Amala - Fàkan\nAmala ye 'dugu ye min bε Sugi galoda fε Bajangara kolomi na. A ni Sugi cε ye bam 8 ye. A Bε Mooti marabolo fε. Dugu laminidugu 4 ye: kɔrɔn fε, Sòbo/Kɔma de Bε yen. A n’o cε ye bam 3 ye. Tlebin fε, Jitanga de Bε yen, a ni min cε ye bam 4 ye. Kεɲεka fε, Omoniya Bε yen. A n’o cε ye bam 2 ye. Worodugu fε, o ye Yenduma ye, bam 10. Amala ni duguba minnu ka Surun ɲɔgɔn na olu ye Bajangara ni Mooti ye.\nAmala ye dugu in tɔgɔ ka bi a Sìgira. Fεn mi ye dugu tɔgɔ sɔrɔcogo ye, kùnnafoni jɔ,jɔ, ma Sɔrɔ o la fɔlɔ.\nLaadala-dugutigi-ko de bε Amala. Dugutigiya bε kìn kelen ka bolo kan. Ni dugutigi-kɔrɔ Sara kura de bε Sigi o ʃùkoya bannen. Mɔgɔ min yen tu Tigε, o Bɔra Sugi ka Nà.Sεnεkεla tun don. Yen dugutigikɔrɔw ye: Sana, Лaaba, εnayi ye. Mɔgɔ min bε dugu kun na bi o ye Juuro Yalkuye ye. Dugu in tun jamanatigi-dugu kɔrɔ ye.\nAmala ye kìn 5 ye. O kìnw ye: Amala-gεnε, Ditanga, Oniyo, Omoniya, Sòbo. Dugu b’a sigiyɔrɔ 2nan na ni ye. A sigiyɔrɔ fɔlɔ tɔgɔ tun ye Kùluwo dɔ ye.\nSiya min bɛ Amala o ye dɔgɔnɔ de ye. Yen jamuw ye: Yalkuye, Gindo, Gire, Goyinba ye. U sinankunw ye Wɔlɔgεm, Gindo ani Yalkuye ye. Furusira bε bεε ni ɲɔgɔn cε dugu in na fɔ n’a Bɔra Girew la. Ka Fàra o kan furusira b’u dugu wεrε minnu cε olu ye: Saal, Sɔɔl, Yenduma, Waduba. Kan min bε Fɔ Amala o ye dɔgɔsɔ de ye.\nAmalakaw fana bɛ sὲnɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ. Yen sεnεfεnw ye: keninke, kàba, saɲɔ, malo tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaga, dà, kɔɔri. O tɛmɛnen kɔ, u bɛ jiriba dɔw fana Turu i n'a fɔ: mangoro, lenburu, buyagi, manje, ʃiniwajiri ani ntɔmɔnɔ.Yenkaw bɛ nafɛnsὲnɛ-nakɔninw fana Bɔ sɔn. O nakɔnin ninnu na u bɛ fòronto ni jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn ani sira Sὲnɛ yen. Sὲnɛ kɔ fɛ, u bɛ baganmara fana Kɛ. U ka bagan marataw ye misi, fàli, bà, saga, wùlu, sò ani jakuma ye. Kamanmafɛnw fana b'a la i n'a fɔ: kami, ʃɛ,tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Amalakaw bɛ jago fana Kɛ ka Fàra ninnu kan. U ka jago ye butigifɛnfeere, sὲnɛfɛnfeere, jiridenfeere ani baganjago ye. Sugu bε Amala. Bololabaara dɔw bɛ Kɛ Amalakaw fɛ i n'a fɔ: ŋunanda, segereda, ciyan, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, murudla, bɔgɔdagadla ani sὲnɛkɛminɛ wɛrɛ. Donsoya bɛ Kɛ yen fana. Yen baara sinsinnen don sεnε kan.\nAmalakaw bɛ sògobaw Minɛ walima k'u Fàga. Olu fàgalanw ye: marafa, bese, sɔgɔlan, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaɲɛ, fɛlɛbɔ, lɛjuru ni dɔw k'o ma ko fɛrɛn ni basaminɛ-nɛgε, jakumaminɛ-nɛgɛ, wosen ani wùlu ʃuli a sògo masina na. Yen, u bɛ kɔnɔw Minɛ walima k'u Fàga ni manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, gɛnni ni furabuluda ni samakaminɛ-fankan, a kɔnɔ masina nɛgɛni ni fεn wɛrɛ ye, ʃìladɔn mana dali ani jagi sirili kɔnɔ masina ɲɛ. U fana bɛ ncɔlɔw, jonbori, gɛnni ani koronni Kɛ k'u ka sokɔnɔ-baganw Minɛ.\nKokura nalenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikɛkɛmansin, kɛnɛyasow ani moto, latigεdɔn, senfεjuru.\nBaaɲumankɛtɔw min ni dugu bɛ baara la bi o ye Sεgεlεn kεlεli baɲumakεtɔn ye.\nBaaɲumakɛtɔn min ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ o ye Jabajiginε ye\nAmala lakɔlikalan Dabɔra 1990 sàn . Yen lakɔli ye foroba ye. San 6kalan don. Madarasa Dabɔra yen 2012 sàn. Oye dugu ta ye sàn 6kalan fana don.\nLakɔlikalan de Nàna dugu in kɔnɔ fɔlɔ wa a fanga ka bòn.\nSilamɛya Dònna Amala aaba Yalkuye de fɛ. Misiri 1 bɛ yen min ye jumamisiri ye. Silamɛya kɔ fɛ, laadabato dɔw bε yen. Dugu in tεnεw ye bamalakaw ni miniɲan fagali ye.\nKɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyεlεmaw ani sankunbεn ye Amalakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃεnta ani kɔlɔci. Amalakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fεrε de la.\nAmala kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( dàla, kɔ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.\nDugu in na, dàla ye 1 ye, kɔ ye 1 ye\nJisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.\nJiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn.\nAmala kùluw tɔgɔ flε : sòbodunbo, kiɲimil.\nAmala kaburudo ye 2 ye, bita ani kunuta.Kunuta bε worodugu fε ni ka bita Kε tlebin\nAmala, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà. Yen funteni sannadan ye 40 ye, a nɛnɛ hakɛ dugumadan fana ye 20 ye. Samiɲε kelen kɔnɔ sanji hakε yebl 500/600 ye\nKabakomayɔrɔ minnu bε dugu in na olu ye Sinjann (jiʃuuruyɔrɔ), bamaw, Tεlεmuw ka buguw, Kiɲimil.\nMinnu tɔgɔ bɔlen dòn fɔ jamana wεrεw mɔgɔw bε Nà u Flε, olu ye Sinjann ni Kiɲimil ye.\nBlàdon : 2017-02-23 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29\nA ka dugu kounafoniya kaɲi, a neke ye ne minɛ ka ta bɔ yen\nFogo yeko: 1146986 - Bì: 270 - Kalo in: 8576 - Лinan: 68189.\nFura Yeko: 1482 - Bì: 1 - Kalo in: 10 - Лinan: 106.


Muso mana jigin dɔrɔn:\nNi den bangera, hali sani aw ka a barajuru tigɛ, aw bɛ a da a ba kɔnɔbara kan. Ba kɔnɔbara bɛ funteni lase den ma, ani fana sin kasa bɛ don a nu na min bɛ a bila a da muganni na.\nNi den ninakilila ka ɲɛ, aw b’a laada fini sanuman dɔ kan.\nO bɛɛ la, ni den ma ninakili, aw bɛ fini sanuman dɔ meleke aw bolokɔni na k’a nu n’a da kɔnɔna saniya.\nO bɛɛ kɔfɛ, ni den m’a ninakili, aw b’aw da don a da la ka ji salasala sama ka bɔ a kan kɔnɔ walasa a bɛ ninakili sɔrɔ (sɛbɛn ɲɛ Mɔgɔ dɛmɛcogo ka ninakili sɔrɔ lajɛ).\nAw b’a kɛ cogo bɛɛ la, nɛnɛ kana den minɛ janko ni den ma se (ni den nana ka kɔn a wolodon ma).\nDen bangeyɔrɔ la, i b’a sɔrɔ barajuru ka bon, ani fana a ɲɛ ye bulama ye. Aw ka kan ka jɔ:\nSanga kunkuruni kɔfɛ, a bɛ misɛnya ani ka jɛya ka bɔ. O waati la, aw b’a siri ka ɲɛ, ni finimugu jalan sanuman dɔ ye walasa joli kana se ka bɔ. O kɔ, aw bɛ sɔrɔ k’a tigɛ i n’a fɔ a jiralen bɛ ja la cogo min na.\nA y’a janto nin na kosɛbɛ: Den barajuru ka kan ka tigɛ ni lamu kura kura ye.\nSani aw ka lamu dayɛlɛ, aw ka kan k’aw tɛgɛ ko ni safinɛ ye. Ni lamu tɛ aw bolokɔrɔ, aw bɛ barajuru tigɛ ni sizo tobilen ye. Barajuru ka kan ka tigɛ tuma bɛɛ k’a surunya barakun na.\nBarajuru tigɛyɔrɔ ni barakun cɛ man kan ka tɛmɛ santimɛtiri fila kan. Nin fɛnw kɛli nafa ka bon kosɛbɛ barisa a bɛ denyɛrɛni kisi tetanɔsibana ma.\nAw bɛ den barajuru saniya tuma bɛɛ, aw kana to a ka ɲigin. Aw b’aw tɛgɛ saniya tuma bɛɛ san’aw k’a maga barajuru la.\nNi joli jara den barajuru la k’a nɔgɔ kojugu, aw b’a jɔsi dɔɔni dɔɔni ni alikɔli ye walima “bleue de methylene”. Aw kana fura wɛrɛ foyi kɛ den barajuru la. Bɔgɔ ni nɔgɔ man ɲi a ma. U bɛ se ka tetanɔsibana bila den na k’a faga. (Sɛbɛn ɲɛ Tetanɔsi (Jaŋɔyin / nɛgɛtigɛbana) n’a kun lajɛ.)\nA ɲuman ye ka barajuru bila fiɲɛ na, o bɛ barajuru binni teliya. Den ka finiw falenfalenni tuma caman, o ka fisa ni bandi sirili ye a la; barisa bandi sirili bɛ se ka kɛ sababu ye ka nɛ don joli la. O la, barajuru ka kan ka kɔlɔsi walasa nɔgɔ ni gɔngɔn kana d’a la. Aw bɛ den kɔlɔsi a tabagaw ka fini nɔgɔlenw na. Barajuru mana nɔgɔ, a ka kan k’a jɔsi ni ji kalan ye ani alikɔli siɲɛ kelen tile kɔnɔ.\nN’aw bɛ kusi don den na, aw kan’a to a ka se barajuru ma. Ni barajuru walima a kɛrɛdaw bilen don, a bɛ nɛ bɔ walima a kasa bɛ bɔ, sɛbɛn ɲɛ Denyɛrɛni ka bana minnu bɛ mɔgɔ jɔrɔ, olu taamasiɲɛw filɛ lajɛ.\nDen barajuru bɛ bin a bangeni tile 5 ka taa tile 7 la. Ni barajuru binna, joli walima ji salasala dɔɔni bɛ se ka bɔ a la, o tɛ baasi ye. Nka ni basi ni nɛ bɛ bɔ kosɛbɛ, aw bɛ taa n’a ye dɔgɔtɔrɔso la.\nAw bɛ basi ni nɔgɔw ko ka bɔ den fari la ni fu magaman ye. O kɔ, aw b’a jɔsi janko ni nɛnɛ bɛ. Aw bɛ fini giriman don a la walasa nɛnɛ kan’a minɛ. (Aw b’aw janto a la, ka d’a kan nɛnɛ digi ka di denyɛrɛni na).\nDen man kan ka bila ji la sani a bara ka kɛnɛya (ka ta tile 5 fo ka se tile 8 ma). Tile segin kɔfɛ, den ka kan ka ko ni ji wɔlɔkɔlen ni safinɛ ye min man farin den fari ma.\nSinji dicogo denyɛrɛni ma\nNi barajuru tigɛra dɔrɔn, sinji ka kan ka di den ma; o bɛ tonso bɔli teliya, ka basibɔn bali.


Kὲlɛkɛlɛ - Fàkan\nKὲlɛkɛlɛ bɛ Kɔlɔnjɛba kolomi fɛ Mali marabolo 3nan 'kɔnɔ. Kɔlɔnjɛba min ni Kὲlɛkɛlɛ cɛ ye bam 25 ye o y'a ka faamadugu ye mara dakun caman na. Kafoda Fàra galoda kan, Kɔlɔnjɛba kelen in ye Kὲlɛkɛlɛ ta ye olu bɛɛ la.\nKὲlɛkɛlɛ ni kɔrɔn 'cɛ, Tusegela bɛ yen a ni min cɛ bɛ bam 7 Bɔ. A ni tlebin 'cɛ, Fɛnjalan ni Kwɛn bɛ yen. Dugu ni kɔgɔdugu 'cɛ, Ncininna bɛ yen a ni min 'cɛ bɛ bam 10 Bɔ. Sasila ni Saankɔrɔ bɛ a ni worodugu 'cɛ ni bam 8 ɲɔgɔn ye.\nKὲkɛkɛlɛ tɔgɔ Sɔrɔla cogo min na o ma Faranfasi.\nKὲlɛkɛlɛ bɛ Mara dugutigi fɛ. Yen dugutigiya ye laada-dugutigiya ye. Dugu cɛ min ka kɔrɔ ni cɛ tɔ bɛɛ ye o de bɛ K'a ye. Fɛn min bɛ dugutigi Bɔ dugutigiya la o ye sàya ye. Ni dugutigi Fatura, dugutigi kura bɛ Sìgi kalo 3 o kɔ fɛ. Dugutigiya tɛ Taa kìn bɛɛ la. A bɛ kìn min 'bolo, Fulala, a b'o ka bolo kan tuma bɛɛ.\nMɔgɔ min ye Kὲlɛkɛlɛ tu Tigɛ o ye Cɛsamu Kɔnɛ ye. Ale tùn ye donso ye. Cɛsamu ye dugu Sìgi nk'a Labanna k'a dugutigiya To kìn wɛrɛ 'bolo, n'o ye Fulala ye. Cɛsamu yɛrɛ tùn bɛ kìn min na o ye Dugutigila ye. A Bɔra dugu min na ka Nà Kὲlɛkɛlɛ Sìgi o ye Gɔnkɔrɔ ye, tigasun jirilama bɛ dugu min na kɔnin.\nMɔgɔ min bɛ dugu 'kùn na bì (2015) o tɔgɔ ye ko Yusuf Kɔnɛ. Dugutigi minnu ye dugu tìgiya Kɛ ka Tɛmɛ o dɔw ye Moriba Kɔnɛ, Ncijugu Kɔnɛ, Zantogo Kɔnɛ, Kurunkɔ Kɔnɛ, Amara Kɔnɛ, Lasina Kɔnɛ, Jinɛmusa Kɔnɛ ani Bakari Kɔnɛ ye.\nJamanatigiko tle la, Kὲlɛkɛlɛ tùn bɛ Tusegela ka mara 'kɔrɔ. Yen fanga ka maradugu dɔ tùn dòn.\nKὲlɛkɛlɛ mumɛ ye kìn 6 ye ka buguda 2 fàra olu kan. O kìnw ye Dugutigila, Fulala, Nɛsan, Bɛɛdala, Zanna ani Kwaala ye. Buguda fla min b'a la olu ye Sirakɔrɔ ni Minɔɔbugu ye.\nDugu sìgikɛnɛ bɛ m 3000² Bɔ (kɛrɛnaani kɔnɔ bònya). Dugu ma Deli ka sìgiyɔrɔ-yɛlɛma Kɛ. O la, tomon kɔrɔ tɛ Kὲlɛkɛlɛ 'tɔgɔ la.\nBamananw ye kὲlɛkɛlɛkaw ye. Fula minnu bɛ a fulabugudaw la 'kɔ, yenka bɛɛ ye bamanan ye. Jamu minnu bɛ dugu la olu ye Kɔnɛ, Konatɛ, Sidibe ani Sangarɛ. Kan min bɛ Fɔ dugu la o ye bamanankan ye. Yen Kɔnɛw sinankunw ye Tarawele, Danbɛlɛ. Konatɛw sinankunw ye Kulubaliw ye.\nKὲlɛkɛlɛkaw bɛ sɛnɛ Sɛbɛkɔrɔ-kɛ. Sɛnɛ yɛrɛ y'u ka baaraw la belebele ye. U ka sɛnɛfɛn fànba ye ɲɔ ye, kàba, kɔɔri, tiga, saɲɔ, ku, woso, tiganinkuru, bananku, bɛnɛ ani je ye.\nNakɔbaara 'sèn bɛ yen baaraw la fana. U ka jiriforow falen bɛ mangorow, manjew, lenburuw, sɔmɔw ani buyagiw la.\nNakɔlafɛn kɛnɛw bɛ Sɔn ye i ko nkɔyɔ, ʃù, foronto, tamati ani tubabunkɔyɔ.\nBaganmara fana yiriwalen dòn Kὲlɛkɛlɛ. Misi, bà, saga, fàli, wùlu, jakuma, olu bɛɛ dɔ bɛ yen mɔgɔw ka bagan marataw la.\nKamanmafɛn sugu man ca Kὲlɛkɛlɛ. N'a Bɔra ʃɛ ni kami ani tonkɔnɔ na, sokɔnɔ-kɔnɔ wɛrɛ yeli ka gɛlɛn.\nMɔni bɛ Kὲlɛkɛlɛ. U bɛ mɔni Kɛ jidingɛ minnu na olu ye dàla, mɔrɔn, kɔ, ba, fàla ani lɛ ye. U ka mɔnikɛ-minɛnw ye ʃu ye, sansaranin, kala, jɔ, nkàla dànandenma, sɔgɔlan colo.\nJago misɛnnin ye Kὲlɛkɛlɛ jago la fànba ye. Butigifeere, sɛnɛfɛn-feere, taji, baganw ani fìnifeere bɛɛ bɛ Kɛ dugu la. Dugu ye lɔgɔdugu ye min sugudon ye sibirri ye.\nBololabaara dɔw bɛ dugu la i n'a fɔ jiriʃi, gonkanda, motodla, nɛgɛsodla, rajodla ani kalali. Numuw bɛ dàbadla ninnu Kɛ.\nDonsow bɛ Kὲlɛkɛlɛ. Donsoba minnu bɛ yen olu yɛrɛ bɛ bolodon Kɛ.\nFɛn minnu bɛ yiriwali Jira dugu 'kɔnɔ o dɔw bɛ Kὲlɛkɛlɛ. O fɛnw na, ɲɔʃimansin, kɔlɔn ŋana, worobinɛ, jabaranin, kɔɔrisugu, kalalimansin, moto, kɛnɛyaso, jibanbe, sɛnɛkɛ-mansin ani tele. Baɲumankɛ-tɔn dɔw n'u ka yiriwalisiraw bɛ dugu la. CMDT bɛ yen ni kɔɔri ni feere-sɛnɛfɛnw baara kɔkɔrɔdonni ye. Save the Children fana ye bolodali caman Kɛ ka Tɛmɛ, kɛnɛyako ni ɲɛtaa kan. ADAC Nàna ni sìgida yiriwali bolodali dɔw ye fana.\nKàlan sugu caman bɛ Kὲlɛkɛlɛ. Lakɔlikalan ni madarasa ani balikukalan bɛɛ bɛ yen. Yenkaw ka lakɔlikalan Dabɔra 1981 sàn na. Jamana ka kàlanso dòn min b'a tà sàn 1lɔ la ka Taa sàn 9 la. Madarasa min bɛ yen o ye dugu ta dòn. O Dabɔra 1990 kɔnɔnaw na. O kàlan kùntaala ye ka Bɔ sàn 1lɔ la ka Taa Blà sàn 9nan na. Balikukalan dabɔ Kɛra 1980 sàn kɔnɔna na. Lakɔlikalan de Dabɔra yen kàlan tɔw 'ɲɛ. O de la, o fanga ka bòn ka Sago tɔw kan.\nSilamɛya dɔrɔn ye Kὲlɛkɛlɛ diinɛ ye. Misiri 4 bɛ yen ka Fàra jumamisiri 2 kan. Silamɛya dònbaa tɔgɔ ye ko Siriki Kɔnɛ. A Dònna kìn min na fɔlɔ o ye Zanna faladala ye.\nLaadalabatow la, kɔmɔ tùn ye yen bato ye min tùn bɛ bato kɔmɔbon na. Kɔnɔkow fana tùn bɛ Kɛ kɔnɔbon na.\nKὲlɛkɛlɛ dugu-dasiri ye miniɲan de ye. Yenkaw tnɛ ye jàba sɛnɛni ye. Dugu tnɛ y'o ye minkɛ, i tɛ' jabaforo Ye fàn si fɛ yen. U bɛ Se ka jàba Dùn nka a sɛnɛni de ye dugu ka fɛn kɔnnen ye.\nDunun sugu dɔ bɛ Weele kὲlɛkɛlɛkaw fɛ ko didadi. Ale y'u ka fɔliminɛn lakodɔnnenba ye. Nkɔnin fana bɛ yen, kamalennkɔnin Fàra donsonkɔnin kan. Fɔliminɛn wɛrɛ minnu bɛ yen olu bɛ Ye musow ka fɔliw 'sèn fɛ ka Caya i n'a fɔ ya, jidunun, gita ani jenbe.\nFɔli ninnu bɛ Fɔ ɲɛnajɛlako minnu na o fànba ye kɔɲɔ, bolokoli, seliw ani yɛrɛmahɔrɔnya gintanw.\nKὲlɛkɛlɛ kungo tlalen dòn fàn 2 ye ko Sasilakungo ni Bakungo. Jisigi-yɔrɔw, kungosogow, jiri kunbaw kɛlen bɛ ka yɔrɔ Labɔ.\nJiboli-yɔrɔ minnu bɛ dugu kungo la olu ye kɔ, dàla, ba, fàla. Lɛ bɛ 2 ɲɔgɔn Bɔ. Jɛgɛ sugu caman bɛ Minɛ o jimayɔrɔw 'kɔnɔ i n'a fɔ saalen, korodonti, manɔgɔ, zara, npɔliyɔ, kɔnkɔn, ntɛbɛn, wùlujɛgɛ, ntigin, sàjɛgɛ (nankɛɲɛ), nseku, nàna, talaka ani wondon. U bɛ jilafɛn wɛrɛ Sɔrɔ u 'kɔnɔ i ko tawu, sira kwaama ani Mali.\nJiribaw bɛ Kὲlɛkɛlɛ kungo la. Jala, banan, sanan, genun, dingɛ, gele, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, ʃɔ, nkaba, npeku, ntege, ɲama, wɔlɔ, kolokolo ani dun.\nKungofɛnw fana bɛ yen kungo la. Donsow bɛ To ka sinɛnin, minɛn, nkolonin, bàla ani warablen Fàga sɔn. Saw bɛ yen i n'a fɔ miniɲan, dànkalan ani ntomisa. Kɔnɔ kunba minnu bɛ Ye yen olu ye kungo kami, wɔlɔ, tentannin, bunun, pere ani tonkanjɔ (sa kɔnɔ).\nKaburudo min bɛ Kɛlɛkɛlɛ o bɛ sàba Bɔ. Kaburudo kelen bɛ yen min ye dugu forobata ye. Soden min ka banni mana o Sɔrɔ dugu 'kɔnɔ yen, kaburudo dɔ fana bɛ yen o fure suguw dònyɔrɔko kama. O bɛWeele ko soden-kaburudo. Sabanan min bɛ dugu kaburudow la o bɛ kìn kelen ka bolo kan ko Zannakin. Yen mɔgɔw bɛ To k'u ka ʃù dɔw Dòn yen. Kaburudo fɛn o fɛn bɛ Kὲlɛkɛlɛ, a bɛɛ bɛ dugu ni tlebin 'cɛ.\nKὲlɛkɛlɛ, samiɲɛ ni tlema bɛ Fɔ ɲɔgɔn 'kɔ sàn 'kɔnɔ. Samiɲɛ banwaati ni tlema cɛ ye furancɛnin ye min bɛ Weele ko kawulɛ.\nWaati kalaya siratigɛ la, fonɛnɛ bɛ Fàlen funteni na. Fonɛnɛ fɛ, nɛnɛ dugumadan ye 20 hakɛ ye. Jiriw bulu bɛ Bɔn. Funteni fɛ, funteni sannadan bɛ 39 hakɛ Sɔrɔ. Jiriw bɛ nuguli Dabɔ o 'kɔnɔ ka Taa. Funteni yɛlɛnkalo la, fɛnɲɛnamanin dɔ bɛ Kasi kungo 'kɔnɔ ko Tle ba. A nɔrɔlennin bɛ Kɛ jiribolow la tlegan fɛ.\nKὲlɛkɛlɛ kabakoma-yɔrɔ bɛ dànsigi-yɔrɔ dama-dama Bɔ. Mɔgɔw bɛ T'u ɲɛ Da minnu kan o dɔw ye Tu ye, Jinkɔnɔ (bàmaw bɛ tu min na), Tinɛkɛtintintin, o min y'u ka dugu dasiri-miniɲan baguyɔrɔ ye, Nsiraba ani Satintin. O flɛlimayɔrɔ ninnu na, Nsiraba min ye dugutaamaseere ye ani bamaw sanga wulilen dòn ni tɔw ye.\nFogo yeko: 1146216 - Bì: 135 - Kalo in: 7806 - Лinan: 67419.\nFura Yeko: 1738 - Bì: 1 - Kalo in: 11 - Лinan: 64.


Wikipedia ye ansiklopedi sarabɔbali ye aw bɛɛ jɔyɔrɔ bɛ min dilanni na. Walasa k'o waleya, an bɛɛ ka sɛbɛni k'a la. Sisan ɲɛ 465 bɛ Bamanankan Wikipedia kɔnɔ. Aw ni ce yɛrɛ-ko kɛko ɲuman na! Aw bɛsɛ ka Faransikan walima kan wɛrɛ bayɛlɛma kata bamanankan na! Wikipedia: Bamanankan sigini bɛ katimu duguma k'aw dɛmɛ aka baara la. Ka kunnafoni wɛrɛw sɔrɔ, faransikan Wikipedia lajɛ. Ka fara bamanankan daɲɛ 1000 bɛ Wiktionnaire kɔnɔ!


"Russie" jamana na, fangasina Alexeï NAVALNY, kanubagaw ye wilikajɔ kɛ - Radio Paysan Fm\n"Russie" jamana na, fangasina Alexeï NAVALNY, kanubagaw ye wilikajɔ kɛ\n02 février 2021 à 10h01\nAlexeï NAVALNY, min minɛni don lakanatigilamaw fɛ kabini waati dama dɔ. A kanubaw bɔra ka wilikadjɔ kɛ kunu yasa ka se k'u ka nisɔnkoya jira. Nka Russie kunnafonidiso dɔw ka fɔ la, mɔgɔ waa 4 ni kɔ de minɛna tuguni wilkajɔkɛlaw cɛ ma.\nRussie fanga sina, Alexeï NAVALNY kanubagaw banbalen don halisa, ko fɔ a ka labila kabɔ kaso la. Kunu u bɔra ka caya tuguni. Nka lakanatigilamaw fana y'u ka fɔlen kɔrɔ waleya, olu fana carila jamana in fan caman. Ka siraw datugu wilikajɔlaw ɲɛ ani ka jama kafoyɔrɔw bɛ minɛn.\nO y'a to wilikajɔkɛlaw tun kun dalen bɛ yɔrɔ fɔlɔ min kan, u labana ka sirafalen k'u ɲɛsin Alexeï NAVALNY datugulen don kasobo min yɛrɛ la. Nka o fana ma nɔgɔya, maa baa kɛmɛ nani ni kɔ de minɛna u cɛma. Diɲɛ jamana caman ye "Russie" marabaw jalaki ka kɛɲɛni lakanatigilamaw ka waleyaw ye.\n"Etats Unis" ka kɔkan ko minisiri "Antony Blinken" ko nin tɛ ko kɛ ta ye, kataga wilikajɔ kɛlaw minɛ fanga la tan, ko "Russie" marabaw sera sabali ye. Nka "Russie" marabaw jabi teliyala, u ko nin ko in foyi tɛ "USA" ɲɛsirala. K'olu ka jamana kɔnɔ ko de do.\nAlexeï NAVALNY yɛrɛ kan ka tɛmɛ tuguni kitilaw ɲɛma. Nka a yɛrɛ k'a le minɛli tɛ fosi ye politiki ko bɛnbɛnbɛn kɔ. A kanubaw caman ka fɔla nin ye ko daminɛn de ye, fosi tɛna a to olu ka nin ko in dabila fɔ Navalny ka labila.


Gindinso - Fàkan\nKayi marabolo la, kolomi min Bɛ yen ko Kɛɲɛba, dugu dɔ de Bɛ yen ko Gindinso min Bɛ Kasama galoda fɛ. A ni Kɛɲɛba cɛ jànya ye bam 12 ye nin k'a ni Kasama ta Kɛ bam 30 ye. Dugu laminidugu naani tɔgɔ Flɛ nin ye: kɔrɔn fɛ Galasi ni Sibidugu Bɛ yen, bam 7; tlebin fɛ Kɔɔbatɔ de Bɛ yen, bam 7; kɛɲɛka fɛ o ye Tabakɔtɔ ye, dugu min b'a ni worodugu cɛ, o ye Balu ye, bam 1 ye. Gindinso ni duguba min ka Sùrun ɲɔgɔn na o ye Kita ye bam 238.\nTɔgɔ fla tɛ dugu in na wa tɔgɔ fla ma Deli ka k'a la. A Sìgira Famusa Fofana de fɛ. Ale de Bɔra Galasi ka Nà sὲnɛ ni donsoya ka ma. Dugu in tɔgɔ Sɔrɔla daɲɛ dɔ de fɔli fɛ kɔrɔ ye a bɛ Yiriwa ye. O jidusu fɔli de Nàna ni Gindinso ye.\nLaadala-dugutigiko de bɛ Gindinso. A bɛ jamu fla de ka bolo kan n'olu ye Fofana ni Keyta ye. Yen, dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi kalo kelen o kɔ. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Famusa Fofana, Senkun Keyta. Màa min bɛ dugu kun na bi, o ye Funɛmadi Keyta ye.\nKìn 3 de b'a kɔnɔ minnu ye Лalakalan, Numulatɔ ani Bɛrɔla ye. Dugu in b'a sìgiyɔrɔfɔlɔ de la halisa.\nSiya 1 de bɛ dugu in na.O ye maninka ye. Yen jamuw ye: Fofana, Keyta, Sisɔkɔ, Danbɛlɛ, Tigana, Ture, Sise, Jalo. Dugu mɔgɔw sinankunw ye Fofana, Keyta, Kulubali, Sise, Sisɔkɔ, flaw, Ture. Furusira bɛ dugu mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ w'a bɛ dugu ni dugu wɛrɛ cɛ. Kan min bɛ Fɔ yen; o ye maninkakan ye.\nSὲnɛ ye Gindinso baaraw la fànba dɔ ye. Ka Fàra o kan baganmara, jàgo bɛ Kɛ yen.\nForosɛnɛ siratigɛ la, u bɛ fɛn minnu Sὲnɛ, olu ye: keninke, sàɲɔ, kàba, màlo, tiga, tiganinkurun, ɲimikala, gajaba, ku, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kuruba (jabere), danan, bɛnɛ, dà, fini, filensun, kɔɔri.\nNakɔsɛnɛ: mangoro, buyagi, manje, bananku, jafarana, jabibi, sebe, lenburuba, lenburukumu, mandiriye, namasa, tamati, nkɔyɔ, jaba, salati, ʃù, nanaye, melɔn, karɔti, pɔpɔrɔn, beterafu.\nJàgo: sὲnεfεnw, fìnifeere, butigifeere, baganjago.\nBaganmara : misi, bà, saga, sonsan, fàli, sò, wùlu, jakuma, bama, koorokaara.\nU bɛ kamanmafɛn minnu Mara, olu ye: ʃɛ, kami, tonkɔnɔ, jɛnɛntubanin; bawɔlɔ.\nBololabaara minnu bɛ Kɛ Gindinso olu ye : geseda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla, bɔrɛdla, jiriʃi.\nO tɛmɛnen kɔ numuyabaaraw bɛ Kɛ dugu in na. Numucɛw bɛ baara minnu Kɛ, olu ye: dabadla, jeledla, jalodla, murudla, zundla, marifa, tama, biɲɛn, kurun, ŋunan. Numumusow ta ye bɔgɔdaga, faka, dun, fɔɔɲɔn, ɲintin, tinto, bɛɛlɔ, lɛfɛ dlali ye\nDosonya bɛ yen.Yen sugudonya ye alamisa ye.\nNin bɛɛ la, yen baaraw la fanba ye sɛnɛ de ye.\nFɛɛrɛ minnu bɛ gindinsokaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : manabεlε, ntεfεrε, wɔlɔjuru, wɔlɔgεn, bese, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaŋɛ, fɛlebɔ, basaminɛ-nɛgɛ, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o kɔnɔ, ʃiladɔn mana dali, buturu, kalanin, marfa.\nSokɔnɔfεnw minεni : ncɔlɔ ( ka misiden Dabɔ sin na), jonbori (ka juru ncoma Fili misi ɲε), ka bagan masina Nεgεn ka Don a kεyɔrɔ la walima k’a Gεn ka Minε.\nЛεlakegunyakow : ncankoroda, finisɔgɔ, lokaloka, bɔfle.\nKokura nàlenw dugu in kɔnɔ olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikεmansin, moto, pɔnpekɔlɔn, kɔlɔn ŋana, sɛnɛkɛ-mansin, senfɛjuru, kumabaranin.\nKàlanko siratigɛ lakɔlikalanso 1 de bɛ yen. A Daminɛna 1960 sàn n'o ye Mali ka yɛrɛmahɔrɔnya ta san ye.. Kàlanso in ye forobata ye. Sàn 9kalan don. Balikukalanso kelen ni blonkɔnɔkalanso 1 bε yen. Kàlan min Donna Gindenso fɔlɔ o ye blonkɔnɔ-kalan ye nka bi lakɔlikalan de fanga ka bon kosεbε.\nDugumɔgɔw bε diinε minnu na, olu ye silamεya ni kerecɛnya ye. O kɔ fɛ, laadalabatow bɛ Kɛ ye minnu ye kɔmɔ, boli, kunakudun tukun. olu batoyɔrɔw ye kurufin ni buguda ye.\nKɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyεlεmaw ani sankunbεn ye gindinsokaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun, bɔlɔn, dan, sinbi, kisa, daro ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃεnta ani kɔlɔci. gindinsokaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fεrεba de la. Nin bεε kɔ fε farikoloɲεnεjε wεrεw bε yen i n’a fɔ sennantolatan, sennaboli ani nεgεsoboli.\nGindinso kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( kɔ, fàla), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.\nDugu in na, kɔ 1 ni fàla sàba de bε yen.\nJisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : salen, ntɛbɛnbaman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo.\nJiriw : jala, bànan, sanan, genun, nkaba, dingɛ, gele, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃi, nɛrɛ, sebe, toro, balazan, kɔlɔ, ntabakùnba, koro, woo, ntɔngɛ, ntege, zɛrɛninjɛ, nkalama, danga, sunsun, zɛkɛnɛ, zaajɛ, nten, ɲama, ngùna, minkɔn, ntomi, wɔlɔ.\nKungofɛnw : sinɛnnin, bàla, minɛn, nkolonin, warabilen, suruku, miniɲan, dànkalan, ntomisa, nkorogo, duga, kungokami, wɔlɔ, bunun dingon, tentanin, baninkɔnɔ, tonkanjɔ, ntubanin, sɛgɛ.\nDugu in kungodaw tɔgɔ ye: subɛɲa, kùrufin, lɛkɔ, tankɔnikurama, kɔlɔnkɛla. Yen kùluw ye: tankɔkikurama, kùru kùnsigima.\nKaburudo 1 de bɛ dugu in na. A bɛ dugu ni tlebin cɛ.\nGindinso, tlema mana Bɔ yen, samiɲɛ de bɛ Nà n'o Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà. O kɔ fɛ fonɛnɛ bɛ yen.\nAn ma fɛn Sɔrɔ dugu in kabakoma-yɔrɔ kan.\nBlàdon : 2017-05-31 Yɛlɛmako laban : 2017-06-22\nFogo yeko: 1146146 - Bì: 65 - Kalo in: 7736 - Лinan: 67349.\nFura Yeko: 1055 - Bì: 1 - Kalo in: 10 - Лinan: 81.


A jɛnsen na : 23/04/2021 - 18:52\nVolodymyr Zelensky, Ukraine jamanakuntigi sɔrasi fini na, (Camacɛ la) ani jamana in kɛlɛcɛw. AP\nRussie sɔrasi minnu bi "Russie" worodugunyanfan ni a tilebinyanfan fɛ, "Ukraine" ani Crimée dansɛw gɛrɛfɛ olu bɛna labɔ yen, ka daminɛ bi yɛrɛ ; "Russie" kana minisiri Sergueï Choïgou ka fɔla.Farajɛla lakandako tɔnba OTAN k’o bɛna a ko kɔrɔsigi.\nRussie marabagaw k’u bɛna u ka sɔrasiw labɔ "Ukraine" ani "Crimée" dansɛw gɛrɛfɛ.\nNka u ma perepere latigɛ nin sɔrasi ninnu bɛɛ le bɛna bɔ mara in la, walima minnu tara yen kɔsa in na, olu le bɛna u kɔseguin.\nA bɛ lɔgɔkun fila ɲɔgɔn bɔ "Ukraine" y’a lase ko "Russie" ye sɔrasi dɔw bila kana fara kɔrɔlenw kan "Ukraine" dansɛw la. "Russie" marabagaw yɛrɛ tun laban na k’o sɛmɛntiya wa ko sorasi ninnu bɛ yen degeli fɛɛrɛ dɔw le kosɔn. Nka o tɛ "Ukraine" ɲɛmɔgɔ hakilila ye, ko "Russie" bɛ ka "Ukraine" banbanciw le jukɔrɔmadondon.\n"Russie" sɔrasi ninnu labɔli mara in kɔnɔ, Volodymir Zelinsky, "Ukraine" ɲɛmɔgɔ y’o kibaruya kunbɛn nin nisɔndiya ye, nka k’o bɛna a ko lakɔrɔsi kɔsɛbɛ.\nA bɛ see don nataw la "Russie" ɲɛmɔgɔ Vladimir Poutine ni Zelinsky bɛ ɲɔgɔn lasɔrɔ ka kuma baranɲɔgɔnya kan jamana fila ninnu cɛ, nka min ye kɛlɛ kuma ye "Ukraine" kɔrɔn fɛ, Vladimir Poutine ko Zelinsky ka taa sigikafɔ kɛ nin banbanci ninnu yɛrɛ ye.\nFarajɛla lakandako tɔnba OTAN fana y’i kanbɔ.\n"Haïti": jamanaɲɛmɔgɔ "Jovenel Moïse" y'a ka marabajɛkulu ɲɛmɔgɔ falen ko kura


Bambara editorial Ameriki Fanga Ka Laseli DISRUPTING WILDLIFE TRAFFICKING IN THE DRC\nDankarili Kungo Kɔnɔw Nin Ma Finw la Kongo Jamana La\nDankarili kungo kɔnon ninw ma finw, a fanw ani a minew, mun san songon bi taka i jɔw san konon dollari billion 7 kataka fo 32. O bɛ kungon kɔnon sogow minɛw fereli jugu ani ko jugu were munu bɛ kɛ nafa sɔrɔw sira duma juguma baye mun yamariyale tɛ.\nDankarili kungo kɔnon sogow ani uka yamariya baliya fereli ko jugu kelaw fɛ jamanaw dancɛw la ani marama fin tiguiw fɛ sera hakɛ la mun dama tɛmɛ la, mun bi ŋini ka dan kari kungo kɔnon sogow dɔw ka buguli la duniya kɔnon.\nKongo jamana ye duniya jamana tani wolofila ye munu la kungo kɔnonla kɔnonla finw ka ca kosɛbɛ, a ka ca ni ni kungo sogow suguya 400 ye, kɔnonw suguya 10000, jɛguɛ sukuya 400 ani yiri suguya 10000.\nNi waleya bɛ nima finw caman kɛ, danta finw munu tɛ sɔrɔ yɔrɔ si.\nGan, ni kungo ba jamana, ni a ma basigui ani ni yuruku yuruku fanga ka bo ye, bɛ Kongo jamana kɛ ni waleya jugu kɛ yɔrɔ ye, ni kojugu kɛlaw bifɛ . ka saman guɛlɛw, pangollion faraw, guere kelen biŋin ani fin wɛrɛ munu dakalen tɛ la bɔ farafina kataka Asie jamana n'gub kan.\nAmeriki jamana ni Kongo jamana bɛ tɛguɛ di gnonkonman yassa ka seka kongo kɔnonan finw mankara u ka jamana denw tɔkɔla. Novemburu kalo daminɛ la, Ameriki jamana finitiguiw la kaw ye tɛkɛ kɛ a fere jugu kɛla fila kan Washington. O wakati klen la, Kongo, Kinshassa jamana ŋɛmɔkɔw, ye saman guɛle minɛ, guere kelen ani pangollion fara minɛ, mun sonkon bita ameriki dollari wari saba ani kila la.\nNi waleya sera kakɛ ni Ameriki jamana ka kɛnɛma kow lakana kulu Kongo jamana la ani Kongo jamana kɔnɔnan kow lakana kulu ka wili ka jɔ yasa ka fu siri dan karili kungo kɔnon finw.\nWili ka jɔ kura kɔnonla la yasa ka dankari kungo kɔnon fin man fiŋŋali la. Ameriki jamana ka kɛnɛma kow ŋanabɔ minisiriw so ye u ka jamana donin ani bɔli yamariya sɛben sɔrɔli guɛrintin n'bin Kongo jamana denw mɔkɔw segui kan kungo kɔnon finw fereli jugu ko kan.\n'Kungo kɔnon finw fereli ye wale jugu ba de ye jamana dancɛ kokan mun bɛ dankari jamana ka foroba lakana kow la, sɔrɔw , jo saria ko, mara jijali kow kɛnɛya kan yasa kungo kɔnon sogow ka bananw kana cari adama denw la kow'la.\nKongo jamana jɔ yɔrɔ ka bo dankarili kungo kɔnon sogow la, finw munu bi bɔ kungo kɔnonla Farafina kataka Asie jamana n'gun kan, Arabu la konron yanfala' Ned Price ka laseli la, ni Ameriki jamana ka kɛnɛma kow ŋanabɔ bagaw kuman latɛmɛ la do.\n' Ni guinrintin pinpinli dabɔra yasa ka fiŋŋin bila kow jugu munu bɛ tali kɛ kungo kɔnon finw labɔwli waleyaw kan ani yiri tikɛli yamariya bali walew' a ka kuma la.\nAn ye cikan guɛlin de bila kataka ni wale kɛ bakan man kungo kɔnon fin ani yiri taw ko , uka ni waleyaw tibɛ Ameriki jamana man


Witamini A: Ale bɛ mɔgɔ wolo kɔnɔna ni a kɔkanna lakana. A ntanya bɛ fiɲɛ bila ɲɛ na, min bɛ se ka laban ni fiyen ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Surɔfiyen ni ɲɛ jali (Hypovitaminose A) lajɛ). Witamini A bɛ sɔrɔ jɛgɛw ni baganw biɲɛ na, nɔnɔ (nka a tɛ sɔrɔ nɔnɔ bayɛlɛmanenw na), shɛfanw ani nakɔfɛn caman, i n’a fɔ ɲugu, shɔ, karoti, je, jɛgɛ ani jiriden dɔw, i n’a fɔ mangoro.\nA bɛ sɔrɔ tentulu la. Ni an bɛ tobilikɛ, ni an ye tentulu wɛri tila fara an ka tobilikɛtulu kan, o bɛ a to an ka witamini A sɔrɔ an ka dumuni na.\nWitamini B1 (ciyamini, thiamine): Ale bɛ sɔn ni fasajuruniw lakana. A ntanya bɛ dusukunnabana ni hakililabana bila mɔgɔ la. Witamini B1 bɛ sɔrɔ fununan, tiga, sumankisɛw, sunbalashɔ (soja), zira, tamaro, shɔ, shɔni, ni sogo la.\nWitamini B2 (ribofilawini, riboflavine): Ale bɛ wolo kɔnɔna ni a kɔkanna ani kunsigiw lakana. A ntanya bɛ mɔgɔ mɔgoya ani ka farikansiw bɔli gɛlɛya (aw ye sɛbɛn ɲɛ Den min bɛ ka mɔ o den ka kɛnɛ de ni Balodɛsɛ min bɛ dankari kɛ wolo la ani wololabana wɛrɛ minnu bɛ sɔrɔ balodɛsɛ fɛ lajɛ). A bɛ sɔrɔ nɔnɔkɛnɛ, biɲɛ, shɔw, woso, dabileni, sɔmɔn, tigaw, ɲɔkuturu dumuni na.\nNiyasini (niacine): (a ni witamini B bɛɛ ye kulu kelen ye). Ale bɛ fasaw lakana. A fana ntanya bɛ farikansiw bɔli gɛlɛya. A bɛ sɔrɔ baganw biɲɛ na, tiga, fununanw, sumankisɛw, zira, shɔ ani tamaro la.\nJolikisɛcaya fura: Ale nafa ka bon farilasogo ni joli dilanni na. A nafa ka bon musokɔnɔmaw ma ani jolidɛsɛbana bɛ mɔgɔ minnu na, i n’a fɔ jolikisɛbilendɛsɛ bɛ minnu na (aw ye sɛbɛn ɲɛ Koloci lajɛ). A witamini tɔgɔ in bɛ sɔrɔ ɲugu ni baganw biɲɛ na.\nWitamini C: Ale bɛ mɔgɔ tanga banamisɛnniw ma. A ntanya bɛ namantɔrɔkɔ bila mɔgɔ la (joli bɛ bɔ fari ni ɲintaraw la). A bɛ sɔrɔ jiridenw na (kɛrɛnkɛrɛnnenya la kɔntaba, lenburukumu, lenburuba, sɔmɔn, zira, ani buyaki la) ani nakɔfɛnw na (nka a tobiko jugu bɛ witamini in tiɲɛ).\nWitamini D: Ale bɛ kolow lakana. A ntanya bɛ mɔgɔ mɔgoya (aw ye sɛbɛn ɲɛ Mɔgoya lajɛ). A bɛ sɔrɔ jɛgɛ biɲɛ na, naare, ani shɛfan nɛrɛmugumayɔrɔ la. Nka tile yeelen bɛ se ka a dilan mɔgɔ fari la.\nJoliseginnanw ni kolosinsinnanw\nKolosinsinnan ɲɛciba bɛ kolow ni ɲinw sinsinni na. Ni a bɛ joli la, a bɛ fasabaw ni fasamisɛnniw dɛmɛ u ka baara la ani fana, a jɔyɔrɔ bɛ joli simini na. A ka teli ka sɔrɔ nɔnɔ, nɔnɔmafɛnw ni ɲugu la.\nJoliseginfura: Joli tɛ se ka dilan a kɔ. A ntanya bɛ jolidɛsɛ bila mɔgɔ la. A bɛ sɔrɔ biɲɛ, sogo, shɛfanw, shɔ, shɔni ani ɲugu la.\nIyodi (iode) bɛ mɔgɔ tanga foolo basigilen ni hakiligoya banbali ma. A bɛ sɔrɔ kɔkɔjila fɛnw ni kɔkɔwasa ni najini la.


Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na - Page Titre\nDɔgɔtɔrɔ tɛ Sigida min na\nWulakɔnɔmɔgɔw ka yɛrɛfurakɛ gafe\nHesperian Health Guides ni mɔgɔ minnu ye gafe in labɛn min tɔgɔ ko “Dɔgɔtɔrɔ tɛ sigida min na”, olu bɛɛ y’a jira ko mɔgɔ o mɔgɔ mana nin gafe in labaara, ko olu tɛ jɔ seereya kɔrɔ i ye.\nI n’a fɔ bɛɛ n’i danyɔrɔ don, furakɛlaw kelen kelen bɛɛ ka kan ka u tilen ani ka u kɔnɔ jɛya u ni u ka mɔgɔ furakɛtaw cɛ. Fɔcogo wɛrɛ la, u ka kan ka dan u ka dɔnta ma furakɛli la. Aw ka kan ka furakɛla jolenw ka dɛmɛ ɲini ni a kɛra ko aw ka banabagatɔ mako bɛ furakɛli dɔ la aw tɛ se min na. Aw ka kan ka sigida furakɛla wɛrɛw ni u ka kɛnɛyasow ka ladilikan ɲini furakɛliw kan minnu ka ɲi sigida la. Furakɛli cogoya caman bɛ sɔrɔ nin gafe kɔnɔ, nka gafe si tɛ yen min bɛ se ka bila kɛnɛya kalan nɔ na, min kɔlɔsilen don karamɔgɔ jolen dɔ fɛ. Aw kana aw ka kɔlɔsili, ni aw gafe kalan ni mɔgɔw lamɛnni ni ɲini wɛrɛw jɔ cogoya si la.\nGafe in tigi ye Hesperian Health Guides. Gafe in lacayali yamariya bɛ olu dɔrɔn de bolo.\nHesperian Health Guides bɛ se ka yamariya di aw ma a’ ka a lacaya, a’ ka segin a sɛbɛnni kan ani ka a fan dɔ walima a fan bɛɛ labɛn ka fara a jaw kan ka kɛɲɛ aw ka sigida taabolow ma, nka o k’a sɔrɔ a’ ka laɲini tɛ waariɲini ye walima a’ ka ŋaniyaw ni Hesperian mɔgɔw ka laɲiniw kana fɔ ɲɔgɔn kɔ, ani o k’a sɔrɔ a’ ni Hesperian mɔgɔw bɛnna a baara kɛli kan. (A’ ye a ɲɛɲini www.hesperian.org/about/open-copyright kan.)\nSani a’ ka gafe bayɛlɛmali walima a fan dɔ walima a bɛɛ labɛnni daminɛ, an b’a ɲini i fɛ i ka Hesperian Health Guides kumaɲɔgɔnya walasa a’ ka baara kana na caya, nka a’ fana bɛ se ka u ka ladilikanw sɔrɔ ani ka kɛnɛya hakilina kuraw sɔrɔ. A’ ye kalanbolo ni hakilina wɛrɛ minnu bɛ a’ bolo ka bɔ gafe wɛrɛ kɔnɔ, a’ bɛ olu ci an ma.\nHakilina kuraw bɛ se ka fara gafe in kɔnɔtaw kan ni a’ ka dɛmɛ ye\nNi aw ye sigida kɛnɛyabaarakɛla ye walima dɔgɔtɔrɔ, denba walima mɔgɔ o mɔgɔ ni hakilinaw ni kɛcogow bɛ aw bolo gafe in labaaracogo kan ka bɛn aw ka sigida ka laɲiniw ma, aw bɛ se ka bataki ci an ma an sigiyɔrɔ la. A’ ni ce a’ ka dɛmɛ la.


Ni aw bɛ fura feere aw ka butigi la, a ka ca a la, mɔgɔw bɛna aw ɲininka fura santaw la ani u tacogo. Aw ka a dɔn ko aw jɔyɔrɔ ka bon mɔgɔw lafaamuyali ni u ka kɛnɛya la.\nNin gafe in bɛna aw dɛmɛ ka kunnafoni ɲuman di ani ka a dɔn ko aw ka sannikɛlaw bɛna furaw san, u mako bɛ minnu yɛrɛ la.\nAw bɛ a dɔn ko mɔgɔw bɛ to ka u ka warini bɛɛ don furaw la, fura minnu tɛ mako ɲɛ u ye. Nka aw bɛ se ka u dɛmɛ u ka a faamu, u mako bɛ fura minnu yɛrɛ la, ani ka u ka wari bɔ a bɔkun na. Misali la:\nNi mɔgɔw dɔ nana sɔgɔsɔgɔsiro ɲini, walima kɔnɔbolifura i n’a fɔ kaopɛkitati (Kaopectate), walima witamini B12, walima biɲɛji walasa ka banamisɛnni dɔ furakɛ, walima penisilini walasa ka mugu furakɛ walima dimi dɔ, walima tetarasikilini, ni mura bɛ u la, aw bɛ a ɲɛfɔ olu ye ko o fura ninnu ɲɛci tɛ o banaw la, ko u yɛrɛ bɛ se ka kɔlɔlɔ lase mɔgɔ ma. Aw bɛ u bilasira.\nNi mɔgɔ dɔ b’a fɛ ka kolokɛnɛya witamini san, aw bɛ a fɔ a ye ko a ka shɛfan, jiriden, walima nakɔfɛnw san o ka fisa witamini ye. Aw bɛ a lafaamu ko olu witamini ka ca ani u nafa ka bon wa u musaka man ca.\nNi mɔgɔ dɔ ye aw ɲininka fura dɔ pikiri ko la, ka sɔrɔ o fura kelen dunta fana bɛ bana furakɛ, aw bɛ a fɔ a ye ko dunta de ka ɲi ani fana farati tɛ o la.\nNi mɔgɔ dɔ b’a fɛ ka murafurakisɛw san walima fura ɲagaminen minnu da ka gɛlɛn, aw bɛ a fɔ o tigi ye ko a ka a ka wari mara ka asipirini, asetaminofɛni walima ibiporofɛni san ani ka o ta ni ji caman ye.\nNi aw ni mɔgɔw ye nin gafe in kɔnɔ kunnafoniw kalan ɲɔgɔn fɛ, a bɛ nɔgɔya aw bolo ka nin fɛn ninnu ɲɛfɔ u ye.\nO bɛɛ kɔfɛ, a ɲininen don aw fɛ, aw ka fura nafamaw dɔrɔn feere. Furaw ni fɛn minnu kofɔlen bɛ aw ka so ni dugu fura maralanw kama, ani furaw ni fɛn wɛrɛ minnu nafa ka bon banaw kɛlɛli la aw ka sigida la, aw bɛ olu bila aw ka butigi kɔnɔ. Aw bɛ furaw san, fura minnu da ka nɔgɔn. A ɲininnen don aw fɛ fana, aw kana furaw feere, fura minnu tawaati tɛmɛna, walima fura minnu tiɲɛna, walima ɲɛci tɛ minnu na.\nAw ka butigi kɔnɔna bɛna kɛ yɔrɔ ye, mɔgɔw bɛna dɔnniya sɔrɔyɔrɔ min na u yɛrɛ ka kɛnɛya kan. Ni aw bɛ se ka mɔgɔ dɛmɛ u ka furaw tacogo ɲuman dɔn, ani ka da a la ko mɔgɔ o mɔgɔ bɛ fura san, ko o tigi ye kunnafoni ɲuman sɔrɔ fura tacogo, a tata hakɛ, a kɔlɔlɔw ni yɛrɛtangacogo kan, aw bɛna makoba de ɲɛ aw ka sigidamɔgɔw ye. Ala ka a ɲɛ aw bolo!


Cema Koron — Wikipedia bamanankan\nCema Koro (Ingliz la: Middle East) (kakoro a donnen Koron Surun) ye yoro min lakafolen worodugutlebi Asia la ani Misira (Egypti). Famuyacogo were la, kuma in labaarali walankatanna kosan inna ka Afganistan sendon a la ani Pakistan, Kokazi ni Cema Asia, ani Saheli Afrika. Tumadon a koro be ke Koron Surun n'o sina ye Koron Jan. Mogo minu be bo yoro inna be wele Cema-Koronka.\nCema Koron tariku be segin kataa lawale watiw ma, o wati be kono, Cema Koron tun ye duniya makow yoro daga ye. N'an be kuma tariku la, Koron Surun de be fo kosobe. Tariku la, Cema Koron de ye duniya diine ba saba tayoro ye Yahodiyaya, Kerecenya ani Silameya. Cema Koron finye ka kalan a jalen, ba baw damado b'a cetige min jiw be ke ka sene ke yoro damadow la. Jamana fanba minu be Farisi Jikori dala, be taji fin hake caman bo. Bii wati inna, Cema Koron ye mineboloko, ani soroko, ani marako ani sedonko ani diineko yoro min konya ka gelen.\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Cema_Koron&oldid=35994 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 16 Zuwɛnkalo 2014 à 12:50.


Ncìbugu - Fàkan\nNcìbugu / Jànso\nNcìbugu Bɛ Sikaso marabolo n’a kolomi na, Gɔ̀nkaso galoda ni Kilela kafoda la. A n’a ka galotigi-dugu cɛ Ye bam 13 ye. A ni duguba min ka surun o Ye Sikaso ye. A n’o cɛ jànya Ye bam 36 ye.\nNcìbugu ni dugu minnu bɛ ‘dàn Bɔ olu Flɛ : De B’a kɔrɔn fɛ, Niziyaso B’a tlebin fɛ, Tabarakɔ B’a ni kɛɲɛka ‘cɛ ni kà Gɔ̀nkaso K’a ni worodugu ‘cɛ.\nNcìbugu bɛ Weele fana ko Jànso. O tɔgɔflako la, Ncìbugu Sɔrɔla minnu bɛ tubabukan Fɔ fɛ, Jànso Sɔrɔla minnu bɛ bamanankan Fɔ fɛ.\nLaadala-dugutigiko de Bɛ Ncìbugu. Dugutigiya bɛ kìn kelen ka bolo kan an’a bɛ Nà kɔrɔyakunda. Dugutigi ntanyali de bɛ Se kà Nà ni dugutigi yɛlɛmani ye.\nZanga Jara, n’a ka baara tun Ye sὲnɛ ye, o de Ye Ncìbugu sìgibaa ye. Cὲkura Sanɔgɔ de Bɛ a dugutigiya la bì. A dugutigi kɔrɔ dɔw Ye Ncɔ Sanɔgɔ ani Kari Sanɔgɔ ye.\nSɛnɛfɔw ni flaw de Bɛ Ncìbugu. Jamu minnu bɛ Sɔrɔ yen olu Ye Sanɔgɔ, Disa, Bεrte ani Sidibe. Sinankunya Bɛ dugumɔgɔw ni Bugudɔgɔ ani Bolozogolaunw ‘cɛ. Furusira Bɛ Ncìbugu kìnw ni ɲɔgɔn ‘cɛ a n’a ni dugu wɛrɛw ‘cɛ. Disaw dɔrɔn de tɛ Furu ɲɔgɔn ma.\nKanko siratigɛ la, Sɛnɛfɔkan ni bamanankan de bɛ Fɔ Ncìbugu nka Sɛnɛfɔkan fɔli de Bε ‘ten kan.\nBaarako siratigɛ la, sὲnɛ bɛ Kɛ kosɛbɛ ncìbugukaw fε yen. Sὲnɛfɛn dɔw Ye kàba, malo, tiga, tiganinkuru, woso, je, bàra, ʃɔ̀, kɔɔri ani zɛrɛ ye. Sὲnɛ kɛrɛ fɛ, nakɔbaara fana bɛ Kɛ. Nakɔjiri dɔw Ye mangoro, lenburu, buyagi, manje, namasa ani sɔmɔ ye. Nakɔlafɛn dɔw Ye tamati, nkɔyɔ, salati, nanaye, melɔn ʃù ani gan ye.\nKà Fàra sὲnɛ ni nakɔbaara kan, ncìbugukaw cɛ sirilen dòn baganmara fana na. Yenkaw ka bagan marata dɔw Ye misi, bà, saga, fàli, wùlu ani jakuma ye. Kami ni tònkɔnɔ, jὲnɛntubanni ani ʃɛ Ye kamanmafɛn marata dɔw ye. Jɛgɛmara fana bɛ Kɛ yen forow ‘kɔnɔ.\nBaara fɔlen ninnu kɔ fɛ, jago fana bɛ Kɛ Ncìbugu nka sugu tɛ yen. Jago minnu bɛ Kɛ olu dɔw Flɛ : butigifeere, sὲnɛfɛn-feere, jiriden-feere, baganjago ani ʃɛfeere.\nNin Bɛɛ kɔ fɛ, ncìbugukaw bɛ bololabaara ni donsoya fana Kɛ. u ka bololabaara kɛta dɔw Ye sìgilandla ni sansaradla ye.\nKungosogow fàgali la, fὲɛrɛ caman Bɛ ncìbuguka ‘bolo. Olu dɔw Flɛ : marifa, sɔgɔlan, bese ani waraminɛ-nɛgɛ. Fὲɛrɛ minnu Bɛ yen kungokɔnɔw fàgali la olu Ye manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ, wɔ̀lɔjuru ani buturu ye. Fὲεrε minnu bɛ Kɛ sokɔnɔfɛnw minɛni la olu Flɛ: Jonbori (ka juru ncoma Fili misi ‘ɲɛ, ncɔlɔ (ka misiden Dabɔ sin na), ka bagan masina Nɛgɛn ka Dòn a koronyɔrɔ la walima k’a Gɛn ka Minɛ. Лɛlakegunyako minnu bɛ Kɛ dugu fɛ olu Ye ncankoroda, gɛnkurunindla ani fìnisɔgɔ ye.\nYiriwaliko siratigɛ la, nin ko kura kofɔtaw Dònna Ncìbugu ‘kɔnɔ : pɔnpekɔlɔn, jabaranin, kɔɔrisugu, moto, jibanbew, kalalikɛ-mansin ani sὲnɛkɛ-mansin. Baɲuman-kɛtɔn min Bɛ yen o Ye « Save the children » ye. Ale ka yiriwalisira Ye kàlanko ye.\nKàlanko siratigɛ la, lakɔlikàlan de fɔlɔ Dònna dugu ‘kɔnɔ w’ale fana de fanga ka bòn kà Sago kàlan bɛɛ kan. Foroba lakɔli-kàlanso fla de Bɛ yen. U fla bɛɛ kàlanw Ye sànkɔnɔntɔn-kàlan ye. Lakɔlikàlan kɔ fɛ, balikukàlan fana bɛ Kɛ ncìbugukaw fε yen. Ale kɛyɔrɔ kelen de Bɛ yen.\nLakɔlikàlan sababu la, Ncibuguka dɔw Kɛra jɔyɔrɔ-tigiw ye. Nagazanga Disa B’o la. Ale Kɛra kolomiblon ɲεmaa « président du conseil de cercle » ye. A sìgiyɔrɔ Ye Sikaso ye. O kɔ fɛ, Лara Sanɔgɔ Bɛ yen. Ale Kɛra ‘galotigi-seere « conseiller municipal» ye. Ale fana sìgiyɔrɔ Kɛra Sikaso ye.\nSilamɛya de Bɛ Ncìbugu. A dònbaa tɔgɔ Ye Jakaliya Jabaatε ye. Misiri gansan fla de Bɛ dugu ‘kɔnɔ.\nNin ɲɛnajɛlako ninnu bɛ Kɛ ncìbugukaw fɛ an Bɛ dòn min na i ko bì: kɔɲɔ, denkundi, seliw, sànyɛlɛmaw, sànkunbɛn, laadalakow ani tɔnɲɛnajɛw. Лɛnajɛ ninnu fɔliminɛnw Ye flen, fle, buru, bàra, bala ani dunun ye.\nFarikolo-ɲɛnajɛ minnu bɛ Kɛ dugumɔgɔw fɛ olu Ye ntolatan ni nɛgɛso-boli ye. Dugu ɲɛnajɛw kɛyɔrɔ Ye fὲrɛ ye.\nKɔ̀ kelen Bɛ Ncìbugu. Jɛgɛ minnu bɛ Sɔrɔ o kɔ̀ in na olu dɔw Ye manɔgɔ, saalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, talaka, dodò ani zeku ye. Kaana ni koorokaara fana bɛ Sɔrɔ kɔ̀ in na.\nNcìbugu kungo-jiri dɔw Ye jala, banan, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, balazan, sunsun, woo ani zɛkɛnɛ ye.\nKungofɛn minnu bɛ Sɔrɔ Ncìbugu kungo ‘kɔnɔ o la fànba Ye sinɛnin, warablen, miniɲan, dànkalan, duga, kungo kami, wɔ̀lɔ, bunun, baninkɔnɔ tɔnkanjɔ ani bàla. Dugu kungodaw Ye fla ye: Farakan ni Side.\nNcìbugu kaburudo Ye sàba ye: jeliw ta, mɔgɔkɔrɔbaw ta ani denmisɛnw ta. Kaburudow Bɛ dugu ni tlebin ‘cɛ.\nWaati minnu bɛ Fɔ ɲɔgɔn ‘kɔ Ncìbugu olu Ye samiɲɛ ni kawulɛ ani tlema ye.\nDugu kabakomayɔrɔ tɔgɔ Ye Lolo ye.\nBlàdon : 2017-04-29 Yɛlɛmako laban : 2017-04-29\nNin ɲɛna kɔsɛbɛ .Ala nin fakan sababu dugu ninnuw bɛ KO don.Aw ni cee!\nFogo yeko: 1146132 - Bì: 51 - Kalo in: 7722 - Лinan: 67335.\nFura Yeko: 1035 - Bì: 1 - Kalo in: 9 - Лinan: 70.


A ka ca a la biɲɛnabana bɛ sɔrɔ banakisɛ, dɔlɔ walima tubabubagaw fɛ. Bana in ye suguya 3 ye (A, B ani C) wa mɔgɔw bɛ se ka a yɛlɛma ɲɔgɔn fɛ, bana taamasiɲɛ bɛ ye dɔw la, dɔw ta tɛ ye. Tuma caman na, farigan misɛnni bɛ kɛ a senkɔrɔ.\nBiɲɛdimi suguya fɔlɔ (A) walima filanan (B) bɛ mɔgɔ min na, tuma dɔw la, o tigi ka bana bɛ juguya ka dɔgɔkun 2 walima dɔgɔkun 3 kɛ, a fanga bɛ dɔgɔya kalo 1 fo ka se kalo 4 ma. O kɔ a bɛ tila ka lafiya.\nBiɲɛdimi filanan (B) ka jugu kosɛbɛ, a bɛ se ka badabada joli bila biɲɛ na, min bɛ laban biɲɛnakansɛri ma, fo ka se a tigi fagali ma. Biɲɛdimi suguya sabanan (C) fana ka jugu kosɛbɛ, a bɛ se ka nɛ don biɲɛ na kudayi kudayi. Ale de ye sidabana tigilamɔgɔ caman sata ye.\nBana don min farati man bon sango ni a bɛ denmisɛnni na, nka a farati bɛ se ka bonya kosɛbɛ fana.\nDumunikɛbaliya walima sigarɛti nege. A tigi bɛ se ka tile caman kɛ dumunikɛbaliya la.\nTuma dɔw la dimi bɛ kɛ biɲɛ kiniyanfan fɛ).\nFarigan bɛ se ka kɛ a senkɔrɔ.\nTile damadɔ kɔfɛ, ɲɛkisɛ jɛmanmayɔrɔ bɛ kɛ nɛrɛmuguman ye.\nA tigi bɛ se ka fɔɔnɔ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni a ye dumuni ye walima ka a kasa mɛn.\nSugunɛji ɲɛ bɛ fin kosɛbɛ, i n’a fɔ kokakola ɲɛ, banakɔtaa fana ɲɛ bɛ jɛya, a tigi kɔnɔ bɛ se ka boli.\nNi biɲɛdimi taamasiɲɛw bɔra kɛnɛ kan, fura tɛ yen min bɛ se ka fɛn ɲɛ a tigi ye tuguni. Fura caman bɛ yen minnu tali yɛrɛ bɛ se ka dankari kɛ biɲɛ bananen na. Aw kana fura ta.\nBanabagatɔ ka kan ka a lafiɲɛ ani ka to ka ka jimafɛn caman min. Ni a tɛ se ka dumuni kɛ, aw bɛ lenburubaji ni jiriden wɛrɛw di a ma (kɛrɛnkɛrɛnnenya la manje), ka fara dute ni sɔrɔmuji minta kan (gafe ɲɛ Kɛnɛyaji lajɛ).\nO kɔfɛ a ka kan ka witaminiw ta.\nWalasa ka fɔɔnɔ lajɔ, aw ye gafe ɲɛ Fɔɔnɔ kunbɛncogo lajɛ.\nNi a tigi bɛ se ka dumuni kɛ, aw bɛ to ka dumuni nafamaw di a ma: sogo ni shɛ najiw, ani shɛfan balabalalenw olu ni u ɲɔgɔnna wɛrɛw. Nka aw kana nin dumuni nafamaw ninnu caman di a ma ni o ye: sogo, shɛfan, jɛgɛ o ni a ɲɔgɔnna wɛrɛw, barisa olu bɛ biɲɛ ka baara gɛlɛya. A tigi man kan ka dumuni tulumaw dun sango ka dɔlɔ min.\nFarafinna jamana dɔw la, biɲɛdimi farafinfurakɛcogow bɛ yen. O furakɛcogo dɔw ka ɲi. Ni farati tɛ u la ani ni u ni taabolo kofɔlen ninnu tɛ ɲɔgɔn kɔlafɔ, an bɛ se ka u lajɛ.\nTuma dɔw la biɲɛdimi bɛ denmisɛnniw minɛ ka sɔrɔ a taamasiɲɛ foyi ma bɔ kɛnɛ kan, nka o tɛ a bali u ka bana yɛlɛma mɔgɔ wɛrɛw fɛ. O kama, aw ka kan ka aw janto denmisɛnniw ka saniya la duw kɔnɔ, aw bɛ u tɛgɛw ko safinɛ na sani u ka dumunu kɛ ani sani u ka don gabugu kɔnɔ.\nBiɲɛdimi fɔlɔ (A) banakisɛw bɛ bɔ banabagatɔ banakɔtaa la ka se mɔgɔ wɛrɛw kɔnɔ ji ni dumuni saniyabali fɛ. Walasa bana kana yɛlɛma mɔgɔ wɛrɛw fɛ, a ka fisa aw ka biɲɛdimitɔ banakɔtaa kɛ dingɛ la ka a datugu ani ka dumuniw saniya: aw bɛ aw tɛgɛw ko ni safinɛ ye ka a jɛ ni aw bɔra ɲɛgɛn na fana ani sani aw ka maga dumunifɛnw na.\nBiɲɛdimi filanan (B) ni sabanan (C) banakisɛ bɛ bɔ mɔgɔ dɔ la ka yɛlɛma dɔ la, kafoɲɔgɔnya fɛ, pikiribiɲɛ ni miseli saniyabali walima mɔgɔ dɔ jolitali la ka o kɛ dɔ la. Ba fana bɛ se ka a yɛlɛma den fɛ jiginni senfɛ. Aw ye wuli ka aw jɔ walasa ka biɲɛdimi yɛlɛmani bali: aw ye fugulan nafama don kafoɲɔgɔnya waati (gafe ɲɛ Mananiw (fugulan nafama)) aw ye tugu sidabana kunbɛncogo ladilikanw kɔ (gafe ɲɛ Yɛrɛtangacogo sidabana ma) ani ka pikiribiɲɛw ni miseliw tobi sani aw ka baara kɛ ni u ye (gafe ɲɛ Pikiribiɲɛ labɛncogo).\nBiɲɛdimi fɔlɔ (A) ni filanan (B) boloci bɛ yen sisan nka a bɛ se ka kɛ a da ka gɛlɛn walima a tɛ se ka sɔrɔyɔrɔ bɛɛ la. Biɲɛdimi filanan (B) farati ka bon, wa fura tɛ a la, o de la ni aw bɛ a bolocifura sɔrɔ, aw ka kan ka denmisɛnni bɛɛ boloci.\nAw ye aw janto a la! Biɲɛdimi bɛ sɔrɔ miseliw ni pikiribiɲɛw tobibali fɛ.\nA ka fisa aw ka pikiri kɛ ni pikiribiɲɛ kurakuraw ni sanimanw ye tuma bɛɛ. Ni aw tɛ se o la, aw ye pikiribiɲɛw tobi tuma bɛɛ sani aw ka pikiri kɛ (aw ye ɲɛ Pikiribiɲɛ labɛncogo lajɛ).


N y'a da npogotiginin dɔ la. npogotiginin in tɔgɔ ko Sabu.\nSabu cɛ tun ka ɲi fɔ k'a dama tɛmɛ. Cɛ o cɛ tun y'a ye, o tun tɛ sɔn k'a ɲini cɛ wɛrɛ ye. o tun b'a ɲini a yɛrɛ de ye.\nSabu sera furu ye minkɛ, cɛw wulila Sabu ko la...\nAyiwa, nafolotigi dɔ nana jatigila ɲini dugu kɔnɔ k'a dan tigɛ jatigikɛ ye. Jatigikɛ sera Sabu fa ma k'a dan tigɛ Sabu fa ye ko a ye dunan sɔrɔ kunu wula fɛ, ko a na'n bɛ a denmuso nɔ fɛ min tɔgɔ ko Sabu. Ka Sabu to tɛmɛtɛmɛni na du kɔnɔna na, a tulo ye o kuma mɛn minkɛ, a taara a fa ɲininka ko:\n- Baba, dunan nin, a na'n bɛ mun na?\nA fa ko:\n- A na'n bɛ ko a b'i furu.\nSabu ye dunan ɲininka ko:\n- N terikɛ, i ye ko dɔn ka ko kɔrɔ dɔn wa?\n- Ayi, n tɛ ko dɔn ka ko kɔrɔ dɔn.\n- A ! i tɛ ne furu!\nNafolotigi wɛrɛ nana jatigila ɲini ka jatigila sɔrɔ. O jatigikɛ fana taar'i dan tigɛ. Sabu ye o kuma mɛn minkɛ, a gɛrɛla a fa la k'a ɲininka ko:\n- Baba, dunan nin na'n bɛ mun na?\n- N terikɛ, i bɛ ko dɔn ka ko kɔrɔ dɔn wa?\nDɔ wɛrɛ fana nana. O kɛcogo kɛra ten fɔ ka na Sabu kɔgɔ ka Sabu ka musoya dafa. a tun bɛ dugu min na, o dugu dafɛdugu bɛɛ bɔra Sabu ko la. Tɔ ninnu tɛmɛna sira min fɛ, a ye olu bɛɛ tɛmɛ o sira kelen in fana fɛ, fɔ ka na Mali jamana ban. U bɛɛ dɛsɛra a ka furuko la, fɔ fa kɔrɔkɛw ani fadɔgɔkɛw ani fa sigiɲɔgɔnw, u fɛn o fɛn ni u jɛ tun ye furu kɔrɔfɔ ye, u bɛɛ dimina k'u bɛ u sen bɔ a furu kɔrɔfɔ la ko: ‘kan o kan bɛ Sabu da k'a fɔ, a ni a fa jɛmako de don.’ Fa ye a woloɲɔgɔn bɛɛ kɔrɔfɔkan kun a yɛrɛ la ka munɛ rɔminɛ. Nka, a nana tɛmɛ furu ma sa, fɔ cɛ bɛɛ lajɛlen ye a ye k'a to yen...\nA tɔ bɛ sɔrɔ 'Sabu ka furuko' sɛbɛn na...\nAccueil Publications Contes Sabu ka furuko - (Bambara)


Ji sanumanko gɛlɛya Mali togodaw la | FASOKAN\nJi sanumanko gɛlɛya Mali togodaw la\nJi ye balo sun ye. O la, ji sanumanko dɛmɛ de ka kan ka kɛ dɛmɛ bɛ ɲɛfɛ walasa ka hadamadenya ni kɛnɛyako sabati sigidaw la.\nTogodaw de ɲɛninen bɛ o ji sanumanko gɛlɛya in fɛ, o min ye bana caman sababu ye. Worobinɛw, jibondow ani ji saniyali baaradaw bɛ dugubaw kɔnɔ. O b’a to dugubakɔnɔ mɔgɔw bɛ ji sanuman bidɔnw walima a mananiman sɔrɔ. Ali ni worobinɛ t’i ka du kɔnɔ, n’i ye 100, 80 walima dɔrɔmɛ 10 bɔ, i bɛ jibidɔn walima ji mananin dɔ sɔrɔ k’o san bitiki la.\nO ni togoda ta cɛ ka jan. Togoda la, worobinɛ tɛ yen, jibondo tɛ yen, ji saniya baarada tɛ yen. Dugu caman kɔnɔ, mɔgɔw b’u wasa don kɔlɔnnaji la k’u ka jiko magow ɲɛnabɔ. O kɔlɔnw ka jan, u datugulen tɛ, wa u ji tɛ furakɛ. O kama, kɔlɔn ninnu ji nɔgɔlen don.\nAn b’a kɔlɔsi dugu dɔw la fana, ko mɔgɔw bɛ taa bada ni kɔdaw la dugu dafɛ, k’u ka jiko magow ɲɛnabɔ. Ba ni ni kɔ ye yɔrɔ ye, baganw bɛ taa ji min yɔrɔ minnu na. wa musow bɛ taa finiw ni minɛnnɔgɔw ko o yɔrɔ kelenw na, ka tila k’u ka dumunijiko ɲɛnabɔ ni baji walima kɔji ye.\nO sira tigɛ la, mɔgɔ tɛ se ka ji sanumanko kuma fɔ togodaw la. O la, ji sanumanko bɛ se ka kɛ bana caman ju ye togodaw la i n’a fɔ kɔnɔboli, kɔnɔdimi ani dɔwɛrɛw.\nUne réflexion au sujet de « Ji sanumanko gɛlɛya Mali togodaw la »


Tchad: Faransi jamanakuntigi Emmanuel MACRON bɛ Tchad ka kɛɲɛ ni Idriss DEBY ka sukoya ye\nA jɛnsɛnna : 23/04/2021 - 11:59\nFaransi jamanakuntigi, Emmanuel Macron, ni Farafinna jamanaw ka jɛkulu "UA" tɔnden dɔ, Moussa Faki Mahamat, Tchad, Jamanakuntigi Idriss Deby, ka sukoyali la, N'Djamena, , avril kalo tile 22, san 2021. REUTERS - POOL\nTchad jamana na, bi de jamanaɲɛmaa kɔrɔ Idriss DEBY Itno ka sukoyaye. Tasibiladon don ka ɲɛsin ni cɛba in ma, ale min ye san 30 de kɛ Tchad jamanaɲɛmaya. Kabini kunu jamanaɲɛmaa caman sera yen ka se ka tasibila kɛ u baara ɲɔgɔn n'u jɛɲɔgɔn in ye.\nJamanaɲɛmaa minnu sera Tchad jamana kɔnɔ kaban Faransi ta Emmanuel Macron b'ulu la, A ka pankuru jigina Ndjamena Tchad Faaba sɔrasi pankurun jigiyɔrɔ min tɔgɔ min tɔgɔ ye Adji kossei kabɛn kunu su daminɛ ma.\nFaransi kɛlɛ bolo Barkhane ka daga b'o yɔrɔ in de la. Faransi jamanaɲɛmaayaso kafɔla Macron ni Idriss Deby dencɛ min Tchad jamana kuna bi Mahamat Idriss Deby Itno, a n'o ye sanga dama dɔ ɲɔgɔnye yɛrɛ kɛ kunu bɛ.\nIdriss Deby Itno min ka sukoya bɛ senna bi, Farafinna ani farafinna kɔkan halina ka mara tabolo tun mandi mɔgɔ minnu ye bɛɛ sɔnna a ma k'o a jɔyɔrɔ tun ka bɔn kɔsɔbɛ jatigɛwalekɛli la. Bi tasibila bɛɛ kɔ a su kan ka lataga a ka yɛrɛ wolo dugu la Tchad ni Soudan dancɛ la, kataga sutura ye.\nEmmanuel Macron kɔ, jamanaɲɛmaa wɛrɛ i n'a fɔ, Mali, Burkina Faso, Niger ani Guinee, ka fara caman wɛrɛw kan, ulu bɛɛ k'an ka ye tasibila in kɛnɛ kan. Tchad banbanci kulu FACT tun y'an kan bɔ kafɔ jamanaɲɛmaa ninnu s'i se kana se Tchad jamana kɔnɔ.\nAbdoulaye Diop ni lasigidenw ni kɔkanko baarakɛla wɛrɛw ye kumaɲɔgonya kɛ donnatɛmɛfanga tabolow kan\nBurkina Faso : cɛ marifatigi dɔw ye mɔgɔ 8 ɲɔgɔn faga Sandiaba mara la


Jɔnkɛ karatɔ - Fàkan\nMàsakɛ n'a ka jɔnkɛ\nNin Kεra màsakε dɔ ye. A musow tùn ka Ca kosεbε. Jɔnw fana tùn ka Ca a 'bolo, nka bεε n’i ka baara tùn dòn. Dɔw tùn bε sow Ko, dɔw bε musow Kɔlɔsi, dɔw ta tùn ye yɔrɔ lasanuyali ye. O hukumu 'kɔnɔ, jɔn dɔ nana Jarabi a muso ncinin na. O Tor'o la fo ka muso in Kunmayɛlɛma. O kɛlen u ye bòli fari Da. Muso ye kangari kelen Da a ye,\n-N dyaɲɛbaa, n bε Sɔn i ka furu ma, nka hali n'i ye muso kεmε furu ka Fàra n kan n b’a Лini i fε, muso wɛrɛ den kana Blà n taw san fε. Wa i k’u Kanu i n’a fɔ i nunkɔnɔsi.\n-N ye n kan D'i ma. cɛ kan bɛ tèn\nTaamasira kan, u ye muso dɔ n’a den sɔrɔ bada la yɔrɔ dɔ la. O dòn kama, o yɔrɔ ba tigεli tùn ka gεlεn kosεbε, bawo mɔgɔ si tùn tε ba fàn dɔ in Lasɔrɔ f’i ka mɔgɔ kelen Saraka ba jinεw ye. Jɔnkε n’a muso Hanmina ka Jɔrɔ o ko in na, sabu bamananw ko tèn ko "dugutigiden-bugɔ ni sìgi tε Bεn, jango ka màsakεmuso-ntaraki". Jɔnkε n’a ka saraman bε k'u Sɛnsɛn màa si t’a Ye n’i m’a kanu n'i yɛrɛ ye. Aa! jaa jarabi ka Kɔrɔ n’a tigi ye. Musodenba-tigi in Flε ka Jarabi jɔnkε la o yɔrɔ kelen in na. O de Flɛ k'a den Di jinεw ma batigεsaraka ye. O kɛlen o fana y'i Kanto a ma,\n-N dyaɲɛbaa, n bε Furu i ma, nka hali n'i ye muso kεmε furu ka Fàra n kan n b’a Лini i fε, muso wɛrɛ den kana Blà n taw san fε. Wa i k’u Kanu i n’a fɔ i nunkɔnɔsi.\n-N ye n kan D'i ma yanni saya cɛ. jɔnkɛ ko tèn\nBa tigɛlen 'kɔ u sàba y’u Kunda jàmanaba dɔ kan. nka o dòn kama, mɔgɔ si tε Dòn o jàmana in kɔnɔ n’u m’i sεgεsεgε. Tuma min na jɔnkε n’a musow kùn Bɔra dugu dɔ sokεnε kan, u ni o yɔrɔ in masakε denmuso Bεnna. O fana jarabikojugu jɔnkɛ la, a Flɛ ka dugu gundo bɛɛ F'a ye. O kɛlen, O fana nan'i Kant'a ma,\n-N ye kan D'i ma yanni saya 'cɛ. a ko tèn\nU dònnen, màsakɛ y'i Kanto a ma,\n-Dunnankɛ, n bɛ na ɲinikali damadɔ Sεmε i la n'i Sera k’u jaabi, i bε Sìgi n nɔ na, o y’an ka yɔrɔ laada ye san wolonfla o san wolonfla o laada tɛ na Wuli ne fɛ. Nka n’i ma Se k'u Jaabi an b’i Fàga.\n- N y'a Mɛn n 'fà. jɔnkɛ kan bɛ tèn.\nO kɛlen, a y’i Kanto jɔnkε ma;\nAn ka jamana mugubon bε min ?\nA kεlεkε minεw bε mara min ?\nA màsakɛ bε ʃi min ?\nO kɛlen, jɔnkɛ ye ɲininkali ninnu Tà kelen kelen hali a ma Sigisigi u jaabitɔ. Kabini o Kɛra, màsakɛ y'i kant'a ma ko,\n- Dunnankε, e tε mɔgɔlakolon ye. K'a Tà bì la, an ka jamanatigiya b'i 'bolo. Ne ka fanga Sera a dàn na. N bɛ barika Da ʃukɔrɔw ye. N den a ko b'i 'bolo sa dɛ.\nJɔnkɛ Flɛ ka màsakɛya Sɔrɔ. Nka hunn! Muso sàba ninnu ka furudonkan in dɛ!\nN y'a Tà yɔrɔ min na, n y'a Blà yen.\nFogo yeko: 1146301 - Bì: 220 - Kalo in: 7891 - Лinan: 67504.\nFura Yeko: 986 - Bì: 1 - Kalo in: 8 - Лinan: 63.


Mali silamɛtɔnba y'a fɛɛla jira bɛn sabatili la jamana kɔnɔ - Agence Malienne de Presse et Publicité\nHome/Kibaru/Mali silamɛtɔnba y’a fɛɛla jira bɛn sabatili la jamana kɔnɔ\nMali silamɛtɔnba y’a fɛɛla jira bɛn sabatili la jamana kɔnɔ\nBɛn in kelenya sabatili jamana ye fasodenɲuman bɛɛ haminko ye bi, o hukumu kɔnɔ, zanwuyekalo tɛmɛnen, Mali silamɛtɔnba ye lajɛba kɛ moti, min boli la yaafaɲɔgɔnma tɛmɛsiraw kan. Lajɛ in kunba tun ye ka fɛɛrɛ jonjonw sigi senkan lakanabaliya kɛlɛli kama jamana kɔnɔ. O siratigɛla, bɛnkan minnu wolo la lajɛ in kɔnɔ, u y’ olu kɛ laselisɛbɛn ye k’a di minisiriɲɛmɔgɔ Bubu sise ma. Gafe dira taratadon Serifu Usumani Madani Hayidara fɛ n’o ye Mali silamɛtɔn kuntigiba ye.\nNin bɛ Mali silamɛtɔnka ka wulikajɔ sɛmɛntiya jamana marabaaw kɛrɛfɛ bɛn sabatili la jamana kɔnɔ. An b’aw ladɔnniya ko mɔgɔ 400 ni kɔ sen yera moti lajɛba kɛnɛ kan minnu y’u fɛɛla fɔ lakana sabatili kan jamana kɔnɔ, walasa ka yaafaɲɔgɔnma fɛɛrɛw jonjonw sigi senkan, i n’a fɔ silamɛdiinɛ b’a laɲini cogo minna.\nTɔn sekeretɛriba Mamadu Jamutani ka fɔla, silamɛtɔn ye min hakilila in ta kow gɛlɛyalen walasa ka siyaw ni diinɛ bɛɛ sendon bɛn sabatili baaraw la ani ka sigiɲɔgɔnya sinsin sigidaw ni ɲɔgɔncɛ. A ko bɛnkan nafamanw tara moti lajɛba kɛnɛ kan, minnu sinsin na kosɛbɛ kunnafonidi n’an ka laadala taabolow matarafali kan, walasa ka kɔn ka kɛlɛ kunbɛ yann’ a ka don jamana kɔnɔ. A ko jigisikuma nin fɔra lajɛ in kɛnɛ kan, o b’a jira ko siyaw bɛɛ labɛnnen don laselisɛbɛn in kɔnɔ kuma waleyali kama.\nMinisiriɲɛmɔgɔ y’a jira ko gɔfɛrɛnaman labɛnnen don ka silamɛtɔnba dɛmɛ a ka kuntilenna kɔnɔ.\nTɔn kuntigiba n’ o ye Serifu Usumani Hayidara, a y’a jira ko nin ye silamɛtɔn sendonnen ye bɛn ni sigiɲɔgɔnya sabatili baaraw la siyaw ni ɲɔgɔncɛ moti mara la.\nBy Doukouné Coulibaly|2020-02-13T13:30:57+01:00février 13th, 2020|Kibaru|0 Comments\nKuranso fila bɛna jɔ Jɛma sɛrɛkili kɔnɔ don nataw la\nDɔgɔkun waati bolodacogo kunnafoni Malimitewo fɛ\nOGOBAGNA gintanba tako duurunan kɛnɛ sigira ntɛnɛdon zanwuyekalo tile 27 san 2020\nWasadenkalata tako fɔlɔ bolodara k’a bila marisikalo tile 29 nata la


Hadamaden josiraw dantig[.kan\nBambara version of the "Universal Declaration of Human Rights" from http://www.unhchr.ch/udhr/lang/bra.htm, in text form. Presented as a demonstration on the Bisharat! site. Return to demos page.\nVersion Bambara de la "Déclaration universelle des droits de l'homme" de http://www.unhchr.ch/udhr/lang/bra.htm ,en forme de texte . Présentée comme démonstration au site de Bisharat!. Retourner à la page des demos.\nSource: Diffusion Multilingue des Droits de l'Homme\nHadamaden josiraw dantigɛkan, 1948\nK’a d’a kan ko dine hɔrɔnɲa ni tilennenɲa ni lafiya sintin ye hadamaden bɛɛ danbe dɔnni n’u josiraw danmakɛɲneni ye,\nK’a d’a kan ko hadamaden josiraw n’u kɔnni kɛra dannajuguya caman sababu ye minnu bɛ maaya ɲugun, ani ko hadamaden haju bɛɛ la gɛlɛnman ye de ka diɲe kura dabali min den si tɛ bali k’a hakilila fɔ nink’a dannasira batu, min den bɛɛ tangalen bɛ bagabagali ni ɲani ma,\nK’a d’a kan ko a tɛ ɲɛ fo hadamaden josiraw ka lakana sariyabatufanga de fe yaasa muruti kana kɛ mɔgɔ ma jagoya ye tɔɲɔn ni degun kanma,\nK’a d’a kan ko kanu jiidili ka kan ka kɔkɔrɔdon kabilaw ni ɲɔgɔn cɛ,\nK’a d’a kan ko Diɲe kabilatɔn y’a ɲaniya dantigɛ kokura, kabilaw Bɛnkansɛbɛn kɔnɔ, ko ale sirilen bɛ hadamaden josira bɛrɛw la, hadamaden danbe n’a kiimɛ na, cɛ ni muso josiraw kɛɲɛni na, ani ko a b’a cɛsire maaya ka taa ɲe, diɲɛnatigɛ ka nɔgɔya hɔrɔnɲa jiidilen kɔnɔ,\nK’a d’a kan ko tɔndenjamana bɛɛ y’a kandi ko a bɛ fara Kabilatɔn kan ka hadamaden josiraw n’a ka hɔrɔnɲa bɛrɛ lakana ani k’u waleya diɲe bɛɛ kɔnɔ,\nK’a d’a kan ko fɔlen tɛ se ka tiimɛ a ɲɛ ma ni bɛn ma kɛ josiraw ni hɔrɔnɲa faamucogo kan,\nTɔn ɲɛjama y’a kanbɔ\nHadamaden josiraw dantigɛkan in ka kɛ diɲɛ fasojama n’a kabila bɛɛ kuntilenna ye, yaasa a ka basigi mɔgɔ kelen-kelen bɛɛ hakili la, ani maaya labɛnbolo bɛɛ kɔnɔ, u k’u cɛsiri kalan ni ladamuni fɛ ka josira ni hɔrɔɲasira ninnu batuli jiidi, ka fɛɛrɛ tigɛ faso kɔnɔ n’a kɔn kan ka sira ninnu jateli n’u waleyali nɛmɛnɛmɛ tiimɛ diɲɛ bɛɛ, tɔndenjamanaw yɛrɛ kɔnɔmɔgɔw fɛ, ani u ka marajamanw kɔnɔmɔgɔw fɛ.\nSariyasen fɔlɔ :\nHadamaden bɛɛ danmakɛɲɛnen bɛ bange, danbe ni josira la. Hakili ni taasi b’u bɛɛ la, wa u ka kan ka badenɲasira de waleya u ni ɲɔgɔn cɛ.\nSariyasen 2n :\nBɛɛ ka kan josira ni hɔrɔnɲasira dantigɛlen ninnu bɛɛ la, wolomali fan si t’a la, janko siyawoloma, fari jɛya n’a finɲa, cɛya ni musoya, kan, diinɛ, politikisira ni miirisira jan o jan, fasowoloma ni sɛrɛwoloma, sɔrɔ ni bonda ni jɔyɔrɔwoloma fan o fan.\nWa mɔgɔ tɛ minɛ i bɔyɔrɔ ma, o dabolo mana kɛ fɛn o fɛn ye politiki ni sariya la ani diɲɛ kɔnɔ: o ka kɛ jamana wali dugukolo yɛrɛmahɔrɔn ye, wali kalifafen, wali maralen, wali dankari bɛ min ka setigiya la,\nSariyasen 3n :\nHadamaden bɛɛ ka kan ni kisi ni tanga ni hɔrɔɲa ye.\nSariyasen 4n :\nMɔgɔ si tɛ kɛ jɔn ye, wali bolokɔnɔmɔgɔ. Jɔnɲa ni jɔnjago jan o jan kɔnnen don.\nSariyasen 5n :\nMɔgɔ si ni man kan ka ɲangata ; dannajuguya ɲangini wali danbelakari ɲagagini man kan ka da i kan.\nSariyasen 6n :\nMɔgɔ bɛɛ ka kan ni jateli ye sariya fɛ yɔrɔ bɛɛ.\nSariyasen 7n :\nBɛɛ ka kan sariya la, bɛɛ ka kan ni lakanani ye sariya fɛ. Bɛɛ ka kan ka kisi fisamanciyawalew ma minnu bɛ dankari kɛ Dantigɛkan in na, ani mɔgɔlaɲiniwale fɛn o fɛn bɛ na n’o ɲɔgɔn fisamanciya ye.\nSariyasen 8n :\nBɛɛ jo don k’i siri jamana sariyabolo ɲumanw na k’i josira bɛrɛw dankariwlew kɛlɛ, i josira minnu sɛmɛntiyalen bɛ jamana Sariyabaju fɛ.\nSariyasen 9n :\nBin man kan ka kɛ mɔgɔ si kan k’i minɛ, k’i datugu, wali k’i gɛn dugu la.\nSariyasen 10n :\nBɛɛ jo bɛ k’i fɛla da kɛnɛ kan kiirida tilennen bagabagabali kɔrɔ, a ka jo ni jalaki bɔ ɲɔgɔn na n’a ma kɛ ni mɔgɔlawoloma ye.\nSariyasen 11n :\n1. Ko mana da mɔgɔ la, i tɛ minɛ sɔntigi ye fo kiiri k’i jalaki bange kɛnɛ kan i lapasalisira bɛɛ tiimɛnen kɔ.\n2. Mɔgɔ te ɲangi k’a da kɛwale wali fili kan kɛwaati y’a sɔrɔ si tɛ jamana kɔnɔ wali jamanaw ni ɲɔgɔn cɛ min b’o jate ko jugu ye. Wa ɲangili fana te da i kan ka tɛmɛn min tun bɛ sen na kan ko jugu kɛtuma na.\nSariyasen 12n :\nBin tɛ se ka kɛ mɔgɔ kan ka don i gundo la, i ka dukɔnɔkow la, i siso kɔnɔ an’i ka gundosɛbɛnw na, wali ka dankari kɛ i tɔgɔ ni danbe la. Sariya ka kan ka bɛɛ tanga o binkanni ni dankari sugu ma.\nSariyasen 13n :\n1. Bɛɛ ka kan ni taa-ninka-segin ye i fɛrɛ ma, ani i sigiyɔrɔ sugandili jamana kɔnɔ.\n2. Mɔgɔ tɛ bali ka bɔ i ka jamana wali jamana wɛrɛ kono, ka tila ka segin i ka jamana kɔnɔ.\nSariyasen 14n :\n1. Bɛɛ jo don ka bɔ mafiɲɛya kɔrɔ ka taga i kun kalifa yɔrɔ wɛrɛ, wa o jamana wɛrɛ man kan k’i jɛ kalifayɔrɔ la.\n2. I man kan n’o josira ye n’i nɔminɛkun ye ko jugu kɛli de ye jaati forobasariya la walima kɛwale minnu bɛ Kabilatɔn kuntilenna n’a daliluw sɔsɔ.\nSariyasen 15n :\n1.Mɔgɔ bɛɛ ka kan ni kabilaya ye.\n2. Bin tɛ kɛ mɔgɔ si kan k’i jɛ kabilaya la, wali k’i bali ka kabilaya falen.\nSariyasen 16n :\n1.Cɛ ni muso si mana se furu ye, siyako t’o la, kabilako t’o la, diinɛko t’o la, u ka kan ni furu ni denbaya ye. U danma ka kan josira la furu dontuma n’a kuntagala kɔnɔ ani a sali kɛnɛ kan.\n2.Furu tɛ se ka siri ni cɛ ni muso ma diɲɛ n’a ye faasi.\nSariyasen 17n :\n1.I kelen na o, jɛ kɔnɔ o, mɔgɔ bɛɛ ka kan ni tɔgɔlafɛntigiya ye.\n2. Bin tɛ se ka kɛ mɔgɔ kan k’i tɔgɔlafɛn minɛ i la.\nSariyasen 18n :\nBɛɛ b’i yɛrɛ ye miirisira ni taasi ni diinɛko la; o jo b’i yamaruya ka diinɛ n’i dannako falen, ani k’u waleya i kelen na wali i n’i jenɔgɔnw, kɛnɛ kan wali dunduguma na, kalan ni matarafali ni batu sen fɛ.\nSariyasen 19n :\nBɛɛ sago bɛ i miiriya la, ani i kakilila jirali; o la i tɛ bagabaga k’a da i miiriya kan, wa i jo bɛ ka miiriya ni kibaruyaw ɲini ani k’u gansi fo jamana fo jamana, jɛnsɛnnifɛɛrɛ sugu bɛɛ la.\nSariyasen 20n :\n1. Bɛɛ sago bɛ ka jɛ dilan, ka ɲɔgɔɲew kɛ.\n2. Mɔgɔ tɛ jagoya ka don jɛ la.\nSariyasen 21n :\n1. Bɛɛ ka kan in jɔyɔrɔ ye i faso koɲɛw ɲɛkun na, i yɛrɛkun wali i dungɔlamɔgɔ sugandilen fɛ.\n2. Bɛɛ ka kan ni jɔyɔrɔ ye, ɲɛnawoloma t’a la, i ka jamana forobabaaraw la.\n3. Jamana dungɔ de ye forobafanga daga; a dungɔ ka kan ka jira kalada jɛlenw sen fɛ, bɛɛ ka kan forobakalada minnu na, gundo la wali o ɲɔgɔnna siraw la minnu bɛ sagolasugandili tiimɛ.\nSariyasen 22n :\nBɛɛ ye maaya den ye minkɛ, bɛɛ ka kan ni ɲɛsuma ye maaya kɔnɔ ; jamana ka magan ni jamanaw cɛ ɲɔgɔndɛmɛn ka kan ka kɛ sababu ye, jamana sariya n’a seko hukumu kɔnɔ, ka bɛɛ josira tiimɛ sɔrɔ ni diɲɛnatigɛ ni faamuya siratigɛ la, danbe ni mɔgɔ bɛrɛya yiriwali tɛ taa o minnu kɔ.\nSariyasen 23n :\n1. Mɔgɔ bɛɛ ka kan ni baara ye, baaracogo ɲuman in baara nafaman; bɛɛ ka kan ka tanga baarantaɲa ma.\n2. Baaraw mana kɛɲɛ, saraw ka kan ka kɛɲɛ ; mɔgɔ ma bɔ mɔgɔ la, bɛɛ ka kan o la.\n3. Mɔgɔ o mɔgɔ n’i bɛ baara la, i ka kan ni sara sɛbɛ ye min bɛ i n’i ka denbaya sutura hadamadeɲa na, ani maaya lakanasira tɔ fɛn o fɛn n’a kun bɛ.\n4. Bɛɛ jo bɛ ka mɔgɔ wɛrɛw fara i kan ka kaaratɔnw dilan, wali ka don baaratɔnw na, yaasa k’i nafasiraw makara.\nBɛɛ ka kan i lafiɲɛ ni ɲɛnajɛ ye, ani baarawaati dannen hakɛ la, ani waati ni waati sɛgɛnnabɔ min tɛ sara la.\nSariyasen 25n :\n1. Mɔgɔ bɛɛ ka kan ni sɔrɔ ye diɲɛnatigɛ la min bɛ kɛnɛya ni hɛɛrɛ sabati i n’i ka denbaya ye, i ko balo, fɛɛrɛbɔ, siso, furakɛli, ani maaya dɛmɛnsira gɛlɛnw; i ka kan ni dɛmɛn ye baarantaɲa ni bana ni dɛsɛ ni firiya ni kɔrɔ kɔnɔ, o n’a ɲɔgɔnna baanmako mana kɛ sababu ye k’i ka diɲɛnatigɛ sɔrɔsiraw tiɲe.\n2.Bange ni deɲa ka kan ni dɛmɛn ni ladonni kɛrɛnkɛrɛnnen ye. Den o den, a kɛra furu den ye o, a ma kɛ furu den ye o, bɛɛ ka kan lakanacogo kelen na maaya kɔnɔ.\nSariyasen 26n :\n1. Mɔgɔ bɛɛ ka kan ni kalan ye. Sara man kan ka bɔ kalan na, kalanbaju kɔni na fiyew. Kalanbaju ye bɛɛ ma wajibi ye. Fɛɛrɛkalan ni baarakalan ka kan ka forobaya; kalandakunba ka kan ka labila bɛɛ ye, fisamanciya t’a la, mɔgɔ o mɔgɔ n’i y’a sarati dafa.\n2. Ladamuni ka kan ka ɲesin mɔgɔ bɛrɛya yiriwali ma, hadamaden josiraw matarafali ni hɔrɔɲa bajuw sinsinni . A ka kan ka faamuya ni sabali ni teriya ɲɔgɔya kabilaw ni sibolow ni diinɛkulu bɛɛ ni ɲɔgɔn cɛ, ani ka Diɲɛ kabilatɔn ka lafiya basigiwalew yiriwa.\n3.Bangebagaw fɔlɔ de sago bɛ u denw ladamucogo sugandili la.\nSariyasen 27n :\n1. A bɛ bɛɛ sago la k’i nindon jama ka faamuyasiraw la, ka bɔ masiriw nunma, k’i nindon dɔnniya yiriwawalew la ani ka bɔ a hɛɛrɛ nunma.\n2. Bɛɛ tɔgɔ n’i ka nafa ka kan ka lakana i ka dɔnko ni sɛbɛnko ni masiriko baara kɛlenw na.\nSariyasen 28n :\nBɛɛ jo bɛ k’a ɲini labɛn ka kɛ maaya la ani jamanaw cɛ la, min b’a to josira ni hɔrɔnɲa baju minnu dantigɛlen filɛ Dantigɛkan in kɔnɔ, olu ka sira sɔrɔ a ɲɛ ma.\nSariyasen 29n :\n1. I ka hadamadenɲa yiriwali sirilen be maaya jɛkulu min na, o ka ci b’i kan.\n2. Dan si tɛ josira taama ni hɔrɔnɲa tɔnɔbɔ la, fo sariya ka dan sigilen minnu kun ye ka tɔw josiraw ni hɔrɔɲasiraw gasi sigi, ani tilennenɲa ni basigi ni jama ka hɛɛrɛ tɛe taga wajibi minnu kɔ sariyafanga kɔnɔ ka olu tiimɛ.\n3. O jow ni hɔrɔnɲasira ninnu tɛ boli cogo si la min be Kabilatɔn kuntilennaw n’a daliluw kota.\nSariyasen 30n :\nJɔyɔrɔ fɛn o fɛn dantigɛlen ye nin Dantigɛkan in kɔnɔ, Fanga wali jɛkulu wali mɔgɔ kelen sijo tɛ k’o minɛ yamaruya ye ka sira taama, wali ka walekɛ, min kun ye hadamaden josira ni hɔrɔnɲasira jiralen ninnu tiɲɛni ye.


I tuara jamana o jamana la, i na sariyaw sòrò yen minw b'a to jamana denw bè to nyògòn fè bèn ni hèra la. O cogo kelen na, an ni Ala cè tèmèn siraw bè ye minw b'a to an bè se ka hèra sòrò Ala fè.\n1.TÈMÈN SIRA FÒLÒ:\nALA BE I KANU ANI FEERE NYUMAN B'A FE I KA NYENAMAYA KO LA.\nAla ka kannya\n"Nka Ala ye an kanu cogo min na, a ye o jira nin de fè, ka an jurumutò to, Krisita sara an ye." (Romèkaw 5:8)\nAla ka fèere\nYesu ko: "Ne kòni nana walisa ne ka sagaw ka nyènamaya sòrò, o ka caya u la ka ta'a fè." (Yuhana 10:10)\nNka mògò caman ma nyènamaya dòn ni nyagali ni h่ra ye kamasòrò....\n2. TÈMÈN SIRA FILANAN:\nADAMADEN YE JURUMU KELA YE. O DE KOSON A TE SE KA ALA KA KANUYA NI A KA FEERE NYUMAN DON.\nAdamaden ye jurumukèla ye.\n"Faranfasi si tè mògòw bèe ye jurumu kè, u bèe dèsèra Ala nòorò la." (Romèkaw 3:23)\nAla ka senu.\nAla ko : "Aw ka kè senumaw ye, katuguni ne ka senu." (1 Pière 1:16)\nAla ye mògò da walisa a ka to jènyògònya nyman la ale fè. Nka mògò ye a sagonan sira nyènatòmò o la jènyògònya nyuman min tun bè ani a dabaa Ala cè o tinyèna. Bible bè o de wele ko jurumu. Jurumu bè bò nin de la (1) ni mògò bè muruti Ala ma (2) ni a mago tè Ala ko la (3) ni a ma se ka Ala ka dafalenya kun dama sòrò.\nAdamaden ni Ala cè farala.\n"Jurumu sara ye saya ye..." (Romèkaw 6:23)\nNin ja b'a jira an na ko Ala ka sènu, nka adamaden ye jurumukèla ye. Furancè jan bè u ni nyògon cè. Binyèw b'a jira, cogomin Adamaden b'a nyini ka gèrè Ala la a yèrè ka fèerèw fè: jogo nyumaya, Ala delili, Ala batoli ani kèwale nyumanw. Nka o si tè se k'a ni Ala cè jènyògònya tinyènen tugu. Bòda kelenpe min bè nin ko la, tèmèn sira sabanan b'o jira an na.\n3. TÈMÈN SIRA SABANAN:\nYESU KRISITA KELENPE DE YE ALA KA FEERE YE ADAMADEN KA JURUMU YAFA KO LA. ALE DE SARA AN KOSON. I BE SE KA ALA KA KANUYA N'A KA FEERE NYUMAN SIDON I KA NYENAMAYA LA ALE DE BARIKA LA.\nA bange ko kèra kabako ye.\nYesu Krisita ma kè adamaden farisogoma den ye, nka a sòrò la Ni Senu barika la mpogotigi Mariyama fè. O de kòson Yesu Krisita bè wele Ala Denkè.\nMariyama y'a fò mèlèkè ye ko: "O na kè cogo di, kamasòrò ne ma cè si dòn fòlò?" Mèlèkè y'a jaabi ko: "Ni Senu bè na i kan, Ala Kòròtalenba ka sebaaya na biri i kun na. O de kosòn i bèna den senuma min bange, o na wele Ala Denkè" (Luka 1:34-35)\nA sara an nò na.\nAla ye Ibrahima den kunmabò ni sagajigi kelen ye, tuma min na a tun bè n'a kè saraka ye. O cogo kelen na Ala ye dinyè kunmabò ni Ala ka sagaden ye, Yesu Krisita kòni o min sara an nò na walisa k'an ka jurumuw bò yen.\nO dugusajè, Yuhana ye Yesu natò ye a ma, a ko: "Ala ka Sagaden min bè dinyè ka jurumu ta k'a bò yen, o file." (Yuhana 1:29)\n"Krisita sara sinyè kelenpe jurumuw kosòn tilennen tòoròla tilenbaliw nò na, walisa a ka an lase Ala ma." (1 Pière 3:18)\nA kunnuna ka bò suw cèma.\n"Nin Yesu kòni, Ala y'a lakunun, an bèe ye o seerew ye." (Kèwalew 2:32)\nAla tun ye nin kow fò kiraw dala san caman sanni u ka kè (Esayi 53, Zaburuw 16,...)\nYesu Krisita kelenpe de ye Ala yère ka feèrè ye adamadenw ka jurumu ko la. O de kosòn a ye sira kelenpe ye k'an lasè Ala ma.\nYesu y'a jaabi ko: "Ne de ye sira ye, ani tinyè, ani nyènamaya. Mògò si tè na ne Fa ma, ni a ma tèmèn ne fè." (Yuhana 14:6)\n"Kamasòrò Ala ye dinyè kanu haali, fò a ye a Denkè kelenpe di, walisa mògò o mògò dara a Denkè la, o kana halaki, nka o ka nyènamaya banbali sòrò." (Yuhana 3:16)\nJènyogònya min tun tinyèna an ni Ala cè, Ala yèrè ye o tugu. A ye Yesu Krisita, Ala ka Sagaden ci ka na sa gengen jiri kan an nò na. A ye an ka jurumuw juru sara.\nNka nin tèmèn sira saba dònni t'a bò....\n4. TÈMÈN SIRA NAANINAN:\nAN KA KAN KA SON YESU KRISTA MA I KO AN KISIBAA NI AN MATIGI. N'O KERA AN BE KA ALA KA KANNUYA NI A KA FEERE NYUMAN SIDON AN KA NYENAMAYA KO LA.\nAn ka kan ka sòn Yesu Krista ma.\n"O bèe n'a ta, minw sònna a ma ka da a la, a ye fanga di olu bèe ma ka kè Ala denw ye." (Yuhana 1:12)\nAn bè son Yesu Krista ma dannaya fè.\n"Aw kisilen bè nèema de barika la dannaya fè, o ma bò aw yèrèw la dè, Ala ka nili fèn don. O tè kèwalew nò ye, walisa mògò si kana a yèrè bonya." (Efesekew 2:8-9)\nKa son Yesu ma o ye bange ko kura ye Ala ka gwa kònò. (Yuhana 3:1-8)\nAn ka kan ka Yesu wele ka don an ka nyènamaya la.\nYesu ko: "Ne jòlen filè da la ka da kònkòn. Ni mògò dò ye ne ken mèn ka da yèlè ne ye, ne na don o yòrò ka dumuni kè o fè, a na dumuni kè ne fè." (Jirali 3:20)\nKa sòn Yesu Krisita ka kalanw ma o dama t'a bò. Ka son Yesu ma o kòrò: ka ban an yèrèw sago ma ka Ala sago kè (ka nimisi), an b'an jigi da Yesu kan ko a bèna an ka nyènamaya la ani k'an ka jurumuw yafa an ma; an bè son Yesu k'an kè a yèrè sagona mògò ye.\nNin ja fila bè nyènamayá sifa fila ko jira.\n1.Yesu tè nyènamaya min na. Yesu bè nin nyènanaya kò kan. Nin tigi yèrè y'a ka ko bèe kuntigi ye. A ma feèrè si sòrò a ka jurumuw yafali ko la. A dusu bè to k'a jalaki, hèra t'a dusu la. 2.Yesu bè nyènamaya min kònò. Yesu Krista ye nin tigi ka kow bèe kuntigi ye. Yesu ye a nyèminèbaa ye ko bèe la. Hèra bè nin tigi ni Ala cè kamasòrò a sònna a ma ko Yesu sara a ka jurumuw kosòn.\nE ka nyènamaya bòlen bè nin fila la jumèn fè?\nI b'a fè I ka nyènamaya k'a kè u la jumèn kelen ye?\nI bè se ka sòn Yesu ma cogo min na. O bè na jira I la.\nI bè se ka sòn Yesu ma sisan yèrè dannaya fè.\nYesu wele, ka don i ka nyènamaya la deili fè. Delili, o ye ka kuma Ala fè. Ala bè I kònònna ko bèe don. Ka da o kan, a faamu, ko i da la kuma tè ko ba ye Ala fè. Ala bè min filè o ye i dusu kun cogo ye.\nI bè se ka deili kè nin cogo la:\n"Matigi Yesu, ne mago bè i la. Ne bè barika da i ye i saya kosòn gwègwè jiri kan ka ne ka jurumaw yafa. Ne bè ne dusukun dayèlè i ye ani ne bè sòn i ma, kè ne Kisibaa ni ne Matigi ye. Ne bè barika da i ye ne ka jurumaw yafali kosòn ani nyènamaya banbali kosòn i ye o min di ne ma. Ne ka nyènamaya nyèminè. I b'a fè ne ka kè mògò min ye i ka ne kè o ye. Amina."\nNin delili bè bèn i kònònna ko ma wa?\nNi o do, sègin nin delili kan, Yesu bè na don i ka nyènamaya la i ko a y'o lahidu ta cogo min na.\nI bè se k'a dòn cogo min ko Yesu Krisita bè i ka nyènamaya la? I ye Yesu wele ka don i ka nyènamaya la wa ? Ka kenyè ni a ka lahidu ye Jirali 3:20 na Yesu bè min sisan ? Yesu Krisita y'a fò ko a na don i ka nyènamaya la. Yala a bè son ka i nègè wa ? Sababu jumèn b'a to i b'a dòn ko Ala y'i ka delili jaabi? (Ala ka kantigiya ani a ka kuma).\nBible bè nyènamaya banbali lahidu ta mògòw ye minw bèe bè sòn Yesu ma.\n"O seereya filè nin ye, ko Ala ye nyènamaya banbali di an ma, o nyènamaya bè sòrò a Denkè la. O Denkè bè min fè, nyènamaya bè o fè. Ala Denkè tè min fè, nyènamaya tè o fè fewu. Aw minw dara Ala Denkè tògo la, ne bè nin kow sèbèn ka ci aw ma, walisa aw k'a dòn ko nyènamaya banbali bè aw fè." (1 Yuhana 5:11-13)\nKa kènyè ni nin lahidu ye i bè se ka dòn ko Yesu Krista bè i ka nyènamaya la ani ko nyènamaya banbali bè i fè tuma min yèrè la i y'a wele ka don i ka nyènamaya la. A tèna i nègèn fewu. I ka to ka barika da Ala ye kamasòrò Yesu Krisita bè i ka nyènamaya la ani ko nyènamaya banbali bè i fè.\nI hakili ka to nin na kosèbè...\nI kana i sinsin i dusukun cogo kan.\nAla ka kuma (Bible) o de ye dannabaa nyèminèbaa ye a yèrè dusukun cogo wala a ka miiriliw t'a nyèminè tun. Dannabaa bè nyènamaya dannaya de barika la o ye jigi dali ye Ala ka kantigiya ni a ka kuma kan. Bi, i bè se ka kè hèra la. Sini i bè se ka kè dusukasi la. Dusukun tè to cogo kelen na. Don bè n'a ta do. O de kosòn i kana i sinsin i dusukun cogo kan walisa k'a jèya a la ko Yesu Krisita bè i ka nyènamaya la.\nAla yèrè y'a fò ko: "Ne tèna i to yen fewu, ne tèna i bila abada." (Heburuw 13:5)\nKomi i b'a dòn ko Ala tè i nègen, o de kosòn don ka di o don ka go o, i bè se ka barika da a ye kamasòrò a bè i ka nyènamaya la. Ni i bè barika da Ala ye o b'a jira ko i dalen bè a ka lahiduw la.\nMun kèra i ye i sonnen kò Yesu Krisita ma ?\nKabini i sònna Yesu Krisita ma i dusukun na dannaya fè, fèn caman kèra i ye i n'a fò:\nYesu Krisita nana i ka nyènamaya la. (Jirali 3:20; Kolosekaw 1:27)\nI ka jurumuw bèe yafara i ma. (Kolosekaw 1:14)\nI kèra Ala den ye. (Yuhana 1:12)\nI ye nyènamaya banbali sòrò. (Yuhana 5:24)\nI ye nyènamaya kura daminè. Ala ka feèrè nyuman ye min ye i ka nyènamaya ko la i na o don. (Yuhana 10:10; 2 Kòrèntekaw 5:17; 1 Tesalonikekaw 5:18)\nYala, ko duman wère bè ye min ka fisa ni ka sòn Yesu ma ye wa ?\nI bè sòn ka barika da Ala ye sisan a ka ko nyuman kèlew kosòn i ye wa? Ka barika da Ala ye o bè i ka dannaya jira.\nDannabaa ka nyèfè taali kè cogo dòw:\nDannabaa ka nyèfè taali bè bò a jigi bèe dali la Yesu Krisita kan. "...mògò tilennen na nyènamaya dannaya de barika la." (Heburuw 10:38). Dannaya de b'a to i bè se kti jigi da Ala kan i ka nyènamaya ko bèe la ani ka nin kow kè:\nAla deli don o don. (Yuhana 15:7)\nAla ka kuma kalan don o don. (Kèwalew 17:11) -- I ka Ala kuma kalanni daminè Yuhana kitabu la.\nAla kanminè tuma bèe. (Yuhana 14:21)\nYesu Krisita ko fò mògò wèrèw ye i ka nyènamaya ani i dala kumaw fè. (Matiyu 4:19; Yuhana 15:8)\nI jigi da Ala kan i ka nyènamaya ko kètaw bèe la. (1 Pière 5:7)\nA to Ni Senu ka i nyèminè don o don ani ka barika don i ka nyènamaya n'i ka seereya la. (Galasikaw 5:16-17 Kèwalew 1:8)\nDannabaaw ni nyògòn cè jènyògònya nafan:\nDògò kurun caman bè mana kosèbè nyògòn fè tasumala. Nka n'i bè kelen bò ka bila a danna, a tasuma bè sa. I ni dannabaa tow cè jènyògònya fana bè ten. A ka fisa i ma ka jè mògò wèrèw fè minw sònna Yesu Krisita ma i ko u Kisibaa ni u Matigi. I ka kan ka to ka lajè eglise dò mògòw fè minw bè da a la ko Bible ye tinyè ye ani u bè Yesu Krisita bato. A daminè nin dògòkun yèrè la.\n"An kana nyògòn lajèli dabila i ko dòw b'a kè cogo min na, nka an ka nyògòn laadi, janko aw b'a ye ko Matigi ka don surunyara." (Heburuw 10:25)


Ka baara kɛ ni an yɛrɛ bolokɔrɔminɛnw ye walasa ka makow ɲɛnabɔ\nAw ka kɛnɛya baara hukumu kɔnɔ, aw bɛ to k’aw kɔfilɛ aw ka baara la, aw ni sigida mɔgɔw sera ka min kɛ ɲɔgɔn fɛ. Yɛlɛma jumɛnw kɛra ka kɛnɛya ni adamadenw ka lafiya yiriwa?\nKalo o kalo walima san o san, aw bɛ se ka baaraw sɛbɛn, aw b’a dɔn baara minnu nɔ jate bɛ se ka minɛ. Misali la:\nƝɛgɛn bɛ du joli kɔnɔ?\nSɛnɛkɛla joli y’u sendon u ka dugukolo n’u ka sumanw yiriwali baara la?\nDenba joli ni den joli bɛ kalan ni fɛɛrɛw dɔw sɔrɔ minnu dabɔlen don denw kama minnu tɛ san duuru bɔ?\nNin ɲininkali suguyaw b’aw dɛmɛ ka baara kɛlen nɔ jateminɛ. Nka, walasao baaraw nɔ jateminɛ, aw bɛ ɲininkali wɛrɛw k’aw yɛrɛ la, i n’a fɔ:\nSani aw ka ɲɛgɛn sen, kɔnɔboli tun bɛ den joli minɛ walima tumu tun bɛ den joli kɔnɔ kalo tɛmɛnen walima san tɛmɛnen na?\nDen joli girinya hakɛ ka ɲi walima dɔ farala joli girinya kan u ka mɔjateminɛsɛbɛn kan, n’an y’a sanga waati la, waati min fɛɛrɛ tun ma daminɛ denw kama, den minnu tɛ san duuru bɔ?\nYala, den sata hakɛ ka dɔgɔn sisan ka tɛmɛ fɔlɔ kan wa?\nWalasa ka baara dɔ nɔ jateminɛ, aw ka kan ka kunnafoni dɔw fara ɲɔgɔn kan sani baara ka daminɛ walima a kɔfɛ. Misali la, n’aw b’a fɛ ka sinji dili nafa ɲɛfɔ denbaw ye, aw ka kan ka denbaw hakɛ dɔn minnu bɛka sinji dili matarafa ka ban. O kɔ, aw bɛ baara in daminɛ. San o san, aw bɛ denbaw hakɛ jateminɛ minnu bɛka sinji dili matarafa. O cogo de la, aw bɛ se k’aw ka baara kɛlen nafa ye.\nAw ka kan ka kuntilenna dɔw sigi aw yɛrɛ ye. Misali la, aw ni dugu kɛnɛyatɔn b’a ɲini kɛmɛ kɛmɛ sara la, ko du bisegin (80%) ka ɲɛgɛn sɔrɔ sani san ka ban. Kalo o kalo, aw bɛ jateminɛ kɛ. Kalo wɔɔrɔ kɔfɛ, n’aw y’a ye ko du kɛmɛ o kɛmɛ, tila saba dɔrɔn de ye ɲɛgɛn sɔrɔ, o b’a jira k’aw ka kan ka baara kɛ ka t’a fɛ walasa k’aw ka kuntilenna sɔrɔ.\nKa to ka kuntilenna sigi i yɛrɛ ye, o bɛ mɔgɔ dɛmɛ ka baaraba kɛ ani ka nɔ bɔ.\nO b’a to aw k’aw ka baara nɔ jateminɛ, ka fɛn dɔw hakɛ dɔn ani k’u suman sani baara ka kɛ, baara kɔnɔ ani baara kɔfɛ.\nNka aw y’a dɔn ko: aw ka baara fanba ka ɲɛsin aw ka sigidamɔgɔw ka kɛnɛya ma, o hakɛ tɛ dɔn. O bɛ kuma aw ni mɔgɔw cɛla kan, baaraɲɔgɔnya mɔgɔw fɛ, mɔgɔlandiya bonyali, jɔyɔrɔtigiya, jɛɲɔgɔnya ani jigiya. Nin fɛn ninnu jate hakɛ tɛ se ka dɔn. Nka aw b’aw hakili to u la n’aw bɛ yɛlɛma kɛlenw kɔlɔsi.


Bɔkɛnɛna weelelisɛbɛn - Fàkan\nFogo min bɛ yen ko fakan.ml, n'a Blàra fogokɛnɛ kan Fàkan Kanbaaraso mɔgɔw fɛ, o bɔkɛnɛna bɛ na Kɛ. Fàkan Kanbaaraso n'a jὲɲɔgɔn-kuluw ni tɔnw nisɔndiyalenba bɛ mɔgɔ bɛɛ Weele an ka Jὲ ka Nà o bɔkɛnɛna baaraw don fɔlɔ Лɛnamaya.\nKomin fogo in Sìgira 'sèn kan 2014 sàn na faamuyafogo (google.com, wikipédia.org....) tɔw cogo la, fakan.ml ye 'fogo ye bamanankan na ka Лɛsin mɔgɔ kàlannen bɛɛ ma latɛnsigini sira kan, sanko balikukalan-denw ni siginikalan-denw minnu yɛrɛ bɛ Mali kanw na. Лininifogo ɲɛnama dòn bamanankan na min bɛ sira Bɔ bamanankanmɛnnaw ye kùnnafonicarin-sira in kan n'o ye “fogolan” ye.\nA bɔkɛnɛna don fɔlɔ in baara bɛɛ blàlen bɛ minɛn min 'kɔnɔ o ye ko « Fàso kanw ka Tà, dɔnni ka Wàra ». A Dɔgɔdara ka Blà kari la, 2016 sàn mɛkalo tle fɔlɔ (2016 05 01). A bɛ Kɛ Badalabugu kùlu sàn fɛ FAST kɔrɔ la. A kow bɛ Лɛnabɔ so min 'kɔnɔ yen o ye Anfi 1 ye. Baaraw yɛrɛ bɛ da Minɛ waati 8:00 na k'u Kùncɛ waati 13:00 la.\nSannakalan-denw ni kàlanfaw ka Fàra ɲinikɛlaw ni mɔgɔ tɔ bɛɛ kan, a laɲininen dòn bɛɛ k'i sèn Bɔ u kɔnɔ 'kɔrɔ ka Se kɛnɛ kan.\n2016 / 04 / ______, Bamakɔ\nBlàdon : 2016-05-04 Yɛlɛmako laban : 2016-05-04\nFogo yeko: 1148660 - Bì: 170 - Kalo in: 10250 - Лinan: 69863.\nFura Yeko: 1186 - Bì: 1 - Kalo in: 8 - Лinan: 57.


Dùnba - Fàkan\nDùnba bɛ Kayi marabolo la Kita kolomi kɔnɔ ani Fuɲa galoda. A ni Kita cɛ ye bam 6 ye ni k'a ni Fuɲa ta Kɛ bam 7 ye. Dugu min bɛ Dùnba ni kɔrɔn cɛ ni bam 3 ɲɔgɔn ye, o ye Komikomiye, a ni tlebin cɛ dugu ye Danbana ye, bam 4, Fuɲa b'a ni worodugu cɛ ni bam 7 ye, min ye kɛɲɛka fɛ la ye, o ye Kita ye, bam 6. Duguba min bɛ yen ni Dùnba n'o cɛ ka sùrun, o ye Kita ye.\nTɔgɔko nàsira la, Dùnba ye dugu in tɔgɔ ye kabi lawale. Bakunjaba Tunkara de y'a tutigɛbaa ye. Ale de Bɔra Mande. Sɛnɛkɛla tun don. Dugu tutigɛli ni bì cɛ ye sàn 1000 ye.\nDùnbakaw ka dugutigiko ye laadaladugu-tigisigi ye min bɛ jamu kelen ka bolo kan w'a bɛ kin kelen ka bolo kan. U ka dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi sàn kelen o kɔ. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Bakunjaba, Samakanjan, Лɔnbifin, Makura. Maa min Bɛ dugu kùnna bì, o ye Walemadi Tunkara ye.\nKìn kelen dɔrɔn de bɛ yen. A maa hakɛ ye 2000 ye. A ba sigiyɔrɔ 2nan na A sìgikɛnɛ bonya ye bam 4 ye kɛrɛ naani kɔnɔ. A sigiyɔrɔ kɔrɔ ye Kita ye ani a bɛ yɔrɔ min na bì. Siya minnu bɛ yen, olu ye maninka, fla, bamanan. Yen jamuw ye Tunkara, Tarawele, Sisɔkɔ, So ani Kuyatɛ ye. Sɛnɛkunya b'u bɛɛ ni ɲɔgɔn cɛ. Jamu kofota ninnu bɛɛ bɛ ɲɔgɔn Furu. Furu bɛ kin bɛɛ ni ɲɔgɔn cɛ.\nYen kanfɔtaw ye maninkakan ni puular ani bamanankan ye. Nka kan min bɛ Fɔ yen kosɛbɛ, o ye bamanankan ye.\nSɛnɛ ye Dùnba baaraw la fànba dɔ ye. Ka Fàra o kan baganmara, jàgo bɛ Kɛ yen.\nBololabaara minnu bɛ Kɛ Dùnba olu ye : sigilandla, kalakadla, sansaradla, bɔrɛdla.\nFɛɛrɛ minnu bɛ Dùnbakaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : manabεlε, ntεfεrε, wɔlɔjuru, wɔlɔgεn, bese, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaŋɛ, fɛlebɔ, basaminɛ-nɛgɛ, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o kɔnɔ, ʃiladɔn mana dali, buturu, kalanin, marfa.\nKokura nàlenw Dùnbakaw fɛ yen, olu ye : Лɔsiimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, kalalikεmansin, moto, pɔnpekɔlɔn, kɔlɔn ŋana, sɛnɛkɛ-mansin, senfɛjuru, latigɛdɔn, jisamamansin.\nBaaɲumankɛ-tɔn minnu ni dugu bɛ baara la bì, olu ye Bas, Лataa, Pilan, PETRIC. Min n'u Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ, o ye Jisisɛmɛyiri ye.\nBasi de Nàna fɛn siw labaarali, safunɛdla, senfɛjuru-dla hukumu kɔnɔ. PETRIC ta ye kaba baara ye.\nLakɔlikalanso 2 de bɛ yen. Kelen ye foroba ye min Dabɔra 1997 sàn. Sàn 9kalan. Flanan ye kɛnyɛrɛye ye. O ye Daminɛna 2013 sàn, sàn 7kalan don. Balikukalanso 1 bɛ ye min Dabɔra 1987 sàn.\nSilamɛya ni kerecɛnya de bɛ Dùnba. Eglizi kelen ni misiri gansan kelen bɛ yen. Лamɛfin Tunkara de Nàna ni silamɛya ye. Piyɛr Nàna ni kerencɛnya 1917 sàn.\nKɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyεlεmaw ani sankunbεn ye Dùnbakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun, bɔlɔn, dan, sinbi, kisa, daro ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃεnta ani kɔlɔci. Dùnbakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ bàrade la. Nin bεε kɔ fε farikoloɲεnεjε wεrεw bε yen i n’a fɔ sennantolatan, sennaboli ani nεgεsoboli.\nDùnba kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw, jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.\nDùnba kɔ ye 1 ye, dàla ye naani ye, fàla ka can kosɛbɛ.\nBakukuru, Funɛkùru ani Bakujanbugu ye dugu in na kungodaw n'a kùlu ye.\nKaburudo 4 de bɛ Dùnbakaw fɛ yen. Dɔ bɛ dugu ni worodugu cɛ, dɔ b'a ni cɛ, dɔw b'a n isahili cɛ.\nWaatiko nàasira la, waati minnu bɛ Dùnba, olu ye tlema, samiɲɛ ani kawulɛ ye. Yen funteni sannadan ye 40 ye. Nɛnɛ dugumadan ye 15 ye.\nKabakoma-yɔrɔ min bɛ dugu in na, o ye Kurunin kumala ye.\nFogo yeko: 1146259 - Bì: 178 - Kalo in: 7849 - Лinan: 67462.\nFura Yeko: 998 - Bì: 1 - Kalo in: 11 - Лinan: 82.


Aw ka kan ka aw tɛgɛw ko tuma bɛɛ ni safinɛ ye, ni aw wulila sɔgɔma, ni aw bɔra ɲɛgɛn na, ani sani aw ka tobilikɛ walima ka dumunikɛ.\nAw ka kan ka aw ko don o don ni funteni bɛ; ni aw bɔra foro la aw bɛ aw ko, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni aw wɔsira kosɛbɛ, o ka ɲi aw fari ma; o bɛ aw tanga kaba ni ɲimiw ni kurukuruw ani ŋɛɲɛ ma. Aw bɛ banabagatɔ ko don o don, hali denw.\nAw kana sɔn aw sennakolon ka yaala; hali denmisɛnniw ka kan ka samara don. O bɛ aw fari tanga tumu dɔw ma, tumu minnu bɛ yɛlɛ sen fɛ i n’a fɔ sugunɛbilenni banakisɛ ani kɔnɔnatumuɲinma, aw ye sɛbɛn ɲɛ Sugunɛbilenni lajɛ). O tumu ninnu de bɛ jolidɛsɛ bila mɔgɔ la, aw ye sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔnatumuɲinma lajɛ.\nAw ka kan ka aw da ko ka ɲɛ don o don, ani aw kɛlen kɔ ka sukaromafɛnw dun. Ni dakobɔrɔsi tɛ aw bolo, aw bɛ se ka aw da ko ni jikɔkɔma ye, bikaribonati bɛ min na walima ka gɛsɛ ɲimi, ni o bɛ kɛ aw ka sigida la (aw bɛ sigida lajɛ min kɛrɛnkɛrɛnnen don ɲiw kama, sɛbɛn ɲɛ Sigida 17 Ɲinw, ɲintaraw ani dakɔnɔna).\nAw kana a to baganw ka don so kɔnɔ, wa aw kana a to u ka se denmisɛnniw ka tulonkɛyɔrɔw la.\nAw kana a to wuluw ka denmisɛnniw nɛmu; aw kana a to u ka yɛlɛn dilanw kan walima ka da dɛbɛnw kan. Banaw bɛ se ka sɔrɔ wuluw fɛ.\nNi den walima bagan ye bo kɛ duguma, aw bɛ aw teliya ka a cɛ ka bɔ yen; ni aw bɛ se, aw bɛ denmisɛn kɔrɔbalen dege ɲɛgɛnnataa kɛko ɲuman na, walima ka a fɔ u ka taa banakɔtaa kɛ yɔrɔjan na.\nAw bɛ to ka dilanw, daraw, ni birifiniw bila tile kɔrɔ. Ni ngaranga bɛ dilannafiniw na, aw bɛ u su jikalan na o don bɛɛ (aw ye sɛbɛn ɲɛ Dabiw lajɛ).\nTuma ni tuma aw bɛ ɲimi bɔ aw ka sokɔnɔmɔgɔ bɛɛ kunw na (aw ye sɛbɛn ɲɛ Ɲimiw ni ngarangaw furakɛcogo lajɛ. Tuma dɔw la ɲimiw ni garangaw bɛ se ka banaw lase mɔgɔ ma. Garangaw bɛ wuluw ni jakumaw ni sokɔnɔbagan minnu na, aw kana a to olu ka don so kɔnɔ.\nAw kana daji tu duguma. Banakisɛw bɛ sɔrɔ daji la minnu bɛ se ka bana lase mɔgɔ ma. Ni aw bɛ tiso walima ka sɔgɔsɔgɔ, aw bɛ a kɛ aw nɔnkɔn kɔnɔ walima aw tɛgɛ kɔnɔ ka tila ka o ko ka jɛ ni safinɛ ye.\nAw bɛ to ka aw ka yɔrɔw lasaniya. Aw bɛ yɔrɔw furan ka dugumala ni kokow ni sokɔnɔminɛnw jɔsi. Ni aw ye laso mu kokow la, o bɛ fɛnɲɛnamaniw donwow datugu.\nJi ni dumuniw lakanacogow:\n1. A ka ɲi aw ka ji ɲuman min, min sɛnsɛnnen don walima min wulilen don. Nin nafa ka bon, kɛrɛnkɛrɛnnenya la denmisɛnniw ma ani sidabana bɛ mɔgɔkɔrɔba minnu na, ani fana, a nafa ka bon fiɲɛbana dɔw furakɛli la i n’a fɔ kɔnɔboli, tɔgɔtɔgɔnin, kunfilanitu, nɔgɔbana ani sayi. Nin bɛɛ la ji caman tigiya ka fisa ni ji sanuman tigiya ye bana kunbɛn na. Ni a fɔra ko faantanw ka musaka caman bɔ jiminta la walima ka lɔgɔ caman jeni ji kalayali la, o bɛ se ka degun lase u ma baloko la, ani ka jiri caman silatunu.\nMusaka caman tɛ min na, o de ye ka ji kɛ bidɔn sanuman kɔnɔ walima manaforogo la min kɔnɔna bɛ ye, ani ka a bila tile la fo lɛri 6 hakɛ ɲɔgɔn. Ni ji durulen don, aw bɛ a to tile la fo tile 2.\n2. Aw bɛ dumuniw tanga dimɔgɔw ni ɲɛmɛrɛ ni fɛnɲɛnamani wɛrɛw ma. O fɛnɲɛnamaniw de bɛ kɛ sababu ye ka banakisɛw jɛnsɛn, ani ka bana lase mɔgɔ ma. Aw kana dumuni tɔw lakanabali to walima ka dumuniminɛnw kobali bila ni o kɛra fɛnɲɛnamaniw bɛ don u la ani ka banakisɛ bila u la. Aw bɛ dumuniw datugu ka ɲɛ ni tɛmɛ ye walima finifɛgɛnmani.\n3. Jiriden minnu binna duguma, aw kana olu dun ka a sɔrɔ aw ma u ko ka ɲɛ. Aw kana a to denmisɛnniw ka jiridenw tɔmɔ ka sin ka u dun: aw ye u ko ka ɲɛ fɔlɔ.\n4. Sogo ka kan ka tobi ka mɔ kosɛbɛ sani aw ka a dun. Kɛrɛnkɛrɛnnenya la lɛsogo ni jɛgɛ jeninen, sogoyɔrɔ dɔw kɛnɛ man kan ka to. Kɔnɔnatumu minnu bɛ wele ko ntɔrɔn ani sogolatumu (la trichinose), olu bɛ sɔrɔ sogo mɔbali dunni de fɛ.\n5. Banakisɛ dɔw bɛ shɛ la minnu bɛ kɔnɔboli lase mɔgɔ ma. Aw bɛ aw tɛgɛw ko sani aw ka aw bolo don dumuniw na.\n6. Aw kana dumuni kasabɔlen walima a tiɲɛnen dun. O bɛ se ka aw bana. Buwati kɔnɔ dumuni minnu fununen don walima minnu kɔnɔ dumuniw bɛ seri ka bɔ u dayɛlɛtɔ, aw kana olu dun. Aw ye aw yɛrɛ kɔlɔsi, kɛrɛnkɛrɛnnenya la saridinibuwati la, ani shɛsogo la, minnu tobilen mɛnna. Sani aw ka sogotɔ dun, aw ye aw jija ka a kalaya kosɛbɛ.\nNi aw bɛ se, kɛrɛnkɛrɛnnenya la denmisɛnniw, mɔgɔkɔrɔbaw ani banabagatɔw ka dumuniw dun minnu sumanen don walima minnu tobi tuma ma mɛn\n7. Ni bana yɛlɛmata bɛ mɔgɔ la i n’a fɔ sɔgɔsɔgɔninjɛ ni mimi ani murafarigan, o tigi ka kan ka dumunikɛ a kelen na. Banabagatɔw ni mɔgɔ tɔw man kan ka dumunikɛ minɛn kelen na, walima fo ni aw ye dumuniminɛnw (tasaw ni kutuw) tobi sani aw ka dumuni kɛ u la tuguni.\nDenmisɛnniw tangacogo banaw ma:\n1. Denmisɛnni minnu man kɛnɛ ni denmisɛnni tɔw man kan ka da dilan kelen kan i n’a fɔ ja in bɛ a jira cogo min.\nDenmisɛnni banabagatɔw walima kurukuruw, kaba, logologow, walima ɲimi bɛ minnu na, olu ni denmisɛnni tɔw man kan ka da dilan kelen kan. Aw bɛ aw seko bɛɛ kɛ walasa denmisɛnni muratɔw, keteketenitɔw, ɲɔnitɔw walima bana yɛlɛmata wɛrɛw bɛ minnu na, olu ni denmisɛnni tɔw kana da so kelen kɔnɔ, u yɔrɔ ka kan ka janya denyɛrɛniw ni denfitiniw na.\n2. Aw bɛ denmisɛnniw tanga sɔgɔsɔgɔninjɛ ma. Ala ye mɔgɔkɔrɔba minnu gɛrɛsɛgɛ fogonfogondimi walima sɔgɔsɔgɔ basigilen na, olu sɔgɔsɔgɔtɔ ka kan ka finini dɔ biri u da la, kɔfɛ ka o ko ni ji wulilenba ye. Olu ni denmisɛnniw man kan ka da so kelen kɔnɔ abada. Aw ka kan ka taa ni u ye dɔgɔtɔrɔso la joona.\nNi denmisɛnniw ni sɔgɔsɔgɔnijɛtɔ bɛ ɲɔgɔn fɛ, sɔgɔsɔgɔnijɛboloci ka kan ka kɛ u la (BCG).\n3. Tuma ni tuma aw bɛ to ka denw ko ani ka u donfiniw falen; aw ka to ka u sɔniw tigɛ tuma bɛɛ, a ka ca a la tumuw ni banakisɛw bɛ dogo sɔnijanw kɔrɔ.\n4. Tumuw bɛ denmisɛnni minnu kɔnɔ, kaba ni logologo ani bana yɛlɛmata bɛ minnu na, aw ka kan ka kɔn ka olu furakɛ joona walasa u ka banaw kana yɛlɛma denmisɛnni tɔw la.\n5. Saniya matarafa wale minnu ɲɛfɔlen don nin sigida in na, aw ka kan ka olu labato. Aw bɛ tila ka denmisɛnniw dege o wale ninnu na ani ka u matarafabaliya kɔlɔlɔw ɲɛfɔ u ye. O kɔ aw bɛ sokɔnɔna ni dugu saniyali walew dusu don u la.\n6. Aw ye aw jija denmisɛnniw ka balo ɲuman dun. Dumuni ɲuman bɛ u tanga banaw ma. Bana minnu bɛ denmisɛnni balodɛsɛtɔ faga, o banaw tɛ se ka fɛn kɛ denmisɛn na, min balocogo ka ɲi.


Waraba jànfanci - Fàkan\nNin Kεra npogotinin dɔ ye min tɔgɔ tùn ye Naɲuma ye. A tùn b'a fà ka fòro Sεnε. Don dɔ, k'a To fòro la, waraba dɔ y'i Yεlεma k'i Kε mɔgɔ ye. ka Taa Naɲuma Dεmε. Don o don a bε dɔnkili Da. A b'i Kanto ko,\n- Naɲuma ye daba Dɔn,\nNaɲuma ye daba Dɔn,\nNaɲuma Naɲumanin ye daba Dɔn,\nNaɲuma na boli ka daba kala to don dɔ\nNaɲuma b'a jaabi ni dɔnkilinin dɔ ye ko,\n-N 'tere ne fà bε dajɛ fàa\nN 'tere nka Лinε n fà na waraba fàa,\nN fà bɛ warakùn-tigi fàa\nN fà bɛ wara kamelen fàa.\nO kɛlen waraba y'a Лininka k'a ko mun? Nka Naɲuma ma sɛgɛ Fli ka K'a la. Don dɔ fà y'a Лininka ni fòro Bànna. A y'i Kanto fà ma ko fòro tɔ tora jirisunba kelen ye. Fà fana y'a Лininka jirisunba in kɛcogo la. A K'a ma ko waraba dɔ bɛ To k'i Yɛlɛma ka Kε kamalen ɲumanin ye ka n'ale Dεmε. Nka don o don a bε dɔnkili Da ko,\n-Naɲuma ye daba Dɔn,\nNaɲuma Naɲuman yedaba Dɔn,\nNaɲuma Naumanin ye daba Dɔn,\nNaɲuma na boli ka daba kala to don dɔ.\nO kɛlen, a n'a fà Taara fòro la. U selen, fà Yɛlɛnna k'i Sìgi sigi yirisunba dɔ san fε. Sɔɔnin, waraba Bɔra ka Nà Fàra Naɲuma kàn. Tuma min na fòro Bànna. Waraba ko k'a bɛ Pan k'i Bari Naɲuma na. Fà y'i To jiri la ka ta Blà fòrobamugu la, nɛgɛw ye ɲɔgɔn Dàn ka Dòn waraba 'kɔnɔ sìgiyɔrɔɲinin na. Waraba y'i Da k'i suma i ko ko ma Kɛ. Naɲuma n'a fà y'a sogo Dòni ka Taa 'so.\nBlàdon : 2017-08-01 Yɛlɛmako laban : 2017-08-01\nFogo yeko: 1146300 - Bì: 219 - Kalo in: 7890 - Лinan: 67503.\nFura Yeko: 2190 - Bì: 1 - Kalo in: 21 - Лinan: 148.


Modibo Keita — Wikipedia bamanankan\nModibo Keita (bangera Juwin tle 4, san 1915 - ka fatu mɛ tile 16, san 1977). Mali jamana-kuntigi (1960 - 1968) ani Mali Faraɲwankan fangaɲɛma fɔlɔ don. Aka politik taabolo ye farafina jamayali.\n2 Politik baaraw\n3 Politikiko ɲanamaya\n4 Mali jamanakuntigiya\nDeminsɛnya[yɛlɛma | modifier le wikicode]\nA bangera Bamako kura, Bamako, Fransi Sudan faaba o wati la. Modibo bɔra silame du kɔnɔ. A y'aka kalan kɛ École normale supérieure kalanso la Dakar. Aka kalan kuncera o kalanso in na kasɔrɔ a ye kalandenw la fɔlɔ ye. San 1936 daminɛ la, a ye mɔgɔkalan baara dadɔ Bamako, Sikaso, Tumutu.\nPolitik baaraw[yɛlɛma | modifier le wikicode]\nModibo Keita donna jɛkulutɔn caman na. San 1937, ani Wezin Kulibaly jɛra ka Faransi Tilebi Farafina Karamɔgɔw ka Faraɲwankan sigi sen kan.\nSan 1943, a ye kunnafoni sɛbɛ sintin "Kenedugu ɲɛ"(l'oeil de Kénédougou) min bɛ marabaa lagoshi. O kɔlɔlɔ ye kaso la don s'a ma dɔgɔkun saba kɔnɔ san 1946 Kɛnɛya Kaso (Prison de la santé) Paris. San 1945, Modibo Keita y’a kan bɔ wasadenya nɔfɛ Fanga Nanni na n’a lapasabaw ka demen ye ani Sudan Bejefanga Tɔn (RDA). Taalen kɔfɛ o san kelen na, Mamadu Konate y’aka tɔn sintin Sudanka Kulu min yɛlɛmara ka kɛ Sudan Faraɲwankan.\nPolitikiko ɲanamaya[yɛlɛma | modifier le wikicode]\nɔktobrukalo san 1946, Afrikiden Bɛjɛfanga Lajɛ (RDA) sintinra Bamako min ɲɛmɔgɔya dira Feliks Hufuet Buwaɲi ma. Modibo Keita kɛra RDA Gundotigi ye Franse Sudan kɔnɔ. San 1948, kalatara a ye ka kɛ Franse Sudan foroba ladiliba ye. San 1956, kalatara a ye ka kɛ Bamako Mɛri ye kasɔrɔ ka kɛ wasaden ye Franse ka Faso Blonba la. A kɛra jamana ka Gundotigi ye Moris Buje-Monuri ni Feliks Gayar ka fanga kɔnɔ. Modibo Keita kɛra Mali Faraɲwankan ka blonba sigisan kura Kuntigi ye Juyekalo tile 20, san 1960, min tun bɛ kafolikɛ Franse Sudan na ani Senegal. Talen ɲɛ, Senegal y’i kun fori kabɔ Faraɲwankan na.\nMali jamanakuntigiya[yɛlɛma | modifier le wikicode]\nModibo Keita, 20/06/1961, Maribor.\nFaraɲwankan yurilen kɔ, RDA ye Sudanka Jamana ka yɛrɛmahɔnrɔnya dantigɛ ka kɛ Mali Fasojamana. Modibo nara kɛ Mali jamanakuntigi fɔlɔ ye.\nKa kɛɲɛ ni jamajɛya ye, a y’aka jamana ɲɛsin jamajɛya sɔrɔko ma. A y’o daminɛ fɔlɔ ni sɛnɛ ni jago ye, o kɔ, ɔktobrukalo, san 1960, SOMIEX (Maliden ka Labɔli ni Ladonni Cakɛka) min tun bolo falen Mali ka labɔli karajagow la ka fara dilanfɛnw ani balo labɔliw kan (inafo sukaro, te, nɔnɔ mugu) an’u tlacogo jamana kɔnɔ. Mali wari sigira sen kan san 1962. Gɛlɛya dulonnen labolicogo la wolora warijashi dantɛmɛnɛn la min ma diya dugudenw ye, krɛnkrɛnneya la, sɛnɛkɛlaw ni jagokɛlaw. Katun, Modibo Keita tun yelen Kelenyalen Jamanaw (USA) bolo jamajɛyatigi ye, Modibo y’a bɔgɔrɔdɔn u ye k’a b’a fɛ teriyajuru ɲuman ka saman a ni Washinton cɛ. Setanbrukalo, san 1961, a y’a kunda Amerika kan ani Ahmed Sukarno u ni Jamanakuntigi Jɔn F. Kenedi ye ɲwan ye. O kɔfɛ, a ye Kenedi mina ka kɛ a teri ye.\nPolitiko bunakun kan, Modibo Keita toliyara a sinaw donnina kaso la Fili Dabo Sosoko b’o la. Kaata san 1967, a ye yɛlɛmaba wale boloda ni jamana sariyabaju dlonni ye ani sintinni Faso Jɛkulu Yɛlɛmaba Lakanali kama (CNDR). Milisiw ka dantɛmɛ walew ka fara Sefa wari jashili kan ye foroba nisɔgɔya sababuya.\nNowanbru tile 19, san 1968, Kɛlɛtigi Musa Trawere ye Modibo Keita ka fanga dafri ani k’a bla kaso la Kidal.\nModibo Keita sara kaso la Mɛkalo, tile 16, san 1977.\nWikimedia Commons propose des documents multimédia sur Modibo Keita.\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Modibo_Keita&oldid=38280 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 17 Ɔkutɔburukalo 2019 à 00:38.


Furaw dicogo denyɛrɛniw ma\nSigida 8 Furaw hakɛ tata sumancogo ani u dicogo\nFuraw ta waatiw\nNi i bɛ fura di mɔgɔ ma\nFura caman ye furakisɛ walima furamugu forokolama ye, nka a dɔw fana ye siro ye denmisɛnniw kama. A ka ca a la, sirow da ka gɛlɛn barisa fura hakɛ min bɛ taa u dilanni na, o ka ca ni furakisɛw ta ye. Mɔgɔ bɛ se ka dɔ bɔ i ka musakaw la ni siro dɔ dilanni ye i yɛrɛ ye nin cogo in na:\nI bɛ furakisɛ mugu bɔ ka ɲɛ\nwalima ni furamugu don forokoni kɔnɔ, i bɛ a dayɛlɛn ka a kɔnɔmugu bɛɛ yɛlɛma minɛn kɔnɔ.\nsukaro walima dinɔɔnɔ & ji wulilen a sumayalen kɔ\nI bɛ o furamugu daji ni ji wulilen ye (a sumayalen kɔ) ka sɔrɔ ka sukaro walima di kɛ a la\nNi fura ka kuna kojugu, i ka kan ka dinɔɔnɔ caman walima sukaro caman kɛ a la (tetarasikilini walima kulorokilini)\nNi i bɛ denmisɛnniw ka siro dilan ni fura kisɛlama ye walima a mugulama ye, i kana a caman di u ma. Ni aw bɛ furaji dilan denw fɛ ni furakisɛ walima ni forokoni furamugu ye, aw bɛ a kɛ ni hakilisigi ye kosɛbɛ walasa aw kana fura di ka caya kojugu. Fana, den minnu si bɛ san kelen jukɔrɔ, aw kana dinɔɔnɔ di olu ma. Hali ni a tɛ kɛ ka caya, den dɔw bɛ se ka kɔlɔlɔba sɔrɔ o la.\nAw ye aw janto: Walasa fura kana den sara, aw kana fura di a ma ka a dalen to a kɔrɔ kan walima ni a kun jannen don. Tuma bɛɛ fo aw ka jateminɛ kɛ ko den sigilen don walima a kun kɔrɔtalen don. Aw kana fura di den ma da la abada ni a kirilen don walima ni a bɛ sunɔgɔ la, ani waati min a tɛ fɛn kalama.\nNi fura wɛrɛ tɛ i bolo balikuw dɔrɔn ka tata kɔ, i bɛ o suma cogo di ka o bɛn den ka tata hakɛ ma?\nA ka ca a la, denmisɛnni ka dɔgɔya ni a ka fura tata dɔgɔya bɛɛ bɛ taa ni ɲɔgɔn ye. Ni i ye denmisɛnni ka fura tata hakɛ caya kojugu, o bɛ se ka juguya a ma.\nNi kunnafoni bɛ i bolo denmisɛnni ka fura tata hakɛ kan, i bɛ tali kɛ o kɛcogo ma. Ni kunnafoni tɛ i bolo yɛrɛ, i bɛ fura di ka tali kɛ den girinya ma. O la, i bɛ den kɔrɔta ka a pese walasa ka a ka fura tata hakɛ latigɛ.\nNi peselikɛlan (girinya hakɛsumanan) ni dɔw ko balansi, tɛ i bolo kɔrɔ, ni i bɛ a dɔn ko a si ni a girinya bɛ ɲɔgɔn ta, o fana bɛ se ka i dɛmɛ ka fura tata hakɛ latigɛ.\nNi i bɛ baliku ka fura tata hakɛ dɔn, denmisɛnni ta bɛ se ka kɛ nin cogo ninnu na:\nBaliku (kilogaramu 60) ka fura tata hakɛ\nDenmisɛnni min bɛ san 8 ni san 13 cɛ (kilogaramu 30), a bɛ baliku ka tata hakɛ tilancɛ ½ ta.\nDenmisɛnni min bɛ san 4 ni san 7 cɛ (kilogaramu 15), a bɛ baliku ka tata hakɛ tilalen 4 ye kelen ta ¼\nDenmisɛnni min bɛ san 1 ni san 3 cɛ (kilogaramu 10), a bɛ baliku ka tata hakɛ tilalen 6 ye kelen ta 1/6\nNi denmisɛnni si tɛ san 1 bɔ (kilogaramu 6 ni kilogaramu 8 cɛ), a bɛ baliku ka tata hakɛ tilalen 8 ye walima 10 ye kelen ta, nka ni i bɛ se, i ye taa dɔgɔtɔrɔ dɔ ɲininka.


Japon: dugukolo yɛrɛyɛrɛ, tsunami ani nukliyɛri kasaara – Get up to 50% off when you buy multiple small stickers.\nNin bɛ mɔgɔ dusu tiɲɛ kosɛbɛ ani ka siran ka a lajɛ. K’a ye ko tsunami ni dugukolo yɛrɛyɛrɛ bɛ se ka tiɲɛni kɛ kosɛbɛ, o bɛ mɔgɔ siran dɔrɔn. A b’a jira cogo min na, a bɛ se ka kɛ cogo min na, ba nature bɛ tɛmɛ an ka fanga kan tiɲɛ na. Ne dusukun bɛ Zapɔnkaw la minnu bɔnɛna u ni na, minnu bɔnɛna u kanubagaw la, ani minnu bɛna gɛlɛya sɔrɔ ka o yɔrɔw ta ni ji jiginna.\nTags: 4loko7aerospace injiniyɛriailes de feuapokalipisiatomiatomiquebalibin 4bleubombëbɔgɔcaféinechernobyldéfidolow wulidɔlɔdɔnkilidragondugukolodugukolo lakolondugukolo yɛrɛyɛrɛeaueboyegirlengineerfalloutfangafourlokofɔɲɔbafujifunnygaregazigeekgloiregrandgrand wavegriffe blanchehokusaiigorjapónjaponaisjuulkanagawakemikɛlikemikorokɛlɛkulukuralogolokomasinkomerminfɛnnaaninerdnɛnɛnɛrɛmanisɔndiyanucléairenukeoceanphysiquepɔmiprès de moiquantitéradiationradiyowaatirainwingrussesandwingsanuscienceseawingsurfsurfersurfingtan ni kelentasuma-fangatiletsunamiturtletyler danfɛnvaguevagueswofwulu\nNext Japonia: lurrikara, tsunamia eta istripu nuklearra\nPrevious Yaponiya: zəlzələ, sunami və nüvə qəzası


Mɔgɔw wajibiyalen don ka taa dɔgɔtɔrɔso la banajugu minnu na\nBana minnu kofɔlen don nin sigida in na, o banaw furakɛ ka gɛlɛn ni dɔgɔtɔrɔ ka dɛmɛ tɛ. A caman fura ye fura kɛrɛnkɛrɛnnenw de ye, fura minnu tɛ se ka sɔrɔ ni duguba kɔnɔnaw tɛ. Ni nin bana in dɔ ye aw minɛ, ni aw kɔn na ka taa dɔgɔtɔrɔso la, aw ka bana fura bɛ sɔrɔ joona, o de la Bamananw ko “wuli joona ka fisa ni n sen ka di ye.” Ni aw tora so, aw ka bana bɛ juguya ka ta a fɛ.\nAw ye aw janto nin na: An kumana bana minnu kan sigida tɔw la, o bana dɔw fana bɛ se ka juguya kosɛbɛ. Aw ye banajuguw taamasiɲɛw lajɛ (sɛbɛn ɲɛ Banajugu taamasiɲɛw).\nFogonfogonla sɔgɔsɔgɔninjɛ ye bana basigilen ye, ani min bɛ yɛlɛma. Bana don min yɛlɛma ka teli ka mɔgɔ sugu bɛɛ minɛ walima balokodɛsɛ bɛ mɔgɔ minnu na. Nka, tuma caman, a bana in bɛ mɔgɔw minɛ u san 15 ni u san 35 cɛ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la, mɔgɔ fanga bannenw, balokodɛsɛbagatɔw, sidabanabagatɔw, walima mɔgɔ minnu ni sɔgɔsɔgɔnijɛbagatɔ bɛ ɲɔgɔn kan (aw ye gafe ɲɛ Sɔgɔsɔgɔnijɛ lajɛ).\nI n’a fɔ a dɔnnen don ko sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ sidatɔ caman minɛ (aw ye gafe ɲɛ Isoniyazidi (isoniazide, INH) lajɛ), o la sidatɔ bɛɛ kelen kelen ka kan ka sɔgɔsɔgɔninjɛ sɛgɛsɛgɛ kɛ. Sidatɔw bɛ ka kan ka isoniyazidi (isoniazide) ta walasa ka u yɛrɛ tanga sɔgɔsɔgɔninjɛ ma. Sɔgɔsɔgɔninjɛtɔw fana ka kan ka sidabana sɛgɛsɛgɛli kɛ walasa ka u bila sidafura tali la ni a kɛra ko bana yera u la.\nSɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ se ka furakɛ, o bɛɛ ni a ta, a bana in bɛ mɔgɔ caman faga. A nafa ka bon ka sɔgɔsɔgɔninjɛ taamasiɲɛw dɔn walasa ka kɔn a ma joona. Sɔgɔsɔgɔninjɛ furakɛli ka kan ka daminɛ joona ni a dɔnna. Taamasiɲɛ kelen dɔrɔn walima caman bɛ se ka kɛ mɔgɔ la.\nTaamasiɲɛ minnu ka teli ka ye:\nSɔgɔsɔgɔ, min kuntaala ka jan ni dɔgɔkun 3 ye, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni a tigi wulila ka bɔ sunɔgɔ la.\nWula fɛ fariganni ani sufɛ wɔsili.\nDisidimi walima kɔdimi bɛ se ka don a senkɔrɔ\nFangadɔgɔya ani dumunikɛbaliya.\nNi bana gɛlɛn don walima bana min mɛnna:\nSɔgɔsɔgɔ, joli bɛ kɛ a tigi kari la (a ka ca a la a bɛ kɛ joli fitini de ye, nka dɔw ta bɛ caya).\nSɔgɔsɔgɔ tɛ daminɛ joona. O la, aw bɛ nin fɛn ninnu jateminɛ:\nNi a fanga bɛ dɔgɔya ka taa a fɛ.\nNi farigan bɛ a la tuma bɛɛ.\nNi a farikolo bɛ jɛya ka bɔ.\nNi kankɔrɔla bɛ funufunu (gɛnɛgɛnɛw) walima kuruw bɛ bɔ kɔnɔ na (sɛbɛn ɲɛ Bana minnu bɔlen don olu danfaraw dɔnni gɛlɛyaw).\nSɔgɔsɔgɔninjɛ banakisɛ ka teli ka sɔrɔ fogonfogow la, nka a bɛ se ka sɔrɔ farikolo yɔrɔ bɛɛ la. A bɛ se ka kanjabana lase den fitini ma (sɛbɛn ɲɛ Kanjabana ni kunsɛmɛnabana lajɛ). Walasa ka a dɔn sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ degun minnu lase golo ma (sɛbɛn ɲɛ Wololasɔgɔsɔgɔnijɛ walima gɛnɛgɛnɛ lajɛ).\nNi aw sɔmina dɔrɔn ko sɔgɔsɔgɔninjɛ don:\nAw bɛ taa kɛnɛyaso dɔ la, sɔgɔsɔgɔninjɛ sɛgɛsɛgɛli bɛ kɛ yɔrɔ min na walasa ka a dɔn ni ale don. Ni a yera ko o don, aw bɛ aw jija ka taa dɔgɔtɔrɔso la. Dɔgɔtɔrɔ bɛna fura 2 walima 3 di aw ma, fura minnu yamariyalen don forobacakɛda fɛ, cakɛda min sigilen don sɔgɔsɔgɔninjɛ kɛlɛli kama (aw bɛ se ka o cakɛda sigiyɔrɔ ɲini aw ka sigida la).\nIsoniyazadi (isoniazide, INH) furakisɛ (sɛbɛn ɲɛ Isoniyazidi, Isoniazide, INH)\nRifanpisini (rifampicine) furakisɛ (sɛbɛn ɲɛ Rifanpisini, Rifampicine)\nPirasinamidi (pyrazinamide) furakisɛ (sɛbɛn ɲɛ Pirazinamidi, Pyrazinamide)\nEtanbutoli (éthambutol) furakisɛ (sɛbɛn ɲɛ Etanbutɔli, Éthambutol)\nSitɛrɛpitɔmisini (stréptomycine) pikiri (sɛbɛn ɲɛ Sitɛrɛpitɔmisini, Stréptomycine)\nFuraw tali ni u tacogo matarafali nafa ka bon kosɛbɛ i n’a fɔ furasansɛbɛn ye a ɲɛfɔ cogomin. Aw kana furaw tali jɔ abada hali ni aw hakili la ko aw nɔgɔyara. Ni aw ye a jɔ, bana bɛ kɔsegin ka tila ka yɛlɛma mɔgɔ wɛrɛw fɛ, a furakɛli bɛna gɛlɛya: fura caman bɛ dɛsɛ sɔgɔsɔgɔninjɛ min na, aw ye sɛbɛn ɲɛ Sɔgɔsɔgɔninjɛ furaw lajɛ. Aw bɛ furaw ta don o don fo ni dɔgɔtɔrɔ ye a fɔ ko aw ka a tali jɔ. Bana in banni pewu, o bɛ taa kalo 6 fo san 3 ni kɔ la.\nBanabagatɔ ka kan ka dumuni dafalenw dun, farikolo balolan ni witamini caman bɛ dumuni minnu na.\nFarikolo lafiyali nafa ka bon. Banabagatɔ ka kan ka baara dabila ka to so fo nɔgɔya ka na. A man kan ka a yɛrɛ sɛgɛn ani ka baaraw kɛ minnu bɛna a ninakili degun. A ka kan ka a ɲini ka a lafiɲɛ ka ɲɛ ani ka sunɔgɔ ka fa.\nFarikolo fan tɔw ka Sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ furakɛ i n’a fɔ fogonfogola sɔgɔsɔgɔninjɛ, nka furakɛli kuntaala bɛ se ka janya. O sɔgɔsɔgɔninjɛ ye kannasɔgɔsɔgɔnijɛ, kɔnɔbaralasɔgɔsɔgɔnijɛ (aw ye ja lajɛ gafe ɲɛ Bana minnu bɔlen don olu danfaraw dɔnni gɛlɛyaw), wolola sɔgɔsɔgɔnijɛ, ani kolotugudasɔgɔsɔgɔnijɛ (i n’a fɔ kunbere). Ni sɔgɔsɔgɔninjɛ ye den minɛ a kɔkolo la, o ka kan ka opere walasa a kana muluku. Sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ se ka fari fan caman minɛ ani ka u tiɲɛ.\nSɔgɔsɔgɔninjɛ ye bana ye min yɛlɛma ka teli. A banakisɛ bɛ jɛnsɛn fiɲɛ fɛ ni banabagatɔ sɔgɔsɔgɔra. Mɔgɔ minnu ni banabagatɔ bɛ so kelen kɔnɔ, kɛrɛnkɛrɛnnenya la denmisɛnw; bana in ka teli ka olu minɛ.\nNi sɔgɔsɔgɔnijɛbagatɔ bɛ aw ka so:\nAw bɛ jateminɛ kɛ ni a ma yɛlɛma mɔgɔ tɔw fɛ.\nNi aw bɛ se, aw bɛ taa ni duden bɛɛ ye dɔgɔtɔrɔso la ka a sɛgɛsɛgɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ tɛ u la.\nAw bɛ denmisɛnw bolo ci, bana in ma minnu minɛ fɔlɔ.\nAw bɛ denmisɛnw balo ka ɲɛ.\nAw bɛ fangadɔgɔya ni sɔgɔsɔgɔninjɛ taamasiɲɛ wɛrɛw jateminɛ dudenw na.\nAw bɛ duden bɛɛ pese kelen kelen kalo o kalo, kɛrɛnkɛrɛnnenya la denmisɛnw, walasa ka aw hakililatigɛ ko sɔgɔsɔgɔninjɛ tɛ mɔgɔsi la.\nSɔgɔsɔgɔnijɛbagatɔ ka kan ka dumunikɛ a kelen na ani ka si a kelen na. A ni denmisɛnw man kan ka si so kelen kɔnɔ waati min a a bɛ sɔgɔsɔgɔ.\nSɔgɔsɔgɔnijɛbagatɔ ka kan ka fɛn dɔ biri a da la ni a bɛ sɔgɔsɔgɔ ani fana a man kan ka kari tu duguma abada.\nNi aw sɔmina dɔrɔn ko sɔgɔsɔgɔninjɛ de bɛ den na, walima ni a ka sɔgɔsɔgɔ daminɛnen ka ca ni tile 15 ye, aw bɛ taa ni a ye dɔgɔtɔrɔso la. Sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ denba min na, o ka kan ka a yɛrɛ furakɛ ka ɲɛ, o la a bɛ se ka sin di a den ma. Ni a bɛka furakɛ ka ɲɛ, banakisɛfagalanw bɛ don sinji la ka den lakana. A ka kan ka dumunikɛ ka ɲɛ.\nKa furakɛli daminɛ joona ani ka a dafa, o ye bana in kunbɛnni fɛɛrɛ ɲumanba ye.