Чаму “Расея” і “Захад” надалей пакінуць нам Лукашэнку (частка 2: чаму “Захад”) - Беларусь - наша зямляБеларусь – наша зямля\nАмерыканскае выданьне The American Interest Online апублікавала артыкул, датычны сёньняшняй Беларусі, пад аўтарствам двух былых амерыканскіх дзяржаўных службоўцаў. Адзін аўтар Дэйман Уілсан з’яўляецца віцэ-прэзідэнтам і дырэктарам праграмы міжнароднай бясьпекі дасьледнага цэнтру “Атлантычная рада”, другі – Дэйвід Крэмэр (гл. фота ў пачатку артыкула №2) ёсьць старэйшым навуковым супрацоўнікам у Нямецкім фондзе Маршала (ЗША). Вось іх пазіцыя.\n(Падаецца паводле http://www.svaboda.org/content/article/2132524.html)\nЛукашэнка адчуў ціск з усіх бакоў – санкцыі з Захаду, і блізкі подых вялікага мядзьведзя з Усходу.\nАмаль адразу пасьля таго, як Рада бясьпекі ААН прагаласавала ў чэрвені за новую рэзалюцыю аб санкцыях у дачыненьні да Ірана, ськептыкі засумняваліся, ці будуць яны мець рэальны ўплыў на паводзіны Ірану. І праўда, некаторыя аналітыкі аргумэнтавалі, што санкцыі ніколі не працавалі супраць тых, каму яны прызначаліся; яны толькі прыносілі шкоду шэраговым грамадзянам, часам ненаўмыснага дапамагаючы існаму рэжыму і дэмабілізуючы міжнародную супольнасьць за кошт стварэньня ілюзіі прыняцьця “нейкіх мераў”.\nХаця дасьледчыкі ўвесь час даказваюць, якімі неэфэктыўнымі бываюць санкцыі, усе згаджаюцца, што ў некаторых выключных выпадках, санкцыі дзейнічалі. Станоўчыя вынікі сустракаюцца адносна рэдка (самыя аптымістычныя дасьледчыкі заяўляюць аб пасьпяховасьці ня больш, чым у 34% выпадкаў), і яны дасягаюць мэты па розных прычынах, але сярод станоўчых прыкладаў рэжым апартэіду ў Паўднёвай Афрыцы і камуністычны ўрад у Польшчы.\nВось яшчэ адна гісторыя посьпеху, якой надаюць ня так шмат увагі: Беларусь. Кампанія санкцый супраць беларускага рэжыму [гэта не беларускі рэжым, а антыбеларускі. – Рэд.], распачатая ў 2002 годзе, якую павялі ЗША пры шырокай еўрапейскай падтрымцы, прывяла да значных палітычных саступак [у чым яны гэта ўбачылі. – Рэд.], не зрабіўшы шкоды людзям.\nБеларусь пад кіраўніцтвам аўтарытарнага Аляксандра Лукашэнкі – гэта краіна з 10 мільёнамі жыхароў, якая ў 1992 годзе паўстала на руінах Савецкай імперыі. Беларусь, якая мае мяжу з Расеяй, Украінай, Польшчай, Літвой, і Латвіяй, знаходзіцца ў вельмі нацягнутых стасунках з заходнімі краінамі (і нават з Расеяй). Вядомы як “апошні дыктатар Еўропы”, Лукашэнка кіруе клептакратыяй з савецкімі рысамі, і з часу свайго абраньня ў 1994 годзе пасьпяхова стрымліваў дэмакратыю і вольны рынак. У Беларусі мала прыродных рэсурсаў. Галоўнай крыніцай даходаў дзяржавы, і асабіста Лукашэнкі, быў продаж зброі, у тым ліку Іраку ў часы праўленьня Садама, Сірыі, Вэнэсуэле, Судану і Ірану.\nПрактычна па ўсіх крытэрыях лукашэнкаўская Беларусь – агіднае месца [няўжо па ўсіх? – Рэд.]. Каля дзесяці гадоў таму з-за супрацьдзеяньня рэжыму “зьніклі” чатыры вядомыя апазіцыянэры; іх месцазнаходжаньне дагэтуль невядомае. У адказ ЗША і Еўразьвяз увялі супольную забарону на ўезд на тэрыторыю заходніх дзяржаў службовых асобаў, датычных да “зьнікненьняў”. У 2002 годзе ЗША далучыліся да Еўразьвязу, які ўвёў дадатковыя візавыя абмежаваньні, уключаючы забарону для самога Лукашэнкі, пасьля таго, як быў зачынены Менскі офіс Арганізацыі бясьпекі і супрацоўніцтву ў Еўропе (АБСЕ), які займаўся маніторынгам выкананьня правоў чалавека ў краіне. Візавыя забароны былі зьнятыя на наступны год, калі беларускія ўлады дазволілі нанава адкрыць офіс. У 2004 годзе Кангрэс ЗША прыняў, а прэзідэнт Джордж Буш падпісаў двухпартыйны Акт аб беларускай дэмакратыі, які ўзмацніў ціск, і ў якім гаварылася, што “у адзінай і свабоднай Еўропе няма месца для такога тыпу рэжыму”.\nУ 2006 годзе Захад адказаў больш сур’ёзнымі санкцыямі ў дачыненьні да ўладаў пасьля фальсыфікацыі прэзідэнцкіх выбараў і жорсткай расправы зь мірнымі дэманстрантамі. ЗША павялі кампанію, якая каардынавалася з ЕЗ, наклаўшы як візавую забарону, так і замарозіўшы актывы некалькі дзесяткаў вышэйшых чыноўнікаў Беларусі, уключна з Лукашэнкам, якія, як меркавалася, былі адказныя за парушэньне ўрадам правоў чалавека, фальсіфікацыю вынікаў выбараў, гвалт і масавую карупцыю. Мэтанакіраваны характар санкцый не пацягнуў за сабой праблем для насельніцтва, у той жа час была падкрэсьлена рашучасьць Захаду ўсталёўваць адказнасьць канкрэтных асобаў за злачынствы. Прымусіўшы чыноўнікаў панесьці асабістыя выдаткі за садзейнічаньне Лукашэнку, санкцыі павінны былі пасеяць рознагалосьсі і сумневы сярод яго галоўных памочнікаў.\nПрыцягненьне Еўразьвязу да гэтай кампаніі, хаця гэта было і нялёгка, было вельмі важна для таго, каб выступаць з адзіных пазыцый. Гэта азначала адрэзаць Лукашэнку ад яго любімых месцаў гарналыжнага адпачынку ў Альпах і ад яго заходніх банкаўскіх рахункаў. Людзі зь яго атачэньня пацярпелі ня менш, у некаторых выпадках яны апыналіся ў зьневажальным становішчы пры выяўленьні праблем з крэдытнымі картамі заходніх банкаў (яны не працавалі). У некалькіх выпадках ЗША (хоць Эўразьвяз не падключаўся) пашыралі санкцыі, калі рэжым Лукашэнкі адмаўляўся ісьці на кампрамісы або аднаўляў рэпрэсіўную дзейнасьць.\nМінімальным абавязковым крокам з боку ўладаў для паслабленьня санкцыяў было вызваленьне 6 палітычных зьняволеных, уключаючы Аляксандра Казуліна, які вёў актыўную кампанію супраць Лукашэнкі падчас прэзідэнцкіх выбараў у 2006 годзе. На працягу некалькіх гадоў Вашынгтон і Брусэль ясна заяўлялі аб гатоўнасьці да “выбарачнага ангажаваньня” або “пакрокавага” падыходу: у адказ на памяншэньне рэпрэсіяў з боку ўладаў і вызваленьне вязьняў, Захад быў гатовы зьняць санкцыі і перайсьці да пазітыўнага ўзаемадзеяньня.\nАднак рэжым не адказваў да студзеня 2008 году. Стымулам да адказу паслужыла ўвядзеньне ЗША (якія дзейнічалі ў адзіночку і папярэдзілі Менск аб будучых дадатковых санкцыях, калі патрабаваньні ня будуць задаволеныя) у лістападзе 2007 году дадатковых санкцый у адносінах да Белнафтахіму, беларускага дзяржаўнага нафтаперапрацоўчага прадпрыемства, у якім, як паведамлялася, былі і непасрэдныя інтарэсы Лукашэнкі. Ськептыкі моршчыліся: маўляў, наўрад ці санкцыі ў дачыненьні да аднаго кангламерату, які мае невялікі бізнэс у ЗША, будуць мець посьпех. Але, замарозіўшы рахункі кампаніі Белнафтахіма, ЗША знайшлі слабае месца Лукашэнкі: там знаходзіўся яго кашалёк. Хаця наўпроставы ўплыў замарожваньня актываў быў мінімальны, дзеяньні Міністэрства фінансаў пашкодзілі рэпутацыі Белнафтахіму і павялічылі рызыку для любых міжнародных фінансавых арганізацый, вядучых зь ім бізнэс. У рэальнасьці, ускоснае ўзьдзеяньне санкцый прывяло да прыпынку фінансаваньня.\nПраз два месяцы пасьля замарожваньня актываў Белнафтахіму, прадстаўнік ураду Лукашэнкі канфідэнцыйна зьвярнуўся ў амбасаду ЗША ў Менску з пытаньнем, які будзе адказ Амэрыкі, калі ўлады вызваляць палітычных зьняволеных. Заўважце, што рэжым зьвярнуўся менавіта ў амерыканскую, а не ў якую-небудзь з еўрапейскіх амбасадаў, бо менавіта ЗША павялічвалі ціск на ўрад, пацьвярджалі сур’ёзнасьць сваіх намераў, калі рэжым не выконваў абяцаньняў, і чые палітыкі, пачынаючы з прэзідэнта, рабілі жорсткія заявы і наўпрост казалі пра аўтарытарызм і карупцыю ў Беларусі. Лукашэнка і яго памагатыя хацелі пазьбегнуць такой пільнай увагі й вызваліцца ад ціску санкцый, і адзіным выхадам было вызваленьне палітычных зьняволеных.\nНа працягу 48 гадзін пасьля амерыканскага адказу на запыт рэжыму, быў вызвалены першы вязень. Большасьць іншых былі неўзабаве таксама вызваленыя. На жаль, непажаданае ўмяшаньне адной з еўрапейскіх амбасадаў у Менску замарудзіла вызваленьне Казуліна, самага далікатнага з усіх справаў палітычных зьняволеных. Амбасадар Нямеччыны ў Беларусі Гэбхарт Вайс прапанаваў прадстаўнікам Лукашэнкі, што Германія паклапоціцца аб Казуліне і яго вельмі хворай жонцы, але Казулін адмовіўся ад гэтай прапановы, бо лічыў, што гэта будзе азначаць высылку. Умяшаньне Вайса, які не параіўся з Казуліным перш чым агучыць прапанову рэжыму, магчыма, адтэрмінавала вызваленьне Казуліна са зьняволеньня. Ірына Казуліна, якая была тады занадта хворая, каб рабіць якія-небудзь пераезды, памерла некалькі тыдняў пасьля доўгай, але адважнай барацьбы з ракам.\nУрад ЗША асьцерагаючыся, што вызваленьне Казуліна было адмененае, а не проста адтэрмінаванае, у сакавіку 2008 года зноў зацягнуў пятлю санкцый. Гэта выклікала люты адказ рэжыму: амерыканскі пасол быў выгнаны, а амбасада ЗША было вымушана скараціць штат супрацоўнікаў з больш чым 30 да 5 (Дзярждэпартамэнт адказаў тым жа, хоць і ў меншым маштабе, амбасадзе Беларусі ў Вашынгтоне). Да сёньняшняга моманту Злучаныя Штаты ня маюць амбасадара ў Менску (і ў Беларусі няма амбасадара ў Вашынгтоне), што сьведчыць аб тым, што стасункі працягваюць заставацца дрэннымі. Аднак, урэшце, у жніўні 2008 году, беларускія ўлады ўсё ж вызвалілі Казуліна, хоць гэта адбылося праз паўгода пасьля сьмерці яго жонкі. [Перад гэтым] яму дазволілі пакінуць сьцены турмы ўсяго на тры дні для прысутнасьці на пахаваньні жонкі ў сакавіку таго ж году.\nВызваленьне Казуліна азначала вызваленьне апошняга палітвязьня Беларусі, прынамсі, у 2008 годзе. Хоць гэта запатрабавала значных часовых затрат і цярпеньня, санкцыі зрабілі сваю справу. Грунтуючыся на спробе ўладаў замірыцца з амбасадай ЗША ў студзені 2008 году, а таксама на іншай інфармацыі, якая была ў нас на той час, мы не сумняемся, што ціск з боку Злучаных Штатаў, якiя мелі ў гэтым падтрымку з боку ЕЗ, гарантаваў вызваленьне палітвязьняў.\nНа жаль, жаданьне Еўразьвязу падтрымліваць ціск на Лукашэнку было вельмі слабым. Пасьля вызваленьня Казуліна і праз некалькі тыдняў пасьля парламенцкіх выбараў у верасьні 2008 году, якія не адпавядалі ніякім стандартам, Еўразьвяз прагаласаваў за прыпыненьне ўсіх санкцый супраць уладаў; гэта прыпыненьне з тых часоў працягвалася некалькі разоў. (Злучаныя Штаты пасьля вызваленьня Казуліна таксама адразу зьнялі некаторыя санкцыі, але ня ўсе; іх рашэньне не было прывязанае па часе так няўдала, як рашэньне Еўразьвязу, якое было прынятае пасьля раскрытыкаваных усімі парлямэнцкіх выбараў).\nЛідэры ЕЗ будуць вырашаць у пачатку восені гэтага году, уводзіць санкцыі нанава ці працягваць іх прыпыненьне.\nНекаторыя чальцы ЕЗ былі заклапочаныя тым, што працяглыя санкцыі супраць Беларусі прывядуць яе ў абдымкі Расеі, магчыма, нават прывядуць да палітычнага саюзу, хоць сумесныя санкцыі ЗША і ЕЗ былі прынятыя ў адказ на дзеяньні рэжыму супраць народу, а не ў сувязі зь яго стасункамі з Масквой. Еўрапейскі бізнэс і фінансавыя колы таксама адыгралі сваю ролю, хоць у Беларусі ня так шмат заходніх інвэстыцый. Занепакоенасьць Еўропы тым, што Захад штурхае Менск і Маскву бліжэй адзін да аднаго, была абсалютна ілжывай, бо менавіта палітыка самой Расеі да Менску на самой справе адштурхнула Беларусь ад Расеі. Расейцы былі занадта занятыя спробамі выцягнуць зь Беларусі ўсё, што можна, уключаючы спробы завалодаць асноўнымі беларускімі актывамі і інфраструктурай, карыстаючыся цаной на газ і нафту, як інструмэнтам супраць Лукашэнкі, каб зразумець, што прапанова дапамогі ў гэты момант магла б зьвесьці да нуля эфэктыўнасьць санкцый у дачыненьні да Беларусі. Падыход Масквы ў барацьбе за тое, што яна лічыла сьферай сваіх інтарэсаў, пераканаў Лукашэнку, што саюз з Расеяй можа толькі абмежаваць яго ўладу.\nІ праўда, Расея ненаўмысна зрабіла заходнія санкцыі больш эфэктыўнымі, чым яны маглі быць пры іншым раскладзе. Замест таго, каб прапанаваць Лукашэнку палягчэньне шматгадовага заходняга ціску, Расея сама ціснула на яго, каб ён перадаў ёй беларускія актывы [!!! – Рэд.], пагражаючы, што інакш ён сутыкнецца з больш высокімі выдаткамі на энэргію, і прадэманстравала ўсю сур’ёзнасьць свайго рашэньня, скараціўшы пастаўкі нафты ў 2007 годзе. Пастаўкі зноў былі значна зьніжаны ў чэрвені гэтага году, але Лукашэнка зьдзівіў Маскву патрабаваньнем, што Менску павінны яшчэ 70 мільёнаў даляраў у выглядзе неаплачаных транзітных плацяжоў. У выпадку, калі б Расея адкрыла свае дзьверы для Лукашэнкі і працягнула б забясьпечваць яго энэргіяй па нізкіх коштах, заходнія санкцыі былі б менш адчувальнымі. Замест гэтага, Лукашэнка адчуў ціск з усіх бакоў – санкцыі з Захаду, і блізкі подых вялікага мядзьведзя з Усходу. З Захадам, як ён ведаў, адзіным спосабам зьнізіць напружаньне, было выкананьне патрабаваньня вызваліць палітычных зьняволеных. Што да Расеі, адзіным спосабам палепшыць адносіны быў бы распродаж значных частак сваёй краіны і яе інфраструктуры [Лу-ка гэта робіць, толькі паступова. – Рэд.], а ён ня быў да гэтага гатовы. Такім чынам, Захад павінен падзякаваць Расею за тое, што палітыка санкцый была такой эфэктыўнай. (Прадстаўленьне Лукашэнкам прытулку былому лідэру Кіргізстану Курманбэку Бакіеву, пакаранага Масквой за ашуканства ў пытаньні авіябазы “Манас” у 2009 годзе, і за яго адмову далучыцца да мытнага саюзу з Расеяй і Казахстанам [ужо далучыўся… – Рэд.], натуральна не палепшыць адносіны Менску з Расеяй).\nТыя, хто лічыць, што санкцыі ў дачыненьні да Беларусі ня дзейнічалі, і ўпэўненыя, што ўлады вызвалілі палітычных зьняволеных па іншых прычынах, павінны паглядзець, як разгортваліся падзеі ў Беларусі з тых часоў, як Еўразьвяз зьняў санкцыі (большасьць санкцый ЗША застаюцца). Пасьля першапачатковага рашэньня Еўразьвязу ў кастрычніку 2008 году прыпыніць санкцыі, шэраг чальцоў ЕЗ пераключылі сваю ўвагу непасрэдна на Лукашэнку, пакончыўшы зь яго ранейшым статусам дыпляматычнага ізгоя. ЕЗ запрасіў яго на Праскі саміт, калі быў дадзены старт праграме “Ўсходняе партнэрства” у траўні 2009 году (да палягчэньня чэскіх гаспадароў, Лукашэнка праігнараваў запрашэньне). Італьянец Сільвіа Бэрлюсконі ды іншыя еўрапейскія лідэры наведалі Менск у пошуках добразычлівасьці Лукашэнкі, а Лукашэнка і яго 5-гадовы сын наведалі Рым, дзе сустрэліся з Папам Бэнэдыктам XVI у красавіку 2009 году.\nАле, нягледзячы на гэты шчыры падыход і еўрапейскія прапановы супрацоўніцтва, сітуацыя ў Беларусі пагоршылася. Рэжым узмацніў ціск на лідэраў апазыцыі, арыштоўвае грамадзкіх актывістаў, жорстка душыць пратэсты, перасьледуе польскую нацыянальную меншасьць [беларускую большасьць ён пры гэтым не перасьледуе… – Рэд.] і адмовіў у рэгістрацыі шэрагу газэт. У некаторых адносінах, рэжым зьмяніў выгляд рэпрэсіяў: ён пазьбягае крымінальных справаў супраць прыкметных палітычных дзеячоў, на якія міжнародная супольнасьць магла б зьвярнуць сваю ўвагу, што выклікала б праблемы з іміджам, аднак гэта не азначае, што ў краіне няма палітычных зьняволеных. Ня трэба памыляцца: агульная палітычная абстаноўка і сытуацыя з правамі чалавека не палепшыліся і будзе, хутчэй за ўсё, толькі пагаршацца па меры таго, як Беларусь будзе падыходзіць да прэзідэнцкіх выбараў у канцы гэтага году ці ў пачатку наступнага.\nУ адказ ад Еўразьвязу амаль не прагучала ніякай занепакоенасьці. Голас ЕЗ загучаў толькі тады, калі паўсталі супярэчнасьці ў адносінах да польскай нацыянальнай меншасьці. Нядзіўна, што галоўным абвінаваўцам выступіла Варшава. Польшча, аднак, таксама раней выступала за адмену санкцый з-за фальшывай турботы аб тым, які ўплыў яны мелі б на беларуска-расейскія адносіны [? – Рэд.]. Большасьць еўрапейскіх назіральнікаў у Менску згодзяцца, што намаганьні Еўразьвязу па ўсталяваньні дыялёгу з уладай праваліліся, хаця некаторыя могуць сьцьвярджаць, што палітыка ўцягваньня павінна быць доўгатэрміновай.\nНа самой справе, цяперашняя еўрапейская палітыка прадэманстравала Лукашэнку, што, будучы карумпаваным аўтарытарным дэмагогам і знаходзячыся ў цэнтры Еўропы, ён можа выйсьці сухім з вады зь невялікімі выдаткамі. Погляд “Еўропы адзінай і свабоднай” раней адлюстроўваў кансэнсус, паводле якога Еўропа ня будзе цярпець такога лідэра. На жаль, у дзяржаваў-сябраў ЕЗ няма жаданьня аднаўляць санкцыі супраць рэжыму за працяглае парушэньне правоў сваіх грамадзянаў, хаця Лукашэнка зьвяртае ўвагу толькі на санкцыі (так званы “кулак”).\nШтэфан Фюле, Камісар ЕЗ па пытаньнях пашырэньня і еўрапейскай палітыкі добрасуседзтва, паспрабаваў умацаваць агульны стрыжань ЕЗ, падвысіўшы патрабаваньні для Менску. Ён заявіў, што ЕЗ чакае, што Беларусь скасуе сьмяротнае пакараньне, пакладзе канец рэпрэсіям і правядзе дэмакратычныя прэзыдэнцкія выбары. Як і чакалася, Лукашэнка не пагадзіўся з еўразьвязаўскай канцэпцыяй “дарожнай карты рэформаў”, заявіўшы, што Беларусь “ня стане на калені перад Вамі, Расеяй ці Злучанымі Штатамі”. Такім чынам, застаецца адкрытым пытаньне, ці прыме Брусэль рашэньне аб наступствах такой бескампраміснасьці ці проста абміне маўчаньнем той факт, што Лукашэнка працягвае існаваць як апошні дыктатар Еўропы [у перакладзе з дыпламатычнай мовы гэта азначае: ЕЗ вінаваты ў тым, што Лу-ка застаецца. – Рэд.].\nБеларусь моцна адрозьніваецца ад Ірану, і гэта відавочна [у “амерыканцаў” проста комплекс Ірану. – Рэд.]. Але па меры таго, як міжнародная супольнасьць працягвае спробы разабрацца ў тым, як супрацьстаяць непахіснаму і небясьпечнаму рэжыму ў Тэгеране, варта зьвярнуць увагу на ўрокі, якія можна атрымаць з ужытых у дачыненьні да Лукашэнкі санкцый: мэтанакіраваных, скаардынаваных з ЕЗ і такіх, моц якіх нарастала.\nСанкцыі будуць эфэктыўнымі, калі яны выявяць дакладнае ўразьлівае месца рэжыму; калі эфэктыўная каардынацыя заблякуе шчыліны ў рэжыме санкцый і калі санкцыі могуць быць хутка зьмененыя ў залежнасьці ад паводзін рэжыму.\nДосьвед сьведчыць, што, калі ўсе гэтыя тры ўмовы не існуюць адначасова, санкцыі будуць неэфэктыўнымі і нават могуць прыводзіць да зваротных вынікаў. Вось аб гэтых парамэтрах трэба памятаць, калі гаворка ідзе пра Іран [сапраўды комплекс… – Рэд.].\nДругі матэрыял – гэта дыскусія з нагоды папярэдняга артыкула паміж журналістам “Свабоды” Драгахрустам і вядомым немецкім палітолагам, за якім мы даўно сочым, Аляксандрам Рарам (гл. фота ўверсе №1).\nПадаецца паводле http://www.svaboda.org/content/article/2132530.html\nДрагахруст: артыкул “Калі санкцыі дзейнічаюць” Дэймана Ўілсана і Дэвіда Крэмэра мы папрасілі пракамэнтаваць нямецкага палітолага, кіраўніка праграмаў Расеі й СНД Нямецкай рады зьнешняй палітыкі Аляксанда Рара.\nРар: Я ўважліва прачытаў артыкул Дэвіда Крэмэра і яго калегі. Ён цікавы, ён адлюстроўвае пункт гледжаньня, які мы ў Еўразьвязе вельмі добра ведаем. Гэта пункт гледжаньня кансэрватыўнага істэблішмэнту Амерыкі. Амерыканцы апошнія 10 гадоў імкнуліся проста прыбраць Лукашэнку са сцэны і таму настойвалі на вельмі жорсткіх санкцыях адносна гэтай краіны, лічачы, што такім шляхам можна дамагчыся зьмены рэжыму ў Беларусі. У Еўразьвязе ці ў частцы Еўразьвязу такі падыход па-ранейшаму лічаць вельмі наіўным. ЕЗ ня ставіць сабе за мэту любой цаной зьмяніць рэжым, зьмяніць кіраўніцтва ў Беларусі, хаця пэўныя сілы на гэта таксама спадзяюцца.\nАле ніякімі сілавымі ці паўсілавымі метадамі еўрапейцы гэтага дамагацца не хацелі. Таму Еўразьвяз заўсёды выступаў за больш мяккія санкцыі, за больш мяккае ўзьдзеяньне на беларусаў, на яе палітыку і на яе эліту. Я мяркую, што час, гісторыя пакажуць, якія падыходы больш правільныя. Мне здаецца, што пэўныя зьмены ў беларускай палітыцы ўсё ж адбыліся, Лукашэнка сам сёньня разумее, што ня зможа ўтрымацца ва ўладзе бяз Захаду, і ідзе на пэўныя эвалюцыйныя крокі ў эканамічных пытаньнях і, я мяркую, у палітычных таксама.\nДракахруст: У гэтым артыкуле ўтрымліваецца наўпроставае абвінавачваньне на адрас нямецкай дыпламатыі, што яна сваім недарэчным умяшальніцтвам толькі затармазіла працэс вызваленьня палітычных вязьняў у 2008 годзе. Вы згодны з такой трактоўкай?\nРар: Абвінавачваецца тагачасны нямецкі пасол Вайс, які ішоў на супрацоўніцтва з адміністрацыяй Лукашэнкі, занадта шчыльнае з пункту гледжаньня Крэмэра і яго калегі, які занадта цярпліва вёў перамовы. Але я не разумею, чаму ў сучасным артыкуле амерыканскіх спецыялістаў фіксуецца ўвага на такой фігуры, як Аляксандар Казулін, які быў вызвалены пры садзеяньні і ЗША, і Еўразьвязу, але які ў сучаснай беларускай палітыцы не адыгрывае ніякай ролі. Яго мала хто падтрымлівае. Еўразьвяз у свой час разумеў, што рабіць героя з адной асобы – неабавязкова правільны падыход для ўмацаваньня дэмакратычнай апазыцыі ў Беларусі. Той жа Казулін ня быў тады адзіным лідэрам, гэткім беларускім Сахаравым ці Салжаніцыным. Таму Нямеччына і не рабіла такі акцэнт на яго справе.\nЗь іншага боку менавіта Нямеччына, і гэта адзначаецца ў артыкуле, прапанавала беларускаму боку прыняць Казуліна, даць яму палітычны прытулак, даць яму магчымасьць лячыцца ў Нямеччыне. У артыкуле быў зроблены намёк, што сам Казулін мог прыняць такое рашэньне хутчэй, чым яно потым рэалізавалася. Таму мне здаецца, што тут крытыка ня надта справядлівая. Мне здаецца, што з 2007 году, пасьля першага сур’ёзнага канфлікту з Расеяй, калі Беларусь пачала шукаць выхады на Захад, палітыка “бізуна і перніка”, а ня толькі “бізуна”, была больш пасьпяховай і прадуктыўнай і стварыла плацдарм, зь якога з Беларусьсю можна працаваць.\nНельга забываць пра тое, што Беларусь была ўключаная ў праграму Еўразьвязу “Ўсходняе партнэрства” і таксама пайшла на вялікія саступкі Еўразьвязу ў палітычным і эканамічным плане [цікава, што гэта за саступкі? – Рэд.].\nІ праз гэта Беларусь знайшла выхады на Захад, якія больш жорсткая амерыканская дыпламатыя Беларусі б не дала.\nДракахруст: Вы сказалі, што маюць месца пэўныя перамены ў беларускай палітыцы. Але існуе пункт гледжаньня, ён выказаны і ў артыкуле Д. Крэмэра і Д.Уілсана, і ў ацэнках некаторых прадстаўнікоў беларускай апазыцыі, што палітыка ангажаваньня Беларусі пацярпела крах, што рэжым ня стаў больш ліберальным і гнуткім, а хіба не наадварот. І ці не атрымліваецца так, што пошук нейкіх дробных і звышдробных зьменаў – гэта спроба падагнаць умовы пад гатовае рашэньне?\nРар: Гэта вельмі правільныя і добрыя пытаньні. Яны нагадваюць мне тыя спрэчкі, якія вяліся паміж ЗША і Заходняй Нямеччынай у 1980-я гады напачатку гарбачоўскай перабудовы. Тады менавіта немцы разам зь некаторымі іншымі “старымі” еўрапейцамі лічылі, што Савецкі Саюз можна зьмяніць толькі палітыкай гандлю і ангажаваньня ў супрацоўніцтва. Тады еўрапейцам таксама давялося ісьці на нейкія саступкі, на прызнаньне легітымнасьці савецкай улады, але ў выніку Савецкі Саюз праз такое супрацоўніцтва, праз гандлёвыя сувязі, праз збліжэньне з заходнімі пазіцыямі зьмяніўся і нават абрынуўся. Я выдатна памятаю, што напачатку рэйганаўская адміністрацыя выступала рэзка супраць любых відаў супрацоўніцтва з варожым савецкім рэжымам і лічыла, што Савецкі Саюз можна дабіць толькі дубінай.\nСпрэчкі тады былі вельмі сур’ёзныя. Сёньня мы чуем рэха тых спрэчак, бачым пазіцыю кансерватыўных колаў Амерыкі, якія лічаць, што ўсяго, у тым ліку і зьмены рэжыму ў Беларусі, можа дамагчыся сілай, “дубінай”. Але ў Еўразьвязе лічаць, што такія сілавыя метады адносна Беларусі ўжываць ня варта, што ўсё будзе ісьці эвалюцыйным шляхам, што трэба ангажаваць беларускую інтэлігенцыю, эканамічныя колы, сярэднюю класу, грамадзянскую супольнасьць, а таксама палітыкаў вышэйшага рангу падумаць аб альтэрнатывах цяперашняму курсу, які прывёў у тупік.\nА тут што мы маем у сухім астатку?\nСамае галоўнае, што і тут у кантэксьце гучыць: Лу-ка застаецца!\nРазумеючы гэта як сваю віну, заходнікі, якія заўсёды былі надзвычай самаўпэўненыя ў сваёй праваце, вырашылі за лепшае пачаць выкручвацца. Ім многія беларусы яшчэ шмат гадоў таму казалі, што іх дзейнасьць па “зрынаньні апошняй дыктатуры Еўропы”, калі яна будзе такой, якой была, ніякіх вынікаў ня дасьць. Гэтыя нашы людзі аказаліся правымі. Але, каб не прызнаваць сваю палітычную бяздарнасьць (гонару ж поўныя штаны), заходнікі на нашых вачах цяпер разыгрываюць сямейныя сцэны, заклікаючы нас адуважыцца на бессэнсоўны выбар, хто зь іх больш правы.\nА мы возьмем і не паддамося – і выбіраць ня будзем. Бо рашэньне “беларускай праблемы” ляжыць ня ў санкцыях ці ў нясанкцыях. А зусім у іншым месцы. Пра якое, дарэчы, мы шмат разоў пісалі…\nДа апошняга матэрыяла наш рэдактар Алесь Астроўскі тройчы спрабаваў даслаць свой каментар. Але апошні так і ня быў выстаўлены. Чаму? – можна толькі здагадвацца. Падаем гэты каментар ніжэй.\n“Трэцяя і апошняя спроба даслаць каментар на г.зв. “Свабоду”.\nГэтая спрэчка двух палітолагаў – аднаго з ЗША, другога зь Нямеччыны – паказвае, што палітыкі Захаду імкнуцца СКІНУЦЬ ВІНУ АДЗІН НА АДНАГО за тое, што ў цэнтры Еўропы вось ужо 17-ы год існуе дзяржава з тыповым дыктатарскім рэжымам, які пасьля чарговых “выбараў” працягне сваё існаваньне яшчэ на наступныя 5 гадоў.\nМне ўжо надакучыла паўтараць (бо кажу гэта некалькі гадоў, каму толькі магу), што ў час прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі нешта істотнае можа зрабіць толькі тая палітычная сіла, якая сапраўды шчыра выступае за беларускую дэмакратыю – г.зн. за АБ’ЕКТЫЎНЫЯ ІНТАРЭСЫ БЕЛАРУСКАГА НАРОДА (эканамічныя, палітычныя, культурныя, дэмаграфічныя, іншыя). Вось тут: https://nashaziamlia.org/2006/04/04/14/#more-14 – знаходзіцца пачатак аднаго зь першых матэрыялаў па гэтым пытаньні.\nМіж тым, заходнікі нібы завядзёныя арганчыкі кажуць, што ў нас (у Беларусі!) праблемы з правамі толькі “польскай” і габрэйскай меншасьці, а таксама пра розныя іншыя праблемы, якія сярэднестатыстычным, масавым беларусам праблемамі не ўспрымаюцца і на барыкады яго не выцягнуць.\nТаму нагадаю сапраўды ГАЛОЎНЫЯ ПРАБЛЕМЫ, якія заходнікі ва ўпор ня хочуць бачыць.\nУ Беларусі ўсе гады знаходжаньня Лу-кі ва ўладзе адбываецца:\n– ЦІХІ ГЕНАЦЫД і адкрыты ЭТНАЦЫД беларускага народа,\n– разнастайныя формы ДЫСКРЫМІНАЦЫІ беларусаў,\n– ЗАХОП НАШАЙ УЛАСНАСЬЦІ ЧУЖЫНЦАМІ,\n– наўмысная дэградацыя агульнай культуры,\n– зьнішчэньне навакольнага асяроддзя й многае іншае.\nАдначасна Беларусь пад кіраўніцтвам Лу-кі крок за кропам паглынаецца расейскай імперыяй, страчваючы сваю незалежнасьць:\n– Саюзная дзяржава,\n– Агульная паветраная прастора,\n– Агульная мытная прастора,\n– сумесныя вайсковыя вучэньні супраць НАТА і г.д.\nЧаму ацэнкі, прапановы дый уся палітыка заходнікаў у адносінах да Беларусі выглядаюць такімі недарэчнымі, а яны самі – нейкімі ідыётамі?\nСправа ў тым, што палітыкі Захаду самі хацелі б перадаць нашы беларускія каштоўнасьці не беларусам (што зьяўляецца сутнасьцю дэмакратыі), а ўласным фінансавым алігархам – у асноўным габрэйскім і нямецкім… Таму заходнікі замест дэмакратычнай альтэрнатывы дыктатуры Лу-кі ўвесь час прапануюць беларускаму народу (праз свае СМІ і купленую імі афіцыйную апазіцыю) не дэмакратычную альтэрнатыву, а… ЛІБЕРАЛЬНУЮ, зманліва называючы апошнюю “дэмакратычнай”. Па сутнасьці, “Захад” негалосна шантажуе беларускі народ: не жадаеце “лібералізм” з нашай уладай у палітыцы і нашай уласнасьцю ў эканоміцы, тады і жывіце ў дыктатуры, а мы будзем “працаваць” з… Лукашэнкам.\nУ выніку праз такую “палітыку” сёньняшні “Захад”:\n– дыскрэдытуе дэмакратыю;\n– дзясяткамі мільёнаў даляраў і еўра выкідае на вецер (а можа і крадзе) грошы ўласных падаткаплатнікаў, якія прызначаны на “барацьбу за дэмакратыю ў Беларусі”;\n– раз за разам правальвае шанц беларускага народа вырвацца з дыктатуры да дэмакратычнага ладу жыцьця;\n– фактычна ПАДТРЫМЛІВАЕ ІСНАВАНЬНЯ ДЫКТАТУРЫ Ў ЦЭНТРЫ ЕЎРОПЫ ў ХХІ стагоддзі.\nУсё гэта выглядае адначасова і горка, і сьмешна. Карацей, агіда…\nКалі нехта жадае пазнаёміцца з тым, як выглядае сапраўдная беларуская альтэрнатыва (хаця б яе эканамічны элемент), можа пачытаць тут: https://nashaziamlia.org/2010/07/28/3445/#more-3445”.\nГэты запіс апублікаваны: Панядзелак, 30 жніўня, 2010 у 23:22\nКатэгорыі: 1.3. Беларусь сёньня, 2.5. Прыглядаемся да Захаду, 2.5.1. Дэградацыя ЕўраЗьвязу, 2.5.2. ЗША, прыкметы дэградацыі, 4.1.2. Эканам.пытан. і дэмакратыя, 4.1.4. Змаганьне за дэмакратыю. Вы можаце сачыць за каментарамі пры дапамозе RSS 2.0 стужкі.


← Паўлюк Багрым\nПаказаць змены з 26 жніўня 2019 08:23\nПятро Васючэнка [неправер.]; 22:47 -5 46.56.238.69 Размовы Дададзеная дата смерці Тэгі: Праўка з маб. прылады Праўка праз мабільную версію сайта PHP7\nПятро Васючэнка [неправер.]; 22:46 +28 46.56.238.69 Размовы Тэгі: Праўка з маб. прылады Праўка праз мабільную версію сайта\nдр Альгерд Бахарэвіч; 20:17 +57 Чаховіч Уладзіслаў Размовы уклад added Category:Альгерд Бахарэвіч using HotCat\nдр Ала Іванаўна Канапелька; 23:32 +124 Maksim L. Размовы уклад афармленне Тэг: Візуальная праўка: Пераключана\nЯзэп Юр’евіч Лёсік; 14:15 +60 Liashko Размовы уклад →Савецкія рэпрэсіі і смерць Тэг: Візуальны рэдактар\nЯзэп Юр’евіч Лёсік; 14:14 +770 Liashko Размовы уклад →Савецкія рэпрэсіі і смерць\nІван Паўлавіч Мележ [неправер.]; 13:01 +5 384 Yana Ivaniuk Размовы уклад Тэг: PHP7\nУладзімір Садоўскі [неправер.]; 09:15 +118 Yozas gubka Размовы уклад Тэг: Візуальная праўка: Пераключана\nАдам Глобус [неправер.]; 04:35 +12 178.121.71.104 Размовы Тэгі: Візуальны рэдактар PHP7\nАдам Глобус [неправер.]; 04:22 -44 178.121.71.104 Размовы Тэг: Візуальны рэдактар\nАдам Глобус [неправер.]; 04:01 -1 626 178.121.71.104 Размовы →Спасылкі Тэгі: Візуальны рэдактар PHP7\nВера Вярба [неправер.]; 13:40 +187 Yana Ivaniuk Размовы уклад Тэгі: Візуальны рэдактар PHP7\nВера Вярба [неправер.]; 13:37 +44 Yana Ivaniuk Размовы уклад Тэг: PHP7\nВера Вярба [неправер.]; 13:34 +17 245 Yana Ivaniuk Размовы уклад Тэг: PHP7\nдр Алесь Адамовіч; 18:30 +245 Vit Koz Размовы уклад →Памяць Тэгі: Праўка з маб. прылады Праўка праз мабільную версію сайта PHP7\nдр Алесь Адамовіч; 18:21 +13 Vit Koz Размовы уклад →Біяграфія Тэгі: Праўка з маб. прылады Праўка праз мабільную версію сайта\nАлесь Адамовіч; 12:13 0 Yana Ivaniuk Размовы уклад →Узнагароды Тэгі: Візуальны рэдактар PHP7\nАлесь Адамовіч; 12:12 +132 Yana Ivaniuk Размовы уклад →Памяцьhttp://adamovich.babruysk.by/ Тэг: PHP7\nАлесь Адамовіч; 11:50 +1 631 Yana Ivaniuk Размовы уклад →Біяграфія Тэг: PHP7\nАлесь Адамовіч; 10:19 +233 Yana Ivaniuk Размовы уклад →Пра бацькоў Тэг: PHP7\nАлесь Адамовіч; 10:12 +46 Yana Ivaniuk Размовы уклад →1927–1994 Тэг: PHP7\nАлесь Адамовіч; 10:02 +1 Yana Ivaniuk Размовы уклад Тэг: PHP7\nУзята з "https://be.wikipedia.org/wiki/Адмысловае:RecentChangesLinked/Паўлюк_Багрым"


Гасцінец, 2 (281) 2020 - Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org\n27 студзеня ва ўсім свеце адзначаецца Міжнародны дзень памяці ахвяр Галакосту. Менавіта ў гэты дзень 75 гадоў таму быў вызвалены польскі горад Аўшвіц (Асвенцым) і тры канцэнтрацыйных лагера каля яго. З 1 лістапада 2005 года дзень вызвалення канцлагераў Аўшвіца Біркенаў па рашэнню Генеральнай Асамблеі ААН па прапанове 90 краінаў стаў Днём памяці ахвяраў Галакоста. Галакост — гэта дзяржаўная палітыка нацыскай Нямеччыны па пераследу і зьнішчэнню габрэяў ў пэрыяд нямецкай акупацыі еўрапейскіх краінаў пад час Другой сусветнай вайны. Гэтая антычалавечая палітыка фашыстаў ажыцяўлялася і на тэрыторыі Беларусі. Паводле зьвестак большасьці навуковых крыніцаў, на тэрыторыі нашай краіны загінула прыкладна ад 600 да 800 тысячаў габрэяў. Палітыка Галакосту непасрэдна праводзілася і ў Гарадку, дзе да вайны большасць насельніцтва складалі габрэі. Найбольш трагічныя падзеі Галакосту ў нашым мястэчку звязаны з растрэлам мужчын габрэяў каля в. Бярозаўка напрыканцы лета і знішчэнне насельнікаў гета да свята Пакрова ў Вараб’ёвых гарах. Дзякуючы працы супрацоўнікаў Гарадоцкага краязнаўчага музея і найперш Садоўскай С.І. на старонках кнігі «Памяць» апісана трагедыя Галакосту ў дачыненні да нашых гарадоцкіх габрэяў праз іх знішчэнне ў 1941 годзе. Таксама ў кнізе прыводзіцца пералік 105 мужчын габрэяў растраляных за Бярозаўкай і спіс з 346 чалавек знішчаных у Вараб’ёвых гарах. Але адзначаецца, што забітых было больш.


У садовым таварыстве на Маладзечаншчыне згарэў мужчына. Верагодна, гэта быў гаспадар лецішча – RH.by\nУ садовым таварыстве на Маладзечаншчыне згарэў мужчына. Верагодна, гэта быў гаспадар лецішча\nСёння ноччу здарыўся пажар у садовым таварыстве, што ў Алёхнавіцкім сельсавеце. Загінуў 56-гадовы мужчына, расказалі ў ГРАНС Маладзечна.\n10 лютага, каля дзвюх гадзін ночы, у цэнтр аператыўнага кіравання Маладзечанскага ГРАНС паведамілі аб пажары ў садовым таварыстве «Дружба», што каля вёскі Баяры, Алёхновіцкага сельсавета. Да месца выкліку выехалі ратавальнікі. Па прыбыцці дом гарэў адкрытым полымем, дах абрынулася ўнутр.\nПадчас ліквідацыі пажару знайшлі цела мужчыны з апёкамі без прыкмет жыцця. Меркавана, гэта 56-гадовы гаспадар лецішча.\nПрычына гібелі і пажару высвятляецца. Пажарнага апавяшчальніка ў доме не было.\nМНС папярэджвае: прычынай многіх надзвычайных сітуацый з’яўляецца безадказнасць чалавека і невыкананне правілаў пажарнай бяспекі. Часцей у дачных дамах жувуць летам. Печы для абагрэву не выкарыстоўваюцца. Прыязджаючы зімой на свае лецішчы вы павінны быць упэўненыя, што ваша печка гатовая да эксплуатацыі.\nАсноўныя правілы пажарнай бяспекі ў халодную пару года\n– Печкі і коміны, трэба ачысціць, адрамантаваць і пабяліць, заладзіць расколіны. Печ, дымавая труба ў месцах злучэння з драўлянымі паддашкавымі або міжпавярховымі перакрыццямі павінны мець патаўшчэнне цаглянага мура – разделку. Не трэба забывацца і пра патаўшчэнне сценак печы;\n– нельга ўжываць для распальвання печаў гаручыя і лёгка самазапальваючыя вадкасці;\n– печкі і каміны павінны мець устаноўленыя нормамі супрацьпажарныя адступкі і раздзелкі, гэта значыць адлегласць ад унутранай паверхні дымавой трубы да гаручых элементаў будынка, якая павінна быць выкладзеная з вогнетрывалай цэглы. Дымавыя трубы робяць з глінянай цэглы таўшчынёй не менш за 12 сантыметраў. Паветраны прамежак паміж печчу і гаручымі сценамі павінен быць 20-50 сантыметраў у залежнасці ад абароненасці гаручай сцены, таўшчыні сценкі печы, тыпу адступкі;\n– на драўлянай падлозе перад топкай неабходна прыбіць металічны ліст або заслаць любое незгаральнае пакрыццё;\n– каб не дапускаць перекала печы рэкамендуецца тапіць яе два-тры разы на дзень і не больш, чым па паўтары гадзіны; за дзьве гадзіны да адыходу да сну топку печы трэба спыніць. Попел і дзындру, якую выграбаюць з топак павінны быць пралітыя вадой і выдаленыя ў спецыяльна адведзенае для іх бяспечнае месца.\nКаб пазбегнуць адукацыі расколін у муры, трэба перыядычна прачышчаць комін ад сажы, чысціць коміны і печы ад сажы неабходна перад пачаткам і на працягу ўсяго ацяпляльнага сезону.\nФотаздымкі забяспечаныя валянцінай Сопат.\nНаступны артыкулМаладзечанскі раён – сярод тых, дзе жыве найбольш шматдзетных сем’яў на Міншчыне


Tarjei Vesaas - Svoja.org\nSvoja.org » Eseji, bijografiji » Tarjei Vesaas\nРоднай мовай для Вэсаса быў дыялект, якім карысталіся жыхары ягонай гміны Вінье. У палове ХІХ ст. асьветнік-адраджэнец Івар Осэн (1813—1896) сынтэзаваў пісьмовую нарвэскую мову на аснове вясковых дыялектаў заходняй Нарвэгіі як процівагу мясцоваму варыянту дацкай мовы („нарвэскай трасянцы”), якую ўжывала гарадзкое насельніцтва краіны як наступства чатырохсотгадовай палітычнай уніі Нарвэгіі з Даніяй. Пад канец ХІХ ст. „уласна нарвэская” мова (пад назвай landsmål — даслоўна: краёвая мова), пакліканая да жыцьця і нармалізаваная Осэнам, увайшла ў адукацыйную сыстэму ў нарвэскай правінцыі. Ёй вучылі ў школе і Вэсаса. У той самы час прыхільнікі „трасянкі” ў Нарвэгіі (якая пачаткова менавалася riksmål — дзяржаўная мова, а потым атрымала назву bokmål — кніжная мова) займелі падмогу ад моўнага рэфарматара Кнута Кнутсэна (1812—95), які праз правапісныя зьмены, што імкнуліся прыпадобніць правапіс bokmål да вымаўленьня гарадзкой эліты нарвэжцаў, пасьпяхова „аддаліў” гэты нарвэскі варыянт дацкай мовы ад яе літаратурнага стандарту ў Даніі. Моўнае пытаньне ў Нарвэгіі, асабліва пад канец ХІХ ст. і ў пачатку ХХ ст., рэзка палярызавала грамадзтва, разьдзяліўшы яго на зацятых прыхільнікаў „вясковай” і ня менш зацятых абаронцаў „гарадзкой” мовы. Landsmål (сёньня вядомая як nynorsk — нованарвэская мова) i bokmål у ХХ ст. былі некалькі разоў паддадзеныя правапісным рэформам, якія імкнуліся, між іншым, наблізіць абедзьве мовы адна да адной да такой ступені, каб можна было казаць пра агульную нарвэскую мову (samnorsk), аднак гэтыя спробы закончыліся беспасьпяхова. У сёньняшняй 4,5-мільённай Нарвэгіі прыблізна 80 адсоткаў нарвэжцаў лічаць сваёй роднай мовай bokmål, а 20 адсоткаў — nynorsk (прыблізна столькі ж нарвэскіх школьнікаў атрымоўвае адукацыю на nynorsk; nynorsk ёсьць абавязковым прадметам у школах, дзе навучаньне вядзецца на bokmål). Літаратурныя творы, пісаныя на гэтых мовах, не перакладаюцца з адной на адну. Нованарвэская мова ў лексычна-фанэтычных адносінах — больш аддаленая ад дацка-нарвэскай, чым чэская ад славацкай, але бліжэй да яе, чым, прыкладам, беларуская да ўкраінскай.\nВэсас дэбютаваў у 1923 г. раманам „Menneskebonn” („Чалавечыя дзеці”), які выйшаў накладам 1500 асобнікаў у сталічнай Хрысьціяніі (гістарычная назва Осла была вернутая гораду два гады пазьней) у выдавецтве Olaf Norlis Forlag. Шмат гадоў пасьля дэбюту Вэсас прызнаўся, што ягоныя першыя кніжкі былі настолькі „рамантычныя”, што іх немагчыма чытаць. Кароткі пераказ сюжэту „Чалавечых дзяцей” дае неблагое ўяўленьне пра „рамантызм” раньняга Вэсаса. Пры народзінах героя раману, Кнута, у хатцы паляўнічага памірае ягоная маці. Ахоплены роспаччу бацька праклінае „самога сябе, лёс і дзіця, якому ён даў жыцьцё”. Гэтае пракляцьце кладзецца змрочнай смугой на далейшае жыцьцё Кнута. Кнут выратоўвае жанчыну, якая яму падабаецца, ад самагубнага скоку ў рэчку, але потым усё роўна страчвае яе. Пазьней яму падабаецца іншая жанчына, Ліў, але яна кахае іншага, Торстэна. Ліў, усё ж, ахвяруе сваім каханьнем і выходзіць за Кнута. Неўзабаве Ліў гіне, згубіўшыся ў замеці. Пасьля яе гібелі Кнут і Торстэн становяцца сябрамі на жыцьцё і на сьмерць, і дзеля памяці пра Ліў выкоўваюць жалезны крыж, які, зьмяняючы адзін аднаго, заносяць на яе магілу.\nВэсас паслаў аўтарскія экзэмпляры дэбюту тром сваім літаратурным кумірам: Кнуту Гамсуну, Сэльме Лягерлёф і Рад’ярду Кіплінгу. Гамсун прыслаў у адказ сваю візытоўку, на якой не напісаў ні слова (праз 40 гадоў у ягоным архіве знайшлі гэтую кніжку Вэсаса неразрэзанай — значыць, вялікі нарвэжац не ўганараваў дэбютанта прачытаньнем). Кіплінг увогуле не адказаў (тут, зразумела, цяжка было разьлічваць, што ангельскі пісьменьнік прачытае кніжку па-нарвэску). А вось славутая швэдка Лягерлёф цёпла падзякавала за пасылку, напісаўшы Вэсасу, што ягоная „вельмі ўзважаная” гісторыя зрабіла на яе „моцнае ўражаньне”.\nПадобным як у дэбютным рамане „рамантызмам”, прыпраўленым добрай дозай сэнтымэнтальнасьці і рэлігійнай мэтафарычнасьці, былі пазначаныя і наступныя кніжкі Вэсаса: „Sendemann Huskuld” („Пасланьнік Гускульд”, 1924), „Grindegard. Morgonen” („Сядзіба Грындэ. Раніца”, 1925), „Grinde-kveld eller Den gode engelen” („Вечар у Грындэ, або Добры анёл”, 1926). У 1928 г. Вэсас выдаў раман „Dei svarte hestane” („Чорныя коні”), які прынёс яму першы істотны посьпех у чытачоў. Кніжка ў гэтым самым годзе была перавыдадзеная, у 1930-я яе пераклалі на нямецкую, нідэрляндзкую і чэскую мовы, а ў 1951 г. яна стала першым творам Вэсаса, які перанесьлі на экран. Раман распавядае змрочна-драматычную — „стрындбэргаўскую” — гісторыю сямейных адносінаў Амброса і Лісьле, сузіраную вачыма іхнага шасьцігадовага сына Хэля. Хэль стаў першым з запамінальных літаратурных герояў Вэсаса, папярэднікам шматлікіх выдатных дзіцячых і юнацкіх вобразаў у ягоных пазьнейшых творах.\nУ 1925—1926 і 1928—1929 г. дзякуючы стыпэндыям ад ураду і аднае прыватнае фундацыі Вэсас падарожнічаў па Эўропе, нейкі час забавіў у Мюнхэне. У 1929 г. ён выдаў свой першы зборнік апавяданьняў „Klokka i haugen” („Звон на гары”). Потым выйшла ягоная трылёгія: „Fars reise” („Бацькава падарожжа”, 1930), „Sigrid Stallbrokk” (1931), „Dei ukjende mennene” („Чужыя людзі”, 1932). Пісьменьнік даволі нечакана вярнуўся да героя трылёгіі, Кляса Дырэгуда, у 1938 г., калі выдаў яшчэ адзін раман пра яго, „Hjarta høyrer heimlandstonar” („Сэрца чуе згукі роднага краю”), такім чынам ператварыўшы трылёгію ў тэтралёгію. Сэрыю раманаў пра Кляса Дырэгуда крытыкі сустрэлі ня надта каб прыхільна, тым ня менш на пачатку 1930-х гг. Тар’ей Вэсас быў ужо лідэрам літаратуры на landsmål і адным з найцікавейшых пісьменьнікаў у Нарвэгіі. Ягоная зайздросная працавітасьць — пачынаючы з 1923 г., Вэсас амаль штогод, ажно да 1940 г., выдаваў па кніжцы — дазволіла яму даволі добра забясьпечыць сваё жыцьцё зь фінансавага боку. У 1930 г. ён ужо быў у змозе выкласьці ладную суму грошай на закуп уласнай гаспадаркі, раней спомненай Мідбё.\nУ пачатку 1930-х гг. Вэсасу ўрэшце пашанцавала і ў сямейным жыцьці. У 1931 у Осла Вэсас сустрэў Гальдыс Морэн (Halldis Moren, 1907—1995), паэтку-пачаткоўку, якая дэбютавала ў 1929 г. зборнікам „Harpe og dolk” („Гарфа і штылет”). Як і Вэсас, яна пісала на нованарвэскай мове. Працавала яна сакратаркай у нарвэскім кансуляце ў Вэвэ ў Швайцарыі. Пакарыстаўшыся „падарожнай стыпэндыяй” яшчэ раз, Тар’ей Вэсас наведаў Гальдыс Морэн у Швайцарыі ў 1932 г., і яны заручыліся. У сьнежні 1933 г. Тар’ей прывёз Гальдыс да бацькоў, а ў красавіку 1934 г. яны ўзялі шлюб і пасяліліся ў Мідбё. У іх нарадзілася двое дзяцей: сын Уляў (1935) і дачка Гуры (1938). Гэта было вельмі шчасьлівае і ўдалае сужонства, якое лучыў ня толькі супольны клопат на гаспадарцы, але і літаратурныя зацікаўленьні і заняткі. Гальдыс Морэн Вэсас у далейшым сталася адной з найвыбітнейшых нарвэскіх паэтак. Яна таксама была першым чытачом і крытыкам твораў свайго мужа. На працягу 35 гадоў супольнага жыцьця яны шмат падарожнічалі па Нарвэгіі і за мяжою, а іхны дом у Мідбё стаўся нечым накшталт скандынаўскага культурнага асяродку.\nУ 1933 г. выйшла адна з самых нязвыклых кніжак Вэсаса, „Sandeltreet” („Сандалавае дрэва”). Гэты кароткі раман распавядае пра падарожжа Гільды, жанчыны, якая чакае трэцяе дзіця, чамусьці ўпэўненая, што пры ягоных народзінах яна памрэ. Таму яна хоча паехаць у падарожжа, каб пабачыць як найбольш з гэтага сьвету, які ёй неўзабаве давядзецца пакінуць. Сям’я — муж-пісьменьнік і двое дзяцей — вырушаюць разам зь ёю. „Для іх яна была як нязвыклае сандалавае дрэва зь дзівосным пахам”, — піша Вэсас пра Гільду. Гільда памірае на пачатку восені ў горскай сядзібе, нарадзіўшы здаровага хлопчыка. Нягледзячы на свой фаталістычны сюжэт, „Сандалавае дрэва” — жыцьцесьцьвярджальны твор, у якім акцэнт пастаўлены не на набліжэньне сьмерці жанчыны, а на ўспрыманьне жыцьця і сьвету ейнымі дзецьмі. „Гэта сучасная паганская легенда пра містэрыю народзінаў і сьмерці”, — напісаў крытык пасьля выхаду кніжкі1.\nУ 1934 г. выйшаў першы агульнапрызнаны шэдэўр Вэсаса, раман „Det store spelet” („Вялікая гульня”). Кніжка распавядае гісторыю Пэра Буфаста ад ягоных шасьці гадоў да часу, калі ён становіцца дарослым і ўваходзіць у рытм „вялікай гульні” — жыцьця на гаспадарцы. Пэр хоча вырвацца з бацькавай сядзібы, выехаць куды-небудзь, каб зьмяніць свой сялянскі лёс, які ён адчувае як няволю. Але ягоны бацька, які надарваўся ад непасільнае працы на зямлі, паўтарае свайму найстарэйшаму сыну-спадкаемцу: „Ты таксама палюбіш зямлю, Пэр. Ты застанесься ў Буфасьце на ўсё жыцьцё”. Сюжэтна простая, але псыхалягічна глыбокая кніжка Вэсаса апавядае якраз пра зразуменьне гэтай павіннасьці Пэрам. Кніжка канчаецца ў момант, калі Пэр прымае правілы „вялікай гульні”, пагадзіўшыся з тым, што ягоны лёс споўніцца ў месцы, дзе ён нарадзіўся. „Вялікая гульня” была сустрэтая з энтузіязмам як крытыкамі, гэтак і чытачамі. „Яе варта прачытаць нават тым, каму цяжка чытаць на landsmål, — дзеля ўласнай прыемнасьці. У кніжцы няма нічога сэнсацыйнага, яна знаходзіцца наўзбоч літаратурнай моды. Але яна — абсалютна дасканалая”1, — напісаў адзін крытык. Іншы ўхапіўся за выхад шэдэўру Вэсаса як за зручную нагоду паўшчуваць гарадзкіх „трасяньнікаў” за іхную неахвоту вывучаць „вясковую мову”: „Якім чынам людзі ў горадзе могуць пазнаёміцца са сваёй краінай, калі яны ўвесь час адмаўляюцца чытаць на мове вёскі? Нарвэгія не складаецца з адных гарадоў — хутчэй наадварот! Выдатнае мастацтва дае штораз мацнейшыя ўзыходы на ўрадлівай глебе гаспадароў і вясковага народу, знаходзячы сваё выяўленьне ў мове, якая ім найбліжэйшая. Адгароджвацца ад гэткай літаратуры дзеля свае выгады або партыйнага становішча ў спрэчцы аб моўным пытаньні — гэта ўсё роўна што адводзіць сабе і сваёй краіне ролю беднага найміта”.\nКраіна відавочна не хацела гэткай ролі для сябе, бо неўзабаве „Вялікую гульню” ўключылі ў праграму літаратуры ў гімназіях і кніжку пачалі чытаць як на вёсцы, так і ў горадзе. У 1940 г. выйшла адмысловае выданьне раману для школьнага карыстаньня. Пісьменьнік толькі праз 20 гадоў заўважыў, што ў гэтым выданьні зьмянілі ня толькі правапіс, згодна з правапіснай рэформай 1938 г., але і некаторыя іншыя рэчы, згодна з „маральнымі меркаваньнямі” адказнага рэдактара. Са школьнага выданьня зьніклі ня толькі асобныя фразы накшталт „маці таксама поўнілася малаком” або „ў бакоўцы ляжалі бацька з маці, якія яго зачалі”, але і ўвесь разьдзел, прысьвечаны эратычнаму спатканьню Пэра зь дзеўкай іменем Рандзі.\nУ 1936 г. Вэсас выдаў працяг „Вялікай гульні” пад назовам „Kvinnor ropar heim” („Жанчыны клічуць дадому”). Кніжка паказвае далейшае жыцьцё Пэра Буфаста да моманту, калі ён стаецца агульнашанаваным патрыярхам роду і перадае запаветы „вялікай гульні” сваім унукам. Гэтая кніжка ня мае такой мастацкай сілы, як яе папярэдніца, але крытычныя водгукі на яе выхад не былі непрыхільныя.\nУ 1940 г. наступіў пералом у творчасьці Вэсаса. У красавіку-траўні гітлераўская Нямеччына акупавала Нарвэгію. Цягам некалькіх наступных месяцаў Вэсас напісаў свой новы раман, „Kimen” („Парастак”), які выйшаў у выдавецтве Gyldendal пад канец таго году. Пісьменьнік зьмяніў ня толькі выдаўца, але і свой стыль ды творчую манеру. „Парастак” — гэта прыпавесьць пра змаганьне дабра са злом у чалавечай душы. Падзеі кніжкі адбываюцца на абжытым прыбярэжным астраўку (у Нарвэгіі іх каля 2 тысячаў), на якім новапрыбылы чужак, знаходзячыся ў шоку ад перажытага выбуху, становіцца сьведкам крывавага здарэньня: дзьве сьвіньні ў загарадзі пачынаюць кусаць адна адну, а потым адна зь іх пажырае свае малыя. Гэты шал перадаецца і чужаку, які забівае мясцовую дзяўчыну. Прага помсты ахоплівае ўсіх жыхароў астраўка, і яны вырушаюць на паляваньне за чужаком, знаходзяць і забіваюць яго. Другая частка раману менш драматычная — пасьля аблавы людзі, ахопленыя пачуцьцём віны, страху і сораму за ўчыненую расправу, зьбіраюцца ў клуні, каля якой яны забілі чалавека, і праводзяць там ноч, прысьвечаную своеасабліваму „душаразбору” і раскаяньню. „Парастак” паклаў канец „бытапісальнаму” Вэсасу. Усе ягоныя наступныя раманы, хоць і асаджаныя ў больш ці менш рэалістычных абставінах, нясуць з сабою вялікую сымбалічную нагрузку, якая не заўсёды даступная для чытача зь першага падыходу. На думку бальшыні нарвэскіх крытыкаў, пачынаючы з „Парастку”, з кожным новым раманам Вэсас здабываў новую мастацкую вяршыню.\nВэсас пражыў вайну, не пакідаючы свае гаспадаркі, зь якой яны з жонкай час ад часу слалі пасылкі з харчовымі прадуктамі знаёмым пісьменьнікам, якім у акупаванай сталіцы даводзілася галадаць. Пад канец 1945 г. Вэсас выдаў „Huset i mørkret” („Дом у цемры”), раман-алегорыю пра акупаваную Нарвэгію, якую пісьменьнік прадставіў у вобразе агромністага страхотнага дома ў цемры, населенага акупантамі і акупаванымі. „Сымбалізм пастаўлены ў цэнтар гэтага раману з такой мастацкай сілай, што ўвесь сымбалічны мэханізм твору прыводзіцца ў рух ня столькі ўмельствам пісьменьніка, колькі жывым уяўленьнем чытача... Вэсас выбудоўвае свой гнятлівы, кашмарны сьвет з трывогаў і жахаў, якія ўласьцівыя кожнаму чытачу, і заваблівае нас у сярэдзіну свайго праклятага, жудаснага дома”, — напісаў аглядальнік.\nУ 1946 г. пісьменьнік выдаў свой першы зборнік паэзіі „Kjeldene” („Крыніцы”). Потым выйшла яшчэ пяць ягоных паэтычных зборнікаў (адзін зь іх ужо пасьля ягонай сьмерці). Вершы Вэсаса застаюцца ў ценю ягонай прозы, але і сярод іх можна знайсьці сапраўдныя паэтычныя пэрліны. У тым самым 1946 г. пісьменьнік выдаў яшчэ раман „Bleikeplassen” („Бялільня”) — змрочную гісторыю пра самоту, рэўнасьць і сьмерць.\nДва наступныя творы Вэсаса належаць да „найбольш сымбалічных” сярод ягоных раманаў. „Tårnet” („Вежа”, 1948) распавядае гісторыю сужонства, якое паволі скочваецца ў вар’яцтва, дайманае болем і пачуцьцём віны пасьля сьмерці свайго дзіцяці. Малы хлопчык памірае ад заражэньня крыві, параніўшыся аб жалезную калючку на кучы злому, куды яго забралі бацька і старэйшы брат. Бацька, паступова трацячы розум, будуе вежу са старога жалезьзя на месцы, дзе сьмяротна параніўся ягоны малы сын, як быццам хочучы схаваць тую калючку (і сваю віну) ад сьвету. Старэйшага сына ад вар’яцтва ратуе каханая ім дзяўчына. „Signalet” („Сыгнал”, 1950) — гісторыя безвыходнасьці родам з тэатру абсурду. На станцыі ў тумане стаіць цягнік, чакаючы сыгналу адыходу, якога, аднак, ніхто да канца раману так і не падае. Пасажыры ў цягніку і пэрсанал станцыі ахопленыя паралічам волі, які не дазваляе ім знайсьці выйсьця з тупіковай сытуацыі.\nУ 1952 г. Вэсас апублікаваў высока ацэнены крытыкамі зборнік апавяданьняў „Vindane” („Вятры”), а ў 1954 г. — раман „Vårnatt” („Веснавая ноч”), адзін з найлепшых сваіх твораў. Бацькі пакідаюць чатырнаццацігадовага Гальстэйна і ягоную васямнаццацігадовую сястру Сісэль адных дома. Сьветлай веснавой ноччу ў іх просіць начлегу сям’я зь пяці чалавек, у якой пад ліўнем паламалася аўтамашына. Маладая жанчына, Грэта, павінна вось-вось нарадзіць (дзіця неўзабаве нараджаецца ў доме Гальстэйна і Сісэль). Старэйшая жанчына, Крыстына, мачыха мужа Грэты, Карла, — якая перастала гаварыць з мужам Яльмарам і астатнімі сямейнікамі якраз перад аварыяй аўтамашыны — памірае на дасьвецьці. Зь імі прыбывае яшчэ трынаццацігадовая Гудрун, жывое ўвасабленьне хлапечых мрояў Гальстэйна пра каханьне. Як у шмат якіх іншых сваіх кніжках, Вэсас у „Веснавой ночы” зашмаргнуў у адзін драматычны вузел нараджэньне, каханьне і сьмерць — асноўныя этапы „вялікай гульні”. Гальстэйн апынаецца ў цэнтры напружаных падзеяў, у якіх яму даводзіцца ня толькі дапамагаць тым, хто патрабуе дапамогі, але і шмат што зразумець з дагэтуль недаступнага для яго жыцьця дарослых. З канцом веснавой ночы фактычна канчаецца ягонае юнацтва, і ён уступае ў даросласьць.\nУ 1957 г. Вэсас публікуе свой наступны шэдэўр — раман „Fuglene” („Птушкі”). Недарэкаваты Матыс жыве ў лесе над возерам з саракагадовай сястрой Хэге, якая зарабляе на іхнае жыцьцё вязаньнем швэдраў. Сястра, як і людзі з ваколіцы, глядзяць на Матыса як на непрацаздольнага прыдурка. Аднойчы ў лесе Матыс сустракае слонку, якая пакідае яму пасланьне, напісанае на пяску. Матыс пачынае вывучаць птушыную мову і перапісвацца з слонкай, якая сумленна адказвае на ягоныя допісы, зробленыя сасновай голкай. Дзякуючы ліставаньню са слонкай Матыс адчувае сябе патрэбнай часткай прыгожага сьвету, які поўнасьцю ўспрымае яго як свайго. Другі раз Матыс адчувае сябе невымоўна шчасьлівым, калі выпадкова сустракаецца зь дзьвюма незнаёмымі дзяўчынамі, якія ня ведаюць, што мясцовыя людзі называюць яго Доўбняй. Перад імі ён паказвае сваё адзінае жыцьцёвае ўмельства — веславаньне. Аднак ягоная крохкая ідылія жорстка парушаецца: паляўнічы, якому Матыс абмовіўся пра слонку, падсьцерагае птушку і забівае яе. „Вось так зачыніліся на замок вочы. Вось так перасталі плысьці рэкі”, — кажа Матыс, хаваючы мёртвую птушку пад каменем. Ягоная сястра аднаго дня кажа Матысу, што ён як выдатны вясьляр мог бы працаваць, перавозячы сваёй лодкай людзей цераз возера. На другі дзень Матыс бярэцца за гэты занятак. Адзіны чалавек, якога Матысу даводзіцца перавезьці цераз возера, дрывасек Ёрген, пасяляецца ў іх. Хэге і Ёрген хіляцца адно да аднаго, і Матыс раптам адчувае сябе лішнім у доме. Ён выплывае лодкай на сярэдзіну возера, прабівае ў лодцы дзірку, а сам кладзецца на вадзе на двух вёслах. Матыс, які ня ўмее плаваць, дазваляе ветру вырашыць свой лёс. Калі паверхня возера будзе гладкая, яму ўдасца даплысьці да берага. Але вецер зрываецца — перад тым як пайсьці на дно Матыс выкрыквае сваё імя, якое „прагучала над пустэльным возерам як кліч незнаёмай птушкі”. У „Птушках” Вэсас, у спосаб, далёкі ад якой-колечы сэнтымэнтальнасьці, паказвае, шту для чалавека значыць заставацца самотнікам і аўтсайдэрам у жыцьці. Адначасова Матыс з сваім багатым унутраным жыцьцём і „дзіцячым” пытаньнем у душы — чаму ўсё ёсьць так, як ёсьць? — быў для Вэсаса некім значна важнейшым, чым толькі дзівакаватым літаратурным пэрсанажам. „Я буду вельмі блізка да праўды, калі назаву Доўбню, з пэўнымі засьцярогамі, сваім аўтапартрэтам”, — прызнаўся Вэсас некалькі гадоў пасьля выхаду кніжкі. „Птушкі” належаць да найбольш улюбёных кніжак Вэсаса, ня толькі ў Нарвэгіі. У 1967 г. польскі рэжысэр Вітальд Ляшчынскі паводле матыву „Птушак” паставіў неблагі фільм пад назвай „Żywot Mateusza”, у якім ролю Матыса-Матэвуша выдатна сыграў Францішак Печка (Вэсас з жонкай былі на прэм’еры фільму ў Варшаве ў пачатку 1968 г.).\nПасьля выхаду „Птушак” пра Вэсаса загаварылі як пра моцнага кандыдата на Нобэлеўскую літаратурную прэмію. На жаль, ён не атрымаў яе ні ў 1957 г., ні пазьней, нават пасьля публікацыі „Лядовага палаца” („Is-slottet”) у 1963 г. Швэдзкая Акадэмія Літаратуры несумнеўна „дала маху” ў выпадку Вэсаса, абмінуўшы ўвагай аднаго з найцікавейшых пісьменьнікаў ХХ ст. (такім самым чынам швэдзкія акадэмікі абмінулі і Джэймса Джойса ці Грэма Грына, калі прыгадаць тут толькі самыя значныя зь іхных промахаў).\nУ 1961 г. Вэсас апублікаваў сваю найбольш пэсымістычную кніжку — сымбалічны раман „Brannen” („Пажар”), дзе малады чалавек Юн адбывае драматычнае падарожжа, цягам якога ён сутыкаецца з жахлівымі праявамі жыцьця. На кніжку наклала свой адбітак палітычная атмасфэра пэрыяду „халоднай вайны” на зломе 50-х і 60-х, з жорсткім супрацьстаяньнем двух варожых блёкаў, якое рэальна пагражала выбухам ядравага канфлікту і ўсясьветнай катастрофай.\nУ 1963 г. выйшаў „Лядовы палац”. Для шматлікіх прыхільнікаў творчасьці Вэсаса гэты раман — ягоная найвышэйшая творчая вяршыня. Нават тыя, якія творчасьцю Вэсаса асабліва не захапляюцца, прызнаюць, што вымаляваньне такіх далікатна-рафінаваных псыхалягічных партрэтаў дзьвюх 11-гадовых дзяўчынак 66-гадовым пісьменьнікам мяжуе з мастацкім цудам. „Шмат з таго, што Тар’ей напісаў раней, зьдзіўляла мяне ды імпанавала мне. Але ніякая зь ягоных іншых рэчаў ня ўразіла мяне так, як гэтая, — сказала Гальдыс Морэн Вэсас пра „Лядовы палац”. — Ягоныя ранейшыя кніжкі таксама былі пабудаваныя вакол нейкай відзежы. Але ніколі раней відзежа не была такая суцэльная, такая праменная, такая чароўная, як тут”. Як і шмат хто з чытачоў, жонка пісьменьніка таксама хацела ведаць, чаго Ун не сказала Сіс у час іхнай сустрэчы ў цётчыным доме, аднак аўтар ухіліўся ад адназначнага адказу. Вэсас патлумачыў толькі, чаму Ун запрапанавала Сіс распрануцца: „Яна хацела паглядзець голае цела аднагодкі, каб параўнаць яго са сваім, каб даведацца, ці тое, што ёй прыдарылася, не пакінула нейкіх сьлядоў на яе ўласным целе”. Аднак Вэсас ніколі нікому ясна не сказаў, што прыдарылася Ун і чаму яна баялася, што ня трапіць у рай. Іншым разам, адказваючы на ліст ад школьніцы, якая пыталася пра „глыбейшае значэньне” „Лядовага палаца”, Вэсас напісаў: „Глыбейшае значэньне „Лядовага палаца” настолькі крохкае, што калі б я спрабаваў яго табе растлумачыць, я яго толькі б зьнішчыў. Як дзяўчынка ты гэта, пэўна, разумееш нават лепш за мяне. Я лічу, што добрая кніжка павінна быць таямнічай”.\nУ лютым 1964 г. Вэсас атрымаў за „Лядовы палац” Літаратурную прэмію Паўночнай Рады, якая была заснаваная пяцьцю паўночнымі краінамі — Даніяй, Ісьляндыяй, Нарвэгіяй, Фінляндыяй і Швэцыяй — у 1962 г. і лічыцца найбольш прэстыжнай літаратурнай узнагародай у Скандынавіі. Цяпер гэтую прэмію могуць атрымоўваць таксама пісьменьнікі, якія пішуць на грэнляндзкай, фарэрскай і ляпляндзкай (саамскай) мовах; цяперашняя грашовая вартасьць прэміі — 350 000 дацкіх кронаў ($ 62 000). Афіцыйная фармулёўка прызнаньня прэміі Вэсасу гучала: „За асаджаны ў паўночным зімовым краявідзе раман „Лядовы палац”, які ў праніклівы спосаб пераўтварае рэчаіснасьць душы ў майстэрскі вобраз чалавечай самоты і памкненьня да духоўнай блізкасьці зь іншым чалавекам”. У падзяцы за ўзнагароду Вэсас дакрануўся да агульнага сэнсу літаратурнай творчасьці: „Той, хто піша, марыць, каб нешта знайсьці: можна назваць гэтае нешта цалкавіта белым каменем. Ён верыць, што такі камень існуе, і шукае яго ў найбольш неверагодных месцах. Напэўна, ёсьць такі дзівосны белы камень. Але ніхто яго не знайшоў. І ніхто яго ня знойдзе. Але пошукі будуць працягвацца. Калі б яго знайшлі, літаратура страціла б сваю моц. Але ніхто яго ня знойдзе. Кажуць, што літаратура сёньня апынулася ў небясьпецы. Я так ня думаю. [Літаратурныя] формы зьнікаюць, але толькі дзеля таго, каб саступіць месца іншым. Тое, што не зьнікае, — гэта чалавечая мара. Мара нараджаецца нанава з кожным новым дзіцём з матчынага ўлоньня. Як доўга будзе ў сьвеце мара, так доўга будзе і літаратура”.\n„Bruene” („Масты”), выдадзеныя ў 1966 г., сталі апошнім раманам Вэсаса. Кніжка распавядае гісторыю пары закаханых, Аўды і Торвіля, якіх лёс сутыкае з трагедыяй маладой жанчыны Вальбарг. Вальбарг забіла сваё малое дзіцятка і знаходзіцца на мяжы самагубства. У рамане выступае рэальны мост, зь якога Вальбарг кідае мёртвае дзіцятка ў рэчку, але для пісьменьніка значна больш істотным было абмаляваньне тых псыхалягічных мастоў, што праклаліся паміж ягонымі трыма героямі.\n„Масты” былі 22-м раманам Тар’ей Вэсаса, які за жыцьцё апублікаваў яшчэ чатыры зборнікі апавяданьняў і пяць зборнікаў вершаў. Пісьменьнік разьвітаўся з чытачамі лірычнай кніжкай успамінаў „Båten om kvelden” („Лодка вечарам”, 1968) і зборнікам вершаў „Liv ved straumen” („Жыцьцё каля плыні”, 1970), выхад якога ён ужо не пасьпеў убачыць. Пісьменьнік памёр 15 сакавіка 1970 г.\n1 Гэтая ды ўсе астатнія цытаты і водгукі на творчасьць пісьменьніка падаюцца за кніжкай пра Тар’ей Вэсаса, якую ў 1995 г. апублікаваў ягоны сын Уляў Вэсас: Vesaas, Olav. Løynde land, Ei bok om Tarjei Vesaas, J.W. Cappelens Forlag, Oslo.\nЯн Максімюк, Tarjei Vesaas


Як адзначае сайт Svjazep.org, у сёлетніх складаных умовах пандэміі сьвяткаваньне гэтай падзеі ў Беларускай Грэка-Каталіцкай Царкве мае рэгіянальны характар і праходзіць этапамі. 13-14 лістапада 2021 году сьвяточныя набажэнствы з нагоды 425-годдзя Уніі адбываліся ў грэка-каталіцкіх парафіях Усходняга дэканату БГКЦ: у Віцебску, Полацку і Магілёве.\nГрэка-каталіцкія парафіі горада Віцебска (Уваскрасеньня Хрыстовага і Хрыста Збаўцы) сьвяткавалі ў суботу, 13 лістапада. Тут адбылася Боская Літургія, якую ўзначалілі рыма-каталіцкі біскуп Віцебскі Ўладыка Алег Буткевіч і Апостальскі візітатар для грэка-католікаў Беларусі архімандрыт Сяргей Гаек, з якімі саслужылі сьвятары Ўсходняга дэканату БГКЦ.\nУ сваёй гаміліі дастойны Ўладыка Алег (Буткевіч) зьвярнуў увагу на неабходнасьць мужнай веры ў любых умовах жыцьця хрысьціянаў.\nАрхімандрыт Сяргей (Гаек) падзякаваў протапрасьвітару Зьмітру Грышану з Віцебска, а таксама душпастырам Аляксандру Шаўцову з Полацка, Васілю Ягораву з Магілёва і Аляксею Варанко з Віцебска за іх руплівае служэньне вернікам. Словы падзякі Апостальскі візітатар скіраваў і вернікам за іх вернасьць адзінай, сьвятой, паўсюднай і апостальскай Царкве.\nЗ нагоды 425-годдзя Берасьцейскай царкоўнай Уніі дыяканы Вячаслаў Гарчакоў з Івацэвічаў і Багдан Сунак з Полацку былі ўзьведзены ў протадыяканы.\nУ нядзелю, 14 лістапада 2021 году, сваё парафіяльнае сьвята ў гонар сьвятамучаніка Язафата адзначала грэка-каталіцкая парафія ў Полацку. Сьвяточную Боскую Літургію служылі а. Васіль Ягораў з Магілёва, а. Аляксей Варанко з Віцебска і парах полацкай парафіі а. Аляксандар Шаўцоў. Казаньне прамовіў айцец Васіль Ягораў з магілёўскай парафіі Маці Божай Бялыніцкай, дыяканскае служэньне нёс протадыякан Багдан Сунак з Віцебска. Супольная малітва з удзелам сьвятароў Усходняга дэканату стала ўмацаваньнем веры, а сьвяточны пачастунак, які пасьля малітвы сабраў разам усіх удзельнікаў, стаў знакам духоўнай сувязі парафіянаў і гасьцей сьвята.\nУ тую ж нядзелю, 14 лістапада, Апостальскі Візітатар БГКЦ архім. Сяргей Гаек наведаў грэка-каталіцкую парафію Маці Божай Бялыніцкай ў Магілёве, дзе ў парафіяльным храме ў саслужэньні протадыякана Вячаслава Гарчакова ўзначаліў урачыстую Боскую Літургію. Гэтае сьвяткаваньне 425-х угодкаў Берасьцейскай Уніі стала нагодай узгадаць сьвяткаваньні, якія адбыліся ў Магілёве 25 гадоў таму, у якіх браў удзел тагачасны Прэфект Кангрэгацыі Ўсходніх Цэркваў кардынал Акіле Сільвэстрыні.\nАрхімандрыт Сяргей узгадаў у сваім слове крыжовы шлях беларускага грэка-каталіцкага экзарха-мучаніка Антона Неманцэвіча, якога 80 гадоў таму ў лістападзе 1941 году папа Пій ХІІ прызначыў Апостальскім адміністратарам для беларускіх грэка-католікаў.\nТэгі: Берасьцейская унія, еднасьць, Усходні дэканат, грэка-католікі, рыма-католікі, Алег Буткевіч, БГКЦ, архімандрыт Сяргей Гаек


Някляеў: "Я стаяў і стаяць буду за тое, каб Крэва набыло калі ня тую славу, якую яно мела ў часы ВКЛ, то хоць бы палову яе". | KREWO.BY\n- Якраз ня я ўсё гэта інсьпіраваў, як вы кажаце, але я вельмі рады, што такое адбываецца, бо я папросту люблю Крэва. Па сутнасьці, усё, што я напісаў, у маёй сьвядомасьці, у той момант, калі я сядзеў за пісьмовым сталом, адбывалася ў Крэве. Дзе б яно насамрэч ні адбывалася — у Стакгольме, у Нью-Ёрку, у Парыжы ці нават у Індыі — усё адбывалася ў Крэве. Таму што крэўскі, я — беларус, таму што крэўскі, я — паэт, таму што крэўскі, я раблю тое, што сёньня раблю. Я стаяў і стаяць буду за тое, каб Крэва набыло калі ня тую славу, якую яно мела ў часы ВКЛ, калі туды зьяжджаліся ўладары Эўропы, то хоць бы палову яе. І я спадзяюся яшчэ дажыць да гэтага часу.\nПоўны тэкст інтэрв'ю чытайце тут.


31 кастрычнік 2018, 12:04\nІлюстрацыйнае фота. Будаўнічы атрад БРСМ\nКіраўніцтва грамадзкага аб’яднаньня «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі» будзе разьбірацца, ці сапраўды быў факт прымусу пры ўступленьні ў арганізацыю ў адной з гімназій. Пра гэта паведамілі БелаПАН у прэс-службе цэнтральнага камітэту БРСМ.\nКамэнтуючы апублікаваны ў інтэрнэце відэазапіс зь менскай гімназіі, на якім дзецям пагражаюць і прымушаюць уступаць у БРСМ, у прэс-службе заявілі:\n«Такіх фактаў у арганізацыі быць не павінна, ніхто нікога да нас не заганяе. Наша прынцыповая пазыцыя з нагоды ўступленьня ў шэрагі — выключна па жаданьні, па закліку сэрца. А тое, што нашкодзіць жадаючых хапае, гэта ведаем ня толькі мы. Калі такія факты будуць мець месца, мы будзем разьбірацца. Мы адкрытыя. Таму ў першую чаргу хай зьвяртаюцца да нас».\nПаводле зьвестак БелаПАН, цяпер пэдагог, якая размаўляла з гімназістамі, знаходзіцца ў камітэце па адукацыі Менгарвыканкаму. Ад камэнтароў яна адмовілася. Міністэрства адукацыі паабяцала даць камэнтар крыху пазьней.\nМінадукацыі «ў шоку» ад відэа пра «загон у БРСМ» у менскай школе


Галоўная ➠ Артыкулы ➠ Трысняговая дах\nЧас ад часу трыснёг ўжываецца нават як дэкаратыўная расліна. Але ў большасці выпадкаў у нашай краіне трыснёг выкарыстоўваюць у якасці даху.\nШукаеце нядрэнны вэб-сайт на якім можна высветліць пра алмазныя фикерты? Рэкамендуем для вас наведаць гэты сайт хттп: // ВВВ. ивастоне. б і там можаце высветліць усё што неабходна.\nЯшчэ ў старадаўнія часы дойліды інтэнсіўна выкарыстоўвалі трыснёг для пакрыцця даху. Пры ўсім гэтым ўкладваць насціл трэба было не на кроквах, а на паплеціны. Бярвенні па тэхналогіі мантаваліся ў гарызантальным кірунку для стварэння базы даху. Да трысняговым палку пры дапамозе доўгіх тонкіх жэрдак прыціскаліся загадзя прыгатаваныя снапы. Іх таўшчыня, звычайна, вызначалася пры дапамозе рук. На самай справе, кладка такі даху просіць значнага майстэрства, і нават цяпер не кожны здолее даць рады з гэтай тэхналогіяй.\nСучасны метад ношкі трысняговай даху змяніўся ў істотна лепшы бок. Цяпер для скруткі выкарыстоўваюцца не джгуты, а моцная дрот. У астатнім жа, усё засталося як і раней. У якасці вянка даху ўжываецца жалезныя і берасцяныя конусы, на якія ў большасці выпадкаў апранаюць трысняговыя снапы метёлками ўніз. Натуральна, трысняговая дах працаёмкі ў мантажы матэрыял, але затое вы можаце сапраўды ганарыцца набытым вынікам.\nСпецыфічнасць люстраных столяў


Уключыць пераадрасацыю порта для Arris Touchstone DG1670 - cFos Software\n» Уключыць пераадрасацыю порта для Arris Touchstone DG1670\nУключыць пераадрасацыю порта для Arris Touchstone DG1670\n1 Усталюйце прамую сувязь кабельнага порта Ethernet паміж DG1670 і вашым кампутарам. Выкарыстоўваючы патрэбны вэб-браўзэр, увядзіце IP-адрас па змаўчанні http://192.168.0.1/. Ніжэй варта ўбачыць экран для ўваходу. Імя карыстальніка па змаўчанні/Пароль з'яўляецца admin/password\n2 Пасля паспяховага ўваходу ў сістэму перайдзіце на ўкладку «Firewall»\n3 Пасля перамоваў на ўкладцы «Firewall» вызначце ўкладку «Virtual Servers / Port Forwarding» з левага краю экрана і абярыце яе. Цяпер вы можаце дадаць наладу віртуальнага сервера/пераадрасацыі партоў, выбраўшы "ADD"\n4 Поле апісання - увядзіце імя, зразумелае вамі пасля рэалізацыі\n5 Поле ўваходнага порта - увядзіце ўваходны порт для віртуальнага сервера. Гэта павінна быць таго ж дыяпазону, што і мясцовы порт\n6 Поле фарматавання - усталюйце фармат альбо TCP (як правіла), UDP альбо абодва, выкарыстоўваючы стрэлку ўніз\n7 Поле прыватнага IP-адраса - увядзіце IP-адрас машыны ў лакальнай сетцы, на якой працуе cFos Personal Net\n8 Поле мясцовага порта - увядзіце адрас мясцовага порта для віртуальнага сервера. Гэта павінен быць такі ж дыяпазон, як і ўваходны порт\n9 Пасля задавальнення налад выберыце «Add Virtual Server». экран будзе абнаўляцца з нядаўна створанай канфігурацыяй віртуальнага сервера / порта\nЗараз перанакіраванне порта наладжана для вашага кампутара!\nУключыць пераадрасацыю порта для Arris Touchstone DG1670 Інструкцыя па актывацыі пераадрасацыі порта для Arris Touchstone DG1670


Гатэль «Клумба», Адэса. Гатэль «Клумба» ў Адэсе. Гатэль «Клумба» на карце Адэса. Фота, карты, цэны. Hotel maps / Украіна\nГатэль «Клумба», Адэса. Гатэль «Клумба» ў Адэсе. Гатэль «Клумба» на карце Адэса. Фота, карты, цэны.\nВуліца Осипова / Osypova\nМабільны тэлефон +38-099-068-48-92\nМабільны тэлефон +38-097-556-90-16\nЭлектронная пошта reception@hotel-clumba.com\nВэб старонка http://www.hotel-clumba.com/\nПаслугі Рэзерваванне з дапамогай Інтэрнэт, Прымаюцца крэдытныя карты, Зніжак для дзяцей, Паслугі пральны, Кухня, Кандыцыянер, Тэлевізар, Душавы, Дадатковая ложак, Кабельнае / Спадарожнiкавае тэлебачанне, Кофеварка / Чайнік, Бясплатныя туалетныя прыналежнасці, Консьерж, Wi-Fi, Мікрахвалевая печ, Минибар, Фен, Халадзільнік, Сейф\nДвухместный нумар з двухспальной ложкам 74,00 USD\nДасьледуйце інтэрактыўныя карты: карта Google, карта Визиком (Visicom) і карта OpenStreetMap для таго, каб знайсці гасцініцу або рэстаран "Клумба". Таксама вы можаце знайсці шляхі і напрамкі ў гэты гатэль або рэстаран "Клумба".\nУ нашай базе дадзеных 2560 гасцініц і рэстаранаў і 59,667,549 праглядаў увогуле.


Кніжныя навінкі ў Выдавецкім доме «Звязда» у красавіку | zviazda.by\nХатняя старонка » Культура » Літаратура » Кніжныя навінкі ў Выдавецкім доме «Звязда» у красавіку\nШтомесяц у Выдавецкім доме «Звязда» выходзіць да васьмі-дзесяці кніжных навінак. Якія сустрэчы з кнігамі «Звязды» адбудуцца ў красавіку?\nДля агульнаадукацыйнай школы падрыхтаваны «Тлумачальны слоўнік беларускай мовы для школьнікаў». Над яго стварэннем рупіліся дасведчаныя мовазнаўцы І. Капылоў, С. Рапацэвіч.\nУ серыі «Казкі кніжнай феі» выйдзе перавыданне папулярнай кнігі (яна, дарэчы, ёсць і ў школьнай праграме па беларускай літаратуры) Кацярыны Хадасевіч-Лісавой «Казкі сівой даўніны». Пісьменніца Іна Фралова, якую таксама добра ведае юны чытач, знаёміць са сваёй кнігай апавяданняў «Андрэйкава лета».\nПабачыць у «Звяздзе» і кніга В. Леўскага і М. Васілеўскага «Казка ката Грамападомуса». Несумненную ўвагу юных чытачоў выкліча кніга Паўла Гушынца «Сказки для Веснушки. Придворный маг». Мяркуецца, што гэтым выданнем будзе пакладзены пачатак адмысловай аўтарскай серыі кніг, адрасаваных падлеткам.\nДля дзяцей — і іншыя кніжныя навінкі «Звязды» ў красавіку 2022 года. Сярод іх — і «Школа Ворона, или Волшебный родник» Марыны Помаз-Лайковай. А таксама — казачная аповесць вядомага сучаснага беларускага пісьменніка Алеся Бадака «У цёмным лесе за сіняй рэчкай».\nНайперш даросламу чытачу адрасавана надзвычай цікавая кніга лаўрэата Нацыянальнай літаратурнай прэміі Беларусі Віктара Шніпа «Заўтра была адліга-2». У падзагалоўку выдання: «Дзёнікавы раман паэта». Віктар Шніп расказвае пра сваё ўласнае бачанне жыцця і літаратуры, згадвае многіх знакамітых пісьменнікаў, мастакоў, з якімі яму давялося ісці поруч па жыцці.\n1652 «Баграціён». Што вы ведаеце аб найбуйнейшай ваеннай аперацыі ў гісторыі? Тэст\n1407 Усходні гараскоп на тыдзень\n1299 Віктар Шніп: Дзённікі — праўдзівая гісторыя...


Сям'я Аляўціны Андрушкінай упэўнена, што ўсё будзе добра | | Учреждение СМИ «Редакция Хотимской районной газеты»\nЗдаецца, не так даўно, у жніўні, карэспандэнты на старонках раённай газеты друкавалі матэрыялы аб працаўніках будаўнічага комплексу, пабываўшы на аб’екце васьмікватэрнага дома па вуліцы Зялёнай, 1б. На той час будаўніцтва было ў самым разгары. А ўжо ў канцы верасня жыхары новага дома атрымалі сімвалічны ключ ад дома, і засяліліся ў новыя кватэры.\nПрайшло яшчэ не так шмат часу ад моманту наваселля, карэспандэнт зноў вырашыла пабываць па знаёмым адрасе і паглядзець, як жывецца жыхарам двухпавярхоўкі. І хоць тут яшчэ можна разгледзець некаторыя нюансы — дом не даў патрэбнай усадкі, але яго не пазнаць. Вакол чысціня і парадак. Дарэчы, з васьмі сямей, якія пасяліліся ў новым доме — чатыры шматдзетныя. Сярод шматдзетных — сям’я Аляўціны Андрушкінай.\n— Безумоўна, вельмі задаволеныя — цяпер у нас уласнае жыллё. Гэта вельмі добра і правільна, што дзяржава прадугледжвае льготы і клапоціцца аб шматдзетных сем’ях. Пасля 17 квадратных метраў, на якіх нам даводзілася жыць, сучасная двушка ў 60 квадратаў — сапраўдныя царскія апартаменты. Сына нарадзіла, дом пабудавала, засталося дрэва толькі пасадзіць, — жартуе Аляўціна Мікалаеўна.\nДзень шматдзетнай маці вельмі насычаны. Раніцай трэба сняданак прыгатаваць. Адну дачушку на працу адправіць, другую — у школу, пагуляць з гадавалым Федзем. Самы любімы яго маршрут — да елкі на плошчы. Потым трэба гатаваць абед, вячэру, прыбрацца ў доме, памыць бялізну. Сумаваць часу няма. Але гэта самыя прыемныя для маці клопаты, бо сваё галоўнае прызначэнне яна, як і кожная маці, бачыць менавіта ў дзецях. Самая ж лепшая ўзнагарода — бачыць усмешкі на тварах родных.\nЯк прызналася жанчына, больш за ўсё часу яна праводзіць на кухні — частуе смачнай выпечкай не толькі сваіх дамачадцаў, але і суседзяў. А з імі Аляўціне Мікалаеўне пашанцавала — адразу знайшлі агульныя тэмы для зносін, ходзяць адзін да аднаго ў госці, дапамагаюць.\nПасля сустрэчы з жыхарамі навабудоўлі, цікавава было даведацца, як ідуць справы з будаўніцтвам у раёне. Звярнулася ў аддзел архітэктуры, будаўніцтва і землеўпарадкавання райвыканкама. Увод жылля за 2018 года склаў 2,094 м2 (105% да даведзенага задання). Сёння на ўліку для паляпшэння жыллёвых умоў у аддзеле жыллёва-камунальнай гаспадаркі каля 245 чалавек, усе жыхары забяспечваюцца жыллём у адпаведнасці з заканадаўствам.\nУспамінаючы словы старшыні райвыканкама, Дзмітрыя Рубана на адным з чарговых пасяджэнняў выканаўчага камітэта аб тым, што хацімчане павінны адчуваць упэўненасць у заўтрашнім дне, і размаўляючы напярэдадні з жыхарамі новага дома, можна цвёрда казаць аб тым, што новы дзень яны сустракаюць з верай у тое, што ўсё сапраўды будзе добра. Значыць, менавіта так і будзе.


Sputnik вынайшаў пяць версій паходжання святочнага рытуалу і даведаўся, якое значэнне мае колер афарбоўкі. 12.04.2020, Sputnik Беларусь\nМІНСК, 12 кра — Sputnik. Фарбаванае яйка — адзін з галоўных атрыбутаў Вялікадня. Яйка сімвалізуе жыццё і адраджэнне. Спакон вякоў лічылася, што велікоднае асвечанае яйка павінна быць першай стравай пасля 40-дзённага пасту. Але чаму яны чырвонага колеру? Sputnik знайшоў некалькі версій паходжання абраду афарбоўкі велікодных яек.Версія першая — гістарычнаяДа таго ж найбольш распаўсюджаная і паэтычная. Паводле гэтай версіі, першае велікоднае яйка паднесла Марыя Магдаліна імператару Тыберыю. Пасля цудоўнага ўваскрэшання Ісуса Хрыста яна прыйшла да рымскага імператара са словамі "Хрыстос Уваскрос!" У тыя часы нельга было прыходзіць з пустымі рукамі, таму яна прынесла яму ў дар яечка. Аднак Тыберый не паверыў яе словам, маўляў, ніхто не можа ўваскрэснуць з мёртвых, гэтак жа як белае яйка не можа стаць чырвоным. Як толькі апошняе слова зляцела з яго вуснаў — яйка сапраўды стала чырвоным.Версія другая — рымскаяЗвязаная з імем рымскага імператара Марка Аўрэлія, заўзятага праціўніка хрысціянства. У дзень з'яўлення на свет будучага імператара ў куратніку, што належыла яго бацькам, курыца знесла яйка, але не прастое, а пакрытае ярка-чырвонымі кропкамі. Гэтую падзею сваякі будучага імператара патлумачылі як знак слаўнай будучыні для нованароджанага. Тады і з'явілася ў Рыме традыцыя пасылаць у знак віншаванні ярка афарбаваныя яйкі. Хрысціяне жа ўклалі іншы сэнс у гэты звычай, пераняўшы яго — яйка ў Пасху афарбавана ў колер крыві Хрыстовай.Версія трэцяя — біблейскаяНеўзабаве пасля смерці Хрыста трапілі на банкет сем рабінаў. Частавалі іх, сярод усяго іншага, смажанай курыцай і варанымі яйкамі. Адзін з іх узгадаў пра Укрыжаванага, распавёўшы аб тым, што той абяцаў уваскрэснуць на трэці дзень. Гаспадар дома запярэчыў, сказаўшы, што хутчэй смажаная курыца ажыве, а яйкі стануць пурпурнымі. Менавіта гэта і адбылося. З тых часоў, у памяць аб гэтай падзеі, яйкі на Вялікдзень фарбуюць у чырвоны колер.Версія чацвёртая — бытаваяАдно з тлумачэнняў, досыць лагічнае і практычнае. Падчас 40-дзённага посту куры не пераставалі несціся, і гаспадары варылі яйкі, каб яны не сапсаваліся. Вараныя яйкі фарбавалі — так іх лягчэй можна было адрозніць ад свежых.Версія пятая — для настроюРознакаляровыя, размаляваныя, яны нясуць вясёлы настрой і з'яўляюцца асновай велікодных гульняў. І дзеці, і дарослыя гулялі ў гульні, звязаныя з велікоднымі яйкамі. Самыя вядомыя — катанне яек і біццё яйкамі.Што азначае колер яекПершапачаткова колер яек быў толькі чырвоным, як сімвал крыві Хрыста, у той час як само яйка было сімвалам адраджэння. Аднак пазней іх сталі фарбаваць у іншыя колеры і замяняць курыныя яйкі драўлянымі, шакаладнымі або выкананымі з каштоўных металаў і камянёў.Ад таго, чым фарбуюць яйкі на Вялікдзень, залежыць і іх колер. Гэта можа быць лукавая шалупіна, прыродныя або харчовыя фарбавальнікі. Прычым колер мае значэнне.Так, белы колер з'яўляецца райскім і сімвалізуе сабой чысціню і духоўнасць. Чырвоны — царскі колер, нагадвае аб Божай любові да чалавечага роду. Жоўты, роўна як аранжавы і залаты, сімвалізуе багацце і дастатак. Блакітны колер — гэта святло Найсвяцейшай Дзевы, ён асацыюецца з дабрынёй, надзеяй, любоўю да бліжняга. Зялёны, як вынік спалучэння блакітнага і жоўтага колераў, азначае дабрабыт і адраджэнне. Чорны колер — колер смутку і плачу. У гэты колер катэгарычна забараняецца фарбаваць велікодныя яйкі.\nцiкавосткi, беларусь, вялікдзень, рэлігія, рэлігійныя святы, каталіцтва, праваслаўе, сустракаем вялікдзень\n© Sputnik / Виктор ТолочкоТрадыцыйныя прадукты, якія беларусы нясуць у касцел на Вялікдзень\nМІНСК, 12 кра — Sputnik. Фарбаванае яйка — адзін з галоўных атрыбутаў Вялікадня. Яйка сімвалізуе жыццё і адраджэнне. Спакон вякоў лічылася, што велікоднае асвечанае яйка павінна быць першай стравай пасля 40-дзённага пасту. Але чаму яны чырвонага колеру? Sputnik знайшоў некалькі версій паходжання абраду афарбоўкі велікодных яек.\n14 красавіка 2017, 11:35


Суд у Грузіі пакінуў у сіле завочны арышт Саакашвілі\nІнтэрпол адмовіўся абвяшчаць былога прэзыдэнта Грузіі ў міжнародны вышук.\nТбіліскі гарадзкі суд пакінуў у сіле завочны арышт экс-прэзыдэнта Грузіі Міхэіла Саакашвілі па справе аб разгоне мірнага мітынгу апазыцыі 7 лістапада 2007 году.\nУ той самы час Інтэрпол адказаў адмовай на просьбу грузінскіх уладаў абвясьціць былога прэзыдэнта ў міжнародны вышук.\nПрэм’ер-міністар Грузіі Іраклій Гарыбашвілі палічыў неабходным асабіста пракамэнтаваць адмову Інтэрполу аб абвяшчэньні экс-прэзыдэнта Міхэіла Саакашвілі ў міжнародны вышук. Адпаведны ліст з штаб-кватэры Інтэрполу грузінская генпракуратура атрымала некалькі дзён таму. «Гэта зьвязана са зьмяненьнем мэтодыкі Інтэрполу» – патлумачыў кіраўнік ўраду, заўважыўшы, што нядаўна Інтэрпол адмовіўся абвяшчаць у міжнародны вышук былога прэзыдэнта Украіны Віктара Януковіча».\nМіністар юстыцыі краіны Тэа Цулукіяні адрэагавала значна больш востра. Паводле яе словаў, Інтэрпол не павінен ператварацца «ў другі страсбурскі суд па правах чалавека».\n«Падобнымі рашэньнямі Інтэрпол перашкаджае нам змагацца са злачыннасьцю» – адзначыла спадарыня Цулукіяні.\nМіхэіл Саакашвілі займае цяпер пасаду губэрнатара Адэскай вобласьці Ўкраіны. Экс-прэзыдэнт фармальна застаецца грамадзянінам Грузіі, нягледзячы на ўступленьне ў грамадзянства Ўкраіны, паколькі юрыдычныя працэдуры па пазбаўленьні яго грузінскага грамадзянства яшчэ не завершаныя.\nГенэральная пракуратура Грузіі абвінавачвае Саакашвілі ў перавышэньні службовых паўнамоцтваў і расстраце дзяржаўнай маёмасьці. Усяго, па чатырох крымінальных справах былому прэзыдэнту, у сукупнасьці, пагражае да 35 гадоў пазбаўленьня волі.


Усё за дзень, 03 люты 2011\n20:10, 03 люты 2011\nНевясёлыя карцінкі, 3.02.2011\n12:36, 03 люты 2011\nСанкцыі супраць Беларусі зьяўляюцца толькі інструмэнтам, але не пастаяннай палітыкай ЗША ў дачыненьні да краіны.\n02:35, 03 люты 2011\n00:56, 03 люты 2011\nАктывіста грамадзянскай кампаніі «Гавары праўду» з Асіповічаў Ігара Сімбірова дапыталі ва ўправе папярэдніх расьсьледаваньняў менскай міліцыі. Туды ён паехаў з уласнай ініцыятывы, каб высьветліць, як вядуцца пошукі гітары, нэтбука і асабістай дакумэнтацыі.\n00:51, 03 люты 2011\n00:43, 03 люты 2011\nАгульная сума дапамогі краінаў Эўразьвязу і іншых донараў беларускай грамадзянскай супольнасьці складзе блізу 120 мільёнаў даляраў. Пра гэта было заяўлена на адмысловай канфэрэнцыі ў Варшаве.\n00:34, 03 люты 2011\n00:23, 03 люты 2011\nУ другой палове дня супрацоўнікі Мазырскага аддзелу Гомельскага УКДБ правялі ператрус у Рыгора Крывіцкага, мясцовага актывіста кампаніі альтэрнатыўнага кандыдата ў прэзыдэнты Андрэя Саньнікава.\n00:16, 03 люты 2011\nПрэзыдэнт Расеі даручыў МЗС улічваць думку праваабаронцаў адносна падзеяў у Беларусі.