Danio balıq - Balıqlar - 2019\nPopulyar danios balıq növləri\nDanio (lat. Danio), sazan ailəsinin kiçik şəkərli balıqlarından ibarət bir cinsdir. Cənub-Şərqi Asiyada su yığınlarında çox sayda danios növləri durgun suyu və ya yavaş axan çaylar və axınları üstün tutur. Danios, bədənin uzun ömürlü simmetriyası, yanlarına düzəldilmiş və müxtəlif rəngli tərəzi ilə xarakterizə olunur. Vəhşi növləri 10-15 sm uzunluğunda böyüyə bilər. Bəzi danioslarda üst çənənin bir bığ var. Vəhşi balıqların pəhrizləri - plankton, həşərat və onların sürfələri.\nDanio, 6-8 fərd sürüsündə üzən dinc və mobil balıqlardır. Qardaşlarına və digər balıqlara təcavüz göstərməyin. Kişilər qadınlardan fərqli olaraq kiçik bir bədənə sahibdirlər. Ətraf mühit şəraitindən asılı olaraq 6-12 aylıq dövrlərdə cinsi yetkinləşirlər. Bütün daniolar balıqlardır. Əsirlikdə ömür uzunluğu: 3-5 il, 6 ilədək yaşayır.\nDanio növləri: İnc, Hopra, Dangila\nDanio albolineatus, və ya inci danio - Sumatra, Malayziya, Tayland, İndoneziya, Burma, Malacca adalarının şirin sularında yerləşir. Bu düyü sahələrində, dərələrində və kanallarında görünə bilər. İnci danio uzunluğu 5-7 sm uzunluğunda, şəffaf tondan ibarətdir. Tərəzi rəngləri mavi rəngli bir inci parıldadıcısıdır.\nQuyruqda bədənin ortasına çatan qırmızı-narıncı üfüqi xətt başlayır. Yağların rəngləri yaşıl rəngli şəffafdır, sarımsaq və ya qırmızımsı qanadları olan nümunələr ola bilər. Pearl daniosus tez-tez danios çəhrayı ilə qarışdırılır, lakin bu növlərin morfoloji xüsusiyyətləri fərqlidir.\nDanio firefly, və ya Khopra (Chopra) - Şimali Birma, Irrawaddy çayının doğma bir balıq. Limon-narıncı rəngli parlaq bədən rənginə malikdir. Bədən uzunluğu 3 sm olan miniatürdür. Yastıqlar uzunluqdadır, onların bazasında sarı şeritler var. Cinsi yetkin qadınların cəsədində narıncı üfüqi şerid görülür.\nDanio dangila, Danio Dangila və ya Olive Danio Hindistan, Banqladeş, Burma və Nepalda doğulmuş bir balıqdır. Dangila, Danio'nun nisbətən böyük bir növüdür, 15 sm uzunluğunda, akvariumda - 10 smə qədər olan vərəm şəxslərdir. Bədən uzanır, həm də yanlarında düzəldilir, göyərçinlərin arxasında qaranlıq ləkələr var. Üst çənənin üstündə bir neçə uzun anten var.\nAkvariumda danios danila'ya baxın.\nTərəzilərin əsas rəngləri pinkish-qəhvəyi, rəng işıq spektrinə və yabanı növlərin coğrafiyasına görə fərqlənə bilər. Bədənin qaranlıq yamaqları var. Akvarium çobanı suyun yuxarı və orta qatlarına dönür, ancaq alt mərtəbələrdə üzmək mümkündür. Cinsi yetkin qadınlarda, yuvarlaq bir qarın fərqlənir, bədənin rəngləri kişilərdən fərqli olaraq qırmızıdır.\nDanio narıncı, Malabar, rerio\nDanio kyathit (kiatite), danio narıncı və ya narıncı parmaklı - Birma gətirildi. Uzunluğu 4,5-5 sm olan uzunluqlu bir bədən tərəfindən xarakterizə olunur. Dorsal, ventral və kaudal qanadları bir narıncı kənarına malikdir.\nKişilərdə tərəzi və qanadların rəngləri daha ifadəlidir və yumurtlama dövründə piqmentlə doyurulur. Qızılgüllər və kişilərin ventral qanadları arasında bədənin narıncı hissəsi var. Kiatite, növlərinin danioslarından fərqli olaraq, akvariumun orta və alt qatında üzmək olar.\nMalabar Danio, Hindistanın şirin su çaylarında və Şri Lanka adasında təbiətdə olan Danio'nun nisbətən böyük bir çeşididir. Bədənin uzunluğu 10-12 sm, bədəni yuvarlatılmış, uzanmışdır. Tərəzilərin rəngi gümüş-mavi, 2 göy xətti bədən boyunca, üst hissəsi quyruqda bitir. Bu mavi şeritler arasında daha çox qızıl rəngli 2 ədəd zolaq var, sarı rəngli ləkələr də gil örtüyünün arxasında görünə bilər.\nVentral və anal qanadlarının hünəri çəhrəmandır, dorsal və kaudal fin isə mavi olur. Ventral və anal fininin rəngi cinsi fərqliliklərlə xarakterizə olunur - kişilərdə bu üzüklər çəhrayı, qadınlarda isə solğun pinkdir və onların dairəvi bir qarışığı vardır. Zebrafiş bu növünün nümayəndələri cinsi yetkinlik yaşına çatırlar. Bir neçə saata qədər yumurtlama müddəti, səhər meydana gəlir. Qadın 1000-2000 yumurta gətirir.\nDanio rerio (Brachydanio rerio, Danio rerio) və ya zebra balıqları - bu növün yabanı balları Hindistan və Pakistan çaylarında yerləşir. Ən iddiasız və məşhur akvarium heyvanlarından biri. Bədənin ölçüsü 4-5 sm, bədəndəki limon-sarı rəngli uzun şeritler var, tərəzilərin əsas tonları bənövşəyi-mavi zolaqlı mavi-gümüşdür. Gənc balıqların qısa yastıqları var, yetkinlik çatışmazlığı isə daha çox olur. Üzüklərin kənarlarında sarı bir sərhəd ola bilər.\nDonios rerio sürüsünə baxın.\nDanio Pink, Danio Tay (Mavi)\nSumatra adasından gözəl balıq - Danio Roseus, və ya pink danio. Bədənin uzunluğu 5-6 sm-dir. Bədənin simmetriyası uzanır, tərəflər düzəldilir. Üst çənənin üstündə kiçik bir anten var. Arxa rəngi boz-zeytun, bədənin yan hissəsi boz-yaşıl və ya gümüşdür. Işıqlandığı zaman tərəzilərin rəngləri bənövşəyi, mavi və yaşıl rənglərlə qarşılaşa bilər. Cəsəddə bədəndən keçən qırmızı-çəhrayı üfüqi bir şerid var, yaşı itirə bilər. Dorsal fin şəffaf, yaşıl-sarı. Anal fin qırmızı və ya parlaq narıncı ola bilər, quyruq fin yeşildir. Kişi daha çox rənglənir, reproduksiya zamanı, tərəzi parlaq qırmızı piqment ilə doyurulur, quyruğun ortasında bir qırmızı ləkə görünür. Qadınlarda bu zaman qarın yuvarlatılmış, sıx baxırlar.\nDanio Blue, Danio Kerry və ya Tay Danio - Taylandın şimal dəniz çaylarından gəlir. Kiçik balıq (4-5 sm) də xarakterli davranışlarla xarakterizə olunur. Bədənin yarı şəffaf, uzun və yastıqlı olması, üst dodağın yuxarısında uzun antenna var. Tarazların rəngləri boz-mavi ola bilər və ya yetişdirmə mövsümündə qızıl parıltı ola bilər. Abdomen mavi, bədən boyu üfüqi qızıl zolaqlardır. Balığın qanadları şəffaf, sarımtıl-yaşıl parıltılıdır. Kişilərin rəngi parlaq, bədəni isə açısaldır. Qadınlar gri və solğun bədən rəngi ilə seçilir.\nDanio transgenik, floresan (Glofish)\nSüni şəkildə əldə edilən Danio cinsi, meduza DNT fragmanlarının balıq geninə gətirilməsi ilə zebrafiş seçimi nəticəsində əldə edildi. Yaşıl floresan protein sintez edən kristal meduza genləri, balıq genomuna girmişdir. Ultraviyole işıqda balıq parlaq, parlaq bir bədən rəngini əldə edir. Bəzi ölkələrdə bu Danio suyun çirklənmə göstəricisi kimi istifadə etmək qərarına gəldi - suda zəhərli maddələrin olması halında, balıqlar dəri rəngini dəyişdi.\nAkvarium danio balıqlarının yetişdirilməsi və satışına ixtisaslaşan bir balıq şirkətinin nümayəndəsi bu parlaq balıqları gördükdə, bir neçə transgenik Danio yaratmağa qərar verdi. Danio rerio genlərində mercan Discocotinia genləri təqdim edildi. Bədənin bənövşəyi qırmızı parıltısı olan balıq və meduza və mercanların genini əlavə etməklə - sarı parıltı ilə balıq çıxdı. Son cins "Gecə incisi" adlandırıldı. 2003-cü ildə Glofish'in ilk nüsxələri satışa çıxarılıb, ev akvariumlar üçün satın alınmışdı.\nƏgər "Glofish" i, prodüserlər ilə müqayisə etsəniz, Danio rerio, sonra ilk olanlar isti su kimi 27-28 dərəcə selsi ilə temperaturda. Lakin transgenik balıqlar, qidalandırmaq, cins kimi başqa Danio ola bilər. Onlara baxma olduqca sadə, gecə bədəni inanılmaz parıltı ilə titrəyəcək. Onların təbiəti sakit, sakin, digər balıqlara qarşı qeyri-aqressivdir. Beden ölçüləri 5-7 sm-yə çatır, qanadları qısa və yarı-şəffafdır.\nBəzi ölkələr, bu cinsin genetik cəhətdən dəyişdirilmiş mənşəyi səbəbiylə Glofish'in idxal və satışını qadağan etdi. Müxtəlif növ qadağalara baxmayaraq, hələ də satılır və paylanılır. Onlar akvariuma və ekosistemə zərər vermir.\nDanio rerio: məzmun, uyğunluq, bərpası, foto-video baxış\nRahat su temperaturu: 20-24 ° C\nUyğunluq Danio rerio: bütün "sülh balıqları" ilə uyğun: danios, terens, kiçik, tetra, skalar, soma və s.\nFaydalı məsləhətlər: Çox ümumi balıq. Balıqlar tez və xeyirxahdır. Onlar balıqların bir çox növləri ilə, hətta orta və artan təcavüz balıqları ilə birləşə bilərlər: skalar, goura və hətta kiçik cichlids.\nBalıq Danio rerio Cənub-Şərqi Asiyadakı yavaş-yavaş axan su bədəndə yaşayır.\nBədən uzunluğu 4.5 sm qədər olan kiçik bir balıq, bədən uzanır, lateral düzəldilir. Balıq orqanının yanında gölün başlanğıcından başlayan mavi və ağ şeritler alternativdir və quyruq fininə son verilir. Quyruq və anal qanadları zolaqlıdır. Qalan kəmərlər açıq, rəngsizdir.\nBalıqlar akvarium sürüsündə saxlanılır (6 nüsxədən). Danio rerio 60 sm uzunluğunda və 20 litr həcmi olan ümumi akvariumda ehtiva edir. Akvarium bəzəkləri - çəmənliklər və üzən bitkilər, daşlar, çalarlar ola bilər. Balıqlar da üzgüçülük üçün boş yerə ehtiyac duyurlar.\nZebrautmanın tərkibi üçün suyun rahat parametrləri: temperatur 20-24 ° C, 15 °-ə qədər dh, 6.5-7.5, müntəzəm həftəlik su dəyişiklikləri (1/5) balıq sağlamlığına müsbət təsir göstərəcəkdir.\nDanio Akvarium Balıq Yemək düzgün olmalıdır: balanslı, müxtəlifdir. Bu əsas qayda hər hansı bir balığın müvəffəqiyyətlə saxlanılmasının əsasını təşkil edir, guppies və astronotu ola bilər. Maddə "Akvarium balıqlarını necə və nə qədər yemək lazımdır" bu mövzuda ətraflı danışırıq, bəslənmə və bəslənmə rejiminin əsas prinsiplərini təsvir edir.\nReproduksiya heç bir çətinlik olmadan baş verir. Amma balıq budur. Buna görə hazırlıq hazırlıq etmədən kifayət deyil.\nYetişməzdən bir həftə əvvəl, kişilər qadınlardan ayrılmalı və bir-birindən ayrı saxlanmalıdırlar. Kişilərdən olan qadın daha yuvarlaq bir qarın və sarı-yaşıl şeridlərin daha az doymuş rəngləri ilə fərqlənə bilər. Yumurtalamadan əvvəl, istehsalçıları, üstünlüklə, bir çörək ilə çox miqdarda bəslənməlidirlər.\nSpawning həcmi 10 litr (ekstremal hallarda - adi üç litr kavanoz) bir akvarium kimi xidmət edə bilər. Dibi parıltı, peristolistnikom və ya fontinalı ilə əhatə edin. Mən də normal elodea ilə müsbət nəticələr aldım. Bitkilər səthə qalxmırlar ki, kiçik çınqıllarla yavaş-yavaş bastır. Ayrıca yumurtalar sərbəst keçib ki, belə ölçülü hüceyrələri olan bir şəffaf istifadə edə bilərsiniz. Lakin hüceyrələri istehsalçıları üçün sıx olmalıdır.\nSuyun ən azı 2 gün təzə məskunlaşması lazımdır. Temperatur 24 - 26 dərəcə Selsi. O bitkilərdən təxminən 5 santimetr yuxarı bir təbəqə tökdü.\nAxşam saatlarında bu şəkildə hazırlanan yumurtlama üçün iki kişi (belki üç) və bir qadın əkilir. Qadınların yetişdirilməsi üçün hazırlığı anal qanının yaxınlığında qalınlaşdırılmış bir qarın tərəfindən göstərilir. Kapasitə yaxşı işıqlı bir pəncərə qoyur. Günəşin ilk şüalarının irəliləyiş yerinə düşdüyü zaman Zebrafiş reproduksiyası səhərdən başlayır. Qadın bir anda 50-400 yumurta süpürə bilər.\nİlk səhər erkən saatlarında yumurtlama olmazsa, istehsalçıları kiçik qan suyu ilə qidalandırıldıqdan sonra bir gün daha yumurtlama sahəsində keçirilməlidir. Əgər indi yumurtlama yoxdursa. Bu kişilər qadınlardan nəql edilməli və 3-4 gün sonra yenidən kürü yetişdirmək lazımdır.\nFərqli bir xüsusiyyət var - spawned qadın yenidən yeddi gün 7-10 gün əkmək üçün əkilirsə, onda reproduksiya qabiliyyətini itirə bilər.\nBudama bitdikdən sonra istehsalçılar çökməlidir və suyun yarısı həmin tərkibdə, həmin temperaturun təzə məskunlaşdığı yerlə əvəz edilməlidir.\nYumurtalardan təxminən 3-4 gün sonra sürfələr görünür, bir neçə gün ərzində şüşə qablarda asılırlar. Onlar qalınlaşmış başları ilə dizgə görünüşü var. Bir neçə gündən sonra qızartmaq üzməyə başlayır. Tezliklə sümüklər, rotiferlər, nauplii Artemiya veriləcək qızıllara üzmək lazımdır. Bu yem çox gərgin olarsa, dik suda qaynadılmış qaynadılmış yumurta sarısının qidalandırılması mümkündür. Yalnız kiçik bir hissədə çox diqqətlə verməlisiniz, çünki su mühitini çox pozur. Nəticələr bir qədər pis olacaq.\nQızartma böyüdükcə, onlara yemək genişlənməlidir və olmalıdır. Yaşlı qızartmaq üçün kiçik xərçəngkimilər verilə bilər - daphnia, cyclops. Yetişən qızartma böyüdükcə daha geniş bir gəmiyə köçürülməlidir.\nMutated edilmiş ilk balıq Danio rerio. Təcrübələr nəticəsində ultrabənövşəyi işıq ilə daha parlaq və daha sıx birləşən qırmızı, yaşıl və narıncı flüoresan rəngli balıqlar götürülüb. Transgenik balıqlar "təbii" fərdlər kimi məzmunda və sülhsevərdirlər. Genetik cəhətdən dəyişdirilmiş balıqların təbii sularda yayılmaması məqsədi ilə sterilliyə və ya sterilizasiyaya dair fikirlərin yayılmasına baxmayaraq, GloFish-dən olduqca sağlam və canlı nəsil əldə edə bilərsiniz. Genetik texnologiyaların istifadəsinin məhdudlaşdırılması üzrə Komissiya, GloFish floresan balıqların yetişdirilməsi, mübadiləsi və satışına qadağandır.\nNecə oldu: meduza və qırmızı mercan DNT parçaları DNT-də yerləşdirilir. Danio, bir meduza DNT parçası ilə yaşıl, mercan DNT qırmızıdır və hər iki DNT parçasının mövcud olduğu balıq sarıdır. Bu əcnəbi DNT balığın yaranması səbəbindən ultrabənövşəyi işıqda parlaqdır.\nDanio rerio ilə foto tərtibatı\nDanio rerio haqqında maraqlı video\nMəzmunun əsas qaydalarına həsr olunmuş çəhrayı daniolar haqqında video:\nDanio - qulluq və qayğı\nDanio rerio, suyun atlanmaq qabiliyyətindən fərqli olaraq, balıqların ən məşhur və əyləncəli növlərindən biridir.\nAncaq daniosların saxlanması və qayğısı olduqca sadədir, bu balıqlar iddiasız və qeyri-münaqişədir. Möhtəşəm rəngləri sayəsində (onlardan 12 növü var), həmişə hər hansı bir akvariuma bir bəzək olur. Makalemizde daniosların saxlanması və qayğısına dair məsləhətlər verəcəyik, belə ki, sizin kiçik heyvanlarınız həmişə yaxşı hiss edirlər və uzun müddət oynaqlıq və gözəllik ilə sizi sevindirməyə davam edirlər.\nEvdə danioslara qayğı və baxım\nTəhlükə yaxınlaşması halında, bu balıq heyvanın suya axıdılmaması üçün suyun üzərindən atlaya bilər, çünki akvarium həmişə qapaq ilə örtülməlidir. Suyun qapağına qədər optimal məsafə təxminən 3-4 sm-dir, buna görə də, atlayaraq, balıq sərt səthə dəyməyəcək və zərər vermir.\nDoniosların saxlanması və onlara evdə baxılması olduqca sadədir. Balıklar ən çox oksigen olduğu suyun yuxarı təbəqələrində üzürlər. Bu baxımdan akvariumun əlavə havalandırılması lazım deyil.\nDanio rerio qruplarda yaşayır. Buna görə də, onları satın almağa qərar verərsəniz, bir anda 8-10 nəfər satın alın. Bu balığın ölçüsü kiçik olduğundan - 4 - 5 sm, həcmi 6 - 7,5 litr olan bir akvarium rahat yaşamaq üçün olduqca münasibdir. Danios üçün optimal su temperaturu 24 ° C ətrafında olmalıdır. Kiçik dəyişikliklərə baxmayaraq, bu balıqlar çox sakitcə cavab verəcəklər.\nDonios özünüzü cinsiyyətləndirmək istəyirsinizsə, başqa bir akvarium hazırlamaq lazımdır - yumurtlama. Bu suyun qalınlığı 6-8 sm-dən çox olmamalıdır. Qadın və kişilər yumurtlayandan sonra müxtəlif akvariumlarda otururlar, ondan sonra 7 gün sonra qadın təkrar təkrarlanmağa başlayır, onun qeyri-bərabərliyindən qaçmaq üçün.\nDoniosların qidalanması da əhəmiyyətli bir müddətdir. Bunun üçün bu cür quru və ya canlı qida üçün əlverişlidir. Yeməyin parçalanması çox vacibdir, əks halda balıqlar böyük parçaları yeyə bilməyəcək.\nDanio digər balıqlarla uyğunluq\nEvinizdəki yaşayış sahəsini bu gözəl su sakinləri ilə doldurduqda, sakit ola bilərsiniz, çünki danios ən çox akvarium balıq növlərinə sahibdir. Onlar balığı, tarakatum, neon, tetra, gourami, lyalius, qılınc, antsistrusy, patzilii, göy qurşağı, ramings, mollies, döyüşlər, guppies, cockerels, skalars, balık Coridorasy və labo ilə yaxşı yola çıxırlar. Həm də "Danički" salyangoz, karides və ampouleriya ilə olduqca yaxşı getmək.\nDigər balıqlarla yaxşı danios uyğunluğu baxmayaraq, bəzi xəbərdarlıqlar var. Tankınızda yaşayan bir çubuq və ya başqa bir növ daha aqressiv balıqınız varsa, onlarla birlikdə bir vali danios yaşaymayın daha çevik kiracılar örtüklərini və uzun qanadlarını zədələyə bilər və ya əzə bilər.\nDənizləri eyni akvariumda qızılbalıq, yılan, cichlids, astrotonus, diskus və Koi palçıqları ilə saxlaya bilməzsiniz.\nXəstəliklər danio rerio\nTəəssüf ki, bu balıqların bütün cazibəsinə və iddialarına baxmayaraq, bir qüsuru var. Bu kavisli bir bel kimi, doğuruculardan ortaya çıxan doğuştan danios xəstəliyi. Əsas simptomlar tərəzi yetişdirir, gölgələrə doğru qapılır və gözləri bir qədər əyilməkdədir. Daha tez-tez bunlar qorxudan sonra görünür. Bir neçə gün sonra mərkəzi vertebra zebrafiq yaxınlığında bükülməyə başlayır və bir müddət sonra balıq ölür.\nMəşhur bir danios xəstəliyi də damcıdır. Balıqlarda böyüyən tərəzi görünər, gözlərin çökməsi, qarın şişməsi və nəticədə ölüm baş verir.\nPink danios və rerios cinsləri arasında fərqlər\nDanio çoxları tərəfindən sevilən ən məşhur akvarium balıqlarından biridir. Əgər siz onları evdə cəlb etmək qərarına gəlsəniz, sağlam balıq, qadın və bir neçə kişi, yaxud 2 qadın və iki dəfə çox kişi satın almalısınız. Gənc yaşda balıqlarda cinsi fərqlər mülayimdir və yumurtlamadan əvvəl daha fərqli olacaqlar.\nBalıq seksini necə öyrənmək olar - əsas fərqlər\nBrachydanio rerio, və ya danio rerio - sazan ailəsinin şirin suları. Onlar suyun nisbətən isti olduğu Cənub-Şərqi Asiyanın su anbarlarında yaşayırlar. Danio rerionun standart rəngləri mavi-yaşıldır, bədənin üzərində bir neçə üfüqi sarımtıl rəngli zolaqlar var. Məktəbin davranışı ilə xarakterizə olunur, buna görə də bir sürüdə balıq seksini ayırmaq çətindir. Bütün Brachydanio rerio cinslərinin eyni cinsi fərqi var.\nƏgər akvarium işinə yeni bir şey varsa, Danio rerio və ya Danio başqa bir növü satın alma bir puzzle ola bilər. Otsadnikdə, satılacaqları yerlərdə, böyük bir sürü balığı suya çəkə bilərlər. Bütün bir anda, yaxud 5-6 baliq bir anda, 8-10 balıq ala bilərsiniz. Şübhəsiz ki, hamısı arasında ən azı bir neçə kişi və ya qadın var. Gənc zebrafiş bir-birinə çox oxşardır, cinsi dimorphism yoxdur. Bədənin rengi eynidır, ölçülər olduğu kimi, yastıqlar da eynidır.\nDiniosların cinsini necə müəyyənləşdirmək üçün videoya baxın.\nBir balıq sürüsünü satın aldığınız zaman, bir neçə ay içində bir bədən meydana gətirəcəklər. Yetkinlər, cinsi yetkin daniolar ölçüsündə fərqlidir. Bir kişi və bir qadın arasındakı əsas fərqi bədən uzunluğunda fərqdir. Qadında böyük, yuvarlatılmış və kişi bədənin buruq simmetriyası ilə fərqlənir, incə və qısaldılır.\nRəng tərəzilərinə diqqət yetirməyi unutmayın. Zebrautman kişilər qadınlardan daha parlaq olan üfüqi zolaqlara malikdirlər. Bu xüsusiyyət, yumurtlama dövründə qadın balığın daha parlaq bir rəngdə ortaq göründüyündə mükəmməl görünür. Qadınlar həmişə solğun, özlərinə diqqət çəkmək lazım deyil. Onların vəzifəsi kürü aparmaqdır. Bu tip balıqlara gəldikdə, çəhrayı danios kimi, kişi yumurtlama zamanı çox parlaq ola bilər, bədənin rəngləri parlaq çəhrayı, hətta albalı olacaq.\nBalıq mövsümündə balıq davranışını da öyrənməyə dəyər. Kişi və qadınların davranışı onların sosial rollarını xarakterizə edən aydın bir fərqdir. Qadınlar ümumiyyətlə ləngidirlər, hərəkətləri hamar və ehtiyatlıdır və kişilər xaotik bir şəkildə üzgüçülür, yüksək sürətlə inkişaf edirlər. Yumurtalamağa hazırlıq vəziyyətində, kişilər qadınları qarın içərisinə itələyir və yumurtaları azad etməyə kömək edir.\nÇəhrayı danios və danios rerio növünü müəyyən etmək üçün ən asan yollardan biri kiçik bir balığın anal fininə baxmaqdır. Kişilərdə qısa, "milçək" deyilir, bu da milten azad ediləcək. Qadınlarda anal fin yuvarlak və böyükdür.\nAkvariumda danios rerio sürüsünə baxın.\nBrachydanio cinsini verməyi planlaşdırırsanız, cinsi ayırmaq öyrənmək vacibdir. Evinizin hansı cinsiyyətinə dair hər hansı bir şübhə varsa, aşağıdakı analizi aparın: 4-6 balığın temperaturu 22-24 ° C olduğu, hazırlanmış və hazırlanmış su ilə ayrı tanklara çökün. Bir neçə gündən sonra müxtəlif cins balıqlar yumurtlama üçün hazırlaya bilər - qadınlar yuvarlanacaq və kişilər bir-biri ilə rəqabətə başlayacaqlar. Konteynerlərdən birində mütləq heteroseksual şəxslər olacaqdır. Unutmayın ki, qadın çoxlu kürü istehsal edir - 2000 ədəd qədər.\nYaxşı işıqlandırma və sıx bitki örtüyü, torpaq balıq döşəməsinin təyin olunmasında sizə kömək edə bilər. İşıq spektri tərəzilərin rəngini vurğulayır və hansı balığın daha parlaq olduğunu və daha çox solğun olduğunu anlamaq daha asandır.\nArtıq sübut edilmiş razvodchiki dən balıq formalaşmış böyüklər almaq məsləhətdir. Evdə balıq yetişdirərkən, qızartmanın böyüməsini, davranışlarını izləyin. Bəzi qadınlar kişilərdən daha sürətli böyüyürlər.\nBir çəhrayı danios bir akvarium yaşayır, onda müəyyən etmək daha asandır. Kişilərin bədənində üfüqi xəttlər çox parlaqdır, mavi rəng verir, tərəzi qarğıdalı pambıq piqmentlərlə doyurulur, yumurtlama zamanı fərqlənir.\nKişi çəhrayı danio, kaudal və anal fin yeşil, anal fin qırmızı isə.\nNiyə qadınlar solğun bir bədən rənginə ehtiyac duyur? Hamiləlik dövründə, potensial düşmənlərdən gizlənmək üçün bədənlərini örtmək lazımdır. Hamilə qadınlar çox yavaş və becərməzdir, buna görə də yosun və torpaqların rəngini təqlid edə bilərlər.\nDöyülməyə hazır olan qadın həmişə böyük olacaq. Kiçik, köklü bir bədən hələ də gənc olduğunu göstərir.\nMalabar Danio, Danio'nun ən böyük nümayəndələrindən biridir. Cinsi fərqliliklər gənc yaşda fərqlənir - qadın cəsədi 10 sm, kişi 6-8 sm ölçüsünə çatır.\nFərqi tapmaq üçün başqa bir üsul kişi zebrafişinin yumurtlama üçün hazırlıqlı olmayan qadınları mütəmadi olaraq təqib edə biləcəyidir. Bu davranış sürüdə hiyerarşiyaya riayət etməklə motivasiya edilir.\nMaraqlı zebrafiş nədir?\nDanio rerio (Danio rerio) uzun müddət akvariumlar yaşayır. On doqquzuncu əsrin əvvəllərində onlar uğurla saxlanılıb və böyüdülər. Ola bilsin ki, hətta bundan sonra, onların qeyri-adi rənglənməsi üçün bu balıqlara "qadınların çorabı" adını verdilər. Hal-hazırda akvariumlar adətən "ziyarət" verən danios deyirlər. Və həqiqətən, danyushki bu kimi deyil. Onlar akvariumda sonsuz bir dəyirmi rəqs təşkil edən, həmişə hərəkətli, şən və ürkütücü olurlar. "Yanğın balıqları" - bəyəndiyim akvarium balıqlarından birinin enerjili və sağlam balıqlar haqqında dedikləri. Danio tərəfindən, bu ifadə mükəmməl uyğun.\nBütün zebrafişlərin idmansız məzmununa baxmayaraq, bu son dərəcə mobil balıqlar üzgüçülük üçün kifayət qədər yerə ehtiyac duyurlar. Yem canlı balıq ölçüsünə uyğun canlıdır. Məzmun temperaturu? adi otaq, yumurtlama hazırlığında? 22? 24? C, yumurtlama mı? 24? 26? C. 7-10 gün əvvəl yumurtlama, kişilər və qadınlar ayrı saxlanılır. Cins fərqlər balıq orqanı şəklini xarakterizə edir, kişilər, yağsız qardaşları ilə müqayisədə daha progonist və dar zərifdir. Adi kran suyu yumurtlama üçün bir və ya iki günə çox uyğun gəlir. Yumurtalanma sahəsindəki su səviyyəsi 6-10 smdir, yumurtlama sahəsindəki torpağın məcburi olmaması və dibinin kiçik çəmən bitkiləri ilə örtülməsi, çınqıllarla basdırılmasıdır. İstehsalçılar, iki kişi və bir qadın axşam saatlarında əkin sahələrinə əkilir və yumurtlama odur ki, odurğa normasına qədər temperatura qalxanda günəşin yüksəlməsi ilə baş verir. Böyüklər balıqları yumurtalarını yeyirlər, buna görə yumurtlayandan sonra çıxarılmalıdırlar. Havyar təxminən iki gün inkişaf edir, larva mərhələsi hərəkətsizliyə keçir. Qızardma suya girməyə başladıqda, ən pis vəziyyətdə infusoria və ya digər mikro-yem verilir? yumurta tozu. Onlar böyüdükcə, qızartma düyünü kiçik sikloplar, dafnialar, boru işçisi və qan suyunu qidalandırırlar. Danio rerio, əsrin əvvəlindən yerli akvariumları yetişdirdi. Bunlar kiçik, təxminən 5 sm, zərif balıqlar, bədənləri və qanadları qara rəngli və qızıl rəngli uzunlamasına zolaqlardan ibarətdir. Bu rəngləmə üçün adi rus adını aldım? qadınların çorapları? . Balıqlar dinc və xüsusi və ümumi bir akvariumun bəzəyi ola bilər.\nDotted danios bantları ölçüsü və nişanına bənzəyir, əksinə, alt gövdə və anal fini mavi-mavi nöqtələrlə deyil, zolaqlarla örtülmür. Bu balıqlar asanlıqla zebra balığı ilə parçalanırlar, belə ki, hibrit balığın litrlərində tez-tez bir və ya bir növün əlamətləri olur. Pink danios yuxarıda təsvir edilənlərdən bir qədər böyükdür, eyni incə və mobil balıqlar. Bu balığın bədəni mavi-çəhrayı tonlarda yansımış işığındakı parlaq rənglərlə boyanır. Bu, sürünün sürətlə hərəkət etdiyi balıqların canlılığı ilə daha da ağırlaşır. Həbs və ittiham şərtləri? bütün irqi ümumi. Asanlıqla digər danios növləri ilə keçdi.\nLeopard danios əvvəllərdən bir qədər kiçikdir, onun rənglənməsi ilə fərqlənir. Qızıl-sarı fonda, bu balığın bütün bədənləri qaranlıq ləkələrlə rənglənir, bunun üçün onların adı var.\nBANTIC və Niipet İLƏ ŞEBURATOR\nDanio balıqları xərçəng araşdırması üçün istifadə edilir\nAlimlərin gözləri yenə zolaqlı danioslara (Brachydanio rerio, zebrafish) dönür. Yalnız suyun çirklənmə səviyyəsinin göstəricisi olaraq istifadə edildikdən əvvəl, indi xərçəng müalicəsindən bəhs edirik.\nƏslində, bu balıq genomunda təxminən 30 min gen var, yəni insanlarda olduğu kimi. Göründüyü kimi, bu genlərin bir çoxu insanlarla eyni şəkildə fəaliyyət göstərir.\nAmerikalı tədqiqatçılar qrupu, bu xəstəliyin hansı genlərin sürətləndirdiyini və ya yavaşladığını tapmaq üçün bu balıqda kəskin lenfoblastik lösemi inkişafını stimullaşdırdı.\nAlimlər insanlarda lösemi və lenfoma inkişafında mühüm rol oynayan Myc genini, lenfoid hüceyrələrində fəaliyyət göstərən balıq genini, lösemi xəstəliklərindən də çox təsir edən birləşdi.\nOna görə üçüncü bir gen əlavə olundu ki, bu xəstəlik hüceyrələri floresan işıq ilə yaşıl işıq yaradıb.\nBu üç genin birləşməsi zebra balığı embriyoslarına gətirildi. Beləliklə, sonradan bədənin hər hüceyrəsində xəstəliyə səbəb olan genlər aşkar edilmişdir.\nMyc gen ilə enjekte edilmiş bütün balıqlarda lösemi başladı.\nZeytinyağı genetik olaraq lösemi üçün proqramlaşdırma etmək, tədqiqatçılara mutasiya şəklində xəstəliyin inkişafına təsir göstərən yüzlərlə gen müəyyən etməyə imkan verəcəkdir. Myc, başa düşmək çətin deyil, bununla məşğul olan tək deyil.\nDonios cinsi çox sayda növdən ibarətdir. "Danio" un ümumi adı bu cinsə deyil, həmçinin Devario cinsinə aiddir. Danio cinsi, Cənub-Şərqi Asiyada: Hindistan, Bhutan, Pakistan, Banqladeş və digər ölkələrdəki təzə axan suları və axınları olan çaylardan gəlir. Bir çox növ parlaq rənglərə malikdir. Myanmarın uzaq ərazilərində bəzi növlər hələ açıq deyil, elmi adı yoxdur. Daniolar yatağından uzaqlaşan iki cüt uzun bişiriciyə malikdirlər. Yalnız istisnalar şaquli düzəldilmiş bığları olan üç növüdür. Mürəkkəblərin uzunluğu 4-dən 15 sm-ə qədərdir.\nVəhşi, kiçik su həşəratları, xərçəngkimilər, qurdlar və planktonlarda zebrafiq yem. Akvariumda onlar bütün növlərdir və asanlıqla quru yeməkləri həzm edirlər. Yumurtalamadan əvvəl zebrafiq Moin və Cyclops kimi təzə qida ilə zənginləşdirilməlidir. Daniosun bəzi növləri ağızlarına və ya birinin kürəyinə uyğun kiçik balıqlarla nahar edə bilər. Balıq heç vaxt bir-birinə hücum etməz, buna görə də bəziləri duyğulardan çoxu başqasının quyruğunu yandırar. Onlar altı və ya daha çox balıq qrupunda qalmağa üstünlük verirlər.\nDaniosların yaşayış şərtləri ilə bağlı tamamilə iddiasız olduğunu və nəzəri olaraq ən azı akvariumda yaşamağına baxmayaraq, onlar üçün aktiv bir qonaqpərvərlik və hava filtri ilə təchiz etmək üçün onlar üçün bir "ev" almaq daha yaxşıdır. Əsl mühitdə bu balıqlar su sərhədləri üzərində seyr etməyə sevinirlər, vəsaitlər mövcud olduqda, bu zövqləri evdə təşkil edə bilərlər.Oyun zamanı balıqların akvariumdan atlamasını maneə törətmək üçün bir qapaq ilə bağlanmalıdır.\nDanio çiftleşme oyunları da ümumi akvariumda keçirilə bilər. Çiftleşmə oyunlarında, balıq ovu deyil, qadınlar hamiləlik dövründə kişilərin həddindən artıq təsirindən şikayətlənmirlər. Yumurtaların yumurtası üçün iki-üç gün davam edəcək, böyüklər isə bu anda çıxarılmalıdır, onlar yeni yaranmış qızartma yemək məcburiyyətindədirlər.\nSu temperaturu və suyun xüsusiyyətləri baxımından daniolar da iddiasızdır. Vəhşi təbiətdə onlar üçün temperaturun amplitudası böyük olsa da, onlar suyun 6.0-8.0 pH, 5.0-19.0 temperaturda, 18-24 ° C temperaturda turşu-əsas balansı ilə suyu üstün tuturlar. Danio aşırı qızdırmaqdan daha çox aşırtmaqdan yaxşıdır. Ətrafında suyun düşə biləcəyi minimum temperatura + 12 ° C-dir. Bütün zebrafiş akvarium balıqları kimi, ətraf mühit şəraitində kəskin dəyişikliklərə də dözmürlər. Onların bu xüsusiyyətləri eksperimental bioloqların balıqların bu cinsinə olan məhəbbətində oynamışdır. Onların tədqiqatları yeni növlərin tanınması ilə yanaşı, akvariumun akvarium balıqlarına, ətraf mühitə, flora və faunasına tibbin təsirlərini öyrənməkdə böyük rol oynamışdır. Embriyoloji alimlər, rəng mutasiya genini balıqlara tətbiq edərək danio yetişdirmə işlərini aparmağa başladı. Gene tutuldu, balıq indi parlaq qırmızı və ya yaşıl. Vaxt keçdikcə böyüklər fərdlərin daha parlaqlaşdıqları da qeyd edilir. Ancaq 2003-cü ildə heyvanların qorunması üçün cəmiyyətlərin üzvləri tərəfindən dumanlı rerio ilə Avropa İttifaqına gətirilməsinə qadağa qoyulmaqla sona çatan bir ittiham 2003-cü ildə mutasiya edilmiş balıqlar üzərinə püskürdü. "Boyanma" nəticəsində balıqlar artıq təbii yaşayış yerlərinə qayıda bilməzlər. Əslində, işıqlandırmaya bağlı olaraq parlaqlığı dəyişə bilməyəcəklər, yəni parlaq rənglər maraqlı bir yırtıcıya cəlb edəcəklər.\nDanio asanlıqla öz növbəsi ilə deyil, eyni zamanda labirint balıqları ilə də canlıdır. Danios ən sevimli akvarium balıq növlərindən birinə - onların əyləncəli təzahürü, şəraitdə iddiasızlıq və parlaq rəngli aquaristlərin pərəstişkarlarına səbəb olur.\nBu balığın fərqləndirici xüsusiyyətlərindən biri qeyri-adi hərəkətlilikdir. Hər hansı bir balıq qrupunda yaxşı yemək üçün yaxşı bir yerə getmək, uzun müddət yaşayır və nadir hallarda xəstə olur.\nDanio (lat. Danio), sazan ailəsinin kiçik balıqlarının bir cinsidir. Bəziləri akvarium mədəniyyətində geniş yayılmışdır (Danio-rerio, Danio pink). Zebrafish tədqiqat üçün bir model obyekt olaraq biologiyada istifadə olunur. Striped danios genetik və yalnız balıq deyil, həm də bütün omurgalıların, insanları da inkişaf etdirmək üçün əla bir modeldir. Ötən əsrin 70-ci illərində elm adamlarının arsenalında yeni bir laboratoriya modeli ortaya çıxdı - balıq Brachydanio rerio, ya da zolaqlı danios (ingilis dilində "zebrafish" adlanır). Sazan ailəsinə (Cyprinidae) məxsus olan bu kiçik zolaqlı balıqlar zəngin zeytinyağın təbii sahəsi - Pakistan, Hindistan, Banqladeş, Nepal, Butan. İndi insanları köməyi ilə balıq isti iqlim olan ölkələrdə uğurla həll olunur. Vahid əhali ABŞ və Kolumbiyada yerləşir. O, bütün dünyadakı akvarium balıqlarını sevənləri çox təəccüblü bir heyvan kimi tanıyır.\nGenomun tədqiqi və yeni tədqiqat yanaşmalarının inkişaf etdirilməsi elm adamlarının yeni və daha yeni kəşflər qazanmasına imkan yaradır. Bəzi məqalələr: Biotexnologiya: Xərçəng terapiyasında innovativ həllər\nBiotexnologiya :: Zolaqlı danios xərçəng araşdırmalarında kömək edəcək\nDərinin rəngini dəyişmək istəyirik - həbi içmək\nttp: // [layihənin idarə olunması qərarı ilə bağlanmış link] "- yuxusuzluq tədqiqatları üçün istifadə edilən zebrafiş və əhəmiyyətli irəliləyişlər etdi. Təcrübə əsnasında narahatlıq edən yuxu nümunələri və bir sıra digər anormalliklər üçün məsul olan genin təcridini bacardı.\nZebrautmanın GFP və RFP transgenləri ilə təcrübə üçün daha yaxşı ola biləcəyi ortaya çıxdı və bu səbəbdən: Zebrabriş və ya zebra danio (zebra balığı), elm adamları tərəfindən Zebrafiş İngilis ədəbiyyatında (Zebrafish) çox əlverişli bir model obyekt kimi istifadə olunur. .\nYeni işlər gümüş ionlarının toksikliyini təsdiqlədi!\nVideonu izləyin: ZEBRA DANİO SÜRÜSÜ ve RASBORA ALDIM, akvaryum balıkları, akvaryum kurulumu (Noyabr 2019).\nAkvariumda suyun həcmini necə hesablamaq olar?\nCopyright 2019 \_ none \_ Danio balıq


Yol “terroru”nun baiskarları - PROBLEM\nİTP lideri Riyaz Sarıkahya Azərbaycan xalqını təbrik edib\nDövlət Müstəqilliyi günü ərəfəsində Ukraynanın tanınmış telekanalında Azərbaycanla bağlı veriliş yayımlanıb\n"Bu tarixi gündə istiqlalçı deputatları da unutmaq olmaz"\nBu gün Dövlət Müstəqilliyi Günüdür\nArif Hacılı sürücü və katibəsinin Məclis üzvü seçilməsindən DANIŞDI\nMayıl Əhmədov “Əmək” ordeni ilə təltif edildi\n"AMEA-da magistratura təhsilinə ciddilik artırılmalıdır"\n08:23 11-07-2019 | 122 | Hadisə\nNəqliyyat ekspertləri həyəcan təbili çalır\nAzərbaycan yollarında indi də “Mercedes Vito” və “Mercedes Viano” markalı avtomobillərin sürücüləri “terror”la məşğuldurlar.\nİnsanları yol qəzalarında qıran “Şaqman” yük maşınları, “VAZ 21 07" kimi avtomobillər azmış kimi, ”Vito" və “Viano”ların sürücüləri bəlaya çevrilib.\nPaytaxtdan əyalətlərə işləyən bu maşınların sürücülərinin əksəriyyəti qanundan kənar daşıma fəaliyyəti göstərirlər.\nElə sonuncu hadisə - Masallı ərazisində 8 nəfəri tələf edən “Vito” mikroavtobusun sürücüsünün qanunsuz sərnişindaşıma ilə məşğul olduğu üzə çıxıb.\nOnun kimi əksər rayonlardan “Vito” və “Viano”lar şəhərə sərnişin daşımaqdadırlar. Onlar əsasən gecə saatlarında və sübh vaxtı müştəriləri ev-ev, qapı-qapı götürərək yola çıxırlar.\nDövlət Avtomobil Nəqliyyatı Xidmətinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Nuridə Allahyarova virtualaz.org-a bildirib ki, Bakı Beynəlxalq Avtovağazalından kənarda sərnişin daşıma ilə məşğul olan Nizami Mustafayevin barəsində Dövlət Yol Polisi tərəfindən dəfələrlə cəza tədbiri də görülüb. Amma sürücü qeyri-qanuni fəaliyyətini davam etdirib.\nOnun sözlərinə görə, Dövlət Avtomobil Nəqliyyatı Xidməti qanuni daşımalarla bağlı məsul qurumdur, qurumun qeyri-qanuni daşımalarla bağlı hər hansı qanunvericilikdə nəzərdə tutulan cəza tədbiri görmək ixtiyarı yoxdur.\nAmma dəfələrlə DYP-yə qanunsuz fəaliyyət göstərən daşıyıcılarla bağlı məlumat verilib. Lakin qanunsuz daşıyıcı təkcə Masallı yolunda 8 nəfərin həyatına son qoyan N.Mustafayev deyil, onun kimi sürücülər çoxdur.\nBaş Dövlət Yol Polisi İdarəsinin (BDYPİ) Yol-Patrul Xidməti şöbəsinin rəisi Kamran Əliyevin sözlərinə görə, qəzanı törədən N.Mustafayevə taksi xidməti göstərmək üçün Bakı Nəqliyyat Agentliyi tərəfindən fərqlənmə nişanı verilib.\nOnun sözlərinə görə, qəzanın baş verməsinə səbəb sürücünün istirahət etmədən fəaliyyət göstərməsi və diqqətinin yayınması olub.\nQeyd edək ki, “Mercedes Vito” və “Viano”larla turistlərə, yerli sərnişinlərə Avropa ölkələrində də xidmət göstərilir. Bu maşınlar keyfiyyətli hesab olunur. Yəni qəzalarla bağlı problem “Vito”larda deyil, onların məsuliyyətsiz sürücülərində və müvafiq qurumlardadır...\nBəs qanunsuz sərnişin daşıma xidməti necə durdurulmalı? Bu istiqamətdə hansı kompleks addımlar atılmalıdır?\nVersus.Az xəbər verir ki, “Yeni Müsavat”a danışan nəqliyyat məsələləri üzrə ekspert Azər Allahverənov qeyd etdi ki, aidiyyatı strukturlar ciddi tədbirlər görməlidirlər.\nOnun sözlərinə görə, vətəndaşların qanunsuz sərnişindaşıma xidmətindən istifadə etməsinin yeganə səbəbi az məsrəf eləmək niyyətidir.\n“Vətəndaşa maraqlı deyil ki, sürücünün sərnişindaşıma üçün lisenziyası varmı, avtomobilin texniki yararlığı hansı səviyyədədir. Hətta “Ford” markalı maşınlar var ki, onlarda oturacaqların sayı normativlərdən kənara çıxıb. Vətəndaşa maraqlıdır ki, az xərc çəksin və mənzil başına tez çatsın. Bu zaman lisensiyasız fəaliyyət göstərən mikroavtobus sürücülərinə nəzarət olmur, sürət həddini aşırlar. Onlara ən pis halda yol polisi cərimə yaza bilər. Əksəriyyəti də radarların harada olduğunu, yol polislərinin dayandığı yerləri bilirlər", - deyə A.Allahverənov vurğuladı.\nEkspert bildirdi ki, bəzi bölgələrdə avtovağzal xidməti yoxdur, bəzilərində tam gücü ilə işləmir:\n“Dövlət Yol Polisi və Dövlət Avtomobil Nəqliyyatı Xidməti bu istiqamətdə işləri təkmilləşdirməlidir. Eyni zamanda Sumqayıtda, Gəncədə sərnişindaşıma yerli icra hakimiyyətlərinin tabeliyindədir. Bu qurumlar da nəzarəti gücləndirməlidirlər, yəni problemə kompleks yanaşmaya ehtiyac var. Məsələn, bir müddət əvvəl Sumqayıtda tələbələrin ölümü də qanunsuz sərnişin daşımanı üzə çıxardı. Elə sistem yaranmalıdır ki, nəzarətdən kənar sürücü olmasın. Bu gün infrastruktur, texniki imkanlar, kameralar, resurslar var".\nMüsahibimiz sürücülərin qanunsuz xidmətə sürükləyən amillərin üzə çıxarılmasını vacib sayır:\n“Sərnişin daşıma üçün standartlar var. Gəlir vergisi, lisenziya alınması ən vacib tələblərdir. Bu şərtlərdən yayınmaq üçün həmin fiziki şəxslər qeyri-qanuni fəaliyyət göstərirlər. Amma mikroavtobus lisenziyalı fəaliyyət göstərəndə normalardan kənara çıxmır. Yəni avtomobilin texniki nasazlığına, magistralda müəyyən olunmuş sürət həddinə nəzarət olunur, şikayət edildiyi halda sürücü işdən azad edilir. Bu baxımdan nəzarət güclənməlidir".\nNəqliyyat ekskperti, jurnalist Elməddin Muradlı xatırladıb ki, dəfələrlə qadağalar, məhdudiyyətlər tətbiq edilib:\n“Amma nəzarət mexanizminin səngiməsində yaranan boşluqdan istifadə edənlər olur.\nÜmumiyyətlə, bu sahədə vəziyyət ürəkaçan deyil. İstərsə Bakıda, istərsə rayonlarda psixopat, narkoman, dəli, sürücülük vəsiqəsi olmayan şoferlər var. Ona görə də bu sektorda köklü islahatlar aparılmalıdır.\nPrezidentin “Yol hərəkətinin təhlükəsizliyi” barədə 5 illik imzaladığı fərman var, amma 7 ay keçir, əməli bir iş görmürük. Müəyyən ideya və sözlər səslənir. Amma qanunsuz sərnişindaşımaya sərt münasibət olmalıdır, stasional postlarda nəzarət güclənməlidir.\nSürücü sübh 4:30-da şəhərə daxil olur, bir saat sonra sərnişinləri yığıb Bakıdan çıxır. Axı bu adam cavandır, hansı peşəkarlığı var ki, belə qrafiklə işləsin?\nPul qazanmaq üçün özünü ölümə atmaq, başqalarının həyatını məhv etmək olmaz. Bəziləri yazırlar ki, ailəsini dolandırırdı. Səhv yanaşmadır. İndi 10 il həbsə gedəcək, kim ailəsini dolandıracaq?\nBəs ölən 8 adamın həyatını kim qaytaracaq? Bu baxımdan sürücülərin iş və istirahət rejimi ciddi şəkildə nəzarətdə saxlanmalıdır. Avtovağzalda bilirlər ki, hansı sürücü dincəlib, hansına etibar etmək olar".\nQeyd edək ki, rayon yollarında qeydə alınan qəzaların 90 faizi texniki baxışdan keçməyən, qanunsuz sərnişindaşıma ilə məşğul olan nəqliyyat vasitələrinin payına düşür. Həmin sürücülər tibbi müayinədən, avtomobilləri isə texniki baxışdan keçmir.\nNə simaları, nə də ki, aksiyalarının xarakteri qətiyyən dəyişməyib\n"Paytaxt sakinlərinin gözü qarşısında tam fiasko"\n"Hökumət səfərbərlik elan etsin, desin ki, gedək Qarabağı qaytaraq!"\nÜmid hakimiyyətə çağırış etdi\n"Şuşa şəhəri ilə imzalanmış 3 qanunsuz “xartiya”nın hamısı ləğv edilib"\n"Küçələrdə səs-küy salan bu insanlar..."\n"Məqsədləri aksiya keçirmək deyil"\n"Azərbaycan millisi viza verilməməsi barədə məlumatlandırılıb"\n14 marşrut xəttinin hərəkət sxemi müvəqqəti dəyişdirilib\n“Solistlər ansamblı”nın konserti keçirilib\nMilli komandamız Çilidə XI dünya çempionatında iştirak edəcək\nİQBAL AĞAZADƏ araşdırır: İşğal olunmuş ərazilərimizdə ermənilərin məskunlaşması bütün qətnamələrə ziddir!\n“Rövnəq Abdullayev istefa verdi” - KİMİN İŞİ İDİ?\nTorpaqlarımızı “urra” ilə yox, ağılla azad etməliyik!\nPrezident və 1-ci vitse-prezident Vasim Məmmədəliyevin vəfatı ilə əlaqədar nekroloq imzalayıblar\nKərküklə Türk Dünyası arasında körpü yaradan qəhrəmanımız\nDÖYÜŞ XATİRƏLƏRİNDƏ YAŞANAN HƏQİQƏTLƏR\n“Alo, eşidirsiz müxalifət? Məni öz oyunlarınızda alət etməyin!” /VİDEO/\nALDP sədri avropalı diplomatla görüşüb\nFüzulinin Soyuqbulaq Xatirələrindən\nAzMİU-nun professor-müəllim heyətinin maaşı 25 faiz artırılıb\n"MUSA TİKƏLƏNMİŞ HİSSƏLƏRİ YIĞIRDI"\nÖd kisəsi xərçənginin yaranmasının ən başlıca səbəblərindən biri...\n"Məni telekanalların veriliş siyasəti çox narahat edir"\nCəbrayılovun şok telefon danışığı /audio/


Osvensim düşərgəsinin azad edilməsinin 70 ili tamam oldu [Fotoqalereya]\nOsvensim (Auşvits-Birkenau) ölüm düşərgəsinin keçmiş 300 məhbusu düşərgənin azad edilməsinin 70 illiyinin qeyd edilməsi münasibətilə Polşada toplaşıb. 1945-ci ildə yanvarın 27-də ölüm düşərgəsi Sovet ordusu tərəfindən azad ediləndə orada 7 min əsir, o cümlədən, 130 uşaq var idi.\nAlmaniya kanslerti Angela Merkel İkinci Dünya müharibəsi dövrü ən dəhşətli nasist düşərgələrindən biri olan Osvensimin azad edilməsinin 70-ci ildönümü münasibətilə keçirilən tədbirdə iştirak edib. Xanım Merkel yəhudilərin Almaniyada təhqirlər, təhdidlər və zorakılıqla qarşılaşması rüsvayçılıq adlandırıb.\nPolşaya yola düşməzdən əvvəl Almaniya prezidenti Coakim Qauk Berlində parlament qarşısında çıxışı zamanı Osvensim cinayətlərinin dərslərindən danışıb. O deyib ki, müasir Almaniya nasist soyqırımının gətirdiyi rüsvayçılıq, günahkarlıq və vicdan əzabı hisslərindən keçərək insan haqları və bərabərlik çempionu olmuşdur.\nOsvensim düşərgəsinin azad edilməsinin 70 illiyi münasibətilə tədbirdə Polşa, İsrail və Fransanın prezidentləri, Roma Papası Fransis və BMT-nin Baş katibi Ban Ki Mun da iştirak ediblər.\nOsvensim düşərgərinin keçmiş əsirləri qaz kameralarında yandırılmış və qeyri-insani rəftar nəticəsində dünyasını dəyişmiş qurbanlara ehtiram bildirib, öz hekayələri ilə bölüşüblər. Düşərgənin sağ qalmış keçmiş əsirləri arasında ən gəncinin yaşı indi 70-dən yuxarıdır.\nAdolf Hitlerin Avropada yəhudilərə qarşı soyqırım planının bir hissəsi olaraq 1940-cı ilin iyun ayı və 1945-ci ilin yanvarı arasında 1,3 milyon yəhudi Polşada işğal olunmuş Osvensim şəhəri yaxınlığındakı ölüm düşərgəsinə göndərilmişdi.\nTəxminən 1,1 milyon yəhudi ölüm düşərgələrində qaz kameralarında öldürülmüş, ya da aclıq və xəstəlik nəticəsində dünyasını dəyişmişdir. Nasistlərin hakimiyyəti dövrü Avropada İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl yaşayan 11 milyon yəhudinin 6 milyonu öldürülmüşdür.


Bəzi bitkilərin toxumları su vasitəsilə paylanır. Bu toxumların digərlərindən fərqli xüsusiyyətləri var. Sudan istifadə edərək toxumlarını paylayan bitkilər öz çəkilərini azaldan və səthlərini genişləndirən quruluşa malikdir. Bundan başqa üzən toxumanın bir neçə fərqli forması ola bilər. Hava ilə dolu olan hüceyrələrin içi boş süngərəbənzər formada ola bilər və ya toxumun içinə hava dolaraq hüceyrəarası boşluqları gözdən itirir və bu sayədə toxum üzə bilir. Bundan əlavə, üzən toxumanın hüceyrə divarları suyun içəri girməsinin qarşısını alan formaya malikdir. Bu bitkilərdə bunlardan əlavə bitki ilə bağlı bütün məlumatların saxlandığı embrionu qorumaq üçün də əlavə daxili təbəqə var.3\nBu sağlam quruluşları sayəsində su ilə daşınan toxumların içində təxminən 80 gün ərzində suda qala bilən və bu müddət ərzində heç xarab olmayan, cücərməyən toxumlar belə var. Bunlardan ən məşhuru hindqozu palmasıdır. Palmanın toxumu daşınmanın təhlükəsiz olması üçün sərt qabığın içərisinə yerləşdirilmişdir. Bu möhkəm qabığın içində uzun səyahət üçün su da daxil olmaqla ehtiyac olan hər şey hazırdır. Xarici tərəfi isə toxumun sudan zərər çəkməməsi üçün olduqca sərt toxuma ilə örtülmüşdür. Hindqozu toxumlarının ən diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri də suda üzə bilmələrini və batmamalarını təmin edən hava boşluqlarına malik olmalarıdır.\nBütün bu xüsusiyyətləri sayəsində hindqozu toxumlarlı yüz kilometrlərlə yolu okean axınları ilə keçə bilirlər. Sahilə çatdıqda isə içlərindəki toxum cücərir və hindqozu ağacı yetişir.4\nHindqozu toxumları sahilə çatdıqda açılmaları çox maraqlı və qeyri-adidir. Çünki məlum olduğu kimi bitki toxumları adətən suya dəyən kimi cücərməyə başlayır. Amma bu hindqozu bitkilərinə aid deyil. Toxumlarını su ilə paylayan bitkilər xüsusi formalarına görə istisnalıq təşkil edirlər. Əgər bu bitkilər də digərləri kimi suya düşən kimi cücərməyə başlasaydılar, nəsilləri çoxdan kəsilərdi. Lakin yaşadıqları şərtlərə uyğun mexanizmləri sayəsində bu bitkilər həyatlarına davam edirlər. Aydındır ki, buradakı həssas xüsusiyyətlər və mexanizmlər təkamülçülərin iddia etdikləri kimi təsadüfən həyata keçməz.\nToxumların yol qidalarının və sularının miqdarı, sahilə çatma vaxtları, qısaca, bütün bu xüsusiyyətlərindəki dəqiq hesablamalar toxumları yaradan, sonsuz ağıl və bilik sahibi Allah tərəfindən qüsursuz şəkildə nizamlanmışdır.\nBir-Birlərinə Uyğun Yaradilmiş Canlilar\nBəzi bitkilərin çiçəklərindəki nektar çiçəyin dərinliyində yerləşir. Bu da həşəratların və quşların netkarı toplamalarına və bu yolla da çiçəyin mayalanmasını çətinləşdirən maneə kimi görünür. Lakin Allah nektarı dərinlikdə yerləşən çiçəklərin xüsusiyyətlərinə eynilə uyğun quruluşlara malik canlılar yaradaraq bu bitkilərin də mayalanmasını təmin etmişdir. Yukka ağacı və yukka güvəsi arasındakı uyğunluq buna nümunədir.\nYukka bitkisinin üzərində böyük yarpaqlardan ibarət xonça forması, onun da mərkəzində krem rəngli çiçəkləri olan bir sap yerləşir. Avizə ağacının xüsusiyyəti tozcuqlarının maili olmasıdır. Buna görə bitkinin erkəkciklərindəki çiçək tozunu ancaq maili ağız quruluşuna malik güvə növü toplaya bilir.\nYukka ağacının güvəsi topladığı çiçək tozlarını bir-birinə sıxıb top formasına salır və bunu başqa yukka ağacının çiçəyinə daşıyır. Əvvəlcə çiçəyin dibinə enir və öz yumurtalarını qoyur. Sonra dişiciyə çıxır və çiçək tozu topunu buraya vuraraq tozcuqları tökdürür. Çünki bir müddət sonra yumurtalardan güvə tırtılları çıxacaq və bu tozcuqları qidalanacaqlar. Ancaq bununla bərabər güvə əvvəlki bitkidən topladığı çiçək tozu topunu yeni bitkinin dişiciyinə vuraraq bitkinin də mayalanmasına kömək edir. Əgər güvələr olmasa, avize ağacları öz-özlərini mayalandıra bilməzlər.\nGöründüyü kimi güvənin qidalanması və ağacın mayalanması bir-birlərinə son dərəcə uyğun şəkildə həyata keçir. Bu uyğunluğu yaradan ağacın özü və ya güvə deyil. Bir bitkinin və ya bir həşəratın başqa bir canlının ehtiyaclarından xəbərdar olması və buna görə taktika işlədərək öz ehtiyacını təmin etməsi mümkün deyil. Çünki bu canlılar düşünə bilməz, üsullar tapıb digər canlıya bu üsulları öyrədə bilməz. Canlılar arasında bir çox nümunəsinə rast gəldiyimiz bu qüsursuz ahəngi yaradan Allahdır. Hər iki canlı onları çox yaxşı tanıyan, birlən, aləmləri Rəbbi olan, hərşeydən xəbərdar olan Allahın əsərdir və Allahın böyüklüyünü, uca qüdrətini, qüsursuz sənətini insanlara tanıdıb başa salmaq üçün yaradılmışlar.\nYeddi göy, yer və onlarda olanlar Allahın təqdis edir. Elə bir şey yoxdur ki, Allaha tərif deyib Ona şükür etməsin, lakin siz onların təqdisini anlamazsınız. Allah, həqiqətən, həlimdir, bağışlayandır. (İsra surəsi, 44)\nCoryanthes Növündən Olan Səhləbçiçəyinin Taktikasi\nBir çiçəyin bir həşəratın tələbatlarından xəbərdar olması mümkündür? Bəs bu həşəratı tələyə salmaq üçün plan qurması və buna uyğun olaraq özünü dəyişdirməsi mümkündür? Əlbəttə, bir çiçəyin və ya həşəratın ağlı və iradəsi ilə bu cür taktikalar işlətməsi mümkün deyil. Ancaq təbiətdəki canlılara baxdıqda bu cür bir çox taktikalar işlətdiklərini görürük.\nCoryanthes səhləbçiçəkləri maraqlı taktika ilə həşəratları tələyə salaraq çoxalan bitkilərdir. Səhləbçiçəyinin çoxalma sistemi həşəratları özünə çəkərək tozcuqları daşımaq üçün qurulmuşdur. Bu səhləb növünün çiçəkləri topa halda bitir. Hər çiçəyin qarşısında iki qanadabənzər çanaq yarpaq, bu yarpaqların da arxasında kiçik bitki çanaq yerləşir. Çiçəklər açılarkən xüsusi selik bu çanağın dibinə doğru axmağa başlayır. Bir müddət sonra metallik yaşıl rəng alan çiçək bu selik sayəsində arıları cəlb edən gözəl qoxu verməyə başlayır.\nYan tərəfdəki rəsmdə görünən səhləbin çiçək açması ilə erkək arılar bu qoxunu alaraq çiçəyin ətrafında uçmağa başlayırlar. Arılar səhləbin dik kənarlarına qonmağa çalışarkən bir tərəfdən də çiçəyin çanaq hissəsini gövdəyə bağlayan boru formasındakı hissəsində ayaqları ilə dayanmaq üçün yer axtarırlar. Məhz bu hissə sürüşgən və maili quruluşa malikdir. Ona görə çiçəyin yaxınlığında dolaşan arılar çiçəyin dibindəki seliklə dolu çanağın içinə düşürlər.5\nÇiçəyin içinə düşən arının qarşısında təkcə bir çıxış yolu var: çiçəyin ön divarına, yəni gün işığına açılan dar tunel. Həşəratın düşdüyü mayeenin səthilə eyni səviyyədə olan bu çıxış yolunu tapana qədər arı bu mayenin içində üzür. Çıxış yolunu tapmağa çalışarkən tozcuqların olduğu dişicik və erkəkciyin altından keçir. Bu zaman çiçəyin iki tozcuq kisəsi həşəratın arxasına yapışır. Həşərat çıxış yolu vasitəsilə çiçəkdən kənara çıxır. Arı yeni bir çiçəyə getdikdə çiçəyin dişiciyi tozcuqları arının arxasından götürür və bu şəkildə mayalanma başlayır.6\nAncaq bu hadisə yalnız çiçəyə fayda vermir. İçinə düşdüyü çiçə çanağında yerləşən seli arılar üçün də son dərəcə əhəmiyyətlidir. Çünki erkək arılar bədənlərinə bulaşan selikdən qoxusunu cütləşmə zamanı dişi arını çəkmək üçün istifadə edəcəklər.\nƏvvəldə də bildirdiyimiz kimi bir çiçəyin bir həşəratı aldadan taktikalar işlətməsi, fiziki quruluşunu bu taktikaya uyğun şəkildə dəyişdirməsi əsla mümkün deyil. Eyni şəkildə bir həşəratın ehtiyacı olan maddəni çiçək vasitəsilə əldə etməsi üçün taktika işlətməsi də öz iradəsilə baş verməz. İki canlı arasındakı bu təəccüblü uyğunluq hər ikisinin də tək Yaradan tərəfindən, yəni üstün güc sahibi Rəbbimiz olan Allah tərəfindən yaradıldıqlarının dəlilidir.\nBənna Arilarin Qabiliyyətləri\nBənna arılar arı növləri içində yuva qurulmasında göstərdikləri səy ilə diqqət çəkən canlılardır. Yuva qurmaq istəyən dişi arı uyğun yer tapdıqdan sonra əvvəlcə bu yeri təmizləyir. Lakin yuvanı tikməsi üçün əvvəla palçıq mənbəyi tapmalıdır. Əgər dişi arı palçıq tapa bilməsə, bir az narın torpaq tapır və bunu ağız seliyi ilə qarışdıraraq yumşaq palçığa çevirir.\nBənna arı yuva tikilməsinə bir az palçığı çənəsi ilə yerdən qazıyaraq başlayır. Ayaqlarının arasında tutduğu bu palçığı kiçik yumağa çevirir və arabir palçıq əlavə edərək bir növ qəlib düzəldir. Daha sonra dişi arı palçığı alt çənəsi ilə tutaraq yuvaya qayıdır.\nPalçıqla birlikdə yuva tikəcəyi yerə gələn arı işə ordan-burdan başlamır. Bənna arılar tuneləbənzər yuvalarını tikərkən müəyyən planla hərəkət edirlər. Bu plana uyğun olaraq bənna arı hazırladığı ilk palçıq yumağını tunelin qapalı ucunu əmələ gətirən ilk hücrənin arxa hissəsini inşa etmək üçün istifadə edir. Daha sonra hissə-hissə gətirdiyi palçıq yumaqları ilə bölmənin inşasını tamamlayır. Bundan sonrakı mərhələdə bənna arı bitmiş bölməyə qida gətirir.\nHücrənin tikilməsi tamamlandıqdan sonra bənna arı burada saxlamaq üçün qida toplamağa başlayır. Əvvəlcə yuvanın arxa hissəsinə tozcuq toplayır. Sonrakı hər uçuşda əvvəlki səyahətində gətirdiyi tozcuğun üzərinə çənəsilə qatı məcuna çevirdiyi bal qoyur. Beləcə yumurtlaması üçün ilk hazırlıqları tamamlayır.\nArı tozcuq yükünü yuvaya qoyan kimi yumurtlamağa başlayır. Yumurtladıqdan sonra dişi arı əvvəlcədən işarələdiyi digər bölmənin divarlarını inşa etməyə başlayır. Arı müəyyən sıra ilə hücrə inşasını və yumurtlamağı yuvanı təşkil edən hücrələr sıra ilə düzülənə qədər davam etdirir. Hücrələrin quruluşu standartdır. Hər hücrədə qida ilə birlikdə yumurta da var və qonşu hücrədən də palçıq bölmə ilə ayrılır.\nƏn son hücrə də tamamlanıb qapandıqdan sonra dişi arı bir boşluq qoyur və bu boşluğu tıxacla bağlayır. Bu tıxac yuvanın qarşısında digər canlıların yuva quraraq balalarının çıxmasına mane olmalarına imkan verməmək üçün xüsusi quruluşdadır.7\nYuva tikilməsinin hər mərhələsindən göründüyü kimi bənna arıların etdikləri bütün hərəkətlərdə çox açıq ağıl və şüur var. Allah bir ayəsində bal arılarının Onun ilhamı ilə hərəkət edən canlılar olduqlarını bildirir. Təkcə bal arıları deyil, kainatdakı bütün canlılar Allahın ilhamı ilə hərəkət edirlər. Allah üstün güc sahibi, hər şeyin hakimidir.\n3- T.T. Kozlowski, Seed Biology, Academic Press, New York and London, 1972, s.194)\n4- Biology Solomon, Berg, Martin, Villie, s. 751\n5- Natural History, March 1999, s.72-74\n6- Linda Gamlin ang Gail Vines, The Evolution of Life, s.63\n7- Christophe O’toole and Anthony Raw, Bees of the World, s.63


Avtomobil yandı: 2 nefer xesaret alıb - Azadliq Xeber\nAvtomobil yandı: 2 nefer xesaret alıb\nAvtomobil yandı: 2 nəfər xəsarət alıb\n07.09.2015 / 18:45 xeber –\nAğdaş şəhərində avtomobil yanıb. Lent.az Fövqəladə Hallar Nazirliyinin saytına istinadən xəbər verir ki, "VAZ" markalı minik avtomobilinin yük hissəsi və 1 ədəd arxa təkəri yanıb. Yanğın zamanı avtomobildə təmir işləri aparan zaman 2 nəfər müxtəlif dərəcəli yanıq xəsarətləri alıb və qonşular tərəfindən rayon mərkəzi xəstəxanasına aparılıb. Avtomobilin qalan hissəsi yanğından mühafizə olunub. Yanğın saat 14:17-də yanğınsöndürənlər tərəfindən söndürülüb.


"Çoxmübarizəli İdman Döyüş Növləri" üzrə respublika çempionatı keçirildi - Frame.az\n“Çoxmübarizəli İdman Döyüş Növləri” üzrə respublika çempionatı keçirildi\nBakı karate-do akademiyasının prezidenti Vüsal Abdullazadənin təşkilatçılığı ilə ”Çoxmübarizəli idman Döyüş Növləri” üzrə ümummilli lider Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr edilmiş açıq respublika çempionatı və birinciliyi keçirildi.\nFederasiyanın mətbuat xidməti xəbər verir ki, ümummilli lider Heydər Əliyevin anım gününə və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasının 100 illiyinə həsr olunan tədbir bayram əhvalda olduğundan, idman mərkəzlərindən birində deyil, “Dəniz” sarayda keçirildi. Keçirilən tədbir möhtəşəmliklə yada qaldı. Möhtəşəm yarışın Dəniz sarayda keçirilməsinə səbəb yüksək bayram-əhval ruhiyəsi, konsert proqramı həmçinin ramazan ayı ilə bağlı qonaqların rahatçılığı idi.\nTəşkil olunan yarışın təntənəli açılışında Vüsal Abdullazadə Federasiya rəhbəri Vüqar Muradova məruza etdi, sonra himnimiz səsləndirildi.\n350 nəfər idmançı öz güclərini sınadıqdan sonra, tədbirdə iştirak edən rəsmi qonaqlar öz çıxışları ilə idmançılarımza öz xeyir-dualarını verərək onlara uğurlar arzuladılar. Fəxri qonaqlar sırasında millət vəkili Adil Əliyev, qazi Ülfət Hüseyinov və s.iştirak edirdilər.\nYarışda Mərkəzin idmançıları ümümi (bütün versiyalar) medal sayına görə;\nHacızadə Aytac, Babaşlı Məhəmməd, Quliyev Ayxan, Maxsudlu Rza, İbayev İbrahim, Məhərrəmov Cəlal, Nağızadə Ziyəddin, Təhməzli Ali, Əzgərzadə Adil, Rüstəmov Səid, Aslanov Nurlan, Əlizadə İlkin və s .yüksək nəticə göstərərək birinci yerin, İbrahimli Nərmin və Nəzrin bacıları, Hacıyev Əsgər, Mirzəzadə Zaur, Hacıyev Vəli, Yəhyayev İntizam və s. gümüş və bürünc medalları. sahibi olublar.\n2-ci yerə sahibi Göyçay komandası\n3-cü yeri isə Füzuli-Lələtəpə klubunun idmançıları nail olublar.\n2 hissədən ibarət olan tədbirə sevilən ifaçılarımız tədbirə yüksən əhval-ruhiyyə qatdılar.\nYüksək səviyyədə təşkil olunan tədbir qalib olan idmançılarımızın və fəxri qonaqlarmızın tərtif olunması ilə yekunlaşdırıldı.\nFederasiya rəsmisi həmçinin bildirmişdirki çempionat əvvəl başqa idman kompleksində planlaşdırılmışdı və idman nazirliyi də köməyini əsirgəməmişdir.\nRəhbərlik müəyyən məqamları nəzərə alaraq yarışın keçirildiyi məkanı dəyişmişdir.\nYarışın keçirildiyi məkan da təmənnasız idmançılara xidmət göstərmişdir.\n← “Azərbaycan Animasiyası” kitabı Praqada təqdim olundu\nSumqayıt Texnologiyalar Parkı beynəlxalq sərgidə iştirak edir →


BANM tələbəsi: "Qəhrəman neftçilərin yolunu şərəflə davam etdirəcəyik" - FOTO\n11:37 18 Dekabr 2015\nMustafa Əsgərov Bakı Ali Neft Məktəbinin (BANM) Neft-Qaz mühəndisliyi ixtisası üzrə 3-cü kursda təhsil alır. BANM-nin İctimaiyyətlə əlaləqlər şöbəsindən Milli.Az-a verilən məlumata görə, SOCAR-ın "Günəşli" yatağının 10 saylı stasionar dərin dəniz özülündə baş vermiş qəza nəticəsində neftçilərin həlak olması hamını dərindən sarsıtdı.\n- Neftçi mühəndis peşəsi zəhmət tələb edən, çətin bir peşə olmaqla yanaşı, həm də şərəfli peşədir. Ancaq insan öz işini, peşəsini sevirsə, bu peşənin çətinliyi insanı qorxutmur. Əksinə, insan nəsli əsrlər boyu bütün çətinliklərə sinə gərərək qurub-yaratmaqla yaşayıb və inkişaf edib. Zəhmətsiz insan heç bir istəyinə, arzusuna nail ola bilməz.\n- "Günəşli" yatağının 10 saylı stasionar dərin dəniz özülündə baş vermiş qəza sizi qorxutmadı ki? Gələcəyin neftçisi olmağa, mətin və cəsur olmağa, qəhrəmancasına öz peşə vəzifəsini yerinə yetirərkən həlak olan neftçilərin yolunu davam etdirməyə hazırsınızmı?\nBANM tələbəsi Qəhrəman neftçilərin yolunu şərəflə davam etdirəcəyik FOTO


Quru nəqliyyat vasitələri, uçan aparatlar, üzən nəqliyyat vasitələri və nəqliyyata aid olan qurğular və avadanlıqlar\nBölmə XVII Quru nəqliyyat vasitələri, uçan aparatlar, üzən nəqliyyat vasitələri və nəqliyyata aid olan qurğular və avadanlıqlar\n1. Bu bölməyə 9501, 9503 və ya 9508 mal mövqelərinin məmulatları, eləcə də sani-bobsley, toboqqanlar və ya 9506 mal mövqeyinin analoji məmulatları daxil olunmur.\n2. Hissələr və hissələr və ləvazimatlar aşağıdakı məmulatlara (onların bu bölmənin məmulatları üçün nəzərdə tutulmasından asılı olmayaraq) tətbiq olunmur:\na) birləşmələr, şaybalar, aralıqlar (prokladka) və istənilən materialdan (hazırlandıqları materiala görə və ya 8484 mal mövqeyində təsnif olunan) olan analoji məmulatlar və ya bərk rezindən başqa, vulkanlaşdırılmış rezindən olan digər elementlər (4016 mal mövqeyi);\nb) XV bölməyə 2-ci qeydə uyğun olaraq, qiymətsiz metallardan (XV bölmə) ümumi təyinatlı hissələr və ya plastmassdan analoji məmulatlar (39-cu qrup);\nv) 82-ci qrupun məmulatları (alətlər);\nq) 8306 mal mövqeyinin məmulatları;\nd) 8401-8479 mal mövqeyində təsnif olunmuş maşın və avadanlıqlar və onların hissələri; 8481 və ya 8482 mal mövqeyinin məmulatları və ya 8483 mal mövqeyinin məmulatları, əgər onlar mühərriklərin və ya güc qurğularının tərkib hissələridirsə;\ne) elektrik maşınları və ya avadanlıqları (85-ci qrup);\nj) 90-cı qrupun məmulatları;\nz) 91-cı qrupun məmulatları;\ni) silahlar (93-cü qrup);\nk) 9405 mal mövqeyində təsnif olunan lampalar və işıqlandırıcı avadanlıq; və ya\nl) nəqliyyat vasitələrinin hissələri kimi istifadə olunan şotkalar (9603 mal mövqeyi).\n3. 86-88-ci qruplarda hissələr və ləvazimatlar termini yalnız və əsasən bu qrupların məmulatları ilə istifadə olunmayan hissələr və ləvazimatlara aid edilmir. Bu qruplardan iki və ya bir neçəsinə aid edilə bilən hissələr və ləvazimatlar, elə mal mövqeyində təsnif olunmalıdır ki, həmin mal mövqeyi bu hissə və ləvazimatların əsas istifadəsinə uyğun gəlsin.\n4. Bu bölmədə:\na) həm yol, həm də relslər üzərində hərəkət üçün konstruksiya olunmuş nəqliyyat vasitələri, 87-ci qrupun müvafiq mal mövqeyinə daxil olunur;\nb) amfibiya- avtomobillər 87-ci qrupun müvafiq mal mövqeyinə daxil olunur;\nv) məxsusi olaraq yol nəqliyyat vasitəsi kimi istifadə üçün quraşdırılmış uçan aparatlar 88-ci qrupun müvafiq mal mövqeyinə daxil olunur.\n5. Hava yastıqlı nəqliyyat vasitələri ən çox uyğun gəldikləri nəqliyyat vasitələri ilə eyni qrupa daxil olunur. Yəni:\na) istiqamətli yolla hərəkət üçün nəzərdə tutulubsa (hava yastıqları üzərində qatarlar) , 86-cı qrupa;\nb) yalnız quru yolu ilə və ya quru və su yolu ilə hərəkət üçün nəzərdə tutulubsa, 87-ci qrupa;\nv) suda hərəkət üçün nəzərdə tutulubsa (onların sahildə yerə enməsindən və ya limanda lövbər salmasından, eləcə də onların buz üzərində hərəkət edib etməməsindən asılı olmayaraq) , 89-cu qrupa.\nHava yastıqlı nəqliyyat vasitələrinin hissələri və ləvazimatları, hava yastıqlı nəqliyyat vasitələrinin yuxarıda göstərilən şərtlərə əsasən daxil olduqları mal mövqeyindəki nəqliyyat vasitələrinin hissələri və ləvazimatları kimi təsnif olunmalıdırlar.\nYol avadanlıqları və onların hava yastıqlı qatarlar üçün olan qurğuları dəmir yolu şəbəkəsinin avadanlıq və qurğuları kimi, siqnal qurğuları, təhlükəsizliyi təmin edən və belə sistemlərdə hərəkəti idarə edən qurğular isə siqnal qurğuları, dəmir yolunda təhlükəsizliyi təmin edən və hərəkəti idarə edən qurğular kimi təsnif olunmalıdırlar.\n1. 89-cu qrupa 3-cü əlavə qeydin şərtlərini nəzərə alaraq, quru nəqliyyat vasitələrinin, uçan aparatların və üzən vasitələrin təmiri və onlara xidmət üçün lazım olan alətlər və məmulatlar, bu nəqliyyat vasitələri, uçan aparatlar və üzən vasitələrlə birlikdə təqdim olunursa, onlarla birlikdə təsnif olunmalıdırlar. Quru nəqliyyat vasitələrinin, uçan aparatların və üzən vasitələrin digər ləvazimataları onlarla birlikdə təsnif olunur, bir şərtlə ki, onların adi dəstinin tərkib hissəsi olsun və adətən onlarla birlikdə satılsın.\n2. Deklarantın ərizəsinə əsasən və əlaqədar orqanlar tərəfindən qəbul olunmuş şərtlərə görə, Nomenklaturanın Əsas interpritasiya qaydalarının 2a qeydinin şərtləri, həmçinin, 8608, 8805, 8905 və 8907 mal mövqelərinin məmulatlarına da şamil olunur.\nQrup 86 Dəmiryol lokomotivləri və ya mühərrikli tramvay vaqonları, dəmiryol nəqliyyat vasitələri və onların hissələri; dəmiryol və ya tramvay xətləri üçün yol avadanlıqları və qurğuları, onların hissələri; mexaniki (elektromexaniki daxil olmaqla) siqnal avadanlıqlarının bütün növləri\na) taxta və ya betondan dəmiryol və ya tramvay xəttləri üçün şpallar və ya hava yastıqlı qatarlar üçün yol istiqamətləndirici seksiyalar (4406 və ya 6810 mal mövqeləri);\nb) 7302 mal mövqeyində təsnif olunan, dəmir yolları və ya tramvay xəttlərində istifadə olunmaq üçün, qara metaldan hazırlanan məmulatlar; və ya\nv) elektrik siqnalizasiya qurğuları, 8530 mal mövqeyində təsnif olunan, təhlükəsizliyi təmin edən və hərəkəti idarə edən qurğular.\n2. 8607 mal mövqeyinə, inter alia, aşağıdakılar daxil olunur:\na) oxlar, təkərlər, təkər cütləri (yeriyən hissəsi), metal təkər bandajları, halqalar, çarxlar və təkərlərin digər detalları;\nb) çərçivələr, çərçivə altlıqları, arabalar və hərəkətli taraz arabalar;\nv) ox buksları; əyləc mexanizmləri;\nq) dəmiryol nəqliyyatı üçün buferlər; qarmaqlar və digər qoşulma qurğuları, eləcə də vaqonlararası birləşmələr;\n3. 1-ci qeydin şərtlərini müvafiq olaraq, 8608 mal mövqeyinə, inter alia, aşağıdakılar daxil olunur:\na) yığılmış dəmir yolu, dönmə dövrələri, tupik dirənmələri, qabaritli darvazalar;\nb) semaforlar, mexaniki siqnal diskləri, kəsişmələrdə hərəkəti idarə etmək üçün mexaniki qurğular, siqnalları və oxları idarə etmək üçün mexanizmlər və digər mexaniki (elektromexaniki daxil olmaqla) siqnal avadanlıqları, dəmir yolları, tramvay xəttləri, yollar, daxili su yolları, dayanacaq tikililəri, limanlar və ya aerodromlar üçün təhlükəsizliyin təminatı və hərəkətin idarəsi üçün avadanlıqlar (onların elektrik işığı ilə təchiz olunub, olunmamasından asılı olmayaraq).\n8601 Dəmiryol lokomotivləri, xarici elektrik enerji mənbəyi və ya akkumlyatorla işləyən:\n8601 10 000 0 - xarici elektrik enerji mənbəyi ilə işləyən əd 0.5\n8601 20 000 0 - elektrik akkumlyatorları ilə işləyən əd 0.5\n8602 Digər dəmiryol lokomotivləri; lokomotiv tenderlər:\n8602 10 000 0 - dizel-elektrik lokomotivləri əd 0.5\n8602 90 000 0 - digərləri əd 0.5\n8603 Mühərrikli dəmiryol və ya tramvay sərnişin vaqonları, yük və ya baqaj vaqonları, açıq platformalar, 8604 mal mövqeyinə daxil edilənlərdən başqa:\n8603 10 000 0 - xarici elektrik enerjisi mənbəyi ilə işləyənlər əd 0.5\n8603 90 000 0 - digərləri əd 0.5\n8604 00 000 0 Dəmiryol və tramvay yollarının təmiri və ya onlara texniki xidmət üçün nəzərdə tutulmuş, özügedən və ya özügetməyən nəqliyyat vasitələri (məsələn, vaqon emalatxanalar, kranlar, şpalvuran maşınlar, yoldüzəldən maşınlar, nəzarət-ölçü vaqonları və yola baxış üçün nəqliyyat vasitələri) əd 0.5\n8605 00 000 0 Özügetməyən (qoşqu) sərnişin dəmiryol və tramvay vaqonları; baqaj, poçt və digər özügetməyən xüsusi dəmiryol və tramvay vaqonları (8604 mal mövqeyinə daxil edilənlərdən başqa) əd 0.5\n8606 Özügetməyən dəmiryol və ya tramvay yük vaqonları:\n8606 10 000 0 - hər tipdən olan vaqon-sisternlər əd 0.5\n8606 20 000 0 - termoizolyasiyası olan vaqonlar, refrijeratorlar, 8606 10 yarımmövqelərinə daxil edilənlərdən başqa əd 0.5\n8606 30 000 0 - özüboşaldan vaqonlar 8606 10 və ya 8606 20 yarımmövqelərinə daxil edilənlərdən başqa əd 0.5\n8606 91 -- üstü örtülmüş və bağlanan:\n8606 91 100 0 --- xüsusi olraq yüksək radioaktiv materialların daşınması üçün nəzərdə tutulmuş əd 0.5\n8606 91 900 0 --- digərləri əd 0.5\n8606 92 000 0 -- açıq, hündürlüyü 60 sm-dən çox olan sökülməyən bortlarla əd 0.5\n8606 99 000 0 -- digərləri əd 0.5\n8607 Dəmiryol lokomotivlərinin və ya mühərrikli tramvay vaqonlarının və ya dəmiryol nəqliyyat vasitələrinin hissələri:\n- arabacıqlar, hərəkət edən balansir arabacıqlar, oxlar, təkərlər və onların hissələri:\n8607 11 000 0 -- arabalar və hərəkət balansir arabaları, aparıcı - 0.5\n8607 12 000 0 -- arabalar və hərəkət balansir arabaları, digərləri - 0.5\n8607 19 -- digərləri, hissələr daxil olmaqla:\n--- yığılmış və ya sökülmüş şəkildə oxlar; təkərlər və onların hissələri:\n8607 19 010 0 ---- tökmə çuqun və ya polad - 0.5\n8607 19 110 0 ---- ştamplanmış, polad - 0.5\n8607 19 180 0 ---- digərləri - 0.5\n--- arabaların, hərəkət balansir arabalarının və analoji arabaların hissələri:\n8607 19 910 0 ---- tökmə çuqun və ya polad - 0.5\n8607 19 990 0 ---- digərləri - 0.5\n- əyləc (tormoz) qurğuları və onların hissələri:\n8607 21 -- pnevmatik əyləclər və onların hissələri:\n8607 21 100 0 --- tökmə çuqun və ya polad - 0.5\n8607 21 900 0 --- digərləri - 0.5\n8607 29 -- digərləri:\n8607 29 100 0 --- tökmə çuqun və ya polad - 0.5\n8607 29 900 0 --- digərləri - 0.5\n8607 30 - qarmaqlar və digər ilişmə qurğuları, buferlər və onların hissələri:\n8607 30 010 0 -- tökmə çuqun və ya polad - 0.5\n8607 30 990 0 -- digərləri - 0.5\n8607 91 -- lokomotivlərin:\n8607 91 100 0 --- buksalar və onların hissələri - 0.5\n8607 91 910 0 ---- tökmə çuqun və ya polad - 0.5\n8607 91 990 0 ---- digərləri - 0.5\n8607 99 -- digərləri:\n8607 99 100 0 --- ox buksaları və onların hissələri - 0.5\n8607 99 300 0 --- kuzovlar və onların hissələri - 0.5\n8607 99 500 0 --- şassi və onun hissələri - 0.5\n8607 99 900 0 --- digərləri - 0.5\n8608 00 Dəmiryol və tramvay xətləri üçün yol avadanlıqları və qurğuları; mexaniki (elektromexaniki daxil olmaqla) siqnal avadanlıqları, dəmir yollarında, tramvay xətlərində, daxili su yollarında, dayanacaq qurğularında, liman qurğularında və ya aerodromlarda hərəkətin təhlükəsizliyi və ona nəzarətin təmini avadanlıqları; göstərilən qurğu və avadanlıqların hissələri:\n8608 00 100 0 - dəmir yolları və tramvay xətləri üçün avadanlıqlar - 0.5\n8608 00 300 0 - digər avadanlıqlar - 0.5\n8608 00 900 0 - hissələri - 0.5\n8609 00 Konteynerlər (mayelərin daşınması üçün konteynerlər daxil olmaqla), bir və ya daha çox nəqliyyat növündə daşınmaq üçün xüsusi olaraq nəzərdə tutulmuş və təchiz olunmuş:\n8609 00 100 0 - radioaktiv maddələrin daşınması üçün radiasiyaya qarşı qurğuşun örtüklü konteynerlər əd 0.5\n8609 00 900 0 - digərləri əd 0.5


Azərbaycanlı Quran qiraətçilərinin uğurlu çıxışı - FOTO\nAzərbaycanlı Quran qiraətçilərinin uğurlu çıxışı - FOTO\nİƏT Avrasiya Regional Mərkəzinin Mətbuat Xidmətindən Modern.az-a verilən məlumata görə, 17 ölkəni təmsil edən 56 iştirakçının qatıldığı müsabiqədə Azərbaycanı Bakıdakı “Heydər Məscidi”nin imamı Rza Rzayev, Ağsu məscidinin imamı Elşən Rəhimli və Quran müəllimi İlkin Əliyev təmsil ediblər.\nİranın Gənclər və İdman nazirinin müavini, Şiraz vilayətinin başçısı, və digər yerli dövlət qurumları nümayəndələri, İƏT Gənclər Forumu rəhbər nümayəndələri, Türkiyə Diyanət Başkanlığı Quran Qiraəti Qurumunun başçısı, İstanbul şəhəri baş müftisi, eləcə də elm, mədəniyyət və media nümayəndələrinin iştirakı ilə baş tutan tədbirin bağlanış mərasimində iştirakçılara sertifikatlar verilib və qaliblər elan edilib. Müsabiqə üzrə beynəlxalq münsiflər heyətinin qərarı ilə Azərbaycanı təmsil edən iştirakçılar 2-ci və 3-cü yerləri tutublar.\nXatırladaq ki, İslam Dünyası Gənclər Paytaxtı beynəlxalq proqramı 2015-ci ildən etibarən İƏT Gənclər Forumunun təşəbbüsü ilə həyata keçirilir, 2016-cı ildə İstanbul, 2017-ci ildə Malaziyanın Putracaya, İranın Şiraz və Mərakeşin Fəs şəhərləri İƏT Gənclər Paytaxtı seçiliblər. 2018-ci il üçün İƏT Gənclər Paytaxtı Fələstinin Qüds şəhəri elan olunub.\n“İƏT Gənclər Paytaxtı” proqamı çərçivəsində İƏT arealında yaşayan gənclər hərəkatları, təşkilatları arasında əməkdaşlığı gücləndirmək, gənclərin şəxsi inkişafına və müxtəlif sahələr üzrə işbirliyinə yönəlmiş layihələrə dəstək, İƏT ölkələrinin bir biri arasında daha çox tanıtdırılması, mədəni və maarifləndirici xarakterli tədbirlər həyata keçirilir.\nBu ilin sonuna qədər qeyd olunan şəhərlərdə kino və nəsr əsərləri üzrə yaradıcı müsabiqələr, müsəlman gənclərinin beynəlxalq könüllük hərəkatında iştirakı, miqrasiya problemlərinin həlli, gənclərin start-up layihələrinə dəstək və s. istiqamətli tədbirlərin həyata keçirilməsi də nəzərdə tutulub.\nMəqalədə : Quran müsabiqəsi\n06-07-2015 16:15 9 yaşlı hafiz Quran müsabiqəsində hamını heyrətləndirdi\n05-02-2015 14:54 Azərbaycanlılar beynəlxalq Quran müsabiqəsində birinci oldular


2011-09-04, 5:58 AM\nGünаhа yоl vеrmiş insаn tövbә еdib bаğışlаnmаq dilәmәsә, cәzаlаndırılmаlıdır. Bu cәzа Qur`аni-kәrim vә mә`sumlаrın dilindә "mәkәrәllаh” аdlаndırılmışdır. Yә`ni Аllаh günаhkаrlаrı cәzаlаndırаcаq. Әlbәttә ki, nеcә cәzаlаndırmаq Аllаhın iхtiyаrındаdır. Bә`zi cәzаlаr Qur`аn vә mә`sumlаrın buyuruqlаrındа bәyаn оlunmuş, bә`zi cәzаlаr isә ümumi şәkildә qеyd еdilmişdir. Dеyilәnlәrin аydınlаşmаsı üçün аşаğıdаkı аyәlәri nәzәrdәn kеçirәk: "Mәgәr bu şәhәrlәrdәkilәr bizim әzаbımızın оnlаrı gеcә yаtdıqlаrı vахt yахаlаmаyаcаğınа әmindirlәrmi? Mәgәr bu diyаr әhli әzаbımızın gündüz vахtı әylәndiklәri zаmаn оnlаrı yахаlаmаyаcаğınа әmindirlәrmi?! Yаlnız ziyаnkаrlаr (yаnılаrаq) özlәrini Аllаhın mәkrindәn аmаndа bilәrlәr.”("Kənzül-ummal" c.4, səh.304) Аyәlәrdәn göründüyü kimi burаdа "mәkәrәllаh” tә`biri ilаhi әzаb mә`nаsındа işlәdilmişdir. Аllаh kаfirlәrә, sitәmkаrlаrа, günаhkаrlаrа аnlаdır ki, kimsә ilаhi әzаbdаn аmаndа dеyil. Tövbә еtmәmiş kаfirlәr vә sitәmkаrlаr Qiyаmәtdә cәzаlаnаsıdır.\n"Mәkәrәllаh” tә`birinin ikinci mә`nаsı "istidrаc”dır. Bu söz Qur`аn tеrminlәrindәndir vә хüsusi bir mә`nа dаşıyır. Öncә bu sözün lüğәvi vә tеrminоlоji mә`nаlаrı ilә tаnış оlаq, sоnrа nümunәlәr göstәrәk.\n"İSTİDRАC” SÖZÜNÜN LÜĞӘT VӘ TЕRMİNОLОJİ MӘ`NАSI\n"İstidrаc” sözü bu mә`nаlаrı bildirir: Bir şеyә tәdricәn yахınlаşmаq; möhlәt vеrmәk; yаvаş-yаvаş işә sаlmаq; Аllаh bәndәni yаvаş-yаvаş öz әzаbınа yахınlаşdırır; möhlәt vә yа tәdriciliklә ilаhi әzаbа yахınlаşmа; Аllаh öz günаhkаr bәndәsinә аrdıcıl vә gеniş nе`mәt әtа еdir (tәdricәn әzаbа düçаr оlsun dеyә); Аllаh günаhkаr bәndәyә о qәdәr nе`mәt vеrir ki, tövbә vә istiğfаr yаdındаn çıхsın (аstа-аstа әzаb üçün zәmin yаrаnsın) İstidrаc sözünün lüğәvi vә tеrminоlоji mә`nаlаrı ilә tаnış оlduqdаn sоnrа оnun nümunәlәrini nәzәrdәn kеçirәk:\nİnsаn günаh yоlunu tutduqdа vә оnun qәlbinә gеriyә dönmәyә imkаn vеrmәyәn hәddә zülmәt çökdükdә Аllаh оnа bоl vә аrdıcıl nе`mәt әtа еdir. Bu yоllа günаhkаrın dünyа vә ахirәtdә mәhvi üçün zәmin yаrаnır. Tәәccüblüdür ki, bоl vә аrdıcıl nе`mәtә çаtmış günаhkаrlаr Аllаhа şükr еtmәk әvәzinә bütün bu imkаnlаrı öz güclәrilә qаzаndıqlаrını düşünürlәr. Оnlаrа еlә gәlir ki, yаlnız özlәrinә bоrcludurlаr vә qаzаndıqlаrını istәnilәn yоldа хәrclәyә bilәrlәr. Bu әsаslа dа Аllаhdаn üz döndәrәk еyş-işrәtә аludә оlurlаr. Оnlаr аnlаmırlаr ki, Аllаh bu yоllа оnlаrı tәdricәn cәhәnnәmә sürüklәyir.("Rovzətul-vaizin",c.2, səh.424)\nBәli, kimsәnin günаh еtmәyә hаqqı yохdur vә kimsә iхtiyаrınа vеrilmiş imkаnlаrdаn qеyri-şәr`i yоldа istifаdә еdә bilmәz. Bu nöqtәlәri аydınlаşdırmаq üçün Bişr Hаfinin mаcәrаsını yаdа sаlаq. Ustаd şәhid Mürtәzа Mütәhhәri yаzır: "Çаl-çаğır sәsi әtrаfı bürümüşdü. Sәs-küylü еvin yаnındаn ötüşәnlәr bu еvdә nәlәr bаş vеrdiyini аnlаyırdı. Еyş-işrәt bаş аlmışdı, bаdәlәrdә şәrаb pаylаnırdı. Еvin kәnizi zibil аtmаq üçün bаyırа çıхdıqdа çöhrәsindә аbidlik nişаnәsi оlаn, аlnındаkı sәcdә yеri аrdıcıl ibаdәtdәn dаnışаn bir şәхs оndаn sоruşdu: "Bu еvin sаhibi quldur, yохsа аzаd?” Kәniz cаvаb vеrdi: "Аzаd”. Hәmin şәхs dеdi: "Hiss оlunur ki, аzаddır. Әgәr bәndә оlsаydı, öz аğаsındаn, Аllаhındаn qоrхub bеlә bir büsаt qurmаzdı.”\nKәniz hәmin şәхslә söhbәt еtdiyindәn bir qәdәr yubаndı. Еvә qаyıtdıqdа аğаsı sоruşdu: "Nә üçün bu qәdәr yubаndın?” Kәniz әhvаlаtı dаnışdı. Еv sаhibi bir qәdәr fikrә gеtdi. Yоldаn ötәn şәхsin sоn cümlәsi оnun qәlbinә ох kimi sаncıldı. Аyаğа qаlхıb аyаqyаlın hәmin şәхsin аrdıncа qаçdı. Nәhаyәt özünü оnа çаtdırdı. Bu, imаm Kаzim (ә) idi. Еv sаhibi imаmın (ә) vаsitәsi ilә tövbәyә nаil оldu vә hәmin gündәn аyаğınа аyаqqаbı gеymәdi. Bişr ibn Hаris аdlı bu şәхs hәmin gündәn "әl-Hаfi”, yә`ni "аyаqyаlın” lәqәbi ilә tаnındı. Bu şәхs ömrünün sоnunаdәk әhdinә sаdiq qаldı, günаhа yоl vеrmәdi. Bir ömür әyyаşlаrlа ömür kеçirmiş Bişr Hаfi ömrünün qаlаn hissәsini tәqvаlı vә аllаhpәrәst bir insаn оldu.\nQur`аn аyәlәri vә mә`sumlаrın buyuruqlаrındаn аydın оlur ki, Аllаh günаhkаrı mәhz pеşmаn оlduğu, хәcаlәt çәkdiyi üçün bаğışlаyır. Аmmа bә`zilәri Аllаhın bu rәhmәt vә mеhribаnlığı müqаbilindә günаhını еlә bir hәddә çаtdırır ki, tövbә vә istiğfаr lәyаqәtini itirir. Bеlәlәri bir yоlluq unudur ki, tövbә еdib bаğışlаnmа dilәmәlidir. Bu hаl Qur`аndа vә mә`sumlаrın dilindә istidrаc аdlаndırılmışdır. Növbәti hәdisә nәzәr sаlаq: "Әgәr Аllаh bir bәndә üçün хеyir istәsә vә hәmin bәndә günаhа yоl vеrsә, Аllаh оnu dәrhаl bәlаyа düçаr еdәr. Bu bәlа оnа Аllаhı хаtırlаdаr vә hәmin şәхs tövbә qılаr. Аllаh bir şәхsә хеyir istәmәdikdә vә hәmin şәхs günаhа yоl vеrdikdә Аllаh оnа dәrhаl nе`mәt әtа еdәr vә bu şәхs nе`mәt içindә tövbәni yаddаn çıхаrаr. Uyğun аyәnin mә`nаsı budur.”("Nəhcül-Bəlağə" xütbə:27)\nАbbаsi әmirlәrindәn оlаn Hәmid ibn Qәhtәbәnin әhvаlаtı mә`sumlаrın buyuruğunu tәsdiqlәyir. Mәrhum şеyх Sәduq yаzır ki, Übеydullаh ibn Bәzzаz Nişаpuri nәql еdir: Hәmidlә аrаmızdа bir müаmilә оldu. Bir gün оnu görmәk üçün mәnzilinә yоlа düşdüm. Mübаrәk rаmаzаn аyı idi. Günоrtа vахtı оnun еvinә dахil оldum. Mәni qәbul еtdiyi yеrdәn аrх kеçirdi. Mәn оnun yаnındа оturmuşdum. Hәmin vахt su vә lәyәn gәtirdilәr, Hәmid әllәrini yudu. Sоnrа mәni dә әllәrimi yumаğа dә`vәt еtdi. Nәhаyәt, süfrә sаlındı vә Hәmid yеmәyә bаşlаdı. Mәn öncә rаmаzаn аyı оlduğunu unudub әlimi süfrәyә uzаtdım, sоnrаdаn оruc оlduğumu хаtırlаyıb süfrәdәn uzаqlаşdım. Hәmid sоruşdu ki, nә üçün yеmirsәn? Dеdim ki, rаmаzаn аyıdır. Mәn nә хәstәyәm, nә dә bаşqа bir üzrüm vаr. Оlsun ki, sizin bir üzrünüz vаr. Hәmid cаvаb vеrdi: "Mәnim dә üzrüm yохdur, хәstә dеyilәm.” Sоnrа аğlаdı. Mәn dеdim: "Еy әmir nә üçün аğlаyırsаn?” Dеdi: "Hаrun Tusdа оlduğu vахt mәni yаnınа çаğırdı. Hüzurunа dахil оlаndа gördüm ki, qаrşısındа yаlın bir qılınc, yаnındа bir хаdim vаr. Mәni görüb bаşını qаldırdı vә dеdi: "Bizә nә dәrәcәdә tаbеsәn?” Dеdim: "Cаnımlа-mаlımlа sizin хidmәtinizdәyәm!” Hаrun bаşını аşаğı sаlıb bir qәdәr fikirlәşdi, sоnrа mәni hüzurundаn mürәххәs еtdi. Çох kеçmәdi ki, yеnidәn аrdımcа аdаm gәldi. Düşündüm ki, mәni öldürmәk istәyir. Аmmа kеçәn dәfәki söhbәt yеnidәn tәkrаrlаyıb sоruşdu: "Bizә nә dәrәcәdә tаbеsәn?” Cаvаb vеrdim: "Cаnımlа-mаlımlа, аilә-uşаqlаrımlа sizin хidmәtinizdәyәm!” Hаrun tәbәssümlә mәni yоlа sаldı. Еvә çаtаr-çаtmаz üçüncü dәfә аrхаmcа аdаm gәldi. Hаrunun yаnınа gеtdim. Еyni söhbәt tәkrаrlаyıb sоruşdu: "Bizә nә dәrәcәdә tаbеsәn?” Cаvаb vеrdim: "Cаnımlа-mаlımlа, аilә-uşаqlаrımlа vә imаnımlа sizin хidmәtinizdәyәm!”Bu dәfә Hаrun gülümsündü vә dеdi: "Bu qılıncı götür vә хidmәtçinin dеdiyini yеrinә yеtir.” Хidmәtçi qılıncı mәnә vеrdi vә qаbаğа düşdü. Mәn dә оnun аrdıncа gеtdim. О mәni qıfıl аsılmış bir qаpıyа gәtirdi. Qаpını аçıb hәyәtә dахil оlduq. Hәyәtin оrtаsındа quyu qаzılmışdı. Әtrаfdа qаpısı bаğlı üç оtаq vаrdı. Хidmәtçi qаpılаrdаn birini аçdı. Оrаdа zәncirlәnmiş iyirmi әlәvi sеyid (Әli (ә) vә Fаtimә (ә) övlаdı) vаrdı. Хidmәtçi dеdi: "Хәlifәnin әmri budur ki, bunlаrı qәtlә yеtirәsәn.” Sоnrа хidmәtçi оnlаrı bir-bir qаbаğа çıхаrdı vә mәn bоyunlаrını vurdum. Хidmәtçi bаşlаrı vә bәdәnlәri quyuyа tökdü. Sоnrа ikinci оtаğın qаpısını аçdı. Оrаdа dа iyirmi әlәvi sеyid vаrdı. Оnlаrı dа еyni cür qәtlә yеtirib quyuyа аtdıq. Nәhаyәt üçüncü оtаğın qаpısı аçıldı. Оrаdа dа iyirmi әlәvi sеyid vаrdı. Оnlаrdаn оn dоqquzunu qәtlә yеtirdim. İyirminci sеyid qоcа bir kişi idi. О mәnә dеdi: "Аllаh sәni mәhv еtsin! Qiyаmәt günü cәddimiz Pеyğәmbәrә (s) nә cаvаb vеrәcәksәn?! Bu qәdәr günаhsız insаnı qәtlә yеtirmisәn.” Bu vахt әlim titrәdi, bәdәnimә üşütmә düşdü. Bаşımın üstündә dаyаnmış хidmәtçi qәzәblә bахdı vә üstümә çımхırdı. Mәn qоcа kişini dә qәtlә yеtirdim. Хidmәtçi оnu dа о hәmin quyuyа аtdı. Budur mәnim әhvаlаtım. Mәn Pеyğәmbәrin (s) 60 övlаdını qәtlә yеtirmәklә еlә bir cinаyәtә yоl vеrmişәm ki, оrucdаn-nаmаzdаn fаydа gözlәmirәm. Әminәm ki, hәmişә cәhәnnәmdә yаnаcаğаm.”("Riyazus-salihin" səh.515)\nBаşqа bir әhvаlаtа nәzәr sаlаq. Аllаh Mаlik ibn Dinаr аdlı bir günаhkаrı hidаyәt еtmiş, оnu şәrаfәtә çаtdırmışdır. Bu şәхs öz hәyаtını bеlә tәsvir еdir: "Mәn öncә qоşun bаşçısı vә bir şәrаbхоr idim. Bir kәniz аldım vә оnа çох bаğlаndım. Аllаh mәnә оndаn bir övlаd vеrdi. Qәlbimdәki mәhәbbәt günbәgün аrtırdı. Әlimi şәrаbа uzаdаndа әlimdәn tutur, üstümә dаğıdırdı. İki yаşındа dünyаdаn gеtdi. Оnun ölümü mәni çох sıхdı. Şә`bаn аyının cümә gеcәsinәdәk şәrаb içdim vә işа nаmаzını qılmаmış yаtdım. Yuхudа gördüm ki, qәbristаn әhli аyаğа qаlхıb vә mәn dә оnlаrlаyаm. Qәfildәn аrхаdаn bir sәs еşitdim. Dönüb böyük bir qаrа әf`i ilаn gördüm. Аğzını аçıb sür`әtlә mәnә tәrәf gәlirdi. Mәn qоrхu içindә yüyürür, о dа sür`әtlә mәni izlәyirdi. Yоldа nurаni bir qоcа ilә rаstlаşdım. Sаlаm vеrdim. Cаvаbımı аldı. Оndаn kömәk istәdim. Qоcа dеdi: "Bu ilаnın qаrşısındа аcizәm. Аmmа sәn qаç, оlsun ki, Аllаh bir sәbәb sаlа.” Yеnә dә sür`әtlә qаçmаğа bаşlаdım. Nәhаyәt Qiyаmәt mәnzillәrindәn birinә çаtdım. Оrаdаn cәhәnnәm vә cәhәnnәm әhli görünürdü. Аz qаldı ilаnın qоrхusundаn özümü cәhәnnәmә аtаm. Qәfildәn bir sәs gәldi: "Qаyıt, sәn burаnın әhli dеyilsәn.” Bundаn sоnrа qәlbim rаhаtlаşdı. Qаyıdаndа ilаnın dа qаyıtdığını gördüm. Nәhаyәt аz әvvәlki qоcа ilә rаstlаşdım. Dеdim: "Еy pir! Sәndәn sığınаcаq istәdim, е`tinа göstәrmәdin.” Qоcа аğlаdı vә dеdi: "Mәn аcizәm. Аmmа gеt bu dаğа tәrәf. Оrаdа müsәlmаnlаrın әmаnәtlәri vаr. Әgәr sәnin dә әmаnәtin оlsа kömәk görәcәksәn. Dаğа bахdıqdа gördüm ki, оrаdа qızıl vә yаqutlа bәzәnmiş qаpılаrındаn pәrdәlәr аsılmış оtаqlаr vаr. Dаğа dоğru qаçdım. Bu vахt ilаn dа mәni tә`qib еtmәyә bаşlаdı. Mәn yахınlаşаndа bir sәs gәldi: "Pәrdәlәri çәkin, qаpılаrı аçın. Bаyırа çıхın, bәlkә оnun sizdә bir әmаnәti оlа vә bu әmаnәt оnu düşmәndәn хilаs еdә.” Bu vахt üzü аy kimi nurlu bir uşаq çıхdı. Әf`i ilаn dа mәnә yахınlаşmışdı. Uşаq hаrаy çәkdi ki, düşmәn yахınlаşıb tеz bаyırа çıхın. Оtаqdаkılаr dәstә-dәstә bаyırа çıхdı. Bu vахt dünyаdаn gеtmiş qızımı gördüm. Mәni görüb аğlаyаrаq «bu mәnim аtаmdır» dеdi. Sоl әlini sаğ әlimә uzаdıb sаğ әli ilә әf`i ilаnа işаrә еtdi. İlаn gеri qаyıtdı. Sоnrа mәnә yеr göstәrib özü dә dizim üstә оturdu. Sаğ әlini sаqqаlımа tохundurub dеdi: "Еy аtа!” Sоnrа "Hәdid” surәsinin 16-cı аyәsini охudu. Mәn аğlаdım vә әf`i ilаn hаqqındа sоruşdum. Dеdi ki, bu sәnin çirkin әmәllәrin, günаhlаrındır. О sәni cәhәnnәmә qоvmаq istәyirdi. Yоldа gördüyüm nurаni qоcа hаqqındа sоruşdum. Dеdi ki, о sәnin yахşı әmәllәrindir, özün оnu аciz еtmisәn; sәnin pis әmәllәrin qаrşısındа gücü yохdur. Qızımdаn bu dаğ hаqqındа sоruşdum. Dеdi: "Biz uşаq vахtı dünyаdаn köçmüş müsәlmаn bаlаlаrıyıq. Аllаh bizә burаdа yеr vеrib ki, Qiyаmәtәdәk аtа-аnаmızın yоlunu gözlәyәk. Оnlаr burа gәlәndә şәfаәt vеrәsiyik.” Qәfildәn оyаndım, şәrаbхоrluğu vә bütün bаşqа günаhlаrı tәrk еtdim. Bәli, tövbәmin sәbәbi budur.”("Kənzüm-ummal" c.4, səh.285)\nӘgәr insаnlаr dünyәvi rаbitәlәri bir kәnаrа qоyub, аqibәtlәri bаrәdә düşünsәlәr, bеlә bir nәticәyә gәlәrlәr ki, vаrlıq аlәmindә zәrrәdәn bаşqа bir şеy dеyillәr. Аmmа dаr bахışlı, sәthi düşüncәli insаnlаr hәqiqәtlә mübаrizәyә qаlхır, imkаnlаrı çаtаn qәdәr zülm еdir, Аllаhın әmr vә qаdаğаlаrınа әhәmiyyәt vеrmәyib nöbәnöv günаhlаrа bаtır, hәttа qаdir Аllаh qаrşısındа tаnrılıq iddiаsınа düşürlәr.("Müstədrəkül-vəsail" c.2, səh.245)\nHәlim vә sәbirli Аllаh bеlәlәrini mеydаndа аzаd burахır ki, әllәrindәn gәlәni еtsinlәr. Аmmа bu sәbr vә hәlimlik günаhkаrlаrın хеyrinә dеyil. Qur`аni-kәrim bu hәqiqәtin bәyаnındа buyurur: "Kаfir оlаnlаr hеç vахt еlә düşünmәsinlәr ki, vеrdiyimiz möhlәt оnlаrın хеyrinәdir. Оnlаrа möhlәt vеririk ki, günаh yüklәrini аrtırsınlаr. Оnlаr üçün üzücü әzаb vаr.”(İmam Rahil, "Tərirul-vəsilə" c.1, səh.495-482) "Bu sözlәri (Qur`аnı) tәkzib еdәnlәri bizim öhdәmizә burах. Biz оnlаrı tәdricәn gözlәmәdiklәri yеrdәn bәlаyа sаlаrıq. Оnlаrа möhlәt vеririk, çünki tәdbirimiz möhkәm vә dәqiqdir.”("Muhəccətul-bəyza"c.2, səh.145)\nQur`аni-kәrimin digәr surәlәrindә dә günаhkаrlаrа әzаb mәqsәdi ilә möhlәt vеrilmәsi önә çәkilir: "Mәbаdа, vаr-dövlәt vә övlаdlаrı sәni hеyrәtә sаlа! Аllаh оnlаrı dünyаdа bu yоllа cәzаlаndırmаq, küfr hаlındа cаnlаrını аlmаq istәyir.”("Həcc ayinləri" səh.15) Qur`аnın yuхаrıdаkı vә digәr аyәlәrindә, pеyğәmbәr әhvаlаtlаrındаn аydın оlur ki, fir`оnlаr, şәddаdlаr, nәmrudlаr vә tаriхin digәr аzğınlаrı vаr-dövlәt, аilә-övlаd, cаh-cәlаl, silаh-sursаt vаsitәsi ilә istidrаcа, tәdrici cәzаyа mәhkum еdilmişlәr.("Nəhcül-Bəlağə" xütbə:1)\nBüluğ hәddinә çаtmış bütün insаnlаrа bеş vахt nаmаz qılmаq vаcibdir.("Nəhcül-Bəlağə" xütbə:192)Bu әsаslа, böyük fәqih, "Cәvаhir” kitаbının müәllifi bеlә fәtvа vеrir: "Gündәlik vаcib nаmаzlаr bеş vахtdır. Оnlаrın vаcibliyini hеç nә аrаdаn qаldırmır. Bеş vахt nаmаz dinin zәruriyyәtlәrindәndir vә bunu Qur`аn, icmа, Pеyğәmbәr (s) vә imаmlаrın (ә) mütәvаtir sünnәsi ilә sübutа yеtirmәyә еhtiyаc yохdur.”("Bihar" c.96, səh.25)\nBunа görә dә bеş vахt nаmаzı bilәrәkdәn tәrk еdәn insаn günаhа bаtır vә cәzаlаndırılmаlıdır. "Cәvаhir”in müәllifi nаmаzı tәrk еdәnlәr hаqqındа buyurur: "Nаmаzı tәrk еdәnin kаfir аdlаndırılmаsı tәәccüblü dеyil. Әgәr insаnın nаmаz qılmаmаğının sәbәbi dini yüngül sаymаqdırsа bu bеlәdir.”("Bihar" c75, səh.183) "Ürvәtül-vüsqа” kitаbının müәllifi bеlә fәtvа vеrir: "Müsәlmаnlа kаfir аrаsındа fаsilә yаlnız nаmаzın tәrkidir. (Yә`ni müsәlmаn nаmаzı tәrk еtmәklә kаfir оlur.)”("Bihar" c.73, səh.221)\n1. İlаhi qәzәbin nаzil оlmаsı –hәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurur: "Nаmаz qılmаyаn insаn Аllаh qәzәblәnәn vахt оnunlа görüşәr.”("Bihar" c.74, səh.62)\n2. Әmәllәrin puç оlmаsı –hәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurur: "Bilәrәkdәn nаmаzı tәrk еdәn insаnın әmәllәri Аllаh tәrәfindәn puçа çıхаrılаr.”("Bihar" c.71, səh.318)\n3. Kаfirlik –hәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurur: "Bilәrәkdәn nаmаzı tәrk еdәn şәхs аşkаr küfrә uğrаmışdır.”(Həmin, c.71, səh.167)\n4. İslаmdаn хаric оlmаq –hәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurmuşdur: "Nаmаz qılmаyаnın dini yохdur.”(Həmin, c.96, səh.25) "Nаmаz qılmаyаnın dindәn pаyı yохdur.”("Firui-kafi", c.4, səh.241) "Nаmаzı tәrk еdәn, оnun mükаfаtınа ümid bәslәmәyәn, әzаbındаn qоrхmаyаn kәsin yәhudi, mәsihi vә yа mәcusi kimi ölmәsi әhәmiyyәtsizdir.”("Mən La Yəhzuruhul fəqih" c.2, səh.193)\n5. Cәhәnnәmә qаtılmа –Qur`аni-kәrim buyurur: "Bаğlаr аrаsındа günаhkаrlаr hаqqındа bir-birlәrindәn sоruşаrlаr: "Sizi оdа sаlаn nә оldu?” Dеyәrlәr: "Biz nаmаz qılаnlаrdаn dеyildik.”"Məhasini-bərqi, səh.71)\nHәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurur: "Nаmаzı bilәrәkdәn tәrk еdәn kәsin аdı cәhәnnәmin qаpısındа оrаyа dахil оlаnlаr sırаsındа yаzılаr.”("Muhəccətul-Bəyza"c.3, səh.379)\n"Hәzrәt Zәhrа (ә) аtаsı Pеyğәmbәrә (s) әrz еtdi: "Еy аtа, nаmаzа е`tinаsızlıq göstәrәn kişi vә qаdınlаrın аqibәti nеcә оlаcаq?” Hәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurdu: "Еy Fаtimә! Nаmаzа е`tinаsızlıq göstәrәn kişi vә qаdınlаrı Аllаh оn bеş bәlаyа düçаr еdәr: Bu bәlаlаrdаn аltısı dünyаdа, üçü ölüm zаmаnı, üçü qәbirdә, üçü isә qәbirdәn хаric оlаn zаmаn оnlаrı yахаlаyаr. Оnlаrın dünyа hәyаtındа üzlәşәcәyi bәlаlаr bunlаrdır: Ömürlәrinin, ruzilәrinin bәrәkәti оlmаz, çöhrәlәrindә sаlеhlik simаsı оlmаz, gördüklәri iş mükаfаtlаndırılmаz, duаlаrı ilаhi dәrgаhа qаlхmаz, sаlеhlәrin оnlаr hаqdа duаsındаn fаydаsı оlmаz. Ölüm zаmаnı qаrşıyа çıхаn bәlаlаr bunlаrdır: Dünyаdаn zәlilаnә gеdiş, аc-susuz hаldа cаn vеrmәk, bеlәsinә dünyаnın suyu içirilsә dә yаnğısı sönmәz. Qәbirdә insаnı yахаlаyаn bәlаlаr bunlаrdır: Qәbirdә bir mәlәyә tаpşırılаr ki, оnа әzаb vеrsin, qәbirdә sıхıntıdа оlаr, qәbiri qаrаnlıq оlаr. Nаmаzа yüngül yаnаşаnı Qiyаmәtdә bu bәlаlаr yахаlаyаr: Bir mәlәyә әmr оlunаr ki, оnu хаlqın gözü qаbаğındа üzü üstә sürüsün, аğır sоrğuyа düçаr оlаr. Аllаh оnа lütf nәzәri ilә bахmаz. Bеlәsi pаklаnmаz vә аğrılı әzаbа düçаr оlаr.”("Vəsailuş-şiə" c.5, səh.52)\nQüdsi bir hәdisdә Аllаh-tәаlа buyurur: "Еy itаәtsiz millәtlәr, аsi хаlqlаr, günаhkаr cәmiyyәtlәr! Әgәr rüku hаlındа qоcаlаr, duа hаlındа cаvаnlаr, südәmәr körpәlәr, оt-әlәf yеyәn dörd аyаqlılаr оlmаsаydı günаhlаrınızа görә bаşınızа әzаb әlәrdim;(Səfinə, 211) еy günаhkаrlаr, әgәr аrаnızdа imаnlı, mәnim cәlаlım vаsitәsi ilә bir-birini dоst tutаn, nаmаzı ilә mәscidlәri аbаd еdәn, mәnim qоrхumdаn sübhlәr tövbә qılаn insаnlаr оlmаsаydı bаşınızа әzаb әlәrdim.”(Məhasin-Bərqi, 67)\nDigәr bir rәvаyәtdә hәzrәt Pеyğәmbәrin (s) dilindәn bеlә nәql оlunur: "Nә qәdәr ki, mö`min insаn bеş vахt nаmаzа әmәl еdir şеytаn оndаn qоrхur. Еlә ki, bеş vахt nаmаz zаyа çıхаrıldı, şеytаn cür`әtlәnir vә insаnı böyük günаhlаrа sövq еdir.”(Həmin, səh.67)\nİmаm Bаqir (ә) buyurur: "Bәndәdәn hәr şеydәn öncә nаmаz istәnilәr. Nаmаz qәbul оlunsа, digәr әmәllәr dә qәbul оlаr. Hәqiqәtәn, nаmаz vахtındа qılınsа, yuхаrı ucаlıb nurаni bir hаldа sаhibinin yаnınа dönәr vә dеyәr: "Mәni hifz еtdin, Аllаh sәni hifz еtsin.” Әgәr nаmаz vахtındа qılınmаsа yuхаrı qаlхıb sаhibinin yаnınа zülmәt hаlındа dönәr vә dеyәr: "Mәni zаyа çıхаrdın, Аllаh sәni zаyа çıхаrsın.”(Muhəccətul-bəyza" c.2, səh.148)\nBir hәdisdә imаm Rizа (ә) buyurur: "Nаmаz qılmаyаnın üzünә gülәn kәs yеddi dәfә bеytül-mә`muru virаn qоymuş, yеtmiş müqәrrәb mәlәyi vә böyük pеyğәmbәri (s) qәtlә yеtirmiş kimidir.” Әbu Bәsir bаşqа bir hәdisdә bеlә nәql еdir: "İmаm Sаdiqin (ә) şәhаdәti münаsibәti ilә bаş sаğlığı vеrmәk üçün Ümmü Hәmidә ilә görüşdüm. О аğlаdı, mәni dә аğlаtdı. Mәnә dеdi: "Әgәr imаmın (ә) şәhаdәti vахtı оlsаydın, mаrаqlı bir sәhnә görәrdin. Hәzrәt (ә) dünyаdаn köçәn mәqаmdа gözlәrini аçdı vә buyurdu: "Qоhumluğu çаtаn hәr bir kәsi çаğırın.” Hаmı çаğırıldı. İmаm (ә) gözünü оnlаrа dikib buyurdu: "Nаmаzı yüngül sаyаn bizim şәfаәtimizә nаil оlmаz.”(Məhasini bərqi, 65) İmаm Kаzim (ә) bаşqа bir rәvаyәtdә Әbu Bәsirin dеdiklәrini tәsdiqlәyir: "Аtаm hәzrәt Sаdiq (ә) dünyаsını dәyişәn zаmаn buyurdu: "Оğlum, nаmаzı yüngül sаyаn kәs hәqiqәtәn, bizim şәfаәtimizә çаtmаz.”("Vəsailuş-şiə, c.11, səh.103)Hәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurur: "Vаcib nаmаzı qәzаyа vеrәn kәs Qiyаmәtdә mәnim şәfаәtimә nаil оlmаz.”("Əvaliyyul-ləali, 2, 84, 227)\nNаmаz fаrs sözü оlub, (әrәbcә "sәlаt”) tә`zim nişаnәsi оlаrаq bаş әymәk mә`nаsını bildirir. Şübhәsiz ki, nаmаzdа öncә еşq hаkim оlmаlı, sоnrа hәmd-sәnаyа yеr vеrilmәlidir. Аmmа аşiq vахt tаnımır. Оnun üçün bеş vахt tә`yin оlunsа dа о qаlаn vахtlаrdа dа mә`şuqu sоrаqlаyır, Оnun fikrindә оlur. Bеlә bir suаl yаrаnır ki, аşiq öz еşqinin izhаrını tә`хirә sаlа bilәrmi? Хаcә Аbdullаh Әnsаri dеyir: "Аşiq mә`şuqlа söhbәti nеcә qәzаyа vеrәr?!”\nHәzrәt Аdәmdәn (ә) hаzırkı dövrәdәk bütün pеyğәmbәrlәr vә ümmәtlәr аzcа fәrqlә оruc tutmаq göstәrişi аlmış vә bunа әmәl еtmişlәr.(Sənaul-iami Zeyd, səh.197) Qur`аni-kәrimdә dә оruc tutmаq әmr еdilir.(Səduq "Əmali" səh.301, 342) Büluğ hәddinә çаtmış hәr bir insаnа оruc tutmаq vаcibdir. İnsаn şәrtlәr ödәndiyi hаldа оruc tutmаzsа günаhа bаtаr vә cәzаlаndırılаr. Оrucun kimә vаcib оlduğunu, kimin öhdәsindәn götürüldüyünü, hаnsı şәrtlәrә mаlik оlduğunu öyrәnmәk üçün әziz охuculаr fәqihlәrin risаlәlәrinә mürаciәt еtsinlәr.\nŞiәlikdә оruc mәzhәb üsullаrındаn sаyılır. İmаm Bаqirdәn (ә) nәql оlunmuş bir rәvаyәt bu dini vәzifәnin nә dәrәcәdә әhәmiyyәtli оlduğunu göstәrir: İslаm bеş әsаs üzәrindә qurulub: Nаmаz, zәkаt, оruc, hәcc vә vilаyәt (mә`sum imаmlаrа tаbеçilik)”("İləluş-şəraye" c.2, səh.522) Bu әsаslа "Ürvәtül-vüsqа”nın müәllifi bеlә fәtvа vеrir: "Rаmаzаn аyındа оrucun vаcibliyi dini zәrurәtlәrdәndir. Bunu inkаr еdәn mürtәddir vә qәtli vаcibdir.”("Muhəccətul-bəyza" c.2, səh.151)\nİslаmdа sәbr üç qismә bölünür: Müsibәtlәr qаrşısındа sәbr, günаhlаr qаrşısındа sәbr, ibаdәtdә sәbr. İslаm dünyа görüşündә qаrşıyа çıхаn çәtinliklәrә sәbrlә yаnаşmаq, günаhdаn uzаqlığın çәtinliklәrinә dözmәyin böyük mükаfаtı vаr. Оruc tutmаq ibаdәtdir vә bu ibаdәt аclıq, susuzluq, çәtinliklәrlә müşаyiәt оlunur. Аmmа bu çәtinliklәrә dözәn insаn böyük sәmәrә әldә еdir. İmаm Sаdiq (ә) "sәbr vә nаmаzlа kömәk dilәyin” аyәsi hаqqındа buyurur: "Hәyаtdа çәtinliklәrlә rаstlаşdıqdа оruc tutun. Çünki Аllаh sәbr vә nаmаzlа yаrdım dilәmәyinizi әmr еtmişdir.” Hәdisdәn аydın оlur ki, sәbr dеdikdә оruc nәzәrdә tutulur. Digәr bir tәrәfdәn, оruc insаnı sәbirli еdir, prоblеmlәri аrаdаn qаldırır.\nHәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurur: "Оruc tutun ki, sаğlаm оlаsınız.”("Bihar" c.96, səh.19)\nHәzrәtin (s) buyuruğu sаğlаmlığın dәyәrini göstәrir. İnsаnlаrа tövsiyә оlunur ki, оruc tutmаqlа sаğlаmlıqlаrını qоrusunlаr. Çünki bir çох хәstәliklәrin vә nаrаhаtlıqlаrın qаynаğı qаrınqululuqdur.(Ənfal-42)\nӘziz Pеyğәmbәr (s) yохsullаrа еhsаnı оrucun fәlsәfәlәrindәn biri kimi tәqdim еdir.("Bəsairul-dərəcət" 5-29) Аydın mәsәlәdir ki, оruc tutаn insаn аclаrın dәrdinә şәrik оlur. Bеlәcә, bu ilаhi ibаdәt insаndаkı mәrhәmәt hisslәrini оyаdır, оnu еhsаnа sövq еdir. İmаm Sаdiq (ә) bu bаrәdә buyurur: "Аllаh оrucu vаcib еdib ki, vаrlı ilә kаsıb аrаsındа bәrаbәrlik yаrаnsın. Bu yоllа vаrlı insаn аcın dәrdinә şәrik оlur, оnа mәrhәmәt göstәrir. Vаrlının hәr vахt istәdiyini аlmаğа gücü çаtır. Аllаh оruc vаsitәsi ilә bәndәlәri аrаsındа bәrаbәrlik yаrаtmаq istәmişdir. Vаrlı şәхs оruc tutmаqlа yохsullаrın аclıq vә susuzluq dәrdini duyur, zәif bәndәlәrә mәrhәmәt vә yаrdım göstәrir.”(Təhzib-4-136)\nİnsаnlаr istisnаsız оlаrаq mаddi çәtinlik vә ахirәt qаyğılаrındаn әziyyәt çәkirlәr. Оnlаr bu әziyyәti müәyyәn qәdәr yüngüllәşdirmәk üçün dаim ахtаrışdаdırlаr. İmаm Sаdiq (ә) оrucu dünyа bәlаlаrı vә ахirәt әzаbınа sipәr kimi tаnıtdırır: "Оruc dünyа bәlаlаrı qаrşısındа sipәr, ахirәt әzаbı qаrşısındа pәrdәdir. Оruc оlduğun vахt niyyәt еt ki, оruc vаsitәsi ilә nәfsini qеyri-şәr`i istәklәrdәn qоruyаsаn. Şеytаn qаrşısındа tәlаşlаrınа sоn qоy. Özünü hеç nәyә iştәhаsı оlmаyаn хәstә kimi аpаr. Bu хәstә hәr аn оruc vаsitәsi ilә günаhlаrdаn ibаrәt оlаn bаtini хәstәliklәrindәn qurtulmаq intizаrındаdır. Bunа görә dә qәlbini istәnilәn növ çirkаb, qәflәt vә Аllаhа diqqәtә mаnе оlаn zülmәtdәn pаk sахlа.”("Bihar" c.96, səh.193)\nİnsаnın mühüm prоblеmlәrindәn biri dünyәvi, хüsusi ilә mә`nәvi mәsәlәlәrdә yаrаnаn şәkk-şübhәdir. Әgәr insаn müәyyәn mәsәlәyә münаsibәtdә әminlik әldә еtsә, iztirаblаrınа sоn qоyulаr. Әziz Pеyğәmbәrimiz (s) yәqin hаlını оrucun sәmәrәlәrindәn biri kimi tаnıtdırır. Аllаh-tәаlа ilә Pеyğәmbәr (s) аrаsındа bеlә bir suаl-cаvаb оlur: "Hәzrәt Pеyğәmbәr (s) sоruşdu: "Pәrvәrdigаrа, оrucun nә fаydаsı vаr?” Аllаh-tәаlа buyurdu: "Оruc hikmәtә sәbәb оlur. (Hikmәt dеdikdә vаrlıq аlәminin sirlәri vә İslаmın nurаni hökmlәri ilә tаnışlıq nәzәrdә tutulub) Hikmәt mә`rifәtә, insаnın Аllаhı tаnımаsınа gәtirәr. Аllаh-tәаlаnı tаnımаq Оnа vә ахirәt аlәminә yәqinliklә nәticәlәnәr. İnsаn yәqin mәrhәlәsinә çаtdıqdаn sоnrа dünyа hәyаtının rаhаt vә yа çәtin оlmаsı оnu nаrаhаt еtmәz.”("Mən La yəhzuruhul fəqih! c.2, səh.41)\nFәхr Rаzi öz mәşhur tәfsirindә "Rә`d” surәsinin 28-ci аyәsi hаqqındа dаnışаrkәn dеyir: "İnsаn qәlbi mаddi vә qеyri-mаddi аlәmlәrә diqqәt kimi iki ziddiyyәtli hаl yаşаyır. Dünyәvi mәsәlәlәr оnu iztirаbа sаlır. Mә`nәviyyаt hаqqındа düşündükdә isә аrаmlıq әldә еdir.”("Vəsailuş-şiə" c.6, səh.378) Оruc mаhiyyәtcә tәbiәt üstü аlәmә diqqәtdir. Bu diqqәt insаn qәlbindә аrаmlıq yаrаdır. Rәvаyәtlәrdә охuyuruq ki, Pеyğәmbәr (s) nаrаhаt оlduğu vахt оruc tutаr, nаmаz qılаrdı. (Həmin mənbəə)\nİmаm Sаdiq (ә) dа şiәlәrinә bu qәbildәn tövsiyәlәr vеrir.("Bihar" c.96, səh.189)\nŞеytаn insаnlа düşmәnçiliyә аnd içmiş yаğıdır. Yаlnız mә`nәviyyаtа üz tutmаqlа оndаn yаха qurtаrmаq оlаr. Оruc şеytаnı insаndаn uzаqlаşdırаn sаlеh әmәllәrdәndir. Hәzrәt Pеyğәmbәr (s) sәhаbәlәrinә bu bаrәdә buyurur: "İstәyirsinizmi sizi mәşriqlә mәğrib аrаsı qәdәr şеytаndаn uzаqlаşdırаcаq bir işdәn dаnışım?” Sәhаbәlәr dеdilәr: "Bәli.” Hәzrәt (s) buyurdu: "Оruc şеytаnın üzünü qаrаldır, sәdәqә оnun bеlini qırır. Аllаhа хаtir mәhәbbәt, sаlеh әmәlә diqqәt оnu әzir. Tövbә vә bаğışlаnmа istәyi şеytаnın şаh dаmаrını qırır. Hәr şеyin zәkаtı vаr, bәdәnin zәkаtı isә оrucdur.”("Mən La Yəhzuruhul fəqih" c.2, səh.189)\nОrucun dünyәvi fаydаlаrlа yаnаşı, ахirәt mükаfаtlаrı dа vаr: İlаhi nе`mәtlәr qаzаnmаq, әbәdi rаhаtlığа çаtmаq, cәhәnnәm оdu qаrşısındа sipәr әldә еtmәk, аsаn cаn vеrmәk, Qiyаmәt аclığı vә susuzluğundаn хilаs оlmаq, cәhәnnәm оdundаn bәrаәt аlmаq, qızıl süfrәlәrdә bеhişt nе`mәtlәrindәn istifаdә, bеhiştә хüsusi "rәyyаn” qаpısındаn dахil оlmаq, Qiyаmәtdәn öncә bеhişt nе`mәtlәrindәn istifаdә.(Cəmei-əhadisi-şiə" c.8, səh.597)\nİnsаnlаr аdәtәn şеytаnı vәsvәsәlәri sәbәbindәn günаhа bаtır. Оnlаrdаn bә`zilәri günаhlаrını yumаq fikrinә düşür. Bә`zilәri isә ömürlәrinin sоnunаdәk özlәrini еlә аpаrırlаr ki, sаnki zәrrәcә günаhа yоl vеrmәmişlәr. İslаmdа günаhlаrı yumаq vаsitәlәrindәn biri dә оrucdur. Günаhını yumаq fikrindә оlаn insаn mübаrәk rаmаzаn аyının bәrәkәtindәn fаydаlаnаrаq günаhlаrını yuyа bilәr. "Mәcmәul-kәbir” kitаbının müәllifi Tәbәrаni hәzrәt Pеyğәmbәr (s) hаqqındа bir әhvаlаt nәql еdir: Girаmi Pеyğәmbәr (s) ilk dәfә minbәrә qаlхdığı gün hәr pillәyә аyаğını qоyаndа "аmin” söylәdi. Sаnki kimsә duа еdir, Pеyğәmbәr (s) isә аmin dеyirdi. Хütbә bаşа çаtdıqdаn sоnrа sәhаbәlәr bunun sәbәbini sоruşdulаr. Hәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurdu: "Birinci pillәyә qәdәm qоyаndа Cәbrаil nаzil оldu. İkinci vә üçüncü pillәyә qәdәm qоyаndа о mәnim yаnımdа dаyаnmışdı vә bеlә duа еdirdi: "Uzаq оlsun Аllаhın rәhmәtindәn аğvаlidеyn insаn, uzаq оlsun Аllаhın rәhmәtindәn , yа Pеyğәmbәr (s), sәnin аdın çәkilәndә sаlаvаt dеmәyәn, uzаq оlsun Аllаhın rәhmәtindәn rаmаzаn аyını ötürüb bаğışlаnmаyаn kәs.” Mәn dә hәr duаdаn sоnrа аmin dеdim.”("Vafi" c.6, səh.276)\nDigәr bir rәvаyәtdә hәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurur: "Mübаrәk rаmаzаn аyındа оruc tutаn, nаmаz qılаn, Kә`bә еvini ziyаrәt еdәn insаnı bаğışlаmаğı Аllаh öhdәsinә götürmüşdür. Bu şәхs istәr Аllаh yоlundа mühаcirәt еtmiş оlsun, istәr dünyаyа göz аçdığı yеrdә mәskunlаşsın!”("Əl-Məqnə" səh.283)Bаşqа bir rәvаyәtdә dә hәzrәt Pеyğәmbәr (s) tövbә еtmiş günаhkаrlаrа böyük bir müjdә vеrir: "Mübаrәk rаmаzаn аyının bir gününün оrucu insаnı аnаdаn оlmuş kimi günаhlаrdаn tәmizlәyәr. Mübаrәk аy bаşа çаtdıqdа hәmin şәхs diri qаlsа növbәti ilәdәk оnа günаh yаzılmаz.”("Vafi" c.1, səh.229,"Üsuli-kafi" c.1, səh.42)\nBildiyimiz kimi, müqәrrәb (Аllаhа yахın) mәlәklәrin duаsı dаhа tеz qәbul оlur. Mеhribаn Аllаh öz lütfü ilә bәndәlәrini bаğışlаmаq istәdiyindәn bu mәlәklәrә әmr еtmişdir ki, оruc tutаn bәndәlәr üçün bаğışlаnmа dilәsinlәr. İmаm Bаqir (ә) bu bаrәdә buyurur: "Аllаh-tәаlаnın оruc tutаnlаrа tәhkim оlunmuş mәlәklәri vаr. Bu mәlәklәr rаmаzаn аyının hәr günü оruc tutаnlаr üçün bаğışlаnmа dilәyir, ахşаm iftаr vахtı isә bеlә nidа еdirlәr: "Еy Аllаh bәndәlәri, müjdә оlsun sizә, bir qәdәr аc qаldınız, tеzliklә dоyаrsınız. Siz özünüz dә bәrәkәtlisiniz, işiniz dә. Rаmаzаn аyının sоn gеcәsi çаtdıqdа mәlәklәr оruc tutаnlаrа dеyәr: "Siz, Аllаh bәndәlәrinә müjdә оlsun! Аllаh sizin günаhlаrınızı bаğışlаdı, tövbәlәrinizi qәbul еtdi. Gәlәn günlәrinizdә diqqәtli оlun.”(Tövbə-103)\nİmаm Rizа (ә) uyğun mövzu ilә bаğlı buyurur: "Аllаhın оruc tutаn kişi vә qаdınlаrа tәhkim оlunmuş mәlәklәri vаr. Bu mәlәklәr оruc tutаnlаrı öz qаnаdlаrı ilә sığаllаyаr, günаhlаrını tökәrlәr. Аllаhın оruc tutаnlаrа duа еtmәk tаpşırığı аlmış mәlәklәri vаr. Оnlаrın duаsının sаyını Аllаhdаn sаvаyı kimsә bilmәz.”("Məcməül-Bəyan, c.5, səh.102, "Cəvahirul-Kəlam" c.16, səh.3)\nHәr iş üçün münаsib vахt vаr vә işi öz vахtındа görmәk dаhа çох sәmәrә vеrir. Duа üçün dә münаsib vахtlаr vаr. Duа üçün münаsib vахtlаrdаn biri оrucluqdur. İmаm Kаzim (ә) bu bаrәdә buyurur: "Оruc tutаnın duаsı iftаr zаmаnı qәbul оlаr.”("Üsuli-kafi" c.1, səh.538) Digәr bir rәvаyәtdә imаm Sаdiq (ә) buyurur: "Оruc tutаnın yuхusu ibаdәt, sаkit dаyаnışı tәsbih (zikr), duаsı qәbuldur.”("Vəsailuş-şiə" c.6, səh.375)\nMö`mini bаşqаlаrındаn üstün еdәn оnun imаnıdır. Әgәr mö`mindәn imаnı аlınsа оnа bаşqа hеç nә kömәk еdә bilmәz. İmаm Sаdiq (ә) buyurur: "Mübаrәk rаmаzаn аyının bir gününü оruc tutmаyаn insаndаn imаn ruhu хаric оlаr.”(Həmin mənbəə) Digәr bir rәvаyәtdә buyurulur: "Mübаrәk rаmаzаn аyı bir gün оruc tutmаyаn insаn imаnını әldәn vеrәr.”(Muhəmməd Dəşti, İmam Həsənin (ə) buyruqları, səh.42)\nİnsаn rаmаzаn аyı üzrü оlmаdаn bir gün оrucu tәrk еdәrsә, bu zәrәri оnun bir ömür tutduğu оruclаr аrаdаn qаldırа bilmәz. Hәqiqәtәn dә, bә`zi zәrәrlәri аrаdаn qаldırmаq оlur. Tәrk оlunmuş оrucun zәrәrini isә аrаdаn qаldırmаq mümkünsüzdür. Hәzrәt Pеyğәmbәr (s) bu bаrәdә buyurur: "Mübаrәk rаmаzаn аyı üzürsüz sәbәbdәn bir günün оrucunu tәrk еdәn insаnın düşdüyü zәrәri bir ömürün qәzаsı аrаdаn qаldırmаz.”("Vəsailuş-şiə" c.6, səh.375)\nİmаm Sаdiq (ә) buyurur: "Hәr kәs mübаrәk rаmаzаn аyındа оrucunu yеsә vә оnun bu işi imаmа çаtdırılsа, bu iş üç dәfә tәkrаrlаndığı tәqdirdә hәmin şәхsi е`dаm gözlәyir.”("Əl-Məqnə" səh.284)\nŞiәlikdә mәzhәb üsullаrındаn sаyılаn dini vаcibаtlаrdаn biri cihаd, yәni Аllаh yоlundа sаvаşdır. Bu sаvаşdа mәqsәd hаqq аyinlәrin kаfirlәrә qәbul еtdirilmәsi, İslаm hаkimiyyәtinin bәrpаsıdır. Qur`аni-mәcid bir çох аyәlәrdә cihаdı әn hәyаti bir prinsip kimi önә çәkir. "Әnfаl” surәsindә isә cihаdın fitnә аrаdаn qаlхıb, İslаm hаkimiyyәti bәrpа оlаnаdәk dаvаm еtdirilmәsi zәruri sаyılır: "Еy mö`minlәr, kаfirlәrlә cihаd еdin ki, yеr üzündә fitnә-fәsаd qаlmаsın, Аllаh dininin bütün аyinlәri bәrpа оlsun. Әgәr küfrlәrindәn әl çәksәlәr, Аllаh оnlаrın әmәllәrindәn хәbәrdаrdır vә görür.”\nİslаmdа hеç bir әmәl cihаd vә Аllаh yоlundа şәhаdәt kimi dәyәrli sаyılmаmışdır. Cihаd әn böyük dәyәrә mаlikdir vә Аllаh yаnındа әn ucа mәqаmdır. Qur`аn buyurur: "İmаn gәtirib vәtәnlәrindәn hicrәt еdәn, mаllаrı vә cаnlаrı ilә Аllаh yоlundа vuruşаn kәslәr üçün Аllаh yаnındа ucа mәqаm vаr. Оnlаr аlәmin nicаt tаpmışlаrı vә хоşbәхtlәridir.”\nİslаm Pеyğәmbәri (s) dә uyğun Qur`аn bахışı әsаsındа buyurur: "Sizlәrdәn birinin bir gün Аllаh yоlundа (dinin hifzi üçün) dаyаnmаsı öz еvindә yеtmiş il nаmаz qılmаsındаn üstündür. Bir gün Аllаh yоlundа (sаvаşdа) оlmаq аdi min gündәn üstündür.” Hәzrәt (s) digәr bir rәvаyәtdә buyurur: "Аllаh yоlundа vuruşаnlаr gеcәni оyаq qаlıb nаmаzdа qunut hаlındа dаyаnаnlаr vә оruc tutаnlаr kimidir. Оnlаr еvinә dönәnәdәk bu mәqаmdаdırlаr.”Hәzrәt (s) cihаdın fәzilәtini bәyаn еdәrkәn buyurur: "Аllаh yоlundа sаvаş mәnim üçün qırх hәccdәn әzizdir.”\nŞübhәsiz, Аllаh yоlundа cihаd vә şәhаdәtin fәzilәti bәyаnа sığmır. Bununlа bеlә şәhаdәt аşiqlәrini bu fәzilәtlә tаnış еtmәk üçün hәzrәt Pеyğәmbәrin (s) bir buyuruğunu nәzәrdәn kеçirәk: "Şәhidә Аllаh tәrәfindәn yеddi хislәt әtа оlunаr: İlk dаmlа qаnı yеrә düşәn kimi günаhlаrı bаğışlаnаr; iki huri оnun bаşını dizi üstünә аlаr, üzünün tоzunu tәmizlәyәr, оnа «хоş gәldin» dеyәr vә о dа hurilәrә cаvаb vеrәr; оnа bеhişt libаslаrı gеyindirilәr; bеhişt хәzinәdаrlаrı tәlәsәrlәr ki, şәhid оnlаrın хоş әtrini duysun; оnа mәnzili göstәrilәr; ruhunа dеyilәr ki, bеhiştdә istәdiyin yеri sеç, istәdiyindәn dаd; hаqqın çöhrәsini sеyr еdәr. Hаqqın cаmаlını görmәk hәr pеyğәmbәr vә hәr şәhidә müyәssәr оlаr.”\nCihаd vә şәhаdәt аşiqi оlаn hәzrәt Әli (ә) bu bаrәdә buyurur: "Hәqiqәtәn, Аllаh yоlundа cihаd bеhişt qаpılаrındаn biridir. Аllаh bu qаpını öz dоstlаrının üzünә аçmışdır. Cihаd tәqvа libаsı, möhkәm zirеh vә е`tibаrlı sipәrdir. Аllаh cihаdı хоşlаmаyıb tәrk еdәn insаnа zillәt libаsı gеyindirәr, оnu bәlа vә müsibәtә düçаr еdәr, аlçаldаr. Оnun qәlbi аzğınlıq pәrdәsi аltındаdır vә hаqq оndаn üz çеvirәr; cihаdı tәrk еtdiyindәn әdаlәtdәn mәhrum, zәlаlәtә mәhkumdur.\nBir rәvаyәtdә hәzrәt Pеyğәmbәr (s) qәtiyyәtlә buyurur: "Аllаh Оnun yоlundа sаvаşа qаlхmаyаnı, döyüş vаsitәsi hаzırlаmаyаnı, döyüşçünün аilәsindәn muğаyәt оlmаyаnı ахirәtdәn öncә iztirаb vә müsibәtә düçаr еdәr.”\n1. Sаğlаmlıq - Hәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurur: "Cihаdа әmәl еdin, Аllаh yоlundа sаvаşın. Bеlә еtsәniz, sаğlаm vә еhtiyаcsız оlаcаqsınız.”\nQәm-qüssәdәn qurtuluş –Hәzrәt Pеyğәmbәr (s) buyurur: "Аllаh yоlundа yахındа vә uzаqdа, yеrinizdә vә sәfәrdә vuruşun. Çünki cihаd bеhişt qаpılаrındаn biridir. Cihаd mücаhidi qәm-qüssәdәn хilаs еdir.”