ইণ্ডিয়ান ৰিজিয়নেল নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেম - অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া\n(Indian Regional Navigation Satellite Systemৰ পৰা পুনঃনিৰ্দেশিত)\nইণ্ডিয়ান ৰিজিয়নেল নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেম (IRNSS)\nচেটেলাইট নেভিগেচন চিষ্টেম\nভাৰত মহাসাগৰত ২০ মিটাৰতকৈ অধিক\nভাৰতৰ মূল ভূ-খণ্ডৰ ভিতৰত ১০ মিটাৰতকৈ অধিক\n১৬ শ কোটি টকা\nভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা (ISRO)-ৰ দ্বাৰা বিকশিত আৰু ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা সম্পূৰ্ণভাৱে নিয়ন্ত্ৰিত ইণ্ডিয়ান ৰিজিয়নেল নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেম (IRNSS) হৈছে এক স্বয়ংক্ৰিয় কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ ভিত্তিক নেভিগেচন চিষ্টেম। যুদ্ধকালীন পৰিস্থিতিত বিদেশৰ পৰা নিয়ন্ত্ৰিত নেভিগেচন চিষ্টেমৰ সুবিধা ব্যাহত হৈ পৰিব পাৰে, IRNSSক বিকাশ কৰাৰ ই এক প্ৰধান কাৰণ। IRNSSএ মূলতঃ দুই প্ৰকাৰৰ সেৱা আগবঢ়াব, তাৰে প্ৰথম প্ৰকাৰৰ নেভিগেচন চিষ্টেমৰ সেৱা সাধাৰণ জনসাধাৰণৰ বাবে মুকলি থাকিব, দ্বিতীয় প্ৰকাৰ সেৱা বিশেষ এনক্ৰিপচন চিষ্টেমৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত হৈ থাকিব, এই সেৱা সেনাবাহিনীৰ কাৰ্যত ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব।\n2 সময় ৰেখা\n4 উপগ্ৰহ সমূহ\nএই প্ৰকল্পৰ অধীনত, ২০১৩ চনৰ ২৮ মে’ত বেংগালুৰু স্থিত ISROৰ ডিপ স্পেচ নেটৱৰ্ক (DSN)ৰ চৌহদৰ ভিতৰতে ISROএ এটা নতুন চেটেলাইট নেভিগেচন চেণ্টাৰ মুকলি কৰে। ভৱিষ্যতে সমগ্ৰ দেশত বিস্তৃত হৈ থকা মুঠ ২১টা ৰেনজিং কেন্দ্ৰ‍ই উপগ্ৰহ সমূহৰ কক্ষ নিৰ্ধাৰণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় তথ্য যোগান ধৰিব আৰু নেভিগেচন চিগনেল সমূহৰ নিৰীক্ষণ কৰিব।\nসম্পূৰ্ণ ভাৱে ভাৰতৰ নিয়ন্ত্ৰণত থাকিব লগা এই প্ৰকল্পত, ব্যৱহাৰ হ’বলগা উপগ্ৰহ, ভূ-ভাগৰ নিয়ন্ত্ৰণ কেন্দ্ৰৰ যন্ত্ৰপাতি আৰু সাধাৰণ ব্যৱহাৰকাৰীয়ে ব্যৱহাৰ কৰিব লগা গ্ৰাহক যন্ত্ৰ সকলোবোৰ ভাৰতত থলুৱা ভাৱে নিৰ্মিত হ’ব। নিম্নতম-ঢাল (low-inclination)ৰ উপগ্ৰহ সমূহৰ সহায়ত নিম্ন-অক্ষাংক্ষৰ স্থান সমূহত সেৱা প্ৰদান কৰা হ’ব। এই প্ৰকপ্লত মুঠ ৭টা কৃত্ৰিম উপগ্ৰহ থাকিব, তাৰে তিনিটা উপগ্ৰহ ভাৰত মহাসাগৰৰ ওপৰত ভুস্থৈতিক কক্ষপথত থাকিব। মিচাইল প্ৰক্ষেপণত এই সেৱাই ভাৰতীয় সেনানাহিনীত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা ল’ব।\nপ্ৰকল্পটোৰ মুঠ ব্যয় প্ৰায় ₹১,৪২০ কোটি (১৯৯ মিলিয়ন ডলাৰ) মান হ’ব বুলি অনুমান কৰা হৈছে, তাৰে ভূভাগত থকা অংশৰ খৰচ প্ৰায় ₹৩০০ কোটি (৪২ মিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ) আৰু প্ৰতিটো উপগ্ৰহৰ খৰচ প্ৰায় ₹১২৫ কোটি (১৮ মিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ).\n২০১০ চনত ভাৰতৰ দ্বাৰা এই প্ৰকল্পৰ কথা প্ৰস্তাৱ কৰা হয়, সেইমতে ২০১১ চনৰ শেষ ভাগৰ পৰা প্ৰতি ছমাহৰ অন্তৰে অন্তৰে একোটাকৈ উপগ্ৰহ উত্‍ক্ষেপন কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰা হয়। প্ৰকল্পটো এই পৰিকল্পনা মতে ২০১৫ চনৰ ভিতৰত কাৰ্যক্ষম হ'ল হেতেন  যদিও ২০১৩ চনৰ পৰাহে উপগ্ৰহৰ উত্‍ক্ষেপন কাৰ্য আৰম্ভ হয়।\nপ্ৰকল্পটোৰ মহাকাশস্থিত অৰ্ধাংশ মুঠ ৭টা উপগ্ৰহৰে গঠিত হব, যিবোৰ্ৰ প্ৰাৰম্ভিক নাম IRNSS-1। ২০১৩ চনৰ ১ জুলাইত এই শৃংখলাৰ প্ৰথম উপগ্ৰহ IRNSS-1A সফল ভাৱে উত্‍ক্ষেপন কৰা হয়। ২০১৪ চনৰ ৪ এপ্ৰিল ভাৰতীয় মান সময় মতে ১৭:১৪ত PSLV-C24 ৰকেটৰ সহায়ত দ্বিতীয় উপগ্ৰহ IRNSS-1Bক উত্‍ক্ষেপন কৰা হয়।\n১৫ অক্টোবৰ ২০১৪ত তৃতীয় উপগ্ৰহ IRNSS-1C উত্‍ক্ষেপন কৰা হয়, ২০১৪ চনৰ শেষলৈ চতুৰ্থটো উপগ্ৰহো উত্‍ক্ষেপন কৰা হ’ব। বাকী থকা তিনিটা উপগ্ৰহ ২০১৫ চনৰ প্ৰথমভাগত আৰু মধ্যভাগত উত্‍ক্ষেপিত হ’ব, আৰু ভাৰতীয় নেভিগেচন চিষ্টেমটো এই বছৰতে সম্পূৰ্ণ ৰূপে কাৰ্যক্ষম হৈ উঠিব। \nপ্ৰস্তাবিত নেভিগেচন চিষ্টেমটোত মুঠ ৭টা উপগ্ৰহৰ মণ্ডল আৰু এটা ভূস্থিত কেন্দ্ৰ থাকিব। উপগ্ৰহ-মণ্ডলৰ তিনিটা উপগ্ৰহ ৩২.৫° পূৱ, ৮৩° পূৱ আৰু ১৩১.৫° পূৱ দ্ৰাঘিমাংশত ভূ-স্থৈতিক কক্ষপথত স্থাপন কৰা হ’ব। দুটা ভূ-স্থৈতিক কক্ষপথে নিৰক্ষ-ৰেখাক ৫৫ পূৱ আৰু ১১১.৭৫ পূৱ্ত চেদ কৰিব। এনে এক সজ্জাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত আতাইকেইটা উপগ্ৰহ ভাৰতীয় নিয়ন্ত্ৰণ কেন্দ্ৰ সমূহৰ পৰা অনৰবৰতে দৃশ্যমান হৈ থাকিব। উপগ্ৰহ সমূহহ্ত আণৱিক ঘড়ী, আৰু নেভিগেচন সংকেত উত্‌পাদন কৰিব পৰাকৈ বৈদ্যুতিক সৰঞ্জাম ৰখা হৈছে।\nIRNSSৰ সংকেতত স্থান নিৰূপনকাৰী (পজিচনিং) সেৱা আৰু শুদ্ধতা নিৰ্ণয়কাৰী সেৱা (প্ৰেচিচন চাৰ্ভিচ) থাকিব। L5 (১১৭৬.৪৫ মেগাহাৰ্টজ) আৰু S বেণ্ড (২৪৯২.০২৮ মেগাহাৰ্টজ)ত এই দুয়োবিধ সেৱা যোগান ধৰা হ’ব। SPS সংকেতসমূহ ১ মেগাহাৰ্টজ BPSK সংকেতেৰে মডুলেট কৰা হ’ব। শুদ্ধতা নিৰ্ণয়কাৰী সেৱাই BOC(5,2) ব্যৱহাৰ কৰিব। নেভিগেচন সংকেত সমূহ ২ৰ পৰা ৪ গিগাহাৰ্টজৰ S-বেণ্ডত বিতৰণ কৰা হ’ব, কিছুমান দশা নিয়ণ্ট্ৰণকাৰী (ফেজ এৰে) এণ্টিনাৰ সহায়ত এই সংকেত সমূহৰ প্ৰাবল্য আৰু সেৱা প্ৰদান কৰিব লগা ক্ষেত্ৰসমূহত সংকেতৰ বিতৰণ নিশ্ছিত কৰিব। উপগ্ৰহ সমূহৰ একোটাৰ ওজন প্ৰায় ১,৩৩ও কেজি হ’ব আৰু ইয়াত সংযোগ থকা সৌৰশক্তি উত্‍পাদনক্ষম পাতসমূহে ১,৪০০ ৱাট বিদ্যুত উত্‍পাদন কৰিব। তন্ত্ৰটোৱে ভাৰতীয় ভূ-ভাগত ১০মিটাৰতকৈ অধিক শুদ্ধতাৰে স্থান নিৰূপন কৰিব পাৰিব, আনহাতেদি ভাৰতৰ চাৰিসীমাৰ বাহিৰৰ ১,৫০০ কিমি পৰ্যন্ত জল-স্থল ক্ষেত্ৰত ই ২০ মিটাৰতকৈ অধিক শুদ্ধতাৰে সেৱা প্ৰদান কৰিব পাৰিব।\nIRNSS উপগ্ৰহতন্ত্ৰৰ সহায়ক হিচাপে ভূ-ভাগত এটা মুখ্য নিয়ন্ত্ৰণ কেন্দ্ৰ (মাষ্টাৰ কন্ত্ৰ’ল চেণ্টাৰ, MCC), উপগ্ৰহ সমূহক লক্ষ্য কৰা, ইহঁতৰ কক্ষ নিৰ্ধাৰণ কৰা, আৰু সমুদায় তন্ত্ৰটোৰ অখণ্ডতা নিশ্ছিত কৰাৰ বাবে কেইবাটাও ভূস্থিত-কেন্দ্ৰ (IRIM) আৰু উপগ্ৰহ সমূহৰ স্বাস্থ্য আৰু ইহঁতৰ ৰেডিঅ’ সংকেত প্ৰেৰণ কৰাৰ সক্ষমতা পৰ্যবেক্ষণ কৰিবৰ বাবে কিছুমান অতিৰিক্ত ভূস্থিত-কেন্দ্ৰ (TT&C কেন্দ্ৰ) থাকিব।\nউপগ্ৰহ সমূহ[সম্পাদনা কৰক]\nপ্ৰধান প্ৰবন্ধ: IRNSS-1A\nভূসমকালিক (Geosynchronous) কক্ষপথত স্থাপিত IRNSS-1A ইণ্ডিয়ান ৰিজিয়নেল নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেমৰ প্ৰথম উপগ্ৰহ, ₹১২৫ কোটি (১৮ মিলিয়ন ডলাৰ) মুঠ খৰচেৰে ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থাৰ বেংগালুৰুত থকা উপগ্ৰহ কেন্দ্ৰত ইয়াক নিৰ্মাণ কৰা হয়। IRNSS-1Aৰ ওজন ১৩৮০ কেজি, নেভিগেচন সা-সৰঞ্জাম, L৫-বেণ্ড (১১৭৬.৪৫ মেগাহাৰ্টজ) আৰু S-বেণ্ড (২৪৯২.০২৮ মেগাহাৰ্টজ)ত কাৰ্যক্ষম এটা C-বেণ্ড ৰেন্‌জিং ট্ৰেন্স্‌প’ণ্ডাৰ ইয়াৰ ভিতৰত স্থাপন কৰা হৈছে। ১জুলাই ২০১৩ত শতীস ধৱন মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ পৰা PSLV-C22ৰে ইয়াক উত্‍ক্ষেপন আৰু কক্ষত স্থাপন কৰা হয়, ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহৰ ভিৰতৰ সকলোবোৰ উপগ্ৰহ কক্ষত স্থাপন কৰা সম্পূৰ্ণ হ’ব।\nপ্ৰধান প্ৰবন্ধ: IRNSS-1B\nIRNSS-1B ইণ্ডিয়ান ৰিজিয়নেল নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেমৰ দ্বিতীয় উপগ্ৰহ। ২০১৪ৰ ৪ এপ্ৰিলত PSLV-C24 ৰেকেটৰ সহায়ত ইয়াক সফলভাৱে কক্ষপথত স্থাপন কৰা হয়।\nপ্ৰধান প্ৰবন্ধ: IRNSS-1C\nIRNSS-1C ইণ্ডিয়ান ৰিজিয়নেল নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেমৰ সাতটা উপগ্ৰহৰ তৃতীয় উপগ্ৰহ। ২০১৪ৰ ১০ অক্টোবৰত ইয়াক উত্‍ক্ষেপন কৰাৰ কথা আছিল, পাছত এইসময় পিছুৱাই দিয়া হয় আৰু ১৬ অক্টোবৰৰ নিশা ১ বাজি ৩২ মিনিটত শতীস ধৱন মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ পৰা PSLV-C26ৰে ইয়াক উত্‍ক্ষেপন আৰু কক্ষত স্থাপন কৰা হয়। \nপ্ৰধান প্ৰবন্ধ: IRNSS-1D\nIRNSS-1D ইণ্ডিয়ান ৰিজিয়নেল নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেমৰ চতুৰ্থ উপগ্ৰহ। ২০১৫চনৰ ২৮মাৰ্চৰ সন্ধিয়া ৫বাজি ১৯ মিনিটত PSLV-C27ৰে ইয়াক উত্‍ক্ষেপন আৰু কক্ষপথত স্থাপন কৰা হ্য়।\nপ্ৰধান প্ৰবন্ধ: IRNSS-1E\nIRNSS-1E ইণ্ডিয়ান ৰিজিয়নেল নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেমৰ পঞ্চম উপগ্ৰহ। ২০১৫ চনৰ আগষ্ট মাহত ইয়াক উত্‍ক্ষেপন কৰা হ’ব।\nপ্ৰধান প্ৰবন্ধ: IRNSS-1F\nIRNSS-1F ইণ্ডিয়ান ৰিজিয়নেল নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেমৰ ষষ্ঠ উপগ্ৰহ। ২০১৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ইয়াক উত্‍ক্ষেপন কৰা হ’ব।\nপ্ৰধান প্ৰবন্ধ: IRNSS-1G\nIRNSS-1G ইণ্ডিয়ান ৰিজিয়নেল নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেমৰ সপ্তম তথা অন্তিমটো উপগ্ৰহ। ২০১৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত ইয়াক উত্‍ক্ষেপন কৰা হ’ব।\nগ্ল’বেল নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেম\nগ্ল’বেল পজিচ’নিং চিষ্টেম\nবেইড’ নেভিগেচন চেটেলাইট চিষ্টেম\nগেলিলিঅ’ (নেভিগেচন চিষ্টেম)\n↑ K. Raghu (2007-09-05). "India to buildaconstellation of7navigation satellites by 2012". Livemint.com. http://www.livemint.com/2007/09/05002237/India-to-build-a-constellation.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 18 May 2013.\n↑ "ISRO opens navigation centre for satellite system". Zeenews.com. 2013-05-28. http://zeenews.india.com/news/space/isro-opens-navigation-centre-for-satellite-system_851487.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 June 2013.\n↑ "India Making Strides in Satellite Technology". Defence News. http://www.defencenews.in/defence-news-internal.asp?get=old&id=239। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 July 2012.\n↑ 4.0 4.1 "India's first ever dedicated navigation satellite launched". DNA India.2July 2013. http://www.dnaindia.com/scitech/1855830/report-india-s-first-ever-dedicated-navigation-satellite-launched। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 July 2013.\n↑ 5.0 5.1 "India's first dedicated navigation satellite placed in orbit". NDTV.2July 2013. http://www.ndtv.com/article/india/india-s-first-dedicated-navigation-satellite-placed-in-orbit-386649। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 July 2013.\n↑ S. Anandan (10 April 2010). "Launch of first satellite for Indian Regional Navigation Satellite system next year". Beta.thehindu.com. http://www.thehindu.com/sci-tech/article393892.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: 2010-12-30.\n↑ "ISRO's Future programme". ISRO. http://www.isro.org/scripts/futureprogramme.aspx#Satellite। আহৰণ কৰা হৈছে: 18 May 2013.\n↑ "Countdown begins for PSLV-C22 launch". thehindubusinessline.com. http://www.thehindubusinessline.com/news/countdown-begins-for-pslvc22-launch/article4863108.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: 2013-06-29.\n↑ "Isro successfully launches navigation satellite IRNSS-1B". Times Of India. http://timesofindia.indiatimes.com/india/Isro-successfully-launches-navigation-satellite-IRNSS-1B/articleshow/33240651.cms। আহৰণ কৰা হৈছে:4April 2014.\n↑ "ISRO puts India’s Navigation satellite IRNSS 1B into orbit". IANS. news.biharprabha.com. http://news.biharprabha.com/2014/04/isro-puts-second-irnss-navigation-satellite-into-orbit/। আহৰণ কৰা হৈছে:4April 2014.\n↑ "First IRNSS satellite by December". Magazine article. Asian Surveying and Mapping.5May 2009. http://www.asmmag.com/news/first-irnss-satellite-by-december-। আহৰণ কৰা হৈছে: 2009-05-05. [সংযোগবিহীন উৎস]\n↑ "IRNSS-1A". n2yo. http://www.n2yo.com/satellite/?s=39199। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 July 2013.\n↑ 14.0 14.1 14.2 14.3 14.4 14.5 14.6 14.7 "IRNSS". space.skyrocket.de. http://space.skyrocket.de/doc_sdat/irnss.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 2012-04-08.\n↑ 15.0 15.1 "ISRO's Future programme". ISRO. http://www.isro.org/scripts/futureprogramme.aspx#Satellite। আহৰণ কৰা হৈছে: 18 May 2013.\n↑ "ISRO Forthcoming Satellite launches". ISRO. http://www.isro.org/scripts/futureprogramme.aspx#Forth। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 September 2011.\n↑ "IRNSS-1A". ISRO. 1 July 2013. http://www.isro.org/satellites/irnss-1a.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে:2August 2013.\n↑ "Indian PSLV successfully launches IRNSS-1A navigation satellite". Zee News.2July 2013. http://zeenews.india.com/news/space/indian-pslv-successfully-launches-irnss-1a-navigation-satellite_859281.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 July 2013.\n↑ "India launches second navigation satellite IRNSS 1B". Business Standard. http://www.business-standard.com/article/pti-stories/india-launches-second-navigation-satellite-irnss-1b-114040400946_1.html। আহৰণ কৰা হৈছে:4April 2014.\n↑ "ISRO getting ready for IRNSS 1C launch next month". http://economictimes.indiatimes.com/news/science/isro-getting-ready-for-irnss-1c-launch-next-month/articleshow/43550303.cms.\n↑ "ISRO to launch IRNSS 1C on October 10". IBN Live. http://ibnlive.in.com/news/isro-to-launch-irnss-1c-on-october-10/503570-11.html। আহৰণ কৰা হৈছে:3October 2014.\nবেকাকৈ লিখা নামবোৰে ভৱিষ্যতে হ’বলগা অভিযান সূচাইছে\n"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=ইণ্ডিয়ান_ৰিজিয়নেল_নেভিগেচন_চেটেলাইট_চিষ্টেম&oldid=234174"ৰ পৰা অনা হৈছে


19:48,4November 2012ৰ সংস্কৰণ\n2,424 বাইট যোগ দিয়া হ’ল ,7বছৰৰ পূৰ্বে\nভাঙনি শেষ হ'ল চাগে\n09:36,2November 2012ৰ সংস্কৰণ (উৎস চাওক)\n19:48,4November 2012ৰ সংস্কৰণ (উৎস চাওক)\n(ভাঙনি শেষ হ'ল চাগে)\n*ফাইলটোৱে এটা বিশেষ প্ৰবন্ধত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৰিহণা যোগাব; ([[WP:NFCC#8|NFCC8]])\n*আন কোনো মুক্ত ছবি ইয়াৰ বিকল্প হ'ব নোৱাৰে; ([[WP:NFCC#1|NFCC1]])\n*ইয়াৰ ব্যৱহাৰে ইয়াৰ স্বত্বাধিকাৰীৰ ব্যৱসায়িক আগ্ৰহতস্বাৰ্থত বাধা নিদিয়ে([[WP:NFCC#2|NFCC2]])\n*প্ৰয়োজনতকৈ অধিক অ-মুক্ত সমল ব্যৱহাৰ কৰা নহ'ব। ([[WP:NFCC#3|NFCC3]])\n|এইটো কোনো '''প্ৰতিষ্ঠান, কোম্পানী বা ব্ৰেণ্ডৰ ল'গ''''।
এইটো ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধটোৰ বিষয় হিচাপে থকা অনুষ্ঠানটোৰ আনুষ্ঠানিক ল'গ'। ইয়াক অনুষ্ঠানটোৰ প্ৰাথমিক দৃশ্যগত চিনাক্তকৰণৰ বাবে প্ৰবন্ধটোৰ শীৰ্ষত ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব।
টোকা: যদি আপুনি ইয়াক আন কোনো উদ্দেশ্যত ব্যৱহাৰ কৰিব খুজিছে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি তলত "আন অ-মুক্ত কৰ্ম"ৰ বাবে থকা বিকল্প চিহ্নিত কৰক।\n|This isa'''logo of an organization''', company, brand, etc.
This is an official logo of an entity that is the subject ofaWikipedia article. It will be included as that entity's primary means of visual identification, at the top of the article in question.
Note: If you plan to use it for any other purpose than this, please tick the box for "other non-free work" below.\n
\n|style=""|
(আপুনি এই ফাইলটো ক'ত পালে?)\n|td colspan="2"|ইয়াক বিষয়টোৰ প্ৰাথমিক দৃশ্যগত চিনাক্তকৰণৰ বাবে প্ৰবন্ধটোৰ শীৰ্ষত ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব।
এনে ব্যৱহাৰৰ লগত মিলা এটা মান্য ভাল ব্যৱহাৰ যুক্তি যোগ কৰা হ'ব। যদি আপুনি ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো উদ্দেশ্যত ফাইলটো ব্যৱহাৰ কৰিব খুজিছে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি এই অনুচ্ছেদটো ব্যৱহাৰ '''নকৰিব''' আৰু তলত "আন অ-মুক্ত কৰ্ম"ৰ বাবে থকা বিকল্প চিহ্নিত কৰক।\n|td colspan="2"|This image will be shown asaprimary means of visual identification at the top of the article dedicated to the entity in question.
A standard fair use rationale will be added that matches this type of use. If you plan to use the file for any purpose other than this, please do '''not''' use this section, but the one labelled "other type of non-free work" below.\n|এইখন এজন ব্যক্তিৰ '''ঐতিহাসিক প্ৰতিকৃতি''' যিজনে বৰ্তমান মৃত্যুবৰণ।
 এইখন এজন ব্যক্তিৰ ঐতিহাসিক প্ৰতিকৃতি যিজন বৰ্তমান জীৱিত অৱস্থাত নাই। ইয়াক ব্যক্তিজনৰ প্ৰাথমিক দৃশ্যগত চিনাক্তকৰণৰ বাবে প্ৰবন্ধটোৰ শীৰ্ষত ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব।\n|This is an '''historic portrait''' ofaperson no longer alive.
This is an historic photograph or other depiction ofaperson who is no longer alive. It will be used as the primary means of visual identification of that person in the article about them.\n
\n|style=""|মৃত্যু কেতিয়া হৈছে:\n|style=""|
(Thisএনে typeধৰণৰ ofফাইল fileকেৱল canমৃত typicallyব্যক্তিৰ onlyক্ষেত্ৰতহে beব্যৱহাৰ usedকৰা with people who are no longer alive.উচিত।)\n|colspan="2"|এই ছবিখনক ব্যক্তিজনৰ বিষয়ে লিখা প্ৰবন্ধটোৰ ওপৰফালে দৃশ্যগত চিনাক্তকৰণ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হ'ব।
এনে ব্যৱহাৰৰ লগত মিলা এটা মান্য ভাল ব্যৱহাৰ যুক্তি যোগ কৰা হ'ব। যদি আপুনি ইয়াৰ বাহিৰে আন কোনো উদ্দেশ্যত ফাইলটো ব্যৱহাৰ কৰিব খুজিছে, তেন্তে অনুগ্ৰহ কৰি এই অনুচ্ছেদটো ব্যৱহাৰ '''নকৰিব''' আৰু তলত "আন অ-মুক্ত কৰ্ম"ৰ বাবে থকা বিকল্প চিহ্নিত কৰক।\n|colspan="2"|অনুগ্ৰহ কৰি কওক যে এই ছবিখনৰ আন এক মুক্ত বিকল্প কিয় বিচাৰি পোৱা নাযাব।\n|colspan="2"|Please explain whyafree alternative to this image cannot be found.\n|style=""|
শেহতীয়াকৈ মৃত্যুবৰণ কৰা ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত: এই ব্যক্তিজনৰ ছবি থাকিব পৰা মানুহ বিচাৰিবলৈ আপুনি চেষ্টা কৰিছেনে যাতে তেওঁক ছবিখন মুকলি কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিব পাৰি?
প্ৰথম বা মধ্য বিংশ শতিকাৰ ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত: ৰাজহুৱা ড'মেইনত থাকিব পৰা পুৰণা ছবি বিচাৰিবলৈ আপুনি চেষ্টা কৰিছেনে?\n|style=""|
For subjects who died recently: have you madeareasonable effort to find people who might possess photographs of this person and might be willing to release one?
For subjects who lived in the early-to-mid 20th century: have you considered if there might be an older photograph that has fallen in the public domain?\n|colspan="2"|অনুগ্ৰহ কৰি কওক যে এই ফাইলটো ব্যৱহাৰ কৰিলে তাৰ স্বত্বাধিকাৰীৰ ব্যৱসায়িক স্বাৰ্থত আঘাত নপৰিব বুলি আপুনি কেনেকৈ নিশ্চিত।\n|style=""|
Weযদি willইয়াৰ typicallyব্যৱসায়িক notব্যৱহাৰৰ useবাবে aস্বত্বাধিকাৰীৰ fileআগ্ৰহ ifআছে itsআৰু ownerআমাৰ hasব্যৱহাৰে aইয়াৰ potentialপূৰ্বৰ commercialবজাৰ interestভূমিকাত inপ্ৰভাৱ its useপেলাব, and if our use of it would compete withআমি itsতেনে originalফাইল marketব্যৱহাৰ role.নকৰোঁ।\n"https://as.wikipedia.org/wiki/বিশেষ:MobileDiff/103325"ৰ পৰা অনা হৈছে


Pension Scheme : চৰকাৰী কৰ্মচাৰীসকলৰ বাবে ডাঙৰ সকাহ! কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ডাঙৰ ঘোষণা– News18 Assam\nPension Scheme : চৰকাৰী কৰ্মচাৰীসকলৰ বাবে ডাঙৰ সকাহ! কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ডাঙৰ ঘোষণা\n»Pension Scheme : চৰকাৰী কৰ্মচাৰীসকলৰ বাবে ডাঙৰ সকাহ! কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ডাঙৰ ঘোষণা\nUpdated:April 1, 2021, 3:54 PM IST\nইয়াৰ বাবে ৫ মে’লৈ আবেদন কৰিব পাৰে।\nকেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে পেঞ্চনক লৈ ডাঙৰ ঘোষণা কৰিছে। যদি আপুনি চৰকাৰী কৰ্মচাৰী তেন্তে এই খবৰ আপোনাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ। অৱশ্যে, চৰকাৰৰ যোগ্যতা পূৰ্ণ কৰা কৰ্মচাৰীসকলেহে ইয়াৰ সুবিধা লাভ কৰিব। কৰ্মচাৰীসকলে এতিয়া নেচনেল পেঞ্চন আঁচনি (NPS) এৰি পুৰণি পেঞ্চন আঁচনি (OPS)ৰ সুবিধা ৩১ মে’ ২০২১লৈ ল’ব পাৰে। ইয়াৰ বাবে ৫ মে’লৈ আবেদন কৰিব পাৰে।\nইয়াৰ উপৰি যিসকল কৰ্মচাৰীয়ে আবেদন নকৰে তেওঁলোকক নেচনেল পেঞ্চন ছিষ্টেমৰ জৰিয়তে সুবিধা পাই থাকিব। আনহাতে, যিসকল কৰ্মচাৰীক ১ জানুৱাৰী ২০০৪ৰ পৰা ২৮ অক্টোবৰ ২০০৯ৰ মাজত নিযুক্তি দিয়া হৈছে তেওঁলোকে CCS Pensionৰ জৰিয়তে পেঞ্চনৰ সুবিধা লাভ কৰিব।\nউল্লেখযোগ্য যে পুৰণি পেঞ্চন আঁচনি এনপিএছতকৈ অধিক লাভজনক। পুৰণি আঁচনিত পেঞ্চনাৰৰ লগতে তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ লোকেও সুবিধা লাভ কৰে। ইয়াৰ লগতে তেওঁলোকৰ অৱসৰৰ কালো সুৰক্ষিত হৈ থাকে।\nআনহাতে OPSৰ সুবিধা সেইসকল কৰ্মচাৰীয়ে লাভ কৰিব যিসকলে ১ জানুৱাৰী ২০০৪ৰ পূৰ্বে নিযুক্তি লাভ কৰিছিল।\nFirst published: April 1, 2021, 3:54 PM IST\n'ৰূপজ্যোতি কুৰ্মী জকৰ আৰু তোলনি বিয়া খাই ফুৰা বিধায়ক'


সংৰক্ষিত পূৰাতাত্ত্বিক স্থান আৰু স্মৃতিসৌধসমূহ | পূৰাতাত্ত্বিক সঞ্চালকালয় | অসম চৰকাৰ, ভাৰত\n(১) খাৰ ঘৰ, পানবাৰী, ধুবুৰী জিলা:\nধুবুৰী জিলাৰ পানবাৰীত থকা খাৰঘৰটো বৰ্তমান ধ্বংসপ্ৰাপ্ত অৱস্থাত আছে। আহোমৰ লগত মোগলৰ যুদ্ধৰ সময়তে ইয়াকে সজোৱা হৈছিল।\n(২) পানবাৰীৰ ধ্বংসাৱশেষ, পানবাৰী, ধুবুৰী জিলা:\nমধ্য যুগৰ এটা ইটাৰে বনোৱা গাঁথনি এই ঠাইত আছে।\n(৩) মটেৰঝাৰ মন্দিৰ, মটেৰঝাৰ, ধুবুৰী জিলা:\nকোচ যুগৰ ইটাৰে বনোৱা মন্দিৰ ইয়াত আছে। এই স্থানত এটা পুখুৰী আছে। এই স্থানত ভূগৰ্ভস্থ বিশেষ ধৰণৰ ইটাৰ গাঁঠনি এটা পোৱা গৈছে, যিটোৰ সম্পূৰ্ণ খনন এতিয়াও হোৱা নাই।\n(৪) মহাদেৱ পৰ্বত, শ্ৰীশ্ৰীসূৰ্য পাহাৰ, গোৱালপাৰা জিলা:\nএই স্থানত অসংখ্য শিৱলিংগ পোৱা গৈছে।\n(৫) পাগলাটেকৰ ধ্বংসাৱশেষ, পাগলাটেক, গোৱালপাৰা জিলা:\nএই স্থানখন গুপ্ত যুগৰ পিছৰ সময়ৰ। এই ঠাইত পোৱা কেইটামান সোণৰ মোহৰ আনুমানিক ৭০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ বুলি ধাৰণা কৰা হৈছে; ঠাইখিনি ব্যৱসায়ৰ বাবে উন্নত আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। এই সঞ্চালকালয়ে পূৰাতাত্ত্বিক অভিযান চলোৱাত এই কথাটোৱেই নিশ্চিত হৈছে। এই স্থানত এটা শিলত কটা গুহা ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদৰ ফালে মুখ কৰি আছে। ইয়াত পোৱা এটা শিলৰ মন্দিৰৰ খণ্ড, মন্দিৰৰ নক্সাৰ ভগ্নাৱশেষ আৰু এটা যোনিপীঠ আনুমানিক ১১০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বৰ বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে।\n(৬) ৰাউচৰ সৌধ, কাছাৰী ৰোড, গোৱালপাৰা জিলা:\nৰাউচৰ সৌধ হৈছে গোৱালপাৰা জিলা ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ ওচৰত থকা বান্দৰ কন্দা পাহাৰত থকা এজন ইউৰোপীয় নিমখ বেপাৰীৰ কবৰ। এই পাহাৰ খননৰ অনস্থানৰ বিশেষত্ব এটা হল – পাহাৰখন তিনিওফালে ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীয়ে আগুৰি আছে। ইয়াত অৱস্থিত বহুবিলাক কবৰ আৰু ব্ৰিটিছৰ অট্টালিকাই এই কথা সূচায় যে ইয়াতে ব্ৰিটিছ আৰু আন আন ইউৰোপীয় বিষয়াৰ এটা কলনী আছিল। এই কবৰবিলাকে ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলৰ গৌৰৱ সোঁৱৰাই –যিবিলাকে ইয়াৰ পৰাই গোৱালপাৰাত ব্ৰিটিছৰ শাসন চলাইছিল।\n(৭) টুক্ৰেশ্বৰী মন্দিৰ, কৃষ্ণাই, গোৱালাপাৰা জিলা:\nএই ঠাইত এটা শিৱলিংগ পোৱা হৈছে। বৰ্তমানৰ মন্দিৰটো ইয়াৰ নামনিত টিনপাত লগাই বনোৱা হৈছে। কিম্বদন্তি অনুসাৰে ইয়াতে হেনো সতীৰ দেহৰ এটা খণ্ড পৰিছিল।\n(৮) শিৱ থান, পঞ্চৰত্ন, গোৱালপাৰা জিলা:\nকেইবাটাও যুগৰ সংস্কৃতিৰ পূৰাতাত্ত্বিক সমল ইয়াত আছে। শিলত খোদিত এটা খ্ৰীষ্ট জন্মৰ আগৰ বুলি ধৰা হৈছে। এটা শৈল মন্দিৰৰ সিঁচৰিত হৈ থকা কাৰুকাৰ্য খচিত ভগ্নাৱশেষবোৰ চাই ইয়াক আনুমানিক দশম-একাদশ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব শতিকাৰ বুলি কব পাৰি।\n(৯) গণেশ মন্দিৰ, অভয়াপুৰী, বঙাইগাঁও জিলা:\nগণেশ মন্দিৰ পূৰাতাত্ত্বিক স্থানখন সমতল ভূমিত অৱস্থিত আৰু গণেশৰ শিলৰ মন্দিৰটোৰ অৱশেষৰ ওপৰত ইটাৰে মঞ্চ আৰু মজিয়াখন বনোৱা গৈছে। ইটাৰে বনোৱা ভেটিটো বিশেষভাৱে ত্ৰিৰথ নক্সাৰে বনোৱা।উত্তৰ-দক্ষিণলৈ বনোৱা ই ৩২ মিটাৰ দীঘল। ভেটিটোৰ প্ৰস্থ সোঁমাজত ১৯ মিটাৰ আৰু উত্তৰৰ আৰু দক্ষিণৰ সীমাৰেখাইদি পূৱ-পশ্চিমকৈ ১৪ মিটাৰকৈ দীঘল। ইয়াক দক্ষিণফালে ১৫ শাৰী আৰু উত্তৰফালে ২০ শাৰী ইটাৰে বনোৱা হৈছিল; ইয়াবিলাক ০.৫ মিটাৰ ডাঠ আছিল। গণেশৰ শৈল মন্দিৰটোৰ ভূমি ভাগত দুটা অংশ আছিল, - গৰ্ভগৃহ আৰু অন্তৰালা। মণ্ডপৰ নক্সাখন এতিয়াও পোৱা হোৱা নাই। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহ আৰু অন্তৰালৰ নক্সা চাৰিওফালে ৬.৩ মিটাৰকৈ আছে। ঠাইখিনিত মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষৰ অজস্ৰ টুকুৰা আছে। এইবিলাক তিনিখন পূৰাতাত্ত্বিক গেলাৰীত সংৰক্ষণ কৰা আছে, ইয়াৰ ভিতৰত এটা নাগে অলংকৃত কৰি থকা এখন গধুৰ দুৱাৰৰ আকৃতি আৰু ডাঙৰ ডাঙৰ কাণেৰে সৈতে এটা মানুহৰ আকৃতি (গণেশক বুজাবলৈ), অমালকা (শিলৰ অট্টালিকাত থকা এবিধ ডাঙৰ সঁজুলি), শিলত কটা ধনুৰ দৰে আকৃতিৰ জালি ((Lattice), দুৱাৰৰ ফ্ৰেমৰ এটা অংশ, হাতীৰ শুঁৰ অংকিত থকা এটা শিলৰ স্তম্ভৰ নামনি খণ্ড আৰু অন্যান্য। এই স্থানৰ নক্সা কটা এখন দুৱাৰৰ পেনেল আৰু গণেশৰ মূৰ্ত্তি ওচৰতে থকা আধুনিক মন্দিৰটোত সংৰক্ষণ কৰা হৈছে।\n(১০) কাকৈজানা পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, কাকৈজানা, বঙাইগাঁও জিলা:\nমাটিৰ ওপৰত ইটা ওলাই থকাৰ প্ৰমাণ আছে, এটা শিৱলিংগ আৰু যোনিপীঠ এই স্থানত আছে।\n(১১) বিল্বেশ্বৰ মন্দিৰ, বেলশৰ, নলবাৰী জিলা:\nএটা শিলৰ মন্দিৰৰ গাঁঠনিৰ ওপৰত ইটাৰে এই মন্দিৰটো বনোৱা হৈছে। মন্দিৰ পৰিচালনা কৰিবলৈ আহোম ৰজা শিৱসিংহই ভূমি দান দিয়া শিলালিপি এখন ইয়াত আছে (১৭১৪-১৭৪৪ খ্ৰীষ্টাব্দ)। ইয়াত এটা পুখুৰী আছে আৰু মন্দিৰৰ নক্সা আৰু উন্নতি উত্তৰ ভাৰতীয় ধৰণৰ। মন্দিৰৰ দেৱালৰ বাহিৰ ফালে আধুনিক যুগৰ চিত্ৰশৈলী অংকিত কৰা আছে। মন্দিৰৰ চাৰিওকাষ মাটিৰে পুতি দি ওখ কৰা বাবে গৰ্ভগৃহটো বৰ্তমান পানীৰ তলত আৰু শিৱলিংগ আৰু যোনিপীঠো গোটেই বছৰ জুৰি পানীৰ তলতে থাকে। জনসাধাৰণে পৰম আগ্ৰহেৰে পালন কৰা শিৱৰাত্ৰি আৰু দুৰ্গোত্সৱত মানুহৰ যথেষ্ট ভিৰ হয় বাবে তাৰে সু-বন্দোবস্ত কৰিবলৈ আধুনিক ধৰণৰ মণ্ডপ এখন বনোৱা হৈছে।\n(১২) বালিলেছাৰ কালী মন্দিৰ, বালিলেছা, নলবাৰী জিলা:\nইটাৰে বনোৱা দুটা মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ ইয়াত আছে। তাৰে এটাত থকা আহোম যুগৰ কালী গোঁসানীৰ মূৰ্ত্তিটো পৱিত্ৰ বুলি পূজা-অৰ্চনা কৰা হয়।\n(১৩) আমবাৰী পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, আমবাৰী, কামৰূপ (মহানগৰ) জিলা:\nআমবাৰীৰ পূৰাতাত্ত্বিক স্থান ১৯৬৮ চনত আৱিস্কাৰ হয়। খনন কাৰ্যত আৱিস্কাৰ হোৱা সম্পদসমূহে এই কথাটো প্ৰতিষ্ঠা কৰে যে প্ৰচানী কামৰূপৰ সংস্কৃতিৰ দ্ৰুত গতিত কৰা উন্নয়নৰ এই ঠাইখিনিও এটা কেন্দ্ৰবিন্দু আছিল। এই স্থানখন বহলভাৱে দুটা যুগৰ প্ৰতিষ্ঠিত স্থান আছিল। ইয়াৰে প্ৰথম ভাগটো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ২০০ বছৰৰ পৰা এখন চহৰীয়া সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে আৰু কেই শতিকামানৰ বিৰতিৰ পাছত আনুমানিক ১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ পৰা শেহৰ ফাললৈ বিস্তৃত হৈ আছিল।\nইয়াৰে প্ৰথম ভাগৰ বাচকবনীয়া গাঁঠনিসমূহৰ ভিতৰত হল পোৰা ইটাৰে বনোৱা এটা পুখুৰী, তাৰে পৰা পানী ওলাই যোৱা ন্ৰদমা, ইটাৰে বনোৱা পথ, ইটাৰে গঠা মজিয়া আৰু প্ৰাক্-মধ্যযুগীয়া সময়চোৱাৰ দেৱালৰ গাঁঠনিসমূহ। এই অৱয়বসমূহে উত্তৰফালে বৈ যোৱা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ইফালে থকা আমবাৰী যে এক সংস্কৃতিৰ স্থান আছিল তাকে সূচায়। মধ্যযুগৰ প্ৰথম ভাগত এই ঠাইখনেই যে কামৰূপীয়া কলা-শিল্পৰ বাবে এক শিলাপলয় আছিল বুলি স্পষ্টভাৱে প্ৰায়েই জনা যায়।\nপ্ৰচুৰ ভাস্কৰ্য্য, শিৱ লিংগ, পোৰা মাটিৰ পাত্ৰ, কেয়োলিনৰ পাত্ৰ, তেলৰ চাকি, ভাস্কৰ্য্যসমূহ আৰু লগতে মণি, গহণা আদিৰ আৱিস্কাৰে এইটোকে সূচায় যে শিল্পী, ভাস্কৰসমূহ এই ঠাইতে বসবাস কৰিছিল। ইয়াত আৱিস্কৃত নন্দীৰ বাহনৰ ওপৰত খোদিত নটৰাজৰ মূৰ্ত্তিটো এই দেশত অদ্বিতীয় আৰু ইয়াক স্থানীয় ঢঙত বনোৱা হৈছে।\n২০০২-২০০৩ ইটাৰ স্থাপত্যটো বৈজ্ঞানিকভাৱে সংৰক্ষণৰ অৰ্থে অনুমতি পোৱাৰ পাছত এই কথাটো পোৱা গৈছে যে এই স্থাপত্যটো এটা বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰে বাসগৃহ আছিল আৰু উত্তৰ-দক্ষিণ মুৱাকৈ থকা এটা দীঘলীয়া বাটে ইয়াক দুভাগ কৰিছিল। এই বাসগৃহটো এখন উত্তৰ-দক্ষিণ মুৱাকৈ আৰু এখন পুৱা-পশ্চিমাকৈ থকা ইটাৰ দেৱালৰ ভিতৰত বনোৱা আছিল। ইয়াত পোৱা ব্ৰাহ্মণ্য ধৰ্মমতৰ অসংখ্য দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্ত্তিৰ লগতে মানুহৰ মৃন্ময় মূৰ্ত্তি ইয়াতে স্থানীয়ভাৱে আৰু অসম ৰাজ্যিক সংগ্ৰহালয়ত বৰ্তমানে সংৰক্ষণ কৰা আছে। পিছৰ যুগৰ গাঁঠনিসমূহ সিমান স্পষ্ট নহয় যদিও চীনামাটিৰ বাচন কিছুমান যেনে- পোৰা মাটিৰ মিহি বাচন, চীনা মাটিৰ বাচন আৰু ফেলেডনৰ বাচনসমূহে এই কথাই প্ৰতীয়নমান কৰে যে এই ঠাইখনেই বোধহয় পৌৰাণিক ফালৰ পৰা সেই সময়লৈ ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ ঘাই কেন্দ্ৰ আছিল। ২০০৮-০৯ চনৰ এই ঠাইত কৰা খনন কাৰ্যত আৱিস্কৃত মৃন্ময় মূৰ্ত্তিৰ ওপৰত মৰামোহৰ আৰু ইটাৰে বনোৱা পুখুৰী পৰা এই প্ৰতীয়মান হৈছে যে এইসমূহ শুঙ্গ-কুশান যুগৰ।\n(১৪) উমানন্দ মন্দিৰ, উমানন্দ, কামৰূপ জিলা:\nব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ মাজত থকা উমানন্দ দ্বীপত উমানন্দ মন্দিৰ স্থাপিত। পুৰণি কিম্বদন্তি মতে এই দ্বীপক ভষ্মাচল বুলিও জনা যায়। শুপ্ত যুগৰ পিছৰ ফালৰ এটা শিলৰ মন্দিৰ এই স্থানত দেখা যায়। এই স্থানত আদি মধ্য যুগৰ শিলৰ ভাস্কৰ্য্য আৰু খোদিত মূৰ্ত্তিসমূহ দেখা যায়। গণশৰ শিলৰ মূৰ্ত্তি আৰু এটা গুহাৰ বাহিৰেও এটা চতুৰ্ভূজ, নাৰী মূৰ্ত্তি ইয়াতে দেখা যায়। ব্ৰিটিছবিলাকে ময়ুৰ দ্বীপ বুলি নাম দিয়া এই ঠাই টুকুৰা কামৰূপ জিলাৰ উপায়ুক্ত কাৰ্যালয়ৰ উত্তৰ ফালে অৱস্থিত। এই নদীদ্বীপত তিনিটা মন্দিৰ আছে। প্ৰথমটো ১৭শ শতিকাৰ শেহৰ ফালে বনোৱা। আন দুটা মন্দিৰ ১৯ শতিকাৰ প্ৰথম ভাগত বনোৱা।\nপৌৰাণিক মন্দিৰৰ শিলৰ ভেটিটোৰ ওপৰতে আহোম ৰজা গদাধৰ শিংহই (১৬৮১-১৬৯৬ খ্ৰীষ্টাব্দ) এটা ইটাৰ মন্দিৰ বনাই সেইটো ভগৱান শিৱৰ নামত উচৰ্গা কৰে। আন দুটা ইটাৰে বনোৱা মন্দিৰৰ চন্দ্ৰশেখৰ মন্দিৰটো আহোম ৰজা চন্দ্ৰকান্ত সিংহই ১৮২০ খ্ৰীষ্টাব্দত সজোৱা আৰু সমসাময়িক আনটো হৰ-গৌৰী মন্দিৰটো ৰজা গৌৰীনাথ সিংহই সজোৱা বুলি ভবা হৈছে। এই তিনিওটা মন্দিৰৰ ভিতৰত উমানন্দ মন্দিৰটো আটাইতকৈ পুৰণি আৰু ওখ আৰু ইয়াৰ ভিতৰত এটা খোদিত ৰূপৰ শিৱমূৰ্ত্তিক ইয়াতে পূজা কৰা হয়।\nচন্দ্ৰশেখৰ মন্দিৰটোৰ নক্সাখন অষ্টভূজ আকৃতিৰ আৰু ইয়াতে এটা শিৱলিংগ আছে। গঠনশৈলীৰ ফালৰ পৰা উমানন্দ মন্দিৰটো ৰখাদেউল বৈচিত্ৰ্যৰ পঞ্চৰথ মন্দিৰ কিন্তু ইয়াত কোনো অংগশেখৰ নাই। দুয়োটা মন্দিৰ ইটাৰ দেৱালেৰে আগুৰা। উমানন্দ মন্দিৰৰ বাহৰ্গমনৰ পথতে হৰগৌৰী মন্দিৰটো অৱস্থিত। এইখন এখন সৰু স্মৃতিচিহ্ন থকা তীৰ্থস্থান। নদীৰ বুকুত থকা দ্বীপৰ মাজৰ উমানন্দৰ সৌন্দৰ্য্য অনুপম। গুৱাহাটীত থকা পঞ্চতীৰ্থৰ এখন তীৰ্থস্থান বুলি এই মন্দিৰক কোৱা হয়।\n(১৫) চত্ৰাকাৰ মন্দিৰ, উজান বজাৰ, কামৰূপ (ম) জিলা:\nমধ্যযুগৰ পিছৰ ভাগত দেৱোত্তৰ ভূমিৰ ওপৰত স্থাপন কৰা এই মন্দিৰ প্ৰাঙ্গনত শিৱ, বিষ্ণু আৰু মঙ্লচণ্ডীৰ মন্দিৰ তিনিটা আছে। আহোম ৰজা কমলেশ্বৰ সিংহৰ দিনত (১৭৯৫-১৮১০) সজোৱা এই চক্ৰাকাৰ দেৱালয় শাক্ত ধৰ্মৰ এখন প্ৰধান পীঠস্থান। মধ্যযুগৰ প্ৰথম ভাগৰ কিছুমান শৈল ভাস্কৰ্য্য এই পীঠস্থানত পোৱা যায়। মধ্য যুগৰ কিছুমান ভাস্কৰ্য্য মন্দিৰৰ দেৱালৰ বাহিৰ ফালে লগোৱা আছে। বংশী গোপালৰ এটা শিলত খোদিত সুন্দৰ মূৰ্ত্তি বিষ্ণু মন্দিৰত পৱিত্ৰভাৱে থোৱা আছে। এই মন্দিৰসমূহ বৰ্তমানে নতুনকৈ সজোৱা হৈছে। উত্তৰফালে থকা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখামুখিকৈ এটা টিলাৰ ওপৰত সজোৱা এই মন্দিৰলৈ ভ্ৰমণকাৰী সকলৰ উপৰিও তীৰ্থযাত্ৰীসকল নিয়মিতভাৱে আহে।\n(১৬) মণিকৰ্ণেশ্বৰ পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, উত্তৰ গুৱাহাটী, কামৰূপ জিলা:\nউত্তৰ গুৱাহাটীৰ মণিকৰ্ণেশ্বৰ পাহাৰত দেৱোত্তৰ ভূমিৰ ওপৰত সজোৱা মণিকৰ্ণেশ্বৰ মন্দিৰটো ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ মুখামুখিকৈ আছে। মধ্যযুগৰ পিছৰ ফালে পুৰণি শিলৰ ভেটিৰ ধ্বংসাৱশেষৰ গাঁঠনিৰ ওপৰত ইটাৰে সজা। মূল গাঁঠনিৰ আকাৰ তৰাৰ আকৃতিৰ আৰু বিমানৰ দিশ বাৰটা। শিলৰ মন্দিৰৰ পুৰণি ধ্বংসাৱশেষৰ ভেটিৰ গাঁঠনিৰ ওপৰত মধ্যযুগৰ শেষৰ ফালে ইটাৰে সজাই মন্দিৰটো ভগৱান শিৱৰ নামত উচৰ্গা কৰা হয়। মন্দিৰটো বৰ্তমানৰ ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হৈছে আৰু শিখৰটোৰ কোনো চিন-মোকাম নাই। পুৰণি কালৰ ভাস্কৰ্য্যসমূহ মন্দিৰৰ দেৱালৰ বাহিৰফালে লগোৱা আছে। ২০০৫ চনত নতুনকৈ সজোৱা মণ্ডপৰ তলৰ ভাগত মাটিৰ সমান্তৰালকৈ ভাস্কৰ্য্যসমূহ লগোৱা আছে আৰু উলম্ব দিশত লতা-পাতৰ দৃষ্টিনন্দন নক্সাসমূহ লগোৱা আছে।\n(১৭) কানাই বৰষিবোৱা শিলালিপি, উত্তৰ গুৱাহাটী, কামৰূপ জিলা:\nএই স্থানত তিনিটা শিলত কটা লিপি এটা জ্যামিতিক নক্সা আৰু শিলত কটা এটা গণেশৰ মূৰ্ত্তি আছে। এই শিলালিপিত আগৰখনত ১২০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত তুৰ্কীসকলে কামৰূপ আক্ৰমণ কৰা কথা লিপিবদ্ধ কৰা আছে। আন দুখন শিলালিপি ১৭শ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আৰু তাতে অসমীয়া সেনা আৰু মোগলৰ যুদ্ধৰ কথা লিপিবদ্ধ হৈ আছে। এই শিলালিপিসমূহৰ প্ৰথমখন কানাই বৰষিবোৱা শিলৰ শিলালিপিখন ঠাইখনৰ পূৱ প্ৰান্তৰ এটা শিলৰ নামনি ভাগত খোদিত হৈ আছে। আন দুখন লিপি ঠাইখনৰ মধ্যভাগত থকা এটা বৃহত্ শিলত খোদিত কৰা আছে। কানাই বৰষিবোৱা শিলৰ আখৰবিলাক অসমীয়া আৰু দেৱনাগৰী আখৰত লিখা আৰু অসমত প্ৰথম অসমীয়া আখৰৰ চানেকী বুলি ধৰা হৈছে। এই নথিৰ তাৰিখসমূহ সংখ্যাৰ দ্বাৰা নহয়, চিহ্নৰ দ্বাৰাহে বুজোৱা হৈছিল-\nশাকে তুৰগ-যুগ্মেশে-মধুমাস ত্ৰয়েদশে।\nকামৰূপং সমাগত্য তুৰস্কাঃ ক্ষময়াযমু।।।\n(১১২৭ শকাব্দত (১২০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত) তুৰ্কীবিলাক কামৰূপলৈ সম্পূৰ্ণ নিঃশেষ হৈছিল)\n(১৮) অশ্বক্ৰান্ত মন্দিৰ পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, উত্তৰ গুৱাহাটী, কামৰূপ জিলা:\nএই স্থানত দেৱোত্তৰ ভূমিৰ ওপৰত দুটা বিষ্ণু মন্দিৰ আৰু দুটা শিলৰ গুহা ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ ফালে মুখামুখিকৈ আছে। এই মন্দিৰটোক কুৰ্ম্ম জনাৰ্দন মন্দিৰ আৰু পাহাৰৰ ওপৰত বিষ্ণু মন্দিৰ বোলে।\nআগতে সজা শৈল মন্দিৰৰ গাঁঠনিৰ ওপৰত এই দুয়োটা মন্দিৰ সজা হৈছে। পাহাৰৰ শিখৰত থকা অস্বক্ৰান্ত বা অনন্তশায়ী বিষ্ণু মন্দিৰৰ নক্সাখন ত্ৰিৰথ আৰু ইয়াত এখন মণ্ডপ আছে। এই মন্দিৰৰ দেৱালৰৰ বাহিৰ ফালে বিষ্ণুৰ দশাৱতাৰৰ নক্সাবোৰ আৰু মণ্ডপৰ দেৱালৰ ভিতৰ ফালে আন আন মূৰ্ত্তিসমূহ আছে। অনন্তশায়ী বিষ্ণুৰ মূৰ্ত্তিটো গৰ্ভগৃহৰ ভিতৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা আছে।\n(১৯) দীৰ্ঘেশ্বৰী দেৱালয়, উত্তৰ গুৱাহাটী, কামৰূপ জিলা:\nএই স্থান শিলত কটা গণেশৰ মূৰ্ত্তি আৰু দীৰ্ঘেশ্বৰী গোঁসানী বা দুৰ্গা গোঁসানী নামত উচৰ্গা কৰা এটা ইটাৰ মন্দিৰৰ বাবে জনাজাত। দীৰ্ঘেশ্বৰী পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত দীৰ্ঘেশ্বৰী মন্দিৰটো হৈছে দুৰ্গা দেৱীৰ এখন শক্তিপীঠ। এই ঠাইখনত যে আগতে শিলৰ গাঁঠনি আছিল সেইটো ইয়াত থকা শিলৰ খটখটী এটা বগাই যায় সেই ঠাইখন পাব পাৰি। ঠাইখিনিত বহুবিলাক শিলত কটা মূৰ্ত্তি আছে আৰু শিলত কটা গণেশৰ এটা মূৰ্ত্তি অসমৰ ভিতৰতে অতি বৃহত্ বুলি বিশ্বাস কৰিব পাৰি। এই শিলত কটা মূৰ্ত্তিসমূহ আনুমানিক ১০০০-১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ।\nএই স্থানতে আহোম ৰজা শিৱ সিংহই (১৭১৪-১৭৪৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) এটা ইটাৰ মন্দিৰ সজাইছিল। এই ঠাইতে যে মন্দিৰটো আছিল তাৰে সাক্ষী হৈছে ইটাৰে সজা তোৰণখন, যত কিছুমান লিপি আছে আৰু ইটাৰে সজা সীমাৰ দেৱালখন দীৰ্ঘেশ্বৰী পৰ্বতখন যিহেতুকে দীঘলীয়া শাৰীৰ পৰ্বত আৰু ইয়াৰ শিলৰ নামনিখণ্ডই ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী চুই আছে, সেইবাবে ইয়াৰ নদীকেন্দ্ৰিক দৃশ্ঠ মনোৰম। মন্দিৰৰ লগতে বাৰ মাহে বৈ থকা এটা নিজৰাই এই স্থানৰ শান্তিময় সৌন্দৰ্য্যত আৰু এটা মাত্ৰা দিছে।\n(২০) চিলাটিঙৰ শিলালিপি, গৌৰীপুৰ, কামৰূপ জিলা:\n৩১ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ লগত থকা চিলাটিং পৰ্বতৰ নামনিত এই শিলালিপিখন আছে। লিপিখন আনুমানিক ১৭৩৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ আৰু ই অসমীয়াতে লিখা। এটা গড়খাৱৈৰ খননৰ বিষয়ে ইয়াত লিখা আছে।\n(২১) ৰুদ্ৰেশ্বৰ মন্দিৰ, উত্তৰ গুৱাহাটী, কামৰূপ জিলা:\nমধ্যযুগৰ পিছৰচোৱা সময়ত দেৱোত্তৰ ভূমিৰ ওপৰত এই শিৱ মন্দিৰটো সজোৱা, মন্দিৰটোৰ দুটা বেলেগ বেলেগ ধৰণৰ গাঁঠনি আছে, যেনে- বৰ্গক্ষেত্ৰ আকাৰৰ এখন ওখ মঞ্চ আৰু তাৰ ওপৰত মণ্ডপৰ সৈতে এটা মন্দিৰ। মাটিৰ ওপৰৰ নক্সাখন বৰ্গক্ষেত্ৰ আকাৰৰ আৰু তাৰে ভিতৰত প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰাকৈ এটা পদপথ। ওপৰ মহলাত শিখৰটোক আৱৰি ধৰি মন্দিৰক প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰাকৈ এটা মুকলি পদপথ আছে। এই গাঁঠনিটোৱে মোগল যুগৰ কোনো কীৰ্তিস্তম্ভলৈ মনত পেলাই দিয়ে। এই চৌখিন অৱয়বটো প্ৰধানকৈ এটা মন্দিৰ আৰু এটা কীৰ্তিস্তম্ভৰ সংমিশ্ৰণ। মাটিৰ পৰা ওপৰৰ মন্দিৰলৈ যাবলৈ বুলি এটা খটখটি বনাই থোৱা আছে। ওপৰৰ মহলাটো মুকলি ঠাই এটুকুৰাই আগুৰি আছে যাতে মন্দিৰটো প্ৰদক্ষিণ কৰিব পৰা যায়।\nএটা সৰু কীৰ্তিস্তম্ভৰ লগতে মন্দিৰটো থকা অসমত এইটোৱে একমাত্ৰ ভাস্কৰ্য্য। যিয়ে হওক, মন্দিৰৰ শিখৰটো বৰ্তমানে নাই। এই মন্দিৰটো আহোম ৰজা প্ৰমত্ত সিংহই (১৭৪৪-১৭৫১ খ্ৰীষ্টাব্দ) তেওঁৰ পিতৃ ৰজা ৰুদ্ৰ সিংহৰ (১৬৯৬-১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) স্মৃতিত সজাইছিল, কিয়নো ৰজা ৰুদ্ৰ সিংহৰ এই ঠাইতে মুত্যু হৈছিল।\n(২২) চন্দ্ৰশেখৰ মন্দিৰ, উমানন্দ, কামৰূপ জিলা:\nআহোম ৰজা চন্দ্ৰকান্ত সিংহই আনুমানিক ১৮২০ খ্ৰীষ্টাব্দত এই মন্দিৰটো ইটাৰে সজাইছিল। এইখন এখন ক্ষুদ্ৰ আকৃতিৰ পৱিত্ৰ স্থান। মন্দিৰৰ মাটিৰ নক্সাখন বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ আৰু মন্দিৰৰ শিখৰটো এটা আঠকোণীয়া গম্বুজ আৰু তাতে আনুভূমিক ঢালাইৰ সাঁচ আছে। উমা-মহেশ্বৰৰ নামত উত্সৰ্গিত মূল মন্দিৰৰ ওচৰতে এই মন্দিৰটো সজা হৈছে।\n(২৩) হৰ-গৌৰী মন্দিৰ, উমানন্দ, কামৰূপ জিলা:\nআহোম ৰাজত্ব কালত ইটাৰে বনোৱা এই সৰু আকৃতিৰ মন্দিৰটো উমানন্দ মন্দিৰৰ ওচৰতে দেৱোত্তৰ ভূমিত সজা। এই মন্দিৰটোত দুটা কাৰুকাৰ্য্য খচিত ঢিপ আছে – এটা প্ৰভাগত আনটো বৰত।\n(২৪) ন-মঠ, কামাখ্যা, কামৰূপ (ম) জিলা:\nএইটো চতুৰ্ভূজ আকৃতিৰ মৃন্ময় মন্দিৰ, দেৱোত্তৰ ভূমিৰ ওপৰত সজা মাটিৰ ওপৰত নক্সা আৰু ফুলৰ চানেকী খোদাই কৰা। অসমত এতিয়ালৈ পোৱা এইটোৱে মৃন্ময় মন্দিৰ। আহোম ৰজা শিৱ সিংহ (১৭১৪-১৭৪৪ খৃঃ) কৃষ্ণৰাম ভট্টাচাৰ্য্যৰ শিষ্য হোৱাৰ পিছত তেওঁকে কামাখ্যা মন্দিৰ পৰিচালনাৰ ভাৰ অৰ্পণ কৰে। কৃষ্ণৰাম আৰু তেওঁৰ উত্তৰ পুৰুষক পৰ্বতীয়া গোঁসাই নামে জনা যায়, তেওঁলোকক মন্দিৰ পৰিচালনাৰ বাবে বহু মাটি-বাৰী দান দিয়ে। পৰ্বতীয়া সোঁসায়ে নিজৰ অৰ্থে পূজা-পাৰ্বন সম্পন্ন কৰিবলৈ ৰজাই এই মন্দিৰটো সজাই দিয়ে।\n(২৫) উমাচলৰ শিলালিপি, নীলাচল পৰ্ব্বত, কামৰূপ (ম) জিলা:\nউমাচল শিলালিপিখন ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীৰ মুখামুখিকৈ নীলাচল পাহাৰৰ উমাচলত আছে। এই শিলালিপিখন ব্ৰাহ্মী লিপিত লিখা এনেকুৱা –\nপ্ৰখ্যাত প্ৰভু বলভদ্ৰৰ এই গুহাটো (মন্দিৰ) মহাৰাজাধিৰাজ শ্ৰী সুৰেন্দ্ৰ বৰ্মনে সজায়।\n(২৬) পাৰ্চিয়ান শিলালিপি, কামাখ্যা কামৰূপ (ম) জিলা:\nকামাখ্যা মন্দিৰলৈ উঠি যোৱা ঐতিহাসিক শিলৰ খটখটিৰ কাষৰ ইটাৰে সজা তোৰণৰ ওচৰত, কামাখ্যা পাহাৰৰ নামনিত পাৰ্চিয়ান শিলালিপি আছে। মধ্যযুগৰ পিছৰ ফালে দুশাৰীত খোদাই কৰা আৰৱিক লিপিৰ খুব চমুকৈ শিলত কটা লিপি। কথাখিনি হল চাৰ-ই-খিজাৰ লব-য়ে-হায়াত। অনুাবদ এনেকুৱা-\n"পথ নথকা বিলাকক পথ দেখুওৱা মহাপুৰুষ জন (ইয়াতে) জীৱিত হৈ আছে।"\n(২৭) পিঙ্গলেশ্বৰ পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, কৰৰা, কামৰূপ জিলা :\nএই স্থানখন দেৱোত্তৰ ভূমিৰ ওপৰত প্ৰতিস্থিত আৰু মধ্যযুগৰ প্ৰথম ভাগত যে ইয়াত এটা শিলৰ মন্দিৰ আছিল তাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। শিলৰ মন্দিৰটোৰ ভেটিৰ ওপৰত এটা আধুনিক মন্দিৰ সজা হৈছে। শিলৰ মন্দিৰৰ ভাস্কৰ্য্য, দুৱাৰৰ কাষৰ টুকুৰা, খুঁটাবিলাকৰ ভগ্নাৱশেষ, খাদ্যমন্ত্ৰীৰ নক্সা, নাচনীৰ নক্সা, পদুম ফুলৰ নক্সা, ৰতিক্ৰিয়াৰ কলা, শিলালিপি আদি ইয়াত পোৱা গৈছে। মন্দিৰৰ প্ৰভাগৰ নক্সাসমূহৰ পৰা এটা কথা বুজিব পাৰি যে পিঙ্গলেশ্বৰৰ মন্দিৰ প্ৰচুৰভাৱে কাৰুকাৰ্য্য খচিত আছিল। অন্যান্য অংগশিখৰৰ বাহিৰেও আটালৰ তলতে লগোৱা মানুহৰ মূৰ্ত্তিসমূহো ইয়াত পোৱা গৈছে। ভাস্কৰ্য্য আৰু মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ সমূহেৰে বনোৱা হৈছে। এই কলা বীথিকা আৰু যাদুঘৰ বনোৱা হৈছে। এই মন্দিৰত শিৱলিংগ পূজা কৰা হয় আৰু এই ঠাইত তেওঁক পিংগলেশ্বৰ বুলি ভক্তি কৰা হয়।\n(২৮)চান্দৰ মেৰঘৰ পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, ছয়গাঁও, কামৰূপ জিলা:\nচান্দৰ মেৰঘৰ পূৰাতাত্ত্বিক স্থানত দুটা যুগৰ শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে –এটা ১১শ-১২শ খ্ৰীষ্টাব্দ শতিকাৰ। পুৰণি মন্দিৰটোৰ ভেঁটিৰ ওপৰত বৰ্তমান এটা দেৱী মন্দিৰ সাজি পূজা কৰা হয় আৰু পানীৰ তলত ডুব গৈ থকা এটা ডাঙৰ গোলাকাৰ কুণ্ডত থকা শিৱলিংগত পূজা কৰা হয়। এই স্থানত এটা পুখুৰী আছে।\nপূৰাতাত্ত্বিক স্থানত মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা অংশবিলাকেৰে সেই স্থানত এটা যাদুঘৰ আৰু এখন উদ্যান নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই সমূহৰ ভিতৰত শিলৰ দুৱাৰৰ ফ্ৰেম, গণেশৰ মূৰ্ত্তি, ৰতি ক্ৰিয়াৰ মূৰ্ত্তিৰ লগতে আন আন শিলৰ অংশসমূহ যেনে- অমলক আৰু আন শিলৰ অংশসমূহ যেনে- পূৰাতাত্ত্বিক সমলসমূহ উল্লেখযোগ্য। কিম্বদন্তি অনুসৰি বৈউলা-লখীন্দৰ আৰু চান্দ সদাগৰৰ লগত এই মেৰঘৰৰ পূৰাতাত্ত্বিক সমলৰ সম্পৰ্ক আছে।.\n(২৯) সিদ্ধেশ্বৰ মন্দিৰ পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, শুৱালকুছি, কামৰূপ জিলা:\nশুৱালকুছিৰ সিদ্ধেশ্বৰ মন্দিৰটো দেৱোত্তৰ পাহাৰৰ ওপৰত এই শিৱ মন্দিৰটো ইটাৰে সজা হৈছে। মধ্য যুগৰ প্ৰথম ভাগৰ এটা পুৰণা মন্দিৰৰ প্ৰভাগৰ ওপৰত স্বৰ্গদেউ শিৱ সিংহই ১৭২২ খ্ৰীষ্টাব্দত এই মন্দিৰটো সাজে। এই মন্দিৰটোক তিনিওফালে এটা মৰা সূঁতিয়ে আগুৰি আছে আৰু দক্ষিণেদি ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদী বৈ গৈছে। পূৰাতাত্ত্বিক সাক্ষ্যৰ পৰা আনুমানিক ১১০০ খ্ৰীষ্টাব্দত ইয়াতে যে মধ্যযুগৰ প্ৰথম ভাগত এটা শিলৰ মন্দিৰ আছিল সেই কথাটো জনা গৈছে। মন্দিৰৰ দেৱালৰ বৰ্হিভাগত মন্দিৰৰ সেই সময়ৰ শিলৰ ভাস্কৰ্য্যসমূহ আৰু ভগ্নাৱশেষসমূহ সৌন্দৰ্য বৃদ্ধিৰ বাবে পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। মধ্যযুগৰ প্ৰথম ভাগৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ শিলৰ টুকুৰাবিলাকেৰে মন্দিৰলৈ উঠি যোৱা খটখটিটো আহোম ৰজাই মন্দিৰৰ দক্ষিণ ফালেদি নিৰ্মাণ কৰে। মন্দিৰৰ নক্সাখন পঞ্চায়তৰ বুলি আৰু ইয়াৰ কেন্দ্ৰত এটা শিৱলিংগ আছিল বুলি অনুমান কৰা হৈছে। আন আন মূৰ্ত্তিবিলাকৰ ভিতৰত দুৰ্গা, বিষ্ণু আৰু সূৰ্য্যৰ মূৰ্ত্তি মন্দিৰৰ দেৱালত পোৱা গৈছে। তাতে থাকিব লগা গণেশৰ মূৰ্ত্তিটো বৰ্তমান হেৰাইছে। মন্দিৰটোৰ তোৰণখন ইটাৰে সজা আৰু মন্দিৰৰ চৌহদটো পুৰণি ধৰণৰ ইটাৰে আগুৰা।\n(৩০) মদন কমদেৱ পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, বাইহাটা চাৰিআলি, কামৰূপ জিলা:\nস্থানীয়ভাৱে জনাজাত মদন কামদেৱ পাহাৰৰ ওপৰত অৱস্থিত মদন কামদেৱ পূৰাতাত্বিক স্থানত কেইবাটাও শৈল মন্দিৰ সিঁচৰিত হৈ আছে। এই স্থান খন মদনকুৰি নামৰ দক্ষিনলৈ বৈ যোৱা মৰাসূঁতি এটাই আগূৰি আছে। এই ঠাইখিনি স্থানীয় গছ লতাৰে ভৰপুৰ প্ৰাকৃতিকভাৱে সৌন্দৰ্যময় ঠাই। এনেকুৱা গাম্ভীৰ্যপূৰ্ণ অঞ্চলতে এসময়ত সমাজ সংস্কৃতিৰে চহকী মদন কামদেৱ জিলিকি আছিল। পুৰণি কালত এই মদন কামদেৱ মন্দিৰৰ নাম আছিল হৰ গৌৰী কামেশ্বৰ। এই মন্দিৰৰ অধীষ্ঠাতা দেৱতা হৈছে মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহত থকা আলিঙ্গনাবদ্ধ উমা মহেশ্বৰ। এই ঠাইত বহুতো মন্দিৰ আছে, যিবিলাকৰ ভূমি ভাগৰ নক্সা পূৱ পশ্চিম মূৱাকৈ প্ৰতিষ্ঠিত। এই মন্দিৰসমূহ হৈছে গৰ্ভগৃহ আৰু মণ্ডপেৰে সৈতে নমনীয়ভাৱে মাটিৰ ওপৰত সজা তীৰ্থ।\nমাটিৰ নক্সাৰ ওপৰত কৰা ঘাই তীৰ্থস্থান হৈছে পঞ্চৰথৰ। ইয়াৰ মণ্ডপ হৈছে চতুৰ্ভূজাকাৰ। মন্দিৰটো বৰ্তমানে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত অৱস্থাত, মাত্ৰ ভেঁটিটোহে আছেগৈ। মন্দিৰৰ স্থাপত্যশৈলী কাৰুকাৰ্য্যৰে সমৃদ্ধ আৰু দুৱাৰত থকা ৰতিক্ৰিয়াৰ ভাস্কৰ্য্যসমূহ, মানুহ আৰু জীৱ-জন্তুৰ ভাস্কৰ্য্যসমূহ গৰ্ভগৃহৰ বাহিৰত কীৰ্ত্তিমুখ নামৰ দুৱাৰৰ বাহিৰত খচিত। এই স্থানত, ভাস্কৰ্য্য, গছ-লতাৰ নক্সা আদি মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষৰ লগত পোৱা যায়। স্বৰ্গীয় আৰু অৰ্দ্ধ-স্বৰ্গীয় ভাস্কৰ্য্যসমূহ স্থানক আৰু আসন দুয়োটা অৱস্থানতে থকা পোৱা গৈছে। ইয়াত পোৱা অংগশেখৰ, ধ্বজা-স্তম্ভ আৰু আন আন ভাস্কৰ্য্যৰ টুকুৰাসমূহে ইয়াকে প্ৰমাণ কৰে যে এসময়ত যেতিয়া এইবিলাক নভঙাকৈ আছিল, তেতিয়া মন্দিৰটো অতি সৌন্দৰ্য্যশালী আছিল। তিনিখন মুখ থকা স্ত্ৰী মূৰ্ত্তি, শৱৰ ওপৰত বহি থকা ব্ৰাহ্মণীক চাৰিওফালে শিয়াল আৰু আন জন্তুৱে আগুৰি থকা ভাস্কৰ্য্যই ইয়াতে স্থানীয়ভাৱে কৌল কপালিকা তান্ত্ৰিক ধাৰাৰ প্ৰচলন আছিল বুলি প্ৰত্যয় জন্মায়। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহৰ দুৱাৰৰ বাহিৰৰ ফালে যুগ্ম জীৱনৰ নক্সা কটা আছে। এইবিলাকৰ ধৰণ দেখি এই স্থান আনুষঙ্গিক ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ বুলি কব পাৰি।\n(৩১) কাৰ্বি স্মাৰক, দক্ষিণ বাস, সোণাপুৰ, কামৰূপ (ম) জিলা:\nকাৰ্বি স্মাৰক হৈছে এঠাইতে থকা ভালেকেইটাও বৃহত্ শিলাখণ্ড। কাৰ্বি জনবিশ্বাস মতে পূৰ্বপুৰুষৰ আশীৰ্বাদ লৈ জীৱনত উন্নতি কৰিবলৈ মৃত পূৰ্বপুৰুষক পূজা কৰাৰ বিশ্বাসতে এই শিলবিলাক পোতা হৈছে।\n(৩২) বশিষ্ঠ মন্দিৰ, গুৱাহাটী, কামৰূপ (ম) জিলা:\nআহোম ৰজা ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ (১৭৫১-১৭৬৯) ৰাজত্ব কালত আনুমানিক ১৭৬৪ খৃঃত ইটাৰে এই মন্দিৰটো সজোৱা হৈছিল। এই স্থানত যে ১০০০-১১০০ খৃঃত এটা শিলৰ মন্দিৰ আছিল তাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। পুৰণি দিনৰ শৈল মন্দিৰটোৰ ভেঁটিৰ ওপৰতে ইটাৰ মন্দিৰটো সজা হৈছে। এইটো এটা অষ্টভূজী মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ শিখৰটো বহুভূজী। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহটো পানীত ডুব যোৱা আৰু তাতে মহৰ্ষি বশিষ্ঠৰ পদচিহ্ন থকা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, পুৰণি কালত ইয়াতে বশিষ্ঠ মুনিৰ আশ্ৰম আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।\nগুৱাহাটী মহানগৰৰ একেবাৰে দক্ষিণ প্ৰান্তত সন্ধ্যাচল নামৰ সৰু পাহাৰৰ ওপৰত বশিষ্ঠ মন্দিৰ অৱস্থিত। ভূ-ৰেখাংকনৰ ফালৰ পৰা চালে এই পাহাৰৰ পৰা তিনিটা নিজৰা বৈ কান্তাৰ সংগমস্থলতে মন্দিৰটো অৱস্থিত। সেই ফালৰ পৰা ঠাইখিনিৰ প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য্য বিনন্দীয়া।\n(৩৩) ভৈৰৱেশ্বৰী মন্দিৰ, ৰঙিয়া, কামৰূপ জিলা:\nআনুমানিক ১১০০ খৃঃত হৰহৰীয়া জানৰ ওচৰত থকা এটা শৈল মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষৰ লগত সেই সময়ৰ ভাস্কৰ্য্যসমূহ পোৱা গৈছে। এই স্থানতে থকা ডাঙৰ পুখুৰীটোত পৰিভ্ৰমী চৰাই সময়ে সময়ে আহি থাকে। ভৈৰৱেশ্বৰী মন্দিৰৰ এই ঠাইখন সাংস্কৃতিক আৰু প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য্যৰ বাবে জনাজাত।\n(৩৪) নাজিৰাখাত পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, সোণাপুৰ, কামৰূপ (ম) জিলা:\nনাজিৰাখাট পূৰাতাত্ত্বিক স্থানক বুৰঞ্জীমূলক হিচাপে গণেশ মন্দিৰ বুলি জনা যায়, কাৰণ ইয়াতেই সম্ভৱ ভগৱান গণেশৰ এটা শৈল মন্দিৰ আছিল। এই ঠাইত মধ্যযুগৰ পিছৰচোৱা কালৰ শৈল মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে। কাৰ্চিয়া নদীৰ পাৰত মন্দিৰটো আছিল, এই স্থানত অসংখ্য শিলৰ টুকুৰা আৰু মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ আৰু লগতে শিলত কটা দুটা গণেশৰ ভাস্কৰ্য্য পোৱা গৈছে। ভৌগোলিক অৱস্থানৰ ফালৰ পৰা চাবলৈ গলে নাজিৰাখাট পাহাৰ আৰু ভৈয়ামৰ সংমিশ্ৰণ আৰু সেইবাবেই ইয়াৰ সংস্কৃতি আৰু প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য্য বিতোপন।\n(৩৫) বাঘেশ্বৰী পীঠ, মিৰ্জা, কামৰূপ জিলা:\nএই স্থানত শিলত কটা এটা গণেশৰ মূৰ্ত্তি আৰু ১০ম-১১শ খৃঃৰ এটা শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ সমূহ আছে।\n(৩৬) কাজলিচকী পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, চন্দ্ৰপুৰ, কামৰূপ (ম) জিলা:\nকাজলিচকী হৈছে এখন বুৰঞ্জীপ্ৰসিদ্ধ ঠাই। ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু কলং নৈৰ সংগমস্থলৰ ওচৰত বান্ধ নিৰ্মাণ, দুৰ্গ, নলা আৰু টিলাৰ চিহ্ন আছে, এই সমূহৰ সময় মধ্যযুগৰ বুলি প্ৰতীয়মান হৈছে।\n(৩৭) বামনৰ ধ্বংসাৱশেষ, বামনগাঁও, দৰং জিলা :\nবামন পূৰাতাত্ত্বিক স্থানখন এটা সৰু টিলাৰ ওপৰত অৱস্থিত; বামন পথাৰৰ মাজেদি বৈ যোৱা এটা মৰসূঁতিৰ মুখামুখিকৈ আছে। ইয়াত মাটিত সপ্তৰথ আকৃতিৰ নক্সা থকা এটা শৈল মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ ইয়াত আছে। মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহটো পদুম ফুলৰ আকৃতিৰ আৰু এটা শিলৰ প্ৰণালীৰে সম্পূৰ্ণ হোৱা। ভেঁটিটো সকলোফালে ৫.৭১ মি. জোখৰ আৰু ধৰণটো স্পষ্টভাৱেই দেখনিয়াৰ। গৰ্ভগৃহত থকা মন্দিৰৰ প্ৰণালীটো ইয়াৰ খোলনিটোৰে সৈতে মন্দিৰৰ ভেঁটিৰ সৈতে খাপ খুৱাই দিয়া। পদুম ফুলৰ আকৃতিৰ বৰ্গাকাৰ গৰ্ভগৃহটো ফুলি থকা পদুমৰ আকৃতিৰ। পদুম ফুলৰ আকৃতিৰ বৰ্গাকাৰ গৰ্ভগৃহটো এই কথাটোকে বুজায় যে মন্দিৰটো গোঁসানী দেৱীৰ নামত উচৰ্গা কৰা হৈছিল। বামন পূৰাতাত্ত্বিক স্থানত মণ্ডপটোৰ ওপৰত বৰ্তমান এটা আধুনিক ধৰণৰ মন্দিৰ সজোৱা হৈছে। এই ঠাইত অসংখ্য মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ, ভাস্কৰ্য্য, শিখৰৰ পৰা থকা শিলৰ স্তম্ভ ইয়াত পোৱা গৈছে।\n(৩৮) নাৰিকলিৰ ভগ্নাৱশেষ, খন্দাজান, দৰং জিলা:\nইয়াত এটা শিলৰ মন্দিৰ আছিল, তাৰে ওপৰত এটা নতুনকৈ মন্দিৰ সজা হৈছে।\n(৩৯) ৰুদ্ৰেশ্বৰ দেৱালয়, মাহৰিপাৰা, দৰং জিলা:\nপৱিত্ৰভাৱে পূজা কৰা এটা শিৱলিংগ ইয়াত আছে। ১০ম-১১শ খৃঃ শতিকাৰ।\n(৪০) জলজলি পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, জলজলি, দৰং জিলা:\n১০ম-১১শ খৃঃ শতিকাৰ এটা শিলৰ মন্দিৰ ইয়াত পোৱা গৈছে।\n(৪১) জোৰপুখুৰীৰ ভগ্নাৱশেষ, হাতীগড়, ওদালগুৰি জিলা:\nইয়াত এটা শৈল মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে। বেছি ভাগ শিলৰ টুকুৰাতেই জ্যামিতিক চিত্ৰ অঁকা আছে, যেন সেইবোৰ মানুহৰ আৰু আন প্ৰাণীৰ ভাস্কৰ্য্যহে। ইয়াত দুটা ডাঙৰ পুখুৰী আছে, যিহৰ বাবে অসমীয়াতে ঠাইখনৰ নাম জোৰপুখুৰী ৰখা হৈছে। এই ঠাইখিনি ১০০x১৪০ মিটাৰ কালিৰ, ইয়াত ১১০০-১২০০ খৃঃৰ টা শিলৰ মন্দিৰ পোৱা গৈছে। ইয়াত পোৱা শিলাখণ্ডৰ বেছিভাগেই মন্দিৰৰ শিলৰ টুকুৰা। ইয়াত কোনো ধৰণৰ ভাস্কৰ্য্য পোৱা হোৱা নাই। মানুহৰ ছবি অঁকা, অংগ শেখৰৰ ছবি থকা এখন দুৱাৰৰ ফলক, স্তম্ভৰ ভঙা মূল আৰু আন আন ভগ্নাৱশেষ সমূহ ইয়াত দেখা গৈছে।\n(৪২) তাম্ৰেশ্বৰ পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, খৈৰাবাৰী, ওদালগুৰি জিলা:\nতাম্ৰেশ্বৰ পূৰাতাত্ত্বিক স্থানখন এটা ঐতিহাসিক পুখুৰীত থকা এটা বা ততোধিক শিৱ মন্দিৰৰ শিলৰ লগত সংপৃক্ত, ঠাইখিনি ইটা আৰু কংক্ৰিতৰ দেৱালেৰে আগুৰা। শিলৰ কিছু মান ভগ্নাৱশেষ আনন্দ্যসুন্দৰভাৱে খোদিত। এটা গৰ্ভগৃহৰ ভিতৰত এটা শিৱলিংগ ইয়াত পোৱা গৈছে। এই ঠাইখিনিত এখন শিলৰ মজিয়াত ইটাৰে গঁঠা মণ্ডপ থকা বুলি অনুমান হয়। এই ঠাইখিনিত কেইবাটাও ঐতিহাসিক পুখুৰী আছে, যেনে- জবৰা পুখুৰী, পদু পুখুৰী, বগামলা পুখুৰী, ঘণ্টা পুখুৰী, খামা পুখুৰী, থবাইবাৰী পুখুৰী ভেৰভেৰী পুখুৰী, সিন্ধু পুখুৰী, দেৱান পুখুৰী, কোদালধোৱা পুখুৰী, সীতা পুখুৰী আৰু আন কেইবাটাও। এই ঠাইখিনিৰ পূৱ ফালে এসময়ত বৈ যোৱা দুদ্ৰা নদীৰ চিন আছে।\nবুৰঞ্জীয়ে ঢুকি পোৱাৰ আগৰে পৰা এই ঠাইখিনিত বড়ো জনগোষ্ঠীৰ মানুহে বসবাস কৰি আছে। তাম্ৰেশ্বৰ শব্দটো থামিশ্বৰ শব্দৰ পৰা অহা যেন লাগে, যাৰ অৰ্থ হৈছে বড়ো ভাষাত তিনিজন ঈশ্বৰ। এই তিনিজন প্ৰধান দেৱতা হৈছে – ৰংৰাচি, গৌহৌৰাচি আৰু মিঠাৰাচি, যি তিনিজন ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ্বৰৰ সমপৰ্যায়ৰ। ইয়াত শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ, ফুলৰ চানেকী, দুৱাৰৰ অংশ, অমলকা, সমান্তৰালভাৱে খোদিত পদুম ফুল, শিলেৰে গঁঠা গৰ্ভগৃহ আৰু অসংখ্য মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ আছে। শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষসমূহ সংৰক্ষণ কৰিবলৈ ২০০৪-০৫ চনত সেই ঠাইতে এটা যাদুঘৰ সজা হৈছে। ধৰ্মীয় উত্সৱ যেনে- শিৱৰাত্ৰী, বাসন্তী পূজা আৰু বহাগ বিহুৰ সময়ত দেউল উত্সৱ ইয়াত পতা হয়।\n(৪৩) চুমেৰী চৌহদৰ ভাস্কৰ্য্য, তেজপুৰ, শোণিতপুৰ জিলা:\nবিভিন্ন ঠাইৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা ভাস্কৰ্য্যৰ ভগ্নাৱশেষসমূহ ইয়াত সংৰক্ষণ কৰা আছে। (ভগ্নাৱশেষসমূহ বৰ্তমান কোল পাৰ্কলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হৈছে।)\n(৪৪) বিশ্বনাথ মন্দিৰ, বিশ্বনাথ চাৰিআলি, শোণিতপুৰ জিলা:\nমধ্য যুগৰ ইটাৰে সজা মন্দিৰ এটা ইয়াত আছে। দেৱোত্তৰ ভূমিৰ ওপৰত সজা এই বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ মন্দিৰটো শিখৰ পৰ্য্যাপ্ত উচ্চ। মন্দিৰটোত মৃন্ময় মূৰ্ত্তিৰ নক্সা খোদাই কৰা। আহোম ৰজা গদাধৰ সিংহই (১৬৮০-১৬৯৬ খৃঃ) এই মন্দিৰটো নিৰ্মাণ কৰিছিল আৰু অসমত আহোমৰ মন্দিৰ নিৰ্মাণ শৈলীৰ প্ৰথম ভাগত আছিল। মন্দিৰৰ পশ্চিমফালে এটা আহল-বহল নামঘৰ সজা হৈছিল। মন্দিৰৰ বৰ্হিভাগত তিনিশাৰী ফলক থকা মৃন্ময়-মূৰ্ত্তিৰ শাৰী আছে। মন্দিৰৰ সমুখ ভাগ শিলেৰে সজা আৰু গছ লতাৰ নক্সা কটা এখন শিলৰ দুৱাৰৰ ফ্ৰেমত তাত লগোৱা আছে। বহাগ বিহুৰ তৃতীয় দিনা বিশ্বনাথ প্ৰবূৰ ধাতু নিৰ্মিত বাহিৰলৈ আনি সমদল কৰি ভৰগাঁৱলৈ লৈ যোৱা হয় আৰু পিছত আকৌ ঘূৰাই অনা হয়। সমদলটো ঘূৰি অহাৰ সময়ত মানুহখিনি দুভাগ ভাগ হয়, এভাগ মহাপ্ৰভূ বিশ্বনাথৰ ফলীয়া আৰু আনভাগ গোঁসানী দেৱীৰ ফলীয়া। মহাপ্ৰভূ গৰ্ভগৃহত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ যাওঁতে গোঁসানীৰ ফলীয়া দলটোৱে বাধা দিয়ে। কেইবাবাৰো কাজিয়াপেচাল কৰাৰ পিছতহে মহাপ্ৰবূক মন্দিৰত সোমাবলৈ দিয়া হয়। এই ধৰ্ম্মীয় উত্সৱটো প্ৰতি বছৰে সাৱলীলভাৱে পালন কৰা হয়।\n(৪৫) খৃষ্টানৰ সমাধি ক্ষেত্ৰ, কলাবাৰী, শোণিতপুৰ জিলা:\nতেজপুৰত থকা খৃষ্টানৰ সমধিক্ষেত্ৰক আগতে ইউৰোপীয় আৰু ভাৰতীয় সমাধিক্ষেত্ৰ বুলি জনা গৈছিল। ১৯৭৪ চনত শেষৰজন খৃষ্টান মিছনাৰী ৰেভাৰেণ্ড ফাডাৰ ৱাইল্ডৰ মৃত্যুৰ পিছত এই ঠাইখনক খৃষ্টানৰ সমাধিক্ষেত্ৰ নামাকৰণ কৰা হয়। ইয়াৰ সৰ্বমুঠ ৭৫টা নথিভুক্ত ইউৰোপীয় সমাধি আছে। তাৰে মাত্ৰ ৩৭টাহে বৰ্তমান আছে। তাতে ভাৰতীয়ৰ সমাধিত আছে। ইয়াৰে এটা বিখ্যাত সমাধি ক্ষেত্ৰ হৈছে চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ব্ৰুচ (১৭৯৩-১৮৭১ খৃঃ)ৰ সমাধিটো, যিজনে অসমত চাহ গছ আৱিস্কাৰ কৰিছিল। ১৮২৬ চনৰ ইণ্ডো-বাৰ্মা যুদ্ধত প্ৰাণ আহুতি দিয়া ব্ৰিটিছ আৰু ভাৰতীয় যুঁজাৰুসকলৰ স্মৃতিত এখন যুদ্ধ স্মাৰকো ইয়াত আছে। মেৰী এলিজাবেথৰ সমাধিৰ এপিটাফৰ পৰা এই সমাধি ক্ষেত্ৰখন ১৮২৭ চনৰ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। ১৮২৭ চনত দৰং জিলাৰ সদৰ তেজপুৰলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। বৰ্তমান তেজপুৰৰ খৃষ্টানৰ সমাধি ক্ষেত্ৰখন অসমত ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনৰ এক ঐতিহাসিক দলিল বুলি ধৰা হয়।\n(৪৬) বাসুদেৱ দৌল, কলাবাৰী, শোণিতপুৰ জিলা\nবাসুদেৱ দৌলটো আহোম যুগত ইটাৰে সজা হৈছিল। মন্দিৰটো ২০ মিটাৰ ওখ। ভগৱান বসুদেৱৰ ধাতৱ মূৰ্ত্তিক ইয়াত পূজা কৰা হয়। এইটো এটা কলমৰ সৈতে পঞ্চৰথ মন্দিৰ আৰু ইয়াতে পাঁচখন ঘূৰণীয়া থাল আছে। মন্দিৰৰ লগতে এটা পুখুৰী আছে। মন্দিৰৰ ভাগি যোৱা মণ্ডপখন ২০০৫ চনত নতুনকৈ সজা হৈছে। ধৰ্মীয় উত্সৱসমূহৰ উপৰিও প্ৰতি বছৰে বহাগ বিহুৰ সময়ত নৱ্য বৈষ্ণৱসকলে মন্দিৰ প্ৰাঙ্গনত উত্সৱ পালনৰ বাবে গোট খায়। ডেকা আৰু গাভৰুবিলাকে বেলেগ বেলেগ গোটত মুকলিতে নচা মুকলি বিহু এটা বৰ জনপ্ৰিয় আৰু বিশেষ বিহুনাচ ইয়াতেই অনুষ্ঠিত হয়।\n(৪৭) গড় দৌল পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, কালুগাঁও, শোণিতপুৰ জিলা:\nইটাৰ গাঁঠনিৰ ধ্বংসাৱশেষ থকা গড়ৰ ভিতৰত থকা এই স্থানেই হল গড় দৌল পূৰাতাত্ত্বিক স্থান। দুটা ঢিপৰ আকৃতিত ইটাৰ গাঁঠনি ইয়াত আছে। এখন ইটাৰে গঁঠা মঞ্চৰ ওপৰত ইটাৰ গাঁঠনিটো আছে। ঠাইখনৰ চাৰিওফালে ২৫০ মিটাৰ দীঘল ইটাৰে গঁঠা গড় আছে। দ’ পৰ্বতীয়া পূৰাতাত্ত্বিক স্থানৰ উত্তৰ ফালে থকা গড় দৌল পূৰাতাত্ত্বিক স্থানখন গুৰুত্বপূৰ্ণ ঠাই।\n(৪৮) বামনগাঁৱৰ ধ্বংসাৱশেষ, বিশ্বনাথ চাৰিআলি, শোণিতপুৰ জিলা:\nএইখন পূৰাতাত্ত্বিক স্থানত প্ৰাক্-মধ্যযুগৰ এটা ইটাৰে সজা মন্দিৰ থকাৰ উমান পোৱা গৈছে। এই ঠাইত বৰ্তমানে এটা বৈষ্ণৱৰ বাবে নামঘৰ সজা গৈছে। ২০০২-০৩ চনত এই ঠাইত খনন কাৰ্য্য চলোৱা হৈছিল আৰু আনুমানিক ৮০০-৯০০ খৃঃৰ মন্দিৰ থকাটো জনা গৈছে। খনন কাৰ্যৰ যোগেদি পোৱা ইটাৰে সজা ধ্বংসাৱশেষ বিলাকত ভাস্কৰ্য্য আৰু মৃন্ময় মূৰ্ত্তি পোৱা গৈছে। খনন কাৰ্যত পোৱা প্ৰমাণসমূহৰ ভিতৰত ইটাৰ টুকুৰাত অঁকা চৰাইৰ নক্সা, ফুল-পাতৰ নক্সা, মানুহ আৰু আন আন প্ৰাণীৰ নক্সা, সীমাৰ দেৱালৰ কোণত লগোৱা ইটা আৰু আন আন মৃন্ময় কলা সমূহেই প্ৰধান।\n(৪৯) নন্দীকেশ্বৰ দেৱালয়, জামুগুৰিহাট, শোণিতপুৰ জিলা:\nস্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰ সিংহই (১৬৯৬-১৭১৪ খৃঃ) দেৱোত্তৰ ভূমিৰ ওপৰত ইটাৰে নন্দীকেশ্বৰ দেৱালয় সজায়। পুৰণি শিলৰ মন্দিৰটোৰ শিলৰ ভেঁটিটোৰ ওপৰতে ইটাৰে ৰেখা দেউল আৰহিৰ মন্দিৰ আৰু ভূমিৰ নক্সা ৰথ আকৃতিৰ।গৃহগৰ্ভৰ বৰ্তমানে দৃষ্টিগোচৰ হৈ থকা শিলৰ ভেঁটিটোৰ উচ্চতা ৮ মিটাৰ। মন্দিৰটো পূৱ ফালৰ সীমাইদি ১৭.৫ মিটাৰ দীঘল আৰু উত্তৰ আৰু দক্ষিণ দিশত ৫০ মিটাৰ দীঘল ইটাৰ দেৱালেৰে আগুৰা। ৭০ চেঃমিঃ বহল দেৱালখন ১ মিটাৰ ওখ। মন্দিৰৰ চৌহদত প্ৰাক্-মধ্যযুগৰ শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষসমূহ পৰি আছে। এইবিলাকৰ ভিতৰত-\n(১) শিলৰ দুৱাৰৰ নামনি অংশ,\n(২) এটা প্ৰাণীৰ ওপৰত থিয় হৈ থকা এক নাৰী মূৰ্ত্তি,\n(৩) বাওঁহাতে গদা লৈ থকা দ্বাৰপালৰ মূৰ্ত্তি।\nএই ঠাইত মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষৰ আন আন টুকুৰা থকাটোও সম্ভৱ। শিলৰ মন্দিৰটোৰ মূল দুৱাৰখন পশ্চিম মুৱাকৈ আছিল। ইয়াৰ মাপটো ১৬০ চেঃমিঃ ওখ আৰু ৬০ মিটাৰ বহল। গৰ্ভগৃহত থকা পীঠত এটা লিংগ আৰু চাৰিটা শিলৰ স্তম্ভ আছে।\nমন্দিৰ বৰ্তমান গৃৰ্ভগৃহৰে সৈতে ৬ ফুট ডুবি আছে।\n(৫০) সূৰ্য্য মূৰ্তি, গল চেপা, শোণিতপুৰ জিলা\nএই স্থানত এটা চতুৰ্ভূজ সূৰ্য্য মূৰ্ত্তি ভগ্ন অৱস্থাত আছে। সেই ঠাইতে এখন ছালিৰ তলত ভাস্কৰ্য্যটো সংৰক্ষণ কৰা আছে। ভাস্কৰ্য্যটো ১২০০ খৃঃ মানৰ।\n(৫১) শিলালিপি, বুঢ়া মায়ং, মৰিগাঁও জিলা:\nএই ঠাইখন এটা পুৰণি নৈ সূঁতিত অৱস্থিত আৰু মায়ং-কলংমুখ পথত মুখামুখিকৈ থকা এটা শিলৰ ওপৰছোৱাত শিলালিপিখন খোদিত। এই লিপিসমূহৰ ছয় শাৰী আছে বাওঁফালে, পোন্ধৰ শাৰী মাজত আৰু পাঁচ শাৰী সোঁফালে আছে, এনেকুৱাহে লাগে যেন সমান্তৰালভাৱে লিখা তিনিটা লিপিহে। লিপিখন ৩৯৫ ছেঃমিঃ দীঘল আৰু ১১২ ছেঃমিঃ বহল। লিপিসমূহৰ প্ৰতিখনৰ জোখ ক্ৰমে ৮৫ ছেঃমিঃ X ৪৭ ছেঃমিঃ, ৪০ ছেঃমিঃ X ১১২ ছেঃমিঃ আৰু ২৭০ ছেঃমিঃ X ৩০ ছেঃমিঃ। এই লিপিসমূহৰ এতিয়াও পাঠোদ্ধাৰ হোৱা নাই আৰু এইবিলাক সম্ভৱতঃ মধ্যযুগৰ।\n(৫২) শিলচাং পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, শিলচাং, মৰিগাওঁ জিলা:\nএই ঠাইত বহুবিলাক আহল-বহল ধৰণৰ শিলৰ চাং আছে। স্থানীয় তিৱা প্ৰধান, গাঁৱৰ মুৰব্বী আৰু ঐতিহাসিক ভাৱে স্বীকৃত আন আন মুৰব্বীসকল বহা পৱিত্ৰ ঠাই হিচাপে গণ্য কৰা হয়। এইবিলাকে অসমৰ তিৱা জনগোষ্ঠীৰ অপৰিৱৰ্ত্তনীয় সাংস্কৃতিক স্তৰৰ কথাকে সূচায়। এই স্থানখনেই পৰম্পৰাগতভাৱে দেওৰজা, সেনাপতিম, ডেকাৰজা, ভআই তৌমজি, মন্ত্ৰদাতা, দেউৰী, লখীপুৰীয়া আৰু চাওদাং বহা ঠাই। অন্ততঃ খলাৰ ৰজাৰ ১২টা পুৰুষে আজিলৈকে তিৱাসকলৰ সামাজিক, ৰাজনৈতিক জনগোষ্ঠীয় জীৱনক ইয়াৰ পৰাই শাসন কৰি আছে।\n(৫৩) মঠৰবৰী পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, বাৰপূজীয়া, নগাঁও জিলা:\nমঠৰবৰী পূৰাতাত্ত্বিক স্থানত এটা শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ আছে। বহু দিনৰ আগতে ইয়াতে এখন পৱিত্ৰ স্থান আছিল। মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষবিলাক আনুমানিক ১০০০ খৃষ্টাব্দৰ। এই স্থানত এটা পুখুৰী আছে।\n(৫৪) ৰাজবাৰীৰ মন্দিৰসমূহ, ৰাজবাৰী, নগাঁও জিলা:\nৰাজবাৰী মন্দিৰসমূহৰ পূৰাতাত্ত্বিক স্থান বুলিলে ইটাৰে ঘেৰি থোৱা অন্ততঃ নটা শিৱ মন্দিৰকে বুজায়। এই মন্দিৰবিলাক সাজোতে শিল আৰু ইটা দুয়োবিধকে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ঘন ঘনকৈ থকা এই মন্দিৰসমূহৰ গাঁঠনিয়ে এই ঠাই খণ্ডত নটা মন্দিৰৰ সমষ্টিকে বুজায়। ইয়াৰে তিনিটা মন্দিৰ ইটাৰে সজা যদিও দুৱাৰৰ ফ্ৰেম, স্তম্ভৰ মূল আৰু স্তম্ভ শিলেৰে সজা। এই তিনিটা ইটাৰ মন্দিৰৰ ভূমি ভাগত খনন কাৰ্য্য চলোৱা হৈছিল আৰু ২০০৩-০৪ আৰু ২০০৫-০৬ চনৰ পৰা সংৰক্ষিত অৱস্থাত আছে। ইয়াৰে দুটা মন্দিৰৰ ওপৰত আধুনিক আৰ্হিৰ দুটা মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহৰ ওপৰত মন্দিৰ সাজি তাতে যোনিপীঠ আৰু উমা-মহেশ্বৰক পূজা কৰি থকা হৈছে। আনটো মন্দিৰৰ গৰ্ভগৃহটো শিলেৰে সজা। ঠাইখনত অসংখ্য মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ আছে, আৰু এইবোৰক ১১শ খৃষ্টাব্দ শতিকাৰ বুলি কব পাৰি।\n(৫৫) শংখদেৱী পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, যোগীজান, নগাঁও জিলা:\nশংখদেৱী পূৰাতাত্ত্বিক স্থানখন কপিলী নদীৰ এটা সৰু জান যোগীজানৰ পাৰত থকা ভালেসংখ্যক মন্দিৰৰ সমষ্টি। ঠাইখিনিত তিনিটা ঢিপত তিনিটা শৈল মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ আছে। এইবিলাকৰ ভিতৰত এটাৰ খনন কাৰ্য কৰা হৈছে আৰু দুৰ্গা দেৱীৰ নামত উত্সৰ্গিত এটা মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ আৱিস্কাৰ কৰা হৈছে। এই ভগ্নাৱশেষসমূহৰ ভিতৰত এখন শিলৰ দুৱাৰৰ ওপৰৰ পাৰ্শ্বভাগৰ মধ্যভাগত দুৰ্গা দেৱীৰ মূৰ্ত্তি খোদিত কৰা আছে। এই ঠাইত দুৱাৰৰ পাৰ্শ্বভাগৰ, খোদিত স্তম্ভ আৰু অসংখ্য আন আন ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে। চাৰিওফালে শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ সিঁচৰিত হৈ পৰি আছে। আন দুটা ঢিপত খনন কাৰ্য্য চলোৱা হোৱা নাই। এই ঠাইখনৰ পৰা নদীৰ পাৰলৈ থকা শিলৰ খটখটিয়ে আগতে যে নদীৰেহে এই ঠাইলৈ আহ-যাহ কৰা হৈছিল, তাকেহে সূচায়।\n(৫৬) মহাদেওশাল পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, মহাদেওশাল, নগাঁও জিলা:\nমহাদেওশাল পূৰাতাত্ত্বিক স্থানখন আনুমানিক ১০০০ খৃঃৰ এটা শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ। নদীৰ মুখত থকা ঐতিহাসিক স্থানৰ কথাই এই স্থানখনে দেখুৱাইছে। বৃহত্ পুখুৰী, গছ, এসময়ত মন্দিৰ সাজিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অসংখ্য শিলৰ টুকুৰা এই স্থানত পৰি আছে। মন্দিৰৰ দুৱাৰৰ ফ্ৰেমৰ দৰে কিছুমান সঁজুলি বৰ ডাঙৰ। আধুনিক পূজাস্থলীত বিষ্ণুৰ দশাৱতাৰ মূৰ্ত্তি খোদিত এটা শিলাস্তম্ভ আছে। এসময়ত ইয়াতে থকা মন্দিৰটো যে বৃহত্ আকাৰৰ আছিল, ই তাকে সূচায়।\n(৫৭) খাৱৈমাৰী পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, কামপূৰ, নগাঁও জিলা:\nআনুমানিক ১১০০ খৃঃৰ এটা শৈল মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ ইয়াত পোৱা গৈছে। শিলৰ স্থাপত্যশৈলীৰ পৰা এইটো শিৱ মন্দিৰ বুলি জনা যায়।\n(৫৮) হাতীমূৰা মন্দিৰ, জখলাবন্ধা, নগাঁও জিলা:\nব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দক্ষিণ পাৰে গধুৰ শিলৰ ভেঁটি থকা পাহাৰৰ ওপৰত হাতীমূৰা মন্দিৰ অৱস্থিত। এই ঠাইত মাটিৰ ওপৰত ওলাই থকা শিল প্ৰচুৰভাৱে পোৱা যায়। এনেকুৱা এটা শিলতে গণেশৰ মূৰ্ত্তি এটা খোদাই কৰা আছে। আহোম ৰজা স্বৰ্গদেউ প্ৰমত্ত সিংহই (১৭৪৪-১৭৫১ খৃঃ) হাতীমূৰা পৰ্বতৰ ওপৰত ইটাৰে সজা মন্দিৰত শিলত কটা দশভূজা দুৰ্গা মূৰ্ত্তি এটা পোৱা গৈছে। ঠাইখিনি ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদীয়ে তিনিওফালে আগুৰি থকা বাবে ইয়াৰ দৃশ্য দৃষ্টিনন্দন। একাষৰীয়াকৈ আগুৰি থকা বাবে উত্সৱ পাৰ্বনৰ সময়ত ইয়াতে ভ্ৰমণকাৰীৰ ভিৰ লাগে।\n(৫৯) ন-নাথ পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, কেন্দুগুৰি, নগাঁও জিলা:\nৰাজবাৰী আৰু শংখ দেৱী পূৰাতাত্ত্বিক স্থানৰ পশ্চিমে এটা পুৰণা পানীৰ নলাৰ ওচৰত আছে। এই ঠাইখিনিত আঠোটা ইয়াৰে বন্ধা মন্দিৰ দুশাৰীত এটাৰ মুখামুখিকৈ আন এটা আছে। মন্দিৰৰ গাঠনিত শিলৰ খুটা, ভেঁটি, দুৱাৰৰ ফ্ৰেম, দুৱাৰৰ চিল, শিৱ লিংগ আৰু যোনীপিঠ আছে।\nএই শাৰী ইটাৰে বনোৱা মন্দিৰ অসমত এইবাবেই একক যে দেৱালৰ বাহিৰ ফালে সমান্তৰালভাৱে মৃন্ময় মূৰ্ত্তিসমূহ লগাই থোৱা আছে। ইয়াত প্ৰদৰ্শন কৰা মূৰ্ত্তিসমূহৰ ভিতৰত প্ৰাকৃতিক দৃশ্য, দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্ত্তি, মানুহ আৰু প্ৰাণীৰ মূৰ্ত্তি, ফুলৰ নক্সা, জনতাৰ জীৱন ধাৰণৰ নক্সা আৰু আন আন যিবিলাক মন্দিৰৰ ইটাৰ দেৱালৰ সৌন্দৰ্য্য বৰ্দ্ধনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ন-নাথ পূৰাতাত্ত্বিক স্থানত মন্দিৰৰ দেৱালৰ সৌন্দৰ্য্য বৰ্দ্ধনৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা এনে কাৰুকাৰ্য্যই গুপ্ত যুগত মন্দিৰৰ সৌন্দৰ্য্য বৰ্দ্ধনৰ বাবে কৰা কলা সুলভ কৰ্মৰাজিলৈ মনত পেলাই দিয়ে। ইয়াৰ ধৰণসমূহ বিবেচনা কৰিলে এই ন-নাথ পূৰাতাত্ত্বিক সমলসমূহ আনুমানিক ৮০০ খৃঃৰ বুলি কব পাৰি। এই আঠোটা শিৱ মন্দিৰৰ লগত কেন্দুগুৰিৰ ওচৰতে থকা আন এটা মন্দিৰকে ধৰি সৰ্বমুঠ নটা মন্দিৰ থকা বাবে এই স্থানৰ নাম ন-নাথ ৰখা হৈছে।\n(৬০) মৌডঙাৰ ধ্বংসাৱশেষ, মৌডঙা, নগাঁও জিলা:\nএটা মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ, কাৰুকাৰ্য্য খচিত শিলৰ টুকুৰা আৰু স্বৰ্গীয় দৃশ্যৰ চিত্ৰসমূহ ইয়াত পোৱা গৈছে।\n(৬১) ৱাৰিগাদেং পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, নগাঁও জিলা:\nএই স্থানত অসংখ্য ইটাৰে সজা ভাস্কৰ্য্য সমূহ আছে।\n(৬২) শিৱপুৰৰ ধ্বংসাৱশেষ, শিৱপুৰ, নগাঁও জিলা:\nদুটা শিলৰ মন্দিৰৰ ধ্বংসাৱশেষসমূহ ঢিপৰ আকৃতিত আছে।\n(৬৩) গছতল পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, ডবকা, নগাঁও জিলা:\nগছতল পূৰাতাত্ত্বিক স্থানত ভগৱান শিৱৰ নামত উত্সৰ্গিত দুটা শিলৰ মন্দিৰ আছে। তাতে অন্ততঃ চাৰিখন দুৱাৰৰ সৈতে গৰ্ভগৃহ আৰু মণ্ডপৰ অৱস্থিতি পোৱা গৈছে। দুৱাৰৰ লিনটেল আৰু পাৰ্শ্বত খোদিত নক্সাসমূহ হৈছে গণেশৰ মূৰ্ত্তি, পূজকসকলৰ মূৰ্ত্তি, সোঁ হাতত জপমালা আৰু বাওঁহাতত ত্ৰিশূল লৈ থকা শিৱৰ মূৰ্ত্তি পানীৰ পাত্ৰ, হাতী, ফুল, এজোপা গছৰ সমস্ত পাত, প্ৰাণী, মেৰ খাই থকা সৰ্প আৰু অমলকৰ ওপৰত থকা পাত্ৰ ইয়াত পোৱা গৈছে। সেৱাইত ধৰণৰ চৰিত্ৰৰ যেনে-শূল আৰু পাশ হাতত থকা দ্বাৰৰক্ষীৰ মূৰ্ত্তি লক্ষণীয়। এই সকলোবিলাক আহিলাই ১০ম-১১শ খৃঃত যে শিলৰ মন্দিৰটো উন্নত আছিল সেই প্ৰমাণ দাঙি ধৰে। আনুমানিক ১২০০-১৩০০ খৃঃৰ এখন শিলালিপি এই স্থানত উদ্ধাৰ হৈছে।\n(৬৪) মিকিৰ আটি পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, ডবকা, নগাঁও জিলা:\nমিকিৰ আটি পূৰাতাত্ত্বিক স্থানত অন্ততঃ দহোটা ইটাৰ ঢিপত দহোটা ইটাৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ আছে। ২০০৫-০৬ চনত সঞ্চালকালয়ে খনন কাৰ্য্য চলোৱা এটা ইটাৰ ঢিপৰ পৰ ইটাৰে সজা মন্দিৰৰ ভেটিত এটা প্ৰণালী পোৱা গৈছে। ইয়াৰ তাৰিখ আনুমানিক ৭০০-৮০০ খৃঃ। আন আন ইটাৰ ঢিপসমূহৰ খনন কাৰ্য্য এতিয়াও হোৱা নাই।\nএই ঠাইখিনিত এটা শিলৰ মন্দিৰ থকাৰ প্ৰমাণ আছে। মিকিৰ আটিৰ শিলৰ ভাস্কৰ্য্য আৰু মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী কলাৰ লগত সংস্পৰ্শ থকাৰ কথা উনুকিয়ই দিয়ে। স্থানীয় সাংস্কৃতিক বিশ্বাস এই কলা-শিল্পক দৃঢ়ভাৱে প্ৰকাশ কৰিছে। এটা মন্দিৰৰ ভেটিত এখন মণ্ডপৰ লগতে গৰ্ভগৃহত লিংগ আৰু যোনিপীঠ পোৱা গৈছে। এই প্ৰমাণসমূহে ১০ম-১১শ খৃঃত শিলৰ মন্দিৰ উন্নয়নৰ কথাটোকে আঙুলিয়াই দিয়ে।\n(৬৫) আকাশীগঙ্গা পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, পাৰখোৱা, নগাঁও জিলা:\nআকাশীগঙ্গা পূৰাতাত্ত্বিক স্থানত তিনিটা মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে। আকাশীগঙ্গা হৈছে জানৰ পাৰত অৱস্থিত চাৰিওফালে হাবিৰে আগুৰা এখন শিলাময় ঠাই। স্থানীয়ভাৱে আকাশীগঙ্গা বুলি কোৱা এটা জলপ্ৰপাতে ঠাইখনৰ সৌন্দৰ্য্য বৃদ্ধি কৰিছে আৰু এই জলপ্ৰপাতে মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষসমূহক চিত্ৰৰ দৰে কৰি তুলিছে। শিলৰ মন্দিৰৰ বহুখিনি ভগ্নাৱশেষ ওচৰতে স্থাপন কৰা এখন পূৰাতাত্ত্বিক উদ্যানলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছে। অসংখ্য ভগ্নাৱশেষৰ উপৰিও মন্দিৰৰ খোদিত ভগ্নাৱশেষ, শিলৰ স্তম্ভৰ টুকুৰা, তাৰে কিছুমানত খোদাই কৰা আছে, অমলক, দুৱাৰৰ ফ্ৰেম, দুৱাৰৰ চিল আৰু দুৱাৰৰ পাৰ্শ্ব, স্তম্ভমূল, সমান্তৰাল পদুমৰ দল আৰু মন্দিৰৰ অঙ্গশিখৰ আদি পোৱা গৈছে। গণৰ মূৰ্ত্তি, নৃত্যৰত গণৰ মূৰ্ত্তি আৰু ফলৰ নক্সাও ইয়াত পোৱা গৈছে। এই ধ্বংসাৱশেষসমূহে ইয়াতে যে এসময়ত এটা ষিৱ মন্দিৰ আছিল, তাকে প্ৰতীয়মান কৰে। ইয়াৰ অদ্বিতীয় প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য্য, পাহাৰৰ দৃশ্যৰাজি আৰু অৰণ্যই মানুহক আকৰ্ষণ কৰে আৰু যুগে যুগে এই ঠাইখিনি মানুহৰ বিনোদনৰ কেন্দ্ৰ হৈ আছে।\n(৬৬) কেন্দুগুৰি পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, কেন্দুগুৰি, নগাঁও জিলা:\nএই ঠাইত শিলৰ আৰু ইটাৰ টুকুৰাৰ ভগ্নাৱশেষ এটা ঢিপৰ আকৃতিৰ হৈ আছে, ইয়ে এই ঠাইত এটা ইটাৰ মন্দিৰ থকা কথা সূচায়। ঠাইখিনি এতিয়াও মুকলি কৰা হোৱা নাই।\n(৬৭) দেৱাস্থান পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, দেৱাস্থান, নগাঁও জিলা:\nদেৱাস্থান পূৰাতাত্ত্বিক স্থানত অন্ততঃ নটা ঢিপত নটা ইটাৰ মন্দিৰ থকা কথাটো সূচায়। ইয়াত পোৱা ভগ্নাৱশেষৰ ভিতৰত শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ, দুৱাৰৰ পাৰ্শ্ব, লিনটেল, শিৱলিঙ্গ আৰু যোনিপীঠ পোৱা গৈছে। শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষে এটা কথা দেখুৱাই যে মন্দিৰ সাজোতে ইটা আৰু শিল দুয়োবিধ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। খনন কাৰ্য চলোৱা এটা ইটাৰ ঢিপত শিৱলিঙ্গ আৰু যোনিপীঠ আৰু আনটোত এটা গৰ্ভগৃহ পোৱা গৈছে। কিছুমান দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্ত্তি সেই ঠাইতে সজা এটা যাদুঘৰত সংৰক্ষিত অৱস্থাত আছে, এই ঠাইতে এটা পুখুৰীও আছে।\n(৬৮) আমতলা পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, হোজাই, নগাঁও জিলা:\nইয়াত এটা শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে, যিটোৰ সময় আনুমানিক ৯ম-১০ম খৃঃৰ। ঠাইখনৰ পূৱ আৰু পশ্চিমফালে দুটা ঐতিহাসিক পুখুৰী আছে। ২০১২-১৩ চনত অসমৰ পূৰাতাত্ত্বিক সঞ্চালকালয়ে এই ঠাইত খনন কাৰ্য্য চলাইছিল আৰু বৰ্তমানৰ শিৱমন্দিৰৰ উত্তৰ-পূৱ ফালে ১০X১৩ মিটাৰ জোখৰ এটা ইটাৰে বনোৱা মন্দিৰৰ ভেটি পাইছিল। আকৌ পশ্চিম ফালৰ পুখুৰীত চলোৱা খনন কাৰ্য্যত শিলৰ খটখটি, এটা ইটাৰ বান্ধ আৰু এখন মজিয়া আৱিস্কাৰ হৈছে।\n(৬৯) গোঁসাইজুৰি পূৰাতাত্ত্বিক, ডবকা, নগাঁও জিলা:\nএই ঠাইত ইটা আৰু শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ আৰু বিষ্ণুৰ মূৰ্ত্তি এটা আছে।\n(৭০) বুন্দুৰা পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, কামপুৰ, নগাঁও জিলা:\nআনুমানিক ১০ম-১১শ খৃষ্টাব্দৰ এটা শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ ইয়াত পোৱা গৈছে।\n(৭১) বসুন্ধৰী পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, বসুন্ধৰী, নগাঁও জিলা:\nএই ঠইত গণেশৰ শিলত কটা মূৰ্ত্তি এটা আছে।\n(৭২) মাঘনোৱা মন্দিৰ, নাৰায়ণপুৰ, উত্তৰ লখিমপুৰ জিলা:\nপিছলা নদীৰ পাৰত মাঘনোৱা মন্দিৰ আছে। স্বৰ্গদেউ প্ৰতাপ সিংহৰ (আনুমানিক ১৬০৩-১৬৪১ খৃঃ) ৰাজত্ব কালত বনোৱা এই মন্দিৰটোৱে গাঁঠনি শৈলী আৰু সাজ-সজ্জ্বাৰ দিশত সুন্দৰ সমতা ৰক্ষা কৰিছে। এই মন্দিৰটো অষ্টভূজ নক্সাৰ আৰু ইয়াৰ মণ্ডপখন চতুৰ্ভূজ আকৃতিৰ। বাৰান্দাৰ বাহিৰ ফালে দেৱালত চাৰিপহীয়া সম্পূৰ্ণ প্ৰস্ফুটিত পদুম ফুলৰ এটা শাৰী আৰু দেৱ-দেৱীৰ মূৰ্ত্তি আৰু মৃন্ময় মূৰ্ত্তি খটোৱা দেৱকোষ্ঠৰ এখন ফলক আছে। এইবিলাক আহোম যুগত অসমত কলা আৰু শিল্পশৈলীৰ উন্নতিকে বুজায়। মন্দিৰৰ প্ৰৱেশদ্বাৰত এখন বাটচ’ৰা আছে আৰু চাৰিওফালে এখন ইটাৰ দেৱাল আছে।\n(৭৩) বাঘৰ চুকৰ দৌল, ঢকুৱাখনা, উত্তৰ লখিমপুৰ জিলা :\nবাঘৰ চুকৰ দৌল হৈছে অষ্টভূজাকাৰৰ ইটাৰে সজা এটা সৰু মন্দিৰ, চুতীয়াসকলে এই মন্দিৰটো সাজিছিল। আঠখন ংথিয় দেৱাল এখন মসৃণ বাৰান্দাত লগ হৈ ত্ৰিভূজ আকৃতিৰে ওপৰৰ ফালে মুখ কৰি গৈ এটা শিখৰত শেষ হৈছে। মন্দিৰটো মোটামুটিভাৱে ৩.৫০ মিটাৰ ওখ আৰু দুৱাৰখনৰ জোখ ৬০ ছেঃমিঃ X ৬০ ছেঃমিঃ। দুৱাৰ আৰু গৰ্ভগৃহৰ আকৃতিটোৱে বুজায় যে ইয়াত মাত্ৰ দেৱমূৰ্ত্তি প্ৰতিষ্ঠা কৰি পূজা কৰিবলৈহে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। মন্দিৰৰ ওচৰত ধৰ্মীয় কাম-কাজ সম্পন্ন কৰিবলৈ পোৰা ইটাৰে সজা এখন বেদী আছে। এই গাঁঠনিসমূহ মধ্যযুগৰ পিছৰছোৱা সময়ত চুতীয়াসকলে সাজিছিল।\n(৭৪) গোঁসাই পুখুৰী ধ্বংসাৱশেষ, লালুক, উত্তৰ লখিমপুৰ জিলা:\nনক্সা অঁকা ভগ্নাৱশেষ আৰু কিছুমান মূৰ্ত্তিৰ পৰা ইয়াতে এটা শিলৰ মন্দিৰ থকা কথা জনা যায়। মন্দিৰৰ কিছুমান ভগ্নাৱশেষৰ লালুক উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়লৈ আৰু লালুকৰ গড়কাপ্তানি বিভাগৰ জিৰণী ঘৰলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছে। এই ঠাইত এটা পুখুৰী আছে আৰু স্থানীয় নৱনগৰ ক্লাৱত মন্দিৰৰ কিছুমান ভগ্নাৱশেষ সংৰক্ষণ কৰা আছে।\n(৭৫) ঘুগুহা দৌল, ধেমাজি, ধেমাজি জিলা:\nঘুগুহা দৌল আহোম যুগৰ ইটাৰে সজা মন্দিৰ। আহোম ৰজা শিৱ সিংহই (১৭১৪-৪৪ খৃঃ) অম্বিকা দেৱীৰ নামত ১৮০০ খৃঃৰ প্ৰথম ভাগত সজাইছিল। মন্দিৰটো ইটাৰ দেৱালেৰে চাৰিওফালে আগুৰা আৰু দুটা গড়ে আগুৰি থকা। ইয়াত কেইবাটাও পুখুৰী-মন্দিৰৰ লগত সংলগ্ন হৈ আছে। পশ্চিম ধেমাজি কলেজ, পশ্চিম ধেমাজি হাইস্কুল আৰু পশ্চিম ধেমাজি ছোৱালী হাইস্কুল কেইখন এই মন্দিৰৰ মাটিতে আছে। এটা গৰ্ভগৃহ আৰু মণ্ডপ থকা ই এটা সৰু মন্দিৰ।\n(৭৬) দেওঁপৰ্ব্বত পৰ্ব্বত পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, নুমলীগড়, গোলাঘাট জিলা:\nএই ঠাইত বৃহত্ মজিয়াৰ ওপৰত থকা শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে। দুয়োখন হাতত মালা আৰু আলোৱান লৈ থকা ত্ৰৈমাসিক বিদ্যাধৰৰ মূৰ্ত্তি খোদিত এটা পদুম ফুলৰ নক্সা কটা শিলৰ চিলিং এখন এই মন্দিৰত আছে। ইয়াত পোৱা প্ৰাক্-কেম্ব্ৰিয়ান যুগৰ মিহি শিলত সুষমভাৱে কটা নক্সাবিলাকে গুপ্ত যুগৰ কথাই সোঁৱৰাই দিয়ে।\nএটা বৃহত্ দুৱাৰৰ ফ্ৰেমত গছপাতৰ মাজৰ পৰা তলমুৱাকৈ থকা ফুলৰ পাহী, বৃহত্ ফুটা থকা পত্ৰকুণ্ডলা আৰু মূৰত মমুকুট পৰিহিতা দ্বাৰৰক্ষী নাৰীৰ ভাস্কৰ্য্য যিটো গছ-লতা আৰু প্ৰাণীসমূহে আগুৰি ধৰি আছে –এইবিলাক এই ঠাইৰ উল্লেখযোগ্য আৱিস্কাৰ।\nএইবিলাকৰ উপৰিও কীৰ্ত্তিমুখ, কাল-মকৰ, ৰামায়ণ, মহাভাৰত, ভাগৱত, পুৰাণ আদিৰ ঘটনাসমূহৰ ভাস্কৰ্য্য শৈলীয়ে স্থানীয়ভাৱে সৃষ্টি কলা-শৈলীয়ে ১১০০-১২০০ খৃঃত দেওঁপৰ্ব্বতত উত্কৰ্ষ সাধন কৰিছিল।\nদেওঁপৰ্ব্বতৰ ওচৰত আৰ্লংপিৰা নামৰ ঠাইত ভাস্কৰসকলৰ শিক্ষা প্ৰতিষ্ঠান আছিল, যিটো সেই ঠাইত মন্দিৰৰ ভেঁটিত নমুনা হিচাপে টনা এডাল ৰেখাই সূচায়। এই কথাটোৰ পৰা এই ঠাইতে স্থানীয়ভাৱে মন্দিৰ সজা আৰু কলাশৈলীৰ প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ থকাৰ উমান পোৱা যায়।\n(৭৭) ১নং দুবৰণী পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, বৰপথাৰ, গোলাঘাট জিলা:\nইটাৰে সজা মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষৰ এই ঠাইত সংৰক্ষণ কৰা হৈছে। এই ঠাইত ইটাৰে সজা মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষৰ ঢিপ আছে। তাৰে তিনিটাৰ খনন কাৰ্য্য সম্পূৰ্ণ হৈছে। কোনো ভাস্কৰ্য্যৰ গাঁঠনিৰ মজিয়া, চাৰিওফালে ১০ মিটাৰ দীঘল এটা বৰ্গক্ষেত্ৰাকাৰ মন্দিৰ ভেঁটি, তাত এখন বাহিৰৰ আৰু এখন ভিতৰৰ দেৱাল আৰু কেন্দ্ৰভাগত থকা এটা গৰ্ভগৃহ আৱিস্কাৰ হৈছে। আনটো ঢিপত ইটাৰে সজা মন্দিৰৰ ভেঁটিত এটা গৰ্ভগৃহ আৰু তাত থকা এটা শিৱলিংগ, এটা শিলৰ ওপৰত থকা অৰ্দ্ধগোলাকাৰ বস্তু আৰু তাত ধ্বজা স্তম্ভ পোৱা গৈছে। এখন অৰ্দ্ধমণ্ডপ আৰু এখন তোৰণ বা প্ৰৱেশদ্বাৰৰ প্ৰদৰ্শনৰ লগতে মন্দিৰৰ বাহিৰৰ দেৱালখন আৱিস্কাৰ হৈছে।\n১নং দুবৰণী পূৰাতাত্ত্বিক স্থানত পোৱা ইটাৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষৰ নমুনাটো গুপ্ত যুগৰ স্থাপত্যশৈলীৰ সদৃশকৈ স্থানীয়ভাৱে উন্নত কৰা স্থাপত্য যেন লাগে। মন্দিৰৰ চিধা আৰু পোন দুৱাৰৰ নক্সাত শিখৰ নথকা কিন্তু পোন দুৱাৰৰ নক্সাত শিখৰ নথকা কিন্তু এখন বহল ছাল থকা (এই ক্ষেত্ৰত খেৰৰ) –গুপ্ত যুগৰ স্থাপত্য শৈলীৰ দৰে।\n(৭৮) আলিছিগা টেঙানি পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, বৰপথাৰ, গোলাঘাট জিলা:\nআলিছিগা টেঙানি পূৰাতাত্ত্বিক স্থআন এটা শক্তিশালী স্থাপত্য। মাটিৰ নক্সাখন বৰ্গাক্ষেত্ৰাকাৰ। পুৰণি ভাৰতত শিল্পশাস্ত্ৰৰ মতে এই ক্ষেত্ৰখন সেতুবন্ধ হিচাপে উন্নত কৰা হৈছিল। পূৱ আৰু পশ্চিম ফাল দুটাৰ দুৱাৰ দুখন বাদ দি চাৰিওফালে পানীৰ নলা থকা আৰু মাজত ইটাৰে এটা বান্ধ দিয়াৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে, এই ঠাইৰ ওচৰতে এটা সৰু বান্ধ থকাৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে। কিছুমান নলাৰে ধনশ্ৰী নদীৰ লগত সংযোগ স্থাপন কৰি এই ঠাইখিনিক এটা পোতাশ্ৰয় হিচাপে উন্নত কৰা হৈছিল। এই কথাটোৱেই এসময়ত যে ৰাজ পৃষ্ঠপোষকতাত এই ঠাইখিনিত বেহাবেপাৰৰ কেন্দ্ৰ আছিল তাকেই সূচায়। বসুন্ধৰা বৰ্মনৰ এখন মাটিৰ খোদিত ফলি আৰু ৰত্ন বৰ্মনৰ নাম থকা মানুহৰ মভৰিৰ খোজৰ ছাপ থকা এখন শিলৰ ফলি ইয়াত পোৱা গৈছে। এই দুয়োখনৰ কথা ব্ৰাহ্মী আখৰেৰে খোদিত আৰু আনুমানিক ৪০০-৫০০ খৃঃৰ।\n(৭৯) বাহাদুৰ গাঁওবুঢ়াৰ কবৰ, যোৰহাট চহৰ, যোৰহাট জিলা\n১৮৫৭ চনৰ চিপাহী বিদ্ৰোহৰ সময়ত বাহাদুৰ গাঁওবুঢ়াই দেহে-কেহে খাটিছিল, ভাৰতৰ প্ৰথম স্বাধীনতা যুদ্ধৰ এই স্বাধীনতা সেনানীজনৰ কবৰটো যোৰহাট চহৰলৈ যোৱা বাটত পোৱা যায়।\n(৮০) ন-পুখুৰী শিৱ দৌল, ৰুদ্ৰেশ্বৰ, শিৱসাগৰ জিলা:\nন-পুখুৰী শিৱ মন্দিৰৰ কাষতে ন-পুখুৰীটো অৱস্থিত। স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মী সিংহৰ ৰাজত্ব কালত (১৭৬৯-১৭৮০ খৃঃ) এই পুখুৰীটো খন্দা হয় আৰু গৌৰীনাথ সিংহৰ (১৭৮০-১৭৯৪ খৃঃ) ৰাজত্ব কালত ইয়াক উত্সৰ্গ কৰা হয়।\n(৮১) বিষ্ণু দৌল, নামতি, শিৱসাগৰ জিলা:\nস্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহৰ (১৭৮০-১৭৯৪ খৃঃ) ৰাজত্ব কালত নামতিয়াল ভাগতী বৰবৰুৱাই ১৭৭৫ খৃঃত ইটাৰে সজা মন্দিৰটো এই ঠাইতে আছে। মন্দিৰৰ শিখৰটো সমভূমিক আৰু উলম্ব ৰেখাৰে কাৰুকাৰ্য খচিত। এই ৰেখাবিলাকে বিভিন্ন কোণত ছেদ কৰি অলংকাৰিক দৃশ্য সৃষ্টি কৰিছে। মন্দিৰৰ দেৱালবিলাকত স্থানীয় অসমীয়া শৈলীৰ নক্সা আছে। এখন ইটাৰ দেৱালে মন্দিৰটো আগুৰি আছে।\n(৮২) দেৱী দৌল, নামতি, শিৱসাগৰ জিলা:\nস্বৰ্গদেউ গৌৰীনাথ সিংহৰ (১৭৮০-১৭৯৪ খৃঃ) ৰাজত্ব কালত নামতিয়াল ভাগতী বৰৰবৰুৱাই ১৭৭৫ খৃঃত ইটাৰে সজা মন্দিৰটো এই ঠাইত আছে। এই মন্দিৰৰ শিখৰটো উলম্ভ ৰেখাৰে কাৰ্যকাৰ্য্য খচিত আৰু মন্দিৰৰ দেৱালবিলাক অসমীয়া ঘৰৰ আৰ্হিৰে কাঠৰ ফলক লগোৱা। মন্দিৰৰ দেৱালত পদুম ফুলৰ মৃন্ময় ভাস্কৰ্য্য লগোৱা।\n(৮৩) শ-ধোৱা পুখুৰী, চ্যুকাফা নগৰ, শিৱসাগৰ জিলা:\nচৰাইদেউত অৱস্থিত মৈদামৰ লগত শ-ধোৱা পুখুৰীৰ সম্পৰ্ক আছে। আক্ষৰিক অৰ্থত শ-ধোৱা মানে মৈদামত থোৱাৰ আগত মৰা শৱটো ধৰ্মীয় নীতি-নিয়ম মানি ধুই লোৱা। এই নীতি-নিয়ম মানি অসমত প্ৰচলন থকাৰ কথাটো এই পুখুৰীটোৱে সাক্ষী দিয়ে, গতিকে ঐতিহাসিক ভাৱে এই কথাটো বিশেষ তাত্পৰ্যপূৰ্ণ।\n(৮৪) ফাকুৱা দৌল, জয়সাগৰ, শিৱসাগৰ জিলা:\nস্বৰ্গদেউ ৰুদ্ৰ সিংহৰ (১৬৯৬-১৭১৪ খৃঃ) ৰাজত্ব কালত সজা এই ইটাৰ মন্দিৰটো ইয়াতে আছে। এইটো এটা অষ্টভুজী নক্সাৰ আৰু ইয়াৰ কেন্দ্ৰীয় উচ্চতালৈ খটখটি বনোৱা আছে আৰু আঠোটা কোণাতে ভেটি সমানত আঠোটা অঙ্গশেখৰ আছে। ওপৰলৈ গৈ থকা খটখটিবিলাক ক্ৰমাত্ ওপৰলৈ জোঙা হৈ গৈছে আৰু একেবাৰে ওপৰত এখন চেপেটা মজিয়াত লাগিছেগৈ। এই গাঁঠনিটোত চাৰিওদিশত চাৰিটা প্ৰধান খটখটি ভূমিৰ পৰা গাঁঠনিৰ শীৰ্ষলৈ গৈছে, যত এটা মন্দিৰ সজা আছে। মেক্সিকোৰ য়ুকাটান উপ-দ্বীপত ৬০০ খৃঃত থকা মায়া সভ্যতাৰ চিচেন ইটজাৰ খলপা খলপে থকা গাঁঠনি শৈলীৰ দৰেকৈ এই মন্দিৰটোও পিৰামিডৰ আৰ্হিৰে তেনেকৈ সজা গৈছে। ইয়াৰ দেখনিয়াৰ গাঁঠনিটো দক্ষিণ-পূৱ এছিয়াৰ পূব জাভাৰ বৰবুডুৰ মন্দিৰৰ লগত সাদৃশ্য আছে।\n(৮৫) হৰ-গৌৰী মন্দিৰ, জয়সাগৰ, শিৱসাগৰ জিলা:\nআহোম ৰজা স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহৰ (১৭৫১-১৭৬৯ খৃঃ) ৰাজত্ব কালত এই ইটাৰ মন্দিৰটো সজা হয়। এইটো এটা সৰু দুছলীয়া মন্দিৰ। এই মন্দিৰটোৰ জাক-জমকতা উভৈনদী বাহিৰৰ দেৱালখনৰ ওপৰৰ অংশটোত ফুল-পাতৰ নক্সা আছে।\nদেৱালবিলাকৰ নক্সা অসমীয়া ঘৰৰ কাঠৰ ফলকৰ দৰে। স্থাপত্যশৈলীৰ বাহিৰফালে থকা খুঁটাবিলাক অসমীয়া ঘৰৰ খুটাৰ আৰ্হিৰ। ইয়াৰ কাৰণ এইটোৱে হব পাৰে যে এই মন্দিৰটো প্ৰথমতে কাঠ-বাঁহেৰে সজা আছিল আৰু পিছত ইটাৰে সজা হয়।\n(৮৬) গৰখীয়া দৌল, নাজিৰা, শিৱসাগৰ জিলা:\nআহোম ৰজা স্বৰ্গদেউ প্ৰতাপ সিংহৰ (১৬০৩-১৬৪৮ খৃঃ) ৰাজত্ব কালত গৰখীয়া দৌলটো ইটাৰে সজা হৈছিল। আহোমসকলে সজা প্ৰথম ভাগৰ মন্দিৰৰ ভিতৰত এইটোও এটা আছিল। মন্দিৰটো সৰু আৰু অষ্টভূজ আকৃতিৰ আৰু শিখৰটো মুজুৰা আছিল। মাই দৌল বা মহেশ্বৰ ঘৰ বা পূজা শিল বুলিও জনাজাত এই গৰখীয়া দৌলটো আহোমসকলে দৌল সজা কলা-কৌশলৰ উন্নয়নৰ প্ৰথম ভাগৰ আছিল। এই স্থাপত্যটোৰ বাহিৰৰ ফালৰ দেৱাল বাহিৰ ফালে দুশাৰী দেৱকোষ্ঠ লগোৱা আছে। মন্দিৰটোৰ গঠনশৈলী সাধাৰণ ধৰণৰ।\n(৮৭) বৰপাত্ৰ গোঁহাই দৌল পুখুৰী পূৰাতাত্ত্বিক স্থান, বেতবাৰী, শিৱসাগৰ জিলা:\nআহোম ৰজা ৰুদ্ৰ সিংহৰ (আনুমানিক ১৬৯৬-১৭১৪ খৃঃ) ৰাজত্ব কালত, ৰাজমন্ত্ৰী কেন্দুগুৰীয়া বৰপাত্ৰ গোঁহাইৰ বংশধৰ চেংকেং বৰপাত্ৰ গোঁহায়ে কেন্দুগুৰিত পুখুৰী এটা খন্দায়। তেওঁ আকৌ আগবাঢ়ি গৈ পুখুৰীৰ উত্তৰ পাৰে শিৱ দৌল, বিষ্ণু দৌল আৰু দেৱী দৌল সজায়। এইকেইটাই ঐতিহাসিক বৰপাত্ৰ গোঁহাই দৌল।\n(৮৮) পিয়লি ফুকনৰ দৌল, গেলেকী, শিৱসাগৰ জিলা:\nএই ঠাইত ইটাৰে সজোৱা শিৱ আৰু বিষ্ণু মন্দিৰ দুটা এই ঠাইৰ বাসিন্দা ঐতিহাসিক ৰঙাচিলা দুৱৰাৰ বংশই সজা, যিটো বংশত শ্বহীদ পিয়লি ফুকনৰ জন্ম হৈছিল। এই মন্দিৰটো ইটাৰে সজা দেৱাল এখনে আগুৰি আছিল আৰু সম্ভৱতঃ ইয়াত এখন তোৰণো আছিল। যিয়ে হওক, বৰ্তমানে তাত এটা মন্দিৰহে আছে। মন্দিৰটোত পুৰণি কালৰ ভালেখিনিও শিলৰ ভাস্কৰ্য্য আছে।\n(৮৯) থাওৰা দৌল, ৰাজমাই, শিৱসাগৰ জিলা:\nইটাৰ কাৰুকাৰ্য্য খচিত এই মন্দিৰটো আহোম ৰজা গদাধৰ সিংহৰ (১৬৮১-১৬৯৬ খৃঃ) ৰাজত্ব কালত আতন বুঢ়া দিহিঙীয়া বৰবৰুৱাই সজায়। ইয়াত থাওৰা মন্দিৰৰ লগতে আহোমৰ ৰাজত্ব কালৰ প্ৰথম ভাগত খন্দা পুখুৰী এটা আছে।\n(৯০) বিষ্ণু দৌল, কালুগাঁও, শিৱসাগৰ জিলা:\nশিৱ সিংহৰ ৰাজত্ব কালত (১৭১৪-১৭৪৪ খৃঃ) ৰাণী ফুলেশ্বৰীৰ এজন ভায়েক হৰিনাথ বৰপাত্ৰই এই ইটাৰ মন্দিৰটো সজায়। দশাৱতাৰ মূৰ্ত্তি খোদিত শিলৰ ভাস্কৰ্য্যসমূহ এই মন্দিৰৰ দেৱকোষ্ঠত সজোৱা আছে।\n(৯১) জগদ্ধাত্ৰী দৌল, কালুগাঁও, শিৱসাগৰ জিলা:\nশিৱ সিংহৰ ৰাজত্ব কালত (১৭১৪-১৭৪৪ খৃঃ) ৰাণী ফুলেশ্বৰীৰ এজন ভায়েক হৰিনাথ বৰপাত্ৰই ইটাৰে জগদ্ধাত্ৰী দৌলটো সজায়। আহোম যুগৰ এইটো এটা শাক্ত মন্দিৰ আৰু ইয়াৰ দেৱকোষ্ঠ বহুবিলাক ভাস্কৰ্য্য সোমাই থোৱা আছে।\n(৯২) বৰপাত্ৰ পুখুৰী, কালুগাঁও, শিৱসাগৰ জিলা:\nআহোমৰ যুগত আহোম ৰাণী অম্বিকা দেৱীয়ে এই ৰাজকীয় পুখুৰীটো খন্দাইছিল। জগদ্ধাত্ৰী মন্দিৰৰ স্থানত এই পুখুৰীটো আছে।\n(৯৩) পিয়লি ফুকনৰ ফাঁচী দিয়া ঠাই, শিৱসাগৰ, শিৱসাগৰ জিলা:\nবদন বৰফুকনৰ পুতেক পিয়লি ফুকনক এই ঠাইতে ঐতিহাসিক শিৱসাগৰ পুখুৰীৰ উত্তৰ-পূৱ কোণত ১৮৩০ খৃঃত ব্ৰিটিছ শাসকে ৰাজহুৱাভাৱে ফাঁচী দিছিল। এখন স্মৃতি উদ্যান আৰু এটা স্মৃতি স্তম্ভ এই দেশপ্ৰেমিকজনৰ নামত ইয়াতে স্থাপন কৰা হৈছে। ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়চোৱাত তেঁৱেই প্ৰথম শ্বহীদ হৈছিল।\n(৯৪) চৰাইদেউ মৈদাম, চ্যুকাফা নগৰ, শিৱসাগৰ জিলা:\nমৰাণ আৰু বৰাহীসকলৰ পৱিত্ৰ স্থান –এই চৰাইদেউয়ে আহোম ৰজাসকলৰ স্মৃতি বহন কৰি আছে। আহোমৰ প্ৰথম ৰজা চ্যুকাফাই ১২৫৩ খৃঃত ইয়াতে স্থায়ী ৰাজধানী নিৰ্মান কৰিছিল আৰু ৰজা ত্যও খামতি (১৩৮০-১৩৮৯ খৃঃ) লৈ সেই ঠাইতে আছিল। চৰাইদেউ অঞ্চলটো তিনিটা প্ৰধান ভাগত ভগাব পাৰি, ৰাজধানী অঞ্চল, মৈদাম অঞ্চল আৰু পৱিত্ৰ অঞ্চল। যদিও ৰাজধানী অঞ্চলত বৰ্তমান কোনো ধৰণৰ স্থাপত্যৰ চিন-চাব নাই, কিন্তু এতিয়াও মৈদাম আৰু পৱিত্ৰ অঞ্চলত সেইবিলাক দেখা পোৱা যায়। এই কথাটো ঠিক যে আহোম ৰাজ-পৰিয়াল আৰু উচ্চখাপৰ বিষয়াসকলক আহোম নীতি-নিয়ম মতে ইয়াতে কবৰ দিয়া হৈছিল। বৰ্তমান অৱস্থাত তথ্য আৰু তথ্য সম্বলিত নথিৰ অভাৱত যদিও কোটো কাৰ মৈদাম আছিল তাক জনা নাযায়। তথাপি কিছুমান বিশেষ মৈদামে শাসক ৰজা আৰু তেওঁৰ সঙ্গী বা সঙ্গিনীৰ মৈদাম বুলি নিৰ্দেশ দিয়ে।\nচৰাইদেউ পূৰাতাত্ত্বিক স্থান হৈছে আহোম ৰজাৰ পৱিত্ৰ অন্তিম শয়নৰ স্থান। এই ঠাইখণ্ড শিৱসাগৰ জিলাৰ চৰাইদেউ মহকুমাৰ শিৱসাগৰ সোণাৰী পথৰ দাঁতিত অৱস্থিত।\nকবৰৰ ঢিপটোক মৈদাম বুলি কোৱা হয় ঠাইখিনিত ৭৫০ বিঘা মাটি আছে ৩৫০০ মিঃ(প্ৰায়) ব্যাসাৰ্দ্ধৰ। মৈদামৰ উন্নয়নৰ বাবে পৰ্য্যটকৰ বাবে এটা মাচুল ধাৰ্য্য কৰা হৈছে আৰু অকৰ্ত্তৃত্বশীলভাৱে মাটি কটা বন্ধ কৰিবলৈ সম্পূৰ্ণ ইটাৰ বেৰ দিয়াৰ প্ৰস্তাৱ লোৱা হৈছে।\n(৯৫) বগী দৌল, মেটেকা, শিৱসাগৰ জিলা:\nএই ঠাইত স্বৰ্গদেউ লক্ষ্মী সিংহই (আনুমানিক ১৭৪৪-৫১ খৃঃ) সজোৱা ইটাৰ মন্দিৰৰ ভেটিৰ ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে। মন্দিৰটো ইটাৰে সজা শিৱ মন্দিৰ আছিল। ১৮৯৭ খৃঃৰ ভূঁইকপত মন্দিৰটো ভাগি পৰিছিল আৰু শিখৰৰ কিছু অংশ এই মন্দিৰৰ লগতে থকা ঐতিহাসিক পুখুৰী এটাৰ পাৰত পৰি আছে।\n(৯৬) গোলাঘৰ, গড়গাঁও, শিৱসাগৰ জিলা\nএইটো আহোম যুগৰ এটা খাৰ-বাৰুদৰ ঘৰ। এসয়ত আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী গড়গাঁও আছিল আৰু আহোম শাসকসকলে এই সৌধটোকে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ ভঁড়াল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।\n(৯৭) লাংকুৰি দৌল, দৌল বাগান, শিৱসাগৰ জিলা:\nগদাধৰ সিংহৰ ৰ্জাত্ব কালৰ এটা শিৱ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষ এই স্থানত আছে।\n(৯৮) দৰিকা শিলৰ সাঁকো, শিমলুগুৰি, শিৱসাগৰ জিলা:\nদৰিকা নদীৰ ওপৰত দৰিকা শিলৰ সাঁকোখন সজা হৈছিল। দলংখন চাৰিটা খুঁটাৰ ওপৰত আছে। খুঁটাবিলাকৰ গাঁঠনিটো মিহি কৰা। দলংখনৰ ওপৰৰ পিঠিখন সামান্য ভাঁজ থকা আৰু তাতে ৫টা ধেনুভিৰীয়া চাপ থকা। দলঙৰ নিম্ন অংশত থকা খুঁটাৰ ওচৰৰ অংশটো পাতল লাকৰি ইটা আৰু চূণ-চুৰ্কীৰে সজা। দলংখন বহলে ১২ ফুট ১৩ ইঞ্চি, দীঘলে ১০৯ ফুট, ২ ইঞ্চি আৰু ওখ ১৮ ফুট ৫ ইঞ্চি। স্বৰ্গদেউ প্ৰতাপ সিংহৰ দিনত (আনুমানিক ১৬০৩-৪১ খৃঃ) এই দলংখন সজা হৈছিল।\n(৯৯) কেন্দুগুৰি শিল সাঁকো, কেন্দুগুৰি, শিৱসাগৰ জিলা:\nকেন্দুগুৰি শিল সাঁকোখন কেন্দুগুৰিত দিজৈকোণা নদীৰ ওপৰত সজা। দলংখন দুটা খুঁটাৰ ওপৰত থিয় হৈ আছে। দলঙৰ খুঁটাবিলাক মিহি শিলাখণ্ডৰে বনোৱা। দলঙৰ ওপৰ ফালটো সামান্য ভাঁজ লগা আৰু তাতে তিনিটা ধেনুভিৰীয়া চাপ পাতল লাকৰি ইটা আৰু চুন-চুৰ্কীৰে খুঁটাৰ ওচৰত স্থাপন কৰা হৈছে। দলংখন ১৩ ফুট ইঞ্চি বহল, দীঘলে ৭৮ ফুট ৫ ইঞ্চি আৰু ওখই ১৫ ফুট ৫ ইঞ্চি।\n(১০০) বৰবৰুৱা মৈদাম, লাকুৱা, শিৱসাগৰ জিলা:\nমধ্যযুগত বৰবৰুৱা এজন বিষয়া আছিল আৰু অসমৰ পূৱ খণ্ডৰ অৰ্থাত্ কলিয়াবৰৰ পৰা পূৱলৈ থকা ঠাইখণ্ডৰ আহোম ৰাজৰ ৰাজ্যপাল আছিল।\n(১০১) ভজো যুদ্ধ স্মাৰক, সোণাৰি, শিৱসাগৰ জিলা:\nমধ্যযুগত এই ঠাইখিনি গেৰিলা যুদ্ধৰ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে আহোমসকলে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ঠাইখিনিত ১২৯ বিঘামান মাটি আছে। এই ঠাইখিনিত মানুহে বনোৱা অসংখ্য মাটিৰ ঢিপ ৯০-১০০ ছেঃমিঃ দূৰে দূৰে আছে। এই ঢিপবিলাকৰ উচ্চতা ১.১০ মিটাৰৰ পৰা ম১.২০ মিটাৰৰ ভিতৰত। এই ঠাইত ট্ৰেন্সৰ দৰে কিছুমান খালৰ চিহ্নও পোৱা গৈছে।\n(১০২) গড়গাঁও গড়, নাজিৰা, শিৱসাগৰ জিলা:\nআহোম ৰজা চুক্লেংমুং (আনুমানিক ১৫৩৯-১৫৫১ খৃঃ) বা গড়গঞা ৰজাই আনুমানিক ১৫৪০ খৃঃত গড়গাঁৱত আহোম ৰাজ্যৰ ৰাজধানী পাতিছিল। তেওঁ নগৰখনক চাৰিওফালৰ পৰা শক্তিশালী কৰি তুলিবলৈ চাৰিওফালে মাটিৰে গড় বান্ধিছিল আৰু বিদেশী আক্ৰমণকাৰীক বাধা দিব পৰাকৈ নৰ্দমা খান্দিছিল। গড়গাঁও চহৰত সোমাবলৈ চাৰিখন দুৱাৰ আছিল। চহৰখনৰ আকৃতি প্ৰায় আয়তাকাৰ।\n(১০৩) ৰাইদঙীয়া দৌল, কলা খোৱা, ডিব্ৰুগড় জিলা:\nআহোম ৰজা স্বৰ্গদেউ প্ৰমত্ত সিংহৰ (১৭৪৪-১৭৫১ খৃঃ) ৰাজত্ব কালত ইটাৰে সজা ৰাইদঙীয়া দৌলটৌ দেৱী মন্দিৰ আছিল।\n(১০৪) মৈৰামৰা দৌল, খামতিঘাট, ডিব্ৰুগড় জিলা:\nমৈৰামৰা দৌলৰ ভগ্নাৱশেষ দিহিং নৈৰ পাৰৰ খামতিঘাটত আছে। বেলেগ বেলেগ ভঙ্গীমাত থকা শিলৰ ভাস্কৰ্য্যসমূহ মধ্যযুগৰ প্ৰথম আৰু শেষ ভাগৰ বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে। ভাস্কৰ্য্যসমূহ স্থানীয় গুণমানবিশিষ্ট।\n(১০৫) বেজৰ দৌল, ডিমৌ, ডিব্ৰুগড় জিলা:\nইয়াতে ইটাৰে সজা মন্দিৰ এটাত অষ্টভূজ আকৃতিৰ গৰ্ভগৃহ আৰু তাৰে লগত ঠেক অন্তৰালা এটা আছে, আহোম ৰাজত্বৰ মধ্যযুগৰ শেষ ভাগৰ বুলি ঠাৱৰ কৰা হৈছে। আহোম ৰাজ্যৰ এজন ৰাজবৈদ্য (বেজ) যিজন চুং খেলৰ আছিল, তেওঁ ৰাজপৰিয়াললৈ আগবঢ়োৱা উত্তম চিকিত্সাৰ বাবে বেজৰ পৰা বেজবৰুৱালৈ উত্তম চিকিত্সা হৈছিল। তেওঁ আহোম ৰজাৰ পৰা প্ৰচুৰ মাটি-বাৰী পাইছিল, বৰ্তমানৰ বেজৰ পথাৰেই সেই ঠাইখণ্ড, তাতে তেওঁ বেজৰ দৌলটো সজাইছিল।\n(১০৬) বৰগঙ্গা শিলালিপি, ডকমকা, কাৰ্বি আংলং জিলা:\nকাৰ্বি আংলং জিলাৰ ডকমকাৰ পৰা ৩ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে বৰগঙ্গা গাঁৱত বৰগঙ্গা পূৰাতাত্বিক স্থান অৱস্থিত। ইয়াতে এটা আহল বহল মন্দিৰত তিনিটা স্থাপত্য পোৱা গৈছে- গৰ্ভগৃহ, অৰ্দ্ধমণ্ডপ আৰু এটা মণ্ডপ ইয়াত আছে। গৰ্ভগৃহটো শিলেৰে সজা আনহাতে মুখ-মণ্ডপ আৰু মণ্ডপখন ইটাৰে সজা। আনহাতে, একে লেঠাৰিয়ে শিল, শিলত কটা ভাস্কৰ্য্য আৰু ইটাৰ ভগ্নাৱশেষ পোৱা গৈছে।\nএই ঠাইৰ এটা শিলত চাৰি শাৰীত এখন লিপি পোৱা গৈছে। লিপিখনৰ পৰা আনুমানিক ৬০০ খৃঃত ভূতি বৰ্মনৰ ৰাজত্ব কালত তাত এখন আশ্ৰম আছিল বুলি জনা গৈছে। এই ঠাইত পোৱা ভাস্কৰ্য্যসমূহৰ ভিতৰত দ্বাৰপাল, দুৱাৰৰ ফ্ৰেম, এটা গজব্যাল, বাদ্যযন্ত্ৰ বজাই থকা এটা মানুহৰ ভাস্কৰ্য্যই প্ৰধান। এইবিলাক আনুমানিক ১১০০ খৃঃৰ।\n(১০৭) চাৰ্থে ৰংফাৰ গাঁৱৰ ভগ্নাৱশেষ, ফুলনি, কাৰ্বি আংলং জিলা:\nচাৰ্থে ৰংফাৰ গাঁওখন পুখুৰী বান্ধ আৰু নলাৰে সৈতে মজবুত ধৰণৰ গাঁও আছিল বুলি প্ৰমাণ আছে। এই স্থানত এটা ডাঙৰ শিলৰ মন্দিৰ আছিল বুলি প্ৰমাণ সপোৱা গৈছে, কিয়নো ইয়াতে শিলৰ মন্দিৰৰ ভেঁটিৰ উপৰিও শিলত কটা পদুম ফুলৰ নক্সা পোৱা গৈছে। এই ঠাইৰ স্বাভাৱিক পৰিস্থিতিয়ে প্ৰমাণ কৰে যে এই ঠাইত এসময়ত মানুহৰ বসতি আছিল। কপিলী-যমুনা অঞ্চললৈ এই অঞ্চলৰ পৰ যোগাযোগৰ এইটোৱে বোধহয় কেন্দ্ৰস্থল আছিল। চাৰ্থে ৰংফাৰ গাঁওখন এখন ধাননি পথাৰেৰে আগুৰা উচ্চ ভূমিত স্থাপিত গাঁওখন এসময়ত জনবসতিপূৰ্ণ আছিল।\n(১০৮) বুঢ়া গোঁসাই থান, ডকমকা, কাৰ্বি আংলং জিলা:\nবুঢ়া গোঁসাই থানত থকা শিলৰ মন্দিৰৰ ভগ্নাৱশেষসমূহ আনুমানিক ১১০০ খৃঃৰ বুলি অনুমান কৰিব পাৰি। এইবিলাকৰ ভিতৰত মিহিকৈ কটা আৰু নক্সা খোদিত শিলৰ অংশ, ইটাৰ টুকুৰা আৰু ইটাৰ দেৱালেৰে আগুৰা নৈৰ ঘাট আছে। পুৰণা কোঠাৰ মজিয়াৰ ওপৰত কেন্দ্ৰত এটা স্থায়ী ভাৱে শিৱলিঙ্গ থকাকৈ এটা আধুনিক মন্দিৰ সজা গৈছে। এই ঠআইত নৈৰ ঘাটত থকা ইটাৰে সজা স্থাপত্যই প্ৰমাণ কৰে যে নৈৰ ঘাটেৰে বস্তু অনা-নিয়া কৰা ঘাট এটা এই ঠাইতে আছিল।\n(১০৯) শিলত কটা দুৰ্গা মূৰ্ত্তি, টিলাপাৰা, ,লাংহিন, কাৰ্বি আংলং জিলা:\nকাৰ্বি আংলং জিলাৰ লাংহিনৰ পৰা ২০ কিলোমিটাৰ দূৰত থকা টিলাপাৰাত ডিফু-ডিমাপুৰ পথৰ ওপৰত শিলত কটা দুৰ্গা মূৰ্ত্তি আছে। টিলাপাৰাৰ অৰ্থ হৈ এটা জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চলত থকা এটা টিলাৰ ওপৰত থকা দুৰ্গা মূৰ্ত্তিটো। ইয়াৰে এটা পাহাৰৰ ১০ ছেঃমিঃ ঘূৰণীয়া খোলনি থকা শিলত দশভূজা দুৰ্গাৰ মূৰ্ত্তিটো কটা আছে। এই ত্ৰৈমাসিক ভাস্কৰ্য্যটো চতুৰ্ভূজাকাৰ মুখ মণ্ডলৰ আৰু চেপেটা, সমদূৰত্বত তিনিটা ওলাই থকা বস্তুৰে শিৰস্ত্ৰাণ থকা। মূৰ্ত্তিটো পুষ্পকুণ্ডলা আৰু আকণ্ঠহাৰ পিন্ধি থকা। মূৰ্ত্তিৰ বাওঁফালে স্বৰ্গীয় বাহন এটা সিংহৰ মূৰ্ত্তি আছে। মূৰ্ত্তিৰ সোঁহাতত এখন খড়্গ আৰু ত্ৰিশূল আছে যিহৰ জোংটোৰে অসুৰক হানি ধৰি আছে। মূৰ্ত্তিৰ বাঁওহাতত এডাল পাশ আৰু এটা চিনি নোপোৱা ধৰণৰ বস্তু আছে। গোঁসানী মূৰ্ত্তিটো ত্ৰিশূলেৰে মহিষাশূৰক বধ কৰি থকা ধৰণে খোদিত কৰা আছে। এই শিলত কটা মূৰ্ত্তিটো আনুমানিক ১০০০ খৃঃৰ বুলি অনুমান কৰা হৈছে।\n(১১০) গণেশৰ শিলৰ মূৰ্ত্তি, বগা দৌল, লাংহিন, কাৰ্বি আংলং জিলা:\nবগাদৌল পূৰাতাত্ত্বিক স্থান হৈছে আসনত বহি থকা অৱস্থাত চতূৰ্ভুজ গণেশৰ শিলত কটা মূৰ্ত্তি। মূৰ্ত্তিটোৱে এডাল জপমালা, এডাল ত্ৰিশূল, এডাল অঙ্গুশ আৰু এটা ফল হাতত লৈ আছে। গণেশৰ মূৰত এডাল জামুকুতা শোভা কৰি আছে। পুৰণা ইটাৰ ভগ্নাৱশেষে এই ঠাইত এটা ইটাৰে গাঁঠনি থকাটো সূচায়।\n(১১১) মেথা-লং-ই, ডংকামোকাম, কাৰ্বি আংলং জিলা:\nএই ঠাইত ভালেখিনিও শিল পোতা আছে আৰু মস্থানীয়ভাৱে তাকে মেথা-লং-ই বুলি জনা যায়। ঠাইখিনিত অন্ততঃ ২৫টা শিল আছে। ওখ ওখ শিলবোৰ ৩.৫০ মিটাৰৰ পৰা ৫.১০ মিটাৰলৈ ওখ হৈ আছে। এই বৃহত্ শিলাখণ্ডসমূহে ইয়াৰে জনগোষ্ঠীসমূহৰ মাজত ভৱিষ্যতৰ উন্নতিৰ বাবে মৃতকক পূজা কৰা পদ্ধতিটোকে সূচায়।\n(১১২) চিকাৰী ৰংপি গাঁৱৰ ভগ্নাৱশেষ, লংলকচ, কাৰ্বি আংলং জিলা:\nচিকাৰী ৰংপি গাঁৱত থকা ভগ্নাৱশেষসমূহে এটা সলৰু অথচ ধুনীয়া মন্দিৰৰ অৱস্থিতি থকাটো বুজায়। এই ঠাইৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰা কিছুমান ভগ্নাৱশেষৰ টুকুৰা ডেণ্টাঘাটৰ আধুনিক মন্দিৰটোত সংগ্ৰহ কৰি থোৱা আছে।\n(১১৩) পুখুৰী আৰু গড়, মাইবং, উত্তৰ কাছাৰ জিলা:\nএই ঠাইখিনিত ১ কিলোমিটাৰ দীঘল এটা গড় পশ্চিমে মাহুৰ নৈৰ পৰা পূৱে পৰ্ব্বতৰ শাৰীলৈ বিস্তৃত হৈ আছে। মাইবং কছাৰীসকলৰ ৰাজধানী আছিল আৰু তেওঁলোকৰ বাসস্থানখিনি শক্তিশালী কৰিবলৈ বুলি তেওঁলোকেই এই গড়টো সাজিছিল। এই ঠাইত ইটাৰে পাৰ বন্ধা ৰজাপুখুৰী আৰু ৰাণীপুখুৰী নামৰ দুটা ৰজাদিনীয়া পুখুৰী আছে। ইয়াৰে এটা পুখুৰী ১৪ মিটাৰ বহল আৰু পুখুৰীৰ চাৰিওটা পাৰৰ পৰা পুখুৰীলৈ যাব পৰাকৈ ইটাৰে সজা খটখটি আছিল। আনটো ৰজাপুখুৰী সমতল ভূমিৰ চাৰিকোণীয়া আছিল।\n(১১৪) শিৱ মন্দিৰ, শিৱটিলা, কাছাৰ জিলা:\nডিমাচা ৰজা, কৃষ্ণচন্দ্ৰৰ ৰাজত্ব কালত শিলালিপিৰে সৈতে থকা দুটা মন্দিৰ ইয়াতে সাজিছিল। ভূমিৰ নক্সা মতে ইটাৰ মঞ্চৰে উন্নীত মন্দিৰ দুটা চাৰিচুকীয়া।\n(১১৫) পুৰণা ইটাৰ দালান, ময়না, কৰিমগঞ্জ জিলা:\nএই দালানটো মধ্যযুগৰ পিছৰচোৱা সময়ত ইটাৰে সজা। ভূমিৰ নক্সা আৰু উন্নতিত এই দালানটো চাৰিচুকীয়া আৰু ইয়াত কেইবাখনো খিৰিকিৰ আকৃতি সৌন্দৰ্য্য বৰ্দ্ধনৰ বাবে ৰখা হৈছে। দেৱালবিলাকত সৌন্দৰ্য্য বৰ্দ্ধনৰ বাবে ফুলৰ নক্সা কটা আছে।\n(১১৬) গৌৰীবল্লভ দেৱালয়, শিৱসাগৰ জিলা:\nআহোম ৰজা লক্ষ্মী সিংহৰ ৰাজত্ব কালত আনুমানিক ১৭৭৪ খৃঃত গৌৰীবল্লভ দেৱালয়খন সজোৱা হৈছিল। ৰমানন্দ আচাৰ্য্যৰ বৰপুত্ৰই তেওঁৰ পিতৃৰ স্মৃতিত এই মন্দিৰটো ইটাৰে সাজিছিল। ৰমানন্দ আচাৰ্য্যক ন-গোঁসাই নামেৰেও জনা গৈছিল বাবে গৌৰীবল্লভং দেৱালয়ক ন-গোঁসাই দৌল বুলিও জনা যায়।\nমন্দিৰটো দুটা খণ্ডত ভাগ কৰা, যেনে- গৰ্ভগৃহ আৰু অন্তৰালা। গৰ্ভগৃহটোত চাৰিটা অঙ্গ শিখৰৰ সৈতে চৌ-ছালৰ শিখৰ আৰু অন্তৰালাৰ ওপৰত দুছলীয়া ধৰণৰ ছাল আছিল।\n(১১৭) লাইথেপেনা মৈদাম, শিৱসাগৰ জিলা:\nদৰ্শনকাৰীৰ গণনা: 97223


আচমনীয় (জয়ন্ত আকাশ বৰ্মন) - সাহিত্য ডট অৰ্গ\nআচমনীয় (জয়ন্ত আকাশ বৰ্মন)\nমোৰ দেউতাই বজাৰে-বজাৰে শাক-পাচলি বিক্রী কৰি আমাৰ দৰিদ্র পৰিয়ালটিক পোহ-পাল দিছিল। স্কুল বন্ধ থাকিলে কেতিয়াবা ময়ো দেউতাৰ লগত শণিবৰীয়া নদলা বজাৰ বা শুকুৰবৰীয়া শোলমাৰা হাটলৈ গৈ দেউতাক সহায় কৰি দিছিলো, যিহেতু সেইকেদিন বজাৰত অলপ গ্রাহকৰ ভীৰ বেছি আছিল। সহায় মানে- এই হঠাৎ ক’ৰবাৰ পৰা ষাঁড় গৰু এটা আহি ধৰিলে নহয় বেচিবলৈ সজায় থোৱা বন্ধাকবি কেটাত, তাক বাওঁকা পাতেৰে খেদি দিয়া, পাতি বহি থকা বস্তাৰ তলৰ পৰা গ্রাহকক বাকী খুচুৰা দিয়া, ধনীয়া মুঠিকেটা সজীৱ দেখাবলৈ ওচৰৰ আমাৰ দৰেই অস্থায়ী হোটেলখনৰ পৰা এমগ পানী আনি ছটিয়াই দিয়া ….ইত্যাদি।\nএবাৰ দেউতাৰ বেমাৰ হ’ল। বিছনাতেই পৰি থাকিবলগা হ’ল দেউতা। এইফালে বেচিবলৈ সৰহীয়াকৈ আনি থোৱা বেঙেনাবোৰ শুকাবলৈ ধৰিলে। ঘৰতো চাউল লোণ তেল নোহোবা হৈ আহিল । ভোকত ভন্টিয়ে কান্দি থাকিবলৈ ধৰিলে।\nষষ্ঠ শ্রেণীৰ বছৰেকীয়া পৰীক্ষালৈ এক সপ্তাহ মান আছে। স্কুল বন্ধ। মা দেউতাৰ শুশ্রূষাত ব্যস্ত থাকোঁতে মনে মনে মই দেউতাৰ পাচলিৰ ভাৰখনত এফালত বেঙেনাবোৰ আৰু আনফালে ৰঙালাউ দুটা উঠাই ঘৰৰ পৰা ডেৰ-দুই কিল’মিটাৰমান আতঁৰত থকা বজাৰখনলৈ খোজ ল’লো।\nবজাৰ পাই ওচৰৰ হোটেলখনত পানী দুগিলাছমান খাই বস্তা পাৰি বহি গলো চিনাকি ৰঞ্জিত বেপাৰীৰ ওচৰত। ৰঞ্জিত বেপাৰীক সুধি বেঙেনাৰ দাম সুধি ললো।\nমোৰ সমুখেৰে মানুহবোৰ আহি আছে-গৈ আছে। কোনো মোৰ দোকানৰ ফালে নাহে। মাজতে মাথো সেই ষাঁড় গৰুটো আহিছিল। মই নেখেদিলো আজি, সিয়ো আমনি নকৰিলে আজি। মই ৰৈ থাকিলো-দহ বজাতেই ঘৰৰ পৰা ওলাইছিলো , এতিয়া চাৰে বাৰ বাজিল। ৰঞ্জিত বেপাৰী হতঁৰ পাচলিবোৰ মোটা-মুটি বিক্রী হৈ গ’ল। মোৰ কোনো গ্রাহক নাই…!!! মানুহবোৰৰ ভৰিবোৰ মোৰ আগেৰে পাৰ হৈ গৈছে- কোনোবাখন দ্রুত, কোনোবাখন মন্থৰ। কোনোবাখন ক্ষয় যোৱ চেণ্ডেলেৰে, কোনোবাখন বা চিকুণ জোতাৰে। এজনৰ শকত ভৰি, আনজনৰ শীর্ণ। খোজবোৰ মোৰ আগেৰে পাৰ হৈ গৈ আছে, এখন ভৰিও মোৰ আগত ৰোবা নাই….\nএনেতে নীলাফিটাৰ বগা হাবাই চেণ্ডেল পিন্ধা এযোৰ ভৰি মোৰ আগত ৰ’ল। মই প্রথম ওপৰলে চালো। এমুখ দাঢ়িৰে ক্ষীণাংগ মানুহজনক মই কৰবাত দেখিছিলো। চকুদুটা উজ্জ্বল। ‘ভাইটী, বেঙেনা কিমান কৈ বিকিছা?’- মানুহজনে মোক সুধিলে। ‘কেজিত সাত টকাকৈ’-মই ক’লো। বজাৰ ভাঙিবৰ হৈছিল। ৰঞ্জিত বেপাৰীয়ে তাৰ বেঙেনাবোৰ ইমান দামতেই বিকি আছে। অবশ্যে তাৰ বেঙেনাবোৰ সতেজ, মোৰবোৰ শুকান। মই দাম টো অলপ কমকৈ কব লাগিছিল। ভুল হৈ গ’ল।\n‘বেঙেনাবোৰ ভাল নে?’-মোক সুধিলে।\nদেউতাৰ লগত থকা অভিজ্ঞতাৰ পৰা মই বুজি উঠিছো যে গ্রাহকক বেঙেনা ভাঙি দেখালে কিনে।\n‘ভাল ভাল । এয়া চাওঁক’ বুলি মই এটা বেঙেনা থপ্ কৈ ভাঙি তেখেতক দেখালো।\nতেখেতেও মোৰ ফালে চাই হাঁহিলে, ৰঞ্জিত বেপাৰীয়েও হাঁহিলে, এনেকুবা লাগিল গোটেই বজাৰখনৰ মানুহে মোৰ ফালে চাই ৰোল উঠাই হাঁহিলে- মই ভাঙি দেখুওবা বেঙেনাটোৰ পৰা মুগা বৰণৰ কেটামান ৰেলগাড়ী পোক ওলাই আহিছে। সিহঁতেও মোৰ ফালে চাই চিঁ-চিঁয়াই হাঁহিছে… বেঙেনাৰ ভিতৰখন তেনেই ক’লা আৰু ফোঁ-পো-লা ।\nমই তেখেতৰ ফালে চালো- শেষ আশাটো ও পোকে খালে। মানুহজনেও মোৰ ফালে চালে। ক’লে-এটা বেঙেনা বেয়া হ’ল মানেই যে বাকীকে’টাও বেয়া ওলাব তেনে কোনো কথা নাই। ওজন কৰা আটাইখিনি। মই ল’ম।”\nমনত আছে বেঙেনা মুঠতে পাঁচ কেজি হৈছিল আৰু তেখেতে মোক তিনিখন দহটকীয়া, দুটা দুটকীয়া আৰু এটা এটকীয়া মুদ্রা দিছিল। এটকীয়া মুদ্রাটোৰ এটা পিঠিত আম্বেদকাৰৰ ছবি খোদিত আছিল। এখন দহটকীয়াৰে মই এক কেজি চাউল আৰু এখনেৰে এপোবা দালি, আধা কেজি খোলা নিমখ , অকনমান তেল লৈছিলে। আনখন দহটকীয়া মা লৈ ৰাখিছিলো। দুটকীয়া মুদ্রা এটাৰে ভন্টীলৈ খাৰু কিনা নিছিলো। এটকীয়াটো বহিদিনলৈ মই জ্যামিতি বাকচত সাঁচি ৰাখিছিলো !!\nমই মেট্রিক পাছ কৰাৰ পাছত মানুহজন(মোৰ গ্রাহকজন) এদিন আমাৰ ঘৰলৈ আহিছিল। তেখেত আমাৰ বাৰীৰ সিটো পাৰে থকা গাওঁখনৰ আছিল। ভেন্সাৰ স্কুল এখনৰ তেখেত হেড মাষ্টৰ আছিল। তেখেতৰ নাম আচ্মন ৰহমান আছিল। তেখেতে কৈছিল- মই ষষ্ঠ শ্রেণীত পঢ়ি থাকোঁতে আমাৰ স্কুলৰ বার্ষিক অধিবেশনলৈ তেখেত আহিছিল আৰু চিত্রাংকন প্রতিযোগিতাৰ প্রথম পুৰস্কাৰটো মই তেখেতৰ হাতৰ পৰাই লৈছিলো।\n← প্ৰজাপতয়ে নমঃ (কল্প-বিজ্ঞান) ( জ্যোতিৰূপম দত্ত )\nকেমেৰা ( দেৱ প্ৰতিম ) →


মৌ-সনা সোঁৱৰণি (নলিনীধৰ ভট্টাচাৰ্য) : প্ৰথম খণ্ড - সাহিত্য ডট অৰ্গ\nFebruary 15, 2013 March 10, 20213Comments\nকোনোবা এজন কবিয়ে কৈছিল, ‘মোৰ শৈশৱ মোক ঘূৰাই দিয়া, তাৰ বাবে মই সকলো ত্যাগ কৰিবলৈ সাজু।’ শৈশৱৰ প্রতি এই আৱেগিক আকৰ্ষণ সকলো মানুহৰে থাকে, কিয়নো সেই সৰল আৰু নিষ্পাপ ৰূপ বয়সীয়া মানুহে হেৰুৱাই পেলায় আৰু সংবেদনশীলসকল বিষণ্ণ হয় । ময়ো এই বৃদ্ধ বয়সত বিষণ্ণবোধ কৰিছো। কিবা যেন হেৰুৱাই পেলাইছো, একৈশ শতিকাতো সময় ইতৰ হৈছে। অতীতৰ মিঠা সোঁৱৰণিয়ে এই ধ্বংস, অৱক্ষয়ৰ প্রবাহ ৰোধ কৰিব নোৱাৰে, কিন্তু আৱহমান কালৰ মাজত সি সৃষ্টিৰ ইংগিত দিব পাৰে বুলি মোৰ ধাৰণা হয়।\nপৰিবেশ প্ৰতিকূল। মোৰ দৰে সাধাৰণ লেখকৰ ব্যক্তিগত কথা পঢ়িবলৈ কাৰ সময় আছে? টিভিৰ দৰ্শক হৈ পৰিছো, ৰিম’ট কন্ট্র্’ল হাতত লৈ ইচ্ছা কৰিলেই পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ঠাই চাব পাৰিছো, বিৰক্তি পালেই দৃশ্য সলনি কৰিব পাৰিছো, কবিৰ কথা নুশুনি ফুটবল খেলাৰ উত্তেজনালৈ দৌৰিছো। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল আমি প্রত্যেকেই শক্তিমান। টিভিয়ে আমাৰ মন নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছে। এই পৰিস্থিতিত পঢ়া-শুনা কমিছে, মানুহৰ মানসিক অৱক্ষয় বাঢ়িছে। সেইবাবেই কৈছো- সহৃদয় পাঠক ওলাব জানো?\nসি যি কি নহওক এইবোৰ এনেয়ে ক’লো। এতিয়া আচল কথালৈ আহো।\nআমাৰ উপৰিপুৰুষসকল ক’ৰ পৰা, কেনেকৈ আৰু কেতিয়া আহিছিল, সেই কথা এতিয়া নকওঁ, তাৰ বাবে তথ্য হাতত কম আৰু অনুসন্ধানৰ প্ৰয়োজন হ’ব। পিচত কেতিয়াবা ক’ম। সম্প্রতি আৰম্ভ কৰো আমাৰ ককাদেউতাৰ পৰা । তেওঁৰ নাম আছিল নাৰায়ণ ভট্টাচাৰ্য, ঘৰ আছিল যোৰহাটৰ তৰাজানত। তেওঁ যোৰহাটৰ পৰা বাৰ কিলোমিটাৰ পূবে থকা ঢেঁকীয়াখোৱা গাঁৱলৈ গুচি আহিল আৰু তাতে বিয়া বাৰু কৰাই নিগাজীকৈ থাকিবলৈ ল’লে। যোৰহাটৰ পৰা ককা গুছি অহাৰ কাহিনী দেউতাৰ মুখত শুনিছিলো। ককাহঁতৰ পাঁচজন ককাই-ভাইৰ ভিতৰৰ এজন হ’ল পণ্ডিত তোয়ধৰ শৰ্মা। তেওঁৰ এখন টোল আছিল। তেওঁ ভায়েক নাৰায়ণকো পঢ়ুৱাইছিল। এদিন পঢ়ুৱাই থাকোতে কিবা প্রশ্নৰ উত্তৰ দিব নোৱাৰাত ককায়েকে খঙত ওচৰৰ জুহালৰ জ্বলি থকা খৰিডালেৰেই ভায়েকৰ পিঠিত খুঁচি দিলে। ভায়েকে ককায়েকৰ প্রচণ্ড খং দেখি সেই টোল যে ত্যাগ কৰিলেই, তৰাজানৰ ঘৰখনো এৰিলে ।\nঅনাই-বনাই ঘুৰি ফুৰি শেষত ঢেঁকীয়াখোৱা গাঁৱত থাকিবলে ল’লে। বিয়া কৰালে গুণাই মুক্তিয়াৰ নামৰ এজন সম্ভ্রান্ত লোকৰ ছোৱালী ফুলেশ্বৰীক। ককাৰো পাঁচজন ল’ৰা; গোলাপ, কমল, শশী, ৰজনী আৰু কীৰ্তি। আমাৰ দেউতা হ’ল শশীধৰ। দেউতাই তৰাজানতে থাকি গোবিন্দ বেজবৰুৱাই (লক্ষ্ণীনাথ বেজবৰুৱাৰ ককায়েক) প্রতিস্থা কৰা বেজবৰুৱা হাইস্কুলৰ কেইশ্রেণীমান পঢ়িয়েই বিদ্যা শিক্ষাৰ অন্ত পেলালে। তাৰ পিছত সোণাৰীৰ ওচৰৰ চফ্রাই বাগানত সোমাল। গোলাপ বৰদেউতা কম বয়সতে ঢুকাল, তেওঁৰ ল’ৰা প্রমোদ। তেওঁ যোৰহাটৰ বঙালপুখুৰীত ঘৰ সাজিলে। কমল বৰদেউতা ঢেঁকীয়াখোৱাৰ ঘৰত থাকিল আৰু মাটি-বাৰী চম্ভালিলে। ৰজনী আৰু কীৰ্তি – এই দুজন দদাইদেৱে যোৰহাটৰ বেজবৰুৱা স্কুলতে দুশ্রেণী মান পঢ়ি চফ্রাই বাগানতে সোমালগৈ।\nতৰাজানত আমাৰ বংশ-পৰিয়াল এতিয়াও আছে। তৰাজানৰ দুজন মানুহৰ কথা আটায়ে জানে। এজন পণ্ডিত লক্ষ্ণীনাথ শৰ্মা আনজন কৃষ্ণকান্ত ভট্টাচাৰ্য। পণ্ডিত লক্ষ্ণীনাথ শৰ্মা তোয়ধৰ শৰ্মাৰে পুতেক, তেখেত সেই সময়ৰ বিখ্যাত হেডমাষ্টৰ আছিল। গুৱাহাটীৰ কলেজিয়েত হাইস্কুলতো তেওঁ প্রধান শিক্ষক হিচাপে কাম কৰিছিল। আমাৰ দদাইদেউহঁতে সৰুতে আমাক তেওঁৰ কথা কয়। তেওঁ মানুহজন বৰ খঙাল আছিল। মানুহে তেওঁক ‘অগ্নিশৰ্মা’ বুলিছিল। দদাইদেউহঁতে কৈছিল যে তেওঁ অতিশয় ধাৰ্মিক আছিল, শিৱ পূজা সদায় কৰিছিল, আনহাতে কলিকতাত পঢ়ি সংস্কৃতত এম এ ডিগ্রী লৈ চাকৰি কৰা লোক হিচাপে তেওঁ বিদ্বান আৰু বংশৰো পদুম ফুল বুলি দদাইদেউহঁতে সদায় আমাক কাণ ছোৱাই থৈছিল। এই লক্ষ্ণীনাথ শৰ্মা ভাৰতীয় দৰ্শন সম্বন্ধে চিন্তা-চৰ্চা কৰোতা ৰাধানাথ ফুকনৰ নলে-গলে লগা বন্ধু আছিল। ফুকন বিজ্ঞানৰ ছাত্র, শৰ্মাৰ স’তে দুয়ো একেলগে থাকি কলিকতাত থাকি পঢ়া-শুনা কৰিছিল। পণ্ডিত তোয়ধৰে ল’ৰাহঁতে আন জাতিৰ মানুহৰ হাতে খোৱা-বোৱা কৰিবলগীয়া হ’ব পাৰে বুলি যোৰহাটৰ বামুণৰ ল’ৰা এজনক ৰান্ধনি হিচাপে লগত পঠিয়াইছিল। এবাৰ হেনো নিজে কলিকতালৈ গৈ ল’ৰাহঁতৰ খোৱা-বোৱা সম্পৰ্কে তেওঁ ভু-ভা লৈ আহিছিল। গুৱাহাটীৰ যিখন সভাত থলুৱা সুৰেৰে, মাটিৰ গোন্ধেৰে উদ্ভাসিত হৈ উঠা জ্যোতিপ্রসাদৰ ‘গছে গছে পাতি দিলে ফুলৰে শৰাই’ গীতটো (প্রফুল্ল বৰুৱাৰ সুৰাৰোপিত) গোৱা হৈছিল, সেই সভাত পণ্ডিত লক্ষ্ণীনাথ শৰ্মাও উপস্থিত আছিল। তেওঁ উঠি ঘোষণা কৰিছিল: ‘এই প্রথম শুনিলো অসমীয়া গীত, শুনি আপ্লুত হৈছো।’ জ্যোতিপ্রসাদে নিজেও সংকোচ কৰি আছিল, এই ঘোষণাত তেওঁৰো আশংকা দূৰ হ’ল । উন্মোচন হ’ল তেওঁৰ অভিনৱ সাংস্কৃতিক প্রতিভাৰ । খঙাল লক্ষীনাথক ছাত্রসকলে বোধকৰো ভয় কৰিছিল । তেওঁ কোট , লংপেন্ট পিন্ধিছিল , কিন্তু মুৰত এডাল দীঘল টিকনি আছিল। সাহিত্যচাৰ্য অতুলচন্দ্র হাজৰিকাৰ “স্মৃতিলেখাত” কেইফাঁকিমান ধেমেলীয়া পদ পঢ়িছিলো । হাজৰিকা খুব সম্ভব তেতিয়া কলেজিয়েট স্কুলৰ ছাত্র আছিল । তেওঁ লিখিছে, আমিয়েই পদ কেইফাঁকি ৰচনা কৰিছিলো – পূৰ্বতে শুনা তেনেকুৱা পদৰ আৰ্হিৰে : পদ কেইফাঁকি হৈছে এনেকুৱা,\nৰাম স্বৰূপৰ কচুৰি\nকুঞ্জ ঠাকুৰৰ খিচিৰি।\nচুনি বাবুৰ গোসাঁনী\nঅগ্নি শৰ্মাৰ টিকনি ।।\nএই আটাইকেইটা কথাৰে এটা বিশেষত্ব আছে । চেমনীয়া মনৰ ছবি এখন পদ কেইফাঁকিত পৰিস্ফুট হৈছে । ৰাম স্বৰূপৰ কচুৰি , কুঞ্জ ঠাকুৰৰ খিচিৰি , চুনী বাবুৰ গোসাঁনী আৰু অগ্নি শৰ্মাৰ টিকনিয়ে চঞ্চল কিশোৰ মনত আনন্দ দিছিল । চুনীবাবু কটন কলেজৰ অধ্যাপক আছিল , তেওঁ হেনো বিসৰ্জনৰ দিনা নীৰৱে চকুলো টুকিছিল । তেওঁৰ ঘৰৰ পূজা ভাগ চাই গুৱাহাটীৰ মানুহে তেতিয়া ভাল পাইছিল ।\n‘অগ্নি শৰ্মা’ এই উপাধি উজনিৰ পৰা আহি নামনি পাইছিলহি । সাজপাৰত কোট -পেন্ট মুৰত দীঘল টিকনি – এই ৰূপটো সাধাৰণতে লৰাহঁতৰ অচিনাকি । সেইবাবেই লৰাহঁতে এই শ্লোক ৰচি বাটে-পথে গাইছিল । এইজন বৰদেউতাক সৰুতে তৰাজানলৈ যাওঁতে এবাৰ নে দুবাৰ লগ পোৱা মনত আছে । এওঁৰ ভায়েক ঘনকান্ত ভট্টাচাৰ্য আৰু বিদ্যাধৰ শৰ্মা । প্ৰথমজনে , কৃষ্ণকান্ত ভট্টাচাৰ্যই উলিওৱা “আসাম বিলাসিনী” কাকতৰ কিছুদিন সম্পাদনা কৰিছিল আৰু স্বাধীনতা আন্দোলনৰ অন্যতম নেতা আৰু অতিশয় বিদ্যোৎসাহী আছিল ।\nএতিয়া কৃষ্ণকান্ত ভট্টাচাৰ্যৰ কথা অলপ ক’ব খুজিছো। তেওঁ যোৰহাটত ‘কৃষ্ণ পেস্কাৰ’ নামে জনাজাত আছিল। যোৰহাট কাছাৰীত তেওঁ পেস্কাৰৰ কাম কৰিছিল । এওঁ সৰবৰহী মানুহ আছিল । আমাৰ গাঁৱৰ আৰু দেউতাই কাম কৰা চফ্রাই বাগানৰ ঘৰলৈ তেওঁ গৈছিল। তেৱোঁ পণ্ডিত মানুহ আছিল। বিধি বিধান ( Rituals ) সম্পৰ্কে তেওঁৰ মতেই চূড়ান্ত বুলি গণ্য হৈছিল। যোৰহাটত ‘কৃষ্ণ পেস্কাৰৰ মত ’ বুলি এটা কথাই আছিল । বেণুধৰ শৰ্মাই ক’ৰবাত এই বিষয়ে উল্লেখ কৰিছে। তেওঁ ঘোৰ শাক্ত আছিল ,আৰু নিজৰ ঘৰতে দুৰ্গা পূজা পাতিছিল। কিন্তু এইজনা মানুহেই আউনীআটী সত্রৰ সত্ৰাধিকাৰ দত্তদেৱ গোস্বামীৰ ধৰ্ম-প্রকাশ প্রেছটো কিনি আনি ঘৰতে বহুৱাই ‘আসাম-বিলাসিনী’ কাকতখন উলিয়াইছিল। আউনীআটী সত্রৰ পৰা ওলোৱা ‘আসাম-বিলাসিনী’ ১৮৮৩ চনত বন্ধ হ’ল। পেস্কাৰে প্রায় ত্রিশ বছৰৰ পিচত ১৯১৩ চনত কাকতখন উলিয়াবলৈ ল’লে। তেওঁ চৰকাৰী কামত থকা বাবে ঘনকান্ত ভট্টাচাৰ্যক নামত সম্পাদক পাতি নিজেই কাম চলাইছিল। কাকতখনৰ জাতীয়তাবাদী চৰিত্রই সেই সময়ৰ ইংৰাজ চৰকাৰক বহু কথাত থকা সৰকা কৰিছিল। ফলস্বৰূপে তেওঁৰ নাজল-নাথল অৱস্থা হৈছিল যদিও তালৈ তেওঁ কেৰেপ নকৰি কাকতৰ কাম চলাই গৈছিল। ‘আসাম-বিলাসিনী’ ৰ স্থান ‘অৰুণোদই’ৰ পিচতে, ইয়াৰ প্রতিবাদী আৰু সাহসী ভূমিকাৰ বাবে ইংৰাজ –চৰকাৰ শলঠেকত পৰিছিল, কিয়নো এই কাকতৰ প্রচাৰৰ বাবে ৰাইজৰ মাজতো ইংৰাজৰ বিৰুদ্ধে অসন্তোষ বাঢ়ি আহিছিল। ইয়াৰ এটা “অসহযোগ সংখ্যা” ওলাইছিল, সেই কথা মন কৰিবলগীয়া। শেহলৈ ক্ষমতাত থকাসকলে কৃষ্ণ পেস্কাৰৰ লটি ঘটি কৰিলে আৰু মূৰকত চাকৰিটোও খালে। পিচলৈ তেওঁ দুখত কাল কটাব লগা হৈছিল। মূলতঃ তেওঁৰ প্রতিবাদী ভংগীটো মধ্যবিত্তসুলভ, কিন্তু যুঁজত মধ্যবিত্তৰ অগ্রণী ভূমিকা অবাঞ্চনীয় নহয়। ১৯২৪ চনত ‘ আসাম বিলাসিনী’ৰ এই ২য় ৰূপটোৰো মৃত্যু ঘটিল। ১৯২১ চনৰ ১৮ আগষ্টত মহাত্মা গান্ধী অসমলৈ আহিছিল, তেওঁৰ আগমনে অসমতো অসহযোগ আন্দোলনৰ সূচনা কৰিছিল। কৃষ্ণকান্তৰ ‘আসাম বিলাসিনী’ৰ অসহযোগী ভূমিকা সেই সময়ত বলিষ্ঠ হৈ উঠিছিল। এই স্মৰণীয় ব্যক্তিজনক মই প্ৰায়ে সোঁৱৰো আৰু উৎসাহিত হওঁ। শেহৰ ফালে তেওঁৰ ভৰি এটা ভাগিছিল। ভাল হ’ল যদিও আগৰ নিচিনাকৈ খোজ দিব নোৱাৰা হ’ল। এবাৰ এডাল শকত দীঘল লাখুটি লৈ তেওঁ আমাৰ ঘৰ ওলাইছিলহি। চেউনী আলিৰ পৰা গাঁৱলৈ প্রায় তিনি কিলোমিটাৰ; এই তিনি কিলোমিটাৰ বাট তেওঁ দুপিয়াই দুপিয়াই গৈ আছিল আৰু উভতিবৰ সময়ত মই লগতে আহি চেউনীত উঠাই দিছিলো। তেতিয়া দুই –এখন বাছ চলিছিল। তাতে তেওঁ কোনো ৰকম উঠি যোৰহাট পালেগৈ। বাছ ষ্টেচনৰ পৰা আকৌ পদ যাত্রা। মই তেতিয়া কাকজান মাইনৰ স্কুলত পঢ়ো। তেনেই সৰু ল’ৰা। কিন্তু মানুহজনৰ মনোবলৰ উমান নোপোৱাকৈ থকা নাছিলো। মানুহজন ধাৰ্মিক আছিল ঠিকেই, কিন্তু তেওঁ আছিল সঁচা অৰ্থত ধাৰ্মিক, আজিৰ দৰে ত্রিশূল ধাৰণৰ ৰাজনীতি কৰা নাছিল।\n‘আসাম বিলাসিনী’ৰ আৰম্ভণিৰ পৰ্বতে প্রথম মহাযুদ্ধও লাগিছিল। অসমীয়া মানুহক যুদ্ধৰ সৈনিক হবলৈ গৰ্ডন চাহাবে ‘ৰণৰ কুকুৰা ৰণত মৰে’ বুলি আহ্বান জনাইছিল। নকলেও হ’ব , ‘আসাম বিলাসিনী’ য়ে ইয়াৰ প্রতিবাদ কৰিছিল। দুখৰ বিষয় এইবোৰ মানুহ এতিয়া বিস্মৃত। আগতেই কৈছো, আমাৰ গাঁওখনৰ নাম ঢেঁকীয়াখোৱা। নামটোৰ আঁতি-গুৰি আজিকালি কাকতে পত্রই ওলাইছে। কিম্বদন্তি মতে, আহোম ৰজাই হৰি জোঁৱাইক কাটি মাধৱদেৱক এৰি দিয়াৰ ঐতিহাসিক ঘটনাৰ পিছত শ্ৰান্ত–ক্লান্ত হৈ ঢেঁকীয়াখোৱাৰ মাজেদি ৰৈ যোৱা দিহা নৈ পাৰত এহাল বুঢ়া-বুঢ়ীৰ বহাত মাধৱদেৱ উপস্থিত হৈছিলহি। বুঢ়া-বুঢ়ীয়ে তেওঁক ঢেঁকীয়া শাকেৰে ভাত খুৱালে। মাধৱদেৱে সেই ঠাইতেই বন্তি জ্বলাই নামঘৰৰ ভেটি স্থাপন কৰিলে। নৈৰ পাৰৰ সেই ঠাইটুকুৰাতে ঢেঁকীয়াখোৱা বৰনামঘৰ প্রতিষ্ঠা হ’ল। ঠাইটুকুৰাৰ প্রাকৃতিক দৃশ্যও সুন্দৰ , নিচেই কাষেদি বৈ যোৱা দিহা নৈয়ে যেন এই ঐতিহাসিক ঐতিহ্যক আৱৰি ৰাখিছে। ওৰৰ ডাঙৰ ডাঙৰ গছ বিলাকত বুঢ়া ডাঙৰীয়া থাকে বুলি মানুহে তাহানি আমাক কৈছিল আৰু সন্ধিয়া সময়ত নামঘৰৰ ফালে যাবলৈ নিদিছিল। এতিয়া হয়তো এনেবোৰ বিশ্বাস কমি আহিছে। নামঘৰবোৰ যদি জ্ঞান সাধনাৰ কেন্দ্র স্বৰূপে গঢ় দিব পাৰি তেন্তে জাতিটোৰ মংগল হব। গাঁওবোৰৰ অৰ্থনীতি টনকিয়াল কৰি মানুহক উন্নততৰ বোধৰ অধিকাৰী কৰাত নামঘৰে সহায় কৰিব পাৰে।\nঢেঁকীয়াখোৱাৰ পশ্চিমে প্রায় দুই কিলোমিটাৰ আঁতৰত এখন গাঁও আছে। নাম মেলেং কাঠগাওঁ এইখন বৌটিহঁতৰ গাঁও। বৌটিৰ নাম আছিল আইদেউ। মোৰ জন্ম হৈছিল এইখন গাঁৱতে। ১৯২১ চনৰ ৪ ডিচেম্বৰত মোৰ জন্ম। গাঁওখনলৈ যাওঁতে এটা লুংলুঙীয়া বাটেদি যাব লগা হৈছিল । গৈ প্রথমতে দিহা নৈ পাৰ হব লাগে। জাৰকালি নৈয়েদি নামি যাব পাৰি। তৰাং। বাৰিষা অহা-যোৱা কৰিবলৈও ৰাইজে এডাল সাঁকোৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। সাঁকোডাল তামোলৰ গা –গছৰ ,কেতিয়াবা বাঁহৰ দুডলীয়া কৈ দিয়া হয়। লগত হেতা মাৰিও থাকে। বকুল বনৰ কবি আনন্দচন্দ্র বৰুৱাৰ এটা বিখ্যাত গানৰ প্রথম শাৰীটো হৈছে: “দিহাৰ সাঁকো, ভাগো ভাগো হেতা মাৰিও নাই । পংক্তিটোত সাঁকোডাল হয়তো প্রতীক, কিন্তু সাঁকোডালৰ ৰূপটো তাত সুন্দৰকৈ ফুটি উঠিছে । বৰুৱা আমাৰ গাঁৱৰ মানুহ । তেওঁৰ কথা পিছত ক’ম । সাঁকোডাল বৰ সাৱধানে আমি পাৰ হওঁ , কাৰণ তলত পানীৰ সোঁত । সাঁকো পাৰ হৈ এটা আলি পাওঁ । সেই আলিটোৰ কাষতে আছিল পুনীয়া সত্র । সত্রাধিকাৰ দত্তদেৱ গোস্বামী। তেওঁ কেইবাটাও ঢোল একেলগে বজাব পাৰিছিল। সত্ৰৰ দাঁতিয়েদি গৈ এটা বঙিয়া পোৱা যায়। দুয়োকাষে বহল ধাননি পথাৰ। পথাৰ অতিক্ৰম কৰি, এটা পুখুৰীৰ ওচৰত ওলাওঁগৈ। পুখুৰীটো পথাৰৰ মাজতে, তাত বহুত মাছ আছিল। মোমাইদেউহঁতৰ লগত তাত বৰশী বোৱা মনত পৰে। পুখুৰীটো এৰি এটা সুৰুকীয়া বাটেদি গৈ কাঠগাঁৱৰ ৰাস্তা ওলাওঁগৈ। পুখুৰীটো জখলাবন্ধা পুখুৰী নামে জনাজাত। মোমাইদেউহঁতৰ সত্ৰৰ নামো জখলাবন্ধা। দামোদৰীয়া বৈষ্ণৱ সত্ৰ। নগাঁৱৰ জখলাবন্ধা সত্ৰৰ লগত তেওঁবিলাকৰ সম্পৰ্ক আছিল। মোমাইদেউহঁতৰ ঘৰৰ মুখতে এটা বাটচ’ৰা আছিল। বাটচ’ৰাইদি অলপ দূৰ গ’লেই আমি মোমাইদেউহঁতৰ ঘৰ পাওঁগৈ। তেওঁবিলাকৰ বংশ-পৰিয়াল ওচৰে-পাঁজৰেই আছিল, সৰুতে আমি ঢেঁকীয়াখোৱাৰ পৰা কাঠগাঁৱলৈ অহা-যোৱা কৰিছিলোঁ। আমি মানে মই আৰু বীৰেন (ড৹ বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য)। আমি তেতিয়া কাকজান চৰকাৰী মাইনৰ স্কুলত পঢ়িছিলোঁ। দেউতা-বৌটিহঁত আছিল চফ্ৰাই বাগানত। আমাক ঢেঁকীয়াখোৱাৰ ঘৰত ৰাখি কাকজানৰ স্কুলত নাম লগাই দিছিল। বাগানৰ ওচৰে-পাঁজৰে তেতিয়া তেনেধৰণৰ স্কুল নাছিল। আনকি, পাঠশালা স্কুলো নাছিল। চফ্ৰাই ৰেল ষ্টেচনৰ ওচৰত লোকেল ব’ৰ্ডৰ অধীনত থকা পাঠশালা স্কুল এখনলৈ প্ৰায় পাঁচ মাইল বাটকুৰি বাই আমি যাবলগীয়া হৈছিল। কেতিয়াবা ষ্টেচনলৈ মাল আনিবলৈ যোৱা ট্ৰলীতে উঠি গৈছিলো।\nএই প্ৰসংগৰ কথা পিচলৈ থৈ এতিয়া আমাৰ মাতামহসকলৰ এটা পৰিচয় দিওঁ। বৌটিৰ দেউতাকৰ নাম আছিল তগৰ। বৌটিৰ মাক আছিল জাঁজীৰ প্ৰেমনাথ শৰ্মাৰ ভনীয়েক। বৌটি আৰু ককায়েক চন্দ্ৰনাথ গোস্বামী – তগৰৰ এই দুটিয়েই ল’ৰা-ছোৱালী। তগৰৰ ভায়েক আছিল ক্ৰমে টংকেশ্বৰ আৰু মোক্ষেশ্বৰ। তগৰৰ অকাল মৃত্যু ঘটিল, টংকেশ্বৰ বিয়া-বাৰু নকৰোৱাকৈ দক্ষিণপাট সত্ৰৰ বৰভাগৱতী হ’লগৈ। মোক্ষেশ্বৰ কাঠগাঁৱৰ ঘৰতে থাকিল, তেওঁৰ ল’ৰা তিনিজন – প্ৰফুল্ল, লক্ষেশ্বৰ আৰু পুষ্পধৰ; ছোৱালী দুজনী – গুণবালা আৰু স্বৰ্ণপ্ৰভা। প্ৰথমাৱস্থাত এওঁলোক আটাইবোৰ একেলগেই আছিল। পিচত বেলেগে বেলেগে থাকিবলৈ ল’লে। মোমাইদেউ, চন্দ্ৰনাথ গোস্বামীয়ে ডিকমৰ ওচৰৰ ঠানাই বাগিচাত কাম কৰিছিল। পাচত কাকজানতে নিজাকৈ ঘৰ সাজিলে। গুৱাহাটীৰ ইষ্ট-এণ্ড নাৰ্ছিংহোমৰ গুৰি ধৰোঁতা ডা৹ দেৱীপ্ৰসাদ গোস্বামী তেওঁৰে ডাঙৰ ল’ৰা। প্ৰফুল্ল মামাহঁত গাঁৱৰ পৰা উঠি আহি চেউনী আলিৰ দাঁতিত ঘৰ সাজিলেহি।\nসৰুতে মই আৰু বীৰেন প্ৰায়ে কাঠগাঁৱলৈ গৈছিলোঁ। কাৰণ হ’ল, আইতাহঁতৰ মৰম, মোমাইদেউহঁতৰ সান্নিধ্য আৰু সৰু ককা মোক্ষেশ্বৰৰ আদৰ-আশ্বাসে আমাক বৰ আনন্দ দিছিল। আমি গ’লে সৰু ককাৰ পকা চুলি উভালিব লাগে। এডালত একোটাকৈ পাতি পইচা দিম বুলি কয়, নিদিয়ে। তেওঁৰ ঘৰৰ পাচফালে থকা পুখুৰীটোৰ দাঁতিৰ পথাৰত সৰু সৰু গাঁত কিছুমান কৰি তাত জেং-জাবৰ দি থৈছিল। দুপৰীয়া ভাতসাজ খোৱাৰ আগতে তেওঁ গৈ সেই গাঁতবোৰৰ পানীবোৰ সিঁচি পেলায়। পানী তৰ পৰিলে বোকাবোৰ ওলাই পৰে। তাত দেধাৰ মাছ। আমাক তেওঁ মাছ ধৰিবলৈ কয়। কাৱৈ, মাগুৰ, শিঙৰা, পুঠি আদি মাছ ধৰি আমি বৰ স্ফুৰ্তি কৰো আৰু ওচৰতে থোৱা খালৈত ভৰাই যাওঁ। সেই মাছেৰে দুপৰীয়াৰ ভাতসাজ তৃপ্তিৰে খাওঁহক। পুখুৰীৰ এটা চুক কাটি বাৰিষা চেপা থৈ দিয়ে। তাতো বিভিন্ন ধৰণৰ মাছ লাগি থাকে। সেইবোৰ গোটোৱাও আমাৰ চখ আছিল। সৰু ককাৰ এই ধেমালিবোৰ আজিও মনত পৰে। বৌটিহঁতৰ গাঁও আৰু ঘৰখনৰ কথা এইখিনিতে উল্লেখ হে কৰিছোঁ। এইবোৰ কথাৰ পৰৱৰ্তী অংশ পিচলৈ থৈ এতিয়া মোৰ বিদ্যাৰম্ভৰ কাহিনী ক’ব খুজিছো। কাঠগাঁৱৰ পৰা দেউতাই কাম কৰা চফ্ৰাই বাগানলৈ গ’লো। এই বাগানখনতে ডাঙৰ-দীঘল হ’লো। মোৰ ভাই ড৹ বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য এইখন বাগানতে ওপজিছিল। মোতকৈ সি আঢ়ৈ বছৰৰ সৰু। তাৰ পিচত ক্ৰমে ভনী পুতলী, গিৰীণ, অনিল, কামাখ্যা আৰু মা-মণি। মা-মণি সৰুতেই ঢুকাল। পুতলীৰ পঢ়া-শুনা নহ’ল, তাইক সোনকালেই বিয়া দিয়া হ’ল। আজিকালি হোৱা হ’লে এনে নহ’লহেঁতেন। পুষ্পিতা নৌহওঁতেই (তেতিয়া ব্ৰাহ্মণৰ তেনে নিয়ম আছিল) শিৱসাগৰৰ কুজিবালিৰ চন্দ্ৰেশ্বৰ ভট্টাচাৰ্য (মাখন) লৈ দেউতাই বিয়া দি দিলে। তাৰ এবছৰমানৰ পিচত তাই চফ্ৰাইৰ পৰা কুজিবালিৰ ঘৰলৈ গ’ল। তাইৰ বিয়াৰ সময়ত মই নৱম শ্ৰেণীৰ ছাত্ৰ। বিয়াখন চাবলৈ বাগানৰ চাহাবসকলো আহিছিল। বিয়া চাই উপভোগ কৰিছিল। চফ্ৰাই বাগান চিংলো টি কোম্পানী নামৰ এটা বৃটিছ কোম্পানীয়ে চলাইছিল। বাগানখন চেংলুং নামৰ পাহাৰ এটাৰ ওপৰত। তাত মণিৰাম দেৱানে চাহ গছ প্ৰথমতে ৰুইছিল বুলি আমি কোৱা শুনিছিলো। সম্ভৱতঃ মণিৰামে যেতিয়া বৃটিছৰ বিৰুদ্ধে থিয় দিলে, তেতিয়া বৃটিছে তেওঁৰ এই চাহ-বাগিচা বাজেয়াপ্ত কৰিছিল। চাহাবহঁতে চেংলুং পাহাৰকে ‘চিংলো’ বুলিছিল যেন অনুমান হয়। বাগানলৈ যিবোৰ চাহাব সেই সময়ত আহিছিল, সেইবোৰ উচ্চ শিক্ষিত নাছিল, কাচিৎহে দুই-এজন বিদ্বান আৰু অনুসন্ধিৎসু লোক আছিল। ই এ গেইট, পি আৰ টি গৰ্ডন বা কটনৰ অধ্যক্ষ চুডমাৰ্চনৰ দৰে উচ্চ শিক্ষিত আৰু বিদ্যোৎসাহী নাছিল এই চাহাববোৰ। ইহঁতৰ কথা আছিল কোম্পানীক লাভ দিয়া আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ বাবে উচ্চ মানৰ চাহ উৎপাদন কৰা। মানুহ তাত গৌণ। সেই কথা প্ৰমাণ কৰিছিল সেই সময়ৰ বনুৱাৰ দুৰৱস্থাই। সি যি কি নহওক পুতলীৰ বিয়াৰ কথা আকৌ দোহাৰো।\nআমাৰ ঘৰত গোট খোৱা মিতিৰ-কুটুমৰ দুই-এজনে আৰু ওচৰৰ নাফুক বাগিচাৰ বৰকেৰেণী শিশুৰাম দত্তৰ দ্বিতীয় পুত্ৰ লীলাধৰ দত্তকে মুখ্য কৰি চফ্ৰাইৰ ডেকা ‘বাবু’সকলে দৰা আগচিবলৈ ঠিক কৰিলে। লীলাধৰে তেতিয়া কটনত পঢ়ি আছিল। তেওঁ সেই বয়সতে ওখ-পাখ দেখনিয়াৰ ল’ৰা আছিল। তেজে ফুটো ফুটো মুখ, কথা কোৱাত, তৰ্ক কৰাত ওস্তাদ। এইখিনিতে কৈ থওঁ, তেওঁ বি এ পঢ়ি থাকোতেই আৱাহনত কবিতা লিখিছিল। ( ক্ৰমশঃ )\n← ডাঃ উপেন কাকতি (ত্রিনয়ন বৰা)\nসম্পাদকীয় (ৰাজীৱ ৰঞ্জন নাথ) →\nNoni Kr Bhattacharyya\nIt isatremendous effort on your part . Hope it will give more light & weight to the oxomia xahitya. One thing I would like to point out that Assamese font selection and its size is not at all suitable for readers. I think it should be simple plain and slightly bigger size font. It is purely my personal view , if you feel like to implement it than I think the site will give more satisfaction to readers.\nIt isagreat work in Assamese literature.\nNIce effort….lots of thnx2give us an oprtunity2introduce with suchagr8 wrk


লোকেল কুং ফু ২ - অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া\nউইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰৰ নাটক\nকমেডী অৱ এৰ'ৰচ্ (ভ্ৰমৰঙ্গ)\nকেনী বসুমতাৰী- (দীপ আৰু দীপুৰ যুগ্ম ভূমিকাত)\nউৎকল হাজোৱাৰী- (অৰুণ আৰু মোহনৰ যুগ্ম ভূমিকাত)\nইপ্সিতা হাজৰিকা- (লুচী)\nবণী দেউৰী- (বিকু)\n১৯ এপ্ৰিল ২০১৭\nলোকেল কুং ফু ২ (ইংৰাজী: Local Kung Fu 2) এখন এক্সনধৰ্মী হাস্যৰসাত্মক অসমীয়া ছবি। ছবিখনৰ পৰিচালক কেনী বসুমতাৰী। কেনী বসুমতাৰীয়ে দুৰ্লভ বৰুৱাৰ সৈতে যুগ্মভাবে প্ৰযোজনাও কৰিছে। এইখন ২০১৩ত মুক্তি পোৱা লোকেল কুং ফুৰ চিকুৱেল। লোকেল কুং ফু ২ৰ কাহিনী উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰৰ হাস্যৰসাত্মক নাট কমেডী অৱ এৰ'ৰচৰ আধাৰত ৰচনা কৰা হৈছে। নিৰ্মাতাই ক্ৰাউড ফাণ্ডিঙৰ যোগেদি ছবি নিৰ্মাণৰ ধন আহৰণ কৰিছিল। ছবিখনে ২০১৭ৰ ১৮ এপ্ৰিল তাৰিখে মুক্তি লাভ কৰে।\n1 অভিনয় শিল্পী\nবিভাষ সিংহ- (বিজয়)\nটনী দেউৰী বসুমতাৰী-\nঅমৰ সিংহ দেউৰী\nসুনীত বৰা- ( ৰাহুল)\nমৃগাঙ্ক কোঁৱৰ- (ৰাজ)\nছবিৰ কাহিনী উইলিয়াম শ্বেইকছপীয়েৰৰ নাটক কমেডী অৱ এৰ'ৰচৰ দৰে ইয়াত দুযোৰা দেখিবলৈ সাইলাখ একে দুযোৰা যমজ ল'ৰাৰ কাহিনী বৰ্ণিত হৈছে, যিয়ে দুৰ্ঘটনাক্ৰমে শিশু অৱস্থাতে বিচ্চিন্ন হৈ গৈছিল। এযোৰা ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল গুৱাহাটীত আৰু আনযোৰা তেজপুৰত। গুৱাহাটীত থকা যোৰাটোৱে সমৰ কলা জানে, কিন্তু তেজপুৰৰ যোৰাটোৱ নাজানে। ঘটনাচক্ৰত গুৱাহাটীৰ যোৰাটো তেজপুৰ ওলালগৈ আৰু আৰম্ভ হ’ল খেলিমেলি আৰু ভুল বুজাবুজি।\nছবিখনত সাতটা গীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।\nকুং ফু ইউ- কণ্ঠশিল্পী টনী ডিবি\nয'তে ত'তে- কণ্ঠশিল্পী অম্বৰ দাস\nপি- কণ্ঠশিল্পী মুনু আৰু চাও\nহিজ নেম ইজ জি.কে. কণ্ঠশিল্পী বনী দেউৰী\nখেলিমেলি মন- কণ্ঠশিল্পী অনিষা শইকীয়া\nমায়াভৰা জীৱন- কণ্ঠশিল্পী উৎকল হাজোৱাৰী\nবৰষা- কণ্ঠশিল্পী উৎকল হাজোৱাৰী\n↑ 1.0 1.1 1.2 "Local Kung Fu 2". Box Office of Assam (BOA). http://www.boxofficeassam.com/movie/local-kung-fu-2/। আহৰণ কৰা হৈছে: 28 May 2020.\n↑ "There’s Kung Fu in the air". The Hindu. 2013-09-25. http://www.thehindu.com/features/cinema/theres-kung-fu-in-the-air/article5167612.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: 2014-03-10.\n↑ "‘Local Kung Fu’ hits perception barrier". The Times of India. 2013-10-04. http://timesofindia.indiatimes.com/city/guwahati/Local-Kung-Fu-hits-perception-barrier/articleshow/23506802.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: 2014-03-10.\nইউটিউৱত লোকেল কুং ফু ২\n"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=লোকেল_কুং_ফু_২&oldid=271550"ৰ পৰা অনা হৈছে\nএই পৃষ্ঠাখন ১৭ এপ্ৰিল, ২০২১ তাৰিখে ০৯:০৮ বজাত অন্তিম সংশোধন কৰা হৈছিল।


সত্তা..... এক অবিৰত যাত্ৰা…..: May 2011\nPosted by Mitali at 4:41 AM 1 comment:\nক’ত কি ব্যৱহাৰ হয়...\nপ্রায়েই দেখা যায়, আমি আমাৰ ভাষাটো লিখোঁতে অথবা কওঁতে কিছুমান সৰু সৰু কথা মন নকৰোঁ। কওঁতে সকলোৱে নিজৰ নিজৰ ঠাঁচত বা ধৰণত কথা-বতৰা কয়। কিন্তু লিখোঁতে আমি মান্যভাষাটোৰ ওপৰতহে গুৰুত্ব দিয়া উচিত। এই সৰু সৰু কথাবোৰ আমি সকলোৱে জানো, অথচ মন নকৰাৰ ফলত সি প্রয়োগৰ বাহিৰত ৰৈ যায়। তলত মাথোঁ চাৰিটা বিষয় উনুকিয়াই দিয়া হ’ল:\n১/ দেখা যায় আজি-কালি বহুতে ‘-লৈ’ বিভক্তিৰ প্রয়োগ নকৰে বা অসাৱধানবশতঃ সি ৰৈ যায়।\nসদর্থক বাক্য : মই কাইলৈ গুৱাহাটীলৈ যাম -> মই কাইলৈ গুৱাহাটী যাম।\nনঞর্থক বাক্য : আজি স্কুললৈ নাযাওঁ -> আজি স্কুল নাযাওঁ।\nপ্রশ্নবোধক বাক্য : তুমি ঘৰলৈ কেতিয়া যাবা -> তুমি ঘৰ কেতিয়া যাবা ?\n২/ ‘-টো’ আৰু ‘তো’-ৰ ব্যৱহাৰৰ বেলিকাও কেতিয়াবা খেলিমেলি কৰা দেখা যায়।\nউদাহৰণ : “আপোনাৰ লিখনিতো তেওঁৰ লিখনিটোৰ উল্লেখ আছে।”\nইয়াত ‘লিখনিতো’ আৰু ‘লিখনিটো’ দুয়োটা শব্দৰ মাজত পার্থক্য আছে। মানে আপুনিও আপোনাৰ লিখনিত অন্য কোনো এজনৰ কোনো এটা বিশেষ লিখনিৰ উল্লেখ কৰিছে। অর্থাৎ ‘-টো’ হ’ল এটা নির্দিষ্টতাবাচক প্রত্যয়, যিয়ে কোনো এটা কাম বা বস্তু নির্দিষ্টকৈ বুজায়। আনহাতে, ‘তো’ -য়ে ‘ও’ (also) বুজাইছে।\n৩/ অ আৰু অ’ ৰ প্রয়োগৰ ভ্রান্তিৰ ফলতো শব্দৰ অর্থৰ পৰিৱর্তন হয়।\nপুৰণি বান্ধৱীক লগ পাই আমি যে কত কিমান কথা পাতিলোঁ ! (ক+অ+ত+অ-> কত, অর্থাৎ কিমান ধৰণৰ!/ বহু ধৰণৰ!)\n৪/ চন্দ্রবিন্দুৰ প্রয়োগ: চন্দ্রবিন্দুক আমি গুৰুত্ব নিদিলেও চন্দ্রবিন্দুৱে অসমীয়া শব্দজগতত অর্থ পৰিৱর্তনত গুৰুত্বপূর্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰি আছে।\nগাঁও মানে village আৰু গাওঁ মানে I sing প্রথম পুৰুষে গান গোৱা কার্য।\nভালকৈ মন দি চালে এনেধৰণৰ বিষয় আৰু বহুতো দেখা যাব। অমনোযোগী হৈ আমি এইবোৰ ব্যৱহাৰ কৰোঁ ঠিকেই, কিন্তু অসাৱধানবশতঃ কৰা এনে প্রয়োগে যে অর্থৰ তাৰতম্যও ঘটাব পাৰে সেয়াহে আমি সদায় অৱজ্ঞা কৰি থাকোঁ।\nPosted by Mitali at 4:38 AM No comments:\n“বানাও বানাও বানাও বানাও বানাও বানাও বানাও, ৰাইট ন্যাও”\n(banao banao banao banao banao banao banao, right now)\nআজি-কালি আমি সকলোৱে সব ‘বনাও’। বনাইছোঁহে বনাইছোঁ, কিন্তু তাৰ লগে লগে আমাৰ কিমান যে স্বকীয় ‘ক্ৰিয়া’ পাহৰি গৈছোঁ মন কৰিছেনে? এতিয়া ‘বনোৱা’ৰ প্ৰতাপত আমাৰ ক্ৰিয়াবোৰে দুখতে হবলা আপুনি-মই-আমি নেদেখা কৰবাত অনাদৰ-অৱহেলাত আমন-জিমনকৈ মুখ লুকুৱাই আছে।\n১/ মায়ে ভাত ‘ৰান্ধিছে’। ই হ’লগৈ--- মায়ে ভাত ‘বনাইছে’।\n২/ চাহ ‘বাকিছোঁ’। হ’লগৈ--- চাহ ‘বনাইছোঁ’।\n৩/ নাৰিকলৰ লাৰু ‘বান্ধিছোঁ’। হ’লগৈ--- নাৰিকলৰ লাৰু ‘বনাইছোঁ’।\n৪/ পিঠা-পনা ‘সাজিছোঁ’। পিছে, এতিয়া পিঠা-পনাও নাসাজে, ‘বনায়’।\n৫/ ৰুটি ‘সেকি আছোঁ’। ই হ’লগৈ--- ৰুটি ‘বনাই আছোঁ’।\n৬/ তাঁত-শালত গামোচা ‘বৈ আছে’। হ’লগৈ--- তাঁত-শালত গামোচা ‘বনাই আছে’।\n৭/ এম্ব্ৰইডেৰী কৰি কাপোৰযোৰ ‘চিলাই কৰি দিবা’- ৰ ঠাই ল’লে--- এম্ব্ৰইডেৰী কৰি কাপোৰযোৰ ‘বনাই দিবা’।\n৮/ মিস্ত্ৰীয়ে ঘৰ ‘সাজিছে’। ই হ’লগৈ--- মিস্ত্ৰীয়ে ঘৰ ‘বনাইছে’।\n৯/ কেছেটখনৰ বাবে বিহুগীত এটি ‘লিখি সংগীত সংযোজন কৰি আছে (compose)’ হৈ পৰিল--- কেছেটখনৰ বাবে বিহুগীত এটি ‘বনাই আছে’। বা “এই কেছেটখনত সংগীত পৰিচালকে সুন্দৰকৈ সংগীত সংযোজন কৰিছে”-ৰ ঠাই ল’লে “কেছেটখনত মিউজিক ডিৰেক্টৰে বঢ়িয়া মিউজিক বনাইছে”।\n১০/ এইবাৰ ছোৱালীজনীলৈ এডাল সোণৰ হাৰ/ চেইন ‘গঢ়াব দিব লাগিব’। ইয়ো হৈ থাকিল--- এইবাৰ ছোৱালীজনীলৈ এডাল সোণৰ হাৰ/ চেইন ‘বনাব দিব লাগিব’।\n১১/ নাট্যকাৰে নাটকৰ script ‘প্ৰস্তুত/ তৈয়াৰ কৰিছে’। হৈ থাকিল--- নাট্যকাৰে নাটকৰ script ‘বনাইছে’।\n১২/ আজি আৰু ছবি এখন আঁকি আপোনাক কোনেও উপহাৰ নিদিয়ে, ছবিখন ‘বনাই’হে উপহাৰ দিব।\n১২/ আগতে মানুহক বুর্বক সাজিব পাৰিছিল; আজিকালি বুর্বক বনায়।\n১৩/ এতিয়া মথাউৰি নাবান্ধে, মথাউৰি বনায়।\n১৪/ প্রতিমূর্ত্তি নাসাজে, প্রতিমূর্ত্তি বনায়।\nআজিকালি য'তেই যাওঁ ত'তেই সকলোৱে সব "বনায়’; বনায় আৰু বনায়। অসমীয়া সমাজলৈ "চাউল সিজোৱা" বাক্যাংশটো আহিছে ভকতীয়া সমাজৰ পৰা; কিন্তু তাকো সত্রৰ ভকত-আতাসকলক বাদ দি আমাৰ মাজৰ কেইজনে ব্যৱহাৰ কৰে সন্দেহ আছে, সকলোৱে মাথোঁ ‘বনায়’।\nমোৰ বন্ধু এজনে কথা প্রসংগত কৈছিল "মই মোৰ ভাগিনটোক মানুহ বনাম’। কিন্তু ভাবি আচৰিত হৈছিলোঁ, মানুহ কেনেকৈ বনাব পাৰি ??\nবনোৱা'ৰ প্রতাপ ইমান বাঢ়িছে যে ই এফালৰ পৰা সব গিলি গৈ আছে। কিছুদিন আগতে ছাত্রী এগৰাকী আহিছিল আমাৰ ঘৰলৈ। চাহ বাকিবলৈ যাওঁতে এপাকত ছাত্রীয়ে গৈ মোক সুধিলে,"বাইদেউ কি কৰিছে?’ মই ক'লোঁ, "চিৰা ভাজিছোঁ’। তেওঁ আকৌ ক'লে, "অ', চিৰা ভাজি বনাইছে!!’ এয়াই হ'ল "বনোৱা'ৰ প্রতাপ।\nউস্ আৰু বা কত কিমান!! এবাৰ মোৰ এদল ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজলৈ এই বিষয়টো এৰি দিছিলোঁ। প্ৰসংগক্ৰমে জ্যোতিৰ্ময় তালুকদাৰ নামৰ ছাত্ৰজনে এটি ঘটনাৰ কথা ক’লে--- এদিন তেওঁৰ দেউতাকে হেনো বাৰান্দাতে বহি দাড়ি খুৰাই আছিল। তেনেতে তেওঁৰ প্ৰতিবেশী এজনে বাটৰ পৰাই মাত লগালে “কিহে তালুকদাৰ, দাড়ি বনাইছে নেকি?” এইফালে শ্ৰীযুত তালুকদাৰ নিজৰ দাড়ি খুৰোৱাত ব্যস্ত। উত্তৰ নাপাই প্ৰতিবেশীয়ে আকৌ মাত লগালে, এইবাৰ আগৰ বাৰতকৈ অকণমান ডাঙৰকৈ, “হেৰি তালুকদাৰ, বোলো দাড়ি বনাইছে নেকি?” এইবাৰ শ্ৰীযুত তালুকদাৰে ক’লে “দাড়ি বনাবও পাৰি নেকি? কেনেকৈহে? মইতো ইমান দিনে খুৰাব পাৰি বুলিহে ভাৱি আছিলোঁ৷” যথোচিত উত্তৰ পাই এইবাৰ আৰু প্ৰতিবেশীৰ তাত ৰোৱাৰ ধৈৰ্য নহ’ল।\nএতিয়া ‘বনোৱা’ৰে কাম চলাব পৰা ঠাইত আন ক্ৰিয়াবোৰৰ প্ৰয়োগ নোহোৱা হ’বলৈ ধৰিছে; যেন ডাঙৰ কেৰাহী এখনত এই ক্ৰিয়াবোৰ তুলি দি হেতাৰে লৰাই লৰাই আমিও আমাৰ জনপ্ৰিয় গায়ক এজনৰ ষ্টাইলত গাবলৈ আৰম্ভ কৰি দিছোঁ “বানাও বানাও বানাও বানাও বানাও বানাও বানাও, ৰাইট ন্যাও” (banao banao banao banao banao banao banao, right now) !! ছে: কথাটো বৰ ভাল নহ’ল নেকি!! কিয়নো আমাৰ ভাষাটোৰ ক্ৰিয়াবোৰৰ এনে আলৈ-আথানি হ’ল!! এইবোৰৰ প্ৰয়োগেইতো আমাৰ ভাষাটোক বহুভাষাৰ সংগমস্থলী বিশাল ভাৰতবৰ্ষৰ আন আন ভাষাৰ পৰা পৃথক কৰিছে!! অকণমান মাথোঁ সচেতন হৈ আমি বাৰু এইবোৰৰ পুন:প্ৰয়োগ/ পুন:প্ৰচলন কৰিব নোৱাৰোঁনে!! ক্ৰমান্বয়ে হেৰাই যাবলৈ ধৰা এই ক্ৰিয়াবোৰৰ লগত অকণমান ন্যায় কৰিব নোৱাৰিনে!!\nPosted by Mitali at 4:35 AM 1 comment:\nPosted by Mitali at 4:32 AM No comments:\nPosted by Mitali at 10:12 AM 1 comment: