CMDT ka siginikalan nɔ - Fàkan\nSiginikalan ye nɔ min Da CMDT ka marabolow 'kɔnɔ\nCMDT tùn coronnen dòn gὲlεyaw ‘kɔnɔ sani 1990 sànw ka Se. O gὲlεyaw tùn sababu bε Bɔ sὲnεkεlaw ka kodɔnbaliya la sὲnε fὲεrε ni taabolo kuraw kan. CMDT ka fura sɔrɔlen fɔlɔ Kεra kà cὲbɔ caman Tà baara la minnu bε Yεrεkε duguw fε kà T’a kà sὲnε fὲεrε kuraw Dòn mɔgɔw ‘kɔrɔ. CMDT yεrε fε, o tùn bε Kε sababu ye kà faamuya kuraw Lase sὲnεkεlaw ma. O la, i tùn bε a ka lasigiden Ye dugu bεε ‘kɔnɔ. I yεrε tùn bε 2 ɲɔgɔn Sɔrɔ dugu dɔw ‘kɔnɔ minnu foroda ka ca.\nO ʃi m’a To gὲlεyaw Banna. Siginikalan Nàna bì kà sὲnεkεla caman Jo fὲεrεw la minkὲ, CMDT y’a Ye ko sὲnεkεlaw yεrε kàlanni de ɲɔgɔn tε walasa u ka sὲnε taafan kuraw Faamu joona. Siginikalan gintan tɔ̀ Bònyana kà T’a fε. Siginikalan-den nàlen Caya sa, CMDT Nàna dɔ Jigin kà Bɔ a yεrε doni na n’o ye lasigiden caman tàli ye baara la. Sani a k’a Kε lasigiden kelen dugu kelen ye blen, a ye dugu caman Kafo ɲɔgɔn kan kà lasigiden kelen Sìgi olu bεε ‘tɔgɔ la.\nSiginikalan-denw cayali Nàna ni sεnεkεla caman kεli ye kà sεnε fεεrε kuraw ɲεdɔn bεrεbεrε. Lasigiden sigikun tùn y’o gὲlεya furakεli ye minkὲ, CMDT y’i doni Kε kɔɔrimugu ye dɔɔnin-dɔɔnin lasigidenw tàli la. A tɔ̀ Kεra kà dɔnniyaw Di sὲnεkεlaw yεrε ma u kà baaraw Kε n’o fὲεrεw ye.\nDɔnniyaw ni fὲεrεw Dira sὲnεkεlaw ma u ka forow ‘kɔnɔ. Baara ni fὲεrεɲεdɔn wàralen sa, feeresεnε ni balosεnε Nàna Yiriwa fo sὲnεkεlaw bε sɔrɔba Kε sàn o sàn 1990 sànw waati la. Sὲnε fεεrε kɔrɔw blàli ni kà kuramanw Tà olu nɔ na, o y’a To forokεnεw Bònyana kà sɔrɔ tɔ̀ Wàra.\nGafe min tɔgɔ ye Evolution culture cotonnière au Mali de 1960 à nos jours”, an y’a Kàlan o ‘kɔnɔ ko 1996-97 sàn na, ko kɔɔri tɔni 430.074 Sɔrɔla CMDT fε taari 397 201 ‘kɔnɔ. Kɔɔri tɔni 593 126 Sɔrɔ la fana taari 515 943 ‘kɔnɔ 2003-04 sàn na CMDT fε.\nN’an ye 1996-97 sàn sɔrɔ ni sàn tan (10) ta Sanga ɲɔgɔn ma min Tεmεna, (1986-87 sàn), an b’a Ye ko belebele Fàrala sɔrɔ kan 1996-97 sàn na. CMDT tùn ye tɔni 194 763 de Kε taari 145 747 de ‘kɔnɔ kɔɔri la 1986-87 sàn na. An ‘ɲε b’a la sa ko 1996-97 sàn ye 1986-87 sàn Dàn ʃyεn caman.\nO sababu fɔlɔ bε Bɔ sὲnε fὲεrεw ɲεdɔnni na sὲnεkεla fànba fε. 90 sànw kɔnɔna na kà sago 80 sànw ta kan. O fὲεrεw dun sɔrɔli teliya Bɔra kàlan kεli bamanankan na fε. Ko wεrε ‘don bε sɔrɔ jiidili la jaati nka fὲεrεw dili sὲnεkεlaw yεrε ma o y’a fànba ye.\nFὲεrεw laseli sὲnεkεlaw ma o de y’a To sàn o sàn dɔ tùn bε Fàra forokεnεw bònya kan walasa sɔrɔta bε Caya. Foro nɔgɔdon fὲεrε ɲεdɔnni de tùn b’a To sɔrɔ kεta foro kelen ‘kɔnɔ o bε Bugun. Kɔɔri furakε-cogo bεε ɲεdɔnni ‘sèn b’a la.\nBlàdon : 2016-06-06 Yɛlɛmako laban : 2017-01-08\nFogo yeko: 1163468 - Bì: 198 - Kalo in: 1090 - Лinan: 84671.\nFura Yeko: 1462 - Bì: 1 - Kalo in: 1 - Лinan: 81.


Fuɲa moribugu - Fàkan\nFuɲa moribugu ye galotigidugu ye min bɛ Kayi marabolo la. A ka kolomi ye Kita ye. Fuɲa moribugu ni kita cɛ ye bam 15 ye. Fuɲa moribugu laminiduguw ye: Kɔ̀lɛnna ni Duɲa ni karadenbugu ani Kodokonin ye. Nin laminidugukofɔlen ninnu na n'a Bɔra Kodokonin na a tɔ ʃi n'a cɛ tɛ bam 10 Bɔ.\nTɔgɔ fla tɛ dugu in na fuɲa Morbugu 'kɔ.\nLaadaladugutigiya de bɛ fuɲa moribugu. Bì, yen dugutigiya bɛ Kɔrɔlen de 'bolo. Yen dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda. N'i Sìgira dugu 'kùn na yen ni saya tɛ i tɛ B'a la ko foyi wɛrɛ kama. U fana ka dugutigiya bɛ Mununmunun kìn kelen de la. U bɛ kalo wɔɔrɔ de Kɛ ka Sɔrɔ ka dugutigi kura Sìgi ni kɔrɔlen Banna. Yen dugutigikɔrɔ dɔw ye Garaseku sise ani Burama sise ye. Fuɲa moribugu galoda galotigi fɔlɔ ye Jan jalo ye, a flanan ye Sidi keyita ye. Fuɲa moribugukaw tùn bɛ Mara Kita màsakɛw fɛ màsakɛyatle waatiw la.\nKìn kelen de bɛ fuɲa moribugu. A sigikɛnɛ tɛ Tɛmɛ bam 1 kàn kɛnɛ naani 'kɔnɔ. Yen b'a sìgiyɔrɔ flanan de la.\nYenkaw ye fulaw ni màninkaw ni bamananw ni jɔhɔrɔmɛw ani màrakaw ye. U jàmuw ye keyita, magasuba, ja, kamara, jara, sidibe, tuure, ani sise ye. Sinankunya siratigɛ la, sisew bɛ tlon Kɛ bɛɛ fɛ fo n'a Bɔra sidibew la. Yen, 'furu tɛ Tɛmɛ siselakaw ni numuw 'cɛ, n'o tɛ n'a Bɔr'o la tɔ bɛɛ bɛ furu Kɛ ɲɔgɔn ma. Siyakofɔlen ninnu bɛɛ ka kan bɛ Fɔ fuɲa moribugu. Nkà bamanankan ni màninkakan de ye yen fòrobakanw ye.\nSɛnɛ bɛ Kɛ yen kosɛbɛ. Yen sɛnɛfɛndɔw Flɛ: keninke, saɲɔn, sàba, tiga, tiganinkuru, woso, je, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, dà, ɲimikala, bananku, mangoro, buyakgi, manje, lenburu, namasa, ntɔmɔnɔ, sɔmɔ, fòronto, jaba, tamati, nkɔyɔ, gan, salati, ʃù, kɔnkɔn, nanaye, ɲugu ani melɔn. Yen, Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin y'u ka bagan marataw ye. Jago siratigɛ la u bɛ sɛnɛfɛn-feerew ni baganfeere ni butigifeere ani bololafɛndlata dɔw Feere. fuɲa moribugukaw ka sugu jɔdon ye juma ye. Donsoya ni mɔni bɛ Kɛ yen fana. Yen mɔnikɛyɔrɔw ye: telefa ni jijan ni bumukɔrɔmadala ye. Yen mɔnikɛ-minɛw ye: susu ni jɔ ani sagiw ye.\nMarifa, wosen, fɛlɛbɔ, nkalaɲɛ, manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ wɔlɔjuru, basaminɛ-nɛgɛ, jakumaminɛ-nɛgɛ, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Blà o la, o bɛɛ y'u ka kungosogow ni kɔnɔw fàalifɛɛrɛw ye. U b'u ka misidenw Dabɔ ni ncɔlɔ ye. U b'u ka misi murutilenw Minɛ ni jonbori walima k'a Nɛgɛ ni dumunifɛn ye walima k'a bagan masina Koron ka Dòn yɔrɔ koronnen dɔ la.\nYen ko kura nàlenw ye: Лɔʃimansin, jabaranin, kɔɔrisugu, tlebarika-walan, pɔnpekɔlɔn, sɛnɛkɛ-mansin, sènfɛjuru, arajo, kɔlɔn ŋana, kalalikɛmasin, kɛnɛyaso ani moto ye. USAID ani CMDT de Kɛra Baɲumankɛtɔnw ye minnu ye baara Kɛ fuɲa moribugukaw ka yiriwa siratigɛ la. U ka yiriwa Лɛsinna baganmara ni kɔɔrisɛnɛ ni sannifeere ma.\nBlonkɔnɔkalan de Fɔlɔla yen nɔ. U ka lakɔlikalan da Minɛna 1997 sàn. Dugumandakun fàn fɔlɔ ni fàn flanan bɛɛ b'u fɛ yen. Fòrabata dòn. Balikukalan fana bɛ yen kabini 1995. An bɛ bì min na lakɔlikalan de yanga ka bòn ni tɔw ye.\nJuma misiri kelen ani misiri gasan fla bɛ yen. Yen silamɛya donbaaw ye Sumayila sise ani Solomann magasuba ye. Moribayasakow bɛ Latlen yen hali bì. Yen dugudasiri ye jinɛ ye.\nKɔɲɔ ni seli ni sanyɛlɛma ni sankunbɛn ni denkundi ni ntolatan ni tɔnɲɛnajɛ ni laadalakow ni bɛlɛta ni nparibɔ ani fɛrɛn ye yenkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye dunun ni flen ni jenbe ni wasanba ni buru ni gita ani ntamannin ye.\nYen jisigiyɔrɔw ye kɔw ni dàlaw ni fàlaw ye. manɔgɔ, ntɛbɛn, saalen, wùlujɛgɛ, sajɛgɛ, nàna, ntingin, dodò, koorow, kaanaw ani koorokaaraw fana bɛ Sɔrɔ yen ji ninnu na. Jiri suguya minnu bɛ yen ye: jala, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, ntɔngɛ, zɛrɛninjɛ, sunsun, ntɔngɛ, ntabakùnba, busun, kùnjɛ, ntege ani zɛkɛnɛ ye. Kungosogo minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen olu ye: Gɔn, lɛ, dajɛ, waraninkalan, bàla, warablen, dànkala, nkorongo, kungo-kami, miniɲan, wɔlɔ, gɛlɛnin, tentannin, digon, ntomisa, baninkɔnɔ, ani tonkanjɔ ye. Yen kungodaw ye kɔbada, fòroba, namakɔrɔkuru, kurunindala, fòronin, kùngo jan ani nadaganin ye.\nYen Kaburudon ye fla ye. U ka yɔrɔw màbɔli ɲɔgɔn na, o de Nàna ni yen kaburudo-flako ye.\nYen waatiw fàlen-fàlen cogo ye nin ye. Ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà.\nU ka kabakomayɔrɔw ye namakɔrɔ kuru ni jijan de ye.\nFogo yeko: 1147268 - Bì: 552 - Kalo in: 8858 - Лinan: 68471.\nFura Yeko: 926 - Bì: 1 - Kalo in: 9 - Лinan: 67.


Mɛkalo tile 25, Farafinna tɔgɔladon | FASOKAN\nMɛkalo tile 25, Farafinna tɔgɔladon\nBi, mɛkalo tile 25 ye Farafinnatɔgɔladon ye. O ye nisɔndiyadon ye farafin bɛ fɛ walasa ka tassibila kɛ ka ɲɛsin farafinna cɛba dɔw ma, cɛba minnu ye kobaw kɛ Farafinna ka ɲɛtaa kama, n’u ka fasokanu, miiriya ɲuman, an’u ka yɛrɛdi ye.\nBi ka kan ka kɛ fana miiridon ye an bɛ fa walasa ka siraw sɔrɔ, sira minnu b’a to an bɛ fura sɔrɔ gɛlɛya dɔw la i n’a fɔ kalanko, kɛnɛyako, jiko ani baarakogɛlɛya an ka jamanaw kɔnɔ.\nƝinɛnta kunba fasokan kan o ye : KALAN, BƐƐ HAMINANKO FƆLƆ FARAFINNA\nKalan ye jamana bɛɛ ɲɛtaa sinsinbere ye. Jamanaɲɛmɔgɔw ye caman kɛ kalanko sira fɛ k’a ta lakɔlisojɔw la fɔ ka se lakɔlikaramɔgɔwtali ma. Nka o n’a ta bɛɛ, Demisɛn caman de bɛ yen alias, minnu tɛ taa lakɔli la janko togodaw la. O la, olu bɛ to kunfinya la.\nO kama, an ka kan ka sisan, kalanko ka kɛ an bɛɛ haminanko ye ka taa a fɛ walasa bɛɛ k’I jija I ta fanfɛ, ka miiriyaw sɔrɔ ani ka kow kɛ minnu b’a to farafinna demisɛn bɛɛ bɛ taa lakɔli la. Caman kɛra, nka caman bɛ yen alisa minnu ka kan ka kɛ bawo demisɛnnin taataw hakɛ lakɔli la o ka dɔgɔ alisa demisɛnnin donta hakɛ ma lakɔli la an ka jamana dɔw la.\nAn tɛ dan denw bilali ma ka taa lakɔli la, nka an b’a janto u la fana k’u ka kalan kɔlɔsi walasa u na kɛ mɔgɔkalannenbaw ni dɔnnibaabaw ye minnu bɛ se ka ɲɛtaako gɛlɛya wili ka bɔ Farafinna kan sinin.\nO kama, jɔyɔrɔba bɛ an kelen kelen bɛɛ la bawo ɲɔgɔndafa de bɛ du ni bɔlɔnkɔnɔna ani lakɔli cɛ. O la, nin fan in bɛɛ ka kan k’i jɔyɔrɔ fa walasa ka demisɛnninw ka kalanko sabati.\nO sira fɛ, bangebaw ka kan k’u wasadon denw ka lamɔ na du kɔnɔ ani dugu kɔnɔ ani k’u ka kalan cogoya jateminɛ don o don. Den diyanye kama, bangebaa bɛ se ka fɛn bɛɛ k’a ye, nka bangebaa tɛ se habada ka den bila ka sɛbɛnni kɛ ka sɔrɔ a m’o kalan.\nO kama, lakɔliden ka kan k’a dɔn ko a ka kɛta ka ɲɛsin a yɛrɛ ma, ka ɲɛsin a bangebaw ma ani ka ɲɛsin jamana ma, o de ye ka baara kɛ, ka kalan kɛ a seko bɛɛ la lakɔli la.\nLakɔlikaramɔgɔ, o min ka baara ye demisɛn kalan ye, o ka kan k’a bila o kunna waati bɛ ko a jɔyɔrɔ ka bon den ka diɲɛlatigɛ la, o la, ani jamana ni Farafinna ka ɲɛtaa. O miiriyaw n’o kɛtaw bɛɛ faralen ɲɔgɔn kan, o bɛ kɛ sababu ye an ka parajan kɛ ɲɛtaa la kalanko hukumu kɔnɔ Farafinna.


A jɛnsen na : 14/04/2021 - 13:33\nFarabougou dugu ja ni subahanamasini ye "satellite" Mali jamana camacɛyanfan na. Google Map\nA kɛbaga : Sory IBRAHIM Dɔ̀dɔ\nMali la, kabini bɛnkan sɔrɔ la jatigɛwalenkɛlaw ni Farabougou dugudenw ni Dogofiri yɛrɛ sigida n'a lamini bɛɛ ni ɲɔgɔncɛ silamɛw ka tɔnba "Haut conseil islamique" ka soronalidon kɔsɔn, sigidaladenw bɛ ka se ka t'u ka ciw la kasɔrɔ a makɛ basi ye. Nka halisa Jatigɛwalenkɛlaw ka laɲini yɛrɛ de ye Mali sorasiw kataga kabɔ Farabougou.\nNin y'a kalo kelen ɲɔgɔn ye "Niono" mara la dɔnsow ni jatgɛwalenkɛlaw ye bɛnkan sɔrɔ, kalo caman kɛlɛ ni degun kɔ. Bɛnkan min sɔrɔ la Mali silamɛtɔnba "Haut conseil islamique" soronalidonna ka jijan kɔsɔn Mali marabaaw k'a yamaruya kɔnɔ.\nO kɛra sababu ye lafiya dɔni sɔrɔla "Nioro" mara la, ani dogofiri komini n'a lamini kataa se Farabougou dugu ma, lafiya in sera o yɔrɔw bɛɛ ma dɔni sigidaladen dɔw kafɔ la. Jatigɛwalenkɛlaw ka tɔɲɔ ko ma fɔ fɔlɔ, nka u ka laɲini gɛlɛma ye min ye sorasiw ka bɔ pewu kɛrɛnkɛrɛn na Farabougou dugu kɔnɔ, seere dɔw kafɔ la dugudenw yɛrɛ ma sɔn o ma.\nNka, o bɛɛ la an ye mara in ɲɛmɔgɔ dɔ lasɔrɔ, ale ko ni sorasiw katagali de bɛ se ka kɛ sabau ye kana ni bɛn ye kudayii, ko kan ka lajɛ jiɲɛmajɔlen na.\nNka, an ye mara in mɔgɔba dɔ fana lasɔrɔ, ale ko abada a tɛ fɛ ka sorasiw tagali ko kuma mɛn a tulola, ale kafɔ la sprasiw ka nali ma se ka to dugudenw ka lakanna sɔrɔ ka ɲɛ, nka a ko sorasiw tagali o ye ka dugudenw to jatigɛwalenkɛlaw sago la.\nMali: N'Bah DAW seginna k'a ka danaya kuraya marabajɛkulu ɲɛmɔgɔ Moctar Ouane kan\n"Tunisie": tungatala dɔw ka kurun dafiri la, u bɔtɔla "Lybie" k'u kunda "Europe" kan\nEthiopie: kanbelenin dɔ ka fagali ko bɛ ka mɔgɔw dusu kasi\n"RD Congo": Polisi kelen sara silamɛ dɔw ka ɲɔngɔn sama-sama na seli yɔrɔ ko dɔ la\nRD Congo: muso mugan ni kɔ ko cɛ dɔ delila k'ulu diyaogoya ka jɛ n'u ye ka sɔrɔ ka baara d'u ma\nNiger: mɔgɔ 5 bɔnɛ na u nin na binkani wale dɔ senfɛ Fonio dugu kɔnɔ Tillabery Mara la\nMali: Ero wari miliyɔn bisaba ni segin ɲɔgɔn, farajɛla tɔnba y’o de dili tikɛ Mali jamana na\n"Sénégal": marakafokalata bɛna kɛ "janvier" kalo la, san 2022\nMadagascar: kɔngɔjugu bɛ ka dadigikɛ jamana in woroduguyanfan jamanadenw na\nMali: den kɔnɔtɔn minnu bangera "Maroc", den ninnu ka denkundi ye bi de ye\nTchad: donnatɛmɛfanga ɲɛmaa Mahamat Idriss Deby Itno y'a ka tagama fɔlɔ kɛ Niger jamana de la\n"Tunisie": koronabana bɛ ka cari jamana in fan bɛɛ, waati gɛlɛn fɛɛrɛw bilala sen kan


Furakɛli kɛrɛnkɛrɛnnenw ka a ɲɛsin banabagatɔ gɛlɛn ma\nBanabagatɔ ka jimafɛnw minni nafa ka bon kosɛbɛ. Ni a tɛ jimafɛn caman min, aw ye to ka dɔ di a ma waati bɛɛ. Ni a minni ka gɛlɛn a ma, aw bɛ dɔɔni dɔɔni di a ma miniti 5 o miniti 5 walima miniti 10 o miniti 10.\nAw ye banabagatɔ ka jimafɛn minta suman tile kɔnɔ. Baliku ka kan ka ji litiri 2 ni kɔ min tile kɔnɔ. A ka kan ka mililitiri 250 ɲɛgɛnɛ kɛ siɲɛ 3 fo ka se siɲɛ 4 ma tile kɔnɔ. Ni a tɛ ji caman min, a tɛ ɲɛgɛnɛ caman kɛ walima ni farilajidɛsɛ taamasiɲɛ wɛrɛw bɛ a la, a wajibiyalen don a ka ji caman min. A ka kan ka jimafɛn nafama kɔgɔmaw min (sɛbɛn ɲɛ Kɛnɛyaji lajɛ). Aw bɛ se ka minfɛn di a ma, min bɛ farikolo nafa. Ni a tɛ se ka ji min, aw ye dɔgɔtɔrɔ ɲini min bɛ sɔrɔmuji kɛ a la. Ni banabagatɔ bɛ se ka ji min dɔɔni dɔɔni, nafa tɛ sɔrɔmuji kɛli la tuguni.\nNi banabagatɔ tɛ se ka dumuni girimanw dun, aw ye najiw, nɔnɔ, jiridennɔnɔw ani jimafɛn nafama wɛrɛw di a ma (Sigida 11 Balo nafama min bɛ kuma balo kan, aw ye o lajɛ).\nSeri ni malojiw ka ɲi, nka a ni dumuni nafama wɛrɛw ka kan ka di a ma ɲɔgɔn fɛ. Aw bɛ se ka shɛfan, shɛ, jɛgɛ walima sogoshilen najiw tobi ka di a ma. Ni banabagatɔ tɛ dumuni caman dun, o la, a ka kan ka dumuni dɔɔni dɔɔni dun siɲɛ caman tile kɔnɔ.\nSaniya nafa ka bon kosɛbɛ banabagatɔ ma. A ka kan ka ko ji wɔlɔkɔlen na don o don.\nA ka daraw ka kan ka falen don o don ni u nɔgɔra. Ni bana yɛlɛmata don, aw ye aw yɛrɛ kɔlɔsi banabagatɔ ka finiw, a ka daraw ni a ka sɛrɛbɛtiw la, sankoni u ɲiginnen don walima ni joli bɛ u la. Walasa ka u banakisɛw ni banakisɛw faga, aw ka kan ka u ko jikalan ni safinɛ walima jawɛliji la.\nBanabagatɔ yɛlɛmacogo dilan kan\nFanga tɛ banabagatɔ min na, ni a tɛ se ka a yɛlɛma a yɛrɛ ye. Aw ye a dɛmɛ siɲɛ caman tile kɔnɔ a ka a yɛlɛma. O cogo de la an bɛ se ka a farikolo tanga jolisu ma. Walasa ka kunnafoni sɔrɔ jolisu kɛlɛcogo ni a furakɛcogo kan, (aw ye sɛbɛn ɲɛ Joli minnu bɛ bɔ banabagatɔ la ka a sababu kɛ yɛlɛmabaliya ye dilan kan lajɛ).\nDen min mɛnna bana na, o ka kan ka da a ba sen kan. A yɛlɛma yɛlɛmani bɛ se ka a tanga kɛrɛdimi ma. O ye bana ye min ka teli ka banabagatɔ degunnenw sɔrɔ, minnu dalen bɛ mɛn dilan kan. Ni farigan bɛ banabagatɔ la, a bɛ sɔgɔsɔgɔ, ani ni a ninakili ka teli, o bɛ se ka kɛ kɛrɛdimi ye (aw ye sɛbɛn ɲɛ Galakanɔrɔ (fogonfogonnabana) lajɛ).\nAw ye jateminɛ kɛ ni yɛlɛma bɛ ka don bana na\nAn ka kan ka jateminɛ kɛ ni bana bɛ ka juguya walima ni a bɛ ka nɔgɔya. Aw ye aw hakili to nin fɛn ninnu na siɲɛ naani tile kɔnɔ:\nFarikolo funteni hakɛ\nDusukun tantanni hakɛ miniti kelen kɔnɔ\nNinakili hakɛ miniti kelen kɔnɔ\nAw ye aw hakili to a ka ji minta, ɲɛgɛnɛ kɛta ani banakɔtaa hakɛ la tile kɔnɔ. Aw ye banabagatɔ ka kunnafoniw bɛɛ sɛbɛn ka lase dɔgɔtɔrɔ ma.\nBanabagatɔ kɔrɔsigibaga ka kan ka jateminɛ kɛ bana juguw taamasiɲɛw na. Banajugu ninnu taamasiɲɛw bɛ sɔrɔ sɛbɛn ɲɛ nata la. Ni banabagatɔ ka bana bɛ nin taamasiɲɛw dɔ jira, aw ye dɛmɛ ɲini dɔgɔtɔrɔ fɛ teliya la.


L'école expliquée aux parents - kalanda, kalandaba n'a gnètaw - Onisep TV\nL'ÉCOLE EXPLIQUÉE AUX PARENTS - KALANDA, KALANDABA N'A GNÈTAW\nKalanda, kalandaba, makalanni lakôkôli tanban: k'a daminè 6e (wôrôna) k'a bila a laban n'a gnèta kètaw gnèfôli djèlén n'a gnèkunbafôlén.\nCM2 kɔfɛ, aw den bɛna don kolɛji kilasi wɔrɔnan la aw ka sigida kɛrɛfɛ. Kolɛji kalan bɛ kɛ san nanni kɔnɔ: - kilasi wɔrɔnan sira ye lakɔlila ni kolɛji cɛ, kalan min kɛra duguma lakɔlila, a bɛ o sabati; - Kilasi durunan ani nanninan ani sabana na bɛna demiseniw dɛmɛ ka dɔ fara u ka dɔniyaw ani ani u ka kodɔnw u ka maya laseliw kan. Aw den bɛ barakɛ wati labɛnnen dɔw de kɔnɔ: a ka kalan bolofaraw ka ca, karamɔkɔw ka ca, kilasiw ka ca. A ka kalan daminɛ ani a laban ɛriw tɛ kelen ye don o don. A kanga ka sugandili kɛ kalan dafalan dɔw fana la ɛntɛrinɛti kan, sigida mara togo ɲuman walima kanw fana kan, misalila. I na fɔ, duguma kalan na, demiseniw ladamu nendo kɛnɛya ya, fasoden ɲumanya la ani u bɛ jiɲɛ min kɔnɔ o famuyali la. kolɛji la, u bɛ dege sugandili la, o kɔrɔ u bɛ kalan ani bara minuw kɛ u bɛ olu sukandi. Karamɔkɔw la, aw bɛ kuma a ka karamɔkɔ ɲɛma fɛ ka kunafoli sɔrɔ aw den ka bara ani a ka waleya kan. Sɛkɛsɛkɛliw ani notiw ani nisɔdia walima nisɔgoya kumaw bɛ ta ka aw den ka kalan nafa dɔn. Ni gɛlɛya yera o kɔnɔ, dɛmɛ bɛna kɛ a ye. Kilasi sabana na, aw den bɛ a ka sɛkɛsɛkɛli kumaba fɔlɔ kɛ. A bɛ a ka kalan sukandili fɔlɔ fana kɛ yen de. Kolɛji kɔfɛ, lakɔlidenw bɛ ta u ka kalan tɔ kɛ lise la walima bara dege yɔrɔ cakɛda dɔ la. Tɛkinoloji lise la, aw den bɛ san saba dipulɔmu de kalan kɛ, ni o tɔgɔ baki. Kilasi filana, a bɛ kolɛji kalan bolofara caman sɔrɔ yen. A bɛna kalan dɔw fana kɛ, i na fo jago kalan, ko ɲɛnɛbɔ ani biotɛkinoloji kalanw. O bɛna aw den dɛmɛ a ka sukandiliw kɛ, a bɛna ta kalan min kɛ kilasi fɔlɔta ani tɛriminali la, bari olu bɛna a lase baki sukuya caman ma. Kalan sukuya ka ca: siansiw, tɛkinolojiw, liwuru kalan, ɲɛnajɛw ani a na ɲɔgɔna caman. O dipulɔmu layini ye de kalan kɛ ka ta san fila la, ka ta bila san shekin na, a bɛ se ka caya, ka tɛmɛ o kan yɛrɛ. Bara ladege lise ani bara dege cakɛda la, aw den bɛ se ka CAP kalan kɛ san fila kɔnɔ, walima barakɛ baki san saba kɔnɔ. A bɛ bara dɔ dege yen. Bara ladege lise la, a bɛ kalan kɛ wa a bɛ ta sitajiw fana kɛ barakɛ yɔrɔw la. Bara ladege cakɛda la, a bɛ kɛ barakɛ cakɛda la wa a bɛ sara fana sɔrɔ. CAP ani barakɛ baki bɛ kɛ sababu ye a bɛ bara sɔrɔ wa kalan fana bɛ se ka kɛ ni o jara a ye. Ni aw fana ka cɛsiri ye aw den ka ko la, a bɛna dɛmɛ wa a bɛna bilasira, a ka kalan watiw bɛ kɔnɔ, ka a ka siniɲɛ sigi labɛn maya sira fɛ ani barako sira fana fɛ.


HumanRights | KRENGLE Translation\nFrench ~ English ~ Bambara ~ Mòoré ~ Jula\nSariyasen 11n : 1.Ko mana da mɔgɔ la, i tɛ minɛ sɔntigi ye fo kiiri k’i jalaki bange kɛnɛ kan i lapasalisira bɛɛ tiimɛnen kɔ. 2.Mɔgɔ te ɲangi k’a da kɛwale wali fili kan kɛwaati y’a sɔrɔ si tɛ jamana kɔnɔ wali jamanaw ni ɲɔgɔn cɛ min b’o jate ko jugu ye. Wa ɲangili fana te da i kan ka tɛmɛn min tun bɛ sen na kan ko jugu kɛtuma na.\nSariyasen 13n : 1.Bɛɛ ka kan ni taa-ninka-segin ye i fɛrɛ ma, ani i sigiyɔrɔ sugandili jamana kɔnɔ. 2.Mɔgɔ tɛ bali ka bɔ i ka jamana wali jamana wɛrɛ kono, ka tila ka segin i ka jamana kɔnɔ.\nSariyasen 14n : 1.Bɛɛ jo don ka bɔ mafiɲɛya kɔrɔ ka taga i kun kalifa yɔrɔ wɛrɛ, wa o jamana wɛrɛ man kan k’i jɛ kalifayɔrɔ la. 2.I man kan n’o josira ye n’i nɔminɛkun ye ko jugu kɛli de ye jaati forobasariya la walima kɛwale minnu bɛ Kabilatɔn kuntilenna n’a daliluw sɔsɔ.\nSariyasen 15n : 1.Mɔgɔ bɛɛ ka kan ni kabilaya ye. 2.Bin tɛ kɛ mɔgɔ si kan k’i jɛ kabilaya la, wali k’i bali ka kabilaya falen.\nSariyasen 16n : 1.Cɛ ni muso si mana se furu ye, siyako t’o la, kabilako t’o la, diinɛko t’o la, u ka kan ni furu ni denbaya ye. U danma ka kan josira la furu dontuma n’a kuntagala kɔnɔ ani a sali kɛnɛ kan. 2.Furu tɛ se ka siri ni cɛ ni muso ma diɲɛ n’a ye faasi.\nSariyasen 17n : 1.I kelen na o, jɛ kɔnɔ o, mɔgɔ bɛɛ ka kan ni tɔgɔlafɛntigiya ye. 2.Bin tɛ se ka kɛ mɔgɔ kan k’i tɔgɔlafɛn minɛ i la.\nSariyasen 20n : 1.Bɛɛ sago bɛ ka jɛ dilan, ka ɲɔgɔɲew kɛ. 2.Mɔgɔ tɛ jagoya ka don jɛ la.\nSariyasen 21n : 1.Bɛɛ ka kan in jɔyɔrɔ ye i faso koɲɛw ɲɛkun na, i yɛrɛkun wali i dungɔlamɔgɔ sugandilen fɛ. 2.Bɛɛ ka kan ni jɔyɔrɔ ye, ɲɛnawoloma t’a la, i ka jamana forobabaaraw la. 3.Jamana dungɔ de ye forobafanga daga; a dungɔ ka kan ka jira kalada jɛlenw sen fɛ, bɛɛ ka kan forobakalada minnu na, gundo la wali o ɲɔgɔnna siraw la minnu bɛ sagolasugandili tiimɛ.\nSariyasen 23n : 1.Mɔgɔ bɛɛ ka kan ni baara ye, baaracogo ɲuman in baara nafaman; bɛɛ ka kan ka tanga baarantaɲa ma. 2.Baaraw mana kɛɲɛ, saraw ka kan ka kɛɲɛ ; mɔgɔ ma bɔ mɔgɔ la, bɛɛ ka kan o la. 3.Mɔgɔ o mɔgɔ n’i bɛ baara la, i ka kan ni sara sɛbɛ ye min bɛ i n’i ka denbaya sutura hadamadeɲa na, ani maaya lakanasira tɔ fɛn o fɛn n’a kun bɛ. 4.Bɛɛ jo bɛ ka mɔgɔ wɛrɛw fara i kan ka kaaratɔnw dilan, wali ka don baaratɔnw na, yaasa k’i nafasiraw makara.\nSariyasen 25n : 1.Mɔgɔ bɛɛ ka kan ni sɔrɔ ye diɲɛnatigɛ la min bɛ kɛnɛya ni hɛɛrɛ sabati i n’i ka denbaya ye, i ko balo, fɛɛrɛbɔ, siso, furakɛli, ani maaya dɛmɛnsira gɛlɛnw; i ka kan ni dɛmɛn ye baarantaɲa ni bana ni dɛsɛ ni firiya ni kɔrɔ kɔnɔ, o n’a ɲɔgɔnna baanmako mana kɛ sababu ye k’i ka diɲɛnatigɛ sɔrɔsiraw tiɲe. 2.Bange ni deɲa ka kan ni dɛmɛn ni ladonni kɛrɛnkɛrɛnnen ye. Den o den, a kɛra furu den ye o, a ma kɛ furu den ye o, bɛɛ ka kan lakanacogo kelen na maaya kɔnɔ.\nSariyasen 26n : 1.Mɔgɔ bɛɛ ka kan ni kalan ye. Sara man kan ka bɔ kalan na, kalanbaju kɔni na fiyew. Kalanbaju ye bɛɛ ma wajibi ye. Fɛɛrɛkalan ni baarakalan ka kan ka forobaya; kalandakunba ka kan ka labila bɛɛ ye, fisamanciya t’a la, mɔgɔ o mɔgɔ n’i y’a sarati dafa. 2.Ladamuni ka kan ka ɲesin mɔgɔ bɛrɛya yiriwali ma, hadamaden josiraw matarafali ni hɔrɔɲa bajuw sinsinni . A ka kan ka faamuya ni sabali ni teriya ɲɔgɔya kabilaw ni sibolow ni diinɛkulu bɛɛ ni ɲɔgɔn cɛ, ani ka Diɲɛ kabilatɔn ka lafiya basigiwalew yiriwa. 3.Bangebagaw fɔlɔ de sago bɛ u denw ladamucogo sugandili la.\nSariyasen 27n : 1.A bɛ bɛɛ sago la k’i nindon jama ka faamuyasiraw la, ka bɔ masiriw nunma, k’i nindon dɔnniya yiriwawalew la ani ka bɔ a hɛɛrɛ nunma. 2.Bɛɛ tɔgɔ n’i ka nafa ka kan ka lakana i ka dɔnko ni sɛbɛnko ni masiriko baara kɛlenw na.\nSariyasen 29n : 1.I ka hadamadenɲa yiriwali sirilen be maaya jɛkulu min na, o ka ci b’i kan. 2.Dan si tɛ josira taama ni hɔrɔnɲa tɔnɔbɔ la, fo sariya ka dan sigilen minnu kun ye ka tɔw josiraw ni hɔrɔɲasiraw gasi sigi, ani tilennenɲa ni basigi ni jama ka hɛɛrɛ tɛe taga wajibi minnu kɔ sariyafanga kɔnɔ ka olu tiimɛ. 3.O jow ni hɔrɔnɲasira ninnu tɛ boli cogo si la min be Kabilatɔn kuntilennaw n’a daliluw kota.\nPage last modified on March 27, 2014, at 04:39 AM


Bambara Editorial Ameriki Fanga Ka Laseliw EDITORIAL: Issues Between The U.S. and Russia\nEDITORIAL: Issues Between The U.S. and Russia\nAmeriki jamana ŋɛmɔkɔ, Joe Biden, ko a ni, Russie jamana ŋɛmɔkɔ, Vladimir Putin, ka ŋonkon ye sefen, u kumana, ko caman kan yasa ka " jɛ ŋonkonya da'la n'keŋŋen ani jɛ len bila sekan" Russie ani Ameriki jamanaw fila cɛ.\nBasikili fɛrɛma, ni marama fin jugu lakɔlɔsi , tun bala. U nin kunanfonin dila ka baro sigui sefen, President Biden nisoja len ye Russia jamana danse a ka hakili la, ka basikili kuma ŋonkonan daminɛ anin Ameriki jamana ye. O mɔkɔw fila kuma falen falen sefen, Ameriki jamana ani Russie jamanaw ye la ŋini, ka fɛrɛ bila sekan yasa kaseka adama den chi la tununin marama fin guilanin lakɔlɔsi ani ka u ladɔkɔya.\nU ka baro hakilila wɛrɛ tun ye, bɔlɔlɔ lakanali, nin Russie jamana ka guindo kafoli cakɛ da soba ye dankari Ameriki jamana ka kuran sɔrɔ sira fiŋ'ŋen la. Ameriki jamana ŋenmɔkɔ ko: " an benan’a’ kan ka doninw bagaw sugandi an ka jamana fila bɛla, yasa ka sɛke sɛkɛ li kɛ bɔlɔlɔw dankari kola , ani ka tuku a walew kelen dow kɔ nin jamana dola kelen la"\nU kumana fana , Ameriki ani Russie ka son, balo latɛmɛli man kataka di Syrie jamana denw millions bayirika man, munu bɛ guɛlɛya konon, inafo Ameriki nin Russie jamana ye a kɛ yasa ka jatikɛ walew bali aka fanga sɔrɔ Afganistan . Baro bolila fana, koka jijali kɛ, Iran jamana kana seka i bolida fiyehu adama la chi la tununi maraman fin jugu kan.\nAmeriki jamana ŋɛmɔkɔ, Joe Biden ye kuma guinlin lawili ni Russie jamana ŋɛmɔkɔ ye, Vladimir Putin nin " Ameriki jamana ka yikiyiki baliya ye Ukraine jamana ka dugukolo fɛrɛkɛnɛ lakodonlila ani uka kanabilali kola"\nA ko President Putin man, ko " adama hakɛ lafasali kuma tɛnan kɔtikɛ... Ko , o ye, anw yɛrɛ kɛ coko ye", Biden kote.\nJoe Biden da sera fanga sinanma ton mun bɛ bolo la, Aleksey Navalny, a ko kunafonin dilaw man, ko alaye fɔ Russie jamana ŋɛmɔkɔ ye, Putin , ko ni Navalny sara kasola " ko a kɔlɔlɔ bina cɛ juguya Russie jamana man". Aye Kremlin ka siguiŋon tɔrɔ waleya talen ka sin Ameriki jamana ka kunanfonin di cakɛ da man, Radio Free Europe/Radio Liberty, ani aye Putin hakili jigui, "kunanfonin labilalen ani da’a sako fɔ nafa la"\nAmeriki jamana ŋɛmɔkɔ, Joe Biden ko baro kuntagala jan kuma cokoya "ŋennan". A ko aye a nan kun kɛ: jamana fila ka nafa bɛ yɔrɔ munan ka ‘ o don ani ka lafasa ani duniya ka o nafa sɔrɔ, ani ka yira ko Ameriki jamana bɛ tasarali kɛ ni dankarilila aka nafaw la, ani ka an ka jamana dambew mankara.\nJoe Biden ko " Ko bara tɔ ba’a, bɛ kɔfɛ". Gan sisan, " an ye takabolo jɛlen bila sekan Russie ani Ameriki jamanaw ka jɛ ŋonkon ŋanlan"


Màsakɛ jugu ni mùsokɔrɔba fitiriwale - Fàkan\nNin Kɛra màsakɛ dɔ ye min tun ye ɲɔmasaba ye. Nka a ka ɲɔ tùn tɛ Sɔrɔ ‘wari la ‘kuma tɛ delili ma. A ka ɲɔ sɔrɔcogo tùn ye min ye, o ye n'i Nàn'a ma, a b'a Fɔ ko jyɛn bɛ Laban fɛn min ma k'i k'o Fɔ. Лɔɲinina bɛɛ y'u sèn Dòn, k'u bolo Dòn kà Dɛsɛ u ma Se k'o ɲɛ Sɔrɔ. Nka musokɔrɔnin dɔ tùn bɛ yen min denw Banna k'a To, se foyi tùn t'a ye. O kɛlen kà màsakɛ in Komɛn, o Ko ee, ne dabaa Ala, i tɛ ne Dɛmɛ nin kelennin na waasa ne na Se kà tle damadɔ balo Sɔrɔ wa ?". Musokɔrɔnin Wulila o la ni k'i Kùnda màsakɛ bara kan. A bɛ kà Taa, kà Taa, kà Taa fo kà Taa Se ʃìsunba dɔ ma. A y'i Sìgi yen k'a b'a sɛgɛnnafyɛn Bɔ. O y'a Sɔrɔ ‘wò belebele dɔ bɛ ʃìsun in na. Jaa o wòba in tùn ye kooro dɔ ʃiyɔrɔ ye. Musokɔrɔba sìgilen, a bɛ kà Miiri, a bɛ Hami a bɛ nà Taa min Fɔ màsakɛ ye walasa kà ɲɔ Sɔrɔ. Dɔɔnin kumakan dɔ Bɔra ʃìwo ‘kɔnɔ ko:\n- Musokɔrɔba, e bɛ Taa min?\nMusokɔrɔba fana ko:\n- E, jɔn dòn?\n- Ne kooro dòn.\n- E bɛ min?\n- N Flɛ wò 'kɔnɔ yan. I bɛ Taa min? mun hamiko b'i kan?\nMusokɔrɔba y'i Kanto a ma ko: Ne ye màsakɛ dɔ ko Mɛn, u ko ɲɔba b'a 'bolo. Ne dun, ‘se tɛ ne ye, ‘fanga tɛ ne na, ‘dàbali tɛ n ye, ‘balo tɛ n 'bolo wa a ‘jìgiya fana tɛ n ye. N ka taama kun Flɛ o ye. Fɛn min ye n hamikun ye sa, a Fɔra n ye ko màsakɛ dɔ bɛ yan min ka ɲɔ tɛ Sɔrɔ ko fo n'i ye jyɛn labanko Fɔ. Ne dun t'o Dɔn. O kɛlen, kooro y'i Kanto a ma ko:\n- I kana Hami. N bɛ nà jyɛn labanko Fɔ i ye. A ko "n'i Sera màsakɛ fɛ yen, i nàkun fɔlen 'kɔ, n'a Ko k'i ka jyɛn labanko Fɔ, a Fɔ a ye ko jyɛn bɛ Laban fitiriwaleya de la. N'o Kɛra, i na ɲɔ Sɔrɔ.\nMusokɔrɔba, Wulila kà sira Minɛ. Musokɔrɔba Wulila kà sira Minɛ kà Taa. A taamatɔ ‘kan bɛ: Ala dan ka nin Kɛ n ye bì sa! Ala ye ɲɛganbaatɔ dɛmɛbaa ye koyi!...\nA selen màsakɛ bara la, a ko:\n- Ee màsakɛ, ne Nàn'i Magɛn. Màsakɛ, ‘den tɛ n 'bolo, ‘balo tɛ n 'bolo, ‘se tɛ n ye, ‘dàbali fana tɛ n ye. Hali ʃu rɔ, ne ʃìra n ma dumuni Kɛ. Ne Nàna i deli i ka n Sɔn ‘ɲɔ na.\nO kɛlen màsakɛ y'i Kanto a ma ko:\n- Musokɔrɔba, ɲɔ bɛ ‘ɲɔbugu nka tàkan b'a la dɛ. Yala jyɛn bɛ Laban fɛn min na i b'o Dɔn wa?\n- Awɔ, musokɔrɔba ‘kan bɛ tèn.\n- A Fɔ n ye i k'i ka ɲɔ Minɛ i kà Taa.\nO kɛlen, musokɔrɔ y'i Kanto ko:\n- Màsakɛ, jyɛn bɛ Laban fitiriwaleya de la.\nO kɛlen, màsakɛ Ko:\n- E! aa! musokɔrɔba nin dòn jaati.\nƆ, màsakɛ fana ye ɲɔba Cὲ kà Di musokɔrɔba ma, musokɔrɔba y'i kɔ Dòn. A Taara Se ʃìsunba yɔrɔ ma, a hakili Jiginna Kooro la. A y'i Madon kooro la a ka wò 'kɔnɔ ni k'i Kanto: ne ye ɲɔ Sɔrɔ nka a tɔ de Tor’a nako ye. Ɔ, e dun bɛ yan, n na e Minɛ kà Kɛ n ka tòna ye. A ye kooro Minɛ ni k'a Kantigɛ k'a Blà a ka ɲɔ kan. A selen 'so, a ye ‘tò dumanba Tobi kà na dumanba Tobi kà kooro in Kɛ o na ye.\nMusokɔrɔba ye lɔgɔma ɲɛ sàba Kɛ. A naaninan Bɛnna sògokuru dɔ ma. Abini a y'o Blà a ‘da yɔrɔ min, o kolo Balanna a kan na. Fɛn bɛɛ Kɛra o la fura ma Sɔrɔ o la. A ma Лɛ min 'kɔ musokɔrɔba ye jyɛn To.\nAn y'o Sɔrɔ yɔrɔ min, an y'o Blà yen.\nFogo yeko: 1147331 - Bì: 615 - Kalo in: 8921 - Лinan: 68534.\nFura Yeko: 1376 - Bì: 1 - Kalo in: 8 - Лinan: 68.


Den kɔrɔyatɔla bɛ faamuya dɔ sɔrɔ ka a ka fɛn kalannenw na ka taa a fɛ. A bɛ na dɔnniya ni bolojolenya minnu sɔrɔ a ka kalansolataa nafa ye o bɛ se ka kɛ sababu ɲuman ye a ma a ka se ka ko caman sidɔn ka ko caman fana waleya diɲɛ latigɛ la kɔ fɛ. Kalansolataa nafa ka bon.\nNka den b’a ka faamuya caman sɔrɔ so kɔnɔ, foro kɔnɔ, walima bɔlɔn kɔnɔ. A bɛ faamuya sɔrɔ filɛli sen fɛ, lamɛnni sen fɛ ani ka to ka mɔgɔ tɔw ta kɛlen ladege. A tɛ faamuya bɛrɛ sɔrɔ ka bɔ mɔgɔw ka fɔnɲɛna na ka mɔgɔw ka kɛtaw ladegeli bɔ. Den ka jogo tataw la fanba dɔw ye – mɔgɔɲumanya, kotigiya, ani ɲɔgɔnsɔn – a tɛ se ka minnu sira minɛ fiyewu n’u misali ɲumanw tɛ ka kɛ a ɲɛ kɔrɔ.\nDen ka mɔgɔya kalan sɔrɔli bɛ kɛ a sen fɛ. A ka kan ka kow kɛcogow n’u ɲɛnabɔcogow kalan a yɛrɛ ye hali ni a bɛ filiw kɛ kɛ a kɔnɔ ka taa. Ni den ka dɔgɔn kosɛbɛ, i b’a lakana fɛnjuguw ma. Nka n’a bɛ ka kɔrɔbaya ka taa, i b’a dege a ka se a jantocogo la a yɛrɛ la. I b’a ka yɛrɛya wali kotigiya to a bolo ko dɔw la. I bɛ to ka sɔn a ka hakilina dilen dɔw ma hali n’a y’a sɔrɔ u b’i ta dilenw sɔsɔ.\nNi den ka dɔgɔn, a miiri tɛ kɛ dɔ wɛrɛ la a yɛrɛ magow kɛli kɔ. Kɔsa fɛ, a bɛ sɔrɔ ka bɔ a kala ma ko mɔgɔ ka kan k’i mɔgɔɲɔgɔn tɔw dɛmɛ ani ka kow kɛ u ye. I bɛ to ka denmisɛnw fo u ka dɛmɛniw na ni ka a jira u la ko ye ko ɲuman ye.\nDen minnu ja la ka gɛlɛn olu bɛ ɲininkali caman kɛ. Ni masaw, karamɔgɔw ani tɔw bɛ to ka waati kɛrɛnkɛrɛn ta k’u ka ɲininkaliw jaabi ni dusukunjɛlenya ye ani faamuyacogo ɲuman na – ani ka to k’a fɔ u ye k’u t’a dɔn n’u tɛ ko min sidɔn – o bɛ ɲininkali kɛli nege to den na tuma bɛɛ. Ni den kɔrɔyara n’o hakilidayɛlɛn sugu ye, a ka teli k’a ka sigida kow ɲɛnabɔ ka a kɛ sigiyɔrɔ ɲuman ye.


Nin bana kofɔlen in bɛ mɔgɔw minɛ minnu si ka ca ni san 40 ye. U tɛ balo ɲuman sɔrɔ wa u bɛ tila ka dɔlɔ min. Nka a jateminɛnan ko a bɛ se ka denmisɛnnamɔgɔw minɛ minnu tɛ dɔlɔ min, kɛrɛnkɛrɛnnenya na Farafinna kɔnɔ. Tuma dɔ la a sababu bɛ sɔrɔ sayijɛ juguman fɛ.\nBiɲɛdimi taamasiɲɛw ni sayijɛ taw bɔlen don, a tigi ka dumunikɛta bɛ dɔgɔya, kɔngɔ tɛ a minɛ, kɔnɔdimi walima a kinifɛ galaka bɛ a dimi.\nNi bana bɛka juguya, a tigi bɛ fasa ka taa a fɛ. Tuma dɔw la, a bɛ joli fɔɔnɔ. Ni biɲɛdimi juguman bɛ mɔgɔ la, a tigi kɔnɔ bɛ funu i n’a fɔ musokɔnɔma ta, ka a fa ji la, senw bɛ funu, a tigi ɲɛkisɛw ni a fari bɛ kɛ nɛrɛ ye.\nNi biɲɛdimi juguyara, a furakɛli bɛ gɛlɛya barisa fura tɛ yen min bɛ bana in kɛnɛya. A ka ca a la, a bɛ banabagatɔ caman faga. O de kama kabini aw bɛ biɲɛdimi taamasiɲɛ fɔlɔw ye, aw bɛ taa dɔgɔtɔrɔso la. Aw bɛ nin waleya ninnu matarafa ka fara o kan:\nAw kana dɔlɔ min abada. Dɔlɔ ye pɔsɔnni ye biɲɛ ma.\nNi aw bɛ se, aw ka dumuni fanba ka kan ka kɛ nakɔfɛnw, jiridenw, ani dumuni witaminimaw ye (sɛbɛn ɲɛ Dumuni dunta fanba ani dumuni dafalanw ni Ka balo dafalen dun walasa ka to kɛnɛya la). Nka aw kana dumuni witaminimaw dɔw dun ka caya kojugu i n’a fɔ sogo, shɛfan, jɛgɛ ani o ɲɔgɔnnaw, barisa nin dumuni ninnu bɛ biɲɛ ka baara gɛlɛya.\nNi a tigi senw fununen don, a ka kan ka kɔkɔ nɛmɛnɛmɛ.\nA ka nɔgɔ mɔgɔ ma ka a yɛrɛ tanga nin bana in ma kosɛbɛ: aw kana dɔlɔ min.\nKunankunan ye saki fitini ye min nɔrɔlen bɛ mɔgɔ biɲɛ na. A bɛ ji kunanman ɲɛ binkɛnɛma mara min bɛ wele ko kunankunanji, ni a bɛ furu dɛmɛ ka dumuni girimanw yɛlɛma. Bana min bɛ kɛ kunankunanji tɛmɛsiraw la, o ka teli ka muso belebelebaw de minɛ minnu ka ca ni san 40 ye ani jabɛtitɔw.\nDimi gɛlɛn bɛ kɛ a tigi kinifɛ galakakololaban yɔrɔ la; waati dɔw la, a dimi bɛ bɔ fo kɔ kiniyanfan fɛ.\nWaati dɔw la a dimi bɛ daminɛ ni a tigi tilala dumuni na, a bɛ se ka dusu ɲugun bila a tigi la.\nKasa goman bɛ bɔ u da fɛ.\nWaati dɔw la farigan bɛ kɛ a sen kɔrɔ.\nTuma ni tuma, a tigi ɲɛkisɛ jɛman yɔrɔ bɛ kɛ nɛrɛmuguman ye.\nWalasa ka a dimi da, a tigi bɛ se ka ibiporofɛni (ibuprofène) ta barisa a ka ca a la, asipirini (aspirine) tɛ mako ɲɛ.\nNi farigan bɛ a sen kɔrɔ, a bɛ anpisilini, ampicilline ta.\nNi minnu ta dimi ka jugu kosɛbɛ walima ni bana basigilen don, aw bɛ dɔgɔtɔrɔ ka dɛmɛ ɲini ka da a kan a dɔw tɛ taa opereli kɔ tuma dɔw la.\nNin bana in bɛ mɔgɔ belebeleba minnu na, olu ka kan ka dumuni tulumaw dunni dabila, u ka kan ka dumuni fitini dun ani ka a ɲini ka fasa (aw ye sɛbɛn ɲɛ Mɔgɔ belebelebaw lajɛ).\nDusumangoya: An bɛ a fɔ tuma caman ko mɔgɔ minnu dimi ka di ko olu ye dusumangow ye. Nka o tigilamɔgɔ ka dimi ni bana tɛ fan kelen fɛ. O de la, biɲɛdimi bɛ mɔgɔ minnu na, olu bɛ siran bana dimi ɲɛ, ani lala waati min ni ni u nisɔmandi u bɛ jɔrɔ u ka u ka kɛnɛya ko la.\nU nisɔmandi u bɛ jɔrɔ u ka u ka kɛnɛya ko la.


Nsiirin: mun de la tɔri ma ku sɔrɔ? | FASOKAN\nNsiirin: mun de la tɔri ma ku sɔrɔ?\nPublié le 25 avril 2011 par fasokan\nFarafinna, nsiiri ye ɲɛnajɛ fɛn ye, nka a bɛ kɛ fana ka hakilina ɲuman di demisɛnw ma, k’u labɛn ka taabolo dɔw kɔnɔ, u bɛ se ka minnu sɔrɔ u ka diɲɛlatigɛ senfɛ. Nin nsiirin in bɛ kɛ ka mɔgɔw bilasira, minnu ka taabolo ye ka kow « bila kɔfɛ la waati bɛɛ », bawo o de la tɔri ma ku sɔrɔ.\nKu tun tɛ kungo sogow si la. U sɛgɛnnen fɛnɲɛnɛmanninw ka kinni fɛ, kungo sogow bɛɛ bɛnna a kan ɲɔgɔn ye dɔ senfɛ, k’u ka numukɛ dɔ wele o kana ku dila ka don u la.\nNumukɛ nana jatigila minɛ tɔri ka so, u ye ci bila kungo sogow bɛɛ ma k’u ka na kudilayɔrɔ la o dugujɛ. Dugujɛlen, numukɛ ko tɔri ka gɛrɛ a ku ka dila. Tɔri ko ka ale ta to kɔfɛ la, ko numukɛ ka sogo tɔw ta dila fɔlɔ, ale ta tɛ kɔrɔtɔko ye bawo numukɛ jatigila ye ale yɛrɛ ka so ye. N’a tilala bɛɛ ta la, a bɛ ale ta dila.\nNumukɛ ye kalo kelen kɛ, a bɛ ka ku don kungo sogow la sɔgɔma ani wula. Sɔgɔma o sɔgɔma, baara daminɛ tɔ, a b’a fɔ tɔri ka gɛrɛ a ku ka don, nka tɔri b’a fɔ ko kɔfɛ. Donlaban, kungo sogow bɛɛ ye ku sɔrɔ fɔ tɔri. O ta bilala o dugujɛ la. Su fɛ, tɔri ni numukɛ ye dumuni kɛ, ka baro kɛ kosɛbɛ. Dugu tilalen, u y’u da ko ni dugu jɛra, tɔri ku bɛ don. Dugu jɛlen, numukɛ wilila, nka a y’a sɔrɔ numukɛ sara. O la, tɔri tora kun ntanya la.\nKun min y’a to ku tɛ tɔri la, o filɛ nin ye. N’an bɛ fɛ ka ko min kɛ, an k’a kɛ a kɛ waati la bawo an t’a dɔn fɛn min bɛ ɲɛ.\nCe contenu a été publié dans Bamanankan par fasokan, et marqué avec Farafinna, Nsiirin, waati. Mettez-le en favori avec son permalien.


Kr Dukure ni PMT - Fàkan\nKr Dukure : PMT tɔnden\nMamadu Dukure ye fàsojɔ-tɔnko cɛsiri Kɛ sàn 20 ɲɔgɔn ‘kɔnɔ Mali la. Kabini a Bɔra Fàransi ka Nà malisigi la 1965 sàn na, a y'i Sèndon politiki la. Hakilila min tùn b'a la k'o bɛ Se ka jamana Mara, o tùn ye jyɛnyɛlɛma hakililaw ye. O hakilila min Flɛ o ye, ni dɔw ko o ma ko dabolo-yɛlɛma, o tùn ɲɔ ɲɛnen dòn kosɛbɛ Mali kàlanbaaw 'yɔrɔ o waati la. Dabolo-yɛlɛma miiriya bɛ maa kàlannen minnu na o waati, o dɔw ye fangaɲini-tɔn dɔ Sìgi ko PMT (Parti Malien de Travail) an bɛ min Bayɛlɛma ka Kɛ "Baara Fangaɲini-tɔn Mali 'tɔgɔ la". O tɔn in tùn bɛ ko caman Kɛ dogo la Modibo Keyta ka fanga waati. Komin Modibo ka tɔn yɛrɛ tùn bɛ jyɛnyɛlɛma sira kan k'o Kɛ Mali taabolo ye, o ka fanga tùn bɛ PMT mɔgɔw ka dìbi-dibilakow kàla ma nka o ma dànnatɛmɛ-wale Tà ka PMT tɔndenw Sɛgɛrɛ don kelen ʃi. PMT tùn bɛ ŋaara Da fanga ka taabolo la yɔrɔ caman. U tùn bɛ Jigin Modibo la kosɛbɛ ko 'tɔba b'a Jὲ jyɛnyɛlɛma miiriyaw bòlili la jamana ‘kɔnɔ a ɲɛ ma. PMT ka wulikajɔ tùn y'o la ka sugubali Kɛ, ka jamanaden lakununni fὲɛrɛw sira Taama.\nKr Dukure Dònn'o tɔn na 1966 sàn. Ale y'i Лɛsin baarakɛlaw ni kàlanden-kulu lafaamuyali ma a miirina taabolo kan. A y'a ka siginikalanw Dabɔ o waatiw la bari a Kɔ̀nna k'a Ye ko tɔn ka kὲlɛ in tɛ na ɲɛ Sɔrɔ ni fàsojama ma Mɔ kelen ye. O dun mɔni kelen ye tùn tɛ ɲɛ Sɔ̀rɔ fyew ni kàlan forobayali tɛ. U ye waati Kɛ ka kàlanw Kɛ faransɛkan na. U y'a Ye k'o tɛ ka woyo Yɛlɛn minkɛ, u Sɔrɔla k'u Kɔdon o kansure in ma k'u Лɛsin kàlan kɛli ma an ka kanw na kɛrɛnkɛrɛnnenya la bamanankan.\nKr Dukure tùn bɛ Badalabugu kulu sanfɛbaaralaw Лini ka Kɛ ɲɔgɔn kan ka siginikalan k'u 'kùn. Mɔgɔw Bìnna k'a ka fàsojɔ-dusu Dɔn o la dɔɔnin-dɔɔnin.\n1968 sàn Nowanburukalo la, Sorasiw ye Janfa Kɛ Modibo Keyta la k'a ka fanga Dafiri. O sorasiw, Musa Tarawele bɛ minnu 'kùn na, ye jamana fangaɲini-tɔnw lanagasili fὲɛrɛw Blà 'sèn kan. Fangaɲini-tɔn fɛn o fɛn tùn bɛ kὲlɛ la dugu ma olu kὲlɛli Dabɔra sa. PMT, ale min tà tùn ka jugu jyɛnyɛlɛma hakililakow la, o tɔndenw Kɛra bolokɔnin taamaseere ye sorasifanga bòlibaaw 'bolo. Maa kàlannen minnu bɛ jamana ‘kɔnɔ fana n'u b'u ka kàlan hakililaw Dòn fàsojama 'kɔrɔ olu bɛɛ tùn ye fanga ma jugu ye. Sorasifanga ye kùnnafoniko lablali bɛɛ Kɔn. Tɔn bɛɛ ye yɛrɛɲini Dabɔ.\n1970 sàn Nàna Se. PMT tɔndenw bɛ To kà dìbi-dibilabaaraw Kɛ fàsojama lakununni kamà. O dɔ 'sen fɛ, u ye fanga tnɛmahakilila dɔ Jɛnsɛn 'dogo la. O 'kùnnafoni sugu tùn ɲɔ ɲɛlen bɛ a waati la ko "tract" an bɛ min Weele bamanankan na ko bɔlɔnnasɛbɛn. A ka c'a la, a kùnnafoniw 'dibaa tɛ Dɔn bari a tìgiw bɛ Siran fanga 'ɲɛ a ko la. Sorasiw ka sɛgɛsɛgɛli Bɔra PMT tɔndenw kan.\nU ye 'tɛgɛ Kɛ Kr Dukure ni tɔnden wɛrɛw la 1969 awirilikalo la. Лininkali ni matɔɔrɔ kɛlen 'kɔ, u Taara ale Blà Zandarameri la. A n'a jὲɲɔgɔn ye kalo 5 duuru Kɛ kasɔrɔ u ma Kiiri. Kiiri kɛlen, u ye kalo 18 kaso Da u 'kun na. O sàn kelen, a sorasitɔn keln in, CMLN, y'i tɛgɛ Da sorasi farin dɔw kan minnu tùn bɛ halisa Modibo Keyta kanu na. Dìbi Sila Jara tùn b'o la. Kr Dukure b'a Lakali cogo min na: "Dìbi Sila ninnu minɛnen y'u ka ŋanaya Jira ni International dɔnkili dali ye. Anw y'u nàkan Mɛn k'an To kasobon na. O ye n dusu Лaga ka n Blà ka poyi dɔ Sɛbɛn k'u Jansa ko Mɔnɛbɔ cɛbalenw".\nSorasiw ye Kr Dukure n'a tɔw Jɛnsɛn jamana kasobon ni ɲɔgɔn 'cɛ. Ale Taar'i yɛrɛ Sɔrɔ Yòroso kasobon na. A ye kalo 18 ɲɔgɔn Kɛ Yòroso kaso la. Kr Dukure y'a ka poyi caman Sɛbɛn k'a To yen kaso la. A ka kaso Banna 1971 sàn kalo 10nan na.\nSàn flà kasoladon Kɛra Kr Dukure ka ɲɛni da dònnen ye Musa n'a ka mɔgɔw fɛ. Tɔn ka jama-blasira Tora 'sèn na. Fὲɛrɛ min tùn bɛ tɔn 'bolo, i n'a Fɔ jyɛnyɛlɛma tìgilamɔgɔw b'a Kɛ cogo min na jyɛn yɔrɔ tɔw la, o tùn ye tɔnden kelen-kelen bɛɛ ni jὲɲɔgɔn flà sìrilen bɛ ɲɔgɔn na. O ye sàbaninjɛ sugu dɔ ye cɛmancɛlamɔgɔ flà tɛ ɲɔgɔn Dɔn min na. O b'a To ni mɔgɔ kelen Minɛna jὲ la, hali ni o jὲɲɔgɔn kelen Dɔnna k'o fana Minɛ, jὲ mɔgɔ tɔ bɛ To kelen ye o bɛɛ 'kɔ o min fana ni jὲɲɔgɔn wɛrɛ bɛ K'a ye. O la tɔn ka fὲɛrɛw waleyabaa bɛ Sɔrɔ tùma bɛɛ mɔgɔ minɛnenw kɔ fɛ. 'Mɔgɔ fana bɛ Sɔrɔ min bɛ Bɔ kasolamɔgɔ ka ko kàla ma kà Dòn a ka denbaya jìgiya 'kɔrɔ sɔn.\nKr Dukure minɛni dɔ 'sèn fɛ, o y'a Sɔrɔ Alfa Umar Konarɛ tùn y'a ka sàbaninjɛ mɔgɔ dɔ ye. U y'ale Minɛ minkὲ, u ye ɲɛni sugu bɛɛ Da ale kan ko fo a k'a jὲɲɔgɔn tɔw Fɔ. Ale ma gindo Bɔrɔtɔ fyew. 'Se ma Kɛ Alfa ma o ʃyɛn na k'o sababu Kɛ Kr Dukure ka yɛrɛsɔsɔbaliya ye.\nPMT tɔn na, Kr Dukure ka cɛsiriw la belebele dɔ tùn ye kanko ye. Bamanankan bɛ Se ka Kɛ tɔn ka kùnnafoni-carinnan ye cogo min na. Mɔgɔkalan bɔlen 'kɔ a la, a tùn bɛ jyɛnyɛlɛma gafew bayɛlɛmani Kɛ bamanankan na. A ye kubakaw ka jamanatigi, Fidɛl Kastro, ka gafe dɔ bayɛlɛma ko "Jyɛnsira na n cyɛntigiya". O n'a ɲɔgɔnna caman bayɛlɛmani Kɛr'a fɛ.\nMusa ka mɔgɔw ka lajaba cogoya tùn ka jugu u ka mɔgɔ minɛnenw kan. U ka lajaba kɛcogo tùn ka ca. O lajabaw la, bugɔli ni donita tùn b'a la. U ka bugɔli kɛcogo tùn ye k'a tìgi Da a kɔnɔ kan k'a sèn flà Yankan 'cogo la, a sèntabaraw kɔnɔ bɛ Jan san fɛ. O la sisan, olu bɛ Fɛrɛ u ka ko ma. U bɛ Sɔrɔ k'a tìgi Bugɔ ni busa ye a sèntɛgɛ ‘kɔnɔ ka waati jan K'o la. O tùma, i sènkɔnɔna bɛ Minɛ k'o Gàn ŋamaŋama.\nTɔn ka dabolo-yɛlɛma kὲlɛ Nàna Se 'hakɛ la fo Mali ka kàlanden minnu bɛ jamana kɔ kan, olu caman tùn jìgi dayɔrɔ tùn ye Kr Dukure ka sugubaliw ye jamana ‘kɔnɔ u kɔ fɛ yan. A ka c'a la, o kàlanden ninnu caman tùn bɛ dabolo-yɛlɛma tɔnninw na u ka kàlanyɔrɔw la yen sani u ka Nà a waleyali Kɛ jamana ‘kɔnɔ u nàlen. O kàlandenw na, lapasalikɛla Hamidu Jabaatɛ tùn bɛ Faransi a ka kàlanw na. Kr Dukure ka waleyaw tùn lakodɔnnen tùn dòn ale ka jὲ mɔgɔw fɛ Faransi yen.\nKr Dukure ka baara fànba tùn bɛ kàlandenw kan nka a furadama ma a ka tɔnko kὲlɛ ni kàlansokɔnɔ-kalan Dòn ɲɔgɔn na. N'a bɛ kàlan na kàlandenw 'kùn waati min na, a da tɛ Se jamana kùnkankow ma. A b'a ka ɲɛfɔli Kɛ k'a Ban a da tɛ Tù fanga ka filibaanciya ʃi ma. A ni kàlandenw tùn bɛ ɲɔgɔn Sɔrɔ kɛnɛ sugu minnu kan, olu ye jὲkafɔw kɛnɛ ye. O jὲkafɔ Làbɛnna ale yɛrɛ fɛ sa o, walima o Làbɛnna mɔgɔ wɛrɛw fɛ sa o, ale kɔni ka kɛnɛ sɔrɔlen tùn ye o ye fanga mafɔli ni mɔgɔw lakununni la.\nKr Dukure ni faamaw karili dɔ tùn bɛ na Kɛ ɲɔgɔn na 1978 sàn na. O y'a Sɔrɔ a ka ɲɔgɔlɔn sɛbɛnnen dɔ tùn Bɔra Cɛblen Daramɛ kàlandennama n'a ka jàma fɛ ENSUP la. Лɔgɔlɔn in tɔgɔ tùn ye "Ni sàn Cyɛnna jate tɛ kalo la". A tùn bɛ fanga ka mara kɛkojuguya n'a ka tlenbaliya kan jamanadenw kɔ kan. Kàlandenw y'a Dyagoya Bɔ ENSUP la jama la don min, o y'a Sɔrɔ fanga tɔgɔlamɔgɔw bɛ kɛnɛ kan. A ma Bɛn olu ma fyew. A don tɛmɛnen ma Mɛn ni ɲànkeliw ma Dabɔ. Fanga ye a bɔli ɲɔgɔlɔnden dɔw Cὲ fɔlɔ. A Tlara ka ENSUP ɲɛmaa, ko Kari Dànbɛlɛ, Bɔ a jɔyɔrɔ la, ENSUP ɲɛmaaya la kɔni. Kr Dukure min tùn ye ɲɔgɔlɔn in sɛbɛnbaa ye, u ma Se ale ma bàri Cɛblen Daramɛ ni ɲɔgɔlɔnbɔla ʃi ma To u k'a Dɔn ko ale de y'a sɛbɛnbaa ye.\nKr Dukure minɛni laban min Kɛra, o Kɛra 1980 sàn na Abdul Karim Kamara, n'a bɛ Weele ko Kabral, o minɛni 'sèn fɛ. U karamɔgɔ sàba ɲɔgɔn de Kɛra mɔgɔ minɛnen ye o ʃyɛn: Nfiktɔr Si, Cɛblen Daramɛ ani kr Dukure yɛrɛ. Mali kàlandenw tɔgɔlatɔn, ko UNEEM, ye mànkan Wuli yɛlɛma dònni na ko kàlandenw ka ko caman na ani jamana taabolow. Komin mɔgɔ fɔlen ninnu tùn ye bolokɔnin taamaseerew ye dabolo-yɛlɛma siraw kan kà kɔrɔ, sorasifanga ye kàlanden-ɲɛmaaw n'u ka karamɔgɔ ninnu bɛɛ Cὲ. A ko Kɛra gintanba ye Bamakɔ ‘kɔnɔ a waati la. Musa ka fanga dafirili tùn bɛ kàlandenw ‘kɔnɔ a ʃyɛn fɛ. U Taara ni Kr Dukure ninnu ye fo Buresa, Mali ni Alzeri dàncɛ la. U ye dɔgɔkun kelen Kɛ kaso bonkuru kelen ‘kɔnɔ yen sani kàlandenw ka gintan fanga ka Se fanga bɔli a ‘kan kan Bamakɔ.\nMɔgɔ minnu tùn bɛ PMT sun na, olu ye Abdramann Bàba Ture ye, cὲ min tɔgɔ laban Nàna Da ENI kàlanso la, Ali Nuhun Jalo, o min ye Wasablon ɲɛmaaya Kɛ alfatle la, Kàdari Bànba, sirabakasaara ye min Sɔrɔ tumanitle la k'a To wasadenya la, Ogo Лangali, o min Fatura 2011 sàn na. Kàdari Bànba ɲininkalen Kr Dukure ka koɲɛ na Лangaran tàko 27nan 'sèn fɛ, o ye ninnu Fɔ a kan "n'a ye baara min da Minɛ, komin n y'a Fɔ, a t'a da Blà. A bɛ Se f'a dàn, a b'a Kɛ f'a dàn. A b'a Kɛ ka Лɛ fana" (00:18:10 - 00:18:16).\nBlàdon : 2016-06-27 Yɛlɛmako laban : 2017-03-21\nFogo yeko: 1147002 - Bì: 286 - Kalo in: 8592 - Лinan: 68205.\nFura Yeko: 1319 - Bì: 2 - Kalo in: 13 - Лinan: 76.


Wàgadu jàmana - Fàkan\nAn ye sɛbɛn kɔrɔ minnu Kofɔ, olu b'a Jìra ko Wàgadu jàmana de ka kɔrɔ n'an ka jàmana kɔrɔw bɛɛ ye. Wàgadu jùjɔn n'a daminɛ ma Se kà Dɔn. Dɔw ko a fàama fɔlɔw tùn Ye yàhudiyaw ye ; olu tùn bɛ jàgo Kɛ. Nkà sàn 900 Nàbi Isa 'kɔ, màrakaw ye fànga Mìnɛ yàhudiyaw la.\nWàgadu jàmana sìgilen Bɛ Senegali ba kininfɛbolo ni Jòliba 'cɛ, fo kà Taa Se Saheli ma. Wàgadu fàama tùn bɛ Weele Tùnka ; a yὲrɛ tùn sìgilen Bɛ Kùnbi dùgu 'kɔnɔ. Surakaw ni làrabuw b'a Fɔ Kùnbi de ma ko Gànata, dɔw ko Gàna. U Labanna kà jàmana yὲrɛ Weele ko GANA. Kùnbi tùn Bɛ Nɛma ni wòrodùgu 'cɛ, kà Taa tìlebin fɛ dɔɔnin, a ni Nɛma 'cɛ tùn Ye kilo 80 ye.\nAn b'a Fɔ yɔrɔ min ma bì ko sahelikungo, n'o de ye kungo jirintan ye, saheli tùn tɛ kungo lankolon ye fɔlɔ. Sanji tùn bɛ nà yèn, jiriw tùn Bɛ yèn fana. Wàgadu jàmana ( ni dɔw Ko a ma ko Gàna) tùn Bɛ o saheli tìlebin na. Kàya Màgan Sìse de tùn Y'a màsakɛ ye Kùnbi ; nkà Kùnbi màsakɛw tùn ma Tuubi sìlamɛya la. Sìlamɛw yὲrɛ tùn ka dɔgɔ Kùnbi ; u tùn ka kìn B'a 'dàn ma, a n'a mìsiri tan ni fìlaw.\nWàgadu ka nàfolotigiya Sɔ̀rɔla sanu de fɛ. Màrɔku làrabuw tùn bɛ ɲàamɛw Dòni kɔnɔn ni ntamaro la ani fèerefɛn caman wɛrɛw, kà Nà olu Fàlen sanu ni sàmaɲin na ani jɔ̀nw.\nWàgadu jàmana ye dawula Sɔ̀rɔ kosɛbɛ sàn 1000 Nàbi Isa 'kɔ. Màrakaw ka jàgokɛ tɛ bìlako ye. A da Mìnɛna a ka ca sàn 1000 ye Wàgadu jàmana kɔrɔ kan.\nGàna jàmana tilayɔrɔw\nWàgadu màsakɛ ka fànga tùn ka bòn fo kà T'a tilayɔrɔ Caya. Jàmana damadɔw fàamaw tùn B'a ka màra 'kɔnɔ:\nKàɲaga : o fàamadugu tùn ye Jàra ye. Лàkatɛw de tùn bɛ Kàɲaga fàamaya la. Jawaraw Sìgira fànga na olu 'kɔ.\nSòso : o fàamaw tùn Ye Jàrisow ye. Nkà fànga Labanna Kantɛw de 'bolo. Sumanguru de Kɛra Sòso fàama laban ye.\nGalandu : o Ye sanubɔyɔrɔ ye. Dàmandingɛw tùn Bɛ o jàmana yɔrɔ bɛɛ la.\nTekurur : o tùn sìgilen Bɛ Wàgadu ni tìlebin 'cɛ fo kà Taa Se kɔgɔji ma. Wɔlɔfɔjàmana ni Fulajàmana dòn. Màninkaw ni màrakaw fana tùn Bɛ yèn.\nAwdagɔs : o tùn Ye fàrajɛw ka jàmana sìgilen ye, fàrajɛ minnu Bɔra kὲɲɛka fɛ. O jàmana in de Kɛra Moritani ye bì. Fàrafin bɛrɛ tùn tɛ yèn.\nSàn 1100 la, Awdagɔs fàama dɔ Taara hiji la Makan. O segintɔ Nàna ni morikɛ dɔ ye ko Abdala Bùnu Yasini. Ale de Taar'i Sìgi Senegali, kà màaw tuubi. Abdala de n'a ka kàlandenw ye diinɛkɛlɛ Kɛ kà Awdagɔs Mìnɛ a tìgiw la, sàn 1034 na. A tùn bɛ Fɔ Abdala Bùnu Yasini ka màaw de ma ko Almorabitiw.\nGàna fànga bancogo\nAlmorabitiw ka diinɛkɛlɛ in 'sèn fɛ, u tùn bɛ Лini kà Kùnbi fana Mìnɛ a tìgiw la. U Nàna kὲlɛ Bìn Kùnbi kan, kùnbikaw y'u Bὲn ni cὲfarinya ye. Kὲlɛ Mɛnna 'sèn na. Nkà Abdala Bùnu Yasini ka màaw Sera kùnbikaw la. U Dònna dùgu 'kɔnɔ kà màa caman fàa, kà tɔ̀w Tuubi diyagoya la, k'u ka fànga Sìgi Kùnbi kan. Almorabitiw ka fànga ma Tὲmɛ sàn tan kan. Gàna Kɛr'a yὲrɛ ta ye, kà sàn 150 Kɛ o làfiya la. Nkà kὲlɛw ye Wàgadu fànga Dɔgɔya ; jàmana saba minnu tùn B'a ka fànga 'kɔnɔ, olu y'u yὲrɛ Bɔ 'bolo la.\nKàɲaga, Sòso ani Galanbu Kɛr'u yὲrɛ 'ta ye. Sàn 1203 la, Sòso fàama ye Kùnbi Cì fo kùnbikaw dɔw Taar'u Sìgi Wàlata. Sòso fàama tùn Ye Sumanguru Kantɛ de ye. A kɛlen 'kɔ kà Wàgadu Fàr'a ka màra kan, a ye Mànden kὲlɛ da Mìnɛ. Wàgaduko Dabilara pewu sàn 1240 na. O sàn na, Sùnjata ye Kùnbi Filenkolonci.\nMariyan-Madi Susɔkɔ, 1988, Wagadu fo Sudan, Bamakɔ, Editions Jamana, ɲɛ 13-16\nBlàdon : 2020-02-16 Yɛlɛmako laban : 2020-07-30\nFogo yeko: 1147316 - Bì: 600 - Kalo in: 8906 - Лinan: 68519.\nFura Yeko: 594 - Bì: 1 - Kalo in: 23 - Лinan: 83.


Wikipedia ye ansiklopedi sarabɔbali ye aw bɛɛ jɔyɔrɔ bɛ min dilanni na. Walasa k'o waleya, an bɛɛ ka sɛbɛni k'a la. Sisan ɲɛ 646 bɛ Bamanankan Wikipedia kɔnɔ. Aw ni ce yɛrɛ-ko kɛko ɲuman na! Aw bɛsɛ ka Faransikan walima kan wɛrɛ bayɛlɛma kata bamanankan na! Wikipedia: Bamanankan sigini bɛ katimu duguma k'aw dɛmɛ aka baara la. Ka kunnafoni wɛrɛw sɔrɔ, faransikan Wikipedia lajɛ. Ka fara bamanankan daɲɛ 1000 bɛ Wiktionnaire kɔnɔ!\nRécupérée de « https://bm.bywiki.com/w/index.php?title=Nyɛ_fɔlɔ&oldid=37773 »


Nafa min bɛ balo ɲuman dunni na\nSigida 11 Balo nafama\nBalo ɲuman dunbaliya bɛ bana minnu lase adamaden ma\nBalodɛsɛ kunbɛncogo: mɔgɔ farikolo mako bɛ dumuni minnu na walasa a kɛnɛman ka to\nA bɛ dɔn cogodi ko balodɛsɛ bɛ mɔgɔ la?\nBalodɛsɛ kunbɛncogo ni a furakɛcogo\nMɔgɔ bɛ se ka dumuni ɲuman dun cogodi ka sɔrɔ wari caman tɛ a bolo walima dugukolo tɛ a bolo?\nDumuni ɲumanw, minnu da man gɛlɛn\nWitaminiw bɛ sɔrɔ fɛn minnu na: furakisɛw, pikiriw, sirojiw, walima dumuniw na?\nWitamini nafamaw ni joliseginfura minnu man kan ka dɛsɛ dumuniw na\nAn ka kan ka dumunifɛn minnu ye ka u to yen\nDenmisɛn fitiniw balocogo ɲuman\nHakilina jugu minnu bɛ mɔgɔw la dumuniko la\nKɛnɛyako gɛlɛyaw ka sababu kɛ mɔgɔw ka dumuni duntaw ye\nYɛrɛsaniya ni dumuni nafama dunni ye kɛnɛya ɲɛsigi ye.\nMɔgɔ minnu tɛ dumuni ɲuman dun, balodɛsɛ ka teli ka olu minɛ. O bɛ mɔgɔ sɔrɔ ka a sababu kɛ dumuni dafalen sɔrɔbaliya ye (a ka ca a la balodɛsɛ walima dumuni labɔbaliya); ni mɔgɔ tɛ dumuni sugu dɔw sɔrɔ ka dun (balodɛsɛ sidɔnnen); walima ni mɔgɔ bɛ dumuni sugu dɔ dun kojugu (a tigi bɛ bonya kojugu, aw ye gafe ɲɛ Mɔgɔ belebelebaw lajɛ).\nO la munna mɔgɔ ka kan ka dumuni nafama dun?\nDenmisɛnw farikolo mako bɛ dumuni nafamaw dunni na walasa u mɔcogo ka ɲɛ.\nMuso minnu sera den sɔrɔ ye, kɛrɛnkɛrɛnnenya la minnu kɔnɔma don walima minnu bɛka sin di denw ma ka ban, olu farikolo mako bɛ dumuni nafamaw la walasa u denw ni u yɛrɛ kɛnɛman ka to ani ka se ka u ka tile baaraw kɛ.\nMɔgɔkɔrɔba dɔw ɲin bɛ bɔn, o bɛ a to dumuni nege tɛ u minɛ. O bɛ kɛ sababu ye ni u tɛ dumunikɛ ka ɲɛ min b’a to u ka to kɛnɛya la;\nSidabanakisɛ bɛ mɔgɔ minnu na, olu farikolo mako bɛ dumuni nafamaw na walasa ka se ka u farilabana kɛlɛ.\nDen min tɛ dumuni nafama sɔrɔ ka dun, o bɛ mɔgoya. A ka ca a la a bɛ fasa ani ka dɔgɔya ka tɛmɛ a filanw kan. A dimi man go, a bɛ kasi kojugu wa a bɛ bana tuma bɛɛ. A tɛ tulonkɛ i n’a fɔ den tɔw, wa a ka ca a la a walawalalen tɛ i n’a fɔ tɔɲɔgɔnw. Ni kɔnɔboli walima bana wɛrɛ ye o den sugu minɛ, a fanga bɛ ban. A ka ɲi ka den bolo sanfɛla suman walasa ka a dɔn ni balodɛsɛ bɛ a la.\nBalodɛsɛ taamasiɲɛw ɲinicogo den na: bolo sanfɛla sumancogo\nDen min si ka ca ni san kelen ye, ni aw ye o bolo sanfɛla suman a cɛmancɛ la ka ye a sɔrɔ a ka dɔgɔn ni santimɛtiri 11.5 ye, o bɛ a jira ko balodɛsɛ bɛ den na, hali ni jate bɛ santimɛtiri 11.5 ni santimɛtiri 12.5 cɛ, o bɛ a jira ko balodɛsɛ b’a fɛ ka a minɛ.\nTuma bɛɛ peseli fana bɛ se ka a to aw ka a dɔn ni den bɛka dumuni nafama dun walima ni a tɛ a sɔrɔ: misali la peseko kelen kalo o kalo den san fɔlɔ, o kɔ kalo saba o kalo saba peseko kelen. Den min bɛ dumuni nafama dun, o bɛ girinya ka taa a fɛ. Sigida 21 Denmisɛnw Ladonni na, an bɛna kuma den pesecogo ɲuman kan, ani ka den peseli sɛbɛn lafacogo ɲɛfɔ, min ɲɛfɔlen don gafe ɲɛ Den min bɛ ka mɔ o den ka kɛnɛ de.


Subaamuso - Fàkan\nZiirinda > 2016 05 11\nNin Kɛra muso dɔ ye, n'a tùn ye 'den o den Sɔrɔ a b'a Di a ba ma k'a sababu Kɛ sere ye. Jaa ale ba ye subaga ye. N'a tùn ye den o den Di o ma, o tùn b'o Dun. Ni denmuso Taara don min k'a bɛ Taa a den Lajɛ, a bɛ To ka dɔnkilinin dɔ Da ko:\nNe ba, ne ba, n ka Sidi Taara min?\nNe ba, n ka Sidi Sala Taara min?\nN ka sanu ni n ka wari Taara min?\nN'o Kɛra ba fana b'i Kant'o la ko:\nNe 'den, ne 'den, i ka Sidi Bɔra.\nNe 'den, i ka Sidi Sala Bɔra.\nI ka sanu ni wari Bɔra.\nN'o Kɛra, denmuso in bɛ makɔnɔni Kɛ fo ka Se waati jan ma a denw tɛ Nà. A bɛ sira Лini a ba fɛ ka Taa 'so. Aa, muso Tora kamanagan 'kɔnɔ tèn. Don dɔ, a Nàna a kuma Fɔ cὲkɔrɔba dɔ ye. Jaa o cὲkɔrɔba in tùn ye ɲὲgwan ye.\nO K'a ma ko muso kan'a Miiri k'a ba dòn dɛ, k'ale de y'a denw Dun. Ko subaga dòn. O kɛlen muso y'i Kanto cὲkɔrɔba ma ko\n- Ɔ, n 'fà, ne dun bɛ nin Kɛ cogo di sa?\nO K'a ma ko fo kàla ka Turu a kan fɔlɔ walasa a k'a Dɔn ko a ba nɔ dòn. O la, a Ko muso ma:\n- 'Furamugunin bɛ n 'bolo. N b'o dɔ D'i ma. N'i Taara i denw lajɛli la ʃyɛn wɛrɛ, i b'o dɔɔnin Dòn i 'da ni ka sɔrɔ k'i 'ba Лininka. N'i y'a Sɔrɔ k'a 'nɔ bɛ i denw dunni na tigi-tigi, a bɛ Fɔɔnɔ. Ɔ, n den n'o Kɛra, i yɛrɛ n'i tà n'i blà Dɔn a ko tɔ la.\n- N y'a Mɛn n 'fà, muso ko tèn.\nƆ, cὲkɔrɔba ye furako fɔlen in Di muso ma, ka Tla k'a Fɔ ka D'a kan k'a kan'a Caya a da 'kɔnɔ dɛ! a k'a y'a Mɛn. Ɔ, o kɛlen a fana y'i Labɛn o tle flanin bɛɛ la, ka sira Лini a cὲ fɛ k'a bɛ Taa a denw Lajɛ a ba fɛ yen. Cὲ fana ye sira D'a ma. A ba kɛlen k'a Bisimila a selen 'kɔ, a y'i Dɛn ka furamugunin dɔɔnin Kɛ a 'da ni k'i Kanto ko:\nO kɛlen ba fana y'i Kanto ko:\nI ka sanu ni waaaaa.\nMusokɔrɔba ka dɔnkili ma Se ka Laban k'a sabu Kɛ fɔɔnɔ ye. Aa, sisan kɔni, denmuso y'a Dɔn ko cὲkɔrɔba ye min Fɔ k'o ye cyὲn ye. A Dimina. A dimiko jugu ye cὲkɔrɔba ka fura tɔ bɛɛ Yὲlɛma a da k'i Kanto ko:\nAa, n badenw, musokɔrɔba ko a b'a da Yɛlɛn ka kuma yɔrɔ min, aa, fàn bɛɛ Kɛra fɔɔnɔ ye. Waaaa, waaaa, waaaa.\nƆ, o fɔɔnɔ Tora 'sèn na fo ka Taa musokɔrɔba Dɛsɛ. A ma Лὲ min 'kɔ a Kɛr'o ye ʃyὲn kelen. Subaga-musokɔrɔba ye jyɛn To o cogo la.\nFogo yeko: 1147248 - Bì: 532 - Kalo in: 8838 - Лinan: 68451.\nFura Yeko: 1273 - Bì: 1 - Kalo in: 11 - Лinan: 63.


"France" wasadenw ye hakilifalen kɛ "force Barkhane" tɔli walima u tɔlibaliya kan Saheli jamanaw na\nA jɛnsɛnna : 10/02/2021 - 13:18 A falenna : 10/02/2021 - 13:19\n"Opération Barkhane", Faransi sorasiw saheli jamanaw na. © AFP/Dominique Faget\nO senfɛ kokan minisiri "Jean Yves Le Drian "ye weele lase Saheli jamanaw ma, u ka cɛsiri ka kow boloda politiki sira fanfɛ sanko bɛn ka sabati.\n"France" marabaw b'a ŋunuŋunu na ko saheli jamana ɲamaw tɛ sera k'u jɔyɔro fa. kalansow ni forobacagɛdaw tɛ ka dayɛlɛ, o jamanaw fan dɔw la, n'o labila nin dɔ jaatigɛwalenkɛlaw ye. Kamasɔrɔ salon Pau dugu ka lakana ɲɔgon ye kɔ "France" jamana la, sorasiw ye yɔrɔw minɛ jatikɛwalekelaw la.\nKunu wasaden senateruw bulon na, France kɔkanko minisiri "Jean Yves Le Drian" y'a fɔ ko "Pau" ɲɔgonye kun kɛra kɛlɛ kologiriya waati ye. N'Djamena ta bɛna kɛ Saheli jamana ɲamaw ka cɛsiri waati ye sanko kunkɔrɔtaw min sɔrɔ la jatigɛwalenkuluw kɛlɛli la, ka tɛmɛ u ka makaran.\nNtɛnɛ ni tarata nata, jamana duruu minnu bɛ " G5 Sahel" jɛkulu kɔnɔ, o ɲamaw ni "France" ɲamaw bɛna sigi kafɔ kɛ ka ta lakana sabati ko kan.\nWasaden senateruw ye "France" kɛlɛdenw ka minisiri "Florence Parly" ɲiningan Barkhane siniɲasigi kan. Ale ko, a ka kan baaraɲɔgonya ka boloda "G5" jɛkulu jamanaw ani kɔgɔjida jamanaw cɛ sanko ka jaatigɛwalenw kɔrɔtige a ɲama.\nKenya: lamini kalanali kumaw tun bɛ "Africités" kɛnɛ kan, n'o ye "Cop 27" ye


Kaarta bambara fanga lawalɛ la — Wikipedia bamanankan\nKaarta bambara fanga lawalɛ la\nKaarta Bamanan Famamara (Rouyaume Bamabara de Kaarta) Kaarta Massassi ka tariku yɛ Mali ma baw dɔ fanga. Bamanan dɛ yɛ kaarta Massaya sigi, u fadɛw ku Ségou kaw dɛ yɛ. ka u to u ka fanga là, kaarta dugu bɛ daminɛ Khasso (Kayes), Nioro ni Kita Mali kɔnɔ.\nSounsa Coulibaly dɛ yɛ Sounsana dugu sigi san (1633-1650)o ku Segou bambara. Sounsa ku yɛ Niangolo dɔkɔni dɛ yɛ, o lu fila dɔla kɛlɛ dɛ yɛ bambaras ka massaya sigi. U dɛw Massa Coulibaly dɛ yɛ massassi u ka massaya sigi san mille sept cent dis ka san mille neuf cent quarante sept (1710-1745) là a bɛ dɔ fara kaarta bonia kan.\nKɔrɔkɛ fila ku bɛ a bolo o ni biton mamari coulibaly kɛlɛla o yɛ o faga. segou bamanan ku bɛ o nɔfɛ mi kɛ u diɛra Sounsana, ka sɔrɔ ka dugu yɛlɛma. Kaarta ni ka Ségou kɛlɛ bɛ daminɛ tuguni Desse Kɔrɔ kuna la kaarta kɔnɔ Monzon Diarra bɛ sɔrɔ ka Guémou minɛɛ.\nXIXe siècle la , kaata bɛna faraniɔgɔkan tuguni ni Moussokoro Bô yɛ, o fɛnɛ ni fouta-rɔtɔ fila kɛlɛlɛw Moussokoro Bô kɛra o kɛlɛtigi yɛ a lew ka massaya bɛ ban mille huit cent vingt trois san mille huit cent vingt ni mille huit cent trante (1820 et 1830) massassinka kɛlɛkɛ dew yɛ Galam, ni Bambouk, ni Saloum tunu.\nO kɔfɛ kɛlɛ bɛ na wili u ni Diawara tiɛ. O fɛnɛ kɔfɛ segou bamanan nu ka massakɛ Massa Demba bɛ na wili massassi u kama. San tannishegin ni biduuru ni naani Elhaj Umar Tal donnan Nioro kɔnɔ a bɛ massakɛ Mamady Kandian na ka kabila dɛw faga.\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Kaarta_bambara_fanga_lawalɛ_la&oldid=39054 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 16 Marisikalo 2021 à 11:20.


Kungosogow ka jimiyɔrɔ-ko - Fàkan\nKungosogow ka jiminyɔrɔ-ko\nLawale la, kungosogow tùn bε ji Min kɔba kelen na. K’o sababu Kε jaadi beleble dɔ ye, min Sɔrɔla jikogεlεya fε.\nO waati la, nin dakabanna ji dεsε ma dogo ‘danfεn si la. Bεε lajεlen hanmi fɔlɔ tùn ye dusukun nεmayali ye. Sogow tùn bε ɲɔgɔn kùn Bεn kɔbada in na ʃyεn fla dɔgɔkun ‘kɔnɔ. O yɔrɔ kεrεnkεrεnnen in tùn y’u ka lafiya yɔrɔ n’u ka jimiyɔrɔ ye. Nka sanga ni waati bεε, nin sogow tùn bε Kafo nka yamaruya tùn tε K’u ʃi kelen ‘bolo ka Gεrε kɔji in na. U waajibiyalen tùn dòn kà dankele kɔnɔ, n’o tùn y’u ka màsakε ye. Sogow ye gεlεya caman muɲun nin waatikofɔlen in na. Dankele tùn b’a sago n’a dungɔn kε. A tùn bε sugunε Kε ji la walasa ka ji Duuru ka Blà sogow ‘ɲε.\nDòn dɔ la, minɔgɔ ye dajεmuso lasiritɔ dɔ Dεsε. O tùn Tɔɔrɔla kosεbε sabu dumuni ni ji ani dogo yɔrɔ tùn ma labɔli Kε kungo ‘kɔnɔ o waati. A y’a Sὲnsεn ka Gεrε kɔji in na tuma min na, a ye ji Mi. Dankele ‘kùn Bɔra. O kεlen, A ye sogow Kε ɲɔgɔn kàn joona k’u Лininka. Ala ni siran kojugu fԑ, dɔw ye kεnε Blà k’o sabu kε dankele pεrεn cogo ye. Wale Gεnna ka Jɔ dajεmuso kɔnɔman na. Belebele y’i pan k’i Cun o kàn ni k’o kan kari, k’o tereke o ko tereke fo k’a den fla pan ka Bɔ o galaka fε, kelen binna ba ʃu kεrε fε. kelen Serila ka Taa Bin tu ‘kɔnɔ. Dankele ye den kelen ni bamuso Kε fure ye. Nka dɔ in kisira k’o sabu kε o binyɔrɔko ye. O dajεden Balola sogomuso wεrε fε fo k’a kε sogokamalen ye. Tuma min na sogodennin y’a ba fàga cogo Faamuya Sɔrɔ, a ye tajurusara fari Da. A Tora k’a sendanɔ suma dankele sendanɔ na. A bε to k’a fɔ.\n-Nin ne sendanɔ ye dankele sendanɔ Fa dòn o dòn n bε n ba ka saya juru Sara.\nkabini a ka laɲini Sabatira, a Tora ka kεlεkεcogow Dege walasa a bε sannada Sɔrɔ dankele kàn. Dòn dɔ la, a y’i kanto kungosogow ma,\n-An Sεgεna, an Tɔɔrɔ la. N ɲɔgɔn tε n badenw na, o ye cyὲn ye nka n ɲɔgɔn tε muso wεrε den na o ye nkalon ye. Bì, ne jigitukuzan b’aw Yamaruya kà ji Mi hεrε bε ʃi a bε Tle.\nSogow Siranna, dɔw y’u yεrε Лini yanni dankele ‘kùn ka Bɔ.\nO Bɔlen, aa ! kεlε kɔrɔ Sa ani kura Dabɔ. Belebele fla Karila ‘ɲɔgɔn na kabini misibɔtile fɔ wuladanin fε u ʃi ma se ʃi la. Tuma min na tle Dara fura kàn dankele ye duguma sara Cε. A ye jyεn To. K’a Tà o dòn fɔ bì sogow ma lajaba tun.\nFogo yeko: 1146144 - Bì: 63 - Kalo in: 7734 - Лinan: 67347.\nFura Yeko: 1328 - Bì: 1 - Kalo in: 14 - Лinan: 92.


Tɛmɛn tɛ se ka kɛ Ɛntɛrinɛti kan bilen hakɛsi la. | FASOKAN\nTɛmɛn tɛ se ka kɛ Ɛntɛrinɛti kan bilen hakɛsi la.\nMɔgɔw bɛ ɲɔgɔn bɛn, jɛɲɔgɔnyaw bɛ daminɛ hakɛ bɛɛ la fan bɛɛ la jamanaw kɔnɔ, o bɛ kumaɲɔgɔnya kalanni diyagiya dɔw kan ɛntɛrinɛti kan walasa k’u ka jɛɲɔgɔnyaw sabati.\nO ye Bubakary Karambe ta ye. Bubakary karambe ye Songhoka ye Badjagara marala Kilo 700 ani Bamakɔ cɛ Mali La. A sigilen bɛ Bamakɔ a mɛɛnna. A bɛ dukɔnɔbaara la, a sen ka can kosɛbɛ sibɛri la walasa ka kumaɲɔgɔnya kalan ɛntɛrinɛti kan ani a teri malidenw cɛ minnu bɛ jamana kɔ kan ani a teri tubabu wɛrɛw, a ye minnu dɔn Bamakɔ n’u seginna ka taa u ka jamanaw na.\nWalasa jɛ ka to ani a teri farasikaw, suwɛdikaw ni amerikikaw cɛ, Bubakary diyagoyalen don ka tɛmɛn ɛntɛrinɛti fɛ, nga a tɛ bɛrɛ dɔn o ko la, mɔgɔw b’a dɛmɛn k’a k’o magow dila.\nO de y’a to n ye nin hakilina fallen fallen in k’a fɛ k’a ka magow dɔn kosɛbɛ ɛntɛrinɛti kan ani ni a bɛ fɛ Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye Porozɛ k’a kalan (ProjetToujours Pas sages).\n«Bɛɛ ka kan k’a dɔn bi ko tɛmɛn tɛ se ka kɛ ɛntɛrinɛti kan . Misali la, ne bɛ sɔn ka n ka ko nafama dɔw jɛ ni n ma se ɛntɛrinɛti la bawo ɛntɛrinɛti kan kumaɲɔgɔnya de ka di u bɛɛ ye. Kunun n kɔrɔ, n bɔra ka kumaɲɔgɔnya dɔ jɔ dɔ k’a sabu kɛ n tɛ se n bila cogo la skype kan. Ɛntɛrinɛti kan, n bɛ fɛ ka kumɲɔgɔnya kalan, wa n bɛ fɛ fana ka kunnafoni ɲininni kalan ani koɲɛɲinin kɛrɛnkɛrɛnnenya la tubabu dumuniw dilacogo.\nN bɛ fɛ k’a dɔn fana sanni bɛ kɛ cogodi yɔrɔjan fɛ ɛntɛrinɛti kan.\nN m’a dɔn n bɛ se ka Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye hakilina tanu ka se hakɛ min ma bawo o de ye ko in yɛrɛ fura jɔnjɔn ye ka se maa caman ma. An fɛ yan, maa caman tɛ ɛntɛrinɛti dɔn, a setɛ maa caman ye ka ɛntɛrinɛti kalan, olu bɛɛ b’u ka sababu ɲuman caman jɛ o sababu la. Nɛ Halisa An ma kɛ hakilitigi ye Porozɛ, I n’a fɔ I y’a fɔ cogo min na, n’o de bɛ mɔgɔw kalan ɛntɛrinɛti la fu, o y’a bɛɛ fura ye.\nNe kɛra Halisa An ma kɛ Hakilitigi ye kalanden dɔ ye kaban bawo e de sababu la n sera ka dɔɔni dɔn ɛntɛrinɛti la nin tile damadɔ kɔnɔ. Ne fɛ ɲɛtaa sinsin baara dɔ don. »\n2 réflexions au sujet de « Tɛmɛn tɛ se ka kɛ Ɛntɛrinɛti kan bilen hakɛsi la. »


Ni kɔnɔnatumuniw (tɔgɔtɔgɔninbanakisɛ ni nugulabanakisɛ) don\nNi kɔnɔnatumuniw (tɔgɔtɔgɔninbanakisɛ ni nugulabanakisɛ) don\nNi kɔnɔboli walima tɔgɔtɔgɔni don min sababu bɔra nin tumu kofɔlen ninnu na, a ka ca a la yiriyara walima basi bɛ bɔ banakɔtaa la waati dɔw la. Kɔnɔnugu bɛ tigɛtigɛ tuma ni tuma, farigan dɔɔni bɛ se ka kɛ a senkɔrɔ. Tɔgɔtɔgɔni min bɛ sɔrɔ tumu kofɔlen ninnu sababu la, o tɔgɔtɔgɔnin fura ɲuman ye metoronidazɔli ye, ani ka dilokisanidi firoyati fara a kan lala. Ni tɔgɔtɔgɔnin yiriyaralama don, a ka fisa ka metoronidazɔli ni dilokisanidi firoyati ta ɲɔgɔn fɛ.\nWalasa ka nugulatumu kofɔlen ninnu bɛɛ faga, aw ka kan ka fura ta ka tugu ɲɔgɔn na dɔgɔkun 2 fo dɔgɔkun 3. Ni bana taamasiɲɛ tununa, a ka fisa waati dɔw la ka furata jɔ ani ka a to farikolo ka se ka tumu tɔw kɛlɛ a yɛrɛ ye. Nin hakilina in bɛ se ka lawalenya sigida la, yɔrɔ min na bana segin ka di.\nKɔnɔboli min bɛ sɔrɔ tumu suguya in fɛ, banakɔtaa ɲɛ bɛ kɛ nɛrɛ ye ani ka a kanga, nka basi ni yiriyara tɛ kɛ a la. Mɔgɔw bɛ metoronidazɔli ta ka caya, nka kinakirini de da ka di.\nMetoronidazɔli, Métronidazole (Izinitigiw ka tɔgɔ dalen: Filajili, Flagyl)\nTuma dɔ la:\nA furakisɛw miligaramu 200, 250, walima miligaramu 500 bɛ sɔrɔ\nmin bɛ don musoya la, miligaramu 500\nfurajilama, miligaramu 200 in 5 mililitiri 5 kɔnɔ\nMetoronidazɔli bɛ kɛ ka balaɲamakɔnɔdimi furakɛ min bɛ sɔrɔ tumuw ni nɔgɔw ani banakisɛ dɔw fɛ ani kɔnɔboli dɔw minnu bɛ sɔrɔ banakisɛfagalanw tali fɛ (misali la anpisilini) banakisɛ sujuya caman fagalanw. A bɛ se ka kɛ ka musoyabanaw furakɛ min bɛ sɔrɔ dilannabanaw fɛ wlima banakisɛ wɛrɛw. A ni banakisɛfagalan wɛrɛw mana fara ɲɔgɔn kan, o bɛ joli jugumanw furakɛ walima joli minnu b’a fɛ ka juguya. A jɔda ka bon sɛgɛlɛ furakɛli la.\nFɔɔnɔnege, fasaja, ani kɔnɔboliw ka teli ka don a tali senkɔrɔ. Fura in tali dumuni senfɛ, o bɛ dɔ bɔ a kɔlɔlɔw la. Tuma dɔ la a tali bɛ nɛgɛ kasa ci mɔgɔ nu na walima ka kungolodimi bila a la.\nNin nafa ka bon\nAw kana metoronidazɔli ta kɔnɔ kalo 3 fɔlɔ kɔnɔ. O bɛ se ka fiɲɛ bila den na. Aw kana a ta kɔnɔ kɔrɔbayalen kan, ani tuma min aw bɛ sin di la, fo ni a kɛra ko fura wɛrɛ tɛ yen min bɛ se ka bana in kɛnɛya.\nNi aw bɛ fura in kan tuma min na, aw kana dɔlɔ min o waati la fo furakɛli bannen kɔ tile 2. Ka aw to fura in kan, dɔlɔmin bɛ fɔɔnɔnege juguman bila aw la. Ladilikan laban na, ni biɲɛdimi bɛ aw la, aw kana metoronidazɔli ta.\nA ka ca a la aw bɛ se ka fura in hakɛ caman ta tile 3 kɔnɔ, walima aw bɛ se ka a tila ka a ta tile 5 kɔnɔ ka se tile 10 ma. Musokɔnɔma man kan ka fura in hakɛ caman ta siɲɛ kelen.\nKilogaramu kelen o kilogaramu kelen, aw bɛ miligaramu 15 di don o don. Aw bɛ o tila tako 2 walima tako 3 kɛ tile kɔnɔ, tile 5 walima tile 7. Walima aw bɛ a dicogo kɛ ka da a tigi sisan kan:\nDen min tɛ san 3 bɔ: aw bɛ miligaramu 62 di o ma, (miligaramu 250 kisɛ ¼), siɲɛ 2 tile kɔnɔ fo tile 5.\nDen san 3 ka se san 7 ma: aw bɛ miligaramu 62 di o ma siɲɛ 3 tile kɔnɔ fo tile 5.\nA san 8 ka se san 12 ma: aw bɛ miligaramu 125 di a ma, siɲɛ 3 tile kɔnɔ fo tile 5 ka se tile 7 ma.\nDenmisɛnni min si hakɛ ka ca ni san 12 ye: aw bɛ miligaramu 250 di o ma, siɲɛ 3 tile kɔnɔ fo tile 5 ka se tile 7 ma.\nAw bɛ garamu 2 di a ma, siɲɛ 1 tile kɔnɔ fo tile 3.\nNi tɔgɔtɔgɔni don:\nAw bɛ a miligaramu 30 di don o don siɲɛ 3, tile 8 fo ka se tile 10 ma. Walima aw bɛ a tata hakɛ bɛn a si ma:\nNi a tigi tɛ san 3 bɔ: aw bɛ miligaramu 62, (furakisɛ miligaramu 250 tilako 4) di a ma siɲɛ 3 don o don, fo tile 8 ka se tile 10 ma.\nSan 3 ka se san 7 ma: aw bɛ a miligaramu 125 di a ma don o don siɲɛ 3, tile 8 fo ka se tile 10 ma.\nSan 8 ka se san 12 ma: aw bɛ a miligaramu 250 di, siɲɛ 3 don o don, tile 8 fo ka se tile 10 ma.\nSan 12 ni kɔ: aw bɛ miligaramu 500 di fo 750, siɲɛ 3 don o don, tile 8 fo ka se tile 10 ma.\nMetoronidazɔli (métronidazole) tako laban kɔfɛ, aw bɛ firoyati de dilokisanidi, furoate de diloxanide ta.\nNi nɛ sigilen don kɔnɔbara la ani bɛlɛnin\nAw bɛ banakisɛfagalanw ni fura wɛrɛw di ɲɔgɔn fɛ. Aw bɛ ladilikanw bato, minnu bɛ gafe ɲɛ Bɛlɛni ni kɔnɔnafɛnw foroko cili (farali) la.\nNi furudimi don:\nAw bɛ metoronidazɔli (métronidazole) fara omeparazɔli (l’oméprazole) ni amɔkisisilini (l’amoxicilline) kan. Aw ye gafe ɲɛ Furudimi, nsɔnkunan ani dumuni yɛlɛmabaliya lajɛ.\nNi sɛgɛlɛn don:\nAw bɛ hakɛ min di balaɲamakɔnɔdimi na, aw bɛ o hakɛ kelen di a tigi ma siɲɛ 3 don o don fo tile 10.\nNi musoyalabana don min bɛ wele tirikomonazi (trichomonase):\nAw bɛ metoronidazɔli (métronidazole) furakisɛ den 8 ta (garamu 2) ɲɔgɔn fɛ. Walima ni bana ma juguya, aw bɛ furakisɛ 2 don musoya la siɲɛ 2 don o don fo tile 7. Cɛ fana ka kan ka furakɛ hali ni bana taamasiɲɛ tɛ a la. Ni o tɛ, a bɛ sa ka a yɛlɛma muso fɛ.\nNi musoyalabana don min sababu ye banakisɛ ye:\nAw bɛ metoronidazɔli (métronidazole) furakisɛ den 2 ta (miligaramu 500) siɲɛ 2 don o don fo tile 7. Ni bana sɛginna, cɛ ni muso fila bɛɛ ka kan ka segin furakɛli kelen in kan ɲɔgɔn fɛ.\nNi joginda juguman don walima joginda min bɛ se ka juguya:\n(Misali la: bagankinda, fɛn nɔgɔlenw ka tigɛdaw).\nKilogaramu o kilogaramu, aw bɛ miligaramu 15 di ka se miligaramu 30 ma tile kɔnɔ. Ni baliku don, aw bɛ metoronidazɔli miligaramu 500 di a tigi ma siɲɛ 3 tile kɔnɔ tile 7 fo ka se tile 10 ma. Aw bɛ banakisɛfagalan wɛrɛ di, i n’a fɔ penisilini, pénicilline, dɔkisisikilini, doxycycline walima kotiri, cotrimoxazole,.\nFiroyati de dilokisanidi, Furoate de diloxanide\nTuma dɔw la, a:\nfurakisɛ miligaramu 500 bɛ sɔrɔ\nsiroji, miligaramu 125 bɛ mililitiri 5 kɔnɔ.\nDilokisanidi ni banakisɛfagalan wɛrɛw de faralen don ɲɔgɔn kan ka kɔnɔnatumuw faga. Ni aw ma nin fura in sɔrɔ, aw bɛ paromomisini (paromomycine), walima iyodokinɔli (l’iodoquinol) ta a nɔ na.\nA bɛ fiɲɛbila, kɔnɔdimi walima dusukunɲugun bila mɔgɔ la. A bɛ ta dumuni senfɛ.\nAw kana dilokisanidi ta kɔnɔbara kalo 3 fɔlɔ kɔnɔ. Ni den bɛ aw sin na, aw bɛ fura in to yen.\nNi aw tilala metoronidazɔli tali la, walima fura wɛrɛ min bɛ kɔnɔnatumuw kɛlɛ, aw bɛ dilokisanidi tali daminɛ.\nAw bɛ a miligaramu 20 ta don o don siɲɛ 3 tile 10 kɔnɔ. Ni aw tɛ se ka a tigi girinya hakɛ ta, aw bɛ a tata hakɛ ka ɲɛ ni a si ye.\nNi den si tɛ san 3 bɔ: aw bɛ a garamu 62 (miligaramu 500 furakisɛ tilako 8) di siɲɛ 3 don o don tile 10 kɔnɔ\nSan 3 ka se san 7 ma: aw bɛ a miligaramu 125 di don o don tile 10 kɔnɔ.\nSan 8 ka se san 12 ma: aw bɛ a miligaramu 250 di don o don tile 10 kɔnɔ\nSan 12 ni kɔ: aw bɛ a miligaramu 500 di don o don tile 10 kɔnɔ\nA dɔnnen don ni tɔgɔ min ye, o ye: Atabirini (Atabrine) ye.\nA furakisɛ miligaramu 100 bɛ sɔrɔ.\nKinakirini bɛ balaɲamakɔnɔdimi furakɛ ka ɲɛ, nka a bɛ mɔgɔ bana kojugu. Mɔgɔw bɛ fura in ta ka caya, barisa a da ka nɔgɔn.\nA kɔlɔlɔw: A ka teli ka kungolodimi, ɲɛnamini ni fɔɔnɔ bila mɔgɔ la.\nA tacogo balaɲamakɔnɔdimi na:\nAw bɛ kinakirini di siɲɛ 3 don o don dɔgɔkun 1 kɔnɔ. A diko kelen o kelen:\nDenw san 10 duguma: aw bɛ a miligaramu 50 di (furakisɛ ½).\nBalikuw ni denw san 10 ni kɔ: aw bɛ a miligaramu 100 di (furakisɛ 1).\nKinakirini tacogo ni balaɲamakɔnɔdimi kuntaala bɛ kalo 6 bo:\nAw bɛ hakɛ kofɔlen di siɲɛ 3 don o don dɔgɔkun 2 kɔnɔ walima dɔgɔkun 3 kɔnɔ.\nKɔnɔnatumu (ténia) furakɛli la:\nAw bɛ fariŋɛɲɛfura i n’a fɔ porometazini (prométhazine) di a ma lɛri tilancɛ sani aw ka kinakirini di ka fɔɔnɔ bali.\nAw bɛ kinakirini dita caya diko kelen dɔrɔn na:\nBalikuw: 1 g (furakisɛ den 10)\nSan 8 ka se san 12 ma: 600 mg (furakisɛ den 6)\nSan 3 ka se san 7 ma: 400 mg (furakisɛ den 4)


Kwàzanna - Fàkan\nKwàzana Ye Baninkɔ dugu dɔ ye min Bɛ Jὲbɛn galoda fɛ Joyla kolomi na. A ni Jὲbɛn kubedugu cɛ jànya ye bam 7 ye ni k'a ni Joyla ta Kɛ bam 115 ye. A Bɛ marabolo min na, o ye Kulukɔrɔ ye, a n'o cɛ bɛ Taa bam 242 la. A Bɛ Mὲɛna kafoda la a ni min cɛ ye bam 10 ɲɔgɔn ye. Dugu laminidugu naani tɔgɔ Flɛ nin ye: kɔrɔn fɛ Sirimabugu ni Jàratubugu Bɛ yen ni bam 5 ye. Dugu ni tlebin 'cɛ, Duguyana de Bɛ yen, bam 5. Dugu kɛɲɛkayanfan fɛ, Woronin Bɛ yen ni bam 2 ye. Dugu min Bɛ dugu ni worodugu 'cɛ o ye Jɔnɔgɔ ye min n'a cɛ Ye bam 3 ye. Kwàzana ni duguba minnu ka Surun ɲɔgɔn na olu Ye Joyla ni Faana ye.\nKwàzanna tu tigɛli bɛ taa sàn 201 ɲɔgɔn na. Kabi dugu in Sìgira a tɔgɔ ye kelen ye. A sìgibaa ye Kwàzan ye min Bɔra Mande ka Nà sὲnɛ siratigɛ la. Fɛn min y'a tɔgɔ sɔrocogo ye, an bɛ Nà dɔɔnin Лɛfɔ o kan. Dugu tɔgɔ Sɔrɔla a sìgibaa tɔgɔ fɛ ko Kwàzan. O tɔgɔ in fɔli de Nàna ni Kwàzanna ye.\nLaadala-dugutigiko de bɛ Kwàzanna. A bɛ kìn kelen ka bolo kan w'a bɛ jamu kelen ka bolo kan n'o ye Tarawelew ye. Yen, dugutigiya bɛ Nà kɔrɔya-kunda de. Ni dugutigikɔrɔ Faatura, kura de bɛ Sìgi kalo 3 o kɔ fɛ. U ka dugutigikɔrɔ dɔw tɔgɔ flɛ: Kwazan, Nanamacɛ, Sìribacɛ, Kɛɛma, Cɛwari, Dɔcɛ, Baajan, Лankɔrɔ, Baablen, Musa, Yusu. Nin mɔgɔ tɛmɛnen bɛɛ tùn ye Tarawele ye. Màa min bɛ dugu kun na bi, o ye Nuhum Tarawele ye. Dugu in tun bɛ jamanatigi-dugu min ka mara kɔnɔ, o ye Лɔfalenna ye.\nKwàzanna mɔgɔ bɛ 1000 Bɔ bi. A sìgikɛnɛ ye bam 1 ye kɛrɛ naani na. Kìn 3 de bɛ yen. Dugu b'a sìgiyɔrɔ flanan na nin ye: Dugutigila ni a sìgilen bɛ yɔrɔ min na sisan.\nSiya min bɛ Kwàzanna, o ye bamanan ye. Yen jamuw ye: Tarawele, Mariko, Kulubali. Dugu mɔgɔw sinankunw ye Kulubali, Jàra, Togola, Kɔnɛ, Jabaatɛ, Jalo. Furusira bɛ dugu mɔgɔw ni ɲɔgɔn cɛ w'a bɛ dugu ni dugu wɛrɛ cɛ. Kan min bɛ Fɔ yen, o ye bamanankan ye.\nSɛnɛ ye kwàzannakaw ka baara la kologirin dɔ ye. Ka Fàra o kan baganmara ni jàgo bɛ Kɛ yen.\nBololabaara minnu bɛ Kɛ Kwàzanna olu ye : ŋununda, segereda, ciyan, sigilandla, kalakadla, sansaradla.\nO tɛmɛnen kɔ numuyabaaraw bɛ Kɛ dugu in na. Numucɛw bɛ baara minnu Kɛ, olu ye: dabadla, jeledla, jalodla, murudla, zundla.\nFɛɛrɛ minnu bɛ kwàzannakaw bolo kungofɛnw fàgali la olu ye : manabεlε, ntεfεrε, wɔlɔjuru, wɔlɔgεn, bese, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaŋɛ, fɛlebɔ, basaminɛ-nɛgɛ, furabulu samani ka wɔlɔ Minɛ a fan kan, dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Bla o kɔnɔ, ʃiladɔn mana dali, buturu.\nBaaɲumakεtɔn min ni dugu Delila ka baara Kε ɲɔgɔn fε o ye ACODEP ye. Ale de Nàna ka jurudon, balikukalanko ani baganbalo ka ma.\nKàlanko siratigɛ lakɔlikalan Dabɔra Kwàzanna 2004 sàn. Kàlanso fla dòn wa forobata y'u ye. Sàn 9 kalan don .Balikukalanso kelen fana bε yen min Dabɔra 1980 sàn. Ka Fàra o kan, blonkɔnɔ-kalanso fla bɛ yen minnu daminɛ ni sisan cɛ ye sàn 80 ye. Kàlan min Donna Kwàzanna fɔlɔ o ye blonkɔnɔ-kalan ye nka bi lakɔlikalan de fanga ka bon kosεbε.\n- Laminini Mariko : Ale sìgiyɔrɔ ye Kucala ye. A ka baara ye pokisiya ye. A ʃi ye 48 ye.\n- Umar Tarawele : Ale sigilen bε Лɔnɔ. Lakɔlikaramɔgɔ min ʃi ye sàn 32 ye.\n- Malik Sagara : Ale bε Bamakɔ. A ʃi ye 32 ye. A ka baara ye dɔgɔtɔrɔya ye\nDugumɔgɔw bε diinε min na, o ye silamεya ye. Diinε in donbaa ye Idrisa Tarawele ye. A Nàna ni diinɛ in ye ɲina y'a sàn 40 ye. Misiri 2 de bɛ Kwàzanna.\nKa Fàra o kan, laadalabato dɔ bɛ Kɛ ye min ye fara ye. Ale batoyɔrɔ ye faraso ye.\nDugu dasiri ye miniɲan ye.\nKɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyεlεmaw ani sankunbεn ye kwàzannakaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃεnta ani kɔlɔci. Kwàzannakaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fεrεba de la. Nin bεε kɔ fε farikoloɲεnεjε wεrεw bε yen i n’a fɔ sennantolatan, sennaboli ani nεgεsoboli.\nKwàzanna kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw ( kɔ,dàla, fàla, jɛ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.\nDugu in na, dàla saba, kɔ kelen, fàla 2 ani jɛ 1 de bε yen.\nDugu in kungodaw tɔgɔ ye: ciyansorola, jɛnin, nagyew, nkalamatu, lɛkɔnɔ.\nKaburudo 4 de bɛ dugu in na. Dugutigiw ta, musokɔnɔmaw ta, denmisɛnninw ta ani jotigiw n'u musow ta. Kaburudo ninnu bɛ dugu ni banin, baba ani tlebin cɛ.\nKwàzanna, tlema mana Bɔ yen, samiɲɛ de bɛ Nà n'o Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà. O kɔ fɛ fonɛnɛ bɛ yen.Yen sanji hakɛ samiɲɛ kelen kɔnɔ o ye 500 ye.\nKabakoma-yɔrɔ minnu bɛ Kwàzanna olu ye: jotu, simaladege, burutu, ɲanantu, jotunajatu.\nMinnu tɔgɔ bɔlen don fo jamana wɛrɛw mɔgɔw bɛ Nà u Flɛ, olu ye: jotunajatu, dafalenbama.\nBlàdon : 2017-05-25 Yɛlɛmako laban : 2017-06-04\nFogo yeko: 1147333 - Bì: 617 - Kalo in: 8923 - Лinan: 68536.\nFura Yeko: 1018 - Bì: 2 - Kalo in: 13 - Лinan: 76.


Buguya - Fàkan\nBuguya fana bɛ bɛnkadi fuɲa galodaduguw fɛ. A bɛ Kita kolomi fɛ Kayi marabolo 'kɔnɔ. A ni Kita cɛ ye bam 17 ye. A n'a ka galotigidugu ta ye bam 3 ye. A ni kayi ta ye 440. Dugu misɛnnin wɛrɛ minnu bɛ k'a Lamini olu Flɛ: Kɔrɔn fɛ, fuɲa bɛ yen ni bam 3 ye. Tlebinyanfan na, santakoto bɛ yen ni bam 10 ye. Duɲa bɛ kɛɲɛka fɛ ni bam 5 ye. Wòrodugu fɛ, jankola kita bɛ yen ni bam 10 ye.\nBuguya tu Tigɛra donsokɛ dɔ de fɛ. Nkà Kùnnafoni kɛrɛnkɛrɛnnen ma Sɔrɔ "buguya" kɔrɔko kàn an bɛ bì min na.\nLaadaladugutigi de bɛ buguya. Yen dugutigiya bɛ Mamadu keyita de 'bolo bì. Buguyakaw ka dugutigiya fana bɛ Nà kɔrɔya-kunda. N'i Sìgira dugu 'kùn na yen ka Ban fɛn kelen min bɛ Se k'i Bɔ i nɔ na o ye saya ye. U ka dugutigiya tɛ Mununmunun yen kìnw ni ɲɔgɔn 'cɛ. U bɛ tle 7 de Kɛ ka Sɔrɔ ka dugutigi kura Sìgi ni kɔrɔlen Ntanyanna. Mamadu keyita Fɔra dugutigi minnu 'kɔ olu ye Karijala keyita, Magadu keyita, Burama jɛmen keyita ani Kɛmɔgɔ kunba keyita ye. Kumalaban na, buguya ye jamanatigidugukɔrɔ ye.\nKìn kelen de bɛ buguya. A sigikɛnɛ tɛ Tɛmɛ 1 kàn kɛnɛ naani 'kɔnɔ. Yen b'a sìgiyɔrɔ flanan de la. Sìgiyɔrɔ fɔlɔ bɛ Weele ko "Kɔ 'kɔ". Buguya mɔgɔw tɛ Tɛmɛ màa 700 ni damadɔ kàn.\nYenkaw ye fulaw ni màninkaw ni bamananw ye. U jàmuw ye keyita, so, sisoko, kulubali ani sise ye. Sinankunya-tlon bɛ u ni ɲɔgɔn 'cɛ yen, kɛrɛnkɛrɛnnenya la kulubaliw ni keyitaw. N'a Bɔra numuw la, furu bɛ Tɛmɛ bɛɛ ni ɲɔgɔn 'cɛ yen. Màninkakan de bɛ Fɔ yen fòrobaya la, nkà fulakan fana bɛ dɔɔnin dɔɔninfɔ o kɛrɛ fɛ.\nYenkaw bɛ sɛnɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ. U bɛ keninke, saɲɔn, sàba, tiga, tiganinkuru, woso, je, ʃɔ, zɛrɛ, bɛnɛ, dà, ɲimikala, gajaba, bananku, mangoro, buyakgi, manje, lenburu, jabibi, namasa, ntɔmɔnɔ, sɔmɔ, fòronto, jaba, tamati, nkɔyɔ, gan, salati, ʃù, kɔnkɔn, pɔmitɛri, nanaye, ɲugu ani melɔn Sɛnɛ yen. Bà, misi, saga, fàli, wùlu, jakuma, ʃɛ, kami, tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin y'u ka bagan marataw ye. Dalakɛda ni sananbafara ani dalinda y'u ka mɔnikɛyɔrɔw ye. U ka mɔni bɛ Kɛ ni flenw ni tasaw ye. Jago siratigɛ la u bɛ sɛnɛfɛn-feerew ni baganfeere ni butigifeere ani bololafɛndlata dɔw i n'a fɔ ŋunun, sìgilan, segere, daba, jele ani bɔgɔdaga Feere. Donsoya bɛ Kɛ yen fana.\nMarifa, wosen, wɔlɔgɛn, fɛlɛbɔ, manabɛlɛ, ntɛnfɛrɛ wɔlɔjuru, zɔnkuru, basaminɛ-nɛgɛ, jakumaminɛ-nɛgɛ, bahe,dingɛ tigɛli ka wɔlɔfan Blà o la, o bɛɛ y'u ka kungosogow ni kɔnɔw fàalifɛɛrɛw ye. U b'u ka misidenw Dabɔ ni ncɔlɔ ye. U b'u ka misi murutilenw Minɛ ni jonbori walima k'a Nɛgɛ ni dumunifɛn ye walima k'a bagan masina Koron ka Dòn yɔrɔ koronnen dɔ la ye. Yen musow bɛ finisɔgɔ Kɛ kosɛbɛ.\nYen ko kura nàlenw ye: Лɔʃimansin, jabaranin, tlebarika-walan, pɔnpekɔlɔn, sɛnɛkɛ-mansin, sènfɛjuru, arajo ani moto ye. Baɲumankɛtɔn minnu 'sèn Yera yen yiriwa la olu ye: FAO ni BIT ani GEDFOR. BIT ka yiriwa tùn ɲɛsinnen dòn jirituru ma. FAO, o ta tùn ye sɛnɛko yen, kɛrɛnkɛrɛnnenya la kàbasɛnɛ ani sumaʃi ɲumanko. Fɛn min ye GEDFOR ye sa, ale ka yiriwa tùn ɲɛsinnen bɛ dugumɔgɔw kàlanni ma bamanankan na.\nLakɔlikalan dugumandakun fàn fɔlɔ de bɛ buguyakaw fɛ yen. Yen Lakɔli Dabɔra 2009 sàn. Balikukalan fana kàlanso kelen bɛ yen. Nkà o nàli tɛ Tɛmɛ sàn fla kan yen nɔ. Blonkɔnɔ-kalan/duguma-kalan bɛ Kɛ yen a Mɛnna. Nkà bì, U ka Lakɔlikalan-ko kɛ bòn ni kàlan suguya tɔ bɛɛ ye.\nFuta so de Nàna ni silamɛya ye buguyakaw fɛ yen. Laadala-bato kelen kelennin fana bɛ Kɛ yen hali bì. Olu la, a lakodɔnnenba ye Nàma ye. Yen dugudasiri ye wɔklɔnin ani jinɛ ye.\nKɔɲɔ ni seli ni sanyɛlɛma ni sankunbɛn ni denkundi ni ntolatan ni tɔnɲɛnajɛ ani laadalakow, bɛlɛta, nparibɔ ani fɛrɛn ye yenkaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka fɔlifɛnw ye bari ni gita ni dunun ni flen ni jenbe ni wasanba ni fle ni buru ani ntamannin ye. Yen fana ɲɛnajɛkɛyɔrɔ fòroba tɔgɔ yen "Bara" ye.\nKɔ, fàla ani dàla bɛ Sɔrɔ yen. jɛgɛ minnu bɛ yen jisigiyɔrɔw la, olu ye: Ntɛbɛn, nàna, manɔgɔ, ntigin, bilinkìtin, kɔnkɔn, wùlujɛgɛ, tungulu ani sajɛgɛ ye. O bɔlen 'kɔ yen, koorow ni kaanaw ni bàmaw ni koorokaaraw ni maliw ani noriw fana bɛ Sɔrɔ yen. Jiri suguya caman fana bɛ Sɔrɔ yen n'a fɔ jala, sanan, genun, nkaba, npeku, zaban, gele, nsira, bumu, ʃì, nɛrɛ, sebe, toro, ntɔngɛ, zɛrɛninjɛ, sunsun, zaajɛ, ntɔngɛ, ntabakùnba, koboblen, ntege, nten, sankɛŋɔni ani zɛkɛnɛ. Kungosogo minnu ka Teli ka Sɔrɔ yen olu ye: Gɔn, lɛ, bàla, dànkala, nkorongo, kungo-kami, minɛn, warabilen, miniɲan, wɔlɔ, gɛlɛnin, tentannin, nkolonin, ntomisa, baninkɔnɔ, digon, libon ani tonkanjɔ ye. Yen kungodaw Flɛ: Kɔnin da, kɔkɔ, kɔninfin, dɔgɔfili, fuga barimama, dalajɛda ani kɛɲɛtɔ.\nKaburudon kelen de bɛ buguya bì. A bɛ dugu ni tlebin 'cɛ.\n'Fɛn bɛ 100 san fɛ u ka samiɲa kelen Sanji nàlenw na. Yen waatiw fàlen-fàlen cogo Flɛ: Ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà, n'o Bɔra yen, tlema bɛ sɔrɔ ka Nà. Yen funtenin hakɛ sannadan ye 40 ye a nɛnɛ hakɛ dugumadan ye 15 ye.\n'kabakomayɔrɔ tɛ buguya.\nBlàdon : 2017-08-06 Yɛlɛmako laban : 2017-08-10\nFogo yeko: 1147196 - Bì: 480 - Kalo in: 8786 - Лinan: 68399.\nFura Yeko: 919 - Bì: 1 - Kalo in: 8 - Лinan: 76.


Slumdog Millionnaire — Wikipedia bamanankan\nSlumdog Millionaire 2008 Fantankin miliyontigi ye filmu kura ye min bɛ kuma Jamal Malik kan denmisen falatɔ don a bɛ san 18 kabɔ Mumbai fatankin na nin kera aka ɲamanya dɔnw bɛɛ labelebele. Jamana bɛɛ sigilen k'a lajɛ a tɔtolen ka ɲikali kelen dron jabi walasa ka wili nin rupi wari miliyon 20 saraba ye India ka tulon na "Jɔn b'a fɛ ka kɛ Miliyontigi ye?" Nka tuma min shu kora, polisiw y'a minɛ k'a tuhuma ni namara ye: cogodi bɔlɔnkɔnɔ den sera ka nin bɛɛ dɔ?\nA jigitɛgɛlen k'a-yere lajɛya, Jamal y'aka ɲamaya lakali fantankin in na a n'a dɔgɔni lamɔcɔgɔ yen, uka kungɛlɛyakow ɲwanfɛ sira kan,u ni kin bandiw ka kunbeniw ani Latika yeli a nikan bogoti min bora a bolo. Nin lakali in bonda kelenkelen bɛ jabi dakɔrɔta kaɲɛshin tulon ɲinikali dɔw ma. Kɔnɔrɔfilen Jamal ka lakali la, Polisi ɲɛmɔgɔ kabakɔyara muna nin funankɛ in min a tɛ ta a ɲa kan ko a b'a fe ka kɛ banna ye, bɛ ka mun de kɛ nin tulon in na?\nGenre: seko/Kɔkan, Yɛlɛko, Drama,Maben, Funankɛya,\nWati kuntagala: nɛgɛɲa 2\nBɔ don: Nofanbrukalo tle 12, san 2008\nKɔnɔko: kɛlɛ, ja ni kuma tɔrɔtaw\nJɛnsɛna: Fox Searchlight Pictures\nU.S sinima dɔn: dolar wari $56065245\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Slumdog_Millionnaire&oldid=39847 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 21 Ɔkutɔburukalo 2021 à 23:30.


Tonso bɔlen kɔfɛ, basi dɔɔni bɛ se ka bɔ, nka o kuntaala man kan ka janya ani a hakɛ man kan ka tɛmɛ litiri kaari kan. (Basi dɔɔni dɔɔni bɔ bɛ se ka to sen na tile dama dɔ nka o tɛ kojugu ye.)\nAw y’aw janto: Joli caman bɛ se ka jigin muso kɔnɔ tuma dɔw la ka sɔrɔ a ma dɔn. Tuma ni tuma, aw bɛ to ka maga-maga a kɔnɔ na. Ni aw yɛ a sɔrɔ kɔnɔbara bɛka bonya, a bɛ se ka kɛ basi jiginnen don a kɔnɔ. Aw b’a tansiyɔn ta ani k’a lajɛ ni bana wɛrɛ taamasiɲɛ t’a la (sɛbɛn ɲɛ Kirinni taamasiɲɛw).\nNi ɛrigonowini (ergonovine), ositosini (ocytocine), walima mizopɔrɔsitɔli (misoprostol) bɛ aw bolo kɔrɔ, aw bɛ o pikiri kɛ jibaatɔ la. (Ni o y’a sɔrɔ tonso ma bɔ fɔlɔ, aw ositosini walima mizopɔrɔsitɔli pikiri kɛ a la, olu fila ka fisa o waati la ka tɛmɛ ɛrigonowini kan.\nWalasa ka jibaatɔ ka basibɔn kunbɛn walima k’a nɔgɔya, aw b’a to den ka sin min. Ni den ma sɔn ka sin min, aw bɛ mɔgɔ wɛrɛ bila k’a min walima aw bɛ sinji sama ni fɛɛrɛ wɛrɛ ye nɔgɔya la, o kɔ, aw bɛ sin nukun munumɛnɛ. O bɛna farikolo dɛmɛ k’a yɛrɛ tangalan dɔw dilan minnu bɛ basibɔn nɔgɔya.\nNi basibɔn ma jɔ, walima ni basi caman bɛka bɔ min man teli, aw bɛ wale minnu kɛ olu filɛ:\nKa mɔgɔ bila teliya la ka taa dɔgɔtɔrɔ dɔ wele. Ni basi ma jɔ joona, o bɛ se ka laban joli kɛli jibaatɔ la.\nMuso ka kan ka jimafɛn caman min (ji, jiridennɔnɔw, te lipitɔni, naji). N’aw y’a ye ko a b’a fɛ ka kirin, walima n’aw ye fanga dɔgɔya taamasiɲɛw ye, (aw ye sɛbɛn ɲɛ Kirinni taamasiɲɛw lajɛ), aw b’a senw kɔrɔta k’a da fɛn dɔ sanfɛ ka tɛmɛ kunkolo kan ni santimɛtiri biduuru (50 cm) ye.\nNi basibɔn ka jugu kosɛbɛ, ani n’aw y’a ye ko muso joli bɛna ban, aw b’a lajɔ nin cogo la:\nAw bɛ kɔnɔbara digidigi fo aw bolo ka maga denso la. N’o kɛra, aw bɛ denso kɔrɔta ni bolo kelen ye, ka bolo dɔ in kɛ k’a digidigi.\nNi basi jɔra, aw bɛ segin k’a lajɛ miniti 5 o miniti 5 n’a sɔrɔla denso ka gɛlɛn halibi. N’aw y’a sɔrɔ denso ma gɛlɛya, aw bɛ tɛmɛ ni kɔnɔbara digidigili ye fo denso ka gɛlɛya.\nNi denso gɛlɛyara dɔrɔn, basi bɛ jɔ. Aw bɛ to k’a lajɛ, ni a magayara, aw bɛ segin k’a digidigi.\nNi o bɛɛ la basibɔ tɛka jɔ denso digidigili kɔfɛ, aw bɛ min kɛ, o ye:\nK’aw bolo fila da ɲɔgɔn kan ka barakɔrɔla digi ni aw disifanga bɛɛ ye. Aw b’aw digilen to kɔnɔkan ka mɛn hali ni basi jɔra.\nNi basibɔ ma jɔ nin bɛɛ kɔ:\nNi basi ma jɔnin si la, aw bɛ denso fara ɲɔgɔn kan, k’aw bolo fila kɛ k’a digi n’aw fanga bɛɛ ye fo k’a gun solo kolo la. Basi jɔlen kɔfɛ, aw b’aw digilen to a kan fo ka se dɔgɔtɔrɔ nali ma.\nAw y’a to aw hakili la: Hali n’a y’a sɔrɔ dɔgɔtɔrɔ dɔw bɛ Witamini K di jiginni walima kɔnɔtiɲɛ kɔfɛ walasa ka basibɔn jɔ, aw k’a dɔn k’o a t’a fura ye. Witamini K dabɔra den dɔrɔn de kama; aw kan’a di mɔgɔkɔrɔbaw ma.\nJolilajɔ fura minnu bɛ jiginni walima kɔnɔtiɲɛ kɔfɛ: ɛrigonowini, l’ergonovine, ositisini, l’ocytocine, ani mizopɔrɔsitɔli, le misoprostol\nNin fura ninnu bɛɛ ositosini (ocytocine), mizopɔrɔsitɔli (misoprostol), ɛrigometirini (ergométrine) a dɔnnen don ni ɛrigonowini ye (ergonovine) bɛ denso n’a joli siraw kolo gɛlɛya. Ninnu ye furaw ye minnu ka ɲi nka u kɛli farati ka bon kosɛbɛ. N’u kɛcogo ma ɲɛ, walima ni u dira ka kɔn den bangeli ɲɛ, u bɛ se ka kɛ sababu ye ka ba faga walima ka den faga kɔnɔbara la.\nN’u kɛra u kɛcogo la, u bɛ den ni ba bɛɛ kisi basibɔn kɔlɔlɔw ma. U kɛcogo ɲuman filɛ:\n1. Nin fura ninnu kɛli kunba ye ka basi bɔnni nɔgɔya sani denso ka bɔ: aw bɛ ositosini hakɛ 10 pikiri kɛ a la bobara la walima woro la joona (Ositosini, Ocytocine). Ni ositosini tɛ aw bolokɔrɔ, aw bɛ mizopɔrɔsitɔli kɛ a nɔ na (gafe ɲɛ Mizopɔrɔsitɔli, Misoprostol). Aw bɛ a mikɔrɔgaramu 800 (800 mcg) don a nɛ kɔrɔ, ni yeelenna, a bɛ a tigi bɛ a kunu.\n2. Ni jolibɔ daminɛna tonso bɔli kɔfɛ : aw bɛ ositosini hakɛ 10 pikiri kɛ a la bobara la walima woro la. Ni basi ma jɔ sani miniti 20 cɛ, aw hakɛ 10 wɛrɛ kɛ a la tuguni walima aw bɛ mizopɔrɔsitɔli furakisɛ mikɔrɔgaramu 800 (800 mcg) don a nɛ kɔrɔ, ni yeelenna, a bɛ a tigi bɛ a kunu. Aw bɛ se ka ɛrigometirini (Erigotarati, (ergotrate gafe ɲɛ Ɛrigometirini, ergométrine) di a tigi ma. Nka aw kana a di ka a sɔrɔ tonso ma bɔ, wa aw kana a di muso tansiyɔntɔn ma, muso min ka tansiyɔn yɛlɛlen don.\nKunnafoni nafama: Tinminɛmuso walima kɛnɛya tigilamɔgɔ minnu bɛ musow lajigin, jolilajɔfura caman ka kan ka sɔrɔ olu bolokɔrɔ. Muso caman bɛ ntanya u jiginnen kɔfɛ k’a sababu kɛ basibɔn ye k’a sɔrɔ u tun bɛ se ka kisi.\n3. Walasa ka muso ka basibɔn jugumanba kɛlɛ jiginni kɔfɛ, jamana ɲɛmɔgɔ dɔw b’a ɲini ocytocine, ergonovine walima misoprostol pikiri kelen ka kɛ muso bɛɛ la. Basibɔn jugumanba kɛlɛli kɔfɛ, nin fura kofɔlen ninnu bɛ se ka musow farila bana caman wɛrɛw furakɛ. Ni nin fura ninnu caman tɛ tinminɛmuso min bolo, o bɛ se k’a taw kɛrɛnkɛrɛn basibɔn jugumanba tigilamɔgɔw kama.\n4. Walasa ka basibɔn lajɔ kɔnɔtiɲɛ senfɛ, (sɛbɛn ɲɛ Kɔnɔtiɲɛni a yɛrɛma). Ni basi bɔnta ka ca k’a sɔrɔ aw yɔrɔ ka jan dɔgɔtɔrɔso la, aw bɛ ocytocine, misoprostol walima ergonovine kɛ a la, i n’a fɔ a ɲɛfɔra cogo min ka tɛmɛ.\nAw y’aw janto: Ka jolilajɔfura (Methergin walima Post-Hypophyse) kɛ walasa ka jiginni lateliya walima ka fanga di tintɔ ma, o farati ka bon kosɛbɛ den ni ba fila bɛɛ ma. Nka, n’a tɛ ɲɛ o kɔ, dɔgɔtɔrɔ walima tinminɛmuso faamuyalenw de bɛ se k’u kɛ. Nin fura ninnu man kan ka kɛ cogosi la ka kɔn jiginni ɲɛ.\nA farati ka bon ka furaw di muso ma minnu bɛ jiginni teliya walima ka fanga d’a ma.\nU bɛ se ka ba ni den dɔla kelen faga walima u fila bɛɛ.\nFura ɲuman tɛ yen min bɛ se ka fanga di muso ka jiginni lateliya walima k’a nɔgɔya.\nWalasa muso ka fangaba sɔrɔ jiginni na, a ka kan ka balo ɲuman dun ani ka witamini ni joliseginfura ta a ka kɔnɔmaya kalo kɔnɔntɔn kɔnɔ. Aw bɛ dusu don a la a ka furancɛ don denw ni nɔgɔn cɛ walasa a farikolo k’a fanga kɔrɔ sɔrɔ. (Bange kɔlɔsi fɛɛrɛw lajɛ, sɛbɛn ɲɛ Sigida 20 Bangekɔlɔsi fɛɛrɛw).


L'école expliquée aux parents- L'organisation de la vie à l'école- Kalanso gnanamaya sinfongnali\nKalanso yé gnanamaya yoro dô yé:Djadjuru ni bè lasôrôn kalandénw kèrèfè baaralaw blo n'a bè kuma kalanso gnanamaya sinfôgnali n'a chariyaw kan, a ni dénw ka lakalanni bè kôlôchi tchokomina a ni ka sôrôn kalanso gnanamaya la.\nWalasa aw den ka kalan bɛɲɛ ani a ka kɛ fasoden ɲuman ye, aw kelen tɛ.\nDuguma lakɔli la, aw den kalifa lendo dirɛkitɛri walima dirɛkitirisi ma.\nKaramɔkɔ kelen de bɛ aw den bolo, ni o bɛ wele kumadɔwla mɛtiri walima mɛtɛrɛsi, aw ni o de bɛ kuma aw den ka kalan ko la.\nMatɛrɛnɛli lakɔli la barakɛlaw dɔ fana bɛ yen ni olu bɛ wele ko ATSEM, olu bɛ demiseniw dɛmɛ bara dɔw la tilekɔnɔ.\nKolɛji la, kalanso ɲɛma bɛ wele Pɛrɛnsipali.\nYen kalansow ka bon, lakɔlidenw ka ca, wa mɔgɔ caman fana bɛ bara kɛ yen.\nKalan bolofara o bolofara karamɔkɔ kelen de bɛ aw den bolo; wa aw ni a ka karamɔkɔ ɲɛma de kuma ka caya aw de ka kalan ani a ka ladamu kan. O bɛ se ka aw bilasira aw ka se ale barakɛ ɲɔgɔn tɔw ma. Misalila,\nkalanso ladigilibaga ɲɛma min ka kɔlɔsili bɛ lakɔlidenw kan tuma mina ni u tɛ kɛ kalan na\nkalanso hakili dɔkɔtɔrɔ min bɛ se ka aw den dɛmɛ dɛmɛtogoya dɔ la ani ka a dɛmɛ fana a ka kalan sukandiliw la.\nYɛnɛmaya dɛmɛbaga ni ya sɔrɔ dukɔnɔ walima wariko gɛlɛyaw bɛ yen.\nAw bɛ se ka kuma kalanso dɔkɔtɔrɔ fɛ kɛnɛya kow la ani aw bɛ se kuma kalanso papiye ɲɛnɛbɔ bagaw fɛ tɔgɔ sɛbɛn ani wari sara kow la.\nLise la, ɲɛma bɛ wele Porowisɛri.\nYen barakɛlaw ni lise taw bɛ ye kelen ye.\nLojura bɛ demiseni minuw kan, barakɛla kɛrɛnkɛrɛnnenw bɛ yen olu kama, ka u bilasira u ka kalan wati bɛ kɔnɔ.\nLakɔli la, aw den bɛ se ka dumuni kɛ kantini la walima kalanso dumunikɛ yɔrɔ la.\nKolɛji ni lise dɔw la, a bɛ se ka yɛlɛma ka shi yen ɛntɛrina la.\nYɔrɔ yɛrɛw fana nafa ka bon aw den ma :\nKunafoli sɔrɔ yɔrɔw la a bɛ se ka liwuruw kalan ani ka ɲininiw kɛ\nSali dɔw dabɔra a ka lesɔnta kama\nKalan ni yɛnɛmaya cakɛdaw ani lise kalandenw ka sow ani tɔnw dabora fɛnw kama i na fɔ desɛn, dɔnkilida ani farikolo ɲanajɛ.\nKa bɔ kolɛji la ka ta lise la, dɔ bɛ fara demiseni ka bara kan. A ka liwuru kalan bɛ caya, lesɔn bɛ caya wa kalan sɛkɛsɛkɛli fana bɛ caya. A ka kalan minɛn bilanaw, liwuruw ani kayew kanga ka labɛn ni kalan min bɛ a bolo don mina. O minɛnw bɛ se ka sago yɔrɔ kɛrɛnkɛrɛn nendo la.\nLakɔli ye ɲɛmaya yɔrɔ de ye. Walasa o ɲɛmaya bɛ kɛ nɔgɔya kɔnɔ, saria sɛbɛn dɔ labɛnedo min bɛ a fɔ ko min bɛ bɛn ani min tɛ bɛn. O saria bolofara dɔ bɛ wele ko layisite, a ka layini ye ka demiseniw dɛmɛ u ka ɲɛmaya kɛ jamana ladamun kɔnɔ i na fɔ hakilina di yamariya ani musomaniw ni tiɛmaniw bɛ ka minɛ kelen ye.\nAw den bɛ se ka a sendo lakɔli kow la: a bɛ kuma a tɔɲɔgɔnw tɔgɔla, a bɛ hakilinaw di lakɔliden ka ɲɛmaya ɲɛnɛbɔ togo ɲuman kan, walima kantini walima lakɔli ka bɔliw kan ; a bɛ se ka a sendo fana sigida maratogow ɲuman bara la, ɲɔgɔn dɛmɛ kama.\nAw mana kɛ faransɛ de ye walima dunan de ye, aw fana bɛ se ka wote lakɔliden sɔmɔgɔw ye minuw bɛna kuma aw tɔgɔ la ɲɔgɔnyew la minu bɛ wele ko ‘’konsɛyw’’, aw yɛrɛ fana bɛ se ka ta o bara kama ni wote kɛra aw ye.\nNi aw tara mi konsɛyw la, aw ni tɔw bɛ ŋaniya dɔw ta ani a bɛ aw se ko kɛ lakɔli ɲɛnɛbɔ togola.\nA kaɲi sɔmɔgɔw ka se karamɔkɔw ma ka kuma u den ka kalan ko la. Aw bɛ se ka kunafoli sɔrɔ ɛntɛrinɛti fana fɛ bari kalansow la kunafoliw labɛn nendo ɛntɛrinɛti, aw bɛ se ka u lajɛ ka aw to so. Aw bɛ kalan gafe, ani sɛkɛsɛkɛ bara min kanga ka kɛ, nɔtiw, kalan shomew bɛ ye.\nNi aw ye aw den ka kalan kɔlɔsi, o kɔrɔ ko aw ye aw seko kɛ a ka kalan ni maya sabatili la.


Gusgey - Fàkan\nGusgey ye dugu ye min Bε Rarus galoda fε yen kolomi na. A ni Rarus cε ye bam 60 ye. A Bε Tumutu marabolo de fε. Dugu laminidugu 4 tɔgɔ ye: kɔrɔn fε Turʃawan de Bε yen. A n’o cε ye bam 2 ye. Tlebin fε Banikane de Bε yen, a n’o cε ye bam 10 ye. Kεɲεka fε ʃahanun de Bε yen, a n’o cε ye bam 1 ye. Worodugu fε o ye Kayiwa ye, bam 1. Gusgey ni duguba min ka Surun ɲɔgɔn na o ye Rarus ye.\nGusgey ye dugu in tɔgɔ ka bi a Sìgira. Tɔgɔ in nàcogo flε ni ye: Kεlε dɔ sen fε, mɔgɔ dɔw Bolila, o mɔgɔw ye dugu dakan. O de Nàna ni Gusgey tɔgɔ sɔrɔli ye.\nLaadala-dugutigi-ko de bε Gusgey. Dugutigiya bε kìn kelen ka bolo kan wa a bε jamu kelen ka bolo kan. Ni dugutigi-kɔrɔ Sàra kura de bε Sìgi sàn kelen o kɔ fε. Mɔgɔ min yen tu Tigε, o Bɔra kεɲεka fε ka Nà. Yen dugutigikɔrɔw ye: Haweyzun Mayiga. Mɔgɔ min bε dugu kun na bi o ye Muktar Mayiga ye. Dugu in tun jamanatigi-dugu kɔrɔ ye.\nGusgey ye kìn 6 ye. O kìnw ye: Alwalihɔndu, Sakarjida, Lolo izo, Koʃinakana, Korogusujinda, Alujirey. A sìgikεnε ye bam 4 ye. Dugu b’a sigiyɔrɔ 2nan na ni ye. A sigiyɔrɔ fɔlɔ tɔgɔ tun ye Alharijanba.\nSiya minnu bɛ Gusgey olu ye kɔrɔbɔrɔ, bεla ani fla ye. Yen jamuw ye: Mayiga, Hayidara, Ture, Dikɔ, Sise. Sinankunya bε Mayiga ni Ture cε. Furusira bε bεε ni ɲɔgɔn cε dugu in na fɔ n’a Bɔra flaw la. Ka Fàra o kan furusira b’uni u kεrεfε dugu. Kan minnu bε Fɔ Gusgey olu ye sɔnŋay, bεla, bamanankan ani fransεkan ye.\nGusgeykaw fana bɛ sὲnɛ sɛbɛkɔrɔ Kɛ. Yen sεnεfεnw ye: keninke, kàba, saɲɔ, malo tiga, tiganinkuru, ɲimikala, gajaba, bananku, woso, je, bàra, galama, ʃɔ, zɛrɛ, kurubaga, dà, kɔɔri. O tɛmɛnen kɔ, u bɛ jiriba dɔw fana Turu i n'a fɔ: mangoro, lenburu, buyagi, manje, ʃiniwajiri ani ntɔmɔnɔ.Yenkaw bɛ nafɛnsὲnɛ-nakɔninw fana Bɔ sɔn. O nakɔnin ninnu na u bɛ fòronto ni jaba, ɲugu, tamati, nkɔyɔ, salati, ʃù, pɔmitɛri, gan, kɔnkɔn, nanaye, melɔn ani sira Sὲnɛ yen. Sὲnɛ kɔ fɛ, u bɛ baganmara fana Kɛ. U ka bagan marataw ye misi, fàli, bà, saga, wùlu, sò ani jakuma ye. Kamanmafɛnw fana b'a la i n'a fɔ: kami, ʃɛ,tonkɔnɔ ani jɛnɛntubannin. Gusgeykaw bɛ jago fana Kɛ ka Fàra ninnu kan. U ka jago ye butigifɛnfeere, sὲnɛfɛnfeere, jiridenfeere ani baganjago ye. Sugu bε Gusgey. O sugudonya ye sibiri ye. Bololabaara dɔw bɛ Kɛ Gusgeykaw fɛ i n'a fɔ: ŋunanda, segereda, ciyan, sìgilandla, kalakadla, sansaradla, dabadla, murudla, bɔgɔdagadla ani sὲnɛkɛminɛ wɛrɛ. Donsoya bɛ Kɛ yen fana. Yen baara sinsinnen don sεnε kan.\nGusgeykaw bɛ sògobaw Minɛ walima k'u Fàga. Olu fàgalanw ye: marafa, bese, sɔgɔlan, waraminɛ-nɛgɛ, nkalaɲɛ, fɛlɛbɔ, lɛjuru ni dɔw k'o ma ko fɛrɛn ni basaminɛ-nɛgε, jakumaminɛ-nɛgɛ, wosen ani wùlu ʃuli a sògo masina na. Yen, u bɛ kɔnɔw Minɛ walima k'u Fàga ni manabɛlɛ, ntɛfɛrɛ, wɔlɔjuru, gɛnni ni furabuluda ni samakaminɛ-fankan, a kɔnɔ masina nɛgɛni ni fεn wɛrɛ ye, ʃìladɔn mana dali ani jagi sirili kɔnɔ masina ɲɛ. U fana bɛ ncɔlɔw, jonbori, gɛnni ani koronni Kɛ k'u ka sokɔnɔ-baganw Minɛ.\nBaaɲumankɛtɔn min ni dugu bɛ baara la bi o ye jiko (ji walankatali) baɲumakεtɔn ye.\nBaaɲumakɛtɔn min ni dugu Delila ka baara Kɛ ɲɔgɔn fɛ o ye Sεnε ta ye\nGusgey lakɔlikalan Dabɔra kabi Mali ka yεrεmahɔrɔnya ta waati (1960 sàn) . Yen lakɔli ye foroba ye. San 9kalan don. Madarasa ye 3 ye, sàn naanikalanw don wa kεnyεrεyew don. Siginnikalanso saba bε yen, olu ye sàn 3 kalanw ye. Balikukalnso ni blonkɔnɔkalanso fana bε yen.\nLakɔlikalan siratigε la mɔgɔ minnu Kεra minisiri ni jɔyɔrɔtigi ye olu flε :\nAba Hayidara. Ale de Kεra ɲεmaa ye. A sigilen bε Bamakɔ ;\nNuhun Hayidara. Ale ye wàsaden Kεra Rarus. A sì bε sàn 86 la bi.\nSilamɛya Dònna Gusgey Alfadali ni Abubakar de fε Musafanga waatiw. Misiri gansa 5 bɛ yen ni ka jumamisiri Kε 1 ye.\nKɔɲɔ, laadalakow, tɔnɲɛnajɛw, seliw, sanyεlεmaw ani sankunbεn ye Gusgeykaw ka ɲɛnajɛlakow ye. U ka o ɲɛnajɛ ninnu fɔlifɛnw ye nkɔnin, flen, gita, bàra ani dunun ye. Nka ɲɛnajɛfɛn kɔrɔ dɔw fana bɛ yen i n'a fɔ bɛlɛta, nparibɔ, fɛrɛn, juruden, nten, wali, ʃεnta ani kɔlɔci. Gusgeykaw ka nin ɲɛnajɛ ninnu bɛ Kɛ fεrε de la.\nGusgey kungo kɔnɔ, jisigiyɔrɔw (ba, kɔ), jiriw ani kungofɛnw de bɛ yen.\nDugu in na, ba ye 1 ye, kɔ ye 1 ye\nJisigiyɔrɔ ninnun na fɛn minnu bɛ Sɔrɔ yen : manɔgɔ, npɔliyɔ, ssalen, ntɛbɛn, samu, kɔnkɔn, zeku, zàra, wulujɛga, bilinkitin, sajɛgɛ, nàna, baman, ntigin, dodo, talaka, nfanan ; bàma, kaana, koorokaara, ntori, wondo, mà\nGusgey kùlu tɔgɔ ye Tinteru ye.\nDugu kungodaw : nurukane, karakasu, taʃiwada\nGusgey kaburudo ye 2 ye, denmisεnw ta ani maakɔrɔbaw ta. U bεε bε dugu ni kεɲεka cε.\nGusgey, ni samiɲɛ Bɔra yen kawulɛ bɛ Nà n'o Bɔra yen Tlema bɛ Nà. Nka sanji nani ka Dɔgɔ yen kosεbε .\nKabakomayɔrɔ minnu bε dugu in na olu ye Zeyinabusara (kaburu) ani Sahaba Izey tondo ye.\nMin tɔgɔ bɔlen dòn fɔ jamana wεrεw mɔgɔw bε Nà a Flε, o ye Sahaba Izey tondo ye.\nFogo yeko: 1147275 - Bì: 559 - Kalo in: 8865 - Лinan: 68478.\nFura Yeko: 1283 - Bì: 1 - Kalo in: 11 - Лinan: 82.


Soni Ali Ber — Wikipedia bamanankan\nSoni Ali Shyw\nJona Soni Ali y’a-yɛrɛ sabati mansamara lakɛlɛ ɲadɔnna baa ani cɛfarin. A ye tnɔbɔ Mali mansamara bini na, ka kɛlɛbolow ta ka kɛlɛ juru dabɔ. Aka mansamara laban ye Mali labin, a fɛnsɛn bɛ dugukolo datugun min ka bon ni bii Tlebi Eropa ye. A jatelen Farafin mansamara bɛɛ lafɛnsɛn baa ye min ɲwan ma ye.\nSoni Ali Ber kera Songai mansa ba fɔlɔ ye. Ali tun ye silame ye inafo Mali mansaw minu kɔnna a ɲɛ. Kɛlɛɲadɔnna baa tun don, min san 1460w kɔnɔ, ye Songai krɛfɛ duguw caman minɛ, Mali Mansamara tɔtolen b’o la. Ni jago siraw blali ye a kabakɔrɔ, ani duguw inafo Tumutu, Soni Ali ye nafolo baa saman kataa Songai Mansamara ma, aka fanga selen kuru kan, ye Mali dan nafolotigiya la.\nAka walankatali wilikajɔw senfɛ, Soni Ali ye dugukolo caman minɛ, ka Mosi kɛlɛw kunben worodugu fɛ, seli Dɔgɔnɔw la saheli fɛ kakɔn ka Tumutu fara aka mara kan san 1468, tumanin yen Silamɛ ɲɛmɔgɔ ye tlomageni ɲini a fɛ walasa ka Burdamɛ binganinaw gen minu donna dugu kɔnɔ katugun Mali Mansamara bini na. Nka, Ali kunbena ni fanga ye, a kɛlen k’i ɲa jɔ nafolodugu ani jago tɔgɔtigi Jene la. Kalo-woro dagasigi kɔfɛ, a sera ka dugu in fara aka mansamara kan san 1473, a kɛlen kɔ k’u kɔngɔ ka dugu karankadaw bɛɛ sɔgɔ.\nTumamin Silamɛ tun don, Ali ma Silamɛya taabolo jagoya Silamɛtanw kan, a sɔnna an’a ye lakodɔnnikɛ ka Farafin ladala diine baaraw boya. Krɛnkrɛneya la aka Tumutu dagakolocili, Silamɛya lakaliw caman b’a mankutun inafo fugulablen fangatigi. Silamɛya tarikudɔnna, Al-Sa’df b’a kɔnɔta fɔ ak’a donni kan Tumutu : «Soni Ali donna Tumutu, a ye tɲɔni belebelew kɛ, ka dugu jeni ka flenkloci, ka mɔgɔw caman nimatɔrɔ. Tumamin ni Akilu ye Soni Ali ka nali mɛn, a nara ni ɲamɛ ba caman ye ka Sankore Sharidɔnnaw ‘fugahd’ ta ka taa n’u ye Walata… Nin Allajugu jolibɔna ye mɔgɔfaga ta ka ɲɛsin tɔw minu tora Tumutu k’u kɛ yekofla ye. »\nDala lakali la, a dɔnnen tuguni inafo shubaa belebele. A kera cogo-o-cogo, Soni ka kokɔrɔlakali b’a kɛ cɛfarin ye min ni siran ma shi yɔrɔ kelen ani min sera ka mansamara baa fara ɲwankan, a ye kɔblaw to minu b’u cogo la fo bii. Aka fanga kɔnɔ Jene ni Tumutu ye sira ta ka kɛ kalan dagayɔrɔ baa ye dunia kɔrɔlen.\nRécupérée de « https://bm.wikipedia.org/w/index.php?title=Soni_Ali_Ber&oldid=35218 »\nLa dernière modification de cette page a été faite le 11 Marisikalo 2013 à 08:41.