İraq ABŞ və Fransa ilə silah müqaviləsi imzalayıb\n“Shia News”-a istinadən Operativ.tv-nin yaydığı məlumatına görə, İraq Xəbər Agentliyi İraq Müdafiə Nazirliyinin artilleriya departamentinin komandiri Əbdül-Ərdəviyə bildirib ki, nazirlik ABŞ və Fransa ilə bu ölkələrdən qabaqcıl silahların idxalı ilə bağlı müqavilələr imzalayıb.\nO, bu barədə belə deyib: Uzaqmənzilli artilleriya silahları son vaxtlar İŞİD-ə qarşı mübarizədə effektivliyini sübut edib və yeni artilleriya vasitələrinin idxalı Avropa ölkələri ilə müqavilələrin bir hissəsidir.\nRead more about İraq ABŞ və Fransa ilə silah müqaviləsi imzalayıb\nSuriya: Bizim Türkiyə ilə danışıqlar aparmaq niyyətimiz yoxdur\nRasthaber-ə Operativ.tv istinadən verdiyi məlumata görə Suriyanın Moskvadakı səfiri Riyad Həddad bəyan edib ki, Dəməşqin Ankara rəsmiləri ilə görüşmək niyyəti yoxdur.\nSəfir Həddad Ankara administrasiyasının Suriya ilə bağlı siyasətini aqressiv adlandıraraq qeyd edib ki, Ankara Hasekedə milyonlarla suriyalının istifadə etdiyi suyu vaxtaşırı kəsir və Astana prosesinin təminatçılarından biri kimi öz öhdəliklərini azaldır.\nRead more about Suriya: Bizim Türkiyə ilə danışıqlar aparmaq niyyətimiz yoxdur\nNigeriyada silahlı hücumda 48 nəfər həlak olub\nOperativ.tv SHAFAQNA TURKEY-in Nigeriya mənbələrindən əldə etdiyi məlumata görə, silahlı qrup Zamfara əyalətində 3 kəndə hücum edib. İlkin məlumata görə, hücumda 48 nəfər həyatını itirib.\nHücumla bağlı açıqlama verən Bakura regional meneceri Aminu Süleyman deyib: “Motosiklli silahlı şəxslər 3 kəndə hücum ediblər. Hücum nəticəsində 48 nəfər həyatını itirib, çoxlu sayda yaralı var. Hücum edənlər polis patrul avtomobilini yandırıb, iki mühafizəçini öldürüblər. Çoxlu evlər də yandırılıb” - deyə o bildirib.\nRead more about Nigeriyada silahlı hücumda 48 nəfər həlak olub\nAyətullah Xamenei: General Süleymani bu yolda özünü fəda etdi\nAz.shafaqna.com IRNA-ya istinadən xəbər verir ki, ötən gün İranın Ali lideri Ayətullah Xamenei və Suriyanın prezidenti Bəşər Əsəd arasında görüş baş tutub.\nAyətullah Xamenei bildirib ki, Suriyanın nüfuzunun artmasının və müharibədəki qələbəsinin əsasını müqavimət təşkil edir.\nİranlı lider Suriyanın siyasi və hərbi arenalardakı son nailiyyətlərinə toxunaraq deyib ki, bugünkü Suriya keçmişdəkindən çox fərqlənir və dünya səviyyəsində nüfuza sahibdir.\nRead more about Ayətullah Xamenei: General Süleymani bu yolda özünü fəda etdi\nTürkiyədə işsizlərin sayı rekord vurdu\nRasthaber-ə istinadən Operativ.tv-nin verdiyi məlumata görə İŞKUR-un aprel ayı üçün işsizlik rəqəmləri açıqlanıb. Türkiyə İş Təşkilatı Ümumi Müdirliyinin rəqəmlərinə görə, qeydiyyatda olan işsizlərin sayı əvvəlki ilin aprel ayında 2 milyon 910 min idisə, bu ilin aprel ayı isə 23 faiz artaraq 3 milyon 383 minə çatıb. Qeydiyyatda olan işsiz qadınların sayı 25 faiz artdığı halda, kişilərdəki artım 21,3 faiz olub.\nƏN ÇOX İŞ YERLƏRİ İSTEHSAL SƏNAYESİNDƏ\nRead more about Türkiyədə işsizlərin sayı rekord vurdu\nMisirdə 11 əsgərin ölümü ilə nəticələnən hücumu kimlər etmişdi?\nSHAFAQNA TÜRKİYƏ-yə istinadən Operativ.tv xəbər verir ki, İŞİD terror təşkilatı Misirdə Süveyş kanalının şərqində su nasos stansiyasına edilən və azı 11 əsgərin ölümü ilə nəticələnən hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüb.\nMisir ordusunun məlumatına görə, hücum Süveyş kanalından şərqə doğru uzanan İsmailiyyə əyalətinin Kantara şəhərində həyata keçirilib. Bu, son illərdə Misir təhlükəsizlik qüvvələrinə qarşı ən qanlı hücumlardan biri idi.\nRead more about Misirdə 11 əsgərin ölümü ilə nəticələnən hücumu kimlər etmişdi?\nİsrailin keçmiş baş naziri Ehud Barak: İsrailin dağılacağından ciddi şəkildə narahatam!\nSHAFAQNA TÜRKİYƏ istinadən Operativ.tv xəbər verir ki, İsrailin keçmiş baş naziri Barak yəhudilərin tarixinə toxunaraq, "İsrailin də əvvəlkilər kimi 80-ci il hakimiyyəti dövründə çökə biləcəyindən narahatam" dedi.\nRead more about İsrailin keçmiş baş naziri Ehud Barak: İsrailin dağılacağından ciddi şəkildə narahatam!\nZəfər Kubokunda daha 3 oyun keçirilib\nRead more about Zəfər Kubokunda daha 3 oyun keçirilib\nTürkiyə Diyanət İdarəsinin sədri vəhdət və birliyin önəminə diqqət çəkib\nAz.shafaqna.com trthaber-ə istinadən xəbər verir ki, Türkiyənin Diyanət İdarəsinin Sədri Əli Erbaş İslam ölkələri arasında vəhdət və birliyin önəminə diqqət çəkib.\nO Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabidə keçirilən İslam Birliyi Sammitində çıxışında deyib: “Biz İslam ölkələri olaraq öz aramızda birlik və həmrəyliyi gücləndirdiyimiz zaman dünyada bir çox problemlər asanlıqla həll olunar.”\nRead more about Türkiyə Diyanət İdarəsinin sədri vəhdət və birliyin önəminə diqqət çəkib\nBMT: 12,3 milyon suriyalı uşaq humanitar yardıma ehtiyacı var\nOperativ.ti-nin Rasthaber-ə istinadən verdiyi xəbərə görə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Uşaq Fondu (UNICEF) 12,3 milyondan çox suriyalı uşağın humanitar yardıma ehtiyacı olduğu barədə xəbərdarlıq edib.\nUNICEF-in Yaxın Şərq və Şimali Afrika üzrə direktoru Adele Khodr yazılı açıqlamasında "Milyonlarla suriyalı uşaq hələ də Suriya və qonşu ölkələrdə qorxu, qeyri-müəyyənlik və ehtiyac içində yaşayır" deyib.\nRead more about BMT: 12,3 milyon suriyalı uşaq humanitar yardıma ehtiyacı var\nSəid Xətibzadə: ABŞ İran xalqının cibindən götürdüyünü qaytarsa nüvə sazişi ilə bağlı razılaşa bilərik\n“Əgər ABŞ elə bu gün lazımi qərarı qəbul etsə, İran xalqının cibindən götürdüyünü və hüquqlarını qaytarsa, ölkə xalqının tapdlanmış hüquqlarını tanıyıb, ona hörmətlə yanaşsa biz də Enriko Moranın qayıtmasından dərhal sonra nüvə danışıqlarına qayıda və razılaşmaya doğru irəliləyə bilərik”.\nRead more about Səid Xətibzadə: ABŞ İran xalqının cibindən götürdüyünü qaytarsa nüvə sazişi ilə bağlı razılaşa bilərik\nRusiyanın Polşadakı səfirinin üzərinə boya töküblər\nRusiyanın Polşadakı səfirinin üzərinə qırmızı boya töküblər.\nRead more about Rusiyanın Polşadakı səfirinin üzərinə boya töküblər\nÇin NATO-ya xəbərdarlıq etdi: Siz Avropada müharibəyə başlayırsınız\nOperativ.tv SHAFAQNA TURKEY-ə istinadən xəbərinə görə, Çin xəbərdarlıq edib ki, NATO siyasətləri Avropada yenidən müharibəni alovlandıra bilər.\nÇin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü 1999-cu ildə Balkan müharibəsi zamanı bu ölkənin Belqrad səfirliyinin bombalandığını xatırladaraq, "Çin xalqı bu vəhşi hücumu heç vaxt unutmayacaq və belə bir faciənin təkrarlanmasına imkan verməyəcək" dedi.\nRead more about Çin NATO-ya xəbərdarlıq etdi: Siz Avropada müharibəyə başlayırsınız\nVaşinqton: Biz Kiyevi kəşfiyyat məlumatları ilə təmin etməyə davam edəcəyik\nBirləşmiş Ştatların BMT-dəki daimi nümayəndəsi ölkəsinin Kiyevi kəşfiyyat məlumatları ilə təmin etməyə davam edəcəyini təsdiqləyir və qeyd edir ki, “bu məlumatlardan istifadə üsulu Ukrayna ordusuna məxsusdur”.\nABŞ-ın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Linda Tomas Qrinfild təsdiqləyib ki, Vaşinqton Ukraynanı kəşfiyyat məlumatları ilə təmin etməyə davam edəcək, lakin bu məlumatlardan necə istifadə olunacağı Ukrayna ordusunun işidir.\nRead more about Vaşinqton: Biz Kiyevi kəşfiyyat məlumatları ilə təmin etməyə davam edəcəyik\nÇıxış qadağası Ali-Səudun müxalifətini yatırmaq üçün bir vasitədir\nAmnesty İnternational ictimai fəalların və Səudiyyə müxalifətinin çıxış qadağasına qarşı beynəlxalq kampaniyaya başlamaq niyyətindədir.\nShia News-un məlumatına görə, Amnesty İnternational sosial fəallar, bloggerlər və Ali-Səud əleyhdarları üçün Səudiyyə Ərəbistanında səyahət məhdudiyyətlərinə qarşı "#Fakwa_Restrights_travel" həştəqi ilə beynəlxalq kampaniyaya start veriləcəyini açıqlayıb.\nRead more about Çıxış qadağası Ali-Səudun müxalifətini yatırmaq üçün bir vasitədir\nSəudiyyə Yəmənin bəzi əyalətlərini ilhaq edir\nOperativ.tv-nin Rasthaber-ə istinadən verdiyi xəbərə görə, Yəmən mediası Səudiyyə Ərəbistanının Yəmənin bəzi əyalətlərini Cənubi Səudiyyə Ərəbistanına birləşdirməyə qərar verdiyini bildirib.\nBu yaxınlarda Səudiyyə rəsmiləri Hədramut, Şəbva, əl-Mihra və Əbin əyalətlərində sakinlərlə görüşüblər.\nRead more about Səudiyyə Yəmənin bəzi əyalətlərini ilhaq edir\nBill Qeyts qlobal iqtisadiyyatda ləngimə proqnozlaşdırıb\nUkraynada müşahidə olunan böhran qlobal iqtisadi ləngiməyə səbəb olacaq.\nTrend "Bloomberg"ə istinadla xəbər verir ki, bu proqnozla “Microsoft”un yaradıcısı, milyarder və xeyriyyəçi Bill Qeyts çıxış edib.\nRead more about Bill Qeyts qlobal iqtisadiyyatda ləngimə proqnozlaşdırıb\nFurqan Vəqfinin qurucusu Alparslan Kuytul saxlanılıb\nFurkan Vəqfinin qurucusu Alparslan Kuytulun həyat yoldaşı Semra Kuytul bu gün səhər saatlarında həyat yoldaşı Alparslan Kuytulun saxlanıldığını Twitter hesabında açıqlayıb.\nOperativ.tv-nin SHAFAQNA TÜRKİYƏ-yə istinadən verdiyi xəbərə görə, Furkan Vəqfinin qurucusu Alparslan Kuytulun həyat yoldaşı Semra Kuytul bu gün səhər saatlarında əri Alparslan Kuytulun saxlanıldığını Twitter hesabında açıqlayıb.\nRead more about Furqan Vəqfinin qurucusu Alparslan Kuytul saxlanılıb\n"Mançester Siti"nin 3 futbolçusu zədələndi\n"Mançester Siti"nin üç futbolçusu - Ruben Dias, Con Stouns və Kayl Uoker sıradan çıxıb.\n"Unikal" xəbər verir ki, bu barədə komandanın baş məşqçisi Pep Qvardiola məlumat verib.\nOnların zədə səbəbindən Premyer Liqanın növbəti oyunlarında olmayacağını bildirib.\nRead more about "Mançester Siti"nin 3 futbolçusu zədələndi\nSəudiyyə Ərəbistanı Bəqi ziyarətinə qoyulan bəzi məhdudiyyətləri yüngülləşdirib\n“Shia News”un məlumatına görə, Səudiyyə Ərəbistanı Bəqi ziyarətinə müraciətlərin artması ilə əlaqədar olaraq bəzi məhdudiyyətləri azaldıb və beləliklə, zəvvarların bu müqəddəs yerə daxil olma vaxtını artırmaqla yanaşı, təhlükəsizlik qüvvələri də zəvvarların bir az zikr deməklərinin qarşısını almır.\nQeyd edək ki, Bəqidə dörd şiə imamının və Əhli-beyt (ə) ailəsinin vəhhabilər tərəfindən iki dəfə dağıdılmış məzar yeridir.\nRead more about Səudiyyə Ərəbistanı Bəqi ziyarətinə qoyulan bəzi məhdudiyyətləri yüngülləşdirib\nBəqi qəbiristanlığının dağıdılmasından 97 il keçir\nRead more about Bəqi qəbiristanlığının dağıdılmasından 97 il keçir\nBİHK hüquq-mühafizə orqanlarını jurnalistə qarşı hücumu obyektiv şəkildə araşdırmağa çağırır\nBakı İnsan Hüquqları Klubu İctimai Birliyi (BİHK) 08 may 2022-ci il tarixdə axşam saatlarında jurnalist Aytən Məmmədovaya qarşı yaşadığı binada hücumdan narahatlığını ifadə edir.\nRead more about BİHK hüquq-mühafizə orqanlarını jurnalistə qarşı hücumu obyektiv şəkildə araşdırmağa çağırır\nİbrahim Rəisi: NATO-nun genişlənməsinin əleyhinəyik\n“İran müharibə və qarşıdurma ilə müxalif olduğu kimi, NATO-nun genişlənmə siyasətinin də qəti əleyhinədir”.\nSalamNews İRNA-a istinadən xəbər verir ki, bunu İranın prezidenti İbrahim Rəisi Polşanın xarici işlər nazirini Tehranda qəbul edərkən deyib.\nRead more about İbrahim Rəisi: NATO-nun genişlənməsinin əleyhinəyik\nİraqda İŞİD-in təhlükəli komandirləri ələ keçirilib\nİraqın paytaxtı Bağdadda həyata keçirilən hərbi əməliyyat çərçivəsində İŞİD terror təşkilatının üç komandiri ələ keçirilib.\nSalamNews RT.Arabic-ə istinadən xəbər verir ki, bu barədə İraqın kəşfiyyat mənbələri məlumat veriblər.\nRead more about İraqda İŞİD-in təhlükəli komandirləri ələ keçirilib\nYəmən rəsmisi: 30 min ağır xəstə müalicə üçün xaricə getməlidir\nOperativ.tv Rasthaber-ə istinadən xəbər verir ki, Yəmən Səhiyyə Nazirliyinin sözçüsü Səudiyyə koalisiyasını Yəmən xalqının problemlərini artırmağa çalışmasını tənqid edərək bildirib ki, ağır xəstəlikləri olan 30 min xəstə təcili müalicə üçün xaricə getməlidir.\nYəmən Səhiyyə Nazirliyinin sözçüsü Nəcib əl-Kabati işğalçı Səudiyyə-BƏƏ koalisiyası ilə imzalanan atəşkəs razılaşmasının şərtlərinin yerinə yetirilməməsini tənqid edib.\nRead more about Yəmən rəsmisi: 30 min ağır xəstə müalicə üçün xaricə getməlidir\nJurnalist Aytən Məmmədovaya silahlı hücum olub\nOperativ.tv xəbər verir ki, ötən gecə jurnalist Aytən Məmmədovaya silahlı hücum edilib. Boğaz nahiyəsinə biçaq dirənən jurnalist çətin anlar yaşayıb.\nRead more about Jurnalist Aytən Məmmədovaya silahlı hücum olub\nSuriyalı nazir: İslam ölkələri terrorla mübarizə üçün birləşməlidir\nOperativ.tv Rasthaber-ə istinadən xəbər verir ki, Suriyanın vəqflər naziri Əbu-Dabidə Ümumdünya Müsəlman İcmaları Şurasının təşkil etdiyi "İslam Birliyi" adlı konfransda çıxışında bildirib ki, radikalizm və terrorla mübarizənin yolu İslam ölkələrinin səylərini birləşdirməkdən keçir.\nƏbu-Dabinin ev sahibliyi etdiyi “İslam Birliyi” mövzusunda konfransa 150-dən çox ölkənin nümayəndələri və rəsmiləri qatılıb.\nRead more about Suriyalı nazir: İslam ölkələri terrorla mübarizə üçün birləşməlidir\nÇin ordusu Tayvanın şərq və cənub-qərb sularında təlimlər keçirir\nÇin silahlı qüvvələri Tayvan sahillərinin şərq və cənub-qərb sularında hərbi təlimlər keçirir.\nOperativ.tv-nin Al-Mayaadeen xəbər agentliyinə istinadən verdiyi xəbərə görə, bazar ertəsi Çin silahlı qüvvələri Tayvan sahillərinin şərq və cənub-qərb sularında hərbi təlimlər keçirib.\nXalq Azadlıq Ordusunun Şərq Dairəsinin Döyüş Komandanlığı WeChat sosial şəbəkəsindəki səhifəsində təlimlərin dəniz və hava qüvvələrinin iştirakı ilə keçirildiyini bildirib. Təlimlər zamanı adi döyüş başlıqlarına malik raketlərdən istifadə olunub.\nRead more about Çin ordusu Tayvanın şərq və cənub-qərb sularında təlimlər keçirir\nRəisi və Əsəddən önəmli açıqlamalar\nİran prezidenti Seyid İbrahim Rəisi bu gün səhər Tehrana səfər edən Suriya prezidenti Bəşər Əsədlə görüşüb. Görüş zamanı İranın prezidenti “Bu gün Qərbi Asiya regionunda şahidi olduğumuz şey Ayətullah Xameneinin xalqların zalımlara və təcavüzkarlara qarşı müqavimətinin səmərə verəcəyinə dair proqnozunun yerinə yetirilməsidir”-deyə bildirib.\nRead more about Rəisi və Əsəddən önəmli açıqlamalar


Məhərrəm ayı və Aşura | Əbu Bəkr məscidi\nAllah təalanın Muhərrəm (haram) ayı mubarək və əzəmətli aydır. Bu ay Hicri təqviminin ilk ayıdır və Allah təalaının aşağıdakı ayədə bildirdiyi kimi dörd haram aylardan biridir. Allah təala buyurur:\n“Həqiqətən, Allah yanında ayların sayı göyləri və yeri yaratdığı gündən bəri Allahın Kitabında on ikidir. Onların dördü (rəcəb, zülqədə, zülhiccə və məhərrəm) haram aylardır. Bu, doğru dindir. Ona görə də həmin aylarda özünüzə zülm etməyin”. (Tövbə 9:36)\nƏbu Bəkr radiyallahu anhu rəvayət edir ki, Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm dedi:\n“İl on iki aydan ibarətdir. Onlardan dördü haramdır, arda-arda gələn üç ay: Zül Qadə, Zül Hiccə və Muhərrəm; Cumədə və Şaban ayının arasında olan Rəcəb Mudar ayı”. (Buxari rəvayət etmişdir, 2958)\nQatadə “Ona görə də həmin aylarda özünüzə zülm etməyin” ayəsi ilə əlaqədar deyir:\n“Bu haram aylarda zülm etmək digər vaxtlarda edilən zülmdən daha şiddətli və günahı daha böyükdür. Digər vaxtlarda edilən zülm hər halda böyükdür. Lakin Allah təala əmrlərindən istədiyini əzəmətləndirir. Həmçinin deyir: Allah təala Öz məxluqundan müəyyən kəsləri seçmişdir. O mələklər arasından elçilər, insanlar arasından rəsullar, sözlər arasından Onu zikr etməyi, yerdə məscidləri, aylardan Ramazan ayını və haram ayları, günlərdən Cümə gününü, gecələrdən Qədr Gecəsini seçmişdir. Ona görə də Allahın bizə əzəmətləndirilməsini söylədiklərinə əzəmətləndirin. Anlayış və hikmət əhli Allahın bizə əzəmətləndirilməsini söylədiklərini əzəmətləndirirlər. (İbn Kəsirin, Allah ona rəhmət etsin, Tövbə surəsi 36-cı ayənin təfsirinin xülasəsi).\nƏbu Hureyrə radiyallahu anhu demişdir:\n“Allah Rəsulu sallallahu aleyhi və səlləm dedi: “Ramazan ayından sonra ən fəzilətli oruc Allahın ayı Muhərrəmdədir”. (Muslim rəvayət etmişdir, 1982)\n“Zahiri mənası Muhərrəm ayının hamısını ifadə edir”. Lakin sabit olmuşdur ki, Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm Ramazan ayından başqa heç bir ayı tam olaraq oruc tutmamışdır. Ona görə də, bu hədis bütün ayı deyil Muhərrəm ayında daha çox oruc tutmağa təşviq edir.\nƏl-İzz ibn Abd əl-Salam rahiməhullah demişdir:\n“Zamanlar və məkanlar iki yolla fəzilətləndirilir. Biri dünyəvi, ikincisi isə dini yolla. İkincisinə gəldikdə, səbəbi budur ki, Allah təala o vaxtlarda və məkanlarda edilən əməllərə daha böyük savab verməklə Öz qullarına öx səxavətini bəxş edir. Məsələn, Ramazan ayında tutulan oruca digər vaxtlarda tutulan orucdan daha böyük savab verir və həmçinin Aşura günündə. Bunun fəziləti Allahın qullarına qarşı səxavəti və mərhamətindən dolayıdır…” (Qavaid əl-Əhkam, 138).\n“(Peyğəmbərlərin) hekayətlərində ağıl sahibləri üçün, sözsüz ki, bir ibrət vardır. (Bu Quran) uydurma bir söz deyildir. Ancaq özündən əvvəlkilərin (ilahi kitabların) təsdiqi, (Allahın bəndələrindən ötrü) hər bir şeyin (bütün hökmlərin, halal-haramın) müfəssəl izahıdır. O, iman gətirən bir tayfa üçün hidayət (doğru yolu göstərən rəhbər) və mərhəmətdir!”. (Yusif 12:111)\n4 – Həqiqətən, Firon yer üzündə (Misirdə) baş qaldırıb onun əhalisini zümrələrə bölmüşdü. (Firon) onların arasında olan bir tayfanı (İsrail oğullarını) gücsüz (aciz) görüb onların (yeni doğulan) oğlan uşaqlarını öldürür, qızlarını isə sağ buraxırdı. O, həqiqətən, (yer üzündə) fitnə-fəsad törədənlərdən idi!\n5 – Bis isə istəyirdik ki, o yerdə zəif düşüb əzilənlərə (İsrail oğullarına) mərhəmət göstərək, onları (xeyirxah işlərdə) öndə gedənlər və (Fironun mülkünə) varislər edək.\n6 – Və onları yer üzündə (Misirdə, Şamda) yerləşdirib möhkəmləndirək, Firona, (vəziri) Hamana və ordularına onların qorxub çəkindikləri şeyi (İsrail oğullarından birinin əli ilə məhv edilib hakimiyyətlərinə son qoyulmasını) göstərək.” (Əl-Qasas 28:3-6)\n15 – “(Ya Peyğəmbər!) Musanın hekayəti (söhbəti) sənə gəlib çatdımı?\n16 – O zaman ki, Rəbbi ona müqəddəs Tuva vadisində belə xitab etdi:\n17 – “Fironun yanına get. Çünki o, (allahlıq iddiasına düşməklə, xalqa zülm etməklə) çox azmışdır (həddini aşmışdır).\n18 – Və de: “(Günahlardan) təmizlənmək istəyirsənmi?\n19 – Səni Rəbbinə tərəf gətirimmi ki, (Ondan) qorxasan?”\n20 – (Musa gəlib Allahın buyuruğunu Firona ərz elədi) və ona (özünün həqiqi peyğəmbər olmasına dəlalət edən) ən böyük möcüzəni (əsanın dönüb əjdaha olmasını) göstərdi.\n21 – Lakin (Firon Musanı) təkzib edib (ona) asi oldu.\n22 – Sonra geri dönüb (özünə buyurulanlardan üz döndərərək fitnə-fəsad törətməyə, Musaya qarşı tədbir tökməyə) tələsdi.\n23 – Və (əyan-əşrafını, bütün təbəələrini) toplayıb (onlara) belə xitab etdi:\n24 – “Həqiqətən, mən sizin ən uca Rəbbinizəm!”” (Ən-Naziat 79:15-24)\nFiron iddia edirdi ki, Musa əleyhissəlamın gətirdiyi möcüzələr sadəcə sehrdən ibarətdir və onda elə bir sehr növü vardır ki, Musa əleyhissəlamın “sehrinə” qalib gələcəkdir. Bu minvalla Firon öz krallığında olan sehrbazları bir yerə topladı və onlar öz sehrlərini nümayiş etdirdilər və Musa əleyhissəlam Allah təalanın ona verdiyi möcüzələri göstərdi. Allah təala buyurur:\n118 – Artıq haqq zahir, olanların uydurub düzəltdikləri yalanlar isə batil oldu.\n119 – (Sehrbazlar) orada məğlub edildilər və xar olaraq geri döndülər.\n120 – Onlar (hamı birlikdə) səcdəyə qapanıb\n121 – Dedilər: “Biz iman gətirdik aləmlərin Rəbbinə –\n122 – Musanın və Harunun Rəbbinə!” (Əl-Əraf 7:118-122)\n61 – “İki dəstə (tayfa) bir-biri ilə qarşılaşdığı zaman Musanın camaatı dedi: “(İşimiz bitdi!) Artıq yaxalandıq!”\n62 – (Musa) dedi: “Xeyr, Rəbbim mənimlədir. O, mütləq mənə yol göstərəcəkdir!”” (Əş-Şuara 26:61-62)\n“(İzzət və cəlalıma) and olsun ki, Biz Musaya belə vəhy etdik: “Qullarımla gecə yola çıx, (əsanı suya vurmaqla) onlar üçün dənizdə quru bir yol aç. (Fironun) sizə yetişməsindən qorxma, (suya qərq olmaqdan da) əndişəyə düşmə!” (Taha 20:77)\nİbn Abbas radiyallahu anhu rəvayət edir ki,\nAllahın Rəsulu sallallahu aleyhi və səlləm Mədinəyə gəldi və gördü ki, yəhudilər Aşura günü oruc tutublar. Allahın Rəsulu sallallahu aleyhi və səlləm onlardan soruşdu: “Bu günün əhəmiyyəti nədir ki, siz bu gün oruc tutmusunuz? Onlar dedi: Bu böyük əhəmiyyəti olan bir gündür. Allah təala Musa əleyhissəlama və onun camaatına vermişdir, Fironu və onun camaatını boğmuşdur. Musa əleyhissəlam təşəkkür əlaməti olaraq həmin günü oruc tutmuşdur və biz də ona riayət edirik. Bunun üzərinə Allah Rəsulu sallallahu aleyhi və səlləm dedi: “Biz buna daha haqqlıyıq və bizim Musaya olan əlaqəmiz sizinkindən daha yaxındır”.\nİbn Abbas radiyallahu anhu demişdir:\n“Allahın Rəsulunun bu gündən – Aşura günündən və bu aydan – Ramazan ayından – başqa ayda oruc tutmağa daha istəkli olduğunu görmədim. (Buxari, hədis 1867).\nBaşqa bir hədisdə varid olmuşdur ki, Aşura gününün orucu əvvəlki ilin günahlarını silir. Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləm demişdir:\n“Aşura gününün orucu (böyük fəziləti vardır), ümid edirəm ki, Allah təala bunu (orucu) keçən il (o ildə işlənilən günahlar) üçün kəffarə kimi qəbul edəcəkdir”. (Muslim)\nİmam Tirmizi qeyd edir ki, İbn Abbas radiyallahu anhu\n“Biz bu iki gündə: Muhərrəm ayının 9-cu və 10-cü günləri oruc tutmalıyıq ki, özümüzü yəhudi camaatından fərqləndirək” deyərdi. (Tirmizi, 686)\nİbn Abbas radiyallahu anhu həmçinin Peyğəmbər sallallahu aleyhi və səlləmin belə dediyini rəvayət edir:\n“Gələn il sağ olsam, mən həmçinin 9-cü günü oruc tutacam”. (İmam Əhməd ibn Hənbəl Müsnəd əsəri, 2002-ci hədis)\nBütün etibarlı fəqihlər yekdil rəydədirlər ki, bu cür matəm mərasimləri qadağandır. Hətta seyydimiz Huseyin radiyallahu anhu ölümündən bir müddət əvvəl, öz sevimli bacısı seyyidə Zeynəbə (Allah ondan razı olsun) onun ölümü üzərinə bu cür matəm saxlamaması üçün nəsihət etmişdir. O demişdir:\n“Mənim əziz bacım! Mən sənin yanında and içirəm ki, mən ölsəm sən paltarlarını cırmayacaqsan, nə üzünü cıracaqsan, nə də mənə görə kiməsə lənət oxumayacaqsan, nə də öz ölümünü istəməyəcəksən”. (Əl-Kamil, İbn Kəsir cild.4 səh.24)


Prof. Dr.; Gürcistan uyruklu; Ardahan Üniversitesi öğretim üyesi - səhifə 4\nYüzilin başlarında Gəncə–Qarabağ bəylərbəyisi Ziyadoğlu Uğurlu Xan ləşgər toplayıb Borçalı'ya hücum çəkdi, Ağcaqala'da istehkam qurdu. Bu yandan da Gürcüstan valisi, sonralar Müsəlmanlaşıb Hüseynqulu Xan kimi tanınmış olan VI Vaxtanq buraya qoşun yeritdi. Qarağac (Kaxet) hakimi Konstantin (Məhəmmədqulu Xan) Borçalıların tərəfini saxladı. Şüləver'də Qarabağ–Borçalı döyüşçülərilə Vaxtanq'ın oğlu Vaxuşti'nin sərdarlıq etdiyi Gürcü qoşunu savaşdılar. Salnamədə oxuyuruq ki, Vaxuşti'nin İmer əsgərləri Borçalı tayfalarına divan tutdular, amma Borçalı xanı Ağcaqala'dan çıxmadı. Yazarı bilinməyən Ermənicə xronikada deyilir ki, Məhəmmədqulu Xan Sınıq Körpü'də Vaxtanq'ı məğlub edib öz diyarına qayıtdı.\n1723-cü (h. 1135) ildən burada Osmanlılar hakim oldular, Kaxet–Kartli valisi Məhəmmədqulu Xan Tiflis qalasının açarlarını davasız Ərzurum paşasına verdi, Narınqala'da Osmanlı qarnizonu yerləşdirildi. Borçalı tərəflər də Qazax'la, Şəmşəddil'lə birlikdə Osmanlılara tabe Tiflis vilayətinə daxil edildi. Bu çağlar Ağcaqala'da oturan Borçalı xanı Baratlı-Somhut tavadı Ərəsti Qaplanişvili-Orbelişvili'nin işinə də göz qoyurdu. (Sözgəlişi: Dmanis-Cambulat vadisində və başqa yerlərdə həmən vaxtlar Tiflis zərbxanasında kəsilmiş Osmanlı altunları, onluq, beşlik, gümüş pulları tapılmışdır).\nSaray salnaməçisi Sexnia Çxeidze'nin əsərindən və başqa qaynaqlardan: 1730-cu il iyunun 10-da Şirvan hakimi Surxay Xan'ın (Çolağ Surxay'ın) Ləzgi qoşunu Baratlı'yı başdan-ayağa, Ksiyə qıyılarını, Dmanis'dən aşağıkı torpaqları çapıb taladı. O il Carlılar da Bolnis'i və başqa yerləri qarət etdilər, çoxlu əsir, mal-qara apardılar. Tiflis'ə xəbər çatdı, İsaq Paşa Osmanlı-Gürcü qoşunuyla onları Baydar'da yaxaladı, şiddətli döyüş getdi, paşa qalib gəldi, Ləzgilər pərən-pərən düşdülər. 1732-də də Ləzgilər buralara həmlə edib qənimətlər apardılar.\nO dönəm olaylarının tanığı Papuna Orbeliani 1723–35-li illəri “Osmanlılıq”, 1735–47-li illəri “Qızılbaşlılıq” deyə səciyələndirmişdir.\n1734-də Osmanlı sərdarı Abdulla Paşa'nın qoşunu Gəncə'dən gəlib, Sınıq Körpü'dən keçib irəlilədi, Loru qalasında dayandı.\n1735-də buraya Qızılbaşlar gəldilər, Teymuraz'ın və onun məsləkdaşlarının çağırışıyla İran hakimi Nadir buraya qoşun göndərdi, onun kiçik qardaşı İbrahim Xan'ın sərəsgərliyilə bu qoşun Borçalı'ya yürüş etdi, Alagöz dağında Abdulla Paşa'yı yendi, sərdar Aslamaz Xan Qızılbaş ləşgəriylə Tiflis'ə girdi, Nadir özü buraya gəldi, Səfi Xan'ı (Xançal Xan'ı) bu yerlərə müvəkkil qoydu, Osmanlılarla mücadilədə onun tərəfində durduqlarına görə Gürcülərə rəğbətlə yanaşdı, Osmanlıları qovdu, sədaqətli tayfalardan yaxın adamlarını, o sıradan özünün mənsub olduğu Ambarlı tayfasından qohumlarını Borçalıəya gətirdi, qarşılığında 1735-in noyabrında Dəmirçihasanlı ellərindən 12 min nəfər sayseçmə sənətkarı ana vətəni Xorasan'ın Sərgah mahalına köçürdü, Dəmirçihasanlı'lardan bir qismi Qarağac'a qaçmağa macal tapdı, Telav yaxınında beş kənd salındı. Səfi Xan'ın yerinə Gəncəli Uğurlu Xan keçdi. Ancaq 1738-də Uğurlu Xan Ləzgilərlə savaşda qətlə yetiriləndən sonra Səfi Xan yenidən müvəkkil oldu. 1738-in axırlarında Xızı və Car Ləzgi döyüşçüləri Baydar sultanlığına gəlib çıxdılar, talançılıq edib, çoxlu əsir, mal-qara ələ keçirdilər, bu mal-qaranın bir qismini yerli əhaliyə satdılar, qalanını özləriylə apardılar. Bu dönəmdən bəhs edən Papuna Kəpənəkçi kətxudası Mədəd'in şücaətindən ayrıntılı söhbət açmışdır. Mədəd öz evində beş Ləzginin başını kəsmişdi. Car müharibələri xronikasında deyilir ki, Azərbaycan sərdarı Əli Hacı Xan böyük qoşunla Topqarağac'dan hücuma keçib, Tiflis'lə Baydar arasındakı vilayətdə çoxlu mal-dövlət zəbt etdi, zəngin qənimətlə geri qayıtdı. (O vaxt Borçalı kələntəri Müsəlmanlaşmış Mehpəli Bəy Sitsişvili'ydi).\n1742-ci (h. 1156) ilin yazında Gürcüstan'da ağır vergilərə qarşı üsyan qalxanda Nadir Şah bir tərəfdən Gürcülərin könlünü almaq, diğər tərəfdən də, onun özünü İran şahı bəyan edərkən Gəncə–Qarabağ bəylərbəyisi Ziyadoğlu II Uğurlu Xan buna qarşı çıxdığına görə ondan hayıf almaq məqsədilə 1743-də Şəmşəddil'lə, Qazax'la birlikdə Borçalı'dan da vergi toplamağı yenicə Gürcüstan valisi kimi tanıdığı, vaxtilə Səfəvi sarayında tərbiyələnmiş II Teymuraz'a havalə etdi. Əvəzində onun oğlu İrakli'yi amanat götürdü. Tarixdə belə də qeydə alınmışdır: 1743-də Nadir şaha qarşı üsyanlara başçılıq etmiş II Sam Mirzə Gürcüstan'a qaçanda Kaxet hakimi Teymuraz onu tutub şaha verdi, şah da bu xidmətə görə Qazax-Şəmşəddil'i, Borçalı'nın gündoğar tərəfini ona bağışladı. Adıgözəl Bəy: “Gəncə xanlığıyla Gürcüstan arasındakı sərhəd Sınıq körpüdən yuxarıkı Suri-daşa qədər uzanırdı... Bunlar Muğan qurultayında gizlin və aşikar olaraq son dərəcə çalışdılar ki, Səfəvilərdan başqa bir kimsə padşah olmasın və özgə bir şəxs səltənət balışına söykənməsin... Ziyadoğlanları qədim bir ocaq və böyük bir dudman olduqlarına görə Nadir şah onlara özgə bir cəza və başqa bir siyasəti rəva görmədi, Qazax və Borçalı ellərini öz xanlarıyla bərabər Gürcüstan əmirlərinə və uca mərtəbəli valinin hökmünə tabe etdi”. Mir Mehdi Xəzani, Yusif Qarabaği də belə xatırlamışlar.\nİrakli şahın salnaməçisi Oman Xerxeulidze: “1744-cü ildə Nadir şah Qars'dan gəlib Borçalı'ya, Dəbəd vadisinə yetişdi, Göytəpə'də dayandı, bir neçə gün burada qaldı”. Papuna belə xatırlamış ki, Borçalı xanını Nadir şah qalaya saldı və asdırdı. Borçalı vəkili Sədli Məhəmməd Xan qoyuldu (sözgəlişi: o, İsa sultanın oğluydu, qəbri Ləcbəddin Xaccaoğlu-Çələbi məzarlığında böyük hərimdədir, başdaşından h. 1223 – m. 1807-də rəhmətə getdiyi bilinir). 1744-də Nadir şah Daşır'a yetişdi, Loru və Bölük qoşununu yendi, özü Ağcaqala'ya gəldi və burada Teymuraz şaha xələt verdi. (Kirəç-Muğanlı'dan Eyyub müəllimin dilindən Borçalı el söyləməsi: Deyir, Nadir şah öz əmələsindən bir neçə adamıyla Baydar kəndində bir qarının yolüstü qonağı olur. Qarı süddaş bişirir. Qonaqların pıçıldaşmaqlarından qulağı alır ki, bu, Nadir şahdır. Süddaş ortaya gələndə qonaqlardan başda oturan ağzı pörtləyə-pörtləyə başlayır qaşıqlamağa. Qarı deyir ki, a bala, Nadir şah kimi niyə tələsiyirsiniz? Şah dura bilməyib xəbər alır ki, Nadir tələsiyib neyləyir ki? Qarı cavab qaytarır ki, neyləyəcək, tələsiyib təndirə düşəçək, xanimanı dağılıb gedəcək də. Nadir şah söz tapa bilmir, barmağını dişləyir, sonra Sınıq körpudən keçəndə öz-özünə deyir ki, belə xalqın belə də körpüsü slar).\nNadir şah öləndən sonra özünü Təbriz'də şah bəyan edən III Sam Mirzə ilə Gürcü şahzadəsi Arçil (Abdulla Bəy) arasında Borçalı üstündə incişmə də, bağımsız dövlət qurmaq niyyətli Təbriz bəylərbəyisi Sahibi-İxtiyar ləqəbli Əmiraslan xanın, Adil şah adıyla İran taxtına çıxan Əliqulu xanın Borçalı'ya yürüşləri də bu çağlar oldu. Papuna'nın xatirəsinə görə, o vaxtlar Qazax və Borçalı kətxudalarının uşaqlarını İrakli girov götürdü. Borçalı və Baydar sultanları qalada idilər, onlar da buraxıldılar. Teymuraz şah Azərbaycan məmləkətinə getdi, o, İbrahim şahın qolbəyi idi. İbrahim şah Teymuraz şaha belə buyuruq verdi ki, həm Gürcüstan'a, həm də Qazax–Borçalı'ya xidmət elə. Qazax və Borçalı sultanları öz qoşunlarıyla gələrək, peşkəş gətirdilər. Narınqala'da şadlıq keçirildi. Musa Bəy başda olmaqla Borçalı və Qazax kətxudaları bağışlandılar. Teymuraz gələnəçən Borçalı-Baratlı'ya Abdulla Bəy naiblik etdi.\nBorçalı'da narazılıq başladı, Gürcü vəkilini qovdular, bir çox nəsillər Qarabağ'a qaçdılar. Gürcü xronikasından: 1748-də Qazax'dan sərdar Zübeydulla yeddi yüzlük Ləzgi qoşunuyla Şəmşöldə'yə Abdulla Bəy'in üstünə gəldi, oradan Kartli'yə keçdi. Mayda İrakli doqquz minlik qoşunla Şəmşöldə'yə hücuma keçdi, Ləzgiləri yendi, çoxlu qənimət apardı. Sonra yenidən Baratlı'ya qoşun yeritdi, Hüseyn Bəy'i yenib Alget'də çadır qurdu... Abdulla Bəy Loru qalasından topları və cəbbəxanayı Şəmşöldə'yə gətirdi, burada iki böyük bürc tikdirdi. Borçalı sultanı da yüz adam gətirdi. Qazax–Borçalı Abdulla Bəy'in tərəfinə keçdi.\nİki il İranda qalandan sonra Teymuraz 1749-cu ilin martında vətənə qayıtdı və özüylə Qazax-Borçalı'nın Kartli-Kaxet şahlığına mənsubluğu haqqında şah fərmanını gətirdi. Gürcüstan Mərkəzi Arxivində (fond 12, iş 156) İbrahim şahın 1749-cu il martın 20-də verdiyi Borçalı və Qazağ'ın Teymuraz'a tabe edilməsi fərmanını tapdıq.\n“İrakli Şahın Yaşamı” adlı Gürcü salnaməsindən; Sahibi-İxtiyar nisbəli Urmiyalı Fətəli Xan Əfşar'ın Qızılbaş ləşgəri Gəncə–Qarabağ, Dağıstan xanlıqları və Şəmşəddil, Qazax, Borçalı, Dəmirçihasanlı, Baydar elləri və başqa xırda oymaqların hamısı Tiflis'ə yürüşə keçdilər, İrakli Şəmşöldə qalasına girdi.\nBu çağlarda Qazax–Borçalı ləşgəri nəinki təkçə ata yurdu qoruyur, eləcə də İrəvan xanlığının, Gürcülərin də hoylarına çatırdı. 1750-də Qarabağ xanı Pənah'ın Gəncə'yə hücumu zamanı Borçalı silahlıları Gəncəlilərin köməyinə getdilər, həmən il Gəncə'yə yürüşə keçən Gürcülərə Sınıq körpüdə Borçalı qoşunu da qoşuldu. Fətəli Xan Əfşar qoşununun Əfqan Azad xanın sərkərdəliyilə 1751-də İrəvan xanlığına hücumunu təsvir edən H. Ə. Dəlili bildirmiş ki, Gürcü şahı adından İrəvana göndərilən qoşun əsasən Qazax–Borçalı mahallarından toplanmışdı. Anaxatır'da (Arıxlı-Kolayır) mourav olmuş Papuna Orbeliani'nin xatirələrindən bəlli olur ki, Qazax–Borçalı qoşununa Qaradağ'da düşərgə qurmuş Kazım xan sərkərdəlik edirdi (sözgəlişi: onun və oğullarının hərimi Böyük Muğanlı məzarlığındadır), Borçalı bölüyünün fərmandehi Nağı Bəy idi. Bu vuruşda şücaət göstərmiş Kəlbi Hüseyn oğlu Musa Loru–Borçalı xanı qoyuldu. Borçalı qoşunu gah da Gəncə qoşunuyla birləşirdi, Dmanis'də və Kolayır'da topxana varıydı.\nBorçalı xanlığının yanı sıra, Dəmirçihasanlı'da və Baydar'da sultanlıq idi, Dəmirçihasanlı'da İsa Bəy, sonra onun oğlu Əhməd sultan oldular. (Sözgəlişi: Ləcbəddin Xaccaoğlu-Çələbili məzarlığında Əhməd sultanın böyük hərimi, ayrıca, onun qardaşı Sədli Məhəmməd'in oğulları İsa Bəy'in, Süleyman Ağa'nın, Vəli Bəy'in, nəvəsi Vəli Bəy'in qəbirləri durur). Borçalı'dan olaylarla bağlı Bozçalı, Təkə, Kosalar, Qəmərli, Ulaşlı, Qacar, Qarahacılı, Ərəbli ellərindən xeyli adam Osmanlı'ya keçdi, Anadolu güneyində sakinləşdi, Püsyan, Qaraqarlı, Cinli, Dəmirçihasanlı, Qızılhacılı, Səfikürd, Boyəhmədli, Saatlı, Kəngərli, başqa Tərəkəmə tayfalarından bir çoxu Qarabağ'a, Borçalılardan bəlirli qismi İrəvan xanlığına qaçdı.\n1752-də Şirvan hakimi Hacı Çələbi Borçalı'ya da öz çaparlarını göndərdi, ismarıcladı: “Gürcü valisinə qulluq etməyin, yoxsa qılıncdan keçirərəm, Müsəlman Gürcüyə boyun əyməz”. Dərhal bütün Qazax–Borçalı elləri Hacı Çələbi'yə birlik işarəti verdilər, qoşun topladılar, Baratlı'yı əzişdirməyə başladılar, Papuna'nın tanıqlığına görə, “Borçalı-Baydarlılar şəhərin qıraqlarınacan ələ keçirdilər, Şəmşöldə'də, Güvəç'də. Birtvis'də binaları uçurub, qalaları yıxdılar, harada mal-qara gördülər, hamısını yağmaladılar, harada taxıl gördülər, biçib daşıdılar, öz güclərilə Çavaxet və Qars tərəflərə də hücuma keçdilər, Dəmirçihasanlı elləri də Hacı Çələbi'yə tərəfkeş çıxdılar, Hacı Çələbi'nin oğlu Ağakişi və Gənçə xanı gəldilər, Baydar'da dayandılar...”. Salnaməçilər (Adıgözəl Bəy, A. Bakıxanlı, Xəzani, Fateh, Baqrat, David, Papuna vb.) xatırlamışlar ki, Hacı Çələbi Baydar torpağında Şəmsəddinli kəndi yaxınındakı Tülkütəpə'də səngər qazdırdı, oğlu Ağakişi Bəy'i (Ağoğlan'ı) Tiflis'dən bəri yaşayan Müsəlmanlara hökmran qoydu. Teymuraz Kabarda, Alan, Çərkəzlərdən muzdla tutduğu qoşunla 1752 avqustun 31-də Ağakişi'yi qovdu. Papuna'nın xatirələrindən aydınlaşır ki, şəhərdə qorunan, Hacı Çələbi'yə qoşulmayan köhnə xan Musaqulu Xan'a Borçalı xanlığı verildi və Ağcaqala da ona bağışlandı, Borçalı xanı Musa, Baydar sultanı və başqaları İrəvan ölkəsinə keçdilər.\n1753-cü il yazda Ləzgilər gəldilər, Hunzax hakimi, Avar xanı Nürsəl bəyin Ləzgi qoşunu Marabda'da Gürcülərlə vuruşduqdan sonra iki hissəyə bölünüb Birtvis və Yağılca səmtlərə dağılışdı. Bəndər, Anaxatır yörələrində talançılıq etdi.\n1755-dən Ağcaqala tərəflərdə Naxçıvan xanının qoşunu cövlan etdi, altı nəfər sərdarla Qazax'dan keçib gələn Bəhman xan Ağcaqala'da möhkəmləndi. Gürcü şahlarının göndərdikləri Revaz Amilaxvari və Keyxosro Andronikaşvili'ylə danışıqlardan sonra Bəhman xan Teymuraz'ın yanına gedib Borçalı xanlığının ona verilməsilə razılaşdı. İrakli qoşunla Baydara gəlib, Borçalı kətxudalarından ona tabe olmaq istəməyənləri arvad-uşaqla birlikdə girov kimi Tiflis'ə apardı, habelə qoşunla Trialet'dən keçərək, İrəvan xanlığına girsi, Araz qırağında Qarasu deyilən yerdən neçə il öncə buraya qaçmış Borçalı ellərinin hamısını öz yerlərinə qaytardı və vaxtilə İrandan Muğan düzünə gəlmiş 250 Türkman ailəsini Muğanlı, Kəpənəkçi, Qızılhacılı obalarına gətirdi.\n1757-də Borçalı–Qazax elləri yenidən üsyana qalxdılar. Üsyançıların çoxu Pəmbəy'ə qaçdı. İrakli Kaxet qoşunuyla gedib qaçanları, habelə beş min qoyun, dörd min inək, yüz at qaytardı.\n1761-də Ləzgi silahlıları Borçalı'yı bir də taladılar, ələlxüsus, Ağməmmədli'yi bütün soydular. Quldurların dəf olunmasında Borçalı qoçaqlarını başına yığmış şahzadə Levan fərqləndi. (Sözgəlişi: Molla Vəli Vidadi həmən Levan'ın ölumünə mərsiyə yazmışdır).\n1765-də buralarda mouravlıq (murovluq) idarə üsulu tətbiq edildi. Murov camaatdan vergi yığımına göz qoyur, Gürcü şahının yerdə yetkili elçisi olur, xırda divan işlərinə də baxırdı; Qaynaqlara görə, Sarvan'da Solomon Arqutinski-Dolqorukov, Kəpənəkçi'də Revaz Vaxvaxov, Dəmirçihasanlı'da Tamaz Orbeliani, Baydar'da miskərbaşı Osip Bebutov, köhnə Təkəli'də Saima Barataşvili, təzə Təkəli'də Paata Abaşidze, Muğanlı'da Solomon Qabayev, Kolayır, Muğanlı, Qoşaisə, Arıxlı'da Giorgi Sitsişvili, Hasanxocalı'da Osip Qorğanov, Faxralı'da Şioş Arğutaşvili murov idilər.\n1773-də Gürcüstan'ın Rusya tabeliyinə qəbul edib, Rusya qoşunu buraya gələndən sonra Borçalılardan bir çoxları qərib yerlərə köçdülər. 1778-də İrakli mülkədar Şioş Soloğaşvili- Arğutaşvili'yə vəkalətnaməylə tapşırdı: “Faxralı eli Gürcüstan'dakı yurdlarından Gəncə'yə gedib, xeyli vaxtdır orada sakin olub. Hər cür yolla çalışın, Gəncə'dən Faxralı elini Gürcüstan torpağına gətirin”.\nOn beş il öncə Şüləver'də bütün Borçalı'ya qorxulu olan Ləzgi qaçaq, Şamxal'ın yaxın qohumu Murad'ı dar ağacından asdırdığına və vaxtilə Gürcü şahı Müsəlmanlaşmış Rüstəm xanın (Xosro Mirzə'nin) tikdirdiyi məscidi uçurduğuna göre İrakli'dən qisas almaq amacıyla Dağıstan'dan Nürsəl xanın qardaşı, Vidadi'nin “külli ləşgər sərvəri” deyə öydüyü Ümmay xanın 11 minlik qoşunu Əli sultanın sərkərdəliyilə 1785-ci (h. 1199) ildə buralarda göründü. Alazan, Yor çayları tərəflərdə, Qaraçöp elatı yaxınında Gürcü-Rus qoşununu yenən, Sığnağ qalasını zəbt edən Ümmay xanın Tiflis'ə hücuma keçəcəyi güman olunduğu halda, qəfildən o, Qarayazı'ya gəldi, sentyabrın 18-də Kür çayı üstündəki Yeddibölük bölgəsini keçib, Baydar-Borçalı'ya daxil oldu. Papuna'nın salnaməsindən: “El dağdan təzə enmişdi, Ləzgi qoşunu beş qismə bölündü. Bir hissə Ağcaqala'ya getdi. Hunzax hakimi özü Baydar'a gəldi, Baydar qalasına yaxınlaşdı. Baydar sultanının oğulları içəridəydilər. Qaladan tüfəng atəşi başlandı, çoxlu Ləzgi qırıldı, qalayı da möhkəm qorudular. Elə mərdliklə vuruşdular ki, heç yüz, iki yüz adam da belə bacaramazdı. Axşam Hunzax hakimi buradan əlini üzüb Borçalı tərəfə getdi. Ləzgi qoşunu Dəmirçihasanlı obalarını və Dəvəd boyundakı Borçalı kəndlərini, Bolnis tərəfləri taladı”. (Sözgəlişi: Şıxlı Mustafa Ağa Arif öz şeirlərində Baydar-Borçalı bəylərini “Meydan günü bir-birindən yeglər” kimi şöhrətləndirmşdir). Ləzgilər Ağcaqala'yı ala bilməyib Gümüşxana'ya doğru tərpəndilər. Gürcü-Rus əsgərləri öz toplarıyla Alget çayına çatanda Ləzgilər artıq Ləlvər'ə, Axtala'ya, Gümüşxana'ya, Mədən kəndinə yetişdilər, buradakı gümüş, mis yataqlarını talan etdilər, orada işləyən Yunanlardan 640 nəfəri qırıb, qalan 860 nəfər əyal və uşağı əsir götürüb, çoxlu qənimət ələ keçirdilər, sonra Loru ellərini çalıb-çaparaq, Ahısqa'ya gedib çıxdılar. İrakli hər əsir üçün beş tümən və illik min tümən bac verib basqıyı dayandırdı. Gürçu-Rus qoşunu Baydar'da möhkəmləndi. Baydar-Borçalı xanları və kətxudaları Qullar'a yığışıb İrakliyə peşkəşlər göndərdilər. Borçalı Musa xana yenə də hökmranlıq verildi və Ağcaqala'da yerləşdirildi. İrakli Soğanlıq'dan aşağı bütün elləri cərimələdi, Baydar sultanlığını Yadigaroğlu Sadıq Bəy'in böyük oğlu Ağaçan Bəy'ə verdi və yeni sultan öz eliylə Baydar'da sakinləşdi.\nQarabağ hakimi İbrahimxəlil Xan Qazax–Borçalı'yı Gürcüstan şahına güzəştə getməyə razılaşdı, bir şərtlə ki, yerli əhali Qarabağ–Gəncə yörələrinə köçsün. 1787-ci ilin yazında Kartli–Kaxet qoşununun Rusların yardımıyla Gəncə–Qarabağ'a hücumu zamanı vaxtilə Borçalı'dan buraya qaçmış 200 ailənin geri qaytarılmağı tələb olundu. İbrahimxəlil xan Borçalıları vermək istəmirdi. Borçalıların bir qismi qaçıb doğma yurda qayıtdı. (Gürcü xronikasından: 1787 sentyabrın 23-də İrakli şah öz qoşunuyla Qaraçöp'də dayandı. Ümmay xanın hücumu gözlənilirdi). Bu vaxtlar buralarda İrakli'nin müvəkkili general-adyutant Qarsevan Çavçavadze (Aleksandre Çavçavadze'nin atası) idi, Yor-Muğanlı da ona bağışlanmışdı.\n1787-də Gəncəli Cavad xanın və Qubalı Fətəli xanın ciddi tələblərindən sonra Şəmşəddil ərazisinin idarə olunması Gəncə xanının ixtiyarına verildi, Qazax və Borçalı Gürcü şahının tabeliyində qaldı. Çavad xan Şüləver'əçən qoşun çəkib geri qayıtdı. İrakli Borçalı'nın bir qismini oğlu Giorgi'yə varidat verdi, özunün at və dəvələrini Borçalı İbrahim sultana həvalə etdi.\nYüzilin sonlarında Borçalı'da vəkil Əmircan oğlu Hacı idi (onun türbəsi Araplı məzarlığındadır, h. 1209 – m. 1794-də vəfat edib). İrakli'nin oğulları Giorgi, David, Aleksandre, Yulon, Giorgi'nin oğlu İohan tez-tez Ağcaqala'da, Şüləver'də, Dəmirçihasanlı'da, Baydar'da, Təkəli'də, Sadaxlı'da, Qullar'da olur, Azərbaycan'dan, İrandan mehmanları burada qəbul edir, günlərinin çoxunu buralardakı dostlarıyla keçirirdilər.\nGüney Azərbaycan'ı ələ keçirmiş, Səfəvi dövlətini quran yeddi Türk qəbiləsindən biri Qacarların xanədan sülaləsini qurmuş olan qaniçən axta hökmdar Ağa Məhəmməd Qacar 1795-də Şuşa qalasını mühasirəyə alanda İbrahimxəlil xan vaxtilə Borçalı tərəfdən köçmüş olan, İraklinin geri çağırdığı nəsilləri və qaladan kənardakı Qarabağ cins atları yad əlinə keçməsin deyə onları mehtərlərlə birlikdə Gürcüstan'a köçürdü. Məşhur salnaməçi kapitan Mirzə Adıgözəl Bəy də köçürülənlər arasındaydı. (Hazırda Gürcüstan'ın Kaspi ilçəsində Adıgözəlli obası var). Onun xatırlamalarından aydınlaşır ki, el və camaatla köçüb Gürcüstan'a pənah gətirənlərə İrakli hörmət görsədib, Sarı Kilsə adlı yerləri qışlaq və əkinəcək üçün onlara verdi, sonra onlar Tiflis'in yuxarısındakı Qocor dağında gizləndilər, buradan Ahısqa'ya getdilər, yayda oradan Bolis adlı yerdə məlik Əbu yanında sakin oldular, qarət edilib dağınıq düşən elləri yığılıb bir camaat oldular.\nAğa Məhəmməd Xan İrakliyə xəbərdarlıq göndərdi: Ruslarla ilişkilərinizi büsbütün kəsməlisiniz, hərgah bu göstərişə əməl etməsən, onda çox yaxın bir sürədə Gürcüstan'ın üzərinə yürüş edəçəyəm, Ruslarla bərabər Gürcüləri də qılıncdan keçirəcəyəm, qanınızdan Kür çayı misallı bir qan axıdacağam. İrakli Ağa Məhəmməd Xan'ın önərisini rədd elədi. Payızın əvvəlində Qarabağ'ın Şahnazarlı camaatından gəlib Şüləver'də sığnaq tapmış məlik Məcnun və Xaçınlı məlik Əbu Borçalı'dan, Qocor səmtdən çuğulluqla Tiflis'ə gəldilər, bir gün sonra Ağa Məhəmməd Xan Cavad Xanla bərabər Sınıq körpüyü keçib Yağılca'da dayandı, Görarxı'dan, Gümüşgöl'dən, Soğanlıq bağlarından adlayıb Tiflis'ə doğru hərəkət etdi. İrakli'yə Başıaçıq (İmeret) valisindən, Borçalı–Qazax ellərindən dəstək gəldi. Gürcü şahı ehtiyat üçün xanımı Darya'yı (Darəcan'ı) Kolagir'dən uşaqlarıyla bərabər Təkəli Yadigaroğlulardan Xeyransa xanımın, Nabat xanımın və başqa hünərvər qadınlarımızın gözləmçiliyilə Qaraqalxan yaylağına – Duşet'ə göndərdi. (İlya Xoneli'nin qələmə aldığı bir el söyləməsi: Darya'ya bələdçilik edənlər arasında Yadigaroğlu Allahverdi Bəy'in gənc xanımı da vardı, o, at belində cövlan edirdi. Şah xanımı soruşur ki, ərin haradadır, Nabat xanım, Allahverdi Bəy haradadır? Gözəl xanım cavab verir ki, bizim nəslin kişiləri hamısı İrakli dəstəsindədir).\n...Ağa Məhəmməd Xan sentyabrın 9–10-da Qazağ'a, Borçalı'ya daxil oldu, buralarda İslam bayrağı altında özünə tərəfdarlar toplaya bildi, çoxsaylı Qızılbaşlar Borçalı tərəfdən Tiflis'ə doğru yön aldı, Soğanlıq'da çadırlar qurdu, gecəyi orada keçirib, sentyabrın 12-də səhər tezdən şəhərə yürüş etdilər, şah sarayını (indiki Tiflis Nəbatat bağındaydı) atəşə tutdular,\nİrakli Hallavar körpüsündən keçib Qaraqalxan dağlarına üz tutdu, Qızılbaş əsgərləri Tiflis'i matəm evinə döndərdilər. İran'dan aralaşıb Ruslara yaxınlaşdıqlarına görə Gürcülərdən Ağa Məhəmməd Xan yeddi gün qisas aldı, şəhəri odlara qaladı. Əldə olan faktlara görə, bu savaşda Gürcülər tərəfdan Borçalı igid suvarları, Gürcüstan'da gizlənmiş Qarabağ'lı mehtərlər də vuruşmuşlar, cəsur sərkərdələr Yadigaroğlu Sadıq Bəy və Borçalı Xudu Bəy şücaət görsətmişlər. Sözgəlişi: Bunu ünlü Gürcü şair Akaki Sereteli də minnətdarlıqla yad etmişdir.\nBu vaxt Tiflis'də aclıq baş verəndə bircə günün içində Qazax–Borçalı'dan 400 araba buğda gəldi.\nQızılbaş ləşgəri çəkilib gedərkən yolüstü Borçalı ellərini, gümüş yataqlarını yağmaladı.\nAğa Məhəmməd Xan Borçalı–Qazağ'ı Mustafa xana bağışladı, sonra onun qardaşı Əliqulu xan İrəvan'a gəldi, Borçalı Musa xanın oğluna Loru'da xan olmağı buyurdu, habelə əmr etdi ki, Pəmbək və Borçalı İrəvan xanının qulluğunda dayansınlar, Qazax və Şəmşəddil isə Gəncə xanına tabe olsunlar. İrakli 8 Yanvar 1796-da Moskva'ya göndərdiyi məktubuyla Pəmbək, Borçalı və Qazax əyalətlərini qaytarmağa yardım istədi.\nHaldan düşmüş Borçalı'ya Ləzgilər də beş minlik qoşunla hücum etdilər, onlar Yeddibölük'də. Dəmirçihasanlı'da talanlar törətdilər. Şahzadə Teymuraz'ın yazdığına görə, Borçalı'nın yüzə qədər kişisi toplaşıb Yeddibölük'ü qorudu, Ləzgiləri Kür nəhrindən o yana qovdu.\n1798-də İrakli'nin vəfatından sonra böyük oğlu Giorgi (Gürgin) xan şahlığa keçəndə onun ögey qardaşı 32 yaşlı Aleksandre (İsgəndər) Mirzə də hakimiyət həvəsinə duşdü, özünü Borçalı, Qazax mahallarının hakimi bəyan elədi.\nAncaq tezliklə Giorgi Rusların, muzdla tutduğu Ləzgilərin, Kaxet'lilərin yardımıyla Borçalı'yı ələ keçirdi, Mirzə Adıgözəl Bəy'in yazdığı kimi, “Qazax və Borçalı'nın bir para fəsad törədən adamlarını cəzalandırdı”, yerli kətxudaları ona sədaqətli olacaqlarına and içdirdi.\nİsgəndər də Borçalı'da məskən salıb özünə tərəfkeşlər yığdı.\nDarya xanım da Kolagir qalasına çəkildi, onu Borçalı'nın mərdanə qadınları qoruyurdular. Burada şaha tabe əhaliyi qorumaqdan ötəri özəl qarnizon yerleşirdi. Etnoqraf-tarixçi İ. Şopen bəlirləşdirmişdir ki, Qazax elləri Giorgi'yə sədaqət görsətdiklərinə görə şah onlardan 1451 Qarapapaq ailəsini, o sıradan Çobankərə – 480 ailə, Şeyxlər (Şıxlar) – 34, Dəmirçili – 31, Qafarlı – 98, Qarabağlar – 12, Cəfərli – 16, Gədikli – 24 ailəyi Gürcüstan'a köçürtdü. (Xatırladaq ki, İ. Şopen Qarapapaqları Xəzər qövmü, Qazaxların tirəsi nişan verib).\n... Qaynaqlardan yüzil boyu toplam əhalinin, o sıradan bizimkilərin sayı haqqında bilgilər əldə edirik. 1701-də Firəng səyyahı Turnefor bildirmişdi ki, Tiflis'də 20 minə yaxın əhalinin 3 mini Müsəlman idi. 1707–1709 illərinə aid Dəmirçihasanlı, Baydar, Borçalı, Baratlı divanbəyisinin hesabatına görə, 34 kənddə 1964 ailə bizimkiləriydi.\nYüzilin birinci çərəyində VI Vaxtanq'ın (Hüseynqulu Xan'ın) göstərişilə əhali sayımı aparılmışdır. Ançaq bu sayım daha çox Gürcü əhalisinə şamil olmuşdu. Qayqulu'dan tutmuş Baratlı'yacan siyahıyaalma keçirilməsi haqqında şah sərəncamında “Tatarlar və məlik soyurqalları istisna olmaqla” ifadəsi vardı. Pəmbək-Borçalı ayrıca xanlıq olduğundan onun əhalisayımı Gürcü valiliyindən ayrı aparılmışdı. Vaxuşti Baqrationi'nin 1721-də yazıya aldığı siyahıda bizimkilərə aid bilgilər az olsa da, önəmlidir. Vaxuşti'yə görə, Alağac'da 20 oba, Şüləver oymağında Qullar 6 oba, Mollaoba 1, Mirhasan Durqaya 2, Maşaver boyunda Nəsibli 1, Ağbabalı 1, Ksiyə boyunda Nəcbəddin 1, Sultanoba 11, Rüzəd 7, Hallavar 1, Alget boyunda Çələbli 1, Tiflis'əcən Əmirhaclı 1, Saqqaltutan 2, Baqratlı 2, Güvəncür 4, Sarvan 1, Qorqud 1, Vərə boyunda Laçın 1, Dəmirçihasanlı 120, Qarağac-Yor'da 1, Masabrun-Baydar 1 obamız, Qayqul-Lök tərəflərdə 49 obamız olmuşdu. Şahzadə Vaxuşti'nin coğrafi əsərindən başqa bilgilər də ilgi çəkir; o yazmış ki, Bördüzü (Borçalı) çayının quzeyi Borçalı'ya və Arran'a mənsubdur, həmən nəhrin günçıxar qismi Borçalıların, günbatarının bir qismi Hunan'acan Kartli valisinin ixtiyarındadır; Ksiyə ovasında, Şüləversu'yun Ksiyə'yə qarışdığı yörələrdə, Anaxatır'dan aşağı çayın hər iki tərəfində, Alget'in mənsəbindən Yağılca'yacan, Kür nəhri sahillərində Müsəlman elləri yaşayırlar, Dmanis tərəfdə çayların qıraqlarında və dağlarda da kəndlər var; Hallavar'dan aşağı Nəcməddin'ə və Nəzərkənd'əcən sultanlıqdır, Qarayazı ormanlığının aşağıları Dəmirçihasanlı elləridir.


Parlamentdə bələdiyyələrin fəaliyyəti tənqid edilib - Xəbər Xətti\nHome»İqtisadi-sosial»Parlamentdə bələdiyyələrin fəaliyyəti tənqid edilib\nParlamentdə bələdiyyələrin fəaliyyəti tənqid edilib\nAPA-nın məlumatına görə, bunu Milli Məclisin bu gün keçirilən iclasında “Yerli (bələdiyyə) vergilər və ödənişlər haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə” qanun layihəsinin ikinci oxunuşda müzakirəsi zamanı deputat Razi Nurullayev deyib.\nDeputat deyib ki, Azərbaycanda get-gedə bizdə hakimiyyət mərkəzləşir, yerli hakimiyyətlər daha da çox mərkəzə tabe edilir, vergilərin qalan hissəsi də mərkəzləşir: ‘Bu tip idarəetmə sistemi ziyanlıdır və belə çıxmır ki, biz elə bil sosialist əmək və idarəetmə sistemini yenidən bərpa edirik? Bələdiyyə dotasiya ilə yaşayar? Dünyanın hansı ölkəsində onlar dotasiya ilə yaşayır? Onlarla bələdiyyə var idi ki, özlərini saxlaya bilirdilər, indi onları da əlimizə baxmağa vadar edək. Düzgün yanaşma deyil. Əksinə, bələdiyyə institutunun gücləndirilməsi üçün çalışmalıydıq, əksini edirik. Bələdiyyələrin effektiv işləməsi üçün onların üzərindən “torpaq satan” damğasını götürməli və üzərlərinə yerli inkişafa nail olmaq üçün ciddi məsuliyyət qoymalıyıq. Bunun üçün də onların yerli səviyyədə maliyyə imkanlarını genişləndirməliyik, daha kiçicik işıq gələn yeri da tutmalı deyilik. Əgər deyildiyi kimi, onlar vergini yığa bilmirdilərsə, yaxşı olsun, mərkəzi hökumət gedib vergini yığsın, amma yığım həmin bələdiyyənin büdcəsinə verilsin”.\nDeputat Fazil Mustafa bildirib ki, dətəndaşa bələdiyyə adı ilə heç bir ciddi xidmət yoxdur: “Bələdiyyə sənədinin heç bir yerdə etibarı yoxdur. Sənədinin belə etibarlı sayılmayan bir qurumu niyə saxlamalıyıq?! Əvvəllər Avropa tələb edirdi deyə bu qurumu saxlayırdıq. İndi heç Avropanı da eşidən yoxdur. Hər il də büdcədən bu formal quruma xeyli miqdarda vəsait ayrılır”.\nHikmət Babaoğlu bələdiyyələrlə bağlı yeni qanun layihəsi hazırlamağı təklif edib: “Bələdiyyələrin yerlərdə fəaliyyətini daha effektiv qurması yolları bu layihədə öz əksini tapsa, yaxşı olar”.


Naxçıvan TV - Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanında payız-qış mövsümünə hazırlıq müzakirə olunub\nNaxcivantv.az xəbər verir ki, iclasda hava limanının direktoru Mənşur Gülməmmədli çıxış edib. Bildirib ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisində avqustun 26 -da 2017-2018-ci il payız-qış mövsümünə hazırlıq və qarşıda duran vəzifələrlə əlaqədər keçirilən müşavirədə Naxçıvan Beynəlxalq Hava Limanına bütün maşın-mexanizmlərin, elektrik və işıqlandırma sisteminin, rabitə qurğularının texniki baxışının vaxtında yekunlaşdırılması, tələbata uyğun yanacaq və mal-material ehtiyatının yaradılması tapşırılıb.\nDirektor bildirib ki, muxtar respublikada havaların qarlı-şaxtalı keçməsi ilə əlaqədər olaraq hava limanının qazanxana kompleksində hazırlıq işləri, kanalizasiya su xətlərinin yoxlanması, aerovağzal kompleksi, inzibati və yardımçı binalarda istilik sistemlərinin saz vəziyyətə gətirilməsi üzrə tədbirlər həyata keçirilir. Mövsümə hazırlıqla əlaqədər olaraq bütün texniki və mexaniki vasitələr, o cümlədən nəqliyyat vasitələri suni örtüklərin yoxlanmasına artıq start verilib. Hava gəmilərinin buzlaşmaya qarşı emalı prosesinin aparılması üçün xüsusi mayelərin, nəqliyyat vasitələrinin ehtiyat hissələrinin sifarişləri verilib. Bakı şəhərindən müəssisəyə təyyarə yanacağı daşınması davam edir. Oktyabr ayı ərzində isə dizel və benzin yanacağı daşınmasına başlanacaqdır.\nİclasda hava limanının direktor müavini Hikmət Əhmədov və limanın xidmət rəislərinin görülən işlər haqqında ətraflı məlumat veriblər.


ABŞ-da açıqlanacaq inflyasiya öncəsi proqnozlar: EUR 1.12, GBP 1.33$-a kimi bahalaşa, qızıl 1459$-a kimi ucuzlaşa bilər.\nEUR 1.12, GBP 1.33$-a kimi bahalaşa bilər\nBeynəlxalq valyuta birjalarında EUR/USD və GBP/USD məzənnələri keçən həftənin maksimumlarında ticarət edilməkdədirlər.\nTəhlillərə əsasən, avro və funt sterlinq müvafiq olaraq 1.12 və 1.33$-a kimi də bahalaşa bilər.\nABŞ-da açıqlanacaq inflyasiya və FED sədrinin çıxışı diqqət mərkəzində olacaqdır.\nBununla yanaşı, bu gün ABŞ-dan Bakı vaxtı ilə saat 17:30-da açıqlanacaq inflyasiya ilə bağlı fundamental göstəricilər və saat 23:30-da danışacaq FED sədrinin fikirləri də investorların diqqət mərkəzində olacaqdır.\nQızıl 1459$-a kimi ucuzlaşa bilər\nQeyd etmək lazımdır ki, avro və funtda bahalaşma, əlvan metallar bazarlarında qızıla olan tələbi də azalda bilər və bir unsiya üzrə qiymət 1459$-a kimi dəyər itirə bilər.


Xəbərdarlıq: Qərbi Azərbaycanın Kürdüstanlaşdırma proyektinə start verildi – GADTB\nFevral 20, 2018\t7,792 Baxış\nGADTB-nin Mətbuat Mərkəzinə daxil olan məlumata görə, Antiazərbaycan və irqçi fars rejimi son onilliklərdə İraqdan gətirilən mühacir kürdləri Qərbi Azərbaycan vilayətinə yerləşdirməklə Azərbaycanın əzəli ərazisi olan Qərbi Azərbaycan vilayətini kürdləşdirməyə çalışmışdır. Lakin qatı Antiazərbaycan və irqçi H.Ruhaninin hakimiyyətə gəlməsi ilə fars rejiminin Azərbaycan ərzilərini kürdləşdirmə prosesi ciddi şəkildə sürətlənmişdir. Azərbaycan türk millətinin etirazına baxmayaraq, H.Ruhani Qərbi Azərbaycan vilayətinə kürd vali təyin etməklə Qərbi Azərbaycanın Kürdüstanlaşma prosesinə start vermiş və həmin Antiazərbaycan planı sürətlə həyata keçirilir. Ciddi etiraz və mübarizə ilə planın icrasının qarşısı alınmazsa on il içində terrorçu PKK təşkilatının cızdığı uydurma “Böyük Kürdüstan” planın həyata keçməsi qətidir. Belə olduqda isə 2 milyondan artıq Azərbaycan türkünün yarısı kürd terrorçuları tərəfindən soyqırıma məruz qalcaq, digər yarısı isə namusunu, ərazisini, var-dövlətini və ev-eşiyini itirərək qaçqına çevriləcək. Ona zaman oyanmaq da gec olacaq və Qarabağdan on qat böyük faciəni kompensasiya etmək mümkün olmayacaq.\nMəlumata görə, antitürk və irqçi fars hakimiyyətinin Qərbi Azərbaycana məqsədli şəkildə təyin etdiyi kürd vali Şəhriyarı İraqdan zaman-zaman Azərbaycanın bu bölgəsinə yerləşdirilən kürdlərin dövlət vəzifələrinə gətiriləcəyini açıqlayıb. Üstrəlik kürd millət vəkillərindən bəziləri göstərişlə irqçi fars rejiminin Daxili İşlər Nazirliyinə müraciət etməklə kürdlərin Qərbi Azərbaycanda hakim vəzifələrə gətirilməsini tələb ediblər. Bu isə start götürən Qərbi Azərbaycan vilayətinin Kürdüstanlaşdırma planının sürətlə həyata keçirilməsi deməkdir.\nQeyd edilən iyrənc planın qarşısını almaq üçün isə irqçi fars rejiminin məclisindəki azərbaycanlı millət vəkilləri rejimin göstərişi ilə susmağı tərcih ediblər. Yalnız Urmiya millət vəkili Ruhullah Həzrətpur kürd vali Şəhriyarının Qərbi Azərbaycanda qatı kürd millətçiliyi nümayiş etdirdiyini tənqid edib. Qarabağdan on qat böyük faciənin Azərbaycanın başına gətirilməmiş hər bir azərbaycanlı bu faciənin qarşısını almaq üçün öz vətəndaşlığı, mənsubiyyəti və tutduğu mövqeyindən asılı olmayaraq etirazını bildirməli və bu iyrənc planı həyata keçirənlərə müqavimət göstərməlidir. Bu hər bir azərbaycanlının milli və vicdan borcudur.\nÖncəki Tehranda 300 dərviş saxlanıldı, iğtişaşlarda çox sayda ölən və yaralana var – Video\nSonrakı Türkiyə ordusundan Afrində tarixi qələbə


("Ey oğlum) Allah yolunda lazımınca cihad et, heç kimin məzəmmətindən mütəəssir olma (Allah yolunda ikən kimsənin məzəmmətinə baxma), haqqa doğru hərəkətin çətin vaxtı harada olsa, meydana gir, dini yaxşı öyrən, özünə xoşagəlməz işlər qarşısında dözümlü olmağı vərdiş ver ki, səbr çox gözəl xasiyyətdir.” ("Nəhcül-bəlağə”.)\nHəzrət Əli (ə) cihad əmrindən sonra tövsiyyə edir: "Allah yolunda ikən kimsənin məzəmmətinə baxma”. Əgər insan vəzifəsini icra edərkən başqalarının rəyini əsas götürərsə, tezliklə işini yarımçıq qoyar. Çünki hər vaxt istənilən bir işə dodaq büzən tapılır. Fikri ətrafdakıların münasibətində qalan insan heç vaxt müvəffəq ola bilməz. Ona görə də əvvəlcə vəzifəni tanımaq, sonra isə Allah istəyincə əməl etmək lazımdır. Vəzifəsinə əməl edən insan üçün təriflə məzəmmətin fərqi olmamalıdır. Həzrət (ə) tövsiyyə edir ki, başqalarının münasibəti sizi süstləşdirməsin... "Mücahidə” kəlməsinin ümumi mənası vəzifənin icrası üçün səy göstərilməsidir. Bu kəlmənin digər bir mənası vəzifənin icrası zamanı mənfi təlqinlərə müqavimət göstərilməsidir. İnsanın öz nəfsi ilə daim mübarizədə olması mənfi təlqinlərə müqavimət göstərməsindən ibarətdir. İnsan yalnız Allahın razılığı barədə düşünüb, öz ilahi vəzifəsini yerinə yetirməlidir. Bir sözlə, həzrətin (ə) buyurduğu kimi, yersiz qınaqlara uymaq olmaz.\nƏvvəla, insan həqiqəti olduğu kimi tanımalı və vəzifəsini müəyyənləşdirməkdə səhvə yol verməməlidir. Çünki vəzifəni tanımaq kifayət qədər çətin işdir. Bu işdə səhlənkarlıq həqiqətin üzərinə pərdə çəkir. Hər bir şəxs ümumi qaydalara əsaslanaraq, vəzifəsini tanıya bilər. Bəzən bu iş olduqca çətin olur. Müəyyən məqamlarda mühüm vəzifəni əhəmiyyətli vəzifədən fərqləndirmək müşkülə çevrilir. Məsələn, dinin zəruri göstərişlərindən biri əmr be məruf və nəhy əz münkərdir. Bəzilərinin fikrincə, insanı çirkin işdən çəkindirmək üçün onunla sərt, danlaq dilində danışmaq lazımdır. Hansı ki, bu vəzifəni müxtəlif yollarla həyata keçirmək olar. Əmr be mərufun icrasında minlərlə tükdən zərif nöqtələr vardır. Nəsihət olunan şəxslə elə gözəl üslubda danışmaq lazımdır ki, həmin şəxs sizin xeyirxahlığınızı hiss edib, öz pis əməllərinə görə peşman olsun. Təəssüf ki, bəzən niyyətimiz ilahi olmadığından, öz işimizlə savab yox, günah qazanırıq. Bəzən əmr be məruf və nəhy əz münkər adı altında qarşı tərəfin şəxsiyyətini alçaldır, hətta bu yolla köhnə şəxsi hesablarımızın hayıfını çıxırıq. Hansı ki, mömini hörmətdən salmaq böyük günahlardandır. Beləcə, vəzifəmizi icra etmək əvəzinə növbəti günaha batırıq. Bir vəzifənin icrası üçün çalışdığımız halda, bir neçə böyük günaha yol veririk. Bizim yanlış münasibətimiz nəticəsində qarşı tərəf daha da tərsləşir, bilərəkdən günahlarını davam etdirir. Yəni yanlış formalı əmr be məruf və nəhy əz münkər əks nəticələrə gətirir.\nBuna görə də dinin zəruri hökmlərindən olan əmr be məruf və nəhy əz münkərin icrasında şərait nəzərə alınmalı, iş Allah istəyincə yerinə yetirilməlidir. Hər insanla özünə məxsus şəkildə davranmağı öyrənməliyik. Zaman və məkanı nəzərə almaq zəruridir. Tövsiyyə edən şəxs təkəbbür və qürurdan çəkinməlidir ki, lazım olan nəticəni əldə edə bilsin. Əgər dini vəzifənin icrasında ilahi niyyət yerində olsa, vəzifənin hikməti yaddan çıxarılmasa, heç vaxt müvəffəqiyyətsizliyə düçar olmarıq.\nBəli, vəzifəsini icra etmək istəyən şəxs bir neçə mühüm məsələni nəzərdən qaçırmamalıdır. Əvvəla, vəzifəni və onun üçün münasib şəraiti tanımaq lazımdır. Əlbəttə, bu, mərifət məqamına aid məsələdir. Öncə həqiqəti olduğu kimi tanımaq lazımdır. Vəzifənin düzgün icra yolunu öyrəndikdən sonra meydana girmək olar. Bu növ fəaliyyətlərin cəminə "dini yaxşı tanımaq, öyrənmək” deyilir. İnsan öz dinini dərindən, nöqtə-nöqtə öyrənməlidir. Bu dərin anlayışa "dində fəqihlik” deyilir. Adətən, "fiqh” adlandırdığımız bu məfhum təsəvvür etdiyimizdən daha da dərindir.\nVəzifənin icrasında ikinci şərt əməldir. Vəzifəni tanıdıqdan sonra növbə fəaliyyətə çatır. İnsan bu mərhələdə həqiqətə doğru hərəkət etməlidir. Əgər tanıma mərhələsində elm, təhsil, fəqihlik yolu ilə həqiqət tanınırsa, əməl mərhələsində Allahın razılığına uyğun vəzifəyə əməl olunmalıdır. Olsun ki, Həzrət (ə) bu səbəbdən "haqqa doğru hərəkətin çətin vaxtı harada olsa, meydana gir” buyurur. Yəni ikinci mərhələdə, həqiqətin xaricdə gerçəkləşməsi üçün təlaş lazımdır. Həqiqəti tanımaqla iş başa çatmır. Həqiqəti tanıdıqdan sonra rahatca evdə oturmaq yanlış hərəkətdir. Növbəti mərhələdə əməl etmək, özünü dəryaya vurmaq, oda-közə yaxmaq lazım gəlir. Bəla dalğaları ilə çarpışaraq, daxildə təsdiq olmuş həqiqəti xaricdə gerçəkləşdirmək zəruridir. Vəzifəsinə əməl etmək, axirətini abadlaşdırmaq istəyən mömin ağır zəhmətlər bahasına olsa da, bütün şərtləri yerinə yetirir. Məlum məsələdir ki, insan çətin işlərdən qaçır. O, təbiət etibarı ilə rahatlığa can atır. Əksər insanlar rahat bir guşəyə çəkilib, güman etdikləri vəzifəni yerinə yetirməyə çalışırlar. Məsələn, təsbeh götürüb salavat çəkir, bir Quran surəsi oxuyur, hansısa kitabı mütaliə edir və düşünürlər ki, dini vəzifə yerinə yetirildi. Bu işlər savaba malik olsa da, vacib dini vəzifəni əvəz etmir. Əli (ə) şiəsi mücahid, fədakar olmalıdır. Şiəlik hara, tənbəllik hara? Rahat guşədə oturmağı dindarlıq, zahidlik kimi qələmə vermək olmaz. Bu, özünü aldatmaqdan başqa bir şey deyil. Gecə yarı oyanıb, nafilə namazı qılmağı özünə vəzifə bilən şəxs bu işi görməlidir. Amma sübhün də öz vəzifələri var. İşin qızğın çağı işdən ayrılıb bir saat Quran oxumaq münasib deyil. Günün düzgün rejimi, işlərin əlverişli şəkildə proqramlaşdırılması müvəffəqiyyətin əsas amillərindəndir. Quran oxumaq, dua etmək üçün gecə və sübh vaxtları daha münasibdir. Bu iki vaxtda Allahla razü-niyaz üçün daha yaxşı ruhiyyə olur. Allah-təala Qurani-kərimdə bizim diqqətimizi belə bir nöqtəyə cəlb edir: "Fəcr tülusu zamanı qiraət (mələklər tərəfindən) müşahidə olunur.”("İsra”, ayə 78) Əgər Quran oxumaq istəsəniz, onun vaxtı iki tülu arası və sübh namazından qabaqdır. Başqa bir surədə oxuyuruq: "Həqiqətən, gecə qalxmaq və söz demək daha münasibdir. Çünki gündüz sənin kifayət qədər işin var”. (Muzzəmmil”, ayə 6-7)\nƏgər, doğrudan da, ibadət etmək istəyirsinizsə, xəlvət və sakit gecə vaxtı daha əlverişlidir. Gecə insanlar şirin yuxuda olduğundan ibadət edənləri yalnız Allah-təala müşahidə edir. Belə bir vaxtda isti yataqdan qalxıb, ruhunu Allah dərgahına yönəltmək çox yaxşıdır. Gündüzlər məişət qayğıları insanın başını qatdığından gecələr ibadət üçün daha münasib şərait yaranır. Gecələr diqqətin yayınması üçün heç bir bəhanə yoxdur. Gündüzlər isə bir sıra vacib vəzifələrə əməl etmək lazım gəlir. Təhsil də vacib işlərdəndir. Müstəhəb iş vacib işi əvəz edə bilməz. Belə ki, məsul işçi ziyarətnamə oxumaq bəhanəsi ilə öz işini təxirə sala bilməz. Ziyarətnamə nə qədər ixlasla oxunsa da, vəzifə borcunu tərk etməyə əsas vermir. Özünüzü Əhli-beyt dostu hesab edirsinizsə, iş vaxtı işdə olmalı, vicdanla çalışmalısınız. Müstəhəb ibadətə görə vəzifə yerini boş qoymaq olmaz.\nFərdi və ictimai vəzifələrə diqqətli olmaq tapşırığı bəzilərinin əməldə ifrata varması üçün bəhanə olur. Daim işə can atıb, təfəkkürə vaxt ayırmamaq imanlı və ağıllı insana yaraşmaz. İşə başlamazdan qabaq vəzifəni tanımaq, şəraitlə tanış olmaq lazımdır. Süstlük məzəmmət olunduğu kimi, düşüncəsiz hərəkət də bəyənilmir. Həzrət (ə) buyurur: "Haqqa doğru hərəkətin çətin vaxtı harada olsa meydana gir...” Yəni həqiqətləri tanımaq üçün çətinliklər dəryasına baş vurub, düşüncə və əməl meydanında həqiqətə nail olmaq lazımdır. İmam Sadiq (ə) təhsil haqqında buyurmuşdur: "Elmə çatmaq üçün dərin dəryalara baş vurmaq lazımdır. Bu yolda candan keçməyə də dəyər.”("Biharul-ənvar”, c.: 78, səh. 277, rəv. 113)\nBəli, insan həm həqiqəti tanımaq, həm də ona çatmaq üçün çalışmalıdır. Hər iki sahədə süstlükdən çəkinmək lazımdır. Süstlük məqsədə çatmaq yolunda ciddi maneədir. Məbada, zahidlik və təqva adı altında insan cəmiyyətdən kənarlaşıb, özünə qapıla. Süstlük insanın təqvasını onun əlindən almaqla yanaşı, özünü də azğınlığa düçar edir. Gəlin, özümüzü aldatmayaq. Allah daha yaxşı bilir ki, bizi guşənişin edən səbəb təqva, yoxsa süstlükdür. Süstlüklə mübarizə etmək istəyən şəxs çətinliklərlə didişməli, özündə fədakarlıq hissini gücləndirməlidir. Rahatlığa vərdiş vermiş adam üçün belə bir mübarizə çox çətindir. Belə insanlar kiçik çətinliklər qarşısında müqavimət göstərə bilmirlər. Onlar çətinlikdən yaxa qurtarmaq üçün vacib vəzifəni tərk edirlər. Məsələn, daim valideyn himayəsində rahat yaşamış övlad evdən uzaq düşən kimi təhsilini yarımçıq qoyub, evə qayıtmağa çalışır. O, ana qayğısı olmayan tələbə həyatının çətinlikləri qarşısında təslim olur. Zəif insan kiçik iqtisadi problemlə üzləşən kimi borc alır. Belə vaxtlarda zəif, naqis otaq yoldaşı, dost işi bir az da çətinləşdirir. Nəhayət, oxumaq üçün evdən ayrılmış gənc öz şəri vəzifəsini tərk edib, rahat şəraitə üz tutur.\nFərdi çətinliyə misal çəkdik. Bəzən insan vacib vəzifəsini icra etmək üçün ictimai maneələrlə mübarizə aparmalı olur. Allah və Onun rəsulunun (ə) istəyincə məntiqi bir həyat yaşamaq istəyən insan ciddi maneələri adlamalı, mövcud çətinliklərə dözməlidir. Şübhəsiz ki, rahatlığa vərdiş vermiş şəxs belə hallarda meydandan qaçır. Ona elə gəlir ki, bir belə məşəqqətlərə dözməkdənsə, əkin-biçinlə məşğul olub, yavan çörək yemək yaxşıdır. Düşünürlər ki, pul qazanıb, fəqiri doyurmaqla da behiştə getmək olar. Hansı ki, insan dözdüyü çətinliklər müqabilində mükafatlandırılır. Behişt əhli arasında da məqamlar var. Axirət aləmində peşimanlıq çəkmək istəməyən şəxs Allahın layiqli bəndəsi olmaq üçün vəzifədən doğan çətinliklərə qatlaşmalı, bu problemləri can-dildən qəbul etməlidir.\nİnsan süstlüklə mübarizə aparmalıdır. Çünki bu ruhiyyə insanı müxtəlif bəhanələrə əl atmağa vadar edir. Məsələn, dini təhsilin çətinliklərinə dözməyən insan "təhlükə var”, "xəstəyəm” kimi bəhanələr gətirir. Ona elə gəlir ki, dini təhsildən kənarlaşmaq şərən vacib olmuşdur. Belə vəsvəsələrdən qorunmaq istəyən şəxs çətinliklər qarşısında müqavimət göstərməyi öyrənməlidir. Səbirli insanlar "səbur” və ya "səbbar” adlandırılır. Amma "təsəbbür” dedikdə səbirli olmağın öyrənilməsi nəzərdə tutulur. "Təsəbbür” çətinliklə ilk dəfə qarşılaşmış adamın özünə səbirli olmağı təlqin etməsidir. Səbirin öyrənilməsi mərhələsi "təsəbbür”dür. "Təkəlləfəs-səbrə” dedikdə insanın özünü səbirə vadar etməsi nəzərdə tutulur.\nDemək, "dində fəqihlik” çoxlarının güman etdiyi kimi dinin çörəyini yemək deyil. Fəqihlik din ağacına xidmət, onu sirab etməkdir. Bu vəzifə olduqca çətindir və insandan böyük dözüm tələb edir. Həzrət (ə) dində fəqihliyi tövsiyyə etdikdən sonra buyurur: "Özünə xoşagəlməz işlər qarşısında dözümlü olmağı vərdiş ver ki, səbir çox gözəl xasiyyətdir.”\nBəli, müvəffəqiyyət qazanmaq istəyirsinizsə, səbirli olmağı öyrənməlisiniz. Bu iş uzun müddət davam etdirilməlidir ki, səbir xasiyyətə çevrilsin. Uyğun təlqinə fasilə verilməzsə, çətinliklərə dözmək də asanlaşar. Çətinliklərlə mübarizədən sonra rahatlığa çıxmaq ilahi bir qaydadır. Qurani-kərimdə buyurulur: "Həqiqətən, hər çətinlikdən sonra bir yüngüllük gəlir”(İnşirah”, ayə 6); "Allah hər bir çətinlikdən sonra yüngüllük əta edər.”("Təlaq”, ayə 7)\nHəzrət Peyğəmbər (s) buyurur: "Səbr üç qismdir: Müsibətə səbr, ibadətə səbr, günaha batmamaqda səbr.”("Biharul-ənvar”, c.: 71, səh. 77, rəv. 12) İnsan bəzən kasıblıq, xəstəlik, ayrılıq kimi müxtəlif çətinliklərlə qarşılaşır. Belə məqamlarda səbr etmək zəruridir. Belə bir səbr "müsibətə səbr” adlanır. Bəzən isə şəhvət, qəzəb, tamah insanı düz yoldan azdırır. Belə məqamlarda səbr etməyi bacaran insan günahdan qoruna bilir. Bu növ səbr "günaha batmamaqda səbr” adlanır.\nDigər bir səbr isə "ibadətə səbrdir”. Allaha itaət bəzən çətin olur. Məsələn, vəzifə olaraq elm öyrənmək asan iş deyil. Alim olmaq isə daha da çətindir. Amma sadəcə elm ilə yüklənmək bir o qədər də çətin deyil. Çətin olan işin ilahi niyyətlə görülməsidir. Məsəl var ki, alim olmaq asandır, insan olmaq çətin. Mərhum hacı Şeyx Əbdülkərim (r) bu məsələ belə bir düzəliş vermişdir: "Alim olmaq çətindir, insan olmaq qeyri-mümkün”. Bəli, ilahi niyyətlə elm öyrənmək asan deyil. Bu yolda saysız çətinliklər, dolambaclar var. Allahın razılığını qazanmaq istəyən adam çətinliklərə təslim olmur, məqsədinə çatmaq üçün bütün maneələri dəf edir.\nHəzrət Peyğəmbər (s) buyurur: "Səbr imanın yarısıdır.”("Biharul-ənvar”, c.: 82, səh. 137, rəv. 22) İmam Sadiq (ə) buyurur: "Səbr imanın başıdır.”("Kafi”, c.: 2, səh. 87, rəv. 1) Bu sözlərdə heç bir mübaliğə yoxdur. Allahın razılığını qazanmaq, Əlinin (ə) şiəsi olmaq istəyən kəs çətinliklərə adət etməlidir. Unutmamalıyıq ki, səbr xasiyyət olaraq bir anda yaranmır. Çətinliklərə adət etmək üçün insan kənara çəkilməməli, qovğalar meydanında olmalıdır. Nəfsə hakim olmaq üçün ləzzətli təamlardan çəkinmək o vaxt faydalıdır ki, insan həmin təamlarla bəzədilmiş süfrə arxasında oturmuşdur. Belə bir süfrə arxasında oturan insan özünü tərbiyə edə bilər.\nİnsan günahdan qorunmaq üçün günah sərhəddinə yaxınlaşmamağa çalışmalıdır. Sərhəd kənarında dayanmış insan kiçik bir hərəkətlə günah uçurumuna yuvarlana bilər. Demək, doğru yoldan sapmamaq üçün haram sərhəddinə yaxın bəzi halallardan da çəkinmək lazım gəlir. "Quyuya düşməmək üçün quyudan bir qədər aralı dayanın.”("Kənzül-ə`mal”, c.: 1, səh. 729)\nBeləcə, haram eşitməmək üçün şübhəli sözlərə də qulaq asmayın. Unutmayın ki, quyuya yaxın dayandıqca ona yumbalanmaq ehtimalı çoxalır. Harama yol verməmək üçün daha etibarlı hədlər qoyun, haramla məsafə saxlayın. Kimi ramazan ayında şam azanını eşidən kimi orucunu açır, kimi isə bir qədər səbr edir "Səbr imanın yarısıdır.”\nCategory: Əbədi öyüd (birinci cild) | Views: 477 | Added by: Islam_Kitabxanasi | Rating: 0.0/0


Keçmişdən qalan bu adət-ənənə bu gün də yaşadılır - VİDEO - xeberler - BiG.AZ\nKeçmişdən qalan bu adət-ənənə bu gün də yaşadılır - VİDEO\nBelə bir deyim var ki, yayın bolluğu qışın yavanlığıdır. Atalarımız bu sözləri əbəs deməyiblər. Əksər bölgələridə əkilib-becərilən meyvələr çeşidinə, dadına görə yayın sonu , payızın əvvəllərindən başlayaraq qurudulur, qış tədarükü görülür. Keçmişdən qalan bu adət-ənənə bu gün də yaşadılır. Qurudulmuş meyvə nə üçün və necə istifadə olunur?\nƏrik, Şaftlalı, zoğal,tut, xurma,alma,gavalı və.s kimi meyvələr yetişdikdən sonra qurudulur. Keçmişdən qalan bu adət-ənənə qərb bölgəsində bu gün də yaşadılır.\nTovuzun Bayramlı kəndində də sakinlər qışda şəkər və şəkər tozu əvəzinə çay içmək üçün çərəz əvəzi məhz bu cür meyvə qurularından istifadə edirlər. Sakinlər bildirir ki, təbii yolla qurudulan meyvələr bir çox xəstəliklərin yaranma riskini də azaldır.\nÇəyirdəkli meyvələr çəyirdəyi çıxarılaraq da qurudulur. Bu üsulla qurudulan meyvələrə xalq arasında bəzən "axta" da deyirlər. Əriyin qurudulması isə bir qədər fərqlidir. Onun dənəsi çıxarılır, sındırılaraq ləpəsi yenidən içərisinə qoyularaq qurudulur. Hazırda isə mövsümə uyğun olan meyvələr qurudulur...\nBu üsulla qurudulan meyvələr istifadə edəndə duzunun getməsi üçün ikinci dəfə yuyulmalıdır, bu isə meyvələrin şirəsinin bir qədər itməsinə səbəb olur. Duzlu qalan meyvə quruları isə müxtəlif yeməklərə ədva əvəzi qatılır ki bu da xörəklərə xüsusi dad verir.\nTovuzla bərabər Qazax və Ağstafa rayonlarının əksər kəndlərində də bu cür meyvə qurularından istifadə edilir.(xezerxeber)\nBölmə: Xəbərlər Oxunub: 1364 Tarix: 09.11.2019\nBahalı avtomobil həvəskarı olan azərbaycanlı bloqerin maşını Rusiyada saxlanıldı - FOTO\nATV-nin efirində gərgin anlar - Çingiz Əhmədovun mikrofonu bağlanıldı - VİDEO\nTürkiyədən daha 144 Azərbaycan vətəndaşı Bakıya gətirildi\nAzərbaycanlı müğənni: "Dəlil yoxdur ki, qadın həmkarlarıma xanımım məni qısqansın" - VİDEO\n"Azərişıq" və "Azəriqaz" ucqar kəndlərdə birgə layihələrə başladı\n22:30 Gizli pnevmoniyanın ilk 6 əlaməti – Dərhal həkimə müraciət edin\n22:25 Azərbaycanda market işçisində koronavirus aşkarlandı: 45 nəfər karantinə alındı\n22:15 Ən yüksək məvacib alan məşhurlar açıqlandı\n22:00 Can Yaman və Özgenin serialından ilk görüntülər - FOTO\n21:45 Bahalı avtomobil həvəskarı olan azərbaycanlı bloqerin maşını Rusiyada saxlanıldı - FOTO\n21:30 "Ertuğrul" obrazını o canlandıracaq\n21:15 Cüneyt Arkından Türkan Şoray etirafı\n21:00 Uhanda koronavirusa yoluxmuş son xəstələr də evə buraxıldı\n• Nura Suri baldırını göstərdi- FOTO


1918-1919-cu illərdə Lənkəran qəzasında erməni millətçilərin törətdikləri soyqırım - MƏQALƏ\n1 Dekabr 2016 16:13 (UTC+04:00)\n1918-1919-cu illərdə Lənkəran qəzasında erməni millətçilərin törətdikləri soyqırım\nXX əsrin əvvəllərində başlayaraq ermənilərin xalqımızın başına gətirdikləri müsibətlər Azərbaycan tarixində ən qanlı hadisələrdən biri kimi yaddaşımızda silinməz izlər buraxmışdır. Bu dövrdə baş vermiş hadisələr nəticəsində on minlərlə dinc soydaşımız bolşeviklərin havadarlığı ilə erməni daşnak quldur dəstələri tərəfindən soyqırıma məruz qalmışdı. 1918-ci ilin martın sonu, aprelin əvvəlində Bakıda ermənipərəst bolşevik rəhbərliyinin fəal iştirakı ilə törədilmiş dəhşətli qırğın nəticəsində dilindən, dinindən, cinsindən, mənşəyindən asılı olmayaraq minlərlə dinc əhali öldürülmüş, təhqir və işgəncələrə məruz qalmışdı. Bu qanlı hadisə tezliklə Bakı hüdudlarından kənara çıxmış, bolşevik-daşnak quldur dəstələri bir sıra Azərbaycan qəzalarında olduğu kimi, Lənkəran qəzasını da talan etmiş, dinc əhali amansızcasına öldürülmüşdü.\nBu dövrdə Cənubi Qafqazda hakimiyyəti ələ almağa çalışan Şaumyan və onun quldur dəstəsi Lənkəranın mühüm strateji və ərzaq rayonu olmasını nəzərə alaraq, bu bölgəni ələ keçirməyi qarşıya məqsəd qoymuşdu. Lənkəran qəzasını ələ keçirməyə çalışan Şaumyanın əsas məqsədlərindən biri milli qüvvələrin - Sultan bəy Qulubəyov, Aslan Talışinski və baron Osten-Sakerin 1917-ci ildə təşkil etdiyi milli alayı və Lənkəranda olan “Dikaya diviziya”nı tərksilah etməklə bölgəni tam şəkildə ələ keçirmək idi. Lənkəranda olan “Dikaya diviziya”nı tərk-silah etmək üçün Şaumyanın sərəncamı və Erməni Milli Şurasının göstərişi ilə tərkibində erməni fəhlələrindən təşkil olunmuş 280 nəfərlik Bakıdakı bolşevik-erməni daşnak qüvvələri Lənkərana göndərilmişdi. 1918-ci ilin aprelindən başlayaraq Lənkəran qəzasına basqın edən bu quldur dəstə yolboyu azğınlıq etməklə müsəlman kəndlərini dağıdaraq yandırmış və Lənkəran əhalisinə divan tutmuşdu. Bu hadisələrin şahidləri olan yerli sakinlər qeyd edirlər ki, 1917-ci ilin oktyabrından 1918-ci ilin may ayına qədərki bir müddət ərzində denikinçi komandan Şevkunovun quldur dəstəsinə rəhbərlik edən daşnak Akopyan və ermənipərəst eser Sinayev Lənkəranda Talış xanının evini özlərinə qərargah etmiş və törətdikləri vəhşiliklərə belə haqq qazandırırdılar ki, guya Lənkəran qəzasını qaçaq-quldurlardan qoruyurlar. Bu məqsədlə onlar dəfələrlə şəhər və kəndləri dənizdən top atəşinə tutmuş, sakinlər əliyalın olduğundan, atışma başlayan kimi meşələrə üz tutmuşdular. Bu qırğnların qarşısını almaq üçün danışığa gedən Sütəmurdov kəndinin 13 ağsaqqalı yaraqlı dəstənin başçıları ilə belə bir şərt kəsirlər ki, dinc əhaliyə toxunmayacaqları tədqirdə, əvəzində onlara lazım olan ərzağı verəcəklər. Bu təklifə baxmayaraq, quldur dəstəsi, onları öldürərək, qılıncla tikə-tikə doğrayıb bir yeşikdə torpağa basdırırlar. Sütəmurdov kənd ağsaqqalı Nəcəf Nəcəfovun babası da bu erməni vəhşiliklərinin qurbanı olur. Lənkəran qırğınları zamanı hərbçilər arasında olan erməni millətçiləri yerli müsəlman əhaliyə olmazın zülmlər verərək, qız-gəlinlərə qarşı nalayiq hərəkətlər etmiş, onlara müqavimət göstərən müsəlmanları öldürmüş, meyitlərini yandırmışlar. Hətta bir cavanın kürəyinə qaynar qazan bağlayaraq yeriməyə məcbur etmiş, sonra isə güllələmişlər. Daşnaklar Lənkəran qəzasının 40 kəndində eyni vəhşilikləri törətmiş, şəhərin mərkəzində qala meydanında yerli sakinlər kütləvi şəkildə qətlə yetirilmişdilər.\n1918-ci il avqustun əvvəllərindən ingilis hərbiçilərin hərtərəfli köməyi ilə “beşlər diktaturası”nın ağ ordusu Lənkəran qəzasını ələ keçirməklə bölgəyə sahib olmuş və bu ərazini nəzarətdə saxlamaq üçün İlyaşeviçin 10 min, erməni polkovnik Makarovun 3 min, polkovnik Avetisovun (gənctürklər ordusunun Bakıya hücumu qarşısında duruş gətirə bilməyərək ordunu başsız qoyub qaçan, türklərin qatı düşməni, Bakı cəbhəsinin keçmiş komandanı Avetisov sonralar Prişibdə öldürülmüşdü – red.) 2 min nəfərlik ordusuna havadarlıq etmiş, bu qüvvələrin qəzada vəhşiliyi, zülm, özbaşınalığı, qətil və qarəti görünməmiş şəkildə artmış, 1919-cu ilin avqustunda “Molokan qiyamı” yatırılana qədər Lənkəran qəzasında erməni-bolşevik yaraqlı birləşmələri tərəfindən 2 min insan qətlə yetirilmişdi.\nBu məlumatlar 1918-ci il mart soyqırımı ilə bağlı yaradılmış Fövqəladə Təhqiqat Komissiyanın hesabatlarında öz əksini tapmışdı. Komissiyanın sədri Ə.Xasməmmədov xarici işlər nazirinə yazırdı ki, Lənkəran qəzasında polkovnik Avetisovun silahlı quldur dəstələri Cavad qəzasının bir hissəsində isə polkovnik İllarinoviç başda olmaqla başqa bir dəstə böyük dağıntı törədərək müsəlman əhalini ucdantutma məhv etmişdir. Astara bolşevik əsgərləri tərəfindən topa tutularaq darmadağın edilmiş, əhalinin əksəriyyəti yaşayış yerlərini tərk etməyə məcbur olmuşdular. Xəzər dənizi sahilində Qızılağac ilə Lənkəran arasındakı müsəlman kəndləri “Aleksandr Yander” gəmisi tərəfindən top atəşinə tutulmuşdur. Ümumilikdə, erməni millətçiləri 1918-ci ilin mart ayına qədər Lənkəranın 40 kəndində dinc sakinləri vəhşicəsinə qətlə yetirmişlər. Sovet tarixşünaslığı tarixi həqiqətləri gizlətməyə çalışaraq, bu qanlı hadisələrə belə bir izahat verirdi ki, güya “millətçilər zəhmətkeşlərin diqqətini sinifi mübarizədən yayındırmaq məqsədilə Zaqafqaziyanın çox yerində milli ədavət törətdikləri kimi, Lənkəran qəzasında da belə ədavət törətmişdilər. Müsavatçılar, eserlər və qeyriləri bu ədavətin əsas təşkilatçıları olmuşlar. Milli ədavətin nəticəsində qəzada 40-a yaxın kənd yandırılmış, yüzlərlə günahsız adam, habelə qadınlar və uşaqlar məhv edilmişdi”. Göründüyü kimi, sovet tarixşünaslığı milli qüvvələri bu qırğınların səbəbkarı kimi göstərməklə, bölgədə bolşeviklərin havadarlığı ilə ermənilərin törətdikləri soyqırımı gizlətmiş və təhrif etmişdilər.\nArxiv mənbələrinin birində qeyd edilir ki, “gənctürklər qoşunlarının Bakını azad etməsindən bir az əvvəl Lənkərana iki min nəfərlik erməni dəstəsi gələrək yerli əhaliyə divan tutmağa başladı. Onlar müsəlman yeməkxanalarına girib oradakıları təhqir edir, yediklərinin pulunu vermir, özlərini Osmanlı türklərindən qorumaq üçün onları səngər qazmağa məcbur edirdilər. İş o yerə çatmışdı ki, erməni əsgərləri məhərrəmlik mərasimi verilən məscidlərə girib müsəlmanlara öz təziyyələrini keçirməyə mane olmuşdular. Müsəlman əhalisi dini ayinlərini icra etmək üçün məscidlərə yığışdıqları zaman ermənilər ora soxularaq müsəlmanları qarət etmiş, məscidi isə yandırmaq istəmişlər. Ermənilər bu bölgədə yüzlərlə ev dağıtmış və minlərlə günahsız insanın həyatına son qoymuşdular”.\nLənkəran qəzasında erməni millətçiləri Azərbaycan xalqına qarşı öz cinayətkar əməllərindən əl çəkməyərək törətdikləri qırğınların miqyasını günü-gündən genişləndirirdilər. Bu qırğınların qarşısının alınması üçün 1918-ci il noyabrın 1-də müsəlman cəmiyyətinin səlahiyyətli nümayəndəsi Teymurbəy Bayraməlibəyov Bakıda olan Türk ordusunun baş komandanı Nuru Paşanın qəbulunda olmuşdu. O, daşnak Avetisovun quldur dəstəsinin özbaşınalığı haqqında ona məlumat vermiş və lənkəranlıların bu ağır vəziyyətdən qurtarmasını ondan хahiş etmişdi. Görüşdə Nuru Paşa lənkəranlıların səlahiyyətli nümayəndəsinə bildirmişdi ki, türklər lənkəranlılara hərtərəfli köməklik göstəcək və adıçəkilən dəstənin bütün özbaşınalığının qarşısı alınacaqdır.\n1918-ci il noyabrın 11-də Mudros sazişi bağlandıqdan sonra erməni millətçilərinin qəzada özbaşınalığı və qırğınları daha da artmışdı. Bu qırğınların qarşısının alınması üçün 1918-ci il noyabrın 14-də görkəmli maarif xadimi Teymur bəy Bayraməlibəyov, Axund Molla Əli Tağızadə və Yusif Qəribzadə ilə birlikdə İrandakı Böyük Britaniya konsulu Hevelke ilə görüşürlər. Nümayəndələr Avetisovun başçılığı altında erməni silahlı dəstələrin Muğanda və Lənkəranda dinc əhaliyə divan tutduğuna dair sənədləri Hevelkeyə təqdim edir, ingilis ordusunun Azərbaycana gəlişi ilə erməni silahlı dəstələrinin qəddarlığının arta biləcəyi ehtimalını konsula söyləyirlər. Bütün bunlara baxmayaraq, Lənkəran qəzasında ermənilərin dinc əhaliyə qarşı qırğınları hələ də davam edirdi. Lənkəranda ermənilərin və denikinçi qüvvələrin törətdikləri qarətlərin, qırğınların qarşısını almaq məqsədilə 1918-i il dekabrın 28-də Teymur bəy Bayraməlibəyovun başçılıq etdiyi nümayəndə heyəti Bakıda general Tomsonla görüşərək erməni millətçilərin, denikinçilərin qəzanı bərbad hala saldıqlarını, müsəlman əhaliyə divan tutmaları haqqında ona məlumat verərək, bölgənin bu qüvvələrdən təmizlənməsini və onun Azərbaycanla yenidən birləşdirilməsi haqqında tədbirlər görülməsini xahiş edir.\nErməni millətçilərin Lənkəran qəzasında törətdikləri vəhşiliklər haqqında məlumatlar 1918-1920-ci illərdə nəşr edilmiş “Azərbaycan” qəzetinin səhifələrində öz əksini tapmışdı. Qəzetdə gedən yazılarda qeyd edilirdi ki, “Lənkəranda erməni silahlı dəstələri müsəlmanlar arasında səbəbsiz axtarışlar və həbsləri davam etdirməklə hər gecə neçə günahsız ailəni bədbəxt edirlər”. Başqa yazıda isə göstərilirdi ki, “yalan xəbərlər və əsassız şübhələrlə ermənilər müsəlmanların evlərini axtarır, onları hər cür təhqir edir və həbs etdirirdilər. Həbsxanaya apararkən yolda guya qaçmaq istədiklərini bəhanə edərək onları güllələyirdilər. Onlar əsassız ittihamlarla arvadlı-uşaqlı bütün ailəni tutub həbs etdirirdilər. Avetisovun əsgərləri müsəlmanlara qarşı vəhşilik və zülmlər etmiş, çoxlu sayda şəhər sakinini öldürmüşdülər. Qorxu və vahimə içərisində olan camaat küçəyə çıxmaqdan qorxaraq evlərdə gizlənmişdilər”. Bu dövrdə daşnak Avetisovun dəstəsi əvvəlki kimi xalqı soyub talamaqda və müsəlmanları qətl, qarət etməkdə davam edirdi. Belə ki, bu dəstə yerli müsəlmanların əlindən taxıl zəmilərini almış, Xırmandalı, Əminli, Qədirli, Qarğalıq, Körəkli, Əlişanlı, Təklə, Hüseyn Hacılı, Həsənli, Yeddioymaq kəndlərini yandırmışdılar.\nBelə bir zamanda əlacsız və çətin vəziyyətdə qalan Lənkəran müsəlmanları nicat yolunu Azərbaycan ordusunun birliyində, gücündə, iradə möhkəmliyində görür və ümid edirdilər ki, bu ordunun köməyi ilə onlar azadlığa çıxacaq və evlərinə qayıda biləcəklər.\nT.Bayraməlibəyov “Azərbaycan” qəzetinin 18 noyabr 1918-ci il tarixli 39-cu sayında yazırdı: “Dəhşətlər, biabırçılıqlar törədən və cəzasız qalan Avetisovun hər gün qan tökən quldur dəstəsi buradan getməsə, yerli əhali, xüsusilə müsəlmanlar bundan sonra öz halal dədə-baba torpaqlarında rahat yaşaya bilməzlər”.\nİki ilə yaxın bir müddət ərzində Lənkəran qəzasında erməni millətçilərin törətdikləri qırğınlara 1919-cu ilin yayında - Camal Paşanın komandanlığı ilə türk ordusunun və Azərbaycan Milli Ordusunun Lənkəran qəzasına daxil olması ilə son qoyuldu. Qəzanın milli qüvvələrin nəzarətinə keçməsi nəticəsində əhali qırğından, talanlardan xilas oldu və Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bərpa edildi.\nTarix üzrə fəlsəfə doktoru, АМЕА Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində “Xarici əlaqələr və elmi kütləvi iş” şöbəsinin aparıcı elmi işçisi Bəhmən Kərimov\nLənkəran sakinin üzərində 3 kq-a yaxın həşiş qətranı aşkarlanıb (FOTO)\nHadisə 20 Dekabr 2017 17:37\nLənkəranda mağaza və aptek qarət edənlər saxlanılıb\nHadisə 14 Dekabr 2017 13:32\nLənkəranda meşədən mal-qara oğurlayan şəxslər saxlanılıb\nHadisə 9 Dekabr 2017 16:07\nCənubun feyxoa və limonu hara satılır?\nCəmiyyət 4 Dekabr 2017 20:51\nLənkəranda 1 ədəd tank əleyhinə mina aşkar olunub (FOTO)\nCəmiyyət 24 Noyabr 2017 03:21\nHadisə 22 Noyabr 2017 16:02\nProkuror Lənkəranda 5 nəfərin ölümündə təqsirləndirilən sürücüyə 10 il cəza istədi\nHadisə 10 Noyabr 2017 17:42\nLənkəranda 5 nəfərin ölümündə təqsirləndirilən sürücü məhkəmədən bəraət istəyib\nCəmiyyət 8 Noyabr 2017 20:02\nYevlaxda yük avtomobili yanıb\nHadisə 25 Oktyabr 2017 08:39\nHadisə 19 Oktyabr 2017 16:40\nHadisə 13 Oktyabr 2017 03:12\nNiderland mediasında Azərbaycan haqqında məqalə dərc olunub\nCəmiyyət 9 Oktyabr 2017 15:58\nLənkəran və Astarada evləri su basıb - 367 nəfər təxliyə olunub\nHadisə 5 Oktyabr 2017 09:57\nLənkəranda subasmada köməksiz qalan 17 nəfər təxliyə edilib\nHadisə 4 Oktyabr 2017 17:41\nLənkəranda 6 otaqlı evdə yanğın - 1 nəfər xəsarət alıb\nHadisə 20 Sentyabr 2017 14:58\nLənkəranda çayxana yanıb\nHadisə 5 Sentyabr 2017 18:52\nSiyasət 5 Sentyabr 2017 17:40\nCəmiyyət 3 Sentyabr 2017 17:13


Hacı Şahin: “Təkamül Allahın qoyduğu nizam kimi başa düşülməlidir”\n12:16 03 May 2016 348 dəfə oxunub\nKulis.az məşhur ilahiyyatçı Hacı ŞahininTəkamül polemikası ilə bağlı məqaləsini təqdim edir.\nİnsanın varlıq aləmi barədə təsəvvürlərinin ilk qaynağı dindir desək, yəqin ki, bizimlə razılaşmayan olmaz. Lakin zamanca öyrənmə sahələri genişlənir, biliklər sistemləşir, təhqiqat vasitələri təkmilləşir. Təbii ki, insanın da dünya barədə də təsəvvürləri, dünyaya yanaşması da transformasiyalara məruz qalır. Lakin bu inkişafın yan təsiri olaraq, sivilizasiyanın mənşəyi olan dinhəmin sivilizasiyanın qəniminə çevrilən formalar almağa başladı. İnformasiya sahəsindəinhisarlığını əldən vermək istəməyən kahindüşüncəli ruhaniyyətlədünyanı tanımaq istəyən, həqiqət təşnəsi olan insanlar arasındasavaş həmin proqressin enerji mənbəyinə çevrildi. Lakin, unutmayaq ki, bəşəriyyəti tərəqqiyə aparmaq üçün görəvli olan ilahi peyğəmbərlərin də qarşısında kəhanət psixologiyası dururdu. Həqiqi elmi və həqiqi dinin ilk oxşarlığı buradan başladı: onlar inhisarlıq, diktə, siyasi sifariş, yalan əleyhinə mübarizədə eyni cəbhədə idilər.\nMüasir mütəfəkkir və alimlər, əfsuslar olsun, bu məqamı unudurlar. Bu gün elm nə zamansa onun boğmaq istəyən kəhanət psixologiyasınayiyələnməyə cəhd edir. Bütün dini inanclar arasında bərabərlik işarəsi qoyulur, eyni zamanda dinin predmeti ilə elmin predmeti arasında fərqlər görməzliyə qoyulur.Vəhy və elm həqiqəti müəyyən etmək kimi ali bir dəyərə əsaslandığı halda, onları təmsil edən insanlar öz eqolarını təsdiqləməklə məşğul olurlar.Bu yanlışlıq etiqad və dünyagörüşündən asılı olmayaraqbir çoxalimlərəxasdır. Məsələn, bəzi teoloq və sxolastiklər hər şeyi izah etmək iddiasına qalxır, dini mətnlərdən əldə etdikləri subyektiv təsəvvürlərini obyektiv həqiqət kimi qələmə verməyə başlayırlar. Eyni məntiqlə hər şeyi bildiklərini düşünən sekulyar baxışlı alimlər həmin din xadimlərini yararsız fikirlərini tənqid etməklə dini tənqid etdiklərini düşünürlər. Əfsuslar olsun ki, din xadimləri qədər akademik dairələr də hər şeyi bilən, sakral bilgilər təmərküzləşdiyi şaman rolunu oynamağa çalışırlar. Ziddiyyətlər, anlaşmazlıqlar da buradan yaranır.\nDin, daha doğrusu dinin əsas sütunu olan vəhy transsendent və immanent aləmlər arasında bir körpü rolunu oynayır. Transsendent, yəni idrakdan xaric və ya qeyri-maddi aləmdən alınan məlumat immanent aləmə ötürüldüyü zaman metaforaya müraciət etmək məcburiyyətində qalır. İlahi aləmin sabit və dəyişilməz həqiqətləri elə bir dildə çatdırılmalıdır ki, zati xüsusiyyəti dəyişkənlik olan maddi, immanent aləmdə daim aktualqalsın. Bu baxımdan İslama görə, dinin vəzifəsi immanent aləmdəki hadisələri izah etmək deyil, transsendent aləmdən xəbər verməkdir. Pozitivist metodologiyaya əsaslanan elmin araşdırma predmeti isə yalnız maddi aləmdir.Bu baxımdan dinlə elmin predmeti və dili arasında sərhəd çəkilməlidir.Elm məcaz dili ilə danışa bilmir, metaforanı sevmir. Elm dəyişkən dünyanı damla-damla, sınaq və səhvlə öyrənir, dünya barədə elmi təsəvvür ildən ilədəyişir. Cazibə qüvvəsinin kəşfi, nisbilik nəzəriyyəsi və ya kvant fizikası maddi dünyanın quruluşu barədə təsəvvürlərimizi necə dəyişib?Təbiət barədə bütün təsəvvürlərimizin söykəndiyi postulatlar bir neçə il öncə böyük kollayderdəki təcrübə ilə alt-üst olmaq təhlükəsi ilə üzləşmədimi?Təkamül nəzəriyyəsi də istisna deyil, bu gün biz onu alternativsiz qəbul etsək belə, gələcəkdədaha mükəmməl nəzəriyyənin yaranması istisna deyil.\nBir zamanlarkatolik kilsəsi timsalında dini cəhalətin qaynağı kimi təqdim etmək dəbdə idi. Bəzən bu dəb elə bir gülünc hala düşürdü ki, din-elm qarşıdurması yaşamamış xalqların tarixi zor-bəla ilə Qərbi Avropa tarixşünaslığı qəliblərinə salınırdı. Lakin, o zamanlar keçib, XXI əsr tam başqa çağırışlarla gündəmə gəlib. Keçmişin çək-çevirə salınmış mövzularını müzakirəyə çıxartmaq artıq ayıbdır. Bu gün postmodern paradiqmanın təsiri altında elmi subyektivizm yayılmağa başlayıb, Modern bütün elmiliyi ilə inkar olunur. Artıq dinin elmlə vurulması üsulu da dəbdən düşüb və köhnəlib, elm və din eyni cərgəyə qoyulub. Lakin, bir baxımdan postmodernindinlə elmarasında bərabərlik işarəsi qoyması həqiqəti əks etdirir: hər ikifenomenobyektivhəqiqətin olduğunu iddia edir. Elmlə dini birləşdirən amil də budur – həqiqət axtarışı. Fərqlər isə axtarış sahələrindədir – dinin sahəsi qeyb, elmin sahəsi isə maddi aləmdir. Bu baxımdan dinlə elm bir birini tamamlaya, bir birini təsdiqləyə bilər və bunu etməlidir də. Bəşəriyyəti nihilizm, cəhalət, anarxiya uçurumundan yalnız bu qoruya bilər. Təəccüblü deyil ki, imansız elmlə elmsiz imanı birləşdirən ortaq cəhət radikalizmdir. Marksist terrorunun qurbanları və insanlığa vurduğu zərər heç də dini ekstremizin ziyanından az deyil, əksinə qat-qat çoxdur. Bu iki cəbhəni birləşdirən, doğmalaşdıran inkarçı ruhiyyəsidir.\nBu inkarçılığın elmi müstəvidə ən çox təkamül nəzəriyyəsində özünü büruzə verdiyini müşahidəetmək olar. Son iki əsrdə dinlə elmin əsas qarşıdurma mövzusu kimi təkamül nəzəriyyəsi çıxış edir. Kreatsionizm və təkamül bir-birinə uyğun olmayan iki ziddiyyətli nəzəriyyə kimi təqdim olunur. Mümkündür bəzi dinlərdə təkamül nəzəriyyəsi yaradılış təsəvvürləri ilə heç cür uyğunlaşmasın, lakin bu həmin dinlə elmin uyğunsuzluğu müstəvisində bəhs edilməlidir. Bəzən din xadimləri elmi elmlə“vurmaq”üçün absurd və gülünc “dəlillər” gətirməklə məşğuldurlar. Məsələn, ötən əsrin 70-ci illərində amerikalı bir keşiş təkamül nəzəriyyəsini öz dar bilikləri ilə təkzib etməyə qalxdı. Düzdü qısa bir zamanda əldə olunan populyarlıqsürətlə keçdi, dəlil-sübutların saxta olduğu üzə çıxdı, daha sonra hər şey unuduldu. Lakin bir 20 il sonra müsəlman “alimlərindən” bir nəfər həmin ideyaları öz adına çıxararaq “elmi dillə” dinin müdafiəsinə qalxdı. Təbii ki, elmi çəkisi şübhəli olan tək-tük insanların epatajlarını da elm-din savaşında arqument kimi istifadə etmək yolverilməzdir.\nHələ XX əsrin əvvəllərindən müsəlman alimləri kreastionizmlə təkamülün bir-birini istisna etmədiyini bildirdilər. Allah ilkin səbəb olaraq maddi aləmi yaradıb və maddi aləmin daxilində baş verən təkamül Onun qoyduğu qanun, Onun nizamı kimi başa düşülməlidir. Müasir Quran müfəssirlərinin əksəriyyəti Adəmin xilqəti ilə bağlı ayələrə verdikləri şərhlər bu çərçivə daxilində müxtəlif variasiyalara əsaslanır və klassik dini baxışlar asanlıqla inkardaolunur. Ümumiyyətlə, elm hansısa həqiqəti sübut edibsə, yaxud onun həqiqət olmasına ən çox ehtimal verirsə, din bunun əleyhinə çıxmır. Orta əsrlərdə İslam coğrafiyasında heleosentrik nəzəriyyənin az yayılması dini baxışdan deyil, astronomiyanın təsvir etdiyi mənzərədən qaynaqlanırdı. Kimlərsə də geosentrizmin əleyhinə çıxırdılarsa, onların fikri din əleyhinə yönəlmiş akt kimi qəbul olunmurdu.\nPozitiv elm yalınız insanın cismini öyrənə bilər, insan ruhu tam abstrakt və qeyri-maddi həqiqət olduğu üçün pozitivist metodologiya ilə onu nə sübut etmək mümkündür, nə təsdiq.Bu cür məlumatlar yalnız din və fəlsəfənin predmeti ola bilər.


“Türk mətbəxi həftəsi”ndə Bakıda təqdimat\n21-27 may tarixində Türkiyə Prezident Administrasiyasının təşkilatçılığı, Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəstəyi ilə bir sıra ölkələrdə “Türk mətbəxi həftəsi” keçirilir.\nLayihə çərçivəsində mayın 21-də Bakıdakı Yunus Əmrə İnstitutunda türk mətbəxinin təqdimatına həsr olunmuş tədbir və “Türk mətbəxi” kitabının təqdimatı keçirildi. Tədbir Türkiyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və Bakı Yunus Əmrə İnstitutunun birgə əməkdaşlığı çərçivəsində gerçəkləşdi.\nQeyd edək ki, türk mətbəxinin ləziz nemətlərini bir yerə toplayan kitab Türkiyənin birinci xanımı Əminə Ərdoğanın təşəbbüsü ilə ərsəyə gəlib.\nBakıdakı Yunus Əmrə İnstitutunun rəhbəri Selçuk Karakılıç qonaqları salamlayaraq institutun dünyanın 70 ölkəsində fəaliyyət göstərdiyini dedi. Bildirdi ki, məqsəd Türkiyənin mədəniyyətini, ədəbiyyatını, mətbəxini beynəlxalq aləmdə daha geniş tanıtmaqdır. Qida mədəniyyəti türklər üçün tarix boyu formalaşan fəlsəfi bir mədəniyyətdir. Türkiyənin fərqli bölgələrində bu mətbəx zəngiləşərək dəyişib və inkişaf edib.\nTürkiyənin Azərbaycandakı səfiri Cahit Bağcı “Türk mətbəxi həftəsi”nin əhəmiyyətindən söz açdı. Bildirdi ki, biz mətbəximizi dünyaya tanıtmağa çalışırıq. Mətbəx mədəniyyəti dünyada önə çıxmış ən populyar mədəniyyətlərdən biridir. Diplomat Türkiyədə ən çox populyar yeməklər haqqında məlumat verərək qidalanma mədəniyyətinin insan həyatında önəmindən danışdı.\nMilli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri Qənirə Paşayeva türk mətbəxinin təbliği istiqamətində görülən işlərin əhəmiyyətini qeyd etdi: “Biz başqa ölkələrə səfər edərkən görürük ki, türk mətbəxi ilk beşliyə daxil olub. Bu istiqamətdə qardaş Türkiyə böyük işlər görüb. Türk mətbəxi hamımızın mətbəxidir. Azərbaycanda da bu istiqamətdə mühüm işlər görülür. Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü və dəstəyi ilə bir sıra mətbəx nümunələrimiz UNESCO-nun Qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil edilib...”.\nTədbirdə daha sonra Dünya İslam Kulinariya Birliyi və Azərbaycan Milli Kulinariya Assosiasiyasının prezidenti Tahir Əmraslanov, Milli Məclisin deputatı Vüqar İsgəndərov çıxış etdilər.\nÇıxışlardan sonra qonaqlar mətbəxdə türk ustalarının işləri ilə tanış oldular və İstanbul menyusunun müxtəlif təamlarının dadına baxdılar.\nQeyd edək ki, “Türk mətbəxi həftəsi” çərçivəsində Gəncə şəhərində də tədbir və “Türk mətbəxi” kitabının təqdimatı gerçəkləşib.


Bordinin bir barmağın kəssən... » Fanat.az\nTARIX: 11-02-2019 / SAAT: 14:05 | BU XƏBƏR: 704 DƏFƏ OXUNDU\n"Neftçi” Premyer Liqanın XVI turunda növbəti qələbəsini qazandı. Rəqib "Keşlə” idi - taqətsiz, gücdən salınmış, adı və tarixi əlindən alınmış, turnir cədvələnin zirzəmisindən heç cür qurtula bilməyən qəsəbə təmsilçisi. Elə buna görə də "ağ-qaralar”ın bu qələbəsi gözlənilməz deyildi...\nNəticənin belə olacağını, hətta "Neftçi”nin daha böyük hesabla qələbə qazanacağını gözlədiyimdən daha çox meydandakılara göz qoyur, xüsusən də meydan sahiblərinin yenilərinin qabında nə olduğunu müəyyənləşdirməyə çalışırdım. Müəyyən nəticələr çıxara bildim. Zamanı gəldikcə dəyərli oxucularımızla bu nəticələr, müşahidələrlə bağlı fikirlərimizi paylaşacağıq. Görünən odu ki, "Neftçi”nin qış fasiləsi dövründə və fasilə zamanı heyətinə qatdığı futbolçular yaydakından daha keyfiyyətlidi. Buna şübhə etməyə dəyməz.\nKim görübsə, bəyənibsə, doğru edib.\nBelə yerdə yadıma Roberto Bordinin Bakıda verdiyi ilk müsahibələri düşdü. Sizinlə birlikdə tarixin təkərni geri fırladaq.\nBakı, 18 iyun 2018-ci il.\n"Neftçi”nin azarkeşlər və mətbuat nümayəndələri üçün ilk açıq məşqi keçirilir. Məşqdən sonra Bordin jurnalistlərin suallarını cavablandırır. Bu açıqlamalar idman mətbuatının az qala hamısında eyni mətnlə getdiyinə görə mənbə göstərə bilməyəcəm, dostlar üzrlü saysınlar.\n- Yeni transferlər kim olacaq? "Şerif”dən Ziqi Badibanqanın adı "Neftçi” ilə hallanır. Ümumiyyətlə, Tiraspol klubundan "Neftçi”yə transfer gözlənilir?\n- Siz daha yaxşı bilirsiz, mənim məlumatım yoxdur. Rəhbərliyin aldığı oyunçular güclü futbolçulardır. Bu barədə idman direktoru və prezidentlə söhbətinizdə məlumat ala bilərsiz. Çünki transferlərə qarışmıram.\nTəkrar edirəm, Bordinin sözləri hər yerdə eyni cürdü. Kifayət qədər ciddi məsələ olduğunu görə hələ o vaxt çoxumuzun diqqətini çəkmişdi. Yazılarımızda da bunu vurğulamışdıq. Əgər, Bordin belə deməmişdisə, yaxud sözləri düzgün tərcümə olunmamışdısa, "Nefçi” açıqlama yaya, italyan mütəxəssisin fikrinin yanlış anlaşıldığını bizə çatdırardı. Amma belə bir açıqlama verilmədi. Deməli, Bordin məhz o cür də demişdi. Həmin vaxt "Neftçi” rəhbərliyinə sərf edən variant da beləydi. Yəni ki, biz peşəkar klubuq, futbolçuları özümüz izləmişik, komandanı formalaşdırmışıq, məşqçi transferlərə qarışmayıb.\nİndi isə növbəti tarix və növbəti açıqlama, yəni bu günkü.\n- Yayda "Neftçi”nin baş məşqçisi kimi ilk açıqlamanızı verərkən transferlərə qarışmadığınızı demişdiz. Qış transferləri zamanı necə oldu?\n- Mən "transferlərə qarışmıram” dediyimi xatırlamıram.\nNecə deyərlər sitatın sonu.\nTəkcə zaman dəyişməyib, "Neftçi”dəki dəngələr də dəyişib. Buna da şübhəm yoxdu. Elə ona görə də sinyor Roberto yayda dediyi sözləri indi "xatırlamır”.\nNəsimi necə demişdi?\nZahidin bir barmağın kəssən dönüb Həqqdən qaçar,\nGör bu gerçək aşiqi sərpa soyarlar, ağrımaz.\nMəşhur aktrisa futbolçu sevgilisindən üçüncü dəfə ayrıldı - FOTOLAR\n"Qəbələ" xorvat müdafiəçi transfer etdi\n"Neftçi"dən "Arsenal"a: "Samovarımızı özümüzlə gətirə bilərik?" - FOTO\n"Qarabağ"ın istədiyi argentinalı forvard - 2.1 milyon avro qiyməti var\nCənubi Azərbaycandan "Araz"a transfer\n"Neftçi" bu gün iki transfer edə bilər - Danışıqlar gedir\n"Barselona" yeni transferini icarəyə verdi\nBelçika Kubokunun qalibi Avroliqadan kənarlaşdırıldı\n30 milyon avroluq futbolçu rəsmən "Qalatasaray"da\nDünya ulduzlarının ən çətin anları - VİDEO\nNeymara sürpriz təklif


“DİM-in nüfuzuna xələl gətirdiyimi düşünmürəm” » XalqInfo.az Xəbər Portalı\nXalqinfo.az Xəbər Portalı » BLOK XƏBƏR » “DİM-in nüfuzuna xələl gətirdiyimi düşünmürəm”\n17 avqust 2018 11:42 Baxış: 247 Şərh: 0 Çap\nTəhsil eksperti Kamran Əsədov Dövlət İmtahan Mərkəzinin onu məhkəməyə verəcəyi ilə bağlı yayılan xəbərə münasibət bildirib. “Xalqiofo” xəbər verir ki, o, bununla bağlı sosial şəbəkədə bildirib ki, 15 avqustda sözügedən abituriyentin valideynləri tərəfindən ona müraciət edilib:\n“Məsələ məndə təəccüb yaratdığı üçün onların öz razılığı ilə facebook səhifəmdə paylaşdım. Məqsəd məndən daha təcrübəli olan şəxslərədən məsələnin nə yerdə olduğunu öyrənmək idi. Bu məsələ ilə bağlı yazdığım status da hələdə qalır.\nHəmin statusdan bir az sonra DİM – in əməkdaşı əvvəlcə mənə zəng edərək, sonrada SMS yazaraq təkzib yazmağımı, bu olmayacağı təqdirdə məni məhkəməyə verəcəyini dedi. Mənə bildirdilər ki, abituriyentin mənə təqdim etdiyi sənədin fotoşopdur.\nBaxmayaraq ki, iki dəfə bu məsələ ilə bağlı DİM – in mövqeyini eyni profildə yazaraq qeyd etmişəm.\nBunun ardınca abituriyent, onun valideynləri ilə saat 12 radə DİM – in inzibati binasının qarşısında görüşdük. Sonra DİM – in əmkdaşı ilə görüşdük və şifahi qaydada bu sənədin saxta – fotoşop olduğunu bildirdi və bizi saat 3 də keçriləcək mətbuat konfransına dəvət etdi.\nSaat 15-00-da DİM – in inzibati binasında həmən abituriyentin ailə üzvlərinin və KİV nümayəndələrinin iştirakı ilə mtbuat konfransı keçirildi. Burda DİM rəhbəri iddia edir ki, mən təkzib verməmişəm:\n1.Mətbuat konfransı saat 15-00 da başlayıb və mən buna qədər DİM – in mövqeyinin əks olunduğu və KİV-lərdə də gedən iki status yazmışdım.\n4.Bu məsələnin (ümumiyyətlə təhsillə bağlı istənilən məslənin) facebook hesabında paylaşılması zamanı təkcə məqsəd həmən problemin aydınlaşmasıdır. Mən bununla bağlı kiməsə müraciət etməyə məcbur və borcu deyiləm. Çünki vaxtı ilə DİM-ə, Təhsil nazirliyinə kifəyət qədər kağız daşıyıcıda, elektron formada məktub, müraciət etmişəm və onlara heç bir cavab verilməyib. Düzdür, müəyyən vaxtlarda şəxsi telefon ilə onların əməkdaşları ilə mənə olunan müraciətlərlə bağlı sual ünvanlayanda operativ cavab verib, həll ediblər.\n5.DİM iddia edir ki, onların nüfuzuna xələl gətirmişəm. Mən bu məsələ ilə bağlı DİM – in nüfuzuna hanısa bir xələl gətirdiyimi düşünmürəm. Çünki, DİM-in mənə abituriyentin həqiqi nəticəsi ilə bağlı rəsmi sənəd təqdim etməməsinə baxmayaraq onların möveyinin əks etdirən status yazmışam. Özüdə təkrar yenədə deyirəm ki, onlar mətbuat konfransı keçirənə qədər bu barədə yazmışam.\nc) Mən mətbuat konfransında DİM – in fəaliyyətindəki şəffaflıq, əlçatımlılıq barədə fikrimi bildirdim.\ne) Valideynlərin çıxışları, iddiaları təəssüf ki, KİV-lərdə geniş yer almayıb”.


Quranı oxumağın savabı və dəyəri haqda 6 hədis\nİslam Peyğəmbəri (s.a.v.v): İşlərin sizlər üçün zülmət gecələr tək qaranlıq və şübhəli olduğu hər vaxt Qurana üz tutun.Çünki şəfaəti qəbul olunan bir şəfaətci, şikayəti qəbul edilən bir şikayətçidir. Kim Qurana üz tutsa, onu cənnətə çəkib gətirər, ona arxa çevirəni isə cəhənnəmə qovar.\n(Nəvadir ər-Ravəndi, səh.21-22)\nAllahın Peyğəmbəri (s.a.v.v) (Allah tərəfindən) Ona «Tezliklə sənin ümmətin fitnələrə giriftar olacaq» deyilərkən «ondan xilas yolu nədir?» deyə soruşanlara): «Allahın əziz kitabı!. Batilin nə öndən, nə də arxadan ona yol tapa bilmədiyi, öyülən Alim tərəfindən nazil edilmiş bir Kitab. Elmi Qurandan qeyri yerdə axtaran hər kimsəni Allah azdırar.\n(Təfsir əl-Əyyaşi, cild 1, səh. 6)\nAllahın Peyğəmbəri (s.a.v.v): Quranın digər sözlərdən üstünlüyü, Allahın öz yaratdıqlarından üstünlüyü qədərdir. (Biharul-Ənvar, cild 92, səh. 19, hədis 18)\nİmam Əli (ə.s): Pak olan Allah öz qüdrətini kitabında göstərmişdir. Bununla da görsənmədən Özünü bəndələrinə göstərmişdir. (Nəhcül-Bəlağə, xütbə 147)\nİmam Əli (ə.s): Allah-taalanın kitabını öyrənin. Çünki o sözlərin ən yaxşısı, öyüdlərin ən aydınıdır. Quranı başa düşün. Çünki o, qəlblərin baharıdır və onun nurunda şəfa axtarın. Çünki o, sinələrdəki xəstəliklərə şəfa verəndir. Onu yaxşı oxuyun, Çünki o ən yaxşı əhvalatdır. (Tuhəful-uqul, səh. 150)\nİmam Səccad (ə.s): Şərqdən Qərbədək bütün insanlar ölsə belə, təkcə Quran mənimlə olsa, heç vaxt qorxu və kimsəsizlik hiss etmərəm. (əl-Kafi, cild 2, səh. 602)/ixlas.