৯/১১ত আমেৰিকাৰ ৱৰ্ল্ড ট্ৰেড চেণ্টাৰত অল কায়দাই চলোৱা বিমান আক্ৰমণৰ পাছত পৃথিৱীজুৰি মৌলবাদৰ বাগধাৰাটোৱে বিস্তৃতি আৰু নতুন ৰূপ লাভ কৰিছে : এই প্ৰেক্ষাপটত মৌলবাদ অভিধাটো ইছলামিক মৌলবাদৰ একপ্ৰকাৰে একচেটিয়া সম্পত্তি হৈ পৰিছে আৰু তাৰ লগে লগে বিশেষকৈ ইউৰোপ-আমেৰিকাত তীব্ৰ ইছলাম-বিদ্বেষে সুদৃঢ় আৰু প্ৰাতিষ্ঠানিকীকৃত ৰূপ পৰিগ্ৰহ কৰিছে। মৌলবাদৰ চৰিত্ৰৰ অনুধাৱন কৰিবলৈ যাওঁতে এই প্ৰেক্ষাপট মনত ৰখা দৰকাৰ। প্ৰশ্ন কৰিব পাৰি, মৌলবাদী কোন? –‘It is the different Other who is ‘fundamentalist’.’ কিহক বা কাক মৌলবাদী বুলি অভিহিত কৰা যাব সেয়া নিৰ্ভৰ কৰিব সংজ্ঞাদাতাৰ সামাজিক আৰু মতাদৰ্শগত অৱস্থানৰ ওপৰত। জয় এম. হেৰিছে সেয়ে মৌলবাদক অভিহিত কৰিছে ‘demonized creation of the modernist’ বুলি। কোনোবা গোষ্ঠীক মৌলবাদী বুলি অভিহিত কৰোতে সাধাৰণতেই মৌলবাদৰ সৃষ্টিৰ বাবে দায়ী বিশেষ ঐতিহাসিক পৰিস্থিতিটোক আওকাণ কৰা হয়, কিয়নো এই সংজ্ঞায়নৰ আঁৰত নিহিত হৈ থাকে লক্ষ্য গোষ্ঠীটোক কণ্ঠৰুদ্ধ কৰা, নস্যাৎ কৰা আৰু প্ৰান্তীয়কৰণ কৰাৰ ৰাজনৈতিক স্বাৰ্থ –এনে ক্ষেত্ৰত মৌলবাদৰ সংজ্ঞায়ন হৈ পৰে ৰাজনৈতিক আধিপত্য বিস্তাৰণৰ এক ৰণকৌশল। (উপৰোক্ত গ্ৰন্থ, পৃ. ৫০) এইখিনিতে দোহাৰি থ’ব খুজিছো যে ভাৰতীয় বাস্তৱতাৰ সৈতে বহু কথা মিলি পৰিলেও আমি যিখন কিতাপৰ ভিত্তিত এই কথাকেইটা লিখিছো সেইখন ভালেকেইজন কানাডিয়ান গৱেষকৰদ্বাৰা লিখিত কিতাপহে য’ত ভাৰতৰ কোনো উল্লেখেই নাই।\nইতিমধ্যে কোৱা হৈছে যে আধুনিকতাৰ বিৰোধিতা কৰিলেও আধুনিক ৰাষ্ট্ৰব্যৱস্থাৰ সজ্জাটো তথা তাৰ ৰাজনৈতিক-মতাদৰ্শগত সঁজুলিসমূহ বিভিন্ন মৌলবাদে গ্ৰহণ কৰে আৰু নিজৰ উদ্দেশ্যত ব্যৱহাৰ কৰিব খোজে। এইক্ষেত্ৰত মৌলবাদৰ ফেছিবাদৰ সৈতে অংগাংগী সম্পৰ্ক উনুকিওৱা প্ৰয়োজন; ফেছিবাদী ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিষ্ঠাৰ প্ৰক্ৰিয়াত ই প্ৰধান মতাদৰ্শগত শক্তি হিচাপে কাম কৰিব পাৰে। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পূৰ্বে ইউৰোপত সংঘটিত সুসংগঠিত আৰু চৰমপন্থী সোঁপন্থী আন্দোলনটোৱে ফেছিবাদৰ উত্থানত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান যোগোৱাৰ কথা সৰ্বজনবিদিত। জে. এম. স্ব’মলিয়ে লিখিছে : ‘The purpose of these radical religious demands is not to improve morality or end secularism but to merge the power functions of the state withaparticular religious expression and therefore lay the groundwork foratheocracy.’ (উপৰোক্ত গ্ৰন্থ, পৃ. ৫) কিন্তু এইটো ভাবিলে ভুল হ’ব যে একবিংশ শতিকাৰ ফেছিবাদ ১৯৪০ৰ দশকৰ ফেছিবাদৰ দৰে একে হ’ব। পৰিবৰ্তিত ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিত ই হয়তো এক গণতান্ত্ৰিক পৰিসৰৰ ভিতৰত থাকিয়েই কাম কৰিব পাৰে। সি যি নহওক, তাৎপৰ্যপূৰ্ণ কথা এয়ে যে এক ‘গৌৰৱময় আৰু পবিত্ৰ অতীত’, এক ‘অৱক্ষয়িত বৰ্তমান’ আৰু এক ‘ইউটোপীয় ভৱিষ্যৎ’ – এই লক্ষণসমূহ মৌলবাদ আৰু ফেছিবাদ উভয়তে দেখা যায়; জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰো সেয়াই ৰেট’ৰিক।\nমৌলবাদ কেৱল এটা ৰাজনৈতিক মতাদৰ্শই নহয়, ইয়াৰ এক নৈতিক আয়তনো আছে। নৈতিক ব্যৱস্থা হিচাপে ই অনুসৰণকাৰীসকলৰপৰা প্ৰশ্নহীন আনুগত্য দাবী কৰে। লগতে ই ছহিদি আৰু হিংসাৰ প্ৰতি নৈতিক অনুমোদন আগ বঢ়ায়। এই বৈশিষ্ট্য জাতীয়তাবাদতো পৰিলক্ষিত হয়।\nমৌলবাদৰ প্ৰক্ৰিয়াটো একপ্ৰকাৰ দ্বৈতবাদৰ ওপৰত বৰ্তি থাকে : শুদ্ধ বনাম ভুল, শুভ বনাম অশুভ – এই বৰ্গসমূহ নিৰ্ণয় আৰু প্ৰতিষ্ঠা কৰে এলিট গোটটোৱে। ভবা হয় যে এই গোটটোৱে উক্ত বৰ্গসমূহৰ অন্তৰ্বস্তু সম্বন্ধে জানে, আৰু তেওঁলোকে সেইসমূহৰ ক্ষেত্ৰত বিচাৰকৰ ভূমিকা পালন কৰে আৰু শুদ্ধ বিধি লংঘন কৰাসকলৰ ওপৰত শাস্তিৰ বিধান দিব পাৰে। এইদৰে পৰিচিতিৰ পৰিসীমাৰ ভিতৰছোৱাত অখণ্ড মতাদৰ্শগত নিয়ন্ত্ৰণ বৰ্তাই ৰখা হয়।\nমৌলবাদৰ সৈতে আধুনিকতাৰ সম্পৰ্ক কেনেধৰণৰ? মৌলবাদ এক প্ৰকৃতাৰ্থতেই আধুনিক প্ৰপঞ্চ – এই অৰ্থত যে ই আধুনিক, জটিল সমস্যাসমূহৰ প্ৰাচীন, সৰল সমাধান আগ বঢ়াবলৈ যত্ন কৰে। ৰুথভেনৰ ভাষাত : ‘. . . they feed on contemporary alienation or anomie by offering solutions to contemporary dilemmas, buttressing the loss of identities sustained by many people (especially young people) at times of rapid social change, high social and geographical mobility, and other stress-inducing factors.’ (পূৰ্বোক্ত গ্ৰন্থ, পৃ. ১২৫) এন্সন ছুপে আৰু জেফ্ৰি কে. হেড্ডেনে Secularization and Fundamentalism Reconsidered গ্ৰন্থত দেখুওৱাৰ দৰে, আধুনিকীকৰণ তথা ছেকুলাৰকৰণৰ প্ৰক্ৰিয়াটো এটা একমুখী প্ৰক্ৰিয়া নহয়, বৰং ই এক জটিল দ্বান্দ্বিক প্ৰক্ৰিয়াৰ অংশহে : আধুনিকীকৰণৰ অৰ্থনৈতিক আৰু ছেকুলাৰ শক্তিসমূহৰ নিজৰ মাজতেই প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সেই বীজ লুকাই থাকে যি সমূহীয়া জীৱনৰ কেন্দ্ৰবিন্দুলৈ ধৰ্মক পুনৰ ঘূৰাই আনিব পাৰে। (পূৰ্বোক্ত গ্ৰন্থ, পৃ. ১২৭) ‘The Politics of Secularism and the Recovery of Religious Tolerance’ শীৰ্ষক ৰচনাত (একাধিক সংকলনত সংকলিত) আশিস নন্দীয়ে ঠিক একেটা কথাকে দোহাৰিছে। ‘বিশ্বাস হিচাপে ধৰ্ম’ (religion-as-faith) আৰু ‘মতাদৰ্শ হিচাপে ধৰ্ম’ (religion-as-ideology) – এই দুটাৰ মাজত মাজত তেওঁ সীমাৰেখা টানিছে : প্ৰথমটো হ’ল এটা জীৱনপ্ৰণালী হিচাপে ধৰ্মৰ ভূমিকা যিটো বাস্তৱিকতে বহুত্ববাদী আৰু সহনশীল, দ্বিতীয়টো হ’ল মূলতঃ ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক স্বাৰ্থৰ খাতিৰত ধৰ্মবিশ্বাসীসকলক সংগঠিত কৰাৰ মতাদৰ্শ। প্ৰথমটো পৰম্পৰাগত, দ্বিতীয়টো আধুনিকতাৰ পটভূমিত সৃষ্ট। তেওঁ লিখিছে যে ছেকুলাৰিজমৰ ৰাজনীতি আধুনিক ৰাষ্ট্ৰৰ শৃংখলাসমূহ গঠনৰ (formation of modern state practices) সেই একেটা প্ৰক্ৰিয়াৰে অংশ যিটোৱে ‘মতাদৰ্শ হিচাপে ধৰ্ম’ৰ বিকাশ ঘটায়।\nএইখিনিতে আমি ডঃ হীৰেন গোহাঁইৰ এটা বক্তব্য পুনৰ উল্লেখ কৰিব খুজিছো। ‘আত্মবিস্মৃত ইছলাম’ শীৰ্ষক লেখাত (আত্মবিস্মৃত ইছলাম আৰু অন্যান্য প্ৰবন্ধ গ্ৰন্থত সন্নিৱিষ্ট) তেওঁ ইছলামিক মৌলবাদ তথা মুছলমান সমাজত ক্ৰমবৰ্ধমান ধৰ্মীয় গোড়ামিৰ বিষয়ে বিশদ আলোচনা দাঙি ধৰিছে, যাৰ মূল কাৰণ হিচাপে মূলতঃ সাম্ৰাজ্যবাদী শক্তিৰ ষড়যন্ত্ৰমূলক ৰাজনীতি আৰু মুছলিম সমাজত ধৰ্মান্ধ উলেমাৰ ক্ৰমবৰ্ধমান প্ৰতিপত্তিৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। (উপৰোক্ত ‘অসমত জেহাদী’ লেখাও এই ক্ষেত্ৰত দ্ৰষ্টব্য।) সামৰণিত তেওঁ লিখিছে :\n‘এই পৰিস্থিতিৰ এপিনে যদি আছে মাৰ্কিন প্ৰমুখ্যে সাম্ৰাজ্যবাদীৰ নিপীড়ন আৰু দম্ভ, আনপিনে আছে ধৰ্মান্ধ ধৰ্মজ্ঞৰ শিক্ষা –যি শিক্ষাই জ্ঞানৰ চকু মোকলাব নোৱাৰে, বৰং তাক চিৰকাললৈ অন্ধ কৰি দিয়ে। আৰু সেয়ে সাম্ৰাজ্যবাদী নিপীড়নৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰামৰ প্ৰকৃত পথ বিচাৰি ল’ব নোৱাৰি হেজাৰ-বিজাৰ মুছলিম যুৱক-যুৱতীয়ে বেলেগ ধৰ্মৰ নিৰীহ মানুহ নিষ্ঠুৰভাৱে বলি দি (বা ইছলামৰ বিষয়ে বেলেগ মত পোষণ কৰা, বেলেগ ৰীতি-নীতি মানি চলা মুছলিমকো বলি দি) ইছলামক ৰক্ষা কৰিব খোজে।\n‘ইছলাম এইদৰে ৰক্ষা নহয়, এনেদৰে ইছলাম নিজেই নৰকৰ দুৱাৰ হৈ পৰে।’ (উক্ত গ্ৰন্থ, পৃ. ১১-১২)\n-ইছলামিক মৌলবাদ আৰু ক্ৰমবৰ্ধমান ধৰ্মীয় গোড়ামিৰ ব্যাখ্যাটো সম্পূৰ্ণ হ’বলৈ হ’লে ইয়াত নিঃসন্দেহে আধুনিকতাৰ প্ৰশ্নটো যোগ দিব লাগিব। কৰ্মসূচী তথা শাস্ত্ৰীয় গুৰিগছ হিচাপে প্ৰাক-আধুনিক ইছলামিক পুনৰুত্থানবাদী আন্দোলনসমূহৰ মাজত ইছলামিক মৌলবাদৰ শিপা বিচাৰি পোৱা যায়, কিন্তু মতাদৰ্শ হিচাপে এই মৌলবাদ পূৰাপূৰি আধুনিক আৰু শেহতীয়া। আভ্যন্তৰীণ ভাঙোন আৰু ইউৰোপীয় ঔপনিবেশিকতাবাদ-সাম্ৰাজ্যবাদৰপৰা মুক্ত হৈ মুছলমান দেশসমূহে বিংশ শতিকাৰ প্ৰথমভাগত ছেকুলাৰ জাতীয়তাবাদক আঁকোৱালি লৈছিল। জাতি ৰাষ্ট্ৰ, পশ্চিমীয়া আৰ্হিৰ শিক্ষা, পশ্চিমীয়া ৰাজনৈতিক গাঁথনি আদিৰ মাধ্যমেৰে আধুনিকতাৰ প্ৰক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণ কৰি মুছলমান সমাজসমূহে আধুনিক পৃথিৱীত নিজৰ বাবে স্থান উলিয়াই ল’বলৈ চেষ্টা কৰিছিল। আধুনিকতাৰ এনেকুৱা বহুখিনি উপাদানেই আচলতে আছিল পূৰ্বৰ ঔপনিবেশিক যুগৰপৰা উত্তৰাধিকাৰসূত্ৰে পোৱা, কিন্তু এতিয়া সেইসমূহৰ প্ৰসাৰ আৰু পৰিচালনাৰ দায়িত্ব ল’লে থলুৱা শাসকীয় এলিট গোষ্ঠীয়ে। সমাজৰ পৰম্পৰাগত সংৰক্ষণশীল উপাদানসমূহৰ প্ৰতিৰোধ সত্ত্বেও এই প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তেই সমাজসমূহে পশ্চিমীয়া উন্নত জাতিসমূহে উপভোগ কৰি থকা অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক সুফলসমূহ আহৰণ কৰিবলৈ যত্ন কৰিছিল। কিন্তু ষাঠিৰ দশকত ঘটা ৰাজনৈতিক সংকটে ছবিখন সলনি কৰি পেলাইছিল। ১৯৬৭ চনত এফালে ইজৰাইল আৰু আনফালে ইজিপ্ট, জৰ্ডান আৰু ছিৰিয়াক লৈ গঠিত জোঁটৰ (যিটোৰ নেতৃত্ব দিছিল ছেকুলাৰ জাতীয়তাবাদৰ প্ৰতিমূৰ্তিস্বৰূপ ইজিপ্টৰ জনপ্ৰিয় নেতা গামাল আব্দল নাছেৰে) মাজত হোৱা ‘ছদিনীয়া যুদ্ধ’ত আৰব শক্তিটোৰ অপমানজনক পৰাজয় ঘটিছিল। এই ছদিনীয়া যুদ্ধক আৰব জগতত আখ্যা দিয়া হয় The Disaster বুলি, কিয়নো ই আছিল আধুনিক মুছলমান সমাজসমূহত দেখা দিয়া গভীৰ সংকটৰ এক ইংগিতবাহক। প্ৰথমতে, আধুনিক পৃথিৱীত নিজৰ বাবে এক মূল্যৱান আৰু স্বাধীন স্থান উলিয়াই ল’ব নোৱাৰি সমাজসমূহে একপ্ৰকাৰ পৰিচয়-সংকটত ভুগিছিল। ছেকুলাৰ জাতিৰ মডেলটোৱে ভবাধৰণে কাম কৰা নাছিল; দুৰ্নীতি আৰু অপশাসনে সমাজসমূহক জুৰুলা কৰিছিল। দ্বিতীয়, পাশ্চাত্যৰ প্ৰতি এক মৰ্মান্তিক মোহভংগও ইয়াৰ লগতে ঘটিছিল। পশ্চিমীয়া মিত্ৰশক্তিবোৰৰ প্ৰতিশ্ৰুতিসমূহ ফোঁপোলা যেন প্ৰতিপন্ন হৈছিল, আনকি সেইবোৰ পশ্চিমীয়া নিয়ন্ত্ৰণ বৰ্তাই ৰখাৰ ছদ্মবেশমাত্ৰ বুলিও ভবা হৈছিল। তদুপৰি ইজৰাইলৰ প্ৰতি পশ্চিমৰ পক্ষপাতদুষ্ট সমৰ্থনক পশ্চিমৰ দ্বিচাৰিতা বুলি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। বিশেষভাৱে আমেৰিকাৰ ভিন ভিন দেশৰ প্ৰতি বৈষম্যমূলক আচৰণ আৰু অনাহূত হস্তক্ষেপৰ ৰাজনীতিয়ে পৰৱৰ্তী সময়ত পশ্চিমীয়া দ্বিচাৰিতাৰ এই ধাৰণা বদ্ধমূল কৰি তুলিছিল। এনে এক উৰ্বৰ সামাজিক প্ৰেক্ষাপটতে পাশ্চাত্য-প্ৰদত্ত আধুনিক ধাৰণাসমূহৰ বিপৰীতে সমাজ-ৰাজনৈতিক সংকটৰ ইছলামিক ব্যাখ্যাই প্ৰসাৰ লাভ কৰে :\n‘The reason for this decline, fromareligious perspective, was either that Islam had failed Muslims because it is an outmoded religion, or that Muslims had failed Islam, being seduced away from it by the empty promises of modernism. It is the second explanation that was increasingly embraced.’ (Contesting Fundamentalisms, p. 67)\nকিন্তু ছাড ইডেন ইব্ৰাহিমৰ অধ্যয়নে দেখুৱাইছে যে জংগী ৰূপৰ চূড়ান্ত মৌলবাদে মুছলমান সমাজৰ প্ৰান্তীয়কৃত আৰু দৰিদ্ৰ চামটোক সাধাৰণতে আকৰ্ষণ কৰিব নোৱাৰে। ই মূলতঃ ঊৰ্ধমুখী সামাজিক গতিশীলতাৰ প্ৰাথমিক স্তৰত থকা শিক্ষিত আৰু উদ্যমী যুৱক চামটোৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰ কৰে। (উপৰোক্ত গ্ৰন্থ, পৃ. ৭২) শেহতীয়াভাৱে নগৰীয়াকৃত গ্ৰাম্য প্ৰব্ৰজনকাৰীসকল, আৰু ক্ষুদ্ৰ ব্যৱসায়ী আৰু দোকানীৰে গঠিত ধৰ্মীয়ভাৱে তৎপৰ মধ্যবিত্ত শ্ৰেণী – এই দুটা গোটেই মৌলবাদী মতাদৰ্শৰ সমৰ্থনৰ ঘাই ভিত্তি। (Ruthven, p. 91) কিন্তু ঘাই নেতাসকল হয়তো প্ৰধানতঃ অভিজাত শ্ৰেণীৰপৰা অহা উচ্চশিক্ষিত ব্যক্তি। ওছামা বিন লাডেন তাৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ।\nএতিয়া আমি চাব খুজিছো মৌলবাদৰ সৈতে জাতীয়তাবাদৰ সম্পৰ্ক কেনেকুৱা আৰু কেতিয়াবা জাতীয়তাবাদে নিজেই মৌলবাদৰ ৰূপ ধাৰণ কৰিব পাৰে নেকি। এন্থনি স্মিথে National Identity গ্ৰন্থত ক’বৰ দৰে, জাতীয়তাবাদ বস্তুটো তেজপিয়াৰ দৰে যি পৰিস্থিতি অনুসৰি বেলেগ বেলেগ বৰণ ল’ব পাৰে। সাধাৰণভাৱে দেখাত জাতীয়তাবাদ আৰু মৌলবাদ দুটা সম্পূৰ্ণ বিপৰীত আৰু বিৰোধী মতাদৰ্শ। আৰব জগতলৈ চালে দেখা যায় মৌলবাদীসকলৰ সৈতে জাতীয়তাবাদীসকলৰ পোনপটীয়া সংঘাত। মৌলবাদীসকলৰ দৃষ্টিত জাতীয়তাবাদীসকল হ’ল ‘infidels’ বা ‘man-worshippers’ যিসকলে যুক্তিৰ সাৰ্বভৌমত্ব আৰু স্বায়ত্ততা তথা মানুহৰ perfectibilityত বিশ্বাস কৰে : গতিকে ৰাজনৈতিক ইছলামৰ উদ্দেশ্য হ’ল ‘freedom, under God, from the dominion of man over man’. সেইবাবে মৌলবাদীসকলৰ আদৰ্শ ৰাজনৈতিক মডেল হ’ল ইছলামৰ গৌৰৱময় যুগৰ খলিফাতন্ত্ৰ। কিন্তু বাস্তৱ ক্ষেত্ৰত কথাটো কিছু বেলেগ; ৰুথভেনে ক’বৰ দৰে – ‘In the Islamic world especially, nationalisms and fundamentalisms bleed into each other and overlap’. তেওঁ উপৰোক্ত গ্ৰন্থত ‘Fundamentalism and Nationalism’ শীৰ্ষক দুটা অধ্যায়ত এই প্ৰসংগত বহলাই আলোচনা কৰিছে। ‘Far from being counternationalist, as argued by some scholars and ideologists, the fundamentalist argument that God rewards righteousness in terms of national success and this-worldly prosperity is one that chimes in perfectly with nationalist aims.’ মাৰ্কিন মৌলবাদীসকলেতো মৌলবাদ আৰু দেশপ্ৰেমৰ মাজত কোনো পাৰ্থক্যই দেখা নাপায়। উদাহৰণস্বৰূপে আমি মৌলবাদী তথা ৰাজনৈতিক নেতা পেট ৰবাৰ্টছনৰ বক্তব্য উল্লেখ কৰিব পাৰো। তেওঁৰ মতে, মাৰ্কিন উচ্চতম ন্যায়ালয়ে বিদ্যালয়ত ধৰ্মপ্ৰাৰ্থনা নিষিদ্ধ কৰি ঈশ্বৰক অপমান কৰাৰ বাবেই আমেৰিকাৰ যুদ্ধত পৰাজয় ঘটিল, এজন ৰাষ্ট্ৰপতি হত্যাকাণ্ডৰ বলি হ’ল আৰু এজনে পদত্যাগ কৰিবলগা হ’ল, আমেৰিকাৰ সৈতে বাণিজ্যত বিদেশী শক্তিসমূহে অধিক মুনাফা অৰ্জন কৰিলে আৰু দেশখন ধাৰত পোত গ’ল। ন্যায়ালয়ে গৰ্ভপাতৰ অধিকাৰ স্বীকাৰ কৰি লোৱাৰ মাধ্যমেৰে হত্যাকাণ্ডক ন্যায্যতা প্ৰদান কৰাৰ ফলস্বৰূপে আমেৰিকাই OPEC গোটৰ দেশসমূহৰ দয়াৰ পাত্ৰ হ’বলগা হ’ল; মদ, মাৰিজুৱানা, ক’কেইন, অবাধ যৌনতা, পপ সংস্কৃতি আদি হাজাৰটা অপসংস্কৃতিয়ে মাৰ্কিন কিশোৰ-যুৱচামক গ্ৰাস কৰিবলৈ ধৰিলে। এতিয়া একমাত্ৰ ঈশ্বৰৰ ওচৰত শৰণাপন্ন হৈহে জাতিটোক ৰক্ষা কৰিব পৰা যায়।\nইছলামিক মৌলবাদীসকলে জাতি বা দেশৰ পৰিবৰ্তে বিশ্বব্যাপী মুছলমান সম্প্ৰদায় বা ‘উম্মা’ৰ প্ৰতিহে মুছলমানসকলৰপৰা আনুগত্য বিচাৰে; কিন্তু ‘In practice, the logic of circumstances and the interplay of local ethnicities and regional rivalries ensure that the energies of Islamist movements are directed towards the attainment of power within existing Muslim states or communities.’ এই দিশসমূহ বিবেচনা কৰিয়েই মাৰ্ক জুৱেৰগেন্সমেয়াৰে ইয়াক মৌলবাদ নুবুলি ‘ধৰ্মীয় জাতীয়তাবাদ’ বুলিহে অভিহিত কৰিছে। (The New Cold War? Religious Nationalism Confronts the Secular State গ্ৰন্থত) ইছলামিক ৰাজনৈতিক চিন্তা আৰু প্ৰচেষ্টাত ৰাষ্ট্ৰক প্ৰধান কাঠামো হিচাপে বিবেচনা কৰাটোৱে প্ৰকৃততে ইছলামৰ ধ্ৰুপদী যুগত বিকশিত শাসনকাৰ্যৰ তত্ত্বসমূহৰপৰা প্ৰস্থানকে সূচায়। ই হ’ল ইছলামবাদ, উদাৰতাবাদ, জাতীয়তাবাদ, সমাজবাদ, আৰু ‘জাতীয়’ ৰাজনৈতিক প্ৰক্ৰিয়াসমূহত ইছলামিক আন্দোলনসমূহৰ এংগেজমেণ্টৰ পাৰস্পৰিক সংঘৰ্ষ আৰু দ্বন্দ্ব-বিৰোধৰ ফচল। (Ruthven, p. 90)\nআমি কৈছিলো যে বিংশ শতিকাৰ ত্ৰিছৰ দশকতে মাৰ্কিন সমাজত খ্ৰিষ্টান মৌলবাদৰ একপ্ৰকাৰ প্ৰান্তীয়কৰণ ঘটিছিল। এতিয়া চোৱা যাওক মাৰ্কিন জাতীয়তাবাদে কিদৰে মৌলবাদৰ বিভিন্ন উপাদান আৰু ধৰ্মীয় প্ৰতীকীবাদ আত্মস্থ কৰি একধৰণৰ ছদ্মবেশী মৌলবাদ হিচাপে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰি আছে। জোৱান জাফেয়ে ‘With Us or With the Terrorists: American Hyperpatriotism as Fundamentalism’ ৰচনাত (Contesting Fundamentalisms) লিখিছে : ‘In the case of the United States, the central fundamentalist identity today revolves around the tightly woven together religions of right-wing Protestantism and the patriotic American civil religion.’ আমেৰিকান জাতীয় পৰিচিতিত ধৰ্মীয় উপাদান আৰম্ভণিৰেপৰা আছিল। আমেৰিকাৰ প্ৰথম বাসিন্দাসকলে পুৰণি পৃথিৱীখনৰ ধৰ্মীয় গোড়ামিৰপৰা মুক্ত হৈ এখন নতুন পৃথিৱী গঢ়িব বিচাৰিছিল, আৰু, জেফাৰছনৰ ভাষাৰে ক’বলৈ গ’লে, এখন ‘wall of separation’এৰে গিৰ্জাৰপৰা ৰাষ্ট্ৰক সম্পূৰ্ণ পৃথক কৰি ৰখা হৈছিল প্ৰাতিষ্ঠানিক ক্ষেত্ৰত। কিন্তু তাৰ মাজতো জাতীয়তাবাদৰ হৃদিস্থলত ধৰ্মীয় উপাদান ৰৈ গৈছিল আৰু মূলসুঁতিৰ সংস্কৃতিত সি লালিত হৈছিল। আমেৰিকাৰ প্ৰথমছোৱাৰ পিউৰিটান বাসিন্দাসকলৰ এজন কটন মেথাৰে কৈছিল :\n‘The New Englanders areaPeople of God settled in those places which were once the Devil’s territories . . .aPeople here accomplishing the promise of old made unto our Blessed Jesus, that He would have the Utmost parts of the Earth for His possession.’\nৰুথভেনে কৈছে যে বহল অৰ্থত মেথাৰক নিশ্চিতভাৱে মৌলবাদী বুলি অভিহিত কৰিব পাৰি। একেদৰে ভাৰ্জিনিয়াৰ মন্ত্ৰী আলেকজেণ্ডাৰ হোৱাইটেকাৰে ১৬১৩ চনত কৈছিল : ‘God hath opened this passage unto us and led us by the hand to do this work’. আনহাতে, ভাৰ্জিনিয়াৰ বাসিন্দাসকলক ঔপনিবেশিকতাবাদী জন ৰ’লফে আখ্যা দিছিল ‘a peculiar people, marked and chosen by the finger of God’ বুলি।\nএই ‘আমেৰিকান ব্যতিক্ৰমবাদ’ বা ‘American exceptionalism’অৰ মতবাদটো অতীততকৈ এতিয়া অধিক বলৱান আৰু আধিপত্যশীল। ইয়াৰ মূল বিশ্বাসটো হ’ল এই যে মাৰ্কিন জাতিটো ঈশ্বৰৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত জাতি – যি অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক স্বাধীনতা, সকলোৰে প্ৰতি সমতা আৰু ন্যায়ৰ ক্ষেত্ৰত পৃথিৱীৰ বাকী সকলোৰে বাবে মডেলস্বৰূপ। গতিকে মাৰ্কিন জাতিৰ উদ্দেশ্য হ’ল উক্ত আদৰ্শসমূহৰ সুৰক্ষা দিয়া আৰু তাক বাকীবোৰ জাতিলৈ বিস্তাৰিত কৰা। মাৰ্কিন নাগৰিকসকলৰ মনত মাৰ্কিন জাতিৰ এটা অৱতাৰবাদী বা মেছিয়ানিক প্ৰতিমূৰ্তি প্ৰোথিত কৰি দিয়া হয় যাৰপৰা তেওঁলোকৰ ভাব হয় যে তেওঁলোকৰ জাতিটো সকলোতকৈ ব্যতিক্ৰম আৰু সকলোতকৈ নৈতিকভাৱে উচ্চতৰ। সেইবাবে তেওঁলোকে নিজৰ চৰকাৰৰ কাম-কাজৰ বিচাৰত যি নীতি প্ৰয়োগ কৰে, আন জাতিৰ চৰকাৰৰ ক্ষেত্ৰত সম্পূৰ্ণ বেলেগ নীতি অৱলম্বন কৰে : যিটো কাম আমেৰিকাই কৰিলে মানৱ জাতিৰ কল্যাণৰ খাতিৰত উচ্চতৰ নৈতিকতাৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ কৰা বুজায়, সেই একেটা কামকে আন দেশে কৰিলে মহা অপৰাধ বুলি পৰিগণিত হ’ব পাৰে। এই মতবাদক আমি ‘নাগৰিক ধৰ্ম’ বা চিভিল ৰিলিজন বুলিব পাৰো। বিভিন্ন প্ৰতীক, আচাৰ-অনুষ্ঠান, দেশপ্ৰেমমূলক গীত আদিৰ ৰূপত এই নাগৰিক ধৰ্মটো মাৰ্কিন জীৱনত অহৰহ ক্ৰিয়াশীল হৈ থাকে। ১৯৮৪ চনতে লিখা ‘The Manufacture of Consent’ শীৰ্ষক ৰচনাখনত ন’ম চমস্কিয়ে ক’বৰ দৰে, একপ্ৰকাৰ ‘brainwashing under freedom’ পদ্ধতিৰে মাৰ্কিন সমাজত এই নাগৰিক ধৰ্মটোৰ সৰ্বাত্মক আধিপত্য টিকাই ৰখা হয়। প্ৰতিখন কাৰেন্সি নোটৰ ওপৰতে লিখা থাকে জাতীয় মূলমন্ত্ৰ – ‘In God We Trust’. জাতীয় পতাকা আদি দেশপ্ৰেমৰ প্ৰতীকসমূহৰ উপস্থিতি সৰ্বত্ৰ বিৰাজমান – বিদ্যালয়, গিৰ্জা, অডিটৰিয়াম আদি ৰাজহুৱা স্থানৰপৰা গাড়ী, ঘৰ, আনকি কোটৰ কলাৰলৈকে। এনেকৈ সম্ভৱপৰ সকলোধৰণৰ পন্থা অৱলম্বন কৰি মূলসুঁতিৰ সংস্কৃতিত এইদৰেই ঈশ্বৰ আৰু জাতিক একীভূত ৰূপত তুলি ধৰা হয়। এতিয়া আমি দুটামান উদাহৰণেৰে এই ছদ্মবেশী মৌলবাদৰ সাম্প্ৰতিক ৰূপটোৰ গম ল’ব খুজিছো। ৰাষ্ট্ৰপতি উড্ৰ’ উইলছনে আমেৰিকাক পৃথিৱীৰ সৰ্বোত্তম দেশ, এক ‘redeemer nation’ হিচাপে অভিহিত কৰিছিল যাৰ আছে - ‘the infinite priviledge of fulfilling her destiny and saving the world’. ৰোনাল্ড ৰেগানে ছোভিয়েট ৰাছিয়াক নাম দিছিল ‘the Evil Empire’. জৰ্জ ডব্লিউ. বুশ্বে কৈছিল : ‘My administration hasajob to do and we’re going to do it. We will rid the world of evil-doers.’\nমৌলবাদ আৰু মৌলবাদ-বিৰোধী ছদ্মবেশী মৌলবাদ – এই দুয়ো মতাদৰ্শৰে মূল ভিত্তি হ’ল এক বিপদজনক আৰু আগ্ৰাসী ‘অন্য’ৰ ধাৰণা। জাঁ পল ছাৰ্ত্ৰেই ১৯৬১ চনত ফ্ৰাঞ্জ ফানৰ The Wretched of the Earth গ্ৰন্থৰ পাতনিত লিখিছিল : ‘Not so very long ago, the earth numbered two thousand million inhabitants: five hundred million men, and one thousand five hundred million natives.’ আজিও সেই বিভাজন অটুট আছে, বৰং বহু ক্ষেত্ৰত বাঢ়িছেহে : ‘human beings’/‘natives’, ‘us’/‘them’, ‘citizens’/‘populations’. ঔপনিবেশিক যুগত সাম্ৰাজ্যবাদী শাসকৰ অধীনত দুবিধ মানুহে বাস কৰিছিল : এবিধ ‘প্ৰজা’ (subjects), আনবিধ ‘নাগৰিক’ (citizens)। দৰিদ্ৰ-পশ্চাদপদ দেশৰ ‘অলেখ’ জনসাধাৰণ আছিল প্ৰজা – যিসকলক অহৰহ নিৰীক্ষণ আৰু নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিবলগা হয়, শিকাব-পৰিশীলিত কৰিবলগা হয় যাতে তেওঁলোকে অধিক উৎপাদন কৰিবলৈ সক্ষম হয় আৰু আইন-আদালতৰ প্ৰতি অধিক সন্মান জনাবলৈ শিক্ষা পায়। আনহাতে, নাগৰিকসকল হ’ল আধুনিক, পৰিশীলিত আৰু চৰকাৰী সা-সুবিধা, অধিকাৰ-মৰ্যাদা লাভ কৰিবৰ যোগ্য। কিন্তু উত্তৰ-ঔপনিবেশিক যুগৰ জাতীয়তাবাদী চৰকাৰসমূহে দেশীয় এলেকাৰ ভিতৰত বাস কৰা সকলো বাসিন্দালৈকে নাগৰিকত্বৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰিছিল। উন্নয়নবাদী, আধুনিকীকৰণপন্থী এই চৰকাৰসমূহে সমূহ নাগৰিককে আধুনিক পৃথিৱীৰ যোগ্য আৰু সমান নাগৰিক হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ আঁচনি গ্ৰহণ কৰিছিল। আধুনিক শিক্ষা আৰু সৰ্বাংগীণ অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ মাধ্যমেৰে নাগৰিকসকলক গণতন্ত্ৰ আৰু আধুনিকতা গ্ৰহণ কৰিব পৰাকৈ উপযুক্ত কৰি তুলিব বিচৰা হৈছিল। কিন্তু এতিয়া নব্য উদাৰবাদী শাসনৰ কালত পুনৰ ঔপনিবেশিক যুগলৈ উভতি যাব বিচৰা হৈছে। (Gyanendra Pandey, The Construction of Communalism in Colonial North India, p. 270) এতিয়া এচাম হ’ল উদ্যোগী আৰু আধুনিকতাৰ ধাৰক-বাহক ‘নাগৰিক’, আৰু আন বৃহৎ চামটো হ’ল ‘জনসংখ্যা’ (populations) যিসকল দৰিদ্ৰ, অশিক্ষিত আৰু ‘প্ৰকৃত নাগৰিক’ৰ অধিকাৰসমূহ পাবৰ অযোগ্য। এসময়ত ৰাজনৈতিক ভৱিষ্যৎ নিৰ্মাণৰ বাগধাৰাত এই ‘জনসংখ্যা’সমূহক সীমিত হ’লেও এডোখৰ স্থান দিয়া হৈছিল; কিন্তু এতিয়া ৰাষ্ট্ৰই উগ্ৰ প্ৰতিশোধপৰায়ণতাৰে তেওঁলোকক নৈতিক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে মূলোৎপাটিত কৰিব খুজিছে আৰু তেওঁলোকক বলপূৰ্বক প্ৰান্তীয়কৰণ কৰিছে, যাতে ‘প্ৰকৃত নাগৰিক’সকলে নিৰ্বিঘ্নে আৰু স্বস্তিৰে তেওঁলোকৰ অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা উপভোগ কৰিব পাৰে। পাৰ্থ চেটাৰ্জীয়ে The Politics of the Governed গ্ৰন্থত সংকলিত ‘Are Indian Cities Becoming Bourgeois At Last’ ৰচনাত কলকাতা চহৰৰ প্ৰসংগৰে এই বিষয়টো সুন্দৰভাৱে আলোচনা কৰিছে। সি যি নহওক, ‘প্ৰকৃত নাগৰিক’সকলৰ বাবে এই ‘জনসংখ্যা’সমূহ হ’ল - ‘অন্য’।\nএই ‘অন্য’ৰ চৰিত্ৰ কেনেধৰণৰ? আমেৰিকাই চলোৱা সন্ত্ৰাসবাদৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধত ইৰাক বা আফগানিস্তানৰ ‘অসংখ্য’ নেটিভ নিহত হয়, কিন্তু মাৰ্কিন সেনা নিহত হয় ‘ইমানজন’ বা ‘সিমানজন’; পেলেষ্টাইনী নিহত হয় ‘শই শই’, কিন্তু ইজৰাইলী নিহত হয় ২, ১০, ১৬ বা ৩২জন। (Pandey, p. 271) ‘আমি’ আৰু ‘সিহঁত’ৰ মাজত, ‘নাগৰিক’ আৰু ‘জনসংখ্যা’ৰ মাজত, ‘আধুনিক’ আৰু ‘প্ৰাক-আধুনিক’ৰ মাজত এয়াই পাৰ্থক্য। ‘আমাৰ’ ক্ষতি, ‘আমাৰ’ বেদনা সাৱধানে হিচাপ কৰিবলগীয়া, অন্তৰেৰে উপলব্ধি কৰিবলগীয়া, তিল তিলকৈ ভুগিবলগীয়া; ‘আমি’ ব্যক্তিসত্তাৰে জীৱন্ত মানুহ যাৰ ইতিহাস আছে, ভিন ভিন ৰুচি-অভিৰুচি আছে, সংস্কৃতি আছে, ৰাজনীতি আছে। কিন্তু ‘সিহঁত’-এ এক দুৰ্বোধ্য জগতত বাস কৰে য’ত কোনো ইতিহাস নাই, ৰাজনীতি নাই, ব্যক্তিসত্তা বোলা কোনো বস্তু নাই। ‘সিহঁত’ এক সমসত্ব, নিৰ্জীৱ আৰু এটা-মাত্ৰ পৰিচয়যুক্ত সত্তা। ‘সিহঁত’ৰ পৰিচয় মাত্ৰ জাক হিচাপে, ‘অসংখ্য’ হিচাপে। ‘These are populations that came to be viewed (once more?) – both at home and abroad – as people who are utterly unlike us, modern individuals: bodies of people that are not used to the practice of reason, and that cannot control their passions or their primitive beliefs.’ (Pandey, p. 272) ‘সিহঁত’ক অবিশ্বাস কৰিবলৈ, ভয় কৰিবলৈ, ঘৃণা কৰিবলৈ কোনো কাৰণৰ প্ৰয়োজন নাই : ‘সিহঁত’ চৰিত্ৰগতভাৱেই, অন্তৰ্নিহিতভাৱেই (by definition) বিপদজনক, সন্দেহজনক আৰু ধুৰন্ধৰ। ‘সিহঁত’-এ যদি নিজে ‘প্ৰমাণ’ কৰি দেখুৱাব পাৰে তেতিয়াহে আমি মানি ল’ম যে ‘সিহঁত’ৰ মাজতো ‘দুই-এক’ ‘ভাল’, ‘বিশ্বাসযোগ্য’, ‘দেশপ্ৰেমী’ আছে; অন্যথা ‘সিহঁত’ক সদায় নজৰত ৰাখিবই লাগিব।\nহিন্দুত্ববাদে প্ৰচাৰ কৰা ‘অন্য’ মুছলমান সত্তাটোৰ চৰিত্ৰলৈ বিশেষভাৱে মন কৰিব পাৰি। দিব্যেশ আনন্দে Hindu Nationalism in India and the Politics of Fear গ্ৰন্থত এই সম্পৰ্কে বিস্তাৰিতভাৱে আলোচনা কৰিছে। হিন্দুত্ববাদক তেওঁ ‘যৌন-জাতীয়তাবাদ’ (আন উপযুক্ত শব্দ বিচাৰি পোৱা নাই) বুলি অভিহিত কৰিছে : ‘Hindutva is porno-nationalism in its obsessive preoccupation with the predatory sexuality of the putative Muslim figure and the dangers to the integrity of the Hindu bodies.’ (পৃ. ১) একমাত্ৰ নীচতা, হিংসা আৰু উগ্ৰ-কামুকতাৰে গঠিত এক ভয়াৱহ মুছলিম পুৰুষ-সত্তাৰ ষ্টিৰিঅ’টাইপ (hypersexual masculine stereotype) নিৰ্মাণ কৰা হয় – যিটোৱে অহৰহ হিন্দু সমাজৰ ক্ষতি কৰিবলৈ ব্যগ্ৰ হৈ থাকে, অহৰহ নতুন নতুন ষড়যন্ত্ৰত লিপ্ত হৈ থাকে। মুছলমানৰ জনসংখ্যা বিস্ফোৰণ (হিন্দুত্ববাদৰ শ্লোগান মতে, পৰিয়াল পৰিকল্পনা মানি চলা হিন্দুসকলৰ নীতি হ’ল ‘হম দৌ হমাৰে দৌ’, কিন্তু মুছলমানসকলৰ নীতি হ’ল ‘হম পাঁচ হমাৰে পঁচিছ’ – মানে পাঁচগৰাকী পত্নী আৰু পঁচিছটা সন্তান), লাভ জেহাদ আদি মিথবিলাক এই ষ্টিৰিঅ’টাইপৰে ফচল। সি যি নহওক, উগ্ৰ-শক্তিশালী মুছলিম পুৰুষ-সত্তাৰ বিপৰীতে হিন্দুসকল হ’ল দুৰ্বল, নাৰীসুলভ : উদাৰতাবাদ, ছেকুলাৰবাদ, মাৰ্ক্সবাদ আদি মতবাদে হিন্দুসকলক দুৰ্বল আৰু আত্মবিস্মৃত কৰি পেলাইছে। (অলপতে দিল্লীত অনুষ্ঠিত বিশ্ব হিন্দু সমাবেশত হিন্দুসকলৰ পাঁচবিধ শত্ৰু, ‘M5’ থকাৰ কথা ঘোষণা কৰা হৈছে : Marxism, Macaulayism, Missionaries, Materialism and Muslim extremism.) গতিকে হিন্দু জাতিৰ উদ্ধাৰৰ বাবে এটা শক্তিশালী অথচ নিয়ন্ত্ৰিত হিন্দু পুৰুষ-সত্তাৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগিব। বিবেকানন্দয়ো ‘বৈদান্তিক (বেদান্ত দৰ্শন) মগজু আৰু ইছলামিক শৰীৰ’-এৰে ভৱিষ্যতৰ ভাৰতীয় সত্তাটো নিৰ্মাণ কৰিব বিচাৰিছিল। প্ৰকৃততে হিন্দুত্ববাদৰ নতুন ভাৰত নিৰ্মাণৰ বাগধাৰাত আৰম্ভণিৰেপৰা পুৰুষ-সত্তাৰ ধাৰণাটোৱে প্ৰাধান্য লাভ কৰি আহিছে। আশিস নন্দীয়ে An Intimate Enemy: Loss and Recovery of Self under Colonialism গ্ৰন্থত পুৰুষ-সত্তাৰ ধাৰণাটো সম্পৰ্কে অন্তৰ্দৃষ্টিসম্পন্ন আলোচনা আগ বঢ়াইছে। ঔপনিবেশিকতাবাদ হ’ল এক উগ্ৰ আৰু আগ্ৰাসী পুৰুষ-সত্তা-কেন্দ্ৰিক সংস্কৃতি। তাৰ বিপৰীতে গান্ধীজীয়ে প্ৰতিৰোধৰ এক বিকল্প মডেল তৈয়াৰ কৰিছিল যি পাশ্চাত্যৰ non-masculine ‘অন্য’ সত্তাটোৰ সৈতে একাত্মতা স্থাপন কৰিছিল। গান্ধীজী সম্পৰ্কীয় বিশ্লেষণৰ এঠাইত তেওঁ লিখিছে :\n‘In sum, Gandhi was clear in his mind that activism and courage could be liberated from aggressiveness and recognized as perfectly compatible with womanhood, particularly maternity. Whether this position fully negated the Ksatriya world view or not, it certainly negated the very basis of the colonial culture.’ (p. 54)\nগতিকে জাতীয়তাবাদ-সাম্প্ৰদায়িকতাৰ ক্ষেত্ৰত দৃষ্টিভংগীৰ বাদেও চৰিত্ৰগত দিশৰপৰাও এনেদৰে গান্ধীজীৰ সৈতে হিন্দুত্ববাদীসকলৰ বিৰোধ আছিল। সেয়ে আচৰিত হ’বলগা নাই যে এজন হিন্দুত্ববাদীৰ গুলিত গান্ধীজী নিহত হৈছিল। এইখিনিতে উনুকিয়াব পাৰি যে ভাৰত আৰু পাকিস্তানৰ ইখনৰ প্ৰতি সিখনৰ দৃষ্টিভংগীও সেই একেই ষ্টিৰিঅ’টাইপেৰে বন্ধা। পুনৰ আমি নন্দীৰে সহায় ল’ব খুজিছো; ‘The Fantastic India-Pakistan Battle: Or the Future of the Past in South Asia’ ৰচনাত তেওঁ (বিনয় লাল সম্পাদিত Dissenting Knowledges, Open Futures গ্ৰন্থত সংকলিত) এই বিষয়টো দুভাগত ভগাই আলোচনা কৰিছে : ‘India’s Pakistan’ আৰু ‘Pakistan’s India’. ভাৰতে যেনেকৈ পাকিস্তানক ‘অযৌক্তিকতা আৰু উন্মাদনাৰ চূড়ান্ত প্ৰতিমূৰ্তি’ বুলি গণ্য কৰে, সেইদৰে পাকিস্তানেও ভাৰতক এমুঠিমান বৰ্ণহিন্দুৰদ্বাৰা শাসিত হিন্দু দেশ বুলিয়ে গণ্য কৰে। দুই ৰাষ্ট্ৰৰ মাজৰ ৰাজনৈতিক সম্পৰ্কটোও বহু পৰিমাণে এই পাৰস্পৰিক ষ্টিৰিঅ’টাইপেই নিৰ্ণয় কৰে। ইয়াৰ মাজতো পুৰুষ-সত্তাৰ ধাৰণা কিদৰে সোমাই আছে তাৰ উদাহৰণ দি নন্দীয়ে লিখিছে যে ভাৰতীয় দৃষ্টিকোণৰপৰা পাকিস্তানী চোৰাংচোৱা সংস্থা আই এছ আয়ে ভিলেইন হিচাপে একপ্ৰকাৰ কল্পকথাগত স্থান লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে যিটোৱে জনপ্ৰিয় হিন্দী চিনেমাৰ দুৰ্ধৰ্ষ ভিলেইনকো লজ্জাত পেলাব; কিন্তু তাৰ বিপৰীতে ভাৰতৰ অনুসন্ধান সংস্থা RAWক ভবা হয় কিছুমান অলগৰ্ধ, ৰাজনীতি-প্ৰভাৱিত, অজলা লোকৰ সংগঠন হিচাপে। (উক্ত গ্ৰন্থ, পৃ. ১৯২)\nহিন্দুত্ববাদ সম্পৰ্কে আলোচনা কৰোতে তাক ভিন ভিন ধৰণে বৰ্গীকৰণ কৰা হয় : কেতিয়াবা মৌলবাদ, কেতিয়াবা জাতীয়তাবাদ, আৰু আটাইতকৈ অধিক পৰিমাণে সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ হিচাপে। বিদেশী গৱেষকসকলে ইয়াক সাধাৰণতে হিন্দু জাতীয়তাবাদ বুলিবলৈ বেছি ভাল পায়, কাৰণ ইয়াৰ সমধৰ্মী প্ৰপঞ্চ পশ্চিমীয়া সমাজত পাবলৈ দিগদাৰ। হাততে পোৱা এটা উদাহৰণ হ’ল ফৰাচী গৱেষক ক্ৰিষ্টফ জেফ্ৰলট - The Hindu Nationalist Movement and Indian Politics, Hindu Nationalism: A Reader এই সম্পৰ্কীয় তেওঁৰ দুখন গুৰুত্বপূৰ্ণ গ্ৰন্থ। বিপান চন্দ্ৰই Communalism: A Primerঅত হিন্দুত্ববাদক জাতীয়তাবাদ বোলাটোক সমালোচনা কৰিছে; কিয়নো তেওঁৰ মতে, ইয়াৰ জৰিয়তে মতবাদটোক একপ্ৰকাৰ ন্যায্যতা প্ৰদান কৰা হয়। আচলতে জাতীয়তাবাদ-সাম্প্ৰদায়িকতাবাদৰ এই দ্বন্দ্বটো ভাৰতৰ জাতীয় ইতিহাসৰ প্ৰধান দ্বন্দ্বসমূহৰ এটা। সি যি নহওক, হিন্দুত্ববাদক সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ হিচাপে বিবেচনা নকৰিলে তাৰ বিশেষ ভাৰতীয় চৰিত্ৰ বুজা নাযায়। ‘Communalism’ শব্দটো তথা ধাৰণাটো ‘community’ৰপৰা অহা নাই - আহিছে ধৰ্মীয় সংখ্যাগুৰু হিন্দুৰ সৈতে তথাকথিত ধৰ্মীয় সংখ্যালঘু সম্প্ৰদায়সমূহৰ (মুছলমান, শিখ, খ্ৰিষ্টিয়ান) মাজৰ সংঘাত-সংঘৰ্ষক সূচোৱা ‘communal riot’ অভিধাৰপৰাহে। জ্ঞানেন্দ্ৰ পাণ্ডেই পূৰ্বোক্ত গ্ৰন্থত ইয়াক এক ‘colonialist form of knowledge’ বুলি অভিহিত কৰিছে। ই হ’ল ‘পশ্চাদপদ’ ঔপনিবেশিক আৰু উত্তৰ-ঔপনিবেশিক সমাজসমূহত ঘটা সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সংঘাতৰ বিশ্লেষণৰ বাবে ‘সংৰক্ষিত’ এটা ধাৰণা, যাক অতীতলৈ প্ৰক্ষেপ কৰি সাব্যস্ত কৰিব বিচৰা হৈছিল যে এই পৰিঘটনাটো ঔপনিবেশিক হস্তক্ষেপৰ বহু পূৰ্বৰপৰাই ইয়াৰ সমাজত বিৰাজ কৰিছিল (এয়া ভাৰতৰ ইতিহাসৰ ‘ধাৰাবাহিকতা’ বুলি)। ঔপনিবেশিক দৃষ্টিভংগীত সাম্প্ৰদায়িকতা হ’ল প্ৰাক-আধুনিক সমাজৰ ‘শিশুসুলভ’ আৰু ‘আদিম’ এক পৰিঘটনা। (উক্ত গ্ৰন্থ, পৃ. ৬) ব্ৰিটিছ অফিচাৰ আৰু পৰ্যবেক্ষকসকলে প্ৰথমে প্ৰয়োগ কৰা এই ‘সাম্প্ৰদায়িক দাংগাৰ নেৰেটিভ’টো আজিও জনপ্ৰিয় স্তৰত আৰু চৰকাৰী বাগধাৰাত একেদৰে চলি আছে। দক্ষিণ এছিয়া সম্পৰ্কীয় ঐতিহাসিক ৰচনাতো, সি ঔপনিবেশিকতাবাদীয়েই হওক বা জাতীয়তাবাদীয়েই হওক বা সিবোৰৰ নব্য সংস্কৰণেই হওক, প্ৰায় ক্ষেত্ৰতে আজিও সাম্প্ৰদায়িকতাক উপস্থাপন কৰা হয় –fully blown, আনকি unalterable পৰিঘটনা হিচাপে (ইতিহাসৰ যি যুগতেই উদ্ভৱ নহওক কিয়)। (পৃ. ৫)\nসি যি নহওক, ১৯১০ আৰু ১৯২০ৰ দশকত সাম্প্ৰদায়িকতাৰ ধাৰণাটোৱে মূৰ্ত ৰূপ পায় যিটোৱে জাতীয়তাবাদীসকলৰ সন্মুখত প্ৰধান প্ৰত্যাহ্বান হৈ থিয় দিলে। সাম্প্ৰদায়িকতাবাদক তেওঁলোকে জাতীয়তাবাদৰ বিপৰীতে ৰাখি সংজ্ঞায়িত কৰিলে। ই দেখাত জাতীয়তাবাদৰ নিচিনা, কিন্তু ঠিক জাতীয়তাবাদ নহয় : ই হ’ল জাতীয়তাবাদৰ ‘অন্য’টো। জাতীয়তাবাদ হ’ল শোষণৰপৰা স্বাধীনতা আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নয়নৰ স্বপ্নৰে উদ্দীপ্ত এক ভৱিষ্যমুখী, প্ৰগতিশীল আৰু আধুনিক মতাদৰ্শ; আনহাতে, সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ হ’ল পশ্চাৎমুখী, প্ৰতিক্ৰিয়াশীল আৰু মধ্যযুগীয় – আন ভাষাত, সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ হ’ল দিকভ্ৰষ্ট জাতীয়তাবাদ। গতিকে জাতীয়তাবাদীসকলৰ কৰ্তব্য আছিল সাম্প্ৰদায়িকতাবাদৰ সংকীৰ্ণতা, অন্তৰ্নিহিত সুবিধাবাদ তথা তাৰ পশ্চাৎমুখী চৰিত্ৰ উদঙাই দি তাৰ ‘অবৈধতা’ প্ৰতিপন্ন কৰা।\nসাধাৰণভাৱে ক’বলৈ গ’লে, সাম্প্ৰদায়িকতাবাদৰ প্ৰতি ঔপনিবেশিক দৃষ্টভংগীটো আছিল বৰ্ণবাদী-সাৰবত্তাবাদী (racist-essentialist)ধৰণৰ : কিছুসংখ্যক আলোকপ্ৰাপ্ত ব্যক্তিক বাদ দি, সাম্প্ৰদায়িকতাবাদৰ পৰিঘটনাটো ভাৰতৰ এটা পুৰণিকলীয়া সমস্যা যিটো ভাৰতীয় মানুহৰ চৰিত্ৰগত বৈশিষ্ট্যৰে পৰিণাম। আনহাতে, জাতীয়তাবাদীসকলৰ মতে সমস্যাটো অৰ্বাচীন : এমুঠি স্বাৰ্থান্বেষী এলিট গোষ্ঠীয়ে কৌশলেৰে জনসাধাৰণৰ মাজত থকা অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক বৈষম্য আৰু সংঘাতক ব্যৱহাৰ কৰি সমস্যাটোৰ জন্ম দিছে, কিন্তু অধিকাংশ জনতা এতিয়াও তাৰপৰা দূৰত আছে। কিন্তু ঔপনিবেশিক দৃষ্টিভংগীটোত বহু সময়ত উদাৰতাবাদী-যুক্তিবাদী উপাদানৰ পয়োভৰ দেখা গৈছিল, একেদৰে জাতীয়তাবাদী দৃষ্টিভংগীতো ঔপনিবেশিক দৃষ্টিভংগীৰ ভালেমান উপাদানৰ সমাবেশ ঘটিছিল।\nসাধাৰণ চৰিত্ৰৰপৰা পাণ্ডেই জাতীয়তাবাদী দৃষ্টিভংগীটোক অৰ্থনীতিবাদী বুলি অভিহিত কৰিছে। নেহৰুৰ বিভিন্ন লেখা আৰু ভাষণত আমি এই দৃষ্টিভংগীৰ আভাস পাওঁ, যিসমূহত সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ নিৰ্মূলৰ প্ৰথম পদক্ষেপ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল ঔপনিবেশিকতাবাদৰ অন্ত পেলাই এক প্ৰকৃত জাতীয় ৰাষ্ট্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা – তাৰ পাছত যি বাকী থাকিব সেয়া হ’ব কেৱল অৰ্থনৈতিক সমস্যাহে। (Partha Chatterjee, Nationalist Thought and the Colonial World, p. 141) লণ্ডনত প্ৰেছৰ আগত দিয়া বক্তব্যত নেহৰুৱে ১৯৩৬ চনৰ ২৭ জানুৱাৰিত কৈছিল :\n‘The communal problem is notareligious problem, it has nothing to do with religion. It is partly an economic problem, and partlyamiddle class problem inalargely political sense. . . I do not think it isavery difficult problem to solve. If social and economic issues come to the front the communal problem falls into the background.’ (Chatterjee, p. 163)\nকিন্তু এই অৰ্থনীতিবাদো ভিতৰি একপ্ৰকাৰ essentialismএই। দুয়োটা দৃষ্টিভংগীৰ আলোচনা আগ বঢ়াই পাণ্ডেই মন্তব্য কৰিছে :\n‘For one thing, the approach is unsatisfactory because it sets asideafalse, Orientalist ‘irrationality of the East’ and puts in its place an equally false, universal bourgeois rationality – the pursuit of the economic self-interest of the individual above all else – as the explanation of all strife in Indian society.’ (Pandey, p. 20)\nসি যি নহওক, স্বৰাজ লাভৰ পাছত ছেকুলাৰ জাতীয়তাবাদে প্ৰাতিষ্ঠানিকীকৃত ৰূপত প্ৰতিষ্ঠা লাভ কৰিলে যদিও সাম্প্ৰদায়িকতাবাদে কাষে-পাঁজৰে নিজৰ সক্ৰিয়তা বজাই ৰাখিবলৈ সক্ষম হ’ল। পৰৱৰ্তী সময়ত সত্তৰৰ দশকত উন্নয়নবাদী, আধুনিকীকৰণপন্থী জাতীয়তাবাদৰ মডেলটো সংকটাপন্ন হোৱাৰ ফলস্বৰূপে সাম্প্ৰদায়িকতাবাদে মূৰ তুলি উঠিল। আশীৰ দশকৰপৰা শাসকশ্ৰেণীৰ ‘সংখ্যালঘু তোষণ’ আৰু সংখ্যালঘুৰপৰা হ’ব পৰা জাতিটোৰ বিপদ তথা পতনৰ বিৰুদ্ধে ক্ৰমাৎ জোৰদাৰ ধ্বনি শুনিবলৈ পোৱা গ’ল। (পূৰ্বোক্ত গ্ৰন্থ, পৃ. ২৭৫) এনে পৰিস্থিতিত - ‘. . . the right-wing Hindu parties in India have more or less successfully re-invented the nation-state inachauvinist Hindu image and successfully cowed down the minorities. . .’ (Pandey, p. 276)\nগতিকে এনে পৰিস্থিতিত কেৱল উদাৰবাদী-যুক্তিবাদী-অৰ্থনীতিবাদী দৃষ্টিভংগীৰে সাম্প্ৰদায়িকতাবাদক সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যাখ্যা কৰা নাযায়। তাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰ আৰু জাতীয়তাবাদক কাঠগৰাত থিয় কৰাবই লাগিব। কিন্তু আশ্চৰ্যৰ বিষয় এয়ে যে কিছু দিনৰ আগলৈকে ৰাষ্ট্ৰক এক ‘নিৰপেক্ষ’ শক্তি বুলি বিনাপ্ৰশ্নে মানি লোৱা হৈছিল যি সমাজৰ ‘ঊৰ্ধ্বত’ অৱস্থান কৰে – আৰু সাম্প্ৰদায়িকতাবাদকে আদি কৰি সমস্যাসমূহ ‘উপযুক্ত’ সময়ত হস্তক্ষেপ কৰি ‘বিহিত’ ব্যৱস্থাৰে নিৰসন কৰে। ঊনবিংশ আৰু বিংশ শতাব্দীত এছিয়া আৰু আফ্ৰিকাত ৰাষ্ট্ৰৰ এই নিৰপেক্ষ প্ৰতিমূৰ্তিটো ঔপনিবেশিক শাসকে নিজৰ শাসনৰ দীৰ্ঘায়তকৰণৰ যুক্তি হিচাপে দাঙি ধৰিছিল। পৰৱৰ্তী কালত স্বাধীন জাতীয়তাবাদী চৰকাৰবিলাকে অধিক জোৰদাৰভাৱে আৰু অধিক সফলতাৰে এই ধাৰণাটো দাঙি ধৰিছিল। সংসদীয় প্ৰক্ৰিয়াৰে প্ৰতিষ্ঠিত চৰকাৰে কোনো প্ৰদেশ বা সমষ্টি বা গোষ্ঠীৰ নহয় – সমগ্ৰ জাতিৰ কণ্ঠস্বৰ হৈ কথা কৈছিল, যিটো কণ্ঠস্বৰে সকলো বৰ্ণ-ধৰ্ম-গোষ্ঠীৰ ঊৰ্ধ্বত গৈ সমগ্ৰ জাতিৰ স্বাৰ্থক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে বুলি ভবা হৈছিল। কিন্তু আশীৰ দশকৰপৰা ঘটা বিভিন্ন ঘটনাই ইতিমধ্যে ৰাষ্ট্ৰৰ সেই নিৰপেক্ষ চৰিত্ৰক প্ৰশ্ন কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছে আৰু বহু ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰৰ দমনৰ হাতোৰাই প্ৰত্যক্ষ বা পৰোক্ষভাৱে সেই ঘটনাসমূহত অংশগ্ৰহণ কৰাটো প্ৰমাণিত হৈছে। এনে পৰিস্থিতিত ৰাষ্ট্ৰক problematize কৰাটো অত্যন্ত জৰুৰী হৈ পৰিছে। জি. এলয়ছিয়াছে Nationalism WithoutaNation in India গ্ৰন্থত ৰাষ্ট্ৰ আৰু জাতীয়তাবাদৰ এই অন্তৰ্দ্বন্দ্ব আৰু সমস্যাসমূহৰ অন্তৰ্ভেদী তাত্ত্বিক ব্যাখ্যা দাঙি ধৰিছে – তেওঁৰ সমালোচনা এই ক্ষেত্ৰত একান্তই বিবেচনীয়।\nএতিয়া ছেকুলাৰবাদৰ সমস্যা আৰু সম্ভাৱনা সম্পৰ্কে দুই-এষাৰ কৈ আমি আলোচনা সামৰিব বিচাৰিছো। আশিস নন্দীয়ে ছেকুলাৰবাদৰ সমস্যা সম্পৰ্কে বেছ বিস্তাৰিতভাৱে আলোচনা কৰিছে : পূৰ্বোক্ত ‘Politics of Secularism and the Recovery of Religious Tolerance’ ৰচনা, ‘Anti-Secular Manifesto’ আদিত। দ্বিতীয়খনৰ বাংলা সংস্কৰণ ধৰ্মনিৰপেক্ষতাবাদ-বিৰোধী ইস্তাহাৰৰ পাতনিত তেওঁ লিখিছে :\n‘আমার মনে হয়, Secularism-এরও কোনও বাংলা অনুবাদ হয় না। ধৰ্মনিরপেক্ষতা Secularism নয়। আমরা সাধারণত অশোক বা আকবরকে Secular বলি, কিন্তু তাঁরা নিজেদের ধাৰ্মিক বৌদ্ধ বা মুসলমানই ভাবতেন, ধৰ্মনিরপেক্ষ নয়। যাঁরা কবির বা লালনের স্মৃতি অম্লান রেখেছেন, দেশের যে সাধারণ মানুষ তাঁদের অসাধারণ মেনে এসেছেন, তাঁদেরও প্ৰয়োজন হয়নি Secularism-এর শরণাপন্ন হওয়ার। . . .’\nখুব সৰলকৈ হ’লেও এই উদ্ধৃতিটোতে তেওঁৰ সাধাৰণ দৃষ্টিভংগী প্ৰতিফলিত হৈছে : ছেকুলাৰবাদ ভাৰতীয় সমাজখনৰ বাবে একপ্ৰকাৰ বাহিৰা বস্তু, আধুনিকতাৰ অন্য প্ৰমূল্যসমূহৰ দৰেই ইও সৰ্বসাধাৰণ ৰাইজৰ মনোজগতত সহজে প্ৰবেশ কৰিব নোৱাৰে; ই কেৱল আধুনিকীকৃত এলিট গোষ্ঠী এটাৰে সম্পদ হৈ থাকিব। তাৰ ঠাইত আমি কৰা উচিত – ‘explore the philosophy, the symbolism and the theology of tolerance in the various faiths of the citizens and hope that the state systems in South Asia may learn something about religious tolerance from everyday Hinduism, Islam, Buddhism, and/or Sikhism . . .’ আনকি কোচিৰ অঞ্চল কিছুমানৰ অধ্যয়ন কৰি তেওঁ সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে উক্ত অঞ্চলসমূহত বিৰাজ কৰা সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতিৰ কাৰণ কোনো ছেকুলাৰবাদ নহয়, বৰং ‘healthy balance of prejudices’হে! (এই বক্তব্য ক’ত পাইছিলো সদ্যহতে মনত পৰা নাই।) সি যি নহওক, নন্দীৰ স্থিতি আমি গ্ৰহণ কৰোৱেই বা নকৰোৱেই, তেওঁ দেখুৱাই দিয়া ছেকুলাৰবাদৰ সীমাবদ্ধতা আৰু পৰম্পৰাগত সহনশীলতাৰ পুনৰুজ্জীৱনৰ গুৰুত্ব অনস্বীকাৰ্য।\nএতিয়া আমি পাৰ্থ চেটাৰ্জীৰ ‘Secularism and Tolerance’ শীৰ্ষক ৰচনাখনলৈ আহিছো (A Possible India গ্ৰন্থত সংকলিত)। তেওঁ নন্দীৰ দৰে ছেকুলাৰবাদক অস্বীকাৰ কৰা নাই – তাৰ সীমাবদ্ধতাসমূহ আলোচনা কৰিও তেওঁ লিখিছে : ‘. . . I am looking for political possibilities within the domain of the modern state institutions as they now exist in India.’ (পূৰ্বোক্ত গ্ৰন্থ, পৃ. ২৩১) ইউৰোপীয় ছেকুলাৰবাদৰ সৈতে ভাৰতৰ ছেকুলাৰবাদৰ পাৰ্থক্য আঙুলিয়াই দি তেওঁ দেখুৱাইছে যে ছেকুলাৰবাদ ধাৰণাটোৰ অবিৰত ব্যৱহাৰে ধাৰণাটোৰ ‘প্ৰকৃত’ অৰ্থ ভাৰতত বাস্তৱায়িত কৰাৰ বাবে থকা আধুনিকীকৰণপন্থী এলিট গোষ্ঠীৰ সদিচ্ছাকে প্ৰতিফলিত কৰে, কিন্তু এই প্ৰচেষ্টাৰ বিফলতাৰ বাবেই ধাৰণাটোৰ ‘নতুন’ অৰ্থৰ আবিৰ্ভাব ঘটিছে। ঊনবিংশ শতিকাৰ সংস্কাৰ আন্দোলনসমূহে সামাজিক সংস্কাৰৰ ক্ষেত্ৰত ঔপনিবেশিক ৰাষ্ট্ৰৰ হস্তক্ষেপ বিচাৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত জাতীয়তাবাদী আন্দোলনে এই সংস্কাৰৰ নৈতিক কৰ্তৃত্ব ঔপনিবেশিক ৰাষ্ট্ৰৰ হাতৰপৰা আনি ‘জাতীয় সম্প্ৰদায়’টোৰ হাতত সমৰ্পণ কৰিছিল। স্বৰাজোত্তৰ কালত জাতীয় চৰকাৰে হিন্দু ধৰ্মৰ সংস্কাৰৰ দায়িত্ব কান্ধ পাতি লৈছিল : প্ৰভাৱশালী ধাৰণাটো এনেকুৱা আছিল যে হিন্দু সমাজখনৰ ৰাজহুৱা স্বাৰ্থত, হিন্দু ধৰ্মৰ গাত লাগি থকা চেকা আঁতৰাবলৈ ৰাষ্ট্ৰৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক আৰু প্ৰশাসনিক বিভাগসমূহে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰাটোৰ ন্যায্যতা আছে। কিন্তু তাকে কৰিবলৈ যাওঁতে সংস্কাৰবাদীসকলে পৰম্পৰাৰ স্থবিৰতাৰ বিৰুদ্ধে থিয় দি সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতিত তাৰ পুনৰ্ব্যাখ্যাৰ প্ৰয়োজনীয়তা প্ৰতিপন্ন কৰিবলগা হৈছিল – পৰিস্থিতি এনে হৈছিলগৈ যে এখন ছেকুলাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ আইনমন্ত্ৰীয়ে প্ৰাচীন ধৰ্মশাস্ত্ৰৰপৰা উদ্ধৃতি আৰু যুক্তি প্ৰদৰ্শন কৰি প্ৰণয়ন কৰিব খোজা আইনৰ সুৰক্ষা দিবলগা হৈছিল। প্ৰকৃততে ইয়াৰ মাধ্যমেৰে ধৰ্মীয় বাগধাৰাৰ পৰিসৰটোৰ যৌক্তিকীকৰণ আৰু ব্যক্তিগত আইনৰ ৰাজহুৱা পৰিসৰটোৰ ছেকুলাৰকৰণ কৰিব বিচৰা হৈছিল। কিন্তু এই প্ৰক্ৰিয়াটোৰে নাগৰিকৰ সংবিধানপ্ৰদত্ত ধৰ্মাচৰণৰ অধিকাৰত হস্তক্ষেপ কৰা হৈছিল; গতিকে যুক্তি দিয়া হৈছিল যে প্ৰকৃততে ছেকুলাৰকৰণৰ স্বাৰ্থতেই ৰাষ্ট্ৰৰ এই ছেকুলাৰ নীতি লংঘন কৰা হৈছে। ইয়াক চেটাৰ্জীয়ে ‘anomalies of the secular state’ আখ্যা দিছে। ৰক্ষণশীল হিন্দু জনমত আৰু হিন্দু মহাসভা আদি সংগঠনে এই চৰকাৰী প্ৰচেষ্টাক বৈষম্যমূলক বুলি তাৰ বিৰোধিতা কৰিছিল; তেওঁলোকে অৱশ্যে যিকোনো সংস্কাৰৰে বিৰোধিতা কৰিছিল। কিন্তু কিছুসংখ্যক প্ৰগতিশীল ব্যক্তিয়ে আইনী প্ৰক্ৰিয়াৰে কৰিব খোজা সংস্কাৰে যে সমানাধিকাৰযুক্ত নাগৰিকত্বৰ ধাৰণাটোৰ প্ৰতিয়ে ভাবুকিৰ সৃষ্টি কৰিছে সেই কথা আঙুলিয়াই দিছিল। সমাজবাদী নেতা কৃপালনিয়ে কেৱল এটা সম্প্ৰদায়ক সংস্কাৰৰ বাবে বাছি লোৱাটোক গৰিহণা দিছিল, চৰকাৰে পালন কৰা ভূমিকাক সাম্প্ৰদায়িক আখ্যা দিছিল। এনে সমালোচনাৰ উত্তৰ হিচাপে যুক্তি দিয়া হৈছিল যে ঐতিহাসিক কাৰণত সংখ্যালঘু গোষ্ঠীসমূহ সংস্কাৰৰ প্ৰক্ৰিয়াক গ্ৰহণ কৰিবলৈ ‘প্ৰস্তুত’ হৈ উঠা নাই। সংখ্যালঘু গোষ্ঠীসমূহৰপৰাও বিভিন্ন শক্তিয়ে ধৰ্মাচৰণৰ স্বাধীনতাৰ দোহাই দি ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত ৰাষ্ট্ৰৰ যিকোনোধৰণৰ হস্তক্ষেপৰ বিৰোধিতা কৰিছিল। ইয়াৰ ফলস্বৰূপে হিন্দু সোঁপন্থী শক্তিসমূহে চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে সংখ্যালঘু তোষণৰ অভিযোগ তোলাৰ সুবিধা পাইছিল। কিন্তু সংখ্যালঘু গোষ্ঠীসমূহৰ মাজত ঊনবিংশ শতিকাৰ হিন্দু সংস্কাৰ আন্দোলনসমূহৰ নিচিনা কিছুমান সংস্কাৰ প্ৰচেষ্টা ইতিমধ্যেই আৰম্ভ হৈছিল। ১৯৩৭ চনৰ শ্বৰিয়ত আইনৰ দৰে কিছুমান সৰুসুৰা সফলতাও সি লাভ কৰিছিল। কিন্তু সেই প্ৰচেষ্টা বিভিন্ন সময়ত আৰু বিভিন্ন অঞ্চলত ছেগাচোৰোকাকৈ চলি থাকিল যদিও সাধাৰণভাৱে সি মুজুৰা পৰি গ’ল। পৰৱৰ্তী সময়ত সাৰ্বজনীন ভোটাধিকাৰেৰে নিৰ্বাচিত আইনসভাৰ হাতত নিজৰ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাৰ সংস্কাৰৰ ক্ষমতা এৰি দিবলৈ সংখ্যালঘু গোষ্ঠীসমূহ অমান্তি হৈছিল। আনহাতে, তেওঁলোকৰ নিজৰ মাজতো প্ৰতিনিধিত্বমূলক বৈধতা থকা তেনে কোনো সংগঠন নাছিল যি সংস্কাৰ প্ৰচেষ্টাক আগুৱাই লৈ যাব পাৰে।\nআমি দেখিছো যে হিন্দুত্ববাদী শক্তিসমূহে ছেকুলাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাৰ ভিতৰত নিজৰ স্থান গজগজীয়া কৰি লৈছে : গতিকে তেওঁলোকে ছেকুলাৰ নীতিৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিয়াৰ সলনি ৰাষ্ট্ৰৰ মতাদৰ্শগত অস্ত্ৰসমূহৰ সহায়ত তেওঁলোকৰ সংস্কৰণৰ ‘জাতীয় সংস্কৃতি’ৰ সৈতে জীণ যাব নোখোজা সকলোৰে ওপৰত জোৰ-জবৰদস্তি চলোৱাটোহে বেছি সম্ভাৱনাপূৰ্ণ ঘটনা। ‘In short, the current campaign of the Hindu right is directed not against the principle of the secular state, but rather towards mobilizing the legal powers of that state in order to systematically persecute and terrorizeaspecific religious minority within its population.’ (Chatterjee, p. 231)\nএনে মুহূৰ্তত ছেকুলাৰ শক্তিসমূহৰ ভূমিকা কেনে হোৱা উচিত? সংখ্যালঘু গোষ্ঠী এটাই যদি বাকীসকলৰপৰা সহনশীলতা দাবী কৰে তেন্তে গোষ্ঠীটোৱে নিজেও প্ৰতিনিধিত্বমূলকতাৰ চৰ্ত (condition of representativeness) পূৰণ কৰিব লাগিব। তাৰ বাবে তেওঁলোকৰ সামাজিক পৰম্পৰা সম্পৰ্কে নিজা পৰিসৰৰ ভিতৰতে মুকলি আৰু গণতান্ত্ৰিক বিতৰ্ক আৰম্ভ হ’ব লাগিব। সামাজিক পৰম্পৰাৰ প্ৰগতিশীল সংস্কাৰৰ প্ৰক্ৰিয়াটো গোষ্ঠীটোৱে নিজৰ ভিতৰতে সমাধা কৰিব লাগিব – ইয়াৰ কোনো চমু পথ নাই। তাৰ বাবে যিসমূহ বিষয়ত সাৰ্বজনীনতাৰ নীতিৰ প্ৰবেশ গোষ্ঠীটোৱে প্ৰতিৰোধ কৰি ৰাখিছে, সেই বিষয়সমূহ প্ৰথমে বাছি উলিয়াব লাগিব। কিছুমান ক্ষেত্ৰত মুকলি যুক্তিপূৰ্ণ বাগধাৰাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ গোষ্ঠীটোৱে অস্বীকাৰ কৰিলে আচৰিত হ’বলগীয়া একো নাই, কিন্তু সেইবুলি সাংস্কৃতিক আপেক্ষিকতাবাদৰ পিনে হালি যোৱাৰো প্ৰয়োজন নাই। এই ক্ষেত্ৰত দুইধৰণৰ বাধা আছে। প্ৰথম হ’ল, সংখ্যাগুৰুসকলৰদ্বাৰা বলপূৰ্বক সমসত্বকৰণৰ প্ৰতি ভীতি। সমাজৰ প্ৰান্তীয় অঞ্চলত তেওঁলোকে একোটা সংকীৰ্ণ সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল গঢ়ি লৈ তাৰ ভিতৰত বাস কৰাটোৰ মূলতেই আছে সংখ্যাগুৰু-ভীতি, যিটো পৰিমণ্ডল বৰ্তাই ৰখাত মূল ভূমিকা পালন কৰে উক্ত সামাজিক পৰম্পৰাসমূহ আৰু কিছু পৰিমাণে গোড়া ধৰ্মীয় শিক্ষালয়বিলাকে। গতিকে সেইসমূহৰ সংস্কাৰৰ এক পূৰ্বচৰ্ত হৈছে, আধুনিকীকৰণক সংখ্যাগুৰুৰ অৱদমনৰপৰা মুক্ত বুলি তেওঁলোকক আশ্বস্ত কৰিব পৰাটো। দ্বিতীয়, শ্ৰেণীগত-প্ৰমূল্যগত বিভিন্ন কাৰণত সংখ্যালঘু গোষ্ঠীৰ নাগৰিক আধুনিক মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীটো আৰু গোষ্ঠীটোৰ অগণন গ্ৰামবাসী দৰিদ্ৰ-পশ্চাদপদ লোকৰ মাজত অলংঘনীয় প্ৰাচীৰ গঢ় লৈ উঠিছে। (এই প্ৰসংগটো পাৰ্থ চেটাৰ্জীয়ে Politics of the Governed গ্ৰন্থৰ ‘Contradictions of Secularism’ ৰচনাত বিশেষভাৱে উনুকিয়াইছে।) সেয়ে সংখ্যালঘু গোষ্ঠীসমূহক অৱধাৰিতভাৱে আৰু অবিসম্বাদীভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰি আহিছে ধৰ্মৰ ধ্বজাধাৰীসকলে। এতিয়াৰ প্ৰয়োজনটো হ’ল গোষ্ঠীসমূহক কোনে প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব সেইটো নিজৰ ভিতৰতে নিৰ্ধাৰণ কৰা, অৰ্থাৎ প্ৰতিনিধিত্বৰ গণতান্ত্ৰিকীকৰণ।\nসি যি নহওক, সংখ্যালঘু গোষ্ঠীৰ ভিতৰৰ বা বাহিৰৰ সকলো ছেকুলাৰ-প্ৰগতিশীল শক্তিৰ বৰ্তমান প্ৰধান কৰ্তব্যটো হ’ল এক দ্বৈত সংগ্ৰামত অৱতীৰ্ণ হোৱা : ‘. . . resist homogenization from the outside, and push for democratization inside. That, in brief, would beastrategic politics of toleration.’ (Chatterjee, p. 261)\n(ৰচনাকাল : ২৮-৩০ নৱেম্বৰ, ২০১৪)\nবিষয় মৌলবাদ সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ\n1 Comment : "মৌলবাদ, সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ আৰু অন্যান্য প্ৰসংগ : এক বিক্ষিপ্ত পৰ্যালোচনা"\nLekha tu porhi bhal lagil.....


পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ডৰ বিষয়ে জানিবলগীয়া ১০ টা কথা — বিকাশপেডিয়া\nমূল পৃষ্ঠা / সমাজ কল্যাণ / বিত্তীয় অন্তৰ্ভূক্তি / বিত্তীয় সাক্ষৰতা / পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ডৰ বিষয়ে জানিবলগীয়া ১০ টা কথা\nপাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) ভাৰত চৰকাৰৰ এক সঞ্চয় আৰু কৰ ৰাহিৰ উপায়। অৱসৰৰ পাছত যিসকলৰ পেঞ্চনৰ কোনো সঠিক পৰিকল্পনা বা সুবিধা নাই, তেওঁলোকৰ কাৰণে এই পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড অৱসৰ পৰিকল্পনাৰ এক অন্যতম আহিলা হ'ব পাৰে। কৰ ৰাহিৰ ক্ষেত্ৰত দেশত অতিকৈ জনপ্ৰিয় এই ব্যৱস্থা তথা সুবিধাৰ বিষয়ে জানিবলগীয়া কেইটামান বিষয় তলত আগবঢ়ালোঁ:\n১)পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF)ৰ একাউণ্ট ক'ত খুলিব?\nপাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ডৰ একাউণ্ট যিকোনো হেড পোষ্ট অফিচ, কিছু বাচনিপ্ৰাপ্ত পোষ্ট অফিচ আৰু কিছু বাচনিপ্ৰাপ্ত চৰকাৰী বেংকত খুলিব পাৰি। নুন্যতম ৫০০.০০ টকা প্ৰথম জমা কৰিবলগীয়া এই একাউণ্ট খোলাৰ সময়ত সাধাৰণতে জমা কৰিবলগীয়া KYC (Know Your Customer) নথি-পত্ৰসমূহৰ প্ৰয়োজন হয়।\n২)পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF)ত টকা জমা থ'লে সুতৰ হাৰ কিমান?\nআজিৰ তাৰিখত পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ডত বছৰি ৮.৭% চক্ৰবৃদ্ধি হাৰত (8.7% compounded interest p.a.) টেক্স ফ্ৰী সুত পোৱা যায় (১ এপ্ৰিল, ২০১৩ ৰ পৰা বলবৎ)। প্ৰত্যেক বিত্তীয় বৰ্ষত এই সুতৰ হাৰ আগৰ বছৰৰ গড় Bond Yield-ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সলনি কৰা হয়। সুতৰ হাৰ ১০-বছৰীয়া চৰকাৰী Bond Yield-তকৈ ০.২৫% বেছিকৈ নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।\n৩)সুত কেনেকৈ গণনা কৰা হয়?\nপাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্টত অৱশিষ্ট জমা টকাৰ হিচাপ চক্ৰবৃদ্ধি হাৰত গণনা কৰা হয়। প্ৰত্যেক মাহতে চক্ৰবৃদ্ধি হাৰত সুতৰ গণনা কৰা হয়। যদি আপুনি প্ৰতি মাহৰ ৫ তাৰিখৰ আগতে পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্টত টকা জমা কৰে তেনেহ'লে সেই জমাকৰা টকাৰ ওপৰত সেই মাহৰ সুতো জমা হ'ব। ৫ তাৰিখৰ পাছত টকা জমা কৰিলে সুত পাছৰ মাহৰ পৰাহে জমা হয়।\n৪)আয়কৰ ৰাহিত ই কেনেকৈ সহায় কৰে?\nআয়কৰ অধিনিয়মৰ Section 80C অনুসৰি পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্টত জমা কৰা টকাই আয়কৰ ৰেহাই পায়। তাৰোপৰি এই জমা টকাৰ ওপৰত লাভ কৰা সুতো সম্পূৰ্ণ কৰমুক্ত।\n৫)নুন্যতম আৰু সৰ্বোচ্চ কিমান টকা বিনিয়োগ কৰিব পাৰি?\nপ্ৰতি বছৰে নুন্যতম ৫০০.০০ টকা আৰু সৰ্বাধিক ১ লাখ টকা পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্টত জমা কৰিব পাৰি। সৰ্বাধিক ১২টা কিস্তিত আপুনি বছৰি টকা বিনিয়োগ কৰিব পাৰে। আপোনাৰ নাবালক সন্তানৰো যদি পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্ট আছে তেনেহ'লে দুয়োটা একাউণ্ট মিলাই বছেৰেকীয়া বিনিয়োগৰ সৰ্বোচ্চ সীমা ১ লাখ টকা।\nবছেৰেকীয়া নুন্যতম বিনিয়োগ ৫০০.০০ টকা জমা নকৰিলে ৫০.০০ টকা জৰিমনা ভৰিব লাগিব।\n৬)কেতিয়া Mature হয়?\nপাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্ট এটা ১৫ বছৰৰ শেষত mature হয়। তাৰ পাছতো যদি আপুনি বিনিয়োগ কৰিব বিচাৰে, তেতিয়াহ'লে এটা বা ততোধিক পাঁচ বছৰীয়া সীমা হিচাপত আপুনি বিনিয়োগ জাৰী ৰাখিব পাৰিব।\n৭)১৫ বছৰ নোহোৱাকৈ মাজত টকা উলিয়াব পাৰি নে?\nপাৰি। ষষ্ঠ বছৰ অতিক্ৰম কৰাৰ পাছৰ পৰা আপুনি টকা উলিয়াব পাৰে। অৱশ্যে আপুনি একাউণ্ট খোলা দিনৰ পৰা চতুৰ্থ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱালৈ জমা কৰা মুঠ টকাৰ ৫০% বা টকা উলিয়াব খোজাৰ আগৰ বছৰটোৰ শেষত একাউণ্টত জমা থকা মুঠ টকাৰ মাজৰ যিটোৱেই কম হয় অকল সিমানখিনি টকাহে উলিয়াব পাৰিব। বছৰত মাথোঁ এবাৰহে ইয়াৰ পৰা টকা উলিয়াব পাৰি।\n৮)পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্টৰ বিপৰীতে ঋণ লোৱাৰ সুবিধা আছে নে?\nআছে। তৃতীয় বছৰৰ পৰা এই একাউণ্টৰ পৰা ঋণো ল'ব পাৰি। বিগত বৰষ্লৈ জমা হোৱা মুঠ টকাৰ ২৫% আপুনি ঋণ হিচাপে ল'ব পাৰিব।\n৯) প্ৰবাসী ভাৰতীয় নাগৰিকে পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্ট খুলিব পাৰে নে?\nপ্ৰবাসী ভাৰতীয় নাগৰিকে পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্ট খুলিব নোৱাৰে। অৱশ্যে যদি দেশত থকা দিনতে পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্ট খোলা হৈছিল আৰু তাৰ পাছত প্ৰবাসী হয় তেতিয়া হ'লে mature হোৱাৰ তাৰিখলৈ non-repatriable হিচাপত সেই একাউণ্টটোত বিনিয়োগ কৰাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হয়।\n১০)পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্ট ধাৰী ব্যক্তি জনৰ মৃত্যু ঘটিলে কি হ'ব?\nপাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড(PPF) একাউণ্ট ধাৰী ব্যক্তি জনৰ মৃত্যু ঘটিলে সুতৰ সৈতে মুঠ জমা টকা ১৫ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ আগতেই মনোনীত ব্যক্তি (nominee) বা আইনী উত্তৰাধিকাৰীক ওভোটাই দিয়া হয়। মনোনীত ব্যক্তি (nominee) বা আইনী উত্তৰাধিকাৰীক নতুনকৈ টকা বিনিয়োগ কৰি একেটা একাউণ্টকে চলাই নিবলৈ সুবিধা দিয়া নহয়।\nলিখক: ৰাজীৱ ৰঞ্জন নাথ।\nAnonymous Nov 06, 2015 08:53 PM\nআজিকলি বছৰি সৰ্বাধিক ১,৫০,০০০ লাখ টকা পাব্লিক প্ৰভিডেণ্ট ফাণ্ড একাউণ্টত জমা কৰিব পাৰি।\nশেহতীয়া উন্নীতকৰণ: Jul 09, 2020


জাহ্নৱী যদি দেশদ্ৰোহী হয় তেনেহ’লে উচিত শাস্তি পাব লাগে : স্বামী ড. অমৃত শইকীয়া - Hourly Times\nজাহ্নৱী যদি দেশদ্ৰোহী হয় তেনেহ’লে উচিত শাস্তি পাব লাগে : স্বামী ড. অমৃত শইকীয়া\nMay 17, 2019000 1 min3yrs 33\nজুৰোডত সংঘটিত হোৱা গ্ৰেনেড বিস্ফোৰণৰ লগত জডিত জাহ্নৱী শইকীয়াৰ নিজৰ পতিৰ স’তে ১১ বছৰ ধৰি নাই কোনো শাৰীৰিক বা মানসিক সম্পৰ্ক । অৰ্থাৎ আজিৰ পৰা ১১ বছৰ আগতেই তেওঁ নিজৰ পতি ড . অমৃত শইকীয়াক এৰি আহিছিল আৰু গুৱাহাটীত অকলশৰীয়াকৈ থাকিছিল । সাংবাদিকৰ আগত এনেদৰে কয় পতি ড. অমৃত শইকীয়াই । লগতে আৰু কয় যে জাহ্নৱী যদি দেশদ্ৰোহী হয় তেনেহ’লে উচিত শাস্তি পাব লাগে ।


ইণ্ডিয়ান ৰিভাইচ ভাৰচন (IRV) আচামিচ - 2019 যোহনে লিখা শুভবাৰ্তা9অধ্যায়\nযীচুৱে এজন অন্ধক দৃষ্টি দিয়া\n1 যীচুৱে বাটেদি গৈ থকাৰ সময়ত এজন ওপজাৰে পৰা অন্ধ মানুহক দেখিলে।2তেওঁৰ শিষ্য সকলে তেওঁক সুধিলে, “ৰব্বি * ৰব্বি গুৰুএই মানুহ কাৰ পাপৰ কাৰণে অন্ধ হৈ উপজিল? সি নিজে পাপ কৰিলে, নে তেওঁৰ মাক-বাপেকে পাপ কৰিলে?”3যীচুৱে উত্তৰ দিলে, “সি নিজেও পাপ কৰা নাই, আৰু তাৰ মাক-বাপেকেও কৰা নাই, কিন্তু এওঁৰ মাধ্যমেদি ঈশ্বৰৰ কর্ম প্ৰকাশিত হ’বলৈহে হৈছে।4আমি দিন থাকোতেই মোক পঠোৱা জনৰ কৰ্ম কৰিব লাগে। ৰাতি হৈ আহিছে, তেতিয়া কোনেও কৰ্ম কৰিব নোৱাৰিব।5যিমান দিন মই জগতত আছোঁ, মইয়ে জগতৰ পোহৰ।”6এই কথা কোৱাৰ পাছত তেওঁ মাটিত থুই পেলাই, থুইৰে বোকা কৰিলে আৰু অন্ধ লোক জনৰ চকুত সেই বোকা সানি বা লিপি দিলে।7তাৰ পাছত তেওঁক ক’লে, “যোৱা; চীলোহৰ পুখুৰীত গৈ ধুই পেলোৱা।” (‘চীলোহ’ৰ অনুবাদিত অর্থ ‘পঠোৱা হ’ল’); তেতিয়া মানুহ জনে গৈ ধুলে আৰু দৃষ্টি পাই ঘূৰি আহিল।\n8 তাকে দেখি তেওঁৰ প্রতিবেশী আৰু যি সকলে তেওঁক আগেয়ে ভিক্ষা কৰা দেখিছিল, তেওঁলোকে কবলৈ ধৰিলে, “ই সেই জন মানুহ নহয় নে, যি জনে বহি ভিক্ষা মাগি থাকে?”9কোনো কোনোৱে ক’লে, “হয়, ইয়েই সেই জন।” আন কোনোবাই ক’লে, “নহয়; কিন্তু ই দেখাত তাৰ নিচিনা।” কিন্তু মানুহ জনে নিজে ক’লে, “হয়, মই সেই জনেই হওঁ।”\n10 তেওঁলোকে তেওঁক সুধিলে, “তেনেহ’লে তোমাৰ চকু কেনেকৈ মুকলি হ’ল?” 11 তেওঁ উত্তৰ দিলে, “যীচু নামৰ মানুহ জনে মাটি বোকা কৰিলে আৰু মোৰ চকুত সেই বোকা লিপি দি বা সানি দি ক’লে, ‘চীলোহ’লৈ গৈ ধুই পেলোৱা’; সেইদৰে মই গৈ ধোৱাত দেখা পালোঁ।” 12 তেতিয়া তেওঁলোকে তেওঁক সুধিলে, “সেই জন ক’ত আছে?” তেওঁ ক’লে “মই নাজানো।”\nযীচুৱে আৰোগ্য কৰা অন্ধ জনক ইহুদী সকলে প্রশ্ন কৰা\n13 যি জন মানুহ আগেয়ে অন্ধ আছিল, লোক সকলে তেওঁক ফৰীচী সকলৰ ওচৰলৈ লৈ গ’ল। 14 যিদিনা যীচুৱে বোকা কৰি তেওঁৰ চকু মুকলি কৰিছিল, সেই দিনটো বিশ্ৰামবাৰ আছিল। 15 সেই কাৰণে ফৰীচী সকলে আকৌ তেওঁক প্রশ্ন সুধিলে যে তেওঁ কেনেকৈ দৃষ্টি ঘূৰাই পালে। তেওঁ তেওঁলোকক ক’লে, “তেওঁ মোৰ চকুত বোকা লগাই দিলে, আৰু মই ধুই দিয়াত এতিয়া মই দেখা পাওঁ।” 16 তাতে ফৰীচী সকলৰ কিছুমানে ক’লে, “এই মানুহ ঈশ্বৰৰ ওচৰৰ পৰা অহা নাই; কিয়নো সি বিশ্ৰামবাৰ পালন নকৰে।” কিন্তু আন কোনো কোনোৱে ক’লে, “কিন্তু পাপী মানুহে কেনেকৈ এনে আচৰিত কাম কৰিব পাৰে?” এইদৰে তেওঁলোকৰ মাজত ভাগ ভাগ হ’ল। 17 সেয়ে, তেওঁলোকে আকৌ সেই অন্ধ জনক সুধিলে, “যি মানুহ জনে তোমাৰ চকু মুকলি কৰিলে, তুমি তেওঁৰ বিষয়ে কি কোৱা?” মানুহ জনে ক’লে, “তেওঁ এজন ভাৱবাদী।”\n18 মানুহ জনৰ মাক-বাপেকক মাতি আনি নুসুধা পর্যন্ত ইহুদী সকলে বিশ্বাস নকৰিলে যে এই মানুহ জন আগতে অন্ধ আছিল আৰু এতিয়া দেখা পাইছে। 19 তেওঁলোকে তেওঁৰ মাক-বাপেকক সুধিলে, “এই জন তোমালোকৰ সেই ল’ৰা জন হয় নে, যি জনৰ বিষয়ে তোমালোকে কৈ থাকা যে সি অন্ধ হৈয়ে জন্মিছিল। তেনেহলে সি এতিয়া কেনেকৈ দেখা পাইছে?” 20 তেওঁৰ মাক-বাপেকে উত্তৰ দিলে, “আমি জানো, ই আমাৰে ল’ৰা আৰু সি ওপজাৰে পৰা অন্ধ আছিল। 21 কিন্তু সি এতিয়া কেনেকৈ দৃষ্টি পাইছে, তাক নাজানো; আৰু কোনে তাৰ চকু মুকলি কৰিলে, সেই বিষয়েও নাজানো; তাৰ বয়স হৈছে, তাকে সুধক, সিয়ে নিজৰ বিষয়ে নিজে ক’ব।” 22 ইহুদী সকলৰ ভয়তে তেওঁৰ মাক-বাপেকে এই কথা ক’লে। কিয়নো ইহুদী সকলে আগেয়ে স্থিৰ কৰিছিল যে কোনোৱে যদি যীচুক মচীহ † মচীহ খ্ৰীষ্টবুলি স্বীকাৰ কৰে, তেনেহলে তেওঁক নাম-ঘৰৰ পৰা বাহিৰ কৰা হ’ব। 23 এই কাৰণতে, তেওঁৰ মাক-বাপেকে ক’লে, “সি বয়সীয়া; তাক সোধক।”\n24 তেতিয়া তেওঁলোকে আগেয়ে অন্ধ হৈ থকা মানুহ জনক দ্বিতীয় বাৰ মাতি ক’লে, “ঈশ্বৰৰ মহিমা কৰা; সেই মানুহ যে এজন পাপী তাক আমি জানো।” 25 তাতে তেওঁ উত্তৰ দিলে, “তেওঁ পাপী হয় নে নহয়, তাক মই নাজানো; কিন্তু এটা বিষয় জানো যে মই অন্ধ আছিলোঁ আৰু এতিয়া দেখা পাইছো।” 26 তেওঁলোকে তেওঁক সুধিলে, “তেওঁ তোমাক কি কৰিলে? তোমাৰ চকু কেনেকৈ মুকলি কৰিলে?” 27 তেওঁ উত্তৰ দিলে, “মইতো আপোনালোকক অথনিয়ে ক’লো, কিন্তু আপোনালোকে নুশুনিলে; তেনেহলে আকৌ কি কাৰণে শুনিব খোজিছে? অাপোনালোকেও তেওঁৰ শিষ্য হ’বলৈ ইচ্ছা কৰে নেকি?” 28 তেতিয়া তেওঁলোকে সেই মানুহক ধিক্কাৰ দি ক’লে, “তইহে তাৰ শিষ্য; আমি হ’লে মোচিৰ শিষ্য। 29 ঈশ্বৰে যে মোচিৰ কথা ক’লে, তাক আমি জানো; কিন্তু এই মানুহ ক’ৰ পৰা আহিছে, তাক আমি নাজানো।” 30 সেই মানুহে উত্তৰ দি তেওঁলোকক ক’লে, “কি বিস্ময়জনক বিষয়! তেওঁ কৰ পৰা আহিছে তাক আপোনালোকে নাজানে, অথচ তেওঁ মোৰ চকু মুকলি কৰিলে। 31 আমি জানো যে, ঈশ্বৰে পাপী লোকৰ কথা নুশুনে; কিন্তু যি জনে ঈশ্বৰৰ আৰাধনা কৰে আৰু তেওঁৰ ইচ্ছা পালন কৰে সেই জনৰ কথা, ঈশ্বৰে শুনে৷ 32 জগত সৃষ্টি হোৱাৰে পৰা কেতিয়াও শুনা নাই যে কোনোবাই এজন ওপজাৰে পৰা অন্ধ লোকৰ চকু মুকলি কৰিলে। 33 সেই মানুহ যদি ঈশ্বৰৰ ওচৰৰ পৰা অহা নাই, তেনেহ’লে একোকে কৰিব নোৱাৰিলেহেঁতেন।” 34 তেওঁলোকে উত্তৰ দি তেওঁক ক’লে, “তইতো সম্পূর্ণ পাপতে জন্ম পাইছ! এতিয়া তই আমাকে শিকাও নে?” তাৰ পাছত ইহুদী সকলে তেওঁক নাম-ঘৰৰ পৰা বাহিৰ কৰি দিলে।\n35 যীচুৱে শুনিলে যে ইহুদী নেতা সকলে সেই লোক জনক নাম-ঘৰৰ পৰা বাহিৰ কৰি দিলে। পাছত যীচুৱে তেওঁক দেখা পাই সুধিলে, “তুমি মানুহৰ পুত্ৰক বিশ্বাস কৰিছা নে?” 36 তেওঁ উত্তৰ দি ক’লে, “প্ৰভু, তেওঁ কোন? মোক কওক, মই যেন তেওঁক বিশ্বাস কৰিব পাৰোঁ।” 37 যীচুৱে তেওঁক ক’লে, “তুমি তেওঁক দেখা পালা; আৰু তোমাৰে সৈতে কথা পাতি থকা জনেই সেই জন।” 38 তেতিয়া মানুহ জনে ক’লে, “প্ৰভু, মই বিশ্বাস কৰিছোঁ” এই বুলি তেওঁ যীচুক সেৱা কৰিলে। 39 যীচুৱে ক’লে, “মই এই জগতলৈ সোধ-বিচাৰ কৰিবলৈ আহিছোঁ, যাতে যি সকলে দেখা নাপায়, তেওঁলোকে দেখা পায় আৰু যি সকলে দেখা পায়, তেওঁলোক যেন অন্ধ হয়।” 40 কেইজনমান ফৰীচীও যীচুৰ লগত আছিল। তেওঁলোকে ইয়াকে শুনি যীচুক সুধিলে, “আমিও অন্ধ নেকি?” 41 যীচুৱে তেওঁলোকক ক’লে, “আপোনালোক যদি অন্ধ হ’য়, তেনেহলে আপোনালোকৰ কোনো পাপেই নহ’লহেঁতেন; কিন্তু তোমালোকে এতিয়া কৈছা, ‘আমি দেখিছোঁ;’ গতিকে তোমালোকৰ পাপ থাকি গ’ল।\n*9 অধ্যায়:2 ৰব্বি গুৰু\n†9 অধ্যায়:22 মচীহ খ্ৰীষ্ট


হিজৰী বৰ্ষ - অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া\nহিজৰী বৰ্ষ (আৰবী: سَنة هِجْريّة) হৈছে ইছলামিক চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জীত ব্যৱহৃত কেলেণ্ডাৰ বৰ্ষ, যাৰ প্ৰথম বছৰ ৬২২ খৃষ্টাব্দত ইছলামিক নৱবৰ্ষৰ দিনা আৰম্ভ হয়। হিজৰিৰ এই প্ৰথম বছৰত মুহাম্মাদ আৰু তেওঁৰ সঙ্গীসকলে মক্কাৰ পৰা য়াছৰিবলৈ (বৰ্তমান মদিনা) প্ৰব্ৰজন কৰে। এই অনুষ্ঠানটোক ইছলামী ভাষাত হিজৰাট বুলি জনা যায়, যাক ইছলামত প্ৰথম মুছলমান সম্প্ৰদায় (উম্মাহ) সৃষ্টিত ইয়াৰ ভূমিকাৰ বাবে স্মৰণ কৰা হয়।\nপশ্চিমীয়া বিশ্বত, এই কেলেণ্ডাৰ বৰ্ষক সাধাৰণতে এএইচ (লেটিন: এনো হেগিৰাই /ˈænoˈhˈˈdˈˈriˈ/, 'প্ৰব্ৰজনৰ বছৰ') বুলি কোৱা হয় যি খ্ৰীষ্টান (এডি), সাধাৰণ (চিই) আৰু ইহুদী চেল (এএম)ৰ সৈতে খাপ খায় আৰু একেদৰে তাৰিখৰ আগতে বা পিছত ৰাখিব পাৰি। মুছলমান সংখ্যাগৰিষ্ঠ দেশবোৰত, বছৰটো ইংৰাজীত এইচ ("হিজৰী")ৰ দ্বাৰা সংক্ষিপ্ত কৰা হয়, যি ইয়াৰ আৰবী আদ্যক্ষৰ হা (هـ)ৰ পৰা আহে। ১ এ.এইচ.-ৰ আগৰ বছৰটোক ১ বি.সি বুলি কোৱা হয়। (ইংৰাজী: ১ বি.এইচ.)।\nইছলামিক চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জীত মাত্ৰ ৩৫৪ বা ৩৫৫ দিন ৰঅস্তিত্বৰ বাবে, হিজৰী বৰ্ষটো গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জীত দহ দিন পলম হয়। উদাহৰণ স্বৰূপে, ২০২২ চনত ইছলামিক পুত্ৰ হিজৰীত, ১৪৪৩ – ১৪৪৪। হিজৰী ১৪৪৩ ২০২১-২০২২ চনত গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জিত পৰে। [lower-alpha 1]\nহিজৰীই ইছলামিক চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰি গণনা কৰা হয়, জুলিয়ান বা গ্ৰেগৰিয়ান সৌৰ বৰ্ষপঞ্জী অনুসৰি নহয়। কেলেণ্ডাৰটো ১ জানুৱাৰী, ১ তাৰিখৰ পৰিৱৰ্তে ১ ম মহৰম, ১ হি.-ত আৰম্ভ হয়, যি ১৬ জুলাই, ৬২২ খ্ৰীষ্টাৰত জুলিয়ান বৰ্ষপঞ্জিত পৰে।\nপ্ৰব্ৰজনৰ তাৰিখটো নতুন বছৰৰ তাৰিখ নহয়। এই কেলেণ্ডাৰ বৰ্ষ প্ৰণালীটোৱে পৰম্পৰাগত মাহৰ ক্ৰম অনুসৰণ কৰে য'ত ইছলামিক নৱবৰ্ষৰ প্ৰথম বছৰৰ (৬ ৰাবিউল আৱাল) ৬৬ দিন পিছত প্ৰব্ৰজন হৈছিল।\nমুহাম্মাদৰ সময়ত ইতিমধ্যে নাম দিয়া মাহৰ সৈতে এটা আৰৱীয় চন্দ্ৰ বৰ্ষপঞ্জি আছিল। সেই সময়ত বৰ্ষপঞ্জিৰ বছৰটো বছৰৰ সংখ্যাৰ পৰিৱৰ্তে নামটোৰ দ্বাৰা চিহ্নিত কৰা হৈছিল: উদাহৰণ স্বৰূপে, মুহাম্মাদ আৰু আম্মাৰ ইবনে য়াছিৰৰ (৫৭০ খ্ৰীষ্টাব্দ) জন্ম বৰ্ষক প্ৰাক-ইছলামিক মক্কাত "হস্তি বৰ্ষ" বুলি কোৱা হৈছিল। প্ৰব্ৰজনৰ প্ৰথম বছৰ (৬২২-২৩ খৃষ্টাব্দ) কেলেণ্ডাৰত "ভ্ৰমণৰ অনুমতি" হিচাপে জনা গৈছিল।\n১৭ বছৰৰ প্ৰব্ৰজনৰ পিছত, বাসৰাৰ ৰাজ্যপাল আবু মুছা আশ্যৰীয়ে খলিফা উমাৰলৈ লিখা এখন পত্ৰত কয়, "হে আমিৰুল মুমিন, আমি বহুতো চিঠি পাওঁ য'ত তাৰিখটো লিখা আছে, কিন্তু ইয়াত বছৰটো লিখা নাই। গতিকে সময়সূচী নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ চেল গণনাৰ ব্যৱস্থা কৰক।"  অভিযোগটো পোৱাৰ পিছত, খলিফাই নাম-আধাৰিত বছৰ গণনা প্ৰণালীটো বাতিল কৰিবলৈ আৰু এক নতুন সাংখ্যিক বৰ্ষ গণনা প্ৰণালী প্ৰৱৰ্তন কৰিবলৈ পদক্ষেপ লৈছিল। এক হাদিছৰ মতে, উমৰে এখন পৰামৰ্শ সভা আহ্বান কৰিছিল। সভাত চাদ ইবনে আবি ৱাকাছে মুহাম্মাদৰ মৃত্যুৰ বছৰ, তালহা ইবনে উবাইদিল্লাহ ক পয়গম্বৰৰ বছৰ আৰু প্ৰব্ৰজনৰ বছৰৰ পৰা আলী ইবনে আবি তালিব গণনা কৰাৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে। তেতিয়া সভাৰ সকলোৱে আলীৰ প্ৰস্তাৱত সন্মত হৈছিল। উমৰে মুহাম্মাদ আৰু তেওঁৰ ৭০জন সঙ্গীৰ বছৰটো নতুন কেলেণ্ডাৰৰ প্ৰথম বছৰ হিচাপে মক্কাৰ পৰা মদিনালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। আন এক হাদিছৰ মতে, উথমান আৰু আলীয়ে সাধাৰণ মাহৰ ক্ৰম পালন কৰি কেলেণ্ডাৰ বৰ্ষ অব্যাহত ৰখাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল, যিটো গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। তাৰ পিছত, উমাৰে মুছলমান সাম্ৰাজ্যত এই কেলেণ্ডাৰ চেলৰ ব্যৱহাৰ বাধ্যতামূলক কৰে।\nঅতিৰিক্ত তথ্য: ইছলামিক বছৰৰ তালিকা আৰু ইছলামিক নৱবৰ্ষ\nগ্ৰেগৰিয়ান আৰু হিজৰী তাৰিখৰ ৰূপান্তৰৰ কেইবাটাও "প্ৰায় সঠিক" সূত্ৰ সৃষ্টি কৰা সম্ভৱ:\nহিজৰী = ১.০৩০৬৮৪ × (এডি − ৬২১.৫৬৪৩)\nএডি = ০.৯৭০২২৯ × হিজৰী + ৬২১.৫৬৪৩\nহিজৰী = (এডি − ৬২২) × ৩৩ ÷ ৩২\nএডি = হিজৰী + ৬২২ − (হিজৰী ÷ ৩২)\nনিয়ম অনুসৰি, যিহেতু ইছলামিক নৱবৰ্ষ ১ জানুৱাৰীত আৰম্ভ নহয়, আৰু গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জিৰ পৰা হিজৰীৰ কেলেণ্ডাৰ ১১ দিন কম,[lower-alpha 2] সেয়েহে, এই দুবছৰৰ মাজত মীমাংসা সম্ভৱ নহয়। এটা নিৰ্দিষ্ট হিজৰী বছৰ সাধাৰণতে দুটা গ্ৰেগৰিয়ান বছৰত পৰিব পাৰে। উদাহৰণ স্বৰূপে, ২০০৮ বৰ্ষটো ১৪২৮ খৃষ্টাব্দৰ শেষ সপ্তাহৰ পৰা ১৪৩০ খৃষ্টাব্দলৈ হ্ৰাস পাইছিল। একেদৰে, ১৯৬৭ চনত ১৯৯৫ চনৰ শেষ সপ্তাহৰ পৰা ১৩৯৭ চনৰ প্ৰথম সপ্তাহলৈকে আছিল।\nপ্ৰধান প্ৰবন্ধ: চন্দ্ৰ হিজৰী মাহ\nপ্ৰতি হিজৰী বছৰত ১২ মাহ থাকে, এই মাহবোৰৰ দৈৰ্ঘ্য ইছলামৰ সম্প্ৰদায়ৰ পৰা সম্প্ৰদায়লৈ পৃথক হয়। ইছলামিক বৰ্ষপঞ্জীত প্ৰতি মাহৰ আৰম্ভণি নতুন চন্দ্ৰ চক্ৰৰ জন্মৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। পৰম্পৰাগতভাৱে, ই অৰ্ধচন্দ্ৰ (হিলাল) প্ৰত্যক্ষ কৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে যি পূৰ্বৱৰ্তী চন্দ্ৰ চক্ৰৰ সমাপ্তি আৰু নতুন চন্দ্ৰ চক্ৰৰ আৰম্ভণি নিৰ্ধাৰণ কৰে। ফলস্বৰূপে, চন্দ্ৰৰ দৃশ্যমানতা, জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক অৱস্থান আৰু বতৰৰ পৰিস্থিতিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি প্ৰতি মাহে ২৯ বা ৩০ দিন সম্পূৰ্ণ কৰিব পাৰে। যদিও কিছুমান গোট আৰু সম্প্ৰদায়, বিশেষকৈ বোহৰা মুছলমান, যেনে আলাভিয়ান, ডেভিডাইট, চুলাইমানী, আৰু চিয়া ইছমাইলী মুছলমানসকলে এক উত্থাপিত ইছলামিক কেলেণ্ডাৰ ব্যৱহাৰ কৰে য'ত এক বিজোড় সংখ্যক মাহ ৩০ দিন সম্পূৰ্ণ হয় (অতিৰিক্ত বছৰত ১২ মাহত) সম্পূৰ্ণ হয়।\n↑ ইছলামিক বছৰৰ তালিকা চাওক।\n↑ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় বৰ্ষৰ গড় ম্যাদ হৈছে ৩৬৫.২৪২১৯ দিন, আনহাতে চন্দ্ৰ বৰ্ষৰ সৰ্বাধিক দৈৰ্ঘ্য হৈছে ৩৫৪.৩৬৭০৭ দিন, গড় চন্দ্ৰ বৰ্ষ (৩৬৫.২৪২১৯ বিয়োগ; ৩৫৪.৩৬৭০৭ ≈) গড় সৌৰ বৰ্ষতকৈ ১০.৮৮১৪৯ দিন কম, যাৰ ফলত হিজৰী বৰ্ষপঞ্জিৰ মাহবোৰ প্ৰতি বছৰে গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জিৰ ১১ দিন পিছলৈ যায়। দিনৰ পৰিমাণৰ সঠিক সংখ্যা বিভিন্ন সময়ত অহা জমা হোৱা পাৰ্থক্য আৰু সম্ভাব্য অধিবৰ্ষৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।\n↑ Registration locations, শাৰজাহ সৰকাৰ, http://www.sharjah.ae/registration-locations.aspx?Val=111, r কৰা হৈছে: 21 January 2017 .\n↑ Shaikh, Fazlur Rehman (2002). A. Clarke. ed. Chronology of Prophetic Events. প্ৰকাশক London: Ta-Ha Publishers Ltd.. পৃষ্ঠা. 157. ISBN 9781842000342.\n↑ 3.0 3.1 3.2 Aisha El-Awady (2002-06-11). "Ramadan and the Lunar Calendar". Islamonline.net. http://www.islamonline.net/English/Science/2002/11/article02.shtml। আহৰণ কৰা হৈছে: 2006-12-16.\n↑ Hajjah Adil, Amina, "Prophet Muhammad", ISCA, Jun 1, 2002, আই.এচ.বি.এন. 1-930409-11-7\n↑ Hakim Muhammad Said (1981). "The History of the Islamic Calendar in the Light of the Hijra". Ahlul Bayt Digital Islamic Library Project. http://al-islam.org/al-serat/hijrah.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 2006-12-16.\n↑ 6.0 6.1 6.2 "স্মৃতিধন্য সন গণনা". দেশ ৰূপান্তৰ. 21 August 2020. https://www.deshrupantor.com/islam/2020/08/21/240059.\n↑ The Beginning of Hijri calendar – Paul Lunde, Saudi Aramco World Magazine (November/December 2005), retrieved 1/1/2019\n↑ Umar bin Al-Khattab (2002). "Islamic Actions and Social Mandates: The Hijri Calendar". witness-pioneer.org. http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/14_umar_bin_al_khattab.htm#The%20Hijri%20Calendar। আহৰণ কৰা হৈছে: 2006-12-16.\n↑ Islamic and Christian Dating Systems\n↑ Clark, Malcolm (2013). Islam for dummies. প্ৰকাশক Hoboken, N.J.: John Wiley & Sons. পৃষ্ঠা. 489. ISBN 1118053966. https://books.google.com/books?id=zPXu561ZpvgC&pg=PT489.\n↑ Hodgson, Marshall G. S. (1977). The venture of Islam conscience and history inaworld civilization. প্ৰকাশক Chicago: University of Chicago Press. পৃষ্ঠা. 21. ISBN 0226346862. https://books.google.com/books?id=18b-K9AMLlwC&pg=PA21.\n↑ Chisholm, Hugh, ed (1911). "Hejira". Encyclopædia Britannica. 13 (11th সম্পাদনা). Cambridge University Press. p. 218.\n↑ সাঁচ:বই উদ্ধৃতি (which givesamean synodic month as 29.53059 days or 29 days 12 hours 44 minutes and3seconds)\n↑ ""Islamic New Year Observed Today; President Airs Wish for Peace on Amon Jadid Exhorts Muslims to Assist in Nat'l Resurgence". Manila Bulletin. January 20, 2007. https://www.questia.com/library/1G1-157963129/islamic-new-year-observed-today-president-airs-wish. [সংযোগবিহীন উৎস]\n↑ "Islamic New year to be observed on 11th January". Aaj.tvAAJ News. 2008-01-10. http://www.aaj.tv/2008/01/islamic-new-year-to-be-observed-on-11th-january/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2013-05-22.\n↑ "Visibility of Muharram Crescent 1430 AH". Islamic Crescents' Observation Project. http://www.icoproject.org/icop/muh30.html.\nF. A. Shamsi (1984). "The Date of Hijrah". Islamic Studies খণ্ড 23: 189–224 & 289–332.\n"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=হিজৰী_বৰ্ষ&oldid=317493"ৰ পৰা অনা হৈছে\nএই পৃষ্ঠাখন ২৪ মাৰ্চ, ২০২২ তাৰিখে ২১:৪৮ বজাত অন্তিম সংশোধন কৰা হৈছিল।


xukhdukh.com October 16, 2014 goodnews,\n১. আজি পুৱতি নিশা ১.৩২ বজাত ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানে আই.আৰ.এন.এচ.এচ-১ চি নামৰ নেভিগেচন চেটেলাইটটোৰ সফল উৎক্ষেপন কৰাৰ সুখবৰ পোৱা গৈছে। পি.এচ.এল.ভি-চি ২৬ ৰকেটে কঢ়িয়াই নিয়া এই চিৰিজৰ পৰিকল্পিত সাতোটা কৃত্ৰিম উপগ্ৰহৰ তৃতীয়টোৰ সফল উৎক্ষেপনে ভাৰতক আমেৰিকাৰ গ্ল'বেল পজিচনিঙ চিষ্টেমৰ দৰেই নিজা এক নেভিগেচন চিষ্টেম গঢ়ি তুলিবলৈ সক্ষম কৰিব বুলিও ইছৰোৰ মুৰব্বী গৰাকীয়ে প্ৰকাশ কৰিছে।\n২. ভাৰতত কম-খৰচী বিমান সেৱাৰ ক্ষেত্ৰত এক নতুন সফলতাৰ উদাহৰণ তুলি ধৰিবলৈ সক্ষম হৈছে ইণ্ডিগ' বিমানসেৱা কোম্পানীটোৱে। দেশৰ ভিতৰতে এই ক্ষেত্ৰত লাভ অৰ্জন কৰা একমাত্ৰ কোম্পানী ৰূপে পৰিগণিত হোৱা কোম্পানীটোৱে অহা বৰ্ষত ২৫০ খন ৩১০ ব'য়িং বিমানৰ অৰ্ডাৰ দি দেশৰ বিমান সেৱা খণ্ডলৈ এক নৱ-জাগৰণৰ সূচনা কৰিব বুলিও আশাপ্ৰদ খবৰ প্ৰকাশ পাইছে।\n৩. মোবাইল ফোনৰ ব্যৱহাৰকাৰী সকলে টেলিকম অপাৰেটৰ সলনি কৰাৰ লগতে দেশৰ যিকোনো ঠাইতে একেটা নম্বৰ এক্টিভেট কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিব। এতিয়া মাত্ৰ একেটা সেৱাক্ষেত্ৰৰ ভিতৰতে এই সেৱা উপলদ্ধ হৈ আছে। অহা ছমাহৰ ভিতৰত অৰ্থাৎ ৩১মাৰ্চ ২০১৫ৰ ভিতৰতে এই সুবিধা দেশৰে যি কোনো প্ৰান্ততে একে নম্বৰ ৰখাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰা হব বুলি টেলিকম ৰেগুলেটৰী অথ'ৰিটী অৱ ইণ্ডিয়াই প্ৰকাশ কৰিছে।\n৪. অসমৰ বিভিন্ন নিৰাপত্তাজনিত সমস্যাৰ ক্ষীপ্ৰ সমাধানৰ বাবে চোৰাংচোৱা বিভাগৰ দক্ষ বিষয়াৰ দ্বাৰা অসম চৰকাৰে এটি স্বতন্ত্ৰ নিৰাপত্তা সংস্থা গঠন কৰিব। মুখ্যমন্ত্ৰীৰ চৰকাৰী বাসভৱনত অনুষ্ঠিত ৰাজ্যিক নিৰাপত্তা আয়োগৰ বৈঠকে এই সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছে।\n৫. অগপই আয়োজন কৰা জাতীয় ৰাজনৈতিক অভিবৰ্তনত অংশ লৈ ডঃ হীৰেণ গোহাঁইয়ে অগপ নেতৃত্বই কঠোৰ আত্ম-সমালোচনাৰে দোষ-ত্ৰুটি আঁতৰাব লাগিব বুলি মতামত প্ৰকাশ কৰিছে। বৰ্তমানৰ ৰাজনীতিয়ে জাতীয়তাবাদৰ প্ৰাসংগিকতা বৃদ্ধিহে কৰিছে বুলিও তেখেত গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্তব্য কৰিছে। অভিবৰ্তনখনিত বিশিষ্ট বুদ্ধিজীৱি কনকসেন ডেকাকে ধৰি বিভিন্ন সুধীজনেও আঞ্চলিকতাবাদক শক্তিশালী কৰি গঢ়ি তোলাৰ বাবে বিভিন্ন দিহা আগবঢ়ায়।\n৬. অহা ১৯ অক্টোবৰৰ পাছতে অসম চৰকাৰৰ মন্ত্ৰী সভাৰ সালসলনিৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হব বুলি সম্ভাৱনা প্ৰকাশ পাইছে। বিভিন্ন দলীয় খোৱা-কামোৰা, বাদ-বিসম্বাদৰ অন্ত পেলাই এই সালসলনিয়ে স্থবিৰ হৈ পৰা বিকাশমুখী কাম-কাজক গতিশীল কৰিব বুলিও সচেতন মহলে আশা প্ৰকাশ কৰিছে। লগতে প্ৰদেশ কংগ্ৰেছৰো সভাপতিও সলনি হব পাৰে বুলিও সূত্ৰই সম্ভাৱনা প্ৰকাশ কৰিছে।\n৭. বাৰ বছৰীয়া দীৰ্ঘ পৰিশ্ৰমৰ ফচল "দি নেৰ' ৰোড টু দ্য ডীপ নৰ্থ" নামৰ প্ৰেম আৰু যুদ্ধ বিষয়ক উপন্যাসৰ বাবে অষ্ট্ৰেলিয়াৰ লেখক ৰিচাৰ্ড ফ্লেনাগেনলৈ আগবঢ়োৱা হৈছে ২০১৪ চনৰ "মেন বুকাৰ বঁটা"।\n৮. কালি গুৱাহাটীৰ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰৰ প্ৰেক্ষাগৃহত ৰাজ্যজুৰি আয়োজন কৰা সপ্তাহজোৰা "পৰিস্কাৰ আৰু সেউজ অসম সজাগতা অভিযান" উদ্বোধন কৰিলে অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰীয়ে। এই অভিযানত চাফাইৰ লগতে বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ যোগান আৰু শৌচাগাৰ নিৰ্মাণৰো ব্যৱস্থা কৰা হৈছে বুলিও তেখেতে প্ৰকাশ কৰিছে।\n৯. কাইলৈ অসমৰ বিভিন্ন চহৰৰ ছবিঘৰত মুক্তি লাভ কৰিব অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ "শৃংখল"য়ে। অসম চলচ্চিত্ৰ (বিত্ত আৰু উন্নয়ন) নিগমৰ সহযোগত ছিলভাৰ লাইন প্ৰডাকচনে প্ৰযোজনা কৰা ছবিখন চিত্ৰনাট্য আৰু পৰিচালনা প্ৰবীণ হাজৰিকাৰ। মানস হাজৰিকাৰ সংগীত, সিদ্ধাৰ্থ বৰুৱাৰ কেমেৰাৰে নিৰ্মিত ছবিখনত আদিল হুছেইন, জয়া শীল, সৌৰভ হাজৰিকা আদিয়েও অভিনয় কৰিছে।\n১০. লিঅ' এডভাৰটাইজিঙৰ উদ্যোগত অহা ৩১ অক্টোবৰৰ পৰা ১৬ নৱেম্বৰলৈ গুলাহাটীৰ মণিৰাম দেৱান ট্ৰেড চেণ্টাৰত অনুষ্ঠিত হব চতুৰ্দশ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় লিঅ' এক্সপ'-২০১৪। এই বাণিজ্যমেলাত দেশ-বিদেশৰ পাঁচশতকৈ অধিক বিপণীয়ে অংশ গ্ৰহণ কৰিব। এই বৰ্ষতো লিঅ' এক্সপ' শিল্পী সন্মান-২০০১৪ আৰু লিঅ' এক্সপ' সাংবাদিক সন্মানো দুগৰাকী পুৰোধা ব্যক্তিক প্ৰদান কৰা হব।


৬ বিধ আশ্চৰ্যকৰ খাদ্যৰ সৈতে বৃদ্ধি কৰক আপোনাৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা\nThursday, 13 January 2022 04:14 PM\nএই ৬ বিধ খাদ্য খাই বৃদ্ধি কৰক আপোনাৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা\nযেতিয়া মহামাৰীৰ কথা আহে তেতিয়া প্ৰতিকাৰতকৈ প্ৰতিৰোধ সদায়ে ভাল হয় । আমাৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধিত আহাৰে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে । ঘৰত ৰন্ধা খাদ্য, আঁহ সমৃদ্ধ খাদ্য, ভিটামিন চি আৰু মাইক্ৰ'নিউট্ৰিয়েণ্ট যেনে সেউজীয়া শাক-পাচলি আৰু ফল এই সকলোবোৰে আমাৰ স্বাস্থ্য উন্নত কৰাত অৰিহণা যোগায়।\nশক্তিশালী ৰোগ প্ৰতিৰোধ প্ৰণালীয়ে ওমাইক্ৰন স্ট্ৰেইনৰ সৈতে যুঁজ দিয়াত সহায় কৰিব পাৰে । ভাইৰাছ সংক্ৰমিত কোষবোৰ হত্যা আৰু সুৰক্ষা দিয়াত আমাৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ কোষবোৰেও এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে ।\nএই খাদ্যবোৰ আহাৰত ৰাখিব লাগিব\nঘিউ: ঘিউ সহজে হজম হয় আৰু শৰীৰত তাপ উৎপন্ন কৰে, আপোনাক গৰম ৰাখে । ইয়াক আপোনাৰ দৈনিক আহাৰৰ সৈতে ৰাখিব ।\nআমলা: আমলা হৈছে এক ঋতুগত ফল য'ত অধিক ভিটামিন চি থাকে আৰু ই আপোনাৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা শক্তিশালী কৰাত সহায় কৰে । ই আপোনাক সকলো ৰোগৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰে । নিয়মীয়াকৈ কেঁচা আমলখি বা আমলখিৰ ৰস খোৱাৰ অভ্যাস কৰক।\nবাজৰা: বাজৰা আঁহেৰে পৰিপূৰ্ণ আৰু ইয়াৰ গ্লাইচেমিক সূচক কম, ই ডায়েবেটিচ ৰোগীসকলৰ বাবে এক উৎকৃষ্ট খাদ্য । ই কেৱল আপোনাৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি নকৰে কিন্তু ওজন হ্ৰাস কৰাতো সহায় কৰে । ৰাগি, বাজৰা আৰু জোৱাৰ তন্তুৰে সমৃদ্ধ আৰু আপোনাৰ পাচন তন্ত্ৰ আৰু ৰক্ত সঞ্চালনৰ বাবে স্বাস্থ্যকৰ ।\nআদা: ইয়াৰ প্ৰদাহ-প্ৰতিৰোধী গুণাগুণে ডিঙিৰ বিষৰ চিকিৎসাত সহায় কৰে । ই বীজাণু, বেক্টেৰিয়া আৰু ভাইৰাছৰ বিৰুদ্ধে উচ্চ স্তৰৰ কাৰ্যকৰীতাত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰিহণা যোগাই । ইয়াক প্ৰতিদিনে আপোনাৰ চাহত যোগ দিয়ক । ৰোগ প্ৰতিৰোধ প্ৰণালী শক্তিশালী ৰখাত সহায় কৰিব ।\nহালধি: ই এক শক্তিশালী এণ্টিঅক্সিডেণ্ট আৰু ইয়াক আপোনাৰ দৈনিক আহাৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰিলে আপোনাক কাহৰ সমস্যাৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পোৱাত সহায় কৰিব । ১ চামুচ হালধি এগিলাচ গৰম পানীত মিহলি কৰক আৰু সদায় ৰাতিপুৱা খালী পেটত খাওক।\nমৌ:এণ্টি অক্সিডেণ্টসমৃদ্ধ আৰু হজম আৰু অন্ত্ৰৰ স্বাস্থ্যৰ বাবে ভাল, ই ডিঙিৰ বিষৰ বাবেও কাৰ্যকৰী ।\nলগতে পঢ়কঃ Green Coriander Benefits: ধনিয়া পাতৰ লাভলাভ সম্পৰ্কে জানো আহক\nGood Health Health and Lifestyle Good Food\nGreen Coriander Benefits: ধনিয়া পাতৰ লাভলাভ সম্পৰ্কে জানো আহক\nআপুনি এজন সুৰাপায়ী নেকি? সুৰা পান কৰিও এনেদৰে আপোনাৰ স্বাস্থ্য ভালে ৰাখিব পাৰে\nআপুনি সঘনাই মূৰৰ বিষত ভুগে নেকি? মুহুর্ততে নাইকিয়া হব বিষ! জানক পাঁচটা ঘৰুৱা উপায়\nঅতিৰিক্ত ওজন হ্ৰাস কৰিবলৈ এই পৰামৰ্শবোৰ ব্যৱহাৰ কৰক\nশীতকালত ছালৰ ৰূক্ষতা দূৰ কৰিবলৈ খাদ্যৰ তালিকাত কি কি ৰাখিব আপুনি\nভীমকলৰ আৰু ইয়াৰ গুণাগুণ সম্পৰ্কে কিছু কথা


ড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰাৰ মহাপ্রয়াণ | নিয়মীয়া বাৰ্তা\nড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰাৰ মহাপ্রয়াণ\nঅসমীয়া সাহিত্য আৰু বৌদ্ধিক জগতখনৰ পৰা আৰু এটা বিৰল প্রতিভা চিৰকাললৈ হেৰাই গ’ল৷ কথাশিল্পী হোমেন বৰগোহাঞিৰ পাছে পাছে গুচি গ’ল ড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰা৷ হোমেন বৰগোহাঞিৰ দৰে ক’ভিডক পৰাজিত কৰিও নিয়তিৰ ওচৰত হাৰ মানিবলগীয়া হ’ল বিশিষ্ট সাহিত্যিক, অসম সাহিত্য সভাৰ প্রাক্তন সভাপতি, ‘গৰীয়সী’ নামৰ মানবিশিষ্ট আলোচনীখনৰ সম্পাদকগৰাকী৷ সঁচা অর্থত ক’বলৈ গ’লে ক’ভিডে সাহিত্য–সমাজ জীৱনৰ দুয়োগৰাকী তাৰকাক সময়তকৈ আগেয়ে আমাৰ মাজৰ পৰা আঁজুৰি লৈ গ’ল৷ ড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰা ৰামধেনু যুগৰ পৰা উত্তৰ ৰামধেনু যুগলৈকে অসমীয়া সাহিত্য ক্ষেত্রখনক সেৱা কৰা মুষ্টিমেয় কেইজনমান সাহিত্যিকৰ এজন৷ তেওঁ বিজ্ঞানৰ ছাত্র আছিল৷ বহুদিনলৈকে সাহিত্যিক হোৱাৰ কোনো পৰিকল্পনাই ড০ বৰাৰ মনলৈ অহা নাছিল৷ বিজ্ঞানৰ শিক্ষা সাং কৰি অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষাত বহি সুদক্ষ আৰু দায়িত্বশীল প্রশাসক হোৱাৰহে হেঁপাহ পুহি ৰাখিছিল৷ এম এছ চি পৰীক্ষাৰ আগে আগে যদি কলকাতাত শ্রীমন্ত শংকৰদেৱৰ তিথি পালন কৰা নহ’লহেঁতেন বা তিথিত শ্রীমন্ত শংকৰদেৱৰ বিষয়ে বত্তৃণতা দিবলগীয়া নহ’লহেঁতেন ভাবীকালত হয়তোবা ড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰাক অসমৰ জনসাধাৰণে আন এটা ৰূপত দেখিলেহেঁতেন৷ এটা সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ নিজেই এই কথা প্রকাশ কৰিছে৷ তেওঁ কৈছিল যে কলকাতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্রেছিডেন্সী কলেজত এম এছ চি পঢ়ি থাকোঁতে কলেজত শংকৰদেৱৰ তিথি পালন কৰা হৈছিল৷ তেতিয়ালৈ এম এছ চি চূডান্ত পৰীক্ষালৈ চাৰি মাহমান বাকী আছিল৷ তাত তেওঁক ইংৰাজী ভাষাত বত্তৃণতা দিবলৈ আমন্ত্রণ জনোৱা হৈছিল৷ বত্তৃণতা শুনি বিজ্ঞানৰ মানুহ হৈও শ্রীমন্ত শংকৰদেৱৰ বিষয়ে বহু কথা জনা বুলি অনেকে প্রশংসা কৰি ড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰাক গল্প–উপন্যাস ৰচনাত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ পৰামর্শ দিছিল৷ সেয়াই আছিল আৰম্ভণি৷ সেইদিনাই তেওঁ ‘ভাওনা’ নামৰ গল্প এটা লিখি ‘ৰামধেনু’লৈ পঠিয়াই দিলে৷ আগষ্টত পঠিওৱা গল্পটো ডিচেম্বৰত প্রকাশ হ’ল৷ শ্রীমন্ত শংকৰদেৱৰ তিথিত যদি ড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰাই ভাষণ নিদিলেহেঁতেন আজি অসমীয়া সাহিত্য জগতখনে ‘পাতাল ভৈৰৱী’, ‘গঙা চিলনীৰ পাখি’, ‘যাকেৰি নাহিকে উপাম’, ‘কায়কল্প’ৰ দৰে কালজয়ী উপন্যাস লাভ কৰিলেহেঁতেননে? অকল অসমীয়া সাহিত্যয়েই নহয়, ড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰাৰ বহু সৃষ্টি আন আন ভাষালৈও অনূদিত হৈছে৷ তেওঁৰ অমৃতসম ৰচনাৰ সোৱাদ সেইবোৰ ভাষালৈকেও বৈ গৈছে৷ কেতিয়াবা এটা ক্ষণত লোৱা সিদ্ধান্তই ভৱিষ্যৎ সলনি কৰি দিয়ে, দেশ আৰু জাতিৰ বাবে অগণিত মধুৰ আৰু গর্বৰ ক্ষণ আনি দিয়ে৷ ড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰাও তেনে এজন ব্যক্তি৷ তেওঁ কলকাতাত সিদিনা লোৱা সিদ্ধান্তটোৱে অসম আৰু অসমীয়াৰ বাবে গৌৰৱৰ ক্ষণ আনি দিলে৷\nড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰা আছিল অসমৰ গ্রাম্য জীৱনৰ প্রকৃত পর্যবেক্ষণকাৰী৷ তেওঁৰ গল্পসমূহত ইয়াৰ নির্ভেজাল ছবি এখন প্রতিফলিত হয়৷ ড০ বৰাৰ গল্প মানেই অসমৰ গ্রাম্য জীৱনৰ এখন নির্মল ছবি৷ তাত গ্রাম্য জীৱনৰ হহাহি–কান্দোন, দুখ–সুখ, আচাৰ–পৰম্পৰা, প্রেম–প্রীতি, সমস্যা–সংকট আদিৰ ছবিখন নিপুণ শিল্পীৰ কেনভাছৰ দৰে অংকিত হৈ থাকে৷ হূদয় আৰু চিন্তা–চেতনাত গাঁও এখন বা গ্রাম্য জীৱনৰ দিন–ৰাতিক কঢ়িয়াই নুফুৰিলে এনেদৰে গ্রাম্য জীৱনক গল্প–উপন্যাসৰ পৃষ্ঠাত তুলি ধৰিব নোৱাৰি৷ তেওঁৰ সংবেদনশীল মনটো গ্রাম্য জীৱনৰ দুখ–সুখ, প্রাপ্তি–প্রাপ্তিৰ মাজত ঘূৰি ফুৰিছিল৷ আজিৰ যুগত সাহিত্য জগতখনৰ পৰা এইটো যেন নোহোৱা হৈ পৰিছে৷ বস্তুবাদী ধ্যান–ধাৰণাই মানুহৰ অন্তর্দৃষ্টিৰ সন্মুখত যেন এখন ৰঙীন পর্দা তৰি দি তাক এখন ভেজাল পৃথিৱীৰ মাজলৈ লৈ গৈছে৷ অৱশ্যে এইটো নহয় যে গ্রাম্য জীৱনেই সাহিত্যৰ একমাত্র ভেটি৷ কিন্তু সময়ৰ গতিত ই উপেক্ষিত হ’বলৈ ধৰিছে৷ ইয়াৰ বাবে সাহিত্যও যেন প্রাণ–স্পন্দনহীন হৈ পৰিছে৷ ড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰাৰ সৃষ্টিত গ্রাম্য জীৱনে কিয় ইমান প্রাধান্য লাভ কৰিছিল, তাৰো তেওঁ ব্যাখ্যা কৰিছে৷ তেওঁৰ ঘৰৰ কাষত এখন নৈ আছে৷ তাত হীৰা সম্প্রদায়ৰ কেইটামান দৰিদ্র পৰিয়াল বসবাস কৰে৷ পৰিয়ালকেইটাৰ সংগ্রামী তথা বেদনাদায়ক জীৱনগাথা তেওঁৰ অৱচেতন মনটোত চিৰদিনৰ বাবে ৰৈ গ’ল৷ ড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰাৰ সর্বশ্রেষ্ঠ গল্প বুলিলেও অন্যায় কৰা নহ’ব ‘সখা দামোদৰ’ নামৰ গল্পটোক৷ গল্পটোক অসমৰ গ্রাম্য জীৱন আধাৰিত শ্রেষ্ঠ গল্পৰো এটা অন্যতম গল্প হিচাপে ধৰা হয় ‘সখা দামোদৰ’ক৷ তেওঁৰ সৃষ্টিৰাজি অসমীয়া সাহিত্য জগতৰ অমূল্য সম্পদ৷ অসম সাহিত্য সভাৰ সভাপতি হিচাপেও তেওঁ ৰাজ্যখনৰ সামাজিক জীৱনত কামত অহাকৈ কেইবাটাও কাম কৰি গৈছে৷ সভাপতিৰ অভিভাষণত ড০ বৰাই অসমীয়া ভাষাই কিদৰে ৰাজ্যখনত নীৰৱে সমন্বয়–সম্প্রীতিৰ ধাৰা এটা বোৱাই আছে, তাক তুলি ধৰিছিল৷ তেওঁ কৈছিল, চৰ–চাপৰিলৈ গ’লে দেখোঁ জেপৰ ধন খৰচ কৰি অনেকে অসমীয়া ভাষাত লিখা কিতাপ ছপা কৰিছে৷ একেদৰে মিচিং বা জনজাতীয় সমাজতো একেখন ছবি দেখি উৎসাহী হৈ পৰিছিল৷ অসমীয়া ভাষা আৰু সাহিত্যৰ ভৱিষ্যতক লৈ আশ্বস্ত হৈ উঠিছিল৷ তেওঁ ভবেন্দ্র নাথ শইকীয়া, সৌৰভ চলিহাৰ সমসাময়িক আছিল৷ নাম দুটা উল্লেখ কৰাৰ কাৰণ হ’ল ড০ বৰাৰে সৈতে তিনিওগৰাকী বিজ্ঞানৰ ছাত্র৷ কিন্তু তেওঁলোকৰ সাহিত্য–কৃতিক অসমীয়াই চিৰদিনলৈ মনত ৰাখিব৷ ড০ লক্ষ্মীনন্দন বৰাই জীৱনত বহু বঁটা–বাহন লাভ কৰিছে৷ বহু সন্মান লাভ কৰি যোগ্যতা, প্রতিভা আৰু সেৱাৰ উপযুক্ত স্বীকৃতি লাভ কৰিছে৷ তেওঁৰ কায়িক মৃত্যুৱে অসমৰ অপূৰণীয় ক্ষতি কৰিলে৷ কিন্তু অসমীয়া জাতিটো জীয়াই থকালৈকে এইগৰাকী সাহিত্যিকৰ কথা মনত ৰাখিব৷ তেওঁ সৃষ্টি আৰু কৃতিৰে অমৰ হৈ থাকিব৷\nভাৰতত কণ্ডমৰ ব্যৱহাৰ কিয় ইমান কম? প্ৰথমবাৰলৈ দেশত ‘condomology’ অধ্যয়ন, পোহৰলৈ আহিল বহু আচৰিত তথ্য\nপ্ৰধানমন্ত্ৰীক হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দি গ্ৰেপ্তাৰ যুৱকঃ জেৰাত ক’লে জেললৈ যাবৰ বাবেই দিছিল ভাবুকি…


‘বৈকল্পিক ৰাজনীতিৰ সন্ধানত’ : সমাজ চিন্তাৰ এক অভিনৱ সংযোজন ৷৷ ইন্দ্ৰজিৎ বৰা৷৷ – বৌদ্ধিক বিচাৰ\nচ’ৰাঘৰ / কথাশিল্প / ‘বৈকল্পিক ৰাজনীতিৰ সন্ধানত’ : সমাজ চিন্তাৰ এক অভিনৱ সংযোজন ৷৷ ইন্দ্ৰজিৎ বৰা৷৷\nফেব্ৰুৱাৰী 10, 2018\tকথাশিল্প, গ্ৰন্থ বিতান মন্তব্য কৰক 305 দৰ্শন\n“Every ideology is historically conditional, but it is unconditionally true that to every scientific ideology, there corresponds an objective truth, absolute nature.” – ভি আই লেনিন\nমানৱ সমাজত মতবাদবিলাকৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব স্বীকাৰ কৰাৰ পাছতো এইটো অনস্বীকাৰ্য যে প্ৰতিটো প্ৰতিষ্ঠিত মতবাদৰ এক স্থিতাৱস্থাবাদী প্ৰৱণতা আছে৷ ভিন্ন সময়ত ধৰ্মীয়, সামাজিক, সাংস্কৃতিক অথবা অৰ্থনৈতিক মতবাদবিলাক বিভিন্ন ৰাজনৈতিক আদৰ্শবাদলৈ ৰূপান্তৰ হৈ আৰ্থ-সামাজিক শক্তিবিলাকৰ সুৰক্ষা কবচ হৈ পৰে। গতিকে এই মতবাদবিলাকৰ ঐতিহাসিক স্থিতিৰ অন্বেষণ হ’ল সমাজ অধ্যয়নৰ গুৰুদায়িত্ব। এই অনুশীলনত এফালেদি প্ৰতিষ্ঠিত অৰ্থনীতিবাদৰ যান্ত্ৰিকতা আৰু আনফালেদি গোড়া প্ৰতিক্ৰিয়াশীল প্ৰৱণতাই সমাজ অন্বেষণত নিৰ্দিষ্ট বিদ্যায়তনিক আয়তনৰ সৃষ্টি কৰে। পিছে, ঐতিহাসিক বস্তুবাদৰ তত্বীয় আয়তন বৃদ্ধি কৰি সামাজিক, সাংস্কৃতিক তথা ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিতন্ত্ৰবিলাকৰ আচহুৱা যেন লগা প্ৰশ্নবোৰ প্ৰতিক্ৰিয়াশীল প্ৰৱণতাৰ পৰা মুক্ত কৰাটো দুঃসাধ্য কিন্তু অত্যাৱশ্যকীয়। মতাদৰ্শগত চৰ্চাৰ সীমিত আৰু যান্ত্ৰিক গণ্ডীয়ে সেয়া হয়তো বাগধাৰামূলক বুলি উলাই কৰিলেও, প্ৰকৃতাৰ্থত এই বাগধাৰাবিলাকৰ আলোচনাই ভিত্তি-উপৰিসৌধৰ ধাৰণাৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰি মতাদৰ্শলৈকে গতিশীলতা আনি দিব। তৰুণ প্ৰাবন্ধিক জিতেন বেজবৰুৱাই তেখেতৰ প্ৰবন্ধৰ সংকলন ‘বৈকল্পিক ৰাজনীতিৰ সন্ধানত’ৰ যোগেদি এই গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশটো সংযোজন কৰি এক নতুন পৰিধিৰ সৃষ্টি কৰিছে। এই সংকলনটিত লেখকে সামাজিক পৰিচিতিবিলাকৰ এক নব্য বিশ্লেষণাত্মক পৰিধি শ্ৰেণীগত ফ্ৰেমৱৰ্কৰ ভিতৰতে দাবী কৰিছে।\nমতাদৰ্শগত চৰ্চাত প্ৰান্তীয় হিচাবে প্ৰায় অৱহেলিত হৈ থকা এই চিন্তাধাৰাবিলাকৰ সফল উপস্থাপনত ভাষাৰ গুৰুত্ব অপৰিসীম। ‘অসমীয়া ভাষা আৰু বৌদ্ধিক চৰ্চাৰ সমস্যা’ শীৰ্ষক প্ৰাৰম্ভিক প্ৰবন্ধটিত লেখকে কৈছে যে অসমীয়া ভাষাত বৌদ্ধিক চৰ্চাৰ সমস্যাটো ভাষাকেন্দ্ৰিক নহয়, বৰঞ্চ সমাজ-ৰাজনৈতিক আৰু তাত্বিক ফ্ৰেমৱৰ্ক সম্বন্ধীয়। সমাজ-ৰাজনৈতিক চৰ্চাৰ সৰ্বাত্মক বিকাশ অবিহনে ভাষাই বৌদ্ধিক চৰ্চা কৰিব নোৱাৰে আৰু সেয়ে সমাজ অধ্যয়ন সাহিত্য সমালোচনাতেই সীমাবদ্ধ হৈ পৰে। অৱশ্যে সমাজ-ৰাজনীতিৰ চৰ্চাৰ পৰিধি সম্প্ৰসাৰিত হ’লে অসমীয়া ভাষাইও নতুন প্ৰাণ পাই উঠিব বুলি লেখক আশাবাদী।\nসংকলনটিত লেখকে সাম্প্ৰতিক সময়ত বিভিন্ন বাগধাৰা অথবা মতবাদৰ সৈতে সন্নিৱিষ্ট হৈ থকা জাতীয়তাবাদ, বৰ্ণবাদ, সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ, মৌলবাদ, উত্তৰআধুনিকতাবাদ আৰু নাৰীবাদৰ মাজত নিহিত হৈ থকা প্ৰাসঙ্গিক কিন্তু আচহুৱা প্ৰশ্নবোৰ আৰু সেইবোৰৰ আন্তঃসম্পৰ্ক বিশদভাৱে আলোচনা কৰিছে। ‘ভাৰতীয় ভাবাদৰ্শ’, ‘ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ অন্তৰ্জীৱন’, ‘পৰিৱৰ্তনৰ আলিদোমোজাত’, ‘বিকল্প ৰাজনীতিৰ প্ৰসংগত’ আৰু ‘মাৰ্ক্সীয় চিন্তাত মতাদৰ্শ আৰু অন্যান্য কিছু প্ৰশ্ন’ শীৰ্ষক প্ৰৱন্ধৰ যোগেদি লেখকে বিশ্লেষণৰ তাত্ত্বিক পটভূমিৰ সৃষ্টি কৰিছে। লেখকে এণ্ডাৰ্ছনৰ ‘The Indian Ideology’ নামৰ কিতাপখন প্ৰসংগলৈ আনি দেখুৱাইছে যে ভাৰতীয় ভাৱাদৰ্শৰ বস্তুনিষ্ঠ আলোচনাত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক মতাদৰ্শৰ দাম্ভিকতা আৰু পূৰ্বধাৰণা সম্বলিত সৰলীকৃত আৰু ৰেডিমেড সজ্জা এটাৰ প্ৰয়োগে সদায় বাধা দি আহিছে৷ এই সজ্জাটোৰ যান্ত্ৰিকতাৰ মাজত সোমাই পুঁজিবাদী ব্যৱস্থাৰ অন্তৰ্নিহিত বিৱৰ্তন আৰু তাৰ সৈতে ভাৰতীয় সমাজখনৰ ওতপ্ৰোতঃ সম্পৰ্ক অনুধাৱন কৰিব নোৱাৰাটোৱেই হ’ল ভাৰতীয় সমাজখনৰ বিৱৰ্তনত সচৰাচৰ পশ্চিমীয়া পণ্ডিতসকলে কোনো গতিশীলতা দেখা নোপোৱাৰ ঘাই কাৰণ৷ তেনেকৈ, দ্বিতীয়টো প্ৰবন্ধত লেখকে পৰ্যালোচনা কৰিছে যে ঔপনিবশিকতাবাদৰ অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক আয়তনসমুহৰ পয়োভৰৰ মাজত সাংস্কৃতিক আয়তনটো তুলনামূলকভাৱে অৱহেলিত হৈ ৰৈছে৷ উত্তৰ ঔপনিৱেশিক চিন্তা-চৰ্চাৰ বাবে ভাৰতত তাত্বিক-ৰাজনৈতিক কাঠামো তৈয়াৰ কৰে অশীষ নন্দীয়ে৷ আশীষ নন্দীৰ সমালোচনাৰে লেথকে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সিদ্ধান্তত উপনীত হৈছে যে সাংস্কৃতিক মতাদৰ্শ হিচাবে বৰ্তী থাকিবলৈ ঔপনিবেশিকতাবাদে অৰ্থনৈতিক-ৰাজনৈতিক ভেটিৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰ নকৰে৷ ঔপনিৱেশিকতাবাদৰ সংস্কৃতি হাড়ে-হিমজুৱে পুৰুষত্ববাদী যি হ’ল দমনৰ আচল শক্তি৷ অন্যহাতেদি ইউৰোপীয়-অনাইউৰোপীয় সমাজৰ মাজত ইতিহাসৰ বয়স বিভাজনেৰে এক তুলনাত্মক পৰিপক্কতাৰ ধাৰণাও ঔপনিৱেশিকতাবাদৰেই সৃষ্টি৷ তেনেকৈয়ে নন্দীয়ে গান্ধীৰ জীৱনাদৰ্শৰ মাজত ঔপনিৱশিকতাবাদৰ পৰা মুক্তি বিচাৰি পাইছে৷ এইখিনিতে আশীষ নন্দীৰ থলুৱা পৱিত্ৰতাত আওকাণ হৈ ৰৈ যোৱা আভ্যন্তৰিণ ক্ষমতা-সম্পৰ্কসমুহৰ সমাধানৰ বাবে লেখকে এক বৈকল্পিক আধুনিকতাৰ কথা কৈছে৷ তৃতীয়টো প্ৰবন্ধৰ বিষয়বস্তু হ’ল স্বৰাজোত্তৰ ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক পৰিৱৰ্তনৰ সমীক্ষা। আধিপত্যশীল নেহৰুবাদী ছেকুলাৰ গণতন্ত্ৰ আৰু তাৰ প্ৰতিষ্ঠানিক কাঠামোটোত বৃহৎ খহনীয়া হবলৈ ধৰাৰ লগে লগে ভাৰতীয় ৰাজনীতি আৰু সমাজত এক আমূল পৰিৱৰ্তন ঘটে ৷ ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলত আঞ্চলিকতাবাদী বিচ্ছিন্নতাবাদী আন্দোলন, দলিত নিম্নবৰ্গ আদিৰ সামাজিক আন্দোলন, কৃষক আন্দোলন আদি বহুতো ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ আন্দোলনে মুৰ দাঙি উঠি ভাৰতীয় জাতিৰাষ্ট্ৰৰ ভেটি কঁপাই তুলিছিল ৷ সিবোৰৰ সমসাময়িকভাৱে হিন্দুত্ববাদেও ব্যাপকতা লাভ কৰে৷ কিন্তু বাকীবোৰ ক্ষুদ্ৰ তথা এক অৰ্থত সংকীৰ্ণতাবাদী আন্দোলনৰ বিপৰীতে হিন্দুত্ববাদে দাঙি ধৰিছিল এক ঐক্যবদ্ধ আৰু সমসত্ব ভাৰতীয় জাতিৰ ধাৰণা৷ এই হিন্দুত্ববাদ হল পৰম্পৰাগতভাবে অন্তৰ্নিহিতভাবেই পুৰুষতান্ত্ৰিক, বৰ্নবাদী, সংখ্যালঘুবিদ্বেষী আৰু গণতন্ত্ৰ বিৰোধী৷ ই হ’ল এক ৰূপান্তৰকামী গণ আন্দোলন, যাৰ উদ্দেশ্য হল সমাজৰ সৰ্বাত্মক ৰূপান্তৰ ঘটাই হিন্দু ৰাষ্ট্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা৷ আৱশ্য, এই মতাদৰ্শৰ ৰাজনৈতিক ৰূপান্তৰৰ মাজত উন্নয়নবাদী আধিপত্যৰ অৱক্ষয়ে অনা উপাদানসমূহ নথকা নহয়৷ এইখিনিতে সাংস্কৃতিক নিৰাপত্তাৰ ৰাজনীতিৰ পৰা মুক্ত ৰাজনীতিলৈ হোৱা হিন্দুত্ববাদৰ প্ৰত্যৱৰ্তনেই নিৰ্ণয় কৰিব গণমুখী ৰাজনীতিৰ নতুন দিশ৷ তেনেকৈ অন্য এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন হ’ল, নব্য উদাৰতাবাদৰ অগ্ৰগতি। সম্প্ৰতি নব্য উদাৰবাদী সমাজখনৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হ’ল আন্তৰ্জাতিক পুঁজিপতি শক্তিসমূহ আৰু তাক চাৰিওফালৰ পৰা আৱৰি থকা বহুতৰপীয়া নগৰীয়া মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীসমূহ৷ বজাৰে এই মডেলৰ প্ৰমূল্যগত আধাৰ ৰচনা কৰে৷ আত্মকেন্দ্ৰিক ভোগবাদ আৰু উৎকট বুদ্ধিমত্তা-বিদ্বেষ হ’ল এই বহু তৰপীয়া নগৰীয়া মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীসমূহৰ জীৱন দৰ্শম নিৰ্ণায়ক প্ৰমূল্য৷ এই দুটা প্ৰমূল্যই চৌদিশে দেখিবলৈ পোৱা শোষণ আৰু অন্যায়ৰ প্ৰতি পিঠি দি নিচিন্তে থাকিবলৈ মানসিক শক্তি যোগায় ৷ এনে সন্ধিক্ষণত ‘মাৰ্ক্সীয় চিন্তাত মতাদৰ্শ আৰু অন্যান্য কিছু প্ৰশ্ন’ শীৰ্ষক প্ৰৱন্ধত লেখকে আলোচনা কৰিছে যে সংস্কৃতিৰ চিন্তাক জীৱন্তভাৱে সামৰি ল‘ব পৰাকৈ তাত্ত্বিক আধাৰৰ সৃষ্টি কৰিব নোৱাৰিলে মাৰ্ক্সবাদী চিন্তাৰ পৰিসৰৰ বাহিৰত পৃথককৈ সংস্কৃতিবাদৰ জন্ম হোৱাটো স্বাভৱিক৷ তেনেকৈ অৰ্থনীতিবাদৰ বিপৰীতে সংস্কৃতিবাদৰ এটা পৃথক ধাৰাৰ সৃষ্টি হ’লে সমাজ চিন্তাৰ ভবিষ্যতেই সংকটাপন্ন হ’ব ৷\n‘জাতীয়তাবাদী ইতিহাসৰ সমস্যা’, ‘জয়মতী সম্পৰ্কে কিছু কথা’, ‘জাতীয়তাবাদ আৰু নাৰী: এটি চমু আলোচনা’, ‘মৌলবাদ, সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ আৰু অন্যান্য প্ৰসংগ: এক বিক্ষিপ্ত পৰ্যালোচনা’, ‘হিন্দু জাতীয়তাবাদ আৰু ভাৰতীয় জাতি-ৰাষ্ট্ৰ; এটি আধৰুৱা টোকা’, ‘বৰ্ণবাদ, হিন্দু জাতীয়তাবাদ আৰু অন্যান্য কিছুকথা’, ‘মুছলমান সমাজৰ সংকট : দুটামান কথা’, ‘আম্বেদকাৰৰ প্ৰাসংগিকতা : দুই-এটা দিশ’, ‘বৰ্ণবাদ আৰু পুৰুষতন্ত্ৰ : এটি সংক্ষিপ্ত টোকা’, ‘নাৰীবাদ, পুঁজিবাদ আৰু সমাজবাদ : থুলমূলকৈ দুষাৰমান’ আৰু ‘ক্ৰিকেটীয় জাতীয়তাবাদ সম্পৰ্কে কিছু কথা’ শীৰ্ষক প্ৰবন্ধবিলাকৰ মূল বিষয়বস্তু হ’ল সামাজিক পৰিচিতিবিলাকৰ তাত্ত্বিক বিশ্লেষণেৰে এইবিলাকৰ স্থান আৰু গুৰুত্ব নিৰ্ণয়। আকৌ পৰিশিষ্ট হিচাবে প্ৰকাশ কৰা ‘জয়মতী, জাতীয়তাবাদ, মাৰ্ক্সবাদ আৰু অসমৰ বৌদ্ধিক সংস্কৃতি : এটি বিতৰ্ক’ শীৰ্ষক আলোচনা হ’ল লেখকৰ নতুন পদাতিক আলোচনীখনৰ মুখ্য সম্পাদক স্বনামধন্য ড০ হীৰেন গোহাঁইৰ লগত হোৱা বাদানুবাদ। ই হ’ল এক সুস্থ আৰু ইতিবাচক বিতৰ্কৰ নিদৰ্শন। এনে বিতৰ্কই নিঃসন্দেহে অসমৰ বৌদ্ধিক জগতলৈ নতুন সম্ভাৱনীয়তা কঢ়িয়াই আনিব।\n‘জাতীয়তাবাদী ইতিহাসৰ সমস্যা’ শীৰ্ষক প্ৰবন্ধত লেখকে ভাৰতৰ প্ৰক্ষাপটত তিনিটা পৃথক আৰু প্ৰতিদন্দ্বিতামূলক জাতীয়তাবাদী ধাৰাৰ কথা কৈছে৷ ইয়াৰে এটা হ’ল নিম্নবৰ্ণ গোষ্ঠীসমুহৰ ৰাজনৈতিক জাতীয়তাবাদ, দ্বিতীয়তো জনজাতীয় আৰু আঞ্চলিক সাংস্কৃতিক গোটসমুহৰ নৃভাষিক জাতীয়তাবাদ আৰু তৃতীয়টো হ’ল উত্থানশীল সৰ্বভাৰতীয় উচ্চবৰ্ণ উচ্চ শ্ৰেণীৰ এলিটৰ দ্বাৰা পৰিচালিত সাংস্কৃতিক জাতীয়তাবাদ৷ স্বাধীনতা লাভৰ পৰৱৰ্তী কালত ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালিত সাংস্কৃতিক জাতীয়তাবাদৰ আধিপত্যই ৰাজনৈতিক জাতীয়তাবাদক প্ৰান্তীয় কৰিবলৈ সক্ষম হ’লেও নেহৰুবাদী ছেকুলাৰ জাতীয়তাবাদী ধাৰাটোৰ খহনীয়াৰ লগে লগে ইয়াৰ পুনৰুত্থান হয়৷ লেখকৰ পৰ্যবেক্ষণ মতে, ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদে তাৰ বাহ্যিক আয়তনটো বাস্তবায়িত কৰিবলৈ সক্ষম হ’ল যদিও তাৰ আভ্যন্তৰীণ প্ৰতিশ্ৰুতি পুৰণ কৰাত ব্যৰ্থ হ’ল৷ বৈষম্যপুৰ্ণ পদানুক্ৰমিক প্ৰাক-আধুনিক খোলাৰ পৰা সি ওলাই অহাটো দূৰৈৰ কথা, সেই ক্ষমতাৰ সম্পৰ্ক সমুহক সাংস্কৃতিক জাতীয়তাবাদৰ মাধ্যমেৰে আৰু জাতিৰাষ্ট্ৰৰ দখলেৰে আইনগত ন্যায্যতা প্ৰদান কৰি আধুনিকীকৃত আৰু অধিক সুদৃঢ় কৰি দীৰ্ঘস্থায়ীহে কৰি তুলিলে৷\n‘জাতীয়তাবাদ আৰু নাৰী : এটি চমু আলোচনা’ শীৰ্ষক প্ৰবন্ধটোত লেখকে কৈছে যে জাতীয়তাবাদ হ’ল অন্তৰ্নিহিতভাৱেই এক পুৰুষতান্ত্ৰিক, বৰ্ণবাদী আৰু হিংসাপ্ৰৱণ সাংস্কৃতিক-ৰাজনৈতিক প্ৰজেক্ট৷ তেনেহ’লে নাৰীমুক্তি আন্দোলনে জাতীয়তাবাদৰ প্ৰতি কেনে দৃষ্টিভংগী আৰু ৰণকৌশল গ্ৰহণ কৰিব ? লেখকে এই ক্ষেত্ৰত পাৰ্থ চেটাৰ্জীৰ বিশ্লেষণ আনি কৈছে যে কেনেকৈ উনবিংশ শতিকাৰ আগভাগ আৰু মাজভাগৰ বংগৰ সামাজিক সংস্কাৰৰ পাছতেই সেই শতিকাৰ শেষৰ ভাগত নাৰীৰ প্ৰশ্নটোক জাতীয়তাবাদৰ আভ্যন্তৰীণ পৰিসৰৰ ভিতৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰি এক জাতীয়তাবাদী মীমাংসা কৰা হৈছিল। সেয়ে লেখকে কৈছে, নাৰীবাদীয়ে আৰ্থ-সামাজিক ক্ষেত্ৰত জাতীয়তাবাদৰ দাবীসমূহ মানি লৈও সমান্তৰালভাৱে জাতীয়তাবাদী পুৰুষতন্ত্ৰক প্ৰশ্নৰ কাঠগৰাত থিয় কৰাব পাৰিব লাগিব ৷\nলেখকে ‘মৌলবাদ, সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ আৰু অন্যান্য প্ৰসংগ : এক বিক্ষিপ্ত পৰ্যালোচনা’ শীৰ্ষক প্ৰবন্ধৰ যোগেদি বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশ্নৰ অৱতৰণ কৰিছে। জাতিৰ ধাৰণাটো প্ৰশ্নৰ উৰ্ধত ৰাখি মৌলবাদ তথা সাম্প্ৰদায়িকতাবাদৰ বিৰুদ্ধে তত্ত্বগত প্ৰত্যাহ্বান জনাব পাৰিন? দৰিদ্ৰ-নিৰক্ষৰ জনগণৰ প্ৰাক-আধুনিক ধৰ্মীয় অন্ধবিশ্বাসক সংসদীয় ৰাজনীতিৰ বিভিন্ন স্বাৰ্থান্বেষী শক্তিয়ে বিপথে পৰিচালিত কৰাটোৱেই সাম্প্ৰদায়িকতা নে তাৰ আঁৰত আধুনিকতাৰ জটিল প্ৰশ্ন কিছুমানো জড়িত হৈ আছে? আজি সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ, মৌলবাদ আদি প্ৰশ্নক প্ৰাক-আধুনিক বুলি ব্যাখ্যা কৰাটোৱেই জনপ্ৰিয় আৰু স্বস্তিদায়ক প্ৰৱণতা ৷ উৎপত্তিগতভাবে আৰু সাধাৰণ দৃষ্টিত ধৰ্মীয় যেন লাগিলেও মৌলবিদৰ সাৰমৰ্মটো অনা-ধৰ্মীয় ৰাজনৈতিক-অৰ্থনৈতিকহে৷ মৌলবাদ প্ৰকৃতাৰ্থত আধুনিক প্ৰপঞ্চ, কাৰণ ই আধুনিক জটিল সমস্যাসমূহৰ প্ৰাচীন, সৰল বিশুদ্ধ সমসত্ব সাংস্কৃতিক সত্তা নিৰ্মানেৰে সমাধান আগবঢ়াবলৈ যত্ন কৰে৷ সম্প্ৰতি মৌলবাদ প্ৰন্তীয় আৰু দৰিদ্ৰ চামটোতকৈ উৰ্ধমুখী সামাজিক গতিশীলতাৰ প্ৰথমিক স্তৰত থকা শিক্ষিত আৰু উদ্যমী যুৱক চামটোৰ ওপৰতহে নিৰ্ভৰশীল৷ মৌলবাদে আধুনিক ৰাষ্ট্ৰব্যৱস্থাৰ সজ্জাটো ব্যৱহাৰ কৰে৷ মৌলবাদৰ জাতীয়তাবাদৰ সৈতে সম্পৰ্ক জটিল আৰু দুয়োটাৰ মাজত জৈৱিক মিল আছে৷ অৱশ্যে ৰাজনৈতিক দৰ্শন হিচাবে প্ৰগতিশীল জাতীয়তাবাদ আৰু প্ৰতিক্ৰিয়াশীল মৌলবাদৰ মাজত মৌলিক পাৰ্থক্য আছে৷ যেনেকৈ উত্তৰ ঔপনিবেশিক যুগৰ জাতীয়তাবাদী চৰকাৰসমূহে দেশীয় এলেকাৰ ভিতৰত বাস কৰা সকলো বাসিন্দালৈকে নাগৰিকত্বৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে৷ গতিকে, সাম্প্ৰদায়িকতাবাদ জাতীয়তাবাদৰ বিপৰীতে সংজ্ঞায়িত হ’ল৷ আকৌ সত্তৰ দশকৰ পৰা উন্নয়নবাদী আধুনিকীকৰণপন্থী জাতীয়তাবাদৰ মডেলটো সংকটাপন্ন হোৱাৰ লগে লগে সাম্প্ৰদায়িকতাই মূৰ তুলি উঠে ৷ গতিকে, ৰাষ্ট্ৰ আৰু জাতীয়তাবাদ দুয়োটাই প্ৰশ্নৰ উৰ্ধত নহয় ৷ এইক্ষেত্ৰত ছেকুলাৰবাদৰ সমস্যাবোৰ আহিব ৷\n‘হিন্দু জাতীয়তাবাদ আৰু ভাৰতীয় জাতি-ৰাষ্ট্ৰ : এটি আধৰুৱা টোকা’ত লেখকে কৈছে যে ছেকুলাৰ আধুনিকতাবাদী ভাৰতীয় জাতিৰাষ্ট্ৰৰ বৃহৎ নেৰেটিভৰ অৱক্ষয়ে আশীৰ দশকত জন্ম দিছিল বহু ক্ষুদ্ৰ ক্ষুদ্ৰ আন্দোলনৰ৷ ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদৰ অন্তৰ্ভাগত অধিপত্যৰ বাবে প্ৰতিযোগিতাত আছিল বহুসংখ্যক প্ৰতিদন্দ্বী আৰু সংঘৰ্ষৰত ৰাজনৈতিক কল্পনা৷ এই সমূহীয়া সত্তাবিলাক হৈ উঠিছিল পুঁজিৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত ক্ৰমবৰ্ধমান হেঙাৰ। তাৰ বিপৰীতে এক পৰিশোধিত ব্যক্তিসত্তাৰ ধাৰণাৰে হিন্দু জাতীয়তাবাদ আৰু নব্য উদাৰতাবাদৰ মৈত্ৰীবন্ধনৰ বাট মুকলি হৈছে ৷\nলেখকে ‘বৰ্ণবাদ, হিন্দু জাতীয়তাবাদ আৰু অন্যান্য কিছুকথা’ শীৰ্ষক প্ৰবন্ধত লিখিছে যে বৰ্ণবাদক তত্ত্বায়ন কৰোতে ভিত্তি উপৰিসৌধৰ আধাৰৰ প্ৰশ্নটো আহিব৷ শ্ৰেণীৰ প্ৰথমিকতা আৰু একাধিপত্যৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত বৰ্ণগত বা লৈংগিক পৰিচিতিক গুৰুত্ব দিয়াটো দুঃসাধ্য আৰু অস্বস্তিকৰ৷ আম্বেদকাৰো এই যান্ত্ৰিকতাৰ বলি হৈছিল আৰু সেয়ে তেওঁ বৰ্ণবাদৰ বস্তুগত আধাৰৰ তত্ত্বায়ন কৰাত বিফল হৈছিল৷ বৰ্ণবাদ হৈ পৰিছিল কেৱল মাত্ৰ চেতনা আৰু মতাদৰ্শৰ বস্তু৷ সেয়ে, লেখক স্পষ্ট যে বৰ্ণবাদ সম্পৰ্কে নতুন চিন্তাৰ বিকাশ ঘটাবলৈ এফালে ছেকুলাৰ আধুনিকতা আৰু আনফালে ভিত্তি উপৰিসৌধৰ ধাৰণৰ মৌলিক পুনৰালোচনা হোৱাৰ দৰকাৰ৷\nতেনেকৈ, ‘মুছলমান সমাজৰ সংকট : দুটামান কথা’ত লেখকে লিখিছে যে কেৱল হিন্দু-মুছলমানৰ সমন্বয়ৰ ঐতিহ্যৰ দোহাই দি নহয়, হিন্দু-মুছলমান উভয়েই আভ্যন্তৰীণভাবেও আধুনিকীকৰণ আৰু ৰাজনৈতিক ৰূপান্তৰৰ প্ৰগতিশীল সংগ্ৰামখন চলাই যাব লাগিব৷ লেখকে ‘আম্বেদকাৰৰ প্ৰাসংগিকতা : দুই-এটা দিশ’ শীৰ্ষক প্ৰবন্ধটোত হিন্দুধৰ্মীয় সমাজব্যৱস্থাৰ এক আভ্যন্তৰীণ সমালোচনাৰ বিকাশ কৰোতা হিচাবে, ভাৰতীয় প্ৰেক্ষাপটত আধুনিকতাৰ এক বৈপ্লবিক পথৰ সন্ধান কৰোতা হিচাবে আৰু ভাৰতীয় সমাজত পুৰুষতন্ত্ৰৰ বিশিষ্ট ৰূপ তথা নাৰী শোষণৰ স্বৰূপ দাঙি ধৰোতা হিচাবে আম্বেদকাৰৰ প্ৰাসংগিকতাৰ বিচাৰ কৰিছে৷ লেখকে আম্বেদকাৰৰ মাজত এক বৈপ্লৱিক আধুনিকতা বিচাৰি পাইছে৷ কাৰণ আম্বেদকাৰে সমাজ বিশ্লেষণৰ সঁজুলিখিনি পদানুক্ৰমবদ্ধ সামাজিক গাঁথনিটোত তলৰ পিনৰ পৰা প্ৰয়োগ কৰিছিল, যদিও হয়তো সেইবোৰ এনলাইটেনমেন্টৰ পৰা আহৰণ কৰা৷ এই বৈপ্লৱিক আধুনিকতা এফালেদি সৰ্বসাধাৰণ জনতাৰ মনোজগতৰ বাহিৰত অৱস্থিত নেহৰুবাদী এলিট গোষ্ঠীৰ আধুনিকতা আৰু আনফালে আশীষ নন্দীৰ সমালোচনাত্মক পৰম্পৰাবাদতকৈ অগ্ৰগামী হ’ব লাগিব৷\n‘বৰ্ণবাদ আৰু পুৰুষতন্ত্ৰ : এটি সংক্ষিপ্ত টোকা’ত লেখকৰ তীক্ষ্ণ পৰ্যবেক্ষণ মতে নাৰীৰ কোনো বিমুৰ্ত ধাৰণাৰে জটিল পুৰুষতন্ত্ৰৰ অনুধাৱন অসম্ভৱ৷ পুৰুষতন্ত্ৰ হ’ল পুৰুষসত্তা আৰু নাৰীসত্তাৰ এক সংজ্ঞাবদ্ধ ধাৰণাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল এক সামাজিক ব্যৱস্থা, যি বিশেষধৰণৰ যৌন আৰু সম্পত্তিগত ব্যৱস্থাপনাৰ জৰিয়তে নাৰীৰ স্বাৰ্থ আৰু ইচ্ছা অনিচ্ছাৰ ওপৰত পুৰুষৰ স্বাৰ্থ আৰু ইচ্ছা অনিচ্ছাৰ আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰে৷ ভাৰতবৰ্ষত এই ব্যৱস্থাক নিটোল ৰূপ প্ৰদান কৰিছে আৰু তাত্ত্বিক আধাৰ যোগান ধৰিছে বৰ্ণবাদে ৷ সমাজৰ প্ৰমূল্যগত আধাৰ হিচাবে বৰ্ণবাদে এতিয়াও নিৰ্ণায়ক ভূমিকা পালন কৰি আছে৷\nলেখকে ‘নাৰীবাদ, পুঁজিবাদ আৰু সমাজবাদ : থুলমূলকৈ দুষাৰমান’ শীৰ্ষক প্ৰবন্ধটোত সাম্প্ৰতিক নাৰীবাদৰ এক দোদোল্যমানতা উন্মোচন কৰিছে। পৰম্পৰাগত ক্ষমতাৰ গাঁথনিসমূহ যেনেকৈ নাৰীৰ প্ৰতি শোষণমূলক, সেইসমূহ পুঁজিৰ প্ৰতিও উদাৰ নহয়, বৰং সেইসমূহে পুঁজিক প্ৰতিৰোধহে কৰে। গতিকে সেইসমূহ গাঁথনি ভঙাৰ ক্ষেত্ৰত নাৰীবাদ আৰু পুঁজিবাদ দুয়োটাই একমত। বজাৰৰ সৰ্বাত্মক আধিপত্য প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ বাবেই হওক, অনুন্নত সমাজবিলাকত এনে গাঁথনিবিলাক ভঙাৰ ক্ষেত্ৰত নব্য উদাৰবাদে প্ৰগতিশীল ভূমিকা লৈছে। কিন্তু এই নব্য উদাৰতাবাদী পৃথিৱীৰ প্ৰান্তত বাস কৰা বিপুলসংখ্যক নাৰী ইয়াৰ আওতাত নাহে। তেন্তে পৰিচিতি আৰু বিভিন্নতাৰ সাংস্কৃতিক স্বীকৃতিৰ দাবীৰ সৈতে পুঁজিবাদৰ আৰ্থ-সামাজিক সমালোচনাও সমানভাৱে চামিল হ’ব লাগিব। পুঁজিবাদ কোনো বাহিৰা শক্তি নহয়, ই এক সৰ্বব্যাপী ব্যৱস্থা। ইয়াৰ মাজতেই নব্য উদাৰতাবাদী পুঁজিবাদে দাঙি ধৰা সামাজিক-নৈতিক পৃথিৱীখনতকৈ আধিক কাম্য আৰু অগ্ৰগামী বিকল্পৰ সন্ধানত লেখক আশাবাদী।\nতেনেদৰে ‘শুচিবায়ুগ্ৰস্ততাৰ বিপৰীতে’ আৰু ‘সাম্প্ৰতিক অসমীয়া গান : দুটামান পৰ্যবেক্ষণ’ প্ৰবন্ধৰ যোগেদি লেখকে উপস্থাপন কৰিছে যে জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিৰ বিশ্লেষণ কৰিবলৈ অপ্ৰস্তুত হোৱাৰ মূল কাৰণ হ’ল অশ্লীলতা আৰু যৌনতাই সমাজৰ পুৰুষতান্ত্ৰিক প্ৰমূল্যত কৰা পোনপটীয়া আঘাত। কিন্তু যিহেতু এই পুৰুষতান্ত্ৰিক নৈতিকতাবিলাকৰ ঐতিহাসিক ভিত্তি অন্বেষণে সমাজ-সাংস্কৃতিক সম্পৰ্কবিলাকৰ আন্তঃগাঁথনিৰ আভাস দিব পাৰে, সমাজ অধ্যয়নৰ বাবে ইও হ’ব পাৰে এক বিশাল সম্ভাৱনীয়তা। ইয়াৰ যোগদি লেখকে যৌন ৰাজনীতিৰ এক পটভূমিও উন্মোচন কৰিছে। লেখকে এই প্ৰশ্নবোৰ একাত্মভাৱে আলোচনা নোহোৱাৰ দুটা কাৰণ দিছে। আৰ্থ-সামাজিক পৰিসৰৰ মাজত সীমাবদ্ধ প্ৰভাৱশালী মতাদৰ্শসমূহে সমাজ-সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰবোৰক গৌণ কৰি একাষৰীয়া কৰি থয় আৰু নিৰ্লিপ্ততা অৱলম্বন কৰে৷ অন্যহাতেদি জনপ্ৰিয় মানেই সাধাৰণ আৰু ভ্ৰান্ত বুলি উলাই কৰাৰ এক উচ্চাত্মিকাও কম জগৰীয়া নহয়৷ কিন্তু এনে সমস্যাবিলাক আভ্যন্তৰীনভাৱে মকামিলা কৰিব পৰাকৈ তাত্ত্বিক কাঠামো বিকশাই তুলিব লাগিব ৷ আকৌ, ‘সাম্প্ৰতিক অসমীয়া গান : দুটামান পৰ্যবেক্ষণ’ প্ৰৱন্ধৰ যোগেদি লেখকে দেখুৱাইছে যে সাম্প্ৰতিক অসমীয়া গানকে ধৰি শক্তিশালী জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিৰ ধাৰাটোৰ ধাৰক বাঢ়ক হ’ল নগৰীয়া মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীটো৷ তাৰ একমাত্ৰ বিষয়বস্তু হ’ল নৰ-নাৰীৰ প্ৰেম, যি হ’ল আধুনিক ব্যক্তিবাদী প্ৰমূল্যৰ অৱদান৷ নগৰীয়া মধ্যবিত্তৰ ফেন্টাছি হ’ল এক বিশুদ্ধ জীৱনধাৰা, য’ত সমাজৰ দৰিদ্ৰ-পশ্চাদপদ উপাদানসমূহ নাথাকিব আৰু তেনেকৈ এৰি অহা কল্পস্বৰ্গীয় গাঁওখন৷ এয়া অসমীয়া জাতীয়তাবাদৰো ৰেহৰূপ৷ তেনেকৈ লেখকে অসমৰ উদাৰনৈতিক তথা জাতীয়তাবাদী চিন্তাধাৰাৰ তৰাং আৰু দেউলীয়া ছবিখন দেখুৱাইছে সাম্প্ৰতিক অসমৰ জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিৰ মাজত৷ অন্যহাতেদি নাৰী স্বাধীনতা জাতীয়তাবাদী বাগধাৰাৰ বাবে বৰ অসহনীয় আৰু অস্বস্তিকৰ বস্তু৷ সেয়ে এই গানবিলাকত প্ৰকাশ পাইছে নাৰীৰ স্বধিকাৰচেতনা আৰু মুক্ত জীৱনশৈলীৰ প্ৰতি জাতীয়তাবাদী বাগধাৰাৰ অহৰহ সতৰ্কবাণী ৷\nমানুহৰ বিশ্লেষণাত্মক পৰিধিয়েই বস্তুনিষ্ঠ সমাজ অধ্যয়নৰ গৱেষণাগাৰ। আত্মজ মানুহজনৰ নিৰংকুশ আত্মপ্ৰকাশতহে আছে সুসংগত অভিব্যক্তি। এফালেদি বেজবৰুৱা যেনেকৈ এক স্বতন্ত্ৰ চিন্তাশীল সত্তা তেনেকৈ তেখেতৰ ৰচনাশৈলী সৰল, সাৱলীল আৰু অত্যন্ত মনোগ্ৰাহী। এটা অতি জটিল আৰু স্পৰ্শকাতৰ বিষয়বস্তুৰ মাজত সোমাই অনায়াসে বাট মোকলাই লৈ যোৱাটোৱে বেজবৰুৱাৰ বৌদ্ধিক পৰিধিৰ সুস্পষ্ট আভাস দিয়ে। অসমৰ বৌদ্ধিক জগতত এই গুৰুত্বপূৰ্ণ সংকলনটিয়ে যে সমাজ চিন্তাৰ এক নতুন দিশ উন্মোচন কৰিব, সি সত্য ।\nটেগজাতীয়তাবাদ তত্ত্বায়ন নাৰীবাদ প্ৰবন্ধ বৰ্ণবাদ\nপূৰ্বৱৰ্তী লেখা শ্ৰমিকৰ ছদ্মৱেশত অধ্যাপক ৷৷ পূৰ্ণ কাকতি৷৷\nপৰৱৰ্তী লেখা কমৰেড অনিল কুমাৰ বৰুৱাৰ জীৱনাদৰ্শ ৷৷ পূৰ্ণ কাকতি৷৷


উদ‍্যোগী মহিলাক ১ লাখ টকাকৈ দিয়া হ'ব সাহায্য ! -\nHomeআঞ্চলিকউদ‍্যোগী মহিলাক ১ লাখ টকাকৈ দিয়া হ'ব সাহায্য !\nউদ‍্যোগী মহিলাক ১ লাখ টকাকৈ দিয়া হ’ব সাহায্য !\nগুৱাহাটী : পাঞ্জাবাৰীৰ পঞ্চায়ত গ্ৰামোন্নয়ন কাৰ্যালয়ত আজি কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী গীৰিৰাজ সিং আৰু মন্ত্ৰী ৰঞ্জিত দাসৰ সংবাদমেল সন্বোধন৷ অসমৰ গ্ৰামাঞ্চলত ২৬,৯৮৭ কি:মি: পথ নিৰ্মাণ কৰাৰ লগতে ইতিমধ্যে অসমৰ গ্ৰামাঞ্চলত ২,৪৯,০০০ গৃহ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে৷\nঅসমৰ গ্ৰামাঞ্চলত ৭ লাখ ৩৪ হাজাৰ গৃহ নিৰ্মাণ ২০২২ ৰ ভিতৰত নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰাৰ উপৰি আগন্তুক ৫ বছৰত গ্ৰামাঞ্চলৰ সকলো ঘৰতে পানী উপলব্ধ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে৷ এনৰেগাত মহিলাৰ অংশগ্ৰহণ ৫০% আছে এই সীমা বৃদ্ধি, গ্ৰামাঞ্চলৰ সকলোকে আধাৰৰ সৈতে লিংক কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে৷\nকেন্দ্ৰ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰে যুটীয়াভাৱে মিলি গ্ৰামাঞ্চলত ডিজিটেলাইজেছনৰ কাম আৰম্ভ কৰিছে বুলিও জানিবলৈ দিয়ে বিভাগীয় মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে৷ ২০১৬ লৈকে অসমত আত্মনিৰ্ভৰশীল গোট আছিল ৩২ হাজাৰ, এতিয়া এই গোটৰ সংখ্যা হৈছেগৈ ২ লাখ ৯৫ হাজাৰ৷ ৰাজ‍্যৰ ৩০ লাখ উদ‍্যোগী মহিলাক ১ লাখ টকাকৈ দিয়া হ’ব সাহায্য৷ আমাৰ লক্ষ্য মহিলাসকলক আত্মনিৰ্ভৰশীল কৰি তোলা হৈছে৷\nPrevious articleইউটিউবত জনপ্ৰিয় কৰাৰ প্ৰলোভনৰে যুৱতীক অপহৰণ\nNext articleঅন্তঃকন্দলত জৰ্জৰিত ছত্তিশগড় কংগ্ৰেছ চৰকাৰ


ভূপেন্দ্ৰ সংগীত - অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া\n(ভূপেন হাজৰিকাৰ সংগীতৰ পৰা পুনঃনিৰ্দেশিত)\nবিষয়ক প্ৰবন্ধৰ শৃংখলাৰ অংশ\nভূপেন হাজৰিকাই নিজে লিখা আৰু কণ্ঠদান কৰা গীতসমূহকে ভূপেন্দ্ৰ সংগীত বোলে। এজন গীতিকাৰ, সুৰকাৰ, গায়ক আৰু সংগীত পৰিচালক হিচাবে সংগীত জগতলৈ ড॰ ভূপেন হাজৰিকাই বিপুল অৱদান দি গৈছে। সংগীতজ্ঞ হিচাবে তেখেতৰ জনপ্ৰিয়তা তেখেতৰ নিজৰ ৰাজ্য অসম, ওচৰ চুবুৰীয়া ৰাজ্য পশ্চিমবঙ্গ আৰু নিজ দেশ ভাৰতৰ উপৰিয়ো বাংলাদেশতো অভিলেখকাৰী। লোকশিল্পী ভাবে আত্মপ্ৰকাশ কৰা ড॰ হাজৰিকাই সংগীতৰ বিশেষ কোনো আনুষ্ঠানিক শিক্ষা নোহোৱাকৈয়ে নিজৰ প্ৰতিভাৰ বলতে ১৫০০-তকৈও অধিক গান ৰচনা কৰি শ্ৰোতাৰ বিপুল সঁহাৰি লাভ কৰিছিল। অসমীয়া, বঙালী, হিন্দী, ইংৰাজী আৰু অসম আৰু ওচৰ চুবুৰীয়া জনজাতিসকলৰ ভাষাত সংগীত ৰচনা কৰি, সুৰ দি আৰু গাই গৈছে। তেখেতৰ সংগীতে বয়স, সময়, স্থান আৰু জাতি-ধৰ্মৰো বাধা চেৰাই এক সৰ্বজনীন জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। সেয়ে অনেকে তেওঁক "গণশিল্পী"ৰ[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] মৰ্য্যদা দিয়ে।\n3 গীতৰ বিষয়-বৈচিত্ৰ্য\n4 কাব্যিক সৌন্দৰ্য\n5 গীতসমূহৰ অনুপ্ৰেৰণা\n5.1 দেশপ্ৰেম আৰু সম্প্ৰীতি\n5.2 নদীৰ ভূমিকা\n5.3 উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ জনগোষ্ঠীয় জীৱন আৰু জনমানস\n6 অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ গীত\nল'ৰালিৰ প্ৰথম গীত পৰিৱেশন কৰা মঞ্চতে সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ পৰা আশীৰ্বাদপুষ্ট আৰু জ্যোতিপ্ৰসাদ-বিষ্ণুৰাভাৰ দৰে ব্যক্তিত্বৰ নিকট সান্নিধ্য লাভ কৰা ভূপেন হাজৰিকা হৈছে এজন আন্তৰ্জাতিক খ্যাতিসম্পন্ন শিল্পী। তেজপুৰত থকা কালছোৱাতে ভূপেন হাজৰিকাই লগ পাইছিল অসমীয়া সংস্কৃতি জগতৰ অন্যতম খনিকৰ ৰূপকোঁৱৰ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা, কলাগুৰু বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভা আৰু নটসূৰ্য ফণী শৰ্মাক। এখেতসকলৰ সান্নিধ্যই হাজৰিকাৰো সাংস্কৃতিক জীৱনৰ বৰভেটি গঢ়ে।\nনিজৰ কণ্ঠ, কথা সুৰ তথা গায়ন শৈলীৰে দেশে বিদেশে গীত পৰিৱেশন কৰি ড॰ হাজৰিকাই হাজাৰ হাজাৰ জনতাক আপ্লুত কৰিছিল। তেখেতৰ গীতত আছে সময় আৰু সমাজৰ কথা, তেখেতৰ গীতত আছে সম্প্ৰীতি আৰু সমন্বয়ৰ কথা আৰু আছে দেশ আৰু জাতিৰ কাহিনী – লোক জীৱনৰ প্ৰতিচ্ছবি। দুৰন্ত শিল্পীজনৰ সৃষ্টিয়ে অসমীয়া আধুনিক সংগীতক এক বিশেষ স্থানলৈ উন্নীত কৰাৰ লগতে গীতসমূহ বৰ্তমান এক উচ্চ স্তৰৰ সাহিত্য হৈ পৰিছে। শিল্পীগৰকীয়ে লোক জীৱনৰ সুৰ বিচাৰি, মানুহে মানুহৰ বাবে অলপ আস্থা বিচাৰি পাহাৰ ভৈয়াম একাকাৰ কৰি সাত সাগৰ তেৰনদী পাৰ হৈ সমন্বয়ৰ বান্ধোনেৰে বান্ধিবলৈ প্ৰয়াস কৰিছিল।\nবিস্তীৰ্ণ পাৰৰে অসংখ্য জনৰে...: এই গীতেৰে ভূপেন হাজৰিকাই মানৱ সমাজত নৈতিকতাৰ স্খলন, মানৱতাৰ পতন দেখি বুঢ়া-লুইতক সম্বোধন কৰিছে। গীতটিৰ সুৰ পল ৰ'বচনৰ অল্ড মেন এণ্ড ৰিভাৰ শীৰ্ষক গীতটিৰ সুৰৰ পৰা আহৰিত কৰা হৈছে।\nসাগৰ সংগমত কতনা সাঁতুৰিলোঁ\nজিলিকাব লুইতৰ পাৰ\nমেঘে গিৰ্ গিৰ্ কৰে\nবিমূৰ্ত মোৰ নিশাটি\nগীতৰ বিষয়-বৈচিত্ৰ্য[সম্পাদনা কৰক]\nওপজা মাটিৰ পৰা বিশ্বখনৰ য'লৈকে ভূপেন হাজৰিকা গৈছিল তাৰেই আকাশ-বতাহ, সমাজ, সভ্যতা, সংস্কৃতি সকলোকে আকোঁৱালি লৈ গীত ৰচি মৃত্যুপৰ্যন্ত গাই গৈছিল। তেওঁৰ গীত সমূহত দেশ-জাতিৰ মানুহক ভালপোৱাৰ কথা, বৰলুইতৰ দুয়োপাৰ উজ্জ্বলাই তোলাৰ কথা, খাটি খোৱা মানুহৰ জীৱনৰ সংগ্ৰামৰ কথা, প্ৰেম তথা একতাৰ এনাজৰীৰে জাতি-জনগোষ্ঠীক বান্ধি ৰখাৰ কথা জানিব পাৰি। ইতিহাস, বিজ্ঞান, ভূগোল, ৰাজনীতি, সমাজনীতি প্ৰতিটো বিষয় তেওঁৰ গীতত মূৰ্তমান। জীৱন যুঁজত ভাগৰি নপৰা সঁচা মানুহৰ কাহিনী যিদৰে তেওঁৰ গীতত বৰ্ণিত হৈছে, একেদৰে প্ৰতিধ্বনিত হৈছে সকলোধৰণৰ সামাজিক বৈষম্য, গাতপাতৰ সংকীৰ্ণতা, অন্যায়-অবিচাৰৰ বিৰুদ্ধে, অন্যায় অবিচাৰৰ বিৰুদ্ধে জাগি উঠাৰ উদত্ত আহ্বান। ড॰ হাজৰিকাই জীৱন আৰু জগতক অতি সূক্ষ্মৰূপত অধ্যয়ন আৰু নিৰীক্ষণ কৰিছিল। তেখেতৰ গীতবোৰ বিষয়বিহীন কল্পনা নহয়, প্ৰতিটো গীতৰ মাজতে আছে একো একোটা বাৰ্তা। বিষয়বস্তুৰ এনে বিশালতা আৰু বৈচিত্ৰ্য অনুসৰি সুধাকণ্ঠজনৰ গীতসমূহক এনেদৰে শ্ৰেণীবিভাগ কৰিব পাৰি:\nঅসমপ্ৰেম বা জাতীয়প্ৰেম পৰিস্ফুট গীত\nপ্ৰেমৰ বিচিত্ৰ বৰ্ণালীৰ চিত্ৰায়ন\nবিদ্ৰোহী অন্তৰৰ উচ্ছাস প্ৰকাশক গীত\nসমসাময়িক প্ৰসংগৰ মূৰ্ত প্ৰকাশ\nজনগোষ্ঠীয় জীৱনৰ প্ৰতিচ্ছবি\nলোকগীত আধাৰিত গীতৰ শৰাই\nকাব্যিক সৌন্দৰ্য[সম্পাদনা কৰক]\nভূপেন হাজৰিকাৰ প্ৰত্যেকটো গীতেই সমাজৰ বিভিন্ন দিশৰ একো একোখন ছবি দাঙি ধৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। মাটি, মানুহ আৰু প্ৰকৃতিৰ স্বৰূপ উপলব্ধিৰে বিশ্ব মানৱৰ সপোনক গীতৰ বলিষ্ঠ প্ৰক্ষেপণেৰে তেওঁ জনগণৰ প্ৰাণ প্ৰতিষ্ঠা কৰিলে। ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতসমূহ বিশ্। এষণ কৰিলে সততে কেইটিমান দিশ চকুত পৰে। সেয়া হ'ল:\nঅপৰূপ শব্দ সংযোজনা; যাৰ গীতি মাধুৰ্যই সহজতে শ্ৰোতাৰ হৃদয় স্পৰ্শ কৰিব পাৰে।\nসহজ-সৰল তথা চিনাকি চিত্ৰকল্প আৰু প্ৰতীকবোৰে গধুৰ বিষয়বস্তুকো সুমধুৰ ৰূপত প্ৰকাশ কৰা।\nআশাপূৰ্ণ দৃষ্টিভংগী; সমাজৰ জটিল সমস্যাৰাশিকো সমাধানেৰে আগ বঢ়াৰ চেষ্টা। নিৰাশাক কোনো ঠাইতে স্থান দিব নিবিচৰা এক বাস্তৱ চেষ্টা তেওঁৰ গীতৰাজিৰ অন্যতম দিশ।\nসমাজৰ সকলো লোক, সকলো জাতীয় সমস্যা, সমাজ, মানুহ, প্ৰেম আদি নতুন নতুন বিষয়বস্তুক গীতৰ জৰিয়তে জীৱন্ত ৰূপ দিয়াত তেওঁৰ গীতক সৰ্ব্বস্তৰলৈ লৈ যাব পাৰিছে।\nকোমল সুৰ তেওঁৰ গীতৰ উপজীব্য।\nগীতসমূহৰ অনুপ্ৰেৰণা[সম্পাদনা কৰক]\nদেশপ্ৰেম আৰু সম্প্ৰীতি[সম্পাদনা কৰক]\nভূপেন হাজৰিকাৰ সৰহভাগ গীত দেশপ্ৰেম আৰু সম্প্ৰীতিৰ ফল্গুধাৰাই তিয়াই ৰাখিছে। শংকৰদেৱক লৈয়েই তেওঁ কুসুম্বৰ পুত্ৰ শ্ৰীশংকৰ গুৰুয়ে,ধৰিলে নামৰে তান বুলি জীৱনৰ প্ৰথম গীতটি ৰচনা কৰিছিল। তাৰ মাজতেই তেওঁৰ ব্যক্তি প্ৰেম আৰু দেশপ্ৰেমৰ প্ৰথমটো বীজ অংকুৰিত হৈছে। অসমৰ গাঁৱৰ সৌন্দৰ্যত মুগ্ধ ড॰ হাজৰিকাই গাঁৱৰ মান ৰাখিবলৈ প্ৰতিজ্ঞাবদ্ধ হৈ গীতৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰিছে:\nঅ' আমি তেজাল গাঁৱলীয়া\nনাঙল-যুঁৱলিৰে পৃথিৱী সজাওঁ\nৰ'দত তিৰেবিৰায় জান।\nঅসমৰ মাটিয়ে তেওঁক শীতলাই ৰাখিছে। অসম দেশৰ ৰূপত মুগ্ধ হৈ ড॰ হাজৰিকাই কৈছে,\nঅসম আমাৰ ৰূপহী, গুণৰো নাই শেষ\nভাৰতৰে পূৰ্ব দেশত সূৰ্য উঠা দেশ।\nগোটেই জীৱন বিচাৰিলেও/ অলেখ দিৱস ৰাতি\nঅসম দেশৰ দৰে নেপাওঁ / ইমান ৰসাল মাটি।\nচিৰ বিনন্দীয়া তোমাৰ সেউজ পৰিৱেশ\nভাৰতৰে পূৰ্ব দেশৰ সূৰ্য উঠা দেশ। \nভূপেন হাজৰিকাই কেৱল অসমখনকে ভালপোৱা নহয়, তেওঁ দেশৰ সকলো গুণী-জ্ঞানী প্ৰতিজন ব্যক্তিক ভাল পাইছিল। শংকৰদেৱৰ মানৱী ধৰ্ম, বীৰ লচিতৰ সাহস, লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈৰ মুক্তিৰ মহাপ্ৰৱাহ তেওঁৰ গীতত অনুৰণিত হৈ আছে। তেওঁ জন্মভূমিৰ দুখ দেখি দুখি মনেৰে গাইছিল,\nবুকু হম হম কৰে মোৰ আই / কোনে নিদ্ৰা হৰে মোৰ আই\nপুত্ৰ হৈ কি মতে তৰোঁ? / আই তোৰে হৈ মই মৰোঁ॥\nআই মাতৃৰ প্ৰতি তেওঁৰ এয়া গভীৰ অংগীকাৰ,\nযাচিম সান্ত্বনা / আই মুক্তি প্ৰভাতেৰে\nথাপিম থাপনা / আই শোণিত তিয়াগেৰে। \nতেওঁ উপলব্ধি কৰিছিল যে অসমৰ সকলো জনগোষ্ঠী, সকলো ভাষাৰ সম্প্ৰীতিৰ ডোলেহে দেশৰ অস্তিত্ব ৰখাত সহায় কৰে। সেয়ে তেওঁ গাইছে –\nবড়ো, ৰাভা, মিচিঙৰ ৰূপে-ৰসে ভৰপূৰ\nজীয়া জীয়া আমাৰ ভাষাৰ।\nলিখাবোৰ কিয় বাৰু পঢ়ি পঢ়ি\nচোৱা নাই পামেগাম, বিষ্ণুৰাভাৰ\nআনন্দ, চন্দ্ৰ, হেম, ৰজনীকান্ত আৰু\nএকে ফুলনিতে জানো ফুল\nফুলা নাছিলে মফিজ হাজৰিকাৰ?\nআজান ফকীৰ আৰু লক্ষীণাথৰ\nএকে ধ্যান একেটি আশাৰ।\nমোজান্মিল অনিলো হ'ল একে শৰতৰে\nদুটি ফুল, একেটি ভাষাৰ। \nদেশক ৰক্ষা কৰা জোৱানৰ মৃত্যুত ড॰ হাজৰিকাৰ অন্তৰে কান্দি উঠিছিল। '৬২ চনৰ ভাৰত-চীন মাজত হোৱা যুদ্ধত হোৱা জোৱানৰ মৃত্যুৱে তেওঁৰ অন্তৰত গভীৰ দুখৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ব'মডিলালৈ গৈ তেওঁ মৃত সৈনিকক দেখি লিখিছে, “এইখন মৃতকৰ স্থান...প্ৰচণ্ড শীত...বৰফে ঢকা আঢ়ৈকুৰি ছটা মৃতদেহ কামেং সীমান্তত পৰি আছে...আলচ কৰি অদৃশ্য সীমাৰ লেঠা মাৰিলেই হয় – তাকে নকৰি একেবাৰে তেজপুৰলৈ চোঁচা মৰাত আমাৰ এই উক্তি...”। দুখৰ অনুভৱেৰে তেওঁ লিখিছিল,\nআজি কামেং সীমান্ত দেখিলোঁ\nদেখি শত্ৰুৰ পশুত্ব চিনিলোঁ\nআৰু মৃত মৌন শত জোৱানলৈ'\nমোৰ অশ্ৰু-অঞ্জলি যাচিলোঁ।\nসম্প্ৰীতি এনাজৰীত তেওঁ পাক খাই আছিল। তেওঁ উপলব্ধি কৰিব পাৰিছিল যে পাহাৰ-ভৈয়ামৰ মিলনতহে বিজ্ঞানে জোৱাৰ আনিব পাৰিব, সমাজে মহান মানৱতাক সাৱটি ধৰিব পাৰিব। সেয়ে তেওঁ মুক্তকণ্ঠে গাইছিল:\nকামেং চিয়াং লোহিত আৰু\nচিৰ জ্যোতিৰ কুসুম ৰূপে\nপঞ্চ ফুলৰ থোপা সাজি\nপুৱাৰ সুৰুযে চুমা খোৱা দেশ\nনদীৰ ভূমিকা[সম্পাদনা কৰক]\nভূপেন হাজৰিকাৰ গীতত বৰ্ণাঢ্য ৰূপত আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। কেতিয়াবা নদীক বিষয়বস্তু হিচাপে লৈ তেওঁ গীত ৰচিছে, কেতিয়াবা পটভূমি হিচাপে, কেতিয়াবা প্ৰতীক হিচাপে, কেতিয়াবা অলংকাৰ হিচাপে নদীক গীতত স্থান দিছে। নদী প্ৰধান দেশৰ নাগৰিক হিচাপে, নদীপ্ৰধান ৰাজ্য অসম তেওঁৰ মাতৃভূমি হোৱাৰ হেতু তেওঁৰ গীতত নদীয়ে প্ৰাধান্য পোৱাটো স্বাভাৱিক। ভাৰতীয় প্ৰেক্ষাপটত আত্মাৰে বৰ অসমক ভালপোৱা ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতত নদীৰ ভূমিকা বিদ্যমান। অকল ভাৰতৰ নদীয়েই যে তেওঁৰ গীতত ঠাই পাইছে এনে নহয়, পৃথিৱীৰ য'লৈকে গৈছে তাৰে নদীৰ লগত তেওঁৰ আত্মীয়তা গঢ় লৈ উঠিছে আৰু ব্ৰহ্মপুত্ৰ নতুবা লুইতৰ স্মৃতিৰে সিক্ত হৈ তেওঁৰ গীতৰ মাজেদি আত্মপ্ৰকাশ কৰিছে। নদীৰ প্ৰতি থকা সহজাত আকৰ্ষণৰ কাৰণেই হয়তো পৃথিৱীৰ কেইবাখনো বৃহৎ নদীয়ে তেওঁৰ গীতৰ কথাত ঠাই পাইছে। তেওঁৰ বাবে নদী জীৱন-জীৱিকা, মিলনৰ সেতু, একতাৰ মূলমন্ত্ৰ, বিপ্লৱৰ সাক্ষী, সংগ্ৰামৰ প্ৰেৰণা, গ্ৰহণ আৰু বৰ্জনৰ আদৰ্শ আৰু সম্প্ৰীতিৰ এনাজৰী আছিল।\nউত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ জনগোষ্ঠীয় জীৱন আৰু জনমানস[সম্পাদনা কৰক]\nভাৰতৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল বহু জাতি-জনগোষ্ঠীৰ মিলনভূমি। পাৰস্পৰিক একতা আৰু আদান-প্ৰদানেৰে পূৰ্বতে এক হৈ 'বৰ অসম' নামেৰে সমন্বয়ৰ চানেকি হৈ জিলিকা থকা সাতোখন ৰাজ্যৰ জাতি-জনগোষ্ঠীসমূহৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতি, পৰম্পৰা, জনজীৱন, সৰল মানসে ভূপেন হাজৰিকাক এনেদৰে বিমুগ্ধ কৰি তুলিছিল যে তেওঁ প্ৰত্যেক জনগোষ্ঠীৰ লোকৰ সৈতে আত্মিক সম্পৰ্ক অনুভৱ কৰিছিল। সেইসকলৰ মাজৰে এজন হৈ তেওঁ প্ৰতিখন জনগোষ্ঠীয় জীৱনৰ সমাজ-সংস্কৃতি, সহজ-সজীৱ লোকজীৱনৰ একোখিনি অতি আকৰ্ষণীয় ছবি পৰিস্ফুট হৈ উঠা দেখিবলৈ পোৱা যায়। উত্তৰ-পূবৰ হৃদস্পন্দন বৰলুইতক 'মহামিলনৰ তীৰ্থ' আখ্যা দিয়া এইজন জনতাৰ শিল্পীয়ে গীতেৰে, সুৰেৰে, চিন্তাৰে, কাৰ্যৰে, হৃদয়েৰে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ যাউতিযুগীয়া সম্প্ৰীতিকে কামনা কৰিছিল।\nভূপেন হাজৰিকাৰ গীতৰ ভাববস্তু ভিন্ন, বাৰে ৰহনীয়া। শিশুমনৰ, প্ৰকৃতিচেতনাৰ, মৃত্যুৰ, মানৱতাবাদৰ, বিদ্ৰোহৰ, সমন্বয়ৰ আদি বিবিধ ভাবৰ গীত তেখেতে গাইছিল। তেখেতৰ নাৰীমনৰ প্ৰকাশক যিখিনি গীত – সেই গীতসমূহকো বিবিধ ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি, যেনে নাৰী-প্ৰেমিকাৰূপে, দেশমাতৃৰূপে, প্ৰকৃতিৰূপে – নদীৰূপে, বৰদৈচিলাৰূপে, জনজাতীয় ভনীৰূপে আদি নানা ৰূপত নাৰীক কল্পনা, বিবিধ ৰূপৰ নাৰীৰ ছবি তেখতেৰ গীতত প্ৰষ্ফূটিত হৈছে। ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতত অসমৰ বিভিন্ন জাতি জনগোষ্ঠীৰ নাৰীৰ চিত্ৰণ আছে। 'শ্বিলঙৰ মনালিছা লিংডো' শীৰ্ষক গীতত মনালিছা লিংডোৰ মধুৰ সোঁৱৰণিয়ে তেওঁৰ জীৱন ৰঙাই তুলিছিল। গৌৰীপুৰীয়া গাভৰু, ৰাধাপুৰ বাগিচাৰ ৰাধিকা, ৰতনপুৰ বাগিচাৰ লচমী, ৰূপচী নৈৰ পাৰৰ চাওঁতালী গাভৰুৰ ছবি গীতত মনোমোহাকৈ আঁকিছে।\nঅসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ গীত[সম্পাদনা কৰক]\nএকো একোটি বাংময় শব্দ, সুমধুৰ সুৰৰ মূৰ্চ্ছনাৰে মন-প্ৰাণ হৰি নিয়া ভূপেন হাজৰিকাই অজস্ৰ সংগীত সৃষ্টি কৰিছিল। কেৱল অসমীয়া ভাষাতেই নহয়, সৰ্বভাৰতীয় স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত কেইবাটাও আঞ্চলিক ভাষাৰ সংগীতৰ ভড়াল তেখেতৰ গীতেৰে চহকী হ'ল। তেখেতৰ গীতৰ অলংকাৰেৰৈ জাতিষ্কাৰ হোৱা প্ৰায় চল্লিশখন অসমীয়া কথাছবিৰ লগতে অসমাপ্ত, কড়িও কমল, জীৱনতৃষ্ণা, জোনাকীৰ আলো, দুই বেচাৰা, এখানে পিঞ্জৰ, দম্পতী, এখানে পিঞ্জৰ, সীমনা পেৰিয়ে ইত্যাদি প্ৰায় এক ডজন বঙালী কথাছবি, ৰিং আংতং নামৰ কাৰ্বি কথাছবি, মালায়ালম কথাছবি দেশ দানম আৰু লগতে আৰোপ, মেৰা ধৰম মেৰী কা, এক পল, ৰুদালী, সাজ, দৰমিয়া, দমন, গজগামিনী ইত্যাদি প্ৰায় দহখন উল্লেখযোগ্য হিন্দী কথাছবি আছে। এই গীত সমূহৰ সাৱলীল তথা অৰ্থপূৰ্ণ শব্দবিন্যাস আৰু সামাজিক পটভূমিত এই গীতসমূহৰ গুৰুত্ব অসীম আছিল।\n↑ "ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ সংক্ষিপ্ত জীৱনপঞ্জী". অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা, ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা: ২৮৪পৃষ্ঠা. ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ (১৯৩৩ শক: ৫৬৩ শংকৰাব্দ).\n↑ 2.0 2.1 প্ৰশান্ত বৰা (ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ (১৯৩৩ শক: ৫৬৩ শংকৰাব্দ )). "ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতৰ বিষয়-বৈচিত্ৰ্য". অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা, ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা: ২১৫ৰ পৰা ২২৬ পৃষ্ঠা.\n↑ 3.0 3.1 প্ৰদীপ শৰ্মা (ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ (১৯৩৩ শক: ৫৬৩ শংকৰাব্দ )). "ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতৰ কাব্যিক সৌন্দৰ্য". অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা, ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা: ২০৯ পৃষ্ঠা.\n↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 ড॰ নমিতা ডেকা (ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ (১৯৩৩ শক: ৫৬৩ শংকৰাব্দ )). "ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতত দেশপ্ৰম আৰু সম্প্ৰীতি". অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা, ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা: ৭৭পৃষ্ঠা.\n↑ ড॰ মঞ্জু লস্কৰ (ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ (১৯৩৩ শক: ৫৬৩ শংকৰাব্দ )). "ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতত নদীৰ ভূমিকা". অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা, ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা: ১৩৫, ১৩৬ পৃষ্ঠা.\n↑ ড॰ ৰাজশ্ৰী হাজৰিকা (ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ (১৯৩৩ শক: ৫৬৩ শংকৰাব্দ )). "ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ গীতত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ জনগোষ্ঠীয় জীৱন আৰু জনমানস". অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা, ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা: ১৮১, ১৮২ পৃষ্ঠা.\n↑ 7.0 7.1 ৰুণজুন শইকীয়া (ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ (১৯৩৩ শক: ৫৬৩ শংকৰাব্দ )). "ড॰ ভূপেন হাজৰিকাৰ গীত আৰু নাৰীমন". অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা, ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা: ২৩১, ২৩২ পৃষ্ঠা.\n↑ আকাশদীপ্ত ঠাকুৰ (ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী ২০১২-১২ খ্ৰীষ্টাব্দ (১৯৩৩ শক: ৫৬৩ শংকৰাব্দ )). "ড॰ ভূপেন হাজৰিকা আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সোণসেৰীয়া গীত: সংক্ষিপ্ত অৱলোকন". অসম সাহিত্য সভা পত্ৰিকা, ষট্‌ষষ্টিতম বৰ্ষ, তৃতীয় সংখ্যা: ১৯৭ পৃষ্ঠা.\nভূপেন হাজৰিকাৰ আনুষ্ঠানিক ৱেবছাইট\nA Digital Archive of Lyrics of Dr. Bhupen Hazarika, stored in UNICODE format\nভূপেন্দ্ৰ সঙ্গীতৰ জন্মলগ্নৰ কথা, নীলাচৰাই ডট কম ৱেবছাইটত\nবিপুলজ্যোতি ডট ইনত থকা ভূপেন হাজৰিকাৰ বিস্তৃত তথ্য\nThe song of Bhupen Hazarika, The Times of India, 07/11/2011]\nAbout Bhupen Hazarika 07/11/2011\n"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=ভূপেন্দ্ৰ_সংগীত&oldid=236192"ৰ পৰা অনা হৈছে


নেহা কক্কৰক বিয়া কৰাব বিচৰা নাছিল ৰোহনপ্ৰীতে! ভাগিব নেকি নেহাৰ সংসাৰ? বিয়াৰ মাত্ৰ দুমাহতে কিয় আহিছে এইধৰণৰ কথা?– News18 assam\nHome » photogallery » lifestyle »নেহা কক্কৰক বিয়া কৰাব বিচৰা নাছিল ৰোহনপ্ৰীতে! ভাগিব নেকি নেহাৰ সংসাৰ? বিয়াৰ মাত্ৰ দুমাহতে কিয় আহিছে এইধৰণৰ কথা?\nনেহা কক্কৰক বিয়া কৰাব বিচৰা নাছিল ৰোহনপ্ৰীতে! ভাগিব নেকি নেহাৰ সংসাৰ? বিয়াৰ মাত্ৰ দুমাহতে কিয় আহিছে এইধৰণৰ কথা?\nনেহাক বিয়া কৰাবলৈ ৰাজি নাছিল ৰোহনপ্ৰীত!\n| December 09, 2020, 13:50 IST\nনেহা কক্কৰ আৰু ৰোহনপ্ৰীত সিঙৰ বিয়া হোৱা মাত্ৰ দুমাহ হৈছে। সুখতেই আছে দুয়ো। হনিমুনৰ পৰা ভালপোৱাৰ বিভিন্ন মুহূৰ্তৰ ফটো দুয়ো শ্বেয়াৰ কৰিছে ছচিয়েল মিডিয়াত। জানেনে নেহাৰ সৈতে গানৰ সূত্ৰৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল ৰোহনৰ কথা বতৰা।\nৰোহনৰ অডিশ্যনৰ বাবে মতা হৈছিল। এটা মিউজিক কোম্পানীয়ে মাতিছিল ৰোহনক। আৰু সেই অনুষ্ঠানটোৰ সৈতে আছিল নেহাও। সেইদিনা ৰোহানে যিটো গীত গাইছিল, সেই গীতটো নেতাই লিখা লগতে সুৰ কৰা আছিল।\nইয়াৰ পিছৰ পৰাই নেহাৰ সৈতে ৰোহনৰ কথা বতৰা আৰম্ভ হয়। আৰু শেষত বিয়া।\nকিন্তু মাত্ৰ ২৫ বছৰ বয়সতে বিয়াৰ বাবে ৰাজি নাছিল ৰোহন। নেহাক ভাল পাইছিল যদিও, বিবাহ কৰাব বিচৰা নাছিল। নেহাক সেই কথা জনাইছিল ৰোহনে। কিন্তু এই কথা মানি ল’ব পৰা নাছিল নেহাই। ফলত নেহাৰ কথা পেলাব নোৱাৰি দুয়ো আবদ্ধ হয় বিবাহপাশত।\nআৰু তেতিয়াৰ পৰাই দুয়োৰে সুখৰ সংসাৰ। নেহাই কৈছে যে, ‘ৰোহনৰ দৰে ভাল মানুহ, তেওঁ আগতে লগ পোৱা নাই। বিয়াক লৈ সকলো কনফিউচড আছিল। ৰোহনো আছিল। ময়ো আছিলো। কিন্তু আমাৰ ভালপোৱা সঁচা আছিল।’