CAPITLO 1 1 ¶ Ang basahon sa kagikanan ni Jesu-Cristo, nga anak ni David, nga anak ni Abraham.\n25 apan wala siya makigduol kaniya hangtud gikaanak niya ang usa ka bata nga lalaki, nga iyang ginganlan si Jesus. CAPITLO 2 1 ¶ Ug sa gikaanak na si Jesus didto sa Betlehem sa Judea sa mga adlaw ni Herodes nga hari, tan-awa, dihay mga mago gikan sa Sidlakan nga miabut sa Jerusalem, nga nanag-ingon,\n2 "Hain ba ang gianak nga hari sa mga Judio? Kay nakita namo ang iyang bitoon didto sa Sidlakan, ug nanganhi kami aron sa pagsimba kaniya."\n3 Sa pagkadungog niini ni Herodes nga hari, siya nakulbaan ug ang tibuok Jerusalem uban kaniya;\n4 ug sa natigum niya ang tanang mga sacerdote nga punoan ug mga escriba sa katawhan, siya nangutana kanila kon asa igaanak ang Cristo.\n5 Ug sila miingon kaniya, "Sa Betlehem sa Judea, kay mao man kini ang nahisulat pinaagi sa profeta, nga nag-ingon:\n6 `Ug ikaw, O Betlehem, sa yuta sa Juda, sa pagkatinuod dili mao ang labing diyutay sa mga punoan sa Juda; kay gikan kanimo mogula ang usa ka punoan nga mao ang magabuot sa akong katawhan nga Israel.'\n7 Ug sa tago gipatawag ni Herodes ang mga mago, ug gikan kanila iyang nasayran ang panahon kanus-a mipakita ang bitoon.\n8 Ug gisugo niya sila sa pag-adto sa Betlehem, nga nag-ingon, "Adtoa ug pangitaa ninyo pag-ayo ang bata, ug sa makaplagan na ninyo siya, balitai ako ninyo aron ako usab moadto sa pagsimba kaniya."\n9 ¶ Sa pagkadungog nila sa hari, sila nanglakaw; ug tan-awa, ang bitoon nga ilang nakita didto sa Sidlakan nag-una kanila hangtud sa pag-abut niini nga mihunong sa ibabaw sa dapit nga nahimutangan sa bata.\n10 Ug sa pagkakita nila sa bitoon, sila nangalipay sa hilabihan gayud.\n11 Ug sa paghisulod na nila sa balay, ilang nakita ang bata uban kang Maria nga iyang inahan, ug sila mihapa ug ilang gisimba ang bata. Ug sa naukban nila ang ilang mga bahandi, ilang gihalaran siyag mga gasa, bulawan ug incienso ug mirra.\n12 Ug sa gikapahimangnoan sila pinaagi sa damgo sa dili pagbalik kang Herodes, namauli sila nga nanag-agig laing dalan padulong sa ilang kaugalingong yuta.\n13 ¶ Ug sa nakalakaw na sila, tan-awa, usa ka manolunda sa Ginoo mitungha kang Jose pinaagi sa damgo ug miingon kaniya, "Bumangon ka, dad-a ang bata ug ang iyang inahan, ug kumalagiw ka ngadto sa Egipto, ug pabilin didto hangtud ingnon ko ikaw; kay si Herodes mangita na sa bata aron sa pagpatay kaniya."\n14 Ug siya mibangon, ug sa kagabhion gidala niya ang bata ug ang inahan niini, ug miadto sa Egipto,\n15 ug didto nagpabilin hangtud sa pagkamatay ni Herodes. Kini nahitabo tuman sa giingon sa Ginoo pinaagi sa profeta, "Gikan sa Egipto gitawag ko ang akong anak."\n16 ¶ Unya sa pagkakita ni Herodes nga gilansisan lang diay siya sa mga mago, siya nasuko sa hilabihan gayud, ug iyang gipaadtoan ug gipapatay ang tanang mga bata nga lalaki sa Betlehem ug sa tanang kasikbit niini, nga may kagulangon nga duha ka tuig ngadto sa ubos, sumala sa gitas-on sa panahon nga tukma sa iyang nasayran gikan sa mga mago.\n17 Ug niadtong panahona natuman ang gisulti sa profeta nga si Jeremias, nga nag-ingon:\n18 "Usa ka tingog nabati didto sa Rama, hilak ug makusog nga pagminatay; si Raquel nagdangoyngoy alang sa iyang mga anak; ug siya dili buot palipay, kay sila wala na man."\n19 ¶ Apan sa pagkamatay na ni Herodes, tan-awa, usa ka manolunda sa Ginoo mitungha kang Jose didto sa Egipto pinaagi sa damgo, ug miingon kaniya,\n20 "Bumangon ka, dad-a ang bata ug ang iyang inahan uban kanimo, ug umadto ka sa yuta sa Israel, kay patay na ang mga nanagpangita sa kinabuhi sa bata."\n21 Ug siya mibangon ug iyang gidala ang bata ug ang inahan niini, ug miadto sa yuta sa Israel.\n22 Apan sa pagkadungog niya nga si Arquelao naghari sa Juda puli sa iyang amahan nga si Herodes, siya nahadlok sa pagbalik didto, ug sa napahimangnoan siya pinaagi sa damgo, siya mipahilit ngadto sa kayutaan sa Galilea.\n23 Ug siya miabut ug mipuyo sa usa ka lungsod nga ginganlan ug Nazaret, tuman sa gisulti sa profeta nga nag-ingon, "Siya pagatawgon nga Nazaretnon." CAPITLO 3 1 ¶ Ug niadtong mga adlawa mitungha si Juan nga Bautista nga nagwali didto sa mga awaaw sa Judea.\n2 Siya nag-ingon, "Paghinulsol kamo, kay ang gingharian sa langit haduol na."\n3 Kay kini siya mao ang gihisgutan sa profeta nga si Isaias sa iyang pag-ingon: Ang tingog sa nagasinggit diha sa mga awaaw: Andama ninyo ang dalan alang sa Ginoo, tul-ira ninyo ang iyang mga agianan."\n4 Ug kini si Juan may bisti nga balhibo sa kamelyo ug usa ka bakus nga panit diha sa iyang hawak, ug ang iyang kan-onon dulon ug dugos sa kagulangan.\n5 Ug nangadto kaniya ang katawhan gikan sa Jerusalem ug sa tibuok nga Judea ug sa tanang kayutaan nga kasikbit sa Jordan.\n6 Ug didto sa suba sa Jordan iyang gibaustismohan sila, sa pagsugid nila sa ilang mga sala.\n7 ¶ Apan sa pagtan-aw niya nga daghan sa mga Fariseo ug sa mga Saduceo ang midugok aron sa pagpabautismo, siya miingon kanila, "Kamong anak sa mga bitin! Kinsa bay nagpasidaan kaninyo sa pagkalagiw gikan sa kapungot nga umalabut?\n8 Sa ingon niana, pamunga kamog mga bunga nga mahiangay sa paghinulsol,\n9 ug ayaw ninyo hunahunaa ang pag-ingon sa inyong kaugalingon, `Si Abraham among amahan'; kay sultihan ko kamo nga ang Dios makahimo sa pagpaliwat ug mga anak alang kang Abraham gikan niining mga bato.\n10 Ug bisan gani karon ang wasay gikataon na diha sa gamut sa mga kahoy; ug busa ang matag-usa ka kahoy nga wala mamungag maayong bunga, kini pagaputlon ug isalibay ngadto sa kalayo.\n11 "Ako nagabautismo kaninyo sa tubig tungod sa paghinulsol; apan siya nga nagapaulahi kanako labi pang gamhanan kay kanako, nga bisan gani sa iyang mga sapin dili ako takus sa pagbitbit; ang iyang igabautismo kaninyo mao ang Espiritu Santo ug kalayo.\n12 Ang iyang paliran anaa na sa iyang kamot; pagahinloan niya ang iyang giukan ug hiposon niya ang iyang trigo ngadto sa dapa, apan ang mga uhot iyang pagasunogon sa kalayo nga dili arang mapalong."\n13 ¶ Ug niadtong panahona si Jesus gikan sa Galilea miadto kang Juan sa Jordan aron sa pagpabautismo kaniya.\n14 Apan kaniya si Juan misulay sa pagsalanta nga nag-ingon, "Ako mao ang may kinahanglan nga imong pagabautismohan, ug ikaw na hinoon ang mianhi kanako?"\n15 Si Jesus mitubag kaniya, "Itugot lang kini karon, kay angay kanato ang pagbuhat niini aron sa pagtuman sa tibuok pagkamatarung." Ug siya mitugot na lang.\n16 Ug sa nabautismohan na si Jesus, siya mihaw-as dayon gikan sa tubig, ug tan-awa, nabukas ang kalangitan ug iyang nakita ang Espiritu sa Dios nga mikunsad nga ingon ug salampati, ug mipahiluna kini diha sa ibabaw niya;\n17 ug ania karon, usa ka tingog gikan sa langit nag-ingon, "Kini mao ang akong Anak nga pinalangga; kaniya may kalipay ako. CAPITLO 4 1 ¶ Unya si Jesus gihatud sa Espiritu ngadto sa mga awaaw aron tintalon sa yawa.\n2 Ug siya nagpuasa sulod sa kap-atan ka adlaw ug kap-atan ka gabii, ug tapus niini gibati niya ang kagutom.\n3 Ug ang maninintal miduol ug miingon kaniya, "Kay ikaw Anak man sa Dios, sugoa kining mga bato nga mahimong mga tinapay."\n4 Apan kaniya mitubag siya nga nag-ingon, "Nahisulat na: `Ang tawo mabuhi dili sa tinapay lamang, kondili sa matag-pulong nga magagula sa baba sa Dios'"\n5 Unya gidala siya sa yawa ngadto sa siyudad nga balaan ug gitungtong siya sa kinahitas-an sa templo,\n6 ug giingnan siya, "Kay ikaw Anak man sa Dios, umambak ikaw ngadto sa ubos; kay nahisulat man kini nga nagaingon: `Magahatag siyag sugo sa iyang mga manolunda mahitungod kanimo,' ug `Sa ilang mga kamot pagasapnayon ikaw nila, aron ang imong mga tiil dili mahipangdol sa bato.'\n7 Si Jesus miingon kaniya, "Usab nahisulat kini nga nagaingon, `Ayaw pagtintala ang Ginoo nga imong Dios.'"\n8 Unya gidala na usab siya sa yawa ngadto sa usa ka hataas kaayong bukid ug kaniya iyang gipakita ang tanang gingharian sa kalibutan ug ang ilang kahimayaan;\n9 ug iyang giingnan siya, "Kining tanan akong ihatag kanimo kon ikaw mohapa ug mosimba kanako."\n10 Kaniya mitubag si Jesus nga nag-ingon, "Pahawa ka, Satanas! kay nahisulat kini nga nagaingon, `Maoy simbaha ang Ginoo nga imong Dios, ug siya lamang ang alagara.'"\n11 Unya ang yawa mipahawa kaniya, ug tan-awa, dihay mga manolunda nga miabut ug mialagad kaniya.\n12 ¶ Ug sa pagkadungog ni Jesus nga si Juan gidakop, siya mipahilit sa Galilea;\n13 ug sa pagpahawa niya sa Nazaret, siya miadto ug mipuyo sa Capernaum sa daplin sa lanaw, sa kayutaan sa Zabulon ug Neftali,\n14 aron matuman ang gisulti pinaagi sa profeta nga si Isaias, nga nagaingon:\n15 "Ang yuta sa Zabulon ug yuta sa Neftali, sa dalan padulong sa dagat, tabok sa Jordan, Galilea sa mga Gentil--\n16 ang mga tawo nga nanagpuyo taliwala sa kangitngit nakakitag dakung kahayag, ug alang sa mga nanagpuyo sa dapit ug sa landong sa kamatayon, mibanag ang kahayag."\n17 Sukad niadtong higayona si Jesus misugod sa pagwali nga nag-ingon, "Pag-hinulsol kamo, kay ang gingharian sa langit haduol na."\n18 ¶ Ug sa naglakaw siya sa ubay sa Lanaw sa Galilea, nakita niya ang duha ka mga magsoon nga lalaki, si Simon nga ginganlan si Pedro ug si Andres nga igsoon niya ni Pedro, nga nanglaya diha sa lanaw, kay mga mangingisda man sila.\n19 Ug siya miingon kanila, "Sumunod kamo kanako, ug himoon ko kamong mga mangingisdag tawo."\n20 Dihadiha gibiyaan nila ang ilang mga laya ug mikuyog kaniya.\n21 Ug sa nagpadayon siya paglakaw sa unahan, nakita niya ang duha pa ka laing mga magsoon nga lalaki, si Santiago nga anak ni Zebedeo ug si Juan nga igsoon niya ni Santiago, diha sa sakayan uban kang Zebedeo nga ilang amahan, nga nanagpuna sa ilang mga pukot, ug sila iyang gitawag.\n22 Dihadiha gibiyaan nila ang sakayan ug ang ilang amahan ug mikuyog kaniya.\n23 ¶ Ug ang tibuok Galilea gisuroy niya nga nagpanudlo sulod sa ilang mga sinagoga ug nagwali sa Maayong Balita mahitungod sa gingharian ug nag-ayo sa tanang balatian ug tanang sakit diha sa katawhan.\n24 Ug ang iyang kabantug mikaylap sa tibuok Siria, ug ngadto kaniya ilang gipanagdala ang tanang masakiton, ang mga gitakbuyan sa nagkalainlaing mga balatian ug mga kasakitan, ug ang mga giyawaan, mga palatulon, ug mga paralitico, ug iyang giayo sila.\n25 Ug minunot kaniya ang dagkung mga panon sa katawhan gikan sa Galilea ug sa Decapolis ug sa Jerusalem ug sa Judea, ug gikan sa mga dapit tabok sa Jordan. CAPITLO 5 1 ¶ Ug sa pagkakita niya sa mga panon sa katawhan, siya mitungas sa bukid, ug sa nakalingkod siya ang iyang mga tinun-an miduol kaniya.\n2 Ug kanila mibungat siya sa iyang baba sa pagtudlo nga nag-ingon:\n3 ¶ "Bulahan ang mga kabus sa espiritu, kay ila ang gingharian sa langit.\n4 "Bulahan ang mga nagamasulob-on, kay sila pagalipayon.\n5 "Bulahan ang mga maaghop, kay sila magapanunod sa yuta.\n6 "Bulahan ang mga gigutom ug gi-uhaw sa pagkamatarung, kay sila pagabusgon.\n7 "Bulahan ang mga maloluy-on, kay magadawat silag kaluoy.\n8 "Bulahan ang mga maputli ug kasingkasing kay makakita sila sa Dios.\n9 "Bulahan ang mga magbubuhat ug kadaitan, kay sila pagatawgon nga mga anak sa Dios.\n10 "Bulahan ang mga ginalutos tungod sa pagkamatarung, kay ila ang gingharian sa langit.\n11 "Bulahan kamo sa diha nga panamastamasan kamo sa mga tawo, ug pagalutoson kamo, ug pagabutangbutangan kamo sa tanang matang sa kadautan batok kaninyo tungod kanako.\n12 Kinahanglan managmaya ug managkalipay kamo, kay daku ang inyong balus didto sa langit, kay sa ingon man niini gilutos sa mga tawo ang mga profeta nga nanghiuna kaninyo.\n13 ¶ "Kamo mao ang asin alang sa yuta; apan kon ang asin kawad-an sa iyang lami, unsaon pa man sa pagpabalik niini sa iyang kaparat? Kini dili na gayud magpulos sa bisan unsa, kondili angay na lang kining isalibay sa gawas aron tunobtunoban sa mga tawo.\n14 "Kamo mao ang kahayag alang sa kalibutan. Ang siyudad nga mahimutang sa ibabaw sa bungtod dili gayud mahisalipdan.\n15 Ang mga tawo dili usab magdagkot ug suga aron ibutang kini sa ilalum sa gantangan, kondili sa ibabaw sa tongtonganan; ug kini magaiwag kanilang tanan nga anaa sa sulod sa balay.\n16 Pasigaa ninyo ang inyong kahayag sa atubangan sa mga tawo aron makita nila ang inyong mga maayong buhat ug dayegon nila ang inyong Amahan nga anaa sa langit.\n17 ¶ "Ayaw kamo paghunahuna nga mianhi ako aron sa pagbungkag sa kasugoan o sa mga profeta; ako mianhi dili sa pagbungkag kondili sa pagtuman niini.\n18 Kay sa pagkatinuod, sultihan ko kamo, nga samtang magalungtad pa ang langit ug ang yuta, walay pagasayloan sa kasugoan bisan usa na lang ka kudlit o usa ka tulpok niini hangtud ang tanan matuman.\n19 Tungod niini, bisan kinsa nga magapahuyang sa usa sa mga labing diyutay niining mga sugo ug magapanudlo sa mga tawo sa pagbuhat sa ingon, kini siya pagaisipon nga iwit didto sa gingharian sa langit; apan bisan kinsa nga magatuman ug magapanudlo niini, kini siya pagaisipon nga daku didto sa gingharian sa langit.\n20 Kay sultihan ko kamo, nga kon ang inyong pagkamatarung dili gani molabaw sa ila sa mga escriba ug sa mga Fariseo, dili gayud kamo makasulod sa gingharian sa langit.\n21 ¶ "Kamo nakadungog na niini nga gikasulti ngadto sa mga tawo sa karaan, nga nagaingon, `Ayaw pagbuno; ug bisan kinsa nga makabuno mahiagum sa hukom.'\n22 Apan sultihan ko kamo, nga bisan kinsa nga masuko batok sa iyang igsoon, mahiagum na sa hukmanan; ug bisan kinsa nga moingon, `Kuwanggol ka!' mahiagum sa Sanhedrin; ug bisan kinsa nga moingon, `Boang ka!' mahiagum sa infierno nga kalayo.\n23 Busa, kon ikaw magadala sa imong halad ngadto sa halaran, ug diha mahinumdom ka nga ang imo diayng igsoon may gikasuk-an man batok kanimo,\n24 nan, biyai ang imong halad diha sa atubangan sa halaran, ug umadto ka ug pakig-uli una sa imong igsoon, ug unya bumalik ka ug ihalad mo ang imong halad.\n25 Pakighigala dayon sa imong magsusumbong samtang nagakuyog pa kamo sa dalan padulong sa hukmanan, kay tingali unya hinoon itugyan ikaw sa imong magsusumbong ngadto sa maghuhukom, ug ang maghuhukom magatugyan kanimo ngadto sa bantay, ug ibanlud ikaw sa bilanggoan.\n26 Sa pagkatinuod, magaingon ako kanimo, nga dili ka na gayud unya makagowa gikan didto hangtud kabayran mo na ang katapusang sintabo.\n27 ¶ "Nakadungog kamo sa giingon, `Ayaw pagpanapaw.'\n28 Apan sultihan ko kamo, nga bisan kadtong magatan-awg babaye uban sa pagkaibog kaniya, nakapanapaw na kaniya diha sa sulod sa iyang kaugalingong kasingkasing.\n29 Busa, kon ang imong too nga mata mao ang makaingon kanimo sa imong pagpakasala, lugita ug isalibay kini; kay maayo pa alang kanimo nga mawad-an kag usa ka bahin sa imong lawas kay sa ibanlud ang tibuok mong lawas ngadto sa infierno.\n30 Ug kon ang imong too nga kamot mao ang makaingon kanimo sa imong pagpakasala, putla ug isalibay kini; kay maayo pa alang kanimo nga mawad-an kag usa ka bahin sa imong lawas kay sa iadto ang tibuok mong lawas ngadto sa infierno.\n31 "Giingon usab, `Bisan kinsa nga mobulag sa iyang asawa, kinahanglan iyang hatagan siyag usa ka sulat-pamatuod sa pakigbulag.'\n32 Apan magaingon ako kaninyo nga bisan kinsa nga mobulag sa iyang asawa, gawas kon ang hinungdan mao ang pakighilawas, nagahimo kaniya nga mananapaw; ug ang mangasawa sa usa ka babayeng binulagan, nakapanapaw.\n33 ¶ "Usab nakadungog na kamo niini nga gikasulti ngadto sa mga tawo sa karaan, nga nagaingon, `Ayaw pagbinakak sa imong pagpanumpa, kondili kinahanglan tumanon mo ang imong gipanumpaan ngadto sa Ginoo.\n34 Apan magaingon ako kaninyo, Ayaw gayud kamo pagpanumpa, bisan pa kon tungod sa langit, kay kini mao ang trono sa Dios;\n35 bisan pa kon tungod sa yuta, kay kini mao ang tongtonganan sa iyang mga tiil; bisan pa kon tungod sa Jerusalem, kay kini mao ang siyudad sa dakung Hari.\n36 Ug ayaw pagpanumpa tungod sa imong ulo, kay ikaw dili arang makapaputi ni makapaitom sa bisan usa na lang ka lugas nga buhok niini.\n37 Apan ang inyong sulti himoa lamang nga `)0' o `Dili'; kay bisan unsa nga kapin na niini nagagikan sa dautan.\n38 ¶ "Kamo nakadungog na nga giingon, `Mata tungod sa mata ug ngipon tungod sa ngipon."\n39 Apan magaingon ako kaninyo. Ayaw ninyo pagsukli ang tawong dautan. Hinonoa, kon may mosagpa kanimo sa too mong aping, itahan mo kaniya ang pikas usab;\n40 ug kon may makigburoka kanimo ug moilog sa imong kamisola, ihatag pa usab kaniya ang imong kupo;\n41 ug kon may mopugos kanimo sa pagpauban aniyag usa ka milya, ubani siyag duha ka milya.\n42 Hatagi ang magpakilimos animo, ug ayaw balibari ang buot mohulam kanimo.\n43 ¶ "Kamo nakaduingog na nga giingon, `Higugmaa ang imong silingan\n44 Apan magaingon ako kaninyo, Higugmaa ninyo ang inyong mga kaaway ug pag-ampo kamo alang sa mga magalutos kaninyo,\n45 aron mahimo kamong mga anak sa inyong Amahan nga anaa sa langit; kay siya nagapasubang sa iyang Adlaw sa ibabaw sa mga dautan ug sa ibabaw sa mga maayo, ug nagpadalag ulan ngadto sa mga matarung ug sa mga dili matarung.\n46 Kay kon mao ray inyong higugmaon ang mga nahigugma kaninyo, unsa may balus nga madawat ninyo? Dili ba ang mga maniningil sa buhis nagabuhat man sa ingon?\n47 Ug kon mao ray inyong yukboan ang inyong mga kaigsoonan, unsa may inyiong nahimo nga labaw pa kay sa uban? Dili ba ang mga Gentil nagabuhat man sa ingon?\n48 Busa, kamo kinahanglan magmahingpit ingon nga hingpit ang inyong Amahan nga langitnon. CAPITLO 6 1 ¶ "Kinahanglan magmatngon kamo nga ang inyong maayong buhat dili ninyo himoon sa atubangan sa mga tawo aron lamang sa pagpasundayag niini ngadto kanila, kay sa ingon niana wala kamoy balus gikan sa inyong Amahan nga anaa sa langit.\n2 "Busa, sa magahatag kag limos, ayaw pagpatingog ug trumpeta sa atubangan mo, ingon sa ginahimo sa mga maut sa sulod sa mga sinagoga ug diha sa kadalanan, aron sila pagdayegon sa mga tawo. Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga sila nakadawat na sa ilang balus.\n3 Apan ikaw, sa magahatag kag limos, ayaw pahibaloa ang kamot mong wala sa gibuhat sa kamot mong too,\n4 aron matago ang imong limos; ug ang imong Amahan nga nagatan-aw sa tago magabalus kanimo.\n5 ¶ "Ug sa magaampo kamo, ayaw kamo panig-ingon sa mga maut; kay sila, aron makita sila sa mga tawo, mahigugma sa pag-ampo nga magatindog sa sulod sa mga sinagoga ug diha sa mga likoanan sa kadalanan. Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga sila nakadawat na sa ilang balus.\n6 Apan ikaw, sa magaampo ka, sumulod ka sa imong lawak ug takpi ang pultahan ug mag-ampo ka sa imong Amahan nga anaa sa tago; ug ang imong Amahan nga nagatan-aw sa tago magabalus kanimo.\n7 "Ug sa inyong pag-ampo, ayaw kamo pagyamyam sa mga pamulongpulong nga walay kapuslanan, ingon sa ginahimo sa mga Gentil; kay maoy ilang pagdahum nga pagadunggon gayud sila tungod sa ilang daghang sulti.\n8 Ayaw kamo panig-ingon kanila, kay ang inyong Amahan nasayud na sa inyong mga gikinahanglan bisan gani sa wala pa kamo makapangayo kaniya.\n9 ¶ Busa pag-ampo kamo sa ingon niini nga paagi: Amahan namo nga anaa sa langit, pagabalaanon unta ang imong ngalan.\n10 Paanhia ang imong gingharian, pagabuhaton unta ang imong kabubut-on, dinhi sa yuta maingon sa langit.\n11 Hatagi kami karon sa pagkaon namo sa matag-adlaw;\n12 ug pasayloa kami sa among mga utang, maingon nga kami usab nakapasaylo, man sa mga nakautang kanamo;\n13 ug ayaw kami itugyan sa panulay. kondili luwasa kami gikan sa dautan. Kay imo ang gingharian, ug ang gahum, ug ang himaya, hangtud sa kahangturan. Amen.\n14 Kay kon mopasaylo kamo sa mga tawo sa ilang mga paglapas, pasayloon usab kamo sa inyong langitnong Amahan;\n15 apan kon dili man kamo mopasaylo sa mga tawo sa ilang mga paglapas, ang inyong Amahan dili usab mopasaylo sa inyong mga paglapas.\n16 ¶ "Ug sa magapuasa kamo, ayaw kamo pagpadayag nga masulob-on, ingon sa mga maut, kay sila magapadautdaut sa ilang mga nawong aron lang makita sa mga tawo nga sila nanagpuasa. Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga sila nakadawat na sa ilang balus.\n17 Apan ikaw, sa magapuasa ka, kina-hanglan manghiso ka hinoon sa imong ulo ug manghilam-os ka sa imong nawong,\n18 aron ang imong pagpuasa dili makita sa mga tawo kondili sa imong Amahan nga anaa sa tago; ug ang imong Amahan nga nagatan-aw sa tago magabalus kanimo.\n19 ¶ "Ayaw kamo pagtigum ug mga bahandi alang kaninyo dinhi sa yuta diin ang tangkob ug ang taya nagakutkot, ug diin ang mga kawatan nagapanakasaka ug nagapangawat;\n20 hinonoa pagtigum kamog mga bahandi alang kaninyo didto sa langit diin walay tangkob ni taya nga magakutkot ug diin walay mga kawatan nga magapanakasaka ug magapangawat.\n21 Kay hain gani ang imong bahandi, atua usab didto ang imong kasingkasing.\n22 "Ang mata mao ang suga sa lawas. Busa, kon maayo ra ang imong mata, ang tibuok mong lawas mapuno sa kahayag;\n23 apan kon masakiton ang imong mata, ang tibuok mong lawas mapuno sa kangitngit. Busa, kon ang kahayag sa sulod nimo mao na ang kangitngit, pagkadaku gayud sa maong kangitngit!\n24 "Walay bisan kinsa nga arang makaalagad ug duha ka agalon; kay mahitabo man nga dumtan niya ang usa, ug higugmaon niya ang ikaduha; o dapigan niya ang usa, ug tamayon niya ang ikaduha. Dili kamo makaalagad sa Dios ug sa mga bahandi.\n25 ¶ "Busa, ingnon ko kamo, ayaw na kamo pagkabalaka bahin sa inyong kinabuhi, kon unsay inyong kan-on, o unsay inyong imnon; o bahin sa inyong lawas, kon unsay inyong ibisti. Dili ba ang kinabuhi labaw pa man kay sa kalan-on, ug ang lawas labaw pa kay sa bisti?\n26 Tan-awa ninyo ang mga langgam sa kalangitan; wala sila magpugas ni mag-ani ni maghipos ngadto sa mga dapa; apan ginapakaon sila sa inyong langit-nong Amahan. Dili ba labaw pa man kamog bili kay kanila?\n27 Ug kinsa man kaninyoy makadugang ug usa ka takna sa gitas-on sa iyang kinabuhi pinaagi sa pagkabalaka?\n28 Ug nganong mabalaka man kamo bahin sa bisti? Palandunga ninyo ang mga lirio sa kaumahan, giunsa nila sa pagtubo; wala sila magbudlay ni magkalinyas;\n29 apan, suginlan ko kamo, nga bisan pa si Salomon sa tibuok niyang katahuman wala gani makabisti maingon sa usa kanila.\n30 Ug kon sa ingon gibistihan sa Dios ang mga tanum sa kaumahan, nga karon buhi pa apan ugma igasalibay na ngadto sa hudno, dili ba kamo labaw pa nga iyang pagabistihan, O mga tawo nga diyutayg pagsalig?\n31 Busa, ayaw na kamo pagkabalaka nga manag-ingon, `Unsa may among kan-on? o `Unsa may among imnon? O `Unsa may among ibisti?'\n32 Kay ang mga Gentil nagapangita niining tanang mga butanga; ug ang inyong langitnong Amahan nasayud nga kamo nagakinahanglan niining tanan.\n33 Apan maoy unaha ninyo pagpangita ang gingharian ug ang pagkamatarung gikan sa Dios, ug unya kining tanang mga butanga igadugang ra kaninyo.\n34 "Busa, ayaw na kamo pagkabalaka tungod sa ugma, kay ang ugma may kabalaka tungod sa iyang kaugalingon. Igo na alang sa adlaw ang iyang kaugalingong kalibog. CAPITLO 7 1 ¶ "Ayaw kamo pagpanghukom sa uban aron dili kamo pagahukman.\n2 Kay ang hukom nga inyong ipakanaug, mao usab ang igahukom kaninyo; ug ang takus nga inyong ipanghatag, mao usab ang takus nga inyong pagadawaton.\n3 Nganong tan-awon mo man ang puling nga anaa sa mata sa imong igsoon, ug wala hinoon nimo tagda ang troso nga anaa sa kaugalingon mong mata?\n4 Ug unsaon man nimo pagpakaingon sa imong igsoon, `Ambi, kuhiton ko kanang puling gikan sa imong mata,' nga anaa may troso diha sa kaugalingon mong mata?\n5 Maut! Kuhaa una ang troso gikan sa kaugalingon mong mata, ug unya makakita ka na pag-ayo sa pagkuhit sa puling gikan sa mata sa imong igsoon.\n6 "Ayaw ihatag sa mga iro ang butang balaan; ug ayaw iitsa ang inyong mga mutya ngadto sa mga baboy, kay tingali unyag ila kining yatakyatakan, ug sa pagsumbalik kaninyo ila kamong hanggaton.\n7 ¶ "Pangayo, ug kamo pagahatagan; pangita, ug kamo makakaplag; pagtuktok, ug kamo pagaablihan.\n8 Kay ang tanan nga magapangayo makadawat; ug ang magapangita makakaplag; ug ang magatuktok pagaablihan.\n9 Kinsa bang tawhana diha kaninyo nga kon ang iyang anak mangayog tinapay, hatagan hinoon niyag bato?\n10 Ug kon kini mangayog isda, hatagan hinoon niyag bitin?\n11 Busa, kon kamo, bisan sa inyong pagkadautan, mahibalo man ganing mohatag ug mga maayong gasa ngadto sa inyong mga anak, unsa pa gayud ka labaw pa sa inyong Amahan nga anaa sa langit nga mohatag ug mga maayong butang ngadto sa mga nagapangayo kaniya?\n12 ¶ Tungod niini, buhati ang mga tawo sa bisan unsay buot ninyo nga ilang pagabuhaton kaninyo; kay mao kini ang kasugoan ug ang mga profeta.\n13 "Sumulod kamo agi sa pultahan nga masigpit; kay daku ang pultahan ug sangkad ang dalan nga padulong sa kapildihan, ug daghan ang nagasulod agi niini.\n15 ¶ "Kinahanglan magbantay kamo sa mga mini nga profeta nga moanha kaninyo nga managsapot sa pagka-karnero apan diay sa sulod nila sila mga lobo nga manonukob.\n16 Maila ninyo sila pinaagi sa ilang mga bunga. Pagapopuon ba ang parras gikan sa mga kasampinitan, o ang mga igos gikan sa kadyapaan?\n17 Sa ingon niana, ang matag-usa ka maayong kahoy magabungag mga maayong bunga, apan ang walay pulos nga kahoy magabungag mga bungang walay pulos.\n18 Ang maayong kahoy dili makabungag mga bungang walay pulos, ug usab ang kahoyng walay pulos dili makabungag mga maayong bunga.\n19 Ang matag-usa ka kahoy nga wala magabungag mga maayong bunga pagaputlon ug igasalibay ngadto sa kalayo.\n20 Sa ingon niana, maila ninyo sila pinaagi sa ilang mga bunga.\n21 ¶ "Dili ang tanang magaingon kanako, `Ginoo, Ginoo,' makasulod sa gingharian sa langit, kondili ang nagatuman sa kabubut-on sa akong Amahan nga anaa sa langit.\n22 Daghan unya ang magaingon kanako niadtong adlawa, `Ginoo, Ginoo, dili ba nanaghimo man kamig mga profesiya tungod sa imong ngalan, ug nanagpagula sa mga yawa tungod sa imong ngalan, ug nakahimo sa daghang mga milagro tungod sa imong ngalan?'\n23 Ug unya magaingon ako kanila, `Wala ko gayud kamo igkaila; pahawa kanako, kamong mga mamumuhat ug dautan.\n24 "Busa, bisan kinsa nga magapatalinghug niining akong mga pulong ug magatuman niini, mahisama siya sa usa ka tawong but-an nga nagtukod sa iyang balay ibabaw sa bato;\n25 ug unya mibundak ang ulan, ug mibul-og ang mga baha, ug mihuros ang mga hangin ug mihapak niadtong balaya, apan kadto wala mapukan kay natukod man ibabaw sa bato.\n26 Apan bisan kinsa nga magapatalinghug niining akong mga pulong ug dili magatuman niini, mahisama siya sa usa ka tawong boang-boang nga nagtukod sa iyang balay ibabaw sa balas;\n27 ug unya mibundak ang ulan, ug mibul-og ang mga baha, ug mihuros ang mga hangin ug mihapak niadtong balaya, ug kadto napukan; ug daku gayud ang iyang pagkapukan."\n28 Ug sa nakatapus na si Jesus sa pagpamulong niining mga sultiha, ang mga panon sa katawhan nanghibulong sa iyang pagpanudlo,\n29 kay kanila nagpanudlo man siya ingon nga may kagahum, ug dili sama sa ilang mga escriba. CAPITLO 8 1 ¶ Ug sa nahilugsong na si Jesus gikan sa bukid, minunot kaniya ang dagkung mga panon sa katawhan.\n2 Ug tan-awa, usa ka sanlahon miduol kaniya, ug sa iyang atubangan miluhod nga nag-ingon, "Ginoo, kon buot mo, makahinlo ikaw kanako."\n3 Ug mituyhad si Jesus sa kamot, ug siya gitapin-an niya nga nag-ingon, "Buot ako; magmahinlo ka." Ug dihadiha nahinloan siya sa iyang sanla.\n4 Ug si Jesus miingon kaniya, "Bantayi baya nga walay bisan kinsa nga imong suginlan; hinoon umadto ka ug magpakita ka sa sacerdote, ug himoa ang halad nga gisugo ni Moises, ingon nga pagpamatuod ngadto sa katawhan."\n5 ¶ Ug sa pag-abut ni Jesus sa Capernaum, gitagbo siya sa usa ka kapitan, ug kaniya nangamuyo kini\n6 nga nag-ingon, "Ginoo, sa balay atua ang akong binatonan nga giparalisis, nagahigda nga nagaantus sa hilabihan gayud."\n7 Si Jesus miingon kaniya, "Adtoon ko ug ayohon ko siya."\n8 Apan kaniya mitubag ang kapitan nga nag-ingon, "Ginoo, dili ako takus sa pagpasilong kanimo ilalum sa akong atop; apan isulti mo lamang ang pulong, ug mamaayo ang akong binatonan.\n9 Kay ako maoy usa ka tawo nga ilalum sa pagbuot sa uban, ug ako may mga sundalo nga ilalum sa akong pagmando; ug sa moingon ako sa usa, `Umadto ka,' siya moadto; ug sa lain, `Umari ka,' siya moduol; ug sa akong ulipon, `Buhata kini,' siya mobuhat niini."\n10 Ug sa pagkadungog ni Jesus kaniya, siya nahibulong ug miingon kanila nga nanagpanguyog kaniya, "Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga bisan sa Israel wala pa akoy nakitang pagsalig nga sama niini.\n11 ug sultihan ko kamo, nga daghan unya ang mangabut gikan sa sidlakan ug sa kasadpan ug manglingkod tambong sa kan-anan uban kang Abraham, Isaac, ug Jacob diha sa gingharian sa langit,\n12 apan ang mga anak sa gingharian pagaabugon ngadto sa labawng kangitngitan sa gowa; didto ang mga tawo managpanghilak ug managkagot sa ilang mga ngipon."\n13 Ug si Jesus miingon sa kapitan, "Lumakaw ka; pagabuhaton alang kanimo sumala sa imong pagsalig." Ug niadtong tungora naayo ang binatonan.\n14 ¶ Ug sa pagsulod ni Jesus sa balay ni Pedro, nakita niya ang babayeng ugangan ni Pedro, nga naghigda nga gihilantan;\n15 ug gihikap niya ang kamot niini, ug siya gihuwasan sa hilanat ug mibangon ug mialagad kaniya.\n16 Ug sa pagkasawomsom na, ilang gipanagdala ngadto kaniya ang daghang mga giyawaan; ug pinaagi sa pusa ka pulong iyang gipagula ang mga espiritu gikan kanila, ug iyang giayo ang tanang mga masakiton.\n17 Kini tuman sa gisulti pinaagi sa profeta nga si Isaias, nga nag-ingon, "Gikuha niya ang atong mga kaluyahon ug gipas-an niya ang atong mga sakit."\n18 ¶ Ug sa pagkakita ni Jesus sa mga dagkung panon sa katawhan nga nanaglibut kaniya, siya miagda sa pagpanabok ngadto sa usang daplin.\n19 Ug dihay usa ka escriba nga miduol ug miingon kaniya, "Magtutudlo, mosunod ako kanimo bisan asa ikaw moadto."\n20 Kaniya si Jesus mitubag nga nag-ingon, "Ang mga milo adunay kalobluban, ug ang mga langgam sa kalangitan adunay kabatugan; apan ang Anak sa Tawo walay dapit nga kapahulayan sa iyang ulo."\n21 Ug may lain pa sa iyang mga tinun-an nga miingon kaniya, "Ginoo, tugoti una ako sa pag-adto ug paglubong sa akong amahan."\n22 Apan si Jesus miingon kaniya, "Sumunod ka kanako, ug pasagdi ang mga patay nga maoy magalubong sa ilang kaugalingong mga minatay."\n23 ¶ Ug sa paghisakay niya sa sakayan, ang iyang mga tinun-an misunod kaniya.\n24 Ug tan-awa, miabut sa lanaw ang usa ka makusog nga unos, nga tungod niana ang sakayan natabontabonan sa mga balud; apan siya nagkatulog.\n25 Ug ilang giduol siya ug gipukaw nila nga nanag-ingon, "Ginoo, tabang; mangamatay na kita."\n26 Siya miingon kanila, "Nganong nalisang man kamo, O mga tawong diyutayg pagsalig?" Ug mibangon siya ug iyang gibadlong ang mga hangin ug ang lanaw; ug miabut ang dakung kalinaw.\n27 Ug ang mga tawo nanghibulong, nanag-ingon, "Unsa ba diay kining pagkatawhana, nga bisan pa ang mga hangin ug ang lanaw mopatoo man kaniya?"\n28 ¶ Ug sa pag-abut niya sa pikas nga daplin, dapit sa yuta sa mga Gadaranhon, gisugat siya sa duha ka mga giyawaan nga nanggula gikan sa mga lubong, ug labihan sila sa kabangis nga tungod niana walay bisan kinsa nga makaagi niadtong dalana.\n29 Ug tan-awa, misinggit sila nga nanag-ingon, "O Anak sa Dios, unsay imong labut kanamo? Mianhi ba ikaw dinhi aron sa pagsakit kanamo sa dili pa ang panahon?"\n30 Ug sa usa ka gilay-on gikan kanila, didtoy usa ka panon sa daghang mga baboy nga nanag-ungad.\n31 Ug kaniya mipakiluoy ang mga yawa nga nanag-ingon, "Kon imo man kaming pagulaon, pasudla hinoon kami sa mga baboy nianang panon."\n32 Ug siya miingon kanila, "Pangadto kamo." Busa nanggula sila ug miadto ug misulod sa mga baboy; ug tan-awa, ang tibuok panon sa mga baboy mihaguros pagdulhog sa pangpang ngadto sa lanaw, ug sila nangalumos sa tubig.\n33 Ug nanalagan ang mga magbalantay sa mga baboy, ug sa pagabut nila sa lungsod ilang gisugilon ang tanan lakip ang nahitabo sa mga giyawaan.\n34 Ug tan-awa, ang tibuok lungsod miadto sa pagsugat kang Jesus; ug sa ilang pagkakita kaniya, gihangyo nila siya sa pagpahawa sa ilang kayutaan. CAPITLO 9 1 ¶ Ug sa nakasakay si Jesus sa sakayan, siya mitabok ug miabut sa iyang kaugalingong lungsod.\n2 Ug tan-awa, ilang gidala kaniya ang usa ka paralitico nga naghay-ad sa duyan. Ug sa pagkakita ni Jesus sa ilang pagsalig, siya miingon sa paralitico, "Anak, salig; ang imong mga sala gipasaylo na."\n3 Ug tan-awa, dihay mga escriba nga nanag-ingon sa ilang kaugalingon, "Nagapasipala kining tawhana."\n4 Apan sa nasayran ni Jesus ang ilang mga hunahuna, siya miingon kanila, "Nganong nagahunahuna man kamog dautan diha sa inyong mga kasingkasing?\n5 Kay hain bay labi pang masayon, ang pag-ingon ba, `Ang imong mga sala gipasaylo na,' o ang pag-ingon ba, `Bumangon ka ug paglakaw'?\n6 Apan aron mahibalo kamo nga ang Anak sa Tawo may kagahum diay dinhi sa yuta sa pagpasaylog mga sala" -niini miingon siya sa paralitico--"Bangon, dad-a ang imong gihigdaan ug pumauli ka."\n7 Ug siya mibangon ug mipauli sa iyang balay.\n8 Sa pagkakita niini sa mga panon sa katawhan, sila nangahadlok ug nanagdayeg sa Dios nga nakahatag sa maong kagahum ngadto sa mga tawo.\n9 ¶ Ug sa naglakaw si Jesus gikan didto, nakita niya ang usa ka tawo nga ginganlan si Mateo nga naglingkod sa buhisanan; ug siya miingon kaniya, "Sumunod ka kanako." Ug siya mitindog ug mikuyog kaniya.\n10 Ug sa naglingkod si Jesus tambong sa kan-anan sa balay niini, tan-awa, nangabut ang daghang mga maniningil sa buhis ug mga makasasala, ug nang-lingkod sila uban kang Jesus ug sa iyang mga tinun-an.\n11 Ug ang mga Fariseo, sa pagkakita nila niini, miingon sa iyang mga tinun-an, "Nganong mokaon man ang inyong Magtutudlo kauban sa mga maniningil sa buhis ug sa mga makasasala?"\n12 Apan sa pagkadungog ni Jesus niini, siya miingon, "Ang mga maayo rag lawas wala magkinahanglan ug mananambal, kondili ang mga masakiton.\n13 Lumakaw kamo ug tun-i ninyo ang kahulogan niini, `Maoy kahimut-an ko ang pagkaluoy, dili ang paghalad.' Kay ako mianhi dili sa pagtawag sa mga matarung, kondili sa mga makasasala."\n14 ¶ Ug kang Jesus ang mga tinun-an ni Juan miduol nga nanag-ingon, "Ngano ba nga kami ug ang mga Fariseo magapuasa man, apan ang imong mga tinun-an wala man magpuasa?"\n15 Ug si Jesus miingon kanila, "Makahimo ba sa pagkasubo ang mga dinapit sa kasal samtang ang nabana anaa pa uban kanila? Apan moabut ra nga mga adlaw nga ang nabana kuhaon na gikan kanila, ug unya magapuasa na sila.\n16 Walay tawo nga magatapak ug bag-ong panapton diha sa daan nga sinina, kay ang igatapak mabitas ra gikan sa sinina, ug unya mahimo na hinoon ang labi pa ka dakung gisi.\n17 Usab, ang bag-ong bino wala igasulod sa mga daang sudlanan nga panit; kay kon mao pa, ang mga sudlanan mobusisi, ang bino mobuhagay, ug ang mga sudlanan madaut; apan ang bag-ong bino anha igasulod sa mga bag-ong sudlanan nga panit, busa ang duroha motunhay."\n18 ¶ Samtang nagsulti siya niini ngadto kanila, tan-awa, miabut ang usa ka punoan, ug sa iyang atubangan miluhod siya nga nag-ingon, "Ang akong anak nga babae karon pa gayud mamatay; apan adtoa ug itapion ang imong kamot diha kaniya, ug mabuhi siya."\n19 Ug si Jesus mitindog ug mikuyog kaniya uban ang iyang mga tinun-an.\n20 Ug tan-awa, usa ka babaye nga nag-antus sa talinugo sulod na sa napulog-duha ka tuig, miadto sa iyang luyo ug mihikap sa borlas sa iyang kupo;\n21 kay siya nag-ingon sa iyang kaugalingon, "Kon makahikap lang ako sa iyang sapot, mamaayo gayud ako."\n22 Ug si Jesus miliso, ug sa iyang pagkakita kaniya, miingon, "Pagkalipay, anak; ang imong pagsalig nakapaayo kanimo." Ug ang babaye naayo dihadiha.\n23 Ug sa pag-abut ni Jesus sa balay sa punoan, ug nakita niya ang mga magtutokar sa plawta ug ang pundok sa mga tawo nga nanagkaguliyang,\n24 siya miingon, "Pahawa kamo, kay ang dalagita wala mamatay kondili nagakatulog." Ug ilang gipanagkataw-an siya.\n25 Apan sa gikapagula na ang mga tawo, siya misulod ug ang dalagita iyang gigunitan diha sa kamot, ug kini mibangon.\n26 Ug ang balita mahitungod niini mikaylap sa tibuok kayutaan niadtong dapita.\n27 ¶ Ug sa naglakaw si Jesus gikan didto; dihay misunod kaniya nga duha ka buta nga nanagsinggit nga nag-ingon, "Kaloy-i intawon kami, O Anak ni David."\n28 Ug sa paghisulod niya sa balay, ang mga buta miduol kaniya; ug kanila nangutana si Jesus nga nag-ingon, "Nagatoo ba kamo nga makahimo ako niini?" Ug sila mitubag nga nanag-ingon, "Oo, Ginoo."\n29 Ug ang ilang mga mata gihikap niya nga nag-ingon, "Sumala sa inyong pagsalig mao ang mahimo lang kaninyo."\n30 Ug nabuka ang ilang mga mata. Ug kanila si Jesus mitugon sa hugot gayud nga nag-ingon, "Magmatngon kamo nga walay bisan kinsa nga mahibalo niini."\n31 Apan nanglakaw sila ug ang iyang kabantug gisangyaw nila sa tanang dapit niadtong yutaa.\n32 Ug sa nakalakaw na sila, tan-awa, gidala kaniya ang usa ka tawong amang nga giyawaan.\n33 Ug sa gikapagula na ang yawa, ang amang nakasulti; ug ang mga tawo nahibulong nga nanag-ingon, "Sukad masukad, wala pay nakita sa Israel nga sama niini."\n34 Apan ang mga Fariseo nanag-ingon, "Kini siya nagapagula sa mga yawa pinaagi sa punoan sa mga yawa."\n35 ¶ Ug ang tanang mga lungsod ug mga balangay gisuroy ni Jesus nga nagpanudlo sulod sa ilang mga sinagoga ug nagwali sa Maayong Balita mahitungod sa gingharian, ug nag-ayo sa tanang mga sakit ug kaluyahon.\n36 Ug sa pagkakita niya sa panon sa katawhan, naluoy siya kanila, kay sila nangalibog ug nanagsubo sama sa mga karnero nga walay magbalantay.\n37 Unya miingon siya sa iyang mga tinun-an, "Daghan unta ang anihon, apan diyutay ra ang mga mamumoo;\n38 busa pangamuyo kamo sa Ginoo sa anihon nga makapadala unta siyag mga mamumoo ngadto sa iyang anihon." CAPITLO 10 1 ¶ Ug ang iyang napulog-duha ka mga tinun-an iyang gitawag ngadto kaniya, ug iyang gihatagan silag kagahum batok sa mga mahugawng espiritu, aron sa pagpagula niini, ug sa pag-ayo sa tanang mga sakit ug sa tanang kaluyahon.\n2 Ang mga ngalan sa napulog-duha ka mga apostoles mao kini: nahauna, si Simon nga ginganlan si Pedro, ug si Andres nga igsoon ni Simon; si Santiago nga anak ni Zebedeo, ug si Juan nga igsoon niya ni Santiago;\n3 si Felipe ug si Bartolome; si Tomas ug si Mateo nga maniningil sa buhis; si Santiago nga anak ni Alfeo, ug si Tadeo;\n4 si Simon nga Kananeyo, ug si Judas Iscariote, nga mao ang nagbudhi kang Jesus.\n5 ¶ Ug kining Napulog-Duha gipalakaw ni Jesus tapus matugon sila niya nga nag-ingon, "Pangadto kamo dili sa agianan sa mga Gentil, ug sumulod kamo dili sa kalungsuran sa mga Samarianhon,\n6 kondili pangadto hinoon kamo sa mga nangawalang karnero sa banay ni Israel.\n7 Ug samtang magapanglakaw kamo, pagwali kamo nga magaingon, `Ang gingharian sa langit haduol na.'\n8 Ayoha ninyo ang mga masakiton, banhawa ninyo ang mga patay, hinloi ninyo ang mga sanlahon, pagulaa ninyo ang mga yawa. Nakadawat kamo nga walay bayad, busa panghatag kamo nga walay bayad.\n9 Ayaw kamo pagbalon ug bulawan, o salapi, o tumbaga diha sa inyong mga bulsa sa bakus,\n10 o puyo alang sa inyong panaw, o duha ka kamisola, o mga sapin, o sungkod; kay ang mamumoo takus sa iyang pagakan-on.\n11 Ug sa bisan unsang lungsod o balangay nga inyong adtoan, susiha didto kon kinsa ang inyong kaangayan, ug pomuyo kamo sa iyang balay hangtud sa inyong pagpamahawa.\n12 Ug inigsaka ninyo sa balay, humatag kamog katahuran.\n13 Kon ang balay takus man niini, nan, ipaabut diha ang inyong kalinaw; ug kon dili man takus, nan, ipabalik diha kaninyo ang inyong kalinaw.\n14 Ug kon kamo dili man pagadawaton ni bisan kinsa, ug dili patalinghugan ang inyong mga pulong, itaktak ninyo ang mga abog gikan sa inyong mga tiil inigpahawa ninyo sa maong balay o lungsod.\n15 Sa pagkatinuod, maga-ingon ako kaninyo, nga sa adlaw sa hukom maarang-arang pa unya alang sa yuta sa Sodoma ug sa Gomorra kay sa maong lungsod.\n16 ¶ "Tan-awa, paadtoon ko kamo nga daw mga karnero sa taliwala sa mga lobo; busa magmasinabuton kamo ingon sa mga bitin ug magmalumo kamo ingon sa mga salampati.\n17 Kinahanglan magbantay kamo sa mga tawo; kay kamo igatugyan nila ngadto sa mga hukmanan, ug kamo ilang pagahampakon sa sulod sa ilang mga sinagoga,\n18 ug tungod kanako kamo pagataralon ngadto sa atubangan sa mga punoan ug sa mga hari, aron makapanghimatuod kamo ngadto kanila ug sa mga Gentil.\n19 Ug sa diha nga igatugyan na kamo nila, ayaw kamo pagkalibog kon unsaon ninyo pagsulti o unsay inyong igasulti, kay ang inyong igasulti igahatag ra kaninyo niadtong taknaa;\n20 kay dili man kamo mao ang magasulti, kondili ang Espiritu sa inyong Amahan mao ang magasulti pinaagi kaninyo.\n21 Ang igsoon magatugyan sa iyang igsoon ngadto sa kamatayon; ug ang amahan magatugyan sa iyang anak; ug ang mga anak mosupil batok sa ilang mga ginikanan ug magapapatay kanila;\n22 ug pagadumtan kamo sa tanang tawo tungod sa akong ngalan. Apan ang molahutay hangtud sa katapusan mamaluwas.\n23 Ug sa diha nga lutoson kamo nila sa usa ka lungsod, pangagiw kamo ngadto sa sunod nga lungsod; kay sa pagkatinuod magaingon ako kaninyo, nga dili pa gani mahurot ninyog libut ang tanang kalungsuran sa Israel, ang Anak sa Tawo mahiabut na.\n24 "Ang tinun-an dili labaw sa iyang magtutudlo, ug ang ulipon dili labaw sa iyang agalon.\n25 Igo na alang sa tinun-an nga mahisama siya sa iyang magtutudlo, ug sa ulipon nga mahisama siya sa iyang agalon. Kon ang pangulo sa panimalay ilang ginganlan ug Beelzebu, unsa ka labi pang mangil-ad sa ilang ihingalan sa mga sakop sa iyang panimalay!\n26 "Busa, ayaw kamo pagkahadlok kanila; kay walay tinabonan nga dili pagaukban, o tinagoan nga dili mahibaloan.\n27 Ang gipamulong ko kaninyo sa ngitngit, isulti ninyo kini sa hayag; ug ang inyong nadungog nga gihonghong kaninyo, imantala ninyo kini diha sa ibabaw sa mga atop.\n28 Ug ayaw ninyo pagkahadloki sila nga magapatay sa lawas apan dili arang makapatay sa kalag; mao hinooy kahadloki ninyo ang arang makalaglag sa kalag ug lawas didto sa infierno.\n29 Dili ba ang gagmayng mga langgam ginabaligya man lamang sa tagurha kabuok usa ka daku? Ngani walay bisan usa kanila nga mahulog sa yuta nga dili mahibaloan sa inyong Amahan.\n30 Bisan pa gani ang mga buhok sa inyong ulo naihap ang tanan.\n31 Busa, ayaw kamo pagkahadlok; kamo labaw pag bili kay sa daghang mga langgam.\n32 Busa, bisan kinsa kadtong moila kanako sa atubangan sa mga tawo, ilhon ko usab siya sa atubangan sa akong Amahan nga anaa sa langit;\n33 apan bisan kinsa kadtong dili moila kanako sa atubangan sa mga tawo, dili ko usab siya ilhon sa atubangan sa akong Amahan nga anaa sa langit.\n34 "Ayaw kamo pagdahum nga mianhi ako sa pagdalag pagdinaitay dinhi sa yuta; wala ako moanhi sa pagdalag pagdinaitay, kondili espada hinoon.\n35 Kay mianhi ako sa pagpahimutang sa tawo aron makigbingkil siya batok sa iyang amahan, ug sa anak nga babaye batok sa iyang inahan, ug sa binalaye batok sa iyang ugangang babaye;\n36 ug ang mga kaaway sa tawo anaa ra sa sulod sa iyang kaugalingong panimalay.\n37 Ang mahigugma sa iyang amahan o inahan labaw pa kanako, dili takus kanako; ug ang mahigugma sa iyang anak nga lalaki o anak nga babaye labaw pa kanako, dili takus kanako;\n38 ug ang wala magpas-an sa iyang krus ug wala lmagsunod kanako, dili takus kanako.\n39 Ang makakaplag sa iyang kinabuhi kawagtangan himoon niini; apan ang magawagtang sa iyang kinabuhi tungod kanako, makakaplag ra niini.\n40 "Ang magadawat kaninyo magadawat kanako, ug ang magadawat kanako magadawat sa nagpadala kanako.\n41 Ang magadawat sa profeta tungkod kay kini usa ka profeta, magadawat siya sa balus nga alang sa profeta; ug ang magadawat sa tawong matarung tungod kay kini usa ka tawong matarung, magadawat sa balus nga alang sa tawong matarung.\n42 Ug bisan kinsa nga magahatag ug bisan usa na lang ka kabo nga bugnawng tubig aron ipainom sa usa niining mga gagmay tungod kay kini usa ka tinun-an, sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, dili gayud siya kawad-an sa iyang balus." CAPITLO 11 1 ¶ Ug sa nakatapus na si Jesus paghatag ug mga tugon ngadto sa iyang napulog-duha ka mga tinun-an, siya milakaw gikan didto aron sa pagpanudlo ug pagwali sa mga lungsod nila.\n2 Ug sa pagkadungog ni Juan didto sa bilanggoan mahitungod sa mga nabuhat ni Cristo, iyang gipaadtoan siyag mga tinun-an niya aron sa pagpangutana\n3 nga nanag-ingon kaniya, "Ikaw ba kadtong monahi, o magapaabut pa ba kamig lain?"\n4 Kanila mitubag si Jesus nga nag-ingon, "Adtoa ug suginli ninyo si Juan sa mga butang nga inyong nadungog ug nakita:\n5 ang mga buta makakita na, ug ang mga bakul makalakaw na, ug ang mga sanlahon nangahinlo, ug ang mga bungol makabati na, ug ang mga patay gipamanhaw, ug ang mga kabus gikawalihan sa maayong balita.\n6 Ug bulahan ang tawo nga dili makakaplag dinhi kanako sa kahigayonan nga makapasibug kaniya gikan kanako."\n7 ¶ Ug sa paglakaw na nila, si Jesus misugod sa pagsulti ngadto sa mga panon sa katawhan mahitungod kang Juan. Siya miingon kanila: "Unsa bay inyong giadto aron tan-awon didto sa mga awaaw? Ang usa ba ka bagakay nga ginakusokuso sa hangin?\n8 Nan, nganong miadto man kamo didto? Aron ba sa pagtan-aw sa usa ka tawo nga nagsul-ob ug luho nga mga bisti? Tan-awa, ang managsul-ob ug luho nga mga bisti anaa sa mga balay sa mga hari.\n9 Apan ngano lagi nga miadto man kamo? Aron ba pagtan-aw sa usa ka profeta? Oo, sultihan ko kamo, ug labaw pa gani sa profeta.\n10 Kay kini siya mao man ang gihisgutan sa nahisulat nga nagaingon: `Tan-awa, igapadala ko ang akong magsasangyaw nga magauna kanimo; siya mao ang magaandam sa imong dalan sa atubangan mo.'\n11 Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga sa mga gianak ug babaye, wala pay nahitungha nga molabaw pa ka daku kay kang Juan nga Bautista; ngani, ang labing gamay diha sa gingharian sa langit daku pa kay kaniya.\n12 Sukad sa mga adlaw ni Juan nga Bautista hangtud karon, ang gingharian sa langit nakaagum na sa mga paglugos, ug kini ginaagaw sa mga manglolugos pinaagig kusog.\n13 Kay ang tanang mga profeta ug ang kasugoan nanaghimog mga profesiya hangtud kang Juan;\n14 ug kon buot kamo motoo niini, siya mao si Elias nga magaanhi.\n15 Ang may mga dalunggan nga makadungog, kinahanglan magpatalinghug.\n16 ¶ "Apan sa unsa ko ba ikapanig-ingon kining kaliwatana? Kini sama sa mga bata nga managlingkod sa mga baligyaanan, ug managsinggit ngadto sa ilang mga kauban sa dula, manag-ingon,\n17 `Gitokahan bitaw namo kamog plawta, apan wala man kamo mosayaw; nagminatay kami, apan wala man kamo magtampoktampok sa inyong mga dughan.'\n18 Kay si Juan mianhi nga wala magkaon ni mag-inum; ngani, nanag-ingon sila, `Kana siya giyawaan!'\n19 Ang Anak sa Tawo mianhi nga nagakaon ug nagainum, apan sila nanag-ingon, `Tan-awa kana siya, usa ka tawong ulitan, palahubog, ug higala sa mga maniningil sa buhis ug sa mga makasasala!' Apan ang kaalam ginamatarung baya pinaagi sa mga binuhatan niini."\n20 Unya misugod siya sa pagsaway sa mga lungsod diin nangahimo ang kadaghanan sa iyang mga milagro, tungod kay kini sila wala man managhinulsol.\n21 Miingon siya, "Alaut ikaw, Corazin! Alaut ikaw, Betsaida! Kay kon ang mga milagro nga nangahimo diha kaninyo didto pa himoa sa Tiro ug sa Sidon, dugay ra unta silang nanaghinulsol nga managsul-ob ug sako, ug managlubog sa mga abo.\n22 Apan sultihan ko kamo, nga sa adlaw sa hukom, maarang-arang pa unya alang sa Tiro ug sa Sidon kay kaninyo.\n23 Ug ikaw Capernaum, igatuboy ka ba diay sa kalangitan? Igaunlod ka hinoon ngadto sa Hades. Kay kon ang mga milagro nga nangahimo diha kanimo didto pa himoa sa Sodoma, magalungtad pa unta kini hangtud niining mga adlawa karon.\n24 Apan ingnon ko kamo, nga sa adlaw sa hukom maarang-arang pa unya alang sa yuta sa Sodoma kay kanimo."\n25 ¶ Ug sa maong panahon si Jesus miingon, "Nagapasalamat ako kanimo, Amahan, Ginoo sa langit ug sa yuta, nga kining mga butanga gililong mo sa mga makinaadmanon ug sa mga masinabuton, ug gipadayag mo hinoon ngadto sa mga gagmayng bata;\n26 oo, Amahan, kay kana mao man ang imong maloluy-ong pagbuot.\n27 Ang tanang mga butang gitugyan kanako sa akong Amahan, ug walay nakaila sa Anak gawas sa Amahan, ug walay nakaila sa Amahan gawas sa Anak ug kaniya kang kinsa igakahimuot sa Anak ang pagpadayag sa Amahan.\n28 Umari kanako, kamong tanan nga nabudlay ug nabug-atan, ug papahulayon ko kamo.\n29 Isangon ninyo ang akong yugo diha kaninyo, ug pagtuon kamo gikan kanako; kay ako maaghop ug mapaubsanon sa kasing-kasing, ug makakaplag kamog pahulay alang sa inyong mga kalag.\n30 Kay masayon ang akong yugo, ug magaan ang akong luwan." CAPITLO 12 1 ¶ Niadtong panahona, si Jesus naglakaw agi sa kaumahan sa adlaw nga igpapahulay; ug ang iyang mga tinun-an gipanggutom, ug sila misugod sa pagpangutlog mga uhay ug nangaon.\n2 Apan ang mga Fariseo, sa pagkakita nila niini, miingon kaniya, "Tan-awa ra, ang imong mga tinun-an nagahimo sa dili matarung pagabuhaton sulod sa adlaw nga igpapahulay sumala sa kasugoan."\n3 Kanila mitubag siya nga nag-ingon, "Wala ba kamo makabasa mahitungod sa gibuhat ni David, sa diha nga gigutom siya ug ang iyang mga kauban:\n4 naunsa nga misulod man siya sa balay sa Dios ug mikaon sa mga tinapay nga binutang-sa-atubangan-sa-Dios, nga supak man unta sa kasugoan ang pagkaon niya niini ug sa iyang mga kauban, gawas sa mga sacerdote lamang?\n5 O wala ba ninyo hibasahi sa kasugoan nga sa adlaw nga igpapahulay ang mga sacerdote sulod sa templo nanaglapas man sa adlaw nga igpapahulay, apan nga wala sila niini pakasad-a?"\n6 Ingnon ko kamo, nga aniay usa karon dinhi nga labaw pa kay sa templo.\n7 Ug kon nakasabut pa unta kamo sa kahulogan niini, `Maoy kahimut-an ko ang pagkaluoy, dili ang paghalad, dili unta kamo managhukom sa pagdaut sa mga walay sala.\n8 Kay ang Anak sa Tawo agalon kang kinsa nailalum bisan pa ang adlaw nga igpapahulay."\n9 Ug sa nakalakaw na siya gikan didto, siya misulod sa ilang sinagoga.\n10 Ug tan-awa, didtoy usa ka lalaki nga may kamot nga nakuyos. Ug aron ilang ikasumbong si Jesus, siya gipangu-tana nila nga nanag-ingon, "Uyon ba sa kasugoan ang pagpang-ayog mga sakit sulod sa adlaw nga igpapahulay."\n11 Kanila mitubag siya nga nag-ingon, "Kinsa bang tawhana kaninyo nga kon siya may usa ka karnero ug kini mahulog sa gahong sa adlaw nga igpapahulay, dili niya gunitan kini aron bitaron paingon sa gawas.\n12 Pagkadaku pag bili sa tawo kay sa usa ka buok nga karnero! Busa, uyon sa kasugoan ang pagbuhat ug maayo sa adlaw nga igpapahulay."\n13 Ug si Jesus miingon sa tawo, "Ituy-od ang imong kamot." Ug gituy-od niya ang iyang kamot ug hingulian kini, naayo ingon sa usa.\n14 ¶ Apan ang mga Fariseo nanggula ug nanagsabut batok kang Jesus, kon unsaon nila siya sa pagpatay.\n15 Ug si Jesus, sa pagkamatikud niya niini, mipahawa niadtong dapita. Ug daghan ang mikuyog kaniya, ug iyang giayo silang tanan,\n16 ug iyang gipina-han sila nga dili nila siya ipaila.\n17 Kini tuman sa gisulti pinaagi sa profeta nga si Isaias, nga nag-ingon:\n18 "Tan-awa, ang sulogoon ko nga akong pinili, ang akong pinalangga nga nakapali-pay sa akong kalag. Ipahiluna ko ang akong Espiritu diha kaniya, ug ang hustisya iyang igamantala ngadto sa mga Gentil.\n19 Dili siya magapakiglalis, ni magasinggit, ug walay makadungog sa iyang tingog diha sa kadalanan;\n20 Dili gani siya mobali bisan sa bagakay nga nabasag na, ni mopalong bisan sa pabilo nga nagakapid-ok na, hangtud padag-on na niya ang hustisya;\n21 ug sa iyang ngalan managpanglaum ang mga Gentil."\n22 ¶ Ug unya dihay usa ka tawong giyawaan, nga buta ug amang, nga gidala ngadto kaniya; ug kini siya iyang giayo nga tungod niana ang amang nakasulti na ug nakakita.\n23 Ug nahibulong ang tanang mga tawo ug nanag-ingon, "Mao na ba kaha kini ang Anak ni David?"\n24 Apan sa pagkadu-ngog niini sa mga Fariseo, sila miingon, "Kining tawhana nagapagula sa mga yawa pinaagi lamang kang Beelzebu, ang punoan sa mga yawa.\n25 Ug sa pagkasayud ni Jesus sa ilang mga huna-huna, siya miingon kanila, "Ang mataggingharian nga mabahin batok sa iyang kaugalingon, malaglag; ug ang matagsiyudad o balay dili mobarug kon kini mabahin batok sa iyang kaugalingon.\n26 Ug kon si Satanas mao man ang nagapagula kang Satanas, nabahin diay siya batok sa iyang kaugalingon; nan, unsaon pa man pagbarug sa iyang gingharian?\n27 Ug kon pinaagi man diay kang Beelzebu nagapagula ako sa mga yawa, pinaagi ba kang kinsa ang inyong mga anak nagapagula kanila? Busa sila mao ang magahukom kaninyo.\n28 Apan kon pinaagi man sa Espiritu sa Dios ginapagula ko ang mga yawa, nan, ang gingharian sa Dios nahidangat na diay diha kaninyo.\n29 O unsaon man sa usa ka tawo ang pagsulod sa balay sa usa ka kusgan ug pag-agaw sa kabtangan niini, gawas kon iya unang gapuson ang kusgan? Unya makahimo na siya sa pagpangawat sa balay niini.\n30 Ang dili dapig kanako, batok kanako; ug ang magapanghipos nga dili uban kanako, nagapatibulaag.\n31 Busa, sultihan ko kamo, nga ang mga tawo pagapasayloon sa ilang tanang pagpakasala ug pagpasipala, apan ang pasipala batok sa Espiritu dili gayud pasayloon.\n32 Ug bisan kinsa nga magasultig batok sa Anak sa Tawo, siya mapasaylo; apan bisan kinsa nga magasultig batok sa Espiritu Santo dili gayud siya pasayloon, bisan niining panahona karon o niadtong kapanahonan nga palaabuton.\n33 "Usa lamang niining duruha: inyo bang ayohon ang kahoy, ug mamaayo ang iyang bunga; o inyo bang himoong walay pulos ang kahoy, ug mawalay pulos ang iyang bunga; kay ang kahoy maila pinaagi sa iyang bunga.\n34 Kamong kaliwat sa mga bitin! unsaon ba ugod ninyo pagpakasultig maayo nga mga dautan man kamo? Kay gikan sa kadagaya sa kasingkasing magasulti ang baba.\n35 Ang maayong tawo magapagulag maayo gikan sa iyang maayong bahandi; apan ang dautang tawo magapagulag dautan gikan sa iyang dautang bahandi.\n36 Sultihan ko kamo, nga sa adlaw sa hukom ang mga tawo magahatag unyag husay bahin sa matagpulong nga walay pulos nga ilang ginali-tok;\n37 kay pinaagi sa imong mga pulong pagamatarungon ikaw, ug pinaagi sa imong mga pulong pagahukman ka sa silot."\n38 ¶ Unya dihay mga escriba ug mga Fariseo nga miingon kaniya, "Magtu-tudlo, gusto unta kaming motan-awg ilhanan gikan kanimo."\n39 Apan kanila mitubag siya nga nag-ingon, "Basta kaliwatan nga dautan ug mananapaw mangita gayud ug ilhanan; apan walay laing ilhanan nga igahatag ngadto niini gawas sa ilhanan nga mao si Jonas nga profeta.\n40 Kay maingon nga si Jonas didto sa tiyan sa dakung isda sulod sa tulo ka adlaw ug tulo ka gabii, maingon man usab ang Anak sa Tawo adto sa kinapusoran sa yuta sulod sa tulo ka adlaw ug tulo ka gabii.\n41 Ang mga tawo sa Ninive mobangon ra unya sa adlaw sa hukom uban niining kaliwatana ug magahukom niini sa silot; kay sila nanaghinulsol tungod sa pagwali ni Jonas, ug tan-awa, ania dinhi karoy labaw pa kay kang Jonas.\n42 Ang reyna sa Habagatan mobangon ra unya sa adlaw sa hukom uban niining kaliwatana ug magahukom niini sa silot; kay siya mianhi gikan sa kinatumyan sa yuta aron sa pagpatalinghug sa kaalam ni Salomon, ug tan-awa, ania dinhi karoy labaw pa kay kang Salomon.\n43 "Sa diha nga ang mahugawng espiritu makagula na sa tawo, kini mosuroy latas sa mga dapit nga mamala aron sa pagpangitag pahulay, apan wala siyay makaplagan niini.\n44 Unya magaingon siya, `Mobalik hinoon ako, sa akong balay nga akong gigikanan.' Ug sa pag-abut niya, iyang makita kini nga wala puy-i, sinilhigan na, ug maayo nang pagkahimutang.\n45 Ug unya molakaw siya ug magkuhag laing pito ka mga espiritu nga labi pang dautan kay kaniya, ug sila mosulod ug mopuyo niini; ug ang ulahing kahimtang niadtong tawhana molabi pa ka ngil-ad kay sa sinugdan. Mao usab kana ang mahitabo niining kaliwatana nga dautan."\n46 ¶ Ug samtang nagsulti pa siya sa katawhan, tan-awa, ang iyang inahan ug ang iyang mga igsoong lalaki nanag-tindog didto sa gawas, buot makigsulti kaniya.\n47 Ug kaniya dihay mitaho nga nag-ingon, "Ang imong inahan ug ang imong mga igsoong lalaki atua nanagtindog sa gawas buot makigsulti kanimo"\n48 Apan sa tawo nga nagtaho kaniya siya mitubag nga nag-ingon, "Kinsa ba ang akong inahan, ug kinsa ba ang akong mga igsoong lalaki?\n49 Ug gitudlo niya ang iyang kamot ngadto sa iyang mga tinun-an, ug miingon siya, "Tan-awa, ania ra ang akong inahan ug ang akong mga igsoon!\n50 Kay bisan kinsa nga magabuhat sa kabubut-on sa akong Amahan nga anaa sa langit, mao kana siya ang akong igsoong lalaki ug akong igsoong babaye ug akong inahan." CAPITLO 13 1 ¶ Ug sa mao rang adlawa, si Jesus nanaug sa balay ug milingkod sa lapyahan sa lanaw.\n2 Ug midugok kaniya ang mga dagkung panon sa katawhan, nga tungod niana misakay siya sa usa ka sakayan ug milingkod didto; ug ang tibuok panon sa katawhan nanagtindog sa baybayon.\n3 Ug iyang gisuginlan sila sa daghang mga butang pinaagig mga sambingay. Ug siya miingon: "Usa ka magpupugas miadto aron sa pagsabod ug binhi.\n4 Ug sa nagsabod siya, may mga binhi nga diha mahulog sa daplin sa dalan, ug midugok ang mga langgam ug ilang gituka kini.\n5 Ang ubang mga binhi diha mahulog sa kabatoan diin dili daghan ang yuta, ug kini migitib dayon sanglit kini wala may giladmon diha sa yuta,\n6 apan sa pagsubang sa Adlaw, kini nalawos; ug kay wala may gamut, kini nalaya.\n7 Ug may uban pang mga binhi nga diha mahulog sa kasampinitan, ug ang mga sampinit mitubo ug milumos niini.\n8 Ug ang ubang mga binhi diha mahulog sa maayong yuta ug kini namunga; may namungag usa ka gatus ka pilo, ang uban kan-oman, ug ang uban katloan.\n9 Ang may mga dalung-gan nga makadungog, kinahanglan siya magpatalinghug."\n10 Unya miduol ang mga tinun-an ug miingon kaniya, "Nganong pinaagi mag mga sambingay ang imong pagsulti kanila?"\n11 Kanila mitubag siya nga nag-ingon, "Kaninyo gitugot ang pagpakasabut sa mga tinagoan mahitungod sa gingharian sa langit, apan kanila wala kini itugot.\n12 Kay siya nga adunay iya pagahatagan ug labaw pa, ug makabaton siya sa kadagaya; apan siya nga walay iya pagakuhaan sa bisan unsa nga anaa kaniya.\n13 Mao kini ang hinung-dan ngano nga magasulti ako kanila pinaagig mga sambingay; kay bisan tuod sila magatutok, dili man sila makakita, ug bisan tuod sila magapaminaw, dili man sila makabati ni makasabut.\n14 Ug diha kanila maayo gayud nga pagkatuman ang profesiya ni Isaias nga nagaingon: `Manimati ug manimati kamo apan dili gayud kamo makasabut, ug magatutok ug magatutok kamo, apan dili gayud kamo makakita.\n15 Kay nahabol ang kasingkasing niining mga tawhana, ug ang ilang mga dalunggan magalisud sa pagpakabati, ug ang ilang mga mata ginapiyong nila, sa kahadlok nga tingali unyag makakita sila pinaagi sa ilang mga mata, ug makabati sila pinaagi sa ilang mga dalunggan, ug makasabut sila pinaagi sa ilang kasingkasing, ug managbalik sila kanako aron ayohon ko sila.\n16 Apan bulahan gayud ang inyong mga mata kay makakita man kini, ug ang inyong mga dalunggan kay makabati man kini.\n17 Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga daghan ang mga profeta ug mga tawong matarung nga nangandoy sa pagtan-aw unta sa inyong nakita, apan wala sila niini makakita; ug sa pagpamati unta sa inyong nabatian, apan wala sila niini makabati.\n18 "Nan, patalinghugi ninyo ang sambingay mahitungod sa magpupugas.\n19 Sa diha nga ang usa ka tawo makabati sa pulong mahitungod sa gingharian ug dili siya mosabut niini, ang dautan motungha ug mosakmit sa gikasabod diha sa iyang kasingkasing; kini mao ang gikasabod diha sa daplin sa dalan.\n20 Ug mahitungod niadtong gikasabod diha sa kabatoan, kini mao kadtong magapatalinghug sa pulong ug dihadiha iya kining dawaton uban sa kalipay;\n21 apan wala siyay gamut diha sa iyang kaugalingon, hinoon mopabilin siyag makadiyot; ug inig-abut sa kasakitan o pagpanglutos tungod sa pulong, siya mobiya dayon sa pagtoo.\n22 Ug bahin niadtong gikasabod diha sa kasampinitan, kini mao kadto ang makadungog sa pulong, apan ang mga kabalaka dinhi sa kalibutan ug ang kalipay tungod sa mga bahandi magalumos sa pulong, ug kini dili makapamunga.\n23 Ug bahin sa gikasabod diha sa maayong yuta, kini mao kadtong makadungog sa pulong ug makasabut niini; sa pagkatinuod kini siya magapamunga ug magapaani, sa usa ka higayon usa ka gatus ka pilo, ug sa lain kan-oman, ug sa lain katloan."\n24 ¶ Ug iyang giasoyan sila sa lain pang sambingay, nga nag-ingon, "Ang gingharian sa langit sama sa usa ka tawo nga nagpugas ug maayong binhi diha sa iyang uma;\n25 apan samtang nanagkatulog ang mga tawo, ang iyang kaaway miadto ug ang mga trigo gisaburan niyag mga liso sa bunglayon, ug unya mipahawa siya.\n26 Busa, sa nanubo na ang mga trigo ug nanguhay, nakita usab ang mga bunglayon.\n27 Ug ang mga ulipon sa pangulo sa panimalay miduol ug miingon kaniya, `Senyor, dili ba maayo man kadtong binhi nga gipugas mo sa imong uma? Naunsa bang anaa may mga bunglayon?'\n28 Siya mitubag kanila, `Buhat kana sa kaaway.' Ug ang mga ulipon miingon kaniya, `Nan, gusto ka bang amo kadtong adtoon ug pangib-ton?'\n29 Apan siya miingon kanila, `Ayaw lang, kay tingali unya hinoon nga sa inyong pagpangibut sa mga bunglayon mahilakip pagkaibut ang mga trigo.\n30 Pasagdi sila nga managkaipon karon sa pagtubo hangtud sa ting-ani, ug sa pagpangani na unya ingnon ko ang mga mag-aani, Pangibta una ninyo ang mga bunglayon ug bangana aron sunogon, apan ang mga trigo hakota ninyo ngadto sa akong dapa.'"\n31 Ug iyang giasoyan sila sa lain pang sambingay, nganag-ingon, "Ang gingharian sa langit samag liso sa mustasa nga gidala sa usa ka tawo ug gipugas niya diha sa iyang uma;\n32 kini mao ang labing gamay sa tanang mga liso, apan sa makatubo na, kini mao ang labing daku sa tanang tanum nga ulotanon ug mahimong kahoy nga tungod niana ang mga langgam sa kalangitan modugok ug magahimog mga batuganan diha sa iyang mga sanga."\n33 Ug iyang gisuginlan silag lain pang sambingay. Siya miingon, "Ang gingharian sa langit sama sa igpapatubo nga gikuha sa usa ka babaye ug gilubong niya diha sa tulo ka takus nga harina, hangtud gikapatuboan ang tanan."\n34 Kining tanan gipamulong ni Jesus ngadto sa mga panon sa katawhan pinaagig mga sambingay, ug wala gayud siyay gikasugilon kanila nga dili pinaagig mga sambingay.\n35 Sa ingon niini natuman ang gisulti pinaagi sa profeta, nga nagaingon: Sa akong baba magabungat ako sa pagsulti pinaagig mga sambingay, igapamulong ko ang mga butang tinago sukad pa sa pagkatukod sa kalibutan."\n36 Unya mipahawa siya sa mga panon sa katawhan ug misaka sa balay. Ug miduol kaniya ang iyang mga tinun-an nga nanag-ingon, "Saysayi kami sa sambingay mahitungod sa mga bunglayon diha sa uma."\n37 Ug kanila mitubag siya nga nag-ingon, "Ang nagpugas sa maayong binhi mao ang Anak sa Tawo;\n38 ang uma mao ang kalibutan, ug ang maayong binhi mao ang mga anak sa gingharian; ang mga bunglayon mao ang mga anak sa dautan,\n39 ug ang kaaway nga nagsabod kanila mao ang yawa; ang ting-ani mao ang katapusan sa kapanahonan, ug ang mga mag-aani mao ang mga manolunda.\n40 Busa, maingon nga ang mga bunglayon pagaibton ug pagasunogon sa kalayo, mao man usab kana ang mahitabo unya inigkatapus na sa kapanahonan.\n41 Ang Anak sa Tawo magapadala unya sa iyang mga manolunda, ug ilang tapukon ug hakuton pagawas sa iyang gingharian ang tanang hinungdan sa pagpakasala ug ang tanang mga magbubuhat ug kadautan,\n42 ug ilang igasalibay kini sila ngadto sa hudno nga magadilaab; didto ang mga tawo manag-panghilak ug managkagot sa ilang mga ngipon.\n43 Unya ingon sa Adlaw mosidlak ang mga matarung didto sa gingharian sa ilang Amahan. Ang may mga dalunggan nga makadungog, kinahanglan magpatalinghug.\n44 ¶ "Ang gingharian sa langit sama sa usa ka bahandi nga nalubong ilalum sa usa ka uma, nga sa hingkaplagan kini sa usa ka tawo, iyang gibalik paglubong; ug tungod sa iyang kalipay siya milakaw ug iyang gibaligya ang tanan niyang kabtangan, ug iyang gipalit kadtong umaha.\n45 "Usab, ang gingharian sa langit sama sa usa ka magpapatigayon nga nangitag mga hamiling mutya;\n46 ug sa pagkakaplag niya sa usa ka mutya nga bilihon kaayo, milakaw siya ug gipamaligya niya ang iyang tanang kabtangan ug iyang gipalit kadto.\n47 "Usab, ang gingharian sa langit sama sa usa ka pukot nga gitaktak ngadto sa dagat ug nakakuhag mga isda nga nagkalainlain;\n48 ug sa napuno na kini, gipanagbutad sa mga tawo ngadto sa baybayon, ug sila nanglingkod ug ilang gipili ang mga maayong isda ug gibutang kini sa mga sudlanan, apan ang mga walay pulos ilang gisalibay.\n49 Sama unya niana ang mahitabo inigkatapus na sa kapanahonan. Ang mga manolunda manggula ug ang mga dautan ilang lainon gikan sa mga matarung,\n50 ug ilang isalibay kini ngadto sa hudno nga magadilaab; didto ang mga tawo managpanghilak ug managkagot sa ilang mga ngipon.\n51 "Nakasabut ba kamo niining tanan?" Sila mitubag, "Oo."\n52 Ug siya miingon kanila, "Busa ang matag-usa ka escriba nga gikatudloan mahitungod sa gingharian sa langit sama sa usa ka pangulo sa panimalay nga magakuha sa mga butang bag-o ug karaan gikan sa iyang tinigum nga bahandi."\n53 ¶ Ug sa nakatapus na si Jesus sa pagpamulong niining mga sambingay, siya mipahawa didto,\n54 ug sa pag-abut niya sa iyang kaugalingong lungsod, siya nanudlo kanila sulod sa ilang sinagoga sa ingon nga paagi nga tungod niana nanghibulong sila ug nanag-ingon, "Diin ba niya makuha ang maong kaalam ug kagahum sa pagpanghimog mga milagro?\n55 Dili ba siya mao man ang anak sa panday sa kahoy? Dili ba ang iyang inahan ginganlan si Maria? Ug dili ba ang iyang mga igsoong lalaki mao man sila si Santiago ug si Jose ug si Simon ug si Judas?\n56 Ug dili ba ang tanan niyang mga igsoong babaye ania man uban kanato dinhi? Busa, diin man niya makuha kining tanan?"\n57 Ug kaniya ilang nakaplagan ang kahigayonan sa pagkapangdol. Apan si Jesus miingon kanila, "Ang profeta dungganan bisan diin, gawas sa iyang kaugalingong lungsod ug sa iyang kaugalingong panimalay."\n58 Ug didto wala siya makahimog daghang mga milagro tungod sa ilang pagkawalay pagtoo. CAPITLO 14 1 ¶ Niadtong panahona si Herodes nga gobernador nakadungog sa kabantug ni Jesus.\n2 Ug siya miingon sa iyang mga sulogoon, "Kini mao si Juan nga Bautista, gibanhaw gikan sa mga patay; ug mao kanay hinungdan ngano nga kining mga gahuma maabtik diha sa sulod niya."\n3 Kay si Herodes ugod mao man ang nagpadakop kang Juan, ug iyang gipagapos siya ug gipabanlud sa bilanggoan tungod kang Herodias nga asawa ni Felipe nga igsoon niya ni Herodes;\n4 kay si Juan nakaingon man ugod kaniya, "Dili uyon sa balaod ang paghupot mo kaniya."\n5 Ug buot unta niyang patyon siya, apan nahadlok siya sa katawhan kay si Juan ila mang giila nga profeta.\n6 Apan sa pag-abut sa adlaw nga sumad sa natawhan ni Herodes, ang babayeng anak ni Herodias misayaw sa atubangan sa mga dinapit ug nakapahimuot kang Herodes,\n7 nga tungod niana misaad siya uban sa panumpa nga iyang ihatag kaniya ang bisan unsang butang nga pangayoon niya.\n8 Ug ang dalaga, tinudloan sa iyang inahan, miingon, "Ihatag kanako dinhi, sinulod sa bandiha, ang ulo ni Juan nga Bautista"\n9 Ug nasubo ang hari; apan tungod sa iyang mga panumpa ug sa iyang mga dinapit, nagsugo siya nga ipahatag kini.\n10 Ug iyang gipaadtoan ug gipapunggotan si Juan sulod sa bilanggoan,\n11 ug ang ulo niya gihatud sinulod sa bandiha ug gihatag ngadto sa dalaga, ug kini iyang gidala ngadto sa iyang inahan.\n12 Ug miabut ang mga tinun-an ni Juan ug ilang gikuha ang iyang lawas ug gilubong; ug nangadto sila ug ilang gisugilon kini kang Jesus.\n13 ¶ Ug sa pagkadungog niini ni Jesus, siya mipahilit gikan didto sakay sa usa ka sakayan paingon sa usa ka dapit nga awaaw aron sa pag-inusara. Apan sa nabatian kini sa mga panon sa katawhan, giapas siya nila nga nanaglakaw gikan sa kalungsuran.\n14 Ug sa pagtakas ni Jesus sa mamala, nakita niya ang usa ka dakung pundok sa mga tawo; ug siya naluoy kanila ug iyang giayo ang ilang mga masakiton.\n15 Ug sa pagkahapon na, miduol kaniya ang mga tinun-an ug miingon, "Awaaw kining dapita dinhi, ug tapus na ang adlaw; palakta na ang mga panon sa katawhan aron mangadto sila sa mga balangay ug mamalit silag ilang makaon."\n16 Apan si Jesus miingon kanila, "Dili kinahanglan manglakaw sila; kamoy maghatag kanilag makaon."\n17 Ug sila mitubag kaniya, "Aduna lamang kitay lima ka tinapay ug duha ka isda."\n18 Ug siya miingon, "Dad-a nganhi kanako."\n19 Ug ang mga panon sa katawhan iyang gisugo sa pagpanglingkod sa mga balili. Ug sa nagkupot siya sa lima ka tinapay ug duha ka isda, miyahat siya sa langit ug nagpasalamat, ug unya iyang gipikaspikas ang mga tinapay ug gihatag niya kini ngadto sa mga tinun-an, ug ang mga tinun-an maoy nanghatag niini ngadto sa mga panon sa katawhan.\n20 Ug nangaon silang tanan ug nangabusog. Ug ilang gihipos ang nahibilin nga mga tipik nga napulog-duha ka bukag.\n21 Ug ang nangaon may mga lima ka libo ka mga lalaki, gawas sa mga babaye ug mga bata.\n22 ¶ Ug ang mga tinun-an gipasakay ni Jesus sa sakayan ug iyang gipauna sila sa pag-adto sa pikas nga baybayon samtang nagpapauli pa siya sa mga panon sa katawhan.\n23 Ug sa napapauli na niya ang mga panon sa katawhan, sa kabungturan mitungas siya nga nag-inusara aron sa pag-ampo. Ug sa pagkasawomsom na, siya mao rang usa didto,\n24 apan niadtong tungora ang sakayan kapid-an na ka dupa halayo sa mamala, gihampakhampak sa mga balud, kay sungsongon man ang hangin.\n25 Ug sa ikaupat nga hugna sa bantay sa kagabhion, kanila miadto siya nga naglakaw sa ibabaw sa tubig, sa lanaw.\n26 Apan sa ilang pagkakita kaniya nga naglakaw sa ibabaw sa tubig, ang mga tinun-an nangalisang ug nanag-ingon, "Naay abat!" Ug naniyagit sila sa kalisang.\n27 Apan dihadiha kanila misulti siya nga nag-ingon, "Salig kamo, ako kini; ayaw kamo kalisang."\n28 Ug kaniya mitubag si Pedro nga nag-ingon, "Ginoo, kon ikaw man uga-ling, paanhaa ako diha kanimo sa ibabaw sa tubig."\n29 Ug siya miingon kaniya, "Umari ka." Busa si Pedro mikawas sa sakayan ug milakaw sa ibabaw sa tubig ug miadto kang Jesus.\n30 Apan sa pagkakita niya sa hangin, siya nahadlok, ug sa nagkatidlom siya, misinggit nga nag-ingon, "Ginoo, luwasa ako!"\n31 Dihadiha gituyhad ni Jesus ang iyang kamot, ug iyang gikuptan siya, ug miingon kaniya, "O tawong diyutayg pagtoo, nganong nagduhaduha ka man?"\n32 Ug sa nakasakay na sila sa sakayan, ang hangin milurang.\n33 Ug sila nga didto sa sakayan misimba kaniya ug miingon, "Sa pagkatinuod ikaw mao ang Anak sa Dios."\n34 ¶ Ug sa nakatabok na sila, midunggo sila sa Genezaret.\n35 Ug sa hing-ilhan siya sa mga tawo niadtong dapita, nagpalibut silag balita niadtong tibuok yuta ug ilang gipanagdala ngadto kaniya ang tanang mga masakiton,\n36 ug nagpakiluoy sila kaniya nga pahikapon lamang unta sila sa borlas sa iyang kupo; ug nangaayo ang tanang nakahikap niini. CAPITLO 15 1 ¶ Ug kang Jesus dihay miduol nga mga Fariseo ug mga escriba gikan sa Jerusalem, nga nanag-ingon,\n2 "Ngano bang lapason man sa imong mga tinun-an ang kalagdaan nga gikabilin-bilin sa mga katigulangan? Kay inig-pangaon dili sila manghunaw sa ilang mga kamot."\n3 Kanila mitubag siya nga nag-ingon, "Ug ngano ba usab nga inyo mang lapason ang sugo sa Dios aron lang pagtuman sa inyong gikabilinbilin nga kalagdaan?\n4 Kay ang Dios nagsugo nga nag-ingon, `Tumahud ka sa imong amahan ug sa imong inahan, ug, `Ang magasultig dautan batok sa iyang amahan o inahan, kinahanglan gayud patyon siya.'\n5 Apan magaingon kamo, `Kon may makaingon lang ngadto sa iyang amahan o inahan, Ang kapahimuslan mo unta gikan kanako gikahatag ngadto sa Dios, kini siya dili na kinahanglan magtahud pa sa iyang amahan.'\n6 Busa, tungod lang sa inyong gikabilinbilin nga kalagdaan, inyong gipakawalay pulos ang pulong sa Dios.\n7 Kamong mga maut! Maayo gayud ang pagkahimo ni Isaias sa profesiya mahitungod kaninyo sa iyang pag-ingon:\n8 `Kining mga tawhana nagapasidungog kanako pinaagi sa ilang mga ngabil, apan halayo kanako ang ilang kasing-kasing;\n9 kawang lamang ang ilang pagsimba kanako, sanglit sa ilang pagpanudlo ila mang gipaka-doctrina ang kalagdaan nga hinimo lamang mga tawo."\n10 ¶ Un ya iyang gitawag ang mga tawo ngadto kaniya ug miingon siya kanila, "Paminawa ug sabta ninyo kini:\n11 dili ang magasulod sa baba mao an makapahugaw sa tawo; kondili ang magagula sa baba, kini mao ang makapahugaw sa tawo."\n12 Unya miduol ang mga tinun-an ug miingon kaniya, "Nasayud ka ba nga ang mga Fariseo gingil-aran sa ilang pagkadungog sa imong sulti?"\n13 Siya mitubag nga nag-ingon, "Ang matag-usa ka tanum nga dili tinanum sa akong Amahan nga langitnon, kini pagaibton.\n14 Pasagdi lang ninyo sila; sila mga magtotultol nga buta. Ug kon ang buta magaguyod ug buta, sa gahong mangahulog silang duha."\n15 Apan si Pedro miingon kaniya, "Isaysay kanamo ang sambingay."\n16 Ug siya miingon kanila, "Wala ba gihapon usab kamoy pagsabut?\n17 Wala ba ninyo palandunga nga bisan unsay magasulod sa baba moagi lamang sulod sa tiyan ug unya igaitsa ra sa gawas?\n18 Apan ang manggula sa baba anha gikan sa kasingkasing, ug mao kini ang makapahugaw sa tawo.\n19 Kay gikan sa kasingkasing nagagula ang mga dautang hunahuna, pagbuno, panapaw, pakighilawas, pangawat, pagsaksig bakak, panulti sa pagbuling sa dungog.\n20 Mao kini anag makapahugaw sa tawo; apan ang pagkaon nga walay pupanghunaw sa kamot dili makapahugaw sa tawo."\n21 ¶ Ug si Jesus mipahawa didto ug mipahilit sa kayutaan sa Tiro ug Sidon.\n22 Ug tan-awa, miabut ang usa ka babayeng Canaanhon nga taga-didto, ug misinggit nga nag-ingon kaniya, "Ginoo, Anak ni David, kaloy-i intawon ako; ang akong anak nga babaye ginasakit pag-ayo sa usa ka yawa."\n23 Apan wala siya motubag kaniya, bisag usa ka pulong. Ug miduol kaniya ang iyang mga tinun-an ug gihangyo siya nila nga nanag-ingong, "Papaulia siya, kay ania gisunod kita niyag siyagit."\n24 Ug siya mitubag nga nag-ingong, "Ako gipadala ngadto lamang sa mga nagawalang karnero sa banay ni Israel."\n25 Apan siya miduol ug sa iyang atubangan miluhod siya nga nag-ingon. "Ginoo, tabangi intawon ako."\n26 Kaniya mitubag siya nga nag-ingon, "Dili matarung nga kuhaon ang tinapay nga alang sa mga anak ug iitsa ngadto sa mga iro."\n27 Siya miingon, "Tinuod kana, Ginoo; ngani bisan pa ang mga iro magakaon man sa mga mumho nga matagak gikan sa lamisa sa ilang mga agalon."\n28 Ug kaniya mitubag si Jesus nga nag-ingon, "O babaye, pagkadaku sa imong pagsalig! Pagabuhaton kini alang kanimo sumala sa imong gusto." Ug dihadiha naayo ang iyang anak nga babaye.\n29 ¶ Ug si Jesus mipahawa didto ug milakaw sa ubay sa lanaw sa Galilea. Ug unya mitungas siya sa bungtod ug milingkod didto.\n30 Ug miduol kaniya ang mga dagkung panon sa katawhan nga nanagdalag mga bakul, mga kimay, mga buta, mga amang, ug sa daghang sa tiilan ni Jesus, ug iyang giayo sila,\n31 nga tungod niana ang mga panon sa katawhan nanghitingala sa ilang pagkakita sa mga amang nga nakasulti na, sa mga kimay nga nangaayo na, sa mga bakul nga nakalakaw na, ug sa mga buta nga nakakita na, ug ilang gidalayeg ang Dios sa Israel.\n32 Unya gitawag ni Jesus ang iyang mga tinun-an ngadto kaniya ug kanila miingon siya, "Naluoy ako sa katawhan, kay tulo na karon ka adlaw lng asila nagauban kanako, ug wala silay makaon; ug dili ako buot nga mamauli sila nga walay mga kaon, kay tingali unyag panguyapan sila sa dalan."\n33 Ug ang mga tinun-an miingon kaniya, "Asa man kita manguhag tinapay dinhi sa mga awaaw nga igong ibusog niining dakung panon sa katawhan?"\n34 Ug si Jesus miingon kanila, "Pila ka ba buok ang inyong tinapay?" Sila mitubag, "Pito, ug may pila ka gagmayng isda."\n35 Ug iyang gisugo ang panon sa katawhan sa pagpanglingkod sa yuta.\n36 Ug iyang gikuha ang pito ka tinapay ug ang mga isda, ug sa nakapasalamat na siya, kini iyang gipikaspikas ug gihatag ngadto sa mga tinun-an, ug ang mga tinun-an maoy nanghatag niini ngadto sa mga panon sa katawhan.\n37 Ug nangaon silang tanan ug nangabusog; ug ilang gihipos ang nahibilinnga mga tipik nga pito ka alat.\n38 Ug ang nangaon upat ka libo ka mga lalaki, gawas sa mga babaye ug mga bata.\n39 Ug sa napapauli na niya ang mga panon sa katawhan, siya misakay sa sakayan ug miadto sa kayutaan sa Magadan. CAPITLO 16 1 ¶ Ug unya nangabut ang mga Fariseo ug mga Saduceo, ug aron sa pagsulay kang Jesus ilang gihangyo siya sa pagpakita kanilag ilhanan gikan sa langit.\n2 Ug kanila mitubag siya nga nag-ingon, "Inigkasawomsom kamo magaingon, `Molinaw ugma kay pula ang langit.'\n3 Ug inigkabuntag kamo magaingon, `Mounos karon kay ang langit pula ug nagadagtom.' Makamao tuod kamong mohubad sa dagway sa kalangitan, apan dili makahubad sa mga ilhanan sa kapanahonan.\n4 Basta kaliwatan nga dautan ug mananapaw mangita gayud ug ilhanan, apan walay laing ilhanan nga igahatag kanila gawas sa ilhanan nga mao si Jonas." Ug iyang gibiyaan sila ug milakaw siya.\n5 ¶ Ug sa pagtabok sa mga tinun-an ngadto sa pikas nga daplin, sila nahikalimot sa pagdalag tinapay.\n6 Ug unya si Jesus miingon kanila, "Bantayi ug likayi baya ninyo ang igpapatubo sa mga Fariseo ug sa mga Saduceo."\n7 Ug kini ilang gipanagsultihan tali sa ilang kaugalingon nga nanag-ingon, "Wala man gani kita makadalag tinapay."\n8 Apan si Jesus, sa pagkamatikud niya niini, miingon kanila, "O mga tawong diyutayg pagtoo, nganong inyo mang gipanagsultihan tali sa inyong kaugalingon ang inyong wala pagpakadalag tinapay?\n9 Dili pa ba gihapon kamo makasabut? Wala ba kamo mahinumdom sa lima ka tinapay alang sa lima ka libo, ug kon pila ka bukag nga mga tipik ang inyong nahipos?\n10 O sa pito ka tinapay alang sa upat ka libo, ug kon pila ka alat nga mga tipik ang inyong nahipos?\n11 Naunsa ba nga wala man kamo makasabut nga ako wala magsulti mahitungod sa tinapay? Likayi ninyo ang igpapatubo sa mga Fariseo ug sa mga Saduceo."\n12 Ug unya nakasabut na sila nga wala diay siya magsulti kanila sa paglikay sa igpapatubo sa tinapay, kondili nga ilang likayan ang gitudlo sa mga Fariseo ug sa mga Saduceo.\n13 ¶ Ug sa pag-abut ni Jesus sa kayutaan sa Cesarea ni Filipo, ang iyang mga tinun-an gipangutana niya nga nag-ingon, "Sumala sa sulti sa mga tawo, kinsa man kono ang Anak sa Tawo?"\n14 Ug sila miingon kaniya, "Ang uban naga-ingon nga si Juan nga Bautita kono; ang uban nagaingon nga si Elias kono; ug ang uban, nga si Jeremias kono o usa sa mga profeta."\n15 Ug siya miingon kanila, "Apan kamo, unsa may inyong sulti, kinsa man ako?"\n16 Si Simon Pedro, mitubag nga nag-ingon, "Ikaw mao ang Cristo, ang Anak sa Dios nga buhi."\n17 Kaniya mitubag si Jesus nga nag-ingon, "Dalaygon ikaw, Simon Barjona! Kay wala kini ipadayag kanimog tawo, kondili giapadayag kini kanimo sa akong Amahan nga anaa sa langit.\n18 Ug sultihan ko ikaw, nga ikaw mao si Pedro, ug sa ibabaw niining bato pagatukoron ko ang akong iglesia, ug ang mga gahum sa kamatayon dili gayud makabuntog kaniya.\n19 Ug hatagan ko ikaw sa mga yawi sa gingharian sa langit, ug bisan unsay imong pagabugkoson dinhi sa yuta, didto sa langit pagailhon kini nga binugkos; ug bisan unsay imong pagaluagan dinhi sa yuta, didto sa langit pagailhon kini nga linuagan."\n20 Unya sa hugot gitugon niya ang mga tinun-an sa dili pagsugilon kang bisan kinsa nga siya mao ang Cristo.\n21 ¶ Sukad niadtong panahona gisugdan ni Jesus ang pagpahayag ngadto sa iyang mga tinun-an nga kinahanglan moadto siya sa Jerusalem ug mag-antus sa daghang mga pagsakit nga pagahimuon kaniya sa mga anciano ug sa mga sacerdote nga punoan ug sa mga escriba, ug pagapatyon siya, ug sa ikatulo ka adlaw pagabanhawon siya.\n22 Ug gipinig siya ni Pedro ug gisugdan siya sa pagbadlong niya nga nag-ingon, "Pahilayo kana, Ginoo! Dili gayud kana mahitabo kanimo."\n23 Apan miliso siya ug miingon kang Pedro, "Pahawa diha, Satanas! Maoy usa ka babag ikaw alang kanako; kay ang imong gikabanaan dili ang mga butang sa Dios, kondili ang mga butang sa mga tawo."\n24 ¶ Ug sa iyang mga tinun-an misulti si Jesus nga nag-ingon, "Kon adunay buot mosunod kanako, kinahanglan magdumili siya sa iyang kaugalingon, ug magpas-an sa iyang krus, ug magsunod kanako.\n25 Kay bisan kinsa nga buot magpatunhay sa iyang kinabuhi, mawagtangan hinoon siya niini; ug bisan kinsa nga magawagtang sa iyang kina-buhi tungod kanako, makakaplag siya niini.\n26 Kay unsa may kapuslanan alang sa usa ka tawo kon maangkon niya ang tibuok kalibutan nga pagapil-dihan sa iyang kinabuhi? O unsa may ikahatag sa tawo nga arang ikabawi niya sa iyang kinabuhi?\n27 Kay uban sa kahimayaan sa iyang Amahan, moanhi ang Anak sa Tawo uban sa iyang mga manolunda, ug unya pagabalusan niya ang matag-usa sa tumbas sa iyang mga binuhatan.\n28 Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga sa mga nanagbarug karon dinhi adunay pila ka buok nga dili pa una makatilaw sa kamatayon, hangtud nga makita na nila ang Anak sa Tawo sa iyang pag-abut diha sa iyang gingharian." CAPITLO 17 1 ¶ Ug tapus sa unom ka adlaw, gidala ni Jesus uban kaniya sila si Pedro ug si Santiago ug si Juan nga igsoon ni Santiago, ug iyang gipangulohan sila sa pagtungas sa usa ka hataas nga bukid nga silasila ra didto.\n2 Ug didto, sa ilang atubangan, nausab ang iyang dagway; ang iyang nawong midan-ag sama sa Adlaw, ug ang iyang mga sapot miputi sama sa kahayag.\n3 Ug tan-awa, mitungha kanila si Moises ug si Elias nga nagpakigsulti kaniya.\n4 Ug si Pedro miingon kang Jesus, "Ginoo, maayo gayud nga ania kami dinhi; kon gusto ka, magbuhat ako dinhig tulo ka payag, usa alang kanimo, usa alang kang Moises, ug usa alang kang Elias."\n5 Ug samtang nagsulti pa siya, tan-awa, usa ka masilaw nga panganud mitabon kanila, ug gikan sa panganud dihay usa ka tingog nga nag-ingon, "Mao kini ang akong Anak nga pinalangga, nga kaniya may kalipay ako; patalinghugi ninyo siya."\n6 Sa pagkabati niini sa mga tinun-an, mihapa sila nga natugob sa kalisang.\n7 Apan giduol sila ni Jesus ug gihikap sila niya nga nag-ingon, "Bangon ug ayaw kamo kalisang."\n8 Ug sa pagyahat pa nila sa ilang mga mata, wala silay laing nakita kondili si Jesus lamang.\n9 Ug sa nanaglugsong sila sa bukid, gibaoran sila ni Jesus nga nag-ingon, "Ayaw ninyo isugilon ang panan-awon kang bisan kinsa, hangtud nga ang Anak sa Tawo mabanhaw na gikan sa mga patay."\n10 Ug gipangutana siya sa mga tinun-an nga nanag-ingon, "Nan, nganong magaingon man ang mga escriba nga si Elias kinahanglan kono nga mouna usa sa pag-anhi?"\n11 Ug kanila mitubag siya nga nag-ingon, "Tinuod nga si Elias kinahanglan magaanhi, ug igapasiuli niya ang tanang mga butang;\n12 apan sultihan ko kamo nga si Elias nahianhi na, ug wala sila makaila kaniya, hinonoa ilang gibuhatan siya sumala sa ilang gusto. Sa sama nga kaagi ang Anak sa Tawo magaantus diha sa ilang mga kamot."\n13 Ug ang mga tinun-an nakasabut nga nag-sulti siya kanila mahitungod kang Juan nga Bautista.\n14 ¶ Ug sa paghiabut na nila diha sa panon sa katawhan, usa ka tawo miduol kang Jesus ug sa iyang atubangan miluhod siya nga nag-ingon,\n15 "Ginoo, kaluy-i intawon ang akong anak nga lalaki kay siya patulon ug nagaantus sa hilabihan; kay subsob siya nga mahulog ngadto sa kalayo, ug subsob nga mahulog ngadto sa mga tubig.\n16 Ug gidala ko siya sa imong mga tinun-an, apan wala sila makaayo kaniya."\n17 Ug si Jesus mitubag nga nag-ingon, "O walay pagtoo ug hiwi nga kaliwatan! Unsa ba ka taas sa panahon nga gikinahanglan pa sa akong pagpakig-uban kaninyo? Unsa ba ka taas sa panahon nga gikinahanglan pa sa akong pag-antus kaninyo? Dad-a siya dinhi kanako."\n18 Ug gibadlong ni Jesus ang yawa, ug migula kini gikan sa bata, ug ang bata naayo dihadiha.\n19 Ug kang Jesus miduol ang mga tinun-an nga silasila ra ug miingon kaniya, "Nganong wala man kami makapagula kaniya?"\n20 Kanila mitubag siya nga nag-ingon, "Tungod sa kadiyutay sa inyong pagtoo. Kay sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga kon may pagtoo kamo nga ingon ug liso sa mustasa, makaingon kamo niining bukid, `Bumalhin ka gikan dinhi ngadto didto,' ug kini mobalhin; ug walay magamakuli alang kaninyo.\n21 Apan kining matanga dili mahimo sa pagpagula gawas sa paagi sa pag-ampo ug pagpuasa."\n22 ¶ Ug samtang nanagkatigum sila sa Galilea, si Jesus miingon kanila, "Ang Anak sa Tawo igatugyan ngadto sa mga kamot sa mga tawo,\n23 ug ilang pagapatyon siya, ug sa ikatulo ka adlaw pagabanhawon siya." Ug nanagsubo sila sa hilabihan gayud.\n24 ¶ Ug sa pag-abut nila sa Capernaum, ang mga maniningil sa tunga sa estatero nga buhis sa templo miduol kang Pedro ug miingon, "Wala ba magbayad sa buhis ang inyong magtutudlo?"\n25 Siya mitubag, "Oo, nagbayad." Ug sa paghiuli na ni Pedro sa balay, giunahan siya ni Jesus sa pagsulti nga nag-ingon. "Unsa may imong paghunahuna, Simon? Ang mga hari dinhi sa yuta, kang kinsa man sila maningil ug buhis o bayranan? Sa ila bang mga anak, o sa uban ba?"\n26 Ug sa pagtubag ni Pedro, "Sa uban," si Jesus miingon kaniya, "Nan, wala diay untay bayranan ang mga anak.\n27 Apan aron dili kita makababag kanila, umadto ka sa lanaw, pag-itsag pasol, ug bitara ang unang isda nga mapaslan ug bingata ang baba, ug sa sulod niini makaplagan mo ang usa ka estatero. Kuhaa kini ug ibayad mo kanila alang kanako ug kanimo." CAPITLO 18 1 ¶ Sa maong higayon giduol si Jesus sa mga tinun-an nga nanag-ingon, "Nan, kinsa man ang labing daku sa gingharian sa langit?"\n2 Ug gitawag ni Jesus ang usa ka gamayng bata ngadto kaniya, ug iyang gipatindog kini sa ilang tiwala,\n3 ug kanila miingon siya, "Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga gawas kon mangausab kamo ug mangahimong sama sa mga gagmayng bata, dili gayud kamo makasulod sa gingharian sa langit.\n4 Busa, bisan kinsa nga magpakaubos sa iyang kaugalingon sama niining gamayng bata, siya mao ang labing daku sa gingharian sa langit.\n5 "Bisan kinsa nga tungod sa akong ngalan magadawat sa usa ka gamayng bata nga sama niini, magadawat kanako;\n6 apan bisan kinsa nga makaangin aron makasala ang usa niining mga gagmay nga nagasalig kanako, maayo pa lang unta hinoon alang kaniya kon gikahigtan siyag dakung galingan nga bato diha sa iyang liog ug gikalumsan siya sa kahiladman sa dagat.\n7 ¶ "Alaut ang kalibutan tungod sa mga panulay sa paghimog sala! Ang mga panulay magaabut gayud hinoon, apan alaut ang tawo nga pinaagi kaniya magaabut ang panulay!\n8 Ug kon ang imong kamot o tiil mao ang makaingon kanimo sa imong pagpakasala, putla ug isalibay kini gikan kanimo; kay maayo pa alang kanimo nga magasulod ka sa kinabuhi bisan pungkol o bakul, kay sa may duha ikaw ka mga kamot o duha ka mga tiil apan igabanlud ikaw ngadto sa kalayo nga walay pagkatapus.\n9 Ug kon ang imong mata mao ang makaingon kanimo sa imong pagpakasala, lugita ug isalibay kini gikan kanimo; kay maayo pa alang kanimo nga magasulod ka sa kinabuhi bisan usa ka na lang ug mata, kay sa may duha ikaw ka mga mata apan igabanlud ikaw ngadto sa infierno nga kalayo.\n10 "Matngoni ninyo nga walay usa niining mga gagmay nga inyong pagatamayon; kay sultihan ko kamo nga sa langit ang ilang mga manolunda kanunayng nagasud-ong sa nawong sa akong Amahan nga anaa sa langit.\n11 Kay ang Anak sa Tawo mianhi sa pagluwas sa nawala.\n12 Unsa may inyong paghunahuna? Kon ang usa ka tawo may usa ka gatus ka mga karnero, ug ang usa niini mahisalaag, dili ba niya biyaan ang kasiyaman ug siyam diha sa kabungturan, ug molakaw siya sa pagpangita niadtong usa nga nahi-salaag?\n13 Ug sa makaplagan na niya kini, sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga ang iyang kalipay tungod niini labaw pa kay sa kalipay niya tungod sa kasiyaman ug siyam nga wala mahisalaag.\n14 Busa, dili kabubut-on sa akong Amahan nga anaa sa langit nga mawala bisan usa niining mga gagmay.\n15 ¶ "Kon ang imong igsoon makasala batok kanimo, adtoa siya, ug tali kanimo ug kaniya lamang, padaygi siya sa iyang sayup. Kon maminaw siva kanimo, nan, nakabig mo siya.\n16 Apan kon dili man siya maminaw kanimo, pagdalag usa o duha ka tawo uban kanimo, aron nga pinaagi sa pagmatuod sa duha o tulo ka mga saksi mamalig-on ang matag-usa ka pulong.\n17 Kon magadumili man gayud siya sa pagpaminaw kanila, isumbong siya sa iglesia; ug kon dili gihapon siya maminaw bisan pa sa iglesia, nan, isipa siya nga usa ka Gentil ug maniningil sa buhis.\n18 Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga bisan unsay inyong pagabugkoson dinhi sa yuta, didto sa langit pagailhon kini nga binugkos; ug bisan unsay inyong pagaluagan dinhi sa yuta, didto sa langit pagailhon kini nga linuagan.\n19 Usab sultihan ko pa kamo, nga kon ang duha kaninyo magakauyon dinhi sa yuta mahitungod sa bisan unsa nga ilang pangayoon, alang kanila pagabuhaton kini sa akong Amahan nga anaa sa langit.\n20 Kay diin gani ang duha kon tulo magakatigum sa akong ngalan, anaa ako sa ilang taliwala."\n21 ¶ Unya miduol si Pedro ug miingon kaniya, "Ginoo, hangtud ba makapila makasala ang akong igsoon batok kanako, ug pasayloon ko siya? Makapito ba?"\n22 Si Jesus mitubag kaniya, "Wala ako mag-ingon kanimo nga makapito, kondili kapitoan ka pito.\n23 "Busa ang gingharian sa langit sama sa usa ka hari nga buot magahusay sa mga bayranan kaniya sa iyang mga ulipon.\n24 Sa pagsugod niya sa husay, gipaatubang kaniya ang usa nga nakautang kaniyag napulo ka libo ka talanton;\n25 ug sanglit dili man siya maka-bayad, ang iyang agalon nagsugo nga ibaligya siya, uban ang iyang asawa ug mga anak ug ang tanang iyang gihuptan, aron kabayran ang utang.\n26 Busa ang ulipon mihapa ug kaniya nagpakiluoy siya nga nag-ingon, `Senyor, angan-angana una ako, ug pagabayran ko ra ikaw sa tanan.'\n27 Ug ang agalon sa maong ulipon naluoy kaniya, ug iyang gibuhian siya ug gipasaylo ang utang niya.\n28 Apan ang maong ujipon, sa iya nang paghigula, nakasugat sa usa sa iyang mga masigkaulipon nga nakautang kaniyag usa ka gatus ka denario; ug sa nakuptan niya siya sa liog, gitook siya niya nga nag-ingon, `Bayri ako sa imong utang.'\n29 Busa ang iyang masigkaulipon mihapa ug kaniya nagpakiluoy siya nga nag-ingon, `Angan-angana una intawon ako, ug pagabayran ko ra ikaw.'\n30 Apan wala siya mosugot ug milakaw ug iyang gipabilanggo kini hangtud nga makabayad sa utang.\n31 Ug ang iyang mga masigkaulipon, sa pagkakita nila sa nahitabo, nasubo pag-ayo; ug nangadto sila sa ilang agalon ug ilang gisuginlan siya sa tanang nahitabo.\n32 Busa ang maong ulipon gipaatubang sa iyang agalon, ug giingnan siya niya, `Ikaw dautan nga ulipon! Gipasaylo ko ikaw sa tanan mong utang kay nagpakiluoy man ikaw kanako.\n33 Dili ba usab unta maluoy man ikaw sa imong masigkaulipon, maingon nga gikaloy-an ko man ikaw?'\n34 Ug sa kasuko gitugyan siya sa iyang agalon ngadto sa mga magsasakit hangtud makabayad siya sa iyang tanang utang.\n35 Ingon usab niana ang pagabuhaton kaninyo sa akong Amahan nga langitnon kon ang matag-usa kaninyo dili sa kinasingkasing magapasaylo sa iyang igsoon." CAPITLO 19 1 ¶ Ug sa nakatapus na si Jesus sa pagsulti niining mga pulonga, siya mipahawa sa Galilea ug miadto sa Judea sa kayutaan niini nga tabok sa Jordan.\n2 Ug misunod kaniya ang mga dagkung panon sa katawhan, ug didto iyang giayo sila.\n3 ¶ Ug dihay mga Fariseo nga miduol kaniya ug misulay kaniya pinaagi sa pagpangutana nga nag-ingon, "Alang sa usa ka lalaki, uyon ba sa kasugoan ang pagpakigbulag niya sa iyang asawa sa bisan unsang hinungdan?"\n4 Siya mitubag nga nag-ingon, "Wala ba ninyo hibasahi nga ang nagbuhat kanila sukad sa sinugdan nagbuhat kanila nga lalaki ug babaye,\n5 ug nag-ingon, `Tungod niining maong hinungdan kinahanglan pagabiyaan sa lalaki ang iyang amahan ug ang iyang inahan ug makig-ipon siya sa iyang asawa, ug silang duha mahimong usa?\n6 Tungod niana, dili na sila duruha kondili usa. Busa, ang sa Dios gihiusa, sa tawo dili pagbulagon sila."\n7 Sila miingon kaniya, "Nganong nagsugo man lagi si Moises sa pagpahatag ug sulat-pamatuod sa pakigbulag, ug sa ingon niana ang lalaki makabulag na sa iyang asawa?"\n8 Kanila mitubag siya nga nag-ingon, "Tungod sa kasagutsoton ninyog kasingkasing, gitugotan na lang kamo ni Moises sa pagbulag sa inyong mga asawa, apan sukad sa sinugdan dili mao kini.\n9 Ug magaingon ako kaninyo: bisan kinsa nga magabulag sa iyang asawa, gawas kon ang hinungdan mao ang pakighilawas, ug unya ma-ngasawa siyag lain, nakapanapaw siya ug ang mangasawa sa usa ka babayeng binulagan, nakapanapaw."\n10 Ug ang mga tinun-an miingon kaniya, "Kon mao kanay kahimtang sa lalaki labut sa iyang asawa, maayo pag dili na lang mangasawa."\n11 Apan siya miingon kanila, "Dili ang tanang tawo makasagop niining sultiha, kondili sila lamang nga gikahatagan sa katakus paghimo niini.\n12 Kay adunay mga lalaki nga eunoco nang daan sukad pa sa ilang pagkahimugso, ug adunay mga eunoco nga ang naghimo kanilang eunoco mao ang mga tawo; ug adunay mga eunoco nga nanaghimo sa ilang kaugalingon nga mga enunoco alang sa gingharian sa langit. Ang arang makasagop niini, pasagopa siya."\n13 ¶ Ug dihay mga gagmayng bata nga gidala ngadto kaniya aron tapin-an sila niya sa iyang kamot ug iampo sila. Ug gibadlong sa mga tinun-an ang mga tawo;\n14 apan si Jesus miingon, "Paduola kanako ang gagmayng kabataan, ug ayaw ninyo sila pagpugngi, kay ang gingharian sa langit ila sa mga sama kanila."\n15 Ug iyang gitapin-an sila sa iyang mga kamot, ug unya milakaw siya.\n16 ¶ Ug tan-awa, miduol kaniya ang usa ka tawo nga nag-ingon, "Magtutudlo, unsa bay maayong buhaton ko aron makapanag-iya ako sa kinabuhing dayon?"\n17 Kaniya mitubag siya nga nag-ingon, "Nganong mangutana man ikaw kanako mahitungod sa maayo? Anaay usa lamang nga maayo. Kon gusto kang mosulod sa kinabuhi, bantayi ang mga sugo."\n18 Kaniya nangutana siya, "Hain man niini?" Ug si Jesus mitubag, "Ayaw pagbuno, Ayaw pagpanapaw, Ayaw pagpangawat, Ayaw pagsaksig bakak,\n19 Tumahod ka sa imong amahan ug inahan, ug, Higugmaa ang imong silingan sama sa imong kaugalingon."\n20 Ang lalaking batan-on miingon kaniya, "Kanang tanan ako nang ginabantayan, unsa pa may akong kulang?"\n21 Kaniya mitubag si Jesus nga nag-ingon, "Kon buot ikaw mamahingpit, lumakaw ka, ibaligya ang imong kabtangan ug ang halin ihatag sa mga kabus, ug makabaton kag bahandi didto sa langit; ug unya umanhi ka ug sumunod kanako."\n22 Ug sa pagkadungog niini sa batan-ong lalaki, siya mipahawa nga masulob-on; kay daghan man ugod siyag katigayonan.\n23 ¶ Ug sa iyang mga tinun-an si Jesus miingon, "Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga igakalisud unya sa usa ka dato ang pagsulod sa gingharian sa langit.\n24 Ug sultihan ko pa usab kamo, nga masayon pa sa kamelyo paglusot sa mata sa dagum kay sa usa ka dato pagsulod sa gingharian sa Dios."\n25 Ug sa pagkadungog niini sa mga tinun-an, nahitingala silag daku ug miingon, "Nan, kinsa man diay ang arang maluwas?"\n26 Si Jesus mitan-aw kanila ug miingon kanila, "Sa tawo, dili kini mahimo; apan sa Dios ang tanan mahimo."\n27 Ug si Pedro misulti sa pagtubag nga nag-ingon, "Tan-awa, gibiyaan na namo ang tanan ug nanagsunod kami kanimo. Nan, unsa man lang diay ang among makuha?"\n28 Kanila si Jesus mitubag nga nag-ingon, "Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga sa bag-ong kalibutan, sa diha nga ang Anak sa Tawo magalingkod na sa iyang mahimayaong trono, kamo nga mga nanagsunod kanako magalingkod usab sa napulog-duha ka mga trono ug inyong pagahukman ang napulog-duha ka mga banay ni Israel.\n29 Ug ang matag-usa nga nagbiyag mga balay o mga igsoong lalaki o mga igsoong babaye o amahan o inahan o mga anak o kayutaan, tungod sa akong ngalan, magadawat ug usa ka gatus ka pilo, ug magapanunod sa kinabuhing dayon.\n30 Apan daghan ang nagauna karon nga unya mangulahi, ug ang nangulahi karon nga unya manag-una. CAPITLO 20 1 ¶ "Kay ang gingharian sa langit sama sa usa ka pangulo sa panimalay nga milakaw sayo sa kabuntagon aron sa pagpangitag mga mamumoo nga iyang kasuholan alang sa iyang parrasan.\n2 Ug sa nagkasabut na siya ug ang mga mamumoo sa tag-denario ang adlaw, iyang gipaadto sila sa iyang parrasan.\n3 Ug sa naglakaw siya sa may ikasiyam ang takna sa buntag, iyang nakita sa tiyanggihan ang uban pang mga walay buhat.\n4 Ug siya miingon kanila, `Pangadto usab kamo sa parrasan, ug suholan ko kamog igo.' Busa nangadto sila.\n5 Ug siya milakaw sa may ikanapulog-duha ang takna sa kaudtohon, ug sa ikatulo ang takna sa hapon, ug mao usab ang iyang gihimo.\n6 Ug sa may ikalima ang takna sa hapon siya milakaw ug iyang nakita ang uban nga nanagbarug; ug siya miingon kanila, `Nganong nanagbarug man kamo dinhi nga walay mga buhat sa tibuok adlaw?'\n7 Kaniya mitubag sila nga nanag-ingon, `Kay wala may misuhol kanamo.' Ug siya miingon kanila, `Pangadto usab kamo sa parrasan.'\n8 Ug sa pagkasawomsom na, ang tag-iya sa parrasan miingon sa iyang piniyalan, `Tawga na ang mga mamumoo ug bayri sila sa ilang mga suhol, sugod sa mga naulahig tangka hangtud sa mga nahiuna.'\n9 Ug sa pagduol sa mga mitangka sa may ikalima ang takna sa hapon, ang matag-usa kanila nakadawat ug usa ka denario.\n10 Ug sa pagduol sa mga nanghiuna, nanagdahum sila nga makadawat ug labaw; apan ang matag-usa kanila nakadawat ug usa ka denario lamang.\n11 Ug sa ilang pagdawat niini, sila nanagbagotbot batok sa pangulo sa panimalay,\n12 nanag-ingon, `Kining mga naulahi nakabuhat sulod lamang sa usa ka takna, ug sila imong gipakig-angay kanamo nga maoy miabaga sa kinabug-atan sa buhat sa tibuok adlaw ug sa nag-aligiting nga kainit.'\n13 Apan ngadto sa usa kanila mitubag siya nga nag-ingon, `Higala, wala ko ikaw lupigi, kay dili ba nagkasabut man kita sa tagsa ka denario?\n14 Dawata ang imo, ug lumakaw ka. Akong pagbuot nga pagahatagan kining naulahi sama sa akong paghatag kanimo.\n15 Dili ba diay matarung kanako ang paggawi sa akong mga butang sumala sa akong gusto? O imo ba diay ako nga bagot-botan tungod sa akong pagkamahinatagon?'\n16 Sa ingon niana, ang mga naulahi mahiuna, ug ang mga nahiuna mangulahi."\n17 ¶ Ug sa nagtungas si Jesus paingon sa Jerusalem iyang gipinig ang napulogduha ka mga tinun-an, ug diha sa dalan miingon siya kanila,\n18 "Tan-awa, nagatungas kita padulong sa Jerusalem; ug ang Anak sa Tawo igatugyan ngadto sa mga sacerdote nga punoan ug sa mga escriba, ug ilang pagahukman siya sa kamatayon,\n19 ug igatugyan ngadto sa mga Gentil aron pagabugalbugalan ug pagahampakon ug ilansang sa krus, apan sa ikatulo ka adlaw pagabanhawon siya."\n20 ¶ Unya miduol kaniya ang inahan sa mga lalaking anak ni Zebedeo, uban sa iyang mga anak, ug sa nakaluhod siya sa iyang atubangan nangayo kaniyag usa ka butang.\n21 Ug si Jesus miingon kaniya, "Unsa may imong gusto? Kaniya mitubag siya nga nag-ingon, "Ipahigayon nga kining akong duha ka anak magalingkod sulod sa imong gingharian, ang usa anha sa imong too ug ang usa anha sa imong wala."\n22 Apan mitubag si Jesus nga nag-ingon, "Wala kamo mahibalo sa inyong gipangayo. Makahimo ba kamo sa pag-inom sa kopa nga akong pagaimnan?" Ug sila mitubag kaniya, Makahimo kami."\n23 Siya miingon kanila, "Kamo magainom sa akong kopa, apan ang pagpalingkod dapit sa akong too ug sa akong wala, kini dili ako ang pagtugot, apan kini alang lamang kanila nga mga gikatagan-an niini sa akong Amahan."\n24 Ug sa pagkadungog niini sa napulo, nangasuko sila batok sa duha ka magsoon.\n25 Apan gitawag sila ni Jesus ngadto kaniya ug miingon siya kanila, "Kamo nasayud nga ang mga punoan sa mga Gentil nanagpakaagalon ngadto kanila, ug ang ilang mga kadagkuan nagapakahari ngadto kanila.\n26 Dili kini mahitabo kaninyo; hinonoa, bisan kinsay gustong mag-daku kaninyo kinahanglan ma-inyo siyang sulogoon,\n27 ug bisan kinsay gustong maghawod kaninyo, kinahanglan ma-inyo siyang ulipon;\n28 maingon nga ang Anak sa Tawo mianhi dili aron siya pag-alagaron kondili sa pag-alagad, ug sa paghalad sa iyang kinabuhi sa pagpakamatay ingon nga lukat alang sa daghan."\n29 ¶ Ug sa nanaglakaw sila gikan sa Jerico, usa ka dakung panon sa katawhan mikuyog kaniya.\n30 Ug tan-awa, dihay duha ka mga buta nga nanagling-kod sa daplin sa dalan, nga sa pagkadungog nila nga si Jesus lumalabay didto, misinggit nga nanag-ingon, "Ginoo, Anak ni David, kaluy-i kami!"\n31 Ug gibadlong sila sa panon sa katawhan nga nagsugo kanila paghilum, apan misamot hinoon sila sa pagsinggit nga nag-ingon, "Ginoo, Anak ni David, kaluy-i intawon kami!"\n32 Ug si Jesus mihunong ug gitawag sila niya nga nag-ingon, "Unsa may gusto ninyong buhaton ko alang kaninyo?"\n33 Sila miingon kaniya, "Ginoo, mabuka unta ang among mga mata."\n34 Ug si Jesus naluoy ug iyang gihikap ang ilang mga mata, ug dihadiha makakita na sila ug mikuyog kaniya. CAPITLO 21 1 ¶ Ug sa nagkahiduol na sila sa Jerusalem, ug pag-abut nila sa Betfage sa Bungtod sa mga Olivo, duha sa mga tinun-an gisugo ni Jesus\n2 nga nag-ingon kanila, "Umadto kamo nianang balangay sa atbang ninyo, ug didto inyong makita dayon ang usa ka asna nga gihigot, ug ang usa ka nati uban niini; hubara ninyo sila ug dad-a dinhi kanako.\n3 Ug kon adunay mangutana kaninyo, ingna lang siya, `Gikinahanglan sila sa Ginoo,' ug iyang ipadala sila dihadiha."\n4 Nahitabo kini sa pagtuman sa gisulti pinaagi sa profeta, nga nag-ingon:\n5 "Suginli ninyo ang babayeng anak nga Sion, Tan-awa, ang imong hari nagaanhi kanimo, maaghop ug nagakabayo sa asna, ug sa nati nga anak sa asna."\n6 Ug ang mga tinun-an milakaw ug ilang gibuhat ang gisugo kanila ni Jesus;\n7 ilang gidala ang asna ug ang nati, ug kini ilang gihapinan sa ilang mga sapot, ug mikabayo siya niini.\n8 Ug ang kadaghanan sa mga tawo nanagpamuklad sa ilang mga sapot diha sa dalan, ug ang uban nanagpamutol ug mga sanga sa mga kahoy ug ilang gikatag kini diha sa dalan.\n9 Ug ang mga panon sa katawhan nga nanag-una ug nanagsunod kaniya, nanagsinggit nga nag-ingon, "Hosanna sa Anak ni David! Dalaygon ang ang nagaanhi sa ngalan sa Ginoo! Hosanna sa kahitas-an!"\n10 Ug sa paghisulod na niya sa Jerusalem, naukay ang tanan sa siyudad, nga nanag-ingon, "Kinsa ba kini siya?"\n11 Ug ang mga panon sa katawhan miingon, "Mao kini ang profeta nga si Jesus nga taga-Nazaret sa Galilea."\n12 ¶ Ug misulod si Jesus sa templo sa Dios, ug iyang giabog sa gowa ang tanang nanagbaligya ug nanagpamalit sulod sa templo, ug iyang gipanglintuwad ang mga lamisa sa mga tigpangilis sa mga kuwarta ug ang mga lingkoranan sa mga namaligyag mga salampati.\n13 Ug miingon siya kanila, "Nahisulat kini, `Ang akong balay pagatawgon nga balayng ampoanan'; apan gihimo ninyo kini nga langub sa mga tulisan."\n14 Ug sa sulod sa templo miduol kaniya ang mga buta ug mga bakul, ug iyang giayo sila.\n15 Apan sa diha nga ang mga sacerdote nga punoan ug ang mga escriba nakakita sa mga kahibulongang butang nga iyang gibuhat, ug sa mga kabataan nga nanaghugyaw sulod sa templo, nga nanag-ingon, "Hosanna sa Anak ni David?" sila nangasuko;\n16 ug sila miingon kaniya, "Nakabati ka ba sa ilang ginsingon?" Ug si Jesus mitubag, "Oo; ug wala ba gayud kamo makabasa niini: `Gikan sa baba sa mga gagmayng bata ug sa mga masoso gihatud mo ang nahingpit nga pagdalayeg'?"\n17 Ug iyang gibiyaan sila ug migowa siya sa siyudad paingon sa Betania, ug didto mipabilin siya sa tibuok gabii.\n18 ¶ Ug sa pagkabuntag, sa naglakaw siya balik sa siyudad, siya gigutom.\n19 Ug sa pagkakita niya sa usa ka kahoyng igira diha sa daplin sa dalan, iyang giduol kini, ug wala siyay nakita niini nga bisan unsa gawas sa mga dahon lamang. Ug iyang giingnan kini, "Sukad karon dili ka na gayud makapamungag usab." Ug ang kahoyng igira nalaya dihadiha.\n20 Sa pagkakita niini sa mga tinun-an, sila nanghibulong ug nanag-ingon, "Giunsa ba sa kahoyng igira pagkalaya dihadiha?"\n21 Kanila mitubag si Jesus nga nag-ingon, Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga kon aduna kamoy pagoo ug dili kamo magduhaduha, makahimo kamo dili lamang sa nahimo ngadto sa kahoyng igira, kondili bisan pa kon moingon kamo niining bukid, `Pahawa ug umambak ikaw ngadto sa lawod,' kini mamahimo.\n22 Ug ang tanang butang nga inyong pangayoon pinaagi sa pag-ampo madawat ninyo kon aduna kamoy pagtoo."\n23 ¶ Ug sa pagsulod niya sa templo, ang mga sacerdote nga punoan ug ang mga anciano sa lungsod miduol kaniya samtang nagpanudlo siya, ug miingon sila kaniya, "Pinaagi ba sa unsang kagahum gibuhat mo kining mga butanga, ug kinsa may naghatag kanimo sa maong kagahum?"\n24 Kanila mitubag si Jesus nga nag-ingon, "Aduna usab akoy ipangutana kaninyo; ug kon inyo akong tug-anan niini, nan, tug-anan ko usab kamo pinaagi sa unsang kagahum gibuhat ko kining mga butanga.\n25 Ang pamautismo ni Juan, diin ba kadto gikan? Gikan ba sa langit o gikan ba sa mga tawo?" Ug ilang gitulotimbang kini tali sa ilang kaugalingon nga nanag-ingon, "Kon moingon kita, `Gikan sa langit,' moingon siya kanato, `Nan, nganong wala man lagi ninyo siya toohi?\n26 Ug kon moingon kita, `Gikan sa tawo,' mahadlok kita sa katawhan, kay ang tanan miila man nga si Juan profeta."\n27 Busa si Jesus gitubag nila nga nanag-ingon, "Ambut lang." Ug siya miingon kanila, "Dili ko usab kamo tug-anan pinaagi sa unsang kagahum gibuhat ko kining mga butanga.\n28 ¶ "Unsay inyong paghunahuna niini? Usa ka tawo may duha ka anak nga lalaki, ug miadto siya sa usa ug miingon kaniya, `Anak, umadto ka ug pagbuhat didto sa parrasan karon.'\n29 Ug ang anak mitubag, `Dili ko.' `Apan sa ulahi nagbasul siya ug miadto.\n30 Ug ang tawo miadto sa ikaduhang anak ug iyang gisultihan siya sa ingon, ug siya mitubag kaniya, `Moadto ako, Tay, apan wala siya moadto.\n31 Hain man niining duruha ang nagtuman sa kabutbut-on sa iyang amahan?" Sila miingon, "Ang nahiuna." Ug si Jesus miingon kanila, "Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga ang mga maniningil sa buhis ug ang mga dautang babaye managsulod sa gingharian sa Dios una pa kay kaninyo.\n32 Kay kaninyo mianhi si Juan nga nagtultol sa dalan sa pag-kamatarung, ug wala kamo motoo kaniya, apan ang mga maniningil sa buhis ug ang mga dautang babaye mitoo kaniya; ug bisan pa sa nakita na ninyo kini, wala gihapon kamo maghinulsol sa kaulahiay ug wala motoo kaniya.\n33 ¶ "Patalinghugi ninyo ang lain pang sambingay. May usa ka pangulo sa panimalay nga nagtanum ug kaparrasan ug kini iyang gipalibutan ug paril, gibuhatan ug pigsanan sa parras, gibuhatan ug usa ka lantawanan, ug gipasaopan niya kini sa mga tawo, ug unya milangyaw siya ngadto sa laing dapit.\n34 Ug sa nagsingabut na ang tingpamopo, ngadto sa mga saop gipaadto niya ang iyang mga ulipon aron sa pagdawat sa bunga nga iyang bahin.\n35 Apan ang iyang mga ulipon gidakop sa mga saop ug ilang gibunalan ang usa, ug ilang gipatay ang usa, ug ilang gipanagbato ang usa.\n36 Unya giusban niya sila pagpadalag uban pang mga ulipon nga daghan pa kay sa nahiuna, ug kini ila gihapong gibuhatan sa ingon.\n37 Ug sa katapusan, kanila ang iyang anak gipaadto niya nga nag-ingon, `Motahud sila sa akong anak.'\n38 Apan sa pagkakita nila sa anak, ang mga saop nasig-ingon sa usag usa, `Mao kini ang manununod; tana, patyon ta siya aron maato ang iyang panulondon.'\n39 Ug gidakop nila siya ug giabog sa gowa sa parrasan, ug ilang gipatay siya.\n40 Busa, inig-abut sa tag-iya sa parrasan, unsa may buhaton niya sa maong mga saop?"\n41 Kaniya mitubag sila nga nanag-ingon, "Ang maong mga banyaga iyang igatugyan ngadto sa mapait nga kamatayon, ug ang parrasan iyang pasaopan sa ubang mga saop nga makamaong mobahin kaniya sa mga bunga sa panahon sa tingpopo."\n42 Ug si Jesus miingon kanila, "Wala ba gayud kamo makabasa sa kasulatan, nga `Ang maong bato nga sa mga magtutukod gisalikway nahimong ulohang bato sa pamag-ang; buhat kini sa Ginoo, ug sa atong mga mata makapahibulong gayud'?\n43 Busa, sultihan ko kamo, nga ang gingharian sa Dios pagakuhaon gikan kaninyo ug igahatag ngadto sa usa ka nasud nga nagapamunga sa mga bunga niini.\n44 Ug ang mahulog sa ibabaw niining batoha, madugta siya; apan ang mapusdakan niining batoha, mapulpog siya."\n45 Ug ang mga sacerdote nga punoan ug ang mga Fariseo, sa pagkadungog nila sa iyang mga sambingay, nakasabut nga nagsulti siya mahitungod kanila.\n46 Ug gisulayan nila ang pagdakop kaniya, apan nahadlok sila sa katawhan, kay ila mang giila siya nga profeta. CAPITLO 22 1 ¶ Ug kanila misulti si Jesus pag-usab pinaagi sa mga sambingay, nga nag-ingon,\n2 "Ang gingharian sa langit sama sa usa ka hari nga naghimog kombira sa kasal alang sa iyang anak nga lalaki,\n3 ug nagsugo sa iyang mga ulipon sa pagtawag sa mga dinapitsa kombira sa kasal; apan nanagdumili sila sa pagtambong.\n4 Ug nagpaadto na usab siyag uban pang mga ulipon nga iyang giingnan, `Ingna ang mga dinapit, Tan-awa, nahikay ko na ang akong kombira, naihaw na ang akong mga baka ug ang akong mga nati nga pinatambok, ug andam na ang tanan; busa, pangadto na kamo sa kombira.'\n5 Apan ang mga dinapit wala lang manumbaling niini ug nanglakaw hinoon sila, usa paingon sa iyang uma, ug usa paingon sa iyang patigayon,\n6 samtang ang uban nanagdakop sa iyang mga ulipon, ug ilang gidagmalan ug gipamatay sila.\n7 Ug ang hari nasuko, ug gipaadtoan niya sa iyang mga sundalo ug gipapatay ang maong mga mamumuno ug gipasunog ang ilang siyudad.\n8 Ug siya miingon sa iyang mga ulipon, `Andam na ang kombira sa kasal, apan dili takus kadtong mga dinapit.\n9 Busa pangadto hinoon kamo sa kadalanan, ug bisan kinsay inyong ihibalag didto, dapita ninyo sila sa kombira.'\n10 Ug ang mga ulipon miadto sa kadalanan ug ilang gitigum ang tanan nga ilang gihibalag, mga dautan ug mga maayo; ug ang kombirahan sa kasal napuno sa mga dinapit.\n11 "Apan sa pagsulod sa hari aron sa pagtan-aw sa mga dinapit, nakita niya didto ang usa ka tawo nga wala magsul-ob ug bisti alang sa kombira sa kasal;\n12 ug siya miingon kaniya, `Migo, naunsa ba nga misulod ka man dinhi nga wala magsul-ob ug bisti nga angay sa kasal?' Ug ang tawo wala makatingog.\n13 Ug ang hari miingon sa iyang mga sulogoon, `Gapusa ninyo siya sa tiil ug kamot, ug ilabay ninyo siya ngadto sa labawng kangitngitan sa gowa; didto ang mga tawo managpanghilak ug managkagot sa ilang mga ngipon.'\n14 Kay daghan ang gipanagtawag apan diyutay ra ang pagapilion."\n15 ¶ Ug milakaw ang mga Fariseo ug nanagsabut sila kon unsaon nila sa pagbitik kang Jesus pinaagi sa iyang isulti.\n16 Ug ilang gipaadtoan siya sa ilang mga tinun-an, kinuyogan sa mga Herodianhon, sa pag-ingon kaniya, "Magtutudlo, nasayud kami nga ikaw maminatud-on, ug nga ikaw sa minatuod nagatudlo sa dalan sa Dios, ug nga wala ka magsapayan sa tawo sanglit wala ka man magtan-aw sa panagway sa mga tawo.\n17 Busa tug-ani kami unsay imong paghunahuna niini. Uyon ba sa balaod ang pagbayad ug buhis kang Cesar, o dila ba?"\n18 Apan si Jesus, sa naila niya ang ilang pagkamadinauton, miingon kanila "Mga maut, nganong inyo man akong sulayan?\n19 Pakitai akog kuwarta nga igbubuhis." Ug ilang gidala kaniya ang kuwarta nga usa ka denario.\n20 Ug si Jesus miingon kanila, "Kang kinsa man kining dagway ug kining nahisulat?"\n21 Sila mitubag nga nag-ingon, "Kang Cesar." Ug siya miingon kanila, "Nan, bayri ninyo si Cesar sa mga butang nga iya ni Cesar, ug ang Dios sa mga butang nga iya sa Dios."\n22 Ug sa ilang pagkadungog niini, nahitingala sila; ug ilang gibiyaan siya ug nanglakaw sila.\n23 ¶ Ug sa maong adlaw giadto siyag mga Saduceo, mga tawo nga nanag-ingon nga walay pagkabanhaw; ug gipangutana siya nila\n24 nga nanag-ingon, "Magtutudlo, si Moises nag-ingon, `Kon ang usa ka lalaki mamatay nga walay anak, ang iyang igsoong lalaki kinahanglan mangasawa sa balo ug magpaliwat ug mga anak alang sa iyang igsoon.'\n25 Karon, diha kanamoy pito ka mga magsoong lalaki; ang nahauna nagminyo ug unya namatay, ug tungod kay wala man siya mga anak, ang asawa niya gipangasawa sa iyang igsoon.\n26 Mao usab ang nahitabo sa ikaduha ug sa ikatulo, ug hangtud sa ikapito.\n27 Tapus nilang tanan, ang babaye namatay usab.\n28 Nan, sa pagkabanhaw ni kinsa man sa pito maasawa siya? Kay silang tanan nakahupot man kaniya."\n29 Apan kanila mitubag si Jesus nga nag-ingon, "Nangasayop kamo kay wala kamo makasabut sa kasulatan o sa gahum sa Dios.\n30 Kay sa pagkabanhaw dili na sila magapangasawa o magapamana, kondili mahisama na sila sa mga manolunda didto sa langit.\n31 Ug mahitungod sa pagbanhaw sa mga patay, wala ba ninyo hibasahi ang gisulti kaninyo sa Dios nga nag-ingon,\n32 `Ako mao ang Dios ni Abraham, ug ang Dios ni Isaac, ug ang Dios ni Jacob'? Siya dili Dios sa mga patay, kondili sa mga buhi."\n33 Ug sa pagkadungog niini sa panon sa katawhan, nahitingala sila sa iyang pagpanudlo.\n34 ¶ Apan sa pagkadungog sa mga Fariseo nga napahilum niya ang mga Saduceo, sila nanagtapok.\n35 Ug usa kanila, nga batid sa kasugoan, may gipangutana kaniya aron sa pagsulay kaniya.\n36 Miingon siya, "Magtutudlo, unsa man ang dakung sugo sa kasugoan?"\n37 Ug si Jesus miingon kaniya, "Higugmaa ang Ginoo nga imong Dios sa tibuok mong kasingkasing, ug sa tibuok mong kalag, ug sa tibuok mong salabutan.\n38 Mao kana ang daku ug unang sugo.\n39 Ug ang ikaduha sulosama ra, nga mao kini, Higugmaa ang imong silingan sama sa imong kaugalingon.\n40 Niining duha ka mga sugo nagasukad ang tibuok nga kasugoan ug ang mga profeta."\n41 ¶ Ug samtang nagkatapok ang mga Fariseo, kanila si Jesus may gipangutana,\n42 nga nag-ingon, "Unsa may inyong paghunahuna mahitungod kang Cristo? Kang kinsa man siyang anak?" Sila mitubag kaniya, "Anak siya ni David."\n43 Siya miingon kanila, "Nan, ngano man lagi nga si David, dinasig sa Espiritu, nagtawag man kaniya nga Ginoo, sa iyang pag-ingon:\n44 `Ang Ginoo miingon sa akong Ginoo: Lumingkod ka sa akong too, hangtud igabutang ko ang imong mga kaaway diha sa ilalum sa imong mga tiil?\n45 Kon si David nagtawag kaniya nga Ginoo, unsaon man niya pagkahimong anak ni David?"\n46 Ug walay nakatubag kaniyag bisan usa na lang ka pulong, ug sukad niadtong adlawa wala nay nangahas pa sa paghimog mga pagpa-ngutana kaniya. CAPITLO 23 1 ¶ Unya miingon si Jesus sa mga panon sa katawhan ug sa iyang mga tinun-an,\n2 "Ang mga escriba ug ang mga Fariseo nanaglingkod sa lingkoranan ni Moises;\n3 busa, buhata ug bantayi ninyo ang tanan nga ilang ginaingon kaninyo, apan ayaw ninyo pagbuhata ang ilang ginabuhat; kay sila maayo rang mosulti apan dili mobuhat.\n4 Nagabugkos silag mga mabug-at nga luwan nga malisud pas-anon, ug ila kining gibutang diha sa mga abaga sa mga tawo; apan sila gayud dili gani molihok niini bisan pinaagi na lang sa ilang tudlo.\n5 Nagahimo sila sa ilang tanang mga binuhatan aron lamang sa pagpakita ngadto sa mga tawo; kay ginapalapad nila ang ilang mga pilakteria ug ginapataas nila ang mga borlas sa ilang mga kupo,\n6 ug kinaham nila ang mga halangdong dapit sa mga kombirahan ug ang labing maayong mga lingkoranan sulod sa mga sinagoga,\n7 ug ang mga pagyukbo kanila diha sa mga tiyanggihan, ug ang pagtawag kanilag "Rabi" sa mga tawo.\n8 Apan kamo, ayaw kamo pagpatawag nga Rabi, kay kamo adunay usa lamang ka magtutudlo, ug kamong tanan mga magsoon.\n9 Ug kinahanglan walay bisan kinsang tawo dinhi sa yuta nga inyong pagatawgon nga inyong amahan, kay kamo adunay usa lamang ka Amahan nga anaa sa langit.\n10 Ayaw usab kamo pagpatawag nga mga agalon, kay kamo adunay usa lamang ka agalon nga mao si Cristo.\n11 Ang labing daku kaninyo, ma-inyo siyang sulogoon;\n12 bisan kinsa nga magapahitaas sa iyang kaugalingon iga-pahiubos, ug bisan kinsa nga magapaubos sa iyang kaugalingon igapahitaas.\n13 ¶ "Apan alaut kamo, mga escriba ug mga Fariseo, mga maut! kay ginalukban ninyo ang gingharian sa langit atbang sa mga tawo; kay wala kamo mosulod ni magtugot sa pagpasulod sa mga tawo nga gusto untang managsulod.\n14 Alaut kamo, mga escriba ug mga Fariseo, mga maut! kay ginasubad ninyo ang katigayonan sa mga babayeng balo, ug aron sa pagtabontabon niini nagahimo kamo sa hatag-as nga mga pangadye; busa mahiaguman ra ninyo ang labi pa ka mabug-at nga hukom sa silot.\n15 Alaut kamo, mga escriba ug mga Fariseo, mga maut! kay ginalatas-latas ninyo ang kadagatan ug kayutaan aron sa pagdanig bisan usa na lang ka kinabig, ug sa makabig na siya, inyo siyang ginahimo nga dubli pa kaninyo sa pagkaangayan sa infierno.\n16 "Alaut kamo, mga magtotultol nga buta, nga manag-ingon, `Kon may manumpa tungod sa templo, wala kanay bili; apan kon may manumpa tungod sa bulawan sa templo, obligado siya sa iyang panumpa.'\n17 Kamong mga boangboang nga mga buta! Kay hain bay labaw, ang bulawan o ang templo ba nga maoy nagahimo nga balaan sa bulawan?\n18 Ug kamo manag-ingon, `Kon may manumpa tungod sa halaran, wala kanay bili; apan kon may manumpa tungod sa halad nga anaa sa halaran, obligado siya sa iyang panumpa.'\n19 Kamong mga buta! Kay hain bay labaw, ang halad o ang halaran ba nga maoy nagahimo nga balaan sa halad?\n20 Busa ang manumpa tungod sa halaran, nagapanumpa tungod niini ug sa tanang anaa niini;\n21 ug ang manumpa tungod sa templo, nagapanumpa tungod niini ug tungod sa nagapuyo sulod niini;\n22 ug ang manumpa tungod sa langit, nagapanumpa tungod sa trono sa Dios ug tungod sa nagalingkod niini.\n23 "Alaut kamo, mga escriba ug mga Fariseo, mga maut! kay nagahatag kamog ikapulo sa yerbabuyna ug sa anis ug sa komino, apan wala ninyo buhata ang labi pang hinungdanong mga butang sa kasugoan, nga mao ang hustisya, ug kaluoy, ug pagtoo; kining mga butanga kinahanglan gayud unta nga inyong pagabuhaton, sa walay pagbiya sa uban.\n24 Kamong mga magtotultol nga buta, ginasala ninyo ang usa ka buok nga tagnok ug ginalamoy ninyo ang usa ka buok nga kamelyo!\n25 "Alaut kamo, mga escriba ug mga Fariseo, mga maut! kay ginahinloan ninyo ang gawas nga bahin sa baso ug sa pinggan, apan sa sulod kini sila napuno sa panikas ug sa labihang pag-pangilog.\n26 Fariseo nga buta! hinloi una ang sa sulod nga bahin sa baso ug sa pinggan aron ang gawas nga bahin niini magamahinlo usab.\n27 "Alaut kamo, mga escriba ug mga Fariseo, mga maut! kay sama kamo sa pinaputi nga mga pantiyon nga sa gawas managpakita sa katahum, apan sa sulod kini sila puno sa mga bukog sa mga patay ug sa tanang kahugawan.\n28 Sa ingon usab niini, sa gawas ninyo kamo nagapakita nga daw mga matarung sa atubangan sa mga tawo, apan sa sulod ninyo natugob kamo sa kamaut ug sa kadautan.\n29 "Alaut kamo, mga escriba ug mga Fariseo, mga maut! kay ginabuhatan ninyog mga pantiyon ang mga profeta ug inyong ginadayandayanan ang mga bungdo sa mga matarung,\n30 ug magkanayon kamo, `Kon nakaabut pa kami sa mga adlaw sa among mga ginikanan, dili gayud kami moapil uban kanila sa pag-ula sa dugo sa mga profeta.'\n31 Sa ingon niini nagamatuod kamo batok ra sa inyong kaugalingon nga kamo mga anak diay niadtong mga nanagpatay sa mga profeta.\n32 Hala, pun-a pa gayud ninyo ang taksanan sa inyong mga ginikanan.\n33 Kamong mga halas, kamong kaliwat sa mga bitin, unsaon ugod ninyo paghilingkawas gikan sa pagkahinukman ngadto sa infierno?\n34 ¶ Tungod niini, padad-an ko kamog mga profeta ug mga makinaadmanon ug mga escriba, nga ang uban kanila inyong pagapatyon ug igalansang sa krus, ug ang uban inyong pagahampakon sa sulod sa inyong mga sinagoga ug inyong pagalutoson gikan sa usa ka lungsod ngadto sa usa,\n35 aron nga diha kaninyo pagapanilngon ang tanang dugo sa mga matarung nga naula sa ibabaw sa yuta, sukad pa sa dugo ni Abel nga matarung hangtud sa dugo ni Zacarias nga anak ni Baraquias, nga inyong gipatay diha sa kinatung-an sa templo ug sa halaran.\n36 Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, kining tanan moabut niining kaliwatana.\n37 "O Jerusalem, Jerusalem, nga nagapatay sa mga profeta ug nagabato sa mga sinugo nganha kanimo! Sa makadaghan gipangandoy ko ang pagtigum unta sa imong mga anak, maingon sa himungaan nga nagatigum sa iyang mga piso ilalum sa iyang mga pako, apan nagadumili kamo!\n38 Tan-awa, mabiniyaan ug magamingaw ang inyong balay.\n39 Kay sultihan ko kamo, nga dili na kamo makakita kanako pag-usab, hangtud makaingon na kamo, `Dalaygon ang nagaanhi sa ngalan sa Ginoo'." CAPITLO 24 1 ¶ Ug si Jesus mipahawa sa templo, ug samtang naglakaw siya miduol kaniya ang iyang mga tinun-an ug ilang gitudlo kaniya ang mga bahin sa templo.\n2 Apan kanila mitubag siya nga nag-ingon, "Nakita ninyo kining tanan, dili ba? Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga dinhi wala unyay mahibiling usa ka bato nga pinatong sa bato nga dili pagatumpagon."\n3 Ug sa naglingkod siya sa Bungtod sa mga Olivo, giduol siya sa mga tinun-an nga silasila ra, nga nanag-ingon, "Tug-ani kami, kanus-a man kini mahitabo, ug unsa man ang ilhanan sa imong pag-anhi ug sa pagkatapus sa kapanahonan?"\n4 ¶ Ug kanila mitubag si Jesus nga nag-ingon, "Magbantay kamo nga walay magapahisalaag kaninyo.\n5 Kay daghan unya ang motungha dinala ang akong ngalan, nga manag-ingon, `Ako mao ang Cristo,' ug daghan ang ilang pahisa-laagon.\n6 Ug makadungog kamog mga gubat ug mga dungogdungog mahi-tungod sa mga gubat; pagbantay kamo nga dili kamo makuyawan; kay kinahanglan gayud kini nga mahitabo, apan dili pa kini mao ang katapusan.\n7 Kay managgubat ang nasud batok sa nasud, ug ang gingharian batok sa gingharian, ug mahitabo ang mga gutom ug mga linog sa nagkalainlaing mga dapit:\n8 kining tanan mao lamay sinugdanan sa mga kasakit.\n9 "Unya ila kamong itugyan ngadto sa mga kasakitan, ug ipapatay kamo nila; ug pagadumtan kamo sa tanang kanasuran tungod sa akong ngalan.\n10 Ug unya daghan ang mosibug gikan sa pagtoo, ug magabudhiay ug magadumtanay ang usag usa.\n11 Ug motungha ang daghang mga mini nga profeta ug magapahisalaag sa daghan.\n12 Ug kay mosanay man ang kadautan, mobugnaw ang gugma sa kadaghanan.\n13 Apan ang molahutay hangtud sa katapusan mamaluwas.\n14 Ug kining Maayong Balita mahitungod sa gingharian igawali ngadto sa tibuok nga kalibutan ingon nga pagpamatuod ngadto sa tanang kanasuran; ug unya moabut na ang katapusan.\n15 "Tungod niini, inigkakita ninyo sa gihisgutan sa profeta nga si Daniel, sa iyang gihisgutang malaglagon nga pasipala nga magatindog sulod sa dapit nga balaan (pasabta niini ang magabasa),\n16 nan, sila nga anha sa Judea pakalagiwa ngadto sa kabukiran;\n17 ug siya nga anha sa atop, ayaw na pakanauga aron sa pagkuha pag bisan unsa sulod sa iyang balay;\n18 ug siya nga anha sa uma, ayaw na pabalika aron sa pagkuha pa sa iyang kupo.\n19 Ug alaut gayud ang mga mabdos ug ang may mga masoso niadtong mga adlawa!\n20 Pag-ampo kamo nga unta ang inyong pagpangagiw dili mahiatol sa tingtugnaw o sa adlaw nga igpapahulay.\n21 Kay unya moabut ang dakung kasakitan nga ang ingon wala pa mahitabo sukad sa sinugdan sa kalibutan hangtud karon, ug dili na gayud mahitabo pa.\n22 Ug kon ang gidaghanon niadtong mga adlawa wala pa pagkubsi, wala untay tawong maluwas; apan tungod sa iyang mga pinili, ang gidaghanon niadtong mga adlawa pagakubsan.\n23 Ug unya kon adunay magaingon kaninyo, `Tan-awa, ania ra ang Cristo!' o `Atua ra siya!' ayaw gayud kamo pagtoo niini.\n25 Tan-awa, gisuginlan ko na kamong daan.\n26 Busa, kon sila magaingon kaninyo, `Tan-awa, atua siya sa awaaw,' ayaw gayud kamo pag-adto didto. Ug kon sila magaingon, `Tan-awa, anaa siya sa sulod nga mga lawak,' ayaw gayud kamo pagtoo niini.\n27 Kay maingon nga ang kilat magakilab gikan sa sidlakan ug makita hangtud sa kasadpan, maingon man usab unya niini ang pag-abut sa Anak sa Tawo.\n28 Diin gani ang patay, atua usab didto magakatapok ang mga agila.\n29 "Ug dihadiha inigkatapus sa kasakitan niadtong mga adlawa, ang Adlaw mongitngit, ug ang Bulan dili na mohatag ug kahayag, ug ang mga bitoon mangatagak gikan sa kahitas-an, ug matay-og ang mga gahum sa kalangitan.\n30 Ug unya magapakita diha sa langit ang ilhanan sa Anak sa Tawo, ug unya ang tanang kabanayan sa yuta manag-minatay, ug ilang makita ang Anak sa Tawo nga moabut nga sinapwang sa mga panganud sa langit inubanan sa kagahum ug dakung himaya;\n31 ug pagasugoon niya ang iyang mga manolunda pinaagi sa makusog nga tingog sa trumpeta, ug ilang pagahipuson ang iyang mga pinili gikan sa mga sugdanan sa upat ka mga hangin, gikan sa usa ka tumoy sa langit ngadto sa usa.\n32 ¶ "Gikan sa kahoyng igira tun-i ninyo kining usa ka pananglitan: inigpanglumoy na gani sa iyang mga sanga ug manalingsing na, nan, inyong masayran nga nagakaduol na ang tingadlaw.\n33 Ingon man usab niini, inigkakita ninyo niining tanang mga butanga, masayran ninyo nga haduol na siya, anaa na gayud sa mga pultahan.\n34 Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga sa dili pa mahanaw kining kaliwatana, kining tanang mga butanga maga-kahitabo gayud.\n35 Ang langit ug ang yuta mangahanaw, apan ang akong mga pulong dili gayud mahanaw.\n36 "Apan mahitungod sa maong adlaw ug takna, walay usa nga nasayud, bisan pa ang mga manolunda sa langit, bisan pa ang Anak, gawas sa Amahan lamang.\n37 Maingon kaniadto sa mga adlaw ni Noe, mao man usab unya ang pag-abut sa Anak sa Tawo.\n38 kay maingon nga niadtong mga adlawa sa wala pa ang lunop sila nanagpangaon ug nanag-inum, nanagpangasawa ug nanagpamana hangtud sa adlaw sa pagsulod ni Noe sa arka,\n39 ug sila walay kasayuran niini hangtud sa pag-abut sa lunop ug gianud silang tanan, maingon man usab niini ang pag-abut unya sa Anak sa Tawo.\n40 Unya anha sa uma ang duha ka lalaki; usa kuhaon ug usa mabiyaan.\n41 Duha ka babaye magagaling diha sa ligsanan; usa kuhaon ug usa mabiyaan.\n42 Busa pagtukaw kamo, kay wala kamo mahibalo unsang adlawa moabut ang inyong Ginoo.\n43 Apan hibaloi ninyo nga kon ang pangulo sa panimalay nasayud pa unsang taknaa sa kagabhion moabut ang kawatan, magatukaw unta siya ug dili niya tugotan nga pagasak-on ang iyang balay.\n44 Busa kamo usab kinahanglan mangandam, kay ang Anak sa Tawo moabut sa takna nga wala ninyo dahuma.\n45 "Nan, kinsa ba ang kasaligan ug manggialamon nga ulipon nga maoy itudlo sa iyang agalon sa pagdumala sa iyang panimalay, sa paghatag kanila sa ilang pagkaon sa hustong panahon?\n46 Dalaygon kadtong ulipona nga sa pag-abut sa iyang agalon mahiabtan nga magabuhat sa ingon.\n47 Sa pag-katinuod, magaingon ako kaninyo, nga igatudlo niya siya nga maoy magadumala sa iyang tanang katigayonan.\n48 Apan kon ang dautang ulipon magaingon sa iyang kaugalingon, `Madugay pa kadtong akong agalon,'\n49 ug unya mosugod siya sa pagpamospos sa iyang mga masigkaulipon, ug magakaon ug maga-inom kauban sa mga palahubog,\n50 ang agalon sa maong ulipon moabut ra sa adlaw nga wala siya magpaabut kaniya ug sa takna nga wala niya hibaloi,\n51 ug iyang silotan siya ug ibutang niya ipon sa mga maut; didto ang mg tawo managpanghilak ug managkagot sa ilang mga ngipon. CAPITLO 25 1 ¶ "Ug ang gingharian sa langit iga-pakasama sa napulo ka mga dalagang birhin nga nanagdala sa ilang mga lamparahan ug miadto sa pagsugat sa pamanhonon.\n2 Ang lima kanila mga boangboang, ug ang lima mga but-an.\n3 Kay ang mga boangboang, sa pagdala nila sa ilang mga lamparahan, wala magdalag lana;\n4 apan ang mga but-an nanagdalag mga prasko nga sinudlan ug lana uban sa ilang mga lamparahan.\n5 Ug kay ang pamanhonon nadugay man sa pag-abut, silang tanan nanagpirat ug nahikatulog.\n6 Apan sa pagkatungang gabii dihay singgit nga nag-ingon, `Tan-awa, ang pamanhonon! Panggula kamo ug sugata ninyo siya?\n7 Ug namangon silang tanan nga mga dalaga ug gihikay nila ang ilang mga lamparahan.\n8 Ug ang mga boangboang miingon sa mga but-an, `Hatagi kamig lana kay nagakapalong kining among mga lamparahan.'\n9 Apan kanila mitubag ang mga but-an nga nanag-ingon, `Tingalig dili kini paigo alang kanamo ug kaninyo; pangadto hinoon kamo sa mga magbabaligya ug pamalit kamog alang kaninyo.'\n10 Ug samtang nangadto sila sa pagpamalit, miabut ang pamanhonon ug silang mga andam misulod uban kaniya ngadto sa kombira sa kasal; ug unya ang pultahan gitakpan.\n11 Tapus niini nangabut usab ang ubang mga dalaga, nga nanag-ingon, `Senyor, senyor, ablihi kami.'\n12 Apan siya mitubag nga nag-ingon, `Sa pagka tinuod, magaingon ako kaninyo, nga wala ako makaila kaninyo.'\n13 Busa pagtukaw kamo, kay wala ninyo hibaloi ang adlaw o ang takna.\n14 ¶ "Kay mahisama kini unya sa usa ka tawo nga sa dayon na niyag langyaw ngadto sa laing yuta, mitawag sa iyang mga ulipon, ug kanila gipiyal niya ang iyang katigayonan.\n15 Ang usa gihatagan niyag lima ka talanton ang usa duha ka talanton, ug ang usa usa ka talanton, sa matag-usa sumala sa iyang katakus. Ug unya milakaw siya.\n16 Ang nakadawat ug lima ka talanton milakaw dihadiha ug gipamatigayon niya kini, ug nakaganansiya siyag laing lima ka talanton.\n17 Maingon man usab, ang nakadawat ug duha ka talanton nakaganansiyag laing duha ka talanton.\n18 Apan ang nakadawat ug usa ka talanton milakaw ug nagkalot sa yuta ug gilubong niya ang kuwarta sa iyang agalon.\n19 Ug unya, tapus sa taas nga panahon, miabut ang agalon niadtong mga ulipon ug iyang gihusay ang ilang hatagan kaniya.\n20 Ug ang nakadawat ug lima ka talanton miadto sa atubangan nga nagdala niini ug sa ganansiya nga lima ka talanton, ug miingon, `Senyor, gihatagan mo akog lima ka talanton; tan-awa, nakaganansiya akog laing lima ka talanton.'\n21 Ug miingon kaniya ang iyang agalon, `Maayong pagkabuhat, maayo ug kasaligan nga ulipon; sa diyutay kasaligan ka diay, sa daghan pagapiyalan ko ikaw; dumuyog ka sa kalipay sa imong agalon.'\n22 Ug usab ang nakadawat ug duha ka talanton miduol sa atubangan nga nag-ingon, `Senyor, gihatagan mo akog duha ka talanton; tan-awa, nakaganansiya akog laing duha ka talanton.'\n23 Ug miingon kaniya ang iyang agalon, `Maayong pagkabuhat, maayo ug kasaligan nga ulipon; sa diyutay kasaligan ka diay, sa daghan pagapiyalan ko ikaw; dumuyog ka sa kalipay sa imong agalon.'\n24 Ug usab ang nakadawat ug usa ka talanton miduol sa atubangan nga nag-ingon, `Senyor, nakaila ako kanimo nga ikaw maoy usa ka matig-a nga pagkatawo, nga nagaani gikan sa uma diin dili ikaw maoy nagpugas, ug nagahipos gikan sa dapit diin dili ikaw maoy nagpapalid;\n25 busa nahadlok ako, ug milakaw ako ug gilubong ko sa yuta ang imong talanton. Ania ra ang imong kuwarta.'\n26 Apan kaniya mitubag ang iyang agalon nga nag-ingon, `Dautan ug taspukan nga ulipon! Nasayud ka diay nga ako nagaani gikan sa uma diin dili ako ang nagapugas. Ug nagahipos gikan sa dapit diin dili ako ang nagpapalid?\n27 Nan, kinahanglan nga ang akong kuwarta imo untang gidiposito sa bangko, ug unya sa akong paghiuli madawat ko unta ang akong kuwarta nga may tubo.\n28 Busa kuhaa ninyo ang talanton gikan kaniya, ug ihatag kana sa ulipon nga may napulo ka talanton.\n29 Kay ang matag-usa nga adunay iya pagahatagan ug dugang pa, ug makabaton siya sa kadagaya; apan siya nga walay iya pagakuhaan sa bisan unsa nga anaa kaniya.\n30 Ug ilabay ninyo ang walay pulos nga ulipon ngadto sa labawng kangitngitan sa gowa; didto ang mga tawo managpanghilak ug managkagot sa ilang mga ngipon.'\n31 ¶ "Ug inig-abut na sa Anak sa Tawo diha sa iyang himaya, ug sa tanang mga manolunda uban kaniya, siya molingkod diha sa iyang mahimayaong trono.\n32 Ug sa iyang atubangan pagatapokon ang tanang kanasuran, ug iyang pagala-inon ang usa gikan sa usa, maingon sa magbalantay sa mga hayop nga maga-lain sa mga karnero gikan sa mga kanding,\n33 ug ang mga karnero iyang pagapinigon sa iyang too, apan ang mga kanding anha sa iyang wala.\n34 Ug ang Hari magaingon kanila diha sa iyang too, `Umari kamo, O mga dinayeg sa akong Amahan, panunda ninyo ang gingharian nga gitagana alang kaninyo sukad pa sa pagkatukod sa kalibutan;\n35 kay gigutom ako ug inyo ako nga gipakaon, giuhaw ako ug inyo ako nga gipainom, nadumoloong ako ug gihinangop ninyo ang pagpasaka kanako,\n36 hubo ako ug inyo ako nga gibistihan, nagmasakiton ako ug inyo ako nga giduaw, nabilanggo ako ug miadto kamo kanako.'\n37 Ug kaniya motubag ang mga matarung nga manag-ingon, `Ginoo, kanus-a ba kami makakita kanimo nga gigutom ug amo ikawng gipakaon, o giuhaw ug amo ikawng gipainom?\n38 Ug kanus-a ba kami makakita kanimo nga nadumoloong ug amo ikawng gipasaka, o hubo ug amo ikawng gibistihan?\n39 Ug kanus-a ba kami makakita kanimo nga nagmasakiton o nabilanggo ug amo ikawng giduaw?'\n40 Ug kanila motubag ang Hari nga magaingon, `Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga maingon nga gibuhat ninyo kini ngadto sa usa sa mga labing gagmay niining akong mga igsoon, gibuhat usab ninyo kini kanako.'\n41 Unya ang Hari magaingon kanila diha sa iyang wala, `Pahawa gikan kanako, kamong mga tinunglo, ngadto sa kalayong walay pagkatapos nga gitagana alang sa yawa ug sa iyang mga manolunda;\n42 kay ako gigutom ug wala ninyo ako pakan-a, ako giuhaw ug wala ako ninyo paimna,\n43 ako nadumoloong ug wala ako ninyo pasak-a, ako hubo ug wala ako ninyo bistihi, ako masakiton ug binilanggo ug wala ako ninyo duawa.'\n44 Ug motubag usab sila nga manag-ingon, `Ginoo, kanus-a ba kami makakita kanimo nga gigutom o giuhaw o nadumoloong o hubo o masakiton o binilanggo, ug nga wala ikaw namo alagari?'\n45 Ug kanila motubag siya nga magaingon, `Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga maingon nga wala ninyo kini buhata ngadto sa usa sa mga labing gagmay niini, wala usab ninyo kini buhata kanako.'\n46 Ug sila mamahawa paingon ngadto sa silot nga dayon, apan ang mga matarung ngadto sa kinabuhing dayon." CAPITLO 26 1 ¶ Ug sa nakatapus na si Jesus sa pagsulti niining mga pulonga, siya miingon sa iyang mga tinun-an,\n2 "Kamo nahibalo nga duha ka adlaw sukad karon mao na ang fiesta sa Pasko, ug ang Anak sa Tawo igatugyan na aron ilansang sa krus."\n3 Ug ang mga sacerdote nga punoan ug ang mga anciano sa lungsod nanagtigum sa balay sa labawng sacerdote nga ginganlan si Caifas,\n4 ug nanagsabut sila aron sa pagdakop kang Jesus pinaagi sa lansis, ug sa pagpatay kaniya.\n5 Apan sila miingon, "Dili lang hinoon pag-iatol sa fiesta, kay tingali unyag mahitabo ang kaguliyang sa mga tawo."\n6 ¶ Ug sa didto si Jesus sa Betania sa balay ni Simon nga sanlahon,\n7 miduol kaniya ang usa ka babaye nga nagdalag mahal kaayong pahumot nga sinulod sa usa ka botilyang alabastro, ug gibobo niya kini diha sa iyang ulo samtang naglingkod siya tambong sa kan-anan.\n8 Apan sa pagkakita niini sa mga tinun-an, sila nangasuko nga nanag-ingon, "Unsa ba kapuslanan sa maong pag-usik-usik?\n9 Kay kini ikabaligya baya untag dakung bili, ug ang halin ikahatag ngadto sa mga kabus."\n10 Apan sa pagkamatikod ni Jesus niini, siya miingon kanila, "Nganong inyo mang samokon kining babaye? Kay maoy usa ka maayong buhat kining iyang gihimo kanako.\n11 Kay ang mga kabus kanunayng anaa kaninyo apan ako dili kanunayng ania kaninyo.\n12 Sa iyang pagbobo niining pahumot dinhi sa akong lawas, gihimo niya kini aron sa pag-andam kanako alang sa lubong.\n13 Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga bisan diin gani sa tibuok kalibutan igawali kining Maayong Balita, ang gibuhat niining babayehana pagahisgutan usab ingon nga handumanan alang kaniya."\n14 ¶ Unya usa sa Napulog-Duha, nga ginganlan si Judas Iscariote, miadto sa mga sacerdote nga punoan\n15 ug miingon kanila, "Unsa may inyong ihatag kanako kon itugyan ko siya kaninyo?" Ug siya ilang gibayran ug salapi nga katloan ka buok.\n16 Ug sukad niadtong tungora siya nagpangitag higayon sa pagtugyan kaniya.\n17 ¶ Ug sa nahaunang adlaw sa fiesta sa Tinapay nga Walay Igapapatubo, si Jesus giadto sa mga tinun-an nga nanag-ingon, "Asa man ang gusto mong hikayan namo alang kanimo sa imong pagkaon sa pasko?"\n18 Ug siya miingon kanila, "Adtoa ninyo ang usa ka tawo sa siyudad, ug ingna ninyo siya, `Ang Magtutudlo nagaingon, Ang akong panahon haduol na, ug saulogon ko ang pasko dinhi sa imong balay uban sa akong mga tinun-an.'"\n19 Ug gibuhat sa mga tinun-an ang gisugo kanila ni Jesus, ug ilang gihikay ang pasko.\n20 Ug sa pagkasawomsom na, siya mitambong sa kan-anan uban sa napulogduha ka mga tinun-an;\n21 ug samtang nangaon sila, siya miingon kanila, "Sa pagkatinuod, magaingon ako kaninyo, nga usa kaninyo magabudhi kanako."\n22 Ug sila nanagsubo pag-ayo, ug misugod sila sa pagtinagsag ingon kaniya, "Ako ba, Ginoo?"\n23 Siya mitubag nga nag-ingon, "Ang nagatuslob sa iyang kamot sa panaksan uban kanako, siya mao ang magabudhi kanako.\n24 Ang Anak sa Tawo mopahawa sumala sa nahisulat mahitungod kaniya, apan alaut kadtong tawhana nga mao ang magabudhi sa Anak sa Tawo! Maayo pa lang unta hinoon alang niadtong tawhana kon wala siya matawo."\n25 Ug si Judas nga mao ang nagtugyan kaniya, miingon, "Magtutudlo, ako ba?" Siya mitubag kaniya, "Ang giingon mo, mao."\n26 ¶ Ug samtang nangaon sila, si Jesus mikuhag tinapay, ug sa nakapanalangin na siya niini, kini iyang gipikaspikas ug ngadto sa mga tinun-an gihatag niya nga nag-ingon, "Komuha ug komaon kamo; kini mao ang akong lawas."\n27 Ug gikuha niya ang kopa, ug sa nakapasalamat na siya, kanila gihatag kini niya nga nag-ingon, "Uminom kamo niini, kamong tanan;\n28 kay kini mao ang akong dugo sa pakigsaad, nga igaula alang sa daghan sa kapasayloan sa mga sala.\n29 Ug sultihan ko kamo, nga ako dili na moinom pag-usab niining gikan sa bunga sa parras hangtud niadtong adlawa nga magainom ako sa bag-o niini uban kaninyo diha sa gingharian sa akong Amahan."\n30 Ug sa nakaawit silag usa ka awit, sila nangadto sa Bungtod sa mga Olivo.\n31 ¶ Unya si Jesus miingon kanila, "Karong gabhiona kamong tanan managpanibog tungod kanako, kay nahisulat kini nga nagaingon, `Pagasamaran ko ang magbalantay, ug magakatibulaag ang mga karnero sa panon.'\n32 Apan tapus ako mabanhaw, mouna ako kaninyo sa pag-adto sa Galilea."\n33 Ug si Pedro miingon kaniya, "Bisan pa kon mosibug silang tanan tungod kanimo, ako dili gayud hinoon mosibug."\n34 Si Jesus miingon kaniya, "Sa pagkatinuod, magaingon ako kanimo, nga karong gabhiona, sa dili pa motogaok ang manok, igalimod mo ako sa makatulo."\n35 Si Pedro miingon kaniya, "Bisan pa kon gikinahanglan nga mamatay ako uban kanimo, dili ko gayud ikaw igalimod." Ug mao usab kana ang gisulti sa tanang mga tinun-an.\n36 ¶ Ug miadto si Jesus uban kanila sa usa ka dapit nga ginganlan ug Getsemani, ug siya miingon sa iyang mga tinun-an, "Panglingkod kamo dinhi samtang adto ako sa unahan sa pag-ampo."\n37 Ug iyang gidala sila si Pedro ug ang duha ka anak ni Zebedeo. Ug siya misugod sa pagbati sa kaguol ug pag-antus.\n38 Ug siya miingon kanila, "Ang akong kasingkasing natugob sa kasubo nga ikamatay; pabilin kamo dinhi ug pagtukaw kamo uban kanako."\n39 Ug sa nakalakaw siya sa unahan ug diyutay, siya mihapa ug nag-ampo nga nag-ingon, "Amahan ko, kon mahimo man, isaylo lang kanako kining kopa; ngani, dili sumala sa akong pagbuot kondili sa imo."\n40 Ug miadto siya sa mga tinun-an ug iyang nakita sila nga nanagkatulog; ug siya miingon kang Pedro, "Dili ba diay kamo makatukaw sulod sa usa ka takna uban kanako?\n41 Pagtukaw ug pag-ampo kamo aron dili kamo mahidalin-as ngadto sa panulay; sa pagkatinuod matinguhaon ang espiritu apan maluya ang lawas."\n42 Ug sa ikaduha milakaw siya pag-usab ug nag-ampo nga nag-ingon, "Amahan ko, kon ugaling dili man mahimo nga ikasaylo kini gawas kon akong imnon, nan, maoy matuman ang imong kabubut-on."\n43 Ug miadto siya pag-usab sa iyang mga tinun-an, ug iyang nakita sila nga nanagkatulog kay nanagpirat man pag-ayo ang ilang mga mata.\n44 Busa mipahawa siya kanila ug milakaw ug nag-ampo sa ikatulo nga nagsulti sa mao gihapong mga pulong.\n45 Unya miadto siya sa mga tinun-an ug miingon kanila, "Nagakatulog pa ba gihapon kamo ug nagapamahulay? Tan-awa, ang takna haduol na, ug ang Anak sa Tawo igatugyan na ngadto sa mga kamot sa mga makasasala.\n46 Bangon kamo ug manglakaw kita; tan-awa, ania na sa duol ang akong magbubudhi."\n47 ¶ Ug samtang nagsulti pa siya, tan-awa, miabut si Judas, usa sa Napulog-Duha, kinyogan sa usa ka dakung panon sa katawhan nga sangkap sa mga espada ug mga pospos. Sila gikan sa mga sacerdote nga punoan ug sa mga anciano sa lungsod.\n48 Ug gihatagan silag ilhanan sa magbubudhi nga nag-ingon, "Ang akong halokan, mao kana siyang tawhana; dakpa ninyo siya."\n49 Ug siya miduol dayon kang Jesus ug miingon kaniya, "Magtutudlo, komusta ka!" Ug iyang gihagkan siya.\n50 Ug si Jesus miingon kaniya, "Higala, nganong ania ka?" Ug miduol sila ug si Jesus ilang gigunitan ug gidakop.\n51 Ug tan-awa, usa sa mga kauban ni Jesus mibakyaw sa iyang kamot ug milanit sa iyang espada ug iyang gitigbas ang ulipon sa labawng sacerdote, ug napalongan kini sa iyang usa ka dalunggan.\n52 Ug si Jesus miingon kaniya, "Iuli sa sakob kanang imong espada; kay ang tanang magagamit ug espada mamatay sa espada.\n53 Nagahunahuna ka ba nga dili ako makapangayo sa akong Amahan, ug nga dili siya makapadala karon dayon ug mga manolunda nga kapin sa napulog-duha ka mga legion?\n54 Apan unsaon na man unya pagkatuman sa kasulatan, nga sa ingon niini mahitabo gayud kini?"\n55 Ug niadtong tungora si Jesus miingon sa mga panon sa katawhan, "Nanganhi ba kamo sa pagdakop kanako, ingon sa pagdakop ug tulisan nga pagadad-an ug mga espada ug mga pospos? Adlaw-adlaw adto ako maglingkoran sa templo sa pagpanudlo, ug wala hinoon ninyo ako dakpa didto.\n56 Apan nagakahinabo kining tanan aron matuman ang mga gisulat sa mga profeta." Unya mitalikod kaniya ang tanan nga mga tinun-an ug nangalagiw.\n57 ¶ Ug si Jesus gidala sa mga nanag-dakop kaniya ngadto kang Caifas, ang labawng sacerdote, diin nanagkatigum ang mga escriba ug ang mga anciano.\n58 Apan si Pedro nga nagpaantaw minunot kaniya hangtud sa hawanan sa tugkaran sa balay sa labawng sacerdote, ug sa paghisulod na niya milingkod siya uban sa mga bantay aron sa pagtan-aw sa sangputan.\n59 Unya ang mga sacerdote nga punoan ug ang tibuok nga Sanhedrin nangitag ikabutangbutang batok kang Jesus aron ilang ikapapatay siya,\n60 apan wala silay hingkaplagan, bisan tuod nangatubang ang daghang mga bakakon nga saksi. Sa katapusan dihay duroha nga miduol.\n61 ug miingon, "Kining tawhana nag-ingon, `Makahimo ako sa pagguba sa templo sa Dios, ug sa pagpatindog niini pag-usab sulod sa tulo ka adlaw.'"\n62 Ug mitindog ang labawng sacerdote ug miingon kaniya, "Wala ka bay ikatubag? Unsa ba kining gipamatuod niining mga tawhana batok kanimo?"\n63 Apan si Jesus nagpakahilum lamang. Ug ang labawng sacerdote miingon kaniya, "Nagasugo ako kanimo sa pagtug-an kanamo, ubos sa panumpa tungod sa buhing Dios, kon ikaw mao ba ang Cristo, ang Anak sa Dios."\n64 Kaniya si Jesus mitubag nga nag-ingon, "Sumala sa giingon mo, mao ako. Apan sultihan ko kamo nga makita ra unya ninyo ang Anak sa Tawo nga magalingkod sa too sa Gahum, ug magaanhi nga sinapwang sa mga panganud sa langit."\n65 Ug ang labawng sacerdote migisi sa iyang mga sapot ug miingon, "Nakasulti siyag pasipala! Nganong magkinahanglan pa kitag mga saksi? Kamo na gayud mao ang nakadungog karon sa iyang pagpasipala.\n66 Unsay inyong hukom?" Sila mitubag nga nanag-ingon, "Siya angayng silotan sa kamatayon."\n67 Unya ilang gilud-an siya sa nawong, ug ilang gipanagsumbag siya; ug gisagpa siya sa uban\n68 nga nanag-ingon, "Tagnai kami, Cristo! Kinsay nagsumbag kanimo?"\n69 ¶ Ug si Pedro naglingkod sa gowa, didto sa hawanan sa tugkaran. Ug kaniya miduol ang usa ka babayeng sulogoon ug miingon, "Ikaw usab. kauban ni Jesus nga Galileanhon."\n70 Apan sa atubangan nilang tanan kini gilimod niya nga nag-ingon, "Ambut lang unsay imong ipasabut."\n71 Ug milakaw siya paingon sa agianan, ug dihay laing babayeng sulogoon nga nakaalinggat kaniya, ug kini siya miingon sa mga tawo nga nanagtindog didto, "Kining tawhana nagpakig-uban kang Jesus nga Nazaretnon."\n72 Ug kini usab gilimod ni Pedro ubos sa panumpa, nga nag-ingon, "Wala gayud ako makaila nianang tawhana."\n73 Taudtaud ang mga nanghinan-aw miduol ug miingon kang Pedro, "Sa tinuoray, ikaw usab kauban gayud nila, kay ang imong sinultihan nagapaila niini."\n74 Unya misugod siya sa pagpamalikas ug sa pagpanumpa, nga nag-ingon, "Wala lagi ako makaila nianang tawhana." Ug dihadiha mitogaok ang manok.\n75 Ug si Pedro nahinumdom sa giingon ni Jesus, "Sa dili pa motogaok ang manok, igalimod mo ako sa makatulo." Ug siya migowa ug mihilak sa hilabihang kasakit. CAPITLO 27 1 ¶ Ug sa pag-abut na sa kabuntagon, ang tanang mga sacerdote nga punoan ug ang mga anciano sa lungsod nanagkasabut batok kang Jesus aron ipapatay siya.\n2 Ug siya ilang gigapos ug gitaral ug gihatud ngadto kang Pilato nga gobernador.\n3 Ug si Judas, ang iyang magbubudhi, sa pagkakita niya nga si Jesus gihukman sa silot, nagbasul ug ang salapi nga katloan ka buok gidala niya balik ngadto sa mga sacerdote nga punoan ug sa mga anciano,\n4 ug miingon, "Nakasala ako sa akong pagtugyan sa dugo nga matarung." Apan mitubag sila nga nag-ingon, "Unsa may amo niana? Imo ra kana."\n5 Ug ang salapi iyang gisalibay sa sulod sa Templo, ug mipahawa siya. Ug siya milakaw ug nagbitay sa iyang kaugalingon.\n6 Apan ang mga sacerdote nga punoan, sa napunit na nila ang mga salapi, miingon, "Dili matarung ang pagbutang niini diha sa panudlanan sa templo, kay kuwarta kini nga bili sa dugo."\n7 Busa nanagsabut sila, ug pinaagi niini ilang gipalit ang yuta sa magkokolon, aron pagalubngan alang sa mga dumoloong.\n8 Busa ang maong yuta ginganlan nga Yuta nga Dugoon hangtud karong mga adlawa.\n9 Ug natuman ang gisulti pinaagi sa profeta nga si Jeremias nga nag-ingon, "Ug ilang gikuha ang salapi nga katloan ka buok nga mao ang bili sa gibilhan sa pipila sa mga anak ni Israel,\n10 ug kini ilang gibaylo sa yuta sa magkokolon, sumala sa gitugon kanako sa Ginoo."\n11 ¶ Ug si Jesus nagtindog sa atubangan sa gobernador; ug ang gobernador nangutana kaniya, "Mao ba ikaw ang Hari sa mga Judio?" Si Jesus mitubag kaniya, "Sumala sa giingon mo, mao ako."\n12 Apan sa diha nga gipasakaan na siyag sumbong sa mga sacerdote nga punoan ug sa mga anciano, siya walay gitubag.\n13 Unya miingon kaniya si Pilato, "Wala ka ba makadungog sa daghang mga butang nga ilang gipanghimatuod batok kanimo?"\n14 Apan wala siyay gitubag kaniya, bisan batok na lang sa usa ka sumbong; ug tungod niana ang gobernador nahibulong ug daku.\n15 Ug sa panahon sa fiesta nabatasan sa gobernador ang pagbuhi alang sa katawhan sa usa ka buok nga binilanggo nga bisan kinsa nga ilang pangayoon.\n16 Ug niadtong panahona dihay ilang usa ka bantugang binilanggo nga ginganlan si Barrabas.\n17 Busa, sa nagkatigum na sila, si Pilato miingon kanila, "Kinsa may gusto ninyong akong buhian alang kaninyo, si Barrabas ba o si Jesus ba, ang ginatawag nga Cristo?"\n18 Kay nasayran man ugod niya nga tungod sa kasina ilang gitugyan siya ngadto kaniya.\n19 Ug labut pa, samtang si Pilato naglingkod sa lingkoranan sa hukmanan, gipadad-an siyag pulong sa iyang asawa, nga nag-ingon, "Ayaw baya pagpanggilabut nianang tawo nga matarung, kay hilabihan sa akong pag-antus tungod kaniya pinaagi sa damgo karong adlawa."\n20 Ug ang mga tawo giulo-ulohan sa mga sacerdote nga punoan ug sa mga anciano sa pagpangayo kang Barrabas ug sa pagpapatay kang Jesus.\n21 Ug ang gobernador miingon na usab kanila, "Hain niining duruha ang gusto ninyong buhian ko alang kaninyo?" Sila miingon, "Si Barrabas!"\n22 Si Pilato miingon kanila, "Nan unsaon ko man kini si Jesus, ang ginatawag nga Cristo?" Silang tanan miingon, "Ilansang siya sa krus!"\n23 Ug siya miingon, "Kay ngano man, unsa bay iyang nabuhat nga dautan?" Apan misamot sila sa pagsinggit nga nag-ingon, "Ilansang siya sa krus!"\n24 Busa, sa pagtan-aw ni Pilato nga wala siyay dag-anan, ug nga hapit na hinoon magsugod ang kagubot, mikuha siyag tubig ug sa atubangan sa panon sa katawhan nanghunaw siya sa iyang nga kamot, nga nag-ingon, "Wala akoy sala sa dugo niining tawhana; kamo na lay mag-igo niana."\n25 Ug ang tanang mga tawo mitubag nga nanag-ingon, "Ang iyang dugo ipapaningil lang gikan kanamo ug sa among kaanakan!"\n26 ¶ Ug si Barrabas iyang gibuhian alang kanila; ug tapus niya ipahampak si Jesus, iyang gitugyan siya aron ilansang sa krus.\n27 Ug si Jesus gidala sa mga sundalo sa gobernador ngadto sa palasyo, ug sa iyang atubangan ilang gipundok and tibuok bando sa kasundalohan.\n28 Ug sa nahuboan na siya nila, ilang gisul-oban siyag kupo nga mapula,\n29 ug sa nakalukong silag purongpurong nga sampinit, kini ilang gipahaum diha sa iyang ulo, ug ila siyang gipakupot ug baston nga bagakay sa iyang too nga kamot. Ug sa nagluhodluhod sila sa iyang atubangan sa pagbugalbugal kaniya, sila nagkanayon, "Mabuhi ang Hari sa mga Judio!"\n30 Ug ilang gipanaglud-an siya, ug unya ilang gikuha kaniya ang baston nga bagakay ug gihapak kini sa iyang ulo.\n31 Tapus sa ilang pagbugalbugal kaniya, siya gihukasan nila sa kupo ug giuli pagsul-ob kaniya ang iyang kaugalingong mga sapot, ug unya ilang gidala siya aron ilang ilansang sa krus.\n32 Ug sa pagpanggula nila sa siyudad, ilang hingsugatan ang usa ka tawo nga taga-Cirene, nga ginganlan si Simon; ug siya ilang gipugos sa pagpas-an sa krus ni Jesus.\n33 ¶ Ug sa pag-abut nila sa usa sa ka dapit nga ginganlan ug Golgota (nga sa ato pa, dapit sa kalabera),\n34 si Jesus ilang gihatagan ug bino nga sinambugan ug apdo aron iyang imnon; apan sa natilawan niya kini, midumili siya sa pag-inom niini.\n35 Ug sa gikalansang na siya nila sa krus, ilang gibahinbahin ang iyang mga bisti tali kanila pinaagi sa ripa;\n36 ug unya nanglingkod sila aron sa pagbantay kaniya didto.\n37 Ug sa uloibabaw kaniya, ilang gibutang ang sumbong batok kaniya, sinulat nga nag-ingon, "Mao kini si Jesus, ang Hari sa mga Judio."\n38 Ug dihay duha ka mga tulisan nga gilansang sa krus uban kaniya, usa sa iyang too ug usa sa iyang wala.\n39 Ug siya gibiaybiay sa mga nanagpangagi nga nanagyangoyango sa ilang mga ulo\n40 ug nanag-ingon, "Ikaw nga maoy moguba sa templo ug mopatindog niini sulod sa tulo ka adlaw, luwasa ang imong kaugalingon! Anak ka man kaha sa Dios, kanaug sa krus."\n41 Maingon man usab ang mga sacerdote nga punoan, uban sa mga escriba ug mga anciano, kaniya nagbugalbugal nga nanag-ingon,\n42 "Kana siya nagluwas sa uban, apan sa iyang kaugalingon dili na hinoon makaluwas. Siya mao ang Hari sa Israel; pakanauga siya karon gikan sa krus, ug unya mosalig kita kaniya.\n43 Nagasalig siya sa Dios; ipaluwas siya kaniya, kon may gusto man ang Dios kaniya; kay nag-ingon man tuod siya, `Ako mao ang Anak sa Dios.'"\n44 Ug ang mga tulisan nga gilansang sa krus uban kaniya nanamastamas usab kaniya sa samang paagi.\n45 Ug sukad sa ikanapulog-duha ang takna sa kaudtohon, dihay kangitngit sa tibuok kayutaan hangtud sa ikatulo ang takna sa hapon.\n46 Ug sa may ikatulo na ang takna sa hapon, si Jesus mituwaw sa makusog nga tingog nga nag-ingon, "Eli, Eli, lama sabactani?" nga sa ato pa, "Dios ko, Dios ko, nganong gitalikdan mo ako."\n47 Ug dihay nanagtindog sa duol nga sa pagkadungog nila niini miingon, "Nagtawag siya kang Elias."\n48 Ug ang usa kanila midalagan dihadiha ug mikuhag espongha, gipatuhop kinig suka, ug gibutang kini sa tumoy sa usa ka bagakay ug gitunol kaniya aron iyang imnon.\n49 Apan ang uban nanag-ingon, "Pasagdi lang; tan-awon ta kon moanhi ba si Elias aron sa pagluwas kaniya." Ug dihay mikuhag bangkaw ug iyang gidughang ang kilid ni Jesus, ug dihay miagay nga tubig ug dugo.\n50 ¶ Ug si Jesus miusab pagtuwaw sa makusog nga tingog ug unya mitugyan sa iyang espiritu.\n51 Ug tan-awa, ang tabil sa templo nagilis sa duha ka bahin, gikan sa taas ngadto sa ubos, ug ang yuta mikurog, ug ang mga pangpang nangasip-ak;\n52 ug nangaabli usab ang mga lubong, ug namangon ang daghang mga lawas sa mga balaan nga nangamatay na,\n53 ug sa nakapanggula sila gikan sa mga lubong tapus sa iyang pagkabanhaw, nangadto sila sa siyudad nga balaan ug mipakita ngadto sa daghang mga tawo.\n54 Ug sa diha nga ang kapitan ug ang iyang mga kauban nga nagbantay kang Jesus, nakakita sa linog ug sa mga butang nga nagkahitabo, sila nangahadlok pag-ayo ug miingon, "Sa pagkatinuod kini siya anak sa Dios!"\n55 Ug usab didtoy daghang mga babaye nga nagpaantaw sa pagtan-aw, mga babaye nga misunod kang Jesus sukad pa sa Galilea sa pag-alagad kaniya;\n56 nga ang pipila kanila mao sila si Maria Magdalena, ug si Maria nga inahan nila ni Santiago ug ni Jose, ug ang inahan sa mga anak ni Zebedeo.\n57 ¶ Ug sa pagkasawomsom na, dihay miabut nga usa ka tawong dato nga gikan sa Arimatea, nga ginganlan si Jose, nga tinun-an usab ni Jesus.\n58 Siya miadto kang Pilato ug iyang gipangayo ang lawas ni Jesus. Ug si Pilato nagsugo nga ipahatag kini kaniya.\n59 Ug gikuha ni Jose ang lawas ug gilimisan niya kini sa malinis nga panaptong lino,\n60 ug gipahimutang niya kini sa sulod sa iyang bag-ong lubnganan nga kinubkob niya diha sa kilid sa pangpang; ug iyang giligid ang usa ka dakung bato ug gisap-ong kini sa pultahan sa lubnganan, ug unya mipahawa siya.\n61 Ug didto sila si Maria Magdalena ug ang lain pa nga Maria, nga nanaglingkod atbang sa lubnganan.\n62 Ug sa pagkasunod nga adlaw, sa ato pa, tapus sa adlaw sa Pangandam, ang mga sacerdote nga punoan ug ang mga Fariseo nanagtigum sa atubangan ni Pilato,\n63 ug miingon kaniya, "Senyor, nahinumdom kami nga kadtong limbongan, sa buhi pa siya, nag-ingon, `Tapus sa tulo ka adlaw, mabanhaw ako."\n64 Busa magsugo ka nga ang lubnganan pabantayan pag-ayo hangtud sa ikatulong adlaw, kay tingali unyag adtoon ug kawaton siya sa iyang mga tinuin-an ug unya manugilon sila sla mga taawo nga manag-ingon, `Nabanhaw siya gikan sa mga patay,' ug ang ulahing limbong molabaw pa unya hinoon kangilad kay sa nahauna."\n65 Ug si Pilato miingon kanila, "Pagkuha kamog mga bantay nga sundalo; lumakaw kamo ug himoa ninyo kini nga malig-on sumala sa inyong mahimo."\n66 Ug sila nanglakaw ug ilang gilig-on ang lubnganan pinaagi sa pagtimri sa bato ug pagbutang didtog mga bantay. CAPITLO 28 1 ¶ Ug sa paghilabay na sa adlaw nga igpapahulay, sa nagbanag pa ang nahaunang adlaw sa semana, si Maria Magdalena ug ang usang Maria miadto sa pagtan-aw sa lubnganan.\n2 Ug tan-awa, miabut ang usa ka dakung linog; kay dihay manolunda sa Ginoo nga mikunsad gikan sa langit ug miabut ug iyang giligid ang bato, ug milingkod siya niini.\n3 Ang iyang dagway sama sa kilat, ug ang iyang sapot maputi sama sa nieve.\n4 Ug tungod sa kalisang nila kaniya, ang mga bantay nangurog ug nahimong daw mga patay.\n5 Apan ang manolunda miingon sa mga babaye, "Ayaw kamo kalisang; kay nasayud ako nga nangita kamo kang Jesus nga gilansang sa krus.\n6 Wala na siya dinhi; kay siya nabanhaw, sumala sa iyang giingon. Umari kamo, tan-awa ninyo ang dapit nga iyang nahimutangan.\n7 Ug dumali kamo pagpanglakaw ug suginli ninyo ang iyang mga tinun-an nga nabanhaw siya gikan sa mga patay, ug tan-awa, moadto siya nga magauna kaninyo sa Galilea; didto igakita ninyo siya. Tan-awa, gibalitaan ko na kamo."\n8 Ug sila midali pagpahawa sa lubnganan uban sa kahadlok ug dakung kalipay, ug nanalagan sila aron sa pagsugilon ngadto sa iyang mga tinun-an.\n9 Ug tan-awa, si Jesus misugat kanila ug miingon, "Komusta kamo!" Ug sila miduol ug ilang gigakos ang iyang mga tiil ug ilang gisimba siya.\n10 Ug si Jesus miingon kanila, "Ayaw kamo kahadlok; lumakaw kamo ug ingna ninyo ang akong mga kaigsoonan sa pag-adto sa Galilea, ug didto igakita nila ako."\n11 ¶ Ug samtang nanagpanglakaw sila, tan-awa, ang pipila sa mga bantay nangadto sa siyudad ug ang mga sacerdote nga punoan ilang gibalitaan sa tanang nahitabo.\n12 Ug sa nanagkatigum sila uban sa mga anciano ug nagkasabut, ilang gihatagan ug kuwarta ang mga sundalo\n13 ug giingnan, "Isulti ninyo kini sa mga tawo, `Ang iyang mga tinun-an mitungha sa kagabhion, ug siya ilang gikawat samtang nanagkatulog kami.'\n14 Ug kon mahidangat kini sa mga dalunggan sa gobernador, kami ray mahibalong moayom-ayom kaniya ug mahigawas kamo sa kasamok."\n15 Busa gidawat nila ang kuwarta ug ilang gibuhat ang gitudlo kanila, ug kining maong asoy nasangyaw ngadto sa mga Judio hangtud niining mga adlawa.\n16 ¶ Ug ang napulog-usa ka mga tinun-an nangadto sa Galilea, sa usa ka bukid nga gitudlo kanila ni Jesus.\n17 Ug sa ilang pagkakita kaniya ilang gisimba siya; apan dihay mga nanagduhaduha.\n18 Ug si Jesus miduol ug miingon kanila, "Kanako gikahatag ang tanang kagahum sa langit ug sa yuta.\n20 nga magatudlo kanila sa pagtuman sa tanan nga akong gisugo kaninyo; ug tan-awa, ako magauban kaninyo sa kanunay hangtud sa katapusan sa kapanahonan."