ΣΟΦΙΑ ΑΝΑΝΙΑΔΟΥ & ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΖΕΡΒΑΝΟΥ - PDF\nΣΟΦΙΑ ΑΝΑΝΙΑΔΟΥ & ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΖΕΡΒΑΝΟΥ\nDownload "ΣΟΦΙΑ ΑΝΑΝΙΑΔΟΥ & ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΖΕΡΒΑΝΟΥ"\n1 Προβλήµατα και µέθοδοι αυτόµατης αναγνώρισης όρων σε υπολογιστικά συστήµατα ΣΟΦΙΑ ΑΝΑΝΙΑΔΟΥ & ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΖΕΡΒΑΝΟΥ Εισαγωγή Οι ταχείς ρυθµοί τεχνολογικής και επιστηµονικής εξέλιξης έχουν ως συνέπεια τη συνεχή δηµιουργία νέων όρων. Οι όροι είναι σηµαντικοί για την εξόρυξη γνώσης καθώς πραγµατώνουν γλωσσικά τις έννοιες ενός επιστηµονικού τοµέα, εκφράζουν το σηµαντικό περιεχόµενο ενός επιστηµονικού κειµένου και το χαρακτηρίζουν σηµασιολογικά. Υπάρχοντα λεξικά, αναγνωρισµένη ορολογία, ονοµατολογίες, θησαυροί, κατηγοριοποιήσεις και βάσεις δεδοµένων προσφέρουν µία µερική λύση στο πρόβληµα της συστηµατικής καταγραφής, πρόσβασης και ανάκτησης αυτής της γνώσης. Η αυτόµατη αναγνώριση επιστηµονικής και τεχνικής ορολογίας είναι πρωταρχικής σηµασίας για την ηλεκτρονική επεξεργασία γλώσσας γιατί µπορεί να βελτιώσει αισθητά την απόδοση συστηµάτων µηχανικής µετάφρασης, εξαγωγής πληροφοριών, αυτόµατης κατηγοριοποίησης και δεικτοδότησης (indexing) κειµένων και άλλων γλωσσικών εφαρµογών. Σε αυτό το κεφάλαιο θα αναφερθούµε αρχικά στο πεδίο έρευνας της αυτόµατης αναγνώρισης όρων, καθώς και στα προβλήµατα που καλείται να δώσει λύσεις. Θα µιλήσουµε για τους τρόπους σχηµατισµού όρων και για τις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζει η ορολογία σε σχέση µε τη γενική γλώσσα. Στο δεύτερο µέρος αυτού του κεφαλαίου, θα αναφερθούµε στις διάφορες µεθόδους και υπολογιστικά συστήµατα για αυτόµατη αναγνώριση όρων. 1 Ερευνητικό πεδίο και προβλήµατα της αυτόµατης αναγνώρισης όρων Πέρα από τη συµβολή της σε γλωσσικές εφαρµογές και στην ανανέωση και εµπλουτισµό πόρων λεξικολογικών και πόρων γνώσης (knowledge resources), η αυτόµατη αναγνώριση όρων µπορεί να συµβάλει καθοριστικά και στη διατήρηση ορολογικής συνέπειας. Δηλαδή µπορεί να συνεισφέρει στον περιορισµό φαινοµένων, όπου ένας όρος αναφέρεται σε διαφορετικές έννοιες, ή αντιστρόφως, φαινοµένων, όπου πολλοί όροι αντιστοιχούν σε µία έννοια, εντοπίζοντας και καταγράφοντας τέτοια φαινόµενα ασάφειας. Η αυτόµατη αναγνώριση όρων δεν αποτελεί εύκολο έργο καθώς η διαδικασία εντοπισµού όρων είναι συχνά δύσκολη ακόµη και για τους ειδικούς. Ο Διεθνής Οργανισµός Τυποποίησης (ISO) ορίζει ως όρο «την απόδοση µιας συγκεκριµένης έννοιας µιας εξειδικευµένης γλώσσας σε µια γλωσσική έκφραση» και ως έννοια «...το νοητικό κατασκεύασµα που στοχεύει στην κατηγοριοποίηση µεµονωµένων αντικειµένων του εσωτερικού και του εξωτερικού κόσµου...» (ISO704, 1986). Θεωρητικά οι όροι πρέπει να είναι µονοσήµαντοι, δηλαδή ένας και µόνο όρος πρέπει να αντιστοιχεί σε µία και µόνο έννοια. Στην πράξη όµως, πολλές φορές εµφανίζονται φαινόµενα αµφισηµίας και πολυσηµίας, όταν ένας όρος αντιστοιχεί σε πολλές έννοιες, και συνωνυµίας, όπου πολλοί όροι εκφράζουν την ίδια έννοια. Ένα άλλο πρόβληµα για τον εντοπισµό όρων είναι ότι, πέρα από το ειδικό σηµασιολογικό περιεχόµενό τους, δεν υπάρχουν γενικά και καθορισµένα κριτήρια για τη διάκρισή τους. Μια λεξικολογική µονάδα µπορεί να είναι όρος σε κάποιο ειδικό γνωστικό πεδίο, αλλά όχι σε κάποιο άλλο. Επίσης όροι, µπορεί να είναι και λέξεις προερχόµενες από τη γενική γλώσσα, οι οποίες όµως στο συγκεκριµένο τοµέα χρησιµοποιούνται µε ειδική έννοια. Η απλή στατιστική µέτρηση της συχνότητας εµφάνισης χρησιµοποιείται στην λεξικογραφία για τον εντοπισµό µιας λέξης, γιατί µπορούµε να θεωρήσουµε ότι µια λέξη υπάρχει επειδή\n2 2 την συναντούµε συχνά σε κείµενα. Ωστόσο, για τον εντοπισµό όρων δεν αποτελεί πάντα επαρκή και καθοριστική ένδειξη, καθώς πολλές λέξεις µπορεί να εµφανίζονται συχνά σε εξειδικευµένα κείµενα χωρίς να είναι όροι. 1.1 Τυπολογία σχηµατισµού ορολογίας Παρόλο που δεν υπάρχουν καθορισµένα κριτήρια διάκρισης µεταξύ όρων και άλλων λέξεων, γεγονός που αποτελεί και µια από τις βασικές δυσκολίες στην αυτόµατη αναγνώριση όρων, υπάρχουν κάποιες διαφορές στους τρόπους σχηµατισµού όρων σε σχέση µε τις άλλες λέξεις. Σε αντίθεση µε τις λέξεις της γενικής γλώσσας, οι όροι σχηµατίζονται µε στόχο, όχι µόνο την ονοµασία, αλλά και την συνειδητή κατηγοριοποίηση και ταξινόµηση εννοιών. Ο σχηµατισµός όρων υπόκειται σε µια µελετηµένη, συνειδητή προσπάθεια, που δρα καθοριστικά στις διεργασίες δηµιουργίας τους. Όταν οι επιστήµονες ανακαλύπτουν νέες έννοιες και προσπαθούν τις ονοµάσουν, συχνά χρησιµοποιούν συγκεκριµένα πρότυπα για την ονοµασία τους. Αυτό βέβαια δεν αποκλείει και ad hoc ονοµασίες. Για το σχηµατισµό όρων διακρίνουµε τρεις τάσεις: την χρήση υπαρκτών πόρων, την τροποποίηση υπαρκτών πόρων και την χρήση νέων πόρων (νεολογισµοί). Στην πρώτη περίπτωση, µπορεί να χρησιµοποιηθούν λέξεις που προέρχονται για παράδειγµα από την γενική γλώσσα, των οποίων το σηµασιολογικό περιεχόµενο συρρικνώνεται σε µια συγκεκριµένη έννοια, ή επεκτείνεται σε µια νέα, όπως π.χ. για τις λέξεις «ποντίκι» «παράθυρο» και «ιστός» στην Πληροφορική. Στην δεύτερη περίπτωση, µπορεί να σχηµατιστούν νέοι όροι βασισµένοι σε υπάρχοντες όρους, είτε µε χρήση µορφολογικών προσφυµάτων, π.χ. methyltransfer-ase, act-in, είτε µε σύνθεση σε µορφή πολυλεκτικών όρων, π.χ. protein kinase C, είτε µε σύντµηση σε µορφή ακρωνύµων, π.χ. EGFR (epidermal growth factor receptor). Τέλος, µπορεί να δηµιουργούνται νεολογισµοί, εντελώς καινούριοι όροι, που είτε αποτελούν ad hoc ονοµασίες, είτε σύνθετες λέξεις ή πολυλεκτικούς όρους, νεοκλασικού τύπου, δηλαδή όρους, που σχηµατίζονται από λατινικά ή ελληνικά, θέµατα ή µεµονωµένα γράµµατα, π.χ. protein kinase alpha, annexin II mrna. Επίσης µπορεί να χρησιµοποιούνται γράµµατα και αριθµοί µαζί, π.χ. NIH 3T3 fibroblasts, CYP1A1 promoter, Ca2+-calmodulin-dependent protein kinase IV, ή κύρια ονόµατα, επώνυµα ενδεχοµένως των επιστηµόνων που ανακάλυψαν τη νέα έννοια, π.χ. Jurkat T cells. Ανάλογα µε τον επιστηµονικό χώρο κάποιες από τις παραπάνω τάσεις υπερισχύουν. Στην Ιατρική ή στη Βιολογία, για παράδειγµα, δηµιουργούνται όροι βασισµένοι κυρίως σε προθήµατα ή επιθήµατα, ακρώνυµα, ή σύνθετες λέξεις νεοκλασικού τύπου, πιο συχνά από ότι σε άλλες επιστήµες. Κάποιες φορές η σηµασία και η λειτουργία των προσφυµάτων είναι εξαιρετικά περιορισµένη, κάτι που δεν συµβαίνει στην γενική γλώσσα, κι εδώ ως χαρακτηριστικό παράδειγµα θα µπορούσε κανείς να αναφέρει όρους όπως «γλυκ-όζη» και «µεθ-άν-ιο» από το χώρο της Οργανικής Χηµείας, όπου ο σχηµατισµός νέων όρων είναι ιδιαίτερα ελεγχόµενος. 1.2 Προβλήµατα στον εντοπισµό όρων: ένθετοι όροι, ασάφεια και ποικιλότητα Όπως είδαµε, η δηµιουργία πολυλεκτικών και σύνθετων όρων είναι ένας αρκετά συνηθισµένος τρόπος δηµιουργίας όρων. Θα µπορούσε κανείς να πει ότι η πλειονότητα των όρων είναι σύνθετες πολυλεκτικές µονάδες. Οι περισσότεροι πολυλεκτικοί όροι είναι ουσιαστικά, που αποτελούνται, είτε από παράταξη δύο ή περισσοτέρων ουσιαστικών, π.χ. bel-2 protein level, είτε από κάποιο ουσιαστικό συνοδευόµενο από επίθετο, π.χ. RA mediated tumor cell invasion. Επίσης η ύπαρξη ένθετων όρων είναι αρκετά συνηθισµένη σε πολυλεκτικούς όρους, π.χ. [ Leukaemic [ T cell ] ] line Kit225 ] όπου οι αγκύλες δηλώνουν ένθετους όρους µέσα στον πολυλεκτικό όρο. Τα συστατικά πολυλεκτικών όρων µπορεί να συνδέονται µε διάφορους τρόπους και ο εντοπισµός ένθετων όρων, ενώ µπορεί να είναι προφανής στον ειδικό επιστήµονα, δεν είναι εξίσου απλός για ένα αυτόµατο σύστηµα αναγνώρισης όρων. Η ύπαρξη πολυλεκτικών και ένθετων όρων αποτελεί µια από τις κύριες ερευνητικές προκλήσεις στο χώρο της αυτόµατης\n3 3 αναγνώρισης όρων, γιατί είναι στενά συνυφασµένη µε τα προβλήµατα ασάφειας και ποικιλότητας των όρων. Η ασάφεια (ambiguity) είναι ένα γενικό φαινόµενο των φυσικών γλωσσών κι έχει εκτεταµένα απασχολήσει τον ερευνητικό χώρο της επεξεργασίας γλώσσας. Ειδικότερα στον τοµέα της αυτόµατης αναγνώρισης όρων η ασάφεια µπορεί να είναι µορφοσυντακτική, συντακτική σηµασιολογική, και ταξινόµησης. Μορφοσυντακτική ασάφεια έχουµε όταν µια λέξη µπορεί να ερµηνευθεί, για παράδειγµα, είτε ως ουσιαστικό, είτε ως ρήµα. Με την σηµερινή εξέλιξη στον τοµέα των ηλεκτρονικών µορφοσυντακτικών αναλυτών, αυτό το πρόβληµα µπορεί να περιοριστεί σηµαντικά, καθώς οι αναλυτές µπορούν να εκπαιδευτούν σε κείµενα συγκεκριµένου τύπου και αντικειµένου. Επίσης, η πλειονότητα των όρων είναι συνήθως ουσιαστικά κι όχι ρήµατα. Καθαρά συντακτική ασάφεια έχουµε σε περιπτώσεις όπου είναι δύσκολο να διαχωριστεί ο προσδιορισµός από το προσδιοριζόµενο, ή είναι δύσκολος ο εντοπισµός του προσδιοριζοµένου (attachment ambiguity) σε έναν πολυλεκτικό όρο που αποτελείται, για παράδειγµα, από πολλά ουσιαστικά. Η επίλυση ενός τέτοιου προβλήµατος είναι συχνά συνδεδεµένη µε την αναγνώριση ένθετων όρων. Η σηµασιολογική ασάφεια είναι ένα πιο δύσκολο πρόβληµα και οφείλεται σε φαινόµενα πολυσηµίας και οµωνυµίας. Πολυσήµαντοι όροι µπορεί να έχουν την ίδια µορφή επιφανείας αλλά να αναφέρονται σε διαφορετικές συγγενείς έννοιες, είτε σε διαφορετικούς χώρους, είτε και στο ίδιο γνωστικό αντικείµενο. Στην πρώτη περίπτωση, για παράδειγµα, ο όρος «φακός / lens», µπορεί να πάρει τρεις διαφορετικές έννοιες στη Φωτογραφία, τη Φυσική και την Ανατοµία αντίστοιχα. Στο χώρο της Φωτογραφίας αναφέρεται ως εξάρτηµα φωτογραφικής µηχανής (π.χ. «ευρυγώνιος φακός, φακός µεταβλητής εστιακής απόστασης») στο χώρο της Φυσικής αναφέρεται ως όργανο εστίασης ή τροποποίησης της κατεύθυνσης των ακτίνων φωτός, ήχου, ηλεκτρονίων, κτλ., ενώ στην Ανατοµία, αναφέρεται στο φακό του µατιού («crystalline lens»). Στην δεύτερη περίπτωση, ο όρος είναι πολυσήµαντος µέσα στο ίδιο γνωστικό αντικείµενο, όταν, για παράδειγµα, ο όρος «γονίδιο» έχει την έννοια α) «του καταγεγραµµένου τµήµατος του DNA που µεταφράζεται σε πρωτεΐνη» β) «της βιολογικού ενδιαφέροντος περιοχής του DNA που κατονοµάζεται και φέρει ένα γενετικό φαινότυπο» (Schulze-Kremer, 1998). Οι οµώνυµοι όροι από την άλλη πλευρά, έχουν την ίδια µορφή επιφανείας αλλά αναφέρονται σε εντελώς διαφορετικές έννοιες, όπως για παράδειγµα οι όροι «plant» (φυτό αλλά και βιοµηχανική µονάδα) και «cell» (κύτταρο, κελί). Τέλος, ασάφεια ταξινόµησης δηµιουργείται όταν µία έννοια, και αντίστοιχα ο όρος που την εκφράζει, µπορεί να κατηγοριοποιηθεί µε πολλούς τρόπους. Αυτού του είδους η ασάφεια ονοµάζεται και πολυ-διαστατικότητα (multi-dimensionality) του όρου και εµφανίζεται ως πολλαπλή κληρονοµικότητα σε µια ιεραρχία όρων, δηλαδή ένας κόµβος σε µια δενδρική ιεραρχία εµφανίζεται να έχει περισσότερους από έναν γονικούς κόµβους. Για παράδειγµα, ο όρος «pulmonary tuberculosis» µπορεί να ταξινοµηθεί και ως ασθένεια του αναπνευστικού συστήµατος και ως µεταδοτική ασθένεια. Η άρση της ασάφειας ενός όρου είναι σηµαντική για την αυτόµατη αναγνώριση όρων γιατί επιτρέπει την κατηγοριοποίηση των όρων ανάλογα µε τη σηµασία τους. Ο βαθµός λεπτοµέρειας, που επιθυµούµε να έχουµε, στην ταξινόµηση και διάκριση µεταξύ των ορολογικών εννοιών εξαρτάται από την εφαρµογή (π.χ. εξαγωγής πληροφοριών ή ανάπτυξης οντολογίας). Η σηµασιολογική αποσαφήνιση των όρων µπορεί να επιτευχθεί µε στατιστικές µετρήσεις οµοιότητας µεταξύ των εξαχθέντων όρων και του γλωσσικού τους περιβάλλοντος. Ποικιλότητα (term variation) παρουσιάζεται όταν µία έννοια εκφράζεται µε πολλούς όρους, συνώνυµους ή παραλλαγές του ίδιου όρου (term variants). Η ποικιλότητα είναι ένα αρκετά διαδεδοµένο φαινόµενο στην ορολογία. Υπολογίζεται ότι το 37% των όρων που εµφανίζονται σε ένα κείµενο αποτελούν παραλλαγές όρων (Jaquemin, 1999). Η ποικιλότητα των όρων µπορεί να κυµαίνεται από απλή ορθογραφική διαφοροποίηση µέχρι και σηµασιολογική. Ο εντοπισµός και η αναγνώριση παραλλαγών όρων είναι κεφαλαιώδους σηµασίας για εφαρµογές όπως η εξαγωγή πληροφοριών, η ανάκτηση πληροφοριών και η\n4 4 δηµιουργία θησαυρών. Είναι σηµαντικό να γνωρίζει κανείς κατά πόσον διαφορετικές επιφανειακές µορφές όρων αναφέρονται στην ίδια έννοια ή δεν σχετίζονται µεταξύ τους. Κατά τον Jaquemin (Jaquemin, 1999) η ποικιλότητα µπορεί να είναι είτε καθαρά µορφολογική, συντακτική, ή σηµασιολογική, είτε συνδυασµός αυτών των διαφοροποιήσεων. Στην περίπτωση της µορφολογικής ποικιλότητας η διαφοροποίηση οφείλεται σε χρήση µορφολογικών καταλήξεων, είτε γραµµατικών, π.χ. Ενικός/Πληθυντικός, biochemical study / biochemical studies, είτε παραγωγικών, π.χ. enzyme activity / enzymatic activity. Στην περίπτωση της συντακτικής ποικιλότητας µπορεί, για παράδειγµα, να έχουµε παρεµβολή (insertion) ενός προσδιορισµού, π.χ. human clones / human DNA clones ή ανάπτυξη (expansion) και αντιµετάθεση προσδιορισµού (permutation), π.χ. genetic disease / disease is genetic, enzyme activity / activity of enzyme. Η συντακτική ποικιλότητα µπορεί επίσης να οφείλεται σε διάφορους τύπους παρατακτικής σύνδεσης όρων, µε χρήση συµπλεκτικού ή διαζευκτικού συνδέσµου, π.χ. enzyme and bactericical activity, ή µε χρήση κόµµατος, παύλας ή καθέτου, π.χ. immuno-affinity chromography / immuno-, steroid-, and site specific DNA-affinity chromography. Η σηµασιολογική ποικιλότητα παρατηρείται µε τη χρήση συνωνύµων, π.χ. genetic disease / hereditary disease. Πέρα από αυτές τις κατηγορίες και τους συνδυασµούς τους, µπορεί να εµφανίζονται παραλλαγές όρων λόγω ορθογραφικών διαφοροποιήσεων, π.χ. signalling pathway (Αγγλικά Η.Β.) / signaling pathway (Αγγλικά Η.Π.Α.) ή amino acid / amino-acid (χρήση παύλας). Επίσης ακρώνυµα και συντοµευµένες εκδοχές είναι χαρακτηριστικά είδη παραλλαγών της ανεπτυγµένης µορφής ενός όρου. Η ποικιλότητα, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις σύντµησης και περικοπής όρων δηµιουργεί σοβαρά προβλήµατα ασάφειας. Οι συντετµηµένοι όροι και τα ακρώνυµα πολλές φορές αναφέρονται σε διαφορετικούς ανεπτυγµένους όρους. Για παράδειγµα, το ακρώνυµο ATR µπορεί στην ανεπτυγµένη µορφή του να αναφέρεται σε Above Threshold Reporting, Air Turbo Rocket, Acceptance Test Report, Automatic Target Recognition, Aerial Target Review, Advanced Tactical Radar, κ.ά. µέσα στο ίδιο γνωστικό αντικείµενο (Mountain Data Systems). Ερευνητικές προσπάθειες για τον εντοπισµό παραλλαγών όρων περιλαµβάνουν τη χρήση stemmer, δηλαδή συστηµάτων που διαχωρίζουν το θέµα από την κατάληξη µιας λέξης, τη χρήση µορφολογικών αναλυτών, ηλεκτρονικών λεξικών και ορολογικών βάσεων, µορφοσυντακτικών αναλυτών, στατιστικών µετρήσεων και γλωσσολογικών κανόνων. Ένα από τα πιο γνωστά συστήµατα αναγνώρισης παραλλαγών όρων είναι το σύστηµα FASTR (Jaquemin, 1999). 2 Μέθοδοι ερευνητικής προσέγγισης Οι ερευνητικές προσεγγίσεις για την αντιµετώπιση των ιδιαιτεροτήτων και των προβληµάτων που παρουσιάζει η αναγνώριση όρων έχουν κατά καιρούς ως αφετηρία τεχνικές και θεωρίες από άλλους ερευνητικούς τοµείς. Έτσι, θα µπορούσε κανείς να τις διακρίνει ανάλογα µε τον ερευνητικό χώρο από τον οποίο εµπνέονται: Μεθόδους που προέρχονται από το χώρο της Επιστήµης της Πληροφόρησης (Information Science), όπως στατιστικές µεθόδους και άλλες τεχνικές δεικτοδότησης (indexing), κατηγοριοποίησης και οµαδοποίησης κειµένων προερχόµενες από το ερευνητικό αντικείµενο της Ανάκτησης Πληροφοριών. Μεθόδους που βασίζονται σε Γλωσσολογικές θεωρίες, κυρίως των τοµέων λεξικολογικής, µορφολογικής και µορφοσυντακτικής έρευνας. Υβριδικές µέθοδοι, που συνήθως συνδυάζουν τεχνικές στατιστικής µε γλωσσολογικές θεωρίες και µεθόδους. Και τέλος, µέθοδοι, που προέρχονται από τον ερευνητικό χώρο της Τεχνητής Νοηµοσύνης και που εφαρµόζουν διαφόρους αλγορίθµους µηχανικής µάθησης (Machine Learning algorithms). Στη συνέχεια λοιπόν, θα αναφερθούµε σε γενικές γραµµές στις θεωρητικές βάσεις κάθε µιας από αυτές τις ερευνητικές προσεγγίσεις και σε συστήµατα αναγνώρισης όρων που τις\n5 5 εφαρµόζουν, προσπαθώντας να καταδείξουµε τα πλεονεκτήµατα και τα µειονεκτήµατα κάθε µεθόδου. 2.1 Στατιστικές µέθοδοι Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται γενικότερα µια αύξηση στη χρήση στατιστικών µεθόδων σε εφαρµογές και συστήµατα επεξεργασίας γλώσσας. Στον τοµέα της αναγνώρισης όρων, οι στατιστικές µέθοδοι που χρησιµοποιήθηκαν αρκετά σε αρχικό στάδιο προέρχονταν κυρίως από την ερευνητική παράδοση του τοµέα της ανάκτησης πληροφοριών, όπως θα δούµε και στη συνέχεια. Έτσι χρησιµοποιήθηκαν αρχικά µετρήσεις συχνότητας εµφάνισης και µετρήσεις κατανοµής (distribution measures) και οµοιότητας (similarity measures) για τον εντοπισµό και την κατηγοριοποίηση όρων αντίστοιχα. Η συχνότητα εµφάνισης (frequency of occurrence) είναι από τις πιο απλές και τις πιο δηµοφιλείς µεθόδους στην αυτόµατη εξαγωγή όρων. Μπορεί να εφαρµοστεί ανεξάρτητα από το αντικείµενο και τη φύση του κειµένου και δεν χρειάζεται άλλες εξωτερικές πηγές. Βασίζεται στη λογική Termhood(a) = f(a), όπου η πιθανότητα µια στοιχειοσειρά (string) a να αποτελεί όρο ισούται µε την συχνότητα εµφάνισης του α στο κειµενικό σώµα. Πολλές µέθοδοι µέχρι σήµερα, χρησιµοποιούν τη συχνότητα εµφάνισης για την κατηγοριοποίηση εξαγόµενων πιθανών όρων (Dagan & Church, 1994, Enguehard & Pantera, 1994, Lauriston, 1996, κ.ά.). Στις µετρήσεις συχνότητας εµφάνισης ο πιθανός πολυλεκτικός ή σύνθετος όρος αντιµετωπίζεται ως µια µονάδα, χωρίς να χρησιµοποιούνται άλλες πληροφορίες για τα συστατικά του. Όπως θα δούµε και στη συνέχεια, τέτοιου είδους µετρήσεις δεν αρκούν, αν δεν συνοδεύονται και από κάποιες γλωσσικές πληροφορίες. Κι αυτό γιατί στην εξαγωγή όρων, µας ενδιαφέρουν τόσο όροι που εµφανίζουν υψηλή συχνότητα, όσο και όροι σπάνιοι ή όροι µε µέτριες τιµές εµφάνισης. Ωστόσο, η µέτρηση αυτή παρουσιάζει αρκετά καλά αποτελέσµατα στον εντοπισµό αµετάβλητων φράσεων (fixed phrases). Σήµερα χρησιµοποιείται σε υβριδικά συστήµατα αναγνώρισης όρων σε συνδυασµό µε κάποιο γλωσσικό φίλτρο αποδεκτών συντακτικών µοτίβων, όπως στο TERMINO (Lauriston, 1994), TERMIGHT, (Dagan & Church, 1995) και Enguehard & Pantera (1994). Μια άλλη µέτρηση στατιστική προερχόµενη από το χώρο της λεξικογραφίας και της γλωσσολογικής έρευνας κειµενικών σωµάτων (Corpus Linguistics) είναι αυτή της αµοιβαίας πληροφορίας (Mutual Information). Μετρήσεις αµοιβαίας πληροφορίας χρησιµοποιήθηκαν αρχικά για τον εντοπισµό λέξεων που εµφανίζονται συνήθως µαζί σε ιδιωµατικές εκφράσεις (collocations), όπως για παράδειγµα «µέρα µεσηµέρι», «είναι στα µαχαίρια», «παίρνω δρόµο», «κόβω βόλτες», «έκανα µαύρα µάτια να την δω», «κάνω υποµονή», κ.ά. Σε τέτοιες περιπτώσεις µία λέξη έχει πολύ στενή σχέση µε αυτή που τη συνοδεύει στη φράση. Υπάρχουν λοιπόν σαφείς οµοιότητες µεταξύ αυτών των εκφράσεων της γενικής γλώσσας και των όρων, γιατί και στις δύο περιπτώσεις η σχέση των λέξεων που τις απαρτίζουν παρουσιάζει µια σταθερότητα. Δηλαδή δεν θα έλεγε κανείς, για παράδειγµα, «κόβω περίπατο» αντί για «κόβω βόλτες» ή «παίρνω τον δρόµο» αντί για «παίρνω δρόµο». Όπως και οι ιδιωµατικές εκφράσεις έτσι και οι όροι αναφέρονται σε µια συγκεκριµένη έννοια και επιδέχονται συγκεκριµένους προσδιορισµούς. Η αµοιβαία πληροφορία στατιστικά ορίζεται ως το ποσό της πληροφορίας που παρέχεται από την εµφάνιση του γεγονότος y i για την εµφάνιση του γεγονότος x k ως: Ι(x k, y i ) log P(x k, y i ) / P(x k ) P(, y i ) Fano (1961:27-28) Η µέτρηση αµοιβαίας πληροφορίας µας δείχνει τι πληροφορία µας δίνει µια λέξη για άλλες που δύνανται να εµφανιστούν µαζί της. Προβλήµατα σε τέτοιου είδους µετρήσεις αποτελεί η έλλειψη επαρκών δεδοµένων (data sparseness) γιατί υπερεκτιµώνται προτεινόµενα ζεύγη λέξεων (bigrams), που αποτελούνται από λέξεις µε χαµηλή συχνότητα στο κειµενικό σώµα (Kita et al., 1994). Επίσης οι µετρήσεις γίνονται εξαιρετικά περίπλοκες όταν χρησιµοποιούνται για φράσεις άνω των δύο λέξεων (Frantzi & Ananiadou, 1995). Μετρήσεις\n6 6 αµοιβαίας πληροφορίας έχουν χρησιµοποιηθεί σε µεθόδους εντοπισµού πιθανών όρων που αποτελούνται από δύο λέξεις από τους Damerau (1993) και Daille et al. (1994). Σε έρευνες που έγιναν από τους Daille et al. (1994) µελετήθηκαν για την εξαγωγή διλεκτικών όρων και άλλες στατιστικές µετρήσεις, όπως µετρήσεις του συντελεστή Φ 2 (Gale & Church, 1991) και του συντελεστή λογαριθµικού τύπου (loglike coefficient) (Dunning, 1993). Όµως τα αποτελέσµατα που αναφέρονται κατά Daille et al. (1994), δεν παρουσιάζουν σηµαντική βελτίωση. Υποστηρίζεται ότι ο συντελεστής λογαριθµικού τύπου αποτελεί καλή µέτρηση για υποψήφιους όρους µεγάλης συχνότητας. Ο συντελεστής λογαριθµικού τύπου δεν χρησιµοποιείται για όρους άνω των δύο λέξεων. Για τον εντοπισµό συσχετισµών λέξεων σε πολυλεκτικούς όρους προτείνονται µετρήσεις της C/ NC τιµής (Frantzi & Ananiadou, 1999). Ως τιµή C ορίζεται ο συσχετισµός της συνολικής τιµής συχνότητας εµφάνισης µιας σειράς λέξεων σε ένα σώµα κειµένων, µε τη συχνότητα εµφάνισης της σειράς λέξεων ως τµήµα µεγαλύτερων πιθανών όρων, τον αριθµό αυτών των µεγαλύτερων όρων και την έκταση σε αριθµό λέξεων αυτής της σειράς: C-value (a) =log 2 a f(a), για τους µη ένθετους όρους και: C-value (a) = log 2 a, για ένθετους όρους όπου α ο υποψήφιος πολυλεκτικός όρος, α, η έκταση του πολυλεκτικού όρου σε λέξεις και f(a), η συχνότητα εµφάνισής του είτε µεµονωµένα, είτε ως ένθετου όρου, µέσα σε άλλους πολυλεκτικούς όρους. Κατά αυτό τον τρόπο εντοπίζονται κι εξάγονται πολυλεκτικοί και ένθετοι όροι της µορφής: adenoid cystic basal cell carcinoma, cystic basal cell carcinoma, ulcerated basal cell carcinoma, recurrent basal cell carcinoma, basal cell carcinoma. Η τιµή NC αποδίδει κάποιους συντελεστές βαρύτητας (weights) σε συγκείµενες λέξεις (context words) και συγκεκριµένα σε ρήµατα, ουσιαστικά κι επίθετα, που εµφανίζονται στο γλωσσικό περιβάλλον του όρου. Υπολογίζει τον αριθµό των όρων στους οποίους εµφανίζεται µια συγκείµενη λέξη, τη συχνότητά της ως συγκείµενη λέξη και τη συνολική συχνότητά της στο κειµενικό σώµα. Ο συντελεστής βαρύτητας αποδίδει υψηλότερες τιµές σε λέξεις που τείνουν να εµφανίζονται µε όρους: H τιµή NC στη συνέχεια ορίζεται ως εξής: NC-value(a) =0.8* C-value(a)+0.2*CF(a) όπου α είναι ο πιθανός προτεινόµενος όρος, C-value(α) είναι η τιµή C για αυτό τον όρο α, και CF(a) είναι ο συντελεστής γλωσσικού περιβάλλοντος, που υπολογίζεται πολλαπλασιάζοντας το σύνολο των συντελεστών βαρύτητας των συγκειµένων λέξεων µε την συχνότητα συνεµφάνισής τους µε αυτό τον όρο. Η αναγνώριση όρων µε βάση την τιµή NC κατά την αξιολόγηση εµφανίζει απόδοση που κυµαίνεται µεταξύ 91% και 99% (Nuclear Receptors Corpus) (Ananiadou et al. 2000). 2.2 Αυτόµατη Δεικτοδότηση Η βασική υπόθεση στην διαδικασία δεικτοδότησης είναι ότι µια λέξη, ή περισσότερες λέξεις ενός κειµένου, που εµφανίζονται συχνότερα σε αυτό το κείµενο σε σχέση µε άλλα, µπορούν να είναι ενδεικτικές του περιεχοµένου του, ως λέξεις κλειδιά (key words). Αυτές οι λέξεις ονοµάζονται ενδεικτικοί όροι (index terms) και αφού εντοπιστούν µπορεί να αποτελέσουν τη βάση για την ταξινόµηση ενός κειµένου και µια γενική «ετικέτα», κατά κάποιο τρόπο, του κειµένου, που το διαφοροποιεί σε σχέση µε άλλα και µπορεί να χρησιµοποιηθεί για την αναζήτηση και την ανάκτησή του µέσα από µια µεγάλη συλλογή κειµένων. Χαρακτηριστική\n7 7 εφαρµογή µιας τέτοιας διαδικασίας βρίσκουµε στις µηχανές αναζήτησης (search engines), όπου αφού υποβάλουµε ένα ερώτηµα µε τη µορφή λέξης κλειδί, η µηχανή αναζήτησης ανακτά από το σύνολο των ιστοσελίδων που έχει κατηγοριοποιήσει, τις ιστοσελίδες που αντιστοιχούν στο ερώτηµά µας. Βασισµένα σε αυτή τη λογική, τα συστήµατα αυτόµατης δεικτοδότησης κειµένων προσπαθούν να εντοπίσουν χρήσιµους ενδεικτικούς όρους. Για το σκοπό αυτό χρησιµοποιούνται διάφορες στατιστικές µετρήσεις και κυρίως µετρήσεις, της απλής συχνότητας εµφάνισης µιας λέξης, ή φράσης σε ένα κείµενο, και µετρήσεις κατανοµής των λέξεων σε µια συλλογή κειµένων, που µπορεί να µας δώσουν µια πιο ακριβή εικόνα για τις διαφορές µεταξύ τους. Το σύστηµα FASIT ήταν ένα από τα πρώτα συστήµατα αναζήτησης ενδεικτικών όρων µε χρήση κάποιων πολύ απλών εργαλείων επεξεργασίας γλώσσας. Επιχειρεί να «εντοπίσει κειµενικές µονάδες που φέρουν πληροφορίες για το περιεχόµενο του κειµένου χωρίς πλήρη ανάλυση και, χωρίς χρήση σηµασιολογικών κριτηρίων, οµαδοποιεί αυτές τις µονάδες σε σύνολα ηµι-συνώνυµων µονάδων» (Dillon & Gray, 1983:99). Το FASIT επεξεργάζεται κείµενα σε δύο στάδια: εντοπισµού όρων και οµαδοποίησης. Αρχικά γίνεται µορφοσυντακτική ανάλυση του κειµένου µε βάση λεξικό που περιέχει πληροφορίες για την δυνατή µορφοσυντακτική κατηγορία των ληµµάτων και κυρίως των καταλήξεων. Θα πρέπει να σηµειωθεί εδώ ότι ως κατάληξη, ορίζονται πολύ µηχανικά, οι τελευταίοι χαρακτήρες µιας λέξης και όχι η µορφολογική κατάληξη, όπως αυτή ορίζεται στην γλωσσολογία. Με βάση αυτές τις πληροφορίες προτείνονται κάποιες κατηγορίες, ρήµα, ουσιαστικό, επίθετο, κτλ. Για την αντιµετώπιση προβληµάτων µορφοσυντακτικής ασάφειας, χρησιµοποιείται συνδυαστικά µια λίστα εξαιρέσεων, µε τα πιθανά ασαφή λήµµατα, και κανόνες βασισµένοι στις καταλήξεις. Στις µονάδες που παραµένουν ασαφείς αποδίδεται η προκαθορισµένη επισηµείωση: [ADJ N V]. Στη συνέχεια εντοπίζονται ενδεικτικοί του περιεχοµένου όροι µε βάση την αντιστοιχία που παρουσιάζουν (pattern matching) µε κάποια προκαθορισµένα µορφοσυντακτικά µοτίβα και ένα λεξικό βασικών εννοιών. Κατά την οµαδοποίηση των όρων χρησιµοποιούνται παραδοσιακές τεχνικές ανάκτησης πληροφοριών. Γίνεται απλοποίηση των κειµενικών µονάδων καταρχήν µε την εξάλειψη λέξεων που θεωρείται ότι δεν έχουν σηµασιολογικό περιεχόµενο (function words), όπως π.χ, «of», «by», κ.ά., µε βάση λίστα καταγεγραµµένων τέτοιων λέξεων (stoplist). Επίσης γίνεται αποκοπή της κατάληξης (stemming). Στη συνέχεια εφαρµόζονται τεχνικές ανακατάταξης των όρων µε βάση τον πιθανό όρο κεφαλή και αλφαβητικής ταξινόµησης, τεχνικές εξίσου συνηθισµένες στην αυτόµατη δεικτοδότηση και κατηγοριοποίηση για ανάκτηση κειµένων. Η οµαδοποίηση γίνεται µε βάση µετρήσεις συχνότητας εµφάνισης και στατιστικές µετρήσεις κατανοµής. Μετράται η συχνότητα εµφάνισης του θέµατος των όρων στο κείµενο και στο λεξικό εννοιών σε σχέση µε τον αριθµό των διαφορετικών εννοιών στις οποίες εµφανίζεται ο όρος. Αν ο όρος εµφανίζεται σε µεγάλο αριθµό διαφορετικών εννοιών τότε δεν γίνεται οµαδοποίηση, εάν πάλι εµφανίζεται σε µικρό αριθµό εννοιών, τότε αυτές οµαδοποιούνται. Το FASIT ήταν ένα από τα πρώτα ολοκληρωµένα συστήµατα εντοπισµού ενδεικτικών όρων που επιχείρησε να ενσωµατώσει επιφανειακές τεχνικές επεξεργασίας γλώσσας για ανάκτηση πληροφοριών και να εκµεταλλευτεί απλά γλωσσικά εργαλεία, όπως stemmers και απλά λεξικά. Ήταν επίσης ένα από τα πρώτα που εισηγήθηκαν αυτόµατη και µεγάλης κλίµακας δεικτοδότηση κειµένων. Σήµερα ένα τέτοιο σύστηµα θεωρείται µάλλον «πρωτόγονο», καθώς έχει πλέον αναγνωριστεί η ανάγκη χρήσης γλωσσολογικών πληροφοριών στην επεξεργασία κειµένου. Με την ανάπτυξη αποτελεσµατικών µορφοσυντακτικών και µορφολογικών αναλυτών µπορεί να έχουµε πολύ καλύτερα και πιο ακριβή αποτελέσµατα από αυτά που µπορεί να προσφέρει ένα απλό λεξικό µε επιφανειακές πληροφορίες µορφοσυντακτικών µοτίβων κι ένας stemmer. Ένα άλλο σύστηµα που χρησιµοποιεί τεχνικές αυτόµατης δεικτοδότησης για των εντοπισµό όρων είναι το σύστηµα CLARIT (Evans et al., 1995). Τo CLARIT χρησιµοποιεί επεξεργασία κειµένου για τον εντοπισµό πολυλεκτικών όρων. Μετά από µορφολογική ανάλυση εντοπίζονται οι ονοµατικές φράσεις και η επιλογή των πιθανών πολυλεκτικών όρων γίνεται\n8 8 µέσω δύο στατιστικών µετρήσεων που βασίζονται σε παρατήρηση (heuristics). Μετράται στατιστικά σε ποιο βαθµό τα συνθετικά µιας πολυλεκτικής µονάδας εµφανίζονται συχνά µαζί και συµπεριφέρονται σαν µια λέξη (lexicalisation), και κατά πόσον άλλες λέξεις µπορεί να παρεµβάλλονται µεταξύ τους. Τέτοιου είδους τεχνικές ανάκτησης πληροφοριών όπως η δεικτοδότηση, φαίνεται φυσικό µε µια πρώτη µατιά να έχουν κάποια συνάφεια µε την αυτόµατη αναγνώριση όρων, καθώς και η αυτόµατη δεικτοδότηση και η αυτόµατη αναγνώριση όρων εστιάζουν στον εντοπισµό λέξεων. Όµως ενώ υπάρχουν σαφείς οµοιότητες µεταξύ της εξαγωγής όρων και της δεικτοδότησης κειµένων, τα προβλήµατα και οι στόχοι είναι διαφορετικοί. Ο στόχος στην αυτόµατη δεικτοδότηση κειµένων όπως είδαµε είναι ο εντοπισµός ενδεικτικών όρων που διακρίνουν ένα κείµενο και συνεπώς διευκολύνουν την ταξινόµηση και ανάκτησή του µέσω ενός συστήµατος ανάκτησης πληροφοριών. Από την άλλη πλευρά ο στόχος ενός συστήµατος αυτόµατης αναγνώρισης όρων είναι ο εντοπισµός των όρων που εκφράζουν έννοιες εξειδικευµένων γλωσσών. Οι ενδεικτικοί όροι δεν είναι απαραίτητα τεχνικοί / επιστηµονικοί όροι. Συνήθως αποτελούν ένα µείγµα ορολογίας και λέξεων της γενικής γλώσσας. Επίσης οι περισσότερες µέθοδοι αυτόµατης δεικτοδότησης εστιάζονται στον εντοπισµό µεµονωµένων λέξεων κλειδιά, ενώ όπως είδαµε οι όροι στην πλειονότητά τους είναι πολυλεκτικές µονάδες. Εξάλλου οι όροι µπορεί να µην είναι ενδεικτικοί όροι για κάποια κείµενα. 2.3 Γλωσσολογικές Μέθοδοι Αυτές οι µέθοδοι βασίζονται σε κανόνες και χρησιµοποιούν γλωσσική προ-επεξεργασία και επισηµείωση κειµένου που γίνεται από µορφοσυντακτικούς αναλυτές ή από επιφανειακούς συντακτικούς αναλυτές. Χρησιµοποιούν ηλεκτρονικά λεξικά, υπάρχουσες βάσεις γνώσης του τοµέα και εντοπίζουν επαναλαµβανόµενα µορφολογικά και συντακτικά µοτίβα σχηµατισµού όρων στο συγκεκριµένο γνωστικό αντικείµενο. Για παράδειγµα, µορφολογικά, διακρίνουν συνήθη επιθέµατα π.χ. Ουσιαστικό + επίθεµα (-ase, -in) και συνήθη συντακτικά µοτίβα όπως, για παράδειγµα, Ουσιαστικό + Ουσιαστικό, (Επίθετο Ουσιαστικό) + Ουσιαστικό, κτλ. Πρώτο στάδιο της γλωσσικής προ-επεξεργασίας αποτελεί ο εντοπισµός στο κείµενο των ελαχίστων κειµενικών µονάδων ή tokens. Η διαδικασία αυτή ονοµάζεται tokenisation. Οι tokenisers, εκµεταλλεύονται επιφανειακά κειµενικά χαρακτηριστικά όπως σηµεία στίξης, διαστήµατα µεταξύ των λέξεων και την ύπαρξη κεφαλαίων ή µικρών γραµµάτων, για το χωρισµό του κειµένου σε λέξεις και προτάσεις. Σε αυτό το στάδιο άλλες γλωσσικές πληροφορίες είναι ελάχιστες. Ο διαχωρισµός λέξεων και προτάσεων κατά αυτό τον τρόπο είναι ένα δύσκολο έργο που µπορεί και να δηµιουργήσει προβλήµατα αν σκεφτεί κανείς το ρόλο κάποιων σηµείων στίξης και των κεφαλαίων και µικρών γραµµάτων στην δηµιουργία όρων. Για παράδειγµα, η φράση «text-based medium» µπορεί κατά τον tokeniser να αποτελείται από δύο ελάχιστες µονάδες / λέξεις. Όµως γλωσσολογικά πρέπει να θεωρηθεί ως δύο λέξεις, τρεις ή µία; Στις περιπτώσεις σύνθετων, πολυλεκτικών όρων και των παραλλαγών τους, ουσιαστικά όπως «data bases» µπορεί να εµφανίζονται στο κείµενο ως «data bases», «databases», «data-bases», «DBs» ή «D.B.». Κατά την tokenisation αναγνωρίζονται και κάποιες χρήσιµες επιφανειακές πληροφορίες γραφής, τις οποίες µπορούµε να κρατήσουµε µε τη µορφή επισηµειώσεων (tags), για χρήση σε επόµενο στάδιο επεξεργασίας, π.χ. NF [orth=upper], Cys [orth=mixed] όπου οι αγκύλες δηλώνουν την επισηµείωση, γραφή µε κεφαλαία ή µεικτά αντίστοιχα. Η µορφολογική επεξεργασία είναι ένα άλλο στάδιο γλωσσικής προ-επεξεργασίας. Σε αυτό το στάδιο µπορούµε είτε να εφαρµόσουµε απλό διαχωρισµό θέµατος και κατάληξης (stemming), είτε πιο σύνθετη µορφολογική ανάλυση. Οι stemmers διαχωρίζουν το θέµα από την κατάληξη µε απλό, µηχανικό τρόπο, µε την περικοπή, για παράδειγµα, των τελευταίων 2-3 χαρακτήρων µιας λέξης: studies stud. Η επεξεργασία τέτοιου τύπου συνήθως δεν περιλαµβάνει ιδιαίτερες γλωσσικές πληροφορίες, πέρα από κάποιους πολύ γενικούς κανόνες για τη µορφή της κατάληξης και την αναµενόµενη έκταση της σειράς στοιχείων / χαρακτήρων που πρέπει να περικοπούν. Μπορεί λοιπόν κατά το stemming να υπάρξουν σφάλµατα και απώλεια πληροφορίας είτε λόγω περικοπής χαρακτήρων που δεν ανήκουν\n9 9 στην κατάληξη αλλά στο θέµα (overstemming), είτε λόγω περικοπής λιγότερων χαρακτήρων από αυτούς που ανήκουν στην κατάληξη (understemming). Όµως, από την άλλη πλευρά, το stemming είναι µια επεξεργασία αρκετά απλή και γρήγορη, µε σχετικά ικανοποιητικά αποτελέσµατα και για το λόγο αυτό χρησιµοποιείται ευρέως σε εφαρµογές ανάκτησης πληροφοριών και αυτόµατης αναγνώρισης όρων. Ένας από τους πιο γνωστούς αλγορίθµους για stemming είναι ο αλγόριθµος Porter (Porter, 1980). Πιο σύνθετοι µορφολογικοί αναλυτές (morphological analysers), βασίζονται σε γλωσσικούς κανόνες και λεξικά. Σε αυτή την περίπτωση, εντοπίζονται τα προσφύµατα και τα γλωσσικά χαρακτηριστικά κάθε προσφύµατος και παράγονται δενδρικές δοµές λέξεων που αναλύουν τον τρόπο µε τον οποίο τα µορφήµατα συνδυάζονται για τη δηµιουργία λέξεων. Η µορφολογική επεξεργασία είναι ιδιαίτερα σηµαντική στην αναγνώριση όρων γιατί αποδίδει την κανονική, απλοποιηµένη µορφή (normalised form) ενός όρου, περιορίζοντας προβλήµατα µορφολογικής ποικιλότητας. Για αυτό το λόγο, όταν χρησιµοποιείται µορφολογική επεξεργασία σε συνδυασµό µε στατιστικές µεθόδους, τα αποτελέσµατα των µετρήσεων µπορούν να βελτιωθούν σηµαντικά µε τη χρήση του θέµατος ενός όρου στις µετρήσεις αντί των επιφανειακών µορφολογικών παραλλαγών του. Η κυρίως γλωσσική επεξεργασία συνίσταται στη χρήση µορφοσυντακτικών αναλυτών (part of speech/pos taggers) και κάποιες φορές και επιφανειακών συντακτικών αναλυτών (shallow parsers). Οι µορφοσυντακτικοί αναλυτές µπορεί να είναι διαφόρων τύπων. Μπορεί να βασίζονται σε γλωσσικούς κανόνες, ή σε στατιστικές µεθόδους για την ανάλυση. Τα δεδοµένα εξόδου (output data) ενός µορφοσυντακτικού αναλυτή είναι κείµενα, όπου οι λέξεις συνοδεύονται από τη µορφοσυντακτική τους επισηµείωση (POS tag). Για παράδειγµα, η πρόταση «Polymorphs and nuclear debris are present in the keratinous cap.» µετά από µορφοσυντακτική ανάλυση παίρνει τη µορφή: polymorphs/nnp and/cc nuclear/jj debris/nn are/vbp present/jj in/in the/dt keratinous/nnp cap/nn./. όπου η κάθετος δηλώνει µορφοσυντακτική επισηµείωση ( Ουσ.-NNP, Επίθ.-JJ, κτλ.). Στο παράδειγµα παρατηρούµε ότι το επίθετο keratinous δεν έχει αναγνωριστεί σωστά. Πρέπει να λάβουµε υπόψη µας ότι, παρά την εξέλιξη των συστηµάτων µορφοσυντακτικής ανάλυσης, υπάρχει πάντα ένα ενδεχόµενο ποσοστό λάθους, που µπορεί να δηµιουργήσει προβλήµατα στα επόµενα στάδια επεξεργασίας. Μια από τις πρώτες καθαρά γλωσσολογικές µεθόδους αναγνώρισης όρων είναι αυτή της Ανανιάδου (Ananiadou, 1988, 1994) που αναγνωρίζει µονολεκτικούς όρους από το χώρο της Ανοσολογίας. Η µέθοδος βασίζεται θεωρητικά σε έρευνες λεξικολογικής µορφολογίας για την Αγγλική γλώσσα, που επεκτείνονται και εµπλουτίζονται µε στοιχεία για τον εντοπισµό και την κατηγοριοποίηση συνθέτων νεοκλασικού τύπου, δηλαδή συνθέτων µε θέµατα ή καταλήξεις προερχόµενες από την Ελληνική και την Λατινική γλώσσα, ή υβριδικού τύπου, όπως για παράδειγµα, «alphafetoprotein», «immunoosmoelectrophoresis», «radioimmunoassay». Διακρίνει συνήθη µοτίβα σχηµατισµού σύνθετων όρων, όπως για παράδειγµα όρους που αποτελούνται από λέξη της γενικής γλώσσας µε ορολογικό επίθηµα, ή από όρο µε επίθηµα της γενικής γλώσσας. Πέρα από εντοπισµό προθηµάτων, όπως «auto-», «hypo-», και επιθηµάτων, όπως «-osis»,«-itis», κ.ά., που χρησιµοποιούνται στο σχηµατισµό όρων, εντοπίζεται και διακρίνεται και µια άλλη κατηγορία µορφολογικών µονάδων, αυτών που εµφανίζονται µέσα σε σύνθετους όρους ως συνθετικό και µπορεί να συνδυαστούν µε άλλα συνθετικά, όρους ή προσφύµατα, π.χ. «electro», «immuno», κ.ά. Τα µοτίβα αυτά σχηµατισµού όρων χρησιµοποιούνται για τη µορφολογική ανάλυση και στη συνέχεια την αναγνώριση όρων. Έτσι για την αναγνώριση του όρου «periimunoglobulinaemia» µπορεί να χρησιµοποιηθούν πληροφορίες όπως: peri [cat=prefix, type=term, prefixes=n/v/adj, makes=n/v/adj ], immuno [cat=comb, type= term], globulin [cat=comb, type=term], aemia [cat=suffix, type=term, suffixes=comb, makes=n]\n10 10 όπου οι αγκύλες δηλώνουν µορφολογική επισηµείωση. Ως κατηγορία comb, κατατάσσονται µορφολογικές µονάδες που εµφανίζονται ως συνθετικά όρων, τα πεδία prefixes/suffixes, για προθήµατα και επιθήµατα αντίστοιχα, περιέχουν πληροφορίες σχετικά µε τη µορφοσυντακτική κατηγορία του θέµατος και το πεδίο makes περιέχει πληροφορίες σχετικά µε τη µορφοσυντακτική κατηγορία του σύνθετου όρου, (Ουσ., Ρ., ή Επίθ.), που το πρόσφυµα δύναται να δηµιουργήσει. Έχει παρατηρηθεί ότι οι περισσότεροι πολυλεκτικοί όροι εµφανίζουν κάποια συγκεκριµένα χαρακτηριστικά σε σχέση µε άλλες ονοµατικές φράσεις. Για παράδειγµα, δεν επιτρέπουν την παρεµβολή άρθρων ή επιρρηµάτων µέσα στην ονοµατική φράση. Έτσι, για την αναγνώριση πολυλεκτικών όρων ανεξαρτήτως γνωστικού αντικειµένου οι περισσότερες γλωσσολογικές µέθοδοι χρησιµοποιούν γλωσσικά φίλτρα (linguistic filters), δηλαδή κανόνες που επιτρέπουν µόνο σε συγκεκριµένα µορφοσυντακτικά µοτίβα να αναγνωρίζονται ως πιθανοί όροι. Τα πιο συνηθισµένα γλωσσικά φίλτρα τέτοιου τύπου είναι αυτά που επιτρέπουν την αναγνώριση διαφόρων τύπων ονοµατικών φράσεων που θα µπορούσαν να προταθούν ως πιθανοί όροι. Ένα γλωσσικό φίλτρο, για παράδειγµα, θα µπορούσε να έχει τη µορφή: ( Adj Noun ) + Noun, δηλαδή να επιτρέπει την αναγνώριση ονοµατικών φράσεων που αποτελούνται από ένα τουλάχιστον ή περισσότερα, επίθετα ή ουσιαστικά ακολουθούµενα από ένα ουσιαστικό. Ένα σύστηµα που βασίζεται σε τέτοιου είδους µορφοσυντακτικές πληροφορίες για την αναγνώριση πολυλεκτικών όρων στη Γαλλική γλώσσα είναι το σύστηµα LEXTER (Bourigault et al., 1996). Χρησιµοποιώντας επιφανειακή µορφοσυντακτική ανάλυση και γλωσσικούς κανόνες βασισµένους σε παρατήρηση (heuristics) των κειµένων, το LEXTER επιχειρεί να εντοπίσει και να εξάγει τις µέγιστες δυνατόν ονοµατικές φράσεις. Στη συνέχεια, αυτές οι φράσεις διαχωρίζονται σε µικρότερες φράσεις και προτείνονται ως πιθανοί όροι αν εµφανίζονται ως ονοµατικές φράσεις και σε άλλα σηµεία του κειµένου. Σε διαφορετική περίπτωση υποβάλλονται σε νέα διχοτόµηση. Οι γραµµατικοί κανόνες του LEXTER χρησιµοποιούν µορφοσυντακτικές και µορφολογικές πληροφορίες για τον εντοπισµό αυτών των µέγιστων δυνατόν ονοµατικών φράσεων. Για τη διχοτόµησή τους χρησιµοποιείται τοπικά συντακτικός αναλυτής. Το LEXTER είναι ένα καθαρά γλωσσολογικό σύστηµα, δεν χρησιµοποιεί στατιστικές µετρήσεις όπως συχνότητα εµφάνισης ή περιορισµούς οριακής τιµής (threshold). Κατά αυτό τον τρόπο, ακόµη και ονοµατικές φράσεις που εµφανίζονται µία φορά στο κειµενικό σώµα (άπαξ λεγόµενα) µπορούν να εντοπιστούν ως πιθανοί όροι. Μειονέκτηµα όµως µιας τέτοιας στρατηγικής είναι η αύξηση του θορύβου στα αποτελέσµατα, δηλαδή η εξαγωγή, στην προκειµένη περίπτωση, ονοµατικών φράσεων που δεν είναι όροι. Επίσης, µέθοδοι, όπως το LEXTER, που βασίζονται σε µεγάλο βαθµό σε γλωσσικούς κανόνες είναι εξαιρετικά ειδικευµένες σε µια γλώσσα και συχνά είναι δύσκολη ή και αδύνατη η προσαρµογή και εφαρµογή τους σε άλλες γλώσσες. Πρόσφατες εξελίξεις των εφαρµογών εξαγωγής πληροφοριών έδωσαν το έναυσµα σε νέες γλωσσολογικές προσεγγίσεις της αυτόµατης αναγνώρισης όρων, βασισµένες σε µεθοδολογίες και υπάρχοντα συστήµατα εξαγωγής πληροφοριών. Δύο τέτοια συστήµατα είναι και τα συστήµατα EMPathIE και PASTA για την αναγνώριση όρων Μοριακής Βιολογίας (Gaizauskas et al., 2000). Τα συστήµατα αυτά βασίζονται στο σύστηµα εξαγωγής πληροφοριών LaSIE (Gaizauskas et al. 1995). Μπορούν να επεξεργαστούν κείµενα δοµικά αναλυµένα (structured texts) µε επισηµειώσεις SGML, αλλά και απλό, καθαρό κείµενο. Στην δεύτερη περίπτωση, πριν από την tokenisation εφαρµόζεται sectioniser, δηλαδή ένα σύστηµα διαχωρισµού του κειµένου σε ζώνες. Ο tokeniser είναι προσαρµοσµένος στις ιδιαίτερες ανάγκες ενός συστήµατος αναγνώρισης όρων, ούτως ώστε να λαµβάνει υπόψη του ιδιαιτερότητες, όπως ο ρόλος των σηµείων στίξης και των µονάδων που αποτελούνται από γράµµατα και αριθµούς, ή περιέχουν παύλες κτλ. Για τη µορφολογική ανάλυση χρησιµοποιείται µορφολογικός αναλυτής εµπλουτισµένος µε πληροφορίες για ορολογικά προσφύµατα. Στη συνέχεια, η αναγνώριση και κατηγοριοποίηση των όρων βασίζεται σε ένα συνδυασµό πληροφοριών ορολογικών λεξικών και γλωσσικών κανόνων. Σε τελικό στάδιο εφαρµόζονται οι κανόνες για αναγνώριση παραλλαγών όρων.\n11 11 Για τη δηµιουργία των ορολογικών λεξικών χρησιµοποιούνται ορολογικές βάσεις του τοµέα Βιοχηµείας όπως οι SWISS-PROT, CATH και SCOP, καθώς επίσης και επισηµειωµένα κείµενα. Ένα µέρος των γλωσσικών κανόνων για την αναγνώριση δηµιουργήθηκε µε ηµιαυτόµατο τρόπο, βασισµένο στις πληροφορίες των λεξικών. Οι κανόνες για τον εντοπισµό ορολογικής ποικιλίας εστιάζουν στην αναγνώριση κυρίως ακρωνύµων και συντετµηµένων όρων. Αυτοί οι κανόνες βασίζονται σε παρατήρηση κειµένου (heuristics) και επιχειρούν να ταυτίσουν τις σχηµατοµορφές (pattern matching) αναγνωρισµένων όρων και µη αναγνωρισµένων, συντετµηµένων όρων ή ακρωνύµων. Μέθοδοι τέτοιου είδους, που βασίζονται σε υπάρχοντα συστήµατα εξαγωγής πληροφοριών έχουν ως άµεσο πλεονέκτηµα την χρήση µιας πλήρους αναπτυγµένης πλατφόρµας γλωσσικών εργαλείων, όπως µορφολογικούς και µορφοσυντακτικούς αναλυτές, βάσεις δεδοµένων και υπάρχοντα λεξικά. Μπορούν λοιπόν να αναπτυχθούν και να προσαρµοστούν σχετικά γρήγορα και εύκολα, ούτως ώστε όχι µόνο να αναγνωρίζουν όρους αλλά και να εξάγουν πληροφορίες από επιστηµονικά ή τεχνικά κείµενα. Επιπλέον, µπορούν να χρησιµοποιήσουν για τον εντοπισµό όρων, δοκιµασµένες τεχνικές και έρευνα πάνω στην αναγνώριση ονοµατικών οντοτήτων (named entities), ένα από τα σχετικά εύκολα κι αποτελεσµατικά επιµέρους έργα (tasks) της εξαγωγής πληροφοριών. Όµως τα προβλήµατα και οι στόχοι στην εξαγωγή πληροφοριών διαφέρουν από αυτά της αναγνώρισης όρων. Τα µορφοσυντακτικά µοτίβα πολυλεκτικών και ποικίλων όρων είναι πολύ πιο σύνθετα από αυτά που υποδηλώνουν ονοµατικές οντότητες. Επίσης η µορφολογική ανάλυση, όπως είδαµε, παίζει ένα καθοριστικό ρόλο στην αναγνώριση όρων, ενώ κάτι τέτοιο δεν είναι εξίσου απαραίτητο στην αναγνώριση ονοµατικών οντοτήτων. Κατά συνέπεια ο βαθµός δυσκολίας για αναγνώριση πολυλεκτικών και παραλλαγών όρων µε γλωσσικούς κανόνες είναι κατά πολύ µεγαλύτερος. Για αυτό το λόγο, ένα τέτοιο σύστηµα βασίζεται κυρίως στη χρήση ποικίλων, ήδη διαθέσιµων ορολογικών πηγών και λιγότερο σε γλωσσικούς µορφοσυντακτικούς κανόνες. 2.4 Υβριδικές Μέθοδοι Οι υβριδικές µέθοδοι προσέγγισης του προβλήµατος της αυτόµατης αναγνώρισης όρων αποτελούν συνδυασµούς των µεθόδων που προαναφέρθηκαν. Συνδυάζουν κυρίως γλωσσικές πληροφορίες, όπως γλωσσικά φίλτρα και επιφανειακούς συντακτικούς αναλυτές µε στατιστικές µετρήσεις. Το σύστηµα TERMS (Justeson & Katz, 1995) έχει ως στόχο την αναγνώριση πολυλεκτικών όρων σε κείµενα οποιουδήποτε αντικειµένου και τύπου. Έρευνες δείχνουν ότι το 92-99% των όρων είναι πολυλεκτικές ονοµατικές φράσεις. Έτσι βασικές θεωρητικές υποθέσεις στην προσέγγιση του TERMS είναι ότι καταρχήν οι ονοµατικές φράσεις - όροι επαναλαµβάνονται σε κείµενα τεχνικής φύσεως συχνότερα από άλλες ονοµατικές φράσεις, και ότι οι όροι έχουν ιδιαιτερότητες ως προς τη δοµή που τους διαφοροποιούν από άλλες ονοµατικές φράσεις. Δηλαδή για παράδειγµα δεν επιδέχονται παρεµβολή επιρρηµάτων ή άρθρων ενώ οι απλές ονοµατικές εκφράσεις διαθέτουν πιο ευέλικτες δοµές κι επιδέχονται ένα ευρύ φάσµα συντακτικών τροποποιήσεων. Σύµφωνα µε αυτές τις αρχές, οι ονοµατικές φράσεις χαµηλής συχνότητας εµφάνισης απορρίπτονται µέσω στατιστικού φίλτρου που ορίζει κατώτατες οριακές τιµές (threshold) συχνότητας, προκειµένου να ληφθεί υπόψη κάποια πολυλεκτική δοµή. Στη συνέχεια εφαρµόζεται ένα γλωσσικό µορφοσυντακτικό φίλτρο για την επιλογή των πολυλεκτικών όρων: ( (Adj Noun)+ ( (Adj Noun)*(Noun- Prep)? ) (Adj Noun)* ) Noun Για την µορφοσυντακτική ανάλυση το TERMS βασίζεται σε πληροφορίες µορφολογικής λεξικολογικής βάσης δεδοµένων και σε επισηµειωµένο κειµενικό σώµα κι όχι σε µορφοσυντακτικό αναλυτή, γιατί υποστηρίζεται ότι έτσι περιορίζεται το ποσοστό σφάλµατος. Για την αντιµετώπιση της ασάφειας χρησιµοποιείται προτιµησιακός αλγόριθµος (preference algorithm). Το σύστηµα TERMS κατά την αξιολόγηση αναφέρεται ότι επιτυγχάνει ποσοστά ανάκλησης (recall ) της τάξης του 71% και ακρίβειας (precision) 67-\n12 12 96% συγκριτικά µε δεδοµένα αναγνώρισης όρων στο ίδιο κειµενικό σώµα από ειδικούς επιστήµονες. Παρά το γεγονός ότι το TERMS επιτυγχάνει ικανοποιητική απόδοση, το σύστηµα δεν φέρεται να επιλύει ικανοποιητικά το πρόβληµα των παραλλαγών όρων (Jaquemin, 2001). Επίσης δεν γίνεται σαφής ο τρόπος µε τον οποίο αναλύονται µορφοσυντακτικά λέξεις που δεν υπάρχουν στο λεξικό και θεωρείται ότι η χρήση µορφοσυντακτικού αναλυτή θα µπορούσε να βελτιώσει την ανάλυση, παρά το ενδεχόµενο ποσοστό σφάλµατος ( ibid.). Ένα άλλο υβριδικό σύστηµα που συνδυάζει στατιστικές και γλωσσολογικές µεθόδους είναι το ACABIT (Daille et al. 1994). Το ACABIT είναι ένας υβριδικός αναλυτής που αποτελείται από επιφανειακό µορφοσυντακτικό αναλυτή και στατιστικά φίλτρα για την αναγνώριση όρων. Μετά από εκτενείς µελέτες της µορφοσυντακτικής δοµής των όρων στη Γαλλική γλώσσα οι (Daille et al. 1994) καταλήγουν σε σχετικά απλά και «ανοικτά» γλωσσικά φίλτρα που εστιάζουν κυρίως στον εντοπισµό δι-λεκτικών όρων, θεωρώντας ότι οι πολυλεκτικοί όροι αποτελούν συνθέσεις αυτών των δι-λεκτικών ένθετων όρων. Τα απλά γλωσσικά φίλτρα που χρησιµοποιεί αντισταθµίζονται µε χρήση στατιστικών φίλτρων για τα επιτρεπόµενα µορφοσυντακτικά µοτίβα, αποφεύγοντας έτσι την υπερβολική ανάκληση προτεινόµενων όρων και παραλλαγών τους. Χρησιµοποιεί στατιστικές µετρήσεις, όπως συντελεστή Φ 2, συντελεστή λογαριθµικού τύπου και συχνότητας εµφάνισης. Θεωρείται ότι, όροι, αποτελούµενοι από δύο λέξεις, τείνουν να συνεµφανίζονται συχνότερα από ότι άλλοι που τυγχάνουν να εµφανίζονται µαζί. Επίσης µετρήσεις ποικιλότητας επιχειρούν να προσδιορίσουν πόσο συχνά ένας προσδιορισµός και µια κεφαλή όρου συνδυάζονται µε άλλες λέξεις κατά τον ίδιο τρόπο. Κεφαλές όρων µε µεγάλη ποικιλότητα συνδυασµών θεωρείται ότι δηλώνουν σηµαντικές, βασικές έννοιες στο συγκεκριµένο επιστηµονικό / τεχνικό αντικείµενο, ενώ το αντίστοιχο φαινόµενο στους προσδιορισµούς όρων υποδηλώνει κοινές έννοιες, που δεν έχουν ορολογικό ενδιαφέρον. Τα δεδοµένα εισόδου στο ACABIT είναι κείµενα, µορφοσυντακτικά αναλυµένα και το αποτέλεσµα της επεξεργασίας εµφανίζεται µε µορφή λίστας δι-λεκτικών προτεινόµενων όρων. Το ACABIT λαµβάνει υπόψη κάποια είδη ορολογικής ποικιλότητας, κυρίως αυτά που προέρχονται από παρατακτική σύνδεση, παρεµβολή προσδιορισµών και υπερ-σύνθεση (overcomposition) καθώς επίσης και κάποια είδη µορφολογικής ποικιλότητας που απλοποιεί στη βασική τους µορφή. Σηµαντικό πλεονέκτηµα της µεθόδου αυτής είναι ότι η γλωσσικές πηγές και εργαλεία που χρησιµοποιεί δεν είναι τέτοια που να περιορίζουν τη χρήση της σε µια συγκεκριµένη γλώσσα. Από την άλλη πλευρά, όπως σε όλες τις στατιστικές µετρήσεις, η ακριβής ρύθµιση των παραµέτρων των στατιστικών φίλτρων είναι δύσκολο να επιτευχθεί. Κι αυτό γιατί, αντίθετα µε τα γλωσσικά φίλτρα που αποµακρύνουν µοτίβα που δεν ανταποκρίνονται στους κανόνες, τα στατιστικά φίλτρα απλώς πριµοδοτούν ή όχι τις τιµές που ορίζουν τη σειρά µε την οποία οι προτεινόµενοι όροι εµφανίζονται στην τελική λίστα. Η C/NC value µέθοδος (Frantzi & Ananiadou, 1999) είναι µια µέθοδος που µπορεί να εφαρµοστεί σε οποιοδήποτε γνωστικό αντικείµενο και είδος κειµένου, για αναγνώριση πολυλεκτικών και ένθετων όρων. Συνδυάζει στατιστικές µετρήσεις µε γλωσσικές πληροφορίες. Μετά από µορφοσυντακτική προ-επεξεργασία εφαρµόζονται γλωσσικά φίλτρα µε στόχο τον εντοπισµό κυρίως ονοµατικών φράσεων. Η µέθοδος χρησιµοποιεί τις στατιστικές µετρήσεις των τιµών C και NC, µε στόχο το συνδυασµό τόσο εγγενών γλωσσικών πληροφοριών για τον όρο, όπως τα µορφοσυντακτικά µοτίβα σχηµατισµού του, όσο και εξωγενών πληροφοριών, δηλαδή αυτών που προέρχονται από το γλωσσικό του περιβάλλον. Τα δεδοµένα εξόδου του συστήµατος έχουν τη µορφή λίστας προτεινόµενων όρων, ταξινοµηµένων µε βάση την C/NC τιµή τους, χωρίς καµία ανθρώπινη παρέµβαση. Η µέθοδος φαίνεται να αποδίδει αρκετά καλά στην αναγνώριση πολυλεκτικών και ένθετων όρων και η ενσωµάτωση πληροφοριών από το γλωσσικό περιβάλλον (NC) δείχνει να βελτιώνει σηµαντικά την ακρίβεια των αποτελεσµάτων.\n13 13 Επέκταση αυτής της µεθόδου αποτελεί η µέθοδος TRUCKS (Term Recognition Using Combined Knowledge Sources) (Maynard & Ananiadou, 2000b), που εστιάζει στον εντοπισµό πληροφοριών για το γλωσσικό περιβάλλον ενός όρου µέσω διαφόρων πηγών, µε στόχο την περαιτέρω βελτιστοποίηση των στατιστικών µετρήσεων για αναγνώριση όρων. Βασισµένη στην έννοια της ορολογικής οικειότητας (terminological acquaintance) προσπαθεί να µελετήσει τους όρους σε σχέση µε συγκειµενικές πληροφορίες (contextual information) και όχι ως µεµονωµένες φράσεις. Διακρίνει τρία είδη συγκειµενικής πληροφορίας: µορφοσυντακτική, σηµασιολογική και ορολογική. Παρατηρείται ότι κάποιες µορφοσυντακτικές κατηγορίες λέξεων µπορούν να οδηγήσουν σε προβλέψεις πιθανής εµφάνισης όρου µέσα στο άµεσο γλωσσικό τους περιβάλλον. Επίσης χρησιµοποιεί σηµασιολογικές πληροφορίες µέσω µετρήσεων οµοιότητας (similarity measures) και χρήση ορολογικών θησαυρών, όπως ο θησαυρός ιατρικής ορολογίας UMLS. Τέλος, χρησιµοποιεί ορολογικές πληροφορίες, θεωρώντας ότι συγκείµενες λέξεις που είναι επίσης όροι είναι σηµαντικοί στον εντοπισµό άλλων όρων. Ο συσχετισµός και η σηµασία όλων αυτών των παραµέτρων κωδικοποιείται µέσω συντελεστών βαρύτητας για τη µέτρηση του συνολικού συντελεστή σπουδαιότητας (Importance Weight). Ο συντελεστής σπουδαιότητας υπολογίζεται µε πολλαπλασιασµό του ορολογικού συντελεστή βαρύτητας επί της τιµής του σηµασιολογικού συντελεστή και στη συνέχεια πρόσθεση του γινόµενου στο συνολικό µορφοσυντακτικό συντελεστή όλων των συγκειµένων λέξεων ή όρων, του όρου προς αναγνώριση (Maynard & Ananiadou, 2000a). Στο σύνολό της, η µέθοδος βασίζεται σε τρία επίπεδα, ένα βασικό στατιστικό επίπεδο που καθορίζεται από τον υπολογισµό της τιµής C, ένα µεσαίο που καθορίζει το συντελεστή βαρύτητας συγκειµένου µέσω της τιµής NC και τέλος, ένα ανώτερο επίπεδο που ορίζει το συντελεστή σπουδαιότητας. Τα τρία αυτά επίπεδα συνδυάζονται για τον υπολογισµό της τελικής τιµής SNC, δηλαδή το συνδυασµό της τιµής NC και του συντελεστή σπουδαιότητας. Σηµαντική καινοτοµία της µεθόδου TRUCKS αποτελεί ο τρόπος µε τον οποίο αποκτάται σηµασιολογική πληροφορία για το γλωσσικό περιβάλλον, δηλαδή η χρήση µετρήσεων οµοιότητας των συγκειµένων όρων µε τους πιθανούς όρους, µέσω ορολογικού θησαυρού. Θεωρείται ότι ένας συγκείµενος όρος που προσεγγίζει σηµασιολογικά έναν υποψήφιο όρο, είναι πιο πιθανό να παίζει ρόλο στον εντοπισµό του από ότι ένας συγκείµενος όρος που εµφανίζει χαµηλότερες τιµές σηµασιολογικής οµοιότητας. Επίσης έρευνα πάνω στο ορολογικό γλωσσικό περιβάλλον χρησιµοποιήθηκε για την αποσαφήνιση όρων και τη βελτίωση της αναγνώρισης, βασισµένη σε οµαδοποίηση (clustering) του γλωσσικού τους περιβάλλοντος. Το γραφικό περιβάλλον εργασίας ATRACT βασίζεται στη µέθοδο C/NC για εξόρυξη κειµένου και γνώσης από το Διαδίκτυο, συνδυάζοντας εφαρµογές όπως η αναγνώριση όρων, η αυτόµατη οµαδοποίηση όρων µε βάση το γλωσσικό τους περιβάλλον, η ανάκτηση κειµένων, η εξαγωγή πληροφοριών και η ευφυής πρόσβαση σε διάφορες ετερογενείς βάσεις δεδοµένων από το χώρο της βιολογίας και της γενετικής (Mima et al. 2001a, 2001b, Ananiadou et al. 2001). 2.5 Μέθοδοι Μηχανικής Μάθησης Τα συστήµατα που θα παρουσιάσουµε χρησιµοποιούν εποπτευόµενες µεθόδους µάθησης για αναγνώριση όρων στον τοµέα βιοτεχνολογίας. Χρησιµοποιούν αρκετά δηµοφιλείς στον χώρο της επεξεργασίας γλώσσας τεχνικές µηχανικής µάθησης, αυτές που βασίζονται σε δένδρα αποφάσεων και σε Μαρκοβιανά µοντέλα.. Ανήκουν στην κατηγορία των εποπτευόµενων (supervised) µεθόδων γιατί απαιτούν δεδοµένα εκµάθησης (training data). Η εκµάθηση συνίσταται στον εντοπισµό κανόνων µε βάση τα δεδοµένα εκµάθησης και ένα σύνολο διακριτικών χαρακτηριστικών τους, προκειµένου να προβλέπεται στη συνέχεια επιτυχώς η κατηγορία νέων, αγνώστων δεδοµένων. Η απόδοση αυτών των συστηµάτων εξαρτάται, τόσο από τις ιδιαιτερότητες του αλγόριθµου που εφαρµόζεται κάθε φορά, όσο και από τον όγκο των δεδοµένων εκµάθησης και την σωστή επιλογή διακριτικών χαρακτηριστικών για την κατηγοριοποίηση. Λανθασµένα αποτελέσµατα µπορεί να οφείλονται σε έλλειψη επαρκών δεδοµένων εκπαίδευσης (sparse data) αλλά και σε χρήση χαρακτηριστικών που δεν\n14 14 επηρεάζουν το φαινόµενο που προσπαθούµε να προβλέψουµε, και που η εµφάνισή τους είναι µάλλον συµπτωµατική. Οι µέθοδοι µηχανικής µάθησης για αναγνώριση όρων χρησιµοποιούν µορφοσυντακτικές και γραφηµατικές πληροφορίες µεταξύ άλλων χαρακτηριστικών. Μια µέθοδος εποπτευόµενης εκµάθησης βασισµένη σε Κρυφά Μαρκοβιανά Μοντέλα (Hidden Markov Models) έχει χρησιµοποιηθεί από τους Collier et al. (2000) για τον εντοπισµό όρων µοριακής βιολογίας σε κείµενα από το MEDLINE. Το σύστηµα εκπαιδεύτηκε στον εντοπισµό των ορολογικών ζευγών (bigrams) που εµφανίζονται σε µικρό κειµενικό σώµα, µε χαρακτηριστικά εκµάθησης (features) που περιελάµβαναν λεξικολογική και γραφηµατική πληροφορία. Θεωρήθηκε ότι τα γραφηµατικά χαρακτηριστικά των λέξεων µπορούν να βοηθήσουν στην κατηγοριοποίηση των όρων. Αυτά τα χαρακτηριστικά µπορούν στη συνέχεια, να συµβάλουν στη δηµιουργία υποδειγµάτων (models) για την αναζήτηση οµοιοτήτων µεταξύ γνωστών όρων, δηλαδή λέξεων που έχουν αναγνωριστεί στο σύνολο εκπαίδευσης (training set), και αγνώστων όρων, δηλαδή λέξεων µε µηδενική συχνότητα εµφάνισης στο σύνολο εκπαίδευσης. Παραδείγµατα γραφηµατικών χαρακτηριστικών που επιλέχθηκαν στην εκµάθηση είναι: Δυο Κεφαλαία: RalGDS Συνδυασµός µικρών κεφαλαίων: kappab Αρχικό κεφαλαίο: Interleukin Ελληνικό γράµµα: alpha Τα ζεύγη όρων που εντοπίζονται, επισηµειώνονται από ειδικούς του γνωστικού αντικειµένου µε πληροφορίες σχετικά µε την ορολογική κατηγορία στην οποία ανήκουν, για παράδειγµα, protein, DNA, κτλ. Ο στόχος της διαδικασίας εκµάθησης είναι ο εντοπισµός της πιο πιθανής αλληλουχίας ορολογικών κατηγοριών σε µια δεδοµένη αλληλουχία λέξεων. Δηλαδή αν θεωρήσει κανείς ως P την πιθανότητα εµφάνισης µιας αλληλουχίας κατηγοριών, και C αυτή την αλληλουχία δεδοµένης µιας W αλληλουχίας λέξεων, ο στόχος του συστήµατος εκφράζεται ως η µεγιστοποίηση της συνάρτησης P(C W). Class No of XML tagged terms Example Description PROTEIN 2125 JAK kinase DNA 358 IL-2 promoter Proteins, protein groups, complexes & substructures DNAs, DNA groups, regions and genes Πίνακας 1: Παράδειγµα κατηγοριών ζευγών όρων και των χαρακτηριστικών τους. Ο αλγόριθµος εκµάθησης που χρησιµοποιείται σχεδιάστηκε ούτως ώστε να περιορίζει προβλήµατα που οφείλονται σε µη επαρκή δεδοµένα εκµάθησης (sparse data). Το σύστηµα υποδεικνύει µια κατάσταση (state) ανά κατηγορία όρου και δύο ειδικές κατηγορίες για την αρχή και το τέλος µιας πρότασης αντίστοιχα. Για τον εντοπισµό πιθανών κατηγοριοποιήσεων οι Colier, et al. (2000) χρησιµοποιούν τον αλγόριθµο Viterbi (Viterbi, 1967). Στο τελικό στάδιο επεξεργασίας και αφού ο εντοπισµός και η επισηµείωση των κατηγοριών έχει ολοκληρωθεί, δηµιουργείται µια λίστα συχνότητας εµφάνισης όρων και κατηγοριών για ένα κείµενο, βασισµένη στις πιο συχνές κατηγορίες που εντόπισε ο αλγόριθµος. No of Texts F score Πίνακας 2: Ενδεικτικά αποτελέσµατα αξιολόγησης όπου F score ο συνδυασµός ακρίβειας (Precision) και ανάκλησης (Recall) Σε γενικές γραµµές, το σύστηµα φέρεται να αποδίδει ικανοποιητικά και χωρίς την ανάγκη δηµιουργίας µεγάλου συνόλου εκµάθησης. Ένα άλλο πλεονέκτηµα έγκειται στην επιλογή\n15 15 των χαρακτηριστικών εκµάθησης. Τα γραφηµατικά χαρακτηριστικά που επιλέγονται είναι όχι µόνο αποτελεσµατικά αλλά και αρκετά γενικά. Για αυτό το λόγο η µέθοδος απαιτεί ελάχιστη παρέµβαση για την προσαρµογή της σε κάποιο νέο γνωστικό πεδίο. Ένα σηµαντικό πρόβληµα του συστήµατος από την άλλη πλευρά, είναι ο εντοπισµός της ακριβούς έκτασης του όρου και η αντιµετώπιση πιθανόν ασαφών δοµών, όπως για παράδειγµα, στην περίπτωση παρατακτικής σύνδεσης. Για την αντιµετώπιση αυτών των περιορισµών είναι αναγκαίος ο εντοπισµός και άλλων διακριτικών χαρακτηριστικών εκµάθησης. Μια άλλη µέθοδος (Nobata et al. 1999) εποπτευόµενης εκµάθησης που έχει χρησιµοποιηθεί για αναγνώριση όρων βασίζεται σε δένδρα αποφάσεων (decision trees) και χρησιµοποιεί τον αλγόριθµο C4.5 (Quinlan, 1993). Τα δεδοµένα εκµάθησης που χρησιµοποιούν είναι σώµα κειµένων επισηµειωµένο µε µη αυτόµατο τρόπο. Τα διακριτικά χαρακτηριστικά για την κατηγοριοποίηση περιλαµβάνουν µορφοσυντακτικές και γραφηµατικές πληροφορίες που είναι καταχωρηµένες σε λίστες όρων. Για την µορφοσυντακτική ανάλυση χρησιµοποιείται ο αναλυτής MXPOST (Ratnaparkhi, 1996). Επίσης διακρίνονται 28 γραφηµατικές κατηγορίες λέξεων, που βασίζονται στους χαρακτήρες (κεφαλαία-µικρά), την ύπαρξη αριθµών και συµβόλων. Βιβλιογραφικές αναφορές Ananiadou, S. (1988): Towards a Methodology for Automatic Term Recognition, PhD thesis, University of Manchester Institute of Science and Technology, Ananiadou, S. (1994): «A Methodology for Automatic Term Recognition», στο Proceedings of Coling94, σ Ananiadou, S., Albert, S., Schuhmann, D. (2000): «Evaluation of Automatic Term Recognition of Nuclear Receptors from Medline», Genome Informatics Series, vol.11. Ananiadou, S., Nenadic, G. (2001): «A Terminology Management Workbench for Molecular Biology», στο Proceedings of the 19th Twente Workshop on Language Theory, Workshop on Information Extraction in Molecular Biology, σ Bourigault, D., Gonzalez-Mullier, I. & Gros, C.(1996): «LEXTER, a Natural Language Processing tool for Terminology Extraction» στο Proceedings of the 7 th Euralex International Congress, Goteborg. Collier, N., Nobata, C. & Tsujii, J. (2000): «Extracting the Names of Genes and Gene Products with a Hidden Markov Model», στο Proceedings of Coling2000, σ Dagan, I. & Church, K. (1995): «Termight: Identifying and translating technical terminology», στο Proceedings of the 7 th Conference of the European Chapter of the Association for Computational Linguistics, EACL 95, σ Daille, B., Gaussier, E. & Lange, J. (1994): «Towards automatic extraction of monolingual and bilingual terminology», στο Proceedings of Coling94, σ Damerau, F.J. (1993): «Evaluating domain-oriented multi-word terms from texts», Information Processing and Management, 29(4), σ Dillon, M. & Gray, A. (1983): «FASIT: Fully automatic syntax-based indexing», Journal of the American Society for Information Science, 34(2), σ\n16 16 Dunning, T. (1993): «Accurate methods for the statistics of surprise and coincidence», Computational Linguistics, 19(1) σ Enguehard, C., & Pantera, L. (1994): «Automatic natural acquisition of a terminology», Journal of Quantitative Linguistics, 2(1), σ Evans, D.A. & Lefferts, R.G. (1995): «CLARIT-TREC Experiments», Information Processing and Management, 31(3), σ Fano, R.M. (1961): Transmission of Information. A statistical theory of communications. MIT Press, Ma. Frantzi, K.T. & Ananiadou, S. (1995): «Statistical measures for terminological extraction», στο Proceedings of the 3 rd International Conference on Statistical Analysis of Textual Data, (JADT 95), σ Frantzi, K.T. & Ananiadou, S. (1999): «The C/NC value domain independent method for multi-word term extraction», Journal of Natural Language Processing, 6(3), σ Gaizauskas, R., Demetriou, G. & Humphreys, K. (2000): «Term Recognition in Biological Science Journal articles», στο Ananiadou, S. & Maynard, D. (eds.) Workshop on Computational Terminology for Medical and Biological Applications (NLP2000, Patras, Greece), σ Gaizauskas, R., Wakao, T., Humphreys, K., Cunningham, H. & Wilks, Y. (1995): «Description of the LaSIE system as used for MUC-6.» στο Proceedings of the Sixth Message Understanding Conference (MUC-6), Morgan Kaufmann, σ Gale, W.A. & Church, K.W. (1991): «Concordances for parallel texts», στο Proceedings of the 7 th Annual Conference of the UW Centre for the New OED and Text Research Using Corpora, σ ISO704 (1986): Principles and Methods of Terminology, International Organization for Standardization. Jaquemin, C. & Tzoukermann, E. (1999): «NLP for Term Variant Extraction: A Synergy of Morphology, Lexicon and Syntax», στο Strzalkowski, T. (ed.) Natural Language Information Retrieval, Kluwer, Boston, MA, σ Jaquemin, C. (2001): Spotting and Discovering Terms through Natural Language Processing, The MIT Press, Cambridge, MA. Justeson, J.S., Katz, S.M. (1995): «Technical terminology: some linguistic properties and an algorithm for identification in text», Natural Language Engineering, 1(1), σ Kita, K., Kato, Y., Omoto, T. & Yano, Y. (1994): «A comparative study of automatic extraction of collocations from corpora: Mutual Information vs. cost criteria.», στο Journal of Natural Language Processing, 1(1), σ Lauriston, A. (1994): «Automatic recognition of complex terms: Problems and the Termino solution», Terminology,1(1), σ Maynard, D. & Ananiadou, S. (2000a): «Identifying Terms by their Family and Friends», στο Proceedings of the 18 th International Conference on Computational Linguistics, COLING 2000, σ Maynard, D. & Ananiadou, S. (2000b): «TRUCKS: A Model for Automatic Multi-Word Term Recognition», Journal of Natural Language Processing, 8(1), σ\n17 17 Mima, H., Ananiadou, S., Nenadic, G. (2001a): «Improving Knowledge Acquisition Through Automatic Term Recognition», στο Proceedings of PC Human-Computer Interaction Conference, (PC-HCI 2001), Patras, Greece. Mima, H., Ananiadou, S., Nenadic, G. (2001b): «The ATRACT Workbench: Automatic Term Recognition and Clustering for Terms», στο Text, Speech and Dialogue, TSD 2001, Lecture Notes in Artificial Intelligence, Springer Verlag. Nobata, C., Collier, N. & Tsujii, J. (1999): «Automatic term identification and classification in biology texts», στο Proceedings of the Natural Language Pacific Rim Symposium (NLPRS 2000), σ Porter, M.F. (1980): «An algorithm for suffix stripping», Program, 14(3) σ Quinlan, R.J.(1993): C4.5 Programs for Machine Learning. San Mateo, CA: Morgan Kaufmann. Ratnaparkhi, A. (1996): «A Maximum Entropy Part-Of-Speech Tagger», στο Proceedings of the Empirical Methods in Natural Language Processing Conference, May 17-18, University of Pennsylvania. Schulze-Kremer, S. (1998): «Ontologies for Molecular Biology», στο Proceedings of the Third Pacific Symposium on Biocomputing, AAAI Press, σ Vivaldi, J. & Rodriquez, H. (2000): «Improving term extraction by combining different techniques» στο Ananiadou, S. & Maynard, D. (eds.) Workshop on Computational Terminology for Medical and Biological Applications (NLP2000, Patras, Greece), σ\nΠροβλήματα και μέθοδοι αυτόματης αναγνώρισης όρων σε υπολογιστικά συστήματα ΣΟΦΙΑ ΑΝΑΝΙΑΔΟΥ & ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΖΕΡΒΑΝΟΥ\nΠροβλήματα και μέθοδοι αυτόματης αναγνώρισης όρων σε υπολογιστικά συστήματα ΣΟΦΙΑ ΑΝΑΝΙΑΔΟΥ & ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΖΕΡΒΑΝΟΥ Εισαγωγή Οι ταχείς ρυθμοί τεχνολογικής και επιστημονικής εξέλιξης έχουν ως συνέπεια τη συνεχή\nσυνεργασία επιστηµονικών πεδίων Πληροφορική Γλωσσολογία Ορολογία Ιατρική / Βιολογία 2\nΣώµατα Κειµένων και Εξόρυξη Ιατρικών Όρων: C-value Κατερίνα Φραντζή Τµήµα Μεσογειακών Σπουδών Πανεπιστήµιο Αιγαίου frantzi@rhodes.aegean.gr 1 συνεργασία επιστηµονικών πεδίων Πληροφορική Γλωσσολογία Ορολογία\nMULTI-WORD TERMS AND TERM VARIATION IN AUTOMATIC TERM EXTRACTION Katerina Kehagia Sofia Ananiadou SUMMARY\nΠΟΛΥΛΕΚΤΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΑΥΤΟΜΑΤΗ ΕΞΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΟΡΩΝ Κατερίνα Κεχαγιά Σοφία Ανανιάδου ΠΕΡΙΛΗΨΗ Η αναγνώριση των επιστημονικών και τεχνικών όρων είναι πρωταρχικής σημασίας στην ηλεκτρονική επεξεργασία\nΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΞΑΓΩΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ INFORMATION EXTRACTION\nΓΛΩΣΣΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΕΞΑΓΩΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ INFORMATION EXTRACTION Χρηματοδότηση Το παρόν εκπαιδευτικό υλικό έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του εκπαιδευτικού έργου του διδάσκοντα. Το έργο «Ανοικτά Ακαδημαϊκά


Είναι απλά Παρασκευή | Panx.gr\nΕίναι απλά Παρασκευή\n26/11/2021 Rock the Wall\nBlack Friday / η Μαύρη Παρασκευή της Ευρώπης και μια ανατριχιαστική ιστορία που ξεκίνησε από την Αμερική, τον 18ο αιώνα.\nΉταν η μέρα που οι δουλέμποροι αγόραζαν δούλους, άντρες και γυναίκες, σε χαμηλή τιμή για να τους μεταπουλήσουν μετά από μήνες!\nΑγόραζαν και πούλαγαν τις αλυσοδεμένες ψυχές, όπως τα χοιρινά στη ζωοπανήγυρη!\nΑυτές οι αγοραπωλησίες γίνονταν την τελευταία Παρασκευή κάθε Νοέμβρη, εποχή που είχε τελειώσει η συγκομιδή του καλαμποκιού και των άλλων καλλιεργειών της χρονιάς!\nΌ,τι πιο αποκρουστικό, ό,τι πιο δυσώδες, ό,τι πιο απάνθρωπο έχει να επιδείξει η ιστορία!\n“Μαύρη Παρασκευή” στην Ευρώπη με την πύρινη προμετωπίδα :\nΕΛΕΥΘΕΡΙΑ – ΙΣΟΤΗΤΑ – ΑΔΕΛΦΟΣΥΝΗ\n←Previous post Να μην γίνουμε συνείδηση κανενός\nNext postΕκδήλωση για το προσφυγικό από το Δίκτυο Αλληλεγγύης Κοινωνικών Ιατρείων →


Δελτίο Τύπου για το ποτό από την Ένωση Γονέων Μαθητών Δ. Ρεθύμνου - ΗΧΟΣ FM 94.2 Μουσικός ραδιοφωνικός σταθμός στο Ρέθυμνο\nΔελτίο Τύπου για το ποτό από την Ένωση Γονέων Μαθητών Δ. Ρεθύμνου\nΕλευθερία Μπεμπή2017-02-22T22:06:06+00:0022 Φεβρουαρίου, 2017|Ειδήσεις|\nΛέμε ναι στο πνεύμα των ημερών, όχι στο οινόπνευμα…\nΛίγες μέρες πριν από την έναρξη της μεγάλης καρναβαλικής παρέλασης στο Ρέθυμνο και ενώ η πόλη έχει πλέον μπει για τα καλά στον ξέφρενο ρυθμό του κεφιού και της διασκέδασης, η ανησυχία των γονέων κορυφώνεται!\nΟ λόγος δεν είναι άλλος από την ενδεχόμενη κατανάλωση αλκοόλ που ρέει άφθονο εκείνες τις ημέρες!!!\nΓιατί μπορεί ο οίνος να ευφραίνει καρδίαν, όμως μόνο όταν καταναλώνεται με μέτρο από τους ενήλικες!!!\nΣτην αντίθετη περίπτωση ,σε εκείνη δηλαδή ,όπου ανήλικοι καταναλώνουν αλκοόλ, η κατάσταση βγαίνει εκτός ελέγχου!!!\nΠοιοί όμως είναι οι λόγοι που ένας μαθητής θα θέσει εαυτόν σε μία τέτοια διαδικασία ;\nΣυνήθως για να προκαλέσει τους συνομηλίκους του σε ένα παιχνίδι «μαγκιάς»! Όμως, το ποτό δεν είναι παιχνίδι! Κανένας δεν κατάφερε να διατηρήσει τον αυτοέλεγχο και την αξιοπρέπειά του, έχοντας πιει ανεξέλεγκτες ποσότητες από οινοπνευματώδη ποτά και δυστυχώς η κατάληξη δεν είναι άλλη από το κατώφλι του νοσοκομείου, όπου παράσχονται οι πρώτες βοήθειες!!!\nΣε περίπτωση που κάποιος φίλος σας σας πιέσει να πιείτε ,αρνηθείτε ευγενικά και προσπαθήστε να τον συνετίσετε! Το αλκοόλ δεν είναι εφάμιλλο της φιλίας και της εμπιστοσύνης!!!Το αλκοόλ δεν κάνει διακρίσεις ούτε φύλου ούτε ηλικίας! Χτυπά «ύπουλα» οποιονδήποτε κάνει αλόγιστη κατανάλωση και μάλιστα αποτελεί κοινωνική απειλή !!! Ένας μεθυσμένος δεν έχει συναίσθηση της πραγματικότητας, γίνεται επιθετικός και παράλογος και φυσικά η συμπεριφορά του έχει αντίκτυπο στον κοινωνικό του περίγυρο!!Είσαστε ανήλικοι και ως εκ τούτου θα πρέπει να είσαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί με τις επιλογές σας, γιατί οι πράξεις σας επηρεάζουν άμεσα το οικογενειακό σας περιβάλλον!!!\nΔιασκεδάστε με νηφαλιότητα και διατηρήστε τις όμορφες αναμνήσεις παρέα με τους φίλους και τους οικείους σας, χωρίς την επήρεια του αλκοόλ!!!\nΛέμε Ναι στο πνεύμα των ημερών, Οχι στο οινόπνευμα!!!!\nΧατζάκη –Βολτυράκη Σταματία Δρυγιαννάκις Μανώλης


πολλές φορές έρχονται μανούλες γεμάτες με συναισθήματα ενοχής! ‘’Του φώναξα πολύ. Το ξέρω ότι δεν έπρεπε να το κάνω. Αλλά τι να κάνω είμαι άνθρωπος’’. Αυτό που λέω στις μανούλες αυτές είναι ότι δεν θα πρέπει να αισθάνονται ενοχές γιατί ο θυμός είναι ένα απόλυτα φυσιολογικό συναίσθημα που θα πρέπει να εκφράζεται και όχι να καταπιέζεται. Όμως , αυτό που τις προτρέπω να κάνουν είναι να αναγνωρίσουν και να εξερευνήσουν την πηγή αυτού του θυμού που πολλές φορές ξεσπάει ξαφνικά. Μπορεί να είναι η ίδια η συμπεριφορά του παιδιού που προκαλεί αυτά τα συναισθήματα, μπορεί να είναι η κούραση από την δουλειά και η καθημερινότητα αλλά μπορεί να είναι κάτι άλλο πιο βαθύ.\nΑρκετές φορές οι αντιδράσεις μας είναι δυσανάλογες με το ερέθισμα που τις προκαλεί. Για παράδειγμα, ένας συνάδελφος μας δεν αναγνωρίζει την προσπάθεια που κάναμε στην δουλειά και εμείς το παίρνουμε κατάκαρδα. Ο σύντροφος μας δεν μας δίνει την σημασία που θέλουμε, γιατί μπορεί να έχει δουλειά και εμείς αισθανόμαστε θυμό απέναντι του. Το παιδί μας κάνει κάτι και εμείς νομίζουμε ότι το κάνει επίτηδες για να μας εκνευρίσει. Το θέμα είναι ένα μεγάλο μέρος των συναισθημάτων που βιώνουμε εκείνη την στιγμή δεν αφορά το συγκεκριμένο συμβάν, απλά ξύνει πληγές που κουβαλάμε από την παιδική μας ηλικία. Μπαίνουμε για μια ακόμα μια φορά στην θέση του μικρού παιδιού που ίσως δεν πήρε την προσοχή που ήθελε από τους γονείς του, που ίσως καταπιέστηκε, που ίσως έπρεπε να είναι πάντα ‘’καλό’’ για να πάρει την επιβράβευση, που αισθάνεται φόβο και θυμό . Αφορά κυρίως συναισθήματα που δεν τα επεξεργαστήκαμε όταν ήμασταν σε μικρότερη ηλικία είτε γιατί δεν μπορούσαμε είτε γιατί δεν μας δόθηκε η ευκαιρία να τα επεξεργαστούμε. Έτσι, ένα απλό ερέθισμα είναι πολλές φορές αρκετό για να ξυπνήσει και να αναζωπυρώσει παλιά θαμμένα συναισθήματα.\nΠριν βιαστείτε να πείτε ότι αυτό δεν ισχύει στην περίπτωση σας θα ήθελα να ψάξετε λίγο καλύτερα μέσα σας. Όλη αυτή η διαδικασία έχει στόχο να καταλάβετε περισσότερο τον εαυτό σας και τις αντιδράσεις σας. Μέσα από την διαδικασία αυτή θα καταλάβετε ότι αρκετές φορές αυτός ανεξήγητος θυμός για κάποιες πράξεις των παιδιών μας είναι άδικος! Ναι, γινόμαστε άδικοι γιατί πρόκειται για δικά μας συναισθήματα.\nΔουλεύουμε λοιπόν με το μέσα μας και γινόμαστε καλύτεροι γονείς.\nΜε αγάπη Βιργινία


Η ΕΠΟ θέλει δεν θέλει θα κάνει αλλαγές... - Ποδόσφαιρο - gavros.gr\nΤρίτη, 7 Δεκεμβρίου 2021 - 00:11\n«Μούδιασαν» στο Πάρκο Γουδή, πάνω που είχαν αρχίσει να ξαναπαίρνουν... αέρα, μετά τις δηλώσεις του Χέρμπερτ Χούμπελ που τελείωσε το όνειρο της διοίκησης της ΕΠΟ να «θάψουν» την Ολιστική Μελέτη. Μπορεί η FIFA και η UEFA να δείχνουν ανοχή, όμως η ομοσπονδία κινδυνεύει με οικονομική ασφυξία, επειδή ο Αυστριακός, πρώην τοποτηρητής του ελληνικού ποδοσφαίρου, άφησε αιχμές ότι το οικονομικό εμπάργκο θα συνεχιστεί.\nΠλέον, δεν υπάρχει αμφιβολία, όπως είπε και ο Χούμπελ, ότι η ΕΠΟ «θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τις αρχές που πρέπει να χαρακτηρίζουν μια σύγχρονη ποδοσφαιρική ομοσπονδία», δηλαδή με την Ολιστική Μελέτη. Όπως αναφέραμε, άφησε και αιχμές ότι η ΕΠΟ θα επιχορηγηθεί μόνο αν τρέξει τις αλλαγές που αλλάζουν τη δομή τους και την καθιστούν μια σύγχρονη ομοσπονδία, πέρα από την «αιχμαλωσία» των όποιων παραποδοσφαιρικών κέντρων και παρασκηνιακών... συνεργείων. «FIFA και UEFA συνεχίζουν να παρακολουθούν τις εξελίξεις και έτσι η χρηματοδότηση εξακολουθεί να περιορίζεται στην ομοσπονδία -λόγω των περιορισμένων εξελίξεων», είναι το μήνυμα του Χούμπελ.\nΣτην ΕΠΟ είχαν αρχίσει να... κοιμούνται ήσυχοι. Έτσι ονειρεύονταν ότι από τη στιγμή που ψήφισαν τις αλλαγές στο καταστατικό, δεν πρόκειται να ασχοληθούν ξανά FIFA, UEFA, δηλαδή τους πέρασαν για... κουτόφραγκους. Εννοείται ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη εκθέτει την ομοσπονδία και το κακό δεν είναι ότι αυτά τα έλεγαν μόνο μεταξύ τους, τα έλεγαν και στις ενώσεις για να δείξουν ότι έχουν ...ανοιχτή γραμμή με τα «μεγάλα σαλόνια» του ποδοσφαίρου. Τελικά, ο Χούμπελ άφησε να διαφανεί ότι είναι μονόδρομος οι αλλαγές.\nΥπάρχουν και χειρότερα, καθώς η Ολιστική Μελέτη περιλαμβάνει κι άλλες αλλαγές οι οποίες δεν χρειαζόταν να ψηφιστούν στο καταστατικό. Είναι αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας και της φιλοσοφίας της ΕΠΟ για τις οποίες δεν χρειάζονται κανονισμοί! Κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν, επειδή έτσι τους βολεύει, αν και εκείνο που δεν συνειδητοποίησαν είναι πόσο εκτεθειμένοι έχουν βρεθεί απέναντι στις FIFA, UEFA. Βέβαια, αυτά θα τα... ξεκολλήσει ο διευθύνων σύμβουλος, «ο έμπειρος άνθρωπος θα οδηγήσει την Ομοσπονδία στη νέα εποχή», όπως είπε και ο Χούμπελ, και ο Φιλιππούσης που προόριζαν για αυτή τη θέση!


Γιατί στις παλάμες του δέρματος είναι ρωγμές\nΤο ξεφλούδισμα, το ερυθρότητα και οι ρωγμές στα χέρια προκαλούν πολύ προβλήματα. Η πόνος μπορεί να είναι τόσο έντονη ώστε οι απλούστερες ενέργειες να είναι αδύνατες. Εάν αρχίσουν να εμφανίζονται οι πληγές και ο περιορισμός στην κινητικότητα, συμβουλευτείτε έναν δερματολόγο για την αιτία.\nΓιατί υπάρχουν ρωγμές στο δέρμα:\nΑπαράδεκτη επιρροή του περιβάλλοντος. Η ψυχρότητα, η θερμότητα, η υπερθερμία λόγω κεντρικής θέρμανσης, οι αλλαγές αέρα και θερμοκρασίας επηρεάζουν αρνητικά το μαλακό κάλυμμα.\nΆκαμπτο νερό της βρύσης.\nΗ δράση των επιθετικών οικιακών απορρυπαντικών. Εξουδετερώνουν το δέρμα και ξεπλένουν το προστατευτικό στρώμα λίπους.\nΈλλειψη βιταμινών, συνηθέστερα ρετινόλη και τοκοφερόλη.\nΧημική, θερμική ή ηλιακό έγκαυμα.\nΔιάφορες δερματίτιδες, συμπεριλαμβανομένης της νευροδερματίτιδας και των αλλεργιών.\nΜύκητας, έκζεμα, αλλεργίες.\nΌλοι αυτοί οι λόγοι είναι διαφορετικής φύσης, έχουν διαφορετική επίλυση. Είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε έναν δερματολόγο, διαφορετικά τα λανθασμένα μέτρα μπορεί να επιδεινώσουν το πρόβλημα.\nΤι πρέπει να κάνετε αν το δέρμα των παλάμες τσακίζει\nΠροβλήματα στο δέρμα – είναι συχνά ένα σύμπτωμα, και όχι μια ανεξάρτητη ασθένεια. Μην ξεκινήσετε να λιπαίνετε σε μεγάλο βαθμό τα χέρια σας με κρέμα ή λάδι. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό οδηγεί σε επιδείνωση της κατάστασης. Προχωρήστε στη θεραπεία μόνο κατόπιν συνταγής του γιατρού.\nΕπιλογές για την επίλυση του προβλήματος των ραγισμένων φοινίκων:\nΕάν η αιτία είναι στην ξηρότητα του αέρα, κρύο ή θερμότητα – λιπαίνετε τις παλάμες σας με έντονα ενυδατική κρέμα. Κρατήστε τα υγρά φύλλα στις μπαταρίες ή αγοράστε έναν υγραντήρα. Το καλοκαίρι, εφαρμόστε αντηλιακό.\nΦορέστε γάντια ενώ κάνετε την εργασία. Αυτό θα προστατεύσει το δέρμα από υπερβολική ξήρανση με νερό, τη δράση επιθετικών απορρυπαντικών και την πρόληψη δερματίτιδας κατά την επαφή.\nΣτο τέλος του χειμώνα και την άνοιξη, πάρτε επιπλέον σύμπλεγμα βιταμινών.\nΕάν η αιτία της δερματίτιδας είναι αυξημένη πίεση, πάρτε τα συνταγογραφούμενα ηρεμιστικά και αποφύγετε τις καταστάσεις αποφυγής.\nΟ μύκητας του δέρματος είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Ακολουθήστε όλες τις οδηγίες του δερματολόγου και προστατέψτε επιπλέον το δέρμα από τις αρνητικές εξωτερικές επιρροές.\nΗ θεραπεία των παλάμες μπορεί να παραταθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι σημαντικό να μην διακόπτεται.\nΕάν οι ρωγμές στις παλάμες δεν περνούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι ένα σήμα ανισορροπίας στο σώμα. Συμβουλευτείτε έναν δερματολόγο ή έναν θεραπευτή. Ακόμα κι αν είστε βέβαιοι ότι απλά δεν έχετε αρκετές βιταμίνες, είναι καλύτερο να γνωρίζετε την ακριβή διάγνωση.\nΔιαβάστε στο επόμενο άρθρο: φλυαρία στο λαιμό


Τελειώνει ο χρόνος για την Yalco που θέλησε να γίνει η ελληνική ΙΚΕΑ\nΤρίτη 28 Ιουνίου 2022 - 02:43\nΑπό Κασσάνδρα Ιωάννου\t Στις 07:41, 9 Μαΐ 2022\nΟι εγκαταστάσεις της Υalco © yalco.gr\nΣε μια κλωστή κρέμεται η τύχη της ιστορικής εταιρείας προϊόντων σπιτιού Yalco, που ιδρύθηκε στη Δράμα το 1920 και που το 1995, όταν μπήκε στο Χρηματιστήριο αναγορεύτηκε σε μία από τις «500 πιο δυναμικές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις». Κοντά τρεις δεκαετίες μετά, το «καράβι», συμφερόντων της οικογένειας Κωνσταντίνου, βουλιάζει στα χρέη, οι τελευταίες λογιστικές της καταστάσεις συντάχθηκαν με βάση την αρχή της «ρευστοποιήσιμης αξίας» και φως στην άκρη του τούνελ δεν διακρίνεται.\nΗ επιχείρηση αποτέλεσε για μακρύ χρονικό διάστημα εταιρεία-πρότυπο για την αγορά των προμηθευτών ξενοδοχείων εστιατορίων και καφέ. Το 2002 εξαγόρασε την εταιρεία παραγωγής αντικολλητικών μαγειρικών σκευών FEST, το 2011 απέκτησε την ΙΩΝΙΑ και παράλληλα επέκτεινε τη δραστηριότητά της σε νέους, δυναμικούς κλάδους, όπως οι υπηρεσίες αποθήκευσης και διανομής σε τρίτους. Και λίγο πριν από το ξέσπασμα της κρίσης, το 2007 ανέλαβε την αποκλειστική διανομή της Habitat, μέσω της θυγατρικής Omnishop και το 2009 δημιούργησε το Super Home Bazaar στις εγκαταστάσεις της στην Κηφισιά. Επενδυτικές κινήσεις που ήταν προδιαγεγραμμένες να αποτύχουν, καθώς προσέκρουσαν στη βαθιά οικονομική κρίση της χώρας.\nΤα χρέη σε ένα fund\nΣήμερα, στα 102α γενέθλια της η YALCO βαρύνεται με υποχρεώσεις 36,5 εκατ. ευρώ, συνεχίζει σε σημαντικά περιορισμένο βαθμό, τη λειτουργία της ενώ κατά την 31/03/2022 είχε ληξιπρόθεσμες φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις 1,25 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 1 εκατ. ευρώ βρίσκονται σε ρύθμιση.\nΤο θετικό σε αυτή τη ζοφερή εικόνα είναι ότι οι υποχρεώσεις των 35,6 εκατ. ευρώ βρίσκονται στα χέρια μόνο ενός fund, το οποίο έχει δώσει προς διαχείριση το χρέος στην B2Capital. H εταιρεία διαχείρισης νομιμοποιείται να ασκήσει κάθε ένδικο μέσο και να προβαίνει σε κάθε άλλη δικαστική ενέργεια για την είσπραξη των υπό διαχείριση απαιτήσεων και κατά συνέπεια δύναται να συνεχίσει τις δικαστικές και εξώδικες ενέργειες των προηγούμενων δανειστών.\nΩστόσο, στις 22 του περασμένου Σεπτεμβρίου η διοίκηση της εταιρείας έλαβε γνώση μέσω επιστολής από την διαχειρίστρια εταιρεία «B2Capital» αναφορικά με την πρόθεση της τελευταίας να μην προβεί σε ενέργειες αναγκαστικής δικαστικής επιδίωξης των μεταβιβασθέντων απαιτήσεων για χρονική περίοδο 2 ετών, εφόσον δεν επέλθει, κατά την κρίση της, ουσιώδης μεταβολή της νομικής και πραγματικής κατάστασης της εταιρείας και τα μέρη συνεχίσουν να βρίσκονται σε συζητήσεις συμβιβαστικής διευθέτησης και να θεωρήσει μηδενικό επιτόκιο για τις μεταβιβασθείσες απαιτήσεις.\nΑπαιτείται λύση μέσω επενδυτή\nΟ ξαφνικός θάνατος φαίνεται ότι έχει αποφευχθεί. Όμως, η εταιρεία βρίσκεται σε ένα σπιράλ που αν δεν υπάρξει λύση μέσω κάποιου επενδυτή, για εξεύρεση κεφαλαίων και γενναίου «κουρέματος» των υποχρεώσεων της θα αργοσβήνει. Κάτι που σημειώνει και η διοίκηση της στις τελευταίες οικονομικές καταστάσεις. Όπως λέει, εκτιμά ότι τα οικονομικά μεγέθη της εταιρείας θα μπορούσαν να παρουσιάσουν ανάκαμψη υπό την προϋπόθεση ότι θα εξευρεθεί λύση που να διασφαλίζει την περαιτέρω χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων της εταιρείας. Η εκτίμηση αυτή στηρίζεται στην εξέλιξη των οικονομικών μεγεθών του πρώτου τετράμηνου του 2022. Συγκεκριμένα, οι πωλήσεις παρουσιάζουν αύξηση και έχουν διαμορφωθεί κατά το πρώτο τετράμηνο στο ύψος του 1,48 εκατ. ευρώ, έναντι 0,92 εκατ. ευρώ της αντίστοιχης περιόδου του 2021. Όμως η διοίκησή της αναφέρει πως δεν μπορεί επί του παρόντος να δεσμευτεί για την εξεύρεση λύσης.\nYalco: Εγκρίθηκε η πώληση ακινήτων σε Οινόφυτα και Καλοχώρι\nYalco: Πώληση ακινήτου στην Prodea έναντι 8,25 εκατ. ευρώ\nYalco: Όλο και πιο δύσκολη η επιχείρηση σωτηρίας της


Ξενοδοχεία σε Pereira, Κολομβία | Προσφορές διακοπών από 9 EUR ανά βράδυ | iBooked.gr\nΑναζητήστε ανάμεσα σε 299 διαθέσιμα ξενοδοχεία και καταλύματα σε Pereira από περισσότερους από 50 παρόχους.\nΠροβολή στο χάρτη100 μέτρα από Κέντρο Πόλης100 μέτρα από Lucy Tejada Cultural Center\nΤο ξενοδοχείο έχει θέα σε κήπο και προσφέρει πιάτα της τοπικής κουζίνας, επίσης βρίσκεται σε πολύβουη περιοχή.\nMovich Hotel De PereiraΞενοδοχείο\nΠροβολή στο χάρτη700 μέτρα από Κέντρο Πόλης700 μέτρα από Lucy Tejada Cultural Center\nΤο ξενοδοχείο προσφέρει γρήγορη πρόσβαση σε Υδάτινο Πάρκο Vafa Aquaplanet και Μπόλιζ, εφόσον απέχει μόλις 350\nHotel Sonesta PereiraΞενοδοχείο\n13.2 χλμ. από Κέντρο Πόλης700 μέτρα από BioParque Ukumari\nΠροσφέροντας ιδιωτική πισίνα, αυτό το κατάλυμα βρίσκεται σε μικρή απόσταση από Parque Ukumari και ukumari.\nAyenda Imperio La 16Ξενοδοχείο\n400 μέτρα από Κέντρο Πόλης300 μέτρα από Viaduct between Pereira and Dosquebradas\nΥπάρχουν δωμάτια με θέα στην πόλη αφού το ξενοδοχείο βρίσκεται κοντά σε Πάρκο Olaya Herrera.\nHotel Boutique & Spa Jardines De La Alhambra (Adults Only)Ξενοδοχείο\n1.6 χλμ. από Κέντρο Πόλης800 μέτρα από Technological University of Pereira\nΤοποθετημένο κοντά σε Πλατεία Bolivar, αυτό το ξενοδοχείο διαθέτει πισίνα και κέντρο φίτνες.\nAyenda 1136 MhΞενοδοχείο\n900 μέτρα από Κέντρο Πόλης900 μέτρα από Pereira's Bolivar Square\nΤοποθετημένο δίπλα σε Μουσείο Χρυσού της Περέιρα, το κατάλυμα περιλαμβάνει 31 δωμάτια με θέα σε κήπο.\nGhl Hotel Abadia PlazaΞενοδοχείο\n300 μέτρα από Κέντρο Πόλης300 μέτρα από Pereira's Bolivar Square\n2.1 χλμ. από Κέντρο Πόλης700 μέτρα από Sanctuary of Our Lady of Fatima\nΤο ξενοδοχείο βρίσκεται σε κεντρική περιοχή της πόλης Pereira, κοντά σε Εμπορικό Κέντρο Victoria, με θέα στην πόλη.\nLuxor Plaza HotelΞενοδοχείο\n500 μέτρα από Κέντρο Πόλης500 μέτρα από Pereira's Bolivar Square\nΑυτό το ξενοδοχείο διαθέτει 21 δωμάτια, ατμόλουτρα και μασάζ, προσφέροντας στρατηγική τοποθεσία κοντά σε στάση του λεωφορείου.\nTop Deck HotelΞενοδοχείο\n1.4 χλμ. από Κέντρο Πόλης700 μέτρα από Pereira's Art Museum\nΕνώ Μουσείο Χρυσού της Περέιρα βρίσκεται κοντά, η γύρω περιοχή έχει σταθμό μετρό Τερματικός ς Transportation σε απόσταση 400 μέτρων από το κατάλυμα.\nGran Hotel PereiraΞενοδοχείο\n200 μέτρα από Κέντρο Πόλης200 μέτρα από Lucy Tejada Cultural Center\nΑυτό το ξενοδοχείο σε περιοχή διασκέδασης της πόλης Pereira προσφέρει πιάτα εθνικής κουζίνας που σερβίρονται στο εστιατόριο για μη καπνιστές.\n200 μέτρα από Κέντρο Πόλης200 μέτρα από Pereira's Bolivar Square\nΤο ξενοδοχείο βρίσκεται στην καρδιά της πόλης Pereira, κοντά σε Πάρκο Parque Arboleda, και προσφέρει 26 δωμάτια.\nSan Simon Hotel BoutiqueΞενοδοχείο\n100 μέτρα από Κέντρο Πόλης100 μέτρα από Lucy Tejada Cultural Center\nHotel Don AlfonsoΞενοδοχείο\n900 μέτρα από Κέντρο Πόλης600 μέτρα από Founders Monument\nΈχοντας πανοραμική θέα σε κήπο, το κατάλυμα βρίσκεται κοντά σε Πολιτιστικό Κέντρο Lucy Tejada.\nSercotel Habitat HotelΞενοδοχείο\n1.5 χλμ. από Κέντρο Πόλης700 μέτρα από Pereira's Art Museum\nΣε κοντινή απόσταση από αυτό το ευχάριστο ξενοδοχείο βρίσκεται Pereira's Art Museum και οι επισκέπτες μπορούν επίσης να ανακαλύψουν αξιοθέατα σε θορυβώδη περιοχή.\nMonterosa Apartamentos AmobladosΞενοδοχείο επιπλωμένων διαμερισμάτων\n1.1 χλμ. από Κέντρο Πόλης300 μέτρα από Founders Monument\nΑυτό το άνετο ξενοδοχείο προσφέρει 21 δωμάτια καθώς και εσωτερική πισίνα με τζακούζι κοντά στο σταθμό μετρό Τερματικός ς Transportation\nAyenda 1137 Suite CenterΞενοδοχείο\n400 μέτρα από Κέντρο Πόλης400 μέτρα από Viaduct between Pereira and Dosquebradas\nΕνώ Μπόλιζ βρίσκεται κοντά, η γύρω περιοχή έχει σταθμό μετρό Τερματικός ς Transportation σε απόσταση 1000 μέτρων από το κατάλυμα.\nZi One Luxury HotelΞενοδοχείο\nΤο ξενοδοχείο προσφέρει 22 δωμάτια με θέα σε κήπο, γκουρμέ εστιατόριο και ένα καφέ-μπαρ.\nHotel Castilla RealΞενοδοχείο\n600 μέτρα από Κέντρο Πόλης600 μέτρα από Lucy Tejada Cultural Center\nΔιαθέτοντας 24 δωμάτια και παιδικά γεύματα και μίνι club για παιδιά, ο χώρος εγκαθίσταται στο κέντρο της πόλης.\nVisus Hotel Boutique & SpaΞενοδοχείο\nΧτισμένο σε στιλ αρ ντεκό, αυτό το ξενοδοχείο προσφέρει εύκολη πρόσβαση σε Iglesia San Miguel Arcangel και διαθέτει σπα, σολάριουμ και σάουνα.\nΤοποθετημένο σε βιομηχανική περιοχή, το ξενοδοχείο προσφέρει φίτνες και γυμναστήριο καθώς και διαμονή στο κτήριο, χτισμένο σε σύγχρονο στιλ.\nHotel Pinares PlazaΞενοδοχείο\n1.4 χλμ. από Κέντρο Πόλης400 μέτρα από Founders Monument\nΤο εξαιρετικό ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Οδογέφυρα Cesar Gaviria Trujillo και Monument to the Founders - Prometheus monument.\nLa Rivera HotelΞενοδοχείο\n400 μέτρα από Κέντρο Πόλης400 μέτρα από Pereira's Bolivar Square\nΣτο κέντρο της πόλης Pereira, το ξενοδοχείο προσφέρει 27 δωμάτια με θέα στην πόλη.\nHotel San Antonio Del CerroΞενοδοχείο\nΓεύματα της τοπικής κουζίνας σερβίρονται στο οικογενειακό εστιατόριο του ξενοδοχείου, το οποίο προσφέρει ατμόλουτρα και μασάζ και εξαιρετική τοποθεσία.\nEcohotel La CasonaΞενοδοχείο\nΠροσφέροντας tubing, πεζοπορία και πίνγκ-πόνγκ στην περιοχή, αυτό το κατάλυμα βρίσκεται δίπλα σε Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Περέιρα και είναι σε απόσταση 20 λεπτών με το αυτοκίνητο από Συνεδριακό Κέντρο Expofuturo.\nHacienda Hotel San JoseΞενοδοχείο\nΤοποθετημένο κοντά σε Συνεδριακό Κέντρο Expofuturo, το ξενοδοχείο προσφέρει θέα σε κήπο και εξωτερική πισίνα για όλο το χρόνο.\nHotel Boutique SazaguaΞενοδοχείο\nΤο ξενοδοχείο είναι διαθέσιμο στην καρδιά της πόλης Pereira, που διαθέτει 10 πολυτελή δωμάτια, σπα και σάουνα στις εγκαταστάσεις.\nColombia Real PereiraΞενοδοχείο\n3.0 χλμ. από Κέντρο Πόλης400 μέτρα από Sanctuary of Our Lady of Fatima\nΟι επισκέπτες μπορούν να χαλαρώσουν σε ιδιωτική πισίνα ενώ θα απολαύσουν τη ευχάριστη ατμόσφαιρα του τόπου κοντά σε Καθεδρικός της Παναγίας της Φτώχειας.\nHotel Malabar BoutiqueΞενοδοχείο\nHotel Campestre El Refugio De BalsoraΞενοδοχείο\nΤο χαριτωμένο αυτό ξενοδοχείο, που διαθέτει εστιατόριο στο εξωτερικό χώρο, είναι κοντά σε Parroquia del Divino Nino Jesus.\nAyenda 1124 Los TunjosΞενοδοχείο\nΣε κοντινή απόσταση από την Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Περέιρα, το ξενοδοχείο διαθέτει 22 δωμάτια με ιδιωτικά μπάνια.\n300 μέτρα από Κέντρο Πόλης300 μέτρα από Lucy Tejada Cultural Center\nΤοποθετημένο σε αστικό κέντρο, το ξενοδοχείο διαθέτει 37 δωμάτια, και βρίσκεται κοντά σε κεντρικό σταθμό.\nHotel Campestre La CatalinaΞενοδοχείο\nΠροσφέροντας νόστιμα φαγητά, το κατάλυμα βρίσκεται δίπλα σε Pereira's Art Museum κι έχει 10 δωμάτια και πισίνα.\nHotel Olaya PlazaΞενοδοχείο\n800 μέτρα από Κέντρο Πόλης400 μέτρα από Pereira's Art Museum\nΑυτό το οικονομικό ξενοδοχείο απέχει μόλις 5 λεπτά με τα πόδια από Pereira's Art Museum και προσφέρει lounge bar και μοντέρνα δωμάτια.\nHotel Boutique El CortijoΞενοδοχείο\n600 μέτρα από Κέντρο Πόλης200 μέτρα από Viaduct between Pereira and Dosquebradas\nΤέλεια τοποθετημένο κοντά σε Καθεδρικός ναός της Περέιρα, το ξενοδοχείο προσφέρει όμορφα δωμάτια και εστιατόριο στον κήπο.\n1.4 χλμ. από Κέντρο Πόλης600 μέτρα από Pereira's Art Museum\nΕνώ Paroquia Sagrado Corazón de Jesús βρίσκεται κοντά, η γύρω περιοχή έχει σταθμό μετρό Τερματικός ς Transportation σε απόσταση 400 μέτρων από το κατάλυμα.\nΤο ξενοδοχείο προσφέρει γρήγορη πρόσβαση σε Πλατεία Bolivar και Our Lady of Poverty Cathedral, Pereira, εφόσον απέχει μόλις 350\n13.6 χλμ. από Κέντρο Πόλης900 μέτρα από BioParque Ukumari\nΤο ξενοδοχείο προσφέρει 10 δωμάτια με θέα σε κήπο, εστιατόριο που λειτουργεί όλο το 24ωρο και ένα καφέ-μπαρ.\nHotel Catalina PlazaΞενοδοχείο\nΤο ξενοδοχείο προσφέρει εύκολη πρόσβαση σε Πολιτιστικό Κέντρο Lucy Tejada, κι έχει 28 δωμάτια στην καρδιά της πόλης Pereira.\nApartahotel San Juan Del LagoΞενοδοχείο επιπλωμένων διαμερισμάτων\n600 μέτρα από Κέντρο Πόλης600 μέτρα από Pereira's Bolivar Square\nΥπάρχουν δωμάτια με θέα στην πόλη αφού το ξενοδοχείο βρίσκεται κοντά σε Matecana's Zoo.\nFinca Hotel Villa IlusionΞενοδοχείο\n3.0 χλμ. από Κέντρο Πόλης1.9 χλμ. από Sanctuary of Our Lady of Fatima\nΣε απόσταση λίγων βημάτων από Pereira's Bolivar Square, οι επισκέπτες του ξενοδοχείου μπορούν να κάνουν μια βουτιά στην πισίνα infinity ή να θαυμάσουν την όμορφη θέα στην πόλη.\nΥπάρχουν δωμάτια με θέα σε βουνό αφού το ξενοδοχείο βρίσκεται κοντά σε Μπόλιζ.\n2.5 χλμ. από Κέντρο Πόλης200 μέτρα από Sanctuary of Our Lady of Fatima\nΤοποθετημένο σε απόσταση λίγων βημάτων από Υδάτινο Πάρκο Parque Metropolitano del Café, το ξενοδοχείο διαθέτει 13 δωμάτια με θέα στην πόλη.\nLa Selecta Eco HotelΞενοδοχείο\nΑυτό το οικογενειακό ξενοδοχείο, που βρίσκεται στην πανεπιστημιακή περιοχή της πόλης Pereira προσφέρει γραφική θέα στην πόλη από τα δωμάτιά του.\nRaices Del GuadualΞενοδοχείο\nHotel San Fermin PereiraΞενοδοχείο\n400 μέτρα από Κέντρο Πόλης400 μέτρα από Lucy Tejada Cultural Center\nΤο οικονομικό ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Πάρκο Olaya Herrera και Καθεδρικός ναός της Περέιρα.\nΤο οικονομικό ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Περέιρα και Our Lady of Poverty Cathedral, Pereira.\n400 μέτρα από Κέντρο Πόλης300 μέτρα από Pereira's Bolivar Square\nΑυτό το οικονομικό ξενοδοχείο με θέα στη θάλασσα βρίσκεται κοντά στα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Our Lady of Poverty Cathedral, Pereira.\nHotel Mirador PlazaΞενοδοχείο\nΔίπλα σε Estacion del Ferrocarril, και κοντά σε Μουσείο Τέχνης Fred Jones Jr., αυτό το οικονομικό ξενοδοχείο διαθέτει 17 ηχομονωμένα δωμάτια.\nΤο οικονομικό ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Μουσείο Τέχνης Fred Jones Jr. Και Paroquia Sagrado Corazón de Jesús.\nAyenda 1120 ComercialΞενοδοχείο\n1.1 χλμ. από Κέντρο Πόλης1.0 χλμ. από Pereira's Bolivar Square\nΈχοντας 64 ήσυχα δωμάτια και εσωτερική πισίνα, αυτό το ξενοδοχείο βρίσκεται δίπλα σε Matecana's Zoo.\nParceros Hostel PereiraΧόστελ\n1.2 χλμ. από Κέντρο Πόλης300 μέτρα από Pereira's Art Museum\nΣε κοντινή απόσταση από την Parqueadero El Vergel Pereira, το ξενοδοχείο διαθέτει 12 δωμάτια με ιδιωτικά μπάνια.\nHotel Campestre Santo BambuΞενοδοχείο\nΑυτό το designer ξενοδοχείο με εξωτερική πισίνα για όλο το χρόνο απέχει μόλις 50 λεπτά με το αυτοκίνητο από Parque Nacional del Cafe.\nBayit Tov Circunvalar HotelΞενοδοχείο\n1000 μέτρα από Κέντρο Πόλης500 μέτρα από Founders Monument\nΤοποθετημένο κοντά σε Καθεδρικός της Παναγίας της Φτώχειας, αυτό το designer ξενοδοχείο διαθέτει αμερικάνικο πρωϊνό.\nSantorini Apartamentos AmobladosΔιαμέρισμα\nΣτην περιοχή Pereira αυτό το διαμέρισμα 6 δωματίων αποτελεί την ιδανική βάση για επισκέψεις σε Pereira's Bolivar Square.\nΣτην περιοχή Cerritos αυτό το διαμέρισμα 8 δωματίων αποτελεί την ιδανική βάση για επισκέψεις σε Iglesia San Miguel Arcangel.\nLa Cabanita De La FloridaΣαλέ\nΣε απόσταση 30 χλμ. από National Coffee Park, αυτή η παραθαλάσσια βίλα διαθέτει αίθριο και κήπο.\nFinca El Sueno De Mi AbueloΕξοχικό σπίτι\nΟι επισκέπτες στο εξοχικό σπίτι, που απέχει 10 χλμ από Matecana City Zoo, μπορούν να απολαύσουν πεζοπορία, πινγκ πονγκ και ψάρεμα ή εξωτερική πισίνα.\nApartamento Campestre PereiraΔιαμέρισμα\nEl Jardin De Los Colibries - Pereira, RisaraldaΒίλα\nΤο κατάλυμα αποτελείται από πλήρως εξοπλισμένη κουζίνα, 3 υπνοδωμάτια και βρίσκεται κοντά σε Parque tematico de flora y fauna de Pereira.\nDepartamento Amoblado Eje CafeteroΔιαμέρισμα\nΑυτό το κατάλυμα 80 μ² με βεράντα βρίσκεται σε απόσταση 15 λεπτών με τα πόδια από Μουσείο Χρυσού της Περέιρα.\nΣε κοντινή απόσταση από την Μπόλιζ, το ξενοδοχείο διαθέτει 17 δωμάτια με ιδιωτικά μπάνια.\nHotel Spa La Colina PereiraΞενοδοχείο\nΠαρέχοντας εξωτερική πισίνα για όλο το χρόνο μαζί με σπα, σολάριουμ και σάουνα, αυτό το πολυτελές ξενοδοχείο βρίσκεται δίπλα σε Matecana's Zoo.\nHotel Mi Casita PereiraΞενοδοχείο\nΤο οικονομικό ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Pereira's Art Museum και Καθεδρικός ναός της Περέιρα.\nHotel Los Cristales PereiraΞενοδοχείο\nΣε κοντινή απόσταση από την Pereira's Botanical Garden, το ξενοδοχείο διαθέτει 10 δωμάτια με ιδιωτικά μπάνια.\nHotel Santa Maria PereiraΞενοδοχείο\nΔίπλα σε Οδογέφυρα Cesar Gaviria Trujillo, και κοντά σε Μπόλιζ, αυτό το οικονομικό ξενοδοχείο διαθέτει 9 ηχομονωμένα δωμάτια.\nHotel Tequendama PereiraΞενοδοχείο\nΤο οικονομικό ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Monument to the Founders - Prometheus monument και Paroquia Sagrado Corazón de Jesús.\nHotel Ejecutivo PereiraΞενοδοχείο\nΕνώ Μουσείο Τέχνης Fred Jones Jr. Βρίσκεται κοντά, η γύρω περιοχή έχει σταθμό μετρό Τερματικός ς Transportation σε απόσταση 1000 μέτρων από το κατάλυμα.\nHotel Polo PereiraΞενοδοχείο\nΤο οικονομικό ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Pereira's Botanical Garden και Οδογέφυρα Cesar Gaviria Trujillo.\nHotel Golden SuiteΞενοδοχείο\nΤο οικονομικό ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Pereira's Bolivar Square και Μουσείο Τέχνης Fred Jones Jr..\nHotel Astorias PereiraΞενοδοχείο\nΤοποθετημένο κοντά σε Matecana's Zoo, το ξενοδοχείο διαθέτει 14 δωμάτια και πρόσβαση στο στάση του λεωφορείου.\nHotel Don Quijote PereiraΞενοδοχείο\nAyenda Hotel Imperio RealΞενοδοχείο\nΤο ξενοδοχείο βρίσκεται στην καρδιά της πόλης Pereira, κοντά σε Μουσείο Τέχνης Fred Jones Jr., και προσφέρει 16 δωμάτια.\nAmazilia Hotel PereiraΞενοδοχείο\nΤοποθετημένο κοντά σε Noah's Farm, αυτό το οικογενειακό ξενοδοχείο διαθέτει αμερικάνικο πρωϊνό.\nFinca Hotel Yerbabuena PereiraΞενοδοχείο\n6.7 χλμ. από Κέντρο Πόλης1.7 χλμ. από Pereira's Olympic Village\nΠροσφέροντας 9 δωμάτια και πίνγκ-πόνγκ, μπιλιάρδο και βελάκια, το κατάλυμα βρίσκεται κοντά σε Pereira's Olympic Village.\nApartamento Amoblado En Pereira Con Terraza ΔιαμέρισμαΔιαμέρισμα\n1000 μέτρα από Κέντρο Πόλης100 μέτρα από Pereira's Art Museum\nΑυτό το κατάλυμα 12 μ² με βεράντα βρίσκεται σε απόσταση 5 λεπτών με τα πόδια από Pereira's Art Museum.\nHotel Syvanna Wellness And SpaΞενοδοχείο\n13.2 χλμ. από Κέντρο Πόλης1000 μέτρα από BioParque Ukumari\nΠροσφέροντας 6 δωμάτια και τένις και πίνγκ-πόνγκ, το κατάλυμα βρίσκεται κοντά σε ukumari.\nKapital Suites PereiraΞενοδοχείο επιπλωμένων διαμερισμάτων\n800 μέτρα από Κέντρο Πόλης800 μέτρα από Founders Monument\nΣε κοντινή απόσταση από την Οδογέφυρα Cesar Gaviria Trujillo, το ξενοδοχείο διαθέτει 11 δωμάτια με ιδιωτικά μπάνια.\nHotel Posada Don Simon PereiraΞενοδοχείο\n800 μέτρα από Κέντρο Πόλης200 μέτρα από Viaduct between Pereira and Dosquebradas\nΤο business ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Our Lady of Poverty Cathedral, Pereira και Πολιτιστικό Κέντρο Lucy Tejada.\n1.3 χλμ. από Κέντρο Πόλης400 μέτρα από Founders Monument\nΤο οικονομικό ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Matecana City Zoo και Βιοπάρκο Bonita Farm.\nApartamentos Loft Mikonos PereiraΔιαμέρισμα\n1.1 χλμ. από Κέντρο Πόλης700 μέτρα από Founders Monument\nΤοποθετημένο στην πόλη Pereira και σε μικρή απόσταση με τα πόδια από MegaCentro Pinares Medical Torres, το κατάλυμα περιλαμβάνει κουζίνα με φούρνο μικροκυμάτων, ψυγείο και πλυντήριο ρούχων, καθώς και 1 μπάνια.\nHotel Rosales Gold PereiraΞενοδοχείο\nΤο ξενοδοχείο διαθέτει ένα γαστρονομικό εστιατόριο με πιάτα της τοπικής κουζίνας και βρίσκεται ακριβώς δίπλα σε Lake La Pradera.\nAyenda 1120 Hotel ComercialΞενοδοχείο\nΤοποθετημένο κοντά σε Οδογέφυρα Cesar Gaviria Trujillo, το ξενοδοχείο διαθέτει πιάτα τοπικής κουζίνας που σερβίρονται σε γαστρονομικό εστιατόριο.\nCasa San Carlos Lodge PereiraΞενοδοχείο\nΥπάρχουν δωμάτια με θέα σε κήπο αφού το ξενοδοχείο βρίσκεται κοντά σε Jardin Exotico Kamala.\nHotel Central 418 PereiraΞενοδοχείο\nΤο οικονομικό ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Μουσείο Τέχνης Fred Jones Jr. Και Οδογέφυρα Cesar Gaviria Trujillo.\nHotel Alamos Del Parque PereiraΞενοδοχείο\n1.9 χλμ. από Κέντρο Πόλης500 μέτρα από Technological University of Pereira\nΤο οικονομικό ξενοδοχείο σας δίνει καλό σημείο εκκίνησης για τα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Πάρκο Olaya Herrera και Technological University of Pereira.\n1.1 χλμ. από Κέντρο Πόλης400 μέτρα από Founders Monument\nΑυτό το οικονομικό ξενοδοχείο με θέα σε κήπο βρίσκεται κοντά στα αξιοθέατα της πόλης Pereira, όπως Οδογέφυρα Cesar Gaviria Trujillo.\nHotel Pereira 421Ξενοδοχείο\nCasa Brisa De Montana Bed and Breakfast PereiraBed and Breakfast\n1.6 χλμ. από Κέντρο Πόλης1.1 χλμ. από Sanctuary of Our Lady of Fatima\nΔιαθέτοντας πεζοπορία και ιππασία, το ξενοδοχείο βρίσκεται κοντά σε Μπόλιζ καθώς και Estacion del Ferrocarril.\nAyenda 1122 VictoriaΞενοδοχείο\n600 μέτρα από Κέντρο Πόλης500 μέτρα από Viaduct between Pereira and Dosquebradas\nΤο ξενοδοχείο βρίσκεται κοντά σε Βιοπάρκο Bonita Farm της πόλης Pereira και αποτελείται από 7 δωμάτια με ιαπωνική διακόσμηση.\nHotel Plaza DoceΞενοδοχείο\nSazagua Boutique Ξενοδοχείο PereiraΞενοδοχείο\nVilla Cristina - Casa Boutique PereiraΞενοδοχείο\nΣε απόσταση περίπου 7 χλμ από Mirador Colina Iluminada βρίσκεται αυτό το ξενοδοχείο, που διαθέτει κέντρο ευεξίας και κέντρο σπα για όλους τους επισκέπτες, καθώς και εστιατόριο αλακάρτ.\nLuma Plaza Hotel PereiraΞενοδοχείο\nΤο ξενοδοχείο διαθέτει εστιατόριο που λειτουργεί όλο το 24ωρο καθώς και παιδικά γεύματα και ειδική διατροφή για παιδιά και βρίσκεται σε απόσταση μόλις 400 μέτρον από Πολιτιστικό Κέντρο Lucy Tejada.\nCotinga Hotel Spa PereiraΞενοδοχείο\nΑυτό το ξενοδοχείο βρίσκεται κοντά σε Catedral de Nuestra Señora de la Pobreza, διαθέτοντας νυχτερινό κέντρο, θερμαινόμενη πισίνα και γήπεδο τένις και 7 δωμάτια.\nAyenda 1135 Hotel Go PereiraΞενοδοχείο\n2.5 χλμ. από Κέντρο Πόλης100 μέτρα από Sanctuary of Our Lady of Fatima\nΜε θέα στην πόλη, αυτό το οικογενειακό ξενοδοχείο καλωσορίζει τους επισκέπτες με καθημερινό αμερικάνικο πρωϊνό.\nSoluciones Hoteleras CatalunaΞενοδοχείο\nΠερισσότερα ξενοδοχεία σε Pereira\nPereira26.01 - 27.01.2022\nSymi HotelsIos HotelΑργοστόλι 234 ξενοδοχείαΦλώρινα 14 ξενοδοχείαAirbnb PatmosΝυμφαίο 12 ξενοδοχείαAirbnb ΝαυπλιοAll Inclusive ΠελοποννησοςΜαδρίτη 4132 ξενοδοχείαΚάπρι 262 ξενοδοχεία\nCartagena 1617 ξενοδοχείαΜπογκοτά 1384 ξενοδοχείαΜεντεγίν 866 ξενοδοχείαΣάντα Μάρτα 1116 ξενοδοχείαSan Andrés 579 ξενοδοχείαCali 584 ξενοδοχείαΜπαρρανκίγια 304 ξενοδοχείαVilla de Leyva 344 ξενοδοχείαArmenia (Quindio) 273 ξενοδοχείαΜπουκαραμάνγκα 173 ξενοδοχεία


Ανάθεση εκ νέου (Επεξήγηση)\nΑνάθεση εκ νέου\nΤι σημαίνει ανάθεση εκ νέου;\nΤο αίτημα μπορεί να ανατεθεί εκ νέου (μεταφερθεί) από έναν εκπρόσωπο σε άλλο κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής του. Οι λόγοι για αυτό μπορεί να είναι διάφοροι, όπως ότι ο εκπρόσωπος δεν έχει εμπειρία σε συγκεκριμένο τομέα, ή ο πελάτης ζητά άλλο εκπρόσωπο, ή η μη διαθεσιμότητα του εκπροσώπου και πολλά άλλα.\nΗ εκ νέου ανάθεση αιτημάτων δεν συνιστάται, καθώς μπορεί να είναι αρκετά χρονοβόρα για τους εκπροσώπους. Επίσης, οι πελάτες ενδέχεται να μην είναι ευχαριστημένοι με το να μεταφέρονται ανάμεσα σε εκπροσώπους. Σε περίπτωση πάρα πολλών αλλαγών στο ίδιο αίτημα.\nΠώς ορίζετε τον όρο εκ νέου ανάθεση;\nΗ εκ νέου ανάθεση είναι η επανακαταχώρηση ενός αιτήματος από έναν εκπρόσωπο σε άλλο κατά τη διάρκεια ζωής του αιτήματος. Αυτό μπορεί να προκληθεί, για παράδειγμα, από την έλλειψη γνώσης του εκπροσώπου σχετικά με ένα συγκεκριμένο θέμα, από τη μη διαθεσιμότητα του εκπροσώπου ή από ένα αίτημα αλλαγής εκπροσώπου.\nΠοια είναι τα οφέλη από τη χρήση της επιλογής εκ νέου ανάθεσης;\nΤο πλεονέκτημα είναι ότι ο πελάτης μπορεί να πάρει μια γρήγορη απάντηση σε ένα θέμα που τον απασχολεί. Ωστόσο, δεν πρέπει να γίνεται συχνά αυτό μ'ενα αίτημα, καθώς μπορεί να φέρει δυσαρέσκεια στους πελάτες και μπορεί επίσης να είναι επαχθές για τους εκπροσώπους.\nΜπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη δυνατότητα ανάθεσης εκ νέου στο LiveAgent;\nΜπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη δυνατότητα ανάθεσης εκ νέου στο LiveAgent. Μπορείτε εύκολα να μεταφέρετε το αίτημά σας από έναν εκπρόσωπο σε άλλο.