অৰ্থনৈতিক ভূগোল ; বিষয়বস্তু আৰ সম্পদ )ECONOMIC GEOGRAPHY SUBJECT MATTER AND RESOURCE [ class x , NCERT , social science] - Gorajan Goodluck Tutor Centre\nHome Class 10 english medium HSLC social science অৰ্থনৈতিক ভূগোল ; বিষয়বস্তু আৰ সম্পদ )ECONOMIC GEOGRAPHY SUBJECT MATTER AND RESOURCE [ class x , NCERT , social science]\nঅৰ্থনৈতিক ভূগোল ; বিষয়বস্তু আৰ সম্পদ )ECONOMIC GEOGRAPHY SUBJECT MATTER AND RESOURCE [ class x , NCERT , social science]\nAdmin February 07, 2019 Class 10, english medium, HSLC, social science,\nECONOMIC GEOGRAPHY SUBJECT MATTER AND RESOURCE\n1. What is economic geography ? what is the main subject matter ? Mention the important branches of economic geography.[অৰ্থনৈতিক ভূগোল কাক বোলে ? ইয়াৰ মূল বিষয়বস্তু কি ? অৰ্তনেতিক ভূগোলৰ প্ৰধান শাখাবোৰ উল্লেখ কৰা ৷]\nAns : ভূগােলৰ পৰিসৰ বিশাল। চমুকৈ ভূগােলক প্রাকৃতিক আৰু মানৱ ভূগােল বুলি দ্বিবিভক্ত কৰা হয়, যদিও ইয়াৰ প্ৰতিটোৰে কিছুমান উপভাগ আছে। মানৱ ভূগােলৰ অন্তৰ্গত বিভিন্ন ভাগবােৰৰ ভিতৰত মুখ্য স্থানত আছে অর্থনৈতিক ভূগােল। ভূগােলৰ যিটো শাখাত সম্পদৰ উৎপাদন, বিতৰণ,\nউপভােগ আৰু বিনিময়ৰ সৈতে জড়িত মানুহৰ কার্যকলাপ স্থান আৰু সময় সাপেক্ষে অধ্যয়ন কৰা হয় তাকে অর্থনৈতিক ভূগােল বােলা হয়।\nঅথনৈতিক ভূগােল প্রধান বিষয়বস্তু হৈছে— পৃথিৱীত থকা প্রাকৃতিক আৰু মানৱ সৃষ্ট উপাদানসমূহৰ বিষয়ে কৰা অধ্যয়ন, কোনাে এখন দেশৰ অর্থনৈতিক উন্নয়ন, দেশখনৰ সম্পদৰ মান আৰু প্রাচুর্য আদি বিভিন্ন অর্থপর্কীয় বিষয়।\nঅর্থনৈতিক ভূগােল প্রধান শাখাবােৰ হৈছে— কৃষি ভূগােল ঔদ্যোগিক ভূগোল, সম্পদ ভূগােল, পৰিবহণ ভূগােল, বজাৰ ভূগােল, পৰ্যটন ভূগােল। ইত্যাদি।\nEconomic geography is the branch of geography which studies human activities related to production, distribution, consumption and exchange of resources with respect to spatial and temporal aspects.\nThe main subject matter of economic geography is the economic activity of man which includes :\n(i) Production of resources\n(ii) Distribution of resources\n(iii) Consumption of resources\n(iv) Exchange of resources\nNone of these economic activities of man can take place without resources. Therefore , the availability of resources , their development and utilisation is the principal subject matter of Economic geography.\nThe main branches of economic geography are :\n(i) Agricultural geography\n(ii) Industrial geography\n(iii) Geography of resources\n(iv) Transport geography\n(v) Marketing geography\n(vi) Geography of tourism\n2. Write in brief about the scope of economic geography.[অৰ্থনেতিক ভূগোলৰ পৰিসৰ সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা ৷ ]\nAns : ভূগােলৰ যি শাখাত সম্পদৰ উৎপাদন, বিতৰণ, উপভােগ আৰু বিনিময়ৰ লগত জড়িত মানুহৰ কার্যকলাপ স্থান-কাল সাপেক্ষে অধ্যয়ন কৰা হয়, তাকে অর্থনৈতিক ভূগােল বােলা হয়। অর্থনৈতিক ভূগােলে মানুহৰ কার্যকলাপৰ বিতৰণ আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত কাৰক আৰু প্রক্রিয়াসমূহ অধ্যয়ন কৰে যদিও মূলতঃ ইয়াৰ-অধ্যয়নৰ পৰিসৰ হ’ল অর্থনৈতিক কার্যটো ক'ত অৱস্থিত, অর্থনৈতিক কার্যটোৰ বৈশিষ্ট্য কি কি, অর্থনৈতিক কার্যটো আন কি কি পৰিঘটনাৰ লগত জড়িত, অর্থনৈতিক কার্যটো য'ত আছে তাতে কিয় হৈছে, অর্থনৈতিক কার্যটো য'ত আছে তাতে নহৈ আন ঠাইত হােৱা হ'লে বেছি ভাল হ'লহেঁতেন নেকি আদি।\nআধুনিক অর্থনৈতিক ভূগােলৰ পিতৃস্বৰূপ জর্জ ছিজহ'মৰ মতে এখন ঠাইৰ অর্থনৈতিক উন্নয়নৰ গতি আৰু দিশ নির্ণয় কৰাটোৱেই অর্থনৈতিক ভূগােল মূল উদ্দেশ্য। আন দুজন অর্থনৈতিক ভূগােলবিদ জন্স আৰু ডার্কেনৱাৰ মতে অর্থনৈতিক ভূগোলে বিশেষকৈ উৎপাদনক্ষম বৃত্তি বা কার্যকলাপ অধ্যয়নৰ লগত জড়িত আৰু লগতে কিছুমান অঞ্চল কিয় উৎপাদন আগবঢ়া আৰু আন কিছুমান অঞ্চল কিয় আমদানি আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্যত আগবঢ়া এইবােৰৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে। অর্থনৈতিক ভূগােলে মূলতঃ মানুহৰ উৎপাদনক্ষম কার্যবােৰ আৰু পাৰিৱেশিক অৱস্থাৰ লগত এইবােৰৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে।\nGeorge Chishlom, the father of modern economic geography, has defined that the main scope and objective ofaplace. While economic geography is to determine the economic development trend and direction ofaplace. While economic geographers C.F. Jones and G.G. Darkenwald, have said that the subject is about man’s productive occupations or activities and deals with the finding out of answers to why certain regions are more advanced in production and export while others in import and trade. Thus it can be said that the study of economic geography deals with the relationship between man’s productive activities and environmental conditions . the scope of economic geography can be defined to lie in the following five questions under two broad divisions:\n(I) Traditional Economic Geography :\n(i) Where is the economic activity located ?\n(ii) What are the characteristics of the economic activity related ?\n(iii) To what other phenomena is the economic activity related ?\n[II] Modern Economic Geography:\n(i) Why is the economic activity located where it is ?\n(ii) Would it not be better located elsewhere?\nThe economic activity of man that comes under the scope of study of Economic Geography can be classified into four main types:\n(i) Primary occupations : Those activities by which man collects natural resources.\n(ii) Secondary occupations : Those activities by which man transforms natural commodities into usable forms.\n(iii) Tertiary occupations : Those activities by which commodities produced by primary and secondary activities are delivered to consumers.\nQuaternary occupation : Those activities by which secondary and tertiary activities are made more easy and productive.\n3. What do you mean by economic activities of man ? what are such economic activities ? [ মানুহৰ অৰ্থনেতিক বৃত্তি বুলিলে কি বুজা ? এনে অৰ্থনেতিক বৃত্তিবোৰ কি কি ? ]\nAns : মানুহৰ উৎপাদনক্ষম কার্যবােৰৰ ব্যৱহাৰৰ দ্বাৰা আর্থিক ভাৱে লাভবান হােৱাকে অর্থনৈতিক বৃত্তি বােলা হয়। অর্থাৎ যি কামৰ দ্বাৰা মানুহে প্রকৃতিৰ পৰা সম্পদ আহৰণ কৰি অর্থ উপার্জন কৰে সেয়েই অর্থনৈতিক বৃত্তি। মানুহৰ অর্থনৈতিক বৃত্তি চাৰি প্ৰকাৰৰ। সেইবােৰ হ’ল— (ক) প্রাথমিক বৃত্তি, (খ) দ্বিতীয় বৃত্তি, (গ) তৃতীকয় বৃত্তি আৰু (ঘ) চতুর্থক বৃত্তি।\n(১) প্রাথমিক বৃত্তিঃ যি কাৰ্যৰ দ্বাৰা মানুহে প্ৰকৃতিৰপৰা সম্পদ আহৰণ কৰে তাকে প্রাথমিক বৃত্তি বােলে। যেনে— কৃষি কাৰ্য, মাছ ধৰা কাৰ্য, বনজ সম্পদ আহৰণ, খনিজ সম্পদ আহৰণ ইত্যাদি।\n(২) দ্বিতীয় বৃত্তিঃ যি কাৰ্যৰ দ্বাৰা মানুহে প্রকৃতিৰপৰা আহৰণ কৰা বিভিন্ন দ্রব্য নানান প্রযুক্তিৰ জৰিয়তে মানুহৰ ব্যৱহাৰােপযােগী কৰি তােলা হয় তাকে দ্বিতীয় বৃত্তি বােলে। যেনে— শিল্পোৎপাদন প্রক্রিয়া, বিভিন্ন নির্মাণ তথা পুনৰ নির্মাণ কার্য ইত্যাদি।\n(৩) তৃতীয় বৃত্তিঃ যি কাৰ্যৰ দ্বাৰা প্ৰাথমিক আৰু দ্বিতীয়ক বৃত্তিৰ যােগেদি উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহ উপভােক্তাৰ ওচৰ পায় তাকে তৃতীয়ক বৃত্তি বােলে। যেনে যাতায়াত, পৰিবহণ, বজাৰ, পাইকাৰী বা খুচুৰা বিক্রী, পর্যটন, যােগাযােগ আদিৰ লগত জড়িত অর্থনৈতিক কার্যসমূহ।\n(৪) চতুর্থক বৃত্তিঃ যি কাৰ্যৰ দ্বাৰা দ্বিতীয়ক আৰু তৃতীয়ক বৃত্তিসমূহ অধিক সুচল তথা ফলপ্রসূ কৰি তােলাত সহায় কৰে তাকে চতুর্থক বৃত্তি বােলে। যেনে— বেংক বা অন্য বিত্তীয় প্রতিষ্ঠান, প্রচাৰ মাধ্যম, প্রশাসন, শিক্ষা-গৱেষণা আদিৰ লগত জড়িত কার্যসমূহ।\nEconomic activities or occupations of man means the various activities that man performs to earn his living to sustain his life on earth. The various economic activities /occupations of man are :\n(i) Primary activities : Activities by which people collect necessary items such as food , clothing , shelter , etc from the natural environment and use them directly are known as primary activities e.g agriculture , collecting of food from forests , mining, fishing, etc.\n(ii) Secondary activities : Activities by which people use raw materials supplied by primary activity to transform them intoausable form with the aid of technology are known as secondary activities. E.g trade, commerce , business, industrial production.\n(iii) Tertiary activities : Activities by which people supply primary or secondary goods to transport , communication, marketing , wholesale or retail selling , tourism activity ,\n(iv) Quaternary activities : Activities which require some degree of skill , intelligence, foresight, expertise, etc are known as quaternary activities e.g banking and financial services, publicity media, administration, education and research.\n4. Write briefly about the subject matter of the important branches of economic geography.[ অৰ্থনেতিক ভূগোলৰ প্ৰধান শাখাসমূহৰ বিষয়বস্ত্ত সম্পৰ্কে চমুকে লিখা ৷ ]\nAns : অর্থনৈতিক ভূগােলে মূলতঃ মানুহৰ উৎপাদনক্ষম কার্যবােৰ আৰু পাৰিৱেশিক অৱস্থাৰ লগত এইবােৰৰ সম্পৰ্কৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰে। উৎপাদনক্ষম কার্যবােৰৰ অধ্যয়ন কৰিবলৈ যাওঁতে কিছুমন বিশেষ শাখাউপশাখাৰ অধ্যয়ন কৰা হয়। যিহেতু যিকোনাে অর্থনৈতিক কার্য বা উন্নয়ন প্রক্রিয়া পৰিৱেশৰ লগত ওতঃপ্রােতভাৱে জড়িত সেয়ে সম্প্রতি সকলােতে\nবহনক্ষম উন্নয়নৰ ওপৰত যথেষ্ট গুৰুত্ব আৰােপ কৰা হৈছে। অর্থনৈতিক ভূগােলৰ বিভিন্ন শাখাসমূহ হৈছে—\n(ক) কৃষি ভূগােল, (খ) ঔদ্যোগিক ভূগােল, (গ) সম্পদ ভূগােল, (ঘ) পৰিবহণ ভূগােল, (ঙ) ৰজাৰ ভূগােল, (চ) পৰিকল্পনা আৰু উন্নয়ন ভূগােল আৰু (ছ) পর্যটন ভূগােল।\n(১) কৃষি ভূগােলঃ অর্থনৈতিক ভূগােলৰ এটি অন্যতম প্রধান শাখা। ইয়াত কৃষি কাৰ্যৰ লগত জড়িত কাৰকসমূহ, কৃষিৰ প্ৰকাৰ, কৃষি কাৰ্যৰ বিতৰণ আৰু পদ্ধতি, শস্যৰ উৎপাদন আৰু\nইয়াৰ লগত জড়িত সুত্র, কৃষি সামগ্ৰীৰ বজাৰ তথা আমদানি-ৰপ্তানি ইত্যাদি অধ্যয়ন কৰা হয় ।\n(২) ঔদ্যোগিক ভূগোেলঃ ইয়াত উদ্যোগ স্থাপনৰ লগত জড়িত অর্থনৈতিক তথা অন্যান্য কাৰকসমূহ, উদ্যোগৰ প্রকাৰ আৰু ভৌগােলিক বিতৰণ, ঔদ্যোগিক সামগ্ৰীৰ উৎপাদন, উদ্যোগ অৱস্থাত লগত জড়িত সূত্র, ঔদ্যোগিক সামগ্ৰীৰ বজাৰ তথা আমদানিৰপ্তানি ইত্যাদি অধ্যয়ন কৰা হয়।\n(৩) সম্পদ ভূগােলঃ ইয়াত সম্পদৰ প্ৰকাৰ, আঞ্চলিক বিতৰণ, সম্পদ উদ্ঘাটন তথা উৎপাদনৰ লগত\nজড়িত কাৰকসমূহ, সম্পদ আৰু উন্নয়নৰ সম্পর্ক, সম্পদৰ সংৰক্ষণ আৰু ব্যৱস্থাপনা আদি অধ্যয়ন কৰা হয়।\n(৪) পৰিবহণ ভূগােলঃ ইয়াত পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ প্ৰকাৰ আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত কাৰকসমূহ, সম্পদ বিতৰণত\nপৰিবহণৰ ভূমিকা, মানুহৰ যাতায়াত তথা অর্থনৈতিক কার্যকলাপত পৰিবহণৰ ভূমিকা, অর্থনৈতিক উন্নয়ন যেনে— ঔদ্যোগিক উন্নয়ন, কৃষি ক্ষেত্ৰৰ উন্নয়নত পৰিবহণ ব্যৱস্থাৰ\nউন্নয়নৰ ভূমিকা ইত্যাদি অধ্যয়ন কৰা হয়।\n(৫) বজাৰ ভূগােলঃ ইয়াত বজাৰ স্থাপনৰ প্ৰয়ােজনীয়তা আৰু ইয়াৰ কাৰকসমূহ, বজাৰৰ প্ৰকাৰ আৰু বিতৰণ আৰু ইয়াৰ লগত জড়িত সূত্রসমূহ অধ্যয়ন কৰা হয়।\n(৬) পৰিকল্পনা আৰু উন্নয়ন ভূগােল ইয়াত অর্থনৈতিক উন্নয়নৰ লগত জড়িত কাৰকসমূহ, পৰিকল্পনা ব্যৱস্থা, বহনক্ষম উন্নয়ন, অঞ্চল তথা উপাদান ভিত্তিক উন্নয়ন প্রক্রিয়া আদি অধ্যয়ন কৰা হয়।\n(৭) পর্যটন ভূগােলঃ ইয়াত পর্যটন আৰু ইয়াৰ বিকাশৰ লগত জড়িত কাৰকসমূহ, পর্যটনৰ প্ৰকাৰ, পর্যটন ব্যৱস্থাৰ উন্নয়ন প্রক্রিয়া আৰু পৰিকল্পনা আদি অধ্যয়ন কৰা হয়।\nThe subject matter of the important branches of economic geography are :\n(i) Agricultural geography : Agricultural geography mainly studies factors associated with agricultural activity types of agriculture, distribution , methods of agriculture activity,\nCrop production and its associated theory, marketing , export and import of agricultural products.\n(ii) Industrial geography : Industrial geography studies factors associated with establishment of industry, types of industry geographical distribution of industries , production of industrial goods, localisation of industries, marketing , export -import of industrial goods .\n(iii) Geography of resources : Geography of resources studies types of resources , regional distribution of resources , exploration and production of resources , relationship between resources and development, conservation and management of resources .\n(iv) Transport geography : Transport geography primarily includes factors associated with the types of transport system , role of transport on resource distribution, movement and economic activities of man, economic development like industrial development, agricultural development .\n(v) Geography of marketing : Geography of marketing covers factors associated with establishing markets , types of distribution of markets and related theories .\n(vi) Geography of planning and development : Geography of planning strategies, sustainable development ,regional and resource - based development process .\n(vii) Geography of tourism : Geography of tourism deals with factors related to tourism and types of tourism, development and planning process of tourism system .\n5. Why is ‘resource geography’ known as an important branch of economic geography ?[ সম্পদ ভূগোলক কিয় অৰ্থনৈতিক ভূগোলৰ এটি গুৰুত্বপূৰ্ণ শাখা বোলা হয় ? ]\nAns : মানুহ জীৱন ধাৰণাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় সকলোবোৰ বস্তুকেই সম্পদ বোলা হয় । পৃথিৱীৰ বুকুত থকা বায়ু, পানী, সূৰ্য্যৰ ৰশ্মি, মাটি গছ-গছনি, ফল-মূল, খনিজ পদাৰ্থ আদি আটাইবোৰেই মানুহৰ বাবে লাগতিয়াল সেয়েহে এইবোৰ সম্পদ ।এই সম্পদ সমূহ মানুহে প্ৰধানকৈ প্ৰকৃতিৰ বুকুৰপৰাই বিভিন্ন উপায়েৰে আহৰণ কৰে। প্রকৃতিৰপৰা লাভ কৰা এই সম্পদবােৰ মানুহে নিজৰ শক্তি, বিদ্যা-বুদ্ধি আৰু কৌশল প্রয়ােগ কৰি ব্যৱহাৰ প্রাকৃতিক কৰে। এই সম্পদসমূহৰ প্ৰাচুৰ্যৰ বাবেই মানুহৰ মৌলিক প্রয়ােজন খাদ্য, আশ্ৰয় আৰু বস্ত্রকে ধৰি অন্যান্য বহু চাহিদা পূৰণৰ লগতে জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ডৰ উন্নয়ন সম্ভৱ হৈছে। কিন্তু মন কৰিবলগীয়া যে পৃথিৱীত পােৱা যিকোনাে বস্তুয়েই সম্পদ নহয়। প্রখ্যাত অর্থনীতিবিদ জিম্মাৰমানৰ মতে, সম্পদ হ'বলৈ বস্তুটোৰ কার্যকাৰিতা আৰু উপকাৰিতা গুণ দুটা থাকিব লাগিব। এনে দুটা গুণৰ বাবেই সম্পদ ব্যৱহাৰৰ যােগেদি মানর কল্যাণ আৰু আর্থ-সামাজিক উৎকর্ষ সাধন সম্ভৱ হৈছে। সেয়ে সম্পদ আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ মানৱ সমাজৰ উন্নয়নৰ লগত ওতপ্রােতভাৱে জড়িত। উল্লেখযােগ্য যে প্রকৃতি, মানুহ আৰু সমাজ-সংস্কৃতি তথা বিজ্ঞানপ্রযুক্তিৰ আন্তঃক্রিয়াৰ ফলতেই একো একোটা সম্পদৰ সৃষ্টি হয়। মানুহ সম্পদৰ লগত দুই ধৰণে জড়িত- সম্পদৰ উৎপাদক হিচাপে আৰু সম্পদৰ উপভােক্তা হিচাপে। মানুহৰ প্ৰয়ােজনীয় বহু সম্পদ যদিও প্রকৃতিয়ে যােগান ধৰে, ইয়াৰ বেছি ভাগেই মানুহে প্রয়ােজন অনুসৰি ব্যৱহাৰৰ উপযােগী কৰি লয়। তদুপৰি প্ৰকৃতিত থকা সামগ্ৰীবােৰৰ কার্যকাৰিতা আৰু উপকাৰিতা সম্পৰ্কীয় গুণবােৰ মানুহৰ জ্ঞানৰ জৰিয়তেহে উদঘাটন কৰা হয়। মানুহৰ জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধিৰ লগে লগে নতুন নতুন সম্পদৰাে সৃষ্টি হৈছে আৰু ব্যৱহাৰ হৈছে। অর্থাৎ প্রাকৃতিকভাবে পােৱা সম্পদৰ উপৰি বহুবােৰ সম্পদ, যেনে-প্রযুক্তি, ঘৰ-দুৱাৰ, ৰাস্তা-ঘাট, উদ্যোগ-কাৰখানা, স্কুল কার্যালয়, কৃষিকাৰ্যৰ সঁজুলি, যানবাহন আদি মানুহে নিজে প্রস্তুত কৰে। সেয়েহে এনে সম্পদক মানৱ সৃষ্ট সম্পদ বােলা হয়। তদুপৰি সম্পদৰ উৎপাদক বা সৃষ্টিকর্তা হিচাপে মানুহাে এক প্ৰকাৰৰ সম্পদ যাক মানৱ সম্পদ বুলি গণ্য কৰা হয়। মন কৰিবলগীয়া যে প্রাকৃতিক আৰু মানৱ সৃষ্ট সম্পদৰ ব্যৱহাৰৰ তাৰতম্য নিৰ্ভৰ কৰে মানুহৰ\nসম্পদবােৰ পৰিৱৰ্তনশীল। পৰিৱর্তনবােৰ আকৌ অর্থনৈতিক কার্যৰ দ্বাৰা সংঘটিত হয়। গতিকে সম্পদ ভূগােলক বাদ দি অর্থনৈতিক ভূগােলৰ স্থিতি নির্ধাৰণ কৰা কঠিন। এটা উদাহৰণ দিলে কথাটো পৰিষ্কাৰ হ’ব। ধৰা হওক চাহৰ খেতি। অসমৰ মাটি আৰু জলবায়ু চাহ গছৰ কাৰণে উপযােগী। গতিকে অসমৰ মাটি, জলবায়ু আৰু চাহৰ গছৰ পুলি এই আটাইবােৰ সম্পদ। মানুহে নিজৰ বুদ্ধি আৰু কৌশল প্রয়ােগ কৰি কেঁচা চাহপাত উৎপাদন কৰিলে। ই এবিধ সম্পদ। এই সম্পদ কৃষিকাৰ্যৰ সহায়ত পােৱা হ'ল। কেঁচা চাহপাতাে মানুহে ব্যৱহাৰ কৰি উপভােগ কৰিব পাৰে। আনহাতে, কেঁচা চাহপাতৰ পাত ক’লা চাহপাতাে প্রস্তুত কৰিব পাৰে উদ্যোগিক অর্থনৈতিক কার্যৰ সহায়ত। গতিকে কেঁচা চাহপাত সম্পদক কলা চাহপাত সম্পদলৈ অর্থনৈতিক কার্যৰ সহায়ত পৰিৱৰ্তন কৰা হ'ল। কলা চাহপাত বেছি উপভােগ্য হৈ পৰিল। ইয়াক আন দেশলৈ ৰপ্তানি কৰিবলৈও সহজ হৈ পৰিল। গতিকে দেখা গ'ল অর্থনৈতিক ভূগােলৰ আটাইবােৰ কার্যক্রমণিকা সম্পদক লৈয়ে পৰিচালিত\nহৈছে। সেইকাৰণে সম্পদ ভূগােলক অর্থনৈতিক ভূগােল প্রধান শাখা বুলি কোৱা হয়। প্রকৃতাৰ্থত সম্পদ ভূগােল অবিহনে অর্থনৈতিক ভূগােলৰ গুৰুত্বও বিশেষ ভাৱে উপলব্ধ নহ'ব । যিহেতু সম্পদৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিহে অৰ্থনৈতিক কাম কাজবোৰ পৰিচালিত হয় ।\nThe economic development ofacountry is closely associated with the quality and the quantity of resources available in that country and their proper utilisation . Moreover, the study of economic geography and all of its branches and sub - branches is directly related to the geography of resources. It is in this context that resource geography is considered as an important branch of economic geography.\n6. What is meant by ‘resource’? mention its main characteristics.[সম্পদ বুলিলে কি বুজা ? ইয়াৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্যসমূহ লিখা ৷ ]\nমানুহৰ জীৱন ধাৰণৰ বাবে লাগতিয়াল সকলােবােৰ বস্তুকেই সম্পদ বােলা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে- পৃথিৱীত থকা বায়ু, পানী, সূৰ্যৰ ৰশ্মি মাটি, গছ-গছনি, খনিজ পদার্থ আদি যিবােৰ মানুহৰ বাবে লাগতিয়াল সেইবােৰই সম্পদ।\nসম্পদৰ ধাৰণাটো ঠাইভেদে, সময়ভেদে আৰু সংস্কৃতিভেদে বেলেগ বেলেগ। আকৌ একেটা বস্তুৱেই এটা সময়ত সম্পদ হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ যদিও আন এটা সময়ত ই মূল্যহীন হৈ পৰে। কৃষকৰ কাৰণে সাৰুৱা সমতল ভূমি মূল্যৱান সম্পদ। কিন্তু বণিক সম্প্রদায়ৰ বাবে ই তেনেই মূল্যহীন। পানী কোনাে কোনাে অঞ্চলৰ কাৰণে অতি মূল্যবান সম্পদ আকৌ আন কিছুমান অঞ্চলৰ কাৰণে ই অভিশাপ স্বৰূপ। বতাহক মানুহে সম্পদ বুলি ভাবিবলৈ টান পায় কাৰণে ইয়াৰ অভাৱ নাই, আকৌ ধুমুহাক মানুহে ভয় কৰে। ডাঙৰ শিল্প প্রধান পৌৰ বসতি অঞ্চলত পৰিষ্কাৰ বায়ু পাবলৈ টান। তেনে ক্ষেত্ৰত পৰিষ্কাৰ বায়ু বিচাৰি যেতিয়া গাঁও অঞ্চললৈ যাব লগা হয়, তেতিয়া পৰিষ্কাৰ বায়ু হৈ পৰে সম্পদস্বৰূপ। গুৱাহাটীৰ দৰে ডাঙৰ নগৰতত পৰিষ্কাৰ পানীৰ যি অভাৱ ঘটিছে, ফলত পানী ইয়াত লাহে লাহে মূল্যৱান সম্পদ হিচাপে পৰিগণিত হ'ব ধৰিছে। বাৰিষা প্ৰচুৰ বৃষ্টিপাতে গুৱাহাটী নগৰৰ বহু ঠাই তাৎক্ষণিকভাৱে বুৰাই বানপানীৰ সৃষ্টি কৰে। তেতিয়া পানী সম্পদ নহৈ অপসম্পদ হিচাপে পৰিগণিত হয়।\nসম্পদৰ কিছুমান বৈশিষ্ট্য এনেধৰণৰ -\nপ্রাকৃতিকঃ সম্পদ প্রাকৃতিকভাৱে পৃথিৱীত সদায় বর্তমান। পৃথিৱীৰ সম্পদৰাজি পৃথিৱীতে পৰি আছে নিযুত নিযুত বছৰ ধৰি। মানুহ বােলা প্রাণীটো পৃথিৱীলৈ আহিছে সৌ সিদিনাহে।\nমানৱীয়ঃ মানুহ এটা প্রাকৃতিক সম্পদ। কিন্তু ইয়াৰ ঈশ্বৰ প্রদত্ত বুদ্ধি ইমান বেছি যে ই নিজাববীয়াকৈও প্রাকৃতিক সম্পদৰ পৰা নানা ধৰণৰ নতুন সম্পদ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।\nউপকাৰিতাঃ সম্পদৰ উপকাৰ কৰিব পৰা গুণ থাকিব লাগে। যদি কোনো বস্তুৱে মানুহৰ অপকাৰ কৰে, তেতিয়া তাক সম্পদ বুলি গণ্য কৰা নহয়। কার্যকাৰিতাঃ কোনাে বস্তুৰ উপকাৰিতা থাকিলেই নহ'ব তাৰ কার্যকাৰিতাও থাকিব লাগিব। সৌৰশক্তিৰ উপকাৰিতা অনেক কিন্তু মানুহে তাক এতিয়াও ভালদৰে কামত লগাব পৰা নাই। কার্যকাৰিতাৰ অভাৱত ই অথলে গৈ আছে।\nপৰিৱৰ্তনশীলতাঃ সম্পদক সলনি কৰি লৈ তাক অধিক ব্যৱহাৰৰ উপযােগী কৰি তুলিব পাৰি। খেতিৰ পৰা ধান। ই এবিধ সম্পদ। ধানৰ পৰা চাউল, চাউলৰ পৰা গুড়া, গুড়াৰ পৰা পিঠা। গতিকে ধান সম্পদৰ পৰিৱৰ্তনশীলতা গুণ আছে।\nঅভাৱঃ অভাৱহীন সম্পদ মূল্য নাথাকে আৰু সেইকাৰণে তাক সম্পদ যেনেই নালাগে। যেনে সূৰ্যৰ পােহৰ, বতাহ আদি।\nA source of wealth, revenue, supply or support essential for the functioning of all living organisms and ecosystems is known asaresource. In other words, things that satisfy various human needs are known as resources. It is defined asacountry’s collective means of support. Natural things available in nature like air water , sunrays , soil plants, minerals fish, found on the earth are considered as resources because they help human existence on earth in one way or the other.\nAccording toafamous economist Zimmermann, the main characteristics / properties ofaresources are :\n(i) Utility : Resources should be useful to man in one way or the other . it should satisfy some of his needs required for his living.\n(ii) Functionality : Every resources has certain functionality , it should have certain specific function or usefulness. Thus, each resource hasaunique usefulness of its own.\n7. ‘Resources is dynamic’ Explain . [ ' সম্পদ পৰিৱৰ্তনশীল '-ব্যাখ্যা কৰা ৷ ]\nAns : সম্পদ পৰিৱৰ্তনশীল, অর্থাৎ সম্পদ সময়ে সময়ে পৰিৱৰ্তন হয় বা ভিন্ন ৰূপ লয়। বর্তমান কোনাে এটা সামগ্রী মানুহৰ বাবে অনুপযােগী বা অপ্রয়ােজন বুলি বিবেচিত হলে ভৱিষ্যতে সেই একেটা সামগ্ৰীয়েই মানৱ কল্যাণত ব্যৱহৃত হ'ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে মানুহে শক্তি উৎপাদনৰ বাবে কয়লা আৰু খনিজ তেলৰ ব্যৱহাৰ যেতিয়ালৈকে জনা নাছিল তেতিয়া কয়লাক সম্পদ বুলি গণ্য কৰা নাছিল। পাছলৈকে মানুহৰ জ্ঞানৰ প্ৰসাৰ আৰু বিজ্ঞান প্রযুক্তিৰ উন্নয়নৰ ফলত পৃথিৱীত থকা বহুত নিৰপেক্ষ সামগ্রী মানুহৰ সুপ্রচেষ্টাত সম্পদলৈ ৰূপান্তৰিত হৈছে; অর্থাৎ কোনাে নিষ্ক্রিয় সামগ্রী বা প্ৰতিৰােধকে সময়ৰ গতিত আৰু মানুহৰ জ্ঞান প্রয়ােগৰ ফলত সম্পদলৈ ৰূপান্তৰিত হ'ব পাৰে। আকৌ সম্প্রতি উপকাৰী বুলি গণ্য হােৱা কোনাে এটা সামগ্রী (বা সম্পদ) সময়ৰ গতিত নিষ্ক্রিয় সামগ্রীলৈ পৰিৱর্তিত হব পাৰে । সেয়ে সম্পদক পৰিৱৰ্তনশীল বুলি কোৱা হৈছে ।\nOne of the significant features ofaresource is its dynamic aspect. Sometimes,acommodity found in nature may not be useful today, but duringalater period of time, it may becomeauseful item and turn intoaresources . such materials are called neutral stuff e,g. The ocean water may not be of much use today, but it is expected that this water may have substances which may be beneficial to mankind. In the same way, some of the presently useful resources may become useless when some other alternative commodities are discovered . mineral oil isahighly useful resource today and without it the economic development ofacountry cannot take this wonderful resourceauseless one in the near future . hence , the utility ofaresource is temporary and can change with time .\nThe commodities that are harmful to man are called resistance. e.g the floodwater of Damodar river causedagreat deal of harm and damage to human life and property . but when this floodwater was controlled by suitable check dams, the water becameahighly useful resource . therefore, in this context we can say that resource is dynamic.\n8. Briefly discuss about the necessities of resources with examples.[ সম্পদৰ প্ৰয়োজনীয়তা সম্পৰ্কে উদাহৰণসহ চমুকৈ লিখা ৷ ]\nAns : সম্পদ সকলাে জীৱকে প্রয়ােজন হয়। উদ্ভিদ সম্পদ হ'বলৈ ভাল জলবায়ু, সাৰুৱা মাটি, বৰষুণ, উত্তাপ আদিৰ যেনেকৈ প্রয়ােজন ঠিক তেনেকৈ জীৱ-জন্তু সম্পদৰ উন্নতি সাধিবলৈ প্রয়ােজন হয় উদ্ভিদ সম্পদ। মানুহক সম্পদ হিচাপে সৃষ্টিকর্তাই স্ৰজন কৰিছে যদিও তাৰ বৃদ্ধি আৰু উন্নতিৰ কাৰণে প্রাকৃতিক সম্পদবােৰৰ প্রয়ােজন হয়। সম্পদ সৃষ্টি আৰু ব্যৱহাৰ কৰে। মানুহেই বেছি। আন জীৱবােৰে নিজে সম্পদ সৃষ্টি কৰি জীয়াই থাকে। সেয়েহে প্রাকৃতিক সম্পদৰ পৰিৱর্তন ঘটিলে আন জীৱবােৰে সেই ঠাই পৰিত্যাগ কৰিব লাগিব নতুবা মৃত্যুবৰণ কৰিব লাগিব।\nসম্পদৰ প্ৰয়ােজনীয়তা আটাইতকৈ বেছি মানুহৰ। সভ্যতাৰ অগ্ৰগতিৰ লগে লগে মানুহৰ অর্থনৈতিক প্রয়ােজনবোেৰ বাঢ়ি আহিছে। আদিম অৱস্থাত মানুহৰ প্রয়ােজন এটাই আছিল আৰু সেইটো হ’ল খাদ্য সংগ্রহ। মানুহৰ সংখ্যা ইমানেই কম আছিল যে অকল সংগ্রাহক বৃত্তিৰে মানুহে খাদ্যবস্তু গােটাব পাৰিছিল।\nসেই সময়ত মানুহে হয়তাে ঘৰ কেনেকৈ সাজিব লাগে বা কাপােৰ কেনেকৈ পিন্ধিব লাগে তাক নাজানিছিল।\nসভ্যতাৰ অগ্ৰগতিৰ লগে লগে মানুহৰ প্রয়ােজন বাঢ়ি আহিবলৈ ধৰে। সময়ৰ সোঁতত মানুহে ঘৰ সাজি আশ্রয়স্থল বনাব পৰা হ'ল। গছৰ ছাল পৰিধানৰ সলনি কপাহৰ পৰা বস্ত্র তৈয়াৰ কৰি ল'ব পৰা হ'ল। সংগ্রাহক বৃত্তি এৰি খেতি বৃত্তি কৰিব পৰা হ’ল। উদ্যোগৰ সহায়ত নানা ধৰণৰ বস্তু তৈয়াৰ কৰি ল'ব পৰা হ'ল। গতিকে দিনে দিনে মানুহৰ প্রয়ােজনীয় সম্পদৰ পৰিমাণ আৰু প্ৰকাৰৰ বৃদ্ধি হৈ আহিছে বিভিন্ন ক্ষেত্রত।\nখাদ্য সম্পদ ও খাদ্য নহ'লে কোনাে জীৱই বৰ্তি থাকিব নােৱাৰে। সেইদৰে প্রাকৃতিক সম্পদ পানী, বায়ু, উত্তাপ, বৰষুণ, মাটি, উদ্ভিদ আদিৰ অবিহনে মানুহ থাকিব নােৱাৰে। গতিকে এইধৰণৰ সম্পদবােৰ মানুহৰ কাৰণে প্রয়ােজনীয়। মানুহে খাদ্য তৈয়াৰ কৰিব নােৱাৰে। মানুহৰ প্রয়ােজনীয় খাদ্য উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীয়েহে যােগান ধৰে। খাদ্যই মানুহক শক্তি দিয়ে। সেই শক্তি প্রয়ােগ কৰি মানুহে নানা ধৰণৰ কাম কৰে। কামৰ সহায়ত দেশৰ অর্থনৈতিক উন্নতি হয়।\nResources help man in numerous ways . following are some of the necessities of resources :\n(i) Improve living condition : The availability of resources not only fulfils the primary needs of man, i.e food, clothing, and shelter but also satisfies many other requirements. This improves the overall living condition or standard of living of man e,g agricultural products like rice, wheat, etc serves man with his food as well as help him in earning his livelihood.\n(ii) Socio-economic development : No country can ever progress without adequate resources. Industry, agriculture, commerce, trade etc .require resources such as minerals, agricultural crops, forest products, human resources, etc hence ,the socio-economic development ofacountry is greatly dependent on the availability of resources.\n(iii) Human welfare : The progress of human society is directly associated with resources and their proper utilisation. Resources satisfy the various needs of man required for his living.\n9. Write in brief about the relationship between resource and man.[ সম্পদ আৰু মানুহৰ মাজত থকা সম্পৰ্কৰ বিষয়ে চমুকৈ লিখা ৷ ]\nসম্পদ আৰু মানুহৰ মাজত এক ঘনিষ্ঠ সম্পর্ক আছে। মানুহৰ মৌলিক প্রয়ােজনসমূহ সম্পদে পূৰণ কৰে। প্ৰকৃতিত পােৱা সম্পদসমূহ মানুহে উপভােক্তা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে আৰু উৎপাদক হিচাপে কিছুমান নতুন নতুন সম্পদৰ সৃষ্টি কৰে। মানুহ সম্পদৰ সৈতে দুই প্রকাৰে জড়িত— সম্পদৰ উৎপাদক হিচাপে আৰু সম্পদৰ উপভােক্তা হিচাপে। প্রকৃতি পােৱা অধিকাংশ সম্পদৰে ব্যৱহাৰিক দিশটো মানুহে নিজ প্রয়ােজনানুসাৰে দিয়ে লগতে প্ৰকৃতিত থকা সামগ্রীবােৰৰ কার্যকাৰিতা আৰু উপকাৰীতা সম্পর্কীয় গুণবােৰ মানুহে নিজ জ্ঞানৰ জৰিয়তে উদঘাটন কৰে। মানুহৰ জ্ঞানৰ পৰিসৰ বৃদ্ধিৰ লগে লগে নতুন নতুন সম্পদ সৃষ্টি হৈছে। সম্পদৰ সুষ্টিকর্তা হিচাপে মানুহক মানৱ সম্পদ বুলি ধৰা হয়। এনেদৰে মানুহ আৰু সম্পদ ওতঃপ্রােতভাৱে জড়িত।\nThere isaclose relationship between resource and man . one cannot survive or develop without the other. Man is associated with resource in two different ways :\n(i) Asaproducer of resource : Man is the ultimate producer of resource . Although many of the resources useful to man are provided by nature, but most them are found in their raw form or not inauseful state . such resources are transformed by man according to his requirement into more consumable forms. Mineral resources, forest resources, water resources , agricultural resources etc . cannot be developed without the active support of man . Hence, man is the prime mover of all resources e.g resources produced by man include technology, house, roads, industries , schools, officers, vehicles.\n(ii) Asaconsumer of resource : Man isaconsumer of resource . man consumes or uses various food crops, cloth, mineral oils and various other man- made commodities. Man cannot liveanormal life on earth without the use of essential element for supporting life on earth .\nBeside, man is considered asaresource himself. How the natural resources or man- made resources are used or developed by man depends on man himself. Human knowledge and its extent are responsible for the level of development of resources even the dynamic nature ofaresource is dependent on human demand and development of new technology by man.\n10. Briefly discuss about the relationship between resource and science - technology. [ সম্পদ আৰু বিজ্ঞান -প্ৰযুক্তিৰ মাজত থকা সম্পৰ্ক চমুকৈ আলোচনা কৰা ৷ ]\nসম্পদ স্থায়ী আৰু চিৰকাল স্থিত, আনহাতে, বিজ্ঞান-প্রযুক্তি আধুনিক মানুহৰ সৃষ্টি। এই নতুন কলা-কৌশলবােৰ ম নুহৰ উদ্ভাৱনী শক্তিৰ পৰা সৃষ্টি হৈছে। বিজ্ঞান আৰু প্রযুক্তিয়ে সম্পদক অধিক প্রয়ােজনীয়, আকর্ষণীয়, উপযােগী কৰি তােলাত সহায় কৰিছে। বিজ্ঞান-প্রযুক্তিৰ প্ৰকৃততে\nএটাই কাম সেইটো হ’ল সম্পদক অধিক মূল্যৱান কৰি তােলা সকলাে ফালৰপৰা। লগে লগে মানুহক অধিক আৰামপ্রিয় কুৰি এলেঙ্ক কৰি তােলা, প্রযুক্তিৰ ওপৰত অধিক নির্ভৰশীল হৈ পৰা কৰি তােলা হয়। একোটা প্রযুক্তি উদ্ভাৱন কৰিবলৈ কেইজনমান মানুহে জীৱনজোৰা সাধনা কৰিবলগীয়া হয়। ইয়াৰ ফল কিন্তু উপভােগ কৰে শত-সহস্র এলেহুৱাই। পৰিৱহণৰ ক্ষেত্ৰত\nভাপ ইঞ্জিন আৱিষ্কাৰকজন বা আন আন আৱিষ্কাৰকসকল একো একোটা সম্পদ— মানৱ সম্পদ। এনে ধৰণৰ মানৱ সম্পদববাৰে উদ্ভাৱন কৰে নতুন নতুন প্রযুক্তি। নতুন প্রযুক্তিবােৰে সম্পদক মানুহৰ অধিক কামত অহা কৰি\nতােলে। খেতি নােহােৱা শুকান অঞ্চল এটাত নতুন প্রযুক্তি ব্যৱহাৰ কৰি পানী যােগান ব্যৱস্থাৰে শস্য-শ্যামলা কৰি তুলিব পাৰি। নতুন প্রযুক্তি সহায়ত অলপ ঠাইত মেঘৰ সৃষ্টি কৰি বৰষুণ দিয়াব পৰা ব্যৱস্থাও হ'ব ধৰিছে। সােতৰওঠৰ শতিকাত ইউৰােপীয়সকল ভাৰতলৈ আহোঁতে সময় লাগিছিল ছমাহত প্রযুক্তি প্রয়ােগ কৰি ছুৱেজ খাল খন্দা হ’ল, ফলত সময়ৰ প্রয়ােজন ছমাহৰ ইত তিনিমাহ হ’ল। আজি আকাশীযানেৰে ভ্ৰমণ কৰিলে মাত্র হয়তাে দহ ঘন্টাৰ প্রয়ােজন হ’ব। বর্তমান সময়ত প্ৰকাণ্ড ঘৰবােৰ বা অট্টালিকাবােৰ সাজিবলৈ অধিক সময় নালাগে।\nএনে কার্যত নতুন প্রযুক্তিবােৰ ব্যৱহাৰ কৰি খুব কম সময়তে খুব কম শাৰীৰিক শক্তি প্রয়ােগ কৰি সকলােবােৰ কার্য নিয়াৰিকৈ কৰিব পাৰি। ৰাস্তা বনাওঁতে, দলং নিৰ্মাণ কৰোঁতে নতুন প্রযুক্তি কামত লগায়, কম সময়তে অধিক মজবুতকৈ কামবােৰ কৰিব পাৰি বা নতুন সম্পদ এবিধ তৈয়াৰ কৰি\nগতিকে বিজ্ঞান আৰু প্রযুক্তিয়ে সম্পদৰ ওপৰত অধিক প্রভাৱ বিস্তাৰ কৰিছে। আনকি বহুত বস্তু যিবােৰ এটা সময়ত এনেয়ে অ'ত-ত'ত পৰি আছিল, নতুন প্রযুক্তি প্রয়ােগ হােৱাৰ ফলত সেইবােৰাে অতি পৰিছে। মানুহে বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিৰ সহায়ত মহাসাগৰৰ তলি, মহাকাশ আদি । ভ্ৰমিব পৰা হৈছে। পৃথিৱীৰ উপগ্রহ চন্দ্ৰত অৱতৰণ কৰিব পাৰিছে, তাৰ শিল সংগ্ৰহ কৰি পৃথিৱীৰ শিলৰ লগত তুলনা কৰিব পৰা হৈছে। চন্দ্রপৃষ্ঠৰ পৰা হয়তাে অনতি পলমে মূল্যৱান খনিজ সম্পদো আহৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হ'ব।\nResource and science - technology are closely associated with each other. The interrelationship between the two can be understood from the following points :\n(i) Discovery of resources : Science has enabled man to discover almost all the resources .many of the mineral resources that we use today may have remained buried deep within the earth , had they not been extracted by using modern scientific technology.\n(ii) Transformation of neutral stuff : Due to the development of science and technology , many of the neutral stuff and resistance found on the earth are getting transformed into resource, through the application of human skills and efforts.\n(iii) Better utilisation of resources : Science and technology has facilitated better utilisation of existing resources. New uses of many of the existing resources are discovered by scientist and researchers, thereby making the existing resources more useful and beneficial to man.\n11. Write about classification of resources with examples. [ উদাহৰণসহ সম্পদৰ শ্ৰেণীবিভাজন সম্পৰ্কে লিখা ৷ ]\nসৃষ্টি প্রক্রিয়া অনুসৰি সম্পদক প্ৰধানকৈ তিনিটা শ্ৰেণীত বিভক্ত কৰা হয়। সেইবােৰ হৈছে– প্রাকৃতিক সম্পদ, মানৱ সৃষ্ট সম্পদ আৰু মানৱ সম্পদ। আকৌ, সম্পদসমূহক জৈৱিক সম্পদ আৰু অজৈৱিক সম্পদ; নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ আৰু অনৱীকৰণযােগ্য সম্পদ আৰু ব্যক্তিগত, জাতীয় আৰু আন্তর্জাতিক সম্পদ হিচাপেও ভাগ কৰিব পাৰি। গঠন অনুসৰি সম্পদক জৈৱিক সম্পদ আৰু অজৈৱিক সম্পদ হিচাপে\nভাগ কৰা হয়। উপলভ্যতা বা স্থায়ীত্ব অনুসৰি সম্পদক নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ আৰু অনৱীকৰণযােগ্য সম্পদৰূপে ভাগ কৰা হয়। আকৌ মালিকীস্বত্বৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সম্পদক ব্যক্তিগত সম্পদ, জাতীয় সম্পদ আৰু আন্তর্জাতিক সম্পদ হিচাপে ভাগ কৰা হয়।\nপ্ৰকৃতিত পােৱা সম্পদসমূহ বিভিন্ন ভাগত বিভক্ত কৰা হয়। যদিও, কিছুমান সম্পদ বিভাজনৰ তালিকাত ওপৰা-উপৰিকৈ থাকে। উদাহৰণস্বৰূপে উদ্ভিদ এটা প্রাকৃতিক সম্পদ হােৱাৰ লগতে ই এটা জৈৱিক সম্পদ, নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ আৰু লগতে এটা ব্যক্তিগত বা জাতীয় সম্পদ বুলিও ধৰিব পাৰি।\nএনেদৰে সৃষ্টি প্রক্রিয়া, গঠন, উপলভ্যতা আৰু মালিকীস্বত্ব অনুসৰি সম্পদ বিভিন্ন ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।\nThe classification of resources can be explained on the basis of :\n[A] Origin :\n(i) Natural resources : The resources which after natural formation remain distributed on earth are called natural resources e.g water ,air ,sunlight ,land, minerals, soil plants ,animals ,rivers, etc.\n(ii) Man - made resources : The various commodities produced from natural resources using modern science and technology by man are called man- made resources. E.g paper from bamboo, cloth from cotton , synthetic cloth , synthetic rubber, medicines , fertilisers etc\n(iii) Human resources : The population ofacountry which is capable of making use of the resources efficiently and productively are known as human resources . the most important resource ofacountry is its human resource.\n[B] Physical structure or composition :\n(i) Biotic resources : The resources which have life are called biotic resources. E.g plants , animals, fishes, crops, etc.\n(ii) Abiotic resources : The resources which do not have life are called abiotic resources. E.g soil, rock, water , air, minerals,sand, etc.\n[C] Availability or renewability or durability :\n(i) Renewable resource : The resources which do not get depleted on use and can be used again and again through the process of regeneration are called renewable resources e.g sunshine, water ,sand.\n(ii) Non - renewable resources : The resources which get depleted on use and cannot be regenerated after use are called non – renewable resources e.g. coal, mineral oil, natural gas.\n[D] Ownership :\n(i) Individual or personal resources : The things in possession ofaperson or an individual are called individual resources, e.g land , household items, personal attributes such as good character, education, skills,\n(ii) National resource : The resource under the responsibility or possession ofacountry are called national resources e.g transport network land , rivers, minerals, animals of the forests, agricultural crops, various manufactured goods ,people,\n(iii)International resources : The national resources belonging to different countries which are under the possession of the whole world are called international resources e.g oceans, seas, atmosphere, forest.\n[E] Distribution :\n(i) Ubiquitous resources : The resources that are found all over the world are called ubiquitous resources e.g sunshine, heat, Air , space, sky.\n(ii) Localised resources : The resources which are found only in certain parts of the world are known as localised resources e.g minerals such as iron ore petroleum , uranium, coal.\n12.What is meant by natural resource ? write briefly with examples. [ প্ৰাকৃতিক সম্পদ বুলিলে কি বুজায় ? উদাহৰণসহ চমুকৈ লিখা ৷ ]\nAns : মানৱসৃষ্ট সম্পদক বাদ দি পৃথিৱীত থকা আটাইবােৰ সম্পদেই প্রাকৃতিক সম্পদ বােলে। গতিকে যিবােৰ সম্পদ প্ৰাকৃতিকভাৱে সৃষ্ট সেইবােৰেই প্রাকৃতিক সম্পদ। ইয়াৰ ভিতৰত মানুহাে পৰ, কাৰণ মানুহকে প্রকৃতিয়ে সৃষ্টি কৰে। গতিকে প্রধান প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ জৈৱিক বা অজৈৱিক ভাগত সােমাব। অজৈৱিক প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ হ'ল-- বায়ু, পানী, মাটি, উত্তাপ, বৰষুণ, নদ-নদী, পর্বতমালভূমি, হ্রদ, সাগৰ-মহাসাগৰ, ভূগৰ্ভত পােৱা বা থকা খনিজাত দ্রব্যবােৰ, সাগৰ-মহাসাগৰৰ তলিত থকা খনিজাত আৰু অখনিজাত (লােণ, মণি, মুকুতা) দ্রব্যবােৰ আদি। এই ধৰণৰ প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ নানা ৰূপত থাকে যেনে, গােটা, জুলীয়া, গেছীয় আদি।\nজৈৱিক প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ হ’ল মানুহ অর্থাৎ মানুহৰ বুদ্ধিবৃত্তি, উদ্ভাবনী শক্তি আদি, সকলাে প্ৰকাৰৰ উদ্ভিদ আৰু সকলাে প্ৰকাৰৰ জীৱজন্তু আদি। অজৈৱিক প্রাকৃতিক সম্পদ জৈৱিক দেহ সৃষ্টিকাৰী অজৈৱিক সম্পদসমূহ হ'ল- মাটি, পানী, বায়ু, উত্তাপ আৰু আকাশ।\nমাটিঃ মাটি শব্দটোৱে গােটেই স্থলমণ্ডলকে বুজায়। গতিকে ই সামৰি লয় সাৰুৱা সমতল ভূমি, মালভূমি, পর্বত-পাহাৰ, নদ-নদী আদি সকলাে ।\nমাটি নহ'লে মানুহ থাকিব নােৱাৰে। কাৰণ মাটিৰ পৰা শস্য উৎপাদন কৰা হয়। শস্যৰ পৰা খাদ্য আৰু বৰ যােগান ধৰা । সৰু মহলে। চন্দ্ৰত পানী নথকাৰ কাৰণে তাত কোনাে জৱি নাই। আমাকে পা পানি। "জীৱ-জন্তুৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা হয়। গছ-গছনি অর্থাৎ উদ্ভিদ অঞ্চলৰৰ সৃষ্টি নহয়। উদ্ভিদ বা অৰণ্য নাথাকিলে বনৰীয়া জীৱ-জন্তু, চৰাই-চিৰিকটি আদি জৈবিক সম্পদে থাকিব নােৱাৰিব।\nপানীঃ পানী নহ'লে কোনাে জীবই বৰ্তি থাকিব নােৱাৰে। পৃথিৱীৰ উপগ্রহ নহ'ব ই পৰিষ্কাৰাে হ’ব লাগিব। কাৰণ মহাসাগৰৰ পানী গুণীয়া হােৱা কাৰণে ই মানুহ বা উদ্ভিদৰ কোনাে কামত নাহে। মহাসাগৰৰ পানী প্রথমে পৰিষ্কাৰ কৰি লৈহে তাক ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। খােৱাত সহায় নকৰিলেও মহাসাগৰৰ জল পৰিবহনত যথেষ্ট সহায় কৰে।\nবায়ুঃ পানীৰ নিচিনাকৈ বায়ু নাথাকিলেও কোনাে প্রাণী জীয়াই থাকিব নােৱাৰে। ইয়াে এবিধ অতি প্রয়ােজনীয় প্রাকৃতিক সম্পদ। ইয়াক পর্যাপ্ত পৰিমাণে পােৱা যায় যদিও বর্তমান সময়ত কোনাে কোনাে নগৰীয়া অঞ্চলত পৰিষ্কাৰ বায়ু পাবলৈ টান হৈ আহিছে। ইয়াৰ কাৰণ হ'ল প্ৰদূষণ।\nউত্তপঃ উত্তাপ নাথাকিলে কোনাে জীৱ বৰ্তি থাকিব নােৱাৰে উত্তৰ মুখ্য উৎস হ’ল সূর্য বা সৌৰশক্তি। পৃথিৱীৰ পৰা যথেষ্ট দূৰত থাকিও সূর্যই পৃথিৱীত প্রয়ােজনীয় তাপ বিলাই জীৱজগত বৰ্তি থকাত সহায় কৰিছে সূর্য তাপ সম্পদ পৃথিৱীৰ সকলাে ঠাইতে সমান নহয়। এইবিধ সম্পদ পৃথিৱীৰ কোনাে ঠাইতে বেছিকৈ পৰে আৰু কোনাে ঠাইত একেবাৰে কমকৈ পৰে। ত সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰি মানুহে ৰাতিও লাইট জ্বলাব পৰা হৈছে আনি ইয়াৰ সহায়ত মটৰ গাড়ীও চলাব পৰা হৈছে।\nজৈৱিক প্রাকৃতিক সম্পদঃউদ্ভিদবােৰ আৰু প্রাণীবােৰ হ’ল জৈবিক প্রাকৃতিক সম্পদ। এই সম্পদৰবাৰাে প্ৰকৃতিয়ে মানুহতকৈ আগতে সৃষ্টি কৰিছে। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল মানুহ। মানুহ নামৰ প্রাকৃতিক জীৱটো সম্পূৰ্ণৰূপে আনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। মানুহ থাকিবলৈ হ'লে, উদ্ভিদ আৰু বাণী থাকিবই লাগিব। মানুহক প্রয়ােজনীয় প্ৰায়বােৰ সম্পদেই উদ্ভিদ আৰু\nNatural resources are those resources which after natural formation remain distributed on the earth. These can be in sold, liquid or gaseous states, and in metallic or non - metallic from. Many natural resources are used as they are available, while others are used as raw materials for different industries . Examples of natural resources are air , water , sunlight, land , minerals, natural gas, plants, animals, rivers, oceans.\n13. What is man - made resource ? write in brief about its use with examples.[ মানৱ-সৃষ্ট সম্পদ কি ? উদাহৰণসহ ইয়াৰ ব্যৱহাৰ সম্পৰ্কে চমুকৈ আলোচনা কৰা ৷ ]\nAns : মানৱসৃষ্ট সম্পদ হৈছে মানুহৰ প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে সৃষ্টি হােৱা সম্পদ। যিবােৰ সম্পদ মানুহে নিজ জ্ঞান, বুদ্ধি, কৌশল আদি প্রয়ােগ কৰি সৃষ্টি কৰে সেই সম্পদবােৰকেই মানৱসৃষ্ট সম্পদ বুলি ক'ব পাৰি। উদাহৰণস্বৰূপে প্ৰকৃতিত পােৱা বাঁহৰ পৰা মানুহৰ প্ৰচেষ্টাত কাগজলৈ পৰিৱর্তিত হয়, একেদৰে কপাহৰ পৰা কাপােৰ তৈয়াৰী হয়, খনিজ তেলৰ পৰা নানা ধৰণৰ ৰং, নেপথা, কৃত্রিম কাপােৰ, ৰাসায়নিক সাৰ, কীটনাশক দ্রব্য, চাবােন, প্লাষ্টিক, কৃত্রিম ৰবৰ, মমবাতি আদি বিভিন্ন দ্রব্য তৈয়াৰ হয়। অর্থাৎ প্ৰকৃতিত পােৱা সম্পদসমূহ মানুহে নিজ প্রয়ােজন তথা চাহিদা অনুসৰি বিভিন্ন প্রযুক্তিৰ জৰিয়তে ৰূপান্তৰ কৰে আৰু মানুহৰ বিভিন্ন ব্যৱহাৰৰ উপযােগী কৰি তােলে। বাঁহৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা কাগজ বিভিন্ন লিখা-পঢ়া কামৰ লগতে কিতাপ ছপপাৱা, বাতৰি কাকত ছপােৱা আদি কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। একেদৰে কপাহৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা কাপােৰে মানুহৰ নানা প্রয়ােজন পূৰণ কৰে। খনিজ তেলৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা সামগ্রীবােৰ প্রত্যেকৰে সুকীয়া সুকীয়া ব্যৱহাৰ আছে। প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ মানুহৰ কাৰ্যদক্ষতা, শিক্ষা তথা জ্ঞান, প্রযুক্তি আৰু আগ্রহ তথা প্ৰচেষ্টাৰ ফলস্বৰূপে বিভিন্ন সম্পদলৈ পান্তৰিত হয় আৰু এই সম্পদবােৰ মানুহে প্রয়ােজন অনুসাৰে বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰে। অর্থাৎ মানৱসৃষ্ট সম্পদবােৰ মানুহে নিজৰ প্রয়ােজন অনুসাৰে ব্যৱহাৰ কৰে আৰু সেই মতে সৃষ্টি কৰে।\nMan -made resources are those resources which are made from natural resources with the application of human effort . the resources are made by man by converting natural resources are making of paper from bamboo ; cloth from cotton ; food items, medicines ,wooden furniture and houses from plants; metals from ores;\n14. What are the differences between renewable and non - renewable resources ? Discuss briefly with examples. [ নবীকৰণযোগ্য আৰু অনবীকৰণযোগ্য সম্পদৰ মাজৰ পাৰ্থক্য কি কি ? উদাহৰণসহ চমুকৈ আলোচনা কৰা ৷ ]\nAns : যিবােৰ সম্পদ অনবৰত ব্যৱহাৰ কৰি থকাৰ পিছতো নৱীকৰণ বা পুনঃপূর্ণীকৃত প্রক্রিয়াৰে কেতিয়াও একেবাৰে নিঃশেষ হৈ নােযােৱাকৈ ৰাখিব পাৰি, তেনে সম্পদবােৰক নবীকৰণযােগ্য বা পুনঃপূর্ণীকৃত বা বােলা হয় । অর্থাৎ সূৰ্যৰ ৰশ্মি, বায়ু, পানী, গছ-গছনি, জীৱ-জন্তু, মানুহ, শস্য আদি নবীকৰণযােগ্য সম্পদ। আনহাতে, যিবােৰ সম্পদ ব্যৱহাৰৰ পিছত নবীকৰণ বা পুনঃসৃষ্টি কৰিব নােৱাৰি আৰু একেবাৰে নিঃশেষ হৈ যায়, তেনে সম্পদবােৰক অনবীণযােগ্য বা ক্ষয়শীল ৰা\nপুনঃসৃষ্টিহীন সম্পদ বােলে । উদাহৰণস্বৰূপে, কয়লা, খনিজ তেল, খনিজ পদার্থ (যেনে- তাম, সােণ, চুণশিল, লাে, ৰূপ আদি), প্রাকৃতিক গেছ আদি অনবীকৰণযােগ্য সম্পদ।\nএনেকুৱা ধৰণৰ পৃথিৱীৰ বুকুত সঞ্চিত হৈ থকা এনেবােৰ সম্পদ এবাৰ খান্দি উলিয়াই ব্যৱহাৰ কৰিলে ই চিৰকাললৈ শেষ হৈ যাব। উদাহৰণ হিচাপে কয়লাৰ বিষয়ে আলােচনা কৰা হওক। এটা সময়ত মানুহে কয়লা ক'ত পায় তাকেই নাজানিছিল; কয়লাৰ ব্যৱহাৰতাে দূৰৰে কথা। কয়লা পৃথিৱীৰ গৰ্ভত পােৱা এবিধ খনিজ পদার্থ। নিযুত নিযুত বছৰৰ পিছত, উদ্ভিদ পৰা কয়লাৰ সৃষ্টি হৈছে, ভূগৰ্ভৰ তলত। কয়লাবােৰ পৃথিৱীৰ বিভিন্ন বয়সত সৃষ্টি হােৱা। শেষ সময়ত সৃষ্টি হােৱা কয়লাবােৰক টার্চিয়াৰি যুগৰ কয়লা বােলে। গুণৰ ফালৰ পৰা এইবােৰ নিকৃষ্ট মানৰ। ইউৰােপত উত্থান হােৱা শিল্প বিপ্লৱৰ সময়ৰ পৰা মানুহে কয়লাৰ ব্যৱহাৰ শিকিলে। ভাপ ইঞ্জিন আৰু অন্যান্য যন্ত্রপাতিবােৰ আৱিষ্কাৰ হােৱাৰ লগে লগে সেইবােৰ চলাবলৈ প্রয়ােজন হৈ পৰিল শক্তিৰ। শক্তিৰ উৎস হ’ল কয়লা। পৰিবহনৰ ক্ষেত্ৰত অতি প্রয়ােজনীয় সম্পদ হৈ পৰিল কয়লা। উত্তাপ পাবলৈ আৰু ৰন্ধাবঢ়া কার্যতাে কয়লা ব্যৱহাৰ হ'ব ধৰিলে। ভাপ ইঞ্জিনবােৰ কয়লাৰে চলােৱা হয়। উদ্যোগবােৰ কয়লাৰে চলিবলৈ ধৰিলে। কয়লাৰ পৰা বিজুলী উৎপাদন কৰিব পৰা হ'ল। গতিকে কয়লাৰ ব্যৱহাৰ আৰু মূল্য দিনে দিনে বাঢ়িবলৈ ধৰিলে।\nএতিয়া কথা হ’ল কয়লাৰ ভঁৰাল সীমিত। যি পৰিমাণৰ কয়লা এই পর্যন্ত মানুহে খান্দি উলিয়াই ব্যৱহাৰ কৰিলে, সেইখিনি চিৰকাললৈ গুচি গ'ল। কয়লা আৰু কোনাে ঠাইত নতুনকৈ পৃথিৱীৰ বুকুত তৈয়াৰ হৈ থকা নাই। খৰচ হােৱা কয়লাখিনি পুনৰ পাব পৰাৰ কোনাে উপায় নাই। সেই কাৰণে এনে ধৰণৰ সম্পদবােৰ জধে-মধে খৰচ কৰিব নালাগে আৰু এনেকুৱা সম্পদকে অনবীকৰণযােগ্য সম্পদ বােলে।\nThe differences between renewable and non - renewable resources are :\nNon - renewable resource\nResources which can be regenerated or renewed after use.\nResources which cannot be regenerated or renewed after use.\nDo not get exhausted after use or can be regenerated.\nGradually get exhausted and cannot be regenerated.\nAir, sunshine, water , crops,\nCoal, oil ,natural gas ,various types of minerals\n15. What is meant by ‘conservation of resources’ ? what is its necessity ?[সম্পদ সংৰক্ষণ বুলিলে কি বুজায় ? ইয়াৰ প্ৰয়োজনীয়তা কি ? ]\nAns : সাধাৰণতে কোনাে ধৰণৰ বিনাশ আৰু অপব্যৱহাৰ নােহােৱাকৈ সম্পদৰ সম্ভাৱ্য পূর্ণ ব্যৱহাৰ কৰা কাৰ্য তথা ধাৰণাকে সম্পদ সংৰক্ষণ বােলা হয়। অর্থাৎ সম্পদ সংৰক্ষণৰ মূল উদ্দেশ্য হ’ল আমি প্রকৃতিৰপৰা আমাৰ প্রয়ােজনীয় সম্পদবােৰ এনেদৰে আহৰণ কৰি ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে যাতে ইয়াৰ দ্বাৰা আমি সকলােৱে বহু সময় ধৰি উপকৃত হওঁ\nসম্পদ সংৰক্ষণৰ প্রয়ােজনীয়তা কি এইটো এটা ডাঙৰ প্রশ্ন। সকলাে সম্পদৰ ক্ষেত্ৰত সংৰক্ষণৰ প্রশ্ন নাহে যেনে– বতাহ, সূৰ্যৰ তাপ আৰু পােহৰ। সেই কাৰণে এনে সম্পদক অফুৰন্ত সম্পদ বােলে। আন কিছুমান সম্পদ অতি দৰকাৰী কিন্তু তাৰ পৰিমাণ খুব কম। এইবােৰক মানুহৰ কাৰণে প্রকৃতিয়াে জমা কৰি থৈছে। কিন্তু এই জমা সীমিত। যেনে কয়লা, খনিজ তেল, প্রাকৃতিক গেছ, লােৰ আকৰ আদি এইবােৰৰ অবিহনে বর্তমান সভ্যতা কোঙা হৈ পৰিব। এনে সম্পদবােৰ যিহেতু এবাৰ ব্যৱহাৰ কৰিলে শেষ হৈ যায় আৰু আনফালে ব্যৱহাৰ নকৰিলেও নহয়, তেনে ক্ষেত্ৰত সংৰক্ষণৰ প্রয়ােজন হৈ পৰে। সংৰক্ষণৰ অৰ্থ হ'ল অলপাে পেলনী নােযােৱাকৈ পাৰ্যমানে সাচি ৰাখি খৰচ কৰা যাতে ইয়াক বহুদিনলৈ ব্যৱহাৰ কৰি থাকিব পাৰি।\nজনসংখ্যা দ্রুত হাৰত বৃদ্ধি হােৱাটোৱে সম্পদৰ ওপৰত চাপৰ সৃষ্টি কৰিছে। বিশেষকৈ ভাৰতৰ দৰে দেশবােৰত। আনহাতে, উন্নতিৰ মান বৃদ্ধি পােৱাৰ ফলত ধনী দেশৰ মানুহে অধিক পৰিমাণে সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰে। এই দুয়ােটাই সম্পদ সংৰক্ষণৰ পৰিপন্থী। এইবােৰ কাৰ্যই সম্পদ সংৰক্ষণক অতি প্রয়ােজনীয়। কৰি তুলিছে।\nConservation of resources is the process of preservation and judicious use of resources to achieve maximum utility, avoid wasteful consumption and misuse.\nFollowing are the reasons leading to the necessity of conservation of resources :\n(i) Limited resources : Resources provided by nature are unevenly distributed and their supply is also limited. There is notasingle country which has all the resources .this calls for conservation and proper utilisation of resources thatacountry has. many of the resources that man uses today are non - renewable or exhaustible resources.\n(ii) Rising population : With the rapid expansion of population , the demand for various resources is also rising. Increased population is depleting the existing resources rapidly. Although the countries such as the USA ,Canada , Japan, Germany, England, are not thickly populated the use of natural resources is very high in these countries due to their economic advancement . Even in the developing countries like India and China,\n(iii) Protection of endangered species : Asaresult of improper use of various resources and environmental pollution , many species of plants and animals are becoming endangered and extinct . the total population of animals like tiger, elephant , lion, rhino, etc is decreasing rapidly due to environmental degradation and destruction of their habitat. Many of the valuable plant species of Assam such as Sarpagandha , Chalmugra , Kalmegh, Arjun, are on the verge of becoming extinct. Similarly, animals such as golden langur, hoolock gibbon,wild buffalo are also becoming endangered species.\n(iv) Avoid pollution : The extraction and processing of resources often lead to environmental pollution. The use of chemicals, fertilisers, pesticides, vehicles, etc and the increased use of mineral resources such as oil, coal, natural gas, etc. Causesagreat deal of environmental pollution, which in turn leads to health hazards. Therefore, there has to beaplanned use of resources minimising their harmful effects.\n16. Write in brief about the methods of resource conservation. [ সম্পদ সংৰক্ষণ পদ্ধতি সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা ৷ ]\nAns : সম্পদ সংৰক্ষণ অতি জৰুৰী হৈ পৰিছে বর্তমান সময়ত। কিন্তু সম্পদ সংৰক্ষণ কৰা যায় কেনেকৈ। তলত ইয়াৰ উপায়বােৰ দিয়া হ'ল।\n(ক) প্রােনপ্রথমে কোনবােৰ সম্পদ সংৰক্ষণ কৰাটো জৰুৰী হৈ পৰিছে তাক চিনাক্ত কৰি উলিয়াব লাগে।\n(খ) যিবােৰ সম্পদ সােনকালে শেষ হােৱাৰ পথত আগবাঢ়িছে সেইবােৰৰ বিকল্প ব্যৱস্থাৰ অনুসন্ধান শীঘ্ৰে আৰম্ভ কৰিব লাগে।\n(গ) তেনে সম্পদবােৰৰ পেলনীয় অংশক পুনৰ ব্যৱহাৰৰ উপযােগী কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা যেনে পেলনীয়া লােৰ পৰা পুনৰ লাে তৈয়াৰ কৰা\nপেলনীয়া প্লাষ্টিকৰ পৰা পুনৰ নতুন প্লাষ্টিক তৈয়াৰ কৰিব পাৰি।\n(ঘ) অভিযােজন বা নৱপ্রচলন বা নতুন কৌশল প্রয়ােগৰ ব্যৱস্থা কৰা।\nউদাহৰণস্বৰূপে মটৰ-গাড়ীৰ ইঞ্জিনবােৰৰ কাৰ্যদক্ষতা বৃদ্ধি। নতুন বান্ধবােৰ বিজুলী কমকৈ পৰে।\n(ঙ)সম্পদ ব্যৱহাৰ কৰা মানুহবােৰৰ মিতব্যয়িতাৰ গুণ থকা দৰকাৰ । তেওঁলােক সম্পদ ব্যৱহাৰৰ ক্ষেত্ৰত সচেতন হােৱা দৰকাৰ। সেইকাৰণে নাগৰিকৰ সচেতনতা বৃদ্ধিৰ কাৰণে ব্যৱস্থা হাতত ল'ব লাগে।\n(চ) সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আইন প্রস্তুত কৰি তাক সঠিকভাৱে প্ৰয়ােগ কৰিব লাগে। প্রয়ােগৰ দিশটো অধিক গুৰুত্বপূর্ণ।\n(ছ) সম্পদসমূহৰ প্রকৃত তথ্য আগতীয়াকৈ জনা ভাল। যেনে খনিজ তেলৰ মুঠ ভঁৰালৰ পৰিমাণ, বছৰি হােৱা খৰচৰ পৰিমাণ কিমান বছৰ চলিব পৰা যাব ইত্যাদি কথাবােৰ জনা উচিত।\n(জ) নাটনি হােৱা সম্পদবােৰৰ খৰচ যিমান পাৰি সিমান কমাব লাগে। প্রয়ােজন হলে কোটা বা ৰেচনিং পদ্ধতি অৱলম্বন কৰিব লাগে। বাৰ লগত জড়িত সংস্থা আৰু সেইবােৰৰ ভূমিকা\nThe various methods of resource conservation are :\n(i) Discovery of alternative resources : One of the ways to avoid the overuse of resources is to find out the alternate resources having similar qualities or features. This requires an extensive study and research e.g use of synthetic fibre in place of cotton electric power in place of petrol or diesel in vehicles etc. Moreover, solar energy , hydroelectricity, biogas etc. Should be used instead of coal, oil , minerals etc to reduce the overuse of non – renewable resources .\n(ii) Recycling : The use of raw - materials can be reduced by reusing the usable disposed garbages through the process of recycling e.g recycling of used water or paper etc.\n(iii) Innovation : With the help of necessary study and research, many innovative methods can be applied to make better and effective use of available resources . this helps in reducing the misuse of raw materials and enhances resource production e.g chemical fertilisers can be replaced by organic fertilisers.\n(iv) Waste control : If the wastes are properly collected and scientifically treated,alot of new products can be obtained. E.g the waste from factories and city drains can be treated and converted into clean water again by using certain scientific methods.\n(v) Spread of knowledge regarding conservation : A great deal of conservation can take place if the public is made aware of the need for conserving the vital resources ofacountry through public awareness campaigns, seminars, public involved management of resources etc.\n(vi) Enforcement of conservation related acts : For the proper conservation of resources, there should be proper laws to ban their misuse . the government must make sure that the acts are strictly implemented and stringent actions are taken against those who break such laws .\n(vii) Proper Assessment of resource reserve : Proper assessment of resources is essential for the development of any nation .Once the authorities know the extent of availability of the resources they can stringently plan the use of such available resources.\n(viii) Assessment of future resource requirement : It is not only important to calculate the extent of the availability of the resources , but it is equally important to estimate the future requirement of such resources, so thataproper planned use of resources can be undertaken.\n17. Write in brief about the organisations associated with resource conservation and their role . [ সম্পদ সংৰক্ষণৰ লগত জড়িত সংস্থা আৰু সেইবোৰৰ ভূমিকা সম্পৰ্কে চমুকৈ লিখা ৷ ]\nসমগ্র বিশ্বজুৰি দেখা দিয়া দ্রুত জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু প্রাকৃতিক পৰিৱেশৰ সমস্যা তথা বহু প্রাকৃতিক সম্পদ নিঃশেষ হ’বলৈ ধৰা পৰিস্থিতিৰ প্রতি লক্ষ্য ৰাখি সমগ্র বিশ্বকে বিভিন্ন পর্যায়ত পৰিৱেশ সুৰক্ষা আৰু প্রাকৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰি থকা হৈছে। এনে কার্য সম্পাদনৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়, ৰাষ্ট্ৰীয়, আঞ্চলিক তথা স্থানীয় পর্যায়ত বহু চৰকাৰী-বেচৰকাৰী সংস্থা আৰু সংগঠনৰ জন্ম হৈছে। এই ক্ষেত্ৰত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ অন্তত আন্তৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশ সংৰক্ষণ সংস্থা (International Union for Conservation of Nature চমুকৈ IUCN) বিশেষভাৱে উল্লেখযােগ্য। ১৯৪৮ চনতে UNESCO অর্থাৎ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শৈক্ষিক, বৈজ্ঞানিক আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থাৰ প্রথম সঞ্চালকপ্রধান জুলিয়ান হাক্সলেৰ (ব্রিটিছ জীৱবিজ্ঞানী) প্ৰচেষ্টাত ফ্রান্সত IUCN প্রতিষ্ঠিত হৈছিল। এই সংস্থাটোৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে সমগ্র বিশ্বৰ প্রাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু প্রাকৃতিক সম্পদৰ সংৰক্ষণ তথা জৈৱ বৈচিত্র সম্পর্কে অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্রয়ােজনীয় ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা। IUCNৰ নেতৃত্বতে WWE for Nature (World Wide Fund for Nature) আৰু বিশ্ব সংৰক্ষণ নিৰীক্ষণ কেন্দ্র (World Conservation Monitoring Centre) স্থাপিত হৈছে। এইদৰে বিশেষ জীৱজন্তু আৰু উদ্ভিদ শ্রেণী তথা সামগ্রিকভাৱে প্রাকৃতিক পৰিৱেশৰ সংৰক্ষণৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত বহু সংস্থা-সংগঠনে কাম কৰি আছে। ভাৰতবৰ্ষত এনে কাৰ্যৰ বাবে চৰকাৰীভাৱে পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন নামেৰে এটি মন্ত্রণালয় (Ministry of Environment, Forests and Climate Change) গঠন কৰা হৈছে। এনে চৰকাৰী সংস্থাই প্রাকৃতিক সম্পদ সংৰক্ষণ আৰু পৰিৱেশ সুৰক্ষা সম্পর্কীয় আইনাে প্রণয়ন কৰে। এই মন্ত্রণালয়ৰ অন্তৰ্গত স্বতন্ত্রভাৱে ১৯৮৬ চনত ভাৰতীয় বন গৱেষণা আৰু শিক্ষা সংস্থা (Indian\nCouncil of Forestry Research and Education) গঠন কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি বেচৰকাৰীভাৱে বিজ্ঞান আৰু পৰিৱেশ কেন্দ্র (Centre for Science and Environment),\nগ্রীণপিচ ইণ্ডিয়া (Greenpeace India), ৱাইল্ড লাইফ ট্রাষ্ট অব্ ইণ্ডিয়া (Wildlife Trust of India) আদিৰ দৰে বহু সংগঠনে পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ বাবে অজস্র কাম কৰি আছে। অসমতাে\nঅসম বিজ্ঞান সমিতি, আৰণ্যকৰ দৰে কেইবাটাও বেচৰকাৰী সংগঠনে পৰিৱেশ সুৰক্ষা, জৈৱ বৈচিত্র্য সংৰক্ষণ আদিৰ বাবে কাম কাজ কৰি আছে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আহ্বানত সাধাৰণ মানুহৰ\nমাজত পৰিৱেশ সম্পর্কীয় সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে সমগ্র বিশ্বজুৰি প্ৰতি বছৰে ৫ জুন তাৰিখে বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস পালন কৰা হয়।\nসম্পদ সংৰক্ষণৰ বাবে কিছুমান পদ্ধতি আছে। সেইবােৰ হ’ল— বিকল্প সম্পদৰ সন্ধান, পুনৰাৱর্তন, অভিযােজন বা নৱপ্রচলন, বর্জিত দ্রব্যৰ পৰিমাণ হ্রাস, জ্ঞান আৰু শিক্ষাৰ সম্প্ৰসাৰণ, সংৰক্ষণ সম্পৰ্কীয় আইনৰ কার্যকৰীকৰণ, সম্পদৰ ভঁৰালৰ সঠিক মূল্যায়ন, সম্পদসমূহৰ ভৱিষ্যৎ প্রয়ােজন নির্ধাৰণ আদি।\nRapid increase of population, overuse of existing resources, growing environmental problems caused by unscientific use of resources, etc have resulted in the depletion of many vital resources of the world . without adequate amount of resources, life on earth will become difficult and no country can progress or develop . therefore, many international organisations have been established to take steps to conserve existing resources and to reduce environmental pollution caused by the use of resources. In this context, the following organisations deserveaspecial mention:\n(i) IUCN : IUCN stands for International Union for Conservation of nature. It was formed in 1948 and has playedacommendable role in preserving and conserving the existing resources of the world. It was founded by the British Biologist, Julian Huxley the founder Directors General of UNESCO .The main aim of this organisation is to carry out study and research on conservation of global natural environment and natural resources including biodiversity and initiate suitable measures. It works under the direction of UNO.IUCN established two international organisations viz WWF for Nature ( World wide fund for nature ) and World Conversation Monitoring centre.\n(ii) Ministry of environment, forest and climate change : In India , ministry of environment, forest and climate change has been established to coordinate the work of conservation of natural resources. It is responsible for the laws related to environmental protection and conservation of natural resources. As part of this ministry, an autonomous institution named Indian council of forestry research and Education was established in 1986.\n(iii) Non - governmental agencies : Non - governmental agencies like centre for science and environment (CSE) , Greenpeace India , Wildlife trust of India , etc work for protection of environment of India . in Assam, non - governmental agencies like Assam Science society ,Aaranyak, etc have taken up the cause of environmental protection, biodiversity conservation.\n18. Write short notes [ চমুটোকা লিখা ] :\n(a) Resource [সম্পদ ]\n(b) Human Resource [ মানৱ সম্পদ ]\n(c) Wealth [ সম্পত্তি ]\n(d) Renewable resource [ নবীকৰণযোগ্য সম্পদ ]\n(e) Personal resource [ ব্যক্তিগত সম্পদ ]\n(f) National resource [ জাতীয় সম্পদ ]\n(g) Biotic resource [ জীৱীয় সম্পদ ]\n(h) Resource conservation [ সম্পদ সংৰক্ষণ ]\n(i) Resource recycling [সম্পদৰ পুনাৰাৱৰ্তন ]\n(ক) সম্পদঃ মানুহৰ দৈনন্দিন জীৱন ধাৰণৰ বাবে প্রয়ােজনীয় হ'বলৈ হ'লে তাৰ কার্যকাৰিতা আৰু উপকাৰিতা গুণ দুটা থাকিব লাগে। সাধাৰণ অৰ্থত সম্পদৰ ধাৰণা হৈছে প্রাচুর্যতা অথবা প্রগতি। সম্পদৰ প্রাচুর্যতাৰ বাবে মানুহৰ মৌলিক প্রয়ােজন পূৰণৰ লগতে আন বহু চাহিদা পূৰণ হৈছে আৰু জীৱন ধাৰণৰ মানদণ্ড উন্নত হৈছে। মানুহৰ লাগতিয়াল বস্তু যেনে—পৃথিৱীত থকা বায়ু, পানী, বতাহ, সূৰ্যৰ ৰশ্মি, গছ-গছনি, ফলমূল, খনিজপদার্থ আদি সম্পদ। অর্থবিজ্ঞানৰ মতে কোনাে এটা বস্তু সম্পদ হ’বলৈ হলে তাৰ উপযােগিতা, দুষ্প্রাপ্যতা আৰু স্থানান্তৰযােগ্যতা—এই গুণকেইটা থাকিব লাগে। অর্থাৎ সম্পদৰ প্রধান তিনিটা বৈশিষ্ট্য হৈছে— উপকাৰীতা কার্যকাৰিতা আৰু পৰিৱৰ্তনশীল ধর্ম। সম্পদক প্রধানকৈ তিনিটা শ্রেণীত ভাগ কৰা হয়। সেয়া হৈছে প্রাকৃতিক সম্পদ, মানৱসৃষ্ট সম্পদ আৰু মানৱ সম্পদ।\n(খ) মানৱ সম্পদঃ মানুহ প্ৰকৃতিৰ দান। সেই কাৰণে মানুহকো প্রাকৃতিক সম্পদৰ ভিতৰত ধৰা হয়। মানুহ সম্পদ সৃষ্টিকাৰীও আৰু উপভােক্তাও। সেইকাৰণে ইয়াক বেলেগ ভাগত ৰখা হৈছে। মানুহৰ কোনবােৰ কথা সম্পদ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। সেইবােৰ হ’ল— (ক) জনসংখ্যা, (খ) সুস্বাস্থ্য, (গ) বুদ্ধি, (ঘ) উদ্ভাৱনী শক্তি, (ঙ) শ্রম, (চ) শিক্ষা, (ছ) প্রযুক্তি বিদ্যা, (জ) যুক্তিতর্ক, (ঝ) ক্ষমা, দয়া, সত্যবাদিতা, সহিষ্ণুতা আদি গুণবােৰ। গুণৱান মানুহ যেনেকৈ উত্তম সম্পদ হিচাপে বিবেচিত হয়, অগুণৱান বা অক্ষম মানুহবােৰ দেশৰ বােজাস্বৰূপ হৈ পৰে। সৎগুণী মানুহে যেনেকৈ ৰাষ্ট্রৰ উন্নতিত সহায় কৰে অসৎগুণী মানুহে তেনেকৈ ৰাষ্ট্ৰৰ উন্নতিত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে। সেইকাৰণে অতি কমসংখ্যক জনসংখ্যা থকা দেশ আৰু অতিপাত জনসংখ্যাৰ দেশ দুয়ােটাই অর্থনৈতিক উন্নতিত বাধাৰ সৃষ্টি কৰে অর্থাৎ প্ৰতিৰােধ হিপে কৰে। বর্তমান সময়ত কোনাে দেশৰ অথনৈতিক উন্নতি, মানৱ সম্পদৰ ওপৰত অধিক নির্ভৰশীল। তাৰ উদাহৰণ জাপান, কোৰিয়া আদি দেশ। ভাৰত আৰু চীনৰ অর্থনৈতিক উন্নতিত অত্যধিক জনসংখ্যাৰ হেঁচাই, প্রতিবন্ধকতাৰ সৃষ্টি কৰিছে।\n(গ)সম্পত্তিঃ যিবােৰ বস্তুৰ বিনিময় মূল্প থাকে, তেনেবােৰ বস্তুক সম্পদ বােলা হয়। সম্পত্তিৰ অৰ্থ অর্থনৈতিক দ্ৰব্যৰ সৈতে একে। অর্থাৎ যিয়ে বস্তু দুষ্প্রাপ্য বা যােগান সীমিত আৰু যিবিলাক বস্তুৰ বজাৰ মূল্য থাকে। তেনেবােৰ বস্তুক সম্পত্তি বুলি গণ্য কৰা হয়। কোনাে বস্তু সম্পত্তি হব হলে বস্তুটো মানুহৰ ব্যৱহাৰৰ উপযােগী হােৱাৰ উপৰিও ইয়াৰ এজনৰ ঘৰ আন এজনলৈ মূল্যৰ জৰিয়তে হস্তান্তৰ কৰিব পৰা হ'ব লাগে । সকলােবােৰ সম্পত্তিয়েই হৈছে সম্পদ। সম্পত্তিৰ দ্বাৰা মানুহৰ উপকাৰ বা আপকাৰ দুয়ােটা হ'ব পাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে বজাৰমূল্য থকা মাৰাত্মক বিষয়, ৰাসায়নিককীটনাশক দ্রব্য আদি সম্পত্তি, আৰু এইবােৰৰ জৰিয়তে মানুহৰ অপকাৰ সাধন হয়। কিন্তু এইবােৰৰ যােগান সীমিত আৰু ৰজাৰ মূল্য থকা বাবে এই সামগ্ৰীবােৰক সম্পত্তিৰ শ্ৰেণীত ধৰা হয়।\n(ঘ) নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ ও যিবােৰ সম্পদ ব্যৱহাৰৰ পিছত নৱীকৰণ বা পুনঃপুর্ণীকৃত প্রক্রিয়াৰে কেতিয়াও একেবাৰে নিঃশেষ নােহােৱাকৈ ৰাখিব পাৰি, তেনে সম্পদবােৰক নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ (Renewable Resource) বােলা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে সূর্যৰ ৰশ্মি, বায়ু, পানী, গছ-গছনি, জীৱ-জন্তু, মানুহ, চৰাই-চিৰিকটি আদি নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ। এই সম্পদবােৰ একেৰাহে ব্যৱহাৰ কৰি থাকিলেও শেষ হৈ নাযায় আৰু ইয়াক পুনৰ উৎপাদন বা পুনৰাৱৰ্তন কৰিব পাৰি। নৱীকৰণযােগ্য সম্পদৰ যােগান সীমিত নােহােৱা বা পুনৰ উৎপাদন কৰিব পৰা যায় বাৰে এই সম্পদবােৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ ফলত শেষ হৈ নাযায়। আনহাতে, খনিজ সম্পদসমূহ নবীকৰণযােগ্য সম্পদ নহয় আৰু ইয়াক একেৰাহে ব্যৱহাৰ কৰি থাকিলে নিঃশেষ হােৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক।\n(ঙ) ব্যক্তিগত সম্পদঃ যিবােৰ সম্পদ কোনাে ব্যক্তি বা অনুষ্ঠানৰ (ৰাষ্ট্র অধীনত থাকে তাকে ব্যক্তিগত সম্পদ বােলে। ব্যক্তিগত সম্পদক তিনিটা প্রধান ভাগত ভগাব পাৰি। যেনে একেবাৰে ব্যক্তিগত পৰিয়ালকেন্দ্রিক আৰু অনুষ্ঠান কেন্দ্রিক। এটা পৰিয়ালত কেইজনমান ব্যক্তি থাকে। প্রত্যেক ব্যক্তিকে কিছুমান সম্পদৰ প্রয়ােজন হয়। সেইবােৰ তেওঁৰ একেবাৰে নিজা যেনে পিন্ধা কাপােৰ, জোতা, ঘড়ী আদি। আকৌ কিছুমান সম্পদ পৰিয়ালটোৰ উমৈহতীয়া যেনে থকা ঘৰটো, পুখুৰী বা কুঁৱাটো, বহা কোঠাটো, পাকঘৰটো আদি। কিছুমান সম্পদ আকৌ অত্যন্ত ব্যক্তিগতাে, পৰিয়ালকেন্দ্রিকো, যেনে সৰু মটৰ গাড়ীখন। দেউতাকে অফিচলৈ লৈ যােৱা সময়ত সেইখন একেবাৰে ব্যক্তিগত। কিন্তু অন্য সময়ত পৰিয়ালৰ আন লােকেও ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে। এখন ব্যক্তিগত স্কুল। এইটো এটা অনুষ্ঠান। ইয়াৰ সকলাে সম্পদ স্কুলখনৰ সম্পদ অর্থাৎ অনুষ্ঠানৰ সম্পদ। স্কুলখন যদি চৰকাৰী হয়, তেনে ক্ষেত্ৰতাে সম্পদবােৰ স্কুলখনৰ নিজা বা ব্যক্তিগত। কিন্তু চৰকাৰৰ অধিকাৰ সাব্যস্ত হ'ব।\n(চ) জাতীয় সম্পদঃ এটা জাতিৰ উমৈহতীয়া সম্পদবােৰক জাতীয় সম্পদ বােলে। এনে সম্পদ জাতিৰ মংগলৰ কাৰণে ব্যৱহাৰ হয় আৰু তাক ৰক্ষণাবেক্ষণা দিয়াৰ দায়িত্বও গােটেই জাতীয় লােকৰ। বর্তমান সময়ত অৱশ্যে জাতীয় ধাৰণাতাে সলনি হৈ ৰাষ্ট্ৰীয় ধাৰণাটো অধিক শক্তিশালী হ'ব ধৰিছে। সেয়েহে এখন দেশৰ বা এটা জাতিৰ উমৈহতীয়া সম্পদবােৰকে জাতীয় সম্পদ বােলে। ভাৰতবৰ্ষত জাতিভিত্তিক প্রদেশবােৰ সৃষ্টি হৈছে। গতিকে প্রাদেশিক সম্পদবােৰক জাতীয় সম্পদ হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি। অসমত অসম চৰকাৰে সৃষ্টি কৰা সম্পদবােৰ অসমৰ জাতীয় সম্পদ। অসম চৰকাৰে বন্ধা ৰাস্তা, দলং, খাল, পুখুৰী, ঐতিহাসিক সম্পদবােৰ, ৰাজধানী চৌহদ, স্কুল, কলেজ আন আন অনুষ্ঠানবােৰ জাতীয় সম্পদ অন্তর্গত।\n(ছ) জৈৱিক সম্পদঃ সম্পদৰ গঠন অনুসৰি দুভাগত ভাগ কৰা হয়— জীৱীয় আৰু অজীৱীয় সম্পদ। যিবিলাক সম্পদৰ গঠন অনুসৰি জীৱ থাকে সেইবােৰ সম্পদক জৈৱিক সম্পদ বােলা হয়। জৈৱিক সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে উদ্ভিদ, গছ-গছনি, প্রাণী মাছ ইত্যাদি। অর্থাৎ যিবিলাক সম্পদৰ জন্মৰ লগতে বৃদ্ধি আৰু বিকাশ। হয় তেনেবােৰ সম্পদক জৈৱিক সম্পদ বুলি কোৱা হয়। আকৌ উৎপত্তিৰ দিশৰ পৰা কয়লা, খনিজ তেল, প্রাকৃতিক গেছ অতি সম্পদবােৰ জৈৱিক মূলৰ কিন্তু অৱস্থানৰ দিশৰ পৰা এই সম্পদবোৰত জৈৱিক সম্পদ বুলি ধৰা নহয়।\n(জ) সম্পদ সংৰক্ষণঃ সম্পদ সংৰক্ষণ (Conservation of Resources)হৈছে সম্পদৰ কোনাে ধৰণৰ নাশ নােহােৱাকৈ আৰু অপব্যৱহাৰ নােহােৱাকৈ পূর্ণ ব্যৱহাৰ কৰা কাৰ্য বা এক ধাৰণা। সম্পদ সংৰক্ষণৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছেআমি প্ৰকৃতিৰ পৰা আমাৰ প্ৰয়ােজনীয় সম্পদবােৰ এনেদৰে আহৰণ কৰি ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে যাতে ইয়াৰ দ্বাৰা আমি বহু কাল ধৰি লাভৱান হওঁ। সম্পদ সংৰক্ষণ বুলিলে সম্পদৰ কোনাে ধৰণৰ অপচয় নােহােৱাকৈ মানৱকল্যাণত সঠিক ৰূপত বহুদিনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা কাৰ্যক বুজোৱা হয়। সম্পদৰ অপব্যৱহাৰ ফলত ইয়াৰ অপচয় হয় আৰু পৰিমাণ কমি যােৱাৰ লগতে পৰিৱেশ বিনষ্ট কৰে। সেয়ে ভৱিষ্যৎ প্রজন্মৰ বাবে সম্পদৰ সঠিক ব্যৱহাৰৰ যােগেদি সংৰক্ষণ কৰাটো অতিকৈ প্রয়ােজনীয়।\n(ঝ) সম্পদৰ পুনৰাৱর্তনঃ সম্পদৰ পুনৰাৱৰ্তন হৈছে সম্পদ সংৰক্ষণৰ এটা পদ্ধতি। এই পদ্ধতিৰ জৰিয়তে সীমিত পৰিমাণত থকা কেঁচা সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰি ব্যৱহাৰৰ উপযােগী বর্জিত পুনঃব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। অর্থাৎ কেঁচা সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰৰ পৰিমাণ হ্রাস কৰিবলৈ হ'লে পুনৰাৱৰ্তন প্রক্রিয়াৰে বর্জিত পদার্থসমূহ পুনৰ ব্যৱহাৰৰ উপযােগী সামগ্রীলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰি আৰু এনে কৰিলে সম্পদ কিছু পৰিমাণে সংৰক্ষিত হয়। উদাহৰণস্বৰূপেপুৰণি পলিথিন বেগ, প্লাষ্টিক বটল, কাগজ আদি পুনৰাৱৰ্তন কৰি সংশ্লিষ্ট সম্পদৰ কেঁচা সামগ্রী সংৰক্ষণ কৰা হয়।\n(ঞ) IUCNঃ ১৯৪৮ চনত UNESCO-ৰ প্রথম সঞ্চালকপ্রধান ব্রিটিছ জীৱবিজ্ঞানী জুলিয়ান হাক্সলেৰ প্ৰচেষ্টাত ফ্রান্সত IUCN অর্থাৎ\nআন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিৱেশ সংৰক্ষণ সংস্থা (International Union for Conservation of Nature- IUNC) প্রতিষ্ঠিত হয়। এই সংস্থাটোৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে সমগ্র বিশ্বৰ প্রাকৃতিক পৰিৱেশ আৰু প্রাকৃতিক সম্পদৰ সংৰক্ষণ তথা জৈৱ বৈচিত্র্য সম্পর্কে অধ্যয়ন, গৱেষণা আৰু প্রয়ােজনীয় ব্যৱস্থা গ্রহণ কৰা। এই সংস্থাটোৰ নেতৃত্বত WWF for Nature (World Wide Fund for Nature) আৰু বিশ্ব সংৰক্ষণ নিৰীক্ষণ কেন্দ্র (World Conservation Monitoring Centre) স্থাপিত হৈছে। ভাৰতবৰ্ষত এনে কাৰ্যৰ বাবে চৰকাৰীভাৱে পৰিৱেশ, বন আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন নামেৰে এটি মন্ত্রণালয় (Indian Council for Forestry Research and Education) গঠিত হৈছে। ইয়াৰ উপৰি বেচৰকাৰীভাৱে বিজ্ঞান আৰু পৰিৱেশ কেন্দ্র (Centre for Science and Environment), গ্রীণপিচ ইণ্ডিয়া (Greenpeace India), ৱাইল্ড লাইফ ট্রাষ্ট অব্ ইণ্ডিয়া (Wildlife Trust of India) আদিৰ দৰে বহু সংগঠনে পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ বাবে বিভিন্ন কাম কৰি আছে। অসমতাে অসম বিজ্ঞান সমিতি, আৰণ্যকৰ দৰে কেইবাটাও বেচৰকাৰী সংগঠনে পৰিৱেশ সুৰক্ষা, জৈৱ বৈচিত্র্য সংৰক্ষণ আদিকাম কৰি আছে। সাধাৰণ মানুহৰ মাজত পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় সজাগতা বৃদ্ধিৰ বাবে বিশ্বজুৰি প্ৰতি বছৰে ৫ জুন তাৰিখে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আহ্বান মর্মে বিশ্ব পৰিৱেশ দিৱস পালন কৰা হয়।\n(a) Resource : A source of wealth, revenue, supply or support essential for the functioning of all living organisms and ecosystems is known asaresource. In other words things that satisfy various human needs are known as resources . it is defined asacountry’s collective means of support. Natural things available in nature like air , water, sunrays, soil , plants minerals, fish, etc found on the earth are considered as resources because they help human existence on earth in one way or the other.\n(i) Utility : Resource should be useful to man in one way or the other . it should satisfy some of his needs required for his living.\n(ii) Functionality : Every resources has certain functionality i.e it should have certain specific function or usefulness .thus , each resource hasaunique usefulness of its own.\n(b) Human resource: Human resource. Means the population ofacountry made valuable through education, training and experience or in other words made capable of making use of other resources efficiently. Human resources constitutes the most important resource ofanation. Most of the countries of Europe and America are developed mainly due to the development of their human resources . the human resources in these countries are developed because of better education and training . man is the prime mover of resources and raw - materials required for industries, countries like Japan, Switzerland, Singapore , Taiwan, South Korea , etc . have made great progress in every aspect of economic activity, mainly because of human resource development.\n(c) Wealth : All economic goods which can satisfy human wants and have value – in- exchange are called wealth. some of the feature of wealth are :\n(i) Wealth possesses the features of utility as it has the power to satisfy human wants.\n(ii) The supply of wealth is limited.\n(iii) Wealth can be transferred from one individual to another through money or value .\nAll kinds of wealth can be regarded asaresource but all resources may not be regarded as wealth. E.g wealth like land, buildings machineries , etc which have market value , can be regarded as resources but resources like air, water , soil, education , social institutions, public health etc. Are not wealth because some of these are found in abundance, and other cannot be exchanged and do not have market value. Again the use of resources bring about human welfare, but wealth may have both useful or harmful effects .e,g substance like poison , chemical insecticides , alcohol, etc are considered as wealth because they can be sold for money , but the use for such substances is highly dangerous to man, so such materials cannot be termed as resources.\n(d) Renewable resource : The resources which do not get depleted on use and can be used again and again through the process of regeneration are called renewable resources e.g sunshine, water , soil, etc.\n(e) Personal resource : The things in possession ofaperson or an individual are called individual resources. E.g land, household items, personal attributes such as goods character, education, various skills etc.\n(f) National resource : The resources under the responsibility or possession ofacountry are called national resources. E.g transport network, land, rivers, minerals, animals of the forests, agricultural crops, various manufactured goods, people, etc.\n(g) Biotic resource : The resources which have life are called biotic resources. E.g plants, animals , fishes, crops.\n(h) Resource conservation : The planning and management of natural resources so as to secure their wise use and continuity of supply, while maintaining and enhancing their quality, value and diversity is known as resource conservation . the main objective of the concept of resource conservation is the collection and utilisation of necessary resources from them foralong time. Many of the mineral, animal and plant resources are depleting atavery fast rate. Since many of these resources cannot be created or increased, there is an urgent need to conserve them in the best possible way . We can conserve the existing resources by discovering alternative resources . recycling, innovation, waste control, enforcement of conservation related acts.\n(i) Resource recycling : The use of raw - materials can be reduced by reusing the usable disposed garbages through the process of recycling. E.g recycling of used water or paper etc,\n(j) IUCN : IUCN stands for International union for conservation of nature . it was formed in 1948 and has playedacommendable role in preserving and conserving the existing resources of the world . it was founded by the British Biologist, Julian Huxley, the founder Director General of UNESCO. The main aim of this organisation is to carry out study and research on conservation of global natural environment and natural resources including biodiversity and initiate suitable measures. It works under the direction of UNO. IUCN established two international organisations viz WWF for nature ( World Wide Fund for nature) and World Conversation Monitoring Centre.\n19 . Write the differences between[ পাৰ্থক্য লিখা ] :\n(ক) সম্পদ আৰু সম্পত্তিৰ মাজত পার্থক্য আছে। সম্পদৰ বিনিময় নাথাকে কিন্তু সম্পত্তিৰ বিনিময় মূল্য থাকে।\nসম্পত্তিৰ যােগান তুলনামূলকভাৱে সীমিত আৰু ইয়াক মূল্যৰ জৰিয়তে ইজনৰপৰা সিজনলৈ হস্তান্তৰ কৰিব পাৰি। কিন্তু সম্পদৰ যােগান। তুলনামূলকভাৱে সীমিত নহয়। কিছুমান সম্পদৰ যােগান অপর্যাপ্ত, কিছুমান হস্তান্তৰ নহয় আৰু কিছুমানৰ বজাৰ মূল্য নাথাকে।সকলােবােৰ সম্পত্তিয়েই\nসম্পদ কিন্তু সকলােবােৰ সম্পদ সম্পত্তি নহ'বও পাৰে।\nসম্পদৰ জৰিয়তে মানৱ জাতিৰ কল্যাণ সাধন হয় কিন্তু সম্পত্তিৰ দ্বাৰা। মানুহৰ উপকাৰ আৰু অপকাৰ দুয়ােটা হ'ব পাৰে। সম্পত্তিৰ উদাহৰণ হৈছে। ভূমি, ঘৰ-দুৱাৰ, যন্ত্রপাতি, টকা-পইছা কোম্পানিৰ অংশ আদি। আনহাতে\nসম্পদৰ উদাৰণ হৈছে– সূৰ্যৰ ৰশ্মি, বায়ু, পানী, শিক্ষানুষ্ঠান, সামাজিক অনুষ্ঠান, নদ-নদী, জনস্বাস্থ্য, চিকিৎসালয় আদি।\n(খ) অর্থনৈতিক ভূগােল আৰু সম্পদ ভূগােলঃ অর্থনৈতিক ভূগােল হৈছে ভূগােলৰ এটি শাখা য'ত সম্পদৰ উৎপাদন, বিতৰণ, উপভােগ আৰু বিনিময়ৰ সৈতে জড়িত। মানুহৰ কার্যকলাপ স্থান আৰু সময় সাপেক্ষে অধ্যয়ন কৰা হয়। আনহাতে, সম্পদ ভূগােল হৈছে। অর্থনৈতিক ভূগােলৰ এটি উপশাখা। সম্পদ অর্থনৈতিক ভূগােলৰ অন্তৰ্গত এটি প্রধান শাখা আৰু অর্থনৈতিক | ভূগােলৰ আটাইবােৰ উপশাখাৰ সৈতে সম্পদ ওতঃপ্রােতভাৱে জড়িত। সম্পদ ভূগােলত সম্পদৰ অৰ্থ, গুৰুত্ব, প্রয়ােজনীয়তা তথা সম্পদৰ বিভিন্ন শ্রেণীবিভাগ আৰু সংক্ষণৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰা হয়। সম্পদ অধ্যয়ন অবিহনে অর্থনৈতিক ভূগোল অর্থহীন।\n(গ) সম্পদ আৰু নিষ্ক্রিয় সামগ্রীঃ প্রকৃতি, মানুহ আৰু সমাজ-সংস্কৃতি তথা বিজ্ঞান প্রযুক্তিৰ আন্তঃক্রিয়াৰ ফলস্বৰূপে একো একোটা সম্পদৰ সৃষ্টি হয়।\nসম্পদে মানুহৰ উপকাৰ তথা কল্যাণসাধন কৰে। আনহাতে, নিষ্ক্রিয় সামগ্ৰীয়ে মানুহৰ উপকাৰ তথা অপকাৰ সাধন নকৰে। নিষ্ক্রিয় সামগ্রীয়ে । সদায় নিৰপেক্ষ ভূমিকা পালন কৰে। প্ৰকৃতিত পােৱা সম্পদসমূহৰ অধিকাংশই নিষ্ক্রিয় সামগ্ৰীৰ অন্তৰ্গত। এই সামগ্ৰীসমূহৰ মানুহৰ জ্ঞান পৰিসৰ বৃদ্ধি সৈতে সৃষ্টি হৈ সম্পদলৈ ৰূপান্তৰিত হয় আৰু মানুহ তথা সমাজ কল্যাণসাধন কৰে।\n(ঘ) জৈৱিক আৰু অজৈৱিক সম্পদঃ প্রাকৃতিক গঠন অনুসৰি সম্পদসমূহক জৈৱিক আৰু জীৱীয় সম্পদ আৰু অজৈৱিক বা অজীৱীয় সম্পদৰূপে ভাগ কৰা হয় । জৈৱিক সম্পদবােৰ জীৱ থাকে। আনহাতে, অজৈৱিক সম্পদবােৰ\nজৈৱিক সম্পদবােৰৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশ হয়, কিন্তু অজৈৱিক সম্পদবােৰৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশ নহয়।\nজৈৱিক সম্পদবােৰ নৱীকৰণযােগ্য সম্পদ, অর্থাৎ এই সম্পদবােৰ ব্যৱহাৰ কৰা পাছত একেবাৰে নিঃশেষ হৈ নাযায় আনহাতে, অজৈৱিক সম্পদবােৰ অনৱীকৰণযােগ্য সম্পদ। এই সম্পদবােৰ একেৰাহে ব্যহাৰ কৰি থাকিলে নিঃশেষ হৈ যােৱাৰ সম্ভাৱনা অধিক।\nজৈৱিক সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে– উদ্ভিদ, প্রাণী, মাছ, গছ-গছনি আদি। আনহাতে, অজৈৱিক সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে- মাটি, শিল, পানী, বায়ু, খনিজ তেল আদি।\n(ঙ) নৱীকৰণযােগ্য আৰু অনবীকৰণযােগ্য সম্পদঃ নৱীকৰণযােগ্য সম্পদবােৰ ব্যৱহাৰৰ পাছত একেবাৰে নিঃশেষ হৈ নাযায় কিন্তু অনৱীকৰণযােগ্য সম্পদবােৰ ব্যৱহাৰৰ পাছত একেবাৰে নিঃশেষ হৈ যায়। নৱীকৰণযােগ্য সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে সূৰ্যৰ ৰশ্মি, বায়ু, পানী, গছ-গছনি, জীৱ-জন্তু, মানুহ, প্রাণী আদি। আনহাতে , অনৱীকৰণযোগ্য সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে- খনিজ তেল, তাম, লাে, সােণ, চূণশিল আদি খনিজ পদার্থবােৰ অনৱীকৰণযােগ্য সম্পদৰ যােগান সীমাবদ্ধ কিন্তু নৱীকৰণযােগ্য সম্পদৰ যােগান সীমিত নহয়।\n(চ) ব্যক্তিগত সম্পদ আৰু জাতীয় সম্পদঃ\nমালিকীস্বত্ব বা গৰাকীৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সম্পদবােৰক ব্যক্তিগত সম্পদ আৰু জাতীয় সম্পদ হিচাপে ভাগ কৰা হয়।\nমানুহৰ নিজ নিজ দখল বা অধিকাৰত থকা সম্পদবােৰেই হৈছে ব্যক্তিগত সম্পদ। আনহাতে, এখন দেশৰ তত্ত্বাৱধানত সম্পদবােৰেই জাতীয় সম্পদ (National Resource)।\nব্যক্তিগত সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে মানুহৰ নিজ। খলত থকা মাটি, ঘৰদুৱাৰ, সা-সম্পত্তিৰ লগতে নিজা গুণ, যেনে-- ভাল চৰিত্র, শিক্ষা, কর্মদক্ষতা আদি। আনহাতে, জাতীয় সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে— বাট-পথ, নদ-নদী, দলং,\nঅৰণ্য, গছ-গছনি, শিক্ষানুষ্ঠান, প্রশাসনিক ব্যৱস্থা আদি।\nজাতীয় সম্পদ কেতিয়াও ব্যক্তিগত হ'ব নােৱাৰে। এখন দেশৰ জাতীয় সম্পদ বৃদ্ধি হলে জনসাধাৰণৰ কল্যাণ বৃদ্ধি পায় কিন্তু ব্যক্তিগত সম্পদ বৃদ্ধি হলে জনসাধাৰণৰ কল্যাণ নহ'বও পাৰে।\n(ছ) মানৱসৃষ্ট সম্পদ আৰু মানৱ সম্পদঃ\nমানৱসৃষ্ট সম্পদ হৈছে মানুহৰ প্ৰচেষ্টাত উৎপাদিত বিভিন্ন সামগ্রী। প্রকৃতিত পােৱা সম্পদসমূহ মানুহে নিজ প্রয়ােজন সাপেক্ষে বিভিন্ন প্রযুক্তিৰ জৰিয়তে ৰূপান্তৰ কৰি ব্যৱহাৰােপযােগী কৰি তােলে। প্রাকৃতিক সম্পদবােৰ মানুহৰ\nব্যৱহাৰৰ উপযােগী কৰি তুলিবলৈ মানুহৰ কাৰ্যদক্ষতা, শিক্ষা, প্রযুক্তি তথা আগ্রহ। প্রয়ােজন হয়। মানুহৰ এই গুণবােৰ থাকে বাবে মানুহেই মানৱ সম্পদ।\nমানৱ সম্পদ হৈছে সম্পদৰ সৃষ্টিকর্তা। মানুহ বা মানৱ সম্পদৰ পৰাই মানৱ সৃষ্ট সম্পদসমূহ সৃষ্টি তথা ব্যৱহাৰৰ উপযােগী হয়। মানৱ সৃষ্ট সম্পদৰ উদাহৰণ হৈছে- বাঁহৰ পৰা তৈয়াৰী কাগজ, কপাহৰ পৰা তৈয়াৰী কাপােৰ,\nমৰাপাটৰ পৰা তৈয়াৰী ৰচী, খনিজ তেলৰ পৰা উৎপাদিত নেপথা, মমবাতি, বিভিন্ন ৰং আদি। মানৱ সম্পদ নহ'লে মানৱ সৃষ্ট সম্পদৰ সৃষ্টি হয়। এখন। দেশ মানৱ সম্পদ উন্নত হ’ল দেশখন অর্থনৈতিকভাৱে শক্তিশালী হয়।\n(জ) সম্পদৰ পুনৰাৱৰ্তন আৰু অভিযােজন়ঃ\nসম্পদৰ পুনৰাৱৰ্তন আৰু অভিযােজন হৈছে সম্পদ সংৰক্ষণৰ বেলেগ বেলেগ পদ্ধতি। সীমিত পৰিমাণৰ কেঁচা সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস কৰিবলৈ পুনৰাৱর্তন পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি সম্পদ সংৰক্ষণ কৰা হয়। আনহাতে, অভিযােজন প্রক্রিয়াৰ জৰিয়তে প্রকৃতিৰ পৰা আহৰণ কৰা সম্পদ ব্যৱহাৰােপযােগী অৱস্থালৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়। পুনৰাৱৰ্তন প্রক্রিয়াৰ জৰিয়তে সংশ্লিষ্ট সম্পদৰ কেঁচা সামগ্রী কিছ পৰিমাণে সংৰক্ষণ কৰিব পাৰি। অভিযােজন প্রক্রিয়াৰে প্ৰকৃতিত থকা সম্পদবােৰক মানুহৰ ব্যৱহাৰৰ উপযােগী অৱস্থালৈ পৰিৱৰ্তন কৰি সম্পদ সংৰক্ষণ কৰিব পাৰি। অভিযােজন প্রক্রিয়াৰ উদাহৰণ হৈছে— মাটিত প্রয়ােগ কৰা ৰাসায়নিক সাৰৰ পৰিৱর্তে জৈৱিক সাৰ প্ৰয়ােগ কৰা, পেট্রলজাত ৰন্ধনজাত গেছৰ, পৰিৱর্তে গােবৰ গেছ প্রয়ােগ কৰা ইত্যাদি। আনহাতে, পুনৰাৱৰ্তন প্রক্রিয়াৰ উদাহৰণ হৈছে- পুৰণি কাগজ, প্লাষ্টিক সামগ্রী আদি । নতুনকৈ কাৰখানাত ব্যৱহাৰ কৰি নতুন সামগ্রীৰ সৃষ্টি কৰা আদি।\n(a) Resource and wealth. [সম্পদ আৰু সম্পত্তি ]\nAns : the differences between resource and wealth are :\nA source of wealth, revenue, supply or support essential for the functioning of all living organisms and ecosystems\nAnything that has value -in – exchange or price.\nSupply of certain resources like air, ocean, water, sunshine, etc are unlimited.\nSupply of wealth is limited.\nMay or may not be exchanged foraprice.\nCan be transferred or exchanged for money.\nAre always useful to man\nCan be useful or harmful to man.\n(b) Economic geography and resource geography.[অৰ্থনৈতিক ভূগোল আৰু সম্পদ ভূগোল]\nAns : the differences between economic geography and resource geography are :\nThe branch of human geography in which the study of human activities related to production, distribution, consumption and exchange of resources is done with respect to space and time.\nThe study which deals with the production , distribution and consumption of resources.\nIt hasawider scope than resource geography as it includes agricultural geography, industrial geography, transport geography, marketing geography, resource geography and geography of tourism.\nIt is relatively narrower than economic geography as it is onlyapart of economic geography.\n(c) Resource and natural stuff.[ সম্পদ আৰু নিষ্ক্ৰিয় সামগ্ৰী ]\nAns : the differences between resource and nature stuff are :\nA source of wealth , revenue , supply or support essential for the functioning of all living organisms and ecosystems.\nThe materials found on the earth which are neither useful nor harmful to man.\nResources are useful in the present day.\nNeutral stuff may be of use asaresource in the future,\nAir, water, soil, plants, minerals, etc.\n(d) Biotic and Abiotic resource. [ জীৱীয় আৰু অজীৱীয় সম্পদ ]\nAns : the differences between biotic resource and abiotic resource are :\nThe resources of nature which have life.\nThe resources of nature which do not have life\nPlants, animals, man fish, crops, etc.\nStone , sand, soil, minerals etc.\n(e) Renewable and non- renewable resource. [ নবীকৰণ আৰু অনবীকৰণযোগ্য সম্পদ ]\nAns : the differences between resource and non - renewable resources are :\nAir, water, sunshine , crops, etc\nCoal ,oil , natural gas various types of minerals etc.\n(f) Personal resource and national resource.[ ব্যক্তিগত সম্পদ আৰু জাতীয় সম্পদ ]\nAns : the differences between personal resource and national resource are :\nThe things under possession ofaperson or an individual.\nThe resource under the responsibility or possession ofacountry.\nLand , household properties , ornaments, money and personal attributes like good character, education, knowledge, working skill etc.\nPlants, animals, forests, transport networks, land rivers, buildings , educational institutions, administrative systems etc.\n(g) Man – made resource and human resource. [ মানৱ-সৃষ্ট সম্পদ আৰু মানৱ সম্পদ ]\nAns : The differences between man - made resource and human resource are :\nMan – made resource\nThe resources which have been formed by human effort asaresult of the application of science, technology, skill of man etc.\nThe people ofacountry capable of making use of other resources efficiently and productively.\nPaper from bamboo, cloth from cotton, different types of paints, fertilisers, soap, plastic, etc.\nMan himself isahuman resource.\n(h) Recycling of resource and innovation of resource. [ সম্পদৰ পুনাৰাৱৰ্তন আৰু অভিযোজনা]\nAns : The differences between recycling of resource and innovation of resource are :\nInnovation of resource\nThe process by which wastes of natural and man – made resources are broken down and then reconstituted into useful materials.\nThe process by which resources are produced asaresult of extensive research andalot of field study leading to the conversion of natural resources into highly useful items\nUsed water, factory wastes, scrap, worn out tyres, waste paper, etc.\nThe use of rain harvesting method to store water for various domestic purposes isatype of innovation.\n20. Choose the correct answer[শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা ] : (a) which of the following is man – made resource ? [ তলৰ কোনটো মানৱ -সৃষ্ট সম্পদ ? ]\n(i) Rivers[নদী] (ii) Mineral oil[খনিজ তেল ] (iii) irrigation canal [জলসিঞ্চন নলা ] (iv) Forest [ অৰণ্য]\nAns : (iii) irrigation canal [জলসিঞ্চন নলা ]\n(b) Which one of the following is abiotic resource ?[ তলৰ কোনটো অজীৱীয় সম্পদ ]\n(i) Air(বায়ু) (ii) plants(গছ-গছনি) (iii) animals(জীৱ-জন্তু) (iv) fungus(ভেঁকুৰ)\nAns : (i) AIR\n(c) Which one of the following is non - renewable resource ?\n(i) Air (ii) Water (iii) coal (iv) crops\nAns : (iii) coal\n(d) which one of the following animals is about to be extinct ?\n(i) one - horned rhino (ii) Pigmy hog (iii) Giraffe (iv) Gayal(mithun)\nAns : (ii) Pigmy hog\n(e) The organisation IUCN is under which of the following organisations ?\n(i) UNESCO (ii) UNDP (iii) WWF (iv) UNEP\nAns : (i) UNESCO\nTags # Class 10 # english medium # HSLC # social science\nTags: Class 10, english medium, HSLC, social science\nRichard H. Black4October 2019 at 16:33\nUnknown 29 June 2020 at 18:40\nGreat post! I am actually getting ready to across this information, is very helpful my friend. Also great blog here with all of the valuable information you have. Keep up the good work you are doing here. 法拉盛补习\nREACH FOR THE TOP [CLASS - IX NCERT SOLUTION -...\nTHE DUCK AND THE KANGAROO [CLASS - IX - NCER...\nPacking [ CLASS - IX - NCERT SOLUTION- ENGLISH ]\nTHE BOND OF LOVE [ CLASS - IX - NCERT SOLUTION...\nTHE SNAKE AND THE MIRROR [Class - IX - NCER...\nA Truly Beautiful Mind [Class IX NCERT Solution ]\nMy Childhood [ Class IX NCERT Solution ]\nA Legend of the Northland [ CLass IX NCERT Solu...\nThe Lake Isle Of Innisfree [Class IX NCERT So...\nNo Men Are Foreign [ Class IX NCERT Soultion ]\nHSLC- SOCIAL SCIENCE PAPER- 2019-SEBA\nHSLC - ENGLISH-2019- Question Paper\nThe Sound Of Music - Part - II- The Shehnai of Bis...\nThe Sound Of Music - Part - 1 [ Class - ix , En...\nThe Road Not Taken [ Class ix NCERT english Answers ]\nThe Fun They Had [ Class ix NCERT english Answer...\nঅৰ্থনৈতিক ভূগোল ; বিষয়বস্তু আৰ সম্পদ )ECONOMIC GE...


মমতাক নামাতিলে বিশ্বভাৰতীয়ে – NewsFile Online (Oxomiya)\nHome / Economy / Entrepreneurs / মমতাক নামাতিলে বিশ্বভাৰতীয়ে\nমমতাক নামাতিলে বিশ্বভাৰতীয়ে\nপশ্চিম বংগৰ মুখ্যমন্ত্ৰীকে নিমন্ত্ৰণ নজনালে বিশ্বভাৰতী কৰ্তৃপক্ষই\nকলকাতা,২৪ ডিচেম্বৰ: নবেল বটা বিজয়ী ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰা বিশ্বমানৰ বিশ্ববিদ্যালয় বিশ্বভাৰতীৰ এশ বছৰীয়া জয়ন্তী অনুষ্ঠানত পশ্চিমবংগৰ মুখ্যমন্ত্ৰী মমতা বেনাৰ্জীক আমন্ত্ৰণ কৰা হোৱা নাই বুলি অভিযোগ তুলিছে দলটোৰ তৰফৰপৰা ৷ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিদ্যা দপ্তৰৰ মন্ত্ৰী ব্ৰাত্য বসুৱে কয় যে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোডীয়ে ভাৰ্চুৱেলি অংশ ল’বলগীয়া অনুষ্ঠানত মুখ্যমন্ত্ৰীগৰাকীক নিমন্ত্ৰণ কৰা হোৱা নাই ৷\n“মমতা বেনাৰ্জী ৰাজ্যখনৰ মুখ্যমন্ত্ৰী সেয়ে তেওঁক ৰাজ্যখনতে অৱস্থিত এখন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইমান এটা বৃহৎ অনুষ্ঠানত নিমন্ত্ৰণ কৰাটো প্ৰট’কলৰ ভিতৰত পৰে ৷ আমি এতিয়ালৈকে বিশ্ববিদ্যালয় কৰ্তৃপক্ষৰ পৰা কোনো নিমন্ত্ৰণ লাভ কৰা নাই ৷ এইটো বাৰু এখন ৰাজ্যৰ মুখ্যমন্ত্ৰীগৰাকীৰ লগত কৰা সঠিক ব্যৱহাৰ হৈছে নে”- এনেদৰে প্ৰশ্ন কৰে মন্ত্ৰীগৰাকীয়ে ৷\nআনহাতে,বিশ্ববিদ্যালয় কৰ্তৃপক্ষই মুখ্যমন্ত্ৰী লৈ নিমন্ত্ৰণী পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিছে বুলি উল্লেখ কৰা বিষয়টো সম্পৰ্কত তেওঁ কয় “যদি তেওঁলোকে নিমন্ত্ৰণী পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰিছে তেন্তে তাৰ কিবা তথ্য তেওঁলোকৰ হাতত আছে নে ? অথবা মুখ্যমন্ত্ৰী কাৰ্যালয়ত পত্ৰখন গ্ৰহণ কৰাৰ কিবা প্ৰমাণ আছে নেকি ? যদি উপাচাৰ্যই স্বাক্ষৰ কৰি পত্ৰ প্ৰেৰণ কৰা বুলি কৈছে তেন্তে তেওঁ সেইয়া নিজৰ লগত ৰাখি থৈছে ৷\n”মুখ্যমন্ত্ৰী মমতা বেনাৰ্জীয়ে টুইটত উল্লেখ কৰে“বিশ্বভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ে এশ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰিলে ৷ কবিগুৰু ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ লক্ষ্য আছিল প্ৰতিগৰাকী ছাত্ৰছাত্ৰীক একো একোগৰাকী মানৱ সম্পদ হিচাপে গঢ়ি তোলা ৷ আজি মই এই পবিত্ৰ ক্ষণত বিশ্ববিদ্যালয়খন লক্ষ্যৰ পৰা যাতে বিচলিত নহয় তাৰেই কামনা কৰিছোঁ ৷ ”উল্লেখযোগ্য যে বিশ্বভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়খন ১৯২১ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল কবিগুৰু গৰাকীয়ে আৰু এই বিশ্ববিদ্যালয়খন পশ্চিমবংগৰ বীৰভুম জিলাত অৱস্থিত ৷ (IANS)


Assamese Cultural Writing: November 2011\nসদৌ অসম সূর্য বৰা সোঁৱৰণী একাঙ্ক নাট প্রতিযোগিতাৰ ...\nঅসমীয়া একাঙ্কিকা নাটকৰ প্রতিশ্রুতি আৰু ব্যর্থতা\nনির্বাসিত অভিনেতা, নির্বাসিত দর্শক\nঅ’ আমাৰ জাহ্নু বৰুৱা\nলুইতৰে পানী যাবি অ’ বৈ\nঘুনুচাই নাচিব লাগিলে মেঘে ওন্দোলাই আনিব\nসলিল সমাধিস্থ উপত্যকাৰ গান ২\nসলিল সমাধিস্থ উপত্যকাৰ গান ১\nবৌদ্ধিক অনীহা নান্দনিক ঔদাসিন্য (দ্বিতীয় খণ্ড)\nবৌদ্ধিক অনীহা নান্দনিক ঔদাসিন্য (প্রথম খণ্ড)\nবিভিন্ন স্থান-কালৰ পৰিপ্রেক্ষিতত\nছয় প্রকাৰৰ দ্রষ্টা বা দর্শকৰ সংজ্ঞা নিৰূপণৰ প্রয়াস\nঅসমীয়াত “স্পেক্টেটৰ” (spectator) কথাষাৰৰ আক্ষৰিক প্রতিশব্দটো হয়তো হ’বগৈ “দ্রষ্টা”, দেখোতা – যিয়ে দেখে, যিয়ে চাই থাকে। সচৰাচৰ মই অ’ডিয়েন্স শব্দৰ প্রতিশব্দ হিচাপে ‘দর্শক’ আৰু স্পেক্টেটৰৰ প্রতিশব্দ ‘দ্রষ্টা’ ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ ভাল পাওঁ। কিন্তু অসমীয়া কথা বার্তাত আমি দ্রষ্টা শব্দটো খুব বেছিকৈ ব্যৱহাৰ নকৰোঁ, সেয়েহে মই এই আলোচনাত দর্শক বুলিয়েই ক’ম। স্পেক্টেটৰ কথাষাৰৰ পৰিধি বহল আৰু জটিল, ইয়াৰ সংজ্ঞা নিৰূপণ উজু নহয়। স্পেক্টেটৰ মানে চাওতা, দেখোতা, উপভোক্তা, চাক্ষুস-সাক্ষী, সহযাত্রী, গ্রাহক, সংগ্রাহক, অভিযোজক, পর্যবেক্ষক, নিৰীক্ষক। আলোচনাৰ ক্ষেত্র (discipline) বিশেষে ইয়াৰ অর্থ ভিন্ন হ’ব পাৰে তথা স্থান আৰু কালৰ পৰিপ্রেক্ষিততো ইয়াৰ প্রায়োগিক মতলব সলনি হৈ যাব পাৰে। ই কেতিয়াবা নিচক ব্যক্তি-বিশেষ, কেতিয়াবা একোটা সামাজিক গোট। যিহেতু স্পেক্টেটৰৰ লগত দেখা বা চোৱাৰ প্রসঙ্গটো মূলগত ভাবে জড়িত, ই সততে মনস্তাত্বিক প্রসঙ্গবোৰ কঢ়িয়াই ফুৰে। আকৌ দৃষ্টি বা দর্শন যিহেতু আমাৰ পূর্বাপৰ ধাৰণাৰ ওপৰতো নির্ভৰশীল স্পেক্টেটৰৰ সৈতে কে’বাটাও দার্শনিক তত্বও জড়িত হৈ আছে। একেদৰেই ই এটা ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক প্রসংগ। আজি কে’বাবছৰো গৱেষণা আৰু নাট্যচর্চাৰ খাতিৰতেই দ্রষ্টা অথবা দর্শকৰ সংজ্ঞা নিৰূপণৰ চেষ্টা কৰি আহিছোঁ। আজিৰ আলোচনাটো তাৰেই এটা অংশ মাত্র। ই আচলতে হায়দৰাবাদ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৰোজিনী নাইডু স্কুল অব্ আর্ট এণ্ড কম্যুনিকেচনত আয়োজিত এখন আলোচনা সভাত পৰিবেশিত আলোচনা এটাৰেই অনুদিত ৰূপ (the Visual Culture Conference on “See-Saw: Context of Spectatorship”, University of Hyderabad, Sarojini Naidu School of Arts and Communication, 25th – 27th February 2010. Title of the paper: The spectators in ‘exile’: Conceptualizing the “spectator” in shifting spaces) যথাসম্ভৱ কম পৰিসৰতে কথাখিনি ক’বলৈ যাওঁতে আৰু তাতে অসমীয়া ভাষাত তাত্বিক লেখা-মেলাৰ যথেষ্ঠ শব্দ-প্রতিশব্দ-পৰিভাষা বিচাৰি পোৱাটো দুৰূহ হোৱাৰ ফলত আলোচনাটিৰ কোনোবা অংশত অসমীয়া পাঠকৰ কিবা প্রশ্ন বা বিতর্কৰ অৱকাশ ৰৈ যাব পাৰে। তেনে প্রশ্ন বা বিতর্কৰ সন্মুখিন হ’বলৈ আমি যি কোনো মাধ্যমতে, যি কোনো সময়তে প্রস্তুত।\nআমি “ডিছপোজেবল থিয়েটাৰ” নামেৰে এটা নতুন ধাৰাৰ নাট্যচর্চাৰ পৃষ্ঠপোষক। বিচ্ছিন্ন স্থান আৰু কালৰ বহুজাতিক বাতাৱৰণৰ মাজত আমি নাটক কৰোঁ। নাটক সদায়েই ক্ষণস্থায়ী শিল্প আৰু কোনো বিদ্যায়তনিক গণ্ডীৰে ইয়াক আবদ্ধ কৰিব নোৱাৰি। অর্থাৎ ই সদায়ে মাল্টিডিচিপ্লিনেৰি। সেয়েহে কাৰ সন্মুখতনো আমি নাটক কৰি আছোঁ বা কৰিবলৈ বিচাৰোঁ, আমাৰ নাটকখননো কোনে চাই আছে, দর্শকজনৰ পৰা আমাৰ মানসিক তথা স্থানিক দূৰত্বই বা কিমানখিনি – এনেধৰণৰ প্রশ্নই আমাক সদায়েই বিচলিত কৰি ৰাখে। “এবাৰ কৰি পেলাই দিব পৰা থিয়েটাৰ” বা “ডিছপোজেবল থিয়েটাৰ”ৰ পদ্ধতিগত অধ্যয়নেৰে আমি ছজন দর্শকৰ কথা কওঁ। সেই ছজন হ’লঃ\n১। হোজা দর্শক\n২। দৈৱিক দর্শক\n৩। অতি দর্শক বা চুপাৰ দর্শক\n৪। অদৃশ্য অথবা ভাসমান দর্শক\n৫। ক্ষণস্থায়ী দর্শক\n৬। ঘৰুৱা দর্শক\n১। হোজা দর্শক (Naïve Spectator)\nএই প্রকাৰৰ দর্শক এজনে ভাবে যে তেওঁৰ সন্মুখত কি ঘটি আছে তেওঁ বুজি নাপায়। অৱশ্যে তেওঁ জানে যে যিয়েই ঘটি নাথাকক কিয় সেইটো এটা বুজি পাবলগীয়া বস্তু। তেওঁ বুজিবলৈ অশেষ চেষ্টা কৰে কিন্তু সন্মুখত হৈ থকা পৰিবেশনটোৱে তেওঁৰ স্মৃতিকোঠালিত থকা কোনোখন ছবিৰ লগতেই ৰজিতা খুৱাব নোৱাৰে। স্থান আৰু পৰিবেশৰ সালসলনিৰ কাৰণেই এই ঘটনাটো ঘটে, সেয়েহে বহুভাষিক বহুজাতিক সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডলত এনে প্রজাতিৰ দর্শক সততে সুলভ। পৰিবেশণ কলাৰ নিয়মীয়া দর্শক এজনে (যেনে সদায়ে ভাওনা, যাত্রা বা কথক নাচ চাই ভাল পোৱা কোনোবা) গৈ যদি এটা আধুনিক কলা বিথীকাত প্রৱেশ কৰে, আৰু এটা পাৰফৰমেঞ্চ আর্ট (উদাহৰণ স্বৰূপে ধৰি লওক চ’নিয়া খুৰানা অথবা শিল্পা গুপ্তা) চকুৰ সন্মুখত দেখিবলৈ পায়, তেতিয়া বাৰু কি হ’ব পাৰে? এই হোজা দর্শকজন প্রায়ে আকোৰগোঁজ ধৰণৰ হয়, তেওঁ সদায়ে ভাবে যে, “মই এইবোৰ একো বুজি নাপাওঁ!” তেওঁ নিজকে এজন বহিৰাগত বুলি ভাবে, আৰু এই নতুন পৰিবেশটোত চামিল হ’বৰ কাৰণে একোটা সুৰুঙা বা সূত্র বিচাৰি ফুৰে। কেতিয়াবা তেওঁ সেই সুৰুঙাটো বিচাৰি পায়, কেতিয়াবা নাপায়।\nআমি যাক হোজা দর্শক আখ্যা দি আছোঁহক, তেওঁ হয়তো হ’ব পাৰে অন্য কোনোবা এঠাইৰ অন্য এসময়ৰ একোজন পাকৈত-ওস্তাদ দর্শক, য’ত তেওঁৰ আছে সাংস্কৃতিক প্রযোজনা পদ্ধতিৰ স’তে (cultural production system) ওতঃপ্রোত সম্পর্ক। এজন অভিনেতাৰ প্রস্তুতিৰ পদ্ধতি আৰু এজন দর্শকৰ প্রস্তুতিৰ পদ্ধতি পৰস্পৰ পৰিপূৰক মাত্র। এই প্রস্তুতিৰ পদ্ধতিটোৱে মাথোঁ বিচাৰে অভিজ্ঞতাৰ অনৰহ বিনিময়। এটা বিচ্ছিন্ন স্থান আৰু কালত এজন দর্শক সেই অনৰহ বিনিময় পদ্ধতিটোৰ পৰা নিলগ হৈ পৰে। এজন অভিনেতাৰ অভিনেতা হৈ উঠাৰ পদ্ধতিটো আৰু এজন দর্শকৰ দর্শক হৈ উঠাৰ পদ্ধতিটো আৰু সমান্তৰাল হৈ নাথাকে।\nমই ২০০৫ চনত যেতিয়া বৰোদা নামৰ চহৰখনলৈ পঢ়িবলৈ আহিছিলোঁ, ময়ো এজন ‘হোজা দর্শক’ আছিলোঁ। প্রায় এবছৰ কাল মই কোনো নাটক কৰা নাছিলোঁ, তাৰ কাৰণ আছিল কে’বাটাওঃ মই চিনি নোপোৱা এই মানুহবোৰে মই যেনেকুৱা নাটক কৰিবলৈ বিচাৰোঁ তাক গ্রহণ কৰিবনে? মোৰ ভঙা ভঙা খাৰখোৱা জিভাৰ হিন্দী উচ্চাৰণে মোৰ ক’বলগীয়া কথাখিনি যথার্থভাবে প্রকাশ কৰিব পাৰিবনে? কিন্তু এবছৰৰ পিছতে মই দুটা বিশেষ ভাবে গুৰুত্বপূর্ণ নাট্যপ্রযোজনা হাতত ল’লোঁ, “অ’ফেলিয়া” আৰু “ৰাৱণ-কথা”। মোৰ মনৰ দ্বিধা আঁতৰি নগ’ল। দর্শকৰ সংজ্ঞা নিৰূপন আৰু দর্শকৰ অৱস্থান নির্ধাৰণৰ পদ্ধতিটো পৰীক্ষামূলক স্তৰতেই আছিল। থিয়েটাৰৰ সৈতে মোৰ এটা সন্তুষ্টিজনক অভিজ্ঞতাৰ কাৰণে মই ২০০৭ চনৰ ৯ মে’ তাৰিখৰ পিছৰ ছাত্র আন্দোলনৰ সময়লৈকে অপেক্ষা কৰিব লগা হৈছিল। দেৱ-দেৱীৰ নগ্ন চিত্র আঁকি এজন ছাত্রই ধর্মীয় অনুভূতিত আঘাত কৰা বুলি গেৰুৱা ৰাজনীতিৰ ধজাবাহী এচাম মানুহে আহি ছাত্র এজনক হাৰাশাস্তি কৰা আৰু ছাত্রৰ পক্ষ লোৱাৰ কাৰণে তদানীন্তন ডীন শিৱাজী কে পানিক্কৰক বিশ্ববিদ্যালয় কর্তৃপক্ষই নিলম্বিত কৰাৰ এলানি ঘটনাৰ প্রতিবাদত এলানি ছাত্র-আন্দোলনে গা কৰি উঠিছিল। দীঘলীয়া সময় জুৰি নাটকৰ কাৰণে মানুহ গোটাই গোটাই, ৰিহার্চেলৰ সময় মেনেজ কৰি কৰি, টকা পইচাৰ কাৰণে কপাল চপৰিয়াই মই প্রায় ক্লান্ত হৈ উঠিছিলোঁ। এমেচাৰ নাটকৰ মানুহৰ কাৰণে এইবোৰ কথাত নতুনত্ব একো নাই, তেনেই সহজ কিন্তু অসহজ যন্ত্রণা মাত্র। থিয়েটাৰ যে এচাম মানুহে প্রস্তুত কৰি উলিয়াই অন্য এচাম মানুহৰ সন্মুখত উলিয়াই দিব পৰা একোটা “প্রডাক্ট” নহয়, এই কথাটো বুজাবলৈ গৈয়ো আহুকাল চপাই লৈছিলোঁ। বহুতো অস্তিত্ববাদী (আৰু ফেনামেনলজিকেল) সমস্যাই গা কৰি উঠিছিল। সি যি কি নহওক, প্রতিবাদৰ সময়ছোৱাতহে মই দেখা পালোঁ যে থিয়েটাৰ মানুহৰ প্রাত্যহিকতালৈ নামি আহিছে ক্রমশঃ। যেতিয়া আমি উদ্দেশ্যপ্রণোদিত ভাবেই বাটে পথে চিঞৰি চিঞৰি গান গাবলৈ ল’লোঁ, ৰাস্তাই ঘাটে নাটক কৰিবলৈ ল’লোঁ (মন কৰিবলগীয়া কথা যে, সেয়া বাটৰ নাটৰ অনুশীলন মাত্র নাছিল, প্রত্যক্ষ ৰাজনৈতিক উদ্দেশ্য আৰু বহুল আনুষঙ্গিক স্বার্থ তাত নিহিত আছিল) তেতিয়াহে এই বৰোদা নামৰ চহৰখনৰ বুকুত এজন অভিনেতা দর্শকলৈ আৰু এজন দর্শক অভিনেতালৈ ৰূপান্তৰিত হ’ব পৰাৰ পৰিবেশ এটাৰ সৃষ্টি হ’ল। প্রতিবাদৰ বিভিন্ন কাণ্ড কাৰখানাত ভাগ লোৱা মানুহবোৰ আৰু তাত দর্শক হৈ ৰোৱা মানুহবোৰে প্রায় একেই অভিজ্ঞতাৰ ভাগ বতৰা কৰিছিল। আমি আনকি লক্ষ্য কৰিছিলোঁ যে পুলিচবোৰেও, যি ৰাষ্ট্রযন্ত্রৰ আটাইতকৈ বেছি প্রতীয়মান এজেন্ট, আমাৰ প্রতিবাদী সকলৰ গানৰ লগত তাল ৰাখি মূৰ দুপিয়াইছিল, ভৰিৰ জোতাৰে মাটিত তাল ৰাখিছিল। তেনেকুৱাতে থিয়েটাৰৰ একোটা তাৎক্ষণিক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছিল যেতিয়া কোনো আৰু হোজা দর্শক হৈ নিষ্ক্রিয় ভূমিকা পালন কৰি থকা নাছিল। সকলো আছিল ঘটি উঠা ঘটনা একোটাৰ সমানে অংশীদাৰ। দর্শক আৰু অভিনেতাৰ – দুয়োটা পক্ষৰে ‘হৈ উঠাৰ’ পদ্ধতিখিনি একাকাৰ হৈ পৰিছিল।\n২। দৈৱিক দর্শক (Celestial Spectator)\nএই শ্রেণীৰ দর্শক সর্বদ্রষ্টা। দর্শক এজনক সদায়ে একোটা সামাজিক উপাদান হিচাপে মানি আহিছোঁ যদিও এই শ্রেণীৰ দর্শকৰ কোনো সম্প্রদায়, ভাষিক পৰিচয়, বা সাংস্কৃতিক বিশেষত্ব দেখা নাযায়। তথাকথিত আধুনিকতাবাদী আৰু ৰাষ্ট্রিয়তাবাদী উপাদানবোৰে এই শ্রেণীৰ দর্শকৰ জন্ম দিয়ে আৰু তাৰ লগতেই এই ক্ষেত্রত গোলকীকৰণৰ এটা বিৰাট ভূমিকাও আমি দেখা পাওঁ। দিল্লী নিবাসী মানুহ এজনে অনায়াসে ২৬ জানুৱাৰীৰ পেৰেডৰ মাজত দেশৰ যিকোনো এটা প্রান্তৰ সাংস্কৃতিক ঝলক দর্শণ কৰিব পাৰে। এন এস ডি আয়োজিত “ভাৰঙ্গম” নাট্য মহোতসৱতো আন্যান্য প্রদেশৰ সংষ্কৃতিৰ আভাস পাব পাৰে। ফৰাচী চিন্তক চার্ট্যুৰ (Cearteau) লেখা এটাৰ অনুপ্রেৰণাৰে দৈৱিক (বা চেলেষ্টিয়েল) শব্দটো মই ব্যৱহাৰ কৰিছোঁ। ৰেণেছাঁ কালৰ স্থাপত্যৰ কথা ক’বলৈ গৈ তেওঁ কৈছিল, এই স্থাপত্যই আৰু তাৰ ৰিপ্রেজেন্টেচনে এনে এটা দৃষ্টিকোণ সৃষ্টি কৰে যাৰ চাক্ষুস অভিজ্ঞতা আচলতে কোনো সাধাৰণ নৰ-মনিষৰ পক্ষে সম্ভৱ নহয়। ৰেণেছাঁ শিল্পীৰ পৰিপ্রেক্ষিতে বিচাৰে এটা দৈৱিক বা সৰগীয় নয়ন যি এটা “বিজ্ঞানসন্মত” দৃষ্টিকোণেৰে সকলো দেখে। এই সর্বদর্শী চক্ষু নাগৰিক দর্শকৰ কাৰণে এটা আপদীয়া অভিজ্ঞতা। এই সর্বদ্রষ্টা দৈৱিক দর্শকজনক আমি সঘনে দেখা পাওঁ বহু-সাংস্কৃতিক সমাৱেশেৰে ভৰপূৰ মহানগৰবোৰত আৰু বিদ্যায়তনিক পৰিমণ্ডলত।\n৩। অতি দর্শক বা চুপাৰ দর্শক (Super Spectator)\nএই অতি-দর্শকজন হ’ল আদর্শ দর্শক। তেওঁ সকলো ফালৰে পৰাই শ্রেষ্ঠ আৰু অনুকৰণীয়। অতিমানৱ বা চুপাৰমেনৰ দৰেই তেওঁ সকলোবোৰ ভাল কাম কৰে। চুপাৰমেনে বা চুপাৰহিৰোই অসাধ্য সাধন কৰে, যিটো কৰা উচিত বা যিটো হোৱা উচিত, আৰু তাকে কৰি তেওঁ দর্শকৰ ইচ্ছাপূৰণৰ (wish-fulfillment) ভঙ্গিমা প্রদর্শণ কৰে। চুপাৰ দর্শকেও স্রষ্টা/ শিল্পী/ অভিনেতা/ প্রযোজক/ পৰিচালকৰ প্রতি ঠিক একেটা মনোবৃত্তিকেই দর্শায়। প্রকৃততে এনে চুপাৰ দর্শকৰ অস্তিত্ব আছে নে নাই আমি নাজানোঁ, কিন্তু আছে বুলি বিশ্বাস কৰি থাকোঁহক। এইজন দর্শক আচলতে পৰিচালক/অভিনেতাৰ অন্তর্মনৰ এটা প্রতিফলন (অল্টাৰ ইগো), এইজন দর্শক অভিনেতাজন নিজেই, এইজন দর্শকে সঠিক তেনেকুৱাকোইয়ে অভিনয় উপভোগ কৰে যেনেকৈ অভিনেতাজনে মনে প্রাণে বিচাৰে।\nঅভিনেতা এজনৰ মাজতেই দর্শক এজন সোমাই থাকে, তেনেকৈয়ে দর্শক এজনৰ মনৰ মাজতো অভিনেতা এজন থাকে কাৰণ আচল অভিনয় খিনি সংঘটিত হৈ থাকে চাওতাৰ মানসচক্ষুতহে। অভিনেতাজন নিজেই তেওঁৰ অভিনয়ৰ প্রথম দর্শক, প্রথম পর্যবেক্ষক, সাক্ষ্য-প্রমাণ, সহযাত্রী, গ্রাহক, আৰু তেনেকৈয়ে এজন বাহিৰা ব্যক্তি (outsider)। যদি কেতিয়াবা সেই দর্শক সুলভ চেতনা জাগ্রত হৈ অভিনেতা এজনৰ অভিনেতা-সূলভ ব্যক্তিত্বৰ ওপৰত আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে তেতিয়া কি হ’ব পাৰে? এজন ব্যক্তিয়ে নিজৰ সত্বাক হেৰুৱাই অন্য এতা সত্বা ধাৰণ কৰাৰ দৰে এটা বিপদজনক ঘটনা নঘটিবনে বাৰু? অন্যহাতে, যেতিয়া এজন দর্শকৰ দৃষ্টিভংগীয়ে গঢ় দিয়া এজন ধাৰণাসর্বস্ব অভিনেতাৰ কথা ভাবিবলৈ যাওঁ, তেতিয়া বাৰু আধুনিকতাবাদী প্রপঞ্চবোৰে গঢ় দিয়া অভিনেতাকেন্দ্রিক হিৰো-ইজমৰ সামর্থক তত্ববোৰে হাৰ নেমানিবনে বাৰু? এজন অভিনেতাই দর্শকৰ ভূমিকাৰে নিজলৈকে চাই থকা, আৰু এজন দর্শকে নিজৰ মনৰ মাজতে অভিনয় উপভোগ কৰি থাকি অৱলীলাক্রমে নিজে এজন অভিনেতালৈ পৰিণত হোৱাৰ এই ঘটনাটো মানুহ এজনে আইনাৰ সন্মুখত থিয় হৈ আইনাত নিজকে চাই থকাৰ দৰেই এটা জটিল ঘটনা।\nআইনাৰ প্রতিবিম্বৰ দৰেই অভিনেতা আৰু দর্শকে প্রকৃতপক্ষে কেতিয়াও একে অপৰক স্পর্শ কৰিবলৈ সক্ষম নহয়গৈ। তেওঁলোকৰ মাজত সঁচা অর্থত কোনো বার্তা বিনিময় হৈ নুঠে। আমি আইনাত দেখি থকা খিনি বাস্তৱ স্থান যেন লাগিলেও তাক এটা নিচক চাক্ষুস অভিজ্ঞতাৰেহে ধৰি ৰাখিব পাৰোঁ, আইনাখনৰ সিপাৰৰ ঠাইলৈ আমি যাব নোৱাৰোঁ। বিম্ব আৰু প্রতিবিম্বৰ মাজত বাধা এটা আছে, আইনাখন নিজে সেই বাধা। কলা-ঐতিহাসিক দেভিড কেৰিয়াৰে ক’বৰ দৰে, “আইনাৰ প্রতিবিম্ব দেখাত এটা সাধাৰণ বস্তু কিন্তু তাৰ মাজতেই আছে আশ্চর্যজনক ভাবে জটিল উপাদান। আইনাখনৰ সন্মুখত ৰৈ থকা দ্রষ্টাজনৰ দুয়োটা অভিজ্ঞতাৰ কথা ভাবক। যিহেতু মোৰ দৃষ্টিকোণে মোৰ অৱস্থান নির্ণয় কৰি দিয়ে, আইনাখনৰ সিপাৰে ৰৈ থকা মানুহজন আচলতে আইনাখনৰ এইপাৰে ৰৈ থকা ‘মই’জন। আইনাখনে মোক নিজকে ঠিক তেনেকৈইয়ে চাবলৈ সুযোগ এটা দিয়ে যেনেকৈ অন্য মানুহে মোক বাহিৰৰ পৰা দেখা পায়। মই এতিয়া মোৰ ভিতৰতে এজন বাহিৰা ব্যক্তিক আৱিষ্কাৰ কৰিব পৰা হওঁ। মই মোলৈ চাই থকাৰ কথাটোত এটা সীমাহীন প্রত্যাৱর্তনৰ সম্ভাৱনা আছেঃ মই মোলৈ চাই আছোঁ (যি মোলৈ চাই আছে (যি মোলৈ চাই আছে ...)))n (mirror images seem simple but they have surprisingly complex properties. Consider two different accounts ofaspectator beforeamirror. Because my point of view determines my location, it follows that when I see my reflection I am in front of the mirror. The mirror allows me to see myself as others do, from the outside, enabling me to discover that I have an outsider inaway logically inseparable from my discovery that others have an outside. The description of me looking at myself in the mirror containsapossible infinite regress: I see myself (seeing myself (seeing myself….)))) n. তাৰপিছতে কেৰিয়াৰে কয় কেনেকৈ আইনাৰ দুয়োপাৰৰ দর্শকবৃন্দৰ শাৰীৰিক সংযোগ অসম্ভৱ মাত্র। (“Perhaps however, there is no such infinite regress before that mirror image. The image reflects what is before the mirror. That image exists only in an imaginary space,aplace behind the mirror surface accessible to sight alone. I can see my image, so can you, but we cannot reach into that space to touch the image, though we can of course touch the mirror surface.” (Carrier articulates with references from Daniel Dennett (Brainstorms) Arthur Danto (Jean Paul Sartre) and Jacques Lacan. See, “Where is the Painting? The place of the Spectator in Art History Writing”, Principals of Art History Writing, p.160)\n৪। অদৃশ্য অথবা ভাসমান দর্শক (Invisible Spectator or the Suspended Spectator)\nএই শ্রেণিৰ দর্শক তেওৰ চাৰিওকাষে কি ঘটিব লাগিছে সেই বিষ্যে একেবাৰে উদাসীন, তদুপৰি তেওঁ নাজানে যে যিয়েই ঘটি নাথাকক কিয় তেওঁ নিজেই সেই ঘটনালানিৰ এটা অবিচ্ছেদ্য অংগ মাত্র। এইজন দর্শক যিকোনো ঠাইতে দেখা পোৱা যায়, বাটে পথে, ৰান্ধনিঘৰত, প্রেক্ষাগৃহত, খেলপথাৰত বা গা-ধোৱা ঘৰত। এইজন দর্শক ৰাস্তাৰ কাষৰ বিৰাট পোষ্টাৰ এখনৰ পৰা তেওঁলৈ চাই হাঁহি থকা এডভাৰটাইজমেন্টৰ হিৰো বা হিৰোইনৰ হাঁহিটো সম্পর্কে, ৰান্ধনিশালত থকা মছলাৰ পেকেটটোত লিখি থোৱা কথাখিনিৰ সম্পর্কে, খেলপথাৰৰ বহুল দৃশ্যমান বিজ্ঞাপনলানি সম্পর্কে অথবা চেম্পুৰ বটলৰ হাঁহি থকা ছোৱালীজনীৰ সম্পর্কে সদায়ে সতর্ক হৈ নাথাকে। তেওঁ নাজানে যে সকলো সময়তে তেওঁলৈ ক’ৰবাৰ পৰা নহয় ক’ৰবাৰ পৰা চাই থকা হৈছে। তেওঁ সদায়ে নজৰবন্দী মাত্র। তেওঁ আনকি এই কথাটোও নাজানে যে তেওঁক পিছে পিছে খেদি ফুৰা এই বিভিন্ন দৃশ্যলানিৰ উতপাদনত তেওঁৰো দৈনন্দিন কর্মকাণ্ডৰ এটা সক্রিয় ভূমিকা আছে।\n৫। ক্ষণস্থায়ী দর্শক (Ephemeral Spectator)\nএইজন দর্শক এটা নাটকীয় প্রযোজনাৰ সক্রিয় অংশীদাৰ, তেওঁৰ অবিহনে নাটক এখন হৈ উঠিব নোৱাৰে। নাটকৰ কর্মকর্তা সকলৰ কাৰণে তেওঁ এজন সহায়ক। এইজন এজন অপেশাদাৰী দর্শক। তেওঁৰ নাটকীয় পৰিবেশন এটা চাবৰ কাৰণে বিশেষ দক্ষতা নাথাকিবও পাৰে। তেওঁ এটা নির্দিষ্ট স্থান আৰু কালৰ পৰিপ্রেক্ষিততহে তাৎক্ষণিক ভাবে নিজৰ ভূমিকা পালন কৰে আৰু তাকে কৰি তেওঁ নাটকীয় মুহূর্তটোক সার্থকতা প্রদান কৰে। নাটকখন শেষ হোৱাৰ মুহূর্ততে তেওৰ ভূমিকা শেষ হয় আৰু তেওঁৰ অস্তিত্ব নোহোৱা হৈ যায়। হামি, হিকটি, হাঁচি, হুমুনিয়াহ, গাৰ ঘামৰ গোন্ধ সমন্বিতে তেওঁৰ শাৰীৰিক উপস্থিতি একোটা নাট্যমুহূর্তৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ পৰে। এটা নির্দিষ্ট স্থান আৰু কালৰ পৰিপ্রেক্ষিতত তেওঁৰ একান্তই শাৰীৰিক উপস্থিতিৰ এটা বিশেষ গুৰুত্ব আছে।\n৬। ঘৰচীয়া বা ঘৰুৱা দর্শক (Domestic Spectator)\nএইজন দর্শক হ’ব পাৰে নাটকৰ কর্মকর্তা সকলৰে কোনোবা এজন, অভিনেতা-পৰিচালক-প্রযোজক, অথবা তেওঁলোকৰ কোনোবা অঙহী-বঙহী, ৰিহার্ছেল চলি থকা সময়ত সদায়ে কাষেৰে পাৰ হৈ যোৱা কোনবা এজন, নাট্যবলিয়া কোনোবা ছাত্র বা অনুসন্ধিতসু বিদ্বান যিয়ে যেনেকৈয়ে নহওক কিয় হ’বলগীয়া বা হৈ থকা নাটকখনৰ সম্পর্কে অলপ হ’লেও কিবা এটা জানে। যিহেতু ইতিমধ্যেই কিবা নহয় কিবা এটা জানে, তেওঁ নাট্যমুহূর্তটোত নিজকে এজন বহিৰাগত ব্যক্তি বুলি নাভাবে, তেওঁৰ হাতত এনে বহুটো সমল আছে যাৰ জৰিয়তে তেওঁ পৰিবেশটোত নিজকে খাপ খুৱাই ল’ব পাৰে। এই ঘৰুৱা দর্শকজনেই শ্রেষ্ঠতম দর্শক, কিয়নো নাটক এখন তেওঁ নিজৰ মতে বুজি পায় আৰু নিজৰ ব্যক্তিগত স্মৃতি অথবা জ্ঞানৰ সৈতে ৰজিতা খুৱাই তাক উপভোগ কৰে।\nমন কৰিবলগীয়া কথা যা সাম্প্রতিক হিন্দী চিনেমাৰ প্রমোচনেল ষ্ট্রেটেজিবোৰে চিনেমা এখন ৰিলিজ হোৱাৰ আগতেই গানবোৰ বজাৰত উলিয়াই দি, পোষ্টাৰ উলিয়াই, নায়ক-নায়িকাৰ মুখৰোচকৰ কাহিনী সজাই, ৰিয়েলিতি শ্বো পাতি, ‘ইউ-টিউব’ৰ দৰে চ’চিয়েল নেটওৱর্কত প্রচাৰ কৰি আচলতে এই শ্রেণীৰ ঘৰুৱা দর্শকৰ প্রস্তুতিকেই পোষকতা কৰে। এইবোৰ মার্কেটিং চানেকীয়ে আগতীয়াকৈয়ে চিনেমাখনৰ সম্পর্কে কিছুমান ক্লু বা সূত্র ভাবি-দর্শকৰ মাজলৈ আগবঢ়াই দিয়ে, যাৰ জৰিয়তে সেই ভাবি দর্শকজনৰ শিল্পকর্মটোত মনোনিৱেশ কৰিবলৈ সুবিধা হ’ব পাৰে। এই ঘৰুৱা দর্শকৰ বিষয়ে বিতং ভাবে ক’বলৈ গৈ মই প্রায়ে বাৰেচহৰীয়া ভাওনাৰ দর্শকৰ কথা কওঁ।\nআধুনিকতাবাদী নাট্যপ্রযোজনাত, জাতীয়তাবাদী সাংস্কৃতিক উৎসৱবোৰত, সামগ্রিকভাবে সমসাময়িক সংস্কৃতি চর্চাত আমি দেখি আহিছোঁ যে দর্শক-অভিনেতাৰ নিৰন্তৰ পাৰস্পৰিক দৃষ্টি বিনিময়ৰ সুযোগটো হেৰাই আহিছে। অভিনেতাৰ আৰু দর্শকৰ দুটা পৰস্পৰ বিৰোধী পক্ষহে আমি দেখিবলৈ পাওঁ। দর্শক এজন এই ক্ষেত্রত আৰু একোটা সাংস্কৃতিক মুহূর্তৰ সক্রিয় অংশীদাৰ হৈ থকা নাই, আৰু সেই সূত্রেই তেওঁ হৈ ৰয় এজন বহিৰাগত ব্যক্তিবিশেষ মাত্র। থিয়েটাৰ এলবার্টিৰ খিৰিকীৰ মাজত আৱদ্ধ হৈ ৰয়।\nসি যি কি নহওক আমি দেখিছোঁ যে দর্শক এজনৰ গঢ়ি উঠাৰ প্রক্রিয়াটোত স্তৰে স্তৰে বহুটো উপাদানে ক্রিয়া কৰি থাকে। “হোজা দর্শক” জন আকোৰগোঁজ আৰু অভিমানী কাৰণ তেওঁ এজন বহিৰাগত মানুহ, তেওঁ পৰিৱর্তিত স্থান আৰু কালত স্বয়ং-বিচ্ছিন্ন। চকুৰ সন্মুখত কি ঘটি আছে তাক বুজিবৰ কাৰণে তেওঁৰ অন্তর্মনত কোনো স্মৃতি নাই। আপুনি বা মই তেওঁক দোষাৰোপ কৰিব নোৱাৰোঁ, কাৰণ তেওঁক সামাজিক, সাংস্কৃতিক, ভাষিক আৰু একান্তভাবে ‘স্থানিক’ knowledge production system-ৰ পৰা আঁতৰাই পঠোৱা হৈছে।\n“দৈৱিক দর্শক” এজনে যদি এটা নির্দিষ্ট শিল্প পদ্ধতিত নিজকে খাপ খুৱাই ল’ব নোৱাৰা হয়, তাৰ বাবে তেওঁকো আমি দোষ দিব নোৱাৰোঁ। আধুনিক নাগৰিক জীৱন নির্বাহ পদ্ধতি, আধুনিকতাবাদী জ্ঞান-উৎপাদন প্রক্রিয়া আৰু জাতীয়তাবাদী আহিলাবোৰে তেওঁক এটা স্থানীয় এককত মনোনিবেশ কৰিবলৈ অৱকাশ নিদিয়ে।\nখ্রিষ্টোফাৰ মানৰ কাহিনীৰে গঢ় লোৱা বিশ্ববিখ্যাত নাটক মেফিষ্টোৰ কথা মনলৈ আহে (একে কাহিনীৰে একে নামেৰে ইষ্টাভান জাবোৰ এখন জার্মান চিনেমাও আছে), য’ত নাজী আধ্যুসিত জার্মানীত হেনৰিক হফগেন নামৰ এজন অতি উচ্চাকাংক্ষী অভিনেতা দেশৰ সর্বোচ্চ নাট্যকোম্পানীৰ আটাইতকৈ বেছি সমাদৃত অভিনেতা হৈ উঠিবলৈ সক্ষম হয়। জনপ্রিয়তা, সুনাম আৰু সফলতাৰ চূড়ান্ত বিন্দুত উপনীত হৈ হফগেনে অনুভৱ কৰে যে তেওঁ ইতিমধ্যেই নিজৰ স্বকীয় সত্বা হেৰুৱাই পেলাইছে আৰু ৰাষ্ট্রযন্ত্রৰ হাতৰ পুতলা মাত্র হৈ পৰিছে। তেওঁ উপলব্ধি কৰে যে তেওঁ আৰু মুক্ত নহয়। তেওঁ আর্তনাদ কৰে, “মই এজন অভিনেতা মাত্র, দোষ দিছা কিয়, মইনো আৰু কি কৰিব পাৰো? তেওঁলোকে মোৰ পৰা আৰু কি বিচাৰে?”\nআমি ওপৰত উল্লেখ কৰি অহা দর্শকৰ শ্রেণীবিভাজনৰ পৰা দেখিবলৈ পালোঁ যে এজন অভিনেতাৰ দৰেই দর্শক এজনো আৰু মুক্ত ব্যক্তিত্ব মাত্র হৈ থাকিব নোৱাৰে। বহুখিনি ৰাজনৈতিক, সামাজিক আৰু পৰিস্থিতি-সাপেক্ষ কাৰকে তেওঁৰ ওপৰত অহৰহ ক্রিয়া কৰি থাকে। ক্রিয়াশীল ক্ষমতাৰ স্ট্রাকচাৰ একোটাৰ মাজত থাকি দর্শক এজনেও একেটা সুৰতেই কয়, “মই এজন দর্শক মাত্র, মইনো আৰু কি কৰিব পাৰোঁ?”\nB-239, West Vinod Nagar, Patparganj\nPosted by Samudra Kajal Saikia at 10:13 AM


ভাৰতলৈ প্ৰত্যাহ্বান! এলএচি-ত অভিযান চলবলৈ চীনৰ বিশেষ সামৰিক বাহিনী! Prag News : Best Assamese News Channel, Latest Assam News Live Today , North East Breaking News\nভাৰতলৈ প্ৰত্যাহ্বান! এলএচি-ত অভিযান চলবলৈ চীনৰ বিশেষ সামৰিক বাহিনী!\nনতুন দিল্লী : লাডাখৰ ভাৰত-চীন সীমান্তত যোৱা বছৰ হোৱা ৰক্তক্ষয়ী সংঘাতৰ দুঃস্বপ্ন এতিয়াও দেশে পাহৰিব পৰা নাই। সম্প্ৰতি পৰিস্থিতি সামান্য সুস্থিৰ হৈ আছে যদিও চীনে ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে ষড়যন্ত্ৰ যে চলাই আহিছে, সেইকথা সময়ে সময়ে প্ৰমাণ হৈ আহিছে। শেহতীয়াকৈ ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে চীনে নতুন ৰণকৌশল গ্ৰহণ কৰাৰ কথা পোহৰলৈ আহিছে। লাডাখৰ প্ৰকৃত নিয়ন্ত্ৰণৰেখাত অভি়যান চলাবলৈ চীনে গঠন কৰিছে বিশেষ বাহিনী।\nতিব্বতৰ যুৱকসকলক সেনাবাহিনীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এই বিশেষ বাহিনী গঠন কৰা হৈছে আৰু তেওঁলোকক বিশেষ প্ৰশিক্ষণো প্ৰদান কৰি থকা হৈছে। ভাৰত চৰকাৰৰ এক শীৰ্ষস্থানীয় সূত্ৰই এই তথ্য প্ৰকাশ কৰিছে। সূত্ৰটোৱে প্ৰকাশ কৰিছে যে, ‘আমি চোৰাংচোৱাৰ জৰিয়তে তথ্য লাভ কৰিছোঁ যে, চীনে তিব্বতৰ যুৱকসকলক সামৰিক বাহিনীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰি এটা বিশেষ গোট গঠন কৰিছে। ভাৰত-চীন সীমান্তৰ প্ৰকৃত নিয়ন্ত্ৰণৰেখাত অভিযান চলাবলৈ তেওঁলোকক নিয়মীয়া প্ৰশিক্ষণ দি থকা হৈছে। তিব্বতৰ এইসকল যুৱকক বিভিন্ন আনুগত্য পৰীক্ষাৰ মাজেৰে সেনাত যোগদানৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হৈছে। মেইনলেণ্ড চাইনাৰ ভাষাৰ প্ৰশিক্ষণ, দালাই লামাৰ দৰে ধৰ্মগুৰুৰ প্ৰভাৱৰ ঊৰ্ধ্বলৈ গৈ চীনৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টীৰ আনুগত্য স্বীকাৰ কৰা আদিৰ দৰে দিশ পৰীক্ষা কৰা হৈছে। সূত্ৰটোৱে প্ৰকাশ কৰিছে যে, এই বছৰৰ আৰম্ভণিৰে পৰা এই পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে চীনে। তিব্বতৰ পৰা পলাই আহি ভাৰতত শৰনাৰ্থী হিচাপে আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰি থকা লোকসকলক লৈ ভাৰতীয় সেনাই গঠন কৰা স্পেচিয়েল ফ্ৰণ্টিয়াৰ ফ’ৰ্চৰ কাৰ্যকৰিতাৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি চীনে এই পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে। স্পেচিয়েল ফ্ৰণ্টিয়াৰ ফ’ৰ্চ বা এছ এফ এফ ১৯৬২চনৰ যুদ্ধৰ পাছত গঠন কৰা হৈছিল। ভাৰতীয় সেনা আৰু আমেৰিকাৰ চিআইএ-ই যুটীয়াভাৱে প্ৰশিক্ষণ দিছিল এই বিশেষ সামৰিক গোটটোক। স্থানীয় তিব্বতীয় লোক আৰু তিব্বতৰ শৰনাৰ্থীসকলে এই গোটত উল্লেখনীয় ভূমিকা গ্ৰহণ কৰি আহিছে। চীনে তিব্বতৰ যুৱকসকলক লৈ বিশেষ সামৰিক গোট গঠন কৰাৰ জৰিয়তে তিব্বত স্বায়ত্তশাসিত অঞ্চলত নিজৰ প্ৰভাৱ আৰু প্ৰতিপত্তি বিস্তাৰ কৰাৰ লগতে এলএচিৰ আশে-পাশে তেওঁলোকক ব্যৱহাৰ কৰি চীনা সৈন্যৰ চাপ হ্ৰাস কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে।