Tarixi şəxsiyyətləri tənqid edə bilərik? - Polemika » Kaspi.azAzərbaycanda özəl xəbərlər, araşdırmalar, təhlillər və müsahibələrin tək ünvanı\nTarixi şəxsiyyətləri tənqid edə bilərik? - Polemika\nDate: 19 Yanvar 2018, 19:00, Oxunma sayı: 692\n"Tarixi şəxsiyyətləri tənqid etməyə haqqımız yoxdur”\nTurqut deyir ki, görkəmli şəxsiyyətləri tənqid edə bilmərik: "Fikrimcə, tarixi şəxsiyyətləri tənqid etməyə bizim haqqımız yoxdur. Hətta etsək belə, bunun bizim üçün heç bir mənası və faydası yoxdur. Tarixi şəxsiyyət dedikdə, tarixdə öz izini qoyub getməyi bacaran adamlar nəzərdə tutulur. Tarixdə qalmaq, özündən bir neçə nəsil sonra da anılmaq hər adamın görə biləcəyi bir iş deyil. Bu hər adama da qismət olmur. Əgər, o özündən illər, əsrlər sonra da insanlar tərəfindən sevilirsə, sənin o şəxsi tənqid etməyə haqqın yoxdur. Həmin adamlar haqqında yersiz tənqid və təhqir etməklə sən heç nə qazanmırsan. Əksinə, daha da çox itirirsən. Ona görə də tənqid etməzdən əvvəl kimi və hansı formada tənqid etdiyimizi bilməliyik”.\nMüsahibim qeyd edir ki, ümumiyyətlə, biz tənqid etməyi bacarmırıq: "Bir çox hallarda tənqid edənlər öz fikirlərini ifadə etməzdən əvvəl götür-qoy etmirlər. Mənə elə gəlir ki, kiminsə kimisə sərt formada tənqid etməyə ixtiyarı yoxdur. Çox zaman insanların kiçik bir səhvini tutaraq bununla özlərini sübut etməyə çalışırlar ki, yəni, mən nə isə səhv tapdım. Amma hər şeydən əvvəl nəzərə almaq lazımdır ki, səhvsiz insan yoxdur. Bu gün kimdəsə bəyənmədiyin bir şeyi sabah sən özün bilərəkdən və ya bilməyərəkdən edə bilərsən. Yaxşı olar ki, onun səhvindən özün üçün dərs çıxarmağı bacarasan”.\n"Tənqid problemə işıq salır”\nArzu deyir ki, tənqidə normal yanaşır. Burada qeyri-adi heç nə yoxdur: "Məncə, kiminsə digərini tənqid etmək haqqını məhdudlaşdıran bir qanun və ya çərçivə yoxdur. İnsanların bəyənmək, dəstəkləmək haqqı olduğu kimi, tənqid etmək ixtiyarı da var. Əgər hər kəsin fəaliyyətini, yaradıcılığını olduğu kimi qəbul edib tənqidi yanaşmasaq, onda mükəmməlin nə olduğunu bilmərik, yaxşını pisdən ayırmaq çətin olar. Tənqid olmayan cəmiyyətdə boşluq özünü dərhal büruzə verər. Çünki tənqid problemin olduğunu göstərir, sanki problemə işıq salır. Biz isə həmin problemin kökündə nəyin dayandığını axtarıb tapmağa çalışırıq. Kimisə yaradıcılığına, elmi fəaliyyətinə görə yarğılamaq, həmin şəxs niyə onu elə yazıb, bunu belə edib deyə yanaşmaq olmaz. Çünki bu onun yoludur, düşüncə tərzidir və düşündüklərini qələmə alıb, bununla cəmiyyətə nə isə ötürməyə çalışıb. Lakin sən onun yaradıcılığında çatışmazlıq, qüsur görürsənsə, tənqid etmək haqqındır. Qərəzli yanaşaraq etmək olmaz”.\nArzu qeyd etdi ki, tənqid zamanı bir şeydə diqqətli olmaq lazımdır: "Tənqid hədəfinin insan, onun şəxsiyyəti yox, etdiyi hər hansı bir əməl olduğunu unutmamalıyıq. İnsanlar bəzən tənqidlə təhqirin arasındakı incə sərhədləri keçir, şəxsləri aşağılamaqdan çəkinmirlər. Bu özü isə obyektiv ola biləcək tənqidin gücünü kiçildir. Ona görə də düşünürəm ki, insanlar tənqid etmək imkanından düzgün istifadə etməli, obyektiv, insanların hisslərinə toxunmadan, düzgün nəticələrə yol açan tənqid metodlarından istifadə etməlidir”.\n"Kimisə tənqid etmək üçün gərək özün də nə isə edəsən”\nFərqanə də Turqutla həmfikirdir. O da fikirləşir ki, şəxsiyyətləri hər hansı bir formada tənqid və ya təhqir edə bilmərik: "Azərbaycan xalqının tarixində görkəmli tarixi şəxsiyyətlər çoxdur. Onlar öz əməlləri, gördükləri işlərlə tariximizin səhifələrinə adını yazdırıblar. Onların keçdiyi həyat yolu bizim üçün bir örnək, nümunə olmalıdır. Biz onların adına layiq ola biləcək işlər görməyə çalışmalıyıq. Tənqid etməklə biz heç nə qazana bilmərik. İlk növbədə tənqid etmək üçün gərək özün də nə isə edəsən. Özünlə hesablaşmalısan ki, mənim bu şəxsi tənqid etməyə mənəvi ixtiyarım varmı? Çünki sən rəfiqəni, yaxud dostunu tənqid etmirsən, hansısa tarixi şəxsiyyətin gördüyü işlərə ləkə yağdırırsan. Bu nə dərəcədə düzgün ola bilər ki?”\nHəmsöhbətim deyir ki, şəxsiyyətləri tənqid edənlər özləri həyatda uğur qazana bilməyənlərdir: "Tənqid etmək normal bir şeydir. Çünki tənqid insanı daima irəli getməyə kökləyir. Pislərdən nəticə çıxarmaq üçün tənqid çox vacibdir. Amma burada söhbət sənin valideynlərinin, müəllimlərinin, işdə rəhbərlərinin etdiyi tənqiddən gedir. Hanısısa tarixi şəxsiyyətə qara yaxmaqla, onu təhqir etməklə sən heç bir uğur əldə edə bilməzsən. Onsuz da o etdiyini edib, öz adını yaddaşlara həkk etdirə bilib. Mənə elə gəlir ki, bu tənqidləri edən şəxslər bunu sırf hansısa məqsədlə edirlər. Bir çoxları hətta gündəmə gəlmək, özlərini davamlı gündəmdə saxlamaq üçün bu yola əl atır. Amma zaman kimin kim olduğunu onsuz da göstərir”.


XİN: Beynəlxalq ictimaiyyət Ermənistanın hərbi təxribatını qəti şəkildə qınadı | İnter Press\n21 İyul 2020, 11:44\nİnterpress.az-ın məlumatına görə, bunu bu gün mətbuat konfransında XİN-in Mətbuat xidməti idarəsinin rəisi Leyla Abdullayeva deyib.\nAbdullayeva qeyd edib ki, beynəlxalq təşkilatlarla bərabər ayrı-ayrı dövlətlər də Ermənistanın təxribatını pisləyib: “Son günlər Azərbaycan diplomatik nümayəndəliklərinə qarşı vandalizm aktları cəhdləri olur, aksiyalar keçirməyə çalışırlar. Azərbaycanlılar tərəfindən həmin ölkələrdə Ermənistanın bu cəhdlərinə qarşı cavab aksiyaları təşkil olunur. Erməni radikal təşkilatlarının bu hərəkətlərinə aksiyalarla cavab verilir. Dövlət başçısının birbaşa rəhbərliyi altında diplomatik nümayəndəliklərimiz tərəfindən Ermənistanın təcavüz siyasətinin nəticələri barədə məlumatlandırma işləri davam etdirilir”.


Cüdoçular arasında Bakı birinciliyi - VİDEO » Sportnet.az\nCüdoçular arasında Bakı birinciliyi - VİDEO\nTarix: 5-02-2020, 17:33 Baxış sayı: 76 Bölmə: Döyüş növləri / Cüdo / Video / Sportnet TV\nFövqaladə Hallar Nazirliyinin Hövsanda yerləşən Olimpiya İdman Mərkəzində 13 və 15 yaşadək cüdoçular arasında Bakı birinciliyi keçirilib.\nSportnet.az-ın məlumatına görə, Azərbaycan Cüdo Federasiyası, Bakı şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsinin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilən yarışda 718 cüdoçu mübarizə aparıb. Paytaxtın 62 klubunu təmsil edən kiçik yaşlı cüdoçular qalib adı uğrunda yarışıblar.\nMükafatçılara diplom və medallar təqdim olunub. Yarışlar barədə daha ətraflı məlumatlarla ippon.az saytında yerləşdirilib.\nQeyd edək ki, şəhər birinciliyinin görüşləri ippon.az/tv saytında canlı yayımlanıb.\nTarix: Dünən, 16:50 Bölmə: Futbol / Topaz Premyer Liqası / Slider / Qırmızı\nTarix: Dünən, 18:24 Bölmə: Futbol / Dünya futbolu / Baş xəbər / Slider / Qırmızı\nTarix: 3-04-2020, 19:34 Bölmə: Futbol / Dünya futbolu


Qubad İbadoğlu: 2016-cı ildə 100 minədək iş yeri bağlanacaq [Video-müsahibə]\nQubad İbadoğlu: İslahatları aparmaq üçün siyasi iradə lazımdır\nDemokratiya və Rifah Hərəkatının rəhbərinin Amerikanın Səsinə müsahibəsi\nDemokratiya və Rifah Hərəkatının rəhbəri Qubad İbadoğlu Amerikanın Səsinə müsahibəsində manatın devalvasiyasının, neftin ucuzlaşmasının ölkədə doğurduğu fəsadlar, 2016-cı ildə sosial durum və böhranlı vəziyyətdən çıxmağın yollarından danışıb. İqtisadçı alim bu günlərdə ölkəyə qayıdıb, bank hesabları üzərində hələ həbs var.\nAmerikanın Səsi: Nəhayət ki, xaricdən qayıtdınız. Sizi ölkədə təhlükə gözləmir? Bir neçə dəfə istintaqa dəvət edilməyinizlə bağlı məlumatlar dərc olunub, ofisinizdə axtarış aparılıb.\nQubad İbadiğlu: Mən təbii ki, hansı fəaliyyətlə məşğul olmağın fərqinə varıram. Əvvəldən də bilirdim ki, qayıtmağımla bağlı müəyyən istiqamətlərdə narahatlıqlar ola bilər. Amma bütövlükdə özümə arxayın idim. Çünki, mən həmişə, Azərbaycanda fəaliyyət göstərdiyim müddətdə də, burada rəhbərlik etdiyim qeyri-hökumət təşkilatının fəaliyyətində də Azərbaycan qanunvericiliyinə əməl etmişəm. Hesab edirəm ki, bununla bağlı elə bir ciddi narahatçılıq yox idi. Amma bilirsiniz ki, istənilən halda vətəndaş cəmiyyəti ilə əlaqəli proseslər təbii ki, bizim də narahatçılığımızı artırdı. Məlumat üçün qeyd edim ki, hələ də bank hesablarım həbs altındadır. Həm təmsil olunduğum İqtisadi Tədqiqatlar Mərkəzinin, eyni zamanda özümün şəxsi bank hesablarım demək olar ki, 2014-cü ilin iyun ayından bağlanıb. Eyni zamanda, aparılmış istintaq hərəkətləri nəticəsində təşkilatımıza və bütövlükdə özümüzə qarşı müəyyən iddialar var. Hesab edirəm ki, o iddiaların əsası yoxdur. Bununla bağlı biz də öz tərəfimizdən hüquq müstəvisində mübarizəmizi davam etdiririk.\nAmerikanın Səsi: Həbsinizlə bağlı təhlükə varmı?\nQubad İbadoğlu: Düşünmürəm. Yəni Azərbaycanda istənilən şəxsin, o şəxs ki, vətəndaş cəmiyyətində təmsil olunur, o şəxs ki, siyasi fəaliyyətlə məşğuldur və hesab edirəm ki, heç biri belə təhlükədən sığortalanmayıb. Amma bununla bağlı birmənalı şəkildə cavab vermək və yaxud da onu inkar etmək mümkün deyil. Hesab edirəm ki, həbs üçün heç bir əsas da yoxdur. Çünki, bayaq qeyd etdiyim kimi mən Azərbaycan qanunvericiliyinə həmişə hörmətlə yanaşıb və qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq burada işimi qurmuşam. O baxımdan da özümə arxayınam və heç bir narahatçılığım yoxdur.\nAmerikanın Səsi: Ölkənin rəhbərləri 2015-ci idə Azərbaycanın iqtisadiyyatının inkişaf etdiyini bildirir? Siz necə düşünürsünüz?\nMilli valyutanın dəyərini iki dəfəyə yaxın itirməsi bütövlükdə iqtisadiyyatda inkişafın mövcudluğundan danışmağı inkar edir\nQubad İbadoğlu: 2015-ci il Azərbaycan üçün çətin illərdən biri oldu və hesab edirəm ki, iqtisadiyyatda real olaraq artımı müşahidə etmədik. İqtisadiyyatın kifayət qədər problemlərini müşahidə etdik. Məlum oldu ki, 2015-ci ildə Azərbaycan iqtisadiyyatı rəqabət qabiliyyətli deyil, sağlam iqtisadiyyat deyil. Ona görə inkişafdan danışmağa dəymir. Çünki neft qiymətlərinin aşağı düşməsi fonunda iqtisadiyyatda kifayət qədər fəsadlar özünü göstərdi. Xüsusilə nəzərə alsaq ki, 2015-ci ildə manat iki dəfə devalvasiyaya uğradı və manat öz dəyərini 100 faizə yaxın itirdi. Manat Azərbaycan iqtisadiyyatının vəziyyətini xarakterizə edən əsas göstəricilərdən biridir. Çünki bizim milli valyutamızdır və milli valyutanın dəyərini iki dəfəyə yaxın itirməsi bütövlükdə iqtisadiyyatda inkişafın mövcudluğundan danışmağı inkar edir. Amma demək olar ki, müəyyən statistik rəqəmlərdə bəzi artımlar olsa da, mən 2015-ci ili Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün ağır illərdən biri kimi dəyərləndirərdim.\nAmerikanın Səsi: Manatın devalvasiyası, neftin qiymətinin kəskin enməsi iqtisadi-sosial həyatda, eyni zamanda siyasi həyatda hansı problemlər yarada bilər?\n2016-cı ilin büdcəsini doldurmaq bizim üçün ağır olacaq. Əgər büdcəni doldurmaq problem olacaqsa, büdcənin xrclərinin maliyyələşdirilməsində də çətinliklərimiz olacaq.\nQubad İbadoğlu: Əhəmiyyətli problemlər yarada bilər. Çünki manatın devalvasiyası, dəyərdən düşməsi yalnız gəlirlərin dəyərsizləşməsi demək deyil. Eyni zamanda hər bir şəxsin malik olduğu mülkün, əmlakın, deyək ki, avtomobilin dəyərsizləşməsi deməkdir. Bunun başqa bir fəsadı da ondan ibarətdir ki, bu gün manatın dəyərdən düşməsi son nəticədə istehlak bazarında qiymətlərin də bahalaşmasını şərtləndirir. Bir tərəfdən özümüzün malik olduğumuz mülkün, əmlakın və yaxud da avtomobilin, əldə etdiyimiz əmək haqqının dəyərdən düşməsi fonunda, eyni zamanda xərclərimizin artımını müşahidə edirik. Bu təbii ki, ailə büdcəsinin idarə olunmasında ciddi gərginlik yaradacaq. Manatın dəyərdən düşməsi xüsusən də özəl sektora ciddi şəkildə mənfi təsir göstərib. Bəziləri öz biznesini məhdudlaşdırıb, bəziləri tamam bağlayıb, bəziləri biznesini digər ölkələrə köçürməklə məşğuldir. Bu o deməkdir ki, daxili bazarda iş qüvvəsinin təklifi azalacaq və bu da son nəticədə iş yerlərinin ixtisarı ilə müşahidə olunacaq. Hesab edirəm ki, işsizliyin artması, eyni zamanda ailə büdcəsində gərginliklər həm də yoxsulluğun genişlənməsini şərtləndirə bilər. Bu da digər fəsadlara gətirib çıxara bilər. Məsələn, kriminal durum pisləşə bilər. Həm də analitik tədqiqatlar göstərir ki, işsizliklə kriminal aləm arasında müəyyən əlaqələr var. Bu baxımdan hesab edirəm ki, sosial sektorda da ciddi dəyişikliklərə gətirib çıxaracaq. Manatın dervalvasiyasından, neftin qiymətinin aşağı düşməsindən itirən həm də büdcə olacaq. Çünki, 2016-cı ilin büdcəsini doldurmaq bizim üçün ağır olacaq. Əgər büdcəni doldurmaq problem olacaqsa, büdcənin xərclərinin maliyyələşdirilməsində də çətinliklərimiz olacaq. Bu isə əmək haqlarının, pensiyaların vaxtında ödənilməsi sahəsində problemlərin müşahidə olunmasına gətirib çıxara bilər.\nAmerikanın Səsi: İşsizliyin səviyyəsi nə qədər arta bilər?\nQubad İbadoğlu: Hal-hazırki işsizliyin səviyyəsi onsuz da real gerçəkliyi təhrif edir. Söhbət rəsmi açıqlanan rəqəmlərdən gedir. Düşünürəm ki, ötən ilin altı ayında təxminən 30 min nəfərin iş yerlərinin bağlanması ilə bağlı rəsmi statistika elan olunmuşdursa, ilin ikinci yarısında iş yerlərinin bağlanması daha sürətlə getdi. İlin sonunda bu pik həddinə çatıb. Çünki, bəzi adamların müqaviləsi 2016-cı ildə artırılmadı. Nəzərə alsaq ki, ötən il təxminən 50-60 min iş yeri bağlanıbsa, 2016-cı ildə bağlanan iş yerlərinin sayı yəqin ki, 100 mindən az olmayacaq. Bu da o deməkdir ki, işsizlik səviyyəsi 10 faizdən yuxarı ola bilər.\nAmerikanın Səsi: 2016-cı ildə Azərbaycan böhrandan qaçmaq üçün hansı islahatları reallaşdırmalıdır, hansı addımları atmalıdır?\nBu günləri Azərbaycanda mövcud vəziyyətdə icra hakimiyyətləri əlavə xərc maddəsidir.\nQubad İbadoğlu: Hamı islahatdan danışır, amma əslində islahatdan qabaq da görüləsi işlər var. Birinci, islahatları aparmaq üçün siyasi iradə, azad bazar təfəkkürü, eyni zamanda komanda lazımdır. Bu günlər Azərbycanda iqtisadiyyatı idarə edən komanda eyni zamanda bizneslə məşğuldir. Əksəriyyətinin demək olar ki, nəzarətində olan iri istehsal sahələri, iri satış şəbəkələri var. Bunlar eyni zamanda, həm də öz sahəsi üzrə biznes fəaliyyətinə nəzarət edirlər. İndiki halda o komanda ilə, o komandada təmsil olunan adamların əgər biznes maraqları varsa, fərdi maraqları varsa, korporativ maraqları varsa onlarla heç islahatları başlamağa dəymir. Çünki ilk növbədə islahatları sabotaj edən, elə həmin hakim komanda olacaq ki, hansı ki, bu gün iqtisadiyyatın idarə olunmasına məsul olan şəxslərdir. Ona görə mən düşünürəm ki, ilk növbədə bu istiqamətdə dəyişikliklər baş verməlidir: biznes və siyasi idarəçilik bir-birindən ayrılmalıdır. Nəzərə alsaq ki, islahat həm də hesabatlılıq, korrupsiyaya qarşı mübarizə tələb edir. O baxımdan həm də məmurların gəlirləri və əmlakı barədə açıqlamalar olmalıdır. Bu islahatlar yalnız iqtisadi sektoru əhatə etsə effekt verməyəcək. İslahatlar siyasi, inzibati, eyni zamanda sosial sahələrdə də müvafiq tədbirlərlə müşahidə olunmalıdır. Məsələn, mən hesab edirəm ki, bu günlər Azərbaycanda mövcud vəziyyətdə icra hakimiyyətləri əlavə xərc maddəsidir. Demək olar ki, büdcənin əsas xərc istiqamətlərindən biri də onların saxlanmasına gedir. Ölkədə bələdiyyə varsa, bələdiyyə büdcəsi formalaşırsa, yerli büdcəni onlar həyata keçirirsə, indiki halda büdcənin rasionallaşdırıılması, yerli səviyyədə, inzibati səviyyədə islahatların aparılması üçün icra hakimiyyətlərinin ləğv olunmasının vaxtı çatıb. Hesab edirəm ki, məsələyə daha kompleks şəkildə yanaşmaq lazımdır və daha ciddi təxirəsalınmaz tədbirlər görülməlidir. Əks təqdirdə, islahat xarakterli ayrı-ayrı addımlar bu gün bizim qarşılaşdığımız ciddi problemləri həll etmək iqtidarında olmayacaq.


Nazir Ersoy: Səhv yoxdursa, turizm 28 May | kimi daxili turizm hərəkatından başlayır RayHaber | raillynews\nƏSAS SƏHİFƏGENELNazir Ersoy: Səhv bir şey yoxdursa, turizm 28 May kimi daxili turizm hərəkatından başlayır\n17 / 05 / 2020 GENEL, MANŞET, TÜRKİYƏ\nnazir Ersoy, heç bir şey alınmazsa, turizm may kimi daxili bir turizm hərəkatı ilə başlayır\nMədəniyyət və Turizm naziri Mehmet Nuri Ersoy, "Səhv bir şey yoxdursa, inşallah turizmə 28 May kimi daxili turizm hərəkatı ilə başlayacağıq." dedi.\nNazir Ersoy, Muğlanın Bodrum mahalında NTV canlı yayımında yeni növ koronavirusun (Kovid-19) yayılmasının turizmə təsiri və gözləntiləri ilə bağlı açıqlama verdi.\nTürkiyənin Kovid-19 kimi mənfi təsirlərin dünyaya çıxdığını ifadə edən nazir Ersoy, Türkiyədəki hər böhrandan dərs aldıqlarını söylədi.\nBir çox ölkədə irəliləyişlərin olduğunu vurğulayan nazir Ersoy bunları söylədi:\n“Heç bir şey alınmazsa, ümid edirəm ki, turizm 28 May kimi daxili turizm hərəkatı ilə başlayacaqdır. Düşünürük ki, xarici turizm iyunun ortalarından sonra müəyyən ölkələrdə başlayacaq. (Kovid-19 prosesi) Otelləri bağlamadıq, hava və yerüstü nəqliyyatın dayandığı üçün obyektlər özlərini bağlamalı idi. Dairəvi və meyarlar üzrə lazımi addımlar atdıq. Təhlükəsiz qavrayışın tamamilə təmin edilməsi lazımdır. Bunun üçün ətraflı bir sertifikat proqramına başladıq. Bu, dünyada ilk idi və AB analoji bir araşdırma aparmaq qərarına gəldi. "\nNazir Ersoy bunları söylədi: "İnanıram ki, daxili uçuşlar, proqnozum, cəmiyyətdə nizam-intizamda rahatlama yoxdursa və məlumatlar azalmağa davam edərsə, mayın sonu açılacaqdır. Eyni şəkildə düşünürəm ki, beynəlxalq reyslər iyun ayında bir çox nöqtədən başlayır. Asiya trafiki açıq görünür. Çin və Cənubi Koreya kimi bir çox ölkədə inkişaf sürətlidir. Sanki əvvəlcə açılsınlar. Avropa ölkələrində ciddi irəliləyişlər var. ”\nBodrum qalası Kovid-19 səbəbiylə 2 aylıq gecikmə ilə xidmətdə olacaq\nBodrum qalası ilə əlaqədar bərpa işləri haqqında məlumat verən nazir Ersoy, bərpa işlərinin 2017-ci ildə başlandığını və vəzifəyə başlayanda işləri sürətləndirdiklərini söylədi.\nMədəniyyət və Turizm Naziri Mehmet Nuri Ersoy mövsümün qarşısını almaq üçün qalanın birinci fazasını keçən il 19 Mayda istifadəyə verdiklərini və bu il ikinci fazanı 19 May səviyyəsinə qaldırmağı hədəflədiklərini, ancaq koronavirus səbəbiylə işlərində müəyyən bir gecikmə olduğunu söylədi.\nQalanın iyunun sonunadək istifadəyə veriləcəyini bildirən nazir Ersoy, qalanın A-dan Z-yə qədər bərpa edildiyini bildirdi.\nSəhnə quruluşunun keçən il açıldığını və səhnənin bu ilin iyul ayından etibarən xidmət edəcəyini bildirən nazir Ersoy, "Ən böyük gəmi qəzası qaladadır. Şüşə muzeylərdən və dağıntılardan ibarət əsərlərin sərgiləndiyi bütün ərazilər tamamilə əsaslı təmir edilmişdir. Qala divarları və divardakı yeni yerlər də aşkar edildi və biz də bərpa işlərindən keçdik. İşıqlandırmadan xidmət sahələrinə qədər hamısı əsaslı təmir edildi. İnşallah iyunun sonu kimi bərpa işlərini bitirdik və ziyarətçilərə açacağıq. " danışdı.\nQalanın Bodrumun simvolu olduğunu bildirən nazir Ersoy, buranı ən qısa müddətdə bitirməyə çalışdıqlarını və Kovid-19 səbəbiylə 2 aylıq gecikmə ilə istifadəyə veriləcəyini bildirdi.\nSıx turist axını təmin edən ölkələrdə virusun inkişafını izləyirik\nDünya sahəsinin Türkiyəyə mənfi təsir göstərən yeni növ koronavirusun təsiri altında olduğunu dilə gətirən nazir Wayne, ancaq hər böhrandan bir şey öyrəndiyini, dərslərin qaldırılacağını söylədi.\nMədəniyyət və Turizm Naziri Mehmet Nuri Ersoy, 2016-cı ildə yaşanan çətinliklərin ardından çoxdan müzakirə edildiyi və Türkiyə Turizm Tanıtma və İnkişaf Agentliyində keçən il aldıqları xidmətlər üçün xatırlatdıqlarını xatırlatdı:\n"Əvvəlcə bu bəzi hissələr tərəfindən reaksiya ilə qarşılandı, ancaq sənayenin böyük bir hissəsi buna inanırdı. 2019-cu ilə baxdıqda və Türkiyəyə rekord sayda turist rekord sayda gəlir əldə etdi. 2020-ci ildə də çox ciddi bir böyümə hədəfimiz var. 58 milyon və 40 milyard dollar gəlir hədəfimiz var. İlkin məlumatlar erkən sifarişlərin hədəfimizdən üstün olduğunu göstərdi. Burada uzun müddətdir həyata keçirilməyən və tək mənbədən həyata keçirilən təbliğat işlərinin bir çox faydası var. Təqdim etdiyimiz promosyonlar, peşəkar təqdimatlar virus böhranından çıxmaqda prosesi sürətləndirəcək və köhnə qazanclarımıza qayıtmağımızı sürətləndirəcək. "\nVirusun dünyaya ən böyük təsirinin nəqliyyat olduğunu vurğulayan nazir Ersoy, beynəlxalq hava nəqliyyatının dayandırılmasının və ölkələrin sərhəd qapılarının bağlanmasının lazım olduğunu qeyd etdi.\nBunların açılmasının nəzarətli bir şəkildə edilməli olduğuna diqqət çəkən nazir Ersoy, bunları söylədi:\n“Problemi əvvəlcə öz ölkənizdə həll etməlisiniz. Virusların yayılmasının qarşısını almaq, halların sayını mümkün olduqda sıfıra endirmək kimi ilk növbədə etməli olduğunuz məsələlər var. Sonra turistləri təmin edən ölkələri müşahidə etməlisiniz. İndi bunu edirik. Bizi sıx turist axını təmin edən ölkələrdə virusun inkişafını izləyirik. Bir çoxunda yaxşılaşma tez başladı. Xüsusilə Avropa ölkələrində. İndi ikinci mərhələni keçə bilərik, tədricən onlarla trafikə başlamalıyıq. Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən daxili tədbirlər baxımından əhəmiyyətli araşdırmalar var. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən nümunə olaraq görülən tədbirlər görüldü. Normalizasiya prosesləri də hər həftə kabinetdə qiymətləndirilir və Elmi Komitənin rəylərini nəzərə alaraq həftəlik elan olunur. Çünki bu inkişafları görərək normallaşdırma yavaş addımlarla başlamalıdır. "\nTurizmdə sertifikat dövrü\nMədəniyyət və Turizm Nazirliyinin aidiyyəti nazirliklərlə əlaqələndirilməsi altında bir bölmə yaratmaqla bir sertifikat proqramının hazırlandığını açıqlayan nazir Ersoy, bu sektor nümayəndələrini də qəbul etdiklərini bildirdi.\nElmi Komitədən adların da olduğunu ifadə edən nazir Ersoy bunları söylədi:\nElmi Şuranın rəyini aldıqdan sonra bütün qiymətləndirmələr nəticəsində yaratdığımız meyarları dərc etməyə başladıq. Ümumiyyətlə təqib edilməli olan maddələr var. Əsas maddələri ehtiva edir. Amma sertifikatlaşdırma könüllüdür. Sertifikatlaşdırma beynəlxalq nüfuzlu təşkilatlar tərəfindən mütəmadi olaraq mütəmadi olaraq aparılan yoxlamalara daxildir. Meyarlar dörd qrupda müəyyən edildi. Birinci qrup hava yolları və hava limanlarıdır. İkinci qrup turizm daşınmasıdır. Üçüncü qrup, yerləşmə vasitələri, restoranlar. Dördüncü qrup ziyarətçilərdir. Bu çərçivədə, hər biri ayrı dairəvi və ayrıca sertifikatlardan ibarətdir, ancaq damda yalnız bir sertifikatlaşdırma sistemi mövcuddur. Əslində, sosial məsafə qaydaları, iki əvəzedilməz gigiyena qaydası və virusdan sonra hazırlanan gigiyena qaydaları üç heyətin müntəzəm və dövri təlimini əhatə edən sertifikatlaşdırma meyarlarından ibarətdir. "\nSertifikatlaşdırma sistemi ilə əlaqədar yaşayış sahəsi ilə əlaqədar çox detallı bir araşdırma etdiklərini ifadə edən nazir Ersoy, üst sertifikatlaşdırma aparacaq şirkətlərlə danışıqların başa çatdığını və alternativ olaraq elan ediləcəyini bildirdi.\nAkkreditasiyadan meyarlarını tamamlayan şirkətlərin sertifikatlaşdırma üçün müraciətləri qəbul etməyə başlayacaqlarını bildirən nazir Ersoy, "Proqnozumuz, yerləşmə obyektləri və restoran protokollarını may ayında tamamlamaq və iyun ayından etibarən öhdəliklərini yerinə yetirən müəssisələr sertifikatlarını almağa başlayır" dedi. dedi.\nSertifikatlarını alanların işə başlamağın lazım olmadığını dilə gətirən Ersoy, sertifikat almağın könüllü olduğunu, ancaq müəssisələrin dairəvi qaydalara uyğun gəlməli olduqlarını söylədi.\nMədəniyyət və hər ikisi də öz internet saytlarında Turizm Nazirliyi olaraq Turizm İnkişaf Agentliyi olaraq sertifikat sahə təsis saytlarını istifadəyə verəcəklərini izah edən nazir Ersoy, "Bundan əlavə, tur operatoru təmin edən bütün sərnişinlərin Türkiyə sertifikatlaşdırma sistemi haqqında məlumat verdik. Onları saytımızda fəal şəkildə izləyəcəyik. Yəqin ki, sərnişinlər həm daxili turizmdə, həm də xaricdən gələn turistik trafikdə sertifikatlaşdırılmış obyektlərə üstünlük verəcəklər. " danışdı.\nŞəffaf bir sertifikatlaşdırma sistemini hazırladıqlarını və sertifikat sənədlərini otellərin görünən yerlərinə qoyduqlarını bildirən nazir Ersoy, yoxlama hesabatına sənədin kodu ilə baxıla biləcəyini və keçmişdəki bütün hesabatların əldə edilə biləcəyini bildirdi.\nNazir Ersoy, obyektlə əlaqəli hər hansı bir müsbət və mənfi inkişafın bu sertifikatlaşdırma sistemində görülə biləcəyini və qonaqların çoxunun bu sertifikatı görmək istədiklərini bildirdi.\n"İlk məktub göndərildi, sonra Telefon Diplomatiyası başladı"\nMədəniyyət və Turizm Nazirliyi olaraq sıx sərnişin göndərən ölkələrə məktub yazdıqlarını xatırladan nazir Ersoy, bunun Xarici İşlər Nazirliyi ilə birlikdə həyata keçirdiklərini bildirdi.\nKeçən həftə məktubları çatdırdıqlarını dilə gətirən nazir Ersoy, Türkiyədəki sağlamlıq qabiliyyətini izah edən məktublar, xəstəxana, reanimasiya çarpayıları, təcili yardım vertolyotları və təyyarələrinin sayını göstərən təcili yardımlar, sənədlərini iki sənəd etdiklərini ifadə sənədləri ilə ətraflı sənəd yazdıqlarını söylədi.\nMəktubdan sonra telefon diplomatiyasına başladıqlarını izah edən nazir Ersoy, "Əlavə istəkləri varsa, hazırlayıb göndəririk. Düşünürük ki, bir neçə həftə sonra bəlli olacaq. Qarşı tərəf də ehtiyatlıdır. Müəyyən dövrlərdə müəyyən istiqamətlərdə hava hərəkəti açılmağa başladı. İnkişafları birlikdə izləyəcəyik. Türkiyə, lazımlı sertifikasiya sistemlərini olduğu kimi infrastrukturu da hazırlayır, nəzarət edir. Ümid edirəm qapımızı həm quru, həm də hava nəqliyyatında açacağıq. " danışdı.\nHava limanlarında Test Mərkəzləri yaradılacaq\nNazir Ersoy, Türkiyəyə dəvət olunan qonaqların necə sınaqdan keçiriləcəyi ilə əlaqədar olaraq, "Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən edilən bir araşdırma, intensiv turist trafikini təmin edən hava limanları test mərkəzlərinin yaradılması qərara alındı. Öz ölkələrində sınayan turistlər var. Biz bunları qadağan etmirik, ölkəmizdə bir imtahan keçirməyə ehtiyac yoxdur. " danışdı.\nLazımi testlərin Səhiyyə Nazirliyinin meyarları çərçivəsində aparılacağını və 72 saatlıq bir meyarın olacağını ifadə edən Ersoy, bunları Elmi Komitə ilə müzakirə edərək yaxın günlərdə qərar verəcəklərini bildirdi.\n“Öz ölkələrində sınaqdan çıxanlar asanlıqla gələ biləcəklər. Ancaq Səhiyyə Nazirliyi, imtahana vaxt tapmayan və etməyənlərə ərazidə test xidməti təqdim edəcəkdir. Bunun üçün test mərkəzlərinin yaradılması üzərində işə başladı. ” Nazir Ersoy, iyunun əvvəlindən etibarən sıx turistlər gətirən hava limanlarında bu test mərkəzlərinin açılacağını vurğuladı.\nBu testlərin təkcə turistlər üçün deyil, xaricdən gələn bütün qonaqlar üçün də tətbiq olunacağını bildirən nazir Ersoy, praktik testlərin olduğunu və bir saatdan çox olmadığını söylədi.\nLaboratoriyanın sıxlığından asılı olaraq bəzən 3-4 saat tapa biləcəyini dilə gətirən nazir Ersoy, "Hava limanında gözləmək lazım deyil. Testi alırsınız, otelinizə gələnə qədər nəticə alırsınız. Test meyarları ilə əlaqədar sürətli inkişaf və inkişaf var. Axı bütün inkişaflar müsbətdir. Səhiyyə Nazirliyi də yeni dəstlər elan edir. Yerli dəstlər üzərində də iş aparıldığını, sənaye nazirimiz də açıqladı. Bunu test mərkəzlərimizə əks etdirəcəyik. Test mərkəzi bu həftə işinə aydınlıq gətirəcək və həll ediləcəkdir. " dedi.\nMədəniyyət və Turizm naziri Mehmet Nuri Ersoy, yerləşmə obyektlərini bağlamaq qərarının olmadığını, ancaq hava və sərnişin axını bağlandığı üçün sahibləri obyektləri bağlamalı olduqlarını bildirdi.\n"Yüksək gəlirli qrup turistlərinin bölgəyə gələcəyini təmin edəcəyik"\n"Egey Turizm Mərkəzi Çeşme Fazası" və "Egey Turizm Mərkəzi Didim Fazası" adlı iki layihə hazırladıqlarını deyən nazir Ersoy, layihənin detallarını dünən Çeşmədə müzakirə etdiklərini bildirdi.\nBunun dünyanın nümunəvi bir layihəsi olacağını dilə gətirən nazir Ersoy, bütün anlayışlar üzərində çalışdıqlarını və həm Böyükşəhər Bələdiyyəsini, həm də Çeşme Bələdiyyəsini əhatə edən bir komissiya yaratdıqlarını bildirdi.\nBəzi otaqlar və universitetlərdən ibarət bir komissiya yaratdıqlarını xatırladan nazir Ersoy, komissiyanın dünən ilk iclasını geniş iştirakla keçirdiyini və müntəzəm olaraq keçirəcəklərini söylədi.\nKomissiyanın meyarlarını müzakirə edən və əvvəlcə memarlıq qrupunun və ya konsorsiumun yaradılacağını və razılaşdırılmış konsepsiyaların sahəyə qoyulacağını bildirən nazir Ersoy, "Bunlar əksəriyyət razılaşdırıldıqdan sonra plana salınacaq. Sonra bölgü və investisiya mərhələsinə başlayacaq. Biz belə bir yol xəritəsi qurmuşuq. " dedi.\nAralıq dənizi bölgəsinin ümumi turist tutumunun 40 faizini aldığına diqqət çəkən nazir Ersoy, bunları söylədi:\n"Mərmərə bölgəsi də bunun 40 faizini alır. Egey bölgəsi yüzdə 10, digər bölgələrimizdə qalan yüzdə 10 alır. Əslində, Egey Bölgəsi, layiq olduğu yerin altında daha yüksək tutuma sahib olmalıdır. Problem nədir? Mövsümün darlığı. Çeşme bölgəsi 60, 90 günə uyğundur. Əslində, yalnız yerli turistlər üçün olan yalnız bir turistə müraciət edən bir turizm yanaşması yaradıldı və bu, əsasən villa turizmi üçündür. Normal turizm iqtisadiyyatından fərqli bir quruluş inkişaf etdi. Bu çərçivədə, bölgəni inkişaf etdirərkən, turizm mərkəzinin səhnəsində çalışdıq, xüsusən dayanıqlı turizmin əsasını təşkil edən 12 aylıq turizm fəaliyyətləri nə olmalıdır. Bölgəyə yüksək gəlirli qrupları olan turistlərin gəlməsini təmin edəcəyik. "\nMədəniyyət və Turizm Naziri Mehmet Nuri Ersoy, üfüqi arxitekturaya söykənən bir layihə olduğunu, intensivliyin aşağı olduğunu, təbiətə və ətraf mühitə üstünlük verildiyini, xüsusən də sahil ərazilərinin ümumi istifadəsi üçün hər cür ekoloji sertifikatların planlaşdırıldığını bildirdi.\nLayihənin dünyadakı layihə olaraq Türkiyəyə gətirilməsinin sona çatacağını ifadə edən nazir Ersoy, gələcək turizm investisiya nümunələrində nümunələrin alınacağını, bunun da ciddi məşğulluq yaratacağını söylədi.\nƏmək və iqtisadiyyat, bir gecədə bir adam başına düşən Türkiyənin turizm gəlirlərinin çox nəqliyyata daşınması üçün çox faydalı bir layihə olduğuna diqqət çəkən nazir Ersoy, Didim diyarının ümumi ərazisinin yüzdə 97-nin sahə olduğunu vurğuladı.\n2022-ci ildə Yeni Kruiz Limanına ehtiyac olacaq\nYeni hava limanından sonra İstanbulun hava nəqliyyatı baxımından dünyanın az sayda xəttlərindən biri olduğunu xatırladan nazir Ersoy, eyni zamanda, təyinat, gediş və başlanğıc nöqtəsi olaraq kruiz gəmilərinin vacib xətt mərkəzlərindən birinə çevrildiyini söylədi.\nKruiz turizminin əhəmiyyətli olduğunu vurğulayan nazir Ersoy, "Türkiyənin 4 və ya 5 ən böyük kruiz operatoru var. Gəmi işlərinin 80 faizini və 90 faizini Aralıq dənizi hövzəsində yerinə yetirirlər. Virusun təsiri keçməyincə və ətraf aydınlaşana qədər əməliyyatları dayandırdılar. Onu da aylıq təxirə salırlar. Nə vaxt başlayır? İyul və avqust aylarını sanki kruiz əməliyyatları tapırıq. Biz onlarla mütəmadi görüşürük və vəziyyət yaxşılaşdıqca əməliyyata başlamaq istəyirlər. " danışdı.\nKruiz xətlərində 2020-ci ildən bəri proqnozlarının hər il artacağını ifadə edən nazir Ersoy, 2022-ci ilə qədər yeni bir kruiz limanına ehtiyac olacağını bildirdi.\nGalataportun 2021-ci ilə qədər ehtiyaclarını ödəyə bilməyəcəyini açıqlayan nazir Ersoy, 2022-ci ilə qədər yeni bir liman açmaları lazım ola biləcəklərini bildirdi.\nBeyoğlu Mədəniyyət Yolu Layihəsi\nBeyoğlu Mədəniyyət Yolu Layihəsinin Galataport ilə başladılan bir layihə olduğuna diqqət çəkən nazir Ersoy, bunları söylədi:\n“Çimərliyimizdə Galataport Layihəsi var. Bu layihə dünyada misal gətirilən liman operator-əməliyyat mərkəzlərindən biridir. Bura təkcə turistləri maraqlandırmır, həm də yerli insanlara müraciət edir. İstanbulun yeni cazibə nöqtələrindən birinə çevrilməkdədir. Atatürk Mədəniyyət Mərkəzinin inşasına başladıq. Bu Taksimin son nöqtəsindəki başqa bir cazibə. Galataportdan Atatürk Mədəniyyət Mərkəzinə qədər bir Mədəniyyət Yolu planlaşdırdıq. Biz Mədəniyyət Yolu daxilində qurumlarımıza və nazirliyimizə məxsus binalarla bağlı mədəni tədbirləri əhatə edən bir plan hazırladıq. ”\nKeçən il bu proqram çərçivəsində sürətləndirdikləri Atlas Keçid binasının olduğunu və sentyabr ayında xidmətə açacaqlarını ifadə edən nazir Ersoy, belə davam etdi:\n"İstanbuldakı ilk kino muzeyi olaraq Türkiyə Kino Muzeyində tətbiq etmək niyyətindəyik. Atlas kinoteatrını A-dan Z-yə bərpa edirik. Oradakı 470 nəfər üçün çox müasir və gözəl bir salon qururuq. Bina çox tarixi bir binadır. Sentyabr ayından etibarən indi mütəmadi olaraq Atlas Passage-də türk filmlərinin qala-konsertini keçirəcəyik. Beyoğluna qırmızı xalça açacağıq. İçərisində çox məqsədli salonlarımız var. Oradan çıxanda sizi Galata qalasına bağlayırıq. Galata Tower'in içərisində bir yeməkxana, bir restoran, mətbəx və əlavə ofisləri olan bir yer idi. Açıqca nisbət funksiyasını dəyişdiririk. Biz onu qida və içki birliyi halına gətiririk. Buranı çox gözəl bir muzeyə çeviririk. Türkiyənin mədəni dəyərləri olan Galata qalasından baxanda görürsən. Gördüyünüz mədəni dəyərləri özündə cəmləşdirən bir muzey olaraq yuxarıdan müşahidə edəcəksiniz və enərkən bütün bu mədəni dəyərlər və quruluşlar haqqında çox gözəl bir təqdimatla qarşılaşacaqsınız. Bu hal hazırda cazibə nöqtəsi olsa da, İstanbulun ən qiymətli turistik yerləri üçün istiqamət mərkəzi olacaq. "\nNazir Ersoy, Galataport'dan ayrılan birinin Qalata qalasına və buradan Beyoğluna gedəcəyini söylədi.\nNazir Ersoy, Tarık Zafer Tuna Mədəniyyət Mərkəzini 7 İyunda xidmətə verəcəklərini və qalereyaların xidmətində istifadə ediləcək bir teatr, cib kinoteatrı və çox məqsədli bir salon olacağını bildirdi.\nAtatürk Mədəniyyət Mərkəzindəki tikinti işlərini sürətləndirdiklərini və burada Mədəniyyət Küçəsi quracaqlarını ifadə edən Ersoy, Galataportdan başlayaraq Galata qalasında davam edən bir mədəniyyət yolu layihəsini tamamlayacaqlarını bildirdi.\nGalata Tower'in bir Genoese qalası olduğunu xatırladan nazir Ersoy, nisbət hekayəsini izah etdi və dedi:\nFatih Sultan Mehmet İstanbulu fəth etdikdən sonra Fateh Sultan Mehmet Vəqfini quran Galata Tower. 1821-dən sonra, 1936-cı ilə qədər, texnologiyanın inkişafı və teleqrafın ixtirası ilə yeni xidmət müəssisələri meydana gəlməyə başlayır. Bu, Türkiyədə baş verməyə başlayır. Bələdiyyə kimi yeni anlayışlar inkişaf etməyə başlayır. Bu xidmətlər bələdiyyələr tərəfindən də göstərilməyə başlandı. Bir müddət sonra, təməllər tərəfindən göstərilən xidmətlər ilə bələdiyyələrin xidmətləri arasında sinxronizasiya olması üçün xidmət təməllərinin əmlakının bələdiyyəyə verilməsi ilə bağlı qərar qəbul edilir. Sonrakı tarixlərdə vəqflərə məxsus bu mülklərin bələdiyyələr tərəfindən nəzərə alınmadığı görülür. Bu məqsəd üçün düzgün istifadə edilmir, strukturların pisləşməsi başlayır. 1969-cu ildə qüvvəyə minən bir qanunla, əsası təməl olan mədəniyyət sərvətlərinin, mənşəli qeydiyyata alındıqları vəqfə geri qaytarılması ilə əlaqədar bir tənzimləmə edilir. Bu tənzimləmə bəzi məsələlərdə bir az çatışmazlıq olduğundan, istədiyiniz kimi tətbiq edilə bilməz. Bununla birlikdə, 2008-ci ildən etibarən bu çatışmazlıqlar yenidən bir hüquqi tənzimləmə ilə aradan qaldırılır və 2008-ci ildən etibarən təməli olan bu əmlak obyektləri, qeydiyyata alındıqları vəqfə qaytarılmağa başlayır.\nBu müddətdə, Türkiyədə malların mənşəyində qeydə alınan min bir təməl üzərində qeyd edildiyini vurğulayan nazir Ersoy, İstanbulda daşınmaz əmlaklarında bunların 585 olduğunu söylədi.\nBunların təxminən 101-nin bələdiyyələrə, 65-i Böyükşəhər Bələdiyyəsinə, 36-sı isə bələdiyyələrə aid olduğunu izah edən Ersoy, "Beləliklə, Qala qalası bələdiyyədən keçən ilk əmlak və ya son əmlak olmaz. Bu şəkildə Vəqflər Baş İdarəsinə aid malları yaxından izləyirik və hamısının qeydiyyata alındıqları vəqflərə qayıtmalarını təmin edirik. " dedi.\n"Sahillərdə və torpaqlarda ciddi bir təqib başlatdım"\nBu işlərin yalnız vəqflərə aid olmadığını vurğulayan nazir Ersoy belə davam etdi:\n“Mən vəzifəyə başlayan kimi, xüsusilə nazirliyimin sahillərində və torpaqlarında ciddi bir izləməyə başladım. Bir şəkildə, işğal olunmuş ərazilərin boşaldılması və Nazirlik üçün verilən dəyərdən xeyli aşağı olan torpaqların geri qaytarılması üzərində işləmişəm. Əslində işğal olunmuş dövlətin əmlakını öz dövlətinə qaytarmaq üçün bir əməliyyatdır. Bütün Türkiyə ümumilikdə bunu ciddi şəkildə təqib edirik. İşğal olunmuş yerlərin boşaldılması və zərurət olduqda torpaqların dövlətə verilməsi və daha sonra ictimaiyyətə təqdim edilməsi ilə bağlı hərtərəfli araşdırma başladıq. Bu işi bu gündən etibarən bir çox cəhətdən eşidəcəksiniz. Təəssüf ki, sürətimizin qarşısını almaq və yavaşlatmaq üçün bəzən sosial mediada fərqli qavrayış əməliyyatları aparılır. Ancaq nəticədə hər kəs nə etdiyimizi başa düşür. "\nTəqdimatçı Merih Akın "Nə vaxt üzgüçülüyə başlayacağıq?" Nazir Ersoy suala bu cavabı verdi:\n“Nazirlik olaraq bu barədə tək qərar verə bilmərik. Qərar kabinetdə qəbul edilir. Kabinetdə qərarlar qəbul edilərkən Elmi Şuranın rəyləri də qəbul olunur. Ancaq müəyyən meyarlar var. Lazımi gigiyena qaydaları və sosial məsafə qaydaları var. İşlərin sayının yaxşılaşması çox xoş bir inkişafdır. Qətiyyətlə inanıram ki, normallaşma mayın sonu və iyunun əvvəlində olduğu kimi tez baş verəcək. Bu həftəni həftəyə qədər görəcəyik. "\nNazir Ersoy: 'İhlara Vadisində kabel avtomobili ilə əlaqədar bir araşdırma var'\nTurizm naziri Ersoy'un Train Journey naziri\nNazir Arslan, 1915 Çanaqqala Körpüsünü Gördük\nNazir Yıldırım: 3 hava limanı çiçək kimi bir işdir\nYHT işlərinin kontekstində, keçid bu gün trafikə bağlanacaq\n1 bağlama qapısı oktyabr ayından üç ay ərzində bağlanacaq\nEskişehirdə Bağlar keçidi, Ankara-İstanbul Sürətli Qatar Proyekti 4 Oktyabr kapsamında\nİstanbul Kino Muzeyi\nEgey Turizm Mərkəzi\nHava limanlarına Test Mərkəzləri\nManavgat - Akseki ayrılması İbradı - Bazarlar yolu müxtəlif tikinti işləri üçün tenderdir ...\nTCDD, Bağlar'da piyada keçidini keçməyə icazə vermədi Keçid keçidi\nMaşukiye'de ocağa ətraf mühitə daha çox ziyan yoxdur


Sıfırdan başla - dərs 4 - ODİN intellectual community\nSıfırdan başla - dərs 4\n1. O o [ou] hərfı, əsasən iki cür oxunur:\na) О hərfi vurğulu açıq hecada [ou] kimi oxunur, məsələn:\nno [nou] xeyr, yox\nnote [nout] qeyd, qeyd etmək\na rose [ə'rouz] qızılgül\ngo [gou] getmək\nso [sou] beləliklə, belə ki.\n[ou] ikitərkibli səsdir (diftonqdur). İngilis [ou] səsi Azərbayean (o) və (u) səslərinin birləşməsi ilə müqayisə edilə bilər.\nb) Vurğulu qapalı hecada о hərfi [o] kimi oxunur. [о] səsi Azərbaycan dili (о) səsinin qısa və yarımçıq tələffiizünə oxşayır.\nAzərbaycan dilində on sözündəki (o) səsi ingilis dili [о] səsinə oxşayır, məsələn:\non [on] üstündə (nəyinsə)\nhot [hot] isti (hava, su)\ndot [dot] nöqtə (işarə)\nnot [not] yox (inkar hissəciyi)\nfond [fond] zərif, sevən\npot [pot] gülqabı, dibçək\n2. Qoşa oo hərfləri iki cur oxunur:\na) OO hərfbirləşməsi adətən [u:] kimi oxunur, məsələn:\ntoo [tu:] həmçinin\nroom [ru:m] otaq\nfood [fu:d] yemək, ərzaq\ngoose [gu:z] qaz (quş)\nspoon [spurn] qaşıq\nfool [fu:l] ağılsız, axmaq\nb) oo hərfbirləşməsi d,k,t hərflərinin qarşısında gələrsə qısa kimi oxunur, məsələn:\ngood [gud] yaxşı\nlook [luk] baxmaq\nbook [buk] kitab\nfoot [fut] ayaq\nhook [huk] qarmaq\ngoods [gudz] mal-dövlət, əmlak\n3. U u [ju:] hərfi iki cür oxunur:\na) u [ju:] hərfi vurğulu açıq və şərti açıq hecalarda [ju:] kimi oxunur. [ju:] səsi Azərbaycan dilində (yuu) səs birləşməsi ilə müqayisə edilə bilər, məsələn:\ndue [dju:] lazımi, vaxtında, hesabına\nmute [mju:t] lal, səssiz student ['stjuıdənt] tələbə\nb) u [ju:] hərfı vurğulu qapalı hecada [ʌ] kimi oxunur. [ʌ] səsini tələffdz etmək üçün ağız boşluğu açıhr, dilin orta hissəsi yuxarıya qalxır və dodaqlar adi vəziyyət alır. Bu vəziyyətdə sanki Azərbaycan dilindəki (a) səsinin qısa variantı tələffüz olunur,\n4. Rr [a:] hərfi bir cür oxunur: [r] kimi.\nred [red] qırmızı\nread [ri:d] oxumaq\nrose [rouz] qızıl gül\narrest [ə'rest] həbs (etmək)\n5. th [ti:, eıtʃ] hərfbirləşməsi iki cür oxunur:\na) cingiltili [ð] səsi kimi.\n[ð] səsi Azərbaycan dilində yoxdur. Bu səsi [d] və [z] səsləri ilə qarışdırmaq olmaz. [ð] səsinin tələfffizü zamam dilin ucu dişlərin ara-sında olur və güclü nəfəs axını ilə dilin ucu geri çəkilir, məsələn:\nb) kar [Ө] səsi.\n[Ө] səsi Azərbaycan dilində yoxdur. Bu səsi səsi ilə qanşdırmaq olmaz.[Ө] səsinin tələffüzündə dilin ucu dişlərin arasında durur və zoif nəfəs axını ilə dilin ucu geri çəkilir, məsələn:\nSait və samit hərfbirləşmələri:\n1. er [i:, a:] hərfbirləşməsi iki cür oxunur:\na) üzərinə vurğu düşdükdə (vurğulu halda) [ə:] kimi oxunur. [ə:] səsi Azərbaycan dilindəki (ö) səsindən tam şəkildə fərqlənir.\nAzərbaycan dili (ö) səsindən fərqli olaraq ingilis dilində [ə:] səsi toləffüz olunarkən dodaqlar yanlara dartılır, ağız boşluğu azca açılır, məsələn:\nperson ['pərsn] şəxs, adam\nfern [fə:n] ayıdöşəyi, qıjı (bitki)\nher [hə:] onun (qadm cinsi)\nb) er vurğusuz vəziyyətdə neytral [ə] kimi oxunur və əsasən sözlərin sonunda işlədilir, məsələn:\na sister ['sıstə] bacı\nlarder [la:də] anbar\n2. ar hərfbirləşməsi bir cür oxunur: [a:] [a:] səsi Azərbaycan dilindəki (a) səsinin uzun tələffüz olunan variantına oxşayır. Təqribən Azərbaycan dilindəki saat, maarif, sait sözlərindəki (a) səsinə uyğun gəlir,məsəlen:\na car [ə'ka:] minik maşmı\nfar [fa:] uzaq, kənar\n1) ey [i:, waı] hərfbirləşməsi [ei] kimi oxunur, məsələn:\nhey [hei] nida (çağınş)\nthey [öeı] onlar (şəxs əvəzliyi)\ngrey [grei] boz (rəng)\n2) ou hərfbirləşməsi adətən [u:] kimi oxunur, məsələn:\nyou [ju:] sən- siz (şəxs əvezliyi)\ngroup [gru:p] qrup, dəstə, bölmə


Qidada qatıq » wWw.Qadinlar.Biz ~ Qadınlar Bir Incidir! Populyar Qadın Saytı\nTarix: 2-11-2012, 22:00\nSəs ver: Qatıq 4 və 6. aylarda körpənizə verəcəyiniz ilk əlavə qidalar arasında yer ala bilər. Qatıq bəzi körpələrdə qaz yarada bilər. Lakin sizin uşağınızda qaz yaratmaya bilər də. Bunun üçün sınamağnız lazımdır. Əgər körpəniz çox narahat olmuşsa ara verib bir neçə gün sonra təkrar yoxlayın. Bir yaşına qədər körpələrdə inək südü tövsiyə edilmədiyi üçün, qatığa nə qədər erkən başlarsınızsa o qədər yaxşı olar. Körpənizə verəcəyiniz qatığın evdə edilmiş olmasına diqqət yetirin.\nQuruluşu: Əli yandırmayacaq dərəcədəki ilıq südə, bir litr süd üçün bir yemək qaşığı qatıq əlavə edin və qarışdırın. İstilik itkisini önləmək üçün üzərini yaxşıcaə sarmalayın. 5-6 saat içində süd, qatığa çevrilər. Bir gün soyuducunda gözlədə bilərsiniz. Körpəniz üçün hər gün təzə qatıq etməyə diqqət yetirin. Marketdən qatıq alsanız, qaymaq qisimini ayırıb elə yedirin.


2021, 19 Sentyabr, bazar, Bakı vaxtı 11:41\n«Laçın işğal olunandan üç ay sonra – avqustda atlara minib Kəlbəcər yolu ilə evimizə getdik. Dörd nəfərdik. Kəndimizə - Ağbulağa çatanda axşamdı. Gündüz istəsək də, gedə bilməzdik. Kənd bomboşdu, heç kim yoxdu. Bircə evdə işıq da yanmırdı...Evimə baxdım, elə viran qoymuşdular. Yandırılan yandırılmışdı, dağıdılan dağıdılmışdı. O mənzərə 24 ildir hafizəmdən çıxmır».\n24 il əvvəl yaşadıqlarını danışan laçınlı aşıq, coğrafiya müəllimi Cabbar Cabbarovdur. Söylədiyinə görə, həmin mənzərənin təsiri altında 24 ildə çoxlu şeirlər yazıb, özü demiş, «dastanlar bağlayıb», ancaq heç birihəsrətini ovuda bilməyib. Elə oradaca kəndi Ağbulağa bir şeir də deyib bədahətən:\nÇalın-çarpaz çəkilibdi dağın, Ağbulaq.\nHanı alışan ocağın, yanmır çırağın, Ağbulaq.\nBədxahların ucbatından yasdadır dağın, Ağbulaq.\nÖlən ölüb, itən itib, tapılmır sağın, Ağbulaq...\n24 ildir Ağbulağa qayıtmaq ümidi ilə yaşayan Cabbar Cabbarov çox uzağa gedə bilməyib. Elə Laçının qış yataqları yerləşən Ağcabədinin Taxtakörpü qəsəbəsində məskunlaşıb. İlanmələyən düzlərdə dağların həsrəti ilə yaşayır, «bir gün qayıdacağıq» ümidi ilə.\nBu günü haqda dediklərini Cabbar Cabbarovun öz dilindən eşidək:\n– Ağcabədinin Taxtakörpü qış yataqlarında yaşayıram. İşğalla əlaqədar neçə ildir burdayıq. 100 ailəyik burda. Yarımsəhra iqlimi var, yayı çox çətindir, yaylağımız yoxdur, suyumuz yoxdur. Çox çətindir.\n– Yadıma gəlir ki, altı il əvvəl AzadlıqRadiosunun müxbirləri gəlmişdi sizin qəsəbəyə. Onda da vəziyyətdən şikayət etmişdi məcburi köçkünlər. Sizi hələ yeni tikilən evlərə köçürməyiblər oradan?\n– 1500 ev tikilmişdi, o da bir qisim insanlar üçün. Əhali çoxdur, bir heylə insanı yerləşdirmək də çətindir. Ona görə bizi köçürməyiblər.\n– Yeraltı damlarda, qarğıdan-qamışdan tikilən damlarda. Bura doludur ilanla, həşəratla, antisanitariya vəziyyətidir. Normal şərait yoxdur.\n– Torpaq şorandır, əkinçiliyə yararsızdır. Burda ağac əkəsən, bağ salasan, yayda sərinləyəsən, mümkün deyil. Buralar sovet dövründə otlaq kimi istifadə edilən yerlərdir. Heyvandarlığın da öz problemi var. Heyvanı olan Daşkəsənə aparır. Orda da yaylaqlarda sıxlıqdır. Ondan başqa köç yolu yoxdur, malı-heyvanı gərək «Kamaz»la daşıyasan. Ona da pul lazımdır, elə orda yaylaqda yer götürməyə də pul verməlisən. Gərək heyvanı satıb «Kamaz» tutasan, yaylaq yerinə verəsən, onda da bizə heç nə qalmır. Bəzilərimiz ölməməkdən ötrü bir az heyvan saxlayırıq. Bəziləri gedib Ağcabədinin başqa kəndlərində kiminsə heyvanına baxır, əkin əkir, qışı yenə bura qayıdır.\n– Dərs dediyiniz məktəbdə vəziyyət necədir?\n– Bəzi şirkətlərin köməyi ilə asbestdən məktəb tikilib. Yararsızdır. İkinövbəlidir. Məktəbdə də vəziyyət acınacaqlıdır. Bu da dərsdən yayınmaya səbəb olur. Öz yerimiz azad olunsa, bir alaçıq, bir dam düzəldib dolanardıq. 24 ildir ki, Minsk qrupu bizi aldadır, yalan vədlər verir. Apreldə döyüş olanda düşündük ki, güclü dövlətlər bizim mövqeyimizi dəstəkləyəcək, beynəlxalq qanunlar çərçivəsində nizamlanma prosesi gedəcək. Amma bu gün yenə atəş səsi eşidirəm... Torpaqlar qayıtmağına qayıdacaq. Amma kim görəcək o günləri? Yaşlılar dünyasını bir-bir dəyişir.\n– Torpaqlarımızın qaytarılması qarşısıalınmaz prosesdir. İnanıram ki, Laçına qayıdacağıq.\nVideo: 19 Laçınlı 53 günlük mühasirdən necə sağ çıxdı?\nLaçın qaçqınları nədən şikayətlənirlər\nSargsyan: «Əliyev etiraz etmədi»


Dünya çimərliklərindəki ilginc dələduzlar və qadağalar | Gənc Ailə\nAna Səhifə KİŞİ Dünya çimərliklərindəki ilginc dələduzlar və qadağalar\nDünya çimərliklərindəki ilginc dələduzlar və qadağalar\n“Gencaile.az” dünya mətbuatına istinadən dünyanın müxtəlif ölkələrindəki istirahət mərkəzlərində turistləri tora salmaq istəyən dələduzlardan və onların dələduzluq hekayələrindən yazır. Diqqətlə oxuyun: çünki onları oxusanız, pulqabınızı sürətli şəkildə “arıqlamaqdan” xilas edə biləcəksiz.\nLa-Qrand-Mott çimərliyində pis qoxumaq qadağandır. Bundan başqa, siz çimərlik ərazisinin xaricində çimərlik paltarında gəzməklə qanunu pozmuş sayılırsız. Siz ya geyinməli, ya da cəriməni ödəməlisiniz. Bu halda meriya sizə təsəlli hədiyyəsi verir – köynək.\nGeriSumqayıtda gənclər üçün yeni məkan İrəliTarixin itirilmiş 20 şəhəri - SİYAHI


Lukaşenko Belarus konstitusiyasını dəyişməyi təklif edib\n03:46 21 Sentyabr 2020\nQanun çərçivəsində. Lukaşenko Belarus konstitusiyasını dəyişməyi təklif edib\n13:41 04.08.2020 Qısa URL\n"Belarusluların ölkənin taleyi ilə bağlı məsuliyyəti üzərilərinə götürməyə hazır olduqları göz qabağındadır və bu məsuliyyətin dərəcəsini xalq özü təyin edəcək. Amma qanun çərçivəsində", – Lukaşenko deyib.\nBAKI, 4 avqust — Sputnik. Yaxın beş il ərzində Belarusda respublika konstitusiyasının dəyişdirilməsi ilə bağlı referendum keçirilməlidir.\n© Nikolai Petrov / BelTA Pool Photo via AP, File\nSputnik radiosu xəbər verir ki, ölkə Prezidenti Aleksandr Lukaşenko bu fikirdədir.\nBu barədə məlumatı Belarusun "Zvezda" qəzeti Lukaşenkonun seçkiqabağı proqramı çərçivəsində yayıb.\nBelarus prezidenti bildirib ki, belaruslular ümumxalq referendumu zamanı öz hüquqlarını, vəzifələrini, azadlıqlarını və öhdəliklərini, eləcə də dövlət hakimiyyəti orqanlarının səlahiyyətlərini müəyyənləşdirəcəklər.\n"Belarusluların ölkənin taleyi ilə bağlı məsuliyyəti üzərilərinə götürməyə hazır olduqları göz qabağındadır və bu məsuliyyətin dərəcəsini xalq özü təyin edəcək. Amma qanun çərçivəsində. Küçələrdə və meydanlarda deyil, hüquqi münasibətlər vasitəsilə", – Lukaşenkonun seçkiqabağı proqramında deyilir.\nBelarusda prezident seçkiləri avqustun 9-da keçirilməlidir.


Nəsimi rayonu üzrə 5 məzun qızıl medala, 4 məzun isə Prezident təqaüdünə layiq görülüb » Milletin-sesi.info Informasiya portali\nNəsimi rayonu üzrə 5 məzun qızıl medala, 4 məzun isə Prezident təqaüdünə layiq görülüb\n«Bilik günü» Nəsimi rayonunun orta məktəblərində qeyd olunub\nHər bir məktəblinin və müəllimin səbirsizliklə gözlədiyi 15 sentyabr - «Bilik günü» Nəsimi rayonunun bütün orta təhsil müəssisələrində böyük təntənə və bayram ruhiyyəsi ilə qeyd olunub. Əlamətdar günlə bağlı rayonun bütün orta məktəblərdə böyük hazırlıq işləri aparılıb, yeni dərs ilinin ilk günü rəngarəng və maraqlı tədbirlər hazırlanıb.\nAsif Əsgərov rayon məktəblilərinin keçən tədris ilində qazandıqları uğurlardan danışaraq bidirib ki, bu il 1532 nəfər bitirib, onlardan 1378 nəfəri ali məktəblərə qəbul olunmaq üçün sənəd verib. Abituriyentlərin 957 nəfəri tələbə adını qazanıb. Qəbul imtahanlarında abituriyentlərdən 200 nəfəri 500-dən yuxarı, 72 nəfəri 600-dən, 29 nəfəri isə 650-dən çox bal toplayıb. Məzunlarından 166 nəfər xarici ölkələrin müxtəlif ali məktəblərinə qəbul olunublar. 2014-2015-ci təhsil ilinin yekununa görə Nəsimi rayonu üzrə 5 məzun qızıl medala, 4 məzun isə Prezident təqaüdünə layiq görülüb.\nAsif Əsgərov Heydər Əliyev Fondunun Prezidenti, Millət vəkili Mehriban xanım Əliyevanın da ölkəmizdə təhsilin inkişafındakı əvəzsiz xidmətlərindən söz açımış, Fondun dəstəyi görülən işlər barədə məlumat verib.\nNəsimi rayonundakı 23 saylı tam orta məktəbdə yeni dərs ilinin başlanmasına həsr olunmuş tədbir Azərbaycan Dövlət himninin şagirdlər və tədbirdə iştirak edən qonaqların birgə ifası ilə başlanıb.\nTədbirdə 23 saylı məktəbin direktoru Yuliya Kərimova məktəbin tarixi barədə məlumat verərək qeyd edib ki, məktəb binası 1935-ci ildə tikilib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin sərəncamına əsasən məktəb binası sökülərək yenidən müasir standartlara uyğun tikilib, 2014-cü il avqustun 26-da cənab Prezident və xanımı Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə açılış mərasimi keçirilib. Burada müasir təhsil üçün hər cür şərait yaradılıb.\nMəktəb 2006-cı ildə «Ən yaxşı ümumtəhsil müəssisəsi» müsabiqəsinin qalibləri arasında olub. Məktəbdə 1974 şagird təhsil alır və 126 müəllim çalışır. Məktəb ingilis dili təmayüllüdür. Burada iki xarici dil tədris olunur. Yuliya Kərimova təhsilə olan diqqət və qayğıya, məktəbdə yaradılan şəraitə görə cənab Prezidentə öz dərin təşəkkürünü bildirib.\nÖz tarixi və ənənələri ilə seçilər Nəsimi rayonu 1 saylı orta məktəbdə keçirilən «Bilik günü» tədbirini açıq elan edən məktəbin direktoru Elida Rzayeva qonaqları, tədbir iştirakçılarına salamlayaraq qeyd edib ki, məktəb XIX əsrin axırlarından fəaliyyət göstərir. 1941-1945-ci illərdə məktəbin binasında hərbi qospital yerləşib.\n2012-ci ildə məktəb Dövlət Proqramina əsasən əsaslı təmir olunub, 2015-ci ildə isə məktəbin həyətində yeni 10 sinif otağından və idman zalından ibarət, 3 mərtəbəli tədris binası inşa olunub. Məktəbdə 29 sinif otağı, fənn kabinetləri, laboratoriyalar, kitabxana, hər cür avadanlıqlarla təchiz olunmuş müasir idman zalı var. Elida Rzayeva müasir təhsil almaq üçün yaradılan şəraitə görə müəllim kollektivi, şagirdlər və valideynlər adından ölkə başçısına öz minnətdarlığını bildirib.\nTexniki Humanitar Liseydəki tədbirdə çıxış edən liseyin direktoru Səidə Zeynalova bildirib ki, liseyin binası 1963-cü ildə tikilib. Lisey əvvəllər axşam məktəbi kimi, 2000-ci ildən isə Texniki Humanitar Lisey kimi fəaliyyət göstər. Liseydə təhsil V-XI siniflər arasındadır. Lisey 2008 və 2014-cü illərdə «Ən yaxşı ümumtəhsil müəssisəsi» adını qazanıb. Burada 1077 şagirdin təhsili ilə 91 müəllim məşğul olur.\n2014-2015-ci tədris ilinin yekunlarına görə 112 məzunun 106-sı ali məktəblərə qəbul olub, onlardan 40 nəfəri 500-dən yuxarı, 16 nəfəri 600-dən yuxarı, 5 nəfəri isə 650-dən yuxarı bal toplayıblar. Məktəbin şagirdlərinin hazırladığı bədii kompozisiya, müasir bal və milli rəqslər tədbir iştirakçılarının alqışları ilə müşayət olunub.\nƏnənəvi «Bilik günü» tədbirləri rayonun digər məktəblərində də keçirici, bu tədbirlərdə RİH-nin məsul nümayəndələri, ağsaqqallar, veteranlar və rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri iştirak ediblər.\nXəbərin vaxtı: 15-09-2015\nBu gün Azərbaycanda Bilik Günüdür 15-09-2015\nBakı şəhəri təhsil işçilərinin "Sentyabr konfransı" keçirilib 14-09-2015\nNəsimi rayonunda yeni tədris ilinə hazırlığın vəziyyəti müzakirə olunub 11-09-2015\nGəncədə təhsil işçilərinin konfransı keçirilib 11-09-2015


خبرگزاری شبستان - İmam və əməlin səadətə çatmaqda rolu\nServis Əsas səhifə Zaman : Thursday, June 21, 2018 Xəbər kodu : 33962\nQurani-Kərim nəzərindən imansız əməl faydasızdır. Bir şəxs Allaha, qiyamətə, peyğəmbərlik və imamətə inanmazsa, təkcə yaxşı işləri hesabına axirət səadətinə qovuşa bilməz və behiştə inanmayanın behişt əhli olması məntiqdən kənardır. “Nur” surəsinin 39-cu ayəsində buyurulur:\n“Kafirlərin əməlləri səhradakı ilğıma bənzəyər; susuzluqdan ürəyi yanan onu subilər, nəhayət, gəlib çatdığı zaman heç nə tapmaz. Tapdığı əməli müqabilində Allahıncəzası olar. Allah da onun cəzasını verər. Allah tez bir zamanda bütün məxluqatınınhesabını çəkər!”\n“Nəhayət, Allahın ayələrini yalan hesab edib istehza edənlər kafir oldular.” (“Rum” surəsi, ayə 10.)\n“Hər kəs tövbə edib yaxşı iş görsə, şübhəsiz ki, gözəl bir dönüşlə Allaha tərəfqayıdar.” (“Furqan” surəsi, ayə 71.)\n“Əgər böyük günahlardan çəkinsəniz, kiçik günahlarınızın üstünü örtərik.” (“Nisa” surəsi, ayə 31.)\nOnu da qeyd edək ki, bilərəkdən kiçik günahları davam etdirmək böyük günah hesab olunur. Böyük günaha batmış insan tövbə etmədən dünyadan gedərsə, axirət əzabına layiq görüləcək. Əslində, böyük günaha yol vermiş insan tövbə etmədiyi halda, əzaba düçar olsa da, dinin əsasları və zəruri məsələlərini qəbul etdiyindən onu kafir adlandırmaq olmaz. İnsan nə qədər böyük günaha batsa da, tövbə etdikdən və cəzasını çəkdikdən sonra imanı olduğu üçün səadət əhlindən qərar verilər. Bəli, behiştə yalnız imanı ləkələnməmiş insanlar gedə bilər. (“Sadiq yol axtaranlar üçün imam Sadiqin (ə) nəsihətləri”, Ayətullah Misbah Yəzdi, 9-cu dərs, səh.106-109.)


Rəhman ORXAN : Bir tamaşanın təəssüratları - - Sumqayıt teatrsevərləri "Ocaq" başında.\nRəhman ORXAN : Bir tamaşanın təəssüratları - Sumqayıt teatrsevərləri "Ocaq" başında.\nTamaşa bütün dünyada müxtəlif, çoxsaylı variantlarla dəfələrlə müraciət olunmuş bir mövzu ilə - ailə-məişət problemləri ilə bağlı olsa da, mükəmməl dramaturq-rejissor işi bu dəfə tamaşaçıda nəinki bəsitlik təəssüratı yaratmır və onu yormur, əksinə - əsərin mənəvi-tərbiyəvi gücünə görə "ailə modelinə", ailə yaşantılarına fərqli bir mövqedən baxmağa və düşünməyə, cəmiyyəti, həyatı yalnız göründüyü rəngdə yox, çətin sezilən spektrləri ilə də görməyi bacarmağa, onu daha dərindən qavrayıb, qəbul etməyə səsləyərək, məntiqi-fəlsəfi nəticə çıxarmağa sövq edir.\nTamaşadan öncə Teatrın direktorunu və baş rejissoru səhnəyə çıxmağa nə vadar etdi?\nTeatr rəhbərliyi kollektivin təşəkkürünü yeni mövsümün açılışına gəlmiş yüzlərlə tamaşaçılarla - yolunu intizarla gözlədikləri sumqayıtlılarla birgə ifadə etməyin daha mühüm olduğunu lazım biliblər. Axı, teatr üçün göstərilən hər bir diqqət və qayğı son nəticə olaraq tamaşaçılara, Sumqayıt sakinlərinə göstərilən diqqət və qayğı, mədəni xidmətdir. Bir də ki teatrın binasının memarlıq-dizayn baxımından necə müasir, gözəl bir görkəm aldığını yüzlərlə tamaşaçıya eyni vaxtda göstərib, təqdim etmək üçün yeni teatr mövsümünün açılışından daha münasib bir fürsət nə ola bilərdi ki? Yəni ki, tamaşaçı mövsümün açılışına gələrək yeni, maraqlı bir tamaşaya baxmaqla yanaşı həm də bu böyük mədəniyyət məbədinin giriş qapılarından tutmuş tamaşa zalına, tavandan asılmış əzəmətli, gur işıqlı çilçırağa qədər hər şeyin qədim saraylar üslubunda qızılı rəngli ornamentlərlə zövqlə işlənməsinə, yumşaq, rahat kreslolara və s. diqqət yetirərək, daxilən razılıq, məmnunluq hissi keçirir, onlar üçün bu gözəl şəraiti yaradanlara qəlbən minnətdarlıq bildirirlər. Aktyor kollektivinin və tamaşaçıların adından belə bir təşəkkürü çatdırmaq missiyası isə, əlbəttə ki, Teatr rəhbərliyinin öhdəsinə düşürdü ki, o da bunu əlverişli bir fürsət kimi etməyə bilməzdi...\nTamaşa onun mövzusunun doğurduğu maraqlı bir səhnə ilə - əsərin qəhrəmanlarının birlikdə pəncərədən harasa, lap uzaqlara boylanaraq kiminsə gələcəyini, nəsə bir möcüzə baş verəcəyini intizarla gözləməsini diqqətə çatdıran fraqmentlə başlayır. Bu, minlərlə ailədə olduğu kimi uşaq sadəlövhlüyü ilə, nağıllarda olduğu tək sehrli bir əlin möcüzəli bir şəkildə ailəyə xoşbəxtlik, firavanlıq bəxş edəcəyinə, gözəl sabaha olan böyük ümid, lakin reallığına o qədər də inanmadıqları əlçatmaz bir xəyaldır.\nTamaşadakı çox adi, imkansızlıqdan, kasıbçılıqdan bezmiş bir ailənin dərdsiz-qayğısız, yaxşı yaşamaq istəyi özünü xəyallarında güclü, hər şeyə qadir bir Paşanın qızı hesab edən ağbirçək nənədə (respublikanın Əməkdar artisti Fəranə Musayeva) o qədər güclüdür ki, o, artıq öz xəyal və arzularının əsirinə çevrilib, az qala havalanaraq, "Paşa"nın tezliklə gəlib, ailəni ağır vəziyyətdən qurtaracağına böyük ümidlə, sevinclə yaşayır və evdəkilərin hamısını, hətta xəyalında təsəvvür etdiyi, əslində olmayan qulluqçuları da yolunu gözlədikləri "Paşa"nın pişvazına çıxmağa, onu hörmətlə, ləyaqətlə qarşılamağa çağırır. Teatrın bir çox tamaşalarında bir-birindən fərqli, çox maraqlı qadın obrazları yaratmış Fəranə xanım bu rolu onun qəribəlikləri ilə o qədər dəqiq və ustalıqla, bəyzadələr nəslinə məxsus xarakteruk ştrixlərlə oynayır ki, tamaşaya xüsusi bir dinamiklik, canlılıq verir və bu nənəsiz həmin ailəni tamlıqla təsəvvür etmək belə olmur.\nNənədən başqa tamaşada daha iki xəyalpərəst də var - biri ailənin başçısı Tarik, o biri isə onun böyük oğlu Nihatdır. Ancaq Tarik (respublikanın Əməkdar artisti Rauf Ağakişiyev) heç də tam xəyalpərəst deyil. O, hər dəfə uğursuzluğa düçar olsa da, ailəsini dolandırmaq istəyilə konkret iş, kiçik biznes qurmaq üçün xəyalən müxtəlif planlar düşünərək, onları gerçəkləşdirmək üçün yorulmaq bilmədən çalışır. Oğlu Nihatın xəyalları isə yalnız özünün yaxşı yaşayışı üçün qurduğu, heç bir əsası olmayan, həqiqətə çevirmək üçün zərrəcə də cəhd göstərməyə çalışmadığı xülyalardır.\nNihat məhz nənəsinin xətrinin xoş olması üçün özünü "Paşa" xülyalı göstərdiyindən nənəsinin sevimli nəvəsidir. Varlı, zəngin bir "paşa"nın qızı olması, artıq həyatda olmayan atasının tezliklə gəlib bu ailəni ağır vəziyyətdən qurtaracağı fikri ilə, onu qarşılamağa hazır olmaq tələbi ilə ailədə narazılığa, narahatlığa səbəb olan nənə məhz Nihatın ona inanması ilə təsəlli tapıb sevinir, nəvəsini də özünün xəyalları ilə çəkib aparmaq istədiyi göyün yeddinci qatında süzür, xəyalların qoynunda məst olub xumarlanır. Nənəsinin xətrinə Nihat da guya bir gün sehrli babasının - "Paşa"nın peyda olacağına və heç bir əziyyət çəkmədən, onun hesabına xoşbəxt yaşayacaqlarına inanır. Guya məhz bu inama görə də nənəsinə həvəslə nəvaziş göstərir, məmnunluqla onun qulluğunda durur, onu güldürüb-sevindirir. Sumqayıtlıların sevimli aktyorlarından olan Əməkdar artist Cəlal Məmmədovun canlandırdığı Nihat səhnədə peyda olduğu ilk anlardanca öz nikbin, xoş ovqatı ilə tamaşaçıda ailənin təkcə Nihatı yox, həm də nicatı olacağına ümid yaratsa da, hadisələrin gedişi bunun heç də belə olmadığını göstərir.\nAilənin əsas dayağı isə övladlarının hər birinin çox istədiyi, ərinin sədaqətli ömür-gün yoldaşı, hər bir çətinliyə dözən, təmkinli, səbrli, çox qayğıkeş Ana - Səfiyyədir. Bunu bütün tamaşaçılar qətiyyətlə təsdiq edə bilər ki, istedadlı aktrisa Xatirə Süleymanovanın səhnədə canlandırdığı Ana obrazı bütün yaxşı övladların və ataların sitayiş edə biləcəyi, eyni zamanda mənim gördüyüm yaxşı anaların ən yaxşılarındandır (xatırlamaq yerinə düşər ki, vaxtilə belə gözəl ana, qadın obrazlarını bu teatrın ən istedadlı və aparıcı aktrisalarından olan Səmayə xanım Sadıqova çox ustalıqla, məharətlə yaradardı). İstedadlı aktrisa bu rolu o qədər təbii oynayır ki, hətta tamaşa qurtardıqdan sonra belə onun elə həmin sadə görkəmdə, elə o cür mehriban, o cür həlim xasiyyətdə qalacağına, Ana olduğu səhnəni, ordakı "ev-eşiyini" "boş qoyub" getməyəcəyinə belə inanır.\nTamaşada maraqlı obrazlardan biri də ailənin yeganə qızı Sevdadır. Üç qardaşın tək bacısı, ayağı şikəst olan Sevda anasının köməyi, dayağıdır, atasının çox sevdiyi əziz bir qızıdr. Gənc aktrisa Şəhla Məmmədovanın yaratdığı Sevda obrazı o qədər məsum, tərbiyəli, əsl "ev qızı" dır ki, səhnəyə qədəm basdığı ilk andan tamaşaçının hüsn-rəğbətini, məhəbbətini qazana bilir. Gənc aktrisa səhnədə bütün hərəkəti, davranışı, hətta baxışları ilə Sevdanı təmiz qəlbli, saf düşüncəli, ailə məhəbbətli məsum bir Azərbaycan qızı kimi təqdim edərək, onun yaddan çıxmayacaq bir obrazını yarada bilir.\nTamaşanın elə ilk anlarından hiss edilən ailədaxili gərginlik, narahatlıq, ata və oğullar, qardaşlar arasında olan qarşılıqlı narazılıqlar getdikcə artaraq, arzuolunmaz bir həddə - kulminasiya nöqtəsinə çatır. Ailə dağılmağa, parçalanmağa doğru gedir. Hətta heç bir işin qulpundan yapışmaq istəməyən, qardaşı Fazilin hesabına yeyib-içib gəzən Nihat da evdən getmək fikrinə düşür. Və bu qərarı elə tələsik qəbul edir ki, qardaşı hara getmək istədiyini soruşanda sanki birdən-birə ayılaraq "bilmirəm" deyir. Yəni ki, onun üçün vacib olan hara getməsi yox, problemlərin üst-üstə qalandığı evdən uzaqlaşmasıdır. Problemlər isə həqiqətən getdikcə artır. Maddi çətinliklər ailə qurmalı, ev-eşik sahibi olmalı iki böyük oğulu və çarəsiz atanı nəinki bu barədə düşünməyə, heç yaşayış ehtiyaclarını ödəməyə də imkan vermir.\nBütün aktyorlar öz rollarını o qədər məharətlə, təbii və inandırıcı oynayırlar ki, tamaşaçılar hər şeyi unudaraq, hadisələrin necə davam edəcəyini üzüntülü nigaranlıqla izləməli olurlar. Dəfələrlə Sevdaya təpinərək, görüşdüyü oğlandan uzaqlaşmasını tələb etməsi nəticəsiz qaldıqda Fazilin hiddətlənərək, bacısını evin başqa bir otağına çəkib aparması və bir müddət onlardan xəbər-ətər olmaması tamaşaçılara gərgin anlar yaşadır. Sanki real həyatda baş verirmiş kimi zalda əyləşənlərdən acı təəssüflə dillənənlər də olur: "öldürdü yazıq qızı..."\nBir müddət sonra Fazilin otaqdan tək çıxması Ana ilə eyni zamanda zalda əyləşənlərin də təşvişini artırır. Rejissorun çox yaxşı düşünərək yaratdığı intizarlı anlar sanki tamaşaçıların necə bir qəlbə malik olduqlarını sınağa çəkmək üçünmüş. Bir qədər sonra Sevdanın səhnəyə, anasının yanına qayıtması tamaşaçılarda az qala böyük sevinc hissi, təskinlik yaradaraq, rahat nəfəs almalarına səbəb olur. Tamaşaçılardan "nə yaxşı, şükr" deyə səslənənlər də olur. Ancaq yəqin ki, başqa cür ola bilməzdi. Çünki Oqtay Mehdiyevin yaratdığı Fazil obrazı elə qardaşdır ki, o, öz kövrək qəlbi ilə bacısına heç vaxt əl qaldıra bilməzdi. Fazil bacısını sonacan dinləməyi bacararaq, onun vurulduğu oğlanı dəlicəsinə sevdiyini, bu sevgidən dönə bilməyəcəyini görərək, Sevdaya mane olmaq istəmir.\nAilənin dolanışıq dayağı olan, atasının işlərinin alınmadığını, qardaşlarının işləmək həvəsi olmadığını görən cəfakeş ortancıl qardaş Fazilin heç olmasa, bir günlük də olsa ailəsini sevindirmək üçün gözlənilməz hərəkəti hamını təəcübləndirsə də, onun necə zəhmətkeş bir oğul, geniş qəlbli, qayğıkeş bir qardaş olduğunu, doğmalarının bir anlıq sevinci üçün hər cür çətinliyə qatlaşmaqdan, fədakarlıq göstərməkdən çəkinmədiyini Oqtay Mehdiev öz peşəkar aktyor oyunu ilə tamaşaçıya qabarıq şəkildə çatdırmaqla öz qəhrəmanını sevdirə bilir. Atasının şərab içmək, qardaşları Nihatın və Özcanın gəzib-əylənmək və bacısının dükana getmək bəhanəsiylə istədiyi oğlanla görüşmək arzusunu yerinə yetirmək üçün özünün əlində olan az-çox nə pulu varsa, hamısını səxavətlə, son qəpiyinədək onlara - işsiz-gücsüz, tənbəl qardaşlarına və sevgisinə mane olmaq istəmədiyi bacısına paylayır, anasını və "Paşa" babasını gözləyən nənəsini də sevindirir. Onların hər birinin gözlərindəki təəccüb qarışıq sevinci görmək onun özünə də bir daxili rahatlıq, az da olsa mənəvi təpər, təskinlik verir. Təkcə çox sevdiyi bacısı Sevdaya pulu uzadaraq, "get atamız üçün şərab al" deyəndə səsində titrəyiş, qəhər hiss olunur. Və özünün qardaş ürəyinə "daş basaraq", bacısının öz səadətinin ardınca getməsi üçün "yaxşı yol, xoşbəxt ol!" arzusu kimi, əslində son söz olaraq "qayıtma!" kimi səslənən, pauza ilə dediyi "gec... qayıtma" sözləri bütün tamaşaçıları heyrətdə qoyaraq kövrəldir.\nBəlkə də ilk oğul kimi ərköyün böyüdüldüyündəndir ki, böyük qardaş Nihatın işləməyə yox, gəzib-əylənməyə həvəsi olduğunu Əməkdar artist Cəlal Məmmədov ailənin kasıb dolanışığı fonunda tamaşaçıya çox qabarıq şəkildə, məharətlə çatdıra bilir. Çalışıb-işləməməsinə baxmayaraq, onun evə hər gəlişində sanki ailənin də ovqatı bir qədər yaxşılaşır, yaşamaq həvəsi az da olsa artır. Yalnız bircə gün işlədikdən sonra evə gəlib, şəstlə, guya böyük vəzifə sahibiymiş kimi "istefa verdim" deməsi tamaşa zalında gülüş doğursa da, sonradan cəmi dörd gün işləyib, qazandığı ilk maaşdan evə anası üçün aldığı mirvari boyunbağı ilə dönməsi Cəlalın ifasında Nihata rəğbət yaradır. Hər halda necə olsa da, cəmi dörd günlük işinin qazancı olan pulu heç yerə xərcləməyib, anası üçün hədiyyə alması onun daxili aləmində yaxşılıq, qayğıkeşlik "rüşeymlərinin" məhv olmadığından və yəqin ki, gec-tez onun bir işin qulpundan yapışacağından xəbər verir. Bu isə ailəsinin, övladlarının yaxşı günləri üçün "kirpiyi ilə od götürən" ananı - Xatirə Süleymanovanın çox böyük təbiiliklə, inanılmaz dərəcədə inandırıcı oynadığı, müqəddəslik səviyyəsinə qaldırdığı Səfiyyə xanımı sevindirməyə bilməz. Odur ki, mirvari boyunbağını anasının boynuna keçirərkən Nihatınmı, yoxsa ananınmı daha çox məmnun olduğunu, daha çox sevindiyini, fərəh duyduğunu müəyyən etmək heç də asan deyil. Ancaq hər halda həmin anlarda onların hər ikisi çox bəxtəvər görünür.\nHələ də xoş arzularla, sabaha ümidlə yaşayan uğursuz ata da həmin gün evə çox sevincək halda, dünyanın ən xoşbəxt adamı kimi qayıdır - özünün çoxdankı istəyini yerinə yetirmək üçün başladığı ilkin iş uğurlu alındığı üçün istəkli qızı Sevdaya onun arzusunda olduğu zəngli-kəfkirli, "qukqulu-qu" adlandırdığı divar saatı ilə gələrək onu sevindirmək istəyir. Saatı fərəhlə, şəstlə qutudan çıxardıb divardan assa da, evdəkilərin sevinmədiklərini, Sevdanın isə gözə dəymədiyini görüb, susqunluğun səbəbini soruşur. Oğlu Fazil "məsələni" gizlətməyərək, Sevdanın gəlməyəcəyini, qoşulub qaçdığını bildirir. Bu gözlənilməz xəbərin atada yaratdığı şok aktyorun sifətindəki bir az əvvəlki sevinci ağır bir dərdə, iztiraba, daxili sarsıntıya çevirir...\nBöyük və kiçik qardaşın "avaraçılığı" bir gün qardaşlar arasında ciddi qarşıdurmaya səbəb olur. Onların mübahisəsini kəsmək üçün araya girən ananın boyunbağısı qəfildən qırılıb düşür, mirvari muncuqlar qopub dağılaraq, evə səpələnir. Bunu heç də yaxşı olmayan, ailənin dağıla biləcəyinə bir işarə, əlamət kimi diqqətə çatdıran rejissor yaxşı ki elə özü də bunun qarşısını alır: bayaqdan bir-birini az qala didib-dağıtmağa hazır olan qardaşlar sanki birdən ayılırlar. Üçü də əyilərək, səpələnmiş mirvari muncuqlarını yığıb, ailə ocağının etibarlı qoruyucusu olan, onu dağılmağa qoymayan sevimli, qayğıkeş, fədakar analarının bərəkətli, zəhmət ətirli ovcuna tökürlər. Ana əlləri, Ana məhəbbətilə müqəddəs ailə ocağı sanki yenidən isinir, güclənir, qorunub-saxlanır.\nAta vüqarı və övlad sevgisi bir-birilə "cəngi-cidal"da...\nCəmi üç ay uğursuz ailə həyatı yaşayan bacısı Sevdanı küçədə görüb, əsl qardaş məhəbbətilə ona biganə qala bilməyib, atası ilə birgə yenicə təmir edib işə saldıqları maşında həyətə gətirsə də, atadan iznsiz onu evə qaldırmağı özünə və atasına rəva görməyən Fazil evə qalxaraq, bacısnı gətirdiyini bildirərək, ailənin böyüyündən icazə istəməsi səhnəsi ən dramatik, gərgin səhnələrdən biridir. Ata bu anda necə etsin? - Sevda ondan icazəsiz qoşulub qaçıb, ata xeyir-duası almadığından taleyi uğursuz olub, ancaq qızının gedə biləcəyi başqa bir yer də yoxdur, doğma ailəsinə, ata ocağına pənah gətirib. Qızının uğursuz taleyinə görə narahat olub, acısa da, onu bağışlamaq istəməsə də, övlad sevgisi onu "yox" deməyə, Sevdanın səhvi isə "hə" deməyə də qoymur. Buna görə də Ata ancaq ona bəlli olan sarsıntılar içərisində, lakin kişi dözümü, kişi əzəməti ilə susub sakit, səssiz dayanaraq, təzadlı düşüncələr içərisində çırpınır. Atanın bu gərgin, həyəcanlı anlarını, onun dillə, sözlə deyilə bilməyəcək hisslərini, duyğularını aktyor Rauf Ağakişiyev tamaşaçılara böyük sənətkarlıqla, məharətlə çatdıra bilir. Övladlarının yolunda hər cür zəhmətə, əziyyətə qatlaşmağa hazır olan, kasıb olsa da, həmişə qüruru ilə əzəmətli, güclü görünən Atanın susduğunu, hər halda "yox" demədiyini görən, bundan bir rahatlıq duyan Fazil susmağı razılıq əlaməti hesab edərək, Sevdanı evə gətirmək üçün tələsik həyətə düşür...\nBir-birinə əks hisslərinin "çarpışdığı" ağır düşüncələr içərisində sakit-səssiz üzü divara dayanmış Ataya istəkli qızı Sevdanın yaxınlaşması səhnəsi təcrübəli aktyorun və gənc aktrisanın bu dramatizmi bütün qabarıqlığı ilə çatdıra bildiyi, tamaşaçı qəlbini sarsıdan, eyni zamanda çox uğurlu səhnələrdən biridir. Burda rejissorun xüsusilə diqqətə çatdırdığı çox maraqlı məqamlar var. Sevda üzr istəmək üçün ilk növbədə anasına yox, qorxu ilə də olsa, "bağışlayacaq, yoxsa qovacaq" fikirləri ilə atasına yaxınlaşır. Çünki ana həmişə övladını bağışlayandır - Xatirə Süleymanovanın canlandırığı Səfiyyə xanım isə övladının yolunda (səhvi, günahı olsa da belə) can verməyə belə hazırdır. Bunu Sevda da öz fəhmi ilə duyur. Və dərk edir ki, o, ilk növbədə başının tacı, hər zaman son pənahı olan Atadan üzr istəməlidir. Bunu isə o, çox düzgün olaraq, üzü o yana dayanmış atasına astaca, ehmalca yaxınlaşıb, yerə çömələrək, onun əlini öpməsiylə, ayağına sarılaraq, bərk-bərk qucaqlaması ilə hər bir sözdən, hər bir üzrxahlıqdan daha təsirli tərzdə edir. Əlində-ayağında istəkli qızının isti göz yaşlarını hiss edən Ata, nəhayət dözə bilməyib, çevrilərək, qızını ayağa qaldırıb, kövrək bir məhəbbətlə onu bağrına basır. Sevdanın göz yaşlarına qərq olmuş sevincini duymamaq olmur - o, yenə doğma ocaqda, Ata ocağındadır, ailəsi, sevimli qardaşları ona arxa çevirməyib, qəbul etdilər...\nSəhnə və tamaşa zalı - təbii ki, bunlar hələ lap qədimlərdən ayrılmazdır. Ancaq bəzən olur ki, onlar bir-birini "başa düşmürlər", qarşılıqlı anlaşma olmadıqda hərəsi bir qütbdə qalır. Lakin çox yaxşı ki, anşlaq şəraitində keçən bu tamaşada hər iki tərəf bir-birini tam başa düşərək, tam razı qaldı. Bəlkə də ilk dəfə idi şahidi olurdum ki, zalda alqışlardan başqa diqqəti səhnədən ayıra biləcək zərrəcə də səs-səmir yox idi, hamının nəzər-diqqəti səhnəyə dikilmişdi - yüksək sənətkarlıqla hazırlanmış, hər çür yersiz "modernçilik"dən, abstarktlıqdan uzaq olan bu yeni səhnə əsəri tamaşaçıları o qədər cəlb etmişdi ki, onlar özlərini unudub, sanki səhnədə baş verən hadisələrin iştirakçısına çevrilmişdilər.Tamaşa boyu zalda əyləşənlərin bir çoxunun gizlincə dəsmal çıxarmaları və qeyri-ixtiyari əllərini gözlərinə aparmaları həm quruluşçu rejissor Firudin Məhərrəmovun, həm də onun yaratdığı gözəl "ailə"nin - aktyorların uğurlu, yaradıcı əməyinin nəticəsi idi və bu, böyük məmnunluq doğurur.\nVə söz yox ki, bu tamaşa Sumqayıt Teatrının son 10-15 ildə ən böyük uğurlarından biridir. Tamaşaçılar aktyorlardan gözlədiklərinin doğrulduğuna, aktyorlar isə tamaşaçıların onları bütün psixoloji-sarsıntılı anlarda tam başa düşərək, biganə qalmayıb, tamaşaçı fəallığı ilə onları gur alqışlara qərq etdiklərinə görə razı qaldılar. Ən müxtəlif peçə sahibləri - təqaüdçü mühəndis Qadir Süleymanov, yazıçı-dramaturq Əyyub Qiyas, kimyaçı İbad İbadov, müəllimə Gülşən Süleymanova, jurnalist Elcan Oruclu və digərləri bu tamaşanı yüksək qiymətləndirərək, ona bir daha baxmaq arzusunda olduqlarını bildirdilər. Ancaq sumqayıtlı teatrsevərlər bir arzu kimi onu da dilə gətirdilər ki, gələcək tamaşalarda teatrın məşhur yetirmələri, Xalq artistləri Valeh Kərimov, Afaq Bəşirqızı və yaşlı adam rollarının mahir ifaçısı Məzahir Süleymanov da hərdən cəlb edilsin (elə bu tamaşadakı Ata rolu üçün də).\nTəqdirəlayiqdir ki, ilk dəfə olaraq tamaşaçılar yaradıcı heyətlə, rejissor və aktyorlarla yanaşı texniki heyətin işini də dəyərləndirərək, səhnədə butaforiya əvəzinə təbii "dekorlar"a - süfrəyə qoyulan isti xörəyin və çayın təbii qazla isidildiyi qaz plitəsinə, qab-qacağın həqiqətən krandan gələn su ilə yuyulduğu "rakovina"ya və s. görə təşəkkür düşdüyünü də məmnunluqla qeyd edirlər.\nƏn maraqlı, diqqətəlayiq momentlərdən biri də tamaşa başa çatdıqdan sonra Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyəti rəhbərlərinin səhnə arxasına keçərək, Teatrın kollektivini çox uğurlu, yüksək səviyyədə hazırlanmış tamaşaya görə təbrik etmələri və İcra Başçısının birinci müavini Faiq Kərimovun rəsmiçiliyi bir kənara qoyaraq, tamaşanın təsirindən bəzi həmkarlarının kövrəldiklərini etiraf etməsi idi. O bildirdi ki, tamaşa o dərəcədə təsirli və ibrətamiz idi ki, adətən quru, soyuqqanlı adamlatr kimi tanınan İcra aparatının rəhbər işçiləri belə səhnədə baş verənlərə laqeyd qala bilmir, kövrəlməli olurdular...


Ötən il martın 13-də İstanbuldakı Türk və İslam Əsərləri Muzeyində açılışı keçirilən Azərbaycan xalçalarının sərgisi davam edir. Qeyd edək ki, sərgi Azərbaycan Milli Xalça Muzeyinin yaranmasının 53-cü ildönümü və xalça sənətimizin UNESCO-nun Qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil edilməsinin 10 illiyi münasibətilə təşkil olunmuşdu.\nSərgi Azərbaycan Milli Xalça Muzeyi tərəfindən “Azərbaycan Respublikasında xalça sənətinin qorunmasına və inkişaf etdirilməsinə dair 2018-2022-ci illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində reallaşdırılır. İki ölkə muzeyləri arasında həyata keçirilən bu ilk layihənin əsas məqsədi Türk və İslam Əsərləri Muzeyinin kolleksiyasında qorunub saxlanılan Azərbaycan xalçalarının elmi atribusiyası sahəsində tədqiqatların aparılması, onun əsasında kataloqun hazırlanmasından ibarətdir.\nDünyanın aparıcı xalça mütəxəssisləri və ekspertləri tərəfindən böyük maraqla qarşılanan və artıq bir ildir davam edən sərgidə Türk və İslam Əsərləri Muzeyinin kolleksiyasındakı XVII-XIX əsrlərə aid on iki nadir Azərbaycan xalçası nümayiş olunur. Onların arasında Azərbaycan xalçaçılığının unikal qoluna aid “Xətai” (“Əjdahalı”) və “Çələbi”, özünün mükəmməl bədii ornamentlərində Qarabağın gözəlliyini əks etdirən “Qoca” və qədim türk tayfalarının simvolları olan damğalarla bəzədilmiş “Dağkəsəmən” xalçaları da var. Sərgidə eyni zamanda muzeyin kolleksiyasındakı Azərbaycan xalçaları yenilənmiş atribusiya mətnləri ilə təqdim olunur.\nSərgi ilə yanaşı, “Türk və İslam Əsərləri Muzeyinin kolleksiyasından Azərbaycan xalçaları” kitab-kataloqu da nəşr edilib. Türk və ingilis dillərində hazırlanan nəşr nəinki Türkiyə ictimaiyyətində, eyni zamanda bütün dünya xalça mütəxəssislərində Azərbaycan xalçaları haqqında geniş və dolğun məlumatın yaranmasına xidmət edir.


Ana səhifə Bütün dövlət xidmətləri Nəqliyyat vasitələrində reklamın yayılmasına razılığın veri...\n- "Reklam haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanunun25-ci maddəsinini;\n- "Reklam haqqında" Azərbaycan Respublikasının 2015-ci il 15 may tarixli 1281-IVQ nömrəli Qanununun tətbiqi və "Reklam haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1997-ci il 24 noyabr tarixli 644 nömrəli Fərmanının ləğvi haqqında" Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2015-ci il 14 iyul tarixli 554 nömrəli Fərmanının 2.7-ci bəndi;\n- Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2001-ci il 3 noyabr tarixli 596 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş "Reklam yayımına icazə (razılıq) verilməsi qaydaları"nın 4-cü hissəsi.\n- Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2016-cı il18 fevral tarixli 67 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Nəqliyyat vasitələrində reklamın yerləşdirilməsi Normaları".\nNəqliyyat vasitələrində reklamın yayılması üçün icazə (razılıq) vərəqisinin verilməsi\nDİN BDYPİ-nin inzibati binası\n- Ərizəçi tərəfindən nəqliyyat vasitələrində reklamın yayılmasına razılığın verilməsi üçün təqdim edilən sənədlərdə çatışmazlıqlar (ərizə formasının tam doldurulmaması, göstərilənlər sənədlərdən birinin və ya bir neçəsinin ərizəyə əlavə olunmaması) aşkar edildikdə, müraciətin yerinə etirilməsindən imtina edilir və imtinanın səbəbləri barədə ərizəçiyə məlumat verilir və ya elektron poçt ünvanına bildiriş göndərilir.\n- "Reklam haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun 25.4-cü maddəsinə əsasən aşağıdakı nəqliyyat vasitələrində reklamın yerləşdirilməsi qadağandır:\n- operativ və xüsusi təyinatlı nəqliyyat vasitəsində;\n- təhlükəli yüklərin daşınması təyinatlı nəqliyyat vasitəsində.\nHəmçinin Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2016-cı il 18 fevral tarixli 67 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Nəqliyyat vasitələrində reklamın yerləşdirilməsi Normaları"nın 4-cü hissəsinə əsasən nəqliyyat vasitələrinin üzərində yerləşdirilən reklam nəqliyyat vasitəsinin əsas rəngi ilə kontrast yaradan rənglə çərçivəyə alınmalı, onun sahəsi reklam yerləşdirilməsi üçün tətbiq edilən səthin 60 faizindən çox olmamalıdır. Həmin Normaların 7-ci hissəsinə əsasən nəqliyyat vasitələrinin damında, ön və arxa hissələrində, dövlət qeydiyyat nişanlarının və fərqlənmə nişanlarının (beynəlxalq yol hərəkətlərində iştirak edən nəqliyyat vasitələrinə münasibətdə) görünməsini məhdudlaşdıran yerlərdə, işıqlanma cihazlarında, ban şüşələrində, habelə istehsalçı zavod tərəfindən nəzərdə tutulmayan xarici işıq cihazlarının reklam məqsədi ilə quraşdırılması qadağandır.\nReklam yerləşdirilməsi planlaşdırılan nəqliyyat vasitələrinin dövlət qeydiyyat nişanları göstərilməklə siyahısı, habelə onların qeydiyyat şəhadətnaməsinin nömrəsi və verilmə tarix\nNəqliyyat vasitəsində yerləşdiriləcək reklamın məzmunu, cizgi təsviri və sxemi\nMülkiyyət və ya sərəncam hüququ olan şəxslə reklam yayıcısı yaxud reklam agenti arasında bağlanan müqavilə\nNəqliyyat vasitəsinin texniki cəhətdən sazlığı və xarici görkəminin reklam yerləşdirilməsi üçün yararlı olması barədə DYP-nin müayinə aktı\n- Şəxs ərizə formasını dolduraraq tələb edilən sənədlərlə birlikdə Daxili İşlər Nazirliyinin Dövlət Yol Polisi İdarəsinə müraciət edir. Təqdim edilən sənədlərdə çatışmazlıqlar aşkar edildikdə şəxsə dərhal məlumat verilir. "Reklam yayımına icazə (razılıq) verilməsi Qaydaları"nın 4-cü hissəsinə əsasən nəqliyyat vasitələrində reklamın yayılması nəqliyyat vasitələrinin mülkiyyətçiləri ilə bağlanmış müqavilələr və Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi Dövlət Yol Polisi İdarəsi tərəfindən verilən razılığa əsasən həyata keçirilir.\n- Azərbaycan Respublikasının ərazisində müvafiq qaydada dövlət qeydiyyatından keçmiş, texniki cəhətdən saz və müvafiq xarici görkəmi olan, bu Qaydalarda göstərilən şərtlərə cavab verən nəqliyyat vasitələri reklam daşıyıcısı kimi istifadə edilə bilər.\n- Reklam nəqliyyat vasitələrinin aşağıda göstərilən səthlərində yerləşdirilə bilər:\n- minik avtomobillərin və mikroavtobusların qapılarında (arxa qapıdan başqa) və qanadlarının yan səthlərində;\n- tramvay, troleybus və avtobusların banında pəncərə xəttinə qədər olan arxa və yan səthlərində;\n- yük, yük-sərnişin, yük-furqon (bortunda ağ maili zolağı olanlardan başqa), qoşqu və yarımqoşquların banının arxa və yan səthlərində;\n- motosikllərin yanacaq baklarında və alətlər qutusunun qapağında.\n- Nəqliyyat vasitələrində reklam lövhələrinin, lövhəciklərinin, işıqlanan tabloların və bunlara bənzər reklamların yerləşdirilməsinə yol verilmir.\n- Reklamla nəqliyyat vasitələrinin rənginin 50 faizindən artıq dəyişdirilməsinə icazə verilmir.\n- Nəqliyyat vasitələrinin ön hissəsində reklam yerləşdirmək qadağandır.\n- İxtisaslaşdırılmış nəqliyyat vasitələrində reklam yerləşdirilməsi qadağandır.\n- Ətrafları qapalı nəqliyyat vasitələrinin üzərində reklam verilə bilər. Burada reklamın həcmi ümumi sahənin 60 faizindən çox olmamalıdır.\n- Nəqliyyat vasitəsinin arxa hissəsində firma nişanı, telefonlar, loqotiplər və ünvan göstərilə bilər. Bu halda reklam nəqliyyat vasitəsinin arxa hissəsinin ümumi sahənin 40 faizindən çox olmamalıdır.\n-Nəqliyyat vasitələrində yerləşdirilən reklam nəqliyyat vasitəsinin əsas rəngi ilə kontrast yaradan rənglə çərçivəyə ayrılmalıdır, onun sahəsi reklam yerləşdirilməsi üçün tətbiq edilən səthin 50 faizindən çox olmamalıdır,\n- Nəqliyyat vasitələrində dövlət qeydiyyat nişanları və dövlət fərqlənmə nişanlarının görünməsini məhdudlaşdıran yerlərdə, işıqlanma cihazları və şüşələrdə reklam yerləşdirilməsi, istehsalçı zavod tərəfindən nəzərdə tutulmamış xarici işıq cihazlarının reklam məqsədi ilə quraşdırılması qadağandır.\n- Dövlət standartına müvafiq olaraq rəng qrafikası olan təyinatlı avtomobillər reklam yayılması üçün istifadə edilə bilməz.\n- Xüsusi nəqliyyat vasitələrinin rəng qrafikasına, təsvirinə və sairə oxşar reklamların nəqliyyat vasitələrində yayılmasına icazə verilmir.\n- Nəqliyyat vasitələrində reklam yerləşdirilməsi üçün işıq əks etdirən və gözqamaşdırıcı lak-rəng materiallarından istifadə olunmamalıdır.\nYuxarıda qeyd edilənlərə uyğun olaraq 30 gün müddətində imtina halı olmadığı təqdirdə nəqliyyat vasitələrində reklamın yayımına icazə verilir.\nNəqliyyat vasitələrində reklamın yayılma müddəti reklam yayıcısı ilə nəqliyyat vasitəsinin mülkiyyətçisi arasında bağlanmış müqavilədə nəzərdə tutulur.


Elxan Mehdiyev: "Yeni nazir üçün çətin olacaq..."\n11 avqust, 2020 [12:32]\nCeyhun Bayramovun təyinatından sonra Azərbaycanın xarici siyasətində yenilkilər olacaqmı sualı bu gün cəmiyyəti narahat edən məsələlərdəndir.\nModerator.az tanınmış konfliktoloq Elxan Mehdiyevdən bu barədə müsahibə götürüb.\n- Yeni Xarici İşlər naziri təyin edildi və o da, prezidentin köməkçisi də Azərbaycanın Minsk qrupu çərçivəsində danışıqlara sadiq qaldıqlarını bildirdilər. Nə dəyişəcək indi?\n- Nə dəyişəcək hər kəsin verdiyi sualdır. Vəziyyətin dəyişməsinə aparan ortada bir proses yoxdur. Dəyişiklik o zaman olardı ki, Azərbaycan ordusu torpaqların bir qismini, bir neçə strateji rayonu azad edərdi. Bu yoxdursa, o zaman yeni nazir də Elmar Məmmədyarovun “sülh prosesini” davam etdirəcək. “Sülh prosesinin” nədən ibarət olduğu bizlər bilmirik. Biz indi yenidən bu mənasız danışıqlara qoşulmaqla nə etmək istəyirik, mən bilmirəm. Son 27 il danışıqları və son 16 il Məmmədyarov danışıqları nə vermişdi ki? Nə danışılmış bilinmir, hətta indi həm erməni və həm də Azərbaycan tərəfinin dediyi kimi masa üstündə heç bir danışıq mövzusu belə yoxdur. Sağlam məntiq onu deyir ki, Azərbaycan da bu cür danışıqlarda maraqlıdır. Məsələn, ermənilər 2019-cu ilin dekabr ayında Bratislavada ATƏT XİN-nin görüşündə öz rəsmi tələblərini ortaya qoymuşlar və bundan sonra Azərbaycan onlarla nə danışır, mən bilmirəm.\n- İndiki nazir danışıqların predmetli sülh danışıqları olmasını istəyir?\n- Yazıq Məmmədyarov da substantiv deməklə elə predmetli danışıq deyirdi. Sadəcə onu ingiliscə ifadə edirdi. Əsas məsələ, yeni nazirin və həmsədrlərin həmən prosesə qoşulmasıdır. O da prosesə qoşulmağa hazırdır. Prosesə qoşulduqdan sonra, proses davam edəcək və öz axarı ilə yenə 5-10 il gedəcək. Bir də ki, yeni nazir təzə gəlib və o heç də həmsədrlərin məclisinə yeni qaydalar qoya bilməz, qaydaları həmsədrlər özləri qoyur və qoymağa çalışsa da, məclisi pozan adam ki, qeyri konstruktiv yol tutduğunu deyəcəklər və o da məcbur olub onların dedikləri ilə hərəkət edəcək. Onun işi çətin olacaq. Bu məsələnin çox sayda incəlikləri var. Bu iş beynəlxalq səviyyədə geniş təcrübə tələb edir. Digər tərəfdən vasitəçilik və danışıqlar ayrıca elmdir. Dünya termin davası üstündə qurulub.\nHəmsədrlərin yanaşması budur ki, ortada olan Madrid prinsipləri deyilən üç prinsip və altı elementin hamısı eyni hüquqa malikdir, yəni bir prinsipin o birisindən üstün tutulması və ya bir elementin o birisinin əleyhinə irəli çəkilməsi onların ortaya qoyduğu oyun qaydasına görə mümkün deyil. Kim hər hansı prinsipi irəli çəkərsə, o danışıqları pozan anlamına gəlir, yəni əgər Azərbaycan erməni qüvvələrinin işğal bölgəsindən çıxarılmasını tələb edirsə, o zaman bir elementi o birisindən üstün tutduğuna görə Azərbaycan danışıqları pozan tərəf durumuna düşür. Onların yanaşması odur ki, bütün bu məsələlər birlikdə həll olunmalıdır. Birlikdə həll isə mümkün deyil. Bu cür mexanizm erməni tərəfinə sonsuzluğa qədər danışıqlar aparıb torpaqları əllərində saxlamağa imkan verir.\nGörünən odur ki, Azərbaycanın ortaya qoyduğu mövqe və iradə yoxdur. Ona görə də, dəyişiləsi bir şey də olmayacaq. Əsas problem odur ki, Azərbaycanın nə sülh variantı var, nə də hərb variantı. Və gedən danışıqlar sülh danışıqları deyil, onun adı işğalı uzatmaq danışıqlarıdır. Əvvəllər ermənilər DQ əvəzinə torpaqları geri verməyə razı idilərsə, indi isə DQ cəhənnəm, heç bir dənə rayonu da geri vermək istəmirlər. Bizim “sülh prosesi”mizin nailiyyəti budur.