গোবিন চন্দ্ৰ বৰা | gyanam\nইতিহাসৰ পৃষ্ঠাত লক্ষীমপুৰ ডায়েটৰ ২৫ টা বছৰ\nগোবিন চন্দ্ৰ বৰা,অধ্যক্ষ, ডায়েট, লক্ষীমপুৰ\nবুৰঞ্জী বা ইতিহাসে অতীতৰ কোনো কাৰ্যক্ৰমণিকা ঘটনা, কাহিনী তথ্যৰ ৰূপত ধৰি ৰাখে, সত্য মৌখিক কাহিনী কিছুমান কোনো ইতিহাসবিদে তথ্যসহকাৰে যুগুতালে সেয়ে ঐতিহাসিক কাহিনী বা ইতিহাস হয় (Greek iotopia)। ঠিক তেনেদৰে কোনো অনুষ্ঠান-প্ৰতিষ্ঠানও তাৰ ব্যতিক্ৰম নহয়। আজাদস্থিত ডায়েট লক্ষীমপুৰ তেনে ইতিহাসৰে সাক্ষ্য বহন কৰা এখন প্ৰতিষ্ঠান। ইংৰাজী নাম District Institute of Education and Training (DIET) । সেয়ে অসমীয়াত ‘ডায়েট' বুলি ক'বলৈ সহজ। প্ৰকৃত অসমীয়াত প্ৰতিষ্ঠানটোৰ নাম ‘জিলা শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান'। বহুতে কোৱাৰ অসুবিধাত প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ বুলি কৈ থৈ দিয়ে, যিটো শুদ্ধ নহয়। জিলা পৰ্যায়ৰ প্ৰতিষ্ঠান কাৰণে ‘ডায়েট লক্ষীমপুৰ' হয়, থকা ঠাইখন ‘আজাদ' পাছত হয়। ‘ৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষানীতি ১৯৮৬'ৰ আধাৰত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে দেশৰ প্ৰতিখন জিলাতে এখনকৈ জিলাভিত্তিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰা সিদ্ধান্তৰ জৰিয়তে অসমত প্ৰথম পৰ্যায়ত ১৯৮৯ চনত ৬ খন ডায়েট প্ৰতিষ্ঠা হয়। কোকৰাঝাৰ, নগাঁও, বিশ্বনাথ চাৰিআলি [শোণিতপুৰ], যোৰহাট [তিতাবৰ], শিলচৰ, কামৰূপ [মিৰ্জা]।\nদ্বিতীয় পৰ্যায়ত ১৯৯৪ চনত ৬ খন ডায়েট– ডিব্ৰুগড়, লক্ষীমপুৰ, দুধনৈ [গোৱালপাৰা], বৰপেটা, দলগাঁও [মঙ্গলদৈ], ডিফুত স্থাপন হয়।\nতৃতীয় পৰ্যায়ত ৭ খন ডায়েট– কৰিমগঞ্জ, ডিমাহাচাও [হাফলং], মৰিগাঁও, গোলাঘাট [ডেৰগাঁও], শিৱসাগৰ [সোণাৰী], নলবাৰী, ধুবুৰী [গোলোকগঞ্জ]ত স্থাপন হয়।\nচতুৰ্থ পৰ্যায়ত ৪ খন ডায়েট– ধেমাজী, তিনিচুকীয়া, বঙাইগাঁও আৰু হাইলাকান্দিত।\nপঞ্চম পৰ্যায়ত ৪ খন ডায়েট নিম¹য়মান অৱস্থাত আছে– ওদালগুৰি, বাক্সা, চিৰাং আৰু কামৰূপ [মেট্ৰত]।\nবৰ্তমান ২৩ খন ডায়েটে পূৰ্ণ পৰ্যায়ত প্ৰাথমিকৰ পৰা উচ্চ মাধ্যমিক পৰ্যায়লৈ সকলো ধৰণৰ প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী চলাই আছে।\nডায়েটসমূহৰ ভিতৰতে ডায়েট লক্ষীমপুৰ এক অনন্য ডায়েট। অসম চৰকাৰে ২০১৪ চনত ডায়েটসমূহক দ্বৈত পাঠ্যক্ৰমৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে ডি.এল.এড.ৰ উপৰিও বি.এড. পাঠ্যক্ৰমৰ স্বীকৃতিৰ বাবে NCTE ক আৱেদন জনাবলৈ নিৰ্দেশ দিলে। তৎকালেই NCTE (National Council for Teacher Education, ERC (Eastern Regional Council, Bhubaneswar] ত আৱেদন জনোৱা হ'ল। যুদ্ধ সদৃশ পৰিৱেশেৰে পৰিদৰ্শনৰ বাবে প্ৰস্তুতি চলোৱা হ'ল। তিনিজনীয়া বিশেষজ্ঞ দলে ২০১৪ চনত পৰিদৰ্শন কৰিলে; ২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত দুবছৰীয়া বি.এড. পাঠ্যক্ৰমৰ ৫০ টা চিটৰ বাবে স্বীকৃতি লাভ কৰা হ'ল। তিনিমাহৰ ভিতৰত অসাধ্য সাধন কৰি ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অনুমোদন (Affiliation) লাভ কৰি ২০১৫ চনৰ জুলাই মাহৰ পৰা পাঠদান কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰি ভাৰতবৰ্ষৰ ভিতৰতে চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানত বি.এড. পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰা ডায়েট লক্ষীমপুৰৰ প্ৰথম হৈ ৰ'লো। ঢৌ আৰু ধুমুহাৰে পৰিবেষ্টিত অশান্ত সাগৰত নাও চলোৱা ডায়েটৰ সকলো শিক্ষক-কৰ্মচাৰীয়েই একোজন দক্ষ নাবিক। ডায়েট লক্ষীমপুৰ জিলাখনৰ বাবে এক শিলৰ খুটি (Mile Storne)। ২০০৫ চনত ডি.এল.এড.ৰ প্ৰথম ৫০ টা চিটৰ NCTE পৰা স্বীকৃতি লাভ, ২০১৬ চনত পুনৰ ডি.এল.এড.ৰ ৫০ টা চিটৰ স্বীকৃতি লাভ। অৱশ্যে ১৯৯৪ চনৰ পৰা প্ৰথম মহিলা [কৰ্মৰত] ৩০ জনীয়া এটি দলে প্ৰশিক্ষণৰ শুভাৰম্ভ কৰিছিল। বৰ্তমান তিনি-চাৰিখন জিলাৰ পৰা অৰ্হতাৰ ভিত্তিত বি.এড. আৰু ডি.এল.এড.ৰ নিয়মীয়া পাঠ্যক্ৰমত অধ্যয়ন কৰিবলৈ আহে। D.El.Ed. আৰু B.Ed. পাঠ্যক্ৰমৰ স্বীকৃতি পাবৰ বাবে NCTE তিনিবাৰ আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এবাৰ পৰিদৰ্শনৰ সন্মুখীন হ'বলগা হৈছিল আৰু প্ৰতিবাৰেই সফলতা লাভ কৰা হৈছিল।\nএই অভাজনে ১৯৯১ চনৰ ৮ মে'ৰ পৰা নগাঁও ডায়েটৰ জ্যেষ্ঠ প্ৰবক্তা হিচাপে কৰ্মৰত আছিলো। মনত আশা বান্ধি আছিলো লক্ষীমপুৰত ডায়েট হ'ব, বদলি হৈ যাম। এদিন বাস্তৱত ৰূপায়িত হ'ল। ১৯৯৪ চনৰ জুন মাহত বদলিৰ আদেশমতে আজাদস্থিত লক্ষীমপুৰ ডায়েটত যোগদান কৰিলো। সেই সময়ত SCERT সঞ্চালক আছিল মাননীয় শ্ৰীযুত টাবুৰাম টাইড চাৰ। মৌখিকভাৱে নিৰ্দেশ দিলে– “তুমিয়েই লক্ষীমপুৰ ডায়েটত বাটকটীয়া হ'ব লাগিব। যিকেইজন নতুন প্ৰবক্তা যোগদান কৰিব তেওঁলোকক লগত লৈয়েই District Profile এটা তৈয়াৰ কৰিবা।” কথামতেই কাম। নতুনকৈ যোগদান কৰা প্ৰবক্তা শ্ৰী নৃপেন শইকীয়া, ভদ্ৰেশ্বৰ মৰাং, জ্যোৎস্না মেদক, দুলামী হেৰেঞ্জ পাণ্ড–ক্ৰমান্বয়ে অচু্যৎ ভূঞা, মৃণাল শৰ্মা, এওঁলোকক লগত লৈয়ে প্ৰাথমিক কামখিনি আৰম্ভ কৰিলো। সেই সময়ত ৮ টা কোঠাৰ দুটা ভৱন মাত্ৰ। বেৰত চূন সনা, কোনো বৈদু্যতিক ব্যৱস্থা, পানী যোগান, প্ৰস্ৰাৱগাৰ আদিৰ কোনো ব্যৱস্থা নাই। ১৯৯৪ চনৰ অক্টোবৰ মাহত প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ শ্ৰীযুত নবীন দত্ত চাৰ ডায়েট বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ পৰা বদলি হৈ আহি অধ্যক্ষ হিচাপে যোগদান কৰে। সেই বছৰতে অসমৰ বিভিন্ন জিলাৰ ৩০ গৰাকী মহিলা শিক্ষয়িত্ৰী এবছৰীয়া পাঠ্যক্ৰমত যোগদান কৰে আৰু তেতিয়াৰ পৰা ২০১০ চনলৈ এবছৰীয়া পাঠ্যক্ৰমৰ প্ৰশিক্ষাথ¹সকল ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰশিক্ষণ লৈ আহিছিল। আচলতে ২০১০-১২ বৰ্ষৰ পৰাহে সকলো পাঠ্যক্ৰম দুবছৰীয়া হ'ল। ডি.এল.এড.ৰ কৰ্মৰত আৰু প্ৰাকচাকৰিকালীন সকলো প্ৰশিক্ষণ বাধ্যতামূলক হ'ল। অৱসৰকালীন নবীন দত্ত চাৰ অধ্যক্ষ হিচাপে থাকিলেও জ্যেষ্ঠতাৰ ভিত্তিত ময়ে সকলো তদাৰক কৰিব লাগিছিল। ১৯৯৪ চনৰ শেষৰ ফালে সকলো তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ শ্ৰেণীৰ কৰ্মচাৰীৰ সাক্ষাৎকাৰ লোৱা হ'ল আৰু সময়ত নিযুক্তি হ'ল। এনে সময়তে ১৯৯৭ চনৰ ৩১ মাৰ্চ তাৰিখে নবীন দত্ত চাৰে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিলে আৰু উক্ত তাৰিখৰ পৰাই এই অভাজনে অধ্যক্ষৰ দায়িত্ব কান্ধপাতি ল'বলগীয়া হ'ল। কিন্তু অধ্যক্ষৰ দায়িত্ব লোৱা হ'ল–এনেদৰে ঢাল নাই-তৰোৱাল নাই ‘নিধিৰাম চৰ্দাৰ'। প্ৰশাসনিক ভৱনলৈ সোমাই যোৱাৰ–সোঁফালে য'ত এতিয়া মঞ্চ, চেমিনাৰ হল, শ্ৰেণীকোঠা আছে, সেয়া কঁচু-ঢেঁকীয়ানী আছিল। কোনো বৈদু্যতিক ব্যৱস্থা, পানী যোগান একো নাই। লক্ষীমপুৰ টাউনৰ\nপৰা আজাদলৈ শিলৰ ৰাস্তা এটাহে আছে, আজিৰ দৰে কোনো যান-বাহন নাই। অট', ভান, ৰিক্সা, বাচ আদিৰ কোনো ব্যৱস্থা নাই। কেৱল আজাদত ভেটিনাৰী কলেজলৈ তেওঁলোকৰ নিজা কৰ্মচাৰী অনা-নিয়া কৰা সৰু বাচ এখন আছিল, টাউনৰ পৰা\n১০ বজাত যায়। তেওঁলোকৰ কত্তৃপক্ষৰ লগত আলোচনা কৰি ৩ মাহমান অহা-যোৱা কৰা হ'ল, পুনৰ বন্ধ হ'ল। আগফালে আধৰুৱা ভৱনৰ নিৰ্মাণৰ চেষ্টা। চৰকাৰৰ তৰফৰ পৰা কোনো আন্তঃগাঁঠনিৰ সাহায্য নাই, কাগজ-কলম কিনাৰ বাবে নৈমিত্তিক খৰছৰ পইচাও নিয়মীয়াকৈ পোৱা নাযায়। (PWD Building) ইঞ্জিনিয়াৰৰ লগত সঘন যোগাযোগ, গুৱাহাটীৰ মুখ্য অভিযন্তাৰ কাৰ্যালয়ৰ সৈতে যোগাযোগ, বাতৰি কাকতত ঠিকাদাৰৰ বিৰুদ্ধে ধন আত্মসাৎ কৰি কাম নকৰাৰ প্ৰতিবাদৰ প্ৰকাশ, অৱশেষত প্ৰথম ঠিকাদাৰ সলনি কৰি নতুন ঠিকাদাৰ ন্যস্ত কৰি চাৰি বছৰ মূৰত ভৱন সম্পূৰ্ণ হ'ল। কিন্তু বৈদু্যতিকৰ একলাখ বিশ হাজাৰ টকা কলৈ গ'ল বিচাৰি পোৱা নগ'ল। কেৱল সংগ্ৰাম। কৰ্ম আৰু ফলাফল সম্পৰ্কে ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণই উল্লেখ কৰিছে– “কৰ্মন্যৱাধিকাৰস্তে মা-ফলেসু কদাচন” অৰ্থাৎ কৰ্ম কৰি থোৱা, ফল বাঞ্চা নকৰিবা। ফলাফল বিভূৰ হাতত, ভাল কৰ্মৰ ভাল ফল আৱশ্যম্ভাৱী। ২০০২ চনৰ পৰা ভাৰতবৰ্ষত সৰ্বশিক্ষা আৰম্ভ, “6 বছৰৰ পৰা ১৪ বছৰ বয়সলৈকে প্ৰাথমিক শিক্ষা সাৰ্বজনীন কৰাৰ লক্ষ্য, অসমতো আৰম্ভ হ'ল। লক্ষীমপুৰ জিলাখনত প্ৰাথমিক কাম জৰীপ, শৈক্ষিক পৰিকল্পনা, সৰ্বাত্মক শিক্ষক প্ৰশিক্ষণৰ কাম ডায়েটৰ অধ্যক্ষ ওপৰত পৰিল। সেই সময়ত অসমত মাননীয় শ্ৰীযুত ধীৰ ঝিংৰান নামৰ এজন সু-দক্ষ ব্যক্তি অসমৰ শিক্ষা আয়ুক্ত আৰু সৰ্বশিক্ষাৰ মিচন সঞ্চালকৰ দায়িত্বত আছিল। মোৰ সৌজন্যতা, সততা আৰু কৰ্মনিপুণতাত ক্ৰমান্বয়ে চাৰ মোৰ প্ৰতি আকৃষ্ট হ'ল। ২০০৩ চনত সৰ্বশিক্ষাৰ কামত লক্ষীমপুৰলৈ আহিল। মোৰ অনুৰোধত ডায়েটলৈ আহিল। কেৱল ৫ মিনিট সময় ডায়েটত থাকিয়েই গুচি গ'ল। যোৱাৰ সময়ত ক'লে– “আপোনাক কি লাগে মোলৈ লিখক।” ৬ লাখ টকাৰ হিচাপ দি তালিকা এখন নিজে গৈ দি আহিলো। প্ৰায় এমাহৰ ভিতৰত কমিটি এখন পাতি দি ৫ লাখ টকা দিলে। ঠিকাদাৰৰ হিচাপত আমি প্ৰায় ৭ লাখ টকাৰ কাম কৰিলো। তেতিয়াই ডায়েটত বৈদু্যতিক সংযোগ হ'ল। মূৰৰ ওপৰত পাংখা ঘূৰিল, বেৰত ৰং হ'ল ইত্যাদি। তেনেদৰে এদিন পানী যোগানৰ ব্যৱস্থা হ'ল। এপদ-দুপদকৈ আন্তঃগাঠনি উন্নয়ন হ'ব ধৰিলে।\nচৰকাৰে বহু সময়ত ৰাষ্ট্ৰীয়কৃত বা ৰাজ্যিক সুচীৰে আঁচনি কিছুমান গ্ৰহণ কৰে বৰ ধামখুমীয়াকৈ, মাজত বাধা আহিলে আঁচনিখন সম্পূৰ্ণ নকৰাকৈ এৰি দিয়ে। ডায়েট সমূহৰ ক্ষেত্ৰত তেনেকুৱাই হ'ল। ১৯৮৯ চনত মানৱ সম্পদ বিকাশ মন্ত্ৰণালয়ৰ নিৰ্দেশনা আছিল পুৰণি বুনিয়াদী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহ উঠাই উন্নীত পৰ্যায়ত জিলা পৰ্যায়ত এখন ডায়েট প্ৰতিষ্ঠা কৰা। সেইমৰ্মে প্ৰথম পৰ্যায়ত পাঁচখন বুনিয়াদী প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ উঠি গৈ ডায়েট প্ৰতিষ্ঠা হ'ল, কিন্তু দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ৬ খন ডায়েট প্ৰতিষ্ঠা কৰোতে বুনিয়াদী সন্থাই সামান্য অজুহাত দেখুৱাই উচ্চ ন্যায়ালয়ত গোচৰ তৰিলে, ৰাজনৈতিক হেঁচা চলিল আৰু আন ডায়েটৰ দৰে লক্ষীমপুৰ ডায়েটও এক ঠেক পৰিৱেশৰ মাজত সোামই থাকিল। ২০০৫ চনত যেতিয়া দুবছৰীয়া D.El.Ed.. পাঠ্যক্ৰম খুলিবলৈ NCTE স্বীকৃতি দৰ্কাৰ হ'ল, আনহাতে স্বীকৃতি পাবলৈ হ'লে অনুষ্ঠানৰ নামত নিজা মাটি লাগে, তেতিয়াই লাগিল হাঁহাকাৰ। কত্তৃপক্ষই কেৱল আদেশ দিয়েই দায় সাৰে। দখলী সূত্ৰে স্বগ¹য় তীৰ্থেশ্বৰ দত্তদেৱে দান সূত্ৰে দিয়া ভূমি আপত্তিবিহীন গোচৰ নিস্পত্তি কৰি চৰকাৰী বিধি অনুযায়ী ডায়েটৰ নামত ৪ বিঘা ৭ লোচা মাটি পট্টা লাভ কৰা হয়। ইয়াৰ বাবে স্বগ¹য় দত্তদেৱৰ পৰিয়ালক অশেষ ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰিলো। ডায়েটৰ নামত মাটি লাভ কৰাৰ পাছত দুবছৰীয়া D.El.Ed.. আৰু B.Ed.পাঠ্যক্ৰম খোলা সহজ হৈ পৰিল। এতিয়া লক্ষীমপুৰ জিলাখনৰ লগতে ধেমাজি, মাজুলী, বিশ্বনাথ চাৰিআলিৰ পৰাও অৰ্হতা ভিত্তিত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকল আহি কম খৰছত অধ্যয়ন কৰিব পৰা হ'ল। লক্ষীমপুৰ ডায়েটত সবাতোকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ শৈক্ষিক বৰ্ষ ২০১৭-১৮ ১ খতিয়ান দাঙি ধৰা হ'ল–\nনিয়মীয়া – বি.এড. – ১০০\n” – ডি.এল.এড.– ২০০\nদূৰৱত¹ (ODL) – ডি.এল.এড.– ১০০\n” – .এল.এড. (N.I.O.S.)– ১৮০\nবি.এড.ৰ নিয়মীয়া ফলাফল – ৭০–৮০ শতাংশ\nডি.এল.এড.ৰ নিয়মীয়া ফলাফল – ৯৫–১০০ শতাংশ\nওপৰত উল্লেখিত সকলোবোৰ সফলতা কঠোৰ পৰিশ্ৰম, সবল পৰিচালনা, সামগ্ৰিক চেষ্টা আৰু শ্ৰমৰ বিনিময়ত লাভ কৰা হৈছে। অসমৰ ডায়েট সমূহৰ ভিতৰত ৰূপালী জয়ন্তী উদযাপন কৰা ডায়েট লক্ষীমপুৰেই প্ৰথম। আন্তঃগাঠনি যথেষ্ট উন্নত হৈছে। ডায়েটৰ নিজা বৈদু্যতিক ট্ৰেন্সৰ্ফমাৰ, 30 KV D.G. জেনেৰেটৰ হৈছে। খেলপথাৰৰ চাৰি সীমা পকী বেৰ হ'ল, এখন বহুমূল্যৰ স্থায়ী তোৰণ হ'ল। প্ৰাৰম্ভিক স্তৰত ৩৮ লাখ টকা ব্যয় সাপেক্ষে এটা দুমহলীয়া আ১.চি.চি. ভৱন P.W.D. জৰিয়তে নিম¹য়মান অৱস্থাত আছে।\nএই অভাজনৰ চাকৰি জীৱনৰ সৰ্বাধিক ২৫ বছৰ এইখন ডায়েটতে পৰিশ্ৰম দিয়া হ'ল। অৱশ্যে পৰম তৃপ্তি লাভ কৰা হৈছে, সন্তুষ্টি লভিছোঁ। যেনেদৰে–\nপৰোপকাৰায় ফলন্তি বৃক্ষাঃ\nপৰোপকাৰায় দুহন্তি গাৱঃ\nপৰোপকাৰায় বহন্তি নদ্যঃ\nপৰোপকাৰায় ইদং শৰীৰম।।\nআনৰ উপকাৰৰ বাবে গছে ফল দিয়ে, নদীৰ পানী বৈ থাকে আনৰ বাবে, গায়ে আনৰ বাবেই গাখীৰ দিয়ে আৰু মানুহৰ শৰীৰটোও আনৰ উপকাৰৰ অৰ্থে অৰ্পণ কৰিব পাৰিলে মানৱ ধৰ্ম বৰ্ত্তি ৰয়। যাহওক–আগন্তুক চাকৰি জীৱনৰ ১০ মাহৰ কেৱল ১০ টা মুহূৰ্ত এইখন লক্ষীমপুৰ ডায়েটতে পৰিশ্ৰম কৰি যোৱাৰ পোষকতা কৰিছোঁ। আশা কৰিছোঁ লক্ষীমপুৰ ডায়েটে এতিয়াৰ পৰা সদায়ে অসমৰ ভিতৰত প্ৰথম হৈ থাকিব, আগৰণুৱা হৈ থাকিব। গীতৰ লহৰত ডায়েট জাতিষ্কাৰ হৈ থাকিব। নাহৰ ফুলে নুশুৱাই তগৰ ফুলে শুৱাব.....তগৰ ফুলে নুশুৱাই.....কপৌফুলে শুৱাব।\nজয়তু ডায়েট, লক্ষীমপুৰ, আজাদ


May 1, 2021 ভিন্নস্বাদ\tOne comment\nমই তুমি নে তুমি মই?-পার্থ প্ৰতীম শৰ্মা\nদিনটোৰ ব্যস্ততাৰ পিছত গধূলি ঘৰলৈ আহি হাত-মুখ ধুই অলপ ৰেষ্ট লৈ মোৰ নৈমিত্তিক কামফেৰাৰ বাবে সাজু হৈছোঁ। নৈমিত্তিক মানে, এতিয়াতো প্ৰায় প্ৰত্যেকটো কামেই নৈমিত্তিক হৈ পৰিছে। পুৱা উঠা, ব্ৰেডজাতীয় কিবা এটা খাই গা-পা ধুই অফিচলৈ বুলি ওলাই যোৱা, দিনটো অফিচৰ সময়খিনি কেনেবাকৈ পাৰ কৰি ঘূৰি আহি হোটেলতে সন্ধিয়াৰ চাহকাপ খাই আহি এনেকৈ বহি অলপমান নিচা কৰি ছুইগীত কিবা এটা অৰ্ডাৰ কৰি খাই শুই থাকিম। ভাত দুপৰীয়াৰ অফিচ কেণ্টিনতে যি ভালকৈ খোৱা হয়। তেনেকৈয়ে চলি আছে জীৱন। মদৰ বটলটোৰপৰা মদ অলপ\nলাৱণ্যময়ী : ৰীতা লীণা সোণোৱাল\nলাৱণ্যময়ী বৰুৱা! কি সুন্দৰ নাম! বেলেগ নালাগে তেওঁ নামটোৰ প্ৰেমতেই বাৰে বাৰে পৰে। কেতিয়াবা ভতিজাকটোলৈ চাই তাৰ আদৱ কায়দাবোৰ অলপ শিকিবলৈ চেষ্টা কৰে। এই বয়সত কিছুমান কথা নুশুৱাই। তথাপিও তেওঁৰ উৎসাহ নকমে। মানুহজনীৰ ফটোখন চাই কল্পনাত বিভোৰ হৈ পৰে। ভতিজাকটোৱে এদিন সুধিয়েই পেলাইছে, “খুৰা তোমাৰ কি হৈছে দিনভৰ মোবাইলটো খুচৰি থাকা? ৰূমৰ পৰায়ে নোলোৱা হৈছা যে?” তেওঁ বাকৰুদ্ধ হৈ পৰে। যি অৱস্থা তেওঁৰ যৌৱনৰ বেলিকা নহ’ল জীৱনৰ বিয়লি বেলাত সেই অৱস্থাই এতিয়া তেওঁক কাবু কৰি পেলাইছে। ভতিজা বোৱাৰীয়ে বাঢ়ি দিয়া\nMay 1, 2021 ভিন্নস্বাদ\t27 Comments\n“আদাবাৰী টক লিফ্ট দে দোঁ?” “ন’, থেংকছ্..” উপযাচি দিয়া অফাৰটো লোৱাৰ অলপো মন নাছিল নিধিৰ৷ তাই ভালদৰেই জানে এইবোৰ হৈছে সহজ হ’বলৈ চেষ্টা কৰাৰ বাহানা৷ কেইদিনমানৰ পৰা ল’ৰাটোক তাই লক্ষ্য কৰি আছে, সুবিধা পালেই উপযাচি আহি মাত দিয়া, য’তে ত’তে সন্মুখীন হ’লেই আগবাঢ়ি আহি মাত লগোৱা আনকি কেণ্টিনৰ আগত বাছৰ বাবে ৰৈ থাকিলেও সি আহি ওলোৱা হৈছেহি৷ সদায় সদায়তো পৰিস্থিতিবোৰ অকস্মাতে হ’ব নোৱাৰে! নিজকে হিৰ’ বুলি জহাই তাইক ফল’ কৰি থকা নাইতো? বাইকত লিফ্ট দিয়াৰ সাহস কৰিছে যেতিয়া হিৰ’ই নিশ্চয়\nMay 1, 2021 ভিন্নস্বাদ\t2 Comments\nবিভ্ৰান্তি- মৌচুমী গগৈ\nৰক্তিম : হেল্ল’, আপুনি উকীল বিনোদন বৰুৱা নহয় জানো? বৰুৱা : হয়, মই বিনোদন বৰুৱাই কৈছোঁ। ৰক্তিম : দাদা, মোৰ এটা ডাঙৰ সমস্যা হৈছে, আপুনি সহায় কৰিব পাৰিব নেকি? বৰুৱা : আপুনি মোক প্ৰথমে সমস্যাটো কওকচোন। তাৰপিছত কি কৰিব পাৰোঁ, চিন্তা কৰিম। ৰক্তিম : বিশ্বাস কৰক দাদা, মোৰ কোনো ভুল নাছিল। মোক প্ৰথমে আক্ৰমণ কৰাৰ কাৰণেহে মই নিজকে বচাবলৈ সিহঁতক আঘাত কৰিছিলোঁ, নহ’লে মই আজিলৈকে কাকো গালি এটাও দি পোৱা নাই। মই একেবাৰেই নিৰ্দোষী মানুহ দাদা। মই এতিয়া কি কৰিম\nখুড়ীৰ হাতত কৰ’ণাৰ বিলৈ- ৰাস্না বৰা চতিয়া\nকৰ’ণা লকডাউনৰ সময়ৰ কাহিনী মানে একেবাৰে মহাভাৰতেই হ’ব আৰু এইখন। আমাৰ দুই খুড়ী অকণি আৰু মনেশ্বৰীৰ বৰ মিল। কোনেও কাকো একো এৰি নাখায়ো, ক’লৈকো নাযায়ো। দিনটোত দুইজনী, ইজনী সিজনীৰ ঘৰলৈ আহি তামোল-পাণৰ শ্ৰাদ্ধ পাতি কথাৰ মহলা নামাৰিলে পেটলৈ ভাতেই নাযায়। পিচে পুতেকহঁতৰ কাঢ়া নিৰ্দেশ এই লকডাউনত কোনো ঘৰৰ পৰা এখোজো বাহিৰ নহ’বি, পুলিচে কোবাই হাত-ভৰি ভাঙিলে কিন্তু চোৱাত নাই। দুদিনমান দুইজনীয়ে পকী ৱালৰ কাষতে ৰৈ কথা পাতিলে কিন্তু মুখা-মুখিকৈ তামোলৰ বঁটা লৈ বহাৰ নিচিনা সুখ ক’ত পাব। গতিকে নাতিনীয়েকক খাটনি\nApril 1, 2021 ভিন্নস্বাদ\t7 Comments\nশো-সাহিত্যিক-পার্থ প্ৰতীম শৰ্মা\nএই কথাই কথা নহয়। কিবা এটা লিখিবই লাগিব। আলোচনীখনৰ সম্পাদকে নিজেই বাৰে বাৰে ফোন কৰি কৈ আছে। গতিকে কিবা এটা লিখিবই লাগিব। কাগজ-কলম সকলো সাজু কৰি বহি ল’লোঁ। আজি লিখা নোহোৱালৈকে উঠিয়েই নাযাওঁ। চকু মুদি দকৈ ভাবিবলৈ ধৰিলোঁ-কি লিখোঁ? ঠিক ঠিক। এই বিষয়টোৱেই ভাল হ’ব। নাগৰিকত্ব সংশোধনী আইনক লৈ ব্যংগ এটা লিখোঁ। কথা হ’ল নেকি? হ’ল বুলিয়েই চৰকাৰে যি মন যায় তাকেই কৰিবনে? ৰাইজৰ মতামত, ৰাইজৰ আগ্ৰহক গুৰুত্ব নিদিলে কেনেকৈ হ’ব। ইমান মানুহ একেলগে ৰাজপথলৈ ওলাই আহি প্ৰতিবাদ কৰিছে, দেশৰ\nApril 1, 2021 ভিন্নস্বাদ\t2 Comments\n৭৪২ চন, কমলনগৰ-নাজিফ হাজৰিকা\nকোঠাটোলৈ সোমায়েই দেখিলোঁ গহীন, দৃঢ় মুখ এখনলৈ সন্মুখলৈ চাই বহি আছে গৌৰী। গৌৰীৰ কাষতে বহি ন-বৌ উমাই তাইক কিবা বুজাই আছে। আৰু ওচৰতে আঢ়ৈ বছৰীয়া মণি আৰু চাৰি বছৰীয়া আৰতিয়ে কাপোৰৰ পুতলা এটা খেলি আছে। মোক সোমাই অহা দেখিয়েই আৰতি আৰু মণি জঁপিয়াই উঠিল। মণিয়ে চিঞৰিলে, : মামা তুমি আহিলা? : আহিলোঁ মণি, কি কৰি আছিলা তোমালোকে? : আমি যে চন্দ্ৰমুখীৰ লগত খেলি আছিলোঁ। জানা মামা, আজি তাইৰ ইমান জ্বৰ উঠিছে। : কোন চন্দ্ৰমুখী মণি? : এয়া আকৌ…. মণিয়ে পুতলাটো\nApril 1, 2021 ভিন্নস্বাদ\t8 Comments\nমূল্যবান নিবনুৱা-প্ৰণীতা গোস্বামী বৰঠাকুৰ\nহাতত থকা চাবিপাট সোঁহাতৰ তৰ্জনী আঙুলিটোত ঘূৰাই ঘূৰাই মুখত এটা সুহুৰি লৈ সিদ্ধাৰ্থ ঘৰৰ ভিতৰলৈ গপগপাই সোমাই গ’ল। প্ৰথম কোঠাটো পাৰহৈ তাৰ ৰূমৰফালে যাব খুজিছিলহে এনেতে… : ঐ, হিৰ’ তইযে এনেকৈ দুপদুপাই সোমাই আহিছ ৰূমটোযে মচি থৈছোঁ দেখা নাই? বায়েক ৰুমজুমে কেটকেটাই উঠিল। : এই সিদ্ধাৰ্থ বৰুৱাৰ তললৈ চোৱাৰ অভ্যাস নাই, সদায় শিৰ উচ্চ কৰি চলি আহিছে৷ বায়েকক জোকাই ল’বলৈ ক’লে সি। : হ’ব থ থ, তহঁত পুৰুষবোৰ এনেকুৱাই, মাইকী মানুহৰ কষ্টক কষ্ট বুলিয়েই নাভাব। এনে বিশ্বজয় কৰি আহিছে একেবাৰে৷\nApril 1, 2021 ভিন্নস্বাদ\t4 Comments\nজয়ন্তহঁতৰ আন একো কাম নাথাকিলেও বছৰটোত পৰা প্ৰায়বোৰ দিৱসেই মোটামোটি ধুমধামেৰে পতাত বৰ কৃপণালি নকৰিছিল। এইবাৰ সিহঁ‌তৰ ৰুপালী ক্লাৱত খুব ধুম-ধামেৰে নাৰী দিৱস পাতিবলৈ ঠিক কৰিলে। ঠিক কৰিলে মানে পুৰা জোৰদাৰ কাৰবাৰ। ৰাস্তাত গাড়ী ৰখাই পইছা তুলি সিহঁ‌তি ফাংচন পাতি ভাল নাপায়। সেইকাৰণে শশাংকই স্পনছৰ গোটাবলৈ আগতীয়াকৈ দায়িত্ব ল’লে। মুঠতে ইলাহী কাৰবাৰ গোটেইখন। নাৰী দিৱসৰ মুখ্য অতিথি কৰিলে অঞ্চলটোৰ জনপ্ৰিয় সকলোৰে মৰমৰ নাৰীবাদী মন্তীখুৰী মানে মন্তীলেখা শইকীয়াক। নাৰী দিৱসৰ দিনা ৰাতিপুৱাৰপৰা জয়ন্তহঁতৰ গাত তত নাই। লোকেল টি ভি, কেমেৰা আদিও\nখুলশালী-শালপতি পুৰাণ-সোমেশ্বৰ বৰা\nবায়েকৰ বিয়াৰ পিছত ভনীয়েকৰ বিয়াৰ বাটটো খোল খাই যোৱাৰ বাবে তাই নাম পালে খুলশালী আৰু দীপলিপ খুলশালীজনীক বিয়া কৰাই ভিনিহিয়েকৰ ঘনাই অহাযোৱা কৰা পতি(বাট)ত অথালি-পথালি কৈ কেইটামান ভলুকা বাঁহৰ শাল(খুটি) মাৰি ভিনিৰ বাট চিৰদিনলৈ বন্ধ কৰি দিয়া বকাসুৰটোক শালপতি বোলে। খেনোৰ মতে খুলশালীজনী আধা ঘৰৱালী৷ গতিকে ভিনিৰ কামিজৰ জেপটো আৰু মণিবেগটোত খুলশালীজনীৰ ৫০/৫০অধিকাৰ। বিহুৱে তিথিয়ে দিয়া হাঁচতিখন, গামোচাখনৰ বিনিময়ত পেণ্টালুনচ, চেণ্ট্ৰেল মল, চিটি চেণ্টাৰ, চেণ্ট্ৰেল গুৱাহাটী অথবা চৌহমত ভিনিৰ স’তে উৎসৱ পাৰ্বন বুলি ভুমুকি এটা মৰাৰ হেঁপাহ এটা পুহি ৰখাটো


ডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিবৃত্ত - ৱিকিউৎস\nডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিবৃত্ত\nডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিবৃত্ত (১৯৭৬)\nহেমচন্দ্ৰ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা আৰু সতীশ চন্দ্ৰ চৌধুৰী\n32350ডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিবৃত্তহেমচন্দ্ৰ শৰ্মা, মুনীন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা আৰু সতীশ চন্দ্ৰ চৌধুৰী১৯৭৬\n[ - ]\nঅধ্যাপক হেম চন্দ্ৰ শৰ্মা\nমুনীন্দ্ৰ নাথ শৰ্ম্মা\nসতীশ চন্দ্ৰ চৌধুৰী\nপাঠশালা সাহিত্য সভা\n[ পৰিচয় ] DUBI PARIHARESWAR DEVALAYAR ITIBRITTA : A brief account of Parihareswar Devalay (temple) as well as Devadasi or temple dencer, written by Prof Hem Chandra Sarma, Munindra Nath Sarma and Satish Chandra Choudhury, and Pablished by the Secretary, Pathsala Sahitya Sabha, Pathsala : Kamrup (Assam).\nপাঠশালা : কামৰূপ (অসম )\n১৬ মাঘ, ১৩৮২\n৩০ জানুৱাৰী, ১৯৭৬\nচিৰিয়াখানা পথ, দিছপুৰ\nগুৱাহাটী ⸺ ৬ (অসম )\nমূল্য ২.৭৫ টকা\n[ উচৰ্গা ]\nযাৰ দিহা-পৰামৰ্শ আৰু অনুপ্ৰেৰণাৰ ফলত ম্লান পৰি যোৱা ডুবিৰ দেৱদাসী নৃত্যই পোহৰৰ মুখ দেখা পালে, সেই জনা মহান ব্যক্তি কলাগুৰু বিষ্ণু ৰাভাৰ পৱিত্ৰ স্মৃতিত এই ক্ষুদ্ৰ পুথিখনি উৎসৰ্গ কৰা হ’ল।\n[ আগকথা ]\n॥ আগকথা ॥\nসাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাদেৱে ‘পুৰণি পৃথিবীক নকৈ চাই’ লোৱাৰ হেপাহত ‘বীণ-বৰাগী’ক পুনৰ অতীত কাহিনী কীৰ্ত্তন কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল। আজিৰ বিজ্ঞানৰ যুগত পৃথিবীৰ যি কোনো দেশৰ যি কোনো কীৰ্ত্তি-কথা লগে লগে জানিবলৈ সম্ভৱ হৈছে। ভবিষ্যতৰ কবিয়ে আজিৰ যুগৰ কীৰ্ত্তি-কাহিনী শুনাবলৈ কোনো বীণ-বৰাগীক অনুৰোধ কৰিবলগীয়া নহব।\nঅৱশ্যে অতীতত তেনে কোনো সুবিধা নাছিল। প্ৰচাৰ, যাতা- য়াত, প্ৰাকৃতিক দুৰ্য্যোগ, ৰাজনৈতিক বিপৰ্য্যয় আদিত কত যে কীৰ্ত্তি- চিহ্ন নিঃচিহ্ন হৈ গৈছে, তাৰ নজিৰ পাবলৈ নোহোৱা হৈছে। কিংবদন্তি, বিদেশী পৰ্য্যটকৰ টোকা আৰু অনুমানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি আধুনিক পণ্ডিতসকলে অতীত ধ্বংস-স্তূপৰ পৰা ধ্বংসাৱশেষ উদ্ধাৰ কৰিবলৈ সমৰ্থ হৈছে। মহেঞ্জোদাৰো-হৰপ্পাৰ খনন কাৰ্য্যই বেদত বৰ্ণিত আৰ্য্যোত্তৰ সভ্যতাৰ অনেক তথ্য আমাক দিছে। চীন পৰিব্ৰাজক হিউৱেনচাঙৰ টোকাত উল্লেখিত নালন্দা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ধ্বংসাৱশেষ সৌ সিদিনা পুনৰ খান্দি উলিওৱা হৈছে। নৰকাসুৰ, বাণাসুৰ প্ৰভৃতি প্ৰাচীন কামৰূপৰ ৰজাসকলৰ কীৰ্ত্তি-চিহ্ন আজি বিস্মৃতিৰ গৰ্ভত। পৰৱৰ্ত্তী কোঁচ আৰু আহোম ৰজাসকলে নিৰ্ম্মাণ কৰা অধিক সংখ্যক দ’ল-দেৱালয় প্ৰাচীন ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মন্দিৰৰ ওপৰতে পুনৰ নিৰ্ম্মাণ কৰা কাৰ্য্যই, অতীত অসমত দ’ল-দেৱালয়ৰ অস্তিত্বকে সমৰ্থন কৰে। [ আগকথা ] বুকুৰ মাজৰ জপৰ বস্তু কৰি ৰাখোঁতে ৰাখোঁতে ৰজাদিনীয়া বহুতো তাম্ৰপত্ৰ, পেৰাকাকত আদি ক্ৰমে নষ্ট হৈ গৈ আছে। এইবোৰৰ উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ লগতে একোখন বিজ্ঞান- সন্মত ইতিবৃত্ত প্ৰণয়ন কৰি উলিওৱা অতীব প্ৰয়োজন। কাৰণ, পিচলৈ উভতি চোৱাৰ অৰ্থই হ'ল সন্মুখলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ প্ৰেৰণা লাভ কৰা।\nএনে এটি উদ্দেশ্যত প্ৰণোদিত হৈয়েই আমি ‘ডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিবৃত্ত’ এখন প্ৰণয়নত প্ৰবৃত্ত হৈছিলোঁ। ডুবিৰ দেৱদাসী সম্বন্ধে আজি কিছু বছৰৰ পৰা কাকতে-পত্ৰই দুই-এটা আলোচনা প্ৰকাশ হৈছে যদিও, সি মূলতঃ জনশ্ৰুতিৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত। গৱেষণাৰ মনোভাব লৈ কোনোজনে সম্পূৰ্ণ দেৱালয়খনৰ ইতিবৃত্ত উদ্ধাৰত আগবাঢ়ি অহা নাই। কিংবদন্তি, জনশ্ৰুতি, প্ৰাচীন ধ্বংসা- ৱশেষ আৰু সংশ্লিষ্ট মহলৰ দুই-চাৰি সহৃদয় ব্যক্তিৰ পৰা পোৱা সাহায্যকে পাথেয় স্বৰূপে লৈ ইতিবৃত্ত সংকলনৰ কামত আগবঢ়া হৈছে। অৱশ্যে আমাৰ প্ৰচেষ্টা কলৰ ভূৰ সাজি মহাসাগৰ অতিক্ৰম কৰাৰ দুঃসাহস বুলিয়ে কব লাগিব নিশ্চয়। কলম্বচে ভাৰত আবিষ্কাৰ কৰিবলৈ গৈ আমেৰিকাকে ভাৰত বুলি ভাবি লোৱাৰ দৰে, আমিও যদি উদ্দেশ্যৰ পথত সামান্যভাৱে দিগ্ নিৰ্ণয়ত সমৰ্থ হৈছোঁ, তেনেহলে আমাৰ পৰিশ্ৰম সাৰ্থক হোৱা বুলি ভাবিম। ইয়াৰে লেজুত ধৰি পৰৱৰ্ত্তী অনুসন্ধিৎসু ব্যক্তিয়ে আৰু অগ্ৰসৰ হবলৈ প্ৰয়াস কৰক, এয়ে আমাৰ আশা থাকিল।\nদেৱালয়ৰ তথ্য বিচাৰি আমি বিভিন্ন ব্যক্তিৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিবলগীয়া হৈছে। কেতিয়াবা একেটা সাধাৰণ কথাৰ বাবে অহা- যোৱাৰ ‘তাঁত-বাটি’ কাঢ়িব লগাত পৰিছোঁ। কেতিয়াবা আকৌ একেটা তথ্যৰে একে সময়তে দুজন লোকৰ দুটা মত আমি পাইছোঁ। এইবোৰৰ শুদ্ধাশুদ্ধ নিৰূপণ কৰি উলিওৱা বৰ দুৰূহ। দেৱদাসী নৃত্য সম্পৰ্কেও তেনে মতদ্বৈধতা পোৱা হৈছে। ইতিমধ্যে দেৱালয় [ আগকথা ] সম্বন্ধে প্ৰকাশিত দুই-এটি তথ্যতে বিসঙ্গতি দেখা পাইছোঁ। সেইবাবে আমাৰ লিখনীৰ সকলোেবোৰ কথা সকলোৰে মনঃপুত নহবও পাৰে। আমাৰ যুক্তি-যুক্ততা যথাস্থানত উল্লেখ কৰি যোৱা হৈছে।\nবিষয়বস্তুৰ পৰা আঁতৰি যোৱা যেন দেখা গলেও সাধাৰণ পাঠকৰ বুজিবলৈ সুগম হব বুলি ভাবি দুই-চাৰিটা দিশত আমি মূল উৎস-ধাৰাৰ আভাস দিবলৈ যত্ন কৰিছোঁ। তাৰ বাবে কেবাখনো মূল্যবান গ্ৰন্থৰ সহায় লবলগীয়া হৈছে। বিভিন্ন সময়ত লিখা বিভিন্ন গৰাকীৰ আলোচনী, সাময়িক পত্ৰিকা আদিৰ পাতত সন্নিবিষ্ট কলা-সংস্কৃতিমূলক প্ৰবন্ধও আমাৰ সহায়ত আহিছে।\nবৰ্ত্তমানে দেৱালয়ৰ তথ্য সংগ্ৰহত ব্যক্তিগতভাৱে দেৱালয়ৰ দলৈ শ্ৰীযোগেন্দ্ৰ নাথ শৰ্ম্মাৰ পৰা যথেষ্ট সাহায্য হৈছে। গণাগাৱঁৰ শ্ৰীশশীমোহন শৰ্ম্মাদেৱে ৰঘুবৰ ব্ৰাহ্মণৰ বংশাৱলীখন দি আমাক নথৈ উপকৃত কৰিছে। দেৱদাসী নৃত্যৰ ক্ষেত্ৰত পাঠশালাৰ প্ৰবীণ শিল্পী শ্ৰীৰত্নকান্ত তালুকদাৰে মূল্যবান পৰামৰ্শ আৰু লাগতিয়াল তথ্য-পাতিৰ যোগান ধৰি আমাৰ পৰিশ্ৰম বহুখিনি উজু কৰি দিছে। তদুপৰি শেষ দেৱদাসী ৺কৌশল্যা বালাৰ পৰাও (জীৱিত কালতে ) আমাৰ কিছু কথা সংগ্ৰহ কৰি থোৱা আছিল। বৰ্ত্তমানে জীয়াই থকা দেৱদাসী নাচৰ খোল-বাদক ডুবি গাৱঁৰ শ্ৰীলোহিত চন্দ্ৰ বায়নে বাস্তৱ অভিজ্ঞতাৰ পৰা দেৱদাসী নৃত্য সম্পৰ্কে যোগান ধৰা কেইটিমান কথাই কিতাপৰ তথ্যৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিছে।\nতদুপৰি দেৱালয়ৰ প্ৰতি অনুৰাগসম্পন্ন কেবাগৰাকী ব্যক্তিয়ে ইতিবৃত্ত প্ৰণয়নৰ ক্ষেত্ৰত উৎসাহ দান কৰিছে। বিশেষকৈ সাহিত্যসেৱী শ্ৰীহৰেন শৰ্ম্মাদেৱে আৰম্ভণিৰে পৰা লগে লগে থাকি যথেষ্ট সহায় কৰিছে। গণাগাওঁ নিবাসী শ্ৰীযোগেন্দ্ৰৰ পৰাও বহুত সহায় পাইছোঁ। এই ছেগতে উক্ত আটাইকেইগৰাকী গুণগ্ৰাহী ব্যক্তিৰ ওচৰত ঋণ স্বীকাৰ কৰিছোঁ।\n[ আগকথা ] নানা কৰ্মব্যস্ততাৰ মাজেদিও অসম সাংস্কৃতিক বিভাগৰ সঞ্চালক শিল্পী শ্ৰীৰুদ্ৰ বৰুৱাদেৱে পাণ্ডুলিপিটো পঢ়ি দুই-এটি খুটি-নাতি আঙুলিয়াই দিয়াৰ উপৰিও মূল্যবান অভিমত এটি লিখি দি পুথি- খনি গধুৰ কৰি তুলিছে। তেখেতলৈ আমাৰ শলাগ যাচিছোঁ।\nদৰাচলতে পাঠশালা সাহিত্য সভাৰ অনুপ্ৰেৰণাতেই ডুবি পৰি- হৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিবৃত্ত যুগুত কৰা কামত আগবঢ়া হৈছিল আৰু শেষত সাহিত্য সভাই ইয়াৰ প্ৰকাশৰ ভাৰো গ্ৰহণ কৰিছে। তাৰ বাবে পাঠশালা সাহিত্য সভাৰ ওচৰত আমি কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰিছোঁ।\nপৰিশেষত— পুথিখনি যুগুত কৰোঁতে অনেক ত্ৰুটি-বিচ্যুতি ৰৈ যোৱাটো তেনেই স্বাভাৱিক। বিজ্ঞজনে ভুল-ভ্ৰন্তি আঙুলিয়াই দি সহায় কৰিলে পৰম উপকৃত হম। ইতি—\nমুনীন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা\n১৭ জানুৱাৰী, ১৯৭৬\n[ অভিমত ]\nপাঠশালা সাহিত্য সভাই ‘ডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিবৃত্ত’ৰ লগতে গোটেই বজালী অঞ্চলটোৰে এটি থূল- মূল আভাস দি ৰচনা কৰা পুথিখন পঢ়ি নানান কথাৰ সম্ভেদ পালোঁ৷ কিতাপখন প্ৰকাশ পালে সকলোৰে সমাদৰ পাব আৰু এটা অঞ্চলৰ স্মৃতিৰ লগত পৰিচয় হোৱাৰ সুযোগ দিব। কিতাপখন যুগুতাওঁতা আৰু সাহিত্য সভাৰ এই কামৰ শলাগ নলৈ নোৱাৰি।\nসঞ্চালক, সাংস্কৃতিক বিভাগ\n[ উপক্ৰমণিকা ]\nঅসম সাহিত্য সভাৰ শাখাসমূহৰ ভিতৰত পাঠশালা সাহিত্য সভা অন্যতম। যোৱা চৈধ্যটাকৈ বছৰে এই সাহিত্য সভায়ো যথাযোগ্যভাৱে অসম সাহিত্য সভাৰ লগতে ৰাইজৰ সেৱা কৰি অহাটো অতি গৌৰৱৰ কথা।\nআজি কেবাবছৰ আগতেই পাঠশালা সাহিত্য সভাই ডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিবৃত্ত এখন সংকলনৰ আঁচনি লৈছিল। বিভিন্ন কাৰণত সেই আঁচনিত সফলতা লাভ কৰিব নোৱাৰিলে।\nসম্প্ৰতি পাঠশালা সাহিত্য সভাৰে বিশিষ্ট সদস্য তিনিগৰাকীয়ে যুটীয়াভাৱে এখন ‘ডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিবৃত্ত’ যুগুত কৰি উলিয়াইছে। উক্ত পুথিখনে আমাৰ উদ্দেশ্য পূৰণ কৰিব বুলি চিন্তা কৰি, সাহিত্য সভাৰ দ্বাৰাই প্ৰকাশ কৰি ৰাইজৰ হাতত তুলি দিয়া হ'ল। আশাকৰোঁ ৰাইজেও ইয়াৰ প্ৰতি সমাদৰ দেখুৱাব।\nপৰিশেষত আমাৰ আঁচনি পূৰণত স্বতঃপ্ৰণোদিত হৈ বৰঙনি যোগোৱাৰ বাবে লিখক তিনিওগৰাকীৰ প্ৰতি শলাগ জনাইছোঁ আৰু সভাৰ আন আন সদস্য সকলেও এনে অনুপ্ৰেৰণাৰে সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ চৰ্চ্চাত ব্ৰতী হব বুলি কামনা কৰিছোঁ।\nশ্ৰীৰাজেন্দ্ৰ নাথ শৰ্ম্মা।\n[ সূচীপাত ]\n॥ সুচী ॥\n॥ ভূমিকা : বজালীৰ চমু পৰিচয়েৰে ॥ ১\n॥ ডুবি দেৱালয় : অতীত আৰু বৰ্ত্তমান ॥ ৯\nডুবিৰ কথা : ঐতিহাসিক দৃষ্টিৰে\nডুবি নামৰ তাৎপৰ্য্য\nজনশ্ৰুতিৰ পম খেদি : শিৱলিঙ্গৰ কথা\nডুবি অঞ্চলটো : ভৌগোলিক দৃষ্টিৰে\nবুঢ়া গোসাঁইৰ ঘৰ\nৰঘূবৰ ব্ৰাহ্মণৰ কথা : বংশাৱলীৰ পৰা\nঅথ বংশাৱলী : পুৰুষনামা\nআন আন পৰ্ব\nনাট মন্দিৰ : আন আন ঘৰ আদি\nদেৱালয় পৰিচালনা : বিষয়বাবসমূহ\n॥ নাট-মন্দিৰৰ ভিতৰে বাহিৰে ॥ ৩১\nদেৱদাসী সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰা\nভাৰতত দেৱদাসী প্ৰথা\nঅসমত দেৱদাসী প্ৰথা\nসময়ৰ বিৱৰ্ত্তনত দেৱদাসী প্ৰথা\nদেৱদাসী নৃত্য : পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ত\nবৰ্ত্তমান দেখুওৱা নাচটো : ভাবাৰ্থ\nমহাপ্ৰস্থানৰ পথত দেৱদাসী\nসময়ৰ প্ৰত্যাহ্বান : কলাকাৰসকললৈ\nপুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টা : দেৱদাসী নৃত্যৰ\nবিষ্ণুৰাভা : ৰত্ন তালুকদাৰ— মণিকাঞ্চন সংযোগ\nনাচোনৰ চেৱে চেৱে\nমৰহা পাপৰি : দেৱদাসী কৌশল্যা\n॥ দেৱালয়ৰ সাম্প্ৰতিক দিগ্‌দৰ্শন ॥ ৪৯\nচৰকাৰৰ নতুন পদ্ধতিত দেৱালয়\nনতুন পৰিচালনা পদ্ধতি\n॥ পৰিশিষ্ট ॥ (ক) দেৱদাসী নৃত্যৰ বোল ৫২\nভূমিকা : বজালীৰ চমু পৰিচয়েৰে\nইতিহাসে গৰকা এই পৰগণাখনে কামৰূপ জিলাৰ বৰপেটা মহকুমাৰ এটি নাতিবৃহৎ অঞ্চল অধিকাৰ কৰি আছে। পুৰণি কালৰে পৰা অসমীয়া সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত বজালীয়ে গ্ৰহণ কৰা ভূমিকা লেখত লবলগীয়া। মাজে মাজে হোঁহোকা-পিছলা হৈ থাকিলেও আঠখন মৌজাৰ সমষ্টিকেই বজালী বোলা হয়। আজিও বজালীৰ নামত স্থানীয় ৰাইজৰ আবেগিক ঐক্য বিশেষভাৱে লক্ষণীয়। কোঁচ ৰজা মহাৰাজ নৰনাৰায়ণৰ দিনৰ পৰা (১৫৪০-৮৪ খৃঃ) বজালী নামটো পোৱা যায়। তেতিয়া নাম আছিল ‘বজালী চাকলা’। কেবাখন গাওঁ মিলি একোখন চাকলা গঠিত হৈছিল আৰু একোজন ভূঞাৰদ্বাৰা সেই অঞ্চলটো শাসন কৰা হৈছিল। বজালী চাকলাও তেনে এজন ভূঞাৰ অধীনত আছিল।\nমহাৰাজ নৰনাৰায়ণৰ পিচত এই অঞ্চলটো ৰঘুদেৱৰ অধীনত; তেওঁৰ পিছত পৰীক্ষিত নাৰায়ণৰ অধীনলৈ যায়। ১৬১১ খৃঃত পৰীক্ষিতক পৰাজয় কৰি মোগলে কামৰূপ দখল কৰাৰ পিচত স্বাভাৱিকতে বজালীও মোগল সাম্ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ পৰে। মোগল সম্ৰাট [ ২ ] জাহাঙ্গীৰে ১৬১২ খৃঃত পৰীক্ষিত নাৰায়ণৰ ৰাজ্যখন চেখ ইব্ৰাহীম নামৰ আমিন এজনৰ হতুৱাই মোগল-শাসন প্ৰণালী মতে চাৰিটা চৰকাৰত ভাগ কৰি আগৰ চাকলাবন্দি গুচাই ‘পৰগণা’ কৰিলে। * বজালীও কামৰূপ চৰকাৰৰ অন্তৰ্গত তেনে এখন পৰগণাত পৰিণত হ'ল।\nমোগলৰ অধীনত বজালী পৰগণাৰ উত্তৰ অঞ্চলটো পানবাৰীৰ চৌধুৰীয়ে আৰু দক্ষিণ অঞ্চলটো কাজি বৰুৱাই শাসন কৰিছিল। বৰ্ত্তমান সৰিহ মৌজাৰ তিত্কা গাৱঁতে কাজি বৰুৱাৰ ঘৰ আছিল। কাজি বৰুৱাব বোধহয় মুছলমান সৈন্যও আছিল। আজিও গাওঁখন তিত্‌কা- গৰীয়া বোলা হয়। গৰীয়া পুখুৰী নামে তাত পুখুৰী এটাও আছে। কাজি বৰুৱাই ঘোঁৰা ৰখা ঠাইখিনি ঘোঁৰাশাল-পথাৰ নামে জনা- জাত। বৰপুখুৰী, কাহিধবা পুখুৰী তেওঁৰ আন কীৰ্ত্তিচিহ্ন।\nবজালী নামটোৰ ধাতুগত অৰ্থ বিচাৰি পোৱা টান। এই লৈ মত- ভেদো আছে। ড॰ সূৰ্য্যকুমাৰ ভূঞাদেৱৰ সম্পাদিত কামৰূপৰ বুৰঞ্জীত ‘বজালী কোঁৱৰে খাইছিল মানে পৰগণে বজালী হ'ল’ বুলি লিখা আছে। এই বজালী কোঁৱৰ কোন এই বিষয়ে বুৰঞ্জী নিমাত।\nমুছলমানে কমতা ৰাজ্য জয় কৰাৰ পিচত (১৪৯৮ খৃঃ) কিছুদিনলৈ কামৰূপত তেনে কোনো ক্ষমতাশালী ৰজা নাছিল। ঠায়ে ঠায়ে সৰু সৰু ৰজা কিছুমানে নিজকে স্বাধীন ৰজা বুলি ঘোষণা কৰিছিল। সেই সময়তে উত্তৰ অঞ্চলটো ভূটীয়বিলাকে অধিকাৰ কৰি লয়। পিচত বিশ্বসিংহৰ নেতৃত্বত (১৫১৫-৪০ খৃঃ) কোঁচ শক্তিৰ অভ্যুত্থান হোৱাত সমগ্ৰ অঞ্চলটো এটা সুশৃঙ্খল শাসনাধীনলৈ আহে। মহাৰাজ নৰনাৰায়ণে ভোটক যুঁজত ঘটুৱাই এই অঞ্চলটো উদ্ধাৰ কৰে। বোধহয় ভোটক ভেটা দিবলৈকেই বজালীৰ উত্তৰে থকা ‘গড়’ বোলা ঠাইত কোনো গড় মাৰিছিল; ভোটৰ পৰা উদ্ধাৰ হোৱা এই অঞ্চলটো\nপৰগণা শব্দটো ফাৰ্চী ‘পৰগণহ’ শব্দৰ পৰা অহা। কিন্তু ড॰ সুনীতি কুমাৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ মতে ‘পৰগণহ’ সংস্কৃত ‘প্ৰগণহ’ শব্দৰ ফাৰ্চীকৰণ।\nকোনো বজালীয়া কোঁৱৰৰ হতুৱাই শাসন কৰাইছিল। তেওঁৰ নামৰ পৰাই ‘বজালী’ নাম হোৱাটো সম্ভৱ।\nকোঁচৰ পিচত কিছু বছৰ বজালী মোগলৰ অধীন হয়। শেষত শৰাইঘাটৰ যুদ্ধৰ ফল স্বৰূপে (১৬৭১ খৃঃ) আহোমৰ অধীনলৈ আহে। বৃটিছ অহাৰ আগলৈকে এই অধিকাৰ বাহাল অছিল।\nকোঁচ আৰু আহোমৰ ৰাজত্ব কালত বজালীত বহুতো জন-হিতকৰ কাম হয়। গোহাঁইকমল আলি মহাৰাজ নৰনাৰায়ণে বন্ধোৱা । উত্তৰৰ গড়ৰ পৰা দক্ষিণ ডুবিলৈ যিটো আলিক কঠোৰ আলি বোলা হয়, সিও সেই সময়তে নিৰ্ম্মাণ কৰা যেন লাগে। গোহাঁই- কমল আলি পুৰণি ধনেশ্বৰী পথৰ ওপৰেদি সজা হৈছিল বুলি কোৱা হয়। সাহিত্যসেৱী শ্ৰীৰঘুনাথ দেৱ চৌধুৰীৰ মতে ‘পোমাৰাৰ পাৰৰ থানাৰ পৰা কুঁৱাৰাৰ ঘাট আৰু ইয়াৰ পৰা বিছানকুছি দেউলগুৰিৰ পশ্চিম পাৰৰ ঘাটলৈ আৰু ইয়াৰ আন পাৰৰ পৰা পোনে পোনে উত্তৰ মুৱাকৈ বজালীৰ বেপাৰৰ কেন্দ্ৰস্থল নাওশালীলৈ থকা এই পথটোৰ নাম ধনেশ্বৰী পথ আছিল। এই পথৰ সময় নিৰ্ণয় কৰা টান হলেও ইয়াক চতুৰ্দ্দশ শতিকা মানৰ দুৰ্লভ নাৰায়ণ ৰজা বা কোনো কমতা-কামৰূপৰ ৰজাই সজোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। •••গোহাঁই- কমল আলিৰ বজালীৰছোৱা গোহাঁইকমল আলি নাম পালে’ (প্ৰগতি)। বৰ্তমানে পাঠশালা-পাটাচাৰকুছি হৈ যোৱা গোহাঁইকমল আলি আচলতে ১৯০১ চনত ইংৰাজ আমোলত নিৰ্ম্মাণ কৰা হৈছে। মূল গোহাঁইকমল আলিটো ‘পুৰণ গোহাঁইকমল আলি’ বুলি কোৱা হয়।\nবজালীত বহুত প্ৰাচীন পুখুৰীৰ চিহ্ন আছে। তাৰ ভিতৰত পাঠশালাৰ পানীশালা আৰু অন্নশালা, মুগুৰীয়াৰ পিঠাখাইতী পুখুৰী, বামাখাটাৰ যোগীৰ পুখুৰী, ৰতনপুৰৰ মেধীৰ পুখুৰী, সাদেৰীৰ ধমধমা পুখুৰী, তিত্কাৰ ধনতোলা পুখুৰী, বৰপুখুৰী, ডুবিৰ গণক-পুখুৰী, [ ৪ ] ধোৱাৰ পুখুৰী, সৰিহ-হাউলীৰ বৰপুখুৰী প্ৰধান। ইয়াৰে কিছুমান কোঁচ আৰু কিছুমান আহোম যুগৰ বুলি অনুমান হয়। এই পুখুৰী- বোৰৰ অধিকসংখ্যক উপযুক্ত সংৰক্ষণৰ অভাৱত পিতনি আদি পৰি মৰি যোৱা যেন হৈছে। কিছুমান আকৌ থলুৱা লোকে ম্যাদী পট্টাদি কৰি নিজ দখললৈকো নিছে।\nঅসমৰ আন আন ঠাইৰ দৰে বজালী অঞ্চলৰ লোকসকলে আদিতে শাক্ত, শৈৱ আৰু নানা লোকিক দেৱতাৰ উপাসক অছিল। শঙ্কৰদেৱ, মাধৱদেৱ, দামোদৰদেৱ আৰু হৰিদেৱ প্ৰভৃতি মহাপুৰুষসকলৰ আবিৰ্ভাৱৰ পিচত ইয়াৰ ওপৰত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম্মৰ প্ৰভাৱ পৰিবলৈ ধৰে। গোৱিন্দপুৰ সত্ৰ দামোদৰদেৱব প্ৰিয়শিষ্য ভগৱানদেৱে স্থাপন কৰা। পাট্টা আৰু হৰিপুৰ হৰিদেৱী, অকয়া, বামাখাটা মহাপুৰুষীয়া আৰু কালজিৰাপাৰা গোপালদেৱী সত্ৰ। বজালীৰ গাৱেঁ গাৱেঁ একোটা নামঘৰ বা কীৰ্ত্তনঘৰ থকাটো আন এটা লক্ষ্য কৰিবলগীয়া কথা। শ্ৰীশ্ৰীপৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয় ৰজাদিনীয়া একমাত্ৰ শৈৱ-শাক্তৰ মিলনত গঢ়ি উঠা ধৰ্ম্মপীঠ। পূৰ্বতে হিচাবে ভোগ আদি দিয়া উলুৱাৰ ভোগী- গোসাঁইৰ থান এতিয়া উন্নত পৰ্য্যায়ৰ ধৰ্ম্মানুষ্ঠান ৰূপে পৰিগণিত হৈছে। পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয় আৰু ভোগীগোসাঁইৰ থানত বিহুৰ সময়ত কেবাদিন ধৰি অসংখ্য নৰনাৰীৰ সমাবেশ হয়। পাটাচাৰকুছিৰ ওচৰৰ বৰনলীকুছিত ‘চন্দ্ৰশেখৰ’ নামৰ দেৱালয় এখন আছিল বুলি শুনা যায়। কুজিদেওৰ চাপাগুৰি মৌজাৰ জালাহৰ উত্তৰে থকা এখন কৃষ্ণমূৰ্ত্তিৰ দেৱালয়। ভুটীয়া ৰজাৰ আমোলত এই মন্দিৰ আৰু বিগ্ৰহ স্থাপন কৰা হৈছিল।\nধৰ্ম্মীয় আচাৰ নথকা কেবাখনো স্মৃতিসভা বজালীত আছে। সেইবোৰৰ ভিতৰত ৰণাবুঢ়াৰ সভা, মাজিউ বুঢ়াৰ সভা, গাঙাথেৰ সভা, কাইঠথেৰ সভা প্ৰধান। একোজন খ্যাতিমান পুৰুষৰ সোঁৱৰণত তেওঁলোকৰ বংশধৰসকলে এনেবোৰ সভা উদ্‌যাপন কৰে।\n[ ৫ ] বৰ্ত্তমানে বজালীৰ কেবাঠাইতো সাৰ্বজনীনভাৱে দৌল-উৎসৱ, ৰাসযাত্ৰা, দুৰ্গাপূজা, লক্ষ্মীপূজা আদি পালন কৰা হয়। এই উৎসৱ- বোৰে আমাৰ সমাজৰ গণজীৱনত জীৱনবোধ জগাই তোলাত সহায় কৰি আহিছে।\nবজালীৰ পূবে কালদিয়া আৰু পশ্চিমে পোমাৰা নদী উত্তৰা- দক্ষিণাকৈ বৈ গৈছে। পাঠশালাত ৰেলষ্টেচন স্থাপন হোৱাৰ আগলৈকে এই অঞ্চলৰ সকলোবোৰ যাতায়াত, বেহা-বেপাৰ এই নদী দুখনেৰে চলিছিল। পোমাৰা নদীৰ সৈতে কেবাটিও ঐতিহাসিক কাহিনীও জড়িত আছে।\nবজালীৰ প্ৰাচীনতম বাসিন্দা কোন কব নোৱাৰিলেও জনজাতীয় সম্প্ৰদায়টো যে বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰ পৰাই ইয়াত আছে, সেইটো ঠিক মহাৰাজ নৰনাৰায়ণে গোহাঁইকমল আলিৰ উত্তৰ ফালটো জনজাতীয়সকলৰ বাবে স্ব-ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতি পালনৰ সীমা দিয়াৰ পৰা ( দৰং ৰাজবংশাৱলী ) এই কথা প্ৰতীয়মান হয়। আজিও উত্তৰ ফালে জনজাতীয় লোকৰ সমষ্টি কম নহয়। এসময়ত একেবাৰে উত্তৰ অঞ্চলত ভূটীয়া লোকো আছিল।\nবজালীৰ অন্য সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকল বোধহয় পিচত অহা। পুৰণি দান-পত্ৰ আদিৰ পৰা দেখা যায়, এই অঞ্চলৰ অধিক সংখ্যক ব্ৰাক্ষণেই ৰজাসকলৰ দ্বাৰা স্থাপিত। ডুবিৰ তামৰ ফলিত কোনোবা এগৰাকী ঘোষ উপাধিধাৰী ব্ৰাহ্মণক ৰজা ভাস্কৰবৰ্ম্মাই মাটি দান কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। ৰাষ্ট্ৰবিল্পৱ আদিতো আগৰ দিনত মানুহে বাসস্থানৰ সাল-সলনি কৰিছিল। বজালীতে থকা মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলক গৰীয়া বোলা হয়। তেওঁলোক ‘গৌৰ’ দেশৰ পৰা অহা বুলি বুৰঞ্জীয়ে কয়। এই সম্প্ৰদায়ৰ ভিতৰত থলুৱা হিন্দু লোকাচাৰো কিছু প্ৰবেশ কৰিছে। মান-ভগনতো আন ঠাইৰ পৰা বহু লোক আহি বজালীত আশ্ৰয় লৈছিল। ১৮৯৭ চনৰ ভূমিকম্পৰ সময়তো কিছুমান পৰিয়াল আহে। বজালীৰ [ ৬ ] পশ্চিম অঞ্চলত নৱাগত বঙালী হিন্দু আৰু মুছলমান কিছু আহি নিগাজীকৈ বসবাস কৰিবলৈ লৈছে। মুছলমানসকলে নিজকে ন-অসমীয়া বুলি পৰিচয় দিয়ে। তদুপৰি ব্যৱসায় আৰু চাকৰিৰ খাতিৰতো অসমৰ বাহিৰৰ কেবাটাও সম্প্ৰদায়ৰ লোক আহি বজালীত সোমাইছে।\nআহোম যুগত বজালীত সংস্কৃত আৰু কাইথেলী বিদ্যাৰ প্ৰচলন আছিল। ভোগপুৰ, পাটাচাৰকুছি, গোবিন্দপুৰ, বনগাওঁ আদিত সংস্কৃত চৰ্চ্চা হৈছিল। কেবাগৰাকী পণ্ডিতে কাশী, নৱদ্বীপ আদিত বিদ্যালাভ কৰি নিজ ঘৰতে চতুষ্পাঠী পাতি ছাত্ৰক বিদ্যা দান কৰিছিল। ৰতনপুৰ গাৱঁৰ ৺সৰ্বানন্দ বেদান্তবাগীশ কাশীত সুদীৰ্ঘ এঘাৰ বছৰ অতিবাহিত কৰি বিদ্যালাভ কৰি অহা তেনে এগৰাকী ঋষিতুল্য ব্যক্তি আছিল।\nইংৰাজ আমোলত আধুনিক শিক্ষা আৰম্ভ হয়। সম্প্ৰতি বজালীত বজালী মহাবিদ্যালয়কে লৈ কেবাখনো মাধ্যমিক, দুখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক আৰু বহুতো মজলীয়া আৰু প্ৰাথমিক বিদ্যালয় গঢ়ি উঠিছে। কেইবাগৰাকী ছাত্ৰই বিদেশত উচ্চশিক্ষা লাভ কৰি আহি অসম আইৰ উজ্জ্বল কৰিছে। বজালীৰ প্ৰথম বিদেশলৈ যোৱা ব্যক্তিজন হ’ল ৺সিন্ধুৰাম চৌধুৰী (সিন্ধু চাহাব বুলি স্থানীয় ৰাইজে জানে)। তেওঁৰ ঘৰ বামাখাটা গাৱঁত আছিল।\nস্বাধীনতা আন্দোলনত বজালীয়ে বিশিষ্ট ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল। ৰাইজ-মেলৰ বাহিৰেও ১৯২১ চন, ১৯৪২ চনৰ গণ আন্দোলনত বজালীৰ ভূমিকা সৰ্ব্বজনবিদিত। ’৪২ৰ শ্বহীদ মদন বৰ্ম্মণ আৰু ৰাউতা ৰাম কোঁচৰ নাম ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ বুৰঞ্জীত সোণালী আখৰেৰে লিখা থাকিব। ৺কামেশ্বৰ দাস আৰু ৺চন্দ্ৰপ্ৰভা শইকীয়ানী অসমৰ আগশাৰীৰ নেতৃস্থানীয় সমাজকৰ্ম্মী আছিল।\nকলা-সংস্কৃতিৰ দিশতো বজালীৰ ভূমিকা বিশেষভাৱে উল্লেখ যোগ্য। বৈষ্ণৱ যুগত সত্ৰবোৰত ভাওনা, নাম-প্ৰসঙ্গ আদিৰ প্ৰচলন [ ৭ ] আছিল। পৰৱৰ্ত্তী কালত ভাওনা লুপ্ত হ'ল। তাৰ ঠাইত গাৱেঁ গাৱেঁ গায়ন-বায়নৰ * দল আৰম্ভ হ'ল। গায়ন-বায়নৰো অস্তিত্ব সময়ৰ সোঁতত হেৰাই যায়। আধুনিক যাত্ৰাগান আৰু থিয়েটাৰ বজালীৰ আকৰ্ষণীয় বস্তু হৈ পৰিল। ভ্ৰাম্যমান থিয়েটাৰৰ ক্ষেত্ৰত বজালী অসমৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰ বুলি ক'ব পাৰি।\nঅসমীয়া নাট্যকলাৰ অন্যতম পুৰোহিত ৺সন্তৰাম চৌধুৰীৰ ঘৰ পাঠশালাত। একেধাৰে নাট্যকাৰ, নাট্য-পৰিচালক আৰু সমাজসেৱী আছিল। তেখেতৰ পৰিচালনাতে ‘পাঠশালা নাট্য- সমিতি’য়ে আজিৰ পৰা প্ৰায় পঞ্চাশ বছৰ আগতে ভ্ৰাম্যমান থিয়েটাৰ হিচাবে আদৰ্শ দেখুৱাইছিল। বজালীৰ আন কেইটিমান নাট্যানুষ্ঠান হ’ল পাটাচাৰকুছিৰ ‘হৰেন্দ্ৰ ভৱন’, পাঠশালাৰ বজালী প্ৰগতি সংঘৰ ‘আজাদ ভৱন’, মুগুৰীয়াৰ ‘চিত্ৰলেখা নাট্যমঞ্চ’। নটসূৰ্য্য ৺ফণী শৰ্ম্মাদেৱে নাট্যকলাৰ ক্ষেত্ৰত বজালীক অসমৰ ‘বিশ্ববিদ্যালয়’ বুলি কৈছে।\nমহ’হো, ওজাপালি, ঢুলীয়া, পুতুলা নাচ, মাঘবিহুৰ ভেলাঘৰ, ৰঙালী বিহুৰ পাউৰা তোলা, নাম-কীৰ্ত্তনৰ ৰাগ-ৰাগিনী বজালীৰ প্ৰাচীন লোক-সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠান। আজি কিছু বছৰ আগলৈকে বজালীৰ অনেক অসমীয়া মুছলমান লোকেও ভোগালি বিহুত ভেলা- ঘৰ পুৰি বিহু উৎসৱ পালন কৰিছিল। মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ পৰা মাৰৈগোৱা ওজাপালিও বজালীত আছিল।\nভাৰতৰ প্ৰথম গদ্য-সাহিত্যিক ভট্টদেৱ, অঙ্কৰ পুথি ‘লীলাৱতী’ ভাঙোঁতা বকুল কায়স্থ বজালীৰে মনীষী। ‘পদ্য গীতা’ৰ ৰচক গোবিন্দ মিশ্ৰ আৰু ‘সাত্বত-তন্ত্ৰ’ প্ৰণেতা ভাগৱত মিশ্ৰকো অনেক পণ্ডিতে বজালীতে জন্মা বুলি কয়।\nআধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ কেবাগৰাকী সাহিত্যিকৰ জন্মও বজালীতে। সেইসকলৰ ভিতৰত স্বভাৱ কবি ৺ধৰ্ম্মকিঙ্কৰ গোস্বামী, কবি ৺ভৈৰৱ চন্দ্ৰ খাটনিয়াৰ, স্বভাৱ কবি শ্ৰীকালিদাস খাটনিয়াৰ (সাহিত্যিক পেন্সনাৰ) ৺হৰেন্দ্ৰ নাথ শৰ্মা (সাহিত্যিক পেন্সনাৰ)\nএই গায়ন-বায়ন অংকীয়া ভাওনাৰ লগত থকা গায়ন-বায়ন নহয়। ই এটা সুকীয়া নাট্যানুষ্ঠান। কামৰূপ অঞ্চলত ইয়াৰ প্ৰচলন আছিল। [ ৮ ] ৺কেশৱ নাৰায়ণ দত্ত, ৺ভৱানন্দ দত্ত, ৺প্ৰেমনাৰায়ণ দত্ত প্ৰধান।\n‘পাতাল পুৰী’ৰ লিখক ৺হৰগোবিন্দ শৰ্ম্মা অসমৰ প্ৰথম শিশু ঔপন্যাসিক। অসমৰ সংবাদ সাহিত্যৰ জয়যাত্ৰাত মাইলৰ খুটি স্থাপন কৰোঁতা ‘আৱাহন’ আৰু ‘পাৰিজাত’ৰ সুযোগ্য সম্পাদক ডাঃ দীন নাথ শৰ্ম্মা বজালীৰে ব্যক্তি। ৺হৰেন্দ্ৰ নাথ শৰ্ম্মায়ে ‘পখিলা’ নামৰ শিশু আলোচনী এখন কলিকতাৰ পৰা সম্পাদনা কৰিছিল। ‘পখিলা’ অসমীয়া সাহিত্যৰ প্ৰথম শিশু আলোচনী। পাঠশালাৰ ‘বাণীপ্ৰকাশ’ প্ৰতিষ্ঠানৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত ‘বিহুৱান’, ‘সংলাপ’ আৰু ‘সংজ্ঞা’ নামৰ আলোচনীয়ে চিন্তাবিদ সমাজৰ সমাদৰ লাভ কৰিবলৈ সমৰ্থ হৈছে।\nইংৰাজে অসম লোৱাৰ সময়ত বজালী ন খন মৌজাৰ সমষ্টি আছিল। যথা— উত্তৰ বজালী, পূব বজালী, সৰিহ, পাকা, মাণিকপুৰ, হস্তিনাপুৰ, নমাতি, নামবৰভাগ আৰু দক্ষিণ বজালী। ১৯০৫ চনত নমাতি আৰু নামবৰভাগ গুৱাহাটী মহকুমালৈ, পাকা আৰু হস্তিনাপুৰ (বৰ্ত্তমানৰ হস্তিনাপুৰ মৌজা নহয় — এইখন আছিল সৰিহ মৌজাৰ গাতে লগা দক্ষিণে) বৰপেটা চাৰ্কললৈ যায়। বৰ্ত্তমানে বজালী চাৰ্কলত ছয়খন মৌজাহে আছে। ১৯৭০ চনত বিজনী আৰু হস্তিনাপুৰ মৌজাক ফালি নি সুকীয়া চাৰ্কল গঠন কৰা হয়।\nবজালীৰ উত্তৰে ভোটান, পূবে বাস্কা, নমাটি আৰু বৰভাগ মৌজা, দক্ষিণে পাকা মৌজা আৰু পশ্চিমে সৰুপেটা চাৰ্কল। ১৯৭১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অবিভক্ত বজালীৰ (সৰুপেটা চাৰ্কলসহ) মুঠ জনসংখ্যা ২০৬৯৮৯ জন।\nবজালীৰ অনেক প্ৰাচীন কীৰ্ত্তি-চিহ্ন, ফলি, নথিপত্ৰ আদি অনাদৰ অৱস্থাতে নষ্ট হৈছে। কিছুমান ধোঁৱাচাঙতে আজিও ভেঁকুৰি আছে। তথাপি সপ্তম শতিকাৰ পৰা আহোম ৰাজত্বৰ শেষলৈকে বজালীৰ বহুতো তথ্য, কিংবদন্তি, নথিপত্ৰ, পেৰাকাকত, ফয়চলা, পঞ্জাপত্ৰ, জেংকাকত আদি যি পোৱা গৈছে, সিয়েই বজালীৰ\nপ্ৰাচীনতাৰ নিৰ্ভৰযোগ্য প্ৰমাণ দিয়ে। [ ৯ ]\nডুবি দেৱালয় : অতীত আৰু বৰ্ত্তমান\nডুবি অসমৰ আখ্যানপ্ৰসিদ্ধ আৰু ঐতিহ্যপূৰ্ণ ঠাই। অনুমান হয়, অন্তত ডেৰ হাজাৰ বছৰৰ ইতিহাস ইয়াৰ বুকুত লুকাই আছে। কিছু বছৰ আগতে (১৯৫১ চনত) ডুবিৰ ওচৰতে লুকাই থকা গাড়ীসত্ৰ গাৱঁৰ শ্ৰীলক্ষ্মীকান্ত শৰ্ম্মাৰ ঘৰৰ ভেটিৰ তলত কামৰূপৰ ৰজা ভাস্কৰ- বৰ্ম্মাই দিয়া তামৰ দানপত্ৰ (ছয়খন ফলিযুক্ত) এখন পোৱা হৈছে। ( সম্প্ৰতি এই ফলি ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত অৱস্থাত আছে )। ‘এই লিপিখনৰ উদ্দেশ্য ভাস্কৰৰ আনখন লিপিৰ ( নিধনপুৰৰ লিপি ) দৰে ব্ৰাহ্মণক মাটি দান দিয়া। এই মাটি দান তেওঁৰ কোনো পূৰ্ব্বপুৰুষে দুজন ব্ৰাহ্মণক দিছিল। ভাস্কৰবৰ্ম্মাই ইয়াক নতুনকৈ লিখাই আকৌ আগৰ ব্ৰাহ্মণৰ বংশৰ লোককেই দিছিল। আগৰ কোন ৰজাই এই দান দিছিল, এইখন লিপিৰ পৰা স্পষ্টকৈ বুজা নাযায়। কিন্তু ডঃ সৰকাৰে (ডঃ দীনেশ ৰঞ্জন সৰকাৰ ) এই ৰজাজন ভূতিবৰ্ম্মা হব বুলি অনুমান কৰে। (প্ৰগতি : ডঃ ৰবীন চৌধুৰী )।\nগেইটৰ মতে ভূতিবৰ্ম্মাৰ সময় ৫২০-৫৬০ খৃঃ আৰু ভাস্কৰবৰ্ম্মাৰ সময় ৬০০-৬৫০ খৃঃ। ফলিখনত দান কৰা মাটিৰ স্থানৰ উল্লেখ নাই। ফলিৰ ৬নং ফলিখন হেৰাইছে। তাত স্থানৰ উল্লেখ নিশ্চয় আছিল বুলি [ ১০ ] অনুমান হয়। হয়তো সেই স্থান ডুবিৰে আশে পাশে আছিল আৰু দান গ্ৰহণ কৰোঁতা ব্যক্তিজনো এই অঞ্চলৰে অধিবাসী হব পাৰে। জন প্ৰবাদ মতেও পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয় ৰজা ভাস্কৰবৰ্ম্মাৰ সময়ৰে। তেতিয়া হলে ডুবি-স্থানৰ গুৰুত্ব ভূতিবৰ্ম্মাৰ সময়ৰেপৰা আছে। সম্ভৱতঃ ভাস্কৰবৰ্ম্মাই ইয়াত এটি শিৱমন্দিৰো স্থাপন কৰি দিয়ে।\nশিৱপূজা অসমত ইতিহাসে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা চলি আহিছে। দৰাচলতে শিৱ আৰ্য্যোত্তৰ দেৱতা। নৰকাসুৰে খেদি পঠোৱা কিৰাতসকল শিৱ-উপাসক আছিল। কুমাৰ ভাস্কৰবৰ্ম্মাও শিৱ- উপাসক বুলি বানভট্টৰ হৰ্ষচৰিতত কোৱা হৈছে। আকৌ হিউৱেন- চাঙে তেওঁক বিদ্যোৎসাহী, সংগীত কলাপ্ৰেমী বুলি কৈ গৈছে। ডুবিৰ তামৰ ফলিতো হিউৱেনচাঙে ভাস্কৰবৰ্ম্মাৰ ৰাজসভাৰ কামৰূপী নৃত্য-সংগীত দেখি ভূয়সী প্ৰশংসা কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। মহাৰাজ ধৰ্ম্মপালৰ দান-পত্ৰতো উল্লেখ আছে যে, তৃতীয় শতাব্দীৰ বহু পূৰ্ব্বৰ পৰা কামৰূপৰ শিৱমন্দিৰবোৰত দেৱদাসীয়ে নৃত্য কৰাৰ কথা পৰিব্ৰাজক এলটবৰীয়ে উল্লেখ কৰি গৈছে। (অসমৰ নৃত্য-কলা : সুৰেশ গোস্বামী)। দামোদৰ গুপ্তৰ ‘কুট্টনীমত’ গ্ৰন্থত ভাস্কৰবৰ্ম্মাৰ মৃত্যুত এজনী দেৱদাসীয়ে বিয়োগ-দুখ সহিৰ নোৱাৰি অগ্নিত প্ৰাণ আহুতি দিয়া কথা পোৱা যায়।\nএইবোৰ কথালৈ লক্ষ্য কৰি ডুবি দেৱালয় ভাস্কৰবৰ্ম্মাৰ দিনৰে পৰা চলি অহা জনশ্ৰুতি একেবাৰে নিৰৰ্থক নহয় যেন লাগে।\nএই প্ৰসঙ্গতে আন এটি কথাত দৃষ্টিপাত কৰি চোৱা ভাল হ’ব। সম্প্ৰতি দেৱালয়ৰ দ’লটো নতুনকৈ নিৰ্ম্মাণ কৰিবলৈ মাটি খান্দোতে বিগ্ৰহ-অৱস্থিত গহ্বৰটোৰ চাৰিওফালে মাটিত পোত গৈ থকা অৱস্থাত আয়তাকাৰৰ কিছুমান শিল পোৱা হৈছে। এসময়ত যে এইবোৰক মন্দিৰ নিৰ্ম্মাণত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, শিলৰ গাঁথনিৰ [ ১১ ] চিনবোৰৰ পৰা সহজে অনুমান কৰিব পাৰি। তাৰে এটা শিলত (বৰ্ত্তমান বাহিৰত পৰি আছে) কিছুমান ৰেখাৰ চিন দেখা যায়। মাটিৰ তলত শ শ বছৰ পৰি থকা হেতুকে সেইবোৰ অস্পষ্ট হৈ গৈছে। এই চিন আখৰৰো হব পাৰে, চিত্ৰও হব পাৰে বুলি আমাৰ ধাৰণা।\nআন এটা লক্ষ্য কৰিব লগা কথা, একেবাৰে তলত গহ্বৰৰ চাৰিকোণত চাৰিটা ডাঙৰ শিলৰ স্তম্ভৰ অস্তিত্ব পোৱা হৈছে। কিন্তু বহু তললৈ এই স্তম্ভ চাৰিটা ব্যাপি থকাৰ বাবে কাম কৰা মানুহে একোপধ্যে তাক উলিয়াব নোৱাৰি স্তম্ভৰ ওপৰৰ পৰাই নিৰ্ম্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰে। গুৱাহাটীৰ আমবাৰীত উদ্ধাৰ পোৱা পুৰণি কীৰ্ত্তি- চিহ্নৰ দৰে ডুবি-দেৱালয়ৰ তলতো কোনো দূৰ অতীতৰ অবুজ কাহিনী হয়তো লুকাই আছে। এই শিলৰ স্তম্ভ শিৱসিংহ ৰজাৰ দিনৰ নহয়। কাৰণ শিৱসিংহৰ দিনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা মূল বিগ্ৰহটো কোনো লৰচৰ নোহোৱাকৈ যথাযথভাবে আছে। ইতিপূৰ্ব্বে এই শিলৰ স্তম্ভৰ কথা কোনো লোকে জনাও নাছিল। যেনেকৈ কামাখ্যা, নেঘেৰিটিং, বিশ্বনাথ, হাজো, উমানন্দ আদি পুৰণা ধ্বংসাৱশেষৰ ওপৰত ৰজাসকলে নতুন মন্দিৰ নিৰ্ম্মাণ কৰি দিছিল, হয়তো শিৱ- সিংহ ৰজায়ো তেনে প্ৰাচীন ধ্বংসপ্ৰাপ্ত শিৱমন্দিৰৰ ওপৰত পৰি- হৰেশ্বৰ দেৱালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰে। প্ৰত্নতত্ত্বৰ দিশৰ পৰা অনুসন্ধান কৰিলে “বহুক্ষেত্ৰত দেখা যায় যে, অতীতৰ ধ্বংসস্তুপৰ ওপৰতে আহোম ৰজাসকলে নতুনকৈ মঠ-মন্দিৰ নিৰ্ম্মাণ কৰি ঐতিহ্য ৰক্ষা কৰি আহিছিল”। (অসমৰ অতীত ঐশ্বৰ্য্য : প্ৰেমধৰ চৌধুৰী)।\nভাস্কৰবৰ্ম্মাৰ পৰা ডুবি দেৱালয়ৰ সময় নিৰূপণ কৰিলেও, এইটো ঠিক যে, মাজ খণ্ডত যি কোনো কাৰণতে ইয়াৰ প্ৰভাৱ হ্ৰাস পাইছিল। কোনো প্ৰাকৃতিক বিপৰ্য্যয়ত মাটিৰ তললৈ একে- বাৰে বহি যোৱাটোও সম্ভৱ হব পাৰে। আহোম যুগৰ প্ৰথমাৰ্দ্ধতো ডুবিৰ কিবা ভূমিকা থকা কথা জনা নাযায়। অষ্টাদশ শতিকাত [ ১২ ] সৰ্গদেউ শিৱসিংহৰ (১৭১৪-৪৪ খৃঃ) ৰাজত্ব কালত ডুবি-দেৱালয়ৰ অস্তিত্ব পুনৰ লোক-চক্ষুত ধৰা পৰে আৰু ৰজাই মাটি-বাৰী, পূজাৰী, দেউৰী, নট-নটী, পাইক আদি দান কৰে। ডঃ মহেশ্বৰ নেওগে জিলা গেজেটিয়াৰৰ উদ্ধৃতি দি কৈছে— “মন্দিৰটি লক্ষ্মীসিংহৰ দিনত আনুমানিক ১৭৭০ চনত স্থাপিত; পিচত কেঁচা ঘৰ সাজি ৰখা হয়”। (পৱিত্ৰ অসম)। ৰঘুবৰ ব্ৰাহ্মণৰ বংশাৱলীতে লক্ষ্মীসিংহই মঠ- মন্দিৰ গঢ়ি দিয়াৰ আগ্ৰহৰ কথা উল্লেখ আছে।\nডুবি নামটোৰ কিবা তাৎপৰ্য্য আছে নেকি? এই লৈ বহু জনৰ বহু মত। কিছুমানৰ মতে এসময়ত এই ‘দুৰ্বল’ নামৰ সৰু পাহাৰ এখন আছিল। কালক্ৰমত এই পাহাৰ তললৈ ডুবি যোৱাৰ বাবে ঠাইখিনি ‘ডুবি' নামে পৰিচিত হয়। এই কিংবদন্তি স্থানীয় মানুহে বৰকৈ বিশ্বাস কৰে। ওপৰত উল্লেখিত কোনো প্ৰাকৃতিক দুৰ্য্যোগত প্ৰাচীন মন্দিৰ তললৈ বহি যোৱা বা ডুবি যোৱা কথাখিনিৰ সৈতে ‘দুৰ্বল’ পাহাৰ মাটিৰ তললৈ ডুবি যোৱা জনশ্ৰুতিৰ সঙ্গতি বিচাৰি পোৱা যায়। পাহাৰ মাটিৰ তললৈ বহি গলে তাৰ ওপৰত থকা মন্দিৰো বহি যোৱাটো স্বাভাৱিক কথা।\nভাৰতৰ প্ৰায়বোৰ শিৱমন্দিৰ পৌৰাণিক জনশ্ৰুতিৰে ভৰা। পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰৰ জনশ্ৰুতি আছে। সতীৰ দেহত্যাগৰ পিচত শিৱে সতীৰ মৰাশটো কান্ধত তুলি লৈ চাৰিওফালে ঘূৰি ফুৰিব ধৰে। পিচত বিষ্ণুৱে সুদৰ্শন চক্ৰৰ দ্বাৰা মৰাশটো কাটি টুকুৰা- টুকুৰি কৰি পেলায়। য'তেই সতীৰ অঙ্গ পৰিছিল সিয়ে একোখন শক্তিপীঠত আৰু মহাদেৱে য'ত য'ত জিৰাইছিল সিয়ে একোখন শিৱধামত পৰিণত হয়। ডুবিৰ ‘দুৰ্বল’ পাহাৰতো মহাদেৱে জিৰাইছিল বুলি জনশ্ৰুতি আছে। ই এক পৌৰাণিক কাহিনী। গতিকে ডুবিৰ প্ৰাচীনতাও যে পুৰনি কালৰে, তাত সন্দেহ নাই। [ ১৩ ] আনফালে ডুবিৰ পৰা ভোটান্ত মহিতাৰালৈ ৰজাদিনীয়া যি আলি আছে, তাৰ দ্বাৰা ৰাজনৈতিকভাৱে এসময়ত ডুবি গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই আছিল বুলি ভবাৰ থল আছে।\nডুবিৰ আন এটি নাম ‘বিলাতী ডুবি'। ৰঘুবৰ-বংশাৱলীত এই নামটোৰ উল্লেখ আছে।\nজনশ্ৰুতিৰ পম খেদি : শিবলিঙ্গৰ কথা\nদেৱালয়ৰ বিগ্ৰহটোৰ উৎপত্তি সম্বন্ধে এটি জনশ্ৰুতি শুনা যায়। জনশ্ৰুতিটো এনে ধৰণৰ— ‘দুৰ্বলগিৰি’ৰ ওচৰতে থকা কোনো এখন গাৱঁত ৰঘুবৰ নামেৰে এজন ব্ৰাহ্মণ আছিল (স্থানীয় লোকবিশ্বাস অনুসৰি এই কাহিনীৰ ব্ৰাহ্মণ গৰাকীৰ নাম ধৰ্ম্মবৰহে। বংশাৱলী মতে এওঁ আকৌ ৰঘুবৰৰ পিতৃ)। ব্ৰাহ্মণজনৰ এজনী স্বাস্থ্যৱতী খীৰঁতী কপিলী গাই আছিল। কিন্তু আচৰিত কথা, গাইজনীয়ে ঘৰত খীৰাবলৈ নিদিয়ে; কিন্তু এৰি দিলে তাই পোনেই ‘দুৰ্বলগিৰি’লৈ যায় আৰু এখন নিৰ্দ্দিষ্ট ঠাইত তাইৰ ওহাৰৰ পৰা গাখীৰ পৰে। এই কথা গাৱঁৰ মানুহৰ চকুত পৰিল। তেওঁলোকে আহি ৰঘুবৰক কলে। সন্দেহৰ বশৱৰ্ত্তী হৈ ৰঘুবৰে এদিন গাইজনী এৰি দি পাচে পাচে গৈ থাকিল। তেওঁ দেখি অবাক কথাটো সঁচা; গাইজনী এজোপা বিৰিণাবনৰ ওপৰত থিয় হৈ আছে আৰু তাইৰ ওহাৰৰ পৰা আপোনাআপুনি গাখীৰ বৈ গৈ বিৰিণাজোপাৰ ওপৰত পৰিছে। বিৰিণাজোপাত নো কি আছে চাবলৈ বুলি ৰঘুবৰে এখন কোৰ আনি ঠাইখিনি খান্দি পেলালে। দেখিলে— বিৰিণা- জোপাৰ তলত এডোখৰ শিল। তেওঁ ততালিকে ঘৰলৈ উভতি আহিল আৰু গাৱঁৰ মানুহক এই আচৰিত ঘটনাটো কলে। অলৌকিক কথা চাবলৈ গাৱঁৰ মানুহো তালৈ গ'ল। শিলডোখৰৰ কিবা মাহাত্ম্য থকা বুলি ভাবি সকলোৱে তাক তুলিবলৈ চেষ্টা [ ১৪ ] কৰিলে। আনকি হাতীৰ হতুৱায়ো শিলটো তুলিবলৈ যংপৰোনাস্তি চেষ্টা চলালে। কিন্তু সফল নহ'ল। ওপৰলৈ যিমানে টনা হয়, শিলো সিমানে তললৈ বহি যায়। অগত্যা কিবা দেওলগা শিল বুলি ভাবি গঞা ৰাইজ ঘৰলৈ ফিৰি আহিল। ৰাতি ৰঘুবৰে সপোনত দেখিলে এক জ্যোতিৰ্ময় দেৱমূৰ্তিয়ে তেওঁক আদেশ কৰিছে– “মই শিৱ, ইয়াতে আছোঁ। তোমালোকে ইয়াত এটি মন্দিৰ সাজি মোক নিতৌ পূজা কৰিবা। তোমালোকব মঙ্গল হব”। ৰঘুবৰে পুৱা এই স্বপ্নাদেশৰ কথা গাৱঁৰ মানুহৰ আগত ব্যক্ত কৰিলে। গাৱঁৰ মানুহে সেই শিলটোৰ (শিৱলিঙ্গৰ) ওপৰত এটি ঘৰ বান্ধি দি সেৱাপূজাৰ ব্যৱস্থা কৰিলে। ৰঘুবৰ বিগ্ৰহৰ নিত্যপূজাৰী হ'ল।\nবিগ্ৰহৰ মূৰত কোৰৰ ঘাপৰ চিন আজিও দেখা যায়।\nকিছুমানৰ মতে একে স্বপ্নাদেশ সৰ্গদেউ শিৱসিংহয়ো দেখিবলৈ পাইছিল আৰু তেওঁ নিজে ডুবিত উপস্থিত হৈছিল। ঠাইৰ মাহাত্ম্য বুজি ৰজাই বিগ্ৰহৰ ওপৰত মন্দিৰ এটি নিৰ্ম্মাণ কৰি দিয়ে।\nদেৱালয়ৰ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ কেবা বৰ্গহাত জুৰি থকা ভূমি অংশ কঠিন আৰু শিলাময়। মাটিৰ ৰঙো ৰংচুৱা ধৰণৰ। এই- বোৰৰ পৰা কিংবদন্তিত উল্লেখিত ‘দুৰ্বল’ পাহাৰৰ কথা মনলৈ আহে।\nডুবি বজালী পৰগনাৰ সৰিহ মৌজাত অৱস্থিত। বজালীৰ স্নায়ুকেন্দ্ৰ পাঠশালা চহৰৰ পৰা ইয়াৰ দূৰত্ব প্ৰায় আঢ়ৈ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে। পাঠশালাৰ পৰা দেৱালয়লৈ গড়কাপ্টানি ৰাস্তা এটি আছে। এই ৰাস্তাটো পুৰণি কঠোৰ আলিৰ অংশবিশেষ। ডুবিৰ পূবে জালিখাটা গাওঁ, দক্ষিণে উপৰনৈ আৰু গুনৰি গাওঁ, পশ্চিমে তিত্‌কা তাজে আৰু তিত্‌কা গৰীয়া আৰু উত্তৰে উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰেলপথ। ডুবি গাওঁখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম মূৰেদি বিশ্বন্নলা জান গৈছে। ডুবিৰ [ ১৫ ] ওচৰেদি ‘পুষ্পভদ্ৰা’ নামৰ নদী এখন বৈ যোৱাৰ চিন আছে। দৰাচলতে ই পুৰণি কালদিয়া নদীৰ মৰা সুঁঁতি। খৃঃ সপ্তদশ শতিকাত এই সুঁতিটো ডুবিৰ কাষেৰে গৈ উপৰনৈত কালদিয়া নদীৰ লগত মিলিছিলগৈ। চৰকাৰৰ ৰেভিনিউ বিভাগৰ ১৮৮৪ চনৰ আগৰ পিয়লৰ নক্সাৰ পৰা এই কথা জনা যায়।\nদেৱালয়ৰ উপৰিও, ডুবিৰ আশে-পাশে কেবাটাও পুৰণি পুখুৰী আছে।\nডুবি অঞ্চলটো বৈৰাপাৰা, নটপাৰা, কোছপাৰা, নপাৰা, দঙাৰ- পাৰা, মাজৰচুপা, মুছলমানপাৰা আদি কেবাটাও ভাগত বিভক্ত। অধিবাসীসকলো কেবাটাও সম্প্ৰদায়ৰ সমষ্টি। তাৰ ভিতৰত ব্ৰাহ্মণ, গায়ন-বায়ন, নট, মালাকাৰ, ভঁড়ালী, সূত, কুমাৰ, হীৰা, মুছল- মান প্ৰধান। এওঁলোকৰ বেছিভাগেই ৰজাদিনীয়া।\nপ্ৰায়বোৰ লোকৰে জীৱিকাৰ উপায় কৃষি। নিচেই কম সংখ্যকেহে ব্যৱসায় বা চাকৰি কৰে। অঞ্চলটো শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত পিচ পৰাও ইয়াৰ অন্যতম কাৰণ। বৰ্ত্তমানলৈ ইয়াত দুখন প্ৰাথ- মিক বিদ্যালয় (এখন মালিপাৰাত, এখন ডুবিত) আছে। আন কোনো শিক্ষানুষ্ঠান নাই। কিছুসংখ্যক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে ‘গণকপুখুৰী’ মজলীয়া বিদ্যালয়ত পঢ়ে। মাধ্যমিক শিক্ষাৰ বাবে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে পাঠশালাৰ বজালী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বহুমুখী বিদ্যালয়, পাঠশালা ছোৱালী মাধ্যমিক বিদ্যালয়, জালিখাটাৰ দক্ষিণ বজালী মাধ্যমিক বিদ্যালয় আদিলৈ যায়।\nবৰ্ত্তমান দেশৰ ঠায়ে ঠায়ে ধৰ্ম্মানুষ্ঠানবোৰক কেন্দ্ৰ কৰি অলেখ শিল্প, উদ্যোগ আৰু শিক্ষানুষ্ঠান গঢ় লৈছে। আনকি তেনে একোটা ধৰ্ম্মানুষ্ঠান গৈ সৰু বিশ্ববিদ্যালয়ত পৰিণতো হৈ পৰিছে। আশা কৰা যায়, ডুবি দেৱালয়ক কেন্দ্ৰ কৰিও শিক্ষা-সংস্কৃতিৰ প্ৰতিষ্ঠান গঢ়ি উঠিব আৰু কলা-সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত অঞ্চলটোৰ উত্তৰ-পুৰুষসকলে ন-পোহৰৰ সন্ধান পাব। [ ১৬ ] ডুবিৰ লোকে কামৰূপীয় উপভাষাৰ অন্তৰ্গত বজালীৰ কথ্য ভাষাকে কয়। তথাপি তেওঁলোকৰ বহুতৰে (বিশেষকৈ মহিলা- সকলৰ ভিতৰত) উচ্চাৰণত ধ্বনিগত পাৰ্থক্য এটা লক্ষ্য কৰা যায়। অনুমান হয়, তেওঁলোকৰ একে সম্প্ৰদায়ৰ লোক ইয়াত যথেষ্ট নথকাত স্বাভাৱিকতে বিয়া-বাৰুৰ সস্পৰ্ক দূৰ ঠাইৰ সৈতে ঘটে। আৰু এই সূত্ৰতে সেইবোৰ অঞ্চলৰ ভিন ভিন ধ্বনি আহি এটা মিশ্ৰিত ধ্বনিযুক্ত ভাষা গঢ়ি উঠিছে।\nসাংস্কৃতিক দিশত ডুবিত পঞ্জীভুক্ত জ্ঞানদায়িনী পুথিভঁৰাল এটি স্থাপিত হৈছে। ‘বজালী প্ৰগতি সংঘ’ৰ পৰিচালনাত দেৱালয়ৰ চৌহদতে ‘নাৰীমঙ্গল-শিশুকল্যাণ’ কেন্দ্ৰ এটিও হৈছে। এই কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে কণ কণ ল’ৰা-ছোৱালীক দিয়াৰ বাবে প্ৰাক্- প্ৰাথমিক বিদ্যালয় এখনো চলি আছে।\nপৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়খন কিন্তু স্থানীয় ৰাইজৰ মাজত ‘বুঢ়া গোসাঁইৰ ঘৰ’ বুলিহে জানাজাত। বুঢ়া-মেথা বা গাৱঁৰ জীয়াৰী- বোৱাৰীসকলে আজিও ‘বুঢ়া গোসাঁইৰ ঘৰলৈ যাওঁ’ বুলিহে কয়।\nঅসমৰ আন আন ঠাইতো বুঢ়া গোসাঁইৰ থান দেখা যায়। কিন্তু মন কৰিবলগীয়া কথা— প্ৰতিখন বুঢ়াৰ থানৰ ওচৰতে একোখন বুঢ়ীৰ থানো আছে। ডুবিৰ বুঢ়া গোসাঁই শিৱলিঙ্গৰ লগতো বুঢ়ী গোসাঁনী বা যোনিপীঠ আছে। এই মিলনে শৈৱ-শক্তিৰ মিলনকে সূচায়। এগৰাকী পণ্ডিতে বুঢ়া গোসাঁইৰ থানবোৰকে ‘কালিকা- পূৰাণত ইঙ্গিত দিয়া শিৱৰ অজ্ঞাত বাসৰ ঠাই’ বুলি অনুমান কৰে।\nএই অনুমানৰ ওপৰত ভেজা দি আমি বোধহয় এটা সিদ্ধান্ত ল’ব পাৰোঁ যে এসময়ত শাক্তধৰ্ম্মৰ প্ৰভাৱত টিকিব নোৱাৰি, অসমৰ প্ৰাচীন শৈৱধৰ্ম্ম কেবাশ বছৰৰ বাবে আত্মগোপন কৰি থাকিবলগীয়া [ ১৭ ] হৈছিল। পিচত নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ ফলত যেতিয়া শাক্তধৰ্ম্মও একপ্ৰকাৰ বিধ্বস্ত হৈ পৰিল, তেতিয়া শৈৱ-শাক্তৰ এটা সহযোগী মনোভাব জাগি উঠে। ফলত দুয়ো সন্মিলিত শক্তিৰে বৈষ্ণৱধৰ্ম্মৰ বিপক্ষে আত্মৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰয়াস পায়। আহোম স্বৰ্গদেউসকলে সেই উদ্দেশ্যে অনেক মঠ-মন্দিৰো নিৰ্ম্মাণ কৰি দিয়ে। “It may also strike one to note that most of the prominent temples for the worship of Siva and his consort came to be constructed specially during the later part of the Ahom period” (A History of Assam : E. Gait) কিন্তু দেখা গৈছে নতুন মন্দিৰতকৈ পুৰণি বা ধ্বংসপাপ্ত মন্দিৰ নিম্মাৰ্ণতহে আহোম ৰজাসকলে বেছিকৈ উৎসাহ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।\nভূতিবৰ্ম্মা বা ভাস্কৰবৰ্ম্মাৰ স্থাপিত ডুবিৰ ‘শিৱৰ থানো’ হয়তো তেনে এটি শৈৱ-শক্তিৰ সংঘৰ্ষৰ ফলত টিকিব নোৱাৰি জন- সাধাৰণৰ চকুৰ আঁৰ হৈ পৰিছিল। আহোম ৰাজত্বৰ শেষ ভাগত শিৱসিংহৰ দিনত ই পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিবলৈ সমৰ্থ হয়। ৰঘুবৰ ব্ৰাহ্মণে শিৱলিঙ্গ মাটিৰ তলৰ পৰা খান্দি উলিওৱা কাহিনী ইয়াৰে ৰূপক যেন লাগে।\nৰঘুবৰ ব্ৰাহ্মণৰ কথা : বংশাৱলীৰ পৰা\nবৰ্ত্তমান পাঠশালা চহৰ অন্তৰ্গত গনাগাওঁ নিবাসী শ্ৰীশশী শৰ্ম্মা দেৱৰ সৌজন্যত ৰঘুবৰ ব্ৰাহ্মণৰ বংশাৱলী এখন পোৱা হৈছে। তাৰ পৰা দেখা যায়, তেওঁৰ উৰ্দ্ধতম পুৰুষজনৰ নাম মহাবীৰ সৃজৱাৰী। তেওঁ কনৌজৰ কাৰোৱাৰ গ্ৰামৰ নৈষ্ঠিক ব্ৰাহ্মণ আছিল। তেওঁৰ পুতেক হনুমান সৃজৱাৰী। হনুমানৰ পুত্ৰ ৰামলাল। ৰামলালৰ পুত্ৰৰ নাম চত্তু সৃজৱাৰী। তেওঁৰ পুতেক জগদীশ সৃজৱাৰী। ১৬২১ শকত (১৬৯৯ খৃঃত) মহাৰাজ ৰুদ্ৰসিংহই পিতাকৰ সৈতে [ ১৮ ] জগদীশ সৃজৱাৰীক কনৌজৰ পৰা আনি পাঁচশ পুৰা নিষ্কৰ ভূমি দান দি উজনিৰ ৰংপুৰৰ দক্ষিণফালে থকা কালজৰ গাৱঁত স্থাপন কৰে। কিছুদিন তাত থকাৰ পিচত অসভ্যৰ (?) অত্যাচাৰত থাকিব নোৱাৰি বনগ্ৰামলৈ আহে। বজালীৰ দক্ষিণফালে থকা বৰ্ত্তমানৰ বনগাৱেঁঁই উক্ত বনগ্ৰাম বুলি অনুমান হয়। কাৰণ জন- শ্ৰুতিমতেও জগদীশৰ পুত্ৰ ধৰ্ম্মবৰৰ ঘৰ বৰ্ত্তমান ডুবি গাৱঁৰ মূল গড়কাপ্টানি ৰাস্তাৰ পৰা দেৱালয়লৈ সোমোৱা ৰাস্তাৰ চ’কৰ উত্তৰ কাষে আছিল। এই ঠাইখিনিক আজিকালি ‘দলৰ পথাৰ’ বোলে। হয়তো বনগাৱঁৰ পৰা ধৰ্ম্মবৰে ডুবিলৈ উঠি আহিছিল। ধৰ্ম্মবৰৰ পুতেক ৰঘুবৰ। তেওঁৰ নামৰ সৈতে কপিলী গাইৰ কাহিনী আৰু দেৱালয়ৰ পুনঃ প্ৰতিষ্ঠাৰ কথা জড়িত হৈ আছে। ৰঘুবৰৰ পিচৰ ক্ৰম স্পষ্ট।\nশ্ৰীশশী শৰ্ম্মাৰ ঘৰত পোৱা বংশাৱলীৰ হুবহু নকল এটি (কিছু অংশ) তলত দিয়া। ইয়াত ঐতিহাসিক সমল আছে।\nকনৌজ কান্যকুব্জ স্থান, কাৰোৱাৰ নামে গ্ৰাম, সাগ্নিক আছিল বিপ্ৰবৰ।\n১৬২১ শকে ৰুদ্ৰসিংহ ৰাজ্যেশ্বৰে আনিলেক জগদীশ প্ৰবৰ॥\nপিতামহ অসম ৰাজ্যে ৰংপুৰ দক্ষিণভাগে কালজৰা গ্ৰাম যে তথায়।\nপঞ্চশত পুৰা ভূমি নিষ্কৰ লভিয়া তিনি বসতি কৰিল দ্বিজৰায়॥\nতাহাৰ পিতাৰ নাম চত্তু সৃজৱাৰী হয় পিতামহ ৰামলাল গনি।\nপ্ৰপিতামহৰ নাম হনুমান সৃজৱাৰী উৰ্দ্ধজন মহাবীৰ জানি॥\nকিছুদিন বাস কৰে কালজৰা গ্ৰামে।\nঅসভ্যেৰ অত্যাচাৰে ৰহিতে নাপাৰে॥\nতথাহৈতে বনগ্ৰামে কৰি বসবাস।\nপঞ্চপুত্ৰ লাভ কবি মনতে উল্লাস॥\nধৰ্ম্মবৰ নাৰায়ণ আৰু যে মুকুন্দ।\nকৃষ্ণদেৱ গোপীনাথ নাম ক্ৰমাগত॥\nতাহাৰ ভাৰ্য্যাৰ নাম জানকীযে হয়।\nকাশ্যপ গোত্ৰতে জন্ম খ্যাতিমন্ত হয়॥\nবনগ্ৰাম ত্যাগ কৰি হাজো সমীপত।\nবসতি স্থাপিলা আহি নকুছি মাজদিয়াত॥\nমাত্ৰ একমাস থাকি অমঙ্গল দেখি।\nবিলাতি ডুবিত আহি স্থাপিল বসতি॥\nনাৰায়ণ দেৱে পায় সত্ৰ বানদালি।\nকৃষ্ণকান্ত সত্ৰ পায় নাম সত্ৰ বালি॥\nমুকুন্দ নামেতে পুত্ৰ ব্যভিচাৰ কৰি\nনিৰুদ্দেশ হয় সিটো কহিতে নাপাৰি॥\nগোপীনাথ অকালতে হৈল নিধন।\nজগদীশ হাহাকাৰ কৰয় তখন॥\nধৰ্ম্মবৰ বিপ্ৰবৰ থাকি নিজ গ্ৰাম।\nপুত্ৰ এক লাভ কৰে ৰঘূবৰ নাম॥\nতাহাৰ পুত্ৰৰ নাম জগন্নাথ থয়।\nআদৰি কন্যাৰ নাম ৰূপৱতী হয়॥\nকালপ্ৰাপ্তে জগদীশ পণ্ডিত প্ৰবৰ।\nবৈকুণ্ঠে প্ৰয়াণ কৰে ত্যজি কলেৱৰ॥\nযেবে ৰঘুবৰ হৈল বয়সে অধিক।\nধৰ্ম্মবৰ ত্যজে প্ৰাণ নোহে বিপৰীত॥\nৰঘুবৰ গৃহে এক কপিলি যে গাভী।\nসাক্ষাৎ জানিবা যেন দেৱৰ সুৰভি॥\nজগন্নাথ মাতৃস্তন্য অতি অল্প হয়।\nগাভী দুগ্ধে পালে পুত্ৰ বিপ্ৰ মহাশয়॥\nএকদিন আচম্বিতে হৈল অঘটন।\nগাভী নাহি দিয়ে তাক কৰিব দোহন॥\nদুগ্ধভাবে শিশুপুত্ৰ কান্দে উচ্চৈস্বৰে।\nদোহন কৰিব গাভী একোতে নাপাৰে॥\nএহিমতে কতদিন গত হৈ যায়।\nবিৰিণাত দুগ্ধ দিয়া লোকে দেখা পায়॥\nইকাণ-সিকাণ কৰি শুনি ৰঘুবৰ।\nস্ব-চক্ষে দৰ্শন হেতু গেল যে তৎপৰ॥\nকি আশ্চাৰ্য সত্য কথা দুগ্ধ পৰে বনে।\nগৃহত তথাপি নেদে কৰিব দোহনে॥\nমহাৰুষ্ট হৈ দ্বিজ লইয়া কোদাল।\nকি আছে বিৰিণা চুপে চাই দেখা ভাল॥\nএই বুলি বিপ্ৰবৰ কোদালৰ ঘায়।\nতুলিলা বিৰিণা চুপা হইয়া বিস্ময়॥\nপৰদিন বিপ্ৰবৰ গাভী পাছে যায়।\nপুনৰ পৰিছে দুগ্ধ দেখে মহাশয়॥\nসন্দেহ হৈল বৰ বিপ্ৰৰ মনত।\nনিশ্চয় কোনো বস্তু আছে ইয়াৰ তলত॥\nপুনৰপি কোদালেতে খান্দিবে লাগিলা।\nআচম্বিতে কোদাল যাই শিলত পশিলা॥\nএকখণ্ড শিল কোদালত গৈল কাটি।\nসবিস্ময়ে বিপ্ৰ দেখে কোদাল গেল ফাটি॥\nতদন্ত কৰিয়া বিপ্ৰ দেখিল তথায়।\nগৌ ৰীপত সহ লিঙ্গ বিৰাজ কৰয়॥\nকৌতুহলে ৰঘুবৰ গৃহক আহিয়া।\nগৃহ কৰ্ম্ম কৰি ৰাতি থাকিল শুইয়া॥\nনিশাকালে স্বপ্ন এক দেখে ৰঘুবৰ।\nশিৰোদেশে দণ্ডায়িত এক বিপ্ৰবৰ॥\nৰঘুবৰে কয় শুন অধৰ্ম্মী ব্ৰাহ্মণ।\n[ ২১ ]\nকপিলাৰ দুগ্ধ তোৰ নাহল সহন॥\nগুপুতে আছিলো মই কপিলী দুগ্ধ খাই।\nব্যক্ত কৰিলি তই অতি ৰুষ্ট হই॥\nএবে যদি ভাল চাহ পূজা যথাবিধি।\nকৰিতে হইবে মোক অদ্য অৱধি॥\nঅন্যথাই অমঙ্গল হইবে যে তোৰ।\nঅৰ্চিলে মঙ্গল হব সাৰ বাক্য মোৰ॥\n—এইবুলি স্বপ্ন দেখাত গ্ৰামিক লোকে এটি সামান্য ৰকম ঘৰ বান্ধি দিয়াত তেওঁ পূজা কৰিবলৈ ধৰিলে। তেওঁৰ মাহাত্ম্য দেখি আৰু পৰীক্ষা কৰি আসাম দেশাধিপতি স্বৰ্গীয় শিৱ সিংহ মহাৰাজে লাখেৰাজ জমি জমা দি ১২ গোট পাইক * নিযুক্ত কৰিলে আৰু সেৱাপূজা কৰিবলৈ হুকুম দিলে। তেওঁৰ পিচত তেওঁৰ ভায়েক লক্ষ্মীসিংহ ৰজায়ো নিজে তদন্ত কৰি মঠ-মন্দিৰ কৰি দিবৰ বন্দবস্ত কৰি দি যোৱাৰ পিচত ঢুকাল।\nমহাবীৰ সৃজৱাৰী হৰলাল সৃজৱাৰী লছমন সৃজৱাৰী\nহনুমান সৃজৱাৰী মতিলাল সৃজৱাৰী হীৰালাল সৃজৱাৰী ৰামলাল সৃজৱাৰী চত্তু সৃজৱাৰী জগদীশ পণ্ডিত (আহোম ৰাজ ৰুদ্ৰসিংহই কনৌজৰপৰা আনে) ধৰ্ম্মবৰ নাৰায়ণ মুকুন্দ কৃষ্ণদেৱ গোপীনাথ ৰঘুবৰ\nআমাৰ সংগৃহীত তথ্যমতে পাইক ৫৪ গোটহে হব লাগে। ⸻ লিখক। [ ২২ ]\nদেৱালয়ৰ মূল বিগ্ৰহ পৰিহৰেশ্বৰ গোসাঁই বা শিৱলিঙ্গ। প্ৰায় ২১০ (১৪ ১/২X১৪ ১/২) বৰ্গফুট আয়তনৰ চাৰিকোণীয়া গহ্বৰ এটিৰ ভিতৰত এচটা শিলৰ ফলিৰ ওপৰত আছে। ভূপৃষ্ঠৰ পৰা ১২ ১/২ই ফুট তলত এই বিগ্ৰহ অৱস্থিত। এইখিনিতে এটা মন কৰিবলগীয়া বিষয় এই যে, ডুবিৰ পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ দৰে অসমৰ আন বহু প্ৰাচীন মন্দিৰৰ বিগ্ৰহো তেনে একোটা গহ্বৰত থকা দেখা গৈছে। গহ্বৰৰ ভিতৰত বিগ্ৰহৰ অৱস্থানৰ আধ্যাত্মিক কিবা কাৰণ আছে নে নাই আমাৰ জনা নাই। হয়তো উপাসনাৰ গভীৰতা আৰু পৰিবেশ সৃষ্টি কৰাৰ বাবে বাহিৰৰ আৰু ৰ'দ-বৰষুণে ঢুকি নোপোৱাকৈ গহ্বৰৰ ভিতৰত বিগ্ৰহ নিৰ্ম্মিত হৈছিল, যাতে উপাসকজনৰ চিত্তত একাগ্ৰতা জন্মে।\nএই প্ৰসঙ্গত বুৰঞ্জীবিদ শ্ৰীপ্ৰেমধৰ চৌধুৰীয়ে কোৱা কথাখিনি প্ৰণিধানযোগ্য :\n“অতীজতে প্ৰকৃতি দেবীৰ বিভিন্ন ৰূপেই ৰৌদ্ৰ, সাম্য ইত্যাদি ভাব-ভঙ্গিমাই আছিল উপাসনাৰ হেতু। লাহে লাহে পূজাৰ পদ বা পাত্ৰ কেৱল কল্পনাৰে বিষয়বস্তু নহৈ বাস্তৱ-মূৰ্ত্তিৰ আকাৰ লবলৈ আৰম্ভ কৰে। খৃষ্টীয় শতাব্দীবোৰৰ আৰম্ভৰ লগে লগে বাস্তৱ-মূৰ্ত্তিৰ বাসস্থানৰো লগতে আৱশ্যক হৈ পৰিল। প্ৰথমতে গছপাতৰ মণ্ডপ বা লতা-কুঞ্জ, তাৰ পিচত নল-খাগৰিৰ পঁজা, লাহে লাহে হ’ল কাঠ-ইটাৰ কুটীৰ— এইদৰে গৈ গৈ গুপ্ত ৰজাসকলৰ দিনত পূজাৰ বিষয়বস্তু মূৰ্ত্তি-বিগ্ৰহ স্থাপনৰ অৰ্থে তৈয়াৰ হৈ উঠিল শিলৰ আবাস! ইয়াৰ নাম হ'ল গৰ্ভগৃহ; সি আকাৰত চাৰিচুকীয়া; এখন মাথোন দুৱাৰমুখ; তাত পোহৰৰ জিলিঙনি সোমাব নোৱাৰে; গতিকে সি ঘনীভূত অন্ধকাৰৰ দ্বাৰা সমাচ্ছন্ন আৰু এই ধৰ্ম্মভাবা- পন্ন স্থানতেই উদ্ভৱ হ'ল সাধু-সন্ন্যাসীৰ ধ্যানমগ্ন হোৱাৰ উত্তম পৰিস্থিতি ”। (অসমৰ অতীত ঐশ্বৰ্য্য।) [ ২৩ ] পৰিহৰেশ্বৰ বিগ্ৰহৰ গহ্বৰত অৱস্থিতি বা স্থাপনো একে কাৰণতে বুলি অনুমান হয়।\nলিঙ্গপীঠটো উত্তৰ ফালে অৱস্থিত। যোনিপীঠ বা গৌৰীপীঠটো তাৰ তলত। শিৱলিঙ্গত দিয়া পাদ্য-অৰ্ঘ্য গৌৰীপীঠেৰে গৈ মন্দিৰ- সংলগ্ন কুণ্ডটিত পৰে। কুণ্ডত পৰিপূৰ্ণ শান্তিজলেৰে যাত্ৰীক মঙ্গল- শান্তি দিয়া হয়। কিছু বছৰ আগলৈকে মন্দিৰৰ ভিতৰৰ পৰা কাষত থকা পদুম-পুখুৰীলৈ এটি নলা আছিল। নলাটো তিনিকোণীয়া আৰু বগা শিলেৰে নিৰ্ম্মিত। সম্প্ৰতি নতুনকৈ দ’ল নিৰ্ম্মাণ কৰোঁতে নলাটো বন্ধ কৰি দিয়া হৈছে। পূজাৰ সময়ত দিয়া সকলো জল- ফুল আদি এই নলাৰে গৈ পুখুৰীত পৰিছিল। খুব সম্ভৱ, পূজাৰ বেদীত পানী বা কোনো আবৰ্জ্জনা জমা হব নলগাকৈ ৰজাই উক্ত নলাটোৰ ব্যৱস্থা কৰাই দিছিল।\nব্ৰাহ্মণ পূজাৰীয়ে বিগ্ৰহ প্ৰতিদিনে দুপৰীয়া ধুৱাই পূজা কৰে। শঙ্খ-ঘণ্টা আৰু ডবাৰ শব্দই স্বাভাৱিকতে পৰিবেশটো মধুৰ কৰি তোলে। সন্ধিয়া আৰতি দিয়া। হয়। এইটোও এটা আকৰ্ষণীয় অনুষ্ঠান। দুয়োটা সময়তে মন্দিৰৰ ডবাত কোব পৰাৰ লগে লগে নূপুৰৰ গুঞ্জন উঠিছিল দেৱদাসীসকলৰ নৃত্যৰ মাজেৰে।\nমন্দিৰত এটি অষ্টভূজা দুৰ্গা মূৰ্ত্তি আছে। এইটো ৰাণী ফুলেশ্বৰী কুঁৱৰীয়ে দিয়া। তাৰ উপৰি কৃষ্ণ (বিষ্ণু ) বলৰাম আৰু শিৱ পঞ্চাননৰ মূৰ্ত্তি আছে। তিনিওটা মূৰ্ত্তি ৰাজদত্ত বুলি কোৱা হয়। মন্দিৰৰ ভিতৰত আন এটি চতুৰ্ভূজ মূৰ্ত্তি আছে। এইটো ‘টাঙালীয়া গোসাঁই’ বুলি কোৱা হয়। প্ৰায় দুই ফুট ওখ পিতলৰ এই মূৰ্ত্তিটো ডাঙৰ শিলৰ আসন এখনৰ ওপৰত স্থাপিত। * ইয়াৰ বাহিৰেও\nটাঙালীয়া এখন গাৱঁৰ নাম। ডুবিৰ পৰা প্ৰায় ৪১/২ মাইল দূৰত বুঢ়া-গোসাঁইঝাৰ গাৱঁৰ ওচৰত। এসময়ত তাত এটা মন্দিৰ আছিল। ১৮৯৭ চনৰ বৰভূঁইকঁপত টাঙালীয়া গাৱঁৰ বিস্তৰ ক্ষতি সাধন হয়। মন্দিৰটোও ধ্বংস হৈ যায়। গাৱঁৰ মানুহ দিহাদিহি ভাগি গ’লত বিগ্ৰহটো ডুবিৰ দেৱালয়লৈ লৈ অহা হ’ল।\n[ ২৪ ] মন্দিৰত আৰু অনেক মূৰ্ত্তি আৰু শালগ্ৰাম আছে। সেইবোৰ পৰৱৰ্ত্তী\nকালত আহি লগলগা। আগতে সাধাৰণতে ব্ৰাহ্মণ মানুহৰ ঘৰে ঘৰে একোটা গোসাঁইঘৰ আছিল। (আজি-কালিও কিছুমানৰ আছে।) কেতিয়াবা কোনো কাৰণত গোসাঁইৰ পূজা-পাতল কৰা মানুহৰ অভাৱ হলে দেৱ-ৰোষৰ ভয়ত বিগ্ৰহবোৰ কোনো উমৈহতীয়া দেৱালয় বা মন্দিৰত থৈ আহিছিল। মন্দিৰৰ পূজাৰীয়ে মূল বিগ্ৰহৰ লগতে এইবোৰকো পূজা দিয়ে। এনে কাৰণতে পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ত নানা বিধৰ দেৱ-মূৰ্ত্তি দেখা যায়।\nবিগ্ৰহৰ পূজা :\nপৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ত শিৱ, দুৰ্গা আৰু বিষ্ণু তিনিওগৰাকী দেৱতাৰ পূজা হয়। পূজাৰ ভোগ তিনিওগৰাকীকে বেলেগে বেলেগে দিয়া হয়। ৰজাৰ দিনত হেনো নিতে এঘাৰ সেৰকৈ ভোগ দিয়া হৈছিল। সামিষ, নিৰামিষ এই দুই প্ৰকাৰৰ ভোগ দিয়াৰ পদ্ধতি আছে। বিষ্ণুৰ ভোগ নিৰামিষ আৰু শিৱ-দুৰ্গাৰ ভোগ সামিষ। খাহি মুচৰি মাৰি এই সামিষ ভোগ তৈয়াৰ কৰা হয়। ‘শিৱপূজাত ছাগলিৰ ভোগ বলি অসমৰ শৈৱধৰ্ম্মৰ এটি উল্লেখনীয়’। (ডঃ বিৰিঞ্চি বৰুৱা) কাৰোবাৰ মানস থাকিলে বলি দিও সামিষ ভোগ আগবঢ়ায়।\nৰাণী ফুলেশ্বৰী কুঁৱৰীয়ে দুৰ্গামূৰ্ত্তি দান দি দেৱালয়ত সাৰ্ব্বজনীন দুৰ্গাপূজাৰ প্ৰচলন কৰিলে। তথাপি মন কৰিব লগা কথা, দুৰ্গা পূজা উপলক্ষে কোনো মাটিৰ প্ৰতিমা নিৰ্ম্মাণ কৰা নহয়। এটি বাঁহ জকা সাজি তাত ৰঙা কাপোৰ মেৰিয়াই দুৰ্গাৰ প্ৰতিকৃতি কৰা হয়। সেইটোকে সন্মুখত ৰাখি নৱ-পত্ৰিকাৰ * দ্বাৰা ঘট প্ৰতিষ্ঠা কৰি পূজা কৰা ৰীতি। দুৰ্গাপূজাৰ মণ্ডপ মন্দিৰৰ পশ্চিম ফালৰ বাহিৰ-প্ৰাঙ্গণৰ এটুকুৰা নিৰ্দিষ্ট স্থানত পতা হয়।\nনৱপত্ৰিকা— কচুগছ, ধানগছ, হালধি গছ, কলগছ আৰু পঞ্চপল্লৱ (অৰ্থাৎ— আম, অশ্বথ, বট, কঠাল আৰু বকুল।)\n[ ২৫ ] দুৰ্গাপূজাত বলি দিয়া প্ৰথা আছে। কিছু বছৰ আগলৈকে কোনোবাই\nমানস কৰিলে ম’হ বলি দিয়া হৈছিল। কিংবদন্তি আছে— এসময়ত পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ত দুৰ্গাপূজাৰ সময়ত নৰবলিও দিয়া হৈছিল। অৱশ্যে এই কাম অনুষ্ঠিত হৈছিল অতি গোপনে দোভাগ নিশা। এই কথাৰ সত্যতা কিমানখিনি জনা নাযায়। এসময়ত অসমৰ কেবাটাও মন্দিৰত নৰবলি হোৱা কথা বুৰঞ্জীয়ে স্বীকাৰ কৰে। আজিও ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত তান্ত্ৰিক আৰু অন্ধবিশ্বাসীসকলে গোপনে মানুহ বলি দিয়া কথা শুনা যায়। এটা লক্ষ্যণীয় বিষয় এই যে, আজিও দেৱালয়ত ‘অৰ্দ্ধৰাত্ৰিৰ বলি’ শুদ্ধ কলা পঠা- ছাগলী মাজৰাতি গোসাঁনীৰ আগত বলি দিয়া হয়।\nদেৱালয়ৰ আনুষঙ্গিক পূজা হিচাবে দুৰ্গাপূজাৰ লগতে জন্মাষ্টমী, শিৱৰাত্ৰি, দৌল, আহিন-কাতি মাহৰ সংক্ৰান্তি আদি পৰ্ববোৰ পালন কৰা হয়। স্থানীয় ৰাইজে দেৱালয়ত ৰঙালী বিহু বিশেষ উলহ-মালহেৰে যাপন কৰে। ৰঙালী বিহুত পাউৰাতোলা (ভঠেলী) এটা আকৰ্ষণীয় অনুষ্ঠান।\nমন্দিৰৰ বিগ্ৰহৰ সন্মুখত নচাৰ উপৰিও দেৱদাসীসকলে উক্ত উৎসৱ-পৰ্ববোৰতো নাচিব লাগিছিল। অৱশ্যে এই নাচ নাট্য- মন্দিৰত নহৈ বাহিৰ-প্ৰাঙ্গণত হৈছিল।\nনাট-মন্দিৰ : আন আন ঘৰ আদি\nনাট-মন্দিৰটো পূৰ্ব্বতে খেৰী আছিল। ইংৰাজ আমোলত অনুমান ৬০ বছৰমান আগতে টিনেৰে নিৰ্ম্মাণ কৰা হয়। এই ঘৰটো জৰাজীৰ্ণ হোৱাত সেই একে ভেটিতে নতুনকৈ নিৰ্ম্মাণ কৰা হৈছে। বৰ্ত্তমানে নাট-মন্দিৰৰ গাতে লগাকৈ ৫৫ ফুট ওখ দ’লটো সাজিবলৈ লোৱা হৈছে। — ই অৰ্দ্ধনিৰ্ম্মাণৰ পথত। [ ২৬ ] নাট-মন্দিৰৰ ঘৰটো দীঘলে ১০০ হাত, পথালিয়ে ৬০ হাত, ওখ ১৫ হাত।\nমন্দিৰৰ দক্ষিণফালে ভোগধনী ঘৰ। ইয়াতে গোসাঁইৰ ভোগ ৰন্ধা হয়। ভোগধনী ঘৰৰ লগতে বুলনি-ঘৰ।\nমন্দিৰৰ পূব-দক্ষিণ দিশত প্ৰায় দুই কঠা মাটি জুৰি কেতেকী- বাৰী। ৰজাদিনীয়া কেতেকী গছবোৰ আজিও আছে। বসন্ত কালত ইয়াৰ ফুলৰ সুবাসে সমগ্ৰ অঞ্চলটোকে আমোল-মোলাই পেলায়। স্থানীয় মানুহে এই কেতেকীডৰাত এহাল সাপ থকা বুলি কয়। মাজে-সময়ে হেনো গোসাঁইৰ ওচৰলৈ আহে। সেই সময়ত মানুহে দুয়োকো দেখা পায়।\nমন্দিৰত প্ৰবেশ কৰিবলৈ এটি টিনৰ বাট-চ’ৰা আছে। বাট- চ’ৰাটো পশ্চিমফালে অৱস্থিত। আগতে মন্দিৰৰ পূবকালে এটি পাতকুঁৱা আছিল। মন্দিৰত পৱিত্ৰ পানীৰ যোগান ধৰিবলৈ শিৱ- সিংহ মহাৰাজে কুঁৱাটো নিৰ্ম্মাণ কৰি দিছিল। বৰ্ত্তমানে সেই কুঁৱাটো নাই— মাটিত পোত গৈছে। মন্দিৰ প্ৰাঙ্গণত এজোপা তালগছ। ইয়ো বহু পুৰণি। ডুবিৰ তালগছ হাজোৰ শালগছ বাঢ়ি গৈ দেখা দেখি হলে ‘দুৰ্বলগিৰি’ পাহাৰ ওপৰলৈ উঠিব আৰু পুষ্পভদ্ৰা নদী আকৌ ববলৈ লব বুলি বুঢ়া-বুঢ়ীসকলে বিশ্বাস কৰে।\nদেৱালয় সুচাৰুৰূপে পৰিচালনাৰ অৰ্থে সৰ্গদেউ শিৱসিংহই ৭৬০ পুৰা মাটি আৰু ৫৭ গোট পাইক দান কৰিছিল। ৰজাই দান কৰা মূল তামৰ ফলি মানৰ আক্ৰমণৰ সময়ত কেনেবাকৈ হেৰাই যায়। ইংৰাজে অসম লোৱাৰ পিচত দানপত্ৰ দাখিল কৰিব নোৱাৰা হেতুকে পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ সমূদায় মাটি-বাৰী খাচ দখললৈ নিবলৈ চেষ্টা চলায়। তেতিয়া সেই সময়ৰ দলৈ গৰাকীয়ে নানা যত্ন কৰি আন আন তৎকালীন (ৰজাই পতা) বৰুৱা, চৌধুৰী [ ২৭ ] প্ৰভৃতি জমিদাৰ শ্ৰেণীৰ হাতত থকা ৰজাদিনীয়া নথিপত্ৰত ডুবি দেৱালয়ৰ আহোম সৰ্গদেউসকলৰ সাহায্য সম্পৰ্কে থকা উল্লেখ আদি দেখুৱাই ইংৰাজ চৰকাৰৰ দেৱালয় খাচ কৰা মনোভাবৰ সলনি ঘটাবলৈ সমৰ্থ হয়। তেতিয়া চৰকাৰে শিৱসিংহৰ দান ফলিৰ পৰি- পূৰক হিচাবে নতুনকৈ পেৰাকাকত কৰি দিয়ে। সত্ৰ-দেৱালয় পৰিদৰ্শনকাৰী এজন কৰ্ম্মচাৰীয়ে তেনে এখন পেৰাকাকতত এটি মন্তব্য লিখি থৈ যোৱাৰ পৰা উক্ত কথাৰ সত্যতা প্ৰতীয়মান হয়। তেওঁৰ মন্তব্য হ'ল— ‘বিল্লেশ্বৰ, পিঙ্গলেশ্বৰ, পৰিহৰেশ্বৰ এতদ্দেশে মান আক্ৰমণ কালিনে ফলি হাৰাইবাৰ দৰুণে ৭৭৪ পুৰা মাটি ও ৫৪ গোট পাইক দেওয়া গেল।’\nদেৱালয়লৈ ৰজাই দান কৰা সৰ্ব্বমুঠ মাটি ৭৬০ পুৰা। জিলা গেজেটিয়াৰৰ মতে লাখেৰাজ ১২৮০, নিষ্পিখেৰাজ ১৭৬০ বিঘা। ৰজাই দিয়া পাইক, নট-নটী আদি (পিচত অন্য সম্প্ৰদায়ৰ লোকো আহিছে) এই নিষ্পিখেৰাজ মাটিত বসবাস কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল। তাৰ সলনি তেওঁলোকে আধা খাজনা দিব লাগিছিল।\nলাখেৰাজ মাটিৰ কোনো খাজনা নাই। এই মাটিৰ পৰা হোৱা আয় সম্পূৰ্ণৰূপে বিগ্ৰহৰ ভোগ-প্ৰসাদ, দেৱালয়ৰ আন আন উৎসৱ-পাৰ্ব্বণ আৰু উন্নয়নমূলক কামত খৰচ কৰা হৈছিল। সেই বাবে এই মাটিক ভোগধনী মাটিও বোলে। ভোগধনী মাটি ভোগ কৰাসকলে বছৰে প্ৰতি পুৰা মাটিৰ বাবদ দেৱালয়ত একোটাকৈ ভোগ দিব লাগিছিল। এটা ভোগৰ পৰিমাণ— চাউল এঘাৰ সেৰ, ঘিউ আধা পোৱা, মিঠাতেল তিনি পোৱা, তামোল দুই গণ্ডা আৰু পাণ দুই মুঠা। দেৱালয়ৰ ভঁৰালীয়ে এই ভোগৰ সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰি নিব লাগিছিল।\nদেৱালয়ৰ নটীসকলে এক পুৰাকৈ বিনা খাজনাত নিষ্পিখেৰাজ মাটি ভোগ কৰিবলৈ পাইছিল। তেওঁলোকে ভোগ কৰা\nমাটিৰ পথাৰখনক আজিও ‘বেশ্যাৰ পথাৰ’ বুলি কোৱা হয়। [ ২৮ ]\nৰজাই দেৱালয়ৰ বাবে দিয়া মাটি ডুবিৰ বাহিৰেও ভোগপুৰ, বেতবাৰী, বেলশৰ, শিমলা, সোণকোহা, বুঢ়াগোসাঁইঝাৰ, বগামালি ঔকুচি, কুকুৱাপাটাবাৰী, পাঠশালা টাউন আদি ঠাইত আছিল। পৰৱৰ্ত্তী কালত ইয়াৰে অনেকখিনি মাটি হ্ৰাস পালে, অনেকখিনি আছে।\nদেৱালয় পৰিচালনা : বিষয়বাবসমুহ\nদেৱালয় পৰিচালনাৰ বাবে ৰজাই স্থাপন কৰা লোকসকলৰ ভিতৰত বিষয়-বাব বিতৰণ কৰা হৈছিল তলত দিয়া ধৰণে⸺\n১। ব্ৰাহ্মণ বা সেৱাইত :⸺ এওঁলোকৰ ফৈদ দুটা⸺ (১) পূজাৰী আৰু (২) সুপকাৰ। দুয়োটা ভাগকে একেলগে বৰদেউৰী বোলা হয়। দেৱালয়ৰ মুখ্য পৰিচালক দলৈগৰাকী বৰদেউৰী ফৈদৰ পৰাই নিৰ্ব্বাচন কৰা হয়। পূজাৰীয়ে বিগ্ৰহৰ পূজা কৰা আৰু সুপকাৰে বিগ্ৰহৰ ভোগ ৰন্ধা কাম কৰিব লাগে।\n২৷ নট— এওঁলোকক সাধাৰণতে নৃত্য-গীতৰ কামত নিয়োেগ কৰা হৈছিল। নটীসকল নট সম্প্ৰদায়ৰে আছিল। নটীয়ে নাচিলে গায়ন-বায়নে লগত থাকি বাদ্য পৰিবেশন কৰিছিল।\n৩। মালাকৰ:— দেৱালয়ৰ বিভিন্ন কামত এওঁলোকৰ কাম ভাগ কৰি দিয়া আছিল। এওঁলোকক পাইকো বোলা হয়। শিৱ- সিংহই হাজোৰ পৰা ৫৪ গোট পাইক আনি দিছিল (চাৰিটাই এক গোট)। “চাৰিজন মুনিহ ৰজাঘৰীয়া কামৰ নিমিত্তে একগোট হৈছিল; তেওঁলোকৰ প্ৰতিজনৰে কৰ্ত্তব্য একে, গাত লগা বিষয়াও এক আৰু সেই গোটৰ এজনে ৰাজঘৰীয়া কামত লাগিলে বাকী- কিজনে তেওঁৰ খেত-পথাৰ, বন-বাৰী কৰি দিব লগাত পৰিছিল। (বুৰঞ্জীৰ বাণী : ডঃ সূৰ্য্য কুমাৰ ভূঞা) সেয়ে দেৱালয়ৰ পাইক বা মালাকসকলৰ ভিতৰতো কামৰ ভাগ-বতৰা আছিল। এওঁলোকৰ ভিতৰত— [ ২৯ ] ১। মালী— বিগ্ৰহৰ দৈনন্দিন পূজাত এওঁলোকে মালা, ফুল আদি যোগান ধৰিব লাগিছিল।\n২। আঠপৰীয়া— দেৱালয়ৰ ঘৰ-দুৱাৰ সৰা-মচা, চৌহদ পৰিষ্কাৰে ৰখা, পূজাৰ যা-যোগাৰ কৰা, এওঁলোকৰ কাম আছিল। তদুপৰি, অষ্টপ্ৰহৰে দেৱালয় পহৰা দিব লাগিছিল। কেতিয়াবা কিবা আশঙ্কা দেখিলে ওচৰ-চুবুৰীয়াক জান দিয়াৰ বাবে জয়ঢাক বজাই দিছিল।\n৩৷ ভঁৰালী— দেৱালয়ৰ ভঁৰাল ৰক্ষা কৰা ভঁৰালীৰ কৰ্ত্তব্য। আগৰ কালত মুদ্ৰাৰ প্ৰচলন পৰ্য্যাপ্ত পৰিমাণে নথকাত মানুহে টকা-পইচাৰ সলনি বস্তু-বাহানিহে আগ বঢ়াইছিল। গতিকে সেইবোৰ থবলৈ সুকীয়া ভঁৰাল আৰু ভঁৰালীৰ ব্যৱস্থা আছিল। ভঁৰালীয়ে নিজে মানুহৰ ঘৰে ঘৰে গৈ বস্তুবোৰ সংগ্ৰহ কৰি ভঁৰালত জমা ৰাখিছিল।\n(৪)পাইক :⸺ দলৈৰ নিৰ্দ্দেশমতে দেৱালয়ৰ কাম কৰিছিল।\nইয়াৰ উপৰি দলৈয়ে ক'ৰবালৈ যাবলগীয়া হলে, লগত নিয়াৰ বাবে আৰু পাইক চলোৱা, দলৈৰ কাম-কাজ কৰা কামৰ কাৰণে ক্ৰমে চিকদাৰ আৰু ঠাকুৰীয়া দলৈ গৰাকীয়ে নিজাকৈ নিয়োগ কৰিব পাৰিছিল। চিকদাৰ আৰু ঠাকুৰীয়া ভঁৰালী আদি ফৈদৰ পৰা লোৱা হৈছিল।\nদেৱালয়ৰ কিছুমান নিৰ্দিষ্ট কামত মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোকো নিয়োজিত হৈছিল। এওঁলোক অসমীয়া গৰীয়া মুছলমান। শিৱসিংহ ৰজাই কোনো মুছলমান লোক দিয়া কথা পোৱা নাযায়। খুব সম্ভৱ পৰৱৰ্ত্তী কালত এওঁলোকৰ দেৱালয়ৰ প্ৰতি শ্ৰদ্ধা আৰু আগ্ৰহ অনুভৱ কৰি কোনো উদাৰমনা দলৈয়ে তেওঁলোকক দেয়ালয়ৰ বাহিৰা কামত সহায় কৰিবলৈ অনুমতি দিছিল আৰু পিচত গৈ ইয়ে পৰম্পৰাত পৰিণত হৈছিল। [ ৩০ ] মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ পৰাও এজন পাইক লোৱা হৈছিল। আন পাইকৰ দৰে এওঁলোকেও দেৱালয়ৰ মাটি ভোগ কৰাৰ সুবিধা পাইছিল।\nউল্লেখিত সকলো ফৈদকে দেৱালয়ৰ কামত সহায় কৰি দিয়া বাবদ আধা খাজনাতে দেৱালয়ৰ মাটি ভোগ কৰিবলৈ দিয়া হৈছিল। দেৱদাসী আৰু গায়ন-বায়নে ৰাজহ কৰ্ত্তন পাইছিল। অৱশ্যে স্থানীয় কৰখিনি দিব লাগিছিল।\nনাট-মন্দিৰৰ ভিতৰে বাহিৰে\nদেৱদাসী সম্প্ৰদায়ৰ মূল উৎস ক’ত সঠিককৈ কোৱা টান যদিও প্ৰাচীন ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলৰ পৰা দেৱদাসী প্ৰথা ভাৰতলৈ অহা বুলি অনুভৱ হয়। বিভিন্ন তথ্য-পাতিৰ দ্বাৰা এসময়ত ভাৰতৰ বাহিৰতো দেৱদাসী বা মন্দিৰত নাচিবলৈ ছোৱালী নিয়োগ প্ৰমাণ পোৱা যায়। আৰ্মেনিয়াত ছোৱালী বিয়া দিয়াৰ আগতে মন্দিৰত দেৱতাৰ সেৱাত নিযুক্ত হৈছিল। ইজিপ্তৰ তাছবিছ আৰু আইছিছৰ মন্দিৰ কিশোৰী নৰ্ত্তকীৰে ভৰি আছিল। গ্ৰীছৰ কৰিল্‌থিছত হাজাৰ হাজাৰ নাৰীয়ে ভেনাচৰ সেৱাত নিজকে উচৰ্গা কৰিছিল আৰু অৰ্থলাভৰ বাবে দেহ বিক্ৰী কৰিছিল। * (১) হিব্ৰু আৰু বেবি- লিয়ানসকলৰ ভিতৰতো এই প্ৰথাৰ বহুল প্ৰচলন আছিল। মন কৰিবলগা কথা যে, এই আটাইবোৰ ঠাই ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলত অৱস্থিত।\n(১) টকাৰ বিনিময়ত আত্মদান কৰাটো প্ৰথমে আছিল এটা ধৰ্ম্মীয় অনুষ্ঠান। ঘটিছিল প্ৰণয়বেদীত, দেৱমন্দিৰত আৰু প্ৰথমে টকা-কড়ি জমা হৈছিল মন্দিৰৰ তহবিলত।••••••••• প্ৰথমে এই ধৰ্ম্মীয় আত্মদান সকলো তিৰোতাই কৰিব লাগিছিল। পিচত মন্দিৰৰ পূজাৰিণীসকলেহে বাকী সকলোৰে হৈ এই কাজ কৰিছিল। (পৰিবাৰ, ব্যক্তিগত মালিকী আৰু ৰাষ্ট্ৰৰ উৎপত্তি : এঞ্জেলছ)\n[ ৩২ ] ভাৰতত দেৱদাসী প্ৰথা\nএচাম পণ্ডিতে ভাৰতৰ দ্ৰাৱিড়সকল ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চলৰ পৰা অহা বুলি কয়। ডঃ হট্টনৰ মতে এই দ্ৰাৱিড়সকলেই দেৱদাসী প্ৰথা ভাৰতলৈ বহন কৰি আনে। দ্ৰাৱিড়সকলৰ পূজাৰ দেৱতাও শিৱ আছিল। পৰৱৰ্ত্তী যুগত আৰ্য্যসকলে শিৱক আৰ্যীকৰণ কৰি ব্ৰহ্মা-বিষ্ণুৰ পৰ্য্যায়ত স্থান দিয়ে। এনে সূত্ৰতে দেৱদাসী প্ৰথাও দ্ৰাৱিড়সকলৰ জৰিয়তে আৰ্য্য বা হিন্দুসকলৰ উপাসনা মন্দিৰত সোমাই পৰে।\nযদিও বিজ্ঞানসন্মত আলোচনা হোৱা নাই, তথাপি অতীজৰে পৰা ভাৰতৰ দেৱালয় বা মন্দিৰবোৰত দেৱদাসী নিয়োগ প্ৰথা ব্যাপকভাৱে প্ৰচলিত আছিল বুলি নিঃসন্দেহে কব পাৰি। এই ক্ষেত্ৰত কেইটামান উদাহৰণ বিশেষ উল্লেখনীয়ঃ\nৰামগড়ত পোৱা সম্ৰাট অশোকৰ শিলালিপিত ‘সুতনুকা' নামে এজনী দেৱদাসীৰ উল্লেখ আছে। কৌটিল্যৰ অৰ্থ-শাস্ত্ৰটো মন্দিৰত দেৱদাসী নিয়োগৰ কথা পোৱা যায়। সাহিত্যত দেৱদাসী প্ৰথাৰ প্ৰথম উল্লেখ পোৱা যায় মহাকবি কালিদাসৰ ‘মেঘদূত’ত। ‘মেঘদূত’ৰ দুটা শ্লোকত কোৱা হৈছে যে, উজ্জয়িনীৰ মহাকাল মন্দিৰ প্ৰতিদিন সন্ধিয়া নৃত্যৰতা দেৱদাসীৰ নূপুৰৰ ধ্বনিত মুখৰিত হৈ উঠিছিল। খৃষ্টীয় সপ্তম শতিকাৰ শেষভাগত ভাৰতৰ প্ৰায় সকলোতে এই প্ৰথাৰ বহুল প্ৰচলন আছিল। সেই সময়ত ৰচিত বেছিভাগ পুৰাণতে দেৱদাসী নিয়োগৰ বিশেষ উল্লেখ আছে। ‘পদ্মপুৰাণ’ত কোৱা হৈছে, যি ৰজাই সুন্দৰী গণিকাসকলক কিনি আনি দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে দেৱালয়ত দান কৰে, তেওঁ কল্পকাল স্বৰ্গবাসৰ পুণ্যফল লাভ কৰিবলৈ সমৰ্থ হয়। ‘ভবিষ্য-পুৰাণ’ৰ মতে যিয়ে ভক্তিভাৱে সূৰ্যদেৱতাৰ উদ্দেশ্যে গণিকা দান কৰে, তেওঁ পৰম্পদ সূৰ্য্যলোকলৈ গমন কৰে। এই পুণ্যলাভৰ আশাত ধনী লোকসকলে ৰূপহী [ ৩৩ ] ৰাৰাঙ্গণা কিনি আনি দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে দান কৰিছিল। এনেকুৱা দেৱদাসীক কোৱা হৈছিল ‘বিক্ৰীতা’। সপ্তম শতিকাত মূলতানৰ মন্দিৰত এনেকুৱা অসংখ্য নাচনীয়ে সূৰ্য্যদেৱতাৰ উদ্দেশ্যে নৃত্য-গীত পৰিবেশন কৰিছিল।\nদক্ষিণ ভাৰতৰ তাঞ্জোৰৰ বিখ্যাত মন্দিৰত প্ৰায় চাৰিশ নৰ্ত্তকী বিগ্ৰহৰ সেৱাত নিযুক্ত আছিল। দক্ষিণ ভাৰতৰ ‘অন্তুব্যয়’ নামৰ সম্প্ৰদায়ৰ মানুহে তেওঁলোকৰ প্ৰথমা ছোৱালীজনীক দেৱালয়ৰ দেৱসেৱাৰ উদ্দেশ্যে দান কৰিছিল। এই দেৱদাসীসকলক বোলা হৈছিল ‘দত্তা’। কথিত আছে যে, দক্ষিণ দেশীয় এক ব্ৰাহ্মণ দম্পতীয়ে বহু বছৰ নিঃসন্তান হৈ থকাৰ পিচত এজনী কন্যা সন্তান লাভ কৰে। তাইক শ্ৰীধামপুৰুযোত্তমত জগন্নাথদেৱৰ সেৱাৰ বাবে দান কৰিছিল। সেই কন্যায়েই হ’ল জয়দেৱৰ পত্নী পদ্মাৱতী। অনেক সময়ত অসামান্যা ৰূপৱতী যুৱতী অপহৰণ কৰি আনিও মন্দিৰৰ দেৱসেৱাত নিয়োগ কৰা হৈছিল। সেইসকল দেৱদাসীক কোৱা হৈছিল ‘হূতা’। মহাৰাষ্ট্ৰৰ দেৱালয়ৰ নিযুক্ত দেৱদাসীক বোলা হৈছিল ‘মূৰলী’ আৰু অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ শিৱমন্দিৰত নিযুক্ত হোৱা- সকলক কোৱা হৈছিল ‘বৃষভী'। এটা সময়ত দক্ষিণ ভাৰতৰ মন্দিৰ বিলাকৰ সৰহ ভাগেই বেশ্যালয়সদৃশ আছিল বুলি ‘ডুবই’ মত প্ৰকাশ কৰিছে।\nদশম শতিকাত কহ্‌লন ৰচিত ‘ৰাজতৰঙ্গিণী’ৰ পৰা জনা যায় যে, কাশ্মীৰৰ মন্দিৰতো দেৱদাসী প্ৰথাৰ প্ৰচলন আছিল। উক্ত গ্ৰন্থত উল্লেখ আছে যে, পৌণ্ড্ৰবৰ্দ্ধনৰ কমলা নামে এজনী দেৱদাসী কাশ্মীৰ ৰাজৰ প্ৰণয়াসক্ত আছিল। সোমনাথৰ মন্দিৰতো প্ৰায় পাঁচশ নৰ্ত্তকী অছিল। তেওঁলোকে দিনে-ৰাতি দেৱতাৰ উদ্দেশ্যে নৃত্য-গীত পৰিবেশন কৰিছিল। দশম শতিকাত ৰচিত দামোদৰগুপ্তৰ ‘কুট্টনীতম’ গ্ৰন্থৰ পৰা জনা যায়, বাৰানসীৰ বিখ্যাত বিশ্বনাথৰ মন্দিৰতো অসংখ্য দেৱদাসী আছিল। দামোদৰগুপ্তই লিখিছে যে, [ ৩৪ ] সেই মন্দিৰ প্ৰাঙ্গণত সম্ৰাট হৰ্ষবৰ্দ্ধন-ৰচিত ‘ৰত্নাৱলী’ নাটকৰ অংশ বিশেষ অভিনীত হৈছিল।\nবঙ্গদেশতো দেৱদাসী প্ৰথা আছিল। দ্বাদশ শতিকাত ৰজা লক্ষণসেনৰ অন্যতম সভাকবি ধোয়ীয়ে তেওঁৰ ‘পৱনদূত’ কাব্যত এই কথা উল্লেখ কৰিছে। কবি নিজেও দেৱদাসী প্ৰথাৰ সমৰ্থক আছিল যেন লাগে। কিয়নো তেওঁ বিষ্ণুমন্দিৰত দেৱদাসীক লক্ষ্মীৰ সৈতে তুলনা কৰিবলৈও দ্বিধাবোধ কৰা নাই। পুৰীৰ জগন্নাথদেৱৰ মন্দিৰত দেৱদাসীসকলৰ দ্বাৰা ‘গীত-গোৱিন্দ’ৰ আবৃত্তি আৰু অভিনয় হৈছিল বুলি জনা যায়। অসমৰ মহাপুৰুষ শ্ৰীশ্ৰীশঙ্কৰদেৱে জগন্নাথ- দেৱৰ মন্দিৰত দেৱদাসী নৃত্য দেখা কথা চৰিত পুথিত উল্লেখ আছে।\nঅসমত দেবদাসী প্ৰথা\nপুৰণি অসম তন্ত্ৰপীঠ ভূমি আছিল বুলি ‘কালিকা পুৰাণ', ‘যোগিনীতন্ত্ৰ’ আদিত উল্লেখ আছে। তান্ত্ৰিক ‘বামাচাৰ-মাৰ্গত’ নাৰী আছিল অপৰিহাৰ্য্য। তান্ত্ৰিক প্ৰভাৱৰ ফলত অসমৰ শিৱমন্দিৰবোৰলৈ দেৱদাসীৰ আগমণ ঘটে। প্ৰাচীন কামৰূপৰ ৰজাসকলে শিৱমন্দিৰ স্থাপন কৰি নটী বা দেৱদাসী দান কৰিছিল। বৰ্ত্তমানলৈ উদ্ধাৰ হোৱা ভালেমান তান্ত্ৰিক পুথিত, শিৱমন্দিৰত দেৱদাসীৰ উল্লেখ আছে। শিৱ অসমৰ প্ৰাচীন দেৱতা। নৰকাসুৰৰ পূৰ্ব্বৰ ‘কিৰাত’সকল শিৱ উপাসক আছিল। সেই হিচাবে, অসমত দেৱদাসী প্ৰথা প্ৰাক্- আৰ্য্য যুগতেই প্ৰচলন আছিল। বুৰঞ্জীবিদ্ শ্ৰীপ্ৰতাপ চন্দ্ৰ চৌধুৰীদেৱে অনুমান কৰে— “অসমত হয়তো অতি প্ৰাচীন কালৰে পৰা এই (দেৱদাসী) অনুষ্ঠান আছিল আৰু অনাৰ্য্যসকলেই ইয়াৰ প্ৰচলন কৰিছিল।” (প্ৰাক্ আহোম যুগৰ অসমীয়া সাজ)।\nনৱম শতিকাৰ তেজপুৰৰ ওচৰৰ ‘হাটকেশ্বৰ মন্দিৰ’ত দেৱদাসী আছিল। অন্ততঃ এতিয়াৰ পৰা পঞ্চাশ বছৰ আগলৈকে অসমৰ কেবাটাও শিৱমন্দিৰত দেৱদাসীসকলৰ নূপুৰৰ ৰুণুজুনু ধ্বনি শুনা [ ৩৫ ] গৈছিল। ‘হাটকেশ্বৰ’ মন্দিৰৰ শিলৰ মূৰ্ত্তিত থকা দলুহাঙ্গনা চিত্ৰই দেৱদাসী নৃত্য-ভঙ্গিমা। * (১) নেঘেৰিটিং ডুবি আৰু হাজোৰ দেৱদাসী নৃত্য সৰ্ব্বজনবিদিত। *(২)\nঅসমৰ শিৱমন্দিৰৰ দেৱদাসীবিলাকক নটী বা বেশ্যাও বোলা হৈছিল। “In Assam Devadasis came to be known as Natis, meaning generally temple dencer”. (History and Civilization of Assam : Dr. P. C. Choudhury) i এই বেশ্যা বা নটীবোৰ শিৱৰ উদ্দেশ্যে উচৰ্গা কৰা হৈছিল। “Temple women or prostitution have been referred to in all periods of Assam history as the standing feature of Siva's temple” (Dr. Bani Kanta Kakati)।\nশিল্পী গজেন বৰুৱাই যথাৰ্থই কৈছে⸺ “আমাৰ সমাজৰ বৰমূৰীয়া বিষয়ববীয়াসকলৰ কেৰোণৰ এই দেৱদাসীসকলক নটী আখ্যা দি (নটী শব্দৰ আৰ্থ বেয়া বুলি ধৰি লোৱা হৈছিল) সমাজচ্যুত কৰিছিল। অৱশ্যে তেওঁলোকে পৱিত্ৰ কলাক জপাত সুমুৱাই সংৰক্ষণ কৰি ৰখাৰ বাবেই যেন আমি দেশৰ গোসানী বা দেৱী নাম দিছোঁ”। (ৰামধেনু ১৭ বঃ ১১-১২ সঃ )।\nসময়ৰ বিৱৰ্তনত দেৱদাসী প্ৰথা\nআগেয়ে কোৱা হৈছে যে, দেৱদাসীসকলক নটী বা বেশ্যা বোলা হৈছিল। দেৱদাসী নিয়োগ প্ৰথাৰ ব্যাপক প্ৰচলনৰ ফলতে\n(১) ডঃ বাণীকান্ত কাকতিদেৱৰ মতেও ‘দলহ’ এটি অষ্ট্ৰিক শব্দ = দল, দেৱালয়। দলুহাঙ্গনা = দেৱালয়ৰ তিৰোতা। (প্ৰাচীন কামৰূপৰ ধৰ্ম্মধাৰা)।\n(২) Banamala himself rebuilt the large temple of Hatakeswar to which he dedicatedanumber of prostitutes evidently for service of Devadasi. This system still persists in the Siva temple of Hajo and Dubi in Kamrup and Negheriting in Upper Assam. (Early History of Kamrup: K. L. Baruah)\n[ ৩৬ ] সম্ভৱ দেৱালয়ৰ পৱিত্ৰ পৰিবেশ কলুষিত হৈছিল। মন্দিৰত নিজ\nকৰ্ত্তব্য সম্পাদন কৰাৰ পিচৰ আজৰি সময়ছোৱাক তেওঁলোকৰ নৈতিক-শিথিলতাক ধৰ্ম্মীয় আৰু সামাজিক আকাৰে স্বীকাৰ কৰি লোৱা হৈছিল। এনে অচিলাতে ধনশীল কু-প্ৰবৃত্তি পৰায়ণ লোকসকলে দেৱাৰ্চ্চনাৰ ছলেৰে মন্দিৰলৈ আহি দেৱদাসীৰ লগত ঘনিষ্ঠভাৱে মিলা-প্ৰীতি ঘটোৱাৰ সুযোগ পাইছিল আৰু দেৱদাসীসকলক নানা প্ৰকাৰৰ ব্যভিচাৰত লিপ্ত কৰাইছিল। দামোদৰগুপ্তৰ ‘কুট্ট- নীতম’ত এই ব্যভিচাৰৰ সুস্পষ্ট উল্লেখ আছে। অৱশ্যে সমাজৰ সকলোৱে যে এই প্ৰথাক সমৰ্থন কৰিছিল এনে নহয়; নীতিবাগীশ ধৰ্ম্মপ্ৰাণ লোকে ঘোৰ বিৰোধিতাও নকৰাকৈ থকা নাছিল। দেৱা- লয়ৰ পৱিত্ৰতা অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ বাবে নিষ্ঠাবান ব্ৰাহ্মণসকলৰ পৰাও যথেষ্ট বাধা আহিছিল। আলবেৰুণীৰ ‘তক্‌কিক-ই-হিন্দ্’ গ্ৰন্থত আৰু ‘কুট্টনীতম’ত এই বিৰোধিতাৰ কথা কোৱা হৈছে। কিন্তু যিহেতু সমাজৰ ধনী আৰু ক্ষমতাশালী মানুহেই আছিল এই প্ৰথাৰ পৃষ্ঠপোষক, সেইহেতু বিশেষ কোনো সুফল পোৱা হোৱা নাছিল। অৱশেষত মাদ্ৰাজত সৰ্ব্বপ্ৰথম আইনৰ সহায়েৰে এই প্ৰথাৰ (দেৱদাসী প্ৰথাৰ) মূলোচ্ছেদ কৰা হয়। সম্ভৱতঃ ভাৰতৰ আনবোৰ দেৱালয়তো এনেদৰেই দেৱদাসী প্ৰথা বন্ধ হৈ পৰে। বৰ্ত্তমান অসমৰ কোনো এখন দেৱালয়তে দেৱদাসী নাই।\nআহোম যুগত অসমীয়া গণজীৱনৰ বিহু উৎসৱ পথাৰ বা গছতলৰ পৰা আহি ৰভাস্থলী পায়। পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়তো ৰঙালী আৰু ভোগালি বিহু ৰাজহুৱাভাৱে পালন কৰিবলৈ লোৱা হয়। আনফালে ‘বৰৰজা’ ফুলেশ্বৰী কুঁৱৰীয়ে দেৱালয়ত দুৰ্গামূৰ্ত্তি দান কৰি দুৰ্গোৎসৱকো দেৱালয়ৰ ভিতৰুৱা অনুষ্ঠান কৰি দিয়ে। সম্ভৱ, তেতিয়াৰে পৰা দেৱদাসীসকলে মন্দিৰৰ ভিতৰত নচাৰ উপৰিও বিহু [ ৩৭ ] আৰু দুৰ্গাপূজাৰ সময়ত মন্দিৰৰ বাহিৰত নচাটোও ৰীতিত পৰিণত হয়। আজি কিছু বছৰ আগলৈকে এনে ৰীতি অব্যাহত আছিল। কথিত আছে যে, আহোম ৰজা শিৱসিংহই দেৰগাৱঁৰ পৰা দেৱদাসী আনি এই দেৱালয়ত দেৱদাসী নৃত্যৰ প্ৰচলন কৰায়।\nদেৱদাসী নৃত্যবিগ্ৰহৰ সন্মুখত দিনটোত দুবাৰকৈ, অৰ্থাৎ দুপৰীয়া পূজাৰ সময়ত আৰু সন্ধিয়া আৰতিৰ সময়ত পৰিবেশন কৰা হৈছিল। পুৱাৰ পৰা সন্ধিয়ালৈ নৃত্য পৰিবেশন শেষ নোহোৱা পৰ্য্যন্ত দেৱদাসীসকল ব্ৰতাচাৰিণী হৈ থাকিব লাগিছিল। নৃত্যৰ আগে আগে ডবাত কোব পৰিছিল। প্ৰথম কোব পৰাৰ লগে লগে গোসাঁইক ধুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰা হৈছিল। দেৱদাসীসকলে নৃত্যৰ সাজপাৰ পিন্ধি সাজু হব লাগিছিল। দ্বিতীয় কোবৰ লগে লগে পূজা আৰম্ভ হৈছিল আৰু দেৱদাসীসকলে আঠুকাঢ়ি প্ৰণতি জনাই থাকিব লাগিছিল। ডবাত তৃতীয় কোব পৰিলেই দেৱদাসী সকলে নৃত্য আৰম্ভ কৰিছিল।\nনৃত্যৰ লগে লগে খোল আৰু ভোৰতাল বাজি উঠিছিল। দুটা কিম্বা তাতকৈ বেছি খোল বজাই ‘গুৰুঘাটা’ মাৰি নৃত্য আৰম্ভ কৰাৰ নিয়ম আছিল। ‘গুৰুঘাটা’ দীঘলীয়াকৈ মৰা হয়। লগত ভোৰতাল এযোৰ বজোৱাৰ নিয়মো আছিল।\nনৃত্য পৰিবেশনৰ সময়ত পিন্ধা সাজ-পাৰৰ বৰ্ণনা ডঃ মহেশ্বৰ নেওগৰ ‘সত্ৰীয়া নাচ’ৰ পৰা উদ্ধৃত কৰি দিয়া হল :\n“তলে লহঙা বা মেখেলা; বুকুৰ ওপৰত টানি টানি মেৰিয়াই মূৰৰ ওপৰৰ খোপা ঢকাকৈ এহাতমান বহল, দহ হাতমান দীঘল এখন ৰিহা, মূৰৰ ওপৰত এখন জিলজিলীয়া কাপোৰ; গাত এটা চোলাও পিন্ধিব পাৰে। নতুন যুগ আহিলত হেনো নটীসকলে লহঙা, বগা কাপোৰ এৰি ৰংচঙীয়া শাৰী-জাকি্‌ট পিন্ধিবলৈ লৈছিল। [ ৩৮ ] তেওঁলোকে হাতে-কাণে যিমান পাৰে সিমান সোণ-ৰূপৰ অলঙ্কাৰ আঁৰিছিল; গলপতা, গল-মাদুলী, শুধ সোণৰ কাণৰ সোণা (তিনি তোলা পৰ্য্যান্ত গধুৰ), নাকফুল, ৰূপৰ এচটা কৰধ্বনি, হাতত মুঠি, বাহুত বাজু, হাত-ভৰিৰ আঙুলিত, ভৰিৰ সৰু গাঁঠিত ভৰি-খাৰু।”\nদুপৰীয়া পূজাৰ সময়ত আৰু সন্ধিয়া আৰতিৰ সময়ত একেখন তালৰ নৃত্য পৰিবেশন কৰা হৈছিল। মন্দিৰৰ বাহিৰত আন অনুষ্ঠান উপলক্ষে প্ৰদৰ্শন কৰা নৃত্যটো বেলেগ আছিল। মুঠতে মন্দিৰৰ ভিতৰত নৃত্য আৰু বাহিৰৰ নৃত্য দুই ৰকমৰ তালবিশিষ্ট দুটা সুকীয়া নাচ। এসময়ত ভাৰতৰ অন্য ৰাজ্যতো দেৱদাসীৰ দুই ৰকমৰ নাচ প্ৰচলিত আছিল। দক্ষিণ ভাৰতত বিশেষকৈ ত্ৰিবাঙ্কুৰ ৰাজ্যৰ মন্দিৰৰ দেৱদাসীসকলো দুই ভাগে বিভক্ত আছিল। মন্দিৰৰ দেৱদাসীসকলক ‘কুৰাকুদ্দি’ আৰু অকল বাহিৰৰ উৎসৱ আদিত নচা দেৱদাসীসকলক ‘চিবাপুকুকটি বোলা হৈছিল। সম্প্ৰতি ডুবিৰ দেৱালয়ৰ যিটো নৃত্য উদ্ধাৰ কৰি দেৱদাসী নৃত্যৰূপে প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে, সেইটো দৰাচলতে বাহিৰত দেখুওৱা দ্বিতীয় বিধ নাচৰ সংক্ষিপ্ত ৰূপ। * (১)\nএই নৃত্যটোৰ লগত কোনো গীতৰ ব্যৱস্থা নাই। সমগ্ৰ নাচটোৱেই এটা মুহূৰ্ত্তৰ অভিব্যক্তি। ভঙ্গিমা আৰু মুদ্ৰাৰ জৰিয়তে নৃত্যৰ ভাব, বিষয়বস্তু আৰু লক্ষণ বুজোৱা হয়। বৰ্ত্তমানে উদ্ধাৰ পোৱা নাচটোৰ ভাবাৰ্থ কলাগুৰু বিষ্ণু ৰাভাদেৱে বাখ্যা কৰামতে এনে ধৰণৰ⸺ দেৱদাসীসকলে মন্দিৰৰ ওচৰৰ কোনো খট-খটী থকা\n(১) বৰ্তমানে জীয়াই থকা ডুবিৰ দেৱালয়ৰ তৎকালীন খোলবাদক শ্ৰীলোহিত ৰাম বায়নৰ মন্তব্যৰ পৰা দিয়া হৈছে।\n[ ৩৯ ] পুখুৰীত গা ধুই পানীত নিজৰ প্ৰতিবিম্ব চাই, সাজ-পাৰ পিন্ধি\nদাপোণত নিজৰ মুখ চাই ফণীৰে মূৰ ফণীয়াই নিজৰ সৌন্দৰ্য্যত নিজে আত্মহাৰা হৈ উপাস্য দেৱতা শিৱৰ সন্তুষ্টিৰ কাৰণে নানা লয়লাসেৰে নৃত্য কৰি শেষত প্ৰণাম জনাই গুচি যায়।\nশ্ৰীসুৰেশ্চন্দ্ৰ গোস্বামীৰ মতে এই নৃত্যটি লাস্যপ্ৰধান। ইয়াত হস্ত মুদ্ৰাৰ অৰ্থ, গমন, বুলন, পাদভেদা, ভক্তিৰস আদিৰ প্ৰকাশ সুন্দৰ।\nআগেয়ে কোৱা হৈছে যে, অসমৰ কোনোটো মন্দিৰতে বৰ্ত্তমান দেৱদাসী প্ৰথাৰ প্ৰচলন নাই। দেৰগাওঁ, বিশ্বনাথ, হাজো, ডুবি সকলোবোৰ দেৱমন্দিৰতে দেৱদাসীৰ নূপুৰৰ ধ্বনি চিৰদিনৰ বাবে মাৰ গৈছে। এতিয়াৰ পৰা ত্ৰিশ বছৰ আগলৈকে ডুবিৰ পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ত নিয়মীয়াভাৱে দেৱদাসীসকলে নাচিছিল। কিন্তু ডঃ নেওগদেৱৰ ভাষাত কবলৈ গলে, ‘তেতিয়াৰ দলৈ আৰু এজন হাকিমৰ বিচাৰ-বুদ্ধিত সেই কথা বিষম যেন হল আৰু ফলত দেৱতাৰ নৃত্য- উপভোগ বন্ধ হ'ল (সত্ৰীয়া নাচ)।’ ৰাজহুৱাভাৱে নাচ বন্ধ কৰাৰ পিচতো কিছুদিনলৈ অকল বাদ্যকে বজোৱা হৈছিল। সময়ত সিও বন্ধ হৈ যায়।\nকাৰণ বিচাৰিলে দেৱদাসী সম্প্ৰদায়ৰ বা দেৱদাসী থকা দেৱালয়বোৰৰ সমকালীন বৈষ্ণৱ ধৰ্ম্মৰ সৈতে কিবা বিৰোধ উপস্থিত হৈছিল বুলি জনা নাযায়। আনকি কোনো ধৰ্ম্মাধিকাৰে তাৰ প্ৰতি উষ্ম প্ৰকাশ কৰাৰো প্ৰমাণ নাই। আনপিনে শৈৱ, শাক্ত, বৈষ্ণৱ এই তিনিও সম্প্ৰদায়ৰ মন্দিৰতে দেৱদাসী প্ৰথা থকা দেখা যায়। অসমৰ নৱবৈষ্ণৱ আন্দোলনৰ ভৰ দুপৰীয়াতে আহোম ৰজা প্ৰতাপ সিংহই (১৬০৩-৪১ খৃঃ) দেৰগাওঁ আৰু বিশ্বনাথৰ শিৱমন্দিৰ নিৰ্ম্মাণ কৰি দিয়ে। বিষ্ণুমন্দিৰ হলেও দেৱদাসী নৃত্য থকা হাজোৰ [ ৪০ ] হয়গ্ৰীৱ মাধৱৰ মন্দিৰো কোঁচৰজা ৰঘুদেৱে সেই সময়ছোৱাতে (১৫৮৩ খৃঃ) নিৰ্ম্মাণ কৰে। গতিকে আন ধৰ্ম্মীয় সম্প্ৰদায়ৰ সৈতে আদৰ্শগত সংঘাতত তিষ্ঠিব নোৱাৰি দেৱদাসী প্ৰথা লোপ হোৱা বুলি কোৱাতো সমীচীন নহব।\nসকলোৱে স্বীকাৰ কৰে যে, দেৱদাসীসকলৰ সমাজ-ব্যৱস্থা আমাৰ গাৱঁলীয়া সমাজ-পৰম্পৰাৰ পৰিপন্থী আছিল। সেয়ে সমাজৰ ৰক্ষণশীল ব্যক্তিসকলে দেৱদাসীসকলক সু-নজৰে দেখা নাছিল। এইটো সত্য কথা যে, দেৱদাসীসকলে কুমাৰী-জীৱন * (১) যাপন কৰিবলগীয়া হোৱাত তেওঁলোকৰ নৈতিক দিশত সঁচা-মিছা অনেক দুৰ্যশ ৰতনা হৈছিল। ফলত ৰক্ষণশীলসকলে দেৱদাসী সম্প্ৰদায়টো একেবাৰে বন্ধ কৰি দিলে।\nএই আন্দোলনৰ নেতৃত্ব দিয়াসকলে এই শিল্পটোৰ কেৱল স্থুল অৱয়ৱটোহে দেখিলে; অন্তৰ্নিহিত সুন্দৰৰ ৰূপটো উপলব্ধি কৰিব নোৱাৰিলে। শ্ৰীসুৰেশ্চন্দ্ৰ গোস্বামীদেৱে কোৱাৰ দৰে ‘মন্দিৰৰ নৃত্য- ৰতা আৰু ধনী সম্প্ৰদায়ে উপভোগ কৰা এই দেৱদাসীসকল সময়ৰ সোঁতত বেশ্যাত পৰিণত হ'ল। দুঃসহ আৰু দুষ্ট বেশ্যাবৃত্তি অৱলম্বন কৰা নৃত্যপটীয়সী দেৱদাসীবোৰক সকলোৱে হীন চকুৰে চাব ধৰিলে’। (ভাৰতীয় নৃত্যকলা)\nদৰাচলতে দেৱদাসী প্ৰথাৰ অপমৃত্যুৰ ঘাই কাৰণ আমাৰ তথা- কথিত সমাজৰ গন্ধৰ্ব্ব-বিদ্যা বা গন্ধৰ্ব্ব-সমাজখনৰ প্ৰতি থকা অজ্ঞতা। শিল্প বস্তু কোনোদিনে কুৰূপা নহয়। সাত্বিক ৰসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ই সত্য শিৱ-সুন্দৰৰ আৰাধনা কৰে। ৰূপত কেতিয়াবা কিবা কালিমা পৰিলেও ঘঁহি-পিহি পৰিষ্কাৰ কৰি লোৱাৰ থল থাকে। প্ৰকৃতাৰ্থত এইটোৱেই ৰীতি। দেৱদাসী সম্প্ৰদায়ৰৰ জীৱন-যাত্ৰাৰ\n* (১) কুমাৰী মানে অবিবাহিতাহে, অক্ষত যৌনি নহয়! এওঁলোকে যাৰে তাৰে সৈতে যৌন-সম্পৰ্ক কৰাত বাধা নাছিল। [ ৪১ ] বাহ্যিক কেৰোণসমূহ সময়মতে সংস্কাৰ সাধন কৰি লোৱাহেঁতেন, এনে আপুৰুগীয়া সম্পদ এটি চিৰকাললৈ লুপ্ত হৈ যাব নাপালেহেঁতেন।\nসময়ৰ প্ৰত্যাহন : কলাকাৰসকললৈ\nপ্ৰসঙ্গিক নহলেও, তুলনামূলক উদাহৰণ এটা এইখিনিতে দিয়া প্ৰয়োজন অনুভৱ কৰা হ'ল। বৰ্ত্তমানে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সম্মান লাভ কৰা দক্ষিণ ভাৰতৰ ‘ভাৰত নাট্যম’ ভাৰতীয় নৃত্যৰ ভিতৰতে পুৰণিকলীয়া। এসময়ত এই নৃত্যও দেৱালয়ত দেৱদাসীসকলে পৰিবেশন কৰিছিল। কিন্তু কালৰ সোঁতত দেৱালয়ৰ পৰা গৈ ই ৰজা- মহাৰজাসকলৰ বিলাস-কক্ষত স্থান পালে। — দেৱপূজাৰ পৰা মানৱ- পূজাত পৰিণত হ'ল। যেতিয়া চৰম আৰু বিভৎস ৰূপ ললে, তেতিয়া এই প্ৰথা আইনৰ সহায়ত বন্ধ কৰি দিয়া হ'ল। সৌভাগ্যবশতঃ ই একেবাৰে লুপ্ত হবলৈ নাপালে। দুই-চাৰি গৰাকী মহান শিল্পীৰ আপ্ৰাণ চেষ্টাৰ ফলত সংস্কাৰ সাধিত হৈ নতুন ৰূপত পুনৰ লোক-সমাজত প্ৰবেশ কৰিলে। আজি বহু শিক্ষিত ডেকা- গাভৰুৱে ‘ভাৰত-নাট্যম’ শিকিবলৈ লৈছে। এনেদৰে সমাজৰ নানা গ্লানি সহি ‘দেৱদাসী’য়ে ৰক্ষা কৰা এই নৃত্য-শিল্প পৃথিবীৰ ভিতৰতে এটি অমূল্য ৰত্ন হিচাবে পৰিগণিত হৈছে।\nএনেকুৱা লুপ্ত হব খোজা ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ ধ্ৰুপদী নৃত্য- গীতবোৰ উদ্ধাৰ কৰি স্বনামধন্য শিল্পী উদয় শঙ্কৰে ১৯৩০ চনমানৰ পৰাই দেশ-বিদেশে এই নৃত্য দেখুৱাই ভাৰতীয় নৃত্য-কলাৰ মৰ্য্যদা ঘূৰাই আনিবলৈ সক্ষম হৈছে।\nওপৰৰ উদাহৰণ ডুবি দেৱালয়ৰ পৃষ্ঠপোষক তথা অসমৰ শিল্প- সংস্কৃতিৰ সাধকসকলৰ বাবে ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান। এই প্ৰত্যাহ্বান কেনেকৈ কাৰ্য্যকৰী কৰা হয়, সংশ্লিষ্ট মহলে নিশ্চয় চিন্তা কৰি চাব বুলি আমাৰ অনুৰোধ।\n[ ৪২ ] পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টা : দেৱদাসী নৃত্যৰ\nঅনুমান ত্ৰিশ বছৰমান আগতে ডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ দেৱদাসী নাচ বন্ধ কৰি দিয়া হয়। সেই সময়ত বৰপেটাৰ মহকুমা- ধিপতি আছিল ৺দুৰ্গেশ্বৰ শৰ্ম্মা আৰু দেৱালয়ৰ দলৈ আছিল ৺নৰেন্দ্ৰনাথ শৰ্ম্মা। স্থানীয় ৰাইজৰ এক শ্ৰেণীৰ লোক এই নাচ বন্ধত যে আগ্ৰহী আছিল সহজেই অনুমেয়। বন্ধ কৰাৰ কাৰণ ইতিপূৰ্ব্বে উল্লেখ কৰা হৈছে।\nপিচত শিক্ষা-সংস্কৃতিৰ মোল বুজা দুই-এগৰাকী ব্যক্তিয়ে উপলব্ধি কৰিলে যে, সমাজক নৈতিক আৱৰণ দিবলৈ যাওঁতে তাৰ মূল আত্মাটোকো পৰিহাৰ কৰা হ'ল। সেয়ে চিন্তা কৰিলে, কেনেবাকৈ এই নৃত্যটো জীয়াই ৰাখিব পৰা যায় নেকি?\nবিষ্ণুৰাভা : ৰত্ন তালুকদাৰ⸺ মণিকাঞ্চন সংযোগ\nডুবিৰ দেৱদাসী নাচ পুনৰুদ্ধাৰৰ ক্ষেত্ৰত পাঠশালাৰ প্ৰবীণ শিল্পী শ্ৰীৰত্নকান্ত তালুকদাৰদেৱৰ নামটো নিশ্চয় শ্ৰদ্ধাৰে স্বীকাৰ কৰিব লাগিব। এটি অনমনীয় মনোভাব লৈ তেখেতে তেতিয়া প্ৰায় বৃদ্ধ অৱস্থাত উপনীত হোৱা দেৱদাসী ৺কৌশল্যা বালা আৰু ৺ৰৈয়া বালাৰ সাহায্য বিচাৰিলে। দুয়ো গৰাকীয়ে কিয়দংশ নাচ তেওঁলোকৰ মনত থকা বুলি জনালে। দেৱদাসী নৃত্যৰ সৈতে সংশ্লিষ্ট ৺বেছা ৰাম বায়ন তেতিয়াও জীয়াই আছিল। তেওঁক খোল-বাদক হিচাবে লোৱা হ’ল।\nদেৱদাসী নৃত্যৰ পুনৰুদ্ধাৰৰ প্ৰচেষ্টা চলিল। সেই সময়ত ‘পাঠশাল আৰ্ট ছোচাইটি’ নামৰ এটি নৃত্য-গীতৰ অনুষ্ঠান শ্ৰীৰত্নকান্ত তালুকদাৰৰ পৰিচালনাত চলি আছিল। শ্ৰীচন্দ্ৰ চৌধুৰী, শ্ৰীভোলা চৌধুৰী, ৺চন্দ্ৰ শৰ্ম্মা, শ্ৰীনবীন দাস, শ্ৰীপ্ৰবীণ মহন্ত, মণিপুৰী ওস্তাদ শ্ৰীচেলুম্বা, মণিপুৰী নৃত্যপটীয়সী শ্ৰীমতী সৰোজিনী, শ্ৰীলীলা দাস, শ্ৰীবীণা চৌধুৰী, শ্ৰীকনকলতা দেৱী এই ছোচাইটিৰ [ ৪৩ ] অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ১৯৫৪ চনত এই অনুষ্ঠানটো গুৱাহাটীত বহা অসম সঙ্গীত সন্মিলনৰ অধিবেশনত যোগদান কৰিবলৈ গৈছিল। তাতে শ্ৰীতালুকদাৰে কলাগুৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা আৰু নৃত্যশিল্পী প্ৰদীপ চলিহাদেৱৰ সৈতে ডুবি দেৱদাসী নৃত্যৰ বিষয়ে খৰচি মাৰি আলোচনা কৰে।\nসেই চনৰে শেষৰ ফালে ৰাভাদেৱ এবাৰ বজালীলৈ আহে। তেখেতে দেৱদাসী নৃত্যটো এবাৰ নিজ চকুৰে চাবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। কিন্তু ইয়াত অন্তৰায়ে দেখা দিয়ে। ডুবি অঞ্চলৰ কিছুমান লোকে নৃত্যটো কোনো ৰকমে সেই এলেকাৰ ভিতৰত পৰিবেশন কৰিবলৈ সন্মত নহ'ল। অগত্যা শ্ৰীতালুকদাৰৰ প্ৰচেষ্টাত নৰ্ত্তকী কৌশল্যা বালা আৰু ৰৈয়াবালাক পাঠশালালৈ অনা হয়। পাঠশালা নাট্যমন্দিৰত ৰাভাদেৱৰ সন্মুখত ৰাজহুৱাভাৱে নৃত্যটি প্ৰদৰ্শিত হয়। কেবাবছৰৰ বিৰতিৰ পিচত পুনৰ নাচ দেখুৱাব লগা হোৱাত দেৱদাসী দুগৰাকীৰ তাল আৰু মুদ্ৰাত কিছু বিসঙ্গতি প্ৰকাশ নোপোৱাকৈ থকা নাছিল। কিন্তু জহুৰীয়ে জহৰ চিনাৰ দৰে কলাগুৰুৰ চকুত তাৰ স্বৰূপটো সুন্দৰকৈ ধৰা পৰিল। পিচত তেখেতে নৃত্যটোৰ ভাবাৰ্থ উপস্থিত ৰাইজক বুজাই দিয়ে আৰু যিবোৰ ঠাইত নৃত্যৰ বিসঙ্গতি ঘটিছে, তাক কেনেকৈ সুসঙ্গত কৰি তুলিব পৰা যায়, এই বিষয়ে শ্ৰীতালুকদাৰদেৱক আৱশ্যকীয় উপদেশ দিয়াৰ লগতে দায়িত্বও অৰ্পণ কৰে।\nইয়াৰ পিচত শ্ৰীতালুকদাৰে এই নৃত্যটোত কিবা সহায় পোৱা যায় নেকি এই লৈ অসমৰ প্ৰাচীন শৈৱ অনুষ্ঠান দেৰগাওঁ, হাজো, বেলশৰ আদি মন্দিৰবোৰলৈ যায়। কিন্তু তেখেতৰ পৰিশ্ৰম সফল নহ’ল। ইতিমধ্যে সেইবোৰ মন্দিৰৰ দেৱদাসী নাচো বিস্মৃতিৰ অটল তলিত বুৰ মাৰিছে। অগত্যা নিজৰ (ডুবিৰ) যিখিনি আছে সেই খিনিকে সম্বল কৰি দেৱদাসী নৃত্য উদ্ধাৰত যত্নপৰ হ’ল।\nসৰ্ব্বপ্ৰথম স্থানীয় চাৰিজনী ছোৱালীক এই নৃত্যটো শিকাবলৈ [ ৪৪ ] ব্যৱস্থা কৰা হ'ল। তেওঁলোক হ'ল শ্ৰীমতী জয়া পাটগিৰি, শ্ৰীমতী ৰেণু দেৱী, শ্ৰীমতী লীলা দাস আৰু শ্ৰীমতী বীণা চৌধুৰী। খোল। শিকিলে শ্ৰীৰত্ন তালুকদাৰে নিজে। শিকালে ৺বেছাৰাম বায়নে।\nকলাগুৰুৰ দিহা-পৰামৰ্শ, শ্ৰীতালুকদাৰৰ অহোপুৰুষাৰ্থ প্ৰচেষ্টা আৰু সৰু সৰু ছোৱালীকেইজনীৰ ( আটাইকেইজনী মাইনৰ স্কুলৰ ছাত্ৰী) উদগ্ৰ আগ্ৰহত মৰহি যাবলৈ ওলোৱা অন্ততঃ এটা নাচ কোনো প্ৰকাৰে পুনৰ পোহৰলৈ ওলাবলৈ সমৰ্থ হ’ল।\nমূল নৃত্যটো দীঘলীয়া। পিচে বাহিৰৰ অনুষ্ঠানবোৰত অতি নিৰ্দ্ধাৰিত সময়ৰ ভিতৰত পৰিবেশন কৰিবলগীয়া হোৱাত সংক্ষিপ্তকৰণ কৰা হ'ল। তাল, বোল আদি কমোৱা হোৱা নাই, মাথোন পুনৰুক্তি নকৰি নৃত্যৰ গতিবেগহে বঢ়াই দিয়া হৈছে। সেয়ে চাই আমনি নালগে।\nদেৱদাসী— এই নৃত্যটো আনুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰথম দেখুওৱা হয় ১৯৫৫ চনত গুৱাহাটীত বহা অসম সাহিত্য সভাৰ অধিবেশনৰ সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত। তাৰ পিচৰ পৰা ই অসমৰ চুকে-কোণে প্ৰদৰ্শিত হৈ আহিছে।\nইতিমধ্যে ডুবি দেৱদাসী নৃত্য সম্বন্ধে কাগজে-পত্ৰে কেবাগৰাকী গুণগ্ৰাহী ব্যক্তিয়ে আলোচনা-সমালোচনা আগ বঢ়ায়। শ্ৰীৰত্ন তালুকদাৰ আৰু ৺কৌশল্যা বালাৰ সাক্ষাৎ-প্ৰসঙ্গও দুই-এগৰাকী উৎসুক ব্যক্তিয়ে সাময়িক পত্ৰিকাত প্ৰকাশ কবে। ফলত নৃত্যটোৰ প্ৰতি ৰাইজৰ দৃষ্টি আকৰ্ষিত হয়। অসমৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুস্থান আদিৰ পৰা প্ৰদৰ্শনৰ বাবে সাদৰ আমন্ত্ৰণ আহিবলৈ ধৰে।\n১৯৫৯ চনত গুৱাহাটীত বহা অসম সঙ্গীত নাটক একাডেমী অধিবেশনত দেৱদাসী নৃত্য প্ৰদৰ্শিত হয় আৰু স্বীকৃতি লাভ কৰে। সিদিনাৰ অনুষ্ঠানত ভাৰতৰ বিখ্যাত কথকনৃত্যবিদ গোপীকৃষ্ণ আৰু [ ৪৫ ] বোম্বাইৰ দময়ন্তী যোশীয়েও যোগদান কৰিছিল। অধিবেশনিৰ মুখ্য আলহী আছিল সেই সময়ৰ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ডঃ সৰ্ব্বপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণ।\nঅকল অসমতে নহয়, সমগ্ৰ ভাৰততে দেৱদাসী নৃত্য অসমৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্য হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হ’ল। ১৯৬১ চনত অসম ৰাজ্য চৰকাৰৰ সাংস্কৃতিক বিনিময় আঁচনি অনুসৰি দেৱদাসী নৃত্য উৰিষ্যা ৰাজ্যৰ কটক, ভুৱনেশ্বৰ, পুৰী আদি ঠাইবিলাকত প্ৰদৰ্শিত হয়।\n১৯৬৫ চনত কলিকতাৰ ‘অসম ভৱন’ উদ্বোধনী উৎসৱত দেৱদাসী নৃত্য দেখুওৱা হয়। বৰ্ত্তমান ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি মাননীয় ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদ উক্ত উদ্বোধনী উৎসৱৰ পুৰোহিত আছিল। সেই একে যাত্ৰাতে এই দলটোৱে গণতন্ত্ৰ দিৱস উপলক্ষে ভাৰতৰ ৰাজধানী দিল্লীত দেৱদাসী নৃত্য দেখুৱাই বিশেষ সুখ্যাতি অৰ্জ্জন কৰিবলৈ সমৰ্থ হয়। সিদিনাৰ নৃত্যৰ ছবি বিখ্যাত ‘ইলাষ্ট্ৰেড্ উইক্‌লি’ৰ সমকালীন সংখ্যাত ‘ফক্‌ডেন্স অব আসাম' শিৰোণামাৰে প্ৰকাশ হৈছিল\n১৯৫৭ চনত অসম ৰাজ্য চৰকাৰৰ আৰু ১৯৬৪ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ বাৰ্ত্তা আৰু অনাতাঁৰ মন্ত্ৰীদপ্তৰৰ অধীনস্থ বোলছবি বিভাগৰ দ্বাৰা ডুবি দেৱদাসী নৃত্যৰ তথ্যচিত্ৰ গ্ৰহণ কৰা হয়। এই তথ্য চিত্ৰ অসম তথা ভাৰতৰ ভিতৰে বাহিৰে প্ৰদৰ্শিত হৈ আছে।\n১৯৭৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত বহা পূৰ্ব্বাঞ্চলীয় ৰাজ্যিক সাংস্কৃতিক সন্মিলনত দেৱদাসী নৃত্য দেখুৱাই বিশেষ সুনাম অৰ্জ্জন কৰে। মঞ্চৰ ওপৰত ১৪ গৰাকী শিল্পীৰ (নাচনী আৰু বায়ন) একত্ৰ- সমাবেশ সিদিনাৰ নৃত্যৰ এক আকৰ্ষণীয় বস্তু আছিল।\nআৰম্ভণিৰে পৰা এই দেৱদাসী নৃত্যৰ দলটোত জড়িতসকল হ’ল পৰিচালনাত— শ্ৰীৰত্নকান্ত তালুকদাৰ, নৃত্যত— ৰেণু দেৱী, বীণা চৌধুৰী, জয়া পাটগিৰি, লীলা দাস, গীত লহকৰ, বিজু দেবী, [ ৪৬ ] পুতুল দাস, প্ৰমদা দেৱী, কামিনী তালুকদাৰ, গায়ত্ৰী চৌধুৰী, চন্দ্ৰ চৌধুৰী, কানন দাস। বাদ্যত— ভোলা চৌধুৰী, ৺চন্দ্ৰ শৰ্ম্মা, প্ৰবীণ শৰ্ম্মা, দ্বিজেন্দ্ৰলাল দাস, ৰমেশ তালুকদাৰ, গিৰীশ তালুকদাৰ, ৺হেমন্ত শৰ্ম্মা প্ৰভৃতি।\nবিশ্বকবি ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে স্বৰ্গনটী উৰ্ব্বশীক উদ্দেশি কৈছিল— ‘নহ মাতা, নহ কন্যা, নহ বধু, সুন্দৰী ৰূপসী’ বুলি। তাৰ উপৰি উৰ্ব্বশী ‘অনন্ত যৌৱনা’। দেৱদাসীৰ দৰে মাতৃপ্ৰধান সমাজ এখনত কৌশল্যা বালা মাতা, কন্যা কিম্বা বধূৰূপে পৰিচিত নহয়। দেৱালয়ৰ নটী⸺ দেৱতা বেদীৰ নিবেদিতা দেৱদাসীয়ে আছিল তেওঁৰ পৰিচয়।\nকৌশল্যা বালাৰ লগত আমাৰ সাক্ষাৎ ঘটিছিল। দেৱদাসী নৃত্য সম্বন্ধে বিতংভাৱে আলোচনাও হৈছিল। পাঠশালাত কলাগুৰু ৰাভাদেৱৰ উপস্থিতিত এবাৰ নচাও দেখিছিলোঁ। সম্ভৱতঃ সেই নাচোনেই আছিল তেওঁৰ শেষ নাচোন। কৈশোৰ কালতে ‘নটী মই, নাচি নাচি দেৱতাৰ লভিম কৰুণা’ বুলি চৰম আত্ম-প্ৰত্যয় এটি লৈ স্বামী-পুত্ৰ সমন্বিতে ভবিষ্যতৰ সুখৰ সংসাৰৰ বাসনা পৰিহাৰ কৰি দেৱতাৰ দাসীত পৰিণত হ'ল।\nআন আন সঙ্গিনীসকলৰ সৈতে তেৱোঁ দেৱতাৰ সন্তুষ্টিৰ অৰ্থে নাচিছিল— দুপৰীয়া, সন্ধিয়া দুয়ো বেলাই নাচিছিল। দুপৰীয়া পূজাৰ সময়ত, সন্ধিয়া আৰতিৰ সময়ত। তাৰ বাহিৰেও মাঘবিহু, বহাগবিহু, জন্মাষ্টমী, দুৰ্গাপূজা এইবোৰ পৰ্ব্বতো নাচিছিল। দুপৰীয়া আৰু সন্ধিয়াৰ নৃত্য হৈছিল নাটমন্দিৰৰ ভিতৰত। আন পৰ্ব্ব-\nসম্প্ৰতি গুৱাহাটীৰ ‘নিউ আৰ্টছ প্লেয়াৰ্ছ’ নামৰ সাংস্কৃতিক দলটোৱে ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত অসমৰ আন আন থলুৱা গীত-নাচৰ লগতে দেৱদাসী নৃত্যও পৰিবেশন কৰি প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। —লিখক।\n[ ৪৭ ] বিলাকত বাহিৰ প্ৰাঙ্গণত নচা হৈছিল। দেৱদাসী নাচ সাৰ্ব্বজনীন\nনাচ। সেই নাচ দেখা লোক আজিও জীয়াই আছে।\n‘নাচোনৰ চেৱে চেৱে সঙ্গীতৰ প্ৰতি লহৰত\nএকেটি মাথোন সুৰ বাজি উঠে হৃদয় বীণত।’\n(দেৱদাসী : অতুল হাজৰিকা)\nসেই সুৰ কি? — সেই সুৰ সুন্দৰৰ সুৰ। ‘সুন্দৰৰ আৰাধনা জীৱনৰ খেল’ এয়েই আছিল দেৱদাসীসকলৰ জীৱন-আকুতি। দেৱদাসী কৌশল্যাও তাৰ ব্যতিক্ৰম নাছিল।\nকৌশল্যাক যি সময়ত লগ পোৱা হৈছিল, তেতিয়া তেওঁ পঞ্চাশৰ দেওনা অতিক্ৰম কৰিছিল। কিন্তু বয়সে তেওঁক বুঢ়ী কৰিব পৰা নাছিল। শিল্পীসুলভ তেওঁৰ মন-প্ৰাণ আছিল অনন্ত যৌৱনা। সিদিনা অতী স্মৃতি ৰোমন্থন কৰি অনেক কথাকে তেওঁ কৈছিল।\nএদিন চৰকাৰী বিষয়াসকলেই দেৱদাসী নাচ বন্ধ কৰি দিলে। আকৌ তাৰ আৱশ্যক কি? তিক্ততা আৰু অভিমান মিহলি ওভোতা প্ৰশ্ন কৰিছিল দেৱদাসী গৰাকীয়ে। তেওঁৰ সেই প্ৰশ্নৰ উত্তৰ হিচাবে দিবলৈ আমি কোনো সান্ত্বনা বিচাৰি পোৱা নাছিলোঁ।\n‘ডুবি দেৱদাসীৰ অপমৃত্যু ঘটিছে। যিখিনি আছে, সি তাৰ উপঁচ্ছায়া।’ সেমেকি পৰা চকুযোৰ মচি নৰ্ত্তকী গৰাকীয়ে কোৱা কথাষাৰ আজিও মনত পৰে।\nতেওঁ আৰু কৈছিল— ৰজাৰ আমোলত উৎসৱ-পাৰ্ব্বণত, কেতিয়াবা চিকাৰ বিচাৰি দেৱালয়লৈ ফুকন, বৰুৱা, চৌধুৰীসকল আহিছিল। ইংৰাজ আমোলত অহিছিল হাকিম-উকীলসকল। মন্দিৰৰ দেৱতাৰ উপৰিও এই গণ-দেৱতাসকলৰ সন্তুষ্টিৰ অৰ্থে এসময়ত দেৱদাসীসকলে নাচিছিল।\nৰজা-মহাৰজা, বিষয়, ডা-ডাঙৰীয়াসকল আজি নাই। দেৱ[ ৪৮ ] দাসীসকলেও নানাচে। আনকি নাচিবলৈ শেষ দেৱদাসী কৌশল্যা বালাও নাই।\nযোৱা ১৯৭৪ চনৰ ৯ আগষ্ট তাৰিখে এই শিল্পীগৰাকীয়ে চিৰদিনৰ বাবে বিদায় ললে।\nদুখৰ কথা— কোনেও সিদিনা মৃতকৰ প্ৰতি শেষ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি এটিও জনোৱা নাছিল। আজিও কোনেও তেওঁৰ স্মৃতিৰক্ষাৰ কথা চিন্তা কৰা নাই।\nদেৱালয়ৰ সাম্প্ৰতিক দিগ্‌দৰ্শন\nডুবি দেৱালয়ৰ পটভূমিত কত যে ৰাজশক্তিৰ উত্থান-পতন ঘটি গৈছে, তাৰ নজিৰ আজি সম্পূৰ্ণকৈ পাবলৈ নাই। কোনোবা দিনা আকৌ হয়ত অতীত বুৰঞ্জীয়ে মাত দি উঠিব। আনকি আশে-পাশে সিঁচৰিত হৈ থকা কীৰ্ত্তি-চিহ্নৰ তলত নিৰ্ভৰযোগ্য সমল পোৱাটোও সম্ভৱ। গৱেষকসকলে এই কথা চিন্তা কৰি চাব পাৰে।\nআহোমৰ ৰীতি-নীতি ইংৰাজসকলে কিয়দংশ মানি লৈছিল। বিশেষকৈ ব্ৰহ্মোত্তৰ, দেৱোত্তৰ সা-সম্পত্তিবোৰৰ দানপত্ৰ যথাযথ স্বীকাৰ কৰিছিল। শিৱসিংহই পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়লৈ দিয়া মাটি- বাৰীৰ দান সম্পূৰ্ণৰূপে বাহাল আছিল। হলেও বৃটিছ যোৱাৰ সময়লৈকে দেৱালয়ৰ আটাইখিনি মাটি সম্পূৰ্ণৰূপে নাছিল। ৰাজ- সিংহাসনৰ দৰে দলৈ পদটোলৈও মাজে-সময়ে হেতা-ওপৰা লগাৰ ফলত, কেতিয়াবা আন লোকৰ সৈতে দেৱালয়ৰ লগা মেল-মোকৰ্দ্দমাৰ ব্যয় পূৰণাৰ্থে, কেতিয়াবা আকৌ মন্দিৰ-গৃহ নিৰ্ম্মাণ খৰচ উলিয়াবলৈ যাওঁতে মাটিৰ পৰিমাণ অনেকখিনি হ্ৰাস পাইছিল।\nপূৰ্ব্বতে দেৱালয়ৰ সা-সম্পত্তি বিগ্ৰহৰ নামতে আছিল। দান- পত্ৰও দেৱালয়ৰ নামতেই। দলৈয়ে তাক পৰিচালনা কৰিছিল। [ ৫০ ] দেৱালয়ৰ মাটিৰ খাজনাও দলৈয়ে সংগ্ৰহ কৰিছিল আৰু সেই সমূদায় সংগৃহীত ধন দেৱালয়ৰ পুঁজিত জমা হৈছিল। দেৱালয়ৰ যাৱতীয় খৰচ এই পুঁজিৰ পৰাই কৰা হৈছিল। অনুমান ১৯৪৩ চনত অসমৰ মন্দিৰ, দেৱালয় আদিৰ মাটি জৰীপ কৰিবলৈ চৰকাৰে এটি বিশেষ পিয়ল চলায়। ইয়াক Temple Census বুলি কোৱা হৈছিল। শ্ৰীউমা কান্ত শৰ্ম্মা নামৰ এগৰাকী বিষয়াৰ পৰি- চালনাত ডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰো পিয়ল হয়। উক্ত পিয়ল মৰ্ম্মে দেৱালয়ৰ নিষ্পিখেৰাজ মাটি ইমান দিনে ভোগ-দখল কৰি অহাসকলৰ নামত ৰায়তী পট্টা কৰি দিয়ে। অৱশ্যে মাটিৰ খাজনা পূৰ্ব্বৰ দৰে দলৈয়েই আদায় কৰি থাকিল; কিন্তু সি চৰকাৰী পুঁজিত জমা হ'লগৈ। তেতিয়াৰে পৰা দেৱালয়ত ভোগ দিয়া পদ্ধতি নোহোৱা হ’ল। তাৰ পৰিবৰ্ত্তে তেওঁলোকে খাজনা দিবলগীয়াত পৰিল।\nদেশ স্বাধীন হোৱাৰ পিচত স্বাধীন চৰকাৰৰ শাসন-ব্যৱস্থাৰো অনেকখিনি পৰিবৰ্ত্তন ঘটিল। ভূমি-নীতিৰ সংস্কাৰ হ'ল। দেৱোত্তৰ, ব্ৰহ্মোত্তৰ মাটিৰ পাৰ্থক্য নোহোৱা হৈ আহিল। বিগ্ৰহৰ নামত থকা মাটিৰ পৰিমাণো কমাই দিয়া হ’ল। সম্প্ৰতি দেৱালয়ৰ নামত মাত্ৰ চাৰে দহ বিঘা মাটিহে আছে।\nৰজাদিনীয়া কোনো ফৈদৰদ্বাৰা দেৱালয়ৰ কাম বৰ্ত্তমানে পৰিচালিত নহয়। ১৯৬২ চনৰ পৰা এখন পৰিচালনা সমিতিয়ে দেৱালয়ৰ যাৱতীয় কাম-কাজ পৰিচালনা কৰি আহিছে। ইয়াৰ আগতে দলৈয়ে বৰদেউৰীসকলৰ পৰামৰ্শক্ৰমে কাম চলাইছিল। [ ৫১ ] এই পৰিচালনা সমিতিৰ সভাপতি হ’ল স্থানীয় মহকুমাধিপতি। তেখেতৰ অসুবিধা হলে স্থানীয় উপ-প্ৰতিসমাহৰ্ত্তাই সভাপতিৰ কাম চলায়। দলৈজন সমিতিৰ প্ৰধান সম্পাদক। সুকীয়া ধনভঁৰালী নাই। দেৱালয়ৰ টকা-পইচা সম্পাদকৰ নামত বেঙ্কত জমা ৰখা হয়।\nসাতজনীয়া কমিটী এখনেৰে দেৱালয় পৰিচালনা সমিতি গঠন কৰা হয়। সভাপতি আৰু সম্পাদকৰ বাহিৰে সকলোবোৰ সদস্য ভোটৰ দ্বাৰা নিৰ্ব্বাচিত হয়।\nবিগ্ৰহৰ পূজাৰ বাবে এজন পূজাৰী, ভোগ আদি ৰান্ধিবলৈ এজন সুপকাৰ তাৰু আন কামৰ বাবে এজন পৰিচাৰক বা আঠ- পৰীয়া আছে। তেওঁলোকক দেৱালয়ৰ পৰা নিয়মীয়াকৈ বেতন দিয়া হয়।\nউক্ত পৰিচালনা সমিতিয়ে পৰম্পৰাভাৱে চলি অহা পূজা আৰু আন আন উৎসৱ-পাৰ্ব্বণো পৰিচালনা কৰি আহিছে।\nএইবোৰ উদ্দেশ্যত (পূজা-সেৱা, উৎসৱ আদিৰ বাবে) চৰকাৰৰ তৰফৰ পৰা বছৰেকীয়া ৫,৮২৪.০০ (পাঁচ হাজাৰ আঠশ, চৌবিশ) টকাৰ মঞ্জুৰী এটি দিয়ে।\nদেৱদাসী নৃত্যৰ বোল\nসাম্প্ৰতিক দেৱদাসী নৃত্যত তলত উল্লেখ কৰা বোলটো বজোৱা হয়। এই বোল শিল্পী শ্ৰীৰত্ন তালুকদাৰে শিল্পী বেছাৰাম বায়নৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰে।\n(১) তাক্ ধিন্না ধিন্না তাক্ ধি-নাত্বা⸺\nআকি ব্বেই ব্বেই তাত্বা আকি ধ্বেই\nধিনিকি ধিনিকি খিতা,\nখিতিকি খিতিকি ধিনা\nৰিদ্ধেই ৰিদ্ধেই ধিনিতাকি ধ্বেই\nধেনেখিতা গুৰু ধেনেখিতা গুৰু ধিন্নত্বা\nধেনেখিতা ধি ধি নাক্‌তা\n(২)খিতা তাকিৰ গিনা গিন্ গিনিত\nতাকিৰ গিনা গিন্ গিনিত\nতাকিৰ গিনা গিন্ গিনিত গিনিতা গিনা\nগিনং তিনি তিন্ গিনং তিন্ তিন্ গিনং তিন্\nতিন্ গিনিতা গিনা\nখিতিতাতা খিতিতাতা, খিতিতা খিতা (দুবাৰ)\nধেনেখিতা গুৰু ধেনেখিতা গুৰু ধিন্নাত্বা\nধেনেখিতা ধি ধি নাক্ তা\n[ ৫৩ ] (৪) খিৰিত খিৰিত খিত্ব, খিৰিe “।\nধিনিকি ধিন্নাত্বা = ‘ নিকা। পৰিশিষ্ট (৩) গুৰু উ-উ-উ ধেনেখিতা, গুৰু ধেনেখিতা আকি ব্বেই ধেনেখিতা তা-ত্বা চৰাঘাত— বিদ্ধেই ধিন্তা তা খিতিত্বা খিতিত্বা বিদ্ধেই ধিন্ত তা খিতিত্বা খিতিত্ব খিতিত্বা খিতিত্ব, খিতিত্বাকি ধেনেতাকি ধেই ধেই তা ধিন্ তা ধিন্ তা, ধিন্তা ধিতা তাতা তাতাত্বা থেধ্বেনি খিৰ খিৰ খিৰ খিত্বতা, খিৰ খিৰ ধেধ্বেনি চৰাঘাত থেধ্বেনি থেধ্বেনি। ধিন্বা খিতিত্ব। খিতিত্বা বিন্ধাতা খিৰ খিৰ... (৫) গুৰু উ-উ-উ ধেই ধেনে ধিন্না গুৰু উ ধেই ধেনে ধিন্না SOM আকি ধেই ধেনে খিতা তাহা (দুবাৰ) চৰাঘাত— তা খিতা গুৰু ধিনিত উৰি তাত্বা। —খিতা (দুবাৰ) থেই গুৰু ধিন্নত্বা গুৰু ধিন্নাত্ব। তাক্ ধিন্ না ধেই। (৬) গুৰু উ-উ ধেই ধেনে ধিন্না গুৰু উ ধেই ধেনে ধিনা উৰিং তাত্বা খিত্বা চৰাঘাঁত ধিন্নত্বা খিতিত্বা খিতা তাতা খিতা তাতাত্বা (দুবাৰ) ধিন্নত্বা খিতিত্বা (দুবাৰ) থেই গুৰু ধিন্নত্বা গুৰু ধিন্না খিতা ধেই (দুবাৰ) তাক ধেই গুৰু ধিন্না খিতা ধি ধিনাক্ ধেই। [ ৫৪ ] ৫৪ 8 ধি ধি না তা উৰি তাত্বা- ডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ৰ ইতিবৃত্ত (৭) গুৰু উ-উ ধেই ধেনে ধিন্না গুৰু ধেই ধেনে ধিন্না উৰি তাত্বা খিত্বা..... চৰাঘাত গুৰু উ-উ ধিন্না ধিন্না গুৰু ধিন্না ধিন্না। (৮) থেই গুৰু ধিন্ তাক্ তিন্ তিন্ তিন্ তাক্ (দুবাৰ) চৰাঘাত থেই গুৰু ধেধ্বেই ধিনিত (দুবাৰ) ধিনিকি ধিন্নত্বা খিতিকি খিতিত্বা থেই গুৰু ধেধ্বেই ধিনিত, (৯) থেই গুৰু ধিন্ তাক্ তিন্ তিন্ তাক্ (দুবাৰ) চৰাঘাঁত— ধিন ধিনং তাত্বা ধিনং ধিন —ধিনিত (দুবাৰ) ধিন ধিনং তাত্ব খিতা ধিনং (১০) গুৰু ধেই গুৰু গুৰু ধেই গুৰু ধিন্নত্বা গুৰু ধেই ধিন্নত্বা থিত্বা গুৰু বিন্না ধিনা খিত, (দুবাৰ) চৰাঘাত— ধিন্নত্বা খিতিত্বা খিতা তাত্বা খিতা তাতাত্বা (দুবাৰ) (১১) ধিনং তিন্ তিন্ তিন্ ধিনং তিন্ তিন্ তিন্ ধিনং তিন্ তিন্ খিত ধেই (তিনিবাৰ) চৰাঘাত— ১০ নংৰ দৰে একে। (১২) ৰিদ্ধেই গুৰু বিদ্ধেই গুৰু ৰিদ্ধেই গুৰু খিত, তাক ধেই (দুবাৰ) চৰাঘাত গুৰু উ ধিন্নত খিতিত। খিতা খিতিত। খিতিত। খিতা খিতিত খিতিত। খিতা উৰিং, তাতা খিতিত। ধিন্নাত। খিতিত। ধিন্নত ধিনা খিৰ খিৰ খিৰ খিতা (দুবাৰ) [ ৫৫ ]\nঅসমীয়া ভাষা আৰু সংস্কৃতি ⸺ ডঃ বিৰিঞ্চি কুমাৰ বৰুৱা।\nঅসমীয়া সংস্কৃতি ⸺ অসম সাহিত্য সভা।\nঅসমীয়া সংস্কৃতি আৰু সাহিত্য ⸺ পৰাগধৰ চলিহা।\nপৱিত্ৰ অসম ⸺ ডঃ মহেশ্বৰ নেওগ।\nপুৰণি অসমীয়া সমাজ আৰু\nসংস্কৃতি ⸺ ডঃ মহেশ্বৰ নেওগ।\nপুৰণি কামৰূপৰ ধৰ্ম্মৰ ধাৰা ⸺ ডঃ বাণী কান্ত কাকতি।\nপ্ৰগতি ⸺ বজালী প্ৰগতি সঙ্ঘ।\nপ্ৰাচ্য শাসনাৱলী ⸺ ডঃ মহেশ্বৰ নেওগ।\nভাৰত সংস্কৃতি ⸺ সুনীতি কুমাৰ চট্টোপধ্যায়।\nভাৰতীয় নৃত্য-কলা ⸺ সুৰেশ গোস্বামী।\nসত্ৰীয়া নাচ ⸺ ডঃ মহেশ্বৰ নেওগ।\nস্বাধীনতাৰ যুঁজত বজালী ⸺ নৰকান্ত দাস।\nA History of Assam ⸺ E. Gait.\nKamrup ⸺ K. L. Baruah.\nKamakshya. ⸺ Dr. B. K. Kakati.\n[ ৫৬ ] [ ৫৭ ] এসময়ত সমগ্ৰ অসম জুৰি শৈৱ, শাক্ত, বৈষ্ণৱ\nআৰু লোক-ধৰ্ম্মানুষ্ঠানৰ ভিতৰত মতদ্বৈধ ঘটিছিল। প্ৰত্যেকে নিজৰ নিজৰ ভাবাদৰ্শেৰে অনুপ্ৰাণিত হৈ ইটোৱে সিটোৰ ওপৰত প্ৰভাৱ বিস্তাৰত যত্নপৰ হৈছিল। ফলত সমাজৰ আবেগিক ঐক্য ব্যাহত হৈছিল। আনফালে গণ-মানসত কোনো ধৰ্ম্মীয় সামগ্ৰিক প্ৰচেষ্টা দেখা পোৱা নগৈছিল। স্ব স্ব সম্প্ৰদায়ৰ প্ৰতি থকা অন্ধ মোহ আৰু উদাৰ দৃষ্টি-ভঙ্গীৰ অভাৱেই আছিল এই প্ৰচেষ্টাৰ অন্তৰায়।\nডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয় তাৰ ব্যতিক্ৰম। এই ব্যতিক্ৰমেই ইয়াৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্য।\nডুবি পৰিহৰেশ্বৰ দেৱালয়ত লিঙ্গ বা শিৱ, দুৰ্গা বা শক্তি, কৃষ্ণ বা বিষ্ণুৰ উপাসনা হয়। তিনিওটা শক্তিৰ আনুষঙ্গিক পৰ্ববোৰ আছেই। আনকি লোক-উৎসৱবোৰকো দেৱালয়ৰ ভিতৰুৱা উৎসৱৰূপে কৰাটো প্ৰচলিত ৰীতি।\nসৰ্ব্বোপৰি উক্ত আটাইকেইটা অনুষ্ঠানতে দেৱদাসীয়ে নৃত্য পৰিবেশন কৰিছিল। কোনোটো নাট-মন্দিৰত বেদীৰ দেৱতাৰ উদ্দেশি, কোনোটো বাহিৰ প্ৰাঙ্গণত গণ-দেৱতাৰ উদ্দেশি। পাৰমাৰ্থিক দিশটো বাদ দিলেও ডুবি দেৱালয়ৰ এই মিশ্ৰণ-সংস্কৃতিয়ে বজালীবাসীৰ গণ-মানসত নৈতিক সংহতি সৃষ্টিত বুৰঞ্জীয়ে ঢুকি নোপোৱা দিনৰে পৰা উল্লেখযোগ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰি আহিছে। * * *\n"https://as.wikisource.org/w/index.php?title=ডুবি_পৰিহৰেশ্বৰ_দেৱালয়ৰ_ইতিবৃত্ত&oldid=71053"ৰ পৰা অনা হৈছে\nLast edited on ১৩ জুলাই ২০২০, at ০৬:৫৭\nএই পৃষ্ঠাটো শেষবাৰৰ কাৰণে ১৩ জুলাই ২০২০ তাৰিখে ০৬:৫৭ বজাত সলনি কৰা হৈছিল।


গছপেল যীচু খ্ৰীষ্ট | Gospel in Assamese\nYou are here: Home / গছপেল যীচু খ্ৰীষ্ট | Gospel in Assameseগছপেল যীচু খ্ৰীষ্ট | Gospel in Assamese\n– অনুগ্ৰহ কৰি তলত দিয়া সমূহ পঢ়ক:\nআদিতে ভগৱানে স্বৰ্গ আৰু পৃথিৱী স্ৰজন কৰিছিল।\nসকলো পাপপূৰ্ণ আছিল আৰু ভগৱানৰ গুণানুকীৰ্ত্তন নহৈছিল।\nযীচুৱে তেওঁলোকক উত্তৰ দিছিল, “অতি নিশ্চিতভাৱে মই তোমালোকক কওঁ, যিয়ে পাপ কৰ্ম কৰে তেওঁ পাপৰ দাস হয়। ভগৱানে আমাক স্ৰজন কৰিলে, কিন্তু আমি তেওঁক নাজানো আৰু আমাৰ পাপপূৰ্ণ আচৰণৰ কাৰণে তেওঁক আমাৰ পৰা নিলগাই ৰাখোঁ। ভগৱানৰ অবিহনে আমাৰ জীৱনৰ কোনো অৰ্থ নাই আৰু উদ্দেশ্যও নাই। পাপৰ পৰিণাম (দিবলগীয়া মূল্য) হ’ল মৃত্যু, আধ্যাত্মিক আৰু দৈহিক দুয়োভাৱে। আধ্যাত্মিক মৃত্যুৰ অৰ্থ হ’ল ভগৱানৰ পৰা পৃথক হোৱা। দৈহিক মৃত্যু হ’ল শৰীৰৰ অৱক্ষয়। আমাৰ পাপৰ লগত যদি আমি মৃত্যু হওঁ আমি বাহ্যিকভাৱে ভগৱানৰ পৰা পৃথক হ’ম আৰু নৰকত বিলীন হ’ম। কেনেকৈ আমি নিজকে পাপৰ পৰা মুক্ত কৰিব পাৰোঁ আৰু ভগৱানৰ ওচৰলৈ প্ৰত্যাৱৰ্তন কৰিব পাৰোঁ? আমি নিজকে মুক্ত কৰিব নোৱাৰোঁ কাৰণ পাপী এজনে নিজকে মুক্ত কৰাটো সম্ভৱ নহয় (যেনেকৈ ডুবি যোৱা ব্যক্তি এজনে নিজকে ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰে)। কোনেও আমাক মুক্ত কৰিব নোৱাৰে কাৰণ আমি সকলো পাপত নিমজ্জিত (এজন ডুব যোৱা ব্যক্তিয়ে অন্য এজন ডুব যোৱা ব্যক্তিক ৰক্ষা কৰিব নোৱাৰে, দুয়োজনকে সহায়ৰ আৱশ্যক)। আমাৰ পাপৰ পৰা মুক্ত কৰিবলৈ আমাক এনে এজনৰ প্ৰয়োজন যি পাপমুক্ত (ডুবিত নহয়)। কেৱল পাপমুক্ত এজনেহে আমাক মুক্ত কৰিব পাৰে। পাপপূৰ্ণ বিশ্বত কেনেকৈ এজন পাপমুক্ত ব্যক্তিক বিচাৰি উলিয়াম য’ত সকলোৱে পাপত নিমজ্জিত?\nপাপৰ মূল্য হ’ল মৃত্যু, কিন্তু ভগৱানে দান কৰা শ্বাশ্বত জীৱনটো আমাৰ প্ৰভু যীশুখ্ৰীষ্টৰ হাতত।\nভগৱানৰ যিসকল সন্তানে তেওঁৰ মৃত্যু নহয় বুলি কিন্তু শ্বাশ্বত জীৱন থকা বুলি বিশ্বাস কৰিছিল তেওঁলোকক তেওঁ অতি ভালপোৱা এই পৃথিৱীখন দিছিল।\n“সেইবোৰ নিৰীক্ষণ কৰি, পৱিত্ৰ মেৰীৰ এটা সন্তান হ’ব, আৰু এটা সন্তান বহন কৰিব আৰু তেওঁলোকে তেওঁৰ নাম ইমানুৱেল বুলি মাতিব”, যাক অনুবাদ কৰিছিল এনেদৰে, “ভগৱান আমাৰ মাজত আছে।”\nআৰু তেওঁ তেওঁলোকক কৈছিল, “তোমালোক মৰ্ত্যৰ পৰা আহিছা; মই আহিছোঁ স্বৰ্গৰ পৰা। তোমালোক এই ধৰাৰ; মই এই ধৰাৰ নহয়।”\nতেতিয়া এটা বাণী আকাশৰ পৰা ভাঁহি আহিছিল, “তোমালোক মোৰ অতি মৰমৰ সন্তান, যাক লৈ মই অতি আনন্দিত।”\nসেইকাৰণে সন্তানসকলে যদি তোমাক মুক্ত কৰি দিয়ে, প্ৰকৃতাৰ্থত তুমি মুক্ত হ’বা।\nযীচুৱে উত্তৰ দিছিল আৰু তেওঁক কৈছিল, “অতি নিশ্চিতভাৱে মই তোমাক ক’ব পাৰোঁ, যদিও এজনে পুনৰ্জীৱন লাভ কৰে, তেওঁ ভগৱানৰ ৰাজ্য দৰ্শন কৰিব নোৱাৰে।”\nকিন্তু যিমানসংখ্যকে তেওঁক গ্ৰহণ কৰে, তেওঁৰ নামত বিশ্বাস ৰাখে তেওঁলোকক ভগৱানৰ সন্তান হ’বলৈ অধিকাৰ দিয়ে।\nযিয়ে আমাক স্ৰজন কৰিছিল আৰু অতি ভাল পায়, মুক্তিৰ পথ দিছিল, তেৱেঁই হ’ল ভগৱান। আমাৰ প্ৰতি থকা অসীম ভালপোৱাৰ উপৰিও তেওঁ আমাৰ পাপ মোচনৰ অৰ্থে তেওঁৰ নিজ পুত্ৰ যীচুক প্ৰেৰণ কৰিছিল। যীচু পাপমুক্ত আছিল কাৰণ তেওঁ এই ধৰাৰ নহয় আৰু যেতিয়া ধৰালৈ আহিল, তেতিয়া চয়তানসকলৰ পাপৰ প্ৰলোভনক অতিক্ৰম কৰিছিল। তেওঁৰ জীৱনে স্বৰ্গত হৰ্ষিত কৰিছিল। যীচুৱে আমাৰ পাপবিলাক মোচন কৰিছিল আৰু আমাৰ পাপৰ কাৰণে ক্ৰুচবিদ্ধ হৈ মৃত্যুবৰণ কৰিছিল। তেওঁ আমাৰ জীৱন ত্ৰাণ কৰোঁতা (যীচুৱে আমাক ৰক্ষা কৰিবলৈ সক্ষম কাৰণ তেওঁ ডুৱ যোৱা নাছিল)। যীচু ক্ৰুচবিদ্ধ হৈ মৃত্যুবৰণ কৰাৰ উদ্দেশ্য হ’ল আমাৰ পাপৰ মূল্য দিয়া আৰু সেইকাৰণে আমাৰ পাপ মোচন হয় আৰু ভগৱানৰ সৈতে সম্পৰ্ক পুনঃস্থাপিত হয়। ভগৱানৰ শক্তিৰ জৰিয়তে আমি আধ্যাত্মিক মৃত্যুৰ পৰা পুনৰ জী উঠো (ভগৱানৰ পৰা পৃথক)। এই নতুন সম্পৰ্কটোক কোৱা হয় পুনঃজন্ম লাভ। ই আমাৰ সৃষ্টিকৰণ আৰু জীয়াই থকাৰ উদ্দেশ্যত আমাক পুনঃস্থাপিত কৰে আৰু আমাক জীয়াই থকাৰ প্ৰকৃত অৰ্থ আৰু উদ্দেশ্যৰ জ্ঞান দিয়ে।\nযীচুৱে তেওঁক কৈছে, “ মই পুনৰ্জীৱন লাভ কৰিছোঁ। যিজনে মোত বিশ্বাস ৰাখে, তেওঁৰ মৃত্যু হ’লেও জীয়াই থাকিব।\nসেই কথা জানি বেছি সময় মৃত্যু হৈ নাথাকি যীচুৱে মৃত্যুৰ পৰা উঠি আহিছে। মৃত্যুৱে তেওঁৰ ওপৰত বেছি সময় প্ৰভুত্ব দেখুৱাব নোৱাৰিলে।\nমৃত্যুৰ যন্ত্ৰনা শিথিল কৰি কাৰ কাৰণে ভগৱান উঠি আহিল, কাৰণটো হ’ল তাৰ দ্বাৰা তেওঁক বেছি সময় আবদ্ধ কৰি ৰখাটো সম্ভৱ নাছিল।\nশেহত যীচুৰ মৃত্যু হৈও পুনঃ জী উঠিছিল, কাৰণ তেওঁ মৃত্যু আৰু জীৱিত দুয়ো কালৰে প্ৰভু।\nযিজনে আৰু কৈছিল, “গালিলিৰ মানুহ, আকাশলৈ কিয় থৰ লাগি চাই আছা? এয়া একেজন যীচু, যিজনে তোমাক স্বৰ্গলৈ লৈ আহিছিল, তুমি তেওঁক যেনেকুৱা আচৰণত দেখিছিলা স্বৰ্গতো তেনেকুৱাই পাবা।”\nআমাৰ পাপৰ কাৰণে যীচুৰ জীৱন বলিদানৰ কি প্ৰমাণ ভগৱানে স্বৰ্গত মানি লৈছিল? প্ৰমাণটো হ’ল মৃত্যুৰ পাছত ভগৱানৰ দ্বাৰা যীচুৰ পুনৰ্জীৱন লাভ। পুনৰ্জীৱন লাভৰ দ্বাৰা এইটো প্ৰমাণ হ’ল যে যীচুৱে মৃত্যুক জিনিলে (অথবা, অন্য শব্দত তেওঁৰ ওপৰত মৃত্যুৰ কোনো শক্তি নাই)। সেইকাৰণে, এতিয়াও যীচু জীয়াই আছে, আমিও সেইদৰে জী আছোঁ। তেওঁৰ জীৱনে আমাক জীৱন দিছে। কাৰণ তেওঁ পুনৰ্জীৱন লাভ কৰিছিল, তেওঁ আজিও জীয়াই আছে।\nঅতি নিশ্চিতভাৱে মই তোমাক কওঁ, যিজনে মোৰ বাণী শ্ৰৱণ কৰে আৰু তেওঁত বিশ্বাস ৰাখে, যি ন্যায়ৰ আওতালৈ নাহে আৰু জীৱনত মৃত্যুক জিনিছে তেওঁ এটা শ্বাশ্বত জীৱনৰ অধিকাৰী হ’বলৈ মোক প্ৰেৰণ কৰিছিল।\nমইয়েই দ্বাৰ। যদি কোনোবাই মোৰ যোগেদি প্ৰৱেশ কৰে তেওঁ ৰক্ষা পৰিব, ভিতৰলৈ যাব আৰু ওলাই আহিব পাৰিব আৰু এখন ক্ষেত্ৰ বিচাৰিব পাৰিব।\nযীচুৱে তেওঁক কৈছিল, “মইয়েই পথ, সত্য, আৰু জীৱন। মোৰ অবিহনে কোনেও সৃষ্টিকৰ্তাৰ ওচৰলৈ আহিব নোৱাৰে।\nসেইকাৰণে মই তোমালোকক কওঁ যে যদি মোকেই তেওঁ বুলি বিশ্বাস নকৰা, তেতিয়া তোমালোকৰ পাপত তোমালোকৰ মৃত্যু হ’ব।”\nআমাৰ পাপৰ পৰা উদ্ধাৰ পাবলৈ, স্বৰ্গত মানুহৰ মাজত অন্য কোনো নাম নাই যাৰ দ্বাৰা আমি ত্ৰাণ পাব পাৰোঁ।\n“যিজনে প্ৰভুৰ নাম লয় তেওঁ ৰক্ষা পায়।”\nসেইকাৰণে ধৰ্মশাস্ত্ৰই কৈছে, “যি তেওঁত বিশ্বাস ৰাখে তেওঁ অপমানিত নহয়।”\nভগৱানৰ লগত কোনো পক্ষপাতিত্ব নাই।\nভগৱানৰ ন্যায়পৰায়ণতা যীচু খ্ৰীষ্টত বিশ্বাসৰ যোগেদি তেওঁত বিশ্বাস কৰা সকলোৱে পাব পাৰে। তাত কোনো বিভেদতা নাই;\nতুমি যদি নিজ মুখেৰে প্ৰভু যীচুৰ ওচৰত ক্ষমা প্ৰাৰ্থনা কৰা আৰু ভগৱান মৃত্যুৰ পৰা উঠি আহে বুলি তোমাৰ হৃদয়ত বিশ্বাস ৰাখা তেতিয়া তুমি ৰক্ষা পাবা।\nকেনেকৈ আমাৰ পাপ মোচন হ’ব আৰু নতুন জীৱন লাভ কৰিব পাৰিম? আমাৰ ভগৱান আৰু ত্ৰাণকৰ্তা হিচাপে যীচুক বিশ্বাস কৰি। যদি আমাৰ পাপপূৰ্ণ পথৰ কাৰণে অনুতপ্ত হওঁ আৰু আমাক ক্ষমা আৰু ৰক্ষা কৰিবলৈ যীচুক প্ৰাথৰ্না জনাওঁ, তেতিয়া তেওঁ আমাৰ প্ৰাৰ্থনা শুনে। যীচু ভগৱানৰ সন্তান যিয়ে আমাৰ পাপ মোচন কৰিবৰ কাৰণে এই ধৰালৈ আহিছিল। এই ধৰাত যিসকলে তেওঁৰ ওপৰত বিশ্বাস ৰাখে তেওঁলোকে ভগৱানৰ কৰুণা লাভ কৰে, তেওঁলোক পাপৰ পৰা (আৰু নৰক) মুক্ত হয় আৰু ভগৱানৰ পৰা ন জীৱন লাভ কৰে। ভগৱানে কেতিয়াও পক্ষপাতিত্ব নকৰে। আমি বাস কৰা দেশ, আমি কোৱা ভাষা, ধনী অথবা দুখীয়া, পুৰুষ অথবা মহিলা, ডেকা অথবা বুঢ়া, অথবা অন্য যিকোনো শাৰীৰিক বিভেদ অনুযায়ী তেওঁ প্ৰভাৱিত নহয়। যীচুত বিশ্বাস কৰা আৰু পাপ স্বীকাৰ কৰি তেওঁত শৰণ লোৱা প্ৰত্যেকেই ত্ৰাণ পাব। যদি তুমি যীচুৰ অনুগামী হ’ব বিচৰা তেনেহ’লে নিম্নলিখিত প্ৰাৰ্থনাটো কৰিব পাৰা:\nভগৱান স্বৰ্গত আছে, মোৰ পাপ মোচন কৰিবলৈ তোমাৰ একমাত্ৰ সন্তান যীচুক প্ৰেৰণ কৰাৰ বাবে ধন্যবাদ, যাৰ দ্বাৰা মই ত্ৰাণ পাব পাৰোঁ আৰু স্বৰ্গৰ পৰা ন জীৱন লাভ কৰিব পাৰোঁ। মোৰ পথৰ বাবে অনুতপ্ত হৈছোঁ আৰু মোৰ পাপৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰিছোঁ। মই যীচুক বিশ্বাস কৰোঁ আৰু যীচুক মোৰ প্ৰভু ত্ৰাণকৰ্তা হিচাপে গ্ৰহণ কৰোঁ। তুমি দান কৰা ন জীৱনটো আনন্দপূৰ্ণভাৱে যাপন কৰিবলৈ মোক সহায় কৰা আৰু দিক্‍দৰ্শন কৰা। আমেন তুমি যদি ওপৰত দিয়া প্ৰাৰ্থনাটো জপ কৰা তেনেহ’লে তুমি যাবৰ বাবে তোমাক এটা গীৰ্জা দেখুৱাবলৈ ভগৱানক প্ৰাৰ্থনা কৰা। প্ৰাৰ্থনাৰে ভগৱানৰ সৈতে নিয়মীয়াকৈ কথা পাতা আৰু ভগৱানেও তোমাৰ সৈতে কথা পাতিব। ভগৱানৰ বাণী শ্ৰৱণ কৰা। ভগৱানে তোমাক দিক্‍দৰ্শন কৰিব। তেওঁ তোমাক প্ৰেম দিব আৰু তোমাৰ তদাৰক কৰিব। তুমি তেওঁত বিশ্বাস ৰাখিব পাৰা। যিসকলে তেওঁত বিশ্বাস ৰাখে তেওঁলোক কেতিয়াও বিফল নহয়। ভগৱান হ’ল মঙ্গলময় ভগৱান। তেওঁ বিশ্বাসী। তোমাৰ জীৱনৰ কাৰণে তুমি তেওঁৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিব পাৰা। তেওঁৰ আগতে তোমাৰ প্ৰয়োজনীয়খিনি লোৱা। তেওঁ তোমাৰ তদাৰক আৰু মঙ্গল কৰিব। ভগৱানে কৈছিল, ‘মই তোমাক কেতিয়াও এৰি নিদিওঁ আৰু ত্যাগো নকৰোঁ।’ ভগৱানত বিশ্বাস ৰাখা। যীচুৰ জৰিয়তে তোমাৰ মঙ্গল হওক।\nজনৰ কিতাপখনৰ পৰা আৰম্ভ কৰি নিয়মীয়াকৈ বাইবেল পঢ়ক। ইণ্টানেটৰ পৰা অধিক জানিবৰ বাবে, ইয়াত ক্লিক কৰক।