Εμφάνιση: Διαυγές, άχρωμο, ειδικώς βαρύ, ελαιώδες και άοσμο (καθαρό) υγρό\nΣχετική μοριακή μάζα: 98,08\nΣημείο τήξεως, (περιεκτικότητα): 10,4-10,5ºC (100%), 3ºC (98%), -32ºC (93%)\nΣημείο ζέσεως: 337ºC (αζεοτροπικό μίγμα 98,5% κ.β.)\nΠυκνότητα (στους 25ºC) : 1,840 g/cm3\nΙξώδες (cP): 26,7 cP (20ºC). Συγκριτικά: Η2Ο 1, γάλα: 3, αιθυλενογλυκόλη: 15, ελαιόλαδο: 84, αμυλοσιρόπια: 50-100, γλυκερίνη: 1490\nΔείκτης διάθλασης, nD: 1,41827\nΟξύτητα, pKa: -14, -3\nΔιαλυτότητα: Αναμιγνύεται με το Η2Ο σε οποιαδήποτε αναλογία με έκλυση θερμότητας.\nΔιαλυτότητα σε οργανικούς διαλύτες: Αναμίξιμο σχεδόν με κάθε οξυγονούχο οργανική ένωση (ανάμιξη που συνοδεύεται κατά κανόνα από κάποια χημική αντίδραση).\nΤοξικότητα: Ισχυρότατη καυστική ένωση και αφυδατική ένωση (καθαρό ή σε πολύ πυκνά διαλύματα). Προκαλεί απανθράκωση σε οργανικά υλικά πλούσια σε πολυσακχαρίτες (χαρτί, ξύλο) με απόσπαση μορίων ύδατος. Σε επαφή με το δέρμα προκαλεί σοβαρά εγκαύματα.\nΓενικά για το θειικό οξύ [Αναφ. 1, 2]\nΤο θειικό οξύ είναι ισχυρότατα διαβρωτικό και καυστικό οξύ, όπως και οξειδωτικό σε μεγάλες συγκεντρώσεις και υψηλές θερμοκρασίες. Επιπλέον, το πυκνό θειικό οξύ διαθέτει εντονότατη αφυδατική δράση και όταν έρθει σε επαφή με οργανική ύλη (π.χ. ξύλο, χαρτί) την απανθρακώνει αφαιρώντας μόρια ύδατος. Αναμιγνύεται με το νερό σε οποιαδήποτε αναλογία με έκλυση μεγάλων ποσών θερμότητας. 'Αλλη ιστορική και ευρύτερα γνωστή και "δυσώνυμη" (για τον περισσότερο κόσμο) ονομασία του είναι βιτριόλι (oil of vitriol), από την οποία προέρχεται και το επίθετο (εκ μεταφοράς) "βιτριολικός": κακός, κακότροπος, αιχμηρός, καυστικός.\nSulph- ή Sulf-;\nΟ χειρισμός του θειικού οξέος και ειδικότερα των πυκνών διαλυμάτων του απαιτεί γνώση των ιδιοτήτων του μεγάλες προφυλάξεις, διότι μπορεί να προκαλέσει σοβαρότατα εγκαύματα στο δέρμα και να κάψει τα ρούχα. Το θειικό οξύ είναι η πρώτη χημική ένωση από άποψη ποσότητας ετήσιας παραγωγής από τη χημική βιομηχανία και σχεδόν όλες οι χώρες του κόσμου διαθέτουν μονάδες παραγωγής θειικού οξέος. Σήμερα, η παγκόσμια παραγωγή του θειικού οξέος έχει ξεπεράσει τα 250 εκατομμύρια μετρικών τόνων και συνεχίζει να αυξάνεται με ρυθμό 3% κατά τα τελευταία χρόνια. Η ετήσια ποσότητα θειικού οξέος που καταναλώνει μια χώρα αποτελεί αψευδές μέτρο της δυναμικότητας της χημικής βιομηχανίας της.\nΤα πιο γνωστά "βιτριόλια", δηλ. κρυσταλλικά, ένυδρα θειικά άλατα (από αριστερά προς τα δεξιά): (1) "Πράσινο βιτριόλιο" (Copperas, FeSO4·7H2O). (2) "Γαλάζιο βιτριόλιο" (γαλαζόπετρα, χάλκανθος, "βιτριόλι του χαλκού", CuSO4·5H2O). (3) "Ερυθρό βιτριόλιο" (CοSO4·7H2O). (4) "Λευκό βιτριόλιο" (ZnSO4·7H2O)\nΦυσικά ορυκτά "βιτριόλια" και θειούχα ορυκτά (πυρίτες) από τα οποία προκύπτουν με φυσική οξείδωση (από αριστερά προς τα δεξιά): (1) Μελαντερίτης (FeSO4·7H2O).\n(2) Χαλκανθίτης (CuSO4·5H2O). (3) Σιδηροπυρίτης (FeS2). (4) Χαλκοπυρίτης (CuFeS2)\nΑνακάλυψη και ιστορία του θειικού οξέος\nΣύμβολα του θειικού οξέος. Αριστερά: Αλχημιστικό σύμβολο [πηγή]. Δεξιά: Σύμβολο κατά Dalton. Χαρακτηριστικό είναι το ότι o Dalton θεωρεί το θειικό οξύ ως υδατικό διάλυμα SO3 [πηγή].\nΤα θειικά άλατα πολλών μετάλλων, τα "βιτριόλια", ήταν γνωστά από την αρχαιότητα, αφού αρκετά από αυτά βρίσκονταν ως ορυκτά, τα οποία συνήθως συνοδεύουν τα αντίστοιχα θειούχα ορυκτά. Τα βιτριόλια ήταν ήδη γνωστά από εποχή των Σουμερίων (3.800 π.Χ.) και κατατάσσονταν ανάλογα με το χρώμα τους. Αναφορές στα βιτριόλια κάνουν στα έργα τους ο ιατρός και φαρμακολόγος Διοσκουρίδης (40-90 μ.Χ) και ο Ρωμαίος φυσιοδίφης Πλήνιος ο Πρεσβύτερος (Pliny the Elder, 23-79 μ.X.), ενώ ο διασημότερος ιατρός της αρχαιότητας, ο Γαληνός (Galen, 129-216 μ.Χ.) αναφέρει κάποιες ιατρικές χρήσεις τους.\nAlbertus Magnus (13ος αιώνας)\nBasilius Valentinus (15ος αιώνας)\nJohann Van Helmont (1580-1644)\nΟρισμένες χρήσεις των "βιτριολικών ουσιών" στη μεταλλουργία κατά τις ελληνιστικές περιόδους, αναφέρονται στην επιστημονική πραγματεία Phisica et Mystica (Φυσικά και Μυστικά) του Βώλου του Μενδήσιου (2ος αιώνας π.Χ., Bolus of Mendes), στον πάπυρο Leyden papyrus X., όπως και από τον πλέον διάσημο αλχημιστή εκείνης της εποχής, τον Ζώσιμο τον Πανωπολίτη (3ος-4ος αιώνας μ.Χ., Zosimos of Panopolis).\nΟι Πέρσες αλχημιστές Jābir ibn Hayyān (721-815, γνωστός στην Ευρώπη ως Geber) και Ibn Zakariya al-Razi (865-925, γνωστός ως Rhazes) περιγράφουν τα βιτριόλια, ενώ ο διάσημος ιατροφιλόσοφος Ibn Sina (980-1037, γνωστός ως Avicenna) και επικέντρωσε την περιγραφή του στις ιατρικές χρήσεις τους.\nΟ Ibn Zakariya al-Razi πειραματίσθηκε με την ξηρή απόσταξη σε κεραμικό άμβυκα ορυκτών θειικών αλάτων, όπως ο ένυδρος θειικός σίδηρος (FeSO4·7H2O) και ο ένυδρος θειικός χαλκός (CuSO4·5H2O), τα οποία σε αλχημιστικά κείμενα αναφέρονται αντιστοίχως ως copperas και χάλκανθος. Με τον τρόπο αυτό παρέλαβε μίγμα ύδατος (H2O) και τριοξειδίου του θείου (SO3), τα οποία με ανάμιξη δίνουν διάλυμα θειικού οξέος:\n2FeSO4 Fe2O3 + SO3 + SO2 CuSO4 CuO + SO3 SO3 + H2O H2SO4\nΗ μυστικιστική ονομασία του ένυδρου θειικού σιδήρου(ΙΙ) (ως πηγής του "θαυματουργού ελαίου του βιτριολίου" ) ήταν "Πράσινος λέων" [πηγή]\nΑυτή η μέθοδος διαδόθηκε στην Ευρώπη από μεταφράσεις αραβικών και περσικών εγχειριδίων που καταγράφηκαν σε βιβλία διάσημων αλχημιστών και ιατροφιλόσοφων, όπως του Γερμανού Albertus Magnus (13ος αιώνας).\nΤο βιτριόλι (θειικό οξύ) αρχίζει να εμφανίζεται στα εργαστήρια των αλχημιστών της Ευρώπης κατά τον 13ο αιώνα και μάλιστα θεωρήθηκε αλχημιστική ουσία πρώτιστης σημασίας, ιδιαίτερα για τη χρήση της στην αναζήτηση της φιλοσοφικής λίθου. Οι αλχημιστές είχαν εντυπωσιαστεί από το γεγονός ότι το βιτριόλι κατέτρωγε (διέλυε) όλα τα μέταλλα εκτός από τον χρυσό, η παρασκευή του οποίου ήταν ο στόχος των περισσότερων αλχημιστών.\nΗ σημασία του βιτριολιού για την αλχημεία τονίζεται στην αλχημιστική (και μάλλον ακατανόητη) συμβουλή: "Visita Interiora Terrae Rectificando Invenies Occultum Lapidem (V.I.T.R.I.O.L.)", που σήμαινε: "Επισκέψου τα έγκατα της Γης και καθαρίζοντας θα ανακαλύψεις τη μυστική (φιλοσοφική) λίθο". Το κείμενο αυτό αποδίδεται στον Γερμανό αλχημιστή του 15ου αιώνα τον Basilius Valentinus, στο σύγγραμμά του "L' Azoth des Philosophes". Πολλές πηγές αναφέρουν τον Valentinus ως τον πρώτο που εισήγαγε το θειικό οξύ στα αλχημιστικά εργαστήρια της Ευρώπης, αν και τόσο η ταυτότητα του ίδιου, όσο και η αυθεντικότητα των αναφερόμενων ως συγγραμμάτων του αμφισβητούνται από πολλούς ερευνητές.\nΓενικά, λίγα πράγματα ήταν γνωστά για το θειικό οξύ πριν από τον 16ο αιώνα. Σε κάποιες ποσότητες παρασκευάστηκε, γύρω στο 1600, από τον διάσημο για τις μελέτες του στα αέρια Φλαμανδό ιατροχημικό Johann Van Helmont (1580-1644), με ξηρή απόσταξη του ένυδρου θειικού σιδήρου(ΙΙ), όπως επίσης και με οξείδωση του θείου.\nΤο 1787, ο διάσημος Antoine Lavoisier (1743-1793) διαπίστωσε ότι το θειικό οξύ ήταν ένωση υδρογόνου, οξυγόνου και θείου και αντικατέστησε τη μέχρι τότε κοινή ονομασία του βιτριολικό οξύ (vitriolic acid) με τη σύγχρονη ονομασία θειικό οξύ (sulfuric acid), με βάση το σύστημα ονοματολογίας των οξέων και των αλάτων τους που ο ίδιος εισήγαγε.\nΑλχημιστικά σκεύη απόσταξης (άμβυκες). Το πρώτο (αριστερά) αναφέρεται σε μέθοδο παρασκευής θειικού οξέος με ξηρή απόσταξη FeSO4·7H2O [πηγή]. Γενικά, φαίνεται πως οι αλχημιστές αντιμετώπιζαν το θειικό οξύ με δέος λόγω της μεγάλης του διαβρωτικής του ισχύος, στην οποία μόνο η ύαλος μπορούσε να σντισταθεί.\nΒιομηχανικές μέθοδοι παρασκευή θειικού οξέος [Αναφ. 3, 4]\nΜονάδα παρασκευής θειικού οξέος Nordhausen [πηγή].\nΤο θειικό οξύ άρχισε να παρασκευάζεται σε εμπορική κλίμακα κατά τα μέσα του 18ου αιώνα. Οι αρχικές μέθοδοι παρασκευής του δεν διέφεραν ουσιαστικά από εκείνες των αλχημιστών και βασίζονταν στη διάσπαση ένυδρων θειικών αλάτων (κυρίως του FeSO4·7H2O), όπως και στην οξείδωση του στοιχειακού θείου με νίτρο (KNO3). Οι μέθοδοι αυτές περιγράφονται συνοπτικά στη συνέχεια.\nΜέθοδος Nordhausen. Στη γερμανική πόλη Nordhausen υπήρξε η πρώτη βιομηχανική μονάδα παρασκευής θειικού οξέος. Η μέθοδος βασιζόταν στην καταστροφική απόσταξη του ένυδρου θειικού σιδήρου(ΙΙ). Το ένυδρο άλας θερμαινόταν στον αέρα, οπότε απομακρυνόταν το ύδωρ κρυστάλλωσης και υφίστατο μερική οξείδωση ο Fe(II) προς Fe(III). Στη συνέχεια το μίγμα των θειικών αλάτων των Fe(II) και Fe(III) θερμαινόταν σε συστοιχίες από μικρούς σιδερένιους άμβυκες. Οι εκλυόμενοι ατμοί που αποτελούνταν από SO2 και SO3 παραλαμβάνονταν σε πυκνό H2SO4.\nΤο οξύ περιείχε επιπλέον ποσότητες SO3 και ήταν γνωστό ως οξύ Nordhausen. 'Ηταν ένα ελαιώδες σκουρόχρωμο λόγω ακαθαρσιών (ή σκόπιμα για να υπενθυμίζεται η επικινδυνότητά του) ατμίζον υγρό, γνωστό ως oleum ή ατμίζον θειικό οξύ (fuming sulfuric acid), που στην ουσία είναι διάλυμα SO3 σε (τελείως άνυδρο) θειικό οξύ, κύριο συστατικό του οποίου είναι το πυροθειικό οξύ Η2S2O7 (επίσημη ονομασία κατά IUPAC: διθειικό οξύ):\nFe2(SO4)3·2FeSO4 2Fe2O3 + 4SO3 + SO2 SO3 + H2SO4 H2S2O7\nJohann Glauber (1604-1670)\nJoshua Ward (1685-1761)\nTo oleum αραιώνεται με πυκνό διάλυμα θειικού οξέος, οπότε δεσμεύονται ποσότητες ύδατος από το δεύτερο δίνοντας ακόμη πυκνότερο διάλυμα H2SO4:\nΗ μέθοδος Nordhausen παρέμεινε σε χρήση μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, διότι ήταν η μόνη που παρείχε απ' ευθείας oleum και δεν είχε ακόμη εξελιχθεί η "μέθοδος επαφής" (βλ. παρακάτω).\nΑν και η μέθοδος φαίνεται κάπως πρωτόγονη σε σχέση με τις νεότερες μεθόδους, αναφέρεται ότι εξακολουθεί να χρησιμοποιείται σε περιοχές της Γερμανίας και της Τσεχίας όπου αφθονούν σχιστολιθικοί πυρίτες του σιδήρου (FeS2), η οποίοι οξειδούμενοι από το ατμοσφαιρικό οξυγόνο παρέχουν φθηνή πρώτη ύλη (ένυδρο θειικό σίδηρο(ΙΙ)).\nΜέθοδος Glauber. Κατά τον 17ο αιώνα ο Γερμανός αλχημιστής - χημικός και φαρμακοποιός Johann Glauber (1604-1670) παρασκεύασε θειικό οξύ με θέρμανση μίγματος θείου και νιτρικού καλίου υπό διοχέτευση ατμών ύδατος. Η διάσπαση του νιτρικού καλίου οξειδώνει το θείο σε αέριο τριοξείδιο του θείου (SO3), το οποίο διοχετευόμενο στο νερό παράγει θειικό οξύ. Με αντίδραση του θειικού οξέος με χλωριούχο νάτριο, ο Glauber παρασκεύαζε θειικό νάτριο (Na2SO4·10H2O), το οποίο διέθετε ως θαυματουργό καθαρτικό με την ονομασία "θαυματουργό άλας" (sal mirabilis, άλας Glauber).\nΗ σύνθεση του θειικού οξέος θα μπορούσε να περιγραφεί απλά από την ακόλουθη σειρά αντιδράσεων, με την πρώτη να αποτελεί την κύρια από τις πολλές αντιδράσεις οξείδωσης του θείου από το νιτρικό άλας:\n6KNO3 + 7S 3K2S + 6NO + 4SO3 SO3 + H2O H2SO4\nΤο 1736, ένας φαρμακοποιός από το Λονδίνο, ο Joshua Ward (1685-1761), χρησιμοποίησε τη μέθοδο του Glauber για την πρώτη παραγωγή θειικού οξέος σε μεγάλη κλίμακα ιδρύοντας μια βιομηχανική μονάδα με την ονομασία "Great Vitriol Works" στο Twickenham μια μικρή πόλη κοντά στο Λονδίνο.\nJohn Roebuck (1718-1794) Joseph Gay-Lussac (1778-1850)\nJohn Glover (1817-1902) [πηγή].\nΜέθοδος των μολύβδινων θαλάμων. Το 1746, στην αγγλική πόλη Birmingham, ο εφευρέτης και βιομήχανος John Roebuck (1718-1794) παρήγαγε θειικό οξύ με βάση τις ίδιες αντιδράσεις, αλλά χρησιμοποιώντας θαλάμους επενδυμένους εσωτερικά με φύλλα μολύβδου. Τα μολύβδινα φύλλα μπορούσαν εύκολα να συγκολληθούν μεταξύ τους στεγανοποιώντας τους θαλάμους.\nΟι "μολύβδινοι θάλαμοι" ήταν ανθεκτικότεροι, φθηνότεροι και κατά πολύ μεγαλύτεροι από τους εύθραυστους υάλινους κώδωνες που χρησιμοποιήθηκαν αρχικά από τον Ward. 'Ετσι, η παραγωγή του θειικού οξέος σχεδόν δεκαπλασιάστηκε, το κόστος του μειώθηκε και η ιδέα του Roebuck συνέβαλε αποφασιστικά στην ανάπτυξη της μεθόδου των μολύβδινων θαλάμων (lead-chamber process), η οποία υπέστη συνεχείς βελτιώσεις κατά τα επόμενα 100 χρόνια.\nΗ αρχική μέθοδος προέβλεπε την ανάφλεξη μίγματος ενός νιτρικού άλατος (αρχικά KNO3) με θείο στον μολύβδινο θάλαμο, του οποίου το πάτωμα ήταν καλυμμένο με νερό, που απορροφούσε το παραγόμενο SO3. 'Ετσι λαμβανόταν διάλυμα H2SO4 35-45%, που μπορούσε να συμπυκνωθεί με βρασμό. Το KNO3 αντικαταστάθηκε από το NaNO3 ("νίτρο της Χιλής"), αφού το πρώτο συχνά δεσμευόταν για την παρασκευή πυρίτιδας, μια εποχή συνεχών πολέμων.\nΤο 1793, οι Γάλλοι φυσικοχημικοί Nicolas Clément (1779-1842) και Charles Bernard Desormes (1771-1862) (πεθερός του προηγούμενου) διαπίστωσαν ότι η ποσότητα του νιτρικού άλατος μπορούσε να μειωθεί δραστικά, εάν κατά την καύση του θείου διαβιβαζόταν στον θάλαμο καύσης ατμοσφαιρικός αέρας. 'Ετσι, ουσιαστικά αρκούσε το ατμοσφαιρικό οξυγόνο ως το μόνο οξειδωτικό. Το 1806, οι Clément - Desormes είχαν κατανοήσει ακριβώς τον ρόλο του νιτρικού άλατος και των οξειδίων του αζώτου και ανέφεραν: "...το νιτρικό οξύ είναι μόνο το μέσον για την πλήρη οξυγόνωση του θείου: είναι η βάση, το νιτρικό οξείδιο, εκείνο που παραλαμβάνει το οξυγόνο από τον ατμοσφαιρικό αέρα και το προσφέρει στο θειώδες οξύ στην κατάσταση που του ταιριάζει καλύτερα...".\nΤο 1835, ο διάσημος Γάλλος χημικός Joseph Gay-Lussac (1778-1850) βελτίωσε δραστικά τη μέθοδο του Roebuck. Ο Gay-Lussac εισήγαγε την ανακύκλωση των οξειδίων του αζώτου μέσω του ονομαζόμενου "πύργου Gay-Lussac". Τα οξείδια αυτά δρούσαν ως μεταφορέας του ατμοσφαιρικού οξυγόνου για την οξείδωση του SO2 προς SO3. Η βελτίωση αυτή υποδεκαπλασίασε το κόστος του παραγόμενου θειικού οξέος.\nΤο 1858, ο Βρετανός χημικός John Glover (1817-1902) έλυσε το πρόβλημα της αποτελεσματικής ανάκτησης των οξειδίων του αζώτου με την εισαγωγή της μονάδας "απονίτρωσης", γνωστότερης ως "πύργος Glover". 'Ετσι, χρειάζονταν πλέον μόνο πολύ μικρές ποσότητες νίτρου για την κάλυψη των απωλειών των οξειδίων του αζώτου κατά την ανακύκλωσή τους. Το SO2 προερχόταν είτε από την άμεση καύση θείου ή από τη φρύξη θειούχων μεταλλευμάτων (σιδηροπυρίτη, σφαλερίτη, χαλκοπυρίτη).\nΣυνοπτικά, η μέθοδος των μολύβδινων θαλάμων βασίζεται στον ακόλουθο κύκλο αντιδράσεων:\nΑρχικά, οι χρήσεις του θειικού οξέος ήταν περιορισμένες. Ουσιαστικά, χρησίμευε μόνο για τον καθαρισμό σιδερένιων αντικειμένων από τη σκουριά και την επεξεργασία υφασμάτων. Μετά την ανακάλυψη από τον Leblanc (1791) της μεθόδου παρασκευής της σόδας (Na2CO3), όπου το θειικό οξύ αποτελούσε πλέον μια από τις πρώτες ύλες (βλ. Χημική ένωση του μήνα: "'Οξινο και ουδέτερο ανθρακικό νάτριο"), η ζήτηση θειικού οξέος σε χαμηλές τιμές αυξήθηκε αλματωδώς. Εξαιτίας της σχετικά δύσκολης και επικίνδυνης μεταφοράς των απαιτούμενων μεγάλων ποσοτήτων θειικού οξέος με τα μέσα εκείνης της εποχής, πολλά εργοστάσια σόδας περιελάμβαναν και μια μονάδα επιτόπιας παραγωγής του.\nΑπό τις αρχές του 20ου αιώνα, η μέθοδος των μολύβδινων θαλάμων άρχισε σταδιακά να αντικαθίσταται από τη μέθοδο επαφής που περιγράφεται στη συνέχεια. Εκτιμάται ότι μετά το 1950 δεν κατασκευάστηκε στην Ευρώπη και Αμερική καμία βιομηχανική μονάδα παρασκευής θειικού οξέος με τη μέθοδο των μολύβδινων θαλάμων.\nΣχηματικές απεικονίσεις μονάδας παραγωγής θειικού οξέος (του 19ου αιώνα) με τη μέθοδο των μολύβδινων θαλάμων, μετά την τροποποίηση που επέφερε ο Gay-Lussac (1835) στην αρχική μέθοδο του Roebuck. Στον τελευταίο θάλαμο (δεξιά), που έμεινε γνωστός ως "πύργος Gay-Lussac", συλλέγονταν τα οξείδια του αζώτου ως διάλυμα σε θειικό οξύ και επέστρεφαν στον πρώτο θάλαμο στη σειρά [πηγή].\nΣύντομη περιγραφή της μεθόδου των μολύβδινων θαλάμων [Αναφ. 3]\nΣήμερα η μέθοδος των μολύβδινων θαλάμων (lead-chamber process) δεν χρησιμοποιείται πλέον, ωστόσο η μέθοδος παρουσιάζει μεγάλο ιστορικό ενδιαφέρον, αφού αποτελούσε ουσιαστικά τη μοναδική μέθοδο βιομηχανικής παραγωγής του θειικού οξέος κατά τον 19ο αιώνα έως και τα μέσα ίσως του 20ου. Με τη μέθοδο αυτή παρασκευάστηκαν εκατοντάδες εκατομμύρια τόνοι θειικού οξέος και επομένως η μέθοδος αυτή συνέβαλε στην ανάπτυξη της χημικής βιομηχανίας σε παγκόσμια κλίμακα.\nΗ μέθοδος των μολύβδινων θαλάμων μπορεί να χαρακτηρισθεί ως μία από τις πρώτες χημικές βιομηχανικές διεργασίες συνεχούς παραγωγής, όπου γίνεται χρήση ενός ανακυκλούμενου χημικού αντιδραστηρίου (οξείδια αζώτου). Στο επόμενο σχήμα δείχνεται μια απλουστευμένη διάταξη μιας εγκατάστασης παραγωγής θειικού οξέος με τη μέθοδο αυτή.\nΣχηματική παρουσίαση μιας τυπικής βιομηχανικής εγκατάστασης παραγωγής θειικού οξέος με τη μέθοδο των μολύβδινων θαλάμων\nΣτη συνέχεια περιγράφονται οι κύριες μονάδες μιας τυπικής βιομηχανικής μονάδας παραγωγής θειικού οξέος με τη μέθοδο των μολύβδινων θαλάμων, όπως και οι πραγματοποιούμενες χημικές αντιδράσεις. Να σημειωθεί ότι στην πραγματικότητα είναι πολλές οι επιμέρους στοιχειώδεις χημικές αντιδράσεις και ισορροπίες που συνθέτουν τις παρακάτω αναγραφόμενες συνολικές αντιδράσεις. Η μέθοδος βασίζεται στο ότι η φορά πολλών από τις αναγραφόμενες αντιδράσεις εξαρτάται από τη θερμοκρασία και την περιεκτικότητα των διαλυμάτων σε H2SO4.\n(α) Κάμινος φρύξης. Στη μονάδα αυτή παράγεται το SO2 με καύση στοιχειακού θείου ή με φρύξη κοινών θειούχων ορυκτών όπως ο σιδηροπυρίτης (FeS2), χαλκοπυρίτης (CuFeS2) και ο σφαλερίτης (ZnS), που συνήθως εξορύσσονται επί τόπου ή σε κοντινές αποστάσεις. Τυπικές αντιδράσεις:\nS + O2 SO2 4 FeS2 + 11 O2 2 Fe2O3 + 8 SO2\n(β) Θάλαμος κατακράτησης σκόνης. Τα αέρια από την κάμινο φρύξης (τυπική σύνθεση: 7% SO2, 10% O2, 83% N2 κατ' όγκο) διέρχονται από τον θάλαμο αυτό για να απαλλαγούν από τη σκόνη και από εύκολα εξαχνούμενες ενώσεις, όπως είναι το As2O3.\nΝιτροσυλοθειικό οξύ: Προϊόν συμπύκνωσης θειικού και νιτρώδους οξέος. Σταθερό μόνο ως διάλυμα σε πυκνό H2SO4. Το νιτροσυλοθειικό οξύ δρα ως μεταφορέας των οξειδίων αζώτου με ελάχιστες απώλειες.\n(γ) Πύργος Glover. 'Εχει ύψος 7-10 m και διάμετρο 4-5 m. Αναφέρεται και ως "πύργος απονίτρωσης". Φέρει εσωτερική επένδυση από φύλλα μολύβδου και είναι γεμάτος με κομμάτια από οξύμαχο υλικό (π.χ. κεραμικό υλικό). Στον πυθμένα του πύργου εισέρχεται το θερμό αέριο μίγμα SO2-O2-N2, ενώ από την κορυφή του καταιονίζεται διάλυμα νιτροσυλοθειικού οξέος (ONOSO3H) σε θειικό οξύ 78% προερχόμενο από τον πύργο Gay-Lussac μαζί με διάλυμα θειικού οξέος 60-70% από τους μολύβδινους θαλάμους.\nΣτον πύργο Glover επιτυγχάνονται: (1) η ψύξη του εισερχόμενου μίγματος αερίων στους 50-80ºC, (2) η σύνθεση σημαντικής ποσότητας H2SO4 και (3) η ανάκτηση των οξειδίων του αζώτου με την υδρόλυση του νιτροσυλοθειικού οξέος λόγω της αραίωσης που επιφέρει η προσθήκη του σχετικά αραιότερου θειικού οξέος που προέρχεται από τους θαλάμους και της σχετικά μεγάλης θερμοκρασίας:\n2 ONOSO3H + H2O 2H2SO4 + NO2 + NO [φορά ευνοούμενη σε υψηλές θερμοκρασίες και χαμηλές συγκεντρώσεις Η2SO4]\n2 ONOSO3H + SO2 + 2 H2O 3 H2SO4 + NO SO2 + NO2 + H2O H2SO4 + NO\nΣτον πύργο Glover παράγεται θειικό οξύ 78% (γνωστό ως "οξύ Glover") μέρος του οποίου διαβιβάζεται προς τον πύργο Gay-Lussac, ενώ τα αέρια (SO2, NO και υδρατμοί εισέρχονται στον πρώτο μολύβδινο θάλαμο).\n(δ) Μολύβδινοι θάλαμοι. 2 ή 3 (μέχρι και 12 σε κάποιες βιομηχανικές ομάδες) θάλαμοι κενοί με εσωτερική επένδυση από φύλλα μολύβδου. Ο όγκος τους εξαρτάται από την ανά 24ωρο εισαγόμενη ποσότητα SO2 (τυπικά: 0,5 κυβικά μέτρα ανά kg καιόμενου FeS2 το 24ωρο). Από την κορυφή τους ψεκάζεται νερό και αέρας υπό πίεση. Το NO οξειδώνεται από το ατμοσφαιρικό οξυγόνο προς NO2 το οποίο οξειδώνει το SO2 προς H2SO4, το παραγόμενο NO επανοξειδώνεται προς NO2 κ.ο.κ.:\nΟι μεγάλες μολύβδινες επιφάνειες των εσωτερικών τοιχωμάτων των θαλάμων εξυπηρετούν στην απαγωγή των μεγάλων ποσών θερμότητας που εκλύεται κατά τις αντιδράσεις, οι οποίες ουσιαστικά πραγματοποιούνται πάνω στις επιφάνειες αυτές. Να σημειωθεί ότι η χωρητικότητα των θαλάμων αυτων σε ορισμένες μονάδες έφθανε τα 1600 κυβικά μέτρα. Τα λαμβανόμενα διαλύματα από τον πυθμένα κάθε θαλάμου αναμιγνύονται σε ελεγχόμενες αναλογίες και προκύπτει τελικά διάλυμα θειικού οξέος με περιεκτικότητα 60-70% (γνωστό ως "οξύ των θαλάμων" ή "οξύ λιπασμάτων"). Περίπου, το 1/10 της παραγόμενης ποσότητας εισάγεται στον πύργο Glover.\n(ε) Πύργος Gay-Lussac. Τα αέρια που εξέρχονται από τον τελευταίο μολύβδινο θάλαμο (Ν2, Ο2, ΝΟ και ΝΟ2) εισέρχονται στη βάση του πύργου (ανάλογης κατασκευής με εκείνη του πύργου Glover). Εκεί καταιονίζεται μέρος του σχετικά πυκνού διαλύματος H2SO4 που προέρχεται από τον πύργο Glover, η θερμοκρασία στον πύργο είναι σχετικά χαμηλή και ευνοείται έτσι ο σχηματισμός νιτροσυλοθειικού οξέος (αντιστροφή της φοράς της αντίδρασης που συμβαίνει στο πύργο Glover):\n2H2SO4 + NO2 + NO 2 ONOSO3H + H2O [φορά ευνοούμενη σε χαμηλές θερμοκρασίες και υψηλές συγκεντρώσεις Η2SO4]\n'Ετσι προκύπτει διάλυμα (περίπου 2%) νιτροσυλοθειικού οξέος σε πυκνό θειικό οξύ, το οποίο διαβιβάζεται στον πύργο Glover και έτσι ανακτώνται και ανακυκλώνονται τα οξείδια του αζώτου. Θεωρητικά, με δεδομένη ποσότητα οξειδίων του αζώτου μπορούν να συντεθούν άπειρες ποσότητες θειικού οξέος. Ωστόσο, μικρό ποσοστό των οξειδίων ανάγεται προς Ν2Ο και Ν2, οπότε σε τακτά χρονικά διαστήματα εισάγονται μικρές ποσότητες οξειδίων αζώτου (από διάσπαση ΗΝΟ3, νίτρου ή από καταλυτική οξείδωση αμμωνίας) σε αναπλήρωση αυτών των απωλειών.\nΤα διαλύματα θειικού οξέος (78% από τον πύργο Glover ή 60-70% από τους μολύβδινους θαλάμους χρησιμοποιούνται ως έχουν σε βιομηχανικές εφαρμογές (π.χ. παρασκευή λιπασμάτων) ή συμπυκνούνται προς τη συνήθη εμπορική μορφή θειικού οξέος 97-98%.\nΜέθοδος επαφής [Αναφ. 4]. Η μέθοδος επαφής (contact process) προτάθηκε αρχικά γύρω στο 1830 στην Αγγλία, από τον παραγωγό όξους Peregrine Phillips για τον οποίο ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά. Το πλεονέκτημα της μεθόδου επαφής είναι η απλότητά της, το χαμηλό κόστος και κυρίως η δυνατότητά της να παράσχει απευθείας πυκνό θειικό οξύ και oleum.\nΟ Phillips κατοχύρωσε τη μέθοδό του με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, αλλά ποτέ δεν είχε κάποιο οικονομικό όφελος από την ανακάλυψή του. Τότε δεν υπήρχε μεγάλη ανάγκη για πυκνό θειικό οξύ και oleum και οι μικρές ποσότητες που περιπτωσιακά χρειάζονταν, καλύπτονταν από το οξύ που παρασκευαζόταν με τη μέθοδο Nordhausen. Μεγάλη ζήτηση για oleum άρχισε να εμφανίζεται μόνο προς τα τέλη του 19ου αιώνα. 'Ηταν πλέον απαραίτητο σε μεγάλες ποσότητες για τη βιομηχανία συνθετικών οργανικών χρωμάτων. Τότε μόνο στράφηκε το ενδιαφέρον των χημικών στη σχεδόν ξεχασμένη μέθοδο επαφής, η οποία έμελλε σταδιακά να αντικαταστήσει ολοκληρωτικά τη μέθοδο των μολύβδινων θαλάμων.\nΗ μέθοδος επαφής βασίζεται στην οξείδωση του αέριου SO2 προς SO3. Η οξείδωση αυτή προϋποθέτει τελείως ξηρό και καθαρό SO2, την παρουσία καταλύτη και υψηλή θερμοκρασία (400-450ºC). Η αντίδραση οξείδωσης του SO2 από το Ο2 είναι ισχυρώς εξώθερμη (ΔΗº = -98 J/mol) και αντιστρεπτή. Με βάση τη στοιχειομετρία της αντίδρασης και σύμφωνα με την αρχή του Le Chatelier, η αντίδραση προς την επιθυμητή φορά (2SO2 + O2 2SO3) ευνοείται με αύξηση της πίεσης και βέβαια με την περίσσεια οξυγόνου. Ωστόσο, η αύξηση της θερμοκρασίας ενώ αυξάνει την ταχύτητα της αντίδρασης, δεν ευνοεί την επιθυμητή θέση ισορροπίας, γεγονός που επιβάλλει τη συνεχή απομάκρυνση του προϊόντος από τον κύκλο της αντίδρασης.\nΩς καταλύτης αρχικά χρησιμοποιήθηκε λευκόχρυσος σε λεπτό διαμερισμό (ως "λευκοχρυσούχος αμίαντος") και η αντίδραση πραγματοποιούταν σε υψηλές θερμοκρασίες (πυρακτωμένος λευκόχρυσος). Οι αντιδράσεις μπορούν να παρασταθούν από το ακόλουθο απλό σχήμα:\nΤυπική μορφή καταλύτη V2O5 για τη μέθοδο επαφής [πηγή].\nΤο παραγόμενο κατά την καταλυόμενη αντίδραση SO3 στον πύργο απορρόφησης υπόκειται σε καταιονισμό με πυκνό θειικό οξύ (98% κ.β.), στο οποίο διαλύεται ήπια σχηματίζοντας πυροθειικό οξύ (H2S2O7). Στη συνέχεια, με ελεγχόμενο τρόπο και υπό ψύξη, το πυροθειικό οξύ προστίθεται σε υπολογισμένη ποσότητα ύδατος παρέχοντας διάλυμα θειικού οξέος με την επιθυμητή συγκέντρωση (συνήθως 96-98% κ.β.).\nΠρέπει να σημειωθεί ότι η απευθείας διάλυση του SO3 στο νερό δεν είναι εύκολη, επειδή πρόκειται για μια ισχυρώς εξώθερμη αντίδραση, η οποία οδηγεί στον σχηματισμό αερολύματος SO3 ("ομίχλη SO3", SO3 mist), το οποίο είναι οξειδωτικό, ισχυρώς διαβρωτικό και πολύ δύσκολο να συμπυκνωθεί σε υγρό.\nΜια δραστική βελτίωση της μεθόδου επαφής ήταν η αντικατάσταση του ακριβού λευκόχρυσου, που ήταν και ιδιαίτερα ευαίσθητος σε ίχνη πτητικών ακαθαρσιών στο SO2 (κυρίως αρσενικού), με το φθηνότερο και εξίσου αποτελεσματικό πεντοξείδιο του βαναδίου (V2O5), το οποίο προτάθηκε το 1899 από τον R. Meyers. Οι σύγχρονες μορφές καταλύτη αποτελούνται από πορώδη πυριτία (π.χ. γη διατόμων), η επιφάνεια της οποίας έχει καλυφθεί από τήγμα πυροθειικών αλάτων βαναδίου και αλκαλιμετάλλων (K, Na, Cs). Ο καταλυτικός κύκλος του βαναδίου, του οποίου η οξειδωτική κατάσταση εναλλάσσεται μεταξύ των +4 και +5, μπορεί να περιγραφεί απλά από τον ακόλουθο κύκλο αντιδράσεων:\nΣήμερα, ουσιαστικά στο σύνολό του, το θειικό οξύ παράγεται πλέον με τη μέθοδο επαφής. Το απαιτούμενο SO2 προέρχεται (περίπου κατά τα 2/3) από την καύση θείου και H2S που διατίθενται σε μεγάλες ποσότητες και μικρό κόστος, από τα διυλιστήρια πετρελαίου (από τις διαδικασίες αποθείωσης). Το υπόλοιπο SO2 προέρχεται από τη φρύξη θειούχων ορυκτών. Oι μονάδες παραγωγής θειικού οξέος περιλαμβάνονται στα συγκροτήματα διυλιστηρίων πετρελαίου και σε μεταλλευτικές βιομηχανίες, συμβάλλοντας σε κάποιο βαθμό στη μείωση της ρύπανσης της ατμόσφαιρας από εκπομπές SO2.\nΑριστερά: Σχηματική παρουσίαση μονάδας παραγωγής θειικού οξέος με τη μέθοδο επαφής. Απαιτείται σχολαστικός καθαρισμός και ξήρανση του SO2 πριν από την εισαγωγή του στον καταλυτικό μετατροπέα (στους 400-450ºC και πίεση 1-2 atm) για να αποφευχθεί η πρόωρη αχρήστευση του καταλύτη. Δεξιά: Σύγχρονη βιομηχανική μονάδα παραγωγής θειικού οξέος (4.100 τόνοι/ημέρα) από θείο με τη μέθοδο επαφής (PCS Phosphate Company Inc., Aurora, Βόρεια Καρολίνα, ΗΠΑ). Ο πύργος του καταλυτικού μετατροπέα έχει διάμετρο 16,5 μέτρα. Στους πύργους απορρόφησης γίνεται ο καταιονισμός του αερίου SO3 με πυκνό θειικό οξύ [πηγή].\nΤο τριοξείδιο του θείου: Μια πολύμορφη χημική ένωση [Αναφ. 5]\nΜέθοδος εργαστηριακής παρασκευής SO3 που βασίζεται στην καταλυτική οξείδωση του SO2 (Mellor's Modern Inorganic Chemistry, rev. ed. 1951).\nΗ μέθοδος επαφής, ουσιαστικά είναι μέθοδος παρασκευής τριοξειδίου του θείου (SO3), που αποτελεί τον ανυδρίτη του θειικού οξέος. Είναι εξαιρετικά απίθανο να χρειαστεί κανείς να χρησιμοποιήσει στο εργαστήριο καθαρό SO3. Ωστόσο, SO3 σε μικρές ποσότητες μπορεί να παρασκευασθεί με σχετική ευκολία -αλλά και με πολύ μεγάλη προσοχή- με θερμική διάσπαση/απόσταξη του πυκνού θειικού οξέος, συνήθως παρουσία μικρής ποσότητας KMnO4 για να οξειδωθούν μικροπoσότητες SO2.\nΗ απόσταξη απαιτεί υψηλές θερμοκρασίες (340ºC) και πρέπει να πραγματοποιείται με πλήρως υάλινη αποστακτική συσκευή και φυσικά στον απαγωγό. Καταλληλότερη συσκευή είναι ο παραδοσιακός άμβυκας, σκεύος το οποίο σπάνια πλέον βρίσκει κανείς σε χημικό εργαστήριο. Το οξύ διασπάται, εκλύοντας άφθονους λευκούς ατμούς από SO3, ποσότητες των οποίων μπορούν να συλλεγούν, υπό τη μορφή ινών σε ψυχόμενο υάλινο αποδέκτη.\nΤριοξείδιο του θείου μπορεί να ληφθεί και με θερμική διάσπαση του NaHSO4:\nNaHSO4 Na2S2O7 + H2O Na2S2O7 Na2SO4 + SO3\nΤο SO3 απαντάται σε διάφορες αλλοτροπικές μορφές, πολυμερικού χαρακτήρα, που εύκολα η μία μετατρέπεται στην άλλη. Ως μονομερές το SO3 υφίσταται μόνο σε αέρια φάση. Το μόριο του SO3 είναι τριγωνικό επίπεδο με γωνίες Ο-S-O 120º και επομένως μηδενικής διπολικής ροπής. Αρχίζει να διασπάται προς SO2 και Ο2 στους 430ºC, ενώ στους 1000ºC η διάσπαση αυτή είναι πλήρης. Οι τρεις δεσμοί είναι ισοδύναμοι και αυτό μπορεί να παρασταθεί με τη μεσομέρεια:\nΜε απόσταξη του πυκνού θειικού οξέος και ψύξη των εκλυόμενων ατμών SO3 λαμβάνεται το υγρό κυκλικό τριμερές γ-SO3 (σ.τ. = 16,9ºC σ.ζ. = 44,6ºC, d = 1,92 g/mL). Υπό αυτήν την υγρή μορφή το SO3 διατίθεται στο εμπόριο σε σχετικά μικρές ποσότητες, ως αντιδραστήριο ειδικών χρήσεων σε ερευνητικά εργαστήρια. Απαιτείται εξαιρετική προσοχή κατά τη χρήση αυτού του αντιδραστηρίου και απαιτούνται ειδικά μέτρα προστασίας του χρήστη.\nΤο γ-SO3 βρίσκεται σε ισορροπία με το αέριο SO3 και παρουσιάζει σχετικά μεγάλη τάση ατμών στις συνήθεις θερμοκρασίες. Αυτό σημαίνει ότι στις φιάλες του αναπτύσσεται μεγάλη πίεση και απαιτείται προσοχή κατά το άνοιγμά τους (χειρισμός πάντοτε στον απαγωγό και με γάντια καουτσούκ). Επειδή έχει μια τάση πολυμερισμού παρουσία ιχνών υγρασίας προς τις άλλες στερεές αλλοτροπικές μορφές, στο αντιδραστήριο προστίθεται μικρή ποσότητα αναστολέα πολυμερισμού σε αναλογίες 0,03-1,5% (βορικό οξύ ή άλλες ενώσεις βορίου, πυριτία, σιλοξάνια κ.α.).\nΜορφές του τριοξειδίου του θείου\n'Ιχνη υγρασίας προκαλούν πολυμερισμό του γ-SO3 προς το γραμμικό πολυμερές β-SO3 του τύπου [-S(=O)2-O-]x, σ.τ. = 32,5ºC, το οποίο στην πραγματικότητα είναι μίγμα πολυθειικών οξέων στερεάς βελονοειδούς μορφής, του τύπου ΗΟ(SO2O)xOH (με τιμή x της τάξης των 100 χιλιάδων).\nΚατά την απόσταξη του πυκνού θειικού οξέος και ψύξη των εκλυόμενων ατμών SO3 σε θερμοκρασίες μεγαλύτερες από τους 27ºC λαμβάνονται βελονοειδείς κρύσταλλοι α-SO3 με σ.τ. 62,3ºC. Πρόκειται για γραμμικό πολυμερές ανάλογο του β-SO3, αλλά με κάποιο βαθμό σταυροδεσμών (cross links) και τερματικές ομάδες πάλι -ΟΗ.\nΤο α-SO3 αποτελεί τη σταθερότερη μορφή του SO3 στην οποία μεταπίπτουν το β- και το γ-SO3 κατά την παραμονή. Θέρμανση του α-SO3 στην περιοχή του σημείου τήξεώς του έχει ως αποτέλεσμα τη μετατροπή του σε γ-SO3 το οποίο θα βράσει ακαριαία (σ.ζ. = 44,6ºC). Αν η θέρμανση πραγματοποιηθεί σε κλειστή φιάλη θα ακολουθήσει έκρηξη ως αποτέλεσμα αυτής της μετατροπής.\nΟι βελονοειδείς κρύσταλλοι α- ή β-SO3 μπορούν να παρατηρηθούν μόνο σε σφραγισμένους υάλινους περιέκτες (π.χ. αμπούλες), αφού μόλις εκτεθούν στην ατμόσφαιρα απορροφούν ταχύτατα υγρασία και καταρρέουν σχηματίζοντας υγρό θειικό οξύ.\nΒίντεο από το YouTube που δείχνει την επίδραση του SO3 πάνω στη σάρκα ενός κοτόπουλου.\nΚύρια χημική ιδιότητα του SO3 είναι η μεγάλη αφυδατική του ισχύς (χαρακτηρίζεται ως "επιθετικά" υγροσκοπικό αντιδραστήριο). Αντιδρά σχεδόν εκρηκτικά με το ύδωρ παρέχοντας θειικό οξύ με έκλυση μεγάλων ποσών θερμότητας (ΔΗº = -130 kJ/mol). Χαρακτηριστικά, αν έρθει σε επαφή SO3 με ξύλο, χαρτί ή βαμβάκι, όπως και άλλα ανάλογα οργανικά υλικά τα απανθρακώνει (αποσπώντας μόρια ύδατος), η δε εκλυόμενη θερμότητα μπορεί να προκαλέσει ακόμη και ανάφλεξή τους.\nΓενικά, ο χειρισμός του SO3 σε οποιαδήποτε μορφή, αλλά και του oleum (διάλυμα SO3 σε H2SO4), απαιτεί ΙΔΙΑΙΤΕΡΕΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΕΙΣ και σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει οι αυτές ουσίες να έρθουν σε επαφή με γυμνό δέρμα. Ατμοί SO3 στα μάτια μπορούν να προκαλέσουν άμεση τύφλωση.\nΤο SO3 ως οξύ κατά Lewis. Το SO3 είναι πανίσχυρο οξύ κατά Lewis και αντιδρά με βάσεις κατά Lewis παρέχοντας τα αντίστοιχα άλατα. Η αντίδραση εφυδάτωσής του μπορεί να θεωρηθεί ως αντίδραση της βάσης Η2Ο με το οξύ SO3:\nΗ2Ο: + SO3 [H2O:SO3] H2SO4.\nΟμοίως, η αντίδραση του SO3 με H2SO4 μπορεί να θεωρηθεί ως αντίδραση της βάσης(!) H2SO4 με το οξύ SO3:\n(HO)2S(O)O: + SO3 [(HO)2S(O)O:SO3] H2S2O7\nΗ διαφορά μεταξύ των δύο παραπάνω αντιδράσεων είναι ότι η πρώτη είναι βίαιη, ενώ η δεύτερη είναι ήπια για τον λόγο αυτό είναι εκείνη που χρησιμοποιείται στη βιομηχανική παρασκευή θειικού οξέος με τη μέθοδο επαφής για τη δέσμευση του παραγόμενου SO3.\nΤο κατά Lewis άλας που σχηματίζει το SO3 με πυριδίνη (C5H5N: + SO3 C5H5N:SO3), γνωστό ως σύμπλοκο πυριδίνης - τριοξειδίου του θείου (sulfur trioxide pyridine complex), αποτελεί μια πολύ πιο εύχρηστη μορφή του τριοξειδίου του θείου, με πολλές εφαρμογές στην οργανική σύνθεση (π.χ. παρασκευή θειικών εστέρων διαφόρων αλκοολών).\nOleum. Σε μεγάλες ποσότητες το SO3 διακινείται μόνο ως διάλυμα (20-65% κ.β.) σε H2SO4 (μίγμα H2SO4 - H2S2O7), το οποίο είναι γνωστό ως oleum ή ατμίζον θειικό οξύ (fuming sulfuric acid).\nΒαγόνι-βυτίο μεταφοράς oleum χωρητικότητας 14 χιλιάδων γαλονιών [πηγή].\nΤο oleum είναι διάλυμα διαφόρων συγκεντρώσεων SO3 σε H2SO4. Προφανώς στο διάλυμα αυτό δεν υπάρχει το παραμικρό ίχνος ύδατος αφού θα δεσμευόταν ακαριαία από το SO3. Τα διάφορα oleum περιγράφονται συνήθως από την επί τοις εκατό κ.β. περιεκτικότητά τους σε SO3 (% SO3). Οι συνηθέστεροι εμπορικοί τύποι oleum περιέχουν 20%, 40% και 65% SO3.\nΩς ισομοριακό μίγμα H2SO4 και SO3 (δηλ. oleum με 81,6% SO3) μπορεί να θεωρηθεί το διθειικό οξύ (γνωστότερο ως πυροθειικό οξύ) Η2S2O7, το οποίο είναι στερεό σε συνήθεις θερμοκρασίες (σ.τ. 36ºC) και ως εκ τούτου δεν αποτελεί προτιμούμενη μορφή διακίνησης του θειικού οξέος.\nΕίναι προφανές ότι ένα μίγμα a mol Η2SO4 και b mol SO3 μπορεί να περιγραφεί:\n(α) αν a=b, ως H2S2O7,\n(β) αν a>b, ως μίγμα (a-b) mol H2SO4 και b mol H2S2O7,\n(γ) αν a<b, ως μίγμα a mol H2S2O7 και (b-a) mol SO3.\nΤο θειικό οξύ σε μεγάλες ποσότητες είναι οικονομικότερο να διακινείται ως oleum, αφού η μορφή αυτή μπορεί να θεωρηθεί ως ένα είδος "συμπυκνωμένου" θειικού οξέος. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται βαγόνια με ειδικά κατασκευασμένες χαλύβδινες δεξαμενές που δεν προσβάλλονται από αυτό. Επειδή ορισμένα oleum έχουν σχετικά υψηλό σ.τ. (π.χ. το 30% oleum, έχει σ.τ. 19ºC), αλλά και για τη μείωση του ιξώδους του φορτίου, συχνά τα βαγόνια αυτά κατά τη φόρτωση-εκφόρτωση θερμαίνονται εξωτερικά με υπέρθερμο ατμό.\nΧαρακτηριστικοί είναι οι πνιγηροί λευκοί ατμοί που εκλύονται από ανοικτές φιάλες του αντιδραστηρίου, που οφείλονται στα μικροσταγονίδια Η2SO4 που σχηματίζονται με απoρρόφηση υγρασίας της ατμόσφαιρας από τους ατμούς του SO3.\nΤα διάφορα oleum χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία οργανικών χρωμάτων και απορρυπαντικών, ως πανίσχυρα μέσα σουλφούρωσης οργανικών ενώσεων. Χρησιμοποιούνται ευρύτατα επίσης στη βιομηχανία εκρηκτικών υλών. Σε αντίθεση με το θειικό οξύ 95-98% και τα αραιότερα διαλύματά του τα οποία μπορεί κανείς να βρει εύκολα στο εμπόριο (π.χ. για υγρά μπαταρίας), για την αγορά διάφορων τύπων oleum κατά κανόνα απαιτείται κάποιο είδος άδειας ή δήλωσης χρήσης.\nΗ περίφημη "ομίχλη του SO3" (sulfur trioxide mist). Από αριστερά προς τα δεξιά: (1) Αντίδραση μικρής ποσότητας SO3 με νερό [πηγή]. (2) Διαρροή 20 τόνων oleum) σε βιομηχανικό πάρκο της Κίνας [πηγή]. (3) Εκτροχιασμός εμπορικής αμαξοστοιχίας με φορτίο 40 χιλιάδων λίτρων oleum έξω από το Knoxville, στην πολιτεία Tennessee των ΗΠΑ (Σεπτέμβριο 2002) [πηγή]. (4) Εκπομπές SO2, SO3 και ατμών ύδατος από το ηφαίστειο Kilauea, στη Χαβάη [πηγή].\nΣημεία βρασμού και πήξης διαλυμάτων Η2SO4 ως συνάρτηση της περιεκτικότητάς τους [πηγή].\nΧημικές ιδιότητες θειικού οξέος [Αναφ. 6]\nΓενικές ιδιότητες. Το θειικό οξύ καθαρό ή σε αραιά ή πυκνά υδατικά διαλύματα ή όταν περιέχει επιπλέον ποσότητες SO3 (oleum, πυροθειικό οξύ), είναι απεριορίστως σταθερό σε συνήθεις θερμοκρασίες και όταν φυλάσσεται σε υάλινα δοχεία. Ανάλογα με την περιεκτικότητα των υδατικών διαλυμάτων του και τη θερμοκρασία, μπορεί να δράσει ως ισχυρό οξύ, ως οξειδωτικό και ως αφυδατικό μέσο ή ως μέσο που συνδυάζει με οποιοδήποτε τρόπο τις ιδιότητες αυτές.\nΤο καθαρό (100%) θειικό οξύ όταν θερμανθεί διασπάται χάνοντας SO3 μέχρις ότου σχηματιστεί το αζεοτροπικό του μίγμα (98,5% κ.β.) το οποίο ζέει στους 337οC. Αντίστοιχα, κατά τον βρασμό υδατικών διαλυμάτων H2SO4 χάνεται ύδωρ μέχρις ότου το διάλυμα αποκτήσει τη σύνθεση του αζεοτροπικού μίγματος, ενώ το σημείο βρασμού του συνεχώς αυξάνεται καθώς αυτό συμπυκνώνεται (βλ. διάγραμμα).\nΚατά τον βρασμό υδατικών διαλυμάτων θειικού οξέος αρχικά εξατμίζεται το νερό. Μετά την εξάτμιση της μεγαλύτερης ποσότητας ύδατος, αρχίζει η εμφάνιση των λευκών ατμών ("ομίχλη SO3") μέχρις ότου το διάλυμα αποκτήσει τη σύνθεση του αζεοτροπικού μίγματος [πηγή].\nΗ απομάκρυνση του ύδατος με βρασμό από υδατικά διαλύματα H2SO4 καθίσταται συνεχώς και δυσκολότερη καθώς αυτά συμπυκνώνονται, λόγω της μεγάλης συγγένειας του θειικού οξέος με το ύδωρ και απαιτούνται συνεχώς μεγαλύτερα ποσά θερμότητας. Τη θερμότητα αυτή το πυκνό θειικό οξύ την αποδίδει κατά την αραίωσή του με ύδωρ.\nΠιθανολογείται η ύπαρξη εννέα υδριτών του θειικού οξέος, από τους οποίους έχουν επιβεβαιωθεί οι ακόλουθοι: H2SO4·4H2O (57,6% H2SO4), H2SO4·6,5H2O (45,6% H2SO4) και H2SO4·8H2O (40,5% H2SO4). Η ύπαρξη πολλών υδριτών του θειικού οξέος καταφαίνεται από την αρκετά σύνθετη εξάρτηση του σημείου πήξης των διαλυμάτων του από την περιεκτικότητά τους σε θειικό οξύ (βλ. διάγραμμα).\nΤο καθαρό θειικό οξύ έχει μεγάλη πολικότητα παρουσιάζοντας διηλεκτρική σταθερά 100 (έναντι 80 του ύδατος). Σε αντίθεση με τα υδατικά διαλύματα του, το καθαρό οξύ είναι ένας μέτριος ηλεκτρολύτης, αφού υπόκειται σε αυτοπρωτόλυση σύμφωνα με την ισορροπία:\nH2SO4 H3SO4+ + HSO4- K = 2,7 x 10-4 (25°C)\nΣε σχέση με την αυτοπρωτόλυση του ύδατος (2Η2Ο Η3Ο+ + ΟΗ-, Κw = 10-14), η αυτοδιάσταση του H2SO4 είναι μεγαλύτερη κατά 10 περίπου τάξεις μεγέθους.\nΤο θειικό οξύ ως ισχυρό οξύ. Το θειικό οξύ είναι ένα από τα συνηθέστερα οξέα που χρησιμοποιούνται στο εργαστήριο. Σε υδατικά διαλύματα, το θειικό οξύ δρα ως ένα ισχυρό διβασικό οξύ το οποίο διίσταται σε δύο στάδια (πλήρως κατά το πρώτο, μερικώς κατά το δεύτερο).\nH2SO4 + H2O H3O+ + HSO4- (K1 = 2,4 x 106) HSO4- + H2O H3O+ + SO42- (K2 = 0,01)\n'Ετσι, το σχετικώς αραιό (ενδεικτικά: 5-20% κ.β.) και ψυχρό θειικό οξύ παρέχει το σύνολο των τυπικών αντιδράσεων που παρέχουν τα ισχυρά οξέα: Αντιδρά με ισχυρές και ασθενείς βάσεις, με άλατα ασθενών οξέων, με μέταλλα ηλεκτροθετικότερα από το Η2, παρέχοντας τα αντίστοιχα θειικά άλατα, π.χ.\n2KOH + H2SO4 K2SO4 + 2H2O 2ΝΗ3 + Η2SO4 (ΝΗ4)2SO4\nNa2CO3 + H2SO4 Na2SO4 + H2O + CO2 Fe + H2SO4 FeSO4 + H2\nΤο πυκνό θειικό οξύ θεωρείται ως το "πρωταρχικό οξύ", δεδομένου ότι από αυτό μπορούν να παραχθούν εύκολα τα άλλα οξέα. Λόγω του υψηλού σημείου ζέσεως μπορεί να αντιδράσει σε υψηλές θερμοκρασίες με άλατα περισσότερο πτητικών οξέων, τα οποία οξέα θα μπορούν να απομακρυνθούν ως αέρια ή με απόσταξη. Τυπικά παραδείγματα αποτελούν οι αντιδράσεις του με αλογονούχα και νιτρικά άλατα, που αποτελούν τρόπους παρασκευής πυκνού νιτρικού οξέος και αερίων υδραλογόνων ή διαλυμάτων τους (με εξαίρεση τα ιωδιούχα, λόγω οξείδωσής τους προς Ι2) , π.χ.\nNaNO3 + H2SO4 NaHSO4 + HNO3 CaF2 + H2SO4 CaSO4 + 2HF NaCl + H2SO4 NaHSO4 + HCl\nΤα θειικά άλατα των μετάλλων είναι διαλυτά με εξαίρεση τα δυσδιάλυτα άλατα με βάριο (0,000285 g/100 mL, 30ºC) και μόλυβδο (0,0056 g/100 mL, 40ºC) και τα σχετικώς δυσδιάλυτα άλατα με ασβέστιο (0,30 g/100 mL, 20ºC) και στρόντιο (0,0114 g/100 mL, 32ºC) [διαλυτότητες από το "Langes's Handbook of Chemistry, 1967"].\nΤο θειικό οξύ ως οξειδωτικό μέσο. Το πυκνό θειικό οξύ κατά κανόνα δεν αντιδρά με μέταλλα (με εξαίρεση τα πολύ δραστικά: αλκάλια, Mg), συμπεριφερόμενο ως ασθενές οξύ. Τα μέταλλα "παθητικοποιούνται" ταχύτατα λόγω σχηματισμού ενός προστατευτικού στρώματος θειικού άλατος. Δοχεία και βυτία από ανοξείδωτο χάλυβα (με αυξημένη περιεκτικότητα σε Si) μπορούν να χρησιμοποιηθούν με ασφάλεια για την αποθήκευση και μεταφορά πυκνού θειικού οξέος. Ωστόσο, αν το πυκνό θειικό οξύ θερμανθεί δρα ως οξειδωτικό αναγόμενο κατά κανόνα προς SO2. 'Ετσι αντιδρά με μέταλλα ακόμη και ηλεκτροαρνητικότερα από το Η2, αλλά και με αμέταλλα, π.χ.\n2Cu + 2H2SO4 2CuSO4 + SO2 + H2O C + 2H2SO4 CO2 + 2SO2 + 2Η2Ο 2P + 3H2SO4 2H3PO3 + 3SO2 S + 2H2SO4 3SO2 + 2H2O\nΑπό τα λίγα μέταλλα που ανθίστανται στην οξειδωτική δύναμη του θειικού οξέος (πέραν των ευγενών μετάλλων) είναι ο μόλυβδος. Ανάλογα με τις συνθήκες (συγκέντρωση, θερμοκρασία και το αναγωγικό μέσον) η αναγωγή του Η2SO4 μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη χαμηλότερες οξειδωτικές καταστάσεις του θείου, π.χ.\n4Zn + 5H2SO4 4ZnSO4 + H2S + 4H2O 3Zn + 4H2SO4 3ZnSO4 + S + 4H2O\nΜίγμα πυκνού θειικού οξέος (98%) - υπεροξειδίου του υδρογόνου (30%) 3:1 είναι γνωστό με το χαρακτηριστικό όνομα διάλυμα πιράνχα (Piranha solution). Το μίγμα αυτό δρα ως ισχυρότατο διαβρωτικό και οξειδωτικό και χρησιμοποιείται για την πλήρη απαλλαγή των υάλινων σκευών και από το τελευταίο ίχνος οργανικής ουσίας (π.χ. από λιπαρές ουσίες). Παρασκευάζεται με σταδιακή προσθήκη και υπό ψύξη του Η2Ο2 στο H2SO4 και ποτέ αντίστροφα και πρέπει να χρησιμοποιείται πάντοτε φρέσκο και σε σχετικά μικρές ποσότητες (λίγα mL).\nΛόγω της επικινδυνότητας του αντιδραστηρίου η χρήση του αποθαρρύνεται ή ακόμη και απαγορεύεται σε πολλά πανεπιστημιακά εργαστήρια. Χαρακτηριστικά, μια ξύλινη οδοντογλυφίδα καθώς εισάγεται σε διάλυμα πιράνχα εξαφανίζεται ("κατατρώγεται"). Η οξειδωτική ισχύς του μίγματος οφείλεται στο σχηματιζόμενο υπεροξομονοθειικό οξύ, γνωστό και ως οξύ του Caro, το οποίο διασπάται παρέχοντας το δραστικότατο ατομικό οξυγόνο, το οποίο κατακαίει ακόμη και τον στοιχειακό άνθρακα:\nH2SO4 + H2O2 H2SO5 (οξύ του Caro) + H2O H2SO5 H2SO4 + [O]\nΤο θειικό οξύ ως αφυδατικό μέσο. Η εντονότατη αφυδατική δράση του θειικού οξέος ίσως είναι περισσότερο χαρακτηριστική ιδιότητα του, η οποία καθιστά το πυκνό θειικό οξύ (τυπικά 96-98% κ.β.) ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο αντιδραστήριο. 'Ετσι, το πυκνό θειικό οξύ χρησιμοποιείται συχνά για τη δέσμευση των υδρατμών από μίγματα αερίων ή από διάφορες ουσίες. Ακόμη, συχνά χρησιμοποιείται ως υγρό ξηραντικό μέσο σε ξηραντήρες στη θέση άλλων στερεών υγροσκοπικών ουσιών, όπως τα CaCl2, Mg(ClO4)2, P2O5 κ.α.\nΩστόσο, το κοινό πυκνό θειικό οξύ δεν περιορίζεται στην απόσπαση της υγρασίας, από τις διάφορες ουσίες ή του κρυσταλλικού ύδατος από ένυδρα άλατα, αλλά προκαλεί και χημική αφυδάτωση, δηλ. αποσπά "επιθετικά" από τις ουσίες υδρογόνο και οξυγόνο σε ατομική αναλογία ύδατος (2 προς 1).\nΧαρακτηριστικότερο παράδειγμα ολοκληρωτικής καταστροφής της μοριακής δομής έχουμε στην περίπτωση της δράσης του θειικού οξέος πάνω στους υδατάνθρακες (απλούς ή και πολυσακχαρίτες), από τους οποίους αποσπά μόρια ύδατος αφήνοντας μόνο τον άνθρακα, π.χ.\nΑξίζει να σημειωθεί ότι η αφυδατική δράση του θειικού οξέος δεν είναι ιδιότητα που αφορά μόνο το καθαρό οξύ ή τα πολύ πυκνά διαλύματά του. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι και ένα διάλυμα θειικού οξέος 10% κ.β. (!) μπορεί να προκαλέσει απανθράκωση οργανικών υλικών (π.χ. χαρτιού), αν αφεθεί να δράσει πάνω τους για μεγάλο χρονικό διάστημα [πηγή].\nΕπίδραση πυκνού θειικού οξέος σε διάφορα οργανικά υλικά: Αριστερά: Απανθράκωση καλαμοσάκχαρου (ζάχαρης). Το αρχικό σκούρο καφέ χρώμα γίνεται στη συνέχεια μαύρο καθώς το καλαμοσάκχαρο μετατρέπεται σε άνθρακα και συγχρόνως διογκώνεται λόγω του ατμού που σχηματίζεται κατά την εξώθερμη αντίδραση αφυδάτωσης [πηγή]. Κέντρο: Καταστροφή βαμβακερού υφάσματος [πηγή]. Δεξιά: Απανθράκωση πλαστικού σπόγγου (από αφρώδη πολυουρεθάνη) [πηγή].\nΗ αφυδατική δράση του πυκνού θειικού οξέος αξιοποιείται πλήρως στην οργανική σύνθεση. Τυπικά απλά και κλασσικά παραδείγματα αποτελούν η αφυδάτωση του μυρμηκικού και οξαλικού οξέος (εργαστηριακή μέθοδος παρασκευής μονοξειδίου του άνθρακα, βλ. Χημική ένωση του μήνα: "Μονοξείδιο του άνθρακα"), αλκοολών προς σχηματισμό ολεφινών και αιθέρων, π.χ.\nή πιο σύνθετων αντιδράσεων συμπύκνωσης όπως π.χ. η αντίδραση συμπύκνωσης της ακετόνης προς μεσιτυλένιο (1,3,5-τριμεθυλο-βενζόλιο) ή η σύνθεση DDT με συμπύκνωση χλωροβενζολίου με χλωράλη:\nΗ χαρακτηριστική αφυδατική δράση του πυκνού θειικού οξέος αξιοποιείται στο εργαστήριο για την παραγωγή αερίου HCl με απλή προσθήκη πυκνού H2SO4 σε πυκνό υδροχλωρικό οξύ (30-33%) ή την παρασκευή του ονομαζόμενου "ατμίζοντος" νιτρικού οξέος νιτρικού ΗΝΟ3 (>90%, σ.ζ. 120,5°C ) με απόσταξη μίγματος ίσων όγκων του αζεοτροπικού πυκνού διαλύματος HNO3 του εμπορίου (70% κ.β.) και πυκνού θειικού οξέος.\nΣτην οργανική σύνθεση οι αρωματικοί υδρογονάνθρακες μπορούν εύκολα υποστούν σουλφούρωση (εισαγωγή της σουλφονικής ομάδας -SO3H) ή νίτρωση (εισαγωγή της νιτροομάδας -NO2) με oleum ή πυκνό θειικό οξύ ή μπορούν να νιτρωθούν με απευθείας αντίδραση μίγματος πυκνού νιτρικού και πυκνού θειικού οξέος (γνωστό ως "οξύ νίτρωσης"), π.χ.\nΑντιδράσεις σουλφούρωσης ήταν κυρίως εκείνες που κατέστησαν αναγκαία την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων πυκνού θειικού οξέος και oleum, κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, που έδωσαν ώθηση στη μέθοδο επαφής. Με εισαγωγή της σουλφονικής ομάδας στον αρωματικό δακτύλιο συνθετικών χρωμάτων, καθίστανται αυτά υδατοδιαλυτά.\nΕπίσης, ενώ για την απλή νίτρωση του βενζολίου αρκεί η χρήση μίγματος νιτρικού και πυκνού θειικού οξέος, η εισαγωγή της πρώτης νιτροομάδας δυσχεραίνει την εισαγωγή και δεύτερης, η οποία απαιτεί τη χρήση oleum και όχι απλού πυκνού θειικού οξέος. 'Ετσι μια από τις βασικές χρήσεις του oleum είναι στην παραγωγή εκρηκτικών υλών.\nΦωτογραφίες ενδεικτικές των αποτελεσμάτων της όξινης βροχής στα δάση [πηγή], σε λίμνες [πηγή] και σε μνημεία. Χαρακτηριστική είναι η σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή που έχει υποστεί ένα άγαλμα από αμμόλιθο σε κάστρο της Βεστφαλίας, στη βιομηχανική περιοχή Ρουρ της Γερμανίας. Η πρώτη φωτογραφία πάρθηκε το 1908 και η δεύτερη το 1968 [πηγή].\nΤο θειικό οξύ στη φύση [Αναφ. 7]\nΤο θειικό οξύ δεν εμφανίζεται σε καθαρή μορφή στη φύση λόγω της μεγάλης του συγγένειας με το νερό και της ταχύτατης εξουδετέρωσής από διάφορα ορυκτά (π.χ. ασβεστολιθικά) με σχηματισμό θειικών αλάτων. Ιχνοποσότητες θειικού οξέος συναντώνται στην ατμόσφαιρα κάτω από ορισμένες συνθήκες και δεν αποτελεί κανονικό συστατικό της. Το θειικό οξύ προέρχεται από το SO2 που εκπέμπεται από διάφορες πηγές στην ατμόσφαιρα και είναι αποτέλεσμα ανθρώπινων δραστηριοτήτων (ανθρωπογενής προέλευση).\nΕκτιμάται ότι σε ετήσια βάση εκπέμπονται στην ατμόσφαιρα (ως SO2) οι ακόλουθες ποσότητες θείου (σε εκατομμύρια τόνους): 70 από την καύση ορυκτών καυσίμων, 2,8 από δασικές πυρκαγιές και 7 έως 8 από τα ηφαίστεια. Μέρος του εκπεμπόμενου SO2 μέσω μηχανισμού ελεύθερων ριζών οξειδώνεται προς SO3 που τελικά παρέχει H2SO4:\nSO2 + OH· HOSO2· HOSO2· + O2 HO2· + SO3 SO3 (αέριο) + H2O (υγρό) H2SO4 (υδατ. διάλυμα)\nΑριστερά: Ο ποταμός Rio Tinto (Χρωματισμένος ποταμός) κοντά στην πόλη Nerva της Ισπανίας. Το pH του ποταμού είναι περίπου 2 και το χρώμα του οφείλεται σε προϊόντα υδρόλυσης του Fe(III) [πηγή]. Δεξιά: Οι αντιδράσεις οξείδωσης του σιδηροπυρίτη που δημιουργούν τα όξινα από θειικό οξύ στραγγίσματα, τα οποία τρο-φοδοτούν τον ποταμό.\nΗ οξείδωση του SO2 προς SO3 πραγματοποιείται επίσης με το ατμοσφαιρικό όζον, αλλά και με το ίδιο το οξυγόνο με αντίδραση που καταλύεται από την παρουσία ιχνών σιδήρου και μαγγανίου στα σταγονίδια που συνθέτουν τα νέφη.\nTo παραγόμενο κατά το τρόπο αυτό θειικό οξύ αποτελεί το κύριο συστατικό της ονομαζόμενης "όξινης βροχής". Το δεύτερο συστατικό είναι το νιτρικό οξύ που προέρχεται από τις (κατά πολύ μικρότερες) εκπομπές οξειδίων αζώτου. Τα καταστρεπτικά αποτελέσματα της όξινης βροχής στα δάση και στις λίμνες, αλλά και στα μνημεία, οδήγησαν σε αυστηρές νομοθεσίες σταδιακού περιορισμού των εκπομπών οξειδίων του θείου και του αζώτου.\nΘειικό οξύ παράγεται κατά φυσικό τρόπο κατά την οξείδωση από το ατμοσφαιρικό οξυγόνο θειούχων ορυκτών και κυρίως του άφθονου στη φύση σιδηροπυρίτη (FeS2) με μηχανισμό στον οποίο μετέχει ο ίδιος ο σίδηρος του ορυκτού. Τα στραγγίσματα που προκύπτουν από τη διαδικασία αυτή μπορεί να είναι ισχυρότατα όξινα από το H2SO4 που περιέχουν. Η συνολική αντίδραση αποδίδεται από την αντίδραση (1).\nΟ παραγόμενος Fe(II) οξειδώνεται περαιτέρω από το οξυγόνο του αέρα (αντίδραση 2) και ο παραγόμενος Fe(III) (διαλυτός μόνο σε ισχυρά όξινα διαλύματα) υδρολυόμενος καθιζάνει ως ερυθρό υδροξείδιο ή ένυδρο οξείδιο (αντίδραση 3) χρωματίζοντας τα στραγγίσματα ερυθρά. Επιπλέον, βοηθά στη διάλυση πρόσθετων ποσοτήτων σιδηροπυρίτη (αντίδραση 4).\nDesmarestia ligulata [πηγή].\nΘειικό οξύ συνθέτουν ορισμένα φύκη και το συγκεντρώνουν στα κενοτόπιά τους (vacuoles) ως αμυντικό μέσο. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι εκείνη του φύκους Desmarestia ligulata στο οποίο το pH του περιεχομένου των κενοτοπίων του κυμαίνεται από 0,8 έως 1,8. 'Οταν το φύκος υποβληθεί σε στρες (π.χ. με έκθεση στον αέρα) "εξαπολύει" το θειικό οξύ υποβιβάζοντας το pH του θαλάσσιου ύδατος στην περιοχή του (μέχρι και pH 1) και συγχρόνως αλλάζει χρώμα. Με το θειικό οξύ η Desmarestia αμύνεται κατά των αχινών, διαλύοντας τα "δόντια" τους, που αποτελούνται από ανθρακικό ασβέστιο.\nΘειικό οξύ στο ηλιακό σύστημα. Θειικό οξύ έχει παρατηρηθεί φασματοσκοπικά στην ανώτερη ατμόσφαιρα της Αφροδίτης. Η ύπαρξη του στην ατμόσφαιρα είναι αποτέλεσμα αντιδράσεων με την επίδραση της ακτινοβολίας του Ήλιου στα αέρια (κυρίως) CO2 και SO2 (που βρίσκονται σε ίχνη) και τους ατμούς ύδατος. Τα φωτόνια της υπεριώδους περιοχής της ηλιακής ακτινοβολίας σε μήκη κύματος κάτω των 169 nm και επιτυγχάνουν τη φωτοδιάσπαση του CO2 προς CO και ατομικό οξυγόνο. Το τελευταίο είναι εξαιρετικά δραστικό και οξειδώνει το SO2 προς SO3, το οποίο με τους ατμούς ύδατος σχηματίζει σταγονίδια H2SO4:\nCO2 + hν (λ<169 nm) CO + [O] SO2 + [O] SO3 SO3 + H2O H2SO4\nΠάντως, σε σχέση με το CO2, το κύριο συστατικό της ατμόσφαιρας της Αφροδίτης, οι ποσότητες H2SO4 μπορούν να θεωρηθούν ως ίχνη.\nΤα σύννεφα θειικού οξέος στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας (45-70 km), όπου επικρατούν χαμηλότερες θερμοκρασίες, θολώνουν την ατμόσφαιρα του πλανήτη όταν παρατηρείται από την Γη. Βροχή θειικού οξέος πάντως δεν υπάρχει στην Αφροδίτη, όπως συχνά λανθασμένα αναφέρεται. Μόλις τα σταγονίδια φθάσουν γύρω στα 25 km, η πολύ μεγαλύτερη θερμοκρασία τα επανεξατμίζει και τα επαναφέρει στα ανώτερα στρώματα. Στα χαμηλά στρώματα επικρατεί το CO2 σε μεγάλη πυκνότητα και πίεση, συνθήκες που το φέρουν σε κατάσταση υπερκρίσιμου ρευστού (βλ. Χημική ένωση του μήνα: "Διοξείδιο του άνθρακα").\nΘειικό οξύ έχει βρεθεί και αλλού στο ηλιακό σύστημα. Το 1996, φασματοσκοπικές παρατηρήσεις από το διαστημόπλοιο Galileo υποδεικνύουν την παρουσία παγωμένων υδριτών θειικού οξέος σε μεγάλες περιοχές της επιφάνειας της Ευρώπης δορυφόρου του πλανήτη Δία, δεύτερου σε απόσταση από τον πλανήτη μετά τον δορυφόρο Ιώ [Σημείωση: Ο Δίας διαθέτει τέσσερις μεγάλους δορυφόρους, τους ονομαζόμενους "Γαλιλαιικούς" και πολλούς μικρότερους. Οι δορυφόροι αυτοί κατά σειρά απόστασης από τον πλανήτη είναι οι: Ιώ, Ευρώπη, Γανυμήδης και Καλλιστώ]. Επειδή αυξημένες ποσότητες θείου βρίσκονται στην πλευρά του δορυφόρου που είναι στραμμένη προς τον δορυφόρο Ιώ, εικάζεται ότι προέρχεται από τις συχνές ηφαιστειακές εκρήξεις κατά τις οποίες εκτοξεύονται τεράστιες ποσότητες ιοντισμένου θείου από την Ιώ προς το διάστημα. Πάντως, έχουν εκφρασθεί αμφιβολίες ως προς την ερμηνεία των φασματοσκοπικών παρατηρήσεων.\nΑπό αριστερά προς τα δεξιά: (1) Υψομετρική εξάρτηση θερμοκρασίας και πίεσης στην Αφροδίτη [πηγή] (2) Ο πλανήτης Αφροδίτη όπου τα νέφη θειικού οξέος αυξάνουν τη λευκαύγεια (albedo) του πλανήτη και συνεισφέρουν στη λαμπρότητα του πλανήτη [πηγή]. (3): Ο δορυφόρος του Δία Ευρώπη, όπως φαίνεται με φωτογράφιση ευαίσθητη στο εγγύς υπερύθρο (NIR) (ψευδής χρωματισμός). Στο επάνω αριστερά τμήμα φαίνονται οι πλουσιότερες περιοχές σε θειικό οξύ [πηγή]. (4): Τμήμα της επιφάνειας της Ιούς, όπου διακρίνεται ηφαιστειακή έκρηξη που συνοδεύεται με εκπομπή ιόντων θείου [πηγή].\nΟ Καναδός μηχανικός περιβάλλοντος David Keith (Πανεπιστήμιο Harvard) πρότεινε τον ψεκασμό των ανώτερων ατμοσφαιρικών στρωμάτων με δεκάδες χιλιάδες τόνους θειικού οξέος σε ετήσια βάση για την αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη [πηγή].\nΜια ρηξικέλευθη και τολμηρή πρόταση για την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης της ατμόσφαιρας [Αναφ. 8].\nΤα νέφη θειικού οξέος αυξάνουν κατά πολύ τη λευκαύγεια (albedo), δηλαδή την ανακλαστικότητα, της Αφροδίτης. Περίπου το 90% της προσπίπτουσας ηλιακής ακτινοβολίας ανακλάται. Η λευκαύγεια αυτή οφείλεται στο νέφος σταγονιδίων H2SO4 και αυτό έδωσε την ιδέα για μια ιδιαίτερα "τολμηρή" πρόταση για την αντιμετώπιση της θερμοκρασιακής αύξησης της ατμόσφαιρας της Γης στον Περιβαλλοντολόγο - Μηχανικό περιβάλλοντος David Keith,του Πανεπιστημίου Harvard.\nΣτην ίδια ιδέα συνέβαλαν και τα αποτελέσματα της έκρηξης του ηφαιστείου Pinatubo (Φιλιππίνες, 1991) κατά την οποία πραγματοποιήθηκε έκλυση είκοσι εκατομμυρίων τόνων SO2, που ως αποτέλεσμα είχε τη μείωση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 0,5ºC για τουλάχιστον ένα έτος.\nΣύμφωνα με την πρόταση του Keith, αν ψεκασθούν σε υψόμετρο 20 km (περίπου το διπλάσιο ύψος από το μέγιστο ύψος των εμπορικών πτήσεων) ποσότητες δεκάδων χιλιάδων τόνων H2SO4 θα αυξηθεί η ανακλαστική ικανότητα της ατμόσφαιρας της Γης με αποτέλεσμα την αντιστάθμιση των αποτελεσμάτων των αυξημένων ποσοτήτων αερίων του θερμοκηπίου (και κυρίως του CO2). Εκτιμάται ότι ποσότητα θειικού οξέος λίγων γραμμαρίων αντισταθμίζει την επιδείνωση του φαινομένου θερμοκηπίου που προκαλείται από ένα τόνο διοξειδίου του άνθρακα.\n'Οσο για τις ποσότητες θειικού οξέος που ο Keith προτείνει σκόπιμα να ψεκασθούν (δεκάδες έως εκατοντάδες χιλιάδες τόνοι σε ετήσια βάση), θα πρέπει αυτές να συγκριθούν με τις κατά πολύ μεγαλύτερες ετησίως παραγόμενες ποσότητες θειικού οξέος που δημιουργούνται στην τροπόσφαιρα από τις εκπομπές δεκάδων εκατομμυρίων τόνων διοξειδίου του θείου, οι οποίες προέρχονται από τις καύσεις ορυκτών καυσίμων και τις ηφαιστειακές εκρήξεις. Το κόστος του "ετήσιου ψεκάσματος" αποτελεί μικρό μόνο κλάσμα του συνολικού κόστους των ζημιών από τα ακραία μετεωρολογικά φαινόμενα, που αποδίδονται στην αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της γήινης ατμόσφαιρας.\nΠαραγωγή και χρήσεις θειικού οξέος [Αναφ. 9]\nΜια ενδεικτική επί τοις εκατό κατανομή των χρήσεων του θειικού οξέος [πηγή].\nΗ ετήσια παραγωγή θειικού οξέος πρέπει πλέον να έχει ξεπεράσει τα 250 εκατομμύρια τόνων και παρουσιάζει ετήσιο ρυθμό αύξησης 3%. Αυτή η παραγωγή καθιστά το θειικό οξύ την πρώτη σε ποσότητα παραγόμενη βιομηχανική χημική ουσία. Συχνά αναφέρεται ότι η ετήσια ποσότητα θειικού οξέος που καταναλώνει μια χώρα αποτελεί αψευδές μέτρο του μεγέθους της χημικής βιομηχανίας της.\nΣτην Ασία παράγεται περίπου το 50% του θειικού οξέος, ενώ οι πρώτες σε παραγωγή θειικού οξέος είναι η Κίνα, οι ΗΠΑ, η Ινδία, η Ρωσία και το Μαρόκο (το 61,5% κατά το 2012). Να σημειωθεί ότι η παραγωγή στις ΗΠΑ αλλά και στην Ευρώπη μειώθηκε δραστικά κατά τα τελευταία 20 έτη, λόγω του πολύ φθηνού θειικού οξέος που εισάγεται κυρίως από την Κίνα.\nΤο θειικό οξύ παράγεται πλέον στο σύνολό του με τη μέθοδο επαφής και τις διάφορες παραλλαγές της, ενώ κύρια πηγή (το 70%) του απαιτούμενου θείου είναι το ίδιο το στοιχειακό θείο (ορυκτό ή ως προϊόν αποθείωσης πετρελαίου), τα θειούχα αέρα από διυλιστήρια πετρελαίου και θειούχα ορυκτά (πυρίτες). 'Ετσι, η παραγωγή θειικού οξέος αποτελεί και έναν τρόπο δέσμευσης των ανεπιθύμητων θειούχων εκπομπών βιομηχανικών δραστηριοτήτων μεγάλης κλίμακας.\nΟι κυριότερες χρήσεις του θειικού οξέος είναι στην παραγωγή λιπασμάτων (πρώτη και με διαφορά σε σχέση με άλλες χρήσεις του), στην παραγωγή απορρυπαντικών, στη διύλιση του πετρελαίου, στην κατεργασία χάλυβα, στην παραγωγή και στον καθαρισμό μετάλλων, στην παραγωγή μπαταριών (μπαταρίες μολύβδου), στην παραγωγή εκρηκτικών υλών (βλ. Χημική ένωση του μήνα: Νιτρογλυκερίνη), στην παραγωγή συνθετικών ινών, πλαστικών, στην κατεργασία αποβλήτων και σε μεγάλες ποσότητες χρησιμοποιείται στη χημική βιομηχανία για πλήθος οργανικών συνθέσεων, στην παραγωγή TiO2 (βασική πρώτη ύλη για βαφές), στα χημικά και βιοχημικά εργαστήρια ως αντιδραστήριο.\nΣτην Ελλάδα, θειικό οξύ παράγεται από την "Ελληνικά Λιπάσματα ELFE" στην περιοχή της Νέας Καρβάλης στην Καβάλα από το 1965 με την μέθοδο επαφής και πρώτη ύλη θείο. Στη μεγαλύτερη ποσότητά του χρησιμοποιείται για την παραγωγή φωσφορικού οξέος, φωσφορικών αλάτων και θειικού αμμωνίου.\nΣτη συνέχεια γίνεται αναφορά σε δύο από τις κυριότερες εφαρμογές του θειικού οξέος.\nΔεκάδες εκατομμύρια τόνων θειικού οξέος μετατρέπονται ετησίως σε αντίστοιχες ποσότητες φωσφογύψου κατά την παραγωγή φωσφορικών λιπασμάτων. Οι ποσότητες αυτές σωρεύονται σε σωρούς όπως ο εικονιζόμενος [πηγή].\nΠαραγωγή φωσφορικού οξέος. Η αντίδραση για την οποία καταναλίσκονται οι μεγαλύτερες ποσότητες θειικού οξέος (μέχρι και το 50%) είναι εκείνη με φωσφορικά ορυκτά για την παρασκευή φωσφορικού οξέος, το οποίο στη συνέχεια μετατρέπεται σε φωσφορικά άλατα για τα λιπάσματα:\nΤα κυριότερα φωσφορικά ορυκτά είναι οι διάφοροι τύποι απατίτη, Ca5(PO4)3X (X: F, Cl, OH). Το παραπροϊόν της παραπάνω αντίδρασης είναι ο γύψος που απομακρύνεται εύκολα λόγω της περιορισμένης διαλυτότητάς του. Ο γύψος που παράγεται κατά την αντίδραση παρασκευής φωσφορικού οξέος και φωσφορικών λιπασμάτων είναι γνωστός ως φωσφογύψος (phosphogypsum).\nΑν και γενικά ο γύψος είναι ένα χρήσιμο οικοδομικό υλικό, ειδικά ο φωσφογύψος δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον σκοπό αυτό, επειδή είναι ασθενώς ραδιενεργός. Η ραδιενέργεια αυτή οφείλεται σε ίχνη ουρανίου, θορίου και ραδίου-226 (που παρέχει κατά τη διάσπασή του το επικίνδυνο αέριο ραδόνιο-222), τα οποία κατά κανόνα συνοδεύουν τον απατίτη. 'Ετσι, σε ετήσια βάση παράγονται δεκάδες εκατομμύρια τόνοι ουσιαστικά άχρηστου φωσφογύψου, η συσσώρευση του οποίου αποτελεί σοβαρό περιβαλλοντικό πρόβλημα.\nΜπαταρίες μολύβδου - θειικού οξέος. Μεγάλες ποσότητες θειικού οξέος χρησιμοποιούνται για την κατασκευή των επαναφορτιζόμενων μπαταριών μολύβδου-θειικού οξέος, που αποτελούν τον κυριότερο τύπο μπαταριών που χρησιμοποιούνται στα αυτοκίνητα και στα υποβρύχια, όπως και στα συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας (π.χ. φωτοβολταϊκών πάρκων) και στα συστήματα αδιάλειπτης τροφοδοσίας (UPS) υπολογιστών και άλλων συσκευών.\nΑπό ιστορική άποψη, οι μπαταρίες μολύβδου - θειικού οξέος υπήρξαν οι πρώτες μπαταρίες που μπορούσαν να απαναφορτιστούν με διαβίβαση ρεύματος αντιστρόφου φοράς (1859, Gaston Planté). Εκτιμάται ότι οι πωλήσεις μπαταριών μολύβδου - θειικού οξέος κατέχουν μερίδιο ίσο προς το 40-45% των πωλήσεων μπαταριών κάθε είδους σε παγκόσμια κλίμακα.\nΚατά τη φάση εκφόρτισης (δηλ. όταν δρουν οι μπαταρίες ως γαλβανικά στοιχεία), πραγματοποιούνται ακόλουθες ηλεκτροδιακές αντιδράσεις:\nΚατά τη φάση της φόρτισης (δηλ. όταν μετατρέπονται οι μπαταρίες σε ηλεκτρολυτικά στοιχεία) οι φορές των παραπάνω αντιδράσεων αντιστρέφονται, όπως επίσης και ο ρόλος των ηλεκτροδίων (η κάθοδος γίνεται άνοδος και αντιστρόφως).\nΑπό τις αντιδράσεις είναι προφανές ότι ο ηλεκτρολύτης είναι μόνο διάλυμα θειικού οξέος, αφού τα προϊόντα αναγωγής και οξείδωσης είναι στερεά που παραμένουν πάνω στα ηλεκτρόδια (φύλλα μολύβδου). Ακόμη, είναι προφανές ότι κατά την εκφόρτιση της μπαταρίας η συγκέντρωση θειικού οξέος μειώνεται, ενώ κατά τη φόρτιση αυξάνεται. Επομένως με παρακολούθηση της πυκνότητας του ηλεκτρολύτη μπορεί να κριθεί η κατάσταση φόρτισης της μπαταρίας (ενδεικτικές τιμές για φορτισμένη μπαταρία: H2SO4 34% κ.β., d=1,25 g/mL, τυπικές τιμές για εξαντλημένη μπαταρία: Η2SO4 24% κ.β., d=1,17 g/mL).\nΠΡΟΣΟΧΗ: Το θειικό οξύ ίσως είναι μια από τις πλέον επικίνδυνες ουσίες με τις οποίες έρχεται νωρίς σε επαφή κάθε σπουδαστής/σπουδάστρια της χημείας, για τις ιδιότητες και τους κινδύνους του οποίου οφείλει να είναι πλήρως ενημερωμένος/ενημερωμένη. Πέραν του ότι πρόκειται για ένα πανίσχυρο οξύ, ένας ιδιαίτερος παράγοντας επικινδυνότητάς του είναι η εξαιρετικά μεγάλη τάση του πρόσληψης ύδατος.\nΤο πρώτο πράγμα που μαθαίνει κάποιος που πρόκειται να χρησιμοποιήσει πυκνό θειικό οξύ είναι το εξής:\nΤο πυκνό θειικό οξύ αραιώνεται με προσθήκη του σε μικρές δόσεις στο ύδωρ και υπό συνεχή ψύξη και ΠΟΤΕ ΑΝΤΙΣΤΡΟΦΑ. Τα μεγάλα ποσά θερμότητας που εκλύονται κατά την εφυδάτωση του θειικού οξέος, προκαλούν σχεδόν εκρηκτικό βρασμό του ύδατος και εκτίναξή του με ποσότητες καυτού θειικού οξέος.\nΤα εγκαύματα από θειικό οξύ ακόμη και μετά την ίασή τους αφήνουν μόνιμα την παρουσία τους στο ανθρώπινο δέρμα [πηγή].\nΜέτρα υγιεινής και ασφάλειας κατά την εργασία με θειικό οξύ [Αναφ. 10]\nΟι ατμοί του θειικού οξέος μπορούν να προκαλέσουν βλάβες σε ιστούς στη ρινική κοιλότητα, το στόμα και το αναπνευστικό σύστημα. Προκαλούν ερεθισμό, εγκαύματα, βήχα, μείωση της αναπνευστικής ικανότητας και σε σοβαρές εκθέσεις τον θάνατο. Στους οφθαλμούς προκαλούν φλεγμονές, κοκκίνισμα, δάκρυα, φαγούρα, φουσκάλες. Οι εξατμίσεις διαλυμάτων θειικού οξέος πρέπει οπωσδήποτε να εκτελούνται στον απαγωγό.\nΑπαραίτητα προστατευτικά είδη για τους εργαζόμενους με τα διάφορα oleum και SO3.\nΜελέτες σε άτομα που επαγγελματικά εκτίθενται σε ατμούς θειικού οξέος έδειξαν μια αύξηση στους καρκίνους του λάρυγγα. Ωστόσο, οι περισσότεροι καρκίνοι αφορούσαν καπνιστές που ήσαν εκτεθειμένοι και σε άλλα οξέα και χημικές ουσίες.\nΤοξικότητα: η ουσία είναι τοξική στα νεφρά, το ανώτερο αναπνευστικό σύστημα, τους πνεύμονες και την καρδιά.\nΟ χειρισμός του θειικού οξέος προϋποθέτει χρήση μακριών γαντιών και ποδιάς (industrial apron) από καουτσούκ και καλύπτρα προσώπου. Αν πέσει θειικό οξύ στο δέρμα, η περιοχή θα πρέπει να ξεπλυθεί με άφθονες ποσότητες χλιαρού ύδατος υπό συνεχή ροή για τουλάχιστον 30 λεπτά.\nΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΡΡΟΗ ΜΙΚΡΗΣ ή ΜΕΓΑΛΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΙΟΥ: Για περιορισμένο ατύχημα, προσθέστε νερό για να αραιώσει το H2SO4, προσθέστε άμμο, χώμα ή ροκανίδια ή υλικό που θα το προσροφήσει. Η εξουδετέρωση του πραγματοποιείται εύκολα με αραιό διάλυμα όξινου ανθρακικού ή ανθρακικού νατρίου. Σκόπιμο είναι το θειικό οξύ να κατανέμεται σε φιάλες μικρής χωρητικότητας (<1 L).\nΣε περιπτώσεις διαρροών θειικού οξέος μεγάλης κλίμακας, προσθέστε άμμο, χώμα ή ροκανίδια για να επιτευχθεί μερική προσρόφησή του. Ψεκασμός με νερό περιορίζει και δεσμεύει τους ατμούς SO3. Προφυλάξτε ή παρεμποδίστε την είσοδο σε αποχέτευση ή σε αγωγούς υγρών αποβλήτων. Εξουδετερώστε με αραιό διάλυμα όξινου ανθρακικού ή ανθρακικού νατρίου.\nΔιαρροές μεγάλων ποσοτήτων θειικού οξέος σε ποταμούς εξουδετερώθηκαν με ρίψη στα κατάντη τους αντίστοιχα μεγάλων ποσοτήτων σκόνης ασβεστολίθων και μαρμαρόσκονης. 'Ετσι αντιμετωπίστηκαν κατά το παρελθόν περιστατικά ρύπανσης του Αξιού ποταμού με ποσότητες θειικού οξέος από διαρροές φθαρμένων δεξαμενών με εκατοντάδες τόνους θειικού οξέος παραποτάμιων βιομηχανιών της πόλης Βέλες της πΓΔΜ.\nΣτο διαδίκτυο υπάρχει μια ιστοσελίδα όπου περιγράφεται μια σειρά ατυχημάτων που έχουν συμβεί κατά τη διαχείριση και διακίνηση μεγάλων ποσοτήτων πυκνού θειικού οξέος και oleum [Αναφ. 9στ].\nΣτη Δραπετσώνα, στην είσοδο του λιμανιού του Πειραιά και δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο της Ηετιώνειας Πύλης, τα Λιπάσματα Δραπετσώνας, το εργοστάσιο δηλαδή της Ανώνυμης Ελληνικής Εταιρείας Χημικών Προϊόντων, ύστερα από έναν αιώνα ζωής κατεδαφίστηκε πριν από μερικά χρόνια. Ιδρύθηκε το 1909 και για πολλές δεκαετίες υπήρξε η "ναυαρχίδα" της ελληνικής χημικής βιομηχανίας. Η εταιρεία μονοπώλησε την παραγωγή λιπασμάτων (θειικό οξύ, θειικός χαλκός, θειικός σίδηρος, υδροχλωρικό οξύ, νιτρικό οξύ, λιπάσματα) και λίγο αργότερα υαλουργικών ειδών για μισό αιώνα. Σε 245 στρέμματα ανερχόταν η έκταση την οποία κατελάμβανε το εργοστάσιο, το οποίο στην τελευταία φάση της λειτουργίας του περιελάμβανε 109 μονάδες συνολικά δομημένης επιφάνειας 146.000 τ.μ. Το 1993, το εργοστάσιο τίθεται σε εκκαθάριση εν λειτουργία και περιέρχεται στον πλήρη έλεγχο της Εθνικής Τράπεζας. Το εργοστάσιο συνεχίζει να λειτουργεί υποτονικά και κλείνει οριστικά τον Σεπτέμβριο του 1999. Θειικό οξύ παράγεται σήμερα από την "Ελληνικά Λιπάσματα ELFE" στην περιοχή της Νέας Καρβάλης στην Καβάλα από το 1965. Αριστερά: Γενική άποψη του εργοστασίου της Δραπετσώνας στην πρώτη φάση της λειτουργίας του (σε πρώτο πλάνο το συγκρότημα του υαλουργείου). Δεξιά: Γενική άποψη του χώρου κατά τη δεκαετία του 1980 [πηγή]. Σήμερα έχει απομείνει -ως κτήριο μόνο- το συγκρότημα του υαλουργείου (κέντρο, στο βάθος).\nο 1909 ο Ν. Κανελλόπουλος μαζί με κεφάλαια τραπεζών και την σύμπραξη πολλών Ελλήνων επιστημόνων, ιδρύει την Ανώνυμη Ελληνική Εταιρεία Χημικών Προϊόντων και Λιπασμάτων. Σε συμφέρουσα τιμή για την εποχή αγοράζεται ένα οικόπεδο δίπλα στο λιμάνι της Δραπετσώνας στην Ηετίωνα ακτή. Σε 245 στρέμματα ανερχόταν η έκταση την οποία κατελάμβανε το εργοστάσιο, το οποίο στην τελευταία φάση της λειτουργίας του, περιελάμβανε 109 μονάδες συνολικά δομημένης επιφάνειας 146.000 τ.μ.\nΜερικά από τα βιβλία που ασχολούνται με το θειικό οξύ παρέχοντας πλήθος σχετικών πληροφοριών. Σε πολλά από αυτά υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση\nμέσω διαδικτύου σε τμήματά τους ή στο σύνολο του περιεχομένου τους.\n1. (α) Merck Index: "Sulfuric acid", 12th ed, σελ. 1535. (β) Wikipedia: "Sulfuric acid". (γ) OECD (Screening Information Data Set, SIDS): "Sulfuric Acid: CAS No 7664-93-9", 2001 (αρχείο PDF, 203 KB). (δ) INCHEM.org: "Sulfuric acid". (ε) grammarist.com: "Sulfur vs. sulphur". (στ) "So long sulphur (Editorial)", Nature Chemistry 1, 333, 2009.\n2. (α) www.scribd.com: "History of Sulphuric Acid". (β) Lennthech Co. (www.lenntech.com): "Fuming sulfuric acid". (γ) chestofbooks.com: "Sulphuric acid". (δ) ML2R Consultancy: "Sulfuric Acid History".\n3. (α) Wikipedia: "Lead chamber process". (β) Kiefer DM: "Sulfuric Acid: Pumping Up the Volume". American Chemical Society, 2001. (γ) Sulfuric Acid on the Web: "Lead Chamber Process", September 4, 2003. (δ) Wikipedia: "Nitrosylsulfuric acid". (ε) Kiefer DM: "Sulfuric acid: Pumping up the volume, An 18th-century English physicians lead cathedrals helped launch a chemical industry", Chemistry Chronicles, American Chemical Society, 2001. (στ) Russell CA (editor): "Chemistry Society and Environment: A New History of the British Chemical Industry", Royal Society of Chemistry, p.98-102, 2000. (η) Lloyd, L: "Ch 2: The first catalysts" στο "Handbook of Industrial Catalysts", Springer, 2011, pp.23-29 (αρχείο PDF, 4,4 MB) [Λεπτομερείς περιγραφές των μεθόδων παρασκευής θειικού οξέος].\n4. (α) Wikipedia: "Contact process". (β) Clark J (www.chemguide.co.uk): "The Contact Process", 2002 (modified April 2013). (γ) Friedman LJ, Friedman SJ: "The History of the Contact Sulfuric Acid Process", Acid Engineering & Consulting, Inc. Boca Raton, Florida (αρχείο PDF, 154 KB). (δ) "Specification of the patent granted to PEREGINE PHILLIPS, Jr. of Bristol ... Dated March 21, 1831", Journal of the Franklin Institute, Vol. IX, 1832. (ε) The Essential Chemical Industry On Line: "Sulfuric acid". (στ) Greenwood NN, Earnshaw A: "Chemistry of the Elements", Pergamon Press, 1st ed. 1984, σελ. 837-844.\n5. (α) Wikipedia: "Sulfur trioxide". (β) De Vries KJ, Gellings PJ: "The Thermal Decomposition of Potassium and Sodium-Pyrosulfate", J. Inorg. Nucl. Chem. 31:1307-1313, 1969 (αρχείο PDF, 259 KB). (γ) Wikipedia: "Oleum". (δ) Wikipedia: "Sulfur trioxide pyridine complex". (ε) Ashar NG, Golwalkar KR: "A Practical Guide to the Manufacturing of Sulfuric Acid, Oleums, and Sulfonating Agents", Springer, 2013, p.116-118 (Google e-book). (στ) Κατάκης Δ, Μεθενίτης Κ, Μητσοπούλου Χ, Πνευματικάκης Γ: "Ανόργανη Χημεία Β': Τα στοιχεία", Εκδόσεις Παπαζήση, 2002, σελ. 96. (ζ) Griffiths R: "Sulphur Trioxide Oleum and Sulphuric Acid Mist", IChemF, Institution of Chemical Engineers, 1996 (Google e-books). (η) ScienceMadness.com: "Sulphur Trioxide and Oleum Using a Box Oven - Illustarted Practical Guide".\n6. (α) chemguide.co.uk: "The redox reactions between halide ions and concentrated sulphuric acid". (β) Wikipedia "Piranha solution". (γ) www.business-science-articles.com: "Physical Properties Of Sulphuric Acid | Chemical Properties Of H2SΟ4". (δ) Princeton University: "Section 10: Chemical Specific Information: Piranha Solutions".\n7. (α) Wikipedia: "Acid rain". (β) " Acid Rain: Effects Felt Through the Food Chain", National Geographic. (β) "Desmarestia Ligulata: Ecology/Acid Release", University of Washington. (γ) Wikipedia: "Desmarestia". (δ) Wikipedia: "Atmosphere of Venus". (ε) Encyclopedia of Science: "Atmosphere of Venus". (στ) Krasnopolsky VA, Parshev VA: "Chemical composition of the atmosphere of Venus", Nature 292:610-613, 1981 (Abstract). (ζ) NASA, Science News: "Sulfuric acid found on Europa", 1999. (η) Carlson RW, Anderson MS, Mehlman R, Johnson RE: "Distribution of hydrate on Europa: Further evidence for sulfuric acid hydrate", Icarus 177(2): 461-471, 2005 (Abstract). (θ) Orlando TM, McCord TB, Grieves GA: "The chemical nature of Europa surface material and the relation to a subsurface ocean", Icarus 177(2):528-533, 2005 (Abstract).\n8. (α) Rotman D: "A Cheap and Easy Plan to Stop Global Warming", MIT Technology Review, 2013. (β) ChemTrails: The exotic Weapon: "Stephen Colbert Tells David Keith Government is Already Spraying Us", December 2013. (γ) "Buffering the Sun: David Keith and the question of climate engineering", Harvard Magazine, January-February 2015.\n9. (α) DKL Engineering, Inc.: "Sulphuric Acid on the Web" [Πηγή άφθονων πληροφοριών σχετικών με την παραγωγή και τις χρήσεις του θειικού οξέος]. (β) Merchant Research & Consulting Ltd: "Global Sulfuric Acid Production Surpassed 230.7 Million Tonnes in 2012". (γ) Red Orbit (Report): "Global Sulfuric Acid Production to Exceed 267 Mln Tonnes in 2016, According to In-demand Report by Merchant Research & Consulting", March 2014. (δ) Environmental Protection Agency (EPA): "About Phosphogypsum". (ε) Florida Industrial and Phosphate Research Institute: "Phosphogypsum and the EPA Ban". (στ) Wikipedia: "Lead-acid battery". (ζ) Denker J: "Lead-Acid Battery: Principles of Operation", 2004. (η) Wikipedia: "Lead-Acid Battery".\n10. (α) www.atsdr.cdc.gov: "Toxic Substances Portal: Sulfur Trioxide & Sulfuric Acid". (β) ScienceLab.com: "Material Safety Data Sheet Sulfuric acid MSDS" (αρχείο PDF, 54 KB). (γ) MSDS On-line: "Sulfuric Acid Safety Tips - Sulfuric Acid MSDS Information". (δ) NSB Notes: "Safety Precautions with Sulfuric Acid". (ε) Iowa State University (Chem. Dept.): "Material Safety Data Sheet Sulfuric Acid". (στ) Sulfuric Acid on the Web: " Sulphuric Acid Plant Safety - Accidents", January 2, 2015.


Αρχική » Πληροφορίες Πληρωμής & Αποστολής\nΗ παράδοση των προϊόντων γίνεται εντός 2 έως 3 εργάσιμες ημέρες στην Ηπειρωτική Ελλάδα και Κρήτη (στις Πρωτεύουσες των Νομών), νησιά, εφόσον τα προϊόντα που έχετε παραγγείλει είναι διαθέσιμα. Για παράδειγμα, εάν βρίσκεστε σε Πρωτεύουσα Νομού και παραγγείλετε έως τις 15:00 την Τρίτη θα παραλάβετε την Πέμπτη - Παρασκευή ενώ σε απομακρυσμένες περιοχές και χωριά θα παραλάβετε τη Δευτέρα - Τρίτη. Στην περίπτωση που θέλετε να παραλάβετε την παραγγελία σας πιο γρήγορα, μπορούμε να σας τη αποστείλουμε μέσω courier με επιπλέον χρέωση σας. Οι ανωτέρω προθεσμίες δεν ισχύουν σε περιόδους ακραίων καιρικών φαινομένων ή απεργιών και σε κάθε περίπτωση ανωτέρας βίας, που δύναται να επηρεάσει τους χρόνους μεταφοράς. Σε αυτή τη περίπτωση η Beequeen.gr συνεργάζεται με συγκεκριμένες εταιρείες courier και μεταφορικές. Σε αυτές παραδίδει την επόμενη εργάσιμη τα προϊόντα οι οποίες αναλαμβάνουν τη μεταφορά στο τελικό καταναλωτή.\nΓια παραγγελίες άνω των 60 € τα μεταφορικά έξοδα είναι δωρεάν για όλο το νομό Θεσσαλονίκης. Για παραγγελίες κάτω των 60 € το κόστος διαμορφώνεται ως εξής:\n► Για τους κεντρικούς δήμους της Θεσσαλονίκης δεν υπάρχουν μεταφορικά έξοδα. Οι δήμοι αυτοί είναι: Θεσσαλονίκης, Κορδελιού, Σικεών, Παύλου Μελά, Αμπελοκήπων - Μενεμένης, Χορτιάτη, Θερμαικού, Θέρμης, Καλαμαριάς, Νεάπολης,Λαγκαδας.\n► Για το υπόλοιπο της πόλης και του νομού της Θεσσαλονίκης καθώς και για την υπόλοιπη Ελλάδα το κόστος μεταφορικών υπολογίζεται σύμφωνα με τον όγκο και το βάρος της παραγγελίας. Ο υπολογισμός γίνεται στο καλάθι πληκτρολογώντας την περιοχής παράδοσης. Για παραγγελία μέχρι 2 κιλά, τα μεταφορικά έξοδα είναι 6,00 €. Για κάθε κιλό επιπλέον, το κόστος είναι 2,00 € / κιλό.\nΓια παραγγελίες καθαρής αξίας άνω των 60€ η αποστολή είναι εντελώς δωρεάν (δεν υπάρχει καμία χρέωση μεταφορικών) αλλά αφορά παραγγελίες που θα αποσταλλούν εντός του νομού Θεσσαλονίκης.\nΤο ηλεκτρονικό κατάστημα της Beequeen.gr δέχεται όλες τις πιστωτικές κάρτες Visa, Mastercard και American Express μέσω PayPal.\nΕίναι διαθέσιμο σε πάνω από 190 χώρερς και επιτρέπει πληρωμές σε 21 νομίσματα, καθιστώντας το μία ιδανική λύση για διεθνείς συναλλαγές.\nΑκριβώς όπως ένας απλός τραπεζικός λογαριασμός. Μπορούμε να βάλουμε σε αυτόν λεφτά απο μία κάρτα (διότι το Διαδίκτυο δεν έχει ταμεία), να δεχτούμε λεφτά από κάποιον άλλο ή και να στείλουμε λεφτά σε άλλον. Εκτος αυτού, αν χρειάζεται να πληρώσουμε κάποιον αλλα δεν θέλουμε να μπούμε στη διαδικασία του λογαριασμού του ζητάμε ενα ειδικό mail με το ποσό που ζητάει και συμπληρώνουμε στην ειδική κρυπτογραφημένη σελίδα του PayPal τα στοιχεία της κάρτας μας. Είναι 100% ασφαλές. Επίσης κάνει μετατροπές απο/σε δολλάρια/ευρώ/λίρες αυτόματα.\nΠληρώστε τον υπάλληλο της εταιρείας Courier, με την παράδοση της παραγγελίας σας στο χώρο σας. Η μέθοδος πληρωμής με αντικαταβολή ισχύει για όλες τις πόλεις της Ελλάδας.\n• Χρέωση σε πιστωτική ή χρεωστική κάρτα\nΠροεξοφλήστε την παραγγελία στον ακόλουθου τραπεζικό λογαριασμό:\nΑριθμός Λογαριασμού: 232/608699-30\nIBAN: GR22 0110 2320 0000 2326 0869 930\nΔικαιούχος: ΣΟΦΙΑ ΜΑΤΖΙΑΡΗ του ΝΙΚΟΛΑΟΥ


Τάσος Χαλκίδης: Μας δουλεύουν όλοι! Είμαστε εξαγριωμένοι και θα τρίβετε τα μάτια σας από τις κινητοποιήσεις που θα ακολουθήσουν! - Εφημερίδα ΛΑΟΣ Βέροια Ημαθίας\nΤάσος Χαλκίδης: Μας δουλεύουν όλοι! Είμαστε εξαγριωμένοι και θα τρίβετε τα μάτια σας από τις κινητοποιήσεις που θα ακολουθήσουν!\n21 Οκτ 2017 12:49\nΕξαγριωμένοι οι αγρότες της Ημαθίας, τόσο από τη μη πληρωμή προηγούμενων αποζημιώσεων όσο και από τις αναβολές της απόφασης που καλείται να λάβει ο ΕΛΓΑ για τις αποζημιώσεις από τις βροχοπτώσεις του Ιουλίου, προειδοποιούν για «πρωτοφανείς» κινητοποιήσεις.\nΟ πρόεδρος του Συλλόγου Γεωργών Βέροιας Τάσος Χαλκίδης μιλώντας στον ΑΚΟΥ 99.6 ενημέρωσε ότι την ερχόμενη Δευτέρα έχουν συνεδρίαση Διοικητικού Συμβουλίου για τη συμμετοχή τους στη μεγάλη πανελλαδική συγκέντρωση των μπλόκων που θα ακολουθήσει και έπεται συνέχεια, όπως τονίζει, από δω και πέρα τα λόγια είναι φτώχεια... Εκτιμώντας ότι κάποιοι «δουλεύουν» όλους τους αγρότες μιλάει για την παρούσα κατάσταση στον Νομό.\n«Στις 7 Σεπτεμβρίου ο ίδιος ο Υπουργός Γεωργίας ανακοίνωσε ότι η επιστημονική επιτροπή έχει δώσει την λύση κι ότι όντως ήταν από την βροχόπτωση η ζημιά που έπαθε η παραγωγή, τον Ιούλιο. Ακούμε, εδώ και τόσο καιρό, ότι θα γίνει διοικητικό συμβούλιο, για το αν θα πληρωθούν οι παραγωγοί και περιμένουμε με πολύ αγωνία και επιμονή την απόφαση, η οποία όμως δεν βγήκε ούτε προχθές. Δουλεύουνε τον κόσμο. Εμείς πλέον είμαστε απογοητευμένοι, όλος ο αγροτικός κόσμος είναι εξαγριωμένος και θυμωμένος και σε καθημερινή βάση συζητάμε αυτό το θέμα. Δεν καταλαβαίνουν κάποιοι παράγοντες της κυβέρνησης ότι αν δεν αποζημιωθούμε, δεν πρόκειται να επιβιώσει αγρότης. Δεν θα μπορέσουμε να βγάλουμε ούτε την χρονιά. Δεν γίνεται να μας ζητάνε να πληρώσουμε τον ΕΛΓΑ εάν δεν έχει πληρωθεί στην ώρα του ο αγρότης. Κι αν δεν πληρώσει ΕΛΓΑ ένας παραγωγός, στέλνουν τα ραβασάκια από την εφορία. Δηλαδή μας βάζουν την θηλιά στον λαιμό. Φωνάζουμε εδώ και πόσο καιρό για το εμπάργκο. Δεν ζητάμε ελεημοσύνη. Ζητάμε να μας αποζημιώσουν την ζημιά που πάθαμε… Είναι μια τρέλα αυτό που συμβαίνει. Ο κόσμος είναι πολύ θυμωμένος και θα το δείτε αυτό στην πορεία ».\nΑυτή τη φορά θα γίνει τέτοια κινητοποίηση που θα τρίβουν τα μάτια τους. Ο κόσμος δεν θα χειροκροτήσει αυτή την φορά. Θα το δείτε στην πορεία. Δεν γίνεται ο παραγωγός να την βγάλει με τέτοιες χαμηλές τιμές. Από 0,15 μέχρι 0,20 λεπτά πήγαν τα ροδάκινα και ακόμη δεν πληρωθήκανε. Τα βιομηχανικά ροδάκινα 0,20 λεπτά; Πως θα επιβιώσει ο κόσμος; Πότε ακούσατε εσείς από κάποιους που ελέγχουν αυτή την ιστορία, να λένε όλο το καλοκαίρι για τις τιμές: Ακούμε συνέχεια για την δωρεάν διανομή, ακούμε συνέχεια ότι έγιναν κάποια προγράμματα. Για τις τιμές ακούσατε καμιά φορά να μιλάει κάποιος; Ακούσατε να μιλάει κάποιος; Πήγαμε στον ΕΛΓΑ και είπαν ότι την προηγούμενη Πέμπτη θα γίνει διοικητικό συμβούλιο. Το ακυρώσανε. Περιμέναμε χθες να γίνει το διοικητικό συμβούλιο και πάλι το ακυρώσανε. Δουλεύουν τον κόσμο και ο κόσμος αναπαύετε και πιστεύει ότι θα αποζημιωθούμε. Μακάρι να αποζημιωθούμε για να μπορέσουμε να επιβιώσουμε και να μπούμε στην καινούριο περίοδο. Αλλά… Εμείς είμαστε σε ετοιμότητα. Γυρνάμε στα καφενεία, στα χωριά και λέμε στον κόσμο ότι πρέπει να ξεσηκωθούμε. Πρέπει να αφήσουμε τον καναπέ, να κουνήσουμε τα χέρια για να μπορέσουν και αυτοί να καταλάβουν ότι είμαστε εδώ… Γιατί μάλλον είμαστε υπνωτισμένοι οι αγρότες κι όχι μόνο εμείς. Ζητάμε τα αυτονόητα.\nΕίπατε ότι θα γίνει τέτοια κινητοποίηση που θα τρίβουμε τα μάτια μας. Τι σκοπεύετε να κάνετε;\nΤόσα χρόνια κλαίγαμε χωρίς να τρώμε ξύλο. Τώρα τρώμε ξύλο, κλαίμε και δεν μιλάει κανένας και δεν ξέρουμε που οφείλεται. Θα κάνουμε μια γενική πανελλαδική συνέλευση των μπλοκ και θα κάνουμε και στην Ημαθία μια γενική συνέλευση… Θα δείτε πως θα εξελιχθεί η κατάσταση. Έχουμε διοικητικό συμβούλιο την ερχόμενη Δευτέρα και θα το ανακοινώσουμε. Ήδη γυρνάμε σε χωριά, ήδη το ανακοινώνουμε στον κόσμο, ήδη τους λέμε ότι μας δουλεύουνε στα ίσα. Γιατί αυτή τη στιγμή μας δουλεύουνε στα ίσα. Άλλος δρόμος δεν υπάρχει. Πρέπει να φωνάξουμε δυνατά να ξυπνήσουν οι αγρότες και να κουνήσουν λίγο τα χέρια. Να σηκωθούν από τους καναπέδες. Ο κόσμος πρέπει να δραστηριοποιηθεί και να καταλάβει ότι εάν δεν αποζημιωθούμε και δεν πάρουμε τις σωστές τιμές δεν πρόκεται να επιβιώσουμε. Θα έρθουν ακόμη χειρότερα, γιατί τα ραβασάκια έρχονται το ένα πίσω από το άλλο.\nΠως θα πληρώσουμε; Και μου βάζουν και την θηλιά στο λαιμό;Γιαυτό φωνάζουμε ότι οι αγρότες πρέπει να το καταλάβουν και να ξεσηκωθούν και να κάνουμε μια σωστή κινητοποίηση. Να τους δείξουμε ότι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η κυβέρνηση, δεν πρόκειται να μείνει αγρότης.\nΕίναι γεγονός ότι πολλοί παραγωγοί ξεριζώνουν δένδρα;\nΒεβαίως ναι. Δεν μπορώ να σας πω ακριβώς πόσα, αλλά εδώ στον κάμπο της Ημαθίας, αν πάτε μια βόλτα, θα δείτε τι γίνεται! Δεν είναι τιμές αυτές για να μπορούμε να επιβιώσουμε. Ακούμε τόσα χρόνια για την ψαλίδα. Που είναι αυτή η ψαλίδα η περιβόητη; Σήμερα γίνεται πάρτι εκατομμυρίων και οι μόνοι που δεν παίρνουν λεφτά είναι οι αγρότες. Όλοι οι αγρότες είναι θυμωμένοι και θα ξεσπάσουμε, θα το δείτε.\nΘα πάτε όλοι μαζί, ενωτικά, στις κινητοποιήσεις;\nΓια ποιο λόγο να μην κατεβούμε ενωτικά; Δεν καταλαβαίνω. Προηγουμένως, είπα να σηκωθούν οι αγρότες από τους καναπέδες, να αφήσουμε τα κοτσομπολιά και να μπορέσουμε να δώσουμε ένα δυνατό μήνυμα όλοι μαζί. Δεν το καταλαβαίνω αυτό, γιατί να μην είμαστε ενωμένοι;\nΓιατί, συνήθως κατεβαίνετε με διαφορετικά μπλοκ...\nΔεν κάνουμε κανένα χωριστό block. Με κανέναν αγρότη δεν έχουμε τίποτα. Όλοι οι αγρότες πάμε μπροστά. Όλοι μπορούμε να βάλουμε ένα λιθαράκι για να επιβιώσουμε. Τώρα αν κάποιοι πιστεύουν ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα, εμείς αυτό δεν μπορούμε να το λύσουμε. Εμείς τη δουλειά μας κοιτάμε, στα χωράφια μας είμαστε, αγωνιζόμαστε πρώτα για τις οικογένειες μας και μετά για όλους τους αγρότες μαζί. Όλοι μαζί στον δρόμο. Δεν υπάρχει άλλη λύση. Δεν το καταλαβαίνω γιατί να κατεβούμε χωριστά. Τι έχουμε να χωρίσουμε. Δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα, μπορούμε να φωνάξουμε όλοι μαζί. Είναι πλέον θέμα επιβίωσης.\nΚατόπιν τούτων αναμένονται εξελίξεις, προφανώς από όλες τις πλευρές, από την ερχόμενη εβδομάδα.\nΕΤΙΚΕΤΕΣ: αγρότες, Τάσος Χαλκίδης, καταβολή αποζημιώσεων, ΕΛΓΑ, ΑΚΟΥ 99.6, Υπουργός Γεωργίας , ροδάκινα, κινητοποιήσεις, δέντρα


Έκθεση SIPRI: Η βιομηχανία του πολέμου ανθεί, του Αλέκου Αναγνωστάκη - Αποψεις | RED LINE\nRED LINE › Ελλαδα › Αποψεις › Έκθεση SIPRI: Η βιομηχανία του πολέμου ανθεί, του Αλέκου Αναγνωστάκη\nΈκθεση SIPRI: Η βιομηχανία του πολέμου ανθεί, του Αλέκου Αναγνωστάκη\n2021-12-15 07:45:15 EET\nΝέο ρεκόρ έκαναν οι παγκόσμιες πωλήσεις όπλων σε συνθήκες συρρίκνωσης της καπιταλιστικής οικονομίας.\nΚορυφαίες επιχειρήσεις της Silicon Valley, όπως η Google, η Microsoft και η Oracle επιχειρούν να διεισδύσουν στην αμυντική βιομηχανία. Το φαινόμενο εξαπλώνεται σε όλες τις χώρες.\nΣτα ύψη έφθασε επίσης η εξαγορά πολιτικών.\nΑυτά είναι τα τρία κύρια συμπεράσματα που προκύπτουν από την έρευνα (Δεκέμβριος 21) του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη (SIPRI) με έδρα τη Στοκχόλμη,.\nΣύμφωνα με την έκθεση του Ινστιτούτου ο τζίρος των 100 μεγαλύτερων ομίλων όπλων βρίσκεται σε συνεχή άνοδο από το 2015, αθροιστικά η άνοδος έχει φτάσει στο 17%. Αν και το ΔΝΤ έθεσε την παγκόσμια οικονομική συρρίκνωση το 2020 στο 3,1% οι πωλήσεις όπλων των 100 κορυφαίων εταιρειών αυξήθηκαν κατά 1,3%. Ο κύκλος εργασιών αυτών των ομίλων, σημειώνει το SIPRI, έφτασε το 2020 στα 531 δισ. δολάρια (470 δισ. ευρώ) , ποσό που υπερβαίνει το συνολικό ΑΕΠ του Βελγίου.\nΟι μισές και πλέον από τις βιομηχανίες αυτές έχουν έδρα τον μεγαλύτερο έμπορο και λαθρέμπορο όπλων, τις ΗΠΑ, το 54% των παραγγελιών μοιράζονται 41 αμερικανικές επιχειρήσεις. Μόνο ο τζίρος της Lockheed Martin για το 2020 ξεπερνά τα 58 δισ. δολάρια, ποσό μεγαλύτερο από το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν της Λιθουανίας.\nΤο άθροισμα των πωλήσεων όπλων και στρατιωτικών υπηρεσιών σε διεθνές επίπεδο αυξήθηκε κατά 1,3%, την ώρα που η παγκόσμια οικονομία συρρικνωνόταν κατά πάνω από 3%, σημειώνει το Ινστιτούτο.\nΕξαιρουμένων μόνο ορισμένων ρωσικών (ο τζίρος τους υποχώρησε κατά 6,5%) και γαλλικών (-7,7%) ομίλων, οι πολεμικές βιομηχανίες άλλων χωρών κατέγραψαν αύξηση πωλήσεων.\nΠέντε αμερικανικοί γίγαντες μονοπωλούν για άλλη μια φορά τις πρώτες θέσεις της παγκόσμιας κατάταξης. Από αυτές η «Lockheed Martin» (μαχητικά αεροσκάφη «F-35», πύραυλοι κ.λπ.) εδραιώθηκε στην πρώτη θέση, με πωλήσεις 58,2 δισ. δολαρίων.\nΗ βρετανική «BAE Systems» βρίσκεται στην υψηλότερη θέση μεταξύ των ευρωπαϊκών ομίλων (6η παγκόσμια), ακολουθούμενη από την «Airbus» (11η).\nΟι κινεζικές «Norinco» (7η), AVIC (8η) και CETC (9η) και η αμερικανική «L3 Harris» (10η) συμπληρώνουν την πρώτη δεκάδα.\n26 ευρωπαϊκές εταιρείες εξασφάλισαν το 21% των συνολικών πωλήσεων. Τις ακολούθησαν οι κινεζικές (13% του συνόλου με 5 εταιρείες) και οι ρωσικές (5% με 9 εταιρείες).\nΣύμφωνα με το ινστιτούτο, το γεγονός ότι οι μεγάλες εταιρείες όπλων αντιπαρήλθαν τη δυσμενή συγκυρία του 2020 εξηγείται κυρίως από τις κυβερνητικές δημοσιονομικές πολιτικές στήριξης τους μπροστά στις επιπτώσεις των περιοριστικών μέτρων που επιβλήθηκαν για την ανάσχεσή της πανδημίας. Η μόνη επίπτωση των περιοριστικών μέτρων είναι οι καθυστερήσεις που προκλήθηκαν στις αλυσίδες εφοδιασμού σημειώνει το SIPRI.\nΗ Γερμανική Ευρώπη της «ειρήνης» και η εκατοντάδα του θανάτου\nΣτην κορυφαία εκατοντάδα των ομίλων του θανάτου οι 41 είναι αμερικανικές επιχειρήσεις, 26 ευρωπαϊκές εταιρείες (εξασφάλισαν το 21% των συνολικών πωλήσεων) και ακολουθούν οι κινεζικές (13% του συνόλου, πέντε εταιρείες) και οι ρωσικές (5%, εννέα εταιρείες).\nΉδη το 2019, τελευταίο έτος πριν από την πανδημία, η ευρωπαϊκή πολεμική βιομηχανία είχε καταγράψει ρεκόρ εξαγωγών. Στις 100 κορυφαίες επιχειρήσεις του κλάδου παγκοσμίως η ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία έχει μερίδιο αγοράς 21%, ήτοι 109 δισεκατομμύρια δολάρια. Εννέα δισ. δολάρια αντιστοιχούν στις τέσσερις κορυφαίες γερμανικές επιχειρήσεις της αμυντικής βιομηχανίας.\nΥπάρχουν οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Airbus, η οποία το 2020 κατάφερε να αυξήσει τον τζίρο της στους εξοπλισμούς κατά 5%, στα 12 δισ. δολάρια.\nΟ πολιτικός επιστήμων Μάρκους Μπάγερ εκτιμά ότι οι Ευρωπαίοι θα εντείνουν τις προσπάθειες για περισσότερες συμπαραγωγές στην αμυντική βιομηχανία, ώστε να περιορίσουν το κόστος σε τεχνολογίες αιχμής που αφορούν νέα οπλικά συστήματα, όπως το ‘Next Generation Weapon System’ και το ‘Future Combat Air System’.\nΗ αναλύτρια του Ιδρύματος Ερευνών για την Ειρήνη στο κρατίδιο της Έσσης (HSFK), Σιμόνε Βισότσκι συμφωνεί ότι οι συμπαραγωγές μειώνουν το κόστος παραγωγής, επισημαίνει όμως ότι δεν λύνουν το πρόβλημα του ελέγχου στις εξαγωγές όπλων. Ως παράδειγμα αναφέρει το νέο Eurofighter Typhoon, συμπαραγωγή της Γερμανίας, της Μ. Βρετανίας, της Ιταλίας και της Ισπανίας. «Κατά κανόνα τα εξοπλιστικά προγράμματα απευθύνονται σε συμμαχικά στρατεύματα, αλλά υπάρχουν και εξαιρέσεις», λέει η Σιμόνε Βισότσκι. «Το βλέπουμε με το Eurofighter Typhoon, το οποίο έχει πωληθεί και σε μία τρίτη χώρα, όπως η Σαουδική Αραβία, που διεξάγει πόλεμο με την Υεμένη»\n«Οι μεγάλες αμερικανικές και ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεν μονοπωλούν πλέον τους εξοπλισμούς, επισημαίνει η Σιμόνε Βισότσκι. Προσωπικά, με εξέπληξε το γεγονός ότι αμυντικές βιομηχανίες από το νότιο ημισφαίριο αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία, ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Ινδία».\nΣύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Ινστιτούτου SIPRI τρεις επιχειρηματικοί όμιλοι από την Ινδία εμφανίζονται πλέον στους εκατό κορυφαίους παγκοσμίως, αν και το μερίδιο αγοράς δεν ξεπερνά το 1,2%, ίσο με εκείνο της Νότιας Κορέας, η οποία τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιείται επίσης με επιτυχία στην αμυντική βιομηχανία.\nΙδιαίτερης βαρύτητας είναι το γεγονός πως το κολοσσιαίο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού των κινεζικών ενόπλων δυνάμεων δίνει τεράστια ώθηση στην κινέζικη πολεμική βιομηχανία. Επιπλέον, «Οι κινεζικές επιχειρήσεις, λέει η αναλύτρια Αλεξάντρα Μαρκστάινερ, επωφελούνται από το γεγονός ότι μερικές φορές είναι δυσδιάκριτος ο διαχωρισμός ανάμεσα σε στρατιωτικές και μη στρατιωτικές χρήσεις. Για παράδειγμα η εταιρία NORINCO έχει κερδίσει πολλά χρήματα συμμετέχοντας στην ανάπτυξη ενός συστήματος δορυφόρων, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για στρατιωτικούς, αλλά και για μη στρατιωτικούς σκοπούς».\nΟι καιροί έχουν αλλάξει λοιπόν, ειδικά την τελευταία τριακονταετία, οι όροι και τα μέσα διεξαγωγής του πολέμου έχουν αλλάξει.\nΣυμπτύσσονται οι στρατιωτικοί και μη στρατιωτικοί συντελεστές.\nΌπως σημειώνεται στην έκθεση, εκτός από τις ΗΠΑ όπου κορυφαίες, προαναφερθείσες, επιχειρήσεις των νέων τεχνολογιών της Silicon Valley συμπλέκονται με την πολεμική βιομηχανία, αντίστοιχη τάση παρατηρείται και στην Κίνα.\nΗ σύμπτυξη στρατιωτικών και μη στρατιωτικών χρήσεων δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο της Κίνας ή των ΗΠΑ σημειώνει η Σιμόνς Βισότσκι καθώς «η τεχνολογία της πληροφορικής δύσκολα πλέον διαχωρίζεται από την τεχνογνωσία της αμυντικής βιομηχανίας».\nΣτις νέες τεχνολογίες, είτε πρόκειται για τεχνητή νοημοσύνη είτε για μηχανική μάθηση ή υπολογιστικό νέφος, η τεχνογνωσία αυτών των εταιρειών γίνεται προσπάθεια, επιτυχής ομολογουμένως, να ενταχθεί στην υπηρεσία των ιμπεριαλιστικών πολέμων.\n… Η αστική τάξη τις επαναστατικοποιημένες παραγωγικές δυνάμεις τις ιδιοποιείται και τις διαστρέφει.\nΗ γενικευμένη σύμπλευση νέων τεχνολογιών – πολεμικής βιομηχανίας είναι το δεύτερο κύριο και σημαντικό στοιχείο που αποκαλύπτει η έκθεση.\nΟι αναλυτές του SIPRI επισημαίνουν ότι ο καθορισμός των πολεμικών μεγεθών και των προεκτάσεών τους εξ αιτίας αυτής της διαπλοκής γίνεται ακόμα πιο πολύπλοκος.\nΗ σύντηξη αστικής πολιτικής και βιομηχανικού συμπλέγματος\nΟι καιροί έχουν αλλάξει, η άμεση και ευέλικτη παρέμβαση του κεφαλαίου σε όλες τις δραστηριότητες της κοινωνικής ζωής αποκτά νέες διαστάσεις. Και αυτό είναι το τρίτο συμπέρασμα.\nΟ Μάρκους Μπάγερ, πολιτικός επιστήμονας και συνεργάτης του International Center for Conflict Studies (BICC) με έδρα τη Βόννη, τονίζει ότι, σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής ΜΚΟ Open Secrets, τα προηγούμενα 20 χρόνια οι κορυφαίες επιχειρήσεις του κλάδου είχαν διαθέσει 2,5 δισεκατομμύρια δολάρια για να εξαγοράσουν πολιτικούς, για τις λεγόμενες «δραστηριότητες λόμπι». Με άλλα 285 εκατομμύρια δολάρια. συμμετείχαν επίσης στη χρηματοδότηση της προεκλογικής καμπάνιας υποψηφίων της αρεσκείας τους\nΑποτέλεσμα αυτής της τακτικής, εκτιμά η Αλεξάντρα Μαρκστάινερ από το Ινστιτούτο SIPRI, ήταν μία εξαιρετικά ευμενής μεταχείριση του κλάδου από το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας στο πρώτο έτος της πανδημίας. «Για παράδειγμα, επισημαίνει, οι εργαζόμενοι στην πολεμική βιομηχανία εξαιρέθηκαν σε μεγάλο βαθμό από την υποχρέωση να δουλεύουν από το σπίτι. Ένα άλλο παράδειγμα: κάποια συμβόλαια είχαν προβλέψει να γίνονται οι πληρωμές προς τις επιχειρήσεις πιο νωρίς, ώστε να υπάρχει μεγαλύτερη οικονομική ευχέρεια».\nΟι δαπάνες θέλουν πολέμους\nΗ φορά των εξελίξεων σε ότι αφορά τις πολεμικές δαπάνες, όπως αυτές περιγράφονται με ενάργεια στην έκθεση του Ινστιτούτου Στρατηγικών Μελετών της Στοκχόλμης, οδηγεί σε υπερτοπικούς πολέμους. Σε περιόδους συνεχόμενης ανόδου των πολεμικών δαπανών, κράτη και λαοί δεν οδηγήθηκαν πουθενά αλλού. Πολύ περισσότερο που η κινητικότητα και η δημιουργία συμμαχιών στρατηγικού χαρακτήρα ανάμεσα σε ισχυρές στρατιωτικά χώρες – ανά τρεις και πάνω – δεν έχει προηγούμενο.\nΣαν να σχηματίζονται τα αντίπαλα στρατόπεδα.\nΟι δράσεις επομένως και οι αποκαλύψεις, από τη σκοπιά ενός σύγχρονου αντιιμπεριαλιστικού κινήματος, για τον εξοπλισμό και την ενίσχυση του κινήματος της αποτροπής του πολέμου αποκτούν πλέον επιτακτικό χαρακτήρα.


ΕΠΙ ΠΑΝΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΤΟΥ: NA ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΤΩΝ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ\nNA ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΑ ΤΩΝ ΚΑΡΚΙΝΟΠΑΘΩΝ\nEΠΙ ΠΑΝΤΟΣ ΕΠΙΣΤΗΤΟΥ\nH φωτογραφία είναι αυθεντική από ρεπορτάζ δημοσιογράφου\nΑύγουστος 2010: Από βάθος 110 μέτρων, σε αρχαίο πηγάδι στο Λαύριο ανασύρονται σακούλες σκουπιδιών γεμάτες ακριβά φάρμακα. Αποκαλύπτεται κομπίνα πολλών χιλιάδων ευρώ σε βάρος του ΙΚΑ.\nΜήνες αργότερα δίνονται στην δημοσιότητα...τα ονόματα των εμπλεκόμενων στην υπόθεση, η σχέση τους και οι κομματικές τους ιδιότητες.\nΑλήθεια τι έγινε εκείνη η περίφημη υπόθεση ανακάλυψης των φαρμάκων στο πηγάδι στο Λαύριο, με φαρμακοποιό και γιατρό-αντρόγυνο- εμπλεκόμενο στην υπόθεση;\nΤι έπραξε η Δικαιοσύνη , τους συνέλαβε , τους δίκασε, τους δήμευσε την περιουσία τους, ή ήδη βρίσκονται σε κανένα καντόνι της Ελβετίας, και πίνουνε σε υγεία των κορόϊδων;\nΡωτώ έτσι γιατί είχα μια απορία για την κατάντια αυτού του Κράτους που όλο και βαθαίνει η ύφεση και όλο πάμε απο το κακό στο χειρότερο.\nΚαι όλα αυτά γιατί άκουσα μια ηρωϊδα την καρκινοπαθή κ.Μίττα, Πρόεδρο της Πανελλήνιας Ένωσης Καρκινοπαθών, που εναγωνίως ρωτούσε κάθε υπεύθυνο να την πούν που είναι τα φάρμακα για την ελπίδα των καρκινοπαθών.\nΑ ρε βίτσα που θέλουμε όλοι μας.\nΠΟΛΥ ΕΥΛΟΓΗ Η ΑΠΟΡΙΑ ΣΑΣ Κ. ΔΕΔΙΔΗ. ΧΑΙΡΟΜΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΣΑΣ\n5 Ιουνίου 2012 - 12:12 μ.μ.


Ζούμε την εποχή της πολιτικής αμετροέπειας.\nΠροκαλεί μεγάλη εντύπωση ο τρόπος που η ηγεσία του ΑΚΕΛ κάνει αντιπολίτευση επιστρατεύοντας χαρακτηρισμούς στον δημόσιο λόγο και μάλιστα από το βήμα της Βουλής. Αυτό δείχνει έλλειψη επιχειρημάτων αλλά και απουσία πολιτικού πολιτισμού.\nPrevious Article Η Κύπρος ευρωπαϊκός κόμβος ενέργειας. Του Νίκου Τορναρίτη\nNext Article Η ρητορική του μίσους. Μας αφορά! Του Νίκου Τορναρίτη


BMW S 1000 ?R\nΑρνάκι που μετατρέπεται σε λύκο κατά βούληση ο κινητήρας με το εκπληκτικό soundtrack.\nΤο λευκό στροφόμετρο προιδεάζει τον αναβάτη για τον πολεμικό χαρακτήρα του μοτέρ. Ό,τι χρειάζεται να ξέρετε θα το βρείτε στην ψηφιακή οθόνη.\nΔιαβάστηκε από 51723 αναγνώστες\nTo S 1000 XR είναι μια ονειρική μοτοσικλέτα που συνδυάζει με ολοκληρωμένο τρόπο το προσεγμένο design, τις εκρηκτικές επιδόσεις, την κορυφαία τεχνολογία, τις ανέσεις και τους χώρους, τη φιλικότητα και τη χρηστικότητα, δίνοντας σου ακριβώς αυτό που θέλεις, τη στιγμή που το θέλεις.\nΤιμή: 16.500 ευρώ (βασική έκδοση), 19.900 ευρώ (μοντέλο δοκιμής)\n+Επιδόσεις, εξοπλισμός, άνεση\n-Θορυβώδης αντλία βενζίνης, ελαφρώς ασαφής συμπλέκτης\nΗ ψηλή θέση οδήγησης παρέχει καλύτερο οπτικό έλεγχο του δρόμου, τουτέστιν μεγαλύτερη ασφάλεια. Η σέλα συνεπιβάτη είναι καλή, αν και δεν μπορεί κανείς να την αποκαλέσει θρόνο. Βλέπετε, είναι σχετικά επίπεδη, και κοντή σε μήκος, ώστε να βολέψει μεγαλόσωμα άτομα για μεγάλες αποστάσεις. Στα θετικά για το συνεπιβάτη το “καρούμπαλο” στο μπροστινό μέρος της σέλας, που δεν τον αφήνει να γλιστρήσει μπροστά, και η ύπαρξη χειρολαβών. Το τιμόνι είναι φαρδύ, για άριστο έλεγχο, οι λαβές βολεύουν τόσο τους ψηλούς, όσο και τους πιο κοντούς αναβάτες, ενώ μπροστά στο καβάλο του αναβάτη υπάρχει πλαστικό προστατευτικό, τόσο για τις γρατσουνιές, όσο και για τον ίδιο τον αναβάτη, ώστε να μην χτυπάει τα ευαίσθητα σημεία του σε απότομα φρένα. Οι διακόπτες στα γκριπ είναι σύγχρονοι, και εργονομικοί, η κόρνα έχει ένταση που εγγυάται πως θα σας ακούσουν οι πάντες, ενώ οι καθρέπτες παρέχουν καλό οπτικό πεδίο, αν και σε κάποιες στροφές θολώνουν ελαφρώς. Αριστες οι βαλβίδες στις ζάντες, που διαθέτουν πλάγια κλίση, κάνοντας εύκολη την πλήρωση των ελαστικών με αέρα.\nΑυτό που με εντυπωσίασε πιο πολύ ήταν η ικανότητα του S 1000 XR να εκπληρώνει με άφθαστη επιτυχία πολλαπλούς ρόλους, και να χαροποιεί όλες τις πλευρές και τις διαθέσεις του χαρακτήρα ενός αναβάτη. Θέλετε αστική μετακίνηση; Κανένα πρόβλημα. Κατεβάζετε τη ζελατίνα στη χαμηλή θέση, και στην πορεία ανακαλύπτετε πως το τιμόνι κόβει πολύ, ο έλεγχος της μοτοσικλέτας είναι εύκολος, η δύναμη μπόλικη αλλά ελεγχόμενη, η ελαστικότητα του μοτέρ παραδειγματική, το ABS και το Traction Control φρουροί της ασφάλειας σας, ακόμα και στα πιο σαθρά, ή βρεγμένα οδοστρώματα, και η οικονομία καυσίμου αξιοσημείωτη, όσο δεν πιέζετε τον κινητήρα. Θέλετε ταξίδι; Ανεβάζετε τη ζελατίνα στην ψηλή θέση, και φύγατε. Φοβερές ρεπρίζ, εκπληκτικές επιταχύνσεις, και τελική που ξεπερνάει τα 260 χλμ/ώρα, σας χαρίζουν ικανότητες για αστραπιαίες προσπεράσεις, και γκάζι που θα σας ξελασπώσει από οποιαδήποτε κατάσταση. Αριστη προστασία από τα στοιχεία της φύσης, πάρα πολύ άνετη σέλα, για τον αναβάτη σφιχτές αλλά άνετες αναρτήσεις, σωστή θέση οδήγησης, κορυφαία φρένα από όλες τις ταχύτητες. Θέλετε επιδόσεις Superbike; Ας αρχίσει το γλέντι! Εκτόξευση ρουκέτας, κόντρες με οτιδήποτε μπορείτε να φανταστείτε, ικανότητες για να ξύσετε και τα αυτιά σας σε οποιαδήποτε διαδρομή, είτε αυτή περιλαμβάνει επαρχιακό, είτε αυτοκινητόδρομο, είτε ακόμα και πίστα! Αίσθηση φοβερής ασφάλειας από αναρτήσεις (εκπληκτικές οι έξτρα ηλεκτρονικές Dynamic ESA), πλαίσιο, φρένα, ABS και Traction Control, γρήγορες αλλαγές κατεύθυνσης, και απαράμιλλη αίσθηση ελέγχου ακόμα και σε υπερηχητικές ταχύτητες.\nUSD, 46 χλστ., ηλεκτρικά ρυθμίζομενο , ΑΕ, ΑΣ\nΑμορτισέρ, ηλεκτρικά ρυθμιζόμενο, ΑΕ\n2Δ, 320 χλστ., 4πίστονες δαγκάνες, ABS\nΔίσκος, 220 χλστ., μονοπίστονη δαγκάνα, ABS\nΠλάτος -καθρέπτες (χλστ.)