δηλαδή) δικαστικές αποφάσεις. Γεγονός κομβικό για να ξεστοκάρει σε αυτό το επίπεδο η Δικαιοσύνη. Οι κακεντρεχείς θα πουν πως αυτό είναι αποτέλεσμα των νουθεσιών – τότε- του Υπουργείου Δικαιοσύνης και της ηγεσίας του Αρείου Πάγου που το ζήτησαν προκαλώντας ενόχληση στις συνδικαλιστικές ενώσεις. Θα προτιμήσω να το αξιολογήσω ως στάση υπευθυνότητας των δικαστών.\n– Βάση των επίσημων στοιχείων, από την έναρξη της αναστολής των λειτουργιών του Πρωτοδικείου αρχες Μαρτίου μέχρι και τις 30 Απριλίου δημοσιεύθηκαν πάνω από 6000 αποφάσεις και πλέον των 2.500 Διαταγών Πληρωμής.\n-Συνολικά στο Πρωτοδικείο Αθηνών και μόνο, το διάστημα της πρώτης καραντίνας δημοσιεύτηκαν πάνω 6.500. Με βάση τα επίσημα στοιχεία (που είχε παραθέσει με άρθρο του ο πρόεδρος της Ένωσης Δικαστών Εισαγγελέων Χρ. Σεβαστίδης για τις πολιτικές και όχι ποινικές αποφάσεις) το έτος 2019 εκδόθηκαν κατά μέσο όρο 5.695 το μήνα. Αρα υπήρξε μια αύξηση που σημειώθηκε αυτό το διάστημα ξεπερνά κατά πολύ το 10%.\nΣτο Εφετείο Αθηνών το έτος 2019 μηνιαία 606, στο Εφετείο Θεσσαλονίκης το ίδιο έτος κατά μήνα 243.\nΣτο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης το έτος 2019 κατά μήνα 997.\nΣτο Ειρηνοδικείο της Αθήνας το έτος 2019 εκδόθηκαν κατά μήνα 5.637.\nΣτο Ειρηνοδικείο Θεσσαλονίκης το έτος 2019 εκδόθηκαν κατά μήνα 261.\nΤι δείχνουν όμως τα στοιχεία για το νέο Locdown :\n-Σύμφωνα με αυτά το δίμηνο Νοεμβρίου – Δεκεμβρίου εκδόθηκαν στο Πρωτοδικείο Αθηνών περίπου 8.500 πολιτικές αποφάσεις και στο Εφετείο 1.200 αποφάσεις.\n-Στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης το τρίμηνο Νοεμβρίου- Δεκεμβρίου- Ιανουαρίου εκδόθηκαν 2.000 πολιτικές αποφάσεις.\nΣυμπερασματικά οι δικαστές σπεύσουν να εκδώσουν αποφάσεις: “ Τονίστηκε με παράθεση στατιστικών στοιχείων ότι και στη δεύτερη περίοδο του lockdown οι δικαστικοί λειτουργοί εξακολούθησαν να εκδίδουν δικαστικές αποφάσεις στον ίδιο ρυθμό με τους προηγούμενους μήνες και ότι μεγάλος αριθμός πολιτικών και ποινικών δικών πραγματοποιήθηκε από το Νοέμβριο μέχρι και σήμερα. Συμφωνήθηκε ότι η σύντομη κάλυψη των δικασίμων που ματαιώθηκαν και ο εκ νέου προσδιορισμός ενός μεγάλου τμήματος αυτών θα έχει ως συνέπεια να μην επηρεαστεί ο χρόνος των δικαστικών διακοπών”, ανέφερε σε πρόσφατη συνάντηση με τον Υπουργό Δικαιοσύνης το προεδρείο της Ένωσης Δικαστών Εισαγγελέων.\nΕτικέτες ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ , ΔΙΚΑΣΤΕΣ , ΚΟΡΟΝΟΪΟΣ , ΠΑΝΔΗΜΙΑ


Ας νιώσουμε λίγο ...γέροι! - Page 4 - Βιώματα - Καταστάσεις / Γεγονότα - Retromaniax\nΤις προάλλες μία συμμαθήτριά μας είχε την ιδέα να κάνει ένα γκρουπ για τα 20 χρόνια αποφοίτησης του σχολείου μας. Είδα πολλούς συμμαθητές μου/μέλη του γκρουπ μετά από τόσα χρόνια και έπαθα πλάκα. Τι άσπρα μαλλιά, τι φαλακροί, τι άσπρα και αραιά μαλλιά μαζί. Ορισμένοι πραγματικά αλλοιώθηκαν τελείως (το Τσέρνομπιλ λες; ) Εντάξει, δεν λέω κι εγώ ότι είμαι ίδιος μετά από τόσα χρόνια αλλά εν πάσει περιπτώσει θεωρώ ότι είμαι σε καλύτερη κατάσταση. Φυσικά υπάρχουν και κάποιοι που είναι καλύτεροι τώρα από τότε. Το σίγουρο είναι ότι πολύς κόσμος αναρωτήθηκε πως πέρασαν 20 χρόνια. Εμ, περνάνε τα άτιμα και αφήνουν ανεξήτιλα τα σημάδια τους.\nΝαι συναγωνιστρια...θερτυ γιαρς!! Παλιοσειρες. Θα σεβεστε οι υπολοιποι!\nEdited May 13 by metalcandyman\nΠιασε ενα μπουκαλι να κανω και καμια εντριβη\n17 hours ago, foutix said:\n6 hours ago, johnny19818 said:\n@domnikiΕν μέρει έτσι είναι. Στα 38 λίγο πολύ όποιος/α είναι να δημιουργήσει οικογένεια το έχει κάνει (ιδιαίτερα για τις γυναίκες υπάρχει και ο βιολογικός παράγοντα) και από εκεί και μετά και το σχόλιο περί κρίσης δένει το γλυκό...\nΈχω μπέιμπι φεις ευτυχώς , πέντε έξι χρόνια τα κρύβω ανετα


Τα οφέλη της Νομισματικής Ένωσης | OffLine Post\nΑρχικήΟικονομίαΤα οφέλη της Νομισματικής Ένωσης\nΠηγή εικόνας: epc.eu\nΗ δημιουργία ενός κοινού νομίσματος δεν είναι απλή υπόθεση και σίγουρα ενέχει πολλούς κινδύνους, σε περίπτωση που χρησιμοποιείται για λάθος σκοπούς. Πριν, όμως, αναλύσουμε τις προκλήσεις που επιδέχονται οι ενώσεις αυτές, θα πρέπει να αναφερθούμε στα οφέλη της. Μπορεί το κόστος ενός κοινού νομίσματος να συνδέεται με τη μακροοικονομική πολιτική, ωστόσο, τα οφέλη της διακρίνονται κυρίως σε περιβάλλον μικροοικονομίας. Υπό το πρίσμα αυτό, το πιο εμφανές όφελος έγκειται στο γεγονός ότι η αποδοχή ενός κοινού νομίσματος εξαλείφει τα κόστη συναλλαγών των εθνικών νομισμάτων. Πλέον, οι χώρες που ενώνουν τις δυνάμεις τους υπό την κατοχή ενός ενιαίου νομίσματος, δε χρειάζεται να ανησυχούν για το κόστος ανταλλαγής των εθνικών τους νομισμάτων, αλλά ούτε και για θέματα υποτίμησης ή ανατίμησης του νομίσματος (τουλάχιστον όχι στον πρωτύτερο βαθμό). Σύμφωνα με υπολογισμούς της ΕΚΤ, εξαιτίας του ευρώ εξοικονομούνται από 10-15 δισεκατομμύρια τον χρόνο, ήτοι το 0,5% του κοινοτικού τους λογαριασμού.\nΣτα έμμεσα πλεονεκτήματα της κοινής αγοράς, είναι η διαφάνεια των τιμών που προκύπτει. Γενικά, είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν τέτοιου είδους οφέλη, αλλά εμπειρικά αποδεικνύεται πως αγαθά εκφρασμένα σε ίδιες νομισματικές μονάδες είναι ευκόλως συγκρίσιμα και μπορεί ο εκάστοτε καταναλωτής να κάνει πιο αποτελεσματικές αγορές. Πρακτικά, ενισχύεται ο ανταγωνισμός εντός της Νομισματικής Ένωσης, ωστόσο, επιτυγχάνεται η ευρεία διαφοροποίηση- διασπορά των τιμών αναμεταξύ των αγορών (σουπερμάρκετ) κάθε κράτους-μέλους. Επομένως, παρά το γεγονός πως οι δασμοί στις εισαγωγές προϊόντων και γενικότερα περιορισμοί στο εμπόριο καταργούνται, η ύπαρξη συνόρων δημιουργεί εμπόδια. Το γεγονός αυτό παρατηρείται και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία, βέβαια, υποστηρίζει πως πλέον η διασπορά παραμένει σταθερή και τείνουν οι αγορές μεταξύ τους σιγά-σιγά να εισέρχονται στην επιθυμητή σύγκλιση. Παράλληλα, όμως, πλήττεται το τραπεζικό σύστημα, καθότι σημαντική πηγή εσόδων από τις τράπεζες αποτελούν τα κόστη συναλλαγών και οι προμήθειες που δέχονται. Παρόλα αυτά, δε σημαίνει πως η ζημία αυτή αντισταθμίζει τα οφέλη που προκύπτουν. Έτσι, οι τράπεζες δράττοντας την άρση περιορισμών σε εμπόριο και οικονομικές δραστηριότητες, θα πρέπει να εστιάζουν σε άλλες πηγές κερδοφορίας.\nΣτα οφέλη εγκαθίδρυσης μιας ενιαίας νομισματικής μονάδας για ένα γκρουπ εθνών, μπορεί να προστεθεί και η μειωμένη αβεβαιότητα που απολαμβάνουν. Αυτή, ιδανικά, μπορεί να οδηγήσει και στη μεσοπρόθεσμη ευημερία των κρατών. Λαμβάνοντας ως δεδομένη την αποστροφή του κινδύνου σε επίπεδο κράτους και πολιτείας, θεωρείται από τα πιο σημαντικά πλεονεκτήματα που συνθέτουν την εισαγωγή κοινού νομίσματος. Σημαντική δε, εκτός από την αίσθηση ασφάλειας των πολιτών, η ανάγκη για τις επιχειρήσεις να ελαχιστοποιούν τον κίνδυνο, εξασφαλίζοντας κατάτι μικρότερη αβεβαιότητα σε σχέση με τη συναλλαγματική ισοτιμία. Η τελευταία αποτελεί αδιαμφισβήτητα πονοκέφαλο σε επιχειρηματικά σχέδια και ορατότατο κίνδυνο ζημιογόνων δραστηριοτήτων, καθώς επηρεάζει άμεσα τις τιμές αγαθών και υπηρεσιών. Επί παραδείγματι, κατά τις αρχές της δεκαετίας του ’80, οι ΗΠΑ, υπέφεραν από πληθωριστικές πιέσεις, οδηγώντας το δολάριο σε ανατίμηση σε σχέση με τα άλλα τότε νομίσματα. Η πολιτική αυτή είχε αρνητική επίδραση στην αμερικανική βιομηχανική παραγωγή, καθιστώντας τη λιγότερο ανταγωνιστική, με αποτέλεσμα πολλές επιχειρήσεις να κλείσουν και η ανεργία να ακμάσει.\nΕπιπρόσθετα, ο κίνδυνος της αβεβαιότητας προκαλεί αβίαστα αύξηση του πραγματικού επιτοκίου, λόγω του ότι η περιρρέουσα αβεβαιότητα «χτυπά» τις επενδύσεις και την ευρύτερη διεξαγωγή επιχειρηματικών σχεδίων. Επομένως, ένας επενδυτής είναι λογικό να απαιτήσει υψηλότερο επιτόκιο, ως ανταμοιβή του αυξημένου κινδύνου που λαμβάνει. Βέβαια, αντιλαμβανόμαστε σε αυτό το σημείο, ότι εξαιτίας της οικονομικής αυτής αβεβαιότητας δημιουργούνται προβλήματα ηθικού κινδύνου και δυσμενών επιλογών, τροφοδοτώντας ακόμη περισσότερο τον συστημικό κίνδυνο.\nΠηγή εικόνας: news.uchicago.edu\nΜε την εισαγωγή, λοιπόν, του κοινού νομίσματος, μειώνεται αισθητά ο συναλλαγματικός κίνδυνος (όχι απαραίτητα όλος ο συστημικός κίνδυνος), επομένως, μπορεί, υπό μία έννοια, να υποστηριχθεί η άποψη πως οι οικονομίες οδηγούνται σε αναπτυξιακή τροχιά. Έτσι, έχουμε μετατροπή από εσωστρεφείς οικονομίες κρατών ως επί το πλείστον, σε οικονομίες κλίμακας με εξωστρέφεια και διεθνή αντίκτυπο ως μέρος μιας ευρύτερης νομισματικής οντότητας. Η εξάλειψη του κόστους συναλλαγών και αβεβαιότητας, παράλληλα με την ενθάρρυνση του διεθνούς εμπορίου, είναι το δέλεαρ για τέτοιου είδους στρατηγικές οικονομικές συμμαχίες. Συγκεκριμένα, δύναται να επιτύχουν έτι περισσότερη οικονομική μεγέθυνση, μέσω ενίσχυσης των παραγωγικών δυνατοτήτων, την απασχόληση και, φυσικά, βελτίωση συνθηκών διαβίωσης. Παρατηρείται, άλλωστε, και συσχετισμός ανάμεσα αύξηση εμπορικής δραστηριότητας μεταξύ χωρών νομισματικής ένωσης και κατά κεφαλήν εισοδήματος.\nΕκτός των εμφανών ωφελειών που αναλύθηκαν εκτενώς, αποδίδονται στη νομισματική ένωση ο διεθνισμός και οι προκλήσεις του. Ειδικότερα, αν αυτό το νόμισμα χρησιμοποιείται διεθνώς για συναλλαγές, μπορεί να αποτελέσει μέσο πολιτικής επιρροής και ισχύος στο παγκόσμιο γίγνεσθαι. Όπως οι ΗΠΑ και το δολάριο, λειτουργώντας ως συνεπαγωγή η οικονομική ισχύ με την πολιτική ισχύ σε διεθνές πλαίσιο. Το νούμερο ένα νόμισμα ευρέως αποδεκτό για συναλλαγές είναι το δολάριο. Η FED, πάνω από τα μισά δολάρια που «τυπώνει», απορροφώνται εκτός των ΗΠΑ, αποφέροντας υπερέσοδα (όχι πάνω από 1% του ΑΕΠ) στην κυβέρνηση των ΗΠΑ και, εν τέλει, στους ίδιους τους Αμερικανούς, χωρίς να κάνουν απολύτως τίποτα.\nΜια τεράστια ενότητα που ανοίγει ο διεθνισμός, όμως, δεν είναι τόσο τα έσοδα από τη χρήση του νομίσματος, αλλά οι χρηματοοικονομικές αγορές που διαπραγματεύονται. Συγκεκριμένα, ο δανεισμός σε νόμισμα, αγορά περιουσιακών στοιχείων, επενδυτικές ροές σε ομόλογα, swaps και κάθε είδους παράγωγα χρηματοοικονομικά προϊόντα. Ασφαλώς, δεν είναι απαραίτητο κάποια χώρα να είναι μέλος κάποιου κοινού νομισματικού πυρήνα, για να μπορέσει να ευδοκιμήσει χρηματιστηριακά. Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία, η Αυστραλία δεν ανήκουν σε τέτοια συνθήκη και από ό,τι φαίνεται ούτε στο εγγύς μέλλον θα βρίσκονται, καθώς η αυτάρκεια τους αρκεί για το διεθνές στερέωμα.\nΠηγή εικόνας: investopedia.com\nΣυμπερασματικά, η ιδέα ενός κοινού νομίσματος δημιουργεί αναμφισβήτητα αρκετά οφέλη στις οικονομίες, που θα συμμετάσχουν σε αυτό το εγχείρημα. Τόσο άμεσα όσο και έμμεσα, τα οφέλη διανέμονται διακρατικά και καθολικά. Η εγγύηση της ασφάλειας ως αίσθηση του «ανήκειν», ήτοι μείωση αβεβαιότητας χάρις στην οποία υπάρχει οικονομική ευημερία και χαμηλά πραγματικά επιτόκια, ο αποτελεσματικός μηχανισμός τιμών ως επέκταση του ανταγωνισμού, είναι από τα σημαντικά οφέλη μιας ένωσης. Επομένως, σαφώς υπάρχει μια βελτίωση σε οικονομικούς και κοινωνικούς όρους και δεν είναι σώφρον να γίνονται συγκρίσεις με τα προηγούμενα εθνικά νομίσματα, υποσταθμίζοντας τα οφέλη του ενός/υπερσταθμίζοντας το κόστος του άλλου. Για να είμαστε ακριβοδίκαιοι, ένα κοινό νόμισμα, για να μπορέσει να εδραιωθεί και να λειτουργήσει εύρυθμα, πρέπει να υποστηρίζεται από μια ενιαία και προπάντων κοινή πολιτική. Αν δε συμβαίνει αυτό, τότε πολύ πιθανόν να διαφαίνονται κραδασμοί στον ορίζοντα, όπου χωρίς τα απαραίτητα αμορτισέρ (πολιτική-θεσμική ενοποίηση), να κάνουν τη διαδρομή μια επίπονη διαδικασία.\nPaul Grauwe: Economics of Monetary Union, 6th Edition, Oxford University Press


Ο σκοπός του Aylon Film Archives είναι να συγκεντρώσει σε ένα διαδικτυακό αποθετήριο έναν σημαντικό αριθμό ψηφιοποιημένων φιλμ.\nΤο υλικό υφίσταται κατάλληλη επεξεργασία, συντήρηση και ψηφιοποίηση και τέλος αποκτά την απαραίτητη ιστορική του τεκμηρίωση.\nΜε τη δυνατότητα της αναλυτικής αναζήτησης και τη βοήθεια ενός λεπτομερούς χάρτη και διαφόρων ακόμη εργαλείων, ο επισκέπτης μπορεί να εντοπίσει γρήγορα το θέμα που τον ενδιαφέρει, είτε για ψυχαγωγικούς είτε για επιστημονικούς λόγους. Η τεκμηρίωση βοηθά την καλύτερη κατανόηση του υλικού και την ένταξή του σε συγκεκριμένα ιστορικο-κοινωνικά πλαίσια καθιστώντας το σε έγκυρο και σημαντικό εργαλείο της επιστημονικής έρευνας. Το αποθετήριο αυτό στόχο έχει να γίνει ένα σημαντικό αρχείο κυρίως ερασιτεχνικών φιλμ (home movies) για τη μεταπολεμική Ελλάδα.\nΤο διαθέσιμο υλικό περιλαμβάνει κινηματογραφικά φιλμ των τύπων 8mm, super 8, 9.5mm και 16mm. Πρόκειται για ερασιτεχνικά φιλμ που χρησιμοποιούνταν για οικογενειακή χρήση (home movies). Τα φιλμ καλύπτουν κυρίως τις δεκαετίες 1940-1980 και είναι γυρισμένα κατά κύριο λόγο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό.\nΗ σημασία του κινηματογραφικού υλικού είναι πολύπλευρη.\nΑπό άποψη περιεχομένου, αρχικά, έχουμε πληθώρα ιστορικών κινηματογραφημένων γεγονότων από την πολιτική και κοινωνική ζωή της Ελλάδας, που έρχονται στο φως για πρώτη φορά ή από οπτικές γωνίες άγνωστες μέχρι στιγμής. Κατά δεύτερον, το μέρος του κινηματογραφικού υλικού που χαρακτηρίζεται ως «οικογενειακού περιεχομένου» προσφέρεται για κοινωνιολογικές και ανθρωπολογικές μελέτες, καθώς περιλαμβάνει γεγονότα της καθημερινής ζωής των ανθρώπων και των συνηθειών τους σε όλη την επικράτεια αποτυπώνοντας επίσης τις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου στο πέρασμα σχεδόν μισού αιώνα. Παράλληλα, καθημερινές δραστηριότητες (ήθη και έθιμα, εργασία, λατρεία, σχολική ζωή, αθλητισμός, διακοπές, κ.ά.) που έχουν καταγραφεί στο φιλμ, δίνουν την ευκαιρία για μελέτη σε ένα ευρύ επιστημονικό φάσμα λειτουργώντας ως ερευνητικά εργαλεία.\nΣυνολικότερα, η μοναδικότητα του υλικού αυτού, πέρα από το περιεχόμενο, έγκειται και στη λήψη του. Σε αντίθεση με άλλα αρχεία φιλμ στα οποία το υλικό είναι προϊόν εντεταλμένης δραστηριότητας από κάποιον φορέα ή οργανισμό, στη δική μας περίπτωση έχουμε υλικό τραβηγμένο από ιδιώτες που βρέθηκαν σε συγκεκριμένη στιγμή σε ένα σημείο, είτε από τύχη είτε από ενδιαφέρον να παρακολουθήσουν κάτι και να το καταγράψουν. Αυτό είναι σημαντικό διότι το βλέμμα μέσα από την κάμερα του απλού παρατηρητή διαφέρει σε μεγάλο βαθμό από του θεσμοθετημένου εικονολήπτη ο οποίος συχνά προχωρεί και σε σκηνοθεσία του θέματός του. Ο απλός παρατηρητής συλλαμβάνει πτυχές που η «επίσημη» κάμερα αγνόησε ηθελημένα ή μη. Παρέχει οπτικές άγνωστες και συχνά πιο ενδιαφέρουσες, ιδιαίτερα σε βάθος χρόνου όταν το υλικό αποκτά ιστορική αξία. Επιπροσθέτως, βλέπουμε μια διαφορετική εικόνα των ανθρώπων οι οποίοι είτε οικείοι του δημιουργού είτε περαστικοί, αισθάνονται πολύ πιο ελεύθερα μπροστά στον φακό, χωρίς το στυλιζάρισμα και την αμηχανία που επιβάλλει συνήθως ο φακός ενός πρακτορείου ή ενός καναλιού.\nΠρόκειται ουσιαστικά για την κοντινότερη στην πραγματικότητα κινηματογραφική εμπειρία, που με την κατάλληλη τεκμηρίωση μπορεί να αποτελέσει ένα μοναδικό και πολύτιμο αρχείο για την ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας και όχι μόνο.


Θεραπεία των Αιμορροΐδων - Δρ. Αναστάσιος Χριστοδούλου\nΣε όλες τις περιπτώσεις συνιστάται η συντηρητική φαρμακευτική αγωγή ως αρχική αντιμετώπιση. Μεταβολές στην δίαιτα με προσθήκη στη διατροφή τροφών πλούσιων σε φυτικές ίνες και αποφυγή πικάντικων τροφών και άλλων που δυνατό να επιτείνουν την δυσκοιλιότητα είναι πάντοτε υποβοηθητικές. Προτείνεται επίσης η τακτική σωματική άσκηση και η αυξημένη πρόσληψη υγρών.\nΣτις περιπτώσεις αποτυχίας της συντηρητικής αγωγής ή/και συχνών υποτροπών που συνοδεύονται από ικανή απώλεια αίματος η μόνη ενδεδειγμένη μέθοδος αντιμετώπισης είναι η χειρουργική.\nΥπάρχουν πολλές χειρουργικές τεχνικές που εφαρμόζονται για την αντιμετώπιση των αιμορροϊδων. Μερικές από αυτές είναι η κλασσική αιμορροϊδεκτομή(κατά Μilligan Morgan), η σκληροθεραπεία με σκληρυντικές ενέσεις, η κρυοπηξία, η φωτοπηξία κ.ά.\nΘεραπεία με Υπερήχους και Laser\nΜεταξύ αυτών και μια σύγχρονη και πρωτοποριακή μέθοδος που εφαρμόζεται με επιτυχία τα τελευταία χρόνια που επιτρέπει την αντιμετώπιση των αιμορροϊδων ανώδυνα και αναίμακτα πρωτίστως.\nΠρόκειται για ένα συνδυασμό δύο καινοτόμων θεραπειών με την εφαρμογή υπερήχων (Doppler-Guided Haemorrhoidal ArteryLigation) και Laser.\nΗ θεραπεία Haemorrhoidal Artery Ligation(HAL) συνίσταται στην εφαρμογή ενός ειδικού πρωκτοσκοπίου που φέρει στο άκρο του κεφαλή που εκπέμπει υπερήχους(Doppler). Με την βοήθεια των υπερήχων, οι αιμορροϊδικές αρτηρίες που τροφοδοτούν τις αιμορροϊδες εντοπίζονται και στην συνέχεια απολινώνονται. Με τον τρόπο αυτό, οι αιμορροϊδες ατροφούν και συρρικνώνονται μετεγχειρητικά.\nΤαυτοχρόνως με την απολίνωση των αιμορροϊδικών αρτηριών, είναι εφικτή και η χρήση του Laser για ακόμα πιο καλό αποτέλεσμα μετεγχειρητικά. Με την χρήση του Laser, διενεργείται φωτοπηξία και πλήρης εξάχνωση των αιμορροϊδικών όζων εύκολα, ανώδυνα και αναίμακτα.\nΜε τον συνδυασμό των δύο πιο πάνω μεθόδων, η αποθεραπεία και περίοδος ανάρρωσης μετά το χειρουργείο είναι τάχιστη και ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει σπίτι του την ίδια μέρα με ελάχιστο ως και ανύπαρκτο πόνο μετά το χειρουργείο.


Ανώνυμος 23 Απριλίου 2016 - 9:33 μ.μ.\nΤο πολιτικό μνημόσυνο στον Τάσο περιττεύει. Καλά θα κάνουνε ορισμένα κοπούκια που έφαγαν τον άνθρωπο να πηγαίνουν κάθε μέρα στον τάφο του και να ζητάνε συγγνώμη. Οι παπαριές περί μνημοσύνου αλλού. Γνωριζόμαστε πολύ καλά σε αυτόν τον τόπο και όλοι γνωρίζουμε την αντιμετώπιση που είχε ο Τάσος από τους όψιμους συντρόφους του.


Να αφήσουμε να χαθούν 8 εκ. ευρώ για να μη μπει θηλιά στο κέντρο μας; | politischios.gr\nΤελικά τούτος ο τόπος έχει μνήμη χρυσόψαρου. Κάποιους μήνες πριν, όταν ο «π» παρουσίαζε τον πακτωλό των εκατομμυρίων ευρώ που καταβροχθίσαμε τόσα χρόνια, με το αποτέλεσμα που όλοι (δεν) βλέπουμε, άπαντες συμφωνούσαν ότι την πατήσαμε γιατί μονίμως προτάσσουμε την απορροφητικότητα από το σχεδιασμό.\nΕυρώπη και Διαχειριστικές Αρχές μας ανακοινώνουν κάθε φορά πόσα πρέπει να … ρουφήξουμε κι αρχίζει ο συνήθης αγώνας δρόμου για να πανηγυρίζουμε στο τέλος κάθε Προγραμματικής Περιόδου γιατί πιάσαμε το στόχο και δεν επιστρέψαμε δεκάρα στους κουτόφραγκους. Το βράδυ, βέβαια, όταν κοιτάμε το αποτέλεσμα της υπεραπορροφητικότητας, μια ανοιχτή παλάμη βγαίνει απ’ τον καθρέφτη κι έρχεται ως μούντζα απευθείας στα μούτρα μας. Τα φράγκα τα ροκανίσαμε, στο νερό μια τρύπα ξανακάναμε.\nΤο επόμενο πρωί, όμως, μυαλό δεν βάζουμε. «Γιατί είστε εμμονικοί; Να αφήσουμε να χαθούν 8 εκ. ευρώ απ’ τα έργα ανάπλασης του κέντρου και του δημοτικού κήπου; Γιατί να πάνε χαμένα;», με ρωτούσε χθες υψηλόβαθμος τοπικός παράγων, επηρεασμένος απ’ το τροπάρι των δημοτικών αρχόντων, όποιος δεν μας ευλογεί είναι εμμονικός στην καλύτερη, οπισθοδρομικός στην χειρότερη.\n«Ποιοι είναι εκείνοι που αντιδρούν; Εδώ κοτζάμ αρχιτεκτονικό γραφείο έκανε τη μελέτη, το καλύτερο στο είδος του», είναι η συνέχεια του συλλογισμού του υψηλόβαθμου.\nΝαι, να χαθούν, χίλιες φορές τα 8 εκ., παρά να βάλουν θηλιά στο λαιμό του κέντρου. Γιατί τα … χρυσόψαρα που ξαφνικά λησμόνησαν τι προβλέπει ο σχεδιασμός αν εφαρμοστεί, δεν αντιλαμβάνονται ότι κανείς δεν διαφωνεί με την ανάπλαση του δημοτικού κήπου και της γύρω του ζώνης. Η διαφωνία – και μάλιστα κάθετη – είναι για τις παλαβές κυκλοφοριακές αλλαγές που φέρνει στη ζωή μας. Ήπιας κυκλοφορίας η Πολυτεχνείου πες ότι τρώγεται. Διπλής κατεύθυνσης η Δημοκρατίας, με ένα κόμπο στη Φιστέλ Ντε Κουλάνς, το πάρκο Ανδρέα Παπανδρέου και σπαρμένα κάμποσα φανάρια στη μέση αντιλαμβάνεται ένας μέσος Χιώτης με τι ισοδυναμεί;\nΓιατί να δεχτώ ότι η συντεχνία των αρχιτεκτόνων ήθελε να τιμωρήσει τον συνάδελφο δήμαρχο που τους … έφτυσε και ευλόγησε το αρχιτεκτονικό σχέδιο που παρέλαβε από αθηναϊκό γραφείο. Να δεχτώ ότι οι θιγόμενοι περίοικοι δεν θέλουν να χάσουν τη βολή τους. Μα οποιονδήποτε μηχανικό και να ρωτήσεις θα πάρεις την ίδια απάντηση. Κι εκείνο το Λιμεναρχείο που εγγράφως προειδοποιεί για την … τρέλα κι αυτό στο κόλπο της αντιπολίτευσης εντάσσεται; Και τελικά μόνο οι Μυτιληνιοί του Περιφερειακού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής ξέρουν τι μας περιμένει από την εφαρμογή ενός οικειοθελούς κυκλοφοριακού εμφράγματος; Εμείς που ζούμε στην πόλη είμαστε τόσο άσχετοι;\nΚανένας δεν είναι ευχαριστημένος από ό,τι βιώνουμε καθημερινά στο κέντρο μας. Βασική αιτία η απροθυμία μας να αποκλείσουμε έξω απ’ αυτό το αυτοκίνητο. Τι κάναμε όμως 5 χρόνια τώρα για να το πετύχουμε; Ποιο περιφερειακό πάρκινγκ νοικοκυρέψαμε; Ποια δημοτική ή αστική συγκοινωνία στηρίξαμε; Πως διασυνδέσαμε τους χώρους στάθμευσης με το κέντρο; Πως εφαρμόσαμε την ελεγχόμενη στάθμευση; Πώς να πεισθεί ο δημότης ότι επιτέλους κάτι σοβαρό, με αρχή, μέση και τέλος ξεκινά;\nΜελετητής δεν είμαι, κυκλοφοριακές γνώσεις δεν διαθέτω, ξέρω όμως τι γίνεται στο κέντρο τις μέρες και ώρες αιχμής και δεν επιθυμώ να ζήσω τον εφιάλτη που θα φέρουν οι προτεινόμενες αλλαγές. Αν δεν κάνω μάλιστα λάθος και το φράγμα Κατράρη μελετήθηκε από ένα από τα καλύτερα μελετητικά γραφεία του είδους του αλλά σταγόνα νερό δεν πιάνει.\nΤην καταστροφή δεν προσπαθώ να φέρω αλλά ακράδαντα πιστεύω ότι το σχέδιο που πασχίζει η δημοτική αρχή να επιβάλλει στο κέντρο δεν θα εφαρμοστεί ποτέ. Έργα τέτοιας φύσεως χωρίς την καθολική κοινωνική συμφωνία στις μέρες μας δεν γίνονται. Θα κολλήσει επ’ αόριστον στις επόμενες δικαιολογημένες προσφυγές. Η άκριτη αποδοχή ενός ξεροκέφαλου σχεδίου για το κέντρο στην καλύτερη περίπτωση θα στερήσει την πόλη από 8 εκ. ευρώ. Στη χειρότερη θα την πνίξει. Λες και δεν υπάρχει τρίτος δρόμος.\nTags: Βιώσιμη Αστική Ανάπλαση


Αρχική Ακύρωση - Επιστροφή παραγγελίας\nΗ Sport & Fitness ως εταιρία που στηρίζει και στηρίζεται στο Ηλεκτρονικό Εμπόριο παρέχει στους πελάτες τη δυνατότητα να έρθουν σε άμεση επαφή με τα προϊόντα της παρέχοντας για αυτά αναλυτικές περιγραφές και πλήρες οπτικό υλικό. Παρόλα αυτά θέλοντας να ικανοποιήσουμε στον απόλυτο βαθμό τους πελάτες μας, παρέχουμε τη δυνατότητα επιστροφής ελαττωματικών προϊόντων καθώς και ακύρωσης της παραγγελίας.\nΟι όροι επιστροφής ελαττωματικών προϊόντων είναι οι ακόλουθοι:\nΗ ημερομηνία υποβολής αίτησης επιστροφής δεν πρέπει αν απέχει πάνω από επτά(7) ημερολογιακές ημέρες από την ημερομηνία παραλαβής της παραγγελίας.\nΗ συσκευασία να μην έχει παραβιαστεί\nΤο προϊόν να βρίσκεται στην αρχική εργοστασιακή κατάσταση.\nΕπιστροφή σε κατάστημα. Μπορείτε να επισκεφθείτε ένα από τα καταστήματα της Sport & Fitness και αφότου ελεγχθεί η κατάσταση του προϊόντος ο αρμόδιος υπάλληλος θα σας καθοδηγήσει για την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιστροφής.\nΜέσω Courier. Αφού πρώτα επικοινωνήσετε μαζί μας και μας ενημερώσετε συσκευάζετε προσεκτικά το προς επιστροφή προϊόν(αν το ανοίξατε και ειναι ελαττωματικό) και το αποστέλλετε υπόψη του τμήματος επιστροφών. Αφότου το τμήμα επιστροφών ελέγξει πως πληρούνται οι παραπάνω αναφερόμενοι όροι και προϋποθέσεις θα προβεί στην επιστροφή των χρημάτων σας με τον τρόπο που μας έχετε υποδείξει. Διευκρινίζουμε ότι τα έξοδα αποστολής-επιστροφής επιβαρύνουν τον πελάτη. Επίσης σε περίπτωση που δεν καλύπτονται η ανωτέρω όροι επιστροφής, τότε το προϊόν αποστέλλεται πίσω στον αποστολέα με χρέωση του ίδιου.\nH ενημέρωση για την επιστροφή της παραγγελίας μπορεί να γίνει τηλεφωνικά στο 2109758658\nΑκύρωση μίας παραγγελίας μπορεί να γίνει εντός 24 ωρών από την ώρα αποστολής της με δύο δυνατούς τρόπους:\nΤηλεφωνικά στο 210 9758658\nΜέσω e-mail στο info@sport-fitness.gr


Ποια Είναι η Άποψις της Βίβλου — ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ της Σκοπιάς\ng75 8/6 σ. 27-28\nΠοια Είναι η Άποψις της Βίβλου\nΈνας Θάνατος που Έφερε Ζωή!\nΠόσο Μπορεί να Ζήση ο Άνθρωπος;\nΆνθρωπος γεγεννημένος εκ γυναικός είναι ολιγόβιος.» Κανείς δεν θ’ αμφισβητήση την αλήθεια που εμπερικλείουν αυτά τα λόγια του Βιβλικού πατριάρχου Ιώβ. (Ιώβ 14:1) Έχετε διερωτηθή, όμως, ποτέ, γιατί οι άνθρωποι γηράσκουν και πεθαίνουν; Υπάρχει κανένας τρόπος να σταματήσωμε αυτή την πορεία; Πόσο μπορεί να ζήση ο άνθρωπος κάτω από τέλειες συνθήκες;\nΠειράματα που έγιναν με ανθρώπινα κύτταρα έδειξαν ότι αυτά τώρα δεν αναπαράγονται έπ’ αόριστον. Είναι σαν ένα «βιολογικό ρολόι» να τα κάνη να πεθάνουν ύστερα από ωρισμένες αναπαραγωγές. Αλλά γιατί;\nΜερικοί έχουν τη γνώμη ότι τα γηρατειά προέρχονται από μια ανωμαλία στην χημική δραστηριότητα του πυρήνος του κυττάρου· μια άλλη θεωρία εντοπίζει το πρόβλημα στην ουσία που περιβάλλει τον πυρήνα. Μερικοί άλλοι υποστηρίζουν ότι η δυσκολία μπορεί να προέρχεται από ένα ωρισμένο τμήμα του εγκεφάλου ή από την κατάρρευσι του ανοσολογικού συστήματος του ατόμου.\nΑλλά αυτά είναι μόνον θεωρίες. Μια επιτροπή κορυφαίων αυθεντιών στο θέμα των γηρατειών έκαμε προσφάτως την εξής παρατήρησι: «Παρ’ όλα τα έτη ερεύνης, κανείς δεν γνωρίζει ακόμα «γιατί οι άνθρωποι γηράσκουν. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ζωής.»\nΗ Αγία Γραφή, όμως, όχι μόνον εξηγεί γιατί οι άνθρωποι γηράσκουν και πεθαίνουν, αλλά προσφέρει επίσης βέβαιη ελπίδα για αιώνια διάρκεια της ανθρώπινης ζωής στο εγγύς μέλλον. Πώς συμβαίνει αυτό;\nΑς εξετάσωμε πρώτα απ’ όλα γιατί πεθαίνει ο άνθρωπος. Η πρώτη μνεία που γίνεται για θάνατο στις Γραφές είναι η εντολή του Θεού στον Αδάμ που αναγράφεται στη Γένεσι 2:16, 17: «Από παντός δένδρου του παραδείσου ελευθέρως θέλεις τρώγει, από δε του ξύλου της γνώσεως του καλού και του κακού, δεν θέλεις φάγει απ’ αυτού· διότι καθ’ ην ημέραν φάγης απ’ αυτού, θέλεις εξάπαντος αποθάνει.» Συνεπώς, δεν ήταν αρχικός σκοπός του Θεού να πεθαίνη ο άνθρωπος. Η υπακοή στον Θεό θα είχε ως αποτέλεσμα να ζη ο άνθρωπος για πάντα στη γη.\nΑλλ’ ο Αδάμ και η Εύα δεν παρέμειναν υπάκουοι. «Αμάρτησαν» ενώπιον του Θεού, και αστόχησαν ν’ αντανακλούν τις τέλειες αρχές του. Αυτό κατέστρεψε τη σχέσι τους με τον Θεό και είχε σαν αποτέλεσμα βλάβη στη διάνοια, στην καρδιά και στα σώματά τους. Πώς αυτό θα επηρέαζε τους απογόνους που θ’ αποκτούσαν;\nΣημειώστε τι αναφέρεται στην επιστολή προς Ρωμαίους 5:12: «Δι’ ενός ανθρώπου η αμαρτία εισήλθεν εις τον κόσμον και δια της αμαρτίας ο θάνατος, και ούτω διήλθεν ο θάνατος εις πάντας ανθρώπους, επειδή πάντες ήμαρτον.» Όπως θ’ αναμέναμε, σύμφωνα με τον νόμο της κληρονομικότητος, ο Αδάμ και η Εύα, αφού έγιναν αμαρτωλά και ατελή πλάσματα, θα παρήγαν μόνον ατελείς απογόνους. (Ιώβ 14:4) Γι’ αυτό όλοι μας γηράσκομε και πεθαίνομε. Υπάρχει κανένας τρόπος ν’ απαλλαγούμε απ’ αυτή την πορεία;\nΟ άνθρωπος δεν θα μπορούσε ποτέ μόνος του ν’ απαλλαγή από την αμαρτία και τον θάνατο. Η αιτία γι’ αυτό εξηγείται στον Ψαλμό 49:7-9: «Ουδείς δύναται ποτέ να εξαγοράση αδελφόν, μηδέ να δώση εις τον Θεόν λύτρον δι’ αυτόν διότι πολύτιμος είναι η απολύτρωσις της ψυχής αυτών, και ανεύρητος διαπαντός, ώστε να ζη αιωνίως, να μη ίδη διαφθοράν.» Πόσο υψηλή θα ήταν η τιμή που απαιτείτο για ν’ ‘απολυτρώση’ τον άνθρωπο από την αμαρτία και τον θάνατο ώστε «να ζη αιωνίως,» για πάντα;\nΟ Αδάμ ως τέλειος άνθρωπος επέφερε τον θάνατο στην ανθρώπινη φυλή που ήταν αγέννητη στην οσφύ του. Σύμφωνα με τη δίκαιη αρχή του Θεού «ζωή αντί ζωής,» η τιμή του αντιλύτρου απαιτούσε μια άλλη τέλεια ανθρώπινη ζωή. (Έξοδ. 21:23) Ήταν μια τιμή «ανεύρητος διαπαντός» για τον άνθρωπο. Αλλ’ ο Θεός μπορεί να την προμηθεύση· και το έκαμε αυτό. Πώς;\nΜε το να κάμη μια παρθένο να συλλάβη και να γεννήση ένα γυιο χωρίς τη βοήθεια ανθρωπίνου πατρός. Το παιδί, που ωνομάζετο Ιησούς, ήταν «Υιός Θεού.» (Λουκ. 1:34, 35) Σαν αναμάρτητος και τέλειος άνθρωπος, ο Ιησούς μπορούσε «να δώση την ζωήν αυτού λύτρον αντί πολλών,» «αντίλυτρον υπέρ πάντων.» (Ματθ. 20:28· 1 Τιμ. 2:5, 6) Έτσι ο Ιησούς μπορούσε να πη: «Διότι τόσον ηγάπησεν ο Θεός τον κόσμον, ώστε έδωκε τον Υιόν αυτού τον μονογενή, δια να μη απολεσθή πας ο πιστεύων εις αυτόν, αλλά να έχη ζωήν αιώνιον.» (Ιωάν. 3:16) Πού θα μπορέσουν οι άνθρωποι ν’ απολαύσουν αυτή την «αιώνιον ζωήν»;\nΝα έχετε υπ’ όψιν σας ότι το αντίλυτρο επιτρέπει την αποκατάστασι αυτού που είχε χαθή, δηλαδή, της τελείας ανθρώπινης ζωής. Οι άνθρωποι ζουν στη γη. (Ψαλμ. 115:16· 1 Κορ. 15:50) Ο Ιησούς, όταν είπε ότι «οι πραείς . . . θέλουσι κληρονομήσει την γην,» παρέθεσε από τον Ψαλμό 37, που λέγει επίσης: «Οι δίκαιοι θέλουσι κληρονομήσει την γην, και επ’ αυτής θέλουσι κατοικεί εις τον αιώνα.» (Ματθ. 5:5· Ψαλμ. 37:10, 11, 29) Οι Γραφές μιλούν, επίσης, συμβολικά για μια «νέαν γην» όπου «ο θάνατος δεν θέλει υπάρχει πλέον, ούτε πένθος ούτε κραυγή ούτε πόνος δεν θέλουσιν υπάρχει πλέον.»*—Αποκάλ. 21:1-4· 2 Πέτρ. 3:13.\nΗ σκέψις να ζήτε για πάντα επάνω στη γη δεν χρειάζεται να σας εκπλήσση. Από την υπερβολικά μεγάλη διάρκεια ζωής ωρισμένων ατόμων που αναγράφονται στην Αγία Γραφή, μπορούμε να διαπιστώσωμε ότι κάτω από τέλειες συνθήκες η ανθρώπινη ζωή θα μπορούσε να επεκταθή έπ’ αόριστον. Ο Αδάμ, παραδείγματος χάριν, έζησε 930 χρόνια· ο Μαθουσάλα, 969· ο Νώε, 950.—Γέν. 5:5, 27· 9:29.\nΘα θέλατε ν’ αποκτήσετε αιώνιο ζωή σε μια γη απαλλαγμένη απ’ όλες τις συμφορές που προξενούν επί του παρόντος ‘πένθος, κραυγή και πόνο’; Τι πρέπει να κάμετε για να επιτύχετε αυτό τον στόχο;\nΣημειώστε τα λόγια του Ιησού: «Αύτη δε είναι η αιώνιος ζωή, το να γνωρίζωσι [να καταλαβαίνουν, ν’ αναγνωρίζουν ν’ αντιλαμβάνωνται και να κατανοούν] σε, τον μόνον αληθινόν Θεόν και τον οποίον απέστειλας Ιησούν Χριστόν.»—Ιωάν. 17:3.\nΓια να ‘γνωρίσετε’ τον Θεό και τον Χριστό, για να κατανοήσετε την προσωπικότητα, τον σκοπό και την πολιτεία του Θεού με την ανθρωπότητα, απαιτείται προσεκτική μελέτη της Αγίας Γραφής, που είναι «θεόπνευστος.» (2 Τιμ. 3:16) Αλλά περιλαμβάνονται περισσότερα από απλή μελέτη της Γραφής.\nΟ Βιβλικός συγγραφεύς Ιάκωβος συμβουλεύει : «Γίνεσθε δε εκτελεσταί του λόγου, και μη μόνον ακροαταί, απατώντες εαυτούς.» (Ιακ. 1:22) Προσθέτει: «Βλέπετε λοιπόν ότι εξ έργων δικαιούται ο άνθρωπος, και ουχί εκ πίστεως μόνον. . . .Καθώς το σώμα χωρίς πνεύματος είναι νεκρόν, ούτω και η πίστις χωρίς των έργων είναι νεκρά.» (Ιακ. 2:24, 26) Τα ‘έργα’ που κάνουν την πίστι ενός ατόμου ζωντανή ενώπιον του Θεού δεν είναι απλές θρησκευτικές τελετές ή «ελεημοσύνες,» αλλά, έργα που γίνονται κατά μίμησι του Ιησού και των μαθητών του.—Ματθ. 28:19, 20· Ιωάν. 14:12· Πράξ. 1:8.\nΟ Θεός εδημιούργησε τον άνθρωπο για να ζη για πάντα στη γη. Μέσω της αμαρτίας του πρώτου ανθρωπίνου ζεύγους ο θάνατος εισέβαλε στην ανθρώπινη οικογένεια. Ο Ιησούς Χριστός, θυσιάζοντας την τέλεια ανθρώπινη ζωή του, πλήρωσε την τιμή του αντιλύτρου που απαιτείτο για ν’ απαλλάξη το ανθρώπινο γένος από την αμαρτία και τον θάνατο. Θα ωφεληθήτε κι εσείς από τη στοργική προμήθεια του Θεού; Αυτό εξαρτάται από την προθυμία σας να κάμετε μια προσεκτική μελέτη του Λόγου του Θεού και ν’ αποδείξετε με έργα ότι πραγματικά τον πιστεύετε.\nΟ Θεός έχει σκοπό, επίσης, να φέρη μερικά άτομα στον ουρανό. Αλλ’ οι Γραφές δείχνουν ότι αυτοί που πηγαίνουν «τον ουρανό περιορίζονται στον αριθμό 144.000.—Αποκάλ. 7:4-8· 14:1-4.


Μαζεύοντας τα ψίχουλα της ιστορίας\nΜνήμη: Νοητική διαδικασία ή ανάκληση δεδομένων;\nIrina Cios, Ρουμανία\nΤα οφέλη της «πλαστικότητας»\nΑλεξάνδρα Αθανασιάδου, Ελλάδα\nΚαταγράφοντας, διορθώνοντας, μεταβιβάζοντας προσωπικές μνήμες\nBaşak Şenova, Τουρκία\nΤέχνη, Μνήμη, Μεταμνήμη και Λήθη\nΓιάννης Τουμαζής, Κύπρος\nΟ θρίαμβος της καταγραφής και ενστάλαξης ψευδο-αναμνήσεων στην πΓΔΜ\nSuzana Milevska, πΓΔΜ\nΠρέπει το παρόν να μας κλέβει τη μνήμη;\nNadezhda Dzhakova, Βουλγαρία\nΠροβλήματα της μνήμης: «δυσλειτουργία πολυμορφίας»\nBranka Vujanović, Βοσνία-Ερζεγοβίνη\nΗ Γιουγκοσλαβία ως τόπος μνήμης –\nΠοιος θυμάται ακόμα τη Γιουγκοσλαβία και πώς;\nAna Panić, Σερβία\nΞένια Καλπακτσόγλου, Ελλάδα\n«Θυμάσαι τότε που…;» ρωτάμε συχνά όταν θυμόμαστε κάτι όμορφο και θέλουμε να μοιραστούμε την ανάμνηση αυτή. Για τους περισσότερους ανθρώπους η μνήμη παίζει ενεργό ρόλο στην απόλαυση της ζωής. Σπάνια βέβαια οι αναμνήσεις κάποιου είναι αποκλειστικά ωραίες. Γι’ αυτό και έχουμε την τάση να σβήνουμε τον πόνο και τη θλίψη, θέλοντας να ξεχάσουμε την απώλεια και την οδύνη. Η μνήμη είναι μια μεγάλη, υποκειμενική δεξαμενή που συγκρατεί μαζί την ευτυχία και τα τραύματα, τις γιορτές και την αποξένωση, τις διαφορές και τις κοινές αξίες. Σε ατομικό επίπεδο, η μνήμη λειτουργεί σαν εργαλείο για να διαμορφώσουμε ταυτότητα, να αναγνωρίσουμε ότι ανήκουμε σε ένα κοινωνικό πλαίσιο, έναν τόπο, ένα χρόνο. Η μνήμη είναι αυτό το οποίο γνωρίζουμε, ως αποτέλεσμα είτε αισθητηριακών βιωμάτων είτε μιας διαδικασίας επικοινωνίας. Η υποκειμενική πτυχή της μνήμης κάνει τη διαδικασία αυτή διαφορετική για τον καθένα μας, καθώς φιλτράρουμε και ιεραρχούμε τα βιώματα της ζωής μας με βάση τα προσωπικά μας κριτήρια. Αν δύο τουλάχιστον άνθρωποι έχουν κοινά κριτήρια, τότε η προσωπική μνήμη γίνεται συλλογική, και όσο περισσότεροι άνθρωποι μοιράζονται μια μνήμη, τόσο περισσότερο αυτή λειτουργεί ως παράγοντας συνοχής. Παρ’ όλα αυτά, η ανάκληση του παρελθόντος στη μνήμη μας είναι κάθε φορά διαφορετική. Αυτά στα οποία υπήρξαμε μάρτυρες τα θυμόμαστε όπως τα είδαμε. Εκείνα που ακούσαμε, όπως τα ακούσαμε. Τις ιστορίες που διαβάσαμε, όπως τις καταλάβαμε. Δεν υπάρχει μία και μοναδική μνήμη.\nΤα αυταρχικά/δικτατορικά καθεστώτα εδραίωσαν βαθιά στη συλλογική μνήμη λανθασμένες ή και σκόπιμα διαστρεβλωμένες αναμνήσεις. Τις όποιες άβολες αλήθειες απλά τις αγνόησαν, τις αρνήθηκαν ή τους έδωσαν μια μυστηριακή χροιά. Στο πλαίσιο αυτό γενιές ολόκληρες αναγκάστηκαν να διαμορφώσουν ενεργά τις μνήμες τους. Οι μνήμες δε συσσωρεύονταν απλά, αλλά υποβάλλονταν σε ένα διαρκή έλεγχο ως προς το αν είναι αληθείς ή όχι. Πολλοί άνθρωποι, βέβαια, είτε για λόγους κομφορμισμού, είτε λόγω έλλειψης πληροφόρησης, είτε από δειλία ή και από άποψη, επέλεγαν την «επίσημη» μνήμη. Σ’ αυτό βοήθησαν και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Η φωτογραφία και ο κινηματογράφος, καθώς προβλήθηκαν ως μέσα που έλεγαν την «αλήθεια» (ένας μύθος, ο οποίος ενισχύθηκε με την εμφάνιση της τηλεόρασης), ήταν από τα αποτελεσματικότερα εργαλεία. Εργαλεία, ωστόσο, που είχαν δύο όψεις: Οι «ισχυροί» μπορούσαν μεν να διαδίδουν τα μηνύματα που επιθυμούσαν, αλλά ταυτόχρονα οι άνθρωποι βοηθήθηκαν να διακρίνουν τις λεπτομέρειες της συνολικής εικόνας. Οι καλλιτέχνες αξιοποίησαν τις δυνατότητες της φωτογραφίας και του κινηματογράφου και οικειοποιήθηκαν τις δυο μορφές τέχνης ως δημιουργικά μέσα. Έτσι έθεσαν τις βάσεις που θα τους επέτρεπαν να εισάγουν στη δουλειά τους –είτε με άμεσο είτε με λιγότερο προφανή τρόπο– θραύσματα μιας ανεπεξέργαστης, μη διαστρεβλωμένης αλήθειας.\nΗ φωτογραφία είναι εξ ορισμού ένα μέσο της μνήμης. Συλλαμβάνει μια στιγμή και τη συγκρατεί. Η φωτογραφία αντιτάσσεται στο χρόνο και, μέσω της οιονεί αντικειμενικότητάς της, φέρνει την ανάμνηση στο παρόν. Η σχέση ανάμεσα σε απόλυτο και συναισθηματικό χρόνο γεννά το νόημα στην εικόνα. Ένα απλό στιγμιότυπο φέρει ένα ολόκληρο σύμπαν από συναισθήματα, το οποίο μετασχηματίζεται και εμπλουτίζεται διαρκώς. Το υλικό του φιλμ θέτει σε κίνηση την ίδια διαδικασία – μάλιστα η συμβολή του στη συλλογική μνήμη είναι ακόμη μεγαλύτερη, αφού προσφέρει μια κοινή εμπειρία. Τα συναισθήματα και οι συμβολικές εικόνες που μεταδίδονται μέσω μιας ταινίας παίζουν ενεργό ρόλο στη δημιουργία μνημονικών οροσήμων. Αυτό δημιουργεί, όσον αφορά στην κατασκευή της μνήμης, μια «παραδειγματική αλλαγή» , αφού τα άτομα (αλλά και ολόκληρες κοινότητες) έχουν την επιλογή να κρατήσουν μια βιωμένη από κοινού (μέσα απ’ την ταινία) παρουσίαση παρελθόντων γεγονότων. Επομένως, έχουμε να κάνουμε με μια μάλλον κατασκευασμένη ταυτότητα παρά με μια ήδη υπάρχουσα. Το να ανήκεις κάπου δεν είναι πια δεδομένο, αλλά επιλογή. Οι υπολογιστές και η ψηφιακή κουλτούρα έφεραν μια νέα αλλαγή στο σχηματισμό των αναμνήσεων. Για τους ανθρώπους κάτω των 25 ετών, το «παράδειγμα» της ανάμνησης έχει σήμερα αλλάξει ολοσχερώς. Αναφέρονται σε αναμνήσεις υπερσυνδέσμων αντί μιας συλλογής βιωμάτων που είτε έχουν ζήσει είτε τους έχουν μεταδοθεί. Κάθε γεγονός, κάθε πληροφορία μπορεί ανά πάσα στιγμή να «ανακληθεί» μέσω του Διαδικτύου – αυτής της απόλυτης συλλογικής μνήμης. Σήμερα, η μνήμη δεν είναι τόσο μια ενεργή διαδικασία όσο θέμα πρόσβασης.\nΑν θεωρήσουμε ότι η συλλογική ταυτότητα είναι κάτι που βασίζεται στη σημασία την οποία έχουν τα κοινά βιώματα για το παρόν, διαπιστώνουμε ότι ολοένα και περισσότερο έχουμε να κάνουμε με μια μάζα, ένα άθροισμα ατόμων, και όχι πια με μια κοινότητα. Τα άτομα μπορεί να βιώνουν την ίδια διαδικασία, αλλά δεν τη μοιράζονται. Η εποχή των ψηφιακών και των μαζικών μέσων, η εξατομίκευση της κοινότητας, η διάλυση της οικογένειας –τόσο ως δομής όσο και ως αξίας– δημιούργησαν μια νέα σχέση προς τη μνήμη. Η ταυτότητά μας δεν προσδιορίζεται πλέον μέσω της ενεργοποίησης ενός κοινού παρελθόντος ή της τοποθέτησης των νοημάτων σε νέα συμφραζόμενα. Πολύ περισσότερο, οι πληροφορίες υφίστανται μια επεξεργασία διαλογής, ώστε να δικαιώνουν την προβολή μας ως ατόμων στο σημερινό κόσμο – μια στάση που μόνο στο κενό μπορεί να οδηγήσει. Να μην ξεχνάμε, λοιπόν, να αντιστεκόμαστε στο κενό!\nΣύμφωνα με το, εν πολλοίς κυρίαρχο ακόμη, ιεραρχικό σχήμα, το οποίο μπορούμε να φανταστούμε ως πυραμιδοειδές, η «Ιστορία» με κεφαλαίο “Ι” είναι τοποθετημένη στην κορυφή και διακλαδώνεται προς τα κάτω σε πολλές ατομικές «ιστορίες». Όμως, αποτελεί πλέον κοινή παραδοχή ότι η Ιστορία δεν αποτελείται μόνο από τα μεγάλα γεγονότα, αλλά και από τις συλλογικές αφηγήσεις, οι οποίες και τα συνδιαμορφώνουν.\nΤα έργα τέχνης που εγγράφονται σε αυτό το σχήμα δεν συνιστούν απλώς ένα κομμάτι αυτών των ιστοριών/αφηγήσεων. Λειτουργούν σαν εφαλτήριο που επιτρέπει στον θεατή να μετακινηθεί από την ατομική οπτική γωνία την οποία αυτές αποδίδουν προς την «συνολική εικόνα», και, στην συνέχεια, να επιστρέψει και πάλι στο έργο τέχνης, σε μια διαδικασία ανοιχτής ανάγνωσης τόσο της ιστορίας όσο και του καλλιτεχνήματος. Αυτή η δυναμική σχέση δημιουργεί συνειρμικά μεταφορές και διαταράσσει τη γραμμική ιστορική αφήγηση, θέτοντας τις αναμνήσεις σε κίνηση, φέρνοντας λεπτομέρεις στο προσκήνιο, μεταφέροντας νέες πληροφορίες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο η φωτογραφία μπορεί να χρησιμοποιηθεί με δυο τρόπους, ανάλογα με τη σχέση που δημιουργεί με τον θεατή. Μπορεί λοιπόν να ιδωθεί είτε ως συμπλήρωμα μιας πολιτικής ή ιστορικής αφήγησης, αναδεικνύοντας νέες, άγνωστες ως εκείνη τη στιγμή, όψεις με μορφή ντοκουμέντου ή σκηνοθετημένης εικόνας, είτε ως εννοιακή οπτική πλατφόρμα έτοιμη να ανα-νοηματοδοτηθεί. Ασφαλώς πρέπει να επισημανθεί ότι. στην πρώτη περίπτωση οι πληροφορίες ενδέχεται να μην είναι πάντα σωστές, έστω και αν η φωτογραφία θεωρείτο ανέκαθεν κομμάτι της πραγματικότητας – μια απλή αντανάκλαση. Ήδη από τις απαρχές της φωτογραφίας η σχέση του μέσου αυτού με την ακρίβεια ήταν ιδιαίτερα στενή• η αμφισβήτηση θα άρχιζε πολύ αργότερα και η διαδικασία αυτή θα προσέδιδε νέο νόημα στην αλήθεια και την αξία της. Ωστόσο, ακόμα κι αν οι αναμνήσεις διαστρεβλώνονται, ακόμα κι αν οι φωτογραφικές αφηγήσεις είναι χαλκευμένες και το φωτογραφημένο συμβάν απέχει πολύ από τα γεγονότα, αυτό που παραμένει ανέπαφο είναι η σύνδεση της φωτογραφικής απεικόνισης με τη «συνολική εικόνα». Αν όμως η φωτογραφία θεωρείται ότι αποδίδει τα πραγματικά γεγονότα που δημιουργούν κάθε ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο, η σημασία τώρα μετατοπίζεται προς την κατεύθυνση αυτής της δυναμικής ροής η οποία χρησιμοποιεί το έργο τέχνης ως ερέθισμα διαλόγου και όχι ως μια εικόνα περιορισμένη στο κάδρο της.\nΜε βάση τα παραπάνω, σημαντικό είναι επίσης να σημειώσουμε ότι μια φωτογραφική απεικόνιση ή οποιοδήποτε άλλο καλλιτέχνημα εμπεριέχει σκοπιμότητα. Υπάρχει για να υπηρετήσει ένα σκοπό• και εναπόκειται στον θεατή το αν θα συντονιστεί με τον καλλιτέχνη ώστε να ανακαλύψει ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός ο σκοπός, επιτρέποντας έτσι στην εικόνα να αναγνωσθεί ξανά και ξανά. Αυτή ακριβώς η πλαστικότητα είναι το στοιχείο που καθιστά την φωτογραφική εικόνα ένα ιδιαίτερο εργαλείο της ιστοριογραφίας – επειδή, ακόμη και αν εμφανίζεται ως ένα αντικείμενο αναπαράστασης, ενσωματώνει πολλές και διαφορετικές πλευρές: εκείνη του του φωτογραφημένου θέματος, εκείνη του φωτογράφου και του συμβάντος σε ενεστώτα χρόνο, εκείνη του θεατή. Παραμένει ανοιχτό το ζήτημα εάν η σύνδεση αυτών των πλευρών με την αλήθεια είναι αμφισβητήσιμη• πάντως πρέπει να έχουμε πάντα κατά νου ότι και στις τρεις ενδέχεται να ενεργοποιείται, συνειδητά ή ασυνείδητα, η πολιτική διάσταση.\nΩστόσο, αυτό που πρέπει να υπογραμμιστεί είναι η αξία του μεθοδολογικού εργαλείου που μας προσφέρει η τέχνη: αναδεικνύει την πλαστικότητα των γεγονότων –την τεράστια επιρροή τους και το χρονικό τους εύρος–, καθώς και την πολλαπλότητα των πλευρών που προαναφέρθηκαν. Κατ' αυτόν τον τρόπο μπορεί να κατανοήσει κανείς ότι η φωτογραφική απεικόνιση (όχι μόνο η θεωρούμενη ως τεκμήριο) δεν ανήκει στο περιθώριο της επίσημης ιστοριογραφίας, αλλά στον πυρήνα της. Και τούτο, όχι μόνο λόγω του περιεχομένου της, αλλά και λόγω της ποικιλίας των προσεγγίσεων που εμπεριέχει και προτείνει. Δεν υπάρχει κανένας λόγος να αντιστέκεται η επίσημη ιστοριογραφία στο στοιχείο της ρευστότητας που χαρακτηρίζει την φωτογραφία, ακόμη και αν αυτό συνεπάγεται δυσκολίες και προκλήσεις. Μπορεί μόνο να το αναδεχθεί και να το ενσωματώσει.\nΩς μία ολοένα μεταλλασσόμενη εικόνα του παρελθόντος, η μνήμη κατασκευάζει νέα πρότυπα ερμηνείας της Ιστορίας. Οι συλλογικές μνήμες μετασχηματίζονται στο πέρασμα του χρόνου, ανάλογα με τις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές αλλαγές. Η μνήμη του καθενός εξελίσσεται έτσι σε αλληλεπίδραση με τις κοινωνικές συνθήκες, οι οποίες δημιουργούν και διαφορετικές πραγματικότητες. Η προσωπική μας μνήμη διαμορφώνει τον τρόπο ζωής μας και τις πολιτικές και ιδεολογικές θέσεις μας. Κατά τη διαδικασία της ανάμνησης, ωστόσο, ανακατασκευάζουμε κάθε φορά εκ νέου τη μνήμη μας, προσθέτοντας ή αλλάζοντας λεπτομέρειες. Εξού και οι αναμνήσεις δεν είναι ποτέ σταθερές. Στην πράξη, η αντιμετώπιση, η ενσωμάτωση στο παρόν και η προσαρμογή των παρελθόντων γεγονότων είναι δυνατές μόνο μέσω αυτών των φευγαλέων και αποσπασματικών αναμνήσεων, καθώς υποδηλώνουν την ανάπτυξη μηχανισμών απώθησης, δίχως τους οποίους δεν θα ήμασταν σε θέση να τα βγάλουμε πέρα με τη ζωή μας.\nΚάθε μορφή πίεσης ή καταδυνάστευσης, σε πολιτικό ή οικονομικό επίπεδο, οδηγεί στη συστηματική απώλεια ή τον κατατεμαχισμό των ταυτοτήτων σε αταίριαστα μεταξύ τους τμήματα. Σε προσωπικό επίπεδο, η ταυτότητα ανακατασκευάζεται με τη βοήθεια αφηγηματικών θραυσμάτων –ένα είδος «αποσπασμάτων μνήμης»– και διαφόρων εφήμερων πραγματικοτήτων.\nΤα έργα που έχουν ως αντικείμενο προσωπικές αναμνήσεις παρέχουν αφηγήσεις, σε ποικίλες λεκτικές ή οπτικές μορφές, και σε συμφραζόμενα πολιτικά, εδαφικά, χωρικά, ψυχολογικά, οικονομικά ή κοινωνικά. Θίγουν ερωτήματα για τον έλεγχο της μνήμης, στο βαθμό που καθένα από αυτά δείχνει ξεκάθαρα πώς αλληλοεπηρεάζονται οι προσωπικές ιστορίες που πραγματεύονται παρελθόντα γεγονότα, οι σχετικές, ήδη υπάρχουσες διηγήσεις και άλλες μορφές της ανάμνησης. Είναι αναπόφευκτο οι μνήμες αυτές να εξακολουθούν να αλλάζουν, από τη στιγμή που δεν υπάρχει πλέον κανείς εν ζωή που να μπορεί να περιγράψει την ιστορία από προσωπική εμπειρία. Υπό αυτήν την έννοια, τα έργα που αφηγούνται προσωπικές ιστορίες παράγουν ένα συγκεκριμένο είδος γνώσης, συλλέγοντας πληροφορίες από διαφορετικά επιστημονικά πεδία και πηγές.\nΗ τέχνη, κατά συνέπεια, προσφέρει έναν ιδιαίτερο χώρο, στον οποίο μπορεί κανείς να συλλέξει και να επεξεργαστεί πληροφορίες από «παραδείγματα»  και συμφραζόμενα που αλλάζουν.\n«Το παρελθόν επιζεί σε δύο διαφορετικές μορφές: πρώτον σε μηχανικούς κινητήρες˙ δεύτερον σε προσωπικές μνήμες»  (Henri Bergson, Ύλη και Μνήμη)\nΣτην εποχή μας οι ραγδαίες φυσικές, πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές και ανακατατάξεις επέρχονται με τόσο ταχύ ρυθμό σε σημείο που είμαστε πρακτικά ανήμποροι να παρακολουθήσουμε τη ροή των γεγονότων, πόσο μάλλον να τα εμπεδώσουμε και να τα κατανοήσουμε. Υπό αυτές τις συνθήκες, η μνήμη –συλλογική και ατομική– αποκτά ιδιαίτερη, καίρια και καθοριστική σημασία. Από την άλλη, με ποιον τρόπο και από ποιους καταγράφονται τα ιστορικά γεγονότα; Ποια ιστορικά ίχνη παραμένουν στον χρόνο και ποια διαγράφονται; Είναι γεγονός πως στις μέρες μας συχνά γινόμαστε μάρτυρες πολιτικών διαδικασιών συγχώρεσης και λήθης του ιστορικού παρελθόντος. Πρόσφατο παράδειγμα στην περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου η επίσημη συγνώμη του κράτους του Ισραήλ προς την Τουρκία, η οποία αφορούσε στα θύματα του πλοίου Mavi Marmara που βομβαρδίστηκε από τους Ισραηλινούς έξω από τη Γάζα το 2010.\nΤόσο ο Jacques Derrida στο έργο του On Forgiveness όσο και ο Paul Ricoeur στο Memory, History, Forgetting ασχολήθηκαν σε βάθος με τη μνήμη, τη λήθη και τη συγχώρεση  Και οι δύο στοχαστές διαπραγματεύονται την απεριόριστη συγνώμη και τη λήθη μέσω της διαγραφής κάθε ίχνους τόσο σε συλλογικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Από την άλλη, και οι δύο προβληματίζονται, ιδιαίτερα στην περίπτωση του συλλογικού επιπέδου, με το αν η λήθη πρέπει να προϋποθέτει την αμνησία και η συγχώρεση τη διαγραφή της μνήμης. Μάλιστα ο Ricoeur υποστηρίζει ότι είναι στο επίπεδο της εξήγησης/κατανόησης που η αυτονομία της ιστορίας σε σχέση με τη μνήμη επιβεβαιώνεται πιο έντονα στο επιστημολογικό πεδίο. \nΣτις μέρες μας όλο και πιο πολλοί καλλιτέχνες δημιουργούν έργα-μνημεία, μνημεία ιδιωτικά μα και συνάμα δημόσια, στα οποία εγκιβωτίζουν τη μνήμη του προσωπικού τους παρελθόντος, αλλά και τη μεταμνήμη του συλλογικού παρελθόντος. Όπως λέει η Marianne Hirsch: «Η μεταμνήμη είναι μια πολύ ισχυρή και πολύ συγκεκριμένη μορφή της μνήμης, ακριβώς επειδή η σύνδεσή της με το αντικείμενο ή την πηγή επιτυγχάνεται όχι μέσω της ανάμνησης, αλλά μέσα από μια ευφάνταστη επένδυση και δημιουργία. Αυτό δεν σημαίνει ότι η μνήμη η ίδια είναι αδιαμεσολάβητη, αλλά ότι είναι πιο άμεσα συνδεδεμένη με το παρελθόν» \nΚαι είναι εδώ που υπεισέρχεται δραστικά [για ακόμη μια φορά] ο Marcel Duchamp! Είναι εδώ που έγκειται η ειδοποιός διαφορά μεταξύ τέχνης και επίσημης ιστοριογραφίας. Θα μπορούσε κανείς να πει πως τα έργα αυτά ενεργοποιούνται –στην ουσία– ως αποτέλεσμα της κατά Duchamp Creative Act: «Ας εξετάσουμε δύο σημαντικούς παράγοντες, τους δύο πόλους δημιουργίας της τέχνης: ο καλλιτέχνης από τη μια πλευρά, και από την άλλη ο θεατής που αργότερα μετατρέπεται στο διηνεκές. Σε κάθε περίπτωση ο καλλιτέχνης δρα ως ένα ενδιάμεσο ον που, από τον λαβύρινθο πέρα από τον χρόνο και τον χώρο, επιδιώκει να βγει σε ένα ξέφωτο. Αν δώσουμε τα χαρακτηριστικά ενός ενδιάμεσου στον καλλιτέχνη, τότε θα πρέπει να του αρνηθούμε την κατάσταση της συνείδησης στο αισθητικό επίπεδο σε σχέση με το τι κάνει ή γιατί το κάνει. Όλες οι αποφάσεις του στην καλλιτεχνική εκτέλεση του έργου επαφίενται καθαρά στη διαίσθηση και δεν μπορούν να μεταφρασθούν σε μια αυτοανάλυση, προφορική ή γραπτή, ή ακόμη και μελετημένη» \nΟ θεατής-ενεργοποιός, το μέσο-καλλιτέχνης, το αποτέλεσμα-έργο τέχνης, οι δύο πόλοι και το μέσο. Από τον «λαβύρινθο πέρα από τον χρόνο και τον χώρο» και διαμέσου της ιστορίας και της μνήμης, που εξάλλου κατά τον Bergson είναι πνευματικής και όχι υλικής υπόστασης, ενεργοποιείται η πράξη της δημιουργίας, που είναι κατεξοχήν και κατ’ ουσίαν πραγματική.\nΤην τελευταία τετραετία, η σύγχρονη τέχνη στην πΓΔΜ εν πολλοίς παραγκωνίστηκε λόγω της «αποκατάστασης» του δημόσιου αστικού χώρου, η οποία έχει πολιτικά κίνητρα και υποστηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από το Υπουργείο Πολιτισμού και την κυβέρνηση της χώρας. Η εθνική πολιτική στο χώρο του πολιτισμού και της τέχνης ευνοεί καταφανώς το παρελθόν έναντι του παρόντος, το ιστορικό έναντι του σύγχρονου, το συμβολικό και μνημειώδες έναντι του εννοιακού και κριτικού στοιχείου, μια πολιτική διαμόρφωσης ταυτότητας με στρατοκρατική-εθνικιστική χροιά έναντι της πολυπολιτισμικότητας και της συνύπαρξης, το συντηρητικό και νεοφιλελεύθερο έναντι του συζητήσιμου και δημοκρατικού.\nΠροωθήθηκε και υποστηρίχθηκε περισσότερο εκείνη η τέχνη και εκείνοι οι καλλιτέχνες που συνέβαλαν ώστε στο πλαίσιο του εγχειρήματος «Σκόπια 2014» να κατασκευαστεί με «ψευδή μνημεία» (false memorials)  μια πλαστή πόλη μέσα στην πόλη − ένα είδος τρισδιάστατου βιβλίου Ιστορίας ή πάρκου ψυχαγωγίας. Τα περισσότερα από αυτά τα νέα γλυπτά, μνημεία και κτίρια τοποθετήθηκαν και ανεγέρθηκαν στο κέντρο της πρωτεύουσας των Σκοπίων. Εν μέσω αυτής της λατρείας και αποθέωσης ενός ψευδαισθησιακού παρελθόντος δεν υπάρχει χώρος για τη σύγχρονη έκφραση, ούτε από θεματική ούτε από μορφολογική άποψη. Σκοπός του προγράμματος «Σκόπια 2014» είναι να στήσει το μνημείο ενός συλλογικού παρελθόντος, το οποίο δεν υπήρξε ποτέ – τουλάχιστον όχι σε αυτήν τη μορφή. Το εγχείρημα έγινε συνώνυμο της άγνοιας και της έλλειψης σεβασμού, με την οποία οι ιθύνοντες του πολιτισμού αντιμετωπίζουν τη σύγχρονη τέχνη. Οι εκπρόσωποι της κυβέρνησης δεν περιορίζονται στο να ασκήσουν πολιτιστική πολιτική, αλλά έχουν αυτοανακηρυχθεί σε γενικούς επιμελητές. Έτσι, ανεγείρονται μνημεία για πρόσωπα και γεγονότα, των οποίων η σημασία και η βαρύτητα είναι άκρως αμφιλεγόμενες από τη σημερινή πολιτική σκοπιά, ενώ ως προς τη φόρμα παρατηρείται η επιστροφή σε μια ξεπερασμένη αισθητική (κίονες δίνουν μια πινελιά αρχαιότητας σε μοντερνιστικές και μπρουταλιστικές προσόψεις, ενώ σε διαγωνισμούς έργων ζητείται ύφος μπαρόκ και νεοκλασικιστικό) . Το πρόγραμμα «Σκόπια 2014» δε φέρει την υπογραφή ενός καλλιτέχνη ή αρχιτέκτονα, ή μιας ομάδας καλλιτεχνών ή αρχιτεκτόνων. Πιο πολύ έχει κανείς την εντύπωση ότι το έργο αυτό ξεπήδησε Μέσα από κάποιο δυσοίωνο όνειρο του πρωθυπουργού, ο οποίος άλλωστε στους λόγους του το χαρακτηρίζει δικό του εγχείρημα. Το «Σκόπια 2014» μαρτυρεί την απομάκρυνση των επισήμων από κάθε μορφή σύγχρονης τέχνης και υπαγορεύει μια εικαστική κουλτούρα, τα αντικείμενα της οποίας δυστυχώς θα έχουν πιθανότατα μεγαλύτερη διάρκεια ζωής από οποιοδήποτε έργο σύγχρονης τέχνης, καθώς στην πλειονότητά τους είναι καμωμένα από χαλκό ή έχουν λαξευτεί σε μάρμαρο: γλυπτά ασήμαντων γυναικών με γυμνωμένα στήθη (πουθενά ωστόσο το άγαλμα μιας πραγματικής ηρωίδας), ταύροι, ψάρια, χορεύτριες και δέντρα μεταμορφωμένα σε ανθρώπινα όντα πλάι σε μορφές «ιστορικών βιπς» (κατά κανόνα έφιππες), μια νέα αψίδα του θριάμβου και, τέλος, ένα καρουζέλ στην καρδιά των Σκοπίων.\nΟρισμένοι από τους καλλιτέχνες αυτούς προσπαθούν μάλιστα να ακολουθήσουν μια πιο σοβαρή, σύγχρονη καλλιτεχνική οδό, καταλήγοντας τελικά να αποκαλύπτουν, πέρα από τη στομφώδη τους έπαρση, την έλλειψη κριτικής σκέψης και την αδυναμία εξέτασης του πλαισίου, μέσα στο οποίο θα τοποθετηθεί το έργο και να δημιουργούν με αυτόν τον τρόπο μια τέχνη-καρικατούρα: Όπως, για παράδειγμα, τα «γλυπτά» με τις ιτιές, που τοποθετήθηκαν μέσα σε ορθογώνιους λίθους από μπετόν στη μέση του ποταμού Αξιού, τα οποία μπορεί ως προς την αρχική τους σύλληψη να αποτελούσαν μια αναφορά στον Joseph Beuys ή σε μια στρατευμένη τέχνη οικολογικού προσανατολισμού, αλλά παρ’ όλα αυτά, ή ίσως ακριβώς γι’ αυτό, δεν είναι τελικά παρά μια παρωδία της τέχνης. Όσο οι οικονομικοί πόροι διοχετεύονται σε τέτοια αμφιβόλου αξίας εγχειρήματα, η τέχνη και οι πολιτιστικοί θεσμοί θα συνεχίσουν να συρρικνώνονται. Η διοικητική και καλλιτεχνική ηγεσία, παρακινούμενη από τα πολιτικά συμφέροντα αλλά και λόγω άγνοιας, έχει παραδοθεί πλήρως στο γούστο της κυβερνητικής παράταξης. Όλος ο θαυμασμός της στρέφεται στις αξίες της παραδοσιακής τέχνης, ενώ η συλλογή του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, όπως και το κτίριό του, παραμελούνται εδώ και χρόνια. Η κατάσταση αυτή, που έχει ως γνώρισμά της την υποκρισία, κορυφώνεται στον ισχυρισμό ότι λείπουν τα κονδύλια, όταν πρόκειται, για παράδειγμα, για την εκπροσώπηση της χώρας σε διεθνείς διοργανώσεις σύγχρονης τέχνης, όπως είναι η Μπιενάλε της Βενετίας, ενώ την ίδια στιγμή ξοδεύονται αδιανόητα ποσά σε δημόσια μνημεία και νέα εθνικιστικά μουσεία (ο προϋπολογισμός του «Σκόπια 2014» ανήλθε σε περίπου 208 εκατ. ευρώ). Περιφερειακά δημόσια κονδύλια σπανίως διατίθενται σε καλλιτέχνες που αρνούνται να υπακούσουν στα πανίσχυρα και εκμεταλλευόμενα τη δύναμή τους κρατικά συμφέροντα. Οι φορείς δε αυτών των συμφερόντων φτάνουν στο σημείο να υπαγορεύουν καταλεπτώς, ακόμη και σε δημόσιους διαγωνισμούς έργων, το ύφος και τη μορφή για τα έργα του δημόσιου χώρου και τα μνημειώδη γλυπτά που πρόκειται να αναθέσουν. Παρ’ όλα αυτά, έστω στη σκιά των μπρούντζινων λεόντων, των αλόγων και των ταύρων, μεμονωμένοι καλλιτέχνες και καλλιτεχνικές ομάδες παράγουν σεμνά έργα και συνεχίζουν να εξελίσσουν την τέχνη τους. Δυστυχώς, οι χρηματοδοτούμενοι από το κράτος χώροι πολιτισμού και τέχνης υπόκεινται στον αδιάλειπτο και αυστηρό του έλεγχο. Η μόνη περίπτωση να παρουσιάσει κανείς τέχνη που εναντιώνεται στις ισχύουσες επαγγελματικές και πολιτιστικές συνθήκες είναι να χρησιμοποιήσει χώρους δίχως υποδομή, χωρίς κρατική και θεσμική υποστήριξη, όπως κάνουν, για παράδειγμα, οι καλλιτέχνες της πρόσφατης πρωτοβουλίας «Co-operation». Ακόμη και όταν, από καθαρή σύμπτωση ή εν είδει εξωτικής εξαίρεσης στον κανόνα, κάποιος από αυτούς τους καλλιτέχνες καταφέρει να συμπεριληφθεί στο ετήσιο πρόγραμμα ενός επίσημου πολιτιστικού φορέα, η συνήθης έλλειψη θεσμικής και επαγγελματικής υποστήριξης, όπως και το γεγονός ότι δεν υπάρχει μόνιμη συνεργασία με διεθνείς φορείς και ιδρύματα, εμποδίζει να έχουν σημαντικά και ενδιαφέροντα καλλιτεχνικά εγχειρήματα έστω και την ελάχιστη παρουσία στη διεθνή σκηνή.\nΤο “Forget Your Past” [Ξέχασε το παρελθόν σου] του Nikola Mihov και το “Project Areas” [Περιοχές-πρότζεκτ] του Peter Tzanev είναι δυο εγχειρήματα αφιερωμένα στο ιδιαίτερο εκείνο έργο που ονομάζεται αντιμετώπιση της Ιστορίας. Αποκαλύπτουν αναμνήσεις παρελθόντων γεγονότων και εποχών, μέσω των οποίων προσωπικές αντιλήψεις αποκτούν τις δικές τους αφηγήσεις. Ποιος αφηγείται μια ιστορία, πότε και σε ποιο περιβάλλον – τα ερωτήματα αυτά έχουν κάποια βαρύτητα για εμάς ως αποδέκτες, καθώς αποτελούν το κλειδί για τις ιστορίες των άλλων και διαμορφώνουν την προσωπική μας άποψη για το παρελθόν. Ο Ν. Mihov και ο P. Tzanev μας επιτρέπουν να γίνουμε μέτοχοι των μοναδικών προσωπικών ιστοριών τους – ιστοριών, οι οποίες συμπυκνώνονται στο αφήγημα της γενιάς τους και άρα στο αφήγημα μιας μερίδας της σημερινής κοινωνίας, αλλά και καθορίζουν τη στάση των δύο δημιουργών απέναντι στο πρόσφατο παρελθόν.\nΜελέτες, σχόλια και αναλύσεις για τη σοσιαλιστική περίοδο σπανίζουν στις μέρες μας. Στη Βουλγαρία, ο κοινωνικός μετασχηματισμός πήρε ασυνήθιστα πολύ χρόνο, ενώ το θέμα αυτό εξακολουθεί να είναι συγκινησιακά φορτισμένο και οδυνηρό για την κοινωνία. Η συζήτηση για την κατεδάφιση του μαυσωλείου του κομμουνιστή ηγέτη Georgi Dimitrov έγινε κατόπιν εορτής, όταν το γκρέμισμά του ήταν ήδη γεγονός. Αφότου ο θεωρητικός της τέχνης Dimitar Avramov εξέδωσε το 1994 το Letopis na edno dramatično desetiletie [Τα χρονικά μιας δραματικής δεκαετίας], δε βρέθηκε άλλος να τολμήσει να αφιερώσει μια κριτική έρευνα στη σοσιαλιστική περίοδο.\nΠαρ’ όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια είδαμε ορισμένες σημαντικές απόπειρες να εδραιωθεί ένας διάλογος για το παρελθόν και για το ερώτημα του τι εκπροσωπεί σήμερα ο σοσιαλισμός. Το 2009 πραγματοποιήθηκε ένας διεθνές μικρό φεστιβάλ με τον τίτλο “Beyond Hatred, Beyond Nostalgia” [Πέρα από το μίσος, πέρα από τη νοσταλγία], που ασχολήθηκε αποκλειστικά με το πώς προσλαμβάνεται η έννοια του σοσιαλισμού και πώς παρουσιάζεται στις μέρες μας. Επίσης, το Τμήμα Θεωρίας της Τέχνης και Ιστορίας του Πολιτισμού του Νέου Βουλγαρικού Πανεπιστημίου εγκαινίασε έναν κύκλο σεμιναρίων με θέμα τους «Σοσιαλιστικούς κώδικες στις μετα-σοσιαλιστικές κοινωνίες».\nΟ κύκλος αυτός διαρκεί περισσότερο από δύο ακαδημαϊκά εξάμηνα και έχει στόχο την παρουσίαση και εξέταση των διαφορετικών απόψεων και ιδεών πάνω στη μουσειακή αντιμετώπιση του βουλγαρικού σοσιαλισμού στη μετα-σοσιαλιστική εποχή, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Στο έργο του “Forget Your Past” o Nikola Mihov εξετάζει πάνω από 150 μνημεία της σοσιαλιστικής περιόδου, των οποίων η διαχείριση και η φροντίδα έχουν παραμεληθεί. Τα μνημεία αυτά θα συνεχίσουν να βρίσκονται στο έλεος της φθοράς του χρόνου, όσο η κοινωνία αρνείται να επεξεργαστεί και να πάρει μια σαφή θέση για το παρελθόν της, τη συλλογική μνήμη της και τη διατήρηση της τελευταίας.\nΕγκαταλειμμένα, κατεστραμμένα σχεδόν, τα μνημεία αυτά είναι οι σιωπηλοί μάρτυρες για τις αποφάσεις που δεν πάρθηκαν, τις μεταρρυθμίσεις που δεν έγιναν και, κυρίως, για την παντελή έλλειψη επίγνωσης του ποιος είναι ο σκοπός της διαμόρφωσης μιας σύγχρονης πολιτικής και πολιτιστικής ταυτότητας. Η διατήρηση και προστασία των μνημείων του πρόσφατου παρελθόντος ή η εσκεμμένη καταστροφή τους μπορούν να ερμηνευθούν ως προσπάθειες να διατηρήσει και να προστατέψει κανείς τη μνήμη, ή να αποκόψει τους δεσμούς του με αυτήν – καταδικάζοντας το παρόν σε μια μόνιμη απώλεια μνήμης.\nΗ κατεδάφιση του άλλοτε σημαντικού σοσιαλιστικού μνημείου μπροστά από το Εθνικό Παλάτι Πολιτισμού στη Σόφια, που είναι αφιερωμένο στην 1300ή επέτειο ίδρυσης του βουλγαρικού κράτους, ήταν η πρώτη που οδήγησε σε μια συζήτηση περί της διατήρησής του στο μέλλον. Για πρώτη φορά συζητήθηκε η στάση των πολιτών όσον αφορά αυτού του είδους τα μνημεία, ενώ προκηρύχθηκε ένας εθνικός διαγωνισμός για γλύπτες και αρχιτέκτονες, προκειμένου να αποφασιστεί η μελλοντική τύχη του συγκεκριμένου μνημείου.\nΜπορούμε να αγνοήσουμε την καλλιτεχνική αξία αυτών των μνημείων, μόνο και μόνο επειδή δεν εξυπηρετούν πλέον κανέναν ιδεολογικό σκοπό; Αυτή είναι η ερώτηση που θέτει ο Nikola Mihov, ο οποίος δε συμφωνεί με τη μονόπλευρη ερμηνεία των μνημείων της σοσιαλιστικής περιόδου: «Θα μπορούσαμε να τα νοηματοδοτήσουμε εκ νέου – η γενιά μου θα το κατάφερνε. Ας τα ενσωματώσουμε στο κτιριακό περιβάλλον, ας τους εμφυσήσουμε ζωή».\nΣτο μεταξύ έχουμε να κάνουμε με μια κοινωνία, οι εκπρόσωποι της οποίας ούτε καν γεννήθηκαν στη σοσιαλιστική περίοδο. Τι άποψη έχουν αυτοί για το πρόσφατο παρελθόν μας; Όταν κοιτάζουμε τα ετοιμόρροπα κτίρια, όπως μας τα δείχνει ο Peter Tzanev, μας αποκαλύπτουν άραγε κάτι για την ιστορία τους, μας επιτρέπει η εικόνα τους να δούμε κάτι παραπάνω από ερείπια, κάτι που να μας ξυπνά την περιέργεια για ένα παρελθόν που καθορίζει το παρόν μας; Οι φωτογραφίες μπορούν να μας αποκαλύψουν κάτι για το παρελθόν, μόνο αν είμαστε σε θέση να εκτιμήσουμε την ιστορική αξία των γεγονότων που απαρτίζουν αυτό το παρελθόν. Έτσι, τα ερείπια για τον Peter Tzanev είναι «μια κληρονομιά που δεν θα υπάρχει επ’ άπειρον».\nΜε το υπό κατάρρευση μνημείο του Βουλγαρικού Κομμουνιστικού Κόμματος στο όρος Μπουζλούντζα δεν ασχολήθηκε μόνον ο Nikola Mihov. Ο Βρετανός φωτογράφος Timothy Allen αφιέρωσε στο μνημείο μια μεγάλη σειρά έργων, που είναι εξίσου ενδιαφέρουσα, καθώς η δική του ματιά αποκαλύπτει τη διαφορετικότητα των στάσεων απέναντι στην αντιμετώπιση του παρελθόντος. Σε αντίθεση με τον Tzanev, που πιστεύει ότι τα ερείπια δεν πυροδοτούν «τις αρμόζουσες συναισθηματικές αντιδράσεις», για τον Allen αυτή η φυσική γήρανση των κτιρίων έχει κάτι το γοητευτικό. Η στάση του είναι διαφορετική και από εκείνη του Mihov: δεν θεωρεί ότι τα μνημεία πρέπει να διασωθούν και να παραδοθούν σε έναν «άλλο κόσμο». Κατά την άποψή του, τα μνημεία δεν θα έπρεπε να «περιφράσσονται με μια διαχωριστική κορδέλα και να γίνονται μηχανές του μοντέρνου τουρισμού», αλλά να μπορούν να «πεθάνουν» με αξιοπρέπεια, υποκύπτοντας στο αργό και αυτονόητο καταστροφικό έργο του χρόνου.\nΗ ενασχόληση με το ευαίσθητο θέμα της προσωπικής μνήμης αποδείχτηκε στη Βοσνία- Ερζεγοβίνη ως ένα θέμα υψίστης σημασίας. Το «ξαναγράψιμο» της Ιστορίας γύρω στα τέλη του 20ού αιώνα είχε σοβαρό αντίκτυπο σε αρκετές γενιές. Καθ’ όλο τον 20ό αιώνα –από την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και, κυρίως, μετά τους «απελευθερωτικούς αγώνες» της δεκαετίας του 1940– η Βοσνία-Ερζεγοβίνη ακολούθησε με ενθουσιασμό το πρόγραμμα για την απελευθέρωση της Γιουγκοσλαβίας. Η αποτυχία αυτής της ιδέας ήταν αναμφίβολα ένα συλλογικά τραυματικό γεγονός. Μια δυνατότητα για την αντιμετώπιση και επεξεργασία αυτού του τραύματος είναι η «τοποθέτηση του εαυτού σε νέα συμφραζόμενα» ως μια αυτόνομη εκ νέου κατασκευή ενός αφηγηματικού Εγώ.\nΈνα από τα βασικά προβλήματα για μια ιστορική περιγραφή του γιουγκοσλαβικού προγράμματος είναι η πολυμορφία του. «Εδώ ακριβώς έγκειται η ιστορική σημασία και η μοναδικότητα της Γιουγκοσλαβίας: στο γεγονός, δηλαδή, ότι εκπροσωπεί μια αντιφατική ενότητα αντιφάσεων. Μια ενότητα που επιπλέον βρίσκεται υπό τη διαρκή πίεση της διάσπασης και του μετασχηματισμού». Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι κάθε άτομο έχει τη δική του Γιουγκοσλαβία, όπως ακριβώς για κάθε γενιά υπάρχει η δική της Γιουγκοσλαβία. Εξού και η συλλογική μνήμη είναι μια εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση, κυρίως αν λάβουμε υπόψη τη «δυσλειτουργία πολυμορφίας» (multiplicity disorder), που επέφερε η τραυματική εμπειρία του πολέμου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Στο σημείο αυτό θέλω να διευκρινίσω ότι τον όρο «τραυματική εμπειρία του πολέμου» δεν τον χρησιμοποιώ με τη μεταφορική του έννοια, ως μια «φυσική» συνέπεια του γιουγκοσλαβικού προγράμματος. Αντιθέτως, μόνο τα τραυματικά γεγονότα μπορούν να μετατρέψουν την πολυμορφία σε διαταραχή (δυσλειτουργία πολυμορφίας), με άλλα λόγια σε μια ριζική απώλεια της ικανότητας προσανατολισμού και αποτελεσματικότητας. Η δυσλειτουργία του πολιτισμικού πλουραλισμού θα πρέπει να ιδωθεί κατ’ αναλογία προς την έννοια της «πολλαπλής προσωπικότητας» (multiple personality).\nΟι έννοιες «τραύμα» και «πολλαπλή προσωπικότητα» ως πολιτισμικά φαινόμενα λαμβάνουν εξέχουσα θέση στη συζήτηση για την πολιτισμική μνήμη. Θα πρέπει ωστόσο να χρησιμοποιούνται με μεγάλη προσοχή, καθώς η θεωρία έχει την τάση να υποστηρίζει μια μεταφορική έννοια του τραύματος ως της θετικής διάλυσης ενός άκαμπτου κοινωνικού πλαισίου. Επιπλέον, η μεταφορική αυτή ερμηνεία εμμένει στην άποψη ότι οι τραυματικές εμπειρίες είναι αδύνατον να γίνουν πραγματικά κατανοητές και να αναπαρασταθούν ικανοποιητικά. Στο κείμενό τους “Against the Concept of Cultural Trauma” [Εναντίον της έννοιας του πολιτισμικού τραύματος] οι Kansteiner και Weilnböck επισημαίνουν ότι «τα όρια της αναπαράστασης όσον αφορά συγκεκριμένα συμφραζόμενα μπορούν μέσω ποικίλων στρατηγικών αναπαράστασης να εξερευνηθούν και να ξεπεραστούν. (…) Οι μορφές της αναπαράστασης βοηθούν τις ομάδες και τις συλλογικές οντότητες να διαχειριστούν τα γεγονότα βίας και τις ψυχικές και κοινωνικές τους συνέπειες» Ό,τι δεν μπορεί να αποτιμηθεί από μια αμιγώς ιστορική σκοπιά, μπορεί ωστόσο να έρθει στην επιφάνεια μέσω καλλιτεχνικών μεθόδων εντεταμένης προσοχής.\nΗ Γιουγκοσλαβία ως τόπος μνήμης – Ποιος θυμάται ακόμα τη Γιουγκοσλαβία και πώς;\nΤο να δουλεύεις ως επιμελήτρια σε ένα μουσείο που φέρει στην επωνυμία του το όνομα ενός κράτους το οποίο δεν υφίσταται πια, αφού διαμελίστηκε στον πιο αιματηρό πόλεμο του β΄ μισού του 20ού αιώνα στην Ευρώπη, σημαίνει να κουβαλάς διαρκώς μια ενοχή και διαρκώς να πρέπει να απολογηθείς για κάτι. Στην καλύτερη περίπτωση, όταν τηλεφωνείς κάπου για να κάνεις μια αγορά για το μουσείο, ή ακόμη και για να παραγγείλεις απλά μια πίτσα, ακούς στην άλλη άκρη της γραμμής ένα αυθόρμητο γέλιο που το διαδέχεται η έκπληξη για το ότι το μουσείο μας υπάρχει ακόμη. Τη στρεβλή πραγματικότητα, στην οποία ζούμε, την περιέγραψε κάποτε εύστοχα η συνάδελφός μου Ana Sladojević: Βλέπει τον Τίτο, είπε, το λιγότερο δύο φορές την ημέρα, γιατί το μνημείο του, διά χειρός Antun Augustinčić και ανεγερθέν το έτος 1948, βρίσκεται στο πάρκο που ανήκει στο κτιριακό συγκρότημα του Μουσείου της Ιστορίας της Γιουγκοσλαβίας και το οποίο η ίδια διασχίζει για να φτάσει στο γραφείο. Δουλειά μας είναι να ασχολούμαστε με τη χώρα «Γιουγκοσλαβία», όπου ζούμε, όπου ανήκει και ο Τίτο, τα αναρίθμητα πορτρέτα του οποίου συμπεριλαμβάνονται στη συλλογή του Μουσείου. Αυτή είναι η δική μας πραγματικότητα. Πώς νιώθουν όμως για την τρέχουσα πραγματικότητα οι γενιές, των οποίων οι αναμνήσεις φτάνουν ως και τη σοσιαλιστική Γιουγκοσλαβία και οι οποίες θεωρούν την εποχή εκείνη σαν «τον παλιό καλό καιρό», όταν όλα ήταν καλύτερα; Και πώς νιώθουν απέναντι σε όλα αυτά οι γενιές εκείνες, για τις οποίες ο υπαρκτός σοσιαλισμός δεν είναι κομμάτι της δικής τους εμπειρίας, αλλά ο μύθος μιας χρυσής εποχής χειραφέτησης; Γιατί είναι αναπόφευκτο να επισημάνει κανείς την πολύπλευρη πρακτική χειραφέτησης της πρώην Γιουγκοσλαβίας, την αντιφασιστική της ιδεολογία και τις αδιαμφισβήτητες επιτυχίες της ιδεολογίας αυτής ως προς τον εκμοντερνισμό και τη βιομηχανοποίηση της χώρας. Πόσω μάλλον που μετά τους πολέμους της δεκαετίας του 1990, έχουμε να αντιμετωπίσουμε, στα νεοσύστατα «ομόσπονδα» κρατίδιά μας, την επιστροφή των κοινωνιών μας σε παλαιές παραδόσεις, την ολοένα μεγαλύτερη επιρροή του κλήρου στα δημόσια πράγματα και το πισωγύρισμα σε ένα βαθιά πατριαρχικό μοντέλο.\nΜα δεν είμαστε σε αναζήτηση ενός δρόμου που θα οδηγήσει σε μια κοινωνία της ισονομίας υπό την αιγίδα των ευρωπαϊκών αξιών και προτύπων, που άλλωστε έχουν οικουμενική ισχύ; Από την άλλη μεριά, δεν πρέπει να ξεχνάμε να επισημαίνουμε και τις άσχημες πτυχές του «παλιού καλού καιρού», να καταλύουμε τα στερεότυπα και καθιερωμένες προβολές, για να μη δημιουργηθεί ο μύθος μιας ιδανικής κοινωνίας, από την οποία η αλλοτινή Γιουγκοσλαβία απείχε εξίσου όπως κάθε άλλη χώρα. Για να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα, που διαδέχονται τις διαμάχες, θα πρέπει να επανεξετάσουμε με κριτικό πνεύμα το κοινό παρελθόν των αντιμαχόμενων πλευρών. Το ίδιο σημαντικό είναι να αναπτύξουμε μια συνείδηση τόσο της θετικής όσο και της αρνητικής κληρονομιάς και της επίδρασής της στη σημερινή ταυτότητα των νέων κρατών και κοινοτήτων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Γιατί η Ιστορία γεννιέται μέσα από την ερμηνεία και τη διαρκή επανερμηνεία.\nΔουλεύοντας για την έκθεση με θέμα τη Γιουγκοσλαβία καταλαβαίνει κανείς ότι πολλά θέματα που αφορούν την κληρονομιά και την ιστορία της Γιουγκοσλαβίας παραμένουν ανεπίλυτα, ότι είναι «δύσκολα», αντιφατικά. Επίσης ότι συχνά στο μυαλό των ανθρώπων ο πόλεμος συνεχίζεται, ότι υπάρχουν μάχες που κάθε άλλο παρά έχουν λήξει και ότι ο «γιουγκοσλαβισμός» στο δημόσιο λόγο περιορίζεται τις περισσότερες φορές σε μια νοσταλγία της πάλαι ποτέ Γιουγκοσλαβίας. Τόσο στην προσωπική όσο και στη συλλογική μνήμη κάνουμε μια συνειδητή (ή ασυνείδητη) επιλογή ως προς το τι θυμόμαστε και τι θέλουμε να ξεχάσουμε. Συχνά παίρνουμε αυτές τις αποφάσεις απλώς για να προστατέψουμε το δικαίωμά μας σε ένα δικό μας παρελθόν. Θυμόμαστε ανάλογα με τα συμφραζόμενα και το περιβάλλον. Οι αναμνήσεις αλλάζουν για να ανταποκριθούν στην ταυτότητά μας την εκάστοτε χρονική περίοδο. Παρόλο που όλες οι μνήμες είναι ίδιες, για να μνημονεύσουμε τα λόγια του Bogdan Bogdanović, η «μνήμη» και η «Ιστορία» δεν είναι ταυτόσημες έννοιες. Οι αναμνήσεις είναι υποκειμενικές, μια κατασκευή του παρελθόντος από τη σκοπιά του παρόντος, εκτός και αν καταγραφούν αμέσως μετά το γεγονός – αλλά ακόμη και τότε, κάθε γενιά θυμάται με διαφορετικό τρόπο. Εδώ βαδίζουμε επομένως σε επικίνδυνα μονοπάτια, γιατί τι πρέπει να κάνουμε όταν υπάρχουν ασυμφωνίες ανάμεσα στην «επίσημη» εκδοχή του παρελθόντος και τα συγκεκριμένα προσωπικά βιώματα; Και –πολύ χειρότερα ακόμη– τι πρέπει να κάνουμε αν δεν υπάρχει καν δημόσιος διάλογος, αν η έκθεση για τη Γιουγκοσλαβία δεν είναι παρά η κορυφή του παγόβουνου, από το οποίο –για να παραμείνουμε στην εικόνα αυτή– δε βλέπουμε παρά το ένα έβδομο ίσως, ενώ το υπόλοιπο, πολύ μεγαλύτερο κομμάτι του παραμένει αθέατο κάτω από την επιφάνεια του νερού; Τι κάνουμε αν ένας διάλογος που έχει πυροδοτηθεί για τη χώρα δεν έχει βάσεις στους θεσμούς της, αν δεν υπάρχει η συναίνεση για την αναγκαιότητα του διαλόγου αυτού ούτε στην κοινωνία ούτε στο κράτος;\nΤι ονομάζουμε εδώ τέχνη; Στην ιστοριογραφία είναι ολέθριο να χρησιμοποιεί κανείς ως βάση την προσωπική του εμπειρία, γιατί έτσι καθίστανται αδύνατες τόσο η πολυπρισματική θεώρηση όσο και η πολυφωνία Στα καλλιτεχνικά εγχειρήματα το προσωπικό στοιχείο έχει μια εντελώς διαφορετική έννοια, αφού εδώ μπορεί κανείς κάλλιστα να συνδέσει αντιφατικές μεταξύ τους αντιλήψεις και αξίες, στο βαθμό που η ομοφωνία δεν είναι ζητούμενο σε ό,τι αφορά την τέχνη. Οι εκθέσεις μοντέρνας τέχνης δεν είναι εκδηλώσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε πολιτικές αλλαγές. Είναι επίσης μάλλον απίθανο να διαμορφώσουν την άποψη μιας πλειοψηφίας ή να γίνουν εργαλεία της εθνικής διαπαιδαγώγησης του λαού – μπορούν ωστόσο να αποτελέσουν το έναυσμα για διαδικασίες σκέψης μεμονωμένων ατόμων.\nΗ οικονομική στήριξη εκθεσιακών εγχειρημάτων με καλλιτέχνες της πρώην Γιουγκοσλαβίας από ευρωπαϊκά ιδρύματα συμβάλλει στην εγκαινίαση και την εμβάθυνση ενός διαπολιτισμικού διαλόγου στην περιοχή. Ο διάλογος αυτός είναι απαραίτητος, γιατί την Ιστορία που έχουμε διαμορφώσει από κοινού πρέπει και από κοινού να την επεξεργαστούμε. Έτσι δημιουργείται μια νέα σχέση προς τα πολιτιστικά, ιστορικά και πολιτικά φαινόμενα και γεγονότα. Δουλειά των καλλιτεχνών σε αυτή τη διαδικασία είναι να θέσουν όλα αυτά σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, δηλαδή στα συμφραζόμενά τους – όπως έκαναν οι καλλιτέχνες, τα έργα των οποίων παρουσιάζονται σε τούτη την έκθεση. Και σίγουρα δεν είναι μόνοι στο εγχείρημά τους, γιατί και άλλοι καλλιτέχνες δουλεύουν σε αυτό το θεματικό πεδίο: για παράδειγμα, η δουλειά του Marijan Crtalić (Κροατία) για το παρόν της ιστορίας, όπως το συναντάμε στο χαλυβουργείο Sisak και την παλαιότερη και τωρινή θέση των εργατών. Ή ο Nemanja Cvijanović (Κροατία) για την Ιστορία, που δεν μπορεί να σβήσει τόσο εύκολα, παρά τις προσπάθειες της επίσημης πολιτικής. Ή ο David Maljković (Κροατία), στα έργα του οποίου βλέπουμε εγκαταλειμμένα κτίρια και μνημεία των δεκαετιών του 1960 και 1970, που λειτουργούν ως σύμβολα για τις επιπτώσεις του μετασχηματισμού μιας κομμουνιστικής σε μια καπιταλιστικής μορφής κοινωνία.\nΗ Renata Poljak (Κροατία), η οποία πραγματεύεται τη μνήμη και την κατασκευή της σε μια βιντεοσκοπημένη συζήτηση με τον ηθοποιό μιας πολύ δημοφιλούς ταινίας στην πρώην Γιουγκοσλαβία για τον Boshko Buha, ο οποίος στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και ενώ ήταν δεκαπέντε ετών προσχώρησε στους αντάρτες και σκοτώθηκε. Η Milica Tomić και η ομάδα Spomenik (Μνημείο) (Σερβία), που ρωτούν αν είναι δυνατή η δημιουργία ενός μνημείου για τους πολέμους της Γιουγκοσλαβίας, οι οποίοι από τους μεν θεωρούνται πόλεμοι για τη διατήρηση της γιουγκοσλαβικής κληρονομιάς και από τους δε εμφύλιοι πόλεμοι. Καθένα από αυτά τα εγχειρήματα επικαιροποιεί για μας τη σχέση του καλλιτέχνη προς την περιοχή της καταγωγής του και την ιστορία της, που είναι η ιστορία όλων μας. Βρισκόμαστε άραγε μπροστά στο συμβολικό κλείσιμο ενός κύκλου, εφόσον η συνείδηση της ομοιότητας ή της ομογένειας των σλαβόφωνων λαών της Νότιας Βαλκανικής εμφανίστηκε στην τέχνη όταν άρχισε να αναπτύσσεται η ιδέα ενός γιουγκοσλαβικού έθνους – πολύ πριν ο «γιουγκοσλαβισμός» γίνει κρατική ιδεολογία; Τότε δινόταν έμφαση στη γιουγκοσλαβική πολιτισμική ενότητα, με σαφή πολιτικό στόχο μέσω της τέχνης να διαδοθεί και να εδραιωθεί η ιδέα μιας προσέγγισης μεταξύ των γιουγκοσλαβικών λαών. Η πρώτη γιουγκοσλαβική έκθεση, που έγινε το 1904 στο Βελιγράδι, στο πλαίσιο των επίσημων εορτασμών για την 100ή επέτειο της Πρώτης Σερβικής Εξέγερσης εναντίον των Τούρκων, ήταν μέρος αυτού του ευρύτερου, μεγαλόπνοου σχεδίου. Σήμερα, πάνω από έναν αιώνα μετά, το σίγουρο είναι ότι ο χώρος του πολιτισμού παραμένει μοναδικός, ανεξάρτητα από τα διοικητικά όρια και κάθε μορφής οριοθέτηση, αλλά και ανεξάρτητα από το τι είναι καθολικά αποδεκτό στο χώρο της πολιτικής ή και της πολιτιστικής πολιτικής.\nΣτο βιβλίο του L’ histoire en miettes: Des «Annales» à la «nouvelle histoire», που κυκλοφόρησε στη Γαλλία το 1987, ο François Dosse διαπιστώνει ότι «η Κλειώ, η μούσα της ιστορίας, εμπνέει ένα κοινό ολοένα και μεγαλύτερο, που διψάει να μάθει για το παρελθόν του». Όπως επισημαίνει ο συγγραφέας, η γνώση του παρελθόντος είναι σημαντική γιατί χρησιμεύει σε μια καλύτερη κατανόηση της κοινωνίας. Είκοσι χρόνια αργότερα, το 2007, στο δοκίμιο «Ο καλλιτέχνης ως ιστορικός», ο Mark Godfrey παρατηρεί ότι η ιστορική έρευνα και η αναπαράσταση έχουν ολοένα και εντονότερη παρουσία στη σύγχρονη τέχνη. Πολλοί καλλιτέχνες οικειοποιούνται τις μεθόδους και τα εργαλεία των ιστορικών, παράγοντας «έργα που προσκαλούν τους θεατές να στοχαστούν το παρελθόν, να δημιουργήσουν συνδέσεις μεταξύ γεγονότων, χαρακτήρων και αντικειμένων, να συμμετέχουν στη διαδικασία ενθύμησης, και να επανεξετάσουν τους τρόπους με τους οποίους το παρελθόν αναπαρίσταται στην ευρύτερη κουλτούρα».  Ο Michel de Certeau είχε προβλέψει την εισχώρηση της ιστορίας και των τεχνικών του ιστορικού στο πεδίο της καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 υποστηρίζει ότι ο ιστορικός «μετατρέπει το χώρο, όπως κάνει και ο πολεοδόμος που ενσωματώνει λιβάδια μέσα στο σύστημα επικοινωνίας της πόλης, όπως ο αρχιτέκτονας που από τη λίμνη φτιάχνει ένα φράγμα, όπως, τέλος, και ο Pierre Henry όταν μετατρέπει το τρίξιμο μιας πόρτας σε μουσικό μοτίβο, και ο ποιητής που ανατρέπει τις σχέσεις ανάμεσα σε ‘θορύβους’ και ‘μηνύματα’...». Ίσως λοιπόν πρέπει να εξετάσουμε τον λόγο (discourse) που παράγει η τέχνη σήμερα ως ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο της «επίσημης» ιστοριογραφίας και όχι ως μια αυτόνομη διαδικασία κατασκευής αφηγήσεων που αφορούν ένα σχετικά περιορισμένο κοινό.\nΒάζοντας στη θέση του ιστορικού τον καλλιτέχνη, το αρχικό ερώτημα του Γάλλου ερευνητή αποκτά στην περίπτωσή μας νέα διάσταση: Τι κατασκευάζει ο καλλιτέχνης όταν «κάνει ιστορία»; Με τι δουλεύει; Τι παράγει; Ένα από τα βασικά εργαλεία που χρησιμοποιεί ο καλλιτέχνης-ιστορικός είναι η έννοια της μνήμης. Η μνήμη και οι αναπαραστάσεις της, όπως εύστοχα σημειώνει ο Edward Said, πραγματεύονται θέματα όπως η ταυτότητα, ο εθνικισμός και η εξουσία. Για τον Said «η μνήμη δεν είναι απαραίτητα αυθεντική αλλά μάλλον χρήσιμη». «Η τέχνη της μνήμης, όπως σήμερα την εννοούμε, υπόκειται περισσότερο σε μια επινοητική επαναδιάταξη» συμπληρώνει ο ίδιος. Χρησιμοποιώντας τη φωτογραφία, το φιλμ και το βίντεο, οι σύγχρονοι καλλιτέχνες προσεγγίζουν το παρελθόν μέσω τους όρους μιας τέτοιας «επινοητικής επαναδιάταξης». Το έργο τέχνης μάς βοηθά έτσι να κατανοήσουμε καλύτερα την ιστορία ενός τόπου, μιας χώρας ή μιας συγκεκριμένης περιόδου αλλά και την ταυτότητα πολιτιστικών κοινοτήτων. Ουσιαστικά ο καλλιτέχνης σήμερα αξιοποιεί στο μέγιστο την παραθετική δομή της φωτογραφικής εικόνας προκειμένου να αποδομήσει τον κυρίαρχο λόγο της ιστορίας. Δεν είναι τυχαίο, για παράδειγμα, ότι ο συγγραφέας W.G. Sebald αποτελεί σημείο αναφοράς για πάρα πολλούς καλλιτέχνες –προφανώς συμμερίζονται τη σημασία που αυτός απέδιδε στον ρόλο της μνήμης και στη συμβολή της στη διατήρηση του παρελθόντος. Η σύγχρονη ιστοριογραφία μπορεί να μάθει πολλά από την ανασύσταση του παρελθόντος που επιχειρούν ολοένα και συχνότερα οι καλλιτέχνες. Ειδικά σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, που το πεδίο της ιστορικής έρευνας βρίσκεται ακόμα υπό διαμόρφωση, η οπτική των καλλιτεχνών απέναντι στη σύγχρονη ιστορία του τόπου αποδεικνύεται πολύτιμη.