Ziya Məmmədov oğlunu Londondan qaçırıb | Milli Xeber\nToy günü bəy QAÇDI - - Bakıda ŞOK OLAY\n23:30 Şəkidə canavarlar mal-qaraya hücum edib\n23:14 Sabah hava yenə dəyişəcək – - XƏBƏRDARLIQ\n23:07 Türkiyədə hərbi məktəbdə partlayış olub - yaralılar var\n22:58 Bu gecə Kiçik çillə bitir\n22:42 Şəmkirdə avtomobil aşıb - ölən və yaralanan var\n22:30 Ermənistanın Baş Prokurorluğu baş nazirin keçmiş müavini Armen Qevorkyanın həbsini tələb edir\n21:58 Rusiya Azərbaycandan nə istəyir?\n21:29 Nikol Paşinyan həmsədrlərlə Qarabağ münaqişəsini müzakirə edib\n20:37 Nadirdən sərt sözlər: - “Məclisdə qadınlı, kişili diləniblər” - FOTOLAR, VİDEO\n20:14 İşıqlı qılıncoynatma rəsmi idman növü kimi tanındı\n19:57 Çində ali rütbəli hərbçi ömürlük azadlıqdan məhrum edilib\n19:48 Deputat: "Azərbaycandakı boşanmaların sayına məəttəl qalmışıq"\n19:36 DİM gürcü dilini bilən mütəxəssis axtarır\n19:31 Hər 100 qıza 115 oğlan düşür\n19:19 Avropa komissarı: "Qarşıdakı 10 ildə Xəzər qazının idxalını ikiqat artıracağıq"\n18:51 Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycanın regiondakı rolu artmaqdadır"\n18:35 Putin yenə həmin silahlardan danışdı\n18:21 S-400-lər Türkiyə səmasını nə zaman qoruyacaq? – - Türkiyəli nazir suallara cavab verdi\n18:19 "Venesuelaya hərbi müdaxilə olsa, dünya xalqları bizə kömək edəcək" - Nikolas Maduro:\n17:53 Amerikadakı yəhudi diasporu Xocalı qurbanlarının xatirəsini anacaq\n17:42 Yol polisləri onları uçuruma düşməkdən xilas etdi – VİDEO – FOTO\n17:32 Bakıda beynəlxalq forum işə başlayıb - FOTO\n17:27 Toy günü bəy QAÇDI - - Bakıda ŞOK OLAY\n17:23 Azərbaycan ordusu təlimlərə başladı - FOTO\n16:57 Bakı sakini smartfona görə anasını öldürdü\n16:43 Şərhçi son anda şaybadan qurtuldu - VİDEO\n16:24 Süleyman Ələsgərovun 95 illiyinə həsr olunmuş konsert keçirilib\n15:35 Deputat: Azərbaycandakı boşanmaların sayına məəttəl qalmışıq\n15:25 İlham Əliyev bir sıra görüşlər keçirib\n14:20 Belçikada 27 nəfər hələ də Hitler təqaüdü alır\n14:08 Ayaz Salayev: "“Qafqaz üçlüyü” yazan adamın ətrafında kimlər toplaşacaqsa..."\n13:44 Həyatda yaşayır, amma ölmüş kimi qeydiyyatdadır -Balakən sakininin başına gələnlər... - VİDEO\n13:32 Hansı dövlət əmlakları özəlləşdirildi?\n13:23 Yaponiyanın bombardmançı təyyarəsi radarlardan itib\n13:09 İndoneziya sahillərində 5,6 bal gücündə zəlzələ olub\n12:48 Oğuz Meşə Mühafizəsi və Bərpası İdarəsində ölüm hadisəsi olub\n12:32 Ölkədə qızıl cüzi bahalaşdı, gümüşün qiyməti isə...\n12:10 Binəli Yıldırımı MHP üzvü əvəz etdi\n11:52 Marsa səfərlə bağlı qiymətlər açıqlandı\n11:42 İtaliyada “Kamorra” mafiya qrupuna qarşı əməliyyatda - 30 nəfər həbs edilib\n10.10.2018 12:50 Oxunma sayı: 1342\nBritaniyanın Milli Cinayət Agentliyi bu ölkədə sığınacaq tapmış azərbaycanlı oliqarxların əmlakını diqqətlə araşdırmaqda davam edəcək; bəs Məmmədovlar İngiltərədəki əmlaklarını xilas edə biləcəklərmi?\nBeynəlxalq Bankın İdarə Heyətinin sabiq sədri, 15 il həbs cəzası almış Cahangir Hacıyevin xanımı Zamirə Hacıyevanın Londonda dəyəri 28.5 milyon dollar olan elit malikanəsini məhkəmə qərarı ilə müsadirə etməsi bu ölkədə çirkli pulların yuyulmasına qarşı sərt mübarizənin başlandığını göstərdi.\nMaraqlıdır ki, Böyük Britaniyada çirkli pulların yuyulmasına qarşı mübarizə qanunu çərçivəsində xarici vətəndaşlar tərəfindən korrupsiya yolu ilə əldə edilmiş əmlakın müsadirəsinə dair ilk qərar azərbaycanlı oliqarxın ailəsinə qarşı verilib. Bu, həm də o anlama gəlir ki, Britaniyanın Milli Cinayət Agentliyi (“National Crime Agency”) bu ölkədə sığınacaq tapmış digər Azərbaycan oliqarxlarının işini də diqqətlə araşdırmaqda davam edəcək. Bu sırada isə ilk ağıla gələnlərdən biri sabiq nəqliyyat naziri Ziya Məmmədov və onun oğlu Anar Məmmədovdur.\nMəlumdur ki, A.Məmmədov iki ilə yaxındır ki, Azərbaycanı tərk edib və Bakıya hələ də bilinməyən səbəblərdən qayıtmır. Məmmədovların Avropanın bir sıra ölkələrində biznesləri olduğu təzə xəbər deyil. Bir vaxtlar çox qüdrətli biznes imperiyasının əsas gücü Məmmədovların “Garant Holdinq”i idi. İqtisadiyyatın mühüm sahələrini əhatə edən bu holdinq vasitəsilə yüz milyonlarla vəsait həm də ölkə xaricində müxtəlif əmlakların alınmasına yönəldilirdi. Üstəlik, Məmmədovlar bu illər ərzində Avropada müxtəlif adlarla şirkətlər yaradıblar ki, indi onların bəziləri hələ də fəaliyyət göstərir.\nBritaniyada Məmmədovların “BROOKWOOD INTERNATIONAL lIMITED” şirkəti olduğu rəsmi mənbələrlə təsdiqlənmiş məlumatdır. Şirkətin təsisçisi və direktoru A.Məmmədovdur. Şirkətin yerləşdiyi özəl mülkiyyət isə A.Məmmədov tərəfindən hələ bir neçə il bundan əvvəl 2 milyon 700 min funt sterlinqə alınıb. Bir il əvvəl isə Məmmədovlar bu malikanəni 9 milyon 500 min funta satışa çıxarmışdılar. Malikanənin yerləşdiyi küçə Londonun bahalı ərazilərindən hesab olunur. Malikanəni satılıb-satılmadığı məlum deyil. Bilinən həm də budur ki, Məmmədovların rusiyalı və səudiyyəli oliqarxlarla Britaniyada şərikli daha bir neçə şirkətləri var. A.Məmmədov son olaraq ölkəni tərk etdikdən sonra onun Londondakı çox bahalı “One Hyde Park” yaşayış kompleksində mənzil aldığı xəbəri də yayılmışdı ki, bu günədək də təkzib olunmayıb.\nMəmmədovlar ailəsinin xaricdə nə qədər əmlakı olduğuna dair dəqiq bilgi yoxdur, amma güman edilir ki, bu əmlak və şirkətlərin dəyəri bir neçə milyardla hesablana bilər.\nİngiltərə bir neçə il bundan əvvələdək oliqarxlar üçün cənnət sayılırdı və bu ölkəyə yönləndirilən pulların mənbələri ilə rəsmi London maraqlanmırdı. Amma dünyada çirkli pulların yuyulmasına göz yuman ölkə kimi tanınması Britaniyanı narahat etməyə başladı. İlk dəfə Zamirə Hacıyevaya tətbiq edilən həmin qanun əslində təxminən iki il əvvəl qəbul edilib, amma indi işləməyə başlayıb. Güman ki, varidatının mənbəyi şübhəli olan bir neçə oliqarxın adı da artıq “qara siyahı”ya salınıb. Bu sırada isə Məmmədovların olacağı gözləniləndir. Qeyd edək ki, sözügedən qanunla Böyük Britaniyanın nəzarət orqanlarına 70 min dollardan yuxarı dəyəri olan şübhəli aktivlərə sahibi həmin pulun mənbəyini lazımi qaydada izah etməyənə qədər həbs qoymağa imkan verir. Britaniyanın Milli Cinayət Agentliyinin hələ 2016-cı ildə yaydığı hesabatda bildirilirdi ki, Londonu çirkli pulların yuyulması və qanunsuz daşınmaz əmlakın alınması mərkəzinə çevirən şirkətlər və dövlətlər arasında Azərbaycanın da adı var.\nYada salaq ki, hələ Z.Hacıyevaya qarşı məhkəmə qərarından əvvəl belə məlumat yayılmışdı ki, A.Məmmədov son aylar Londona az-az gedir, əsasən Türkiyəyə yerləşib. Keçmiş nəqliyyat nazirinin öz ailə biznesinin əhəmiyyətli hissəsini Türkiyəyə daşıması prosesi “vurulmamışdan” əvvəl başlamışdı. Hələ nazir işlədiyi dönəmdə Məmmədovlar Türkiyədə hotel, nəqliyyat və neft daşımaçılığı, o cümlədən sərnişindaşıma ilə məşğul olan bir neçə şirkət yaratmışdılar.\nZ.Məmmədov oğlundan fərqli olaraq “dəyişiklik ruzigarından” tez duyuq düşə bilər. Ola bilsin ki, Londondan çıxmaq da sabiq nazirin qərarıdır. Amma bəs Londondakı əmlakları xilas etmək necə, mümkün olacaqmı?\nNadirdən sərt sözlər: - “Məclisdə qadınlı, kişili diləniblər” - FOTOLAR, VİDEO\nDİM gürcü dilini bilən mütəxəssis axtarır\nAzərbaycan ordusu təlimlərə başladı - FOTO\nSüleyman Ələsgərovun 95 illiyinə həsr olunmuş konsert keçirilib\nHəyatda yaşayır, amma ölmüş kimi qeydiyyatdadır -Balakən sakininin başına gələnlər... - VİDEO\nArvadını öldürdükdən sonra intihar etmək istəyən şəxs hakim qarşısında


Kədər qarışıq qəzəb: gəncəli körpələrin qətlə yetirildiyi məkanda içilən AND\nDövlət başçısının Gəncə səfərindən çəkilmiş fotoya diqqət edin, lütfən!\nDağıdılmış yaşayış binaları, uşaq oyuncaqları, yanında düzülmüş çiçəklər və onların yanına sancılmış üçrəngli bayrağımız...\nAzərbaycan Prezidenti səfər zamanı heç nə danışmasaydı belə, bu şəkil erməni faşizminin ifşası baxımından yetərli ola bilərdi. 21-ci əsrdə hansı ölkənin lideri öz ölkəsində belə mənzərə ilə üz-üzə qalıb?..\nDünyada ədalət olsaydı, təkcə bu kadrlara istinad edib, Emənistanı yarandığına peşman edərdi, bu ölkənin keçmiş və indiki siyasi, hərbi rəhbərliyini Beynəlxalq Tribunalda süründürər, sonda ədalətli qərarını verər, bir dərs olardı. Amma hardadır ədalət? Prezident keçən dəfə demədimi ki, o, hakimiyyətə yeni gələndə dünyanın ədalətinə inandığı halda, sonrakı illərdə ədaləti Azərbaycanın bərpa etməli olduğunu yəqinləşdirib...\nBu foto Azərbaycanın ikinci paytaxtının savaş günlərinin tablosudur. 2020-ci ilin 27 sentyabrında “yeni müharibə, yeni ərazilər” devizi ilə Azərbaycana qarşı hücuma keçən Ermənistan elə savaşın ilk günlərində burnunun ovulduğunu görüncə, hərbi cinayətlərə əl atdı, şəhər, rayon və kəndlərimizə mərmilər yağdırılmağa başladı. Döyüş meydanından çox-çox uzaqda olan Gəncəyə ilk raketlər 4 oktyabr gecəsi “yağdı”. Yuxuda olan körpələri hədəfə aldı alçaq düşmən. Serj Sərkisyan vaxtilə etiraf etmişdi: “Xocalıya qədər azərbaycanlılar bizim onlarla zarafat etdiklərini zənn edirdilər”.Sərkisyanın xələfləri bu dəfə Gəncə əhalisinə yaşatmağa çalışdılar Xocalını. Daha sonra 8 otyabrda, sonra 11-də, daha sonra 17-sində. Hər birində gecə yarısı, Xocalı soyqırımında olduğu kimi, əhali yatan zaman, daha çox insan tələfatı olsun, deyə...Dünya birliyi baş verənlərə kar və kor oldu. Hətta hadisədən “xəbərsiz” olduğunu iddia edən Ermənistana qarşı heç bir bəyanat olmadı. İlk terror aktının məsuliyyətini üzərinə götürən Araik Arutyunyan isə bu günədək əl-qolunu sallayıb gəzir. Arutyunyanın başçılıq etdiyi quldur rejimə Ermənistan hökuməti bu il 288 milyon dollar vəsait ayırıb. Gəncə terrorunu “dilucu” pisləyən Avropa İttifqı isə İrəvana 2,6 milyard avronun vədini verib. Hansı xidmətlərinə görə? Gəncəli körpələri, qadın və qocaları yatdığı yerdə Toçka-U” və “SCUD” raketləri ilə öldürdüyünə görəmi? Bəlkə yeni raketlərlə təminatın maliyyəsidir. Gəncə terroru zamanı həlak olan 6 uşağın, ümumilikdə 26 mülki sakinin qatillərini, hərbi caniləri mükafatlandırmaqda məqsədləri nəymiş görən?! Gəncə 13 dəfə bombalandı, onlardan 5-i partlamadı. Təsəvvür edin, o raketlər də partlasaydı, görün o zaman fəlakətin miqyası hansı dərəcədə olardı. Amma dinc sakinlərin ballistik raketlərlə hədəfə alınması faktlarına biganə oldu dünya. Hansı ki, onlar Azərbaycan ordusunun öz torpaqlarını işğaldan azad etməsinin qarşısını almaq üçün əllərindən gələni etdilər, hələ də edirlər...\nDövlət başçısı AZƏRTAC-a, çox mühüm mesajların, xəbərdarlıqların və məlumatların olduğu növbəti müsahibəsini məhz bu məkanda verdi. Şübhəsiz ki, bu məkan təsadüfən seçilməmişdi. İnformasiya müharibəsində bu kimi məkanların təqdimatı erməni faşizminin ifşası baxımından önəmlidir. Prezident Qarabağa səfərlərində bir qayda olaraq məhz erməni vandalizminin “əl işləri”nin önündə deyir sözlərini. Ağdama, Zəngilana, Cəbrayıla, Füzuliyə...səfərlərində də belə olub, cənab Ərdoğanla Şuşa Bəhyannaməsi də məhz Şuşanın dağıdılmış incilərindən birinin önündə imzalanıb.\nÖlkə prezidenti alçaq düşmənin əməllərinə görə qəzəbliydi. Həm də dünyanın ədalətsizliyinə görə. “Çünki ballistik raketlərin trayektoriyası böyük dövlətlər tərəfindən izlənilir və hər kəs gördü ki, erməni ordusu gecə vaxtı dinc şəhəri, müharibə zonasından uzaqlarda yerləşən şəhərin məhz yaşayış məhəlləsini məqsədyönlü şəkildə atəşə tutub. Yəni, bu, təsadüfən açılan atəş deyildi, məqsədyönlü şəkildə yaşayış binasını vurmaq, Azərbaycan vətəndaşlarını öldürmək, Azərbaycan xalqının gözünü qorxutmaq, Azərbaycan rəhbərliyini torpaqların azad edilməsindən çəkindirmək məqsədi daşıyırdı. Əlbəttə, bu, hərbi cinayətdir və hərbi cinayət kimi dünya tərəfindən tanınmalıdır”.\nDövlət başçısının dediyi kimi, Azərbaycan Ordusu müharibə dövründə belə cinayətlərə əl atmadı, biz müharibəni ləyaqətlə apardıq, döyüş meydanında düşmənə cavab verdik. Gəncə, Mingəçevir, Bərdə, Tərtər, Goranboy, Ağdam rayonu, Füzuli rayonu, Naftalan bombalananda Ali Baş Komandan deyirdi ki, biz döyüş meydanında qisasımızı alacağıq, ermənilərdən fərqli olaraq heç vaxt hərbi cinayətə əl atmarıq. Belə də oldu. Bununla da Azərbaycan xalqı bir daha böyüklüyünü, dövlətimiz siyasətiminin düzgünlüyünü göstərdi. Yaxşı xatırlayırıq, Gəncə bombardmanları zamanı yaralananlardan biri şəhər sakini olan erməni qadın idi. Azərbaycanda rahat, təhlükəsiz yaşayan bu qadını məhz onun millətindən olanlar gecə yarısı qanına boyamışdılar, “Dağlıq Qarabağ” ətrafındakı rayonları “təhlükəsizlik zolağı” adlandırıb da, 30 ilə yaxın işğalda saxlayanlar...Bir erməni sakinin burnu qanamadı bu müddətdə, hətta Hadrut azad olunanda ordakı yaşlı ər-arvadı Azərbaycan hərbçiləri xilas etdi, erməni işğalçıların qoyub qaçdığı adamları. Bütün bunlar gerçəkliklərdir, Hollivudda məhz bu cür kadrların yer aldığı filmlər çəkilməkdənsə, Azərbaycanı ittiham edən, erməni faşizminin ssenarisi ilə yazılan kino səhnələri çəkilir bu günlərdə də...Çünki ədalət anlayışı yaddır onlara. Düzdür, həmsədr ölkələrin səfirləri bu günədək Şuşaya getməyiblər, amma Gəncədə ki olublar, ermənilərin məhv etdiyi günahsız körpələrin özlarindən sonra qalan oyuncaqlarını, gəlinciklərini öz gözləri ilə görüblər. Amma yox, yəqin sadəcə baxıblar, görməyiblər...\nAmma bu işdə usanmaq yoxdur. Görmək istəməyənlər də görəcəklər, dövlət başçısının təməlini qoyduğu Memorial Kompleks də illər boyu Gəncə həqiqətlərini göstərəcək. Gəncədə inşa olunacaq, 4 hektar ərazini əhatə edəcək Memorial Kompleksin ərazində dağıdılmış binalar da olduğu kimi saxlanılacaq. Prezidentin bu məsələdə mövqeyi dəyişməzdir. Sitat: “Bu yaddaş silinməməlidir. Bu erməni vəhşiliyini unutmamalıyıq. Sülh olmalıdır, ancaq heç vaxt erməni vəhşiliyini, erməni faşizmini unutmamalıyıq. Erməni faşizmini məğlub etdik. Elə etməliyik ki, erməni faşizmi bundan sonra heç vaxt baş qaldırmasın!.. Bəli, biz deyirik ki, sülh olmalıdır. Ancaq heç vaxt erməni vəhşiliyini, erməni faşizmini unutmamalıyıq. Xocalı qurbanlarını unutmamalıyıq. Gəncə qurbanlarını, digər şəhərlərimizin qurbanlarını heç vaxt unutmamalıyıq və unutmayacağıq. Onların müqəddəs ruhu qarşısında baş əyərək bir daha deyirik ki, onların qanı yerdə qalmadı”.\nƏslində bu, təkcə xalqımıza ismarış deyil, həm də bəşərə xitabdır, dünyanı xilas çağırışıdır. Faşistlərin qəhrəmanlaşdırılmasının yolverilməz olduğunu deməklə Azərbaycan Prezidenti əslində bütün dünyanı ayılmağa çağırmış oldu. Dəfələrlə deyib ki, cəllad Njdeyə Ermənistanın paytaxtında - İrəvanda qoyulan abidə faşizmin təbliğatıdır və buna son qoyulmalı, faşist və cəlladın izi-tozu hər yerdən silinməlidir. Çünki bu cəllad günahsız azərbaycanlıların və ondan sonra İkinci Dünya müharibəsi zamanı sovet ordusunun əsgərlərini, zabitlərini qətlə yetirib. Ancaq Ermənistanda onun qəhrəmanlaşdırılması gedir, dünya yenə görməzdən gəlir. Faşist Njde haqqında çəkilmiş filmin yayımının qadağan edilməsi çıxış yolu deyil. Ermənistandakı həmçinin rus sülhməramlıların yerləşdiyi torpaqlarımızdakı “njde”lərin boğazına kəndir keçirib sürümək lazımdır. Gec-tez Azərbaycan buna da nail olacaq, amma niyə faşizmə qarşı mübarizədə də bizə dəstək gəlmir?..\nMəhz bu cür gözyummalar, stimullaşdırmalardır ki, Ermənistanın keçmiş faşist rəhbərləri, uşaq qatilləri, savaş günlərində Xankəndidən “dovşan kimi qaçan” Serjik Sərkisyanla Robert Köçəryan baş qaldırırlar və yenə də meydan sulamağa çalışırlar. Hətta yenidən Şuşaya dil uzadırlar. Dilləri yerindən qoparılmayınca, belə olacaq. Prezident növbəti dəfə xəbərdarlıq etdi: “Biz erməni faşizmini məğlub etdik, ancaq o, məhv edilməyib. Erməni faşizminin bütün təzahürləri yer üzündən silinməlidir. Ancaq gərək digər ölkələr də, beynəlxalq ictimaiyyət də bu məsələdə həmrəy olsun. Erməni faşizminin XXI əsrdə törətdiyi bu dağıntılar hamı üçün gərək bir nümunə olsun ki, faşizmin yaxşısı, pisi yoxdur. Erməni havadarları, Ermənistanın arxasında dayanan dairələr də bunu bilməlidirlər, dərk etməlidirlər və bizim tarixi missiyamızı qiymətləndirməlidirlər, biz hansı bəlanı məhv etdik”.\nBəli, alman faşizmindən də dəhşətlisidir erməni faşizmi, uşaq qatilləri! Azərbaycan ordusu 44 gündə faşizmin başını əzdi, amma ilan ulduz görməyəndə ölmədiyi kimi, erməni faşizmi də canını tapşırmayıb, deməli, işimiz bitməyib. Qalib ölkənin lideri də sözünü dedi, xəbərdarlığını etdi. Bir də!!! Bu, sadəcə söz deyildi, həm də AND idi, yatdığı yerdə öldürülən uşaqların, dinc sakinlərin ruhu qarşısında, elə ermənilərin hərbi cinayətlərinə şahid olan darmadağın evlərin qarşısında dilə gətirilən AND! Dövlət başçısının gözlərində kədər qarışıq qəzəbi gördüm. Uşaq qatillərini cəzalandıracaq, mütləq!!!\nSöz: “Biz heç vaxt imkan verə bilmərik ki, bizim bölgədə erməni faşizmi baş qaldırsın. Heç vaxt imkan verə bilmərik ki, Ermənistan yenə də Azərbaycan üçün potensial təhdidə çevrilsin. Əgər bunu görsək, onu yerindəcə məhv edəcəyik!”\nDediyini etdiyini ermənilər də yaxşı bilir, havadarları da...


“Azərbaycan təhlükəsizliyə töhfə verir”\n15:30 13 Mart 2018\nMetbuat.az xəbər verir ki, xanım Ana Birçall Bakıda Respublika Narkoloji Mərkəzində baş vermiş yanğın nəticəsində insanların həlak olması ilə bağlı Rumıniya rəhbərliyi adından və öz adından başsağlığı verdi. Dövlətimizin başçısı başsağlığına görə minnətdarlığını bildirdi.\nNizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə keçiriləcək VI Qlobal Bakı Forumunun önəmini qeyd edən xanım Ana Birçall forumda iştirakından məmnunluğunu bildirdi. O, 2017-ci ildə ölkələrimiz arasında diplomatik əlaqələrin qurulmasının 25 illiyinin qeyd edildiyini vurğuladı. Dövlətimizin başçısı 2018-ci ilin ölkəmizdə “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İli” elan edildiyini dedi.\nGörüşdə Azərbaycan-Rumıniya əlaqələrinin yüksək səviyyəyə çatdığı vurğulandı, ölkələrimiz arasında münasibətlərin strateji xarakter daşıdığı və əməkdaşlığımızın böyük potensialının olduğu qeyd edildi. Söhbət zamanı beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstəyin əhəmiyyət daşıdığı bildirildi. Görüşdə, həmçinin qarşılıqlı sərmayə qoyuluşu və hər iki ölkədən olan şirkətlərin bu sahədə fəaliyyətinin genişləndirilməsinin vacibliyi vurğulandı.


Vejetaryen Köpəklər: 5 Təəccüblü Faktlar\nKöpəyinizin ticari ev heyvanları yemi ilə qidalandırmaqda ən vacib şey nədir? Biz insanlar yediyimiz şeylər olduğu kimi, eyni məntiq yoldaş heyvanlarımıza da aiddir. Təəssüf ki, əksər ticarət heyvanları ABŞ Kənd Təsərrüfatı Departamentinin müfəttişləri tərəfindən insan istehlakı üçün yararsız hesab edilən işlənmiş heyvan məhsullarıdır.\nHosta Bitkilərinin Böyümə Mərhələlərinin Şəkilləri: Cücərmədən Çiçəklənməyə\nFaye meşədə yaşamağı, gəzməyi və oxumağı sevir. Hər baharda böyüdüyü hostasını və digər çiçəklərini seyr etməkdən zövq alır. Hostanın böyüməsinə və çiçəklənməsinə nə qədər vaxt lazımdır? Bu məqalə, baharda cücərməyə başladığı andan tam böyüməsinə qədər, bir azdan çox, fotoşəkillər və digər müşahidələrlə hosta bitkimin böyüməsinə dair gündəlik sənədləri əhatə edir. ay sonra.\nEvinizdəki yataq böcəklərini necə tapmaq və qurtarmaq olar\nDorothy Usta Bağban, keçmiş qəzet müxbiri və bir neçə kitabın müəllifidir. Michael, NM-də bir mənzərə / təbiət fotoqrafıdır.Bu uşaqlar hamınız yatağınızda ola bilərdi, yataq böcəkləri həqiqətən mövcuddur? Uşaqlarınıza neçə dəfə "Gecəniz xeyir, sıx yatın və icazə verməyin" dedi. yataq böcəkləri dişləsin?\nEvinizin və bağınızın ətrafındakı ilan istilalarının qarşısını necə almaq və idarə etmək\nXanım İngilis 30 ilini Active USAF Mülki Hava Patrolu üçün tibb, psixologiya, STEM təlimatı və aerokosmik təhsildə işləmişdir. Uşaq vaxtı ilk kiçik yaşıl bağ ilanımı bir magistral dayanacağında gördüm və heyran oldum. Qurdlar kimi selikli deyildilər və parlaq yaşıl tərəziləri ilə yaraşıqlı idilər.\nSəmərəli çiçək bağı: demək olar ki, heç bir şey üçün gözəl bir bina tikmək\n40 ildən bəri həvəsli bir bağban olan Dolores, xüsusi müştərilər üçün mənzərə düzəltdi və bir müştərinin kiçik orkide kolleksiyasını qorudu. Pulsuz Çiçək Bağçası Pulsuz Bağ yalnız bir bağdan daha çoxdur. Jurnallarda olduğu kimi ani həftəsonu layihələrindən birinə sahib olmayacaqsınız. Pulsuz bağ çox daha faydalıdır!\nRomantik Kottec Yataq otağı Dekorasiya Fikirləri\nFaye, qızı köhnə ferma evindəki otaqları bəzəməyə və etdiklərini başqaları ilə bölüşməyə kömək etməyi sevir. Romantik Kottec Dekorasiya Stili nədir? Sadə dillə desək, & Romantik Kottec & 34; atılmış bir romantikanın köhnə qəşəng və ya kottec bəzək tərzinə çox oxşardır! Ümumiyyətlə çiçəkli parçalar, yumşaq çəhrayı və yaşıl rənglər və ağ və ya hörmə mebellər daxildir.\nSinek quşlarını qidalandırmaq: Bilməli olduğunuz şey\nBağımda 10 yem stansiyası var və ətrafdakılara yerli quşlar üçün yem qurmağına kömək etməyi çox sevirəm. İndi cütləşmə mövsümü bitdi və gənclər qaçdı, daha az döyüş var və kişilər (ümumiyyətlə) yemçini dişilərlə və gənc quşlarla bölüşməkdən məmnundurlar.\nQarşılama kölgə bağı necə yaradılır\nNicolette Goff sulu boyaçı, yazıçı və fədakar bir bağbandır. Kitabları, məqalələri və rəsmləri onun təbiətə olan sevgisini ortaya qoyur. Kölgəli Bağ Oazisi Öz Vahəninizi Planlaşdırın Həyətinizin çox hissəsi ağacların və ya binaların kölgəsindədir? Terasınız və ya veranda evinizin şimal tərəfindədir və həmişə sərin bir kölgəli yerdir?\nDaha az şeylərlə necə deklutter və daha dolğun bir həyat yaşamaq olar\nÇöldən ayırmağı sevirəm və yaşayış sahələrini necə təmizləməyim barədə məsləhətlər verməkdən xoşlanıram. Əvvəllər əşyalara sahib olmağı çox sevirdim. Kitab rəflərimin üst-üstə yığıldığını, dolabımın partladığını və çəkmələrimin daşdığını görəndə sevindim. Kitablar həmişə mənim ən böyük zəifliyim idi və “kitabxanamı qurmaq” üçün yenisini almaq üçün çox xərcləmək qeyri-adi deyildi.\nTop 10 Davamlı Bağçılıq Metodu\nYvonne illərdir ki, toyuqlar, qida bitkiləri, yerdəki su, günəş enerjisi və daha çox şeylə birlikdə davamlı bir ev sahəsi inkişaf etdirir. Şəhər Əkinçiliyi ilə Həyətinizdə Üzvi Təzə Meyvə və Tərəvəz Davamlı, üzvi bağçılıq və permakültür böyük mövzulardır! Hər kəs təhlükəsiz, üzvi meyvə-tərəvəz və hətta yumurta istəyir, bu da köhnə və 34; Viktoriya & 34; bağça bağçalarında tətbiq olunan təcrübələr və quşların və digər heyvanların saxlanılması geri dönüş yaradır.\nHidroponika haqqında bilməli olduğunuz hər şey\nHidroponika nədir? Hidroponika bitkilərin torpaqsız yetişdirilməsidir. Hidroponika kultivatora bitkinin bəsləndiyi şey üzərində yüksək dərəcədə nəzarət etməyə imkan verir və bitki bütün qidaları qəbul etmələrini çox asanlaşdıran bir formada təmin edilə bilər: su əsaslı qida məhlulu bitki köklərindən keçmiş dövran edir , istifadə edilməmiş qida maddələrinin dövriyyəsi.\nÜst soğan olaraq da bilinən Misir soğanları, gövdənin üstündəki çiçəklər yerinə dəstlər yetişdirir. 2006-cı ilin payızında mənə beş kiçik Misir soğan dəsti verildi. Yalnız bir bitkinin üstü. Dəstləri mənə verən dostum dedi: & 34; Bunları əkdiyin yerdə diqqətli ol. Onlar böyüyəcəklər və sizdə soğan olacaq.\nBağınızı artırmaq üçün üzüm və alpinistlər\nDağçılar bir mənzərə elementi olaraq Dağcılar bir peyzaj dizaynına daxil etmək üçün əla bir elementdir. Onları həm çiçəklərinə, həm də bitkilərin təsirlərinə görə qiymətləndiririk. Trellises, arbors və pergolas, göyərtələr, korkuluklar və daha çox kimi müxtəlif quruluşlara dırmaşmaq üçün öyrədilə bilərlər. Cəlbedici bir çəpəri gizlətmək, daş divarları dolaşmaq, geniş rənglər vermək və çardakdan yuxarı qalxdıqda kölgə yaratmaq üçün bunlardan istifadə edin.\nDöner Bar Tabure Bələdçisi\nBar taburlarının sərtlikdən bükülməyə necə getdiyi Heç kim ilk döner çubuq taburetini kimin düşündüyünü həqiqətən bilmir. Gündəlik həyatda heç kimin mövcud olmadığı bir vaxtı xatırlaya bilməyəcəyi bir nöqtəyə çevrilmiş müasir rahatlıqlardan biri də bir şeydir. 50s və 60s.\nGənələri təbii olaraq necə dəf etmək olar\nKerry bağçılıq, qidalanma, davamlılıq və əyləncə haqqında yazmağı sevir. Gənələr Amerika Birləşmiş Ştatlarının və dünyanın əksər hissəsində cansıxıcı və potensial təhlükəli bir zərərvericidir. Yalnızca qanınızı əmməzlər (və ya bir az seksual, qığılcımlı vampir yolu ilə deyil), lyme xəstəliyi, gənə iflici, Rock Mountain ləkəli ateşi və daha çox kimi xəstəlikləri daşıyırlar.\nTaxta turşusu: Qidalandırıcı yeməli bir ot\nJoan, yeməli alaq otları ilə davamlı bir sevgi əlaqəsi yaşadığı Los Angelesdə yaşayır. Taxta turşusu yeməli yeyilirWood turşusu mənim sevdiyim yeməli yabanı bitkilərdən biridir. Limonlu dadı səhər salatına əla bir əlavədir. Los Angeles bölgəsinin hər yerində tapıldı. Gözlərinizi açıq saxlasanız, mütləq bununla qarşılaşacaqsınız.\nMərmər Masa və Tezgahların müsbət və mənfi cəhətləri\nİllərdir mərmər süfrəyə sahib olduqdan, saxladıqdan və zövq aldıqdan sonra öyrəndiyim budur. Klassik gözəlliyi və zamansız zərifliyi üçün mərmər yemək masaları, mətbəx piştaxtaları və ya mərmər masa almaq fikrindəsiniz? Bu böyük alış-veriş etməzdən əvvəl nəzərə almalı olduğunuz bir neçə şey var.\nQidalandırıcı, yeməli mallow tapmaq və necə hazırlamaq olar\nJoan, yeməli alaq otları ilə davamlı bir sevgi əlaqəsi yaşadığı Los Angelesdə yaşayır. Mallow bəzən heç yerdə görünməyən illik bir bitkidir. Ancaq mövsümdə olduqları zaman, Los Ancelesdəki hündür və bol küçələrə üstünlük verirlər, yaxşı baxımlı çəmənlərin düşməni, yemçilərin dostudurlar.\nÇiyələk yetişdirmək üçün nə qədər vaxt lazımdır?\nÇiyələk yetişdirmək Çiyələk böyümək üçün ən asan meyvələrdən biridir, ancaq bir az səbr etməlisən. Gözlənməyə dəyər, çünki evdə yetişdirilən çiyələklər həqiqətən xüsusi bir zövqdür. Güman edirəm çiyələk yetişdirməyi çox sevdiyimi söyləyərək başlamalıyam. Bu illər ərzində bir çox metodla təcrübə etdim.\nDW743 DeWALT-dən gördüm\nSaw Heaven gördüm: DeWALTI-dən DW743 bu məqaləni yazdı, çünki mən hər gün dolanışığımı qazanmaq üçün DW743-üma güvənirəm və bunun mənə hər şeyi etməyə imkan verdiyini sevirəm! Təhlükəsiz kəsin. İWONT DW743 Flip Over Combination DeWALT'dan Testere gördüm DW743 testeresi və əmiuşağı DW742, illərdir mövcuddur və həm dülgərlər həm də inşaatçıların və yaxşı səbəblərdən möhkəm bir favoritdir.\nPaul bağçasında sardunya yetişdirməyi sevən bir bağbançıdır. Sardunyalar ümumiyyətlə hər bağdakı ən sərt, davamlı bitkilərdir. Yaşadığım bir yerdə evin ətrafındakı betondan böyüyən bir ətirşah var idi. Bir az yerli araşdırma apararaq 1920-ci illərdən bəri bütün məhəlləni ötmüş əvvəlki bağ evinin qalığı olduğunu kəşf etdim.


Aminturşular, bir qayda olaraq, alındıqları mənbələrdən asılı olaraq tarixi adlara malikdir. Misal üçün, asparagin 1806-cı ildə asparaqus (mərəşüyüd , qulançar) şürəsində tapılmışdır, qlutamin (lat. "qluten" - "yapışqan") turşusu buğda özəyində aşkar edilmişdir. Sistein (yun. "tsistis" - "kisə") ilk dəfə 1810-cu ildə sidik kisəsi daşlarında aşkar edilmişdir. Süd zülalı olan kafeinin tədqiqi zamanı tirozin (yun. "tiros" - "pendir") kəşf edilmişdir. Arginin (lat. "argentum" - "gümüş") ilk dəfə olaraq gümüş duzları şəklində alınmışdır. Qlisin (yun. "qlikis" - "şirin") şirin olduğu üçün belə adlandırılmışdır. "Leysin" yunan sözü olan "Leykos" - "ağ"-dan törəmişdir: yumurta ağında bu geniş yayılmış aminturşularından biridir. Lizin öz adını yunan sözü olan "həllolma", "dağılma" mənasını verən "lizis"dən götürmüşdür. Bu turşu suda yaxşı həll olduğuna görə belə adlandırılmışdır. Bəzi aminturşular ipək liflərinin zülallarından alınmışdır. Bunlara histidin (yun."histos" - parça) və serin (lat. "sericus" -"ipək") misal ola bilər.\n↑ Aminokarbon turşusu[ölü keçid] Deacademic.com saytında almanca\n↑ Aminokarbon turşusu[ölü keçid] Nedug.ru saytında rusca\nMənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Amin_turşusu&oldid=5841337"\nLast edited on 14 mart 2021, at 06:07\nBu səhifə sonuncu dəfə 14 mart 2021 06:07 tarixində redaktə edilib.


Onlayn təhsil mövcud kompüter texnologiyalarının köməyi ilə dərsləri dinləyici və müəllimin kursa gəlməsinə ehtiyac olmadan, mövcud kompüter texnologiyalarının köməyi ilə istənilən vaxt tam virtual kurs alması üçün, müasir, innovativ bir təhsil sistemidir.\nOnlayn təhsil, canlı dərs ilə yanaşı tətbiq olunan dərs növüdür. İkinci dərəcəli təhsil sistemi deyil. Əksinə, illərdir dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində tətbiq olunan və ən son ölçmə və qiymətləndirmə metodlarından istifadə edilən ən müasir təhsil sistemidir.\nNiyə onlayn təhsil? Onlayn təhsilin üstünlüyü nədir?\nSağlamlıq problemi olan tələbələr üçün təhsil imkanları təmin edir.\nGeniş bir kütləyə təhsil xidmətləri göstərə biləcək bir təhsil sistemidir.\nZaman və məkandan asılı olmayaraq istədiyiniz istiqamət üzrə təhsil ala bilərsiniz.\nHər hansı smartfon və ya kompüter vasitəsilə qoşularaq istədiyiniz təhsili ala bilərsiniz.\nƏnənəvi təhsildən faydalana bilməyən insanlar üçün əvəzolunmazdır.\nYaşadığınız məkanı dəyişməyinizdən asılı olmayaraq, uyğun saatda dərsə qoşula bilirsiniz.\nİşləyən şəxslər üçün təhsillərini davam etdirmək şansı verir.\nHər bir dinləyiciyə öz öyrənmə sürətində oxumağa imkan verir.\nMəlumatın sürətli və asan əldə edilməsini təmin edir.\nCanlı təhsil zamanı tələb olunan nəqliyyat, yaşayış və qidalanma kimi əlavə xərcləri aradan qaldırır.\nKeyfiyyətli online təhsil xidmətindən yararlanmaq üçün sizin sadəcə sürətli internetə ehtiyacınız var…\nXüsusi olaraq onlayn təhsil kimə uyğundur?\nOnlayn təhsil hər kəsə uyğundur və həyat tərzinizi dəyişdirmədən təhsil almaq hüququ verir.\nŞəhər xaricində yaşayan, nəqliyyat çətinliyi çəkən dinləyicilər üçün əlavə xərclərdən azad edir.\nBu kimi çatışmazlıqlar online təhsil sistemində heç bir problem yaratmır. Bir tərəfdən iş həyatınızı davam etdirərkən, digər tərəfdən təhsilinizi davam etdirə bilərsiniz və ya təhsil həyatını başqa hər hansı bir şəhərdən kursa getmədən, nəqliyyat çətinliyi olmadan öz evinizdən davam etdirə bilərsiniz.\nCopyright © 2020 Evdə Təhsil | PROYEKT.AZ


Corona oyun motoru: toqquşma hadisələri nə vaxt və necə tətbiq olunur? 02 dekabr 2019\nCorona oyun motoru: toqquşma hadisələri nə vaxt və necə tətbiq olunur?\nYəqin ki, müəyyən oyun aspektləri altında fiziki xüsusiyyətləri və davranışları olan çox sayda mobil oyun oynamısınız. Məsələn, Doodle Jump-də platformalardan tullanın və ya Angry Birds-də ağac yığınlarını yırtın.\nBütün bu qarşılıqlı əlaqələrin arxasında nəyin olduğunu və doodler bir platformanın nə vaxt keçəcəyini və nə vaxt atılacağını bilirsinizmi? Qəzəbli bir quş vurduqda bu yığın ağac necə real şəkildə çökə bilər? Əslində o qədər də çətin deyil. Hamısı toqquşma hadisələrindən hansısa bir yardımla alırlar.\nOyunlarımın çoxu Corona Oyun Mühərriki ilə yaradıldığı üçün Corona Collision (Fizika) və Lua proqramlaşdırma dilindən bu mövzuda nümunələri təsvir etmək və kodlaşdırmaq üçün istifadə edirəm. Ancaq oxşar prinsiplər digər oyun motorlarına asanlıqla tətbiq edilə bilər, çünki bir çox fizika mühərrikləri çox oxşar işləyir. Corona ümumiyyətlə sənədlər ilə belə bir möhtəşəm bir iş görür ki, bu mətndəki sənədlərə bəzi istinadları görə bilərsiniz, çünki təkəri yenidən ixtira etmək üçün heç bir səbəb yox idi. :)\nBeləliklə, dalış edək!\nƏvvəla, hər bir oyun motorunun fizika ilə məşğul olmaq üçün arxa planda fizika mühərrikindən istifadə etdiyini vurğulamaq lazımdır. Corona xüsusilə Box2D fizika mühərrikindən istifadə edərək fizika ilə məşğul olur. Bu sayədə fizika dünyasından sadəcə fiziki xüsusiyyətləri oyundakı obyektlərə həvalə etmək və uyğun metodlardan istifadə edərək qarşılıqlı əlaqəni idarə etməklə funksiyaları həyata keçirə bilərsiniz.\nToqquşma hadisələri bunlardan biridir. Fiziki cisimlər arasındakı toqquşmaların aşkarlanmasına və işlənməsinə imkan verir. Xarakterə düşən cisimləri toplayan, yaxşılarını tutan və pis olanları qaçıran sadə bir oyun düşünün. Xarakterin düşən bir cisimlə nə vaxt ünsiyyət qurduğunu müəyyən etmək üçün əvvəllər xarakterə və düşən obyektlərə təyin etdiyiniz toqquşma hadisəsini nəzərdən keçirin.\nBu test aşağıdakı kimi sadə ola bilər:\nToqquşma hadisələri fiziki qarşılıqlı təsir detektorları olduğundan, əvvəllər qarşılıqlı əlaqə qurmaq istədiyiniz obyektlərə fiziki cisimlər əlavə etdiyiniz güman edilir. Bu tərif sadədir, ancaq obyektlərinizin fiziki qarşılıqlı əlaqələrə uyğun olmasını istəyirsinizsə bir şərtdir.\nMəsələn, deyə bilərsiniz:\nGöründüyü kimi, burada bir neçə tərif var: cismin növü (dinamik cisimlər cazibə və ya reaksiya toqquşma qüvvələri kimi qüvvələrə görə simulyasiyada hərəkət edir və sürətin istifadəsini qəbul edir, statik cisimlər cazibə kimi qüvvələrə cavab vermir və sonsuz bir kütləyə sahib olduqları kimi hərəkət edəcəklər, kinematik cisimlər simulyasiya zamanı (daha çox coronalabs.com saytında) və fərqli fiziki qarşılıqlı təsirlərlə meydana gələn fiziki xassələrə görə sürətlərinə və s. Məsələn, bir top yerə çatsaydı, sürətinin çox hissəsi toqquşmadan sonra geri dönəcəyi üçün yüksək sürətlə sıçrayacaqdı (atlama = 0.8) Əgər xarakterimiz bir təpəyə dırmaşan bir adam olsaydı və istəmirik ki, dırmaşarkən geri oturub yıxılsın Əgər belədirsə, müəyyən bir ox ətrafında fırlanmasını dondura bilərik və s.\nBunu həyata keçirmək üçün bir çox təcrübə tələb olunduğu kimi görünə bilər, amma həqiqətən də belə deyil. Mühərrik sizin üçün ən çox iş gördüyü üçün bir çox sadə oyun asanlıqla fizikanın əsas anlayışı ilə yaradıla bilər.\nMüəyyən bir şəkildə toqquşma\nDaha əvvəl qeyd edildiyi kimi, toqquşma hadisələri fiziki cisimlər arasındakı toqquşmanı müəyyənləşdirməyə və idarə etməyə kömək edə bilər. Corona müxtəlif toqquşma növlərini təyin etmək üçün istifadə edilə bilər:\nHər bir toqquşma hadisəsi üçün aşağıdakıları təyin edən bir sub-case də mövcuddur:\nHansı birini seçdiyiniz nə edəcəyinizə bağlıdır.\nQlobal və ya yerli bir toqquşma ilə başlayaq. Yerli toqquşmalar birdən birə çox toqquşma ssenarilərində ən yaxşı şəkildə istifadə olunur, qlobal toqquşmalar isə çoxdan çox toqquşma ssenarilərində ən yaxşı şəkildə istifadə olunur - ətraflı məlumat üçün coronalabs.com-a baxın Beləliklə, xasiyyətimiz yaxşı düşən cisimləri ələ keçirsə və pislərini götürməsə, yerli bir toqquşma hadisəsinə mükəmməl uyğunlaşardı. Oyununuzda çox simvol varsa, qlobal iş saatı olaraq təyin olunan və oyundakı bütün fiziki obyektlər arasında toqquşma aşkar edən qlobal toqquşma hadisəsindən istifadə etməlisiniz.\nYerli toqquşma hadisələri, obyektin özünü təmsil edən və digərləri arasında toqquşmada iştirak edən digər corona ekran obyektləri ilə özünü və hadisə parametrlərini təsvir edir. Corona ekran obyektləri həqiqətən çox gözəl bir funksiyaya sahibdirlər: Lua masaları kimi davranırlar ki, adlar, identifikatorlar və ya kateqoriyalar kimi müxtəlif məlumatlar asanlıqla əlavə olunsun. Bu, toqquşmalarla qarşılaşdıqda xüsusilə faydalıdır. Hər bir yaxşı və pis obyektə bir identifikator əlavə edilə bilər (məsələn, "yaxşı", "pis"). Toqquşma hadisəsi daxilindəki bu identifikatorları müqayisə edərək, oyunçunun hansının yığıldığını tapmaq çox asandır. Yaxşı olarsa, oyunçuya xallar verə bilərsiniz. Olmasa, onun həyat nöqtələrini azalda bilərsən.\nBu ssenari nizamlı bir toqquşmadan istifadə edərək asanlıqla yaradıla bilər. Yəni, fiziki bir cisimlə əlaqəli olan cisimlər arasında fiziki təmasları görə bilərsiniz. Bu hadisə ilkin və kəsilmiş əlaqə anları üçün tədbirlər görə biləcəyiniz bir başlanğıc və son mərhələdən ibarətdir. Məsələn, Little Galaxy kimi bir kosmik oyun qurduğunuzu və fizikanın artikulyasiya texnologiyasından istifadə edərək planetinizin cazibə sahələrini təyin etdiyinizi düşünün. Toqquşma hadisəsinin ilk və son mərhələlərində bir peykin planetin cazibə sahəsinə nə zaman girdiyini və çıxdığını öyrənə bilərsiniz və sonra müəyyən hərəkətlər edə bilərsiniz. Gəlin xarakterimizə qayıdaq və əngəlləri görək və bunun hərəkətdə nə olduğunu görək.\nBirincisi, fərqli ekran ölçüləri ilə məşğul olmaq üçün bəzi qlobal sabitləri yaradıram. Bu yanaşma tərtibatçıdan inkişaf etdiriciyə qədər dəyişə bilər. Bu config.lua-da müəyyən edilmiş məzmun ölçüsünə aiddir və mən şəxsən bu metodun istifadə üçün ən uyğun olduğunu aşkar etdim.\nBundan əlavə, düşən cisimlər üçün identifikator kimi istifadə edəcəyəm bir qlobal sayım yaradacağam:\nLazımi kitabxananı da həyata keçirəcəyəm, fizikanı işə salacağam və cazibə qüvvəsini söndürəcəyəm:\nSonrakı xarakterimizi yaradacağam. Məsələn, (düşən cisimlər kimi) sadə bir dairə ilə təmsil olunur:\nY anker xassəsi 1 xarakter üçün təyin edilmişdir. Bu, Y oxunun istinad nöqtəsinin ən aşağı nöqtəyə qoyulduğunu göstərir. Nəticədə ekranın ortasında yerləşdirildikdə alt dairə orada yerləşdirilir. Bu "Doodle Jump" sonrakı nümunəsində çox vacib olacaqdır.\nArtıq qeyd edildiyi kimi, fiziki bir bədən fiziki qarşılıqlı əlaqədə iştirak edəcək bütün obyektlərə tapşırılmalıdır:\nBir xarakter olaraq sensoru təyin etdiyimi unutmayın. Bu o deməkdir ki, digər fiziki cisimlər xarakterlə fiziki qarşılıqlı əlaqə qura bilmir (təsir yoxdur, sürtünmə yoxdur və s.), Lakin yenə də toqquşmaları aşkarlaya biləcəyik. Bu prinsip, ekrandakı davranışlarına görə cisimlərin toqquşmasını və ətrafında uçmasını istəmədiyimiz zaman istifadə olunur, ancaq qarşılıqlı əlaqədə olduqda və qarşılıqlı əlaqənin əsasında bir şey etdikdə (məsələn, nöqtələri artırmaq və ya azaltmaqda) sadəcə tanıyırıq.\nİndi düşən obyektlərin yaradılması üçün bir funksiya yaradırıq:\nBu funksiya hər 2 saniyədə bir obyekt yaradan və onu yuxarıdan aşağıya canlandıran bir timer ilə çağırılır. Gördüyünüz kimi, hər bir maneə əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş say ilə müəyyən edilir və vizual fərqləndirmə üçün hər yaxşı düşən obyekt yaşıl rəngə, pis düşən obyekt qırmızı rəngə malikdir.\nİndi düşünə bilərsən ki, mən düşən əşyaları niyə sensorlar kimi istifadə edirəm? İnkişaf etmiş bir oyun ssenarisində, düşən cisimləri toplamaq / qarşısını almaq və təsadüfi olaraq düşən bir obyektin ekranın altındakı səyahətinə başladığı mövqeyi yaratmaq üçün xarakterinizi sola və sağa söykəmək üçün istifadə edə bilərsiniz. Oyunun gedişində obyektin əmələ gəlməsi üçün tələb olunan vaxt intervalını məhdudlaşdırarsanız, bəzi maneələrin bir-birinə çox yaxınlaşma ehtimalı var.\nSensor kimi qurulmasaydılar, keçidlər (cazibə deyil!) Cihazları ekranın altından yuxarıya doğru hərəkət etdirmək üçün istifadə edildiyindən çox qeyri-təbii şəkildə toqquşardılar və davranardılar. Bu, sərbəst hərəkət etməyə imkan verir, xüsusən düşmə sürəti fərqli olduqda və bu obyektlərlə toqquşmağı hələ də aşkar edə bilərsiniz, çünki hər ikisi də fiziki cisim olaraq təyin olunur.\nİndi toqquşma hadisəmizi bir funksiya olaraq təyin etməyin vaxtı gəldi:\nBu hadisə təsir bağışlamaq üçün xarakterimizə bağlı və bağlı olmalıdır:\nİndi dinləyicimiz, xarakterimizlə əlaqəli olan bütün fiziki qarşılıqlı əlaqələri "dinləyir". Düşən bir cisimlə əlaqə qurduqdan sonra istifadəçinin yaxşı və ya pis bir obyekti topladığını yoxlayır. Toplanan hər yaxşı obyekt üçün istifadəçi 10 bal alır. Digər tərəfdən, pis bir obyekti toplayırsa, xalları 10-a endirilir. Bu edildikdə, düşən cisim çıxarılır və xarakter bir toqquşmanın baş verdiyini əyani şəkildə göstərmək üçün müvafiq olaraq canlandırılır.\nNəticələri əvvəlcədən nəzərdən keçirək!\nGördüyünüz kimi, bütün bunları etmək asan idi, çünki arxa planda sizin üçün bütün mürəkkəb şeyləri idarə edən bir fizika mühərriki var. Tam kodu buradan yükləyə bilərsiniz.\nİndi maraqlı davranışa nail olmaq üçün əvvəlcədən toqquşmaların necə asanlıqla tətbiq olunacağına baxaq. Bəlkə də bunun ən yaxşı nümunəsi, bir atlama xarakteri ilə bir doodle atlama kimi platforma oyununun yaradılmasıdır. İnanın ya da inanmıram, bu vacib oyun funksiyası əvvəlki "obyektin bağlanması" funksiyasından daha çətin yerinə yetirilmir. Birincisi, əvvəlcə istifadəçi interfeysinin elementlərini müəyyənləşdiririk və onlara fiziki bədən veririk.\nBu dəfə bu oyunçu və bir sıra sabit kodlu platformalar:\nYenə də qeyd edək ki, platformalara bir identifikator verilir və xarakter hələ dinamik olduğu müddətdə bu dəfə statik cisimlər kimi təyin olunur. Bunun səbəbi cazibə qüvvəsidir:\nBelə ki, platformalar yıxılmır və yıxılmır, statik cisimlər kimi müəyyənləşdirilməlidir, yəni cazibə qüvvələrinə reaksiya vermirlər. Digər tərəfdən oyunçumuz hər atladığı zaman aşağı çəkilməlidir. Diqqət yetirin ki, xarakterimizin Y lövbər nöqtəsi yenidən ən aşağı nöqtəyə qoyuldu. Bu, xarakterin mövqeyinin (ayaqları) vuruşmaq istədiyi platformanın üstündə və ya altındakı olub olmadığını yoxlamaq üçün toqquşma əvvəli hadisələrdə istifadə olunur.\nAyaqları aşağı olduqda, əlaqəni bağlayın. Ayaqları qalxdıqda, havada bir az itələyin:\nƏvvəlcədən toqquşma bir az yüksəkdir və hər əlaqə başına bir neçə dəfə tetiklenebilir. Xarakterimizə hər bir havada yalnız bir zərbə vermək üçün, onun xətti sürətini təyin edə bilərik və xarakterin düşdüyünü və platformaya yaxınlaşdığını müəyyən etmək üçün sürət işarəsini (Y istiqaməti) istifadə edə bilərik. Xarakterimizin ilkin sürəti 0 olduğundan, əvvəlində bir az itələməliyik və o işə başlaya bilər!\nNövbəti addım, təsadüfi platformalar yaratmaq üçün bir funksiya yaratmaq və simvol yuxarı qalxdıqda onları aşağı salmaq olar. Məsələ olmadığı üçün bunu başqa bir bloga buraxacağam. Sadəcə qeyd etmək istəyirəm ki, bu xüsusi mexanikaya müxtəlif yanaşmalarla nail olmaq mümkündür. Bunu nümunə naminə seçdim. Təcrübələrdən qorxma! Tam demo kodunu buradan yükləyə bilərsiniz.\nSonuncusu, lakin ən azı, toqquşmadan sonra baş verən bir hadisədir. Toqquşma qüvvəsi və sürtünmə barədə məlumat verən yeganə toqquşma hadisəsidir (daha çox məlumat üçün coronalabs.com saytına daxil olun). Bir oyun tərtibçisi olaraq bu sizin üçün nə deməkdir? Bu dəyərlərdən, məsələn, müəyyən hadisələrin gücünü və miqdarını təyin etmək üçün istifadə edə bilərsiniz.\nBir langırt oyunu oynadığınız zaman topun vurduğu raketin səsini hadisənin qüvvəsinə nisbətdə oynaya bilərsiniz. Buz xokkey oyunu qurursan və puck üzərində bir avar vurarkən buz parçaları ilə buz qırarsan, daha güclü zərbə ilə daha çox hissəcikləri xaric edə bilərsən.\nBu nümunədə, xarakterimizin dairəsinə vuran bir top yaradıram.\nTop xarakterin altına şaquli yerləşdirilir. İndi bir az güc tətbiq edib xarakterə işarələyəcəyəm, lakin təsadüfi X və Y qüvvə dəyərləri ilə topun biraz fərqli idarə edildiyi və xarakteri vurduqdan sonra son nəticədə (davranış) fərqlərini görə biləcəyiniz üçün. başqa bir məqam.\nToqquşmadan sonrakı hadisəni aşağıdakı kimi təyin etmək olar:\nVə son nəticə belə görünür:\nXarakter hitdən sonra kifayət qədər real hərəkət edir, elə deyilmi? Cisimlər və fizika dünyasının özü üçün yalnız bir neçə xüsusiyyət müəyyən etdik. Bu hadisənin arxasında duran bütün mexaniklərin sizin üçün fizika mühərriki tərəfindən idarə olunduğuna görədir. Tam kodu burada tapa bilərsiniz.\nGördüyünüz kimi, toqquşma manipulyasiyası çox əlverişlidir. Fizika mühərriki sizin üçün işlərin çoxunu arxa planda etdiyindən, bir çox əsas (lakin çox təsirli) şeylər yalnız fizikanın əsas anlayışı ilə və əlbətdə işlədiyiniz oyun mühərriki ilə həyata keçirilə bilər.\nToqquşma hadisələri müxtəlif fəaliyyətlərlə birləşdirilə bilər və olmalıdır, yalnız performans və təxəyyüllə məhdudlaşan sonsuz imkanlar verir.\n__________ Tərəfdaşlığa müraciət edirik və yeni layihələrə açıqıq. Müzakirə etmək istədiyiniz bir fikriniz varsa, komandamızla bölüşün!\nQrafik dizayn nədir və necə başlamaq lazımdır? Birdən çox kompüter proqramlaşdırma dillərini necə öyrənirəm və bir dilin mənimsənilməsinə nə qədər vaxt lazımdır? Viral bir veb saytı ilə gündə 100 dollar necə edə bilərəm? Python'u ilk proqramlaşdırma dili olaraq öyrənməyin çatışmazlıqları nədir? Bu barədə bir şeyi proqramlaşdırmadan və ya kodlaşdırmadan bilmədən necə bir proqram yarada bilərəm? Digər qrafik dizaynerlərdən necə öyrənə bilərəm? instaqramda qısa videonu necə göndərmək olargoogle profil şəklini necə silmək olar\nBir React JS tətbiqində Sass və dizayn edilmiş komponentlərdən necə istifadə olunurKompüterdə saxta görüntü yaratmaq üçün GAN-ları necə istifadə etmək olarProqramçıları necə yaxşı bir seçim olduğuna inandırmaq olarYalançıya necə reaksiya verirəm?Şirkətim üçün daha çox qazanc əldə etmək üçün loqotipi necə tərtib edə bilərəm?Başları necə düzəltmək və keçmişinizə təsir etmək - Krişnesh Mehta ilə təcrübəm.İlk orta yazımı necə yazım?Apple-ın iOS 12-də ekran vaxtından necə istifadə olunur


Baki 2015 Elmi redaktoru və tərtib edəni: Fil.ü. f d. Nail Qurbanov - səhifə 7\n6. Qarma bükəc\n4. Kafirin casusı casusladı, vardı kafirlər arğunı Şökli Məlikə xəbər verdi (D-38, 1-2).\n“Salur Qazanıň evi yağmalandığı boy”dan götürülmüş bu cümlədə “arğun” arxaizminin oxunuşu və məna açımı mübahisəli məqamlardan biri kimi diqqəti çəkir. Türk naşirlərindən O.Ş.Gökyay və M.Ergin həmin sözü “azğun” fonetik variantında oxuyaraq (12, Ic, 96; 16, 40) müasir anlamda da qavramışlar (12, IIc, 31; 16, 223). S.Tezcan-H.Boeschoten birgə nəşrində də bu oxunuş saxlanılmışdır ki, əlavə şərh verilməməsindən onun eyni mənada başa düşüldüyünü güman etmək olar (39, 51).\nV.V.Bartold tərcüməsində arxaizmin daxil olduğu birləşmənin “злейщему из гяуров” variantında (26, 22) verilməsindən belə məlum olur ki, böyük araşdırıcı onu “azğun” kimi oxumuşdur.\nAzərbaycan naşirlərindən akad. H.Araslı həmin birləşməni “kafirlər urğunu” kimi (22, 32) oxusa da, hansı mənanı ifadə etdiyini açıqlamamışdır. Drezden nüsxəsindəki yazılışa əsasən “kafirlər ərqunu” variantını qeyd edən Ş.Cəmşidov (7, 127) dürüstləşdirilmiş elmi mətn kimi verdiyi variantda “kafirlər azğunı” oxunuşunu daha məntiqi saymışdır (7, 298). F.Zeynalov-S.Əlizadə birgə nəşrində bu arxaik söz “arğun” variantında oxunsa da, daxil olduğu cümlə ikiyə bölünərək “Kafəriň casusu casusladı. Vardı kafərlər arğunı Şökli Məlikə xəbər verdi” şəklində (23, 42) verilmiş və “Kafirlərin casusu bunu gördü; çuğul gedib, Şöklü Məliyə xəbər verdi” variantında (23, 140) muasirləşdirmişdir. S.Əlizadə bu oxunuş və çevirməni belə əsaslandırır: “D-də aydın yazılmışdır və ancaq “arğun” kimi oxuna bilər. Burada həmin söz “çuğul, xəbərçi” mənasında işlənmişdir. Azərbaycan dilində “yorğun-arğın” qoşa sözü “yol” məfhumu ilə bağlıdır. Müq. et: Arquçı – iki adam arasında “araçı” olan (M.Kaşğari)” (23, 232). Bu şərhdə göstərilən arxaizmin Drezden nüsxə variantındakı yazılışa əsasən (Vatikan nüsxəsində buraxılmışdır) “arğun” kimi oxunuşu gerçəkliyi əks etdirirsə də, “çuğul, xəbərçi” anlamında verilməsi şübhə doğurur.\nTəhlil göstərir ki, cəmi bir dəfə verilməsinə baxmayaraq, həmin sözü abidənin dilində 8 dəfə işlənərək “ze” ilə yazılan “azğun” sözündən fərqləndirmək lazımdır. Faktları nəzərdən keçirək:\n1. Qara tonlu, azğun dinlü kafirlərə bir oğul aldurduňsa, degil maňa (D-25, 4-5).\n2. Azğun dinlü kafirə mən varayım (D-25, 6-7).\n3. İtümlə bir yalaqdan yundım içən azğun kafir (D-40, 13).\n4. On altı biň ip üzəngili, keçə börkli, azğun dinli, quzğun dilli kafir çıqa gəldi (D-127, 10-12).\n5. Azğun dinlü yağı kafirdir, oğul, -dedi (D-128, 7-8).\n6. Amma azğun dinlü kafirdir, xub yerdə tuş oldu (D-128, 13-129, 1).\n7. Azğun dinlü kafirdir, başların kəsəyin (D-130, 10-11).\n8. Azğun dinlü kafirlərə\nBir oğul tutdurduňsa, degil maňa... (D-138, 10-11).\nYalnız 8-ci məqamda “ze”-nin nöqtəsi sürətli üzdənköçürmə prosesinin nəticəsi kimi sürüşdürülərək “ğeyn” hərfinin üzərinə qoyulmuşdur ki, bu da başa düşüləndir. Odur ki, “arğun” sözünü “azğun” sözünün nöqtəsiz yazılış variantı kimi götürmək yalnış yanaşmadır. Digər baxımdan, hər iki sözün dinayrı kafirləri səciyyələndirməsinə baxmayaraq, tamamilə fərqli mənaları ifadə etməsi fikrindəyik. Nümunələrdən göründüyü kimi, “azğun” sözü əsasən “dinlü” sözü ilə birləşmə yaradaraq, “yolundan sapmış”, “haqq yolunu azmış” anlamlarını daşımaqdadır. Təkcə 3-cü nümunədə “azğun” sözü “kafir” sözünü təyin etmişdir ki, bu da bəzi naşirlərin formal olaraq “kafirlər arğunı” birləşməsini “kafirlər azğunı” kimi oxuyub-mənalandırmasına zəmin yaratmışdır. Lakin həm yazılış, həm də mətndaxili işlənmə məqamı bu variantı qəbul edilməsinə imkan vermir.\nS.Əlizadənin düzgün oxuduğu bu arxaizmi “çuğul, xəbərçi” mənasında şərh etməsi onu “casus” sözünün sinonimi kimi anlaması ilə bağlıdır. Məhz buna görə də qorqudşünas alim M.Kaşğari lüğətində verilmiş “arquçı” (“iki adamın arasında “araçı” olan”) arxaizminə və müasir dilimizdəki “yorğun-arğın” mürəkkəb sözündə daşlaşmış şəkildə yaşayan “arğın” sözünə istinad etməli olmuşdur. Öncə, onu qeyd etmək istərdik ki, “yorğun-arğın” mürəkkəb sözünün tərkibində yaşamaqda olan “arğın” sözü yazılı abidələrimizin dilində tamamilə başqa mənada – “yorulmaq, taqətdən düşmək” mənasında işlənən “ar-” feilindən törənmişdir (1, 88) və göstərilən sözlə heç bir məna yaxınlığı yoxdur. İkincisi, cümlədəki söz sırasının düzülüşü “kafirlər arğunı” birləşməsinin kafirin casusunu deyil, onun başçısı sayılan Şöklü Məliyi xarakterizə etdiyini ortaya qoyur. Odur ki, “arğun” arxaizmini “çuğul, xəbərçi” kimi anlamağa da əsas qalmır. Elə isə o hansı mənada anlaşılmalıdır?\nBizcə, “arğun” arxaizmi M.Kaşğarinin lüğətində verilmiş “siçan cinsindən yarım arşın uzunluğunda bir heyvan” anlamında (20, Ic, 179) işlənmişdir. Bu möhtəşəm qəhramanlıq dastanında oğuz igidlərinin aslanla, qaplanla, qurdla müqayisəsi görümündə yağının alçaldılaraq siçankimilər dəstəsindən olan heyvana bənzədilməsi təbiidir və abidənin bədii üslubuna, məcazlar sisteminə tam uyğundur. M.Kaşğari həmin heyvan haqqında yığcam da olsa, maraqlı məlumat verir: “Divar yarıqlarından sərçələri ovlayır. Əgər qoyunun üstünə atılsa, qoyunun əti saralar, yatan adamın üstünə atılsa, sidik tutuqluğuna uğrayar” (20, Ic, 179-182). “Kitab”da işlənmə məqamı ilə əlaqələndirdikdə Şöklü Məliyin “arğun” adlanan heyvana oxşadılması öz məntiqi təsdiqini tapmış olur. Belə ki, Şöklü Məlik də məhz gecə yarısı yuxuda olan Oğuz elinin üzərinə hücuma keçir, var-dövlətini talayır, qızını, gəlinini əsir götürür.\n5. Gördi kim, uçarda quzğun , tazı tolaşmış yörəndə qalmış. (D-44, 3-4)\nCümlənin tabe hissəsi “Bamsı Beyrək boyu”nda “uçarda quzğun qalmış, tazı tolaşmış yörəndə qalmış” (D-91, 2-3) şəklində yazıldığından “quzğun” sözündən sonra buraxılan “qalmış” sözünün bərpasına ehtiyac duyulur. Vatikan nüsxəsində də “qalmış” sözü yazılmış (V-57, 8) və buna görə də O.Ş.Gökyay (16, 43), M.Ergin (12, I c, 100), H.Araslı (22, 35), S.Tezcan-H.Boeschoten (39, 54) nəşrlərində cümləyə əlavə edilmişdir. S.Əlizadə cümlənin məzmununu dəyişmədiyindən bu əlavəyə ehtiyac olmadığını söyləyir (23, 233). Bizcə, fikrin qrammatik cəhətdən düzgün ifadə olunması və məntiqi səslənməsi üçün həmin sözün işlənilməsi vacibdir. Ş.Cəmşidov işarələnən cümlənin yazılışında bir neçə yerdə təhrifə yol verildiyini və bunun nəticəsi olaraq “Uçarda quzğun dolaşmış, yürürdə tazı qalmış” cümləsinin səhvən göstərilən şəkildə yazıldığını irəli sürür (7, 138-139).\nƏslində, bu cümlədə araşdırma mətndə buraxıldığı aydın görünən “qalmış” sözü üzərində deyil, birinci işlənmə məqamında (D-44, 4), ikinci işlənmə məqamında isə (D-91, 3) şəkində yazılmış sözün oxunuşu üzərində aparılmalı idi ki, diqqəti bu istiqamətə yönəltmək istərdik. Tədqiqat göstərir ki, S.Tezcan-H.Boeschoten nəşrini çıxmaq şərtilə bütün naşirlər bu sözü “yurtda” şəklində transkripsiya etmişlər. Yalnız həmin nəşrdə birinci işlənmə məqamında “dal” (د) hərfinin buraxıldığı zənn edilərək söz “yur[d]ında” variantında (39, 54) verilmişdir. Bu da onunla bağlıdır ki, müəlliflər sözün “te” (ﺗ) ilə yazılmadığını görmüşlər.\nÜmumiyyətlə, abidənin mətnində, göstərilən məqamları çıxmaqla, “yurd” sözü müxtəlif qrammatik şəkilçilər qəbul edərək 12 dəfə “dal” hərfi ilə şəklində (ətraflı bax: 12, II c, 341-342), cəmi bir dəfə isə -mı sual ədatı qəbul edərək “te” hərfi ilə şəklində (D-192-12) yazılmışdır. Üzərində dayandığımız məqamlarda isə iki nöqtəli “te” hərfinin deyil, bir nöqtəli “nun” hərfinin yazıldığı aydın oxunur. Ona görə də ikinci məqamda “re” üzərinə mətnin orfoqrafiyasında dəfələrlə müşahidə olunan mexaniki nöqtə qoyuluşunu qeyd etməklə, sözü “yörəndə” variantında oxumağı seçim edirik.\nFaktlar bu sözü eyni anlamlı “yörə” və ya “yörən” kimi düşünməyə imkan yaradır. Əksər türk dillərində “etraf, erazi, çevre” mənasında işlənən “yörə” kökü (4, II c, 562; 36, VI c, 4693; 43, 293) M.Kaşğari lüğətində oğuz sözü kimi qeydə alınmışdır (19, III c, 29). Əbu Həyyan lüğətində isə “yürə” variantında belə şərh edilmişdir: “bir şeyin ətrafı. Deyilir: yürən düru yattı çəri − əsgər yan-yörəsini bürüyüb yatdı” (14, 53). Ona görə də “yörəndə” sözünü mənsubiyyət və yerlik hal şəkilçili “yörə” sözü kimi və ya dilimizdə işləklikdən düşmüş “yörən” sözü kimi düşünmək mümkündür. XIV-XVI əsr türk yazılı abidələrinin dilində “ətrafını dolaşmaq”, “bir şeyin ətrafında gəzib dolaşmaq” mənalarında “yörən-” feili ilə yanaşı, “yörənlə-” (-lə addan feil düzəldən şəkilçidir) feilinin kökündə yaşayan ad korrelyatına rast gəlinir (36, VI c, 4698-4701). Fikrimizcə, Əbu Həyyan sözlüyündəki “bir şeyin ucu, sonu” anlamlı “yorun” sözü də həmin sözün fonetik variantı olmalıdır. Bundan əlavə, nümunədəki “tolaşmış” sözünün Vatikan nüsxəsində -ub şəkilçisi ilə yazılması (V-57, 9) onun tərz bildirən feili bağlama forması olduğunu göstərir ki, bu da cümləni “Gördü ki, uçarda quzğun qalmış, tazı dolaşıb (obanın) ətrafında qalmış” kimi anlamağa imkan verir.\n6. Qarma bükəc semüzin alub tutan! (D-46, 2-3).\nBu cümlədəki “qarma bükəc” sözləri O.Ş.Gökyay nəşrində “karmayugec” şəklində oxunaraq (16, 44), “karma-” feilinin feili bağlama forması kimi düşünülmüş və “karmayınca, pencesini atınca, yakalayınca” mənalarında açıqlanmışdır (16, 340). M.Erkin “karma ögeç” formasında iki söz kimi oxumuş (12, Ic, 102), “karma” sözünü “karma, karışık”, “ögeç” sözünü isə “iki yaşına girmiş koyun” kimi açıqlamışdır (12, II c, 172, 241). S.Tezcan-H.Boeschoten nəşrində səhv yazıldığı ehtimal edilərək “karma[la]yu [ö]gec)” şəklində transkripsiya edilmişdir (39, 55). S.Tezcanın verdiyi şərhdən belə çıxır ki, müəlliflər ilk sözü “karmala-” feili, ikinci sözü isə “qoyun” mənalı isim kimi anlamışlar (40, 126). Görünür, H.Araslı da eyni fikirdə olduğu üçün “qarma” sözünü “qarmayub”, “bükəc” sözün isə “ögəc” variantında oxumuşdur (22, 36). F.Zeynalov-S.Əlizadə və Ş.Cəmşidov nəşrlərində “qarma-bükəc” şəklində eyni varinatda trankripsiya edilmişdirsə də (7, 302; 23, 45), Ş.Cəmşidov mövcud oxunuşları sadalamaqla kifayətlənmiş (7, 139-140), S.Əlizadə isə irəli sürdükləri oxunuşa belə bir açıqlama yazmışdır: “D-də yazılışı aydın oxunur. Bizcə, burada sinonim sözlər qoşalaşmışdır. Həmin qoşa sözü “axtalanmış davar (qoç, təkə)” mənasında başa düşmək lazım gəlir” (23, 233).\nGöründüyü kimi, ilkin yazılış sözlərin “qarma bükəc” şəklində oxunmasına tam əsas verir. Təhlil göstərir ki, “bükəc” sözünü “ögəç” və ya “ögeç” variantında oxuyanlar onu özündən sonrakı “semüzin” sözü ilə leksik-qrammatik bağlılığına istinad etmişlər. Fikrimizcə, hər iki söz qurdun qoyunları tutma prosesinin təsvirini əks etdirdiyi üçün “semüzin” sözünə deyil, “alub tutan” feili birləşməsinə aiddir. Canlı xalq danışıq üslubuna uyğun olaraq söz sırasının bu cür yerdəyişməsi boyların sintaksisi üçün səciyyəvi hadisədir və burada bir qədər öncə deyilmiş soylamadan götürülmüş bir nümunə vasitəsi ilə fikrimizə aydınlıq gətirmək istərdik:\n“Çığnam-çığnam qayalardan çıqan su!” (D-45, 3)\nAydındır ki, “çığnam-çığnam” tərz bildirən zərfi “qayalardan” sözünü deyil, “çıqan” feilini izah etməyə xidmət edir. Üzərində dayandığımız misrada da “qarma bükəc” sözləri eyni sintaktik funksiyada çıxış edir.\n“Qarma” sözü müasir türk dillərinin bir çoxunda “qarışdırmaq” mənasında işlənən qədim “qar-” feilindən (44, 285) -ma şəkilçisi ilə düzəlmiş əlamət, tərz bildirən leksik vahiddir. Bu qədim söz müasir dilimizdə sifət və zərf kimi işlənməkdə olan “qarma-qarışıq” mürəkkəb sözünün tərkibində hələ də yaşamaqdadır (4, I c, 442). Yaxın mənalı sözlərin birləşməsi yolu əmələ gələn həmin sözün semantik açımından göründüyü kimi, “qarma” sözü “qarışıq” mənasını ifadə edir. Bu baxımdan M.Erginin həmin sözə verdiyi şərh özünü tam doğruldur. Sonrakı “bükəc” sözünə gəlincə, abidənin dilində işlənmiş nadir arxaizmlərdən biri hesab etdiyimiz bu söz M.Kaşğari lüğətində “toplamaq, yığmaq” anlamlarında qeydə alınmış “bük-” feilinə (19, II c, 46-47) -əc şəkilçisinin artırılması ilə düzəlmişdir. Deməli, göstərilən misrada qurdun qoyunları bir yerə qarışıq yığıb-topladıqdan sonra yalnız “semizini”, yəni kökünü tutması fikri ifadə olunmuşdur.\n7. Dünlügi altun ban evimiñ qabızası oğul! (D-52, 7-8).\nBoyların məzmunu göstərir ki, oğuz düşüncəsində oğul müstəsna yer tutur. O, nəslin davamçısı olmaqla yanaşı, eli, obanı azğın düşmənin hücumlarından qoruyan yenilməz qüvvədir. Əslində, boyların əksəriyyəti ata-oğul münasibətləri üzərində qurulmaqla Qalın Oğuz dövlətinin gələcək taleyi, uğuru ulu əcdadların qəhərmanlıq ənənəsinin davam etdirilməsi ilə əlaqələndirilir. Ona görə də yeni nəsli təmsil edən oğullar eposda ən ülvi hislərlə, qeyri-adi epitetlərlə mədh edilir:\nBərü gelgil, qulunum oğul! (D-124, 12).\nQarşu yatan Qara tağım yüksəgi oğul! (D-137, 1-2).\nQaza bəñzər qızumuñ, gəlincigimiñ çiçəgi oğul!\nTutar belüm qüvvəti oğul! (D-119, 2-4).\nAbidənin mətnində göstərilən məqamdan başqa, daha iki yerdə “Dünlügi altun ban evimiñ qabzası oğul!” (D-119, 1-2, D-163, 5-6) cümləsində işlənmiş “ban evimiñ qabzası” ifadəsi də belə məcazlardan biridir. Təbii ki, buradakı “qabza” sözünü “qılıncın dəstəyi” mənasında indi də işlədilən “qabza” sözü ilə eyniləşdirmək mümkün deyil. “Kitab”da göstərilən məqamda (-sı mənsubiyyət şəkilçisidir), digər məqamlarda isə formasında yazılması onu katib tərəfindən yol verilən nöqsanlar sırasına daxil etməyə imkan verir. Müqayisə göstərir ki, “Zülfüqarıñ qınıyla qabzası ağac!” (D-55, 11-12) və “qabzasından yayı iki para oldu” (D-108, 9-10) cümlələrində “qılıncın və yayın el tutulan dəstək hissəsi” mənasında işlədilmiş “qabza” sözü “ban evimiñ qabzası” ifadəsindəki “qabza” sözü ilə eyni anlamda anlaşıla bilməz.\n“Kitab”ın arxaik leksikası ilə bağlı araşdırmaları ilə tanınan qorqudşünas alim V.Zahidoğlu bu məsələyə ətraflı toxunmuş və birinci məqamdakı yazılışa əsasən, onu “qan bürə” söz birləşməsi kimi oxuyaraq, “gön çadır örtüyü” kimi izah etmişdir. Dilçi alimə görə, “qan bürə” ifadəsi “qabza” sözünün yerində işlənmiş dil vahididir və abidədəki “qanad” sözü ilə birlikdə eyni mənanı – “çadır örtüyünün hissəsi; çadır örtüyü” anlamını bildirir (42, 8-11).\nSözün mənalandırılması düzgün olsa da, transkripsiyası şübhə doğurur. “Kitab”ın orfoqrafik xüsusiyyətləri göstərir ki, mətndəki yazılışın söz birləşməsi kimi oxunmasına yalnız ehtimal variant kimi baxıla bilər. Digər tərəfdən, “bürü-/bürə- feili ilə bağlanılan “bürə” sözünün ayrılıqda ad bildirərək “örtük” mənasında işlənilməsi də tam əsaslandırılmamışdır.\nDaha öncə Ş.Cəmşidov göstərilən məqamda sözü “qünbərə” kimi oxumuş və “böyük bina və çadırın qülləsi – üstü” kimi (7, 141) şərh etmişdir ki, bu da maraqlı yozum olaraq diqqəti çəkir.\nGöründüyü kimi, yazılışın istər “qan bürə”, istəsə də “qünbərə” variantında oxunması onun qaf (ﻗ), nun (ﻧ), be (ﺑ), re (ر) və ha (ه) hərflərindən ibarət tərkibdə düşünülməsindən irəli gəlir. Odur ki sözün hansı mənanı ifadə etməsini müəyyənləşdirmək üçün, ilk növbədə, hərf tərkibi dəqiqləşdirilməli və nəyə görə birinci məqamda , digər məqamlarda isə şəklində yazılma səbəbləri açıqlanmalıdır. Fikrimizcə, bu söz əski əlifba ilə qaf, be, ze və ha hərflərinin ardıcıl düzülüşü şəklində yazılmışdır. Sadəcə, be və ze hərflərinin nöqtələri sürətli yazı prosesində sürüşdürülərək yerində qoyulmamışdır. Diqqətlə nəzərdən keçirdikdə aydın olur ki, bu söz ilkin olaraq ze (ز), sonradan isə zad (ﺿ) hərfi ilə verilib. Görünür, boyları söyləyici ozanın dilindən qələmə alan şəxs, yaxud da əvvəlki nüsxədən üzünü köçürən katib onu ərəb mənşəli “qabza” sözü kimi qavrayaraq yazılışında düzəliş etmiş və beləliklə, mübahisəli oxunuşlar üçün zəmin yaratmışdır.\nEposun dilində rast gəlinən nadir arxaizmlərdən biri kimi bu söz ozanın dilində “qabıza” şəklində deyilmiş və onun “qılıncın, yayın dəstəyi” mənasını bidirən “qabza” sözü ilə oxşar səslənməsi variantında yazılmasını şərtləndirmişdir. Ehtimal etdiyimiz “qabıza” sözü isə “Abuşqa lüğəti”ndə “kabık” (17, 378), V.V.Radlov lüğətində isə həm də “örtük” mənasında qeydə alınmış “qabızağ” (31, IIc, 1h, 458) sözünün səs düşümünə uğramış variantı olmalıdır. L.Budaqovın tərtib etdiyi lüğətdən belə məlum olur ki, türk dilindəki “qabıq” sözüünün qarşılığı kimi çıxış edən “qabızaq” sözü H.Vamberi tərəfindən “sarğı, üzlük, örtük” mənalarında açıqlanmışdır (5, IIc, 4). Fikrimizcə, etimoloji baxımdan “tutmak, bağlamak, örtmək” mənalı “qap-//qab-” kökündən (“qapı”, “qabıq” sözləri də buradan yaranıb), feildən feil düzəldən -ız (müqayisə et: ud-uz(maq), qorx-uz(maq), qalx-ız(maq) və s.) və söz sonunda samitini itirmiş -a (<-ağ//-aq) şəkilçilərindən ibarət olan bu arxaizm söz ortasında -ı- samitinin qısa tələffüzünün nəticəsi olaraq “qabızaqabza” formasına düşmüşdür. Boyların məzmunundan aydın olur ki, çadırlardan ibarət oğuz evləri yağışdan, qardan, soyuq küləkdən, yandırıcı günəş şüalarından qorunmaq üçün, adətən, dəvə dərisi ilə örtülür. Deməli, “qabıza” adlandırılan dəri örtük, yəni çadırın qabığı, qutusu [buna “qaburcuq” (14, 42) da deyilir] qoruyucu funksiya daşıyır ki, məhz bu xüsusiyyətinə görə oğul altun başlı ban evin qabızasına bənzədilir. Birinci boyda Buğac, Təpəgözlə bağlı boyda Busat məhz elin, ailənin, evin qoruyucusu, mühafizəçisi kimi çıxış etdiklərindən adlarına Dədə Qorqud tərəfindən boy boylanır, oğuznamə düzülüb qoşulur. Şərh olunan boyda da Uruzun evin qoruyucusu rolunda çıxış etməsi Qazan xanla dayısı Aruzun söhbətindən aydın görünür:\n“Anlar eylə digəc at ağızlu Aruz qoca iki dizinüñ üstünə çökdi, aydır: “Ağam Qazan, sası dinlü Gürcüstan ağzında oturursun, orduñ üstünə kimi qorsun?” Qazan aydır: “Üç yüz yigidləñ oğlım Uruz mənim evim üstünə tursun!” – dedi”. (D-37, 2-6).\nBeləliklə, qədim əcdadlarımız, təbii olaraq, oğula evin qoruyucusu kimi yanaşırlar ki, bu da göstərilən deyimdə aydın ifadəsini tapmışdır.\n8. Bunuñ ardınca, görəlim, xanım, kimlər yetdi: Altmış erkəc dərisindən kürk eyləsə, topuqlarını örtməyən, altı ögəc dərisindən külah etsə, qulaqlarını örtməyən, qolı, budı xıranca, uzun baldırları incə, Qazan bəgüñ tayısı at ağızlu Aruz oca çapar yetdi, “Çal qılıcıñ, bəgüm Qazan, yetdim!” – dedi. (D-61, 11 – 62, 3).\nƏksər naşirlər tərəfindən “xıranca//ḫıranca” kimi oxunan bu söz (22, 43; 23, 50; 16, 55) fərqli mənalarda verilmişdir. Belə ki, O.Ş.Gökyay onu “zaif, sıska, cılız, çelimsiz” (16, 314), S.Əlizadə isə “uzunca” (23, 148) mənasında anlamışlar. M.Ergin “ḫaranca” variantında oxuyaraq (12, I c, 113), məna açımına tam əmin olmadığı üçün qarşısında sual işarəsi qoymaqla “böyük, iri” anlamında izah etmişdir (12, II c, 137). S.Tezcan H.Boeschotenlə birgə nəşrində “ḫızanca” şəklində transkripsiya etdikləri bu söz üzərində bir qədər ətraflı dayanaraq, onu erməni dilindən alnma söz hesab etməklə “kalın ağac gövdesi”, “kalın direk”, “evlerde damın üzerinə koyulan tir” mənasında qavramışdır (40, 143-144). Ş, Cəmşidov isə onu fars mənşəli “geran” (ağır) sözünün katib tərəfindən təhrifə uğradılmış yazılış variantı kimi qəbul edir (7, 149-150). Diqqətlə nəzərdən keçirdikdə hər iki mülahizənin çanlı xalq dilində evin üstünə qoyulan tirə verilmiş “kərən” sözü ilə əlaqəli olduğu görünür. Fikrimizcə, mətndə Ş.Cəmşidovun düzgün müşahidə etdiyi kimi, “zəif, sısqa” və dil faktları ilə sübuta yetirilməyən “uzunca” mənası yerinə düşməyib. Bununla yanaşı, “xıran” (-ca bənzətmə qoşmasıdır) sözünün göstərilən dillərlə də heç bir bağlılığı yoxdur. Abidənin dilində işlənmiş bir çox sözlərin tarixi inkişaf prosesində fonetik dəyişikliyə uğradığı məlum faktdır. Əgər nəzərə alsaq ki, eposun yaranması, formalaşması və yazıya alınması böyük bir zaman axarını əhatə edir, onda bir sözün müxtəlif fonetik variantlarda işlənilməsi anlaşılandır. Bu mənada eyni sözün həm “q”, həm də “x” səsi ilə deyilməsi məlum səsdəyişməsinin tarixi nəticəsi olaraq özünü göstərir. Prof. Ə.Dəmirçizadə eyni sözün ortası və sonunda bəzən “q” (ق), bəzən isə “x” (خ) samitlərinin işlənilməsi faktını qeyd edir (9, 31). H.Mirzəzadənin eyni sözün XV və bir az sonrakı əsrlərdə yerinə görə q ilə deyil, x ilə yazıldığını söyləməsi də (28, 20) bu səsdəyişməsindən irəli gəlir.\nAbidənin mətnində “təpə” mənasında işlənilmiş “qır”, “qıran” sözlərinə az da olsa dəfə rast gəlinir:\n“Arqıc qırda yayqanır...” (D-278, 13).\n“Arqıc qırda döndürdigim, mərə kafir, səniñ babañ...” (D-279, 11).\n“Aq qayanıñ qaplanınuñ erkəginde bir köküm var\nOrtac qırda sizüñ keyiklerinüz turğurmaya” (D-280, 8-10).\n“Canavarlar serveri qağan aslan\nQıran ala köpek ənüginə kəndüzin taladurmı?” (D-184, 4-5).\n“Qır” sözünün “basıq dağ, yastı dağ” anlamında Kaşğari sözlüyündə (19, I c, 339), “dağ yumrusu”, “yüksək qaya” mənasında V.V.Radlov lüğətində (31, II c, 1h, 733), “dağlıq yer”, “təpə” mənasında L.Budaqov sözlüyündə (5, II c, 42), eləcə də “kırañ//kıran” sözünün Anadolu ağızlarında eynilə “dağ sırtı, tepe” mənasında (10, VIII c, 1993) qeydə alınması sonuncunun təkhecalılıqdan çoxhecalılığa keçid dövrünün nəticəsi olaraq yarandığının göstəricisidir.\nFikrimizcə, “təpə” mənasında işlənən “qıran//kıran” sözü (qır-an: -an morfemi topluluq anlayışı yaradan şəkilçidir) q(k)~x səsdəyişməsi yolu ilə “xıran” şəklini almışdır ki, bununla da möhkəm, şişman əzələli Alp Aruzun qol-budunun yumru təpəyə bənzədildiyini görürük.\n9. Qarşum ala, yigit, məni nə mañlarsın?\nKeçmiş mənim günümi nə añdurarsın?\nQalqubanı yerindən turan Qazan!\nQaragöz atıñ belinə binən Qazan!\nİlğayuban qara tağım yıqan Qazan!\nKölgəsicə qaba ağacım kəsən Qazan!\nBıçaq alub qanadlarım qıran Qazan!\nYalñuzca oğlım Uruza qıyan Qazan!\nAt üstündə əglənməyüb yortan Qazan!\nSəniñ beliñ ulmış ,\nÜzəngüyə dirməyən diziñ ulmış .\nXan qızı halalıñı tanımayan gözüñ ulmış ?\nBuñalmışsan, saña nolmış?\nÇal qılıcıñ, yetdim, Qazan! – dedi” (D-149,2-10).\nEposun “Qazan bəg oğlı Uruz bəgiñ tutsaq olduğu boy”da belə bir məqam var: oğlunun əsir götürüldüyünü bilən Qazan xan onun ardınca getməli olur. Kafir qüvvələri ilə qeyri-bərabər döyüşdə atı vurulur, özü isə göz qapağından yaralanır. Bu məqamda Boyu uzun Burla xatun qırx incə belli qızla döyüşdə təklənmiş Qazana yaxınlaşır. Öz xanımını tanımayan Qazan xan ondan altındakı ayğır atını və polat qılıncını istəyir. Qazan xanın bu halını görən Burla xatun ona yuxarıdakı soylama ilə cavab verir.\nAraşdırma göstərir ki, verilən soylamada “ulmış” kimi transkripsiya etdiyimiz söz qorqudşünaslıqda fərqli şəkildə oxunmuş və mənalandırılmışdır. O.Ş.Gökyay və M.Ergin bu sözü “ölmüş” (12, Ic, 173; 16, 107) variantında oxumuşlarsa da, işlənmə kontekstindən çıxış edərək nisbətən fərqli yozumda açıqlamışlar. Belə ki, M.Ergin onu yalnız müasir anlamında (12, IIc, 342), O.Ş.Gökyay isə bu məna ilə yanaşı, “bitmek, gücünü kaybetmek” anlamlarında da açıqlamışdır (16, 386). H.Araslı, F.Zeynalov-S.Əlizadə, Ş.Cəmşidov nəşrlərində verilmiş “olmuş” oxunuş variantına (7, 352; 22, 84; 23, 77) əlavə şərh yazılmadığından anlaşılır ki, görünür, elə müasir anlamda da qavranılmışdır. V.V. Bartoldun sözün işləndiyi misraları “твой стон ослабел, твое колено, не доходя до стремени, ослабело; твой глаз, не узнающий твоей жены, ханской дочери, ослабел” (27, 62) şəklində tərcüməsindən aydın olur ki, olmuş, yoxsa ulmuş variantında oxumasından asılı olmayaraq, görkəmli qorqudşünas onu düzgün mənalandırmışdır. H.Boeschotenlə birgə hazırladığı nəşrdə bu arxaizmi “ulmış” variantında (39, 111) oxuyan S.Tezcan seçimlərinə geniş şərh yazmışdır. Öncə belə bir faktı nəzərə çatdırmaq istərdik ki, araşdırıcı “beliñ ulmış” ifadəsindəki ilk sözü “bilüñ” şəklində oxunmasına üstünlük verərək “idrak, düşüncə” anlamını bildirməsini daha güclü saymışdır (40, 230). Ancaq döyüş meydanında igidin hünərini qabarıq şəkildə canlandırmaqda bir vasitə rolunda çıxış edən “diz” və “göz” kimi bədən üzvlərinin adının sadalanması göstərir ki, bu parçada söhbət idrak və düşüncədən deyil, “at üstündə əglənməyüb yortan Qazan”ın belindən gedir. Odur ki, “belün” sözünün “idrak və “düşüncə” mənası verən “bilüñ” sözü kimi açıqlanması uğurlu alınmamışdır.\nMüəllif “ölmüş” sözü ilə müqayisədə “çürümüş, ilevini yerine getiremez duruma gelmiş” yozumunu verən “ulmuş” sözünü kontekstdə daha uyğun saymışdır. Bu sözü Derleme sözlüyündəki “1. çürümek, ezilmek, kokmak; 2. incelip kırılmak, eskiyip üzülmek, parçalanmak” mənalı ul-(ulu-), “Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti”ndə verilmiş “vaxtı keçmək, qalıb xarab olmaq” mənalı ula- feilləri ilə semantik yaxınlıqda (40, 231) şərh edən tədqiqatçı işləndiyi misraları aşağıdakı kimi çevirmişdir:\n“Senin aklın çürümüş,\nÜzengiye sağlamca basmayan dizin çürümüş,\nHan kızı eşini tanımayan gözün çürümüş” (40, 232).\nTəəssüf ki, gəldiyi nəticənin tutarlı faktlarla əsaslandırıla bilinməməsinə istinad edən alim öz yozumuna şübhə ilə yanaşmış, “ulmış” sözünün ozan tələffüzündə “nolmuş” (ne olmuş?”) variantında işləndiyi, yazıya köçürülərkən isə təhrifə uğrayaraq “olmuş” kimi verilməsi qənaətinə gəlmişdir (40, 232).\nBizə görə, istər dil faktları, istərsə də mətn konteksti bu sözün “zəifləmək, üzülmək, gücdən düşmək” mənalı arxaik “ul- (-mış zaman şəkilçisidir) feili olduğunu söyləməyə əsas verir. Belə ki, ulu dilçi M.Kaşğari sözlüyündə tamam bişib didim-didim dağılan ətlə bağlı “əprimək, ifrəmək” və köhnəlmiş paltarla bağlı “süzülmək, yırtılmaq” mənalı “ul-” feilləri qeydə alınmışdır (20, I, 220). Müstəqil sözlər kimi ayrıca başlıqlar şəklində verilməsinə baxmayaraq, fikrimizcə, bu mənalar eyni sözün, yəni arxaik “ul-” feilinin məna çalarlarıdır. Məlumdur ki. çoxmənalılıq sözün qədimliyini büruzə verən başlıca göstəricilərdəndir. Bundan əlavə, faktlar göstərir ki, dilimizin qədim qatlarında işlək olan “ul-” sözü söz yaradıcılığında da fəal olub “ərpitmək”, “yıpranmaq” mənalarını daşıyan “ultur-” feilinin (-tur feildən feil düzəldən şəkilçidir) yaranmasında da iştirak etmişdir. Bu məna çalarlarından biri ətlə, digər isə köhnə paltarla bağlı olsa da, ilkin “gücdən düşmək, üzülmək” mənasını saxlamaqdadır. Türk alimi A.Battalın İbn Mühənna lüğətində də “pışip ensaci kalmamış et” mənasında getmiş bu sözün məhz “ulmuş” variantında oxunmasını təkid etməsi (18, 80) bir daha göstərir ki, üzərində dayandığımız variant olduqca qədimdir. Ən maraqlı faktlardan biri də budur ki, bu qədim feil “ərimək, zəifləmək, üzülmək” mənasını müasir yakut dilində (30, IIIc, 2991) və S.Tezcanın qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan dili dialektlərində -a feil düzəldən şəkilçisinin artırılması ilə yaranmış “çürümək” mənalı “ulamax” feilində və “çürük, çürümüş” mənalı “ulamış” feili sifətində (3, 517) müəyyən məna dəyişməsi yolu ilə hələ də yaşamaqdadır.\nGətirilən soylamanı diqqətlə izlədikdə aydın şəkildə müəyyənləşdirmək olur ki, burada Burla xatun düşmən tərəfindən təklənib zəiflədilmiş, gücdən salınmış can sirdaşının düşdüyü vəziyyəti gerçəkliyi ilə dəyərləndirmək istəmişdir. Daha dəqiq desək, ərənlər əvrəni Qazanın at üstündə əyilməyən belinin, üzəngiyə sığmayan dizinin, xan qızını tanımayan gözünün gücdən düşdüyünə (üzüldüyünü, zəiflədiyini) inanmayaraq, bu çətin məqamda ona dəstək durmaq, əsir götürülmüş oğlu Uruzu xilas etmək üçün “çal qılıcıñ” deyə amansız düşmənlə döyüşə ruhlandırmaq istəmişdir.\nBütün bu faktlar bir daha onu göstərir ki, “Dədə Qorqud” eposu türk dilinin keçdiyi inkişaf prosesi ilə qarşılıqlı əlaqədə araşdırıldıqda mübahisəli oxunuş və məna açımlarına bir aydınlıq gətirmək mümkündür.


Bu barədə APA -nın Türkiyə müxbirinə Azərbaycanın İstanbuldakı Baş Konsulluğundan bildirilib. Məlumata görə, F. Əliyevin meyiti ədliyyə tibb qurumunun morqunda yarılıb. Meyitin Azərbaycana göndərilməsi üçün lazımi olan sənədlər Baş Konsulluq tərəfindən hazırlanaraq mərhumun yaxınlarına verilib.\nAzərbaycan İstanbuldakı Baş Konsulluğundan APA -ya verilən məlumata görə, F. Əliyevin Konsulluğa bağlı heç bir diplomatik fəaliyyəti olmayıb.\nAzərbaycan Xarİci İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Hikmət Hacıyev məsələyə münasibət bildirib. H. Hacıyev APA -ya açıqlamasında Fəxrəddin Əliyevin XİN sistemində çalışmadığını söyləyib.


Yüklə 450,37 Kb.\nölçüsü 450,37 Kb.\nToplayanı: Şahin Gülabı oğlu Aşıq Gülabı Xındı Məmməd oğlu. Mən olmayanda. Bakı. “Elm və təhsil”. 2013. 112 səh.\n© “Elm və təhsil” 2013\n...El aşığı çəkər elin nazını, Elə verər səsini, avazını. Aşıq da var dədəsinin sazını, Dəyişibdi gitaraya, Kamandar.\nHörmət və böyük dualarla: Elxan Məmmədli\n10.09.1993 TOPAĞIMA DƏYMƏ, DƏYMƏ\n16.11.1993 CƏLİLİM, CƏLİLİM\n24.04.1994 YARALANDIM, YARALANDIM\n16.06.1994 SAZIM, ALLAHIM\n26.07.1994 SƏNIN ACIĞINA\n05.09.1994 QURBAN OLUM\n18.12.1994 SUS BÜLBÜLÜM\nQ OŞMALAR ÖMRÜM QOCALIR\n«Елм вя тящсил»\nBakı – 2013\nKitab AMEA Folklor İnstitutunun\nElmi Şurasının qərarı ilə çap olunur\nvə çapa hazırlayanı: Elxan Məmmədli\nToplayanı: Şahin Gülabı oğlu\nAşıq Gülabı Xındı Məmməd oğlu. Mən olmayanda.\nBakı. “Elm və təhsil”. 2013. 112 səh.\nAşıq Gülabı Xındı Məmməd oğlunun oxuculara təqdim etdiyimiz “Mən olmayanda” adlı kitabı müəllifin yeganə kitabıdır ki, vəfatından sonra çap olunur. Kitaba aşığın əldə olan bir sıra gəraylı, qoşma, divaniləri daxil edilmişdir. Oxucular bir sıra qələm adamlarının aşığa həsr edilmiş bir neçə şeirləri ilə də tanış ola biləcəklər.\n_________ © “Elm və təhsil” 2013\nN098 – 2013\nGülabı Xındı Məmməd oğlu (Vəliyev) Borçalı aşıq Mühitinin son 50 ildə yetirdiyi çox istedadlı sənətkarlardan biri idi. Ötən yüz illiyin əllinci ilində sentyabr ayının 5-də Borçalının Böyük Muğanlı kəndində ustadlar ustadı Xındı Məmmədin ocağında dünyaya gəlmişdi. Mübaliqəsiz demək olar ki, gələcəkdə Gülabının mükəmməl bir aşıq olması üçün Xındı Məmməd adı, bu adın şöhrəti və məsuliyyəti kifayət idi. Xoşbəxtlikdən Gülabının dünyaya gəlişi Borçalı aşıq mühitinin intibah dövrünə təsədüf etmişdi. Kim idi o dövrün aparıcı aşıxları? – Aşıq Sadiq Sultanov, Aşıq Məmməd Sultanov, Aşıq Alxan Qarayazılı, Aşıq Əmrah Gülməmmədov, Aşıq Hüseyn Saraclı, Aşıq Almaz, Aşıq Kamandar, Aşıq Əhməd Sadaxlı, Aşıq Məhəmməd Sadaxlı, Aşıq Mərdanə Hüseyn, Aşıq Ziyəddin Qırıxlı, Aşıq Aslan Kosalı, Aşıq Nurəddin Qasımlı və başqa aşıqlar zaman-zaman bu sənəti ucaltdılar və özləri də elin yaddaşında qaldılar. Adlarını çəkdiyim sənətkarların bir çoxu mərhum Xındı Məmmədlə bir sırada Aşıq sənətinin mənəvi yükünü ləyaqətlə daşıyan ustadlar idi, bir qismi isə bu mənəvi yükü bir estafet kimi mənimsəyib qəbul edən və onu qeyrətlə təbliğ edib qorumağı bacaranlar idi. Xatırladığımız ustad aşıqlar silsiləsindən iki nəfər – Aslan Kosalı ilə Məhəmməd Sadaxlı mənalı ömürlərinin 84, 85-ci illərini yaşamaqda davam edirlər. Borçalı aşıqlığının sütunları hesab edilən bu sənətkarları bir nəfər kimi öz saz-söz ocaqlarında atası Xındı Məmmədlə bir yerdə görmüşdü Gülabı. Gələcəyin sənətkarı üçün belə bir canlı mühitin olması çox böyük şərt idi.\nBəli, Gülabı belə bir qaynar, son dərəcə dinamik və cazibədar bir saz-söz mühitində öz kövrək qədəmlərini atmağa başladı. Dədə Əmrahın incə barmaqlarının sehrindən, Aşıq Sadiqin, Xındı Məmmədin, Alxan Qarayazılın hikmət boxçasından, Hüseyn Saraclının müdrik dastanlarından, Aşıq Kamandarın şaqraq səsindən və meydangirliyindən güc aldı Aşıq Gülabı.\n1968-ci ildə atası Xındı Məmmədin dünyadan köçməsi on səkkiz yaşlı Gülabını sarsıdıb ruhdan salsa da, mayasında saz qeyrəti və təəssüfkeşliyi olan Gülabı tezliklə özünə gəldi. Xındı Məmməd ocağını sazsız-sözsüz qoymadı. Artıq yetmişinci illərin əvvəllərindən sayılıb-seçilməyə başladı. Toylar toy üstünə qalandı. Sazda Əmrah çeşməsindən qidalanan bu gənc, öz məlahətli səsi ilə də tay-tuşlarından seçilməyə başladı. Saza-sözə olan bu sonsuz məhəbbət ona üç il təhsil aldığı Azərbaycan Politexnik İnistutunu bitirməyə də imkan vermədi. Babalardan gələn-şərəflə, qeyrətlə millətə, xalqa xidmət edən aşıxlığa söykəndi, ömrünün sonuna qədər bu sənətin mahir təmsilçilərindən biri oldu. Yetmişinci illərdən başlayaraq onun sazı və özü tanınmağa başladı. Bakı Ali məktəbləri müsabiqələrində tez-tez diqqəti çəkməyə başladı. 1976-cı ildə Səməd Vurğunun anadan olmasının 70 illiyinə həsr olunmuş müsabiqədə ilk dəfə olaraq birinci yerə layiq görüldü. (Qazaxda)\nBu tədbiri Azərbaycan tele-radio verilişləri o zaman geniş nümayiş etdirdikdən sonra Gülabının sənətinə pərəstiş edənlərin sayı bir qədər də artmağa başladı. Beləliklə Borçalı toylarında və onun inzibati sərhədlərindən kənarda gənc Gülabının şöhrəti günü-gündən artmağa başladı. Bir sözlə, onun vaxtilə özünün də dediyi kimi, bir ustadı da məclislər, ağı-qaradan seçən xiridarlar oldu. Belə məclislərdə sınaqdan çıxa-çıxa Gülabı özü də kamil ustadlar cərgəsinə qoşuldu, böyük şöhrət qazandı, və hörmət sahibi oldu. Uzun illər şərəf və ləyaqətlə sənətə qulluq elədi, təmizliyini, ləyaqətini, qeyrətini qorudu həmişə. Özündən sonra gələnlər üçün də örnək oldu Gülabı. Gülabı zaman-zaman gəncliyimizin saza gəlişində də böyük işlər gördü. Özünün saz məktəbini yaratdı. Yaşadığı Böyük Muğanlı kəndində uzun illər aşıxlığın sirrlərini körpə və gənc balalarımıza öyrətməkdən yorulmadı. Çox keçmədi ki, Borçalıda saz-solo ifaçılığı sahəsində bir Gülabı üslübü boy verdi. Öz bənzərsiz ifası ilə böyük rəğbət qazanan Gülabı bu üslubu, sazın bu dadını-tamını, şəhdini-şəkərini şəyidlərinə də mənimsədə bildi. Və bu gün Gülabının Saz üslubu onun ölümündən sonra bir sıra saz-solo təqdimatçılarının ifalarında da hiss olunmaqdır. Xüsusilə Gülabının solo müqəddimələri, onun saz ifaçılığına gətirdiyi bir çox xallar, güllər müşahidə etdiyimiz müasir saz-solo ifaçılarının bir çoxunda tez-tez təkrar olunmaqdadır.\nÖtən əsrin doxsanıncı illərinin əvvələrindən başlayaraq Azərbaycanda olduğu kimi, Gürcüstanda da siyasi abı-hava dəyişməyə başladı. Dövlət səviyyəsində Borçalıda yaşayan soydaşlarımıza təzyiqlər hökm sürdü. Özünü demokratiya carçısı kimi qələmə verməyə çalışan bədnam Kamsaxurdiya rejimi borçalıların ümumiyyətlə deportasiya məsələsini gündəmə gətirmişdi. Hər yüerdə soydaşlarımız təhqir olunur, təzyiqlərə məruz qalır, işdən qovulur, hətta tanınmış və nüfuzlu adamlar oğurlanır, evlərə basqınlar olurdu. Bu dövrdə Gürcüstanın bəzi rayonlarında azərbaycanlılar yaşayan kəndlərin adları belə dəyişdirilirdi. (Təəssüflər olsun ki, indinin özündə də Bolnisi rayonun gürcücəyə dəyişdirilən kəndlərinin heç birinin qədim adı bərpa olunmamışdır. E. M).\nBelə bir kritik şəraitdə sənətkarların da vəziyyəti ağırlaşmağa başladı. Günü-güzaranı, ruzisi-çörəyi toylardan, xeyir işlərdən çıxan sənətkarlar, xüsusən də aşıqlar çox gərgin günlərini yaşamağa başladılar. Mahalda durumla ilgili xeyir işlərin, toyların sayı kəsgin şəkildə azaldı. Saz-söz diyarı kimi tanınan Borçalı mahalının üzdə olan sənətkarlarının bir çoxu məcburən Azərbaycana, xüsusən Bakı şəhərinə, Rusiyaya və digər xarici ölkələrə üz tutmağa başladı. Təbii ki bu sıxıntıya dözməyərək, obyektiv səbəbdən Gülabı da ailəsini və sazını götürərək Bakıya üz tutdu. Təxminən 17-18 illik sənət və fiziki ömrünü Bakıda yaşamalı oldu. Burda da onu sevdilər, başa çəkdilər, sənətinə yüksək qiymət verdilər, onu mükəmməl bir sənətkar kimi saydılar. Gülabı uzun illər Bakının müxtəlif şadlıq evlərində Xındı Məmməddən yadigar qalan qara – tavar sazını bağrına basıb neçə-neçə toylar yola saldı. Bütün bunlarla yanaşı Gülabı öz müəllimlik peşəsini də davam etdirirdi. Ona bu şəraiti yaratmışdılar. Gülabı dünyasını dəyişənə qədər səhhətindəki ciddi problemlərə baxmayaraq saz dərslərini də davam etdirirdi. O, həm də buna məcbur idi. O işləməli idi, özünə də, ailəsinə də ruzi aparmalı idi. Və bu şəraiti ona Bakının 8-ci km qəsəbəsində uzun illərdən bəri fəaliyyət göstərən “Borçalı ocağı” ticarət mərkəzi, xüsusən onun son dərəcə xeyirxah rəhbəri Alim qardaşımız təmənnasız olaraq yaratmışdı. Bu, elə bilirəm təkcə Gülabıya yox, həm də Azərbaycan aşıq sənətinə olan böyük hörmət idi. Allah ondan razı olsun.\nGülabı ilə münasibətlərimiz ötən əsrin 80-ci illərindən başlamışdı. Bu o zaman idi ki, istər efirdə, ekranda, istərsə də toy şənliklərində bizlərə yad olan gitara musiqi aləti tarı da, sazı da üstələmişdi. Demək olar ki, çox adamlar bu zərərli “dəb”ə üstünlük verərək toylarda saz, tar əvəzinə gitaranı görmək istəyirdilər. Gitara ifaçıları elə bil ki, xüsusi status qazanmışdı. Yüksək musiqi qavrayışına və çoxçeşidli Azərbaycan musiqisinə dərindən bələd olduğuna görə Gülabı bu vəziyyətdən çıxış yolu olaraq məclislərə gedəndə özü ilə həm saz, həm də gitara aparardı. İnsafən, Gülabı muğamlarımızı, rəqs və xalq havalarımızı istər gitarada, istərsə də sazda mükəmməl ifa edirdi. O dövrdə çox ifaçılar dədə-babadan ərməğan qalan ana sazımıza arxa çevirdilər, birbaşa gitara aləti ifaçısı oldular. Gülabı isə vəziyyətə uyğun olaraq qoymadı “nə şiş yansın, nə də kabab”.\nMəclislərdə gitara alətimin meydan sulaması bir çox ziyalılar kimi, məni də narahat edirdi. Və mən 1981-ci ildə Aşıq Kamandara yazdığım bir qoşmamda bu etirazımı aşağıdakı şəkildə bildirmişdim:\n...El aşığı çəkər elin nazını,\nElə verər səsini, avazını.\nAşıq da var dədəsinin sazını,\nDəyişibdi gitaraya, Kamandar.\nYaxşı yadımdadır, bu şeir qəzetdə nəşr olunandan sonra sazdan gitaraya keçənlərin çoxusu məndən incidi. Günlərin bir günü eşitdim ki, hələ həyatda üz-üzə gəlmədiyim Gülabı da məndən möhkəm inciyib. Sonralar bir neçə dəfə görüşdük, bir-birimizi yaxından tanıdıq. Ona sübut elədim ki, bu şeirin ona qətiyyən dəxli yoxdur. Söhbət təkcə gitaranın saz və tarı sıradan çıxarmağından getmirdi. Ümumiyyətlə, əcnəbi musiqi alətlərinin ümumazərbaycan musiqi alətlərini sıradan çıxarmasından gedirdi. Nə yaxşı ki, sonrakı illərdə bu işlər bir qədər sahmana düşdü.\nGülabı ilə aramızda olan anlaşmamazlıqlar təbii ki, tezliklə aydınlaşdı. Və mənim 1996-cı il mayın 4-də Gülabının doğma kəndində Xındı Məmmədin anadan olmasının 100 illiyində iştirak etməyim, bir neçə gün Gülabı ilə onların evində qalmağım bizim münasibətlərimizdə müsbət mənada böyük bir dönüş yaratdı. O yubiley tədbirində Azərbaycan radiosunda aparıcısı olduğum “Sarıtel” verilişinin üç həftəlik (hər veriliş 55 dəqiqə) proqramını Xındı Məmmədə həsr etdim. Sonra Gülabı ilə mütamadi görüşlərimiz başladı. İlk dəfə Gülabıya televiziyanın “ Sazın-sözün sehrində” verlişində proqram hazırladım. Həmin vaxtlardan dəfələrlə Gülabı radioda “Gözəlləmə” və “Sarıtel” verilişlərində qonağım oldu. Beləcə biz qardaşlaşdıq, dostlaşdıq. Bir-birimizin xeyrində-şərində bir yerdə olduq. Oğlu Şahinin, mərhum qardaşı professor Lətif Vəliyevin böyük oğlu Məmmədin toylarında Gülabının xahişi ilə tamada oldum. Hətta dünyaya təzə gələn oğul nəvəsi Ayxan balanın adını da mən qoydum. O vaxtdan illər keçir, artıq Ayxan bala yeddinci sinifə keçib. Bu olanlar hamısı mənim üçün böyük xatirələrdir. Əslində Gülabı ilə xatirələrim, fikir və qənaətlərim çoxdur. Qismət olsa onun haqqında sağlığında deyə bilmədiyim, yaza bilmədiklərim fikirlərimi gələcəkdə ayrıca kitab halında təqdim etmək niyyətindəyəm. Bu məqamda isə istərdim ki, Gülabının sənəti, şəxsiyyəti ilə bağlı bir qədər də danışım.\nSənətkar kimi, xüsusən də saz-solo ifaçısı kimi mənim qənaitimdə Gülabı Aşıq Əmrah sənətindən güc alan, bu təməl üzərində xariqələr yaradan, lakin öz yolu olan, özü üslubu olan sənətkar oldu. Gülabı heç kimə bənzəmədi. Sazın pərdəsinə toxundurduğu ilk barmaqdan, ilk müqəddimədən tanınan Gülabı hər ifasında melodiyanın süjet xəttini ardıcıl gözləyə bilirdi. Gülabı yüzə qədər klassik saz havasının hamısında özünün dəsti-xəttini tanıda bilirdi. Təkcə “Yanıq Kərəmi” dən başqa. Həmişə öz aramızda söhbət düşəndə etiraf edirdi ki, “Yanıq Kərəmi”də Ədalət Nəsibovun təsirindən çıxa bilmirəm.\nGülabının məlahətli, həm də cəzbedici səsi var idi. Sonralar xəstəliyi ilə əlaqədar olaraq Gülabı oxumadı. Ancaq günlərin bir günü ərkyana onu “ məcbur,, edib oxutdum. Düz bir saat oxudu Gülabı. Həmin ifanın 30 dəqiqəsini 1998-ci ildə “Gözəlləmə” musiqi proqramında səsələndirdik. Hazırda həmin veriliş həm Azərbaycan radiosunun, həm də Dövlət Səslər arxivinin fondlarında qorunmaqdadır.\nUstad Gülabı səsinə daha bel bağlamırdı. Onun əvəzində gözəl şeirlər qoşmağa başlamışdı. Bu gün Gülabının əlimizdə olan şeirlərinin tarixi də onu göstərir ki, Gülabı şeir yaradıcılığına əsasən oxumağı tərgitdikdən sonra 1992-1993-cü illərdən başlayıb. Özü də insafən desək, çox yaxşı da başlayıb. Mən bu yazımda həmin şeirlərin poetik məziyyətlərindən, onların mövzu rəngarəngliyindən, forma çeşidindən danışmaq niyyətində deyiləm. Bunu oxucuların ixtiyarına verirəm. Qoy hörmətli oxucularımız Gülabını oxusunlar və öz qiymətlərini versinlər. Kitabla tanış olduqdan sonra inanıram ki, hər bir oxucu o qənaətə gələcək ki, Gülabı sazda heyrətləndirdiyi kimi, sözdə də heyrətamizdir. Çox səmimi, kövrək bir aşıq-şair olduğu kimi, həm də kövrək qəlb adamıdır Gülabı.\nGülabı gözəl dost idi, özü də sədaqətli dost idi. Gülabı qayğıkeş bir insan idi, vətənpərvər, dilini, xalqını, millətini sevən bir varlıq idi. Əmin edirəm ki, bu dediklərimi onun şeirlərindən, eyni zamanda Gülabını tanıyan söz adamlarının kitaba daxil etdiyimiz şeirlərindən də görəcəksiniz. Mən buna əminəm.\nMən bu kitabı nəşr etməyi mərhum dostum Gülabının həyatdan köçməyinin “40-ı” mərasimində söz vermişdim. Söz vermişdim ki, onun şeirlər kitabını vəfatının şeirlər kitabını vəfatının 1 ili münasibəti ilə (8 iyun 2012-ci ildə vəfat edib. Müqəddəs məzarı Bakının Sulutəpə qəbristanlığındadır) nəşr etdirəcəyəm. Bu gün Gülabının ruhu qarşısında hesabat verirəm – əziz dostum, təkrarolunmaz sənətkar qardaşım, sazımızın-sözümüzün Gülabısı, ruhun şad olsun, sənin dillər əzbəri olan şeirlərin, onun-bunun dilində müəllifi danılan şeirlərin artıq işıq üzü gördü. Ruhun nigaran qalmasın. Onu da ruhuna çatdırmaq istəyirəm ki, sənin vəfatından 4-5 ay sonra qardaş həsrətinə dözə bilməyən, dünyasını dəyişən qardaşın Əşrəf Xındı Məmmədoğlunun şeirləri də əlimizdə nəşrə hazır vəziyyətdədir. Çalışacağıq ki, yaxın günlərdə o kitabın nəşrini də reallaşdıraq.\nHər ikinizin ruhunuz şad olsun, vaxtı məlum olmayan zamanda görüşənə qədər.\nHörmət və böyük dualarla:\nDərk eylədim haqqa yetdim, Lailahə-İllallah!\nGecə-Gündüz səcdə etdim, Lailahə-İllallah!\nRəbbimə iman gətirdim, düşmədim əyri yola.\nSübhanallah, Sübhanallah! Lailahə-İllallah!\nPeyğəmbərə səda gəldi, Ya Rəsulallah dedi!\nYer üzünə hakim olar, İslam inşaallah dedi.\nƏliyə möcuzat verdi, “Şirim maşaallah” dedi.\nİnam eylə, insan oğlu, Lailahə-İllallah!\nİnanmışam cəlalına, etiqad eyləmişəm,\nÜz qoymuşam dərgahına, etimad eyləmişəm.\nÖzün yetir harayıma, iltimas eyləmişəm.\nGülabıyam, əzbərimdi, Lailahə-İllallah!\nUstad oğlu, götür sazı, bir xoş lisandan danış,\nƏhli urfan məclisində şövkəti-şandan danış.\nOxuyanda kamil oxu, eşidən “əhsən” desin.\nMəclisin arəstə olsun, cəhli-meydandan danış.\nMəclisə ayaq qoyanda rəhmət söylə ustada,\nÇağırginən Şahlar-şahın, qoy yetirsin imdada.\nGecə-gündüz dilək dilə, ərənlər gəlsin dada,\nSidqin bağla beş kimsəyə, sirri sübhandan danış.\nİbadət eylə, Gülabı, İmama rəhmət söylə,\nNifrət eylə sən Şümürə, Yezidə nəhlət söylə.\nHaqq yoluna gələnlərə hörmət-mərifət söylə,\nBilməyənlər qoy bilsinlər, kandan, məkandan danış.\nBu dünyanın işlərindən,\nAğlın nə kəsir, İbrahim?\nZəmanənin bəd küləyi\nNə yaman əsir, İbrahim!\nBivəfa, fani dünyada,\nNəyim var vermişəm bada.\nBu qədirbilməz obada,\nQalmışam yesir, İbrahim!\nNecə dözüm bu dağlara,\nQəlbim olub para-para.\nOlmuşam əsir, İbrahim!\nTOPAĞIMA DƏYMƏ, DƏYMƏ\nYağı düşmən, çək əlini,\nTorpağıma dəymə, dəymə!\nKəsərəm yaltaq dilini,\nTorpağıma, dəymə, dəymə!\nBuğos, petros, arşak, araş,\nVazgen, petrosyan, balayan,\nYediyiniz olsun haram,\nHaradasan, qoç Koroğlu,\nBaş aparır bu hay oğlu,\nNanəcibnən yoxdu aram.\nDüşmənlə hər zaman varam\nBu dünyanın hər yükünü,\nAlan könlüm, alan könlüm.\nDərdi-qəmin zil kökünü,\nÇalan könlüm, çalan könlüm.\nDövran məni yaman kəsir,\nÜstümdən xəzanlar əsir.\nSənəmi qalıb bu dərdi-sirr,\nViran könlüm, viran könlüm.\nSaçlarımı qəm darayı.\nÖmrümün büllur sarayı,\nTalan könlüm, talan könlüm.\nSozalır, ömrüm sozalır,\nAh-naləm göyə ucalır.\nNamərdlər mərddən bac alır,\nİnan könlüm, inan könlüm.\nGülabını dərd alıbdı.\nGül irəngi saralıbdı.\nDesələr şeş-beş atıbdı,\nYalan könlüm, yalan könlüm.\nBorçalının mərd oğlu Azərbaycanın milli qəhrəmanı Cəlil Əziz oğlu Səfərova\nBu xəbər sarsıtdı məni,\nİnan, Cəlilim, Cəlilim.\nDərd yaman sızlatdı məni,\nYaman, Cəlilim, Cəlilim.\nHay versən, ay elim-obam,\nDüşmən bağrını yararam.\nDur məzardan, Emin babam,\nAman, Cəlilim, Cəlilim.\nHanı Əziz müəllim, hanı?\nNiyə soldurdun Sonanı?\nYandırdın yazıq ananı,\nİgid vəfasız olarmı?\nTez açılıb tez solarmı?\nAnan Cəlilim, Cəlilim.\nAğlayaram ağlar kimi,\nÇağlayaram çağlar kimi.\nXəzan vurmuş bağlar kimi,\nSolan Cəlilim, Cəlilim.\nGülabının ömrü talan,\nYurd-yuvamız oldu viran.\nVətən üçün şəhid olan\nOlan Cəlilim, Cəlilim.\nDünya, səni qarğayıram.\nÖzün boyda dərd çağısan,\nNədi bu xalqın günahı?\nƏrşə bülənd olub ahı.\nYoxdurmu daha pənahı?\nQəm libasım biçim-biçim.\nGülə bilməyirəm neyçün?\nSağım şəhid, solum şəhid,\nYerlər, göylər buna şahid.\nCinsən, şeytansan, ya ifrit?\nGülabını dərd alarmış,\nBu qədər sitəm olarmış?!\nBundan betəri də varmış?\nYaxşının yaman adına,\nDözmürəm, Allah, dözmürəm.\nDaş yağsın yağı başına,\nZəhər tökülsün aşına.\nKörpələrin göz yaşına,\nNə ar bilirlər, nə ayıb,\nÜrəklər sanki daşlayıb.\nBorçalıdan köç başlayıb,\nNiyə ürəyim sızlasın,\nDidələrim qan ağlasın.\nGülabıya rəhmin gəlsin,\nNadanın nadan sözündən,\nNaşı sənətkar sazından,\nAz ömrümdə nələr çəkdim,\nHədər oldu, hədər çəkdim.\nDost bağında bostan əkdim,\nDüşmənimi dostum sandım,\nGecə-gündüz adın andım.\nMəni divanə eyləyir,\nSazım, Allahım! Allahım!\nDərdimi elə söyləyir\nDərdi olanla dərdləşir,\nSirri olanla sirləşir,\nMillət deyəndə ağlayır.\nTorpaq deyəndə dağlayır,\nVətən deyəndə çağlayır,\nBəzən məlal ilə dolur,\nBəzən xəyallara dalır,\nBəzən Gülabını çalır,\nDağlar oynasa yerindən,\nVətən, səndən ayrılmaram.\nDünya qopsa məhvərindən,\nCan deyənə can deyərəm,\nNan deyənə nan deyərəm,\nQan deyənə qan deyərəm,\nSınmaram mən əyilsəm də,\nPolad kimi döyülsəm də,\nGülabıyam, gər ölsəm də,\nSənsiz səni sevəcəyəm,\nElə sənin acığına.\nSənsiz sənin olacağam,\nBağçanızda gül olacam,\nGül üstə bülbül olacam.\nBəm üstündə zil olacam,\nÜzüyündə qaş olacam,\nGözündəki yaş olacam.\nYolun üstə daş olacam,\nMən özüm elçin olacam,\nEşqin sultanı olacam,\nDəm-dəzgahlı toy olacaq,\nAşıqlar meydan alacaq.\nGülabı da bəy olacaq,\nDillənsən, ey qönçə dəhan,\nDillərinə qurban olum.\nRuhi zəban, mahi təban,\nTellərinə qurban olum.\nEy can alan, ləbləri qan,\nQaşı kaman, püstə dəhan,\nGül zənəxdan, gülü reyhan,\nGüllərinə qurban olum.\nDürrü cahan, şövkəti şan,\nEşqi nalan, sevgili can,\nXalları xan, qəlbi sultan,\nXallarına qurban olum.\nİsmi pünhan, dərdə salan,\nGülabını eşit bir an.\nÖz əlinlə eylə dərman,\nƏllərinə qurban olum.\nQara bağım qara bağlar,\nSus, bülbülüm, sus, oxuma.\nDidərginim yanar ağlar,\nRuzigara bax Laçında,\nŞuşa dərdi Çin-Maçında.\nXarı bülbül qan içində,\nQarabağdakı qara bax,\nGül köksündəki xara bax.\nGülabı, qəlbin yara bax,\nRusiyaya iş dalınca gedən qardaşım Əşrəfə\nQürbət eldə qalan qardaş,\nHeç halını soran varmı?\nGöz yaşını silən varmı?\nQəriblik yamandı, qardaş,\nQovuşmaq gümandı, qardaş,\nAğlama, amandı, qardaş,\nBundan betər zaman varmı?\nLətif1 köçdü, tək qalmışam,\nBulud kimi qaralmışam,\nSəndən başqa qalan varmı?\nNə bilirsən, nə çəkirəm,\nKotan qoşub dərd əkirəm.\nGecələr qan-yaş tökürəm,\nBir könlümü alan varmı?\nGülabının tək qardaşı,\nQurumur gözümün yaşı.\nZəhər oldu yağlı aşı,\nSəndən özgə bilən varmı?\nCavanlıq quş kimi uçur əlimdən\nQocalır neyləyim, ömrüm qocalır.\nHəyat bağçasında güllərim solur,\nMənim əqidəmdi olum, ya ölüm,\nMəsləkim,amalım, müqəddəs yolum,\nSənət meydanında titrəyir qolum,\nSaz-söz meydanında ustadlar gördüm,\nAğır toylar gördüm, düyünlər gördüm.\nBaşımda oynanan oyunlar gördüm,\nGülabı, həyatdan nə həzz almısan ?!\nNə tez açılıbsan,nə tez solmusan?!\nİndi qocalıqdan nə söz salmısan,\nQocalır neyləyim,ömrüm qocalır.\nKataloq: Folklore -> 2016\n2016 -> Aşiq əŞRƏf qəNİ Buludlar ağlayır (şeirlər və poemalar) Bakı 2013\n2016 -> "Əsli-Kərəm" Dastanı Və Alban Mədəniyyəti\n2016 -> Əcubə VƏ MƏHcubəNİn hekayəTLƏRİ “Yeni Poliqrafist” mmc baki 2016 Redaktor\n2016 -> Яли Камали архивиндяки «Короьлу» дастанынын


Yardımlını və icra başçısı Sevindik Hətəmovu girovuna çevirən müavin – Mahir Mirzəyev – Savash.org\nƏsas səhifə/Manşet/Manşet-2/Yardımlını və icra başçısı Sevindik Hətəmovu girovuna çevirən müavin – Mahir Mirzəyev\n“Yardımlı rayon icra hakimiyyətinin başçısı Sevindik Hətəmov faktiki olaraq rayonun idarəçiliyindən kənarlaşdırılıb. Bütün işləri isə Yarıdımlı rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini, sosial-iqtisadi inkşafın təhlili və proqnozlaşdırma şöbəsinin müdiri Mahir Mirzəyev həyata keçirir” – bu saytımızın elktron ünvanına daxil olmuş şikayət məktubundandır.\nSavash.org-un məsələylə bağlı apardığı jurnalist araşdırması zamanı məlum olub ki, Yardımlıda öz komandasını formalaşdırmağa nail olmuş Mahir Mirzəyev faktiki olaraq rayonun əsl sahibinə çevrilib. İcra başçısı Sevindik Hətəmovun isə onunla hesablaşmaqdan başqa çarəsi qalmayıb. Elə bu günlərdə bir sıra mətbu orqanlarda Mahir Mirzəyevin qohum və dostlarından ibarət komandasının adlı siyahısının dərc olunması da həmin iddiaları təsdiq edir. Gəlin, həmin siyahıda adları yer almış məmurlarla tanış olaq….\n– Elçin Mirzəyev – Yardımlı RİH başçısının müavini, eyni zamanda Mahir Mirzəyevin əmisi oğludur. Kənd təsərrüfatı sahəsinə nəzarəti həyata keçirir. Diplomunun saxta olduğu bildirilir. Qeyri qanuni yolla Yardımlınin kənd təsərrüfatı üzrə torpaqlarını zəbt edərərk Mahir Mirzəyevlə şərik əkin sahələrinə malikdir. 500 hektardan artıq torpaq sahəsi məhz Mahir Mizəyevin atasının adına sənədləşdirilib. Bundan başqa Mahir Mirzəyevin heyvandarlıq təsərrüfatları da Elçin Mirzəyevin nəzarəti altındadır.\n-. Malik Abışov – Yardımlı rayon maliyyə şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışır. 20 ilə yaxındır ki, Maliyyə şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyən Malik Abışov rayona ayrılan vəsaitlərin mənimsənilməsində Mahir Mirzəyevin “sag əli” olaraq bilinir. Konkret olaraq bütün maliyyə maxinasiyalarının Malik Abışovun kabinetində əlaqəli idarə müdirlərinin toplantısında planlaşdırıldığı və həyata keçirildiyi bildirilir.\n-. Vüqar Məmmədov – Yardımlı Rayon Polis şöbəsinin rəis müavini, eyni zamanda Mahir Mirzəyevin qaynıdır. Hüquq-mühafizə orqanlarında Mahir Mirzəyevin əsas adamı hesab olunur.\n-. Akif Mirzəyev – Yardımlı rayon Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Şöbəsində müdir müavini, eyni zamanda Mahir Mirzəyevin əmisi oğludur. Rayonda əsas narazılıqların başında gələn şəxslərdən biridir.\n-. Manaf Balaşov – Yardımlı rayon təhsil şöbəsinin müdiridir. Bu şəxsin fəaliyyəti ayrıca araşdırma mövzusudur. Rayon təhsilinə ayrılan maliyyə vəsaitlərini Mahir Mirzəyevlə şərikli şəkildə mənimsədiyi qeyd olunur. Bütün tenderlər isə bir qayda olaraq Mahir Mirzəyevin şirkətlərinə verirlir. Qeyd edək ki Rayon Təhsil şəbəsinin baş mühasibi Mahir Mİrzəyevin yeznəsidir.\n-. Fəxrəddin Əkbərov – Yardımlı rayon Mərkəzi Xəstəxanasının baş həkimi. Fəxrəddin Əkbərov da Mahir Mirzəyevin birbaşa kurasiyasında çalışır. Hər ay Mahir Mirzəyevə «aylıq» verməklə yanaşı, baş həkim rayon Səhiyyə İdarəsinə ayrılan vəsaitləri Mahir Mirzəyevlə şərikli şəkildə mənimsəyirlər və yenə də tenderləri bir qayda olaraq Mahir Mirzəyevin «10 mantlıq MMCləri» udur.\n-. Rakif Səlifov – Gənclər və İdman idarəsinin müdiri. Mahir Mirzəyevin xalası oğludur. Bu sahəyə ayrılan vəsaitlərin mənimsənilmıəsi haqda da ciddi siqnallar var.\n-. Əli Babayev– Keçmiş Torpaq şöbəsinin müdiri. Mahir Mirzəyevin yeznəsidir. Rayon ərazisində satılan bütün torpaqlara bu şəxs nəzarət edirdi və bütün satışların haqqını birbaşa Mahir Mirzəyevə çatdırırdı.\nBundan başqa demək olar ki, rayonun bütün idarərində Mahir Mirzəyevin qohumları baş mühasib vəzifəsində çalışırlar. Məhz həmin baş mühasiblər vasitəsi ilə Mahir Mirzəyev bütün rayona tam nəzarəti həyata keçirir.\nGöründüyü kimi, yardımlı rayonunda bütün “açar vəzifələr” Mahir Mirzəyev tərəfindən qəsb olunub. Bu isə ona icra başçısı sevindik Hətəmovu özündən asılı vəziyyətə salmaq üçün lazımdır.


Baş nazir: 'Soba yanacağına kerosin qatırlar'\n2022, 24 May, çərşənbə axşamı, Bakı vaxtı 02:05\nErmənistanın baş naziri iki həftə öncə verdiyi qalmaqallı bəyanatda aprel döyüşləri zamanı hərbi texnikanın yanacağın keyfiyyətsizliyi səbəbindən işləmədiyini demişdi. Baş nazir hökumətin martın 16-dakı iclasında yenidən neft məhsullarının keyfiyyətsizliyindən danışıb. O qeyd edib ki, hökumətin araşdırması benzin və dizel yanacağının keyfiyyətində problemlər aşkarlayıb. Bu barədə AzadlıqRadiosunun erməni xidməti yazır.\nKaren Karapetian budəfəki çıxışında benzin və dizel yanacağının satışında da pozuntuların qeydə alındığını deyib. «Göstərilən problem çox zaman yanacaq növlərinin dəqiq müəyyən olunmaması və praktikada mövcud bəzi boşluqlarla bağlıdır. Bunun nəticəsində istehlakçılara və bazara ciddi ziyan vurulur», – deyə baş nazir bildirib.\n«ŞÜBHƏLƏNİRİK Kİ, YANACAQ KEROSİNLƏ QARIŞDIRILIR»\nBaş nazir iqtisadi inkişaf və investisiyalar nazirinə benzin, dizel yanacağı və başqa yanacaq növlərinin satışında pozuntuların önlənməsi, habelə keyfiyyətə nəzarət funksiyalarının effektiv gerçəkləşdirilməsi məqsədilə bir ay müddətində hökumətə yanacaq növləri və onların dəqiq bölgüsünə dair sənədləri təqdim etməyi tapşırıb.\nBaş nazirin sözlərinə görə, dövlət gəlirləri komitəsi ilə birlikdə bu sahədə mövcud problemlərin qarşısının alınması metodologiyasının işlənib hazırlanması vacibdir.\nMartın 1-də Ermənistan parlamentində müxalifətdən olan deputat Nikol Pashinian-ın sualına cavab verərkən baş nazir qalmaqallı iddia səsləndirmişdi: «Biz şübhələnirik ki, istilik sistemlərində istifadə olunan yanacaq kerosinlə qarışdırılır və bazara keyfiyyətsiz neft məhsulları çıxarılır. Sizin çox yaxşı yadınızdadır, aprel hadisələri zamanı hərbi texnikanın məhz bu səbəbdən işləmədiyi çoxlu hal var idi», – Karapetian deyib.\nHökumətin dünənki iclasından sonra isə iqtisadi inkişaf və investisiyalar naziri Suren Karayan baş nazirin son göstərişinin onun iki həftə öncəki bəyanatı ilə bağlı olduğunu bildirib. «Təbii ki, bunlar bir-biri ilə əlaqəlidir. Baş nazir göstəriş verib ki, məsələni araşdıraq və təkliflərimizi hökumətə təqdim edək», – deyə o bildirib.\nYARI BÖLÜNMÜŞ BAZAR\nİqtisadi rəqabətin müdafiəsi üzrə dövlət komissiyasının məlumatına görə, 2011-2015-ci illərdə Ermənistanda benzinin idxalı və ilkin bazarda satışıyla yalnız iki şirkət məşğul olub. «Flash» və CPS şirkətləri bazarı, demək olar ki, yarı bölüblər. 2016-cı ildə bazarın 59%-i «Flash» şirkətinə, 34%-i isə CPS-ə aid olub. «Max Petrol Group» isə bazarın 7%-nə nəzarət edib.\nKİV dəfələrlə «Flash»in sahibi Barseg Beglarian-ın ölkənin yüksək hakimiyyəti ilə yaxın əlaqələrindən yazıb. 2014-cü ilin oktyabrında mətbuatda prezident Serzh Sarkisian-ın xanımı Rita Sarkisian-ın Beglarian-ın oğlunun toyunda onunla birlikdə çəkilmiş şəkli dərc edilmişdi.\nYerevanda yanacaqdoldurma məntəqəsi\nJurnalistlərin «deməli, «Flash» və CPS uzun illər ərzində ölkəyə keyfiyyətsiz neft məhsulları idxal edib» sualına Suren Karayan belə cavab verib: «Dərhal irəli sürdüyünüz iddiayla razı deyiləm. Biz pərakəndə bazarda yoxlama aparacağıq».\nRƏSMİLƏR İNKAR EDİR\nİqtisadi rəqabətin müdafiəsi üzrə dövlət komissiyasının məlumatına görə, «Flash» və CPS şirkətləri pərakəndə bazarda da aparıcı mövqe tuturlar.\nMaraqlıdır ki, Müdafiə Nazirliyi iki həftəlik sükutdan sonra baş nazirin bəyanatına cavab olaraq bildirib ki, 2016-cı il də daxil olmaqla, keyfiyyətsiz yanacaq səbəbindən hərbi texnikanın işində qüsurların yaranması halları qeydə alınmayıb.\nBaş nazirin sözlərini, faktiki olaraq, hətta Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi, keçmiş baş qərargah rəisi Yury Khachaturov və respublika prezidentinin baş hərbi müfəttişi Mikael Harutunian da inkar edib.\nBaş nazirsə buna qısa cavab verib: «İnkar edirlər, ancaq siz mənim cavabıma baxın».