ወቅታዊ ትምህርት – Page 37 – በኢ/ኦ/ተ/ቤ/ክ/በሰ/ት/ቤቶች ማ/መምሪያ – ማኅበረ ቅዱሳን\nቤተ ክርስቲያንና የፓትርያርክ ምርጫ\nAugust 31, 2012 /in ወቅታዊ ትምህርት /by Mahibere Kidusan\nነሐሴ 25 ቀን 2004 ዓ.ም.\nቤተ ክርስቲያን አንዲት፣ ቅድስት፣ ኩላዊትና ሐዋርያዊት መሆኗን ጥንታውያን አብያተ ክርስቲያን ሁሉ ይቀበላሉ፤ በመሠረተ እምነታቸው ውስጥም አካትተው በጸሎትና በአስተምህሮ ይጠቀሙበታል፡፡የዚህ መሠረታዊ ምክንያቱ ደግሞ ከዘመነ ሐዋርያት ጀምሮ ይህ ትምህርት ቢኖርም ነገር ግን መልእክቱን በአግባቡ ካለመረዳት የተነሣ እነ አርዮስና መቅዶንዮስ በትውፊት ከሐዋርያት ጀምሮ የመጣውን የቅዱሳት መጻሕፍት ትርጓሜ መሠረት መቀበልን ቸል ብለው በራሳቸው መንገድ ሔደው ስለሳቱ በጉባኤ ኒቅያ በማያሻማ መንገድ ቤተ ክርስቲያን አንዲት፣ቅድስት፣ ሐዋርያዊት እና ኩላዊት መሆኗን አስቀመጡ፡፡ በኋላ በጉባኤ ቁስጥንጥንያ ደግሞ ሁላችንም እንድንጸልይበት በተዘጋጀው አንቀጸ ሃይማኖት ላይ (ጸሎተ ሃይማኖት) ‹‹ ወነአምን በአሐቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እንተ ላዕለ ኩሉ ጉባኤ ዘሐዋርያት›› የሚለው የጸሎታችን መፈጸሚያ እንዲሆን ተደነገገ፡፡ በዚህም መሠረት እነዚህን ዓለም አቀፍ ጉባኤያት የሚቀበሉ ሁሉ የሚቀበሉትና የሚመሩበት መሠረታዊ ትምህርተ ሃይማኖት /doctrine/ ሆነ፡፡\nይሁን እንጂ እየዋለና እያደረ ሲሔድ ቃላቱን ተርጉመው የሚረዱበት ሁኔታ እንደገና እየተለያየ መጣ፡፡ ለምሳሌ ያህል ከዚሁ አንቀጸ ሃይማኖት የሚነሱትን ሦስት መሠረታዊ ልዩነቶች ማየት ይቻላል፡፡ የመጀመሪያው ራሱ‹‹ቤተ ክርስቲያን›› የሚለውን ጽንሰ ሀሳብ መረዳት ላይ ያለው ልዩነት ነው፡፡ በፕሮቴስታንቱ ዓለም ቤተ ክርስቲያን በአንድ ቦታ የተሰባበሰቡት ሰዎች ኅብረት ብቻ ነው፡፡ ከዚህ አለፍ የሚሉትም ቢሆን በምድር ያለውን የአማኞቻቸውን ኅብረት አንድ መንጋ እንዲሁም በሰማይ ያሉትን ደግሞ ሁለተኛ መንጋ አድርው በአንድ እረኛ ሁለት መንጋ ሀሳብ የሚያራምዱ እንደ ሆኑ የምዕራባውያን ጽሑፎች ያሳያሉ፡፡ በምሥራቃውን ትውፊት ወይም በኦርቶዶክስ ግን ‹ቤተ ክርስቲያን› ማለት በምድር ያሉት ምእመናንና ተጋድሏቸውን የፈጸሙ ቅዱሳን ኅብረት ወይም አንድነት ናት፡፡ “እንተ በምድር ሥረዊሃ ወበሰማይ አእጹቂሃ..” “ሥሮቿ በምድር ቅርንጫፎቿም በሰማይ ያሉ” የሚለው የቅዱስ ያሬድ ትምህርትም ለዚህ ትልቅ አስረጂ ነው፡፡ በሰማይ ያሉት በዚህ በእንግድነት ከምንኖርበት ምድር ተጋድሏቸውን ፈጽመው ሀገራቸው ገብተው ሽልማታቸውን ተቀብለው በድል ዝማሬ ላይ ያሉ ሲሆን በዚህ ያለነው ደግሞ በዕድሜ ዘመናችን እየተጓዝን ያለንና ገና ተጋድሏችን ያለፈጸምን መሆናችን እሙን ነው፡፡ ሆኖም በምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያንና ብልቶቹ በሆንለት በቤተ ክርስቲያን ራስ በክርስቶስ አንድ ስለሆንን ቤተ ክርስቲያን አንዲት ብቻ ናት፤ መንጋው አንድ እረኛውም አንድ፡፡ ለምሳሌ በእኛም ሆነ በሌሎቹ ኦርቶዶክሶች ያለውን ቅዳሴ በአስተውሎት ብንመረምረው ይህን ዶግማ ፍንትው አድርጎ ያሳየናል፡፡ ወደ ፊት በደንብ የምናየው ቢሆንም ለቤተ ክርስቲያን አስተዳደር መነሻውና መሠረቱ ይህ ነው፡፡\nታዲያ ይህን ‹‹ ቤተ ክርስቲያን አንዲት ናት›› የሚለውን አንቀጹ ራሱ መጽሐፍ ቅዱሳዊ በመሆኑ ሁሉም ቢቀበሉትም በትርጉም ግን ልዩነት ተፈጥሯል፡፡ የሮማ ካቶሊክ ‹አንድነትን›› በሮማው ፓፓ ሥር በመተዳደር ስትተረጉመው ኦርቶዶክሶቹ ግን አንድነት የሚገለጸው ዓለም በሙሉ በአንድ በመተዳደሩ አይደለም፤በምድር ተጋድላቸውን እያደረጉ ያሉ ምእመናንን በአንድ ምድራዊ ሃይማኖታዊ ተቋም አስተዳደርም የአነድነቱ ምንጭ አይደለም፤ ነገር ግን አማናዊ ሥጋውንና ደሙን ስንቀበልና የክርስቶስ ብልቶች ስንሆን ያን ጊዜ በአንዱ በክርስቶስ አንድ እንሆናለን ግንዱ አንድ ስለሆነ በዚያ የወይን ግንድ ያሉ ምእመናን ሁሉ በዚያው ግንድ ላይ በመሆናቸው ወይም አካሉ በመሆናቸው አንድ ናቸው፤ቤተ ክርስቲያንንም አንድ የሚያሰኛት ይህ የአንዱ ክርስቶስ ብልትነታችንንና አንድ አካል መሆናችን ነው ፡፡ “…ይዌልጦሙ በቅጽበት አባላተ ክርስቶስ ይኩኑ፤ በኃይለ ጥበቡ መንክር ወዕጹብ ኪኑ” “ድንቅና ዕፁብ በሆነ በጥበቡ ኀይል የክርስቶስ አካላት ይሆኑ ዘንድ በቅጽበት ይለውጣቸዋል፡፡” እንዳለ የመልክአ ቁርባን ደራሲ፡፡የኦርቶዶክሳውያን ትርጓሜ ይህን መንፈሳዊነትንና ከክርስቶስ ጋር ያለንን ውሕደት መሠረት ያደረገ ነው፡፡\nከዚሁ ጋር በትልቁ መሠረት የሚሆነው ደግሞ ‹‹ቤተ ክርስቲያን ሐዋርያዊት ናት›› የሚለው እምነት ነው፡፡ እዚህም ላይ ትልቅ ልዩነቶች አሉ፡፡ ቤተ ክርስቲያን ሐዋርዊት ናት የምትባለው መቼ ነው የሚለውን ጥያቄ ሲመልሱ ኦርቶዶክሳዊያን ሦስት ነገሮች ሲሟሉ ነው ይላሉ፡፡ የመጀመሪያው ሢመተ ጵጵስና ወፓትርያርክን የሚመለከት ነው፡፡ ይህም አንዲት ቤተ ክርስቲያን ሐዋርያዊት የምትባለው ጌታ ከሾማቸው ከሐዋርያት አንሥቶ ያልተቋረጠ ክትትል ያለው የሢመት ሐረግ ሲኖር ነው፡፡ ለምሳሌ የእኛ ከቅዱስ ማርቆስ ወንጌላዊ አንሥቶ ሳይቋረጥ እስከ ቄርሎስ ስድሰተኛ (116ኛው) ፓትርያርክ ከደረስ በኋላ ለእኛ 117ኛ ሆነው አባ ባስልዮስ ኢትዮጵያዊ ተሾሙ፡፡ አሁን 121ኛው አባ ጳውሎስ ሆኑ ማለት ነው፡፡ ሁለተኛው ቤተ ክርስቲያንን ሐዋርያዊት የሚያሰኘው ደግሞ ሐዋርያዊ ትዉፊትን ተቀብላ የምትተገብር መሆኗ ነው፡፡ ከእነዚህም አንዱ ጳጳሳትን በተለይም ፓትርያርኮችን የምትመርጥበት ሐዋርያዊ ትዉፊት ወሳኙ ነው፡፡ ሦስተኛው ቤተ ክርስቲያንን ሐዋርያዊ የሚያሰኛት ደግሞ ሐዋርያዊ ክትትሉን የጠበቀ የቅዱሳት መጻሕፍት ትርጓሜ ነው፡፡ ዶግማ የሚባለውም የዚህ ትርጓሜ ውጤት ነው፡፡\nከእነዚህ ነጥቦች ተነሥተን የእኛን ቤተ ክርስቲያን ሂደት (Experiance) መዳሰስ ቅድሚያ የሚሰጠው ሆኖ ይገኛል፡፡ ምክንያቱም አንደኛ በታሪካችን ውስጥ ከነበሩት ጠንካራ ጎኖች ብቻ ሳይሆን ከድከመቶቹም የምንወስዳቸውን ጥቅሞች በቅርበት ለመመርመር፤ ሁለተኛም ከዚያ ተነሥተን ወደፊት የምንሔድበትን ለማየት ስለሚጠቅም ነው፡፡\nቀደም ብለን እንደገለጽነው የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ሐዋርያዊት የምትባለው ቅዱስ ማርቆስ ወንጌላዊ ሲመተ እድ ባለተቋረጠና ክትትል ባለው ሐዋርያዊ ክህነት (Apostolic succession)እስካሁን በመኖሯና ሐዋርያዊ ትውፊትንም ከዚያው ሳትወጣ የምትፈጽም በመሆኗ ነው፡፡ ሆኖም በታሪካችን ሐዋርያዊ ትውፊትና ቀኖና የተፈተኑበት ጊዜ አልነበረም ማለት አይደለም፡፡ ከሁለት ሺሕ ዓመት አገልግሎት አንጻር ሲታይ አጋጣሚዎች ጥቂትና ጊዜዎቹም አጫጭር ቢሆኑም ከትፊዉቱ የመውጣትና የውጤቱንም መከራና ፈተና ማጨድ እንደነበረ ግን ታሪካችን ያስረዳል፡፡ ምንም እንኳ ዘመኑ ትንሽ ዕድሎቹም ጥቂት የነበሩ ቢሆኑም ያስከተሉት ጥፋትና ጉድለት ግን ትንሽ አልነበረም፡፡ሆኖም በየዘመኑ የነበሩ አባቶች ከችግሮቹ እየተማሩ ትውፊታቸውን አጥብቆ ወደመጠበቅ በመመለስ ከችግራቸው ወጥተዋል፡፡ ለመሆኑ ቀኖናውና ትውፊቱ ምንድን ነው?\nየቤተ ክርስቲያንን የጵጵስናና የፕትርክና ሹመት ታሪክ ጸሐፊዎች መነሻ የሚያደርጉት ጌታችን ሐዋርያትን የመረጠበትን ሁኔታና በሐዋርያት ሥራ ላይ የተገለጸውን የማትያስን ምርጫ ነው፡፡ ቤተ ክርስቲያንን ‹‹ ሐዋርያዊት›› በሚያሰኟት በእነዚህ ሁለት የምርጫ ክስተት ውስጥ ሦስት መሠረታዊ መስፈርቶችን እንደ ምሳሌ ይወስዳሉ፡፡ እነዚህም\n1ኛ) የሐዋርያት ከተርታው ሰው ውስጥ መመረጣቸው\nታሪክ ጸሐፊዎቹ እንደሚሉት ሁሉን ማድረግ የሚቻለው ጌታ ከምሁራነ ኦሪት ቅኖቹን መምረጥና ማብቃት መለወጥ እየተቻለው እነርሱን ትቶ ከተርታ ሰዎች ምንም ካልተማሩትና ምንም ልምድም ሆነ ዕውቀት የሌላቸውን መርጦና አምጥቶ አስተምሮ ቅዱሳን ሐዋርያትን የሾመው ወደ ፊት ፓትርያርኮች ከአነሥተኛው መዓርግ እየተመረጡ እንዲሾሙ ሲያሰተምረን ነው ይላሉ፡፡ እንዲያውም እንደ ቅዱስ ጳውሎስና እንደ አጵሎስ ያሉትን ምሁራነ አሪት እንደሚመልሳቸው እያወቀና ክብራቸውንም በተለይ ቅዱስ ጳውሎስ ቁጥሩም መዓርጉም ከሐዋርያት ሆኖ ሳለ መጀመሪያ ያልተመረጠው ምርጫው መንፈሳዊነትን እንጂ ዕውቀትን መሠረት ያደረገ እንዳይሆን ሥርዓት ሲሠራልን ነው በማለት ያስረግጣሉ፡፡ ጌታ ሐዋርያትን ከመረጠ በኋላ ግን አስተምሯቸዋል፤ በዚህም መሠረት የቤተ ክርስቲያንን ትምህርት በተገቢው መንገድ ለአገልግሎትና ለምሥጢራት በሚያስችል ሁኔታ ከተማረና በርግጥ መንፈሳዊ ሆኖ ቀኖና ቤተ ክርስቲያን ጠብቆ ከተመረጠ ሌላውን ዕውቀት ከራሱ ከጌታ ሊያገኘው ይችላል ባዮች ናቸው፡፡\nበቅዱስ ማትያስ ምርጫ ሒደት ውስጥ ከተገኙት ሁለት መሠራታዊ ትውፊቶች አንዱ ደግሞ ሐዋርያት መጀመሪያ ሁለት ሰዎችን መርጠው ድርሻቸውን መወጣታቸው ነው፡፡ ስለዚህ አባቶችን በመምረጥ ሒደት ሓላፊነት ያለባቸው አካላት አሉ፡፡ እነዚህ አካላት ግን ልክ እንደ ሐዋርያት ሊሾም ከታሰበው በላይ ቁጥር ያላቸውን መርጠው ማቅረብ አለባቸው፡፡ ሐዋርያት አንድ ሰው በይሁዳ ለመተካት ሲፈልጉ ሁለት እንዳቀረቡት ሁሉ ለመጨረሻው አባትነት ለፓትርያርክም አባቶች መምረጥ ያለባቸው ከአንድ በላይ መሆን አለበት፡፡\n3ኛ) የእግዚአብሔር ምርጫ\nቅዱሳን ሐዋርያት ማትያስንና በርናባስን (ዮሴፍን) ከመረጡ በኋላ ከሁለቱ አንዱን የመምረጡ ድርሻ ግን የእግዚአብሔር ነበረ፡፡ ስለዚህ ማንኛችንም ቢሆን ከሐዋርያት ልንበቃ አንችልምና በወደደው መንገድ የእግዚአብሔርን የመምረጥ ዕድል የሰጠ መሆን አለበት፡፡የጥንታዊቷ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ትውፊትም በእነዚህ መሠረቶች ላይ የተገነባ የሰውንና የእግዚአብሔርን ድርሻ በግልጽ የሚያስቀምጥ ነበር ይላሉ፡፡\n‹‹የእግዚአብሔርን መንጋ በእውቀት ለመጠበቅ ፍጹም የሆነ የሰው እጥረት አለ፡፡… ትክክለኛ የቀኖና እውቀትም የለም፡፡ ኃጢአትን ለመሥራት ሙሉ ነጻነት አለ፡፡ ሰዎች በአማላጅ ክህነትና እልቅና በተሾሙ ጊዜ ውልታቸውን ለመመለስ ሲሉ ቀኖናዊ ጥፋቶችን ቸለል ይላሉ፡፡›› ባስልዮስ ዘቂሳርያ /Basil of Caesaria, To the Italians and Gauls, letter 92/\n“አንድ ጳጳስ በድርቅና በረሃብ፣ በተሾመባት ከተማ ትንሽ መሆን፣ በሕዝቡ ማነስ፣ በቂ ገቢ በሀገረስብከቱ ባለመኖሩና በመሳሰሉት ምክንያት ከተሾመባት ከተማ ወይም መንደር ተነሥቶ ወደ ሌላ አይሂድ፤ ከዚህ የተሻለ ይሰጠኝ ብሎም አይጠይቅ፤ እያንዳንዱ ከእግዚአብሔር የሚከፈለው ዋጋ አለውና” ይላል፡፡ በዚህ መሠረት\n1ኛ) አንድ (ሊቀ) ጳጳስ ወደ ፕትርክና ቢመጣ እንደሚስት የምትቆጠርለትን ሀገረ ስብከቱን በማቅለሉና ሌላ የተሻለች መንበር (ሚስት) በመፈለጉ ምክንያት ብቻ የተነቀፈ ነው፡፡\n2ኛ) ለፕትርክና ሲሾምም ጳጳሳቱ እጃቸውን የሚጭኑበት ‹‹ በ…ሀገር እና…ከተማ›› ብለው ስለሆነ ሁለተኛ እንደ ማግባት ተቆጥሮ እንደ ዝሙት ያስቀጣዋል ወይንም ክህነቱን ያሳጣዋል ይላሉ፡፡\n3ኛ) ጌታ እንዳደረገው ወደ ላይኛው ሥልጣን የሚመጡት ከታችኛው ከአበ ምኔትነትና በታች ካለው እንደሆነ ትውፊቱ ያስገድዳልና፡፡\nይህንን ሀሳብ በትክክል ለመረዳት ግን የፓትርያርክን መሠረተ ሀሳብ በደንብ መፈተሽና በትክክለኛው ሁኔታ መረዳት ያስፈልጋል፡፡ ምክንያቱም በሐዋርያት ትውፊት መሠረት ፓትርያርክ ወይንም ፖፕ የሚለው ቃል ራሱ ለመጀመሪያ ጊዜ ጥቅም ላይ የዋለው ከ232-247 ዓ.ም. ድረስ በእስክንድርያ መንበር በተሾመው በአባ ሔራክልዮስ ዘመን ነው፡፡ ይህም ማለት ፓትርያርክነት በክህነት መዓርግ ብልጫ የለውም ማለት ነው፡፡ ልክ በዲያቆንና በሊቀ ዲያቆን ወይም በጳጳስና በሊቀ ጳጳስ ወይም ደግሞ በቄስና በቆሞስ መካከል የሥልጣነ ክህነት ልዩነት እንደሌለው ሁሉ በጳጳስና በፓትርያርክም መካከል የሥልጣነ ክህነት መበላለጥ የለም፡፡ ይህም ማለት ዲያቆንን ሊቀ ዲያቆን በማድረግ ሒደት ድጋሚ የዲቁና ሥልጣን እንደማይሰጠው ሁሉ ወይም ድጋሚ ክህነት ቢሰጠው ውግዘት ያለበት እንደሆነው ሁሉ በፕትርክና ጊዜም የሚሰጠው ክህነት የጵጵስና ከሆነ ድጋሜ ክህነት ተሰጠው ስለሚያሰኝና በሁለተኛ ሀገረ ስብከትም ተሾመ የሚለውን ትርጉም የሚያመጣው ምሥጢር ይህ ስለሆነ ነው ጳጳስ ሀገረ ስብከቱን ትቶ ፓትርያርክ እንዳይሆን ቀኖናው የሚከለክለው፡፡ ይህ ከሆነ ፓትርያርክ ማለት የትክክል የበላይ ( Father among equals) ነው እንጂ የጳጳሳት ሁሉ ፍጹም የበላይ( father above equals) አይደለም፡፡ እንግዲህ ግብጾች እየጠበቁት ነው የሚባለው ይህ ነው፡፡\nhttps://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/main-header-am-2.png 0 0 Mahibere Kidusan https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/main-header-am-2.png Mahibere Kidusan2012-08-31 16:41:262012-08-31 16:41:26ቤተ ክርስቲያንና የፓትርያርክ ምርጫ\nሐዲስ ሐዋርያ ተክለ ሃይማኖት\nAugust 29, 2012 /in ወቅታዊ ትምህርት /by Mahibere Kidusan\nጻድቃንን ማሰብ ሥራቸውን መዘከር ክርስቲያናዊ ሕይወታችንን ያጐለምሳል፡፡ የበረከታቸው ተሳታፊ በማድረግ በነፍስ በሥጋ የሚታደገንን የሚረባን፤ የሚጠቅመን ይሆናል፡፡ ስለጻድቁ አባታችን ስለ ቅዱስ ተክለ ሃይማኖትም የምናስበው ከዚህ የተለየ አይደለም፡፡ በመንፈሳዊ አርአያነታቸው፣ በጸሎታቸውና በትምህርታቸው ከከበቡን የነፍስ ጠላቶች፤ ከርኲሳን መናፍስትና ከጨለማው ልጆች፣ ከክፉ ሰዎች ሽንገላና ተንኰል ለመሰወርና ለመጠበቅ ከእግዚአብሔር የተቀበሉት ሥልጣን ምን ጊዜም ይሠራል፡፡ በጻድቃን መኖር ሀገር ከጥፋት ትድናለች፡፡ የጻድቃንን ስም ጠርቶ እግዚአብሔርን በመለመን በረከትና ረድኤት ይገኛል፡፡ ስለጻድቃን ብሎ እግዚአብሔርም ምሕረቱን ያድላል፡፡ ስለዚህ ነው ቤተ ክርስቲያናችን ጻድቃንን እንድናስባቸው፣ በስማቸውም ለድሆችና ለጦም አዳሮች እንድንመጸውት መታሰቢያቸውን እንድናደርግ የምትመክረን፤ የምታስተምረን፡ ጻድቁ ተክለ ሃይማኖትንም የምናስባቸው ከዚሁ የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ በመነሣት ነው፡፡ ማቴ.10፥41-42 ጻድቃንን በሕይወተ ሥጋ ሳሉም ቢሆን፤ ከሞቱም በኋላ በአጸደ ነፍስ በጸሎታቸው ለሚታመኑ፣ በቃል ኪዳናቸው ለሚማጸኑ፣ የድኅነተ ሥጋ፣ የድኅነት ነፍስ ምክንያት ናቸው፡፡\nበዚህ መሠረት ከቅዱሳን አባቶች መካከል ለኢትዮጵያ ሐዲስ ሐዋርያ ሆነው የተመረጡና ከጻድቃን መካከል የሆኑትን የቅዱስ ተክለሃይማኖት በዓለ ዕረፍትን መታሰቢያ ምክንያት በማድረግ ዜና ሕይወታቸውን ከዚህ እንደሚከተለው በአጭሩ እናቀርባለን፡፡\nጻድቁ አባታችን ተክለ ሃይማኖት በአምላክ ፈቃድ፣ በሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል ብሥራት፤ ከአባታቸው ከካህኑ ጸጋ ዘአብና ከእናታቸው ከቅድስት እግዚእ ኀረያ ታኅሣም 24 ቀን 1212 ዓ.ም. ተወለዱ፡፡ ወላጆቻቸው ስማቸውን ፍሥሐ ጽዮን በማለት አወጡላቸው፡፡ በተወለዱ በሦስተኛውም ቀን እሑድ ከጠዋቱ ሦስት ሰዓት ከእናታቸው ዕቅፍ ወርደው “አሐዱ አብ ቅዱስ፤ አሐዱ ወልድ ቅዱስ፤ አሐዱ ውእቱ መንፈስ ቅዱስ፡- አንዱ አብ ቅዱስ ነው፤ አንዱ ወልድ ቅዱስ ነው፤ አንዱ መንፈስ ቅዱስ ቅዱስ ነው፡፡” በማለት የሥላሴን ስም ጠርተው አመስግነዋል፡፡ በተወለዱ በ15 ዓመት ዕድሜያቸው ዲቊናን፣ በ22 ዓመታቸው ቅስናን ከግብፃዊው ጳጳስ ከአባ ጌርሎስ /ቄርሎስ/ ተቀብለዋል፡፡\nከዕለታት በአንዱ ቀን አባታችን ወደ ጫካ ለአደን ሄደው ሳለ፤ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል ግሩም ድንቅ የሆነ ልብስ ለብሶ ታያቸው፡፡ አባታችንም እንደዚህ ባለ ገናንነት የማይህ ጌታዬ ማነህ?” አሉት፡፡ ቅዱስ ሚካኤልም “ዘወትር የምጠብቅህ ካንተ የማልለይ እናትህንና አባትህንም ስላንተ ከውኃ ስጥመትና ከምርኮ ያዳንኳቸው እኔ ሚካኤል ነኝ፡፡ እንግዲህ አውሬ አዳኝ አትሁን፤ ሰውን ወደ እግዚአብሔር ለመመለስ ሰውን በትምህርት የምታድን ሁን እንጂ፡፡ እነሆ እግዚአብሔር ጽኑዕ ሥልጣን ሰጥቶሀልና፤ ሙት ታስነሣለህ፤ ድውያንን ትፈውሳለህ፤ አጋንንትም አንተን በመፍራት ይሸሻሉ፡፡ ስምህ ፍሥሐ ጽዮን አይሁን፤ ተክለ ሃይማኖት ይሁን እንጂ፡፡ ትርጓሜውም ተክለ አብ፥ ተክለ ወልድ፥ ተክለ መንፈስ ቅዱስ ማለት ነው፡፡” አላቸው፡፡ ቅዱስ ሚካኤል ይህን ሲያነጋግራቸው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በሥጋ ከደቀ መዛሙርቱ ጋር እንደነበር ሆኖ መልከ መልካም ጎልማሳ መስሎ ታያቸው፡፡ ጌታችንም “ወዳጄ እንዴት ሰነበትክ! ቸር አለህን፤” አላቸው፡፡ ብፁዕ ተክለ ሃይማኖትም “ጌታዬ ሆይ አንተ ማነህ? ብለው ጠየቁ፡፡ ጌታም “እኔ የዓለም መድኀኒት ኢየሱስ ነኝ፤ በናትህ ማኅፀን ፈጥሬህ ያከበርኩህ እኔ ነኝ፡፡ በተወለድክ በሦስተኛው ቀን አሐዱ አብ ቅዱስ፥ አሐዱ ወልድ ቅዱስ፥አሐዱ ውእቱ መንፈስ ቅዱስ፥ብለህ ታመሰግነኝ ዘንድ የምስጋና ሀብት ያሳደርኩብህ እኔ ነኝ፡፡ በረሃብ ዘመን በቤት የሚያሻው ምግብ ሁሉ ቅቤው፣ የስንዴው ዶቄት በእናት በአባትህ ቤት ይመላ ዘንድ በእጅህ ሀብተ በረከት ያሳደርኩብህ እኔ ነኝ፡፡ ያንን ሰው አንተን በተጣላ ጊዜ በነፋስ አውታር የሰቀለኩት በመዓት ጨንገር የገረፍኩት እኔ ነኝ፡፡ ውኃ ጠምቶህ በለመንከኝ ጊዜ ከደረቅ መሬት የጣፈጠ ውኃ ያመነጨሁልህ አኔ ነኝ፡፡ ከልጅነትህ ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ ብዙ ተአምራት እያደረግሁ በአንተ እጅ የታመሙትን ያዳንኳቸው እኔ ነኝ፡፡ ወደ ፊትም አደርግልሃለሁ፡፡ ይህንን ብሎ ንጹሓት ክቡራት በሆኑ እጆቹ ባረካቸው “ንሣእ መንፈስ ቅዱስ” ብሎ የሹመትን ሀብት አሳደረባቸው፡፡ በምድር ያሰርከው በሰማይ የታሰረ ይሁን፡፡ በምድርም የፈታኸው በሰማይ የተፈታ ይሁን፤ አንተን የሰማ እኔን መስማቱ ነው፤ የላከኝ አባቴንም መስማቱ ነው፡፡ አንተን እንቢ ያለ እኔን እንቢ ማለቱ ነው፡፡ የላከኝ አባቴንም እንቢ ማለቱ ነው፡፡ ይህን ሥልጣን ቀድሞ ለሐዋርያት ሰጥቻቸው ነበር፡፡ ከሐዋርያትም ሹመትን የተቀበለ ጳጳሱ ትሾምና ትሽር ትተክልና ትነቅል ዘንድ ሥልጣንን ሰጠህ፡፡ ይህንንም ያደረኩልህ የጳጳሱን ቃል በመናቅ አይደለም፡፡ የፍቅሬን ጽናት ባንተ እገልጽ ዘንድ ነው እንጂ፡፡ ሐዋርያት ወደአልደረሱበት ሕዝብ በመምህርነት እልክህ ዘንድ በሚካኤል ቃል አዲስ ስም አወጣሁልህ፡፡ አንተም በማናቸውም ሥራ ከነሱ አታንስም፡፡ ሐዲስ ሐዋርያ አድርጌሃለሁና፡፡ ሰውን ሁሉ በእኔ ስም እያስተማርክ ታሳምን ዘንድ፤ ሚካኤልም ባሰብከው ሥራ ሁሉ ረዳት ይሁንልህ፡፡ ሁል ጊዜ ካንተ አይለይም፡፡ በምትሄድበትም ጎዳና ሁሉ እርሱ መሪ ይሁንህ፡፡ እኔም ባለ ዘመንህ ሁሉ አልለይህም” ብሎ ሰላምታ ሰጥቷቸው ዐረገ፡፡ ብፁዕ አባታችንም እጅ ነስተው “ለእኔ ለኀጥኡ የማይገባኝ ሲሆን ይህን ሁሉ ጸጋ የጠኸኝ ስምህ በሰማይ በምድር የተመሰገነ ይሁን” አሉ፡፡ ከዚያች ቀን ጀምሮ ሀብተ ኀይልን የተመሉ ሆኑ፡፡ ከዚያም ወደቤታቸው ተመልሰው ያላቸውን ንብረት ሁሉ ለቤተ ክርስቲያንና ለነዳያን ሰጥተው ጨረሱ፡፡ ከዚያም “አቤቱ ጌታዬ ኢየሱስ ክርስቶስ ሆይ! የመንግሥተ ሰማያትን በር ትከፍትልኝ ዘንድ እነሆ ቤቴን እንደተከፈተ ተውኩልህ” ብለው ቤታቸውን እንደተከፈተ ትተው ወንጌልን ለማስተማር ፈጥነው ወጡ፡፡ /ገድለ ተክለሃይማኖት ዘሠሉስ ምዕ.28 ገጽ 116/\nከ1219-1222 ዓ.ም. በከተታ ሦስት ዓመት፣ ወንጌልን አስተማሩ፡፡ ቀጥለውም ዘጠኝ ወር በዊፋት አገልግሎታቸውን ፈጽመዋል፡፡ ከ1223-1234 ዓ.ም. ዳሞት በተባለው ስፍራ ወይም በወላይታ ሀገር ለ12 ዓመታት ከአምልኮተ ጣዖት ወደ አምልኮተ እግዚአብሔር፤ ከገቢረ ኀጢአት ወደ ገቢረ ጽድቅ ትምህርት በመስጠት ተአምራት አድርገው፤ መልሰዋል፡፡ ቤተ ክርስቲያንንም አንፀዋል፡፡ በዚህ ሀገር ዲያብሎስ በዛፍ ላይ አድሮ አምላክ ነኝ እያለ ለረጅም ዘመናት ሕዝቡን በማሳት የሚጠቀምበትን ዛፍ በተአምራት ከሦሩ ነቅለው አፍልሰዋል፡፡\nበዚህ ተግባራቸው ጌታችን በቅዱስ ወንጌል “የሰናፍጭ ቅንጣት የሚያህል እምነት ቢኖራችሁ፤ ይሄንን ሾላ ተነቅለህ ወደ ባሕር ተተከል ብትሉት ይታዘዝላችኋል፡፡” ሉቃ.17፥6 ያለውን አምላካዊ ቃል በተግባር አስመስክረዋል፡፡ ከዚህም በኋላ በእግዚአብሔር ፈቃድና ትእዛዝ ወደ አማራ ሳይንት ወሎ በመሄድ ሥርዓተ ምንኲስናን ከአባ በጸሎተ ሚካኤል ገዳም ገብተው ከ1234-1244 ዓ.ም. ለዓሥር ዓመታት የእርድና ሥራ በመሥራትና ገቢረ ታምራትን በማሳየት ጌታ በቅዱስ ወንጌል “ማንም ከእናንተ ታላቅ ሊሆን የሚወድ ለእናንተ አገልጋይ ይሁን፤ ከእናንተ ማንም ፊተኛ ሊሆን የሚወድ የእናንተ ባሪያ ይሁን፡፡ እንዲሁም የሰው ልጅ /ወልደ እጓለ እመሕያው ክርስቶስ/ ሊያገለግል ነፍሱንም ለብዙዎች ቤዛ ሊሰጥ እንጂ እንዲያገለግሉት አልመጣም፡፡ ማቴ.20፥26-28 ያለውን መለኮታዊ ትእዛዝ በተግባር አሳይቷል፡፡ ከ1244-1254 ዓ.ም. አባ ኢየሱስ ሞዓ ወደሚገኙበት ገዳም ሐይቅ እስጢፋኖስ በቅዱስ ሚካኤል መሪነት ሐይቁን በእግራቸው እንደ ደረቅ መሬት በመርገጥ ወደ ደሴቲቱ በመግባት የምንኲስናን ተግባራቸውን በመቀጠል በግብረ ሐዋርያትና በወንጌል የተነገረውን የእርድናን ተግባር ፤የአገልግሎትና ትሩፋት/ሥራ ከፍጻሜ አድርሰዋል፡፡ በአባ ኢየሱስ ሞዓ እጅም የንጽሕና ምልክት የሆነውን የምንኲስናን ቀሚስ ተቀብለዋል፡፡\nከ1254-1266 ዓ.ም. ለዐሥራ ሁለት ዓመታት አቡነ አረጋዊ ወዳቀኑት ገዳም በትግራይ ሀገረ ስብከት ወደሚገኘው ደብረ ዳሞ ገዳም በመግባት በጊዜው ከነበሩት አበምኔት ከአባ ዮሐኒ ቆብና አስኬማ ተቀብለው በገድል በትሩፋት መንፈሳዊ ተጋድሎአቸውን ቀጠሉ፡፡ ከደብረ ዳሞ ገዳም ወደሌላ ለመሄድ ሲነሡ፤ ክቡር አባታችን ተክለሃይማኖት አበምኔቱና መነኰሳቱ ሲሸኟቸው ሳለ፤ አርባ ክንድ ርዝመት ባለው ገመድ ገደሉን ለመውረድ እንደጀመሩ፤ ገመዱ ከካስማው ሥራ በመቆረጡ እንዳይወድቁ በተሰጣቸው ስድስት የብርሃን ክንፎች እየበረሩ፤ ክንፎቻቸውን እያማቱ ሦስት ምዕራፍ ሄደው ዐርፈዋል፡፡ ከዚያም ወደ ገዳመ ዋሊ ገብተዋል፡፡ በዚህም ጊዜ ነቢዩ ኢሳይያስ የተናገረው ትንቢት “ለደካማ ኀይልን ይሰጣል፤ ጉልበት ለሌለው ብርታትን ይጨምራል፡፡ ብላቴኖች ይደክማሉ፤ ይታክቱማል፡፡ ጐበዛዝትም ፈጽመው ይወድቃሉ፡፡ እግዚአብሔርን በመተማመን የሚጠብቁ ግን ኀይላቸውን ያድሳሉ፤ እንደ ንስርም በክንፍ ይወጣሉ፤ ይሮጣሉ፤ አይታክቱም፡፡ “ኢሳይያስ 40፥29-31 ያለው ቃል በጻድቁ በቅዱስ ተክለ ሃይማኖት ሕይወት ሊተረጐም ችሏል፡፡ ከ1266-1267 ዓ.ም. አንድ ዓመት ሙሉ ገዳማተ ትግራይን በመጐብኘት ኢየሩሳሌምንና ግብፅ ያሉ ቅዱሳት መካናትን ሲጎበኙ ቆይተዋል፡፡ ከዚህ በኋላ አንድ ወር ሙሉ “ዳዳ” በተባለ ስፍራ ይመለክ የነበረውን 75 ክንድ ዘንዶ በጸሎት ኀይል በተአምራት ገድለውታል፡፡ አርባዓቱ እንስሳ /በኪሩቤልና በሱራፌል/ ስም ቤተ ክርስቲያን አንፀው፤ ታቦተ ሕግ /ጽላተ ሕግ/ አስገብተዋል፡፡ ከሴቶችና ከልጆች ሌላ፤ ሦስት ሺህ በጣዖት የሚያመልኩ ወንዶችን መልሰው፤ አጥምቀው አቊርበዋል፡፡ በዚህም ተግባራቸው መድኀኒታችን “እነሆ እባቡንና ጊንጡን ትረግጡ ዘንድ በጠላትም ኀይል ሁሉ ላይ ሥልጣን ሰጥቻችኋለሁ፥ የሚጎዳችሁም ምንም የለም” ሉቃስ 10፥19 ያለው ቃል ተፈጽሞላቸዋል፡፡ ክቡር ዳዊት በመዝሙር 90፥13-14 “በተኲላና በእባብ ላይ ትጫማለህ፤ አንበሳውና ዘንዶውን ትረግጣለህ፡፡ በእኔ ተማምኗልና አስጥለዋለሁ፤ ስሜንም ዐውቋልና እጋርደዋለሁ፡፡” የተባለው ትንቢት ተፈጽሞላቸዋል፡፡ ከ1267-1289 ዓ.ም. በደብረ ሊባኖስ ካለችው ገዳመ አስቦ ዋሻ በመግባት፤ ስምንት ጦሮችን /ሁለቱን በፊት፣ ሁለቱን በኋላ ሁለቱን በቀኝ፣ ሁለቱን በግራ አስተክለው እጆቻቸውን በትእምርተ መስቀል በመዘርጋት የክርስቶስን ሕማምና ሞት፣ ነገረ መስቀልን በማሰብ በተመስጦ ሌትና ቀን ያለማቋረጥ በጾምና በጸሎት በአርምሞ ተወስነው ሲጋደሉ፤ ከቊመት ብዛት የተነሣ ጥር 4 ቀን 1289 ዓ.ም. አንዲቱ የእግራቸው አገዳ ተሰብራለች፡፡ ደቀ መዛሙርቱም የመንፈሳዊ አባታቸውን ስባረ ዐፅም አክብረው በሥርዓት አኑረውታል፡፡ እግራቸው እስኪሰበር የቆዩባቸው ዓመታት በቊጥር ሃያ ሁለት ናቸው፡፡ በመዓልትና በሌሊት በትጋትና በቊመት በተጋድሎ ብዛት፤ አንዲት የአገዳ እግራቸው ስትሰበር፤ ዕድሜያቸው 92 ዓመት ሆኗቸው ነበር፡፡\nከ1289-1296 ዓ.ም. ለሰባት ዓመታት በአንድ እግራቸው በመቆም ያለምግብና ያለውኃ በትኅርምት ሌትና ቀን እንቅልፍ በዓይናቸው ሳይዞር እንደ ምሰሶ ጸንተው፤ በተመስጦ በትጋት ለሰው ዘር ሁሉ ድኅነትን ሲለምኑ ኖረዋል፡፡ ከሰባቱ ዓመታት ውስጥ ጥቂት ውኃ የቀመሱት በአራተኛው ዓመት ብቻ ነበር፡፡ ማቴ.4፥4 የሐ.14፥22፣ 2ቆሮ.11፥26፤ በዚህ ጊዜ ውስጥ ጌታችን ተገልጾ፤ “በሰው እጅ የማይለካውን ይህንን የመንግሥት አዳራሽ ውሰድ” በማለት የመለኮትን ነገር የሚናገር የእሳት አንደበት ያላቸው የመንግሥት ልብስ አልብሷቸዋል፡፡ በመስቀል ምልክት የተጌጡት ሰባት የሕይወት አክሊላት “ስለ ቀናች ሃይማኖትህ፤ ሃይማኖትን ለማስተማር መላዋን ኢትዮጵያን ስለመዞርህ፤ ከአረማውያን ሕዝብ ጋር በሃይማኖት ስትታገል ደምህን ስለማፍሰስህ፤ ወደ ኢየሩሳሌም ወርደህ ልዩ ልዩ የቅዱሳን ቦታዎች ስለመሳለምህ፤ በሰባት ዓመታት ቊመት የአንዱ አገዳ እግርህ ስለመሰበሩ፤ ስለብዙ ጾም ጸሎትህ ስግደትህ፤ ስለልብህ ንጽሕናና ቅድስና” ብሎ አቀዳጅቷቸዋል፡፡ ዝክራቸውን በማዘከር መታሰቢያቸውን የሚያደርጉ ሁሉ በዚህ ዓለምም ሆነ በወዲያኛው ፍጹም ዋጋና ፍጹም ክብር እንደሚሰጣቸው ጌታ ቃል ኪዳን ገብቶላቸዋል፡፡ ያዕ.1፥12፣ ራእ.14፥1213፣ 2ጢሞ.4፥6-8 በመጨረሻም ለዐሥር ቀናት በሕመም ቆይተው፤ ፈጣሪያቸው የገባላቸውን ቃል ኪዳን ለመነኰሳት መንፈሳውያን ልጆቻቸውና ለደቀ መዛሙርቶቻቸው ከነገሩ በኋላ ነሐሴ 24 ቀን በክብር ዐርፈዋል፡፡ በከበረች ዕረፍታቸው ከዚህ የሚከተለውን የሃይማኖት ኑዛዜ አውርሰውናል፡፡\n“ልጆቼ! አታልቅሱ፤ ነገር ግን የሽማግሌውን የአባታችሁን ቃል ስሙ፡፡ መጀመሪያ እምነታችሁ በእግዚአብሔር ላይ ይሁን፡፡ በዚህ ዓለም እንደተያዙ እንደ ዓለም ሰዎች ስለ ልብስና ስለምግብ አሳብ አታብዙ፡፡ በየጊዜው ሁሉ መጸለይን አታቋርጡ ለቤተ ክርስቲያንም ሌትና ቀን አገልግሉ፡፡ እግዚአብሔር በሚወደው ገንዘብ ንጽሐ ሥጋንና ጾምን ውደዱ፡፡ ውዳሴ ከንቱም የሚቀረውንም የዚህን ዓለም ክብር አትውደዱት፤ እናንተስ የቀደሙትን አባቶች በመከራና በድካም ብዛት ከዓለም የወጡትን በመጋደላቸውም ክፉውን ዐሳብ ድል የነሡትን ምሰሏቸው፡፡\nፍለጋቸውንም ካልተከተላችሁ፤ ልጆቻቸው አትባሉምና፤ በመከራቸው ካልመሰላችኋቸው በደስታቸው አትመስሏቸውም፤ በድካማቸውም ካልተባበራችሁ ወደ ቤታቸው አትገቡም.. እነሱን መስላችሁ ኀጢአተኛ አባታችሁን እኔን ደግሞ ምሰሉ፤ ስለትኅርምቱም በመብል በመጠጥ ልባችሁ እንዳይከብድ፣ ሥጋ ከመብላትና ጠጅ ከመጠጣት ተጠበቁ፡፡ ለመመካትም በዓለማዊ ልብስ አታጊጡ፡፡ የመላእክት አስኬማ ከዓለማዊ ሥራ ጋር አይስማማምና፤ ዓለምንም በዓለም ላይ ያለውን ሁሉ አትውደዱ፡፡ ዓለሙም ፈቃዱም ሓላፊ ነውና፡፡ የእግዚአብሔርን ፈቃድ የሚያደርግ ግን ለዘለዓለም ይኖራል፡፡\nልጆቼ ሆይ! ትሩፋትን ሁሉ በችኮላ ሠርታችሁ በጎይቱን ሃይማኖታችሁን አስከትሏት፡፡ ለነፍሳችሁ እንጂ ለሆዳችሁ አትገዙ፡፡ ሁላችሁ ወንድማማች ሁኑ፡፡ እርስ በርሳችሁም ተፋቀሩ፤ ከመንፈስ ቅዱስ የሚገኝ ፍቅር ኀጢአትን ያጠፋልና፤ የነፍስና የሥጋን ርኲሰት ያነጻልና፡፡ ይህንንም ብትጠብቁ በእውነት ልጆቼ ናችሁ፡፡ የሕይወትንም ፍሬ የምታፈሩ ትሆናላችሁ፡፡ ወደ እግዚአብሔር ፊት በክብር ትደርሳላችሁ፤…\nልጆቼ ሆይ! ሰላም ለእናንተ ይሁን፡፡ እንግዲህ ወዲህ ተሰናበትኳችሁ የእግዚአብሔር ፍቅሩ የክብሩም ባለሟልነት፣ የረዳትነቱም ሀብት ዘወትር ከእኔና ከሁላችሁ ጋር ይኑር ለዘላለም በእውነት ይኑር፡፡” /ገድለ ተክለ ሃይማኖት ዘቀዳሚት ምዕ.54/\nጌታችን ለደቀ መዛሙርቱ እናንተን የሚቀበል እኔን ይቀበላል፥ እኔንም የሚቀበል የላከኝን ይቀበላል፡፡ ነቢይን በነቢይ ስም የሚቀበል የነቢይን ዋጋ ይወስዳል፥ ጻድቅንም በጻድቅ ስም የሚቀበል የጻድቁን ዋጋ ይወስዳል፡፡ ማንም ከእነዚህ ከተናናሾቹ ለአንዱ ቀዝቃዛ ጽዋ ብቻ በደቀ መዝሙር ስም የሚያጠጣ፥ እውነት እላችኋለሁ፥ ዋጋው አይጠፋበትም፡፡” /ማቴ.10፥40-42/ ብሎ የተናገረውን መለኮታዊ ቃል ኪዳን ኦርቶዶክሳዊ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ተቀብላ፤ መጋቢት 24 ፅንሰታቸውን፣ ታኅሣስ 24 ቀን ልደታቸውን፣ ጥር 24ን ሰባረ ዐፅማቸውን /የዕረፍታቸውን ቀን ይዞ በዚሁ ወር 24 ይከበራል ሰባረ ዐፅማቸው ከላይ እንደተገለጸው በጥር 4 ነው፡፡/ በግንቦት 12 ቀን ፍልሰተ ዐፅማቸውን ነሐሴ 24 ቀን ዕረፍታቸውን በትላቅ ደስታ ታከብራለች፡፡ ጸሎታቸውና በረከታቸው ረድኤታቸውና ምልጃቸው በመላው ሕዝበ ክርስቲያንና በቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን አገልጋዮች ሁሉ አድሮ ይኑር ለዘለዓለሙ አሜን፡፡\nሰላም እብል እንበለ አርምሞ በጽዋዔ፡፡ ኪያከ አበ ወኪያከ ረዳኤ፡፡ ተክለ ሃይማኖት መዋዒ እንዘ ትጸንሕ ተስፋ ትንሣኤ፡፡ አጽናዕከ ለቀዊም አእጋረ ክልኤ፡፡ ወእምስቴ ማይ አሕረምከ ጒርዔ፡፡\nአሸናፊ የሆንህ ተክለ ሃይማኖት! አባት አንተን ረዳት፥ አንተን ያለዝምታ በጥሪ ሰላም እላለሁ፡፡ የትንሣኤ ተስፋን ስትጠብቅ፤ ሁለት እግሮችን ለቊመት አጸናህ፤ ጒሮሮህንም ውኃ ከመጠጣት አረምኽ፡፡\nምንጭ፡- መለከት መጽሔት 18ኛ ዓመት ቁጥር 9\nhttps://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/abuneteklhymanote.jpg 576 400 Mahibere Kidusan https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/main-header-am-2.png Mahibere Kidusan2012-08-29 13:55:002012-08-29 13:55:00ሐዲስ ሐዋርያ ተክለ ሃይማኖት\n“ኅርየተ ፓትርያርክ በቤተ ክርስቲያን ዘግብጽ ኦርቶዶክሳዊት፤ የፓትርያርክ ምርጫ ታሪክና አፈጻጸም በኮፕት ቤተ ክርስቲያን”\nቤተ ክርስቲያኗ በአሁኑ ወቅት ከ41 ዓመታት የፕትርክና አገልግሎት በኋላ መጋቢት 17 ቀን 2012 ዓ.ም. /በዚህ ጽሑፍ የተሰጡት የቀናትና የዓመታት ቁጥር በሙሉ እንደ አውሮፓውያኑ አቆጣጠር ነው/ ከዚህ ዓለም የተለዩትን 117ኛውን ፓትርያርክ ብፁዕ አቡነ ሲኖዳ 3ኛን ለመተካት በከፍተኛ ዝግጅት ላይ ትገኛለች፡፡ በመሆኑም ቤተ ክርስቲያኗ እ.ኤ.አ. ከ1975 ዓ.ም. ጀምሮ ባላት ቀዋሚ የፓትርያርክ ምርጫ ደንብ መሠረት ሦስት ዕጩዎች ተለይተው አንዱ በዕጣ የሚመረጥበት የመጨረሻ ሥነ ሥርዓት ለመስከረም ቀጠሮ ተይዟል፡፡ ለመሆኑ ይህ ቀዋሚ የፓትርያርክ ምርጫ ደንብ ተረቆ በመጽደቅ ሥራ ላይ ከመዋሉ በፊት ያገለገሉት ፓትርያርኮች እንዴት ተመረጡ? የአመራረጣቸው ሂደትና ቀኖናስ ምን ይመስል ነበር? እያንዳንዱ ሂደትና ቀኖና ተመሳሳይ ነበር ወይስ ልዩነት ነበረው? ይህ ጽሑፍ ለእነዚህ ጥያቄዎች መልስ ይሰጣል፡፡\nበቤተ ክርስቲያኗ ታሪክ የፓትርያርኮች ምርጫ ምንም እንኳን በመሠረታዊ የተመራጮቹ መመዘኛዎች በአብዛኛው ልዩነት ባይኖርም፤ የምርጫ አፈጻጸም ቀኖናዎች ላይ የሚስተዋሉ ልዩነቶች ነበሩ፡፡ በጉዳዩ ላይ የተጻፉ ጥናቶችንና የፓትርያርኮቹን የሕይወት ታሪክ በማጥናት በቤተ ክርስቲያኗ የ2000 ዘመናት ታሪክ ዘጠኝ ዓይነት የምርጫ ቀኖናዊ ሥልቆች ነበሩ ማለት ይቻላል፡፡ እነዚህን ሥልቶች ከነ አፈጻጸማቸውና ከተመረጡባቸው ፓትርያርኮች ዝርዝር ጋር እንደ ሚከተለው እንመለከታለን፡፡\n1. የካህናት ብቻ ምርጫ /Election by Presbyterians of Alexandria/\nይህ ቀኖና ፓትርያርክ የመምረጡን ሓላፊነትና መብት ለካህናት ብቻ የሰጠ ቀኖና ነው፡፡ በተለይ በቤተ ክርስቲያኗ የመጀመሪያዎቹ ዘመናት ያገለገለው ይህ የምርጫ ቀኖና መሠረት ያደረገው በወቅቱ ቤተ ክርስቲያኗ የነበራትን አስተዳደራዊ መዋቅር ነበር፡፡ በተለያዩ መዛግብት ተገልጾ እንደሚገኘው በመጀመሪያዎቹ የአገልግሎት ዘመናቷ ቤተ ክርስቲያኗ ስትመራ የነበረው አባላቱ 12 በሆነ የካህናት ጉባኤ /Presbyterian Council/ አማካይነት ነበር፡፡ በ12ቱ ሐዋርያት ምሳሌነት በቅድስናቸውና በአገልግሎት ልምዳቸው ከማኅበረ ካህናቱ ተመርጠው የሚሾሙት እነዚህ 12 ካህናት ከመካከላቸው የበለጠ የተሻለ ነው ያሉትን አንድ አባት መርጠው በአስራ አንዱ አንበሮተ እድ ሊቀ ጳጳስ አድርገው ይሾሙታል፡፡ ይህ ሊቀ ጳጳስ ጉባኤውን በበላይነት ይመራል፤ ካህናትን ይሾማል፤ አንድ ፓትርያርክ ያለውን ሓላፊነት ሁሉ ይፈጽማል፡፡ በዚህ ዓይነቱ ምርጫ እስከ 12ኛው ፓትርያርክ ዲሜጥሮስ ቀዳማዊ /189-231 ዓ.ም./ ድረስ ቤተ ክርስቲያኗ አንድ ጳጳስ ብቻ ነበራት፡፡\nበዚህ የምርጫ ሥልት የተመረጠው ሊቀ ጳጳስ በእርግናም ይሁን በጤና መታወክ የተነሣ ኅልፈተ ሕይወቱ በደረሰ ጊዜ ከአስራ አንዱ ውስጥ ብቃት አለው ያለውን መርጦ ያለፈበት አካሄድ ነበር፡፡ ምርጫውንም የሚያውጀው ካህናትና ምእመናን በተሰበሰቡት ጉባኤ ነበር፡፡ ነገር ግን ምንም እንኳን ይሁን ብሎ መርጦት ቢሄድ ተመራጩ በመንብረ ፕትርክናው የሚቀመጠው በካህናት ጉባኤው ታምኖበት ሲጸድቅና በአንብሮተ እዳቸው ሲሾም ብቻ ነበር፡፡ በዚህ ዓይነት ስድስተኛው ፓትርያርክ በቴኦናስ /282-300 ዓ.ም./ እና ሰባተኛው የግብጽ ፓትርያርክ ጴጥሮስ ቀዳማዊ /300-311 ዓ.ም./ ተመርጠው አገልግለው አልፈዋል፡፡\nይህ ፓትርያርኮችን የመምረጡ ሥልጣንና ሓላፊነት ካህናት ብቻ የሆነበት ቀኖና እስከ 19ኛው ፓትርያርክ አባ እስክንድር /312-326 ዓ.ም./ ድረስ ሲያገለግል ቆይቶ መንበረ ፓትርያርኩ ከአሌክሳንድርያ ተነሥቶ ወደ ካይሮ ከመዛወሩ ጋር ተያይዞ ተግባራዊነቱ እየቀነሰ መጥቶ በሌላ ቀኖና ተተክቷል፡፡\n2. የምእመናን ብቻ ምርጫ / Election by Laity Acting Alone/\nይህ የምርጫ ሥልት በተለይ ቤተ ክርስቲያኗ በእስልምና ወረራ የተነሣ ካህናቷን አጥታ በነበረችበት ዘመን ይፈጸም የነበረ ሲሆን፤ የፓትርያርክ ምርጫ መብት የምእመናን ብቻ የነበረበት ሥልት ነው፡፡ በመሆኑም በዚህ ሥልት ከተመረጡት አምስት ፓትርያርኮች ምእመናንና ዲያቆናት የነበሩ ይገኙባቸዋል፡፡\n3. የኤጲስ ቆጶሳት ብቻ ምርጫ /Election by Bishops Acting Alone/\nበአፈጻጸሙ ከሮም ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ጋር ተመሳሳይነት ያለው ይህ ሥልት በፓትርያርኮች ምርጫ ምእመናንና ካህናት ቦታ ሳይኖራቸው በኤጲስ ቆጶሳት ብቻ የሚከናወን ነበር፡፡\nበዚህ ሥልት በድምሩ አራት ፓትርያርኮች ብቻ የተመረጡ ሲሆን እነሱም 19ኛው ፓትሪያርክ አባ እስክድር /312-326 ዓ.ም./፣ 35ኛው ፓትርያርክ አባ ዳምያን /569-605 ዓ.ም./፣ 52ኛው ፓትርያርክ አባ ዮሳብ /830-849 ዓ.ም./ እና 112ኛው ፓትርያርክ አባ ቄርሎስ 5ኛ /1874-1927 ዓ.ም./ ናቸው፡፡\n4. በጠቅላላ ስምምነት /Election by General Consensus/\nይህ የምርጫ ቀኖና አፈጻጸሙ ከሊቃነ ጳጳሳት፣ ከካህናት ተወካዮችና ከሌሎች መሪዎች የተውጣጡ መራጮች ካሉት ሊቃነ ጳጳሳት አንዱን በሙሉ ስምምነት መርጠው የሚሾሙበት ቀኖና ነበር፡፡ በዚህ ቀኖና ሠላሳ አምስት ፓትርያርኮች ተመርጠው አገልግለው አልፈዋል፡፡ የፓትሪያርኮችን ዝርዝር ከጽሑፉ መጨረሻ ከሚቀርበው ሠንጠረዥ ይመለከቷል፡፡\n5. በሓላፊው ፓትርያርክ ምርጫ /Election through the Appointment of the Predecessor/\nበዚህ የምርጫ ቀኖና በዕድሜ መግፋትም ይሁን በጤና መታወክ የተነሣ ኅልፈተ ሕይወቱን በሚጠባበቅበት አልጋ ላይ /Death bed/ ሆኖ የሚጠብቀው ፓትርያርክ ካሉት ጻጳሳት ወይም መነኮሳት ውስጥ የበለጠ ይመጥናል ያለውን መርጦ የሚያስቀምጥበት ቀኖና ነው፡፡ ይህንን ቀኖናዊ የምርጫ ሥልት ቤተ ክርስቲያኗን ያጠኑ ሊቃውንት የፓትሪያርክ የመጨረሻ ምኞት /patriarchal Death bed wish/ ይሉታል፡፡ እንደ ቤተ ክርስቲያኗ ሊቃውንት ትረካ የዚህ ቀኖና መሠረቱ የመጀመሪያው የቤተ ክርስቲያኗ መሥራችና ፓትርያርክ ቅዱስ ማርቆስ በእሱ መንበር ተቀምጦ ቤተ ክርስቲያኗን ይመራ ዘንድ ሁለተኛውን ፓትርያርክ አባ አንያኖስን /68-85 ዓ.ም./ መርጦ ያለፈበት ታሪክ ነው፡፡ በዚህ ቀኖናዊ የምርጫ ሥልት በድምሩ ሰባት ፓትርያርኮች ተመርጠዋል፡፡ ይህ ሥልት በብቃት ሳይሆን ለፓትርያርኩ ካላቸው ቅርበት የተነሣ እንዲመረጡ ያደረጋቸው አንዳንድ አባቶች እንዳሉ በቤተ ክርስቲያኗ ታሪክ ይወሳል፡፡ በዚህ ረገድ በምሳሌነት የሚጠቀሰው ሠላሳ ስምንተኛው ፓትርያርክ አባ ቢንያም ቀዳማዊ /622-661 ዓ.ም./ ነው፡፡ ይህ ፓትርያርክ ሲመረጥ በቅድስናም ይሁን በአገልግሎት ልምድ ከእነሱ የተሻሉ የነበሩ ቢሆንም በዘመነ ፕትርክናው ያገለግለው የነበረው ሓላፊ ፓትርያርክ ስለመረጠው እንደተሾመ ተጽፏል፡፡\n6. መለኮታዊ ምርጫ ወይም ራእይ /Election by Divine Appointment or vision/\nእንደ ቤተ ክርስቲያኗ ሊቃውንት አስተምህሮ ይህ ሥልት የተወሰደው የመጀመሪያው ፓትሪያርክ ቅዱስ ማርቆስ ወንጌላዊ በመለኮታዊ ጥበብ ከተሾመበት አካሄድ ነው፡፡ ይህ ሥልት በተለይ በሓላፊው ፓትርያርክ ወይም ለእሱ ለሚቀርቡና በፓትርያርክ ምርጫው ተሳትፊ በሆኑ አካላት በሚታይ ራእይ ተመሥርቶ ፓትርያርክ የሚመረጥበት ዘዴ ነበር፡፡ ለምሳሌ በእርግና አልጋው ላይ የነበረው 11ኛው ፓትርያርክ አባ ዩልየስ /189-231 ዓ.ም./ መልአኩ ተገልጦ “ነገ ወደ መንበረ ፕትርክናው መጥቶ ዕቅፍ ወይን የሚያበረክትልህ እሱ በመንበርህ ይተካል” እንዳለውና በወቅቱ በግብርና የገዳም ማኅበሩን ሲያገለግል የነበረው ዲሜጥሮስ ባልተለመደ ሁኔታ ማሳው ላይ የወይን ተክል በማግኘቱ “ይህስ ለቅዱስ ፓትርያርክ ይገባል” ብሎ ቆርጦ በዕቅፉ ወስዶ ስላበረከተለት መንበረ ፓትርያርኩን ተረክቦ ቤተ ክርስቲያኗን ለ42 ዓመታት /189-231 ዓ.ም./ እንዳገለገለ መጻሕፍት ያስረዳሉ፡፡ በተመሳሳይም 46ኛውን ፓትርያርክ ለመምረጥ ኤጲስ ቆጶሳት ካህናትና ምእመናን ተሰብስበው ሦስት ዕጩዎችን ቢያቀርቡም በመራጮቹ መካከል ከፍተኛ ልዩነትና ጭቅጭቅ በተነሣ ጊዜ ከመካከላቸው አንዱ የሆነው ሊቀ ዲያቆን፤ አባ ኽኢል የተባለው ሰው ለመንበሩ ብቃት እንዳለው ራእይ በማየቱ በእሱ ሕልም ተመርተው በሙሉ ስምምነት እንደሾሙት ተጽፏል፡፡\n7. ዕጣ የማውጣት ምርጫ /Election through Casting of Lots/\nይህ ቀኖና አስራ አንዱ ሐዋርያት በይሁዳ ምትክ ከእነሱ ጋር ይደመር ዘንድ ማትያስን የመረጡበትን አካሄድ በሞዴልነት በመጠቀም በቤተ ክርስቲያኗ የታሪክ ዘመናት እንደታየው ይህ ዘዴ ተግባር ላይ ሲውል የነበረው በዕጩዎች መካከል እኩል ተቀባይነትና ቅድስና ኖሮ አንዱን ከሌላው ለመለየት አስቸጋሪ ሲሆን ወይም ዕጩዎች ያገኙት ድምጽ አንድ ዓይነት ሲሆንና /ምሳሌ ሰባ አንደኛው ፓትርያርክ አባ ሚካኤል /1145-1146 ዓ.ም/ እና በዕጩዎቹ ደጋፊዎች መካከል ከፍተኛ ሽኩቻና ጸብ ሲኖር /ምሳሌ 48ኛው ፓትርያርክ ዮሐንስ አራተኛ /775-799 ዓ.ም./ ነው፡፡ የዕጣ አወጣጥ ሥርዓቱም በሰንበት ቀን የዕጩዎቹ ስም በታሸገ ኢንቨሎፕ ከመንበሩ ላይ ይቀመጥና ጸሎተ ቅዳሴ እንዲሁም ቀኖና የሚያዝዘው ጸሎት ሁሉ ተደርጎ ሲያበቃ አንድ ሕጻን ከአስቀዳሾች መካከል ቀርቦ ዓይኑን በጨርቅ ከታሰረ በኋላ አንዱን ያወጣል፡፡ ስሙ የወጣውም ቀጣዩ የቤተ ክርስቲያኗ ፓትርያርክ ሆኖ ይሾማል፡፡ በዚህ ቀኖናዊ ሥልት በአጠቃላይ አሥር ያህል ፓትርያርኮች ተመርጠው አገልግለው አልፈዋል፡፡\nከዚህ በታች የምናያቸው ሁለት የምርጫ ሂደቶች በቤተ ክርስቲያኗ ታሪክ በቀኖናዊ ሥልትነት የተመዘገቡ ሳይሆኑ፤ ፓትርያርኮች ተመርጠው ያለፉባቸው አካሄዶች ናቸው፡፡\n8. የመንግሥት ጣልቃ ገብነት /Strong Intervention by Government/\nየኮፕት ቤተ ክርስቲያን ዛሬ ድረስ ዘልቀው ከሚያስቸግሯት ፈተናዎች አንዱ በሀገሪቱ መንግሥት ያለባት ጫና ነው፡፡ ይህ የገዥዎች ቀንበር በቤተ ክርስቲያኗ ጫንቃ ላይ የወደቀው ሀገሪቱ በአረብ እስላሞች እጅ ከወደቀችበት 640 ዓ.ም. ጀምሮ ነው፡፡ ሀገሪቱን የሚመራው ኢስላማዊ መንግሥት በቤተ ክርስቲያኗ ላይ ከሚያሳድረው ተጽዕኖ መገለጫዎች አንዱ በቤተ ክርስቲያኗ የፓትርያርክ ምርጫ ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖና የወሳኝነት ሚና ነበር፡፡ እሱም ቢሆን ከመንግሥቱ ጣልቃ ገብነት ሳይወጣ፤ ቤተ ክርስቲያኗ በራሷ አካሄድ ይሆነኛል ያለችውን ብትመርጥም ተመራጩ አባት ፓትርያርክ ሆኖ የሚሠየመው ስሙ ወደ ሀገሩ ገዥ ተልኮ ሲጸድቅ ብቻ ነበር፡፡ በዚህ ዓይነት በቤተ ክርስቲያኗ ታሪክ ስድስት ያህል ፓትርያርኮች ተመርጠው አገልግለው አልፈዋል፡፡ በእርግጥ ቤተ ክርስቲያኗ በፓትርያርክ ምርጫ ከፍተኛ የመንግሥት ተጽዕኖ ነበረባት ቢባልም፤ በወቅቱ የነበሩት አባቶችና ምእመናን ተጽዕኖውን በመቋቋም የቤተ ክርስቲያናቸውን ክብር ለማስጠበቅ ሞክረዋል፡፡ በዚህ ረገድ ከሊቃነ ጳጳሳቱ፣ ማኅበረ ካህናቱና ምእመናኑ ፈቃድና ይሁንታ ውጭ በወቅቱ ለነበሩት ገዥዎች በነበረው ቀረቤታና አገልግሎት በመንግሥት ቀጥተኛ ምርጫና ትእዛዝ እንዲመረጥ የቀረበውን ሰባ አምስተኛውን ፓትርያርክ አባ ቄርሎስ 3ኛ /1235-1243 ዓ.ም./ እንዳይመረጥ ከፍተኛ ተጋድሎ አድርገዋል፡፡ በዚህ የተነሣም ምንም እንኳን የኋላ ኋላ መንግሥት አሸንፎ አባ ቄርሎስ ፓትርያርክ ሆኖ ቢመረጥም፤ ለ19 ዓመታት መንበሩ ባዶ ሆኖ ታግለዋል፡፡\n9. በአጋጣሚ /Election by Coincidence or Chance/\nይህ የምርጫ ሂደት መራጮቹም ይሁኑ ተመራጩ ባላሰበበት ሁኔታ በአጋጣሚ ያልታሰቡ መነኮሳት ተመርጠው ለከፍተኛው ሥልጣን የበቁበት ሂደት ነው፡፡ ለዚህ ሂደት በምሳሌነት በተደጋጋሚ ተጠቅሶ የሚገኘው የ64ኛው ፓትርያርክ አመራረጥ ሂደት ነው፡፡ 63ኛው ፓትሪያርክ ከዚህ ዓለም በሞት እንደተለየ ሲሰማ፤ አንድ ባዕለ ጸጋ በዘመኑ ለነበረው ኸሊፋ /የግብጽ ገዥ/ ብዙ ገንዘብ ከሰጠው በኋላ ባለፈው ፓትርያርክ መንበር እንዲሾመው ይጠይቀዋል፡፡ ኸሊፋውም የባዕለ ጸጋውን ገንዘብና ጥያቄ ተቀብሎ በካይሮ ያሉት አባቶች ትእዛዙን ይፈጽሙ ዘንድ ደብዳቤ አስይዞ ይልከዋል፡፡ በዚህ ተጨንቀው የተቀመጡ አባቶችም ነጋዴውን በመጠባበቅ ላይ ሳሉ አንድ በቅድስናውና በአገልግሎት ትጋቱ የታወቀ መነኩሴ የሸክላ ድስት ይዞ አባቶች ተሰባስበው ወደ ተቀመጡበት አዳራሽ ይገባና እየጮኸ ድስቱን ከደረጃ ላይ በኀይል ይጥለዋል፡፡ ደጋግሞም እያነሳ ይጥለዋል፡፡ ነገር ግን ባልተለመደ ሁኔታ ድስቱ ሳይሰበር ቀረ፡፡ ይህንን ያዩና በጭንቀት ውስጥ የነበሩ አባቶች ባዕለ ጸጋው ከመድረሱ በፊት ቶሎ ብለው አባ ዘካርያስ /1004-1032/ ብለው መነኩሴውን እንደ ሾሙት በቤተ ክርስቲያኗ የታሪክ መዛግብት ሰፍሮ ይገኛል፡፡\nከላይ ባየናቸው ቀኖናዊ የምርጫ ማስፈጸሚያ ሥልቶችና ሂደቶች በእያንዳንዱ የተመረጡትን አባቶች ዝርዝር በሚከተለው ሠንጠረዥ ማየት ይቻላል፡፡\nቀኖናዊ የምርጫ ሥልት\nበሥልቱ ወይም በሂደቱ የተመረጡ አባቶች ብዛት\nየካህናት ብቻ ምርጫ\nየምእመናን ብቻ ምርጫ\nየኤጲስ ቆጶሳት ብቻ ምርጫ\nበሓላፊው ፓትርያርክ ምርጫ\nመለኮታዊ ምርጫ ወይም ራእይ\nዕጣ የማውጣት ምርጫ\nየመንግሥት ጣልቃ ገብነት\nበየትኛው ሥልት ወይም ሂደት እንደተመረጡ የማይታወቁ\nየፓትርያርክ ምርጫ ሥርዓትና አፈጻጸም በግብጽ ቤተ ክርስቲያን ዛሬ\nከላይ ባየናቸው ሥልቶች ፓትርያርኮቿን እየመረጠች 2000 ዓመታት የተጓዘችዋ ቤተ ክርስቲያን ዛሬ በቅርቡ ያለፉት ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ሲኖዳ 3ኛና እሳቸው የተኳቸው አባ ቄርሎስ ምርጫ ወቅት ሥራ ላይ ውሎ የተፈተነ ቀዋሚ የፓትርያርክ ምርጫ ደንብ አላት፡፡ የዚህን ደንብ ትርጉም ተግባር ላይ ከመዋሉ በፊትና ከዋለ በኋላ ያጋጠሙትንና እያጋጠሙት ካሉት ተግዳሮቶች ጋር በሚቀጥለው አቀርባለሁ፡፡\nAtiya, Aziz S.ed., The Coptic Encyclopedia.8 vols. New York:macmillan,1991.\nE l- Masri, Iris Habib. The Story of the Copts: The true Story of Christian in Egypt. Cairo: Coptic Bishopric of African Affairs.1987.\nEvetts. B. ed “History of the patriarchs of the Coptic Church of Alexandria” Patrologia Orientalis I.4, Paris,1984\nMeinardus, O.F.A. Christian Egypt: Faith and Life. Cairo: American University in Cairo Press, 1970.\nSaad Michael Saad and Nardine Miranda Saad. “Electing Coptic Patriarchs: A Diversity of Tradition”\nBulletin of St. Shenouda the Archimanrite Coptic Society 6,1999-2000, pp.20-32.\nhttps://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/main-header-am-2.png 0 0 Mahibere Kidusan https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/main-header-am-2.png Mahibere Kidusan2012-08-29 11:56:072012-08-29 11:56:07“ኅርየተ ፓትርያርክ በቤተ ክርስቲያን ዘግብጽ ኦርቶዶክሳዊት፤ የፓትርያርክ ምርጫ ታሪክና አፈጻጸም በኮፕት ቤተ ክርስቲያን”\nAugust 21, 2012 /in ወቅታዊ ትምህርት /by Mahibere Kidusan\nhttps://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/Emebetachin-Eriget.jpg 237 220 Mahibere Kidusan https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/main-header-am-2.png Mahibere Kidusan2012-08-21 15:40:332012-08-21 15:40:33“ወልድኪ ይጼውአኪ ውስተ ሕይወተ ወመንግሥተ ክብር” ልጅሽ ወደ ሕይወትና ክብር መንግሥት ይጠራሻል፡፡\nAugust 19, 2012 /in ወቅታዊ ትምህርት /by Mahibere Kidusan\nሐሴ 13 ቀን 2004 ዓ.ም.\n“ወኮነት ደብረ ታቦር አምሳለ ቤተ ክርስቲያን እስመ አስተጋብአት እም ብሉይ ወሐዲስ”\nደብረ ታቦር የቤተ ክርስቲያን ምሳሌ ነች፤ ከብሉይና ከሐዲስ ሰብስባለችና፡፡ ከብሉይ ኪዳን ነቢያት ሙሴና ኤልያስን ከሐዲስ ኪዳን ሐዋርያት ጴጥሮስን ያዕቆብን፣ ዮሐንስን ከመምህራቸው ከክርስቶስ ጋር ሰብስባለችና፡፡ ቤተ ክርስቲያን በነቢያትና በሐዋርያት መሠረትነት ላይ ተመሥርታለች “እስመ ተሐነጽክሙ ዲበ መሠረተ ነቢያት ወሐዋርያት እንዘ ክርስቶስ ርዕሰ ማዕዘንተ ሕንጻ” “በነቢያትና በሐዋርያት መሠረት ላይ ታንጻችኋል፤ የማዕዘኑም ራስ ደንጋይ ክርስቶስ ነው” እንዲል፡፡ኤፌ. 2፥20\n፩. የቤተ ክርስቲያን\n፫. የመንግሥተ ሰማያት ምሳሌ ነው፡፡\nአንደኛውን ምሳሌ ከላይ የተመለከትን ሲሆን ሁለተኛው ምሳሌ አበው መተርጉማን በትርጓሜአቸው እንዲህ አብራርተውታል፡፡ ተራራ ሲወጡት አድካሚ ነው ከወጡት በኋላ ግን ሁሉንም ቁልጭ አድርጎ ሲያሳይ ደስ ያሰኛል፤ ወንጌልም ሲማሯት፤ ሲያስተምሯት ታደክማለች፤ ከተማሯት በኋላ ግን ጽድቅና ኀጢአትን ፤እውነትንና ሐሰትን ለይታ ስታሳውቅ ደስ ታሰኛለችና”፡፡ “በሌላ መልኩ ከተራራ ላይ ያለ ሰው ጠላቱን በቀላሉ በአፈር በጠጠር ድል መንሣት፣ ፍትወታት እኩያትን ማሸነፍ ይችላል፡፡ ከተራራ ላይ ያለ ልሰወር ቢል እንዳይችል በወንጌል ያመነ ሰውም ተሰውሮ አይቀርም በመልካም ሥራው ለሁሉም ይገለጣል፡፡ በሦስተኛውም ተራራው የመንግሥተ ሰማያት ምሳሌ ነው፡፡ ከነቢያት ሁለቱ ከሐዋርያት ሦስቱ በተራራው ላይ መገኘታቸው መንግሥተ ሰማያት ነቢያትም ሐዋርያትም አንድ ሆነው የሚወርሷት መሆኑን ያስረዳል፡፡ ከደናግላን ኤልያስና ዮሐንስ፣ ከመአስባን (በሕግ ጋብቻ ኖረው ሚስቶቻቸው የሞቱባቸው ወይም ትዳራቸውን የተው) ሙሴና ጴጥሮስ በተራራው ላይ መገኘታቸውም መንግሥተ ሰማያት ደናግላንም መአስባንም መልካም ሥራ ሠርተው በአንድነት የሚወርሷት እንደሆነ ይገልጻል፡፡\nእንዲሁም ተራራ ሲወጡት አድካሚ ነው መንግሥተ ሰማያት በብዙ ድካም ትወረሳለችና “እስመ በብዙህ ጻማ ሐለወነ ንበአ ውስተ መንግሥተ እግዚአብሔር” ወደ እግዚአብሔር መንግሥት በብዙ መከራ እንገባ ዘንድ አለን” እንዲል ሐዋ.14፥23 ጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ብርሃነ መለኮቱን በደብረ ታቦር የገለጸበት ምክንያት ምሥጢር በብዙ ድካም እንጂ ምንም ሳይደክሙ እንደማይገኝ ሲገልጽ ነው፡፡ ለደቀ መዛሙርቱ ብዙዎቹን ምሥጢራት የገለጠላቸው ከከተማ ውጭ ነው፡፡ ቀደም ሲልም ለሙሴ የቃል ኪዳኑን ጽላት ሲሰጠው ወደ ሲና ተራራ በመጥራት ነበር፡፡ ነገረ ሥጋዌውንም በነበልባልና በእሳት አምሳል የገለጠለት በኮሬብ ተራራ በጎቹን አሰማርቶ በነበረበት ጊዜ እንደሆነ መጻሕፍት ይመሰክራሉ ዘፀ.3፥1 ምሥጢር ይገለጽልን ባላችሁ ጊዜ ወደ ቤተ ክርስቲያን ገስግሱ ቤተ ክርስቲያንን ደጅ ጽኑ ለማለት ነው፡፡ ወደ ተራራውም ሲወጣ ስምንቱን ደቀ መዛሙርቱን ከይሁዳ ጋር ከተራራ እግር ስር ትቶ ሦስቱን አስከትሎ ወጥቷል፡፡ ለሦስቱ በተራራው ላይ የተገለጠው ድንቅ ምሥጢርም ከእግረ ደብር ላሉት በሳምንቱ ተገልጿል፤ ከይሁዳ በቀር፡፡ ለዚህ ምሥጢር ብቁ ያልነበረው ይሁዳ ብቻ ነው፡፡ ይህም የሚያስተምረን ተገቢውን ምሥጢር ለተገቢው ሰው መንገር እና ለማይገባው ከመንገር መቆጠብ ተገቢ መሆኑን ነው፡፡ “እመኒ ክዱን ትምዓርትነ ክዱን ውእቱ ለህርቱማን ወለንፉቃን” ወንጌላችን የተሰወረ ቢሆንም እንኳን ፥ የተሰወረባቸው ለሚጠፉት ነው፡፡ እግዚአብሔርን የሚመስለው የክርስቶስ የክብሩ ወንጌል ብርሃን እንዳያበራላቸው የዚህ ዓለም አምላክ ልባቸውን አሳውሯልና፡፡ 2ቆሮ.4፥3-5 ያለው የሐዋርያው ትምህርት ይህን መሰል ምሥጢር ለሚገባው እንጂ ለማይገባው መግለጽ ተገቢ አለመሆኑን ነው፡፡\nእንደሚታወቀው በቤተ ክርስቲያናችን አስተምህሮ ከጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ዘጠኙ ዐበይት /ታላላቅ/ በዓላት አንዱ በዓለ ደብረ ታቦር ነው፡፡ ከዐበይት በዓላት የተመደበበትም ምክንያት በደብረ ታቦር የተገለጸው ምሥጢር ድንቅ በመሆኑ ነው፡፡ ክብር ምስጋና ይግባውና ጌታችን አምላካችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ለደቀ መዛሙርቱ አንድ አንድ ጊዜ ለሁሉም፤ አንድ አንድ ጊዜ ደግሞ በከፊል ምሥጢራትን ገልጾላቸዋል፡፡ ከእነዚህም ምሥጢራት የሚከተሉት ተጠቃሾች ናቸው ምሥጢረ ትንሣኤ ሙታንን በቤተ አልዓዛርና በቤተ ኢያኤሮስ፣ ምሥጢረ ቊርባንን እንዲሁ በአልዓዛር ቤት፣ ነገረ ምጽአትን በደብረ ዘይት ገልጿል፡፡ ማቴ.9፥23፣ 26፥26፣24፥3፣ ዮሐ.11፥43 ከእነዚህ ከላይ ከተዘረዘሩት ምሥጢራት ምሥጢረ ትንሣኤ ሙታንና ምሥጢረ ቊርባንን ሁሉም ደቀ መዛሙርት ያዩ ሲሆን ነገረ ምጽአትን ግን በከፊል ከደቀ መዛሙርቱ ጴጥሮስ፣ ያዕቆብና ዮሐንስ አራተኛ እንድርያስን ጨምረው ተረድተዋል፡፡ ደብረ ታቦርን ከዚህ ልዩ የሚያደርገው ከሐዋርያት ጴጥሮስ፣ ዮሐንስና ያዕቆብ ያሉ ሲሆን ከነቢያት ሙሴና ኤልያስ መጨመራቸው ነው፡፡ ከጌታችን ዘጠኝ በዓላት አንድ አንዶቹ በተፈጸመው ድርጊት የተሰየሙ ሲሆን ከፊሎቹ ድርጊቱ በተፈጸመባቸው ቦታዎች ተሰይመዋል፡፡ በድርጊቱ የተሰየሙት ጽንሰት፣ ልደት፣ ጥምቀት፣ ስቅለት፣ ትንሣኤ፣ ዕርገት ሲሆኑ ሁለቱ ሆሳዕናና ጰራቅሊጦስ ደግሞ ድርጊቱንና ስምን አስተባብረው የያዙ ሲሆን ከእነዚሁ ሁሉ ተለይቶ ደብረ ታቦር ድርጊቱ በተፈጸመበት ቦታ ተሰይሟል፡፡\nጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ከሁሉም ምሥጢራት ነገረ ምጽአቱንና ምሥጢረ መንግሥቱን በተራራ ላይ ገልጿል፡፡ ነገረ ምጽአትን በደብረ ዘይት የገለጸበትን ምክንያት ጠቢቡ ስሎሞን ለሁሉም ጊዜ አለው እንዳለ ለጊዜው ትተነው ወደ ደብረ ታቦር እንመለስ ፡፡ጌታችን ብርሃነ መለኮቱን ለደቀ መዛሙርቱ የገለጠበት ነቢያት ሊያዩት የተመኙትን ያዩበት ነቢያትና ሐዋርያት በአንድነት የተገናኙበት፣ ተገናኝተው እንደ አንድ ልብ መካሪ እንደ አንድ ቃል ተናጋሪ ሆነው የክርስቶስን የባህርይ አምላክነት የመሰከሩበት፤ እግዚአብሔር ወልድ በክበበ ትስብዕትና በግርማ መለኮት የተገለጠበት፣ እግዚአብሔር አብ በደመና የምወደው ለተዋሕዶ የመረጥኩት በዕርሱ ህልው ሆኜ የምመለክበት ልጄ ይህ ነው እርሱን ስሙት ብሎ የመሰከረበት፣ መንፈስ ቅዱስም በአምሳለ ርግብ የወረደበት፣ እግዚአብሔር አንድነቱን ሦስትነቱን የገለጠበት እነ ቅዱስ ጴጥሮስ ለመኖር የተመኙት ደብረ ታቦር ነው፡፡ በዓሉ የጌታችን ሲሆን በስሙ ደብረ ታቦር ተብሏል፡፡ ይህን በዓል ስናከብር ያን ጊዜ ጌታችን ደቀ መዛሙርቱን አስከትሎ ወደ ተራራው ሲወጣ በተራራው ራስ ላይ ምሥጢሩን ሲገልጥላቸው አእምሮአቸውን ሲከፍትላቸው ከግርማው የተነሣ ፈርተው ሲወድቁ ሲያነሣቸው በዐይነ ሕሊና የምንመለከትበት ነው፡፡\nለዚህ ምሥጢር ደብረ ታቦር ለምን ተመረጠ?\n1. ደብረ ታቦር የድል ተራራ ነው፡፡\nየእስራኤል ነቢይት ዲቦራ ለባርቅ የእስራኤል ጠላት የነበረው የኢያቢስን የሠራዊት አለቃ ሲሣራን ለመውጋት ወደ ደብረ ታቦር አስር ሺ ሰዎችን አስከትሎ እንዲወጣ ነግራዋለች፤ “የአቢኒኤምን ልጅ ባርቅ ጠርታ የእስራኤል አምላክ እግዚአብሔር ሔደህ ወደ ታቦር ተራራ ውጣ ከአንተም ጋር ከንፍታሌምና ከዛብሎን ልጆች አስር ሺ ሰዎች ውሰድ” መሳ.4፥6፡፡ በዚህ መልኩ ባርቅ አስር ሺ ሰዎችን አሰልፎ ዲቦራን አስከትሎ በደብረ ታቦር ሰፍሮ የነበረውን የሲሣራን ሠራዊት ድል ነሥቶበታል፡፡ ሲሣራ ዘጠኝ መቶ የብረት ሠረገላ እንዲሁ ብዙ ሠራዊትም በታቦር ያሰለፈ ቢሆንም ድል ግን ረድኤተ እግዚብሔርን ጥግ ላደረገ ለባርቅ ሆነ፤ በዚህ ጊዜ ዲቦራ በታቦር ተራራ የሙሴ እኅት ማርያም በኤርትራ ባሕር የዘመረችውን መዝሙር የመሠለ ምስጋና አቅርባለች፡፡ ሁሉም እስራኤላውያን የድል መዝሙር ዘምረውበታል ፈጣሪአቸውን አመስግነውበታል፡፡ ጌታችንም የባሕርይ አምላክነቱን ገልጾ ከደቀ መዛሙርቱ ልቡና አጋንንትን የሚያባርርበት ዲያብሎስን ድል የሚነሳበት ስለሆነ ከሌሎች ተራሮች ተመርጧል፡፡\n2. ትንቢት ተነግሮለታል\n“ታቦር ወአርሞንዔም በስመ ዚአከ ይትፌስሑ ወይሴብሑ ለስምከ” መዝ. 88፥12 ታቦርና አርሞንዔም በስምህ ደስ ይላቸዋል” ብሎ ቅዱስ ዳዊት ከክርስቶስ ሰው ሆኖ መገለጥ በፊት አምላካችን ክርስቶስ ብርሃነ መለኮቱን በደብረ ታቦር እንደሚገልጽ ብርሃኑ ከደብረ ታቦር እስከ አርሞንዔም ድረስ እንደሚታይ ይህም መለኮታዊ ብርሃን በታቦርና በአርሞንዔም ዙሪያ ለነበሩ ሕዝቦች ደስታ እንደሚሆን ተናግሯል፡፡ እንደሚታወቀው ታቦር የተባለው ተራራ ከገሊላ ባሕር በምዕራብ በኩል 10 ኪ. ሜትር ርቆ የሚገኝ ተራራ ሲሆን ተራራው እስከ 572 ሜትር ከባሕር ጠለል/ወለል ከፍ ይላል፡፡ ቀደም ሲል እንደገለጽነው ባርቅ ሲሣራን ድል ነሥቶበታል፤ የመጀመሪያው የእስራኤል ንጉሥ ሳዖል በሳሙኤል እጅ ተቀብቶ ሲመለስ ሦስት ሰዎች ታገኛለህ አንዱ ሦስት የድል ጠቦቶች ሁለተኛው ሦስት ዳቦ ይዟል፤ ሦስተኛውም የወይን ጠጅ አቆማዳ ይዟል፡፡ ሠላምታ ይሰጡሀል ብሎ ሳሙኤል ነግሮት ነበር፡፡ በነገረው መሠረት ሦስት ሰዎችን አግኝቶበታል፡፡ “ከዚያም ደግሞ ወደፊት ትሔዳለህ ወደታቦር ወደትልቁ ዛፍ ትደርሳለህ” 1ሳሙ.10፥3-5፡፡\nስለዚህ ተራራ ቅዱስ ዳዊት በድጋሜ እንዲህ በማለት ትንቢት ተናግሮለታል፡፡ “የእግዚአብሔር ተራራ የለመለመ ተራራ ነው፡፡ የጸና ተራራ የለመለመ ተራራ ነው፡፡ እግዚአብሔር ይህን ተራራ ያድርበት ዘንድ ወደደው” መዝ.67፥15 ብሎ እግዚብሔር ብርሃነ መለኮቱን እንደሚገልጥበት ዘምሮአል፡፡ በእነዚህ ከላይ በአየናቸው ሁለት ምክንያት ደብረ ታቦር ለዚህ ተመርጧል፡፡ወንጌላዊያኑ ቅዱስ ማቴዎስና ቅዱስ ማርቆስ ጌታችን ወደ ደብረ ታቦር የወጣው ደቀ መዛሙርቱን በቂሣርያ “ሰዎች የሰውን ልጅ ማን ይሉታል” ብሎ በጠየቃቸው በሰባተኛው ቀን ነው ብለው በቅዱስ ወንጌል የጻፉ ሲሆን ቅዱስ ሉቃስ በስምንተኛው ቀን ነው ይላል፡፡ ማቴ.17፥1-8፣ ማር.9፥2-8፣ ሉቃ.9፥28 ነገሩ እንዴት ነው? “እምድኅረ ሰዱስ መዋዕል ነሥኦሙ እግዚእ ኢየሱስ ለጴጥሮስ ወለ ያዕቆብ ወለ ዮሐንስ ዕሁሁ ወአፅረጎሙ ደብረ ነዋኅ እንተ ባህቲቶሙ” ከስድስት ቀን በኋላ ኢየሱስ ጴጥሮስንና ያዕቆብን ወንድሙንም ዮሐንስን ወደ ረጅም ተራራ ብቻቸውን አወጣቸው” ማቴ. 17፥1፣ ማር.9፥2፣ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ነገሩ እንደ ማቴዎስ ነው ብለው በሰባተኛው ቀን መሆኑን በትርጓሜያቸው አስቀምጠዋል፡፡ ታዲያ ስለምን ስምንት አለ? የሚለውን ሲያትቱ /ሲያብራሩ/ ስምንት ያለው ሰባት ሲል ነው ብለው ተርጉመውታል ምክንያቱም አንድ ሳምንት የሚባለው ሰባት ቀን ነው፡፡ ሊቁ ቅዱስ አትናቴዎስ ስለ ዕለተ ሰንበት ሲናገር ኦ ቅድስት ንዒ ኀቤነ ለለሰሙኑ ከመንትፈሣህ ብኪ ለዓለመ ዓለም” ቅድስት ሆይ በየሳምንቱ ወደኛ ነዪ በአንቺ ደስ ይለን ዘንድ ለዘለዓለሙ” በማለት ሰሙን ማለት ስምንት ማለት ቢሆንም ሊቁ ግን ሳምንት ብሎት ይገኛል፤ ሳምንት ማለት ደግሞ ሰባት ቀን ነው ከዚህ የተነሣ ሉቃስ በሰባተኛው ቀን ያለው በሰባተኛው ሲል ነው፡፡ በሌላ መልኩ ማቴዎስ በሰባተኛው ቀን ሲል ሉቃስ በስምንተኛው ቀን ማለቱ የወጡበትንና የተመለሱበትን ቆጥሮ ነው፡፡ ከዚህ ባለፈ መጽሐፍ የጎደለውን ሞልቶ የሞላውን አትርፎ መናገር ልማዱ ነው ይህንም በሚከተሉት ማየት እንችላለን፡፡\nሰሎሞን “ወነበርኩ ውስተ ከርሰ ዕምየ አሠርተ አውርሀ ርጉኦ በደም” ጥበ.7፥2 “በእናቴ ማኅፀን በደም ረግቼ አሥር ወር ነበርኩ ብሏል ይህን ያክል ረጅም ቀን የመጨመር ልማድ ያለው መጽሐፍ በስምንተኛ ቀን ቢል ብዙ የሚደንቅ አይደለም የሚጣረስም አይደለም፡፡ የሚጣረሰው ወይም የሚጋጨው የእኛ አእምሮ ነው ከዕውቀት ማነስ ስለሆነ፡፡\nወበጽሐ ወርሀ ለኤልሳቤጥ” የኤልሳቤጥም የመውለጃዋ ወራት ደረሰ ሲል ቀን አልዘረዘረም ሰው የሚወለድበት ቀኑ የታወቀ ስለሆነ ነው፡፡ ሉቃ.1፥57 ስለ እመቤታችንም ሲናገር “በዚያ ሳሉም የመውለጃዋ ወራት ደረሰ የበኩር ልጅዋንም ወለደች” ሉቃ.2፥6 ወራት ሲል ከአንድ በላይ ሁለትም ሦስትም ወራት ይባላሉ አሁን ከዚህ የምናየው መጽሐፍ ጠቅልሎ ሲፈልግ ዘርዝሮ አስፈላጊ ሲሆን በአኀዝ ወስኖ ሲልም ጎድሎ አስፈላጊ ሲሆን ሞልቶ ሊናገር እንደሚችል ያስረዳናል፡፡ “ተፀውረ በከርሣ ፱ተ አውራሀ” ዘጠኝ ወር በማኅፀኗ አደረ” ወደ ማርያም በማኅፀኗ ያደረው ዘጠኝ ወር ከአምስት ቀን ሲሆን አምስት ቀን አጉድሎ ሲናገር እናገኘዋለን ከዚህ አንጻር ሉቃስም አንድ ጨምሮ ነው ስምንት ያለው መጨመር ማጉደል የመጻሕፍት ልማድ ነውና፡፡\nጌታችን በደብረ ታቦር ምሥጢረ መለኮቱን የገለጠው እንዴት ነው?\nይህንን ከማየት አስቀድሞ መገለጡ በምን ምክንያት ነው የሚለውን ማየቱ የተሻለ ነው፡፡ ብርሃነ መለኮቱን የገለጠው በሦስት ምክንያቶች ነው ነሐሴ ሰባት ቀን በቂሳርያ ደቀ መዛሙርቱን “ሰዎች የሰውን ልጅ ማን ይሉታል? ” ብሎ በጠየቃቸው ጊዜ ኤርምያስ ነው፣ ኤልያስ ነው፣ ዮሐንስ መጥምቅ ነው፣ ከነቢያት አንዱ ነው፣ ይሉሀል የሚል የተለያየ መልስ ተሰጥቶት “እናንተስ ማን ትሉኛላችሁ?” ባላቸው ጊዜ ቅዱስ ጴጥሮስ “አንተ ክርስቶስ የሕያው እግዚአብሔር ልጅ ነህ” ብሎ መስክሯል፡፡\nበፍጡር ቃል የተመሰከረውን በባሕርይ አባቱ ለማስመስከር\nከነቢያት አንዱ ነው ብለውት ነበርና እግዚአ ነቢያት /የነቢያት ጌታ/ እንደሆነ ለማስረዳት\nእሞታለሁ እሰቀላለሁ ሲል ጴጥሮስ “ሀሰ ለከ” ልትሞት አይገባህም ብሎት ነበርና እርሱን ስሙት ለማለት፡፡\nበፍጡር በጴጥሮስ የተመሠከረውን ምስክርነት የባሕርይ አባቱ “ይህ የምወደው ልጄ ነው እርሱን ስሙት” ማለት እሞታለሁ እሰቀላለሁ ቢላችሁ አይገባህም አትበሉት ዓለም የሚድነው በእርሱ ሞት ነውና ተቀበሉት ለማለት ነው፡፡ ለጴጥሮስ መልስ እንዲሆን ይህ ሊሆንብህ አይገባም ብሎት ነበርና ያዕቆብና ዮሐንስም አንዳችን በቀኝህ አንዳችን በግራህ እንሾም ብለው ነበርና ፍቅረ ሲመትን ሊያርቅላቸው የእርሱን የባሕርይ ክብሩን አይተው የመጣለት ዓላማ ልዩ መሆኑን እንዲረዱ እነዚህን ሦስቱን ይዞ ወደ ተራራው ወጥቷል፡፡ ከነቢያት አንዱ ነው ብለውት ነበርና ከነቢያት ሙሴንና ኤልያስን በተራራው ተገኝተው እንዲመሰክሩ አድርጓል፡፡ ሙሴ ምነው የኔን የሙሴን አምላክ÷ አምላከ ሙሴ፣ እግዚአ ሙሴ ይበሉህ እንጂ ማነው ሙሴ የሚልህ፤ ኤልያስም የኔን የኤልያስን አምላክ÷ ኤልያስ የሚልህ ማነው? አምላከ ኤልያስ፣ እግዚአ ኤልያስ ይበሉህ እንጂ በማለት መስክረውለታል እንዴት ነው ምሥጢረ መለኮቱን የገለጠው የሚለውን ለማብራራትም ሆነ ለመተንተን ዕውቀትም ቃላትም ያጥረናል፡፡ ወንጌላውያን መግለጥ በሚችሉት መጠን ከገለጹት ያለፈ ልናብራራው የምንችለው አይደለም፡፡ ማቴዎስ እንዲህ ይገልጸዋል “ወተወለጠ ራዕዩ በቅድሜሆሙ ወአብርሀ ገጹ ከመ ፀሐይ ወአልባሲሆኒ ኮነ ፀአዳ ከመ በረድ” “በፊታቸውም ተለወጠ ፊቱም እንደ ፀሐይ በራ ልብሱም እንደ ብርሃን ነጭ ሆነ” ማቴ.17፥2 ብሎ ወንጌላዊው በዚህ ዓይነት ገለጾ የተናገረው ምሳሌ ስለ አጣለት ነው፡፡ ማርቆስም ይህንኑ ተጋርቶ “ልብሱን አንፀባረቀ አጣቢም በምድር ላይ እንደዚያ ሊያነጣው እስከማይችል በጣም ነጭ ሆነ” ማር.9፥2-4 “የፊቱ መልክ ተለወጠ ልብሱም ተብለጭልጮ ነጭ ሆነ” ሉቃ.9፥29-30፡፡ ከዚህ ወንጌላውያን ከገለጹበት የሚሻል ምሳሌ አናገኝለትም፡፡ በደብረ ታቦር ሐዋርያት ካዩት በተጨማሪ አብ በደመና ሆኖ የምወደው ልጄ ነው እርሱን ስሙት ሲል ተሰምቷል መንፈስ ቅዱስም በአምሳለ ርግብ ታይቶ አንድነት ሦስትነት ተገልጿል፡፡\nይህንን ኢትዮጵያዊቷ የቅኔ መምህርት እማሆይ ገላነሽ እንዲህ በማለት በቅኔአቸው ገልጸውታል፡፡\n“በታቦርሂ አመቀነፀ መለኮትከ ፈረስ\nኢክህሉ ስሂቦቶ ሙሴ ወኤልያስ”\nመለኮት ፈረስ በደብረ ታቦር በዘለለ ጊዜ ሙሴና ኤልያስ ሊስቡት አልቻሉም”\nብለው በምን አይነት ግርማ እንደተገለጸ ተቀኝተዋል፡፡\nየደብረ ታቦር ባሕላዊ አመጣጥና ከመንፈሳዊው ሥርዓት ጋር ያለው ተዛምዶ፡-\nብፁዕ አቡነ ጎርጎርዮስ፣ “የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ” በሚል ርዕስ ባሳተሙት መጽሐፋቸው የደብረ ታቦር በዓል አከባበርን አስመልክቶ በሀገራችን ያለውን ሥርዓትና የትመጣነት እንደሚከተለው ጽፈውታል፡-\nአስቀድመን እንደተመለከትነው ጌታችን በዚህ ዓለም እየተመላለሰ በሚያስተምርበት ጊዜ በደብረ ታቦር ብርሃነ መለኮቱን፣ ክብረ መንግሥቱን መግለጡን በማሰብ በየዓመቱ ነሐሴ 13 ቀን በዓሉ ይከበራል፡፡ ይህ በዓል በኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን በተለይም በምእመናን ዘንድ የተለየ ስም አለው፤ ይኸውም “ቡሄ” የሚለው መጠሪያ ስም ነው፡፡ ቡሄ ማለት /መላጣ ፣ ገላጣ/ ማለት ነው፡፡ በሀገራችን ክረምቱ፣ አፈናው ተወግዶ የብርሃን ወገግታ የሚታይበት በዚሁ በዓል አካባቢ ስለሆነ “ቡሄ” ያሉት ለዚሁ ሳይሆን አይቀርም፡፡ ድርጊቱ በተፈጸመበት በፍልስጥኤም ግን የደመና መልክ የማይታይበት ፍጹም የበጋ ወራት ነው፡፡ በሀገራችን ሕፃናቱ ይህ በዓል ከመድረሱ በፊት ቀደም አድርገው ጅራፍ ሲገምዱና ሲያጮሁ /ሲያኖጉ/ ይሰነብታሉ፡፡ እናቶችም ለዚህ በዓል የሚሆን ዳቦ ለመጋገር /የሚከበረው በዓል ነውና/ ስንዴያቸውን ሲያጥቡ፣ ሲፈትጉ ይሰነብታሉ፡፡ በዓሉ እንደነገ ሊሆን እንደ ዛሬ በዋዜማው /ነሐሴ 12/ የሠፈር ሕፃናት በየቤቱ እየዞሩ “ቡሄ ቡሄ” እያሉ ይጨፍራሉ፡፡ የሚገጥሙትም ግጥም አላቸው፡፡ “ቡሄ ና ቡሄ በሉ፤ ቡሄ መጣ፣ ያመላጣ ቅቤ ቀቡት እንዳይነጣ” እዚህ ላይ ቡሄ ያሉት ዳቦውን ነው፡፡ በዚህ ጊዜ እናቶች ካዘጋጁት ዳቦ እያነሱ ይሰጧቸዋል፡፡ ሄደው ዳቧቸውን እየገመጡ ሲጋረፉ ይውላሉ፡፡ ለግርፊያው ተምሳሌት ባይገኝለትም የጅራፉ መጮህ የድምፀ መለኮት ፣ጅራፉ ሲጮህ ማስደንገጡ የሐዋርያትን /የጴጥሮስን፣ የያዕቆብንና የዮሐንስን/ በድምፀ መለኮት መደንገጣቸውንና መውደቃቸውን ያስተውላል፡፡\nበአንዳንድ ቀበሌዎች የቡሄ ዕለት ማታ ችቦ ያበራሉ፡፡ በደብረ ታቦር ለታየው ብርሃነ መለኮት ምሳሌ ነው፡፡ በዚያውም ላይ በኢትዮጵያችን የፀዓተ ክረምት ዋዜማ ስለሆነ ቡሄን ብርሃን ቢሉት ይስማማዋል፡፡ “ቡሄ ከዋለ የለም ክረምት ዶሮ ከጮኸ የለም ሌሊት” እንዲሉ፡፡ የቡሄ ዕለት ለዘመድ ለአዝማድ ለእያንዳንዱ ቤተሰብ በልጆቹ ልክ ዳቦ ይሰጣል፡፡ በተጨማሪም ለክርስትና ልጅ፣ ለአማች ለምራት፣ የቅርብ ዕውቂያ ላለውም ሁሉ የቡሄ ዳቦ ይሰጣል፡፡ በተማሪ ቤት ደግሞ ተማሪዎች ቀደም አድርገው “ስለደብረ ታቦር” እያሉ እህሉን፣ ጌሾውን ብቅሉን ይለምናሉ፤ ሕዝቡም ባሕሉን ስለሚያውቅ በገፍ ይሰጣቸዋል፡፡ የደብረ ታቦር ዕለት ጠላውን ጠምቀው ቆሎውን ቆልተው ዳቦውን ጋግረው ሊያስቀድሱ የመጡትን ምእመናን ሁሉ ከቅዳሴ በኋላ ይጋብዛሉ፡፡ ይህ እስከ አሁን በትምህርት ቤቶች የሚሠራበት ነባር ትውፊት ነው፡፡\nhttps://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/Debre_Tabor.jpg 296 425 Mahibere Kidusan https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/main-header-am-2.png Mahibere Kidusan2012-08-19 09:23:072012-08-19 09:23:07ደብረ ታቦር\nAugust 8, 2012 /in ወቅታዊ ትምህርት /by Mahibere Kidusan\nነሐሴ 1 ቀን 2004 ዓ.ም.\nእንኳን ለእመቤታችን ለቅድስት ድንግል ማርያም ጾመ ፍልሰታ በሰላም አደረሰን አደረሳችሁ፡፡ ፈጣሪያችን ጾሙን የበረከት፣ የረድኤት የንስሓ ያደርግልን ዘንድ ቅዱስ ፈቃዱ ይሁንልን፡፡ ንስሓ ገብተን፣ ጾመን ቅዱስ ሥጋውን ክቡር ደሙን ተቀብለን ሕይወት እንድናገኝ የፈጣሪያችን ቸርነቱ አይለየን! አሜን\nጾም፡- መተውን መከልከልን መታቀብን፣ መታረምን የሚገልጥ የግብር ስም ነው፡፡\nየቤተ ክርስቲያናችን የሥርዓትና የሕግ መጽሐፍ የሆነው ፍትሐ ነገሥት በ15ኛው አንቀጹ መግቢያ ላይ “ጾምስ በሕግ ውስጥ በታወቀው ጊዜ የሰው ከምግብ መከልከል ነው፡፡ በደሉን ለማስተሥረይ ዋጋውን ለማብዛት እርሱን ወዶ ሕጉን ለሠራለት እየተታዘዘ የፈቲዉን ኀይል ያደክምበት ዘንድ ለነባቢትም ነፍስ ትታዘዝ ዘንድ፤” በማለት የጾምን ምንነትና ጥቅም አጠር አድርጎ ያብራራል፡፡\nጾም ከመንፈሳዊ ተጋድሎዎች አንዱ ነው፡፡ ለሥጋም መንፈሳዊ ልጓም ነው፡፡ የሚጾም ሰው በጾም ፈቃደ ሥጋውን እየገታ ነፍሱን እንደሚጠቅም ይታወቃል፡፡ ስለዚህም ነው፡- “ከኀጢአት ፆር ከፍትወት አንዱንም ድል ለመንሣት ለማጥፋት በጾም መድከም የሥራ ሁሉ መጀመሪያ እንደሆነች የታወቀ ነው፡፡ የሥራ ሁሉ መጀመሪያ በጾም መድከም ነው፡፡ ይልቁንም በባሕርያችን የምትኖር ኀጢአትን ለሚዋጋ ሰው” በማለት ማር ይስሐቅ የተባለው መጽሐፋችን የሚናገረው፡፡ በማር ይስሐቅ አንቀጽ 4 ምዕራፍ 6 ላይ ጾምን በተመለከተ የሰፈረው መግለጫ “ጾም፡- የሥራ መጀመሪያ ናት፤ የጽሙዳን ክብራቸው ናት የድንግልና የንጽሕና ጌጻቸው ናት፤ የንጽሕና መገለጫ ናት፡፡ የወንጌል ሥራ መጀመሪያ ናት፡፡ የጸሎት ምክንያት ናት፡፡ የዕንባ መገኛ ናት፡፡ አርምሞን የምታስተምር ናት፡፡ ለበጎ ሥራ ሁሉ ታነቃቃለች” የሚለው ይገኝበታል፡፡\nከዚህ በላይ እንደተመለከተው ጾማችንን ከጸሎት ከምጽዋት ከሰጊድ እንዲሁም የጌታችን የመድኀኒታችን የኢየሱስ ክርስቶስን ቅዱስ ሥጋውንና ክቡር ደሙን በመቀበል ጭምር ልናስተሳስረው ይገባናል፡፡ አለዚያ ጾማችን ከእህልና ከውኃ ለተወሰነ ሰዓት ብቻ የምንከለከልበት ከሆነ እንደ ድልድይ ሆኖ ከፈጣሪያችን አያገናኘንም ግዳጅም አይፈጽምልንም፡፡ እንዲህ ተብሎ እንደተጻፈ፡- “ነገር ግን ዕለት ዕለት ይሹኛል መንገዴንም ያውቁ ዘንድ ይወድዳሉ፤ ጽድቅን እንዳደረጉ የአምላካቸውን ፍርድ እንዳልተዉ ሕዝብ እውነተኛውን ፍርድ ይለምኑኛል፥ ወደ እግዚአብሔርም ለመቅረብ ይወድዳሉ፡፡ ስለምን ጾምን ፥ አንተም አልተመለከትኸንም? ሰውነታችንንስ ስለምን አዋረድን፥ አንተም አላወቅህም? ይላሉ፡፡\nእነሆ፥ በጾማችሁ ቀን ፈቃዳችሁን ታደርጋላችሁ፥ ሠራተኞቻችሁንም ሁሉ ታስጨንቃላችሁ፡፡ እነሆ ለጥልና ለክርክር ትጾማላችሁ በግፍ ጡጫም ትማታላችሁ፤… እኔ የመረጥሁት ጾም ይህ ነውን? ሰውስ ነፍሱን የሚያዋርደው እንዲህ ባለቀን ነውን? በውኑ ራሱን እንደ እንግጫ ዝቅ ያደርግ ዘንድ ማቅንና አመድንም በበታቹ ያነጥፍ ዘንድ ነውን? በውኑ ይህን ጾም ፥ በእግዚአብሔር ዘንድ የተወደደ ቀን ትለዋለህን? እኔስ የመረጥሁት ጾም ይህ አይደለምን? የበደልን እስራት ትፈቱ ዘንድ፥ የቀንበርንስ ጠፍር ትለቅቁ ዘንድ፥ የተገፋትንስ አርነት ትሰድዱ ዘንድ፥ ቀንበሩንስ ሁሉ ትሰብሩ ዘንድ አይደለምን? እንጀራህንስ ለተራበ ትቆርስ ዘንድ፥ስደተኞቹን ድሆች ወደ ቤትህ ታገባ ዘንድ፥ የተራቈተውንስ ብታይ ታለብሰው ዘንድ፥ ከሥጋ ዘመድህ እንዳትሸሸግ አይደለምን? የዚያን ጊዜ ብርሃንስ እንደ ንጋት ይበራል፥ ፈውስህም ፈጥኖ ይበቅላል፥ ጽድቅህም በፊትህ ይሄዳል፥ የእግዚአብሔርም ክብር በኋላህ ሆኖ ይጠብቅሃል፡፡ የዚያን ጊዜ ትጠራለህ እግዚአብሔርም ይሰማሃል ትጮኻለህ እርሱም እንሆኝ ይላል፡፡” /ትንቢተ ኢሳይያስ ምዕ.58፥2-9\nብሉይን ከሐዲስ አስማምታ የምትቀበል ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያናችን የጾምንና የጸሎትን ሥርዓት ሠርታ እኛን ልጆቿን ለበረከት፣ ለሕይወት ለዘላለማዊ፣ ክብር ለማብቃት ታስተምረናለች፣ በሥርዓቷም ትመራናለች፡፡ በቅድስት ቤተ ክርስቲያናችን አስተምህሮ የጾም ዓይነቶች ሁለት ናቸው፡፡ እነርሱም የግል /የስውር/ እና የዐዋጅ አጽዋማት ይባላሉ፡፡\nI. የግል /የስውር/ ጾም\nምእመናን በልዩ ልዩ ምክንያት ከመምህረ ንስሓቸው ጋር በመመካከር በፍቃድ የሚጾሙት የጾም ዓይነት ነው፡፡ ይህም በሌላ አካል የማይታወቅና ሊታወቅ የማይገባ ነው፡፡ በንስሓ ምክንያት ከሚጾመው በተጨማሪ ስለቤተሰብ ስለወገን፣ ስለ ሀገር…. ወዘተ ተብሎ የሚጾሙት ጾም ይኖራል፡፡ ይህ ከዐዋጅ ጾም ከሚለይባቸው ምክንያቶች አንዱ በምሥጢር የሚጾም በመሆኑ ነው፡፡ በንስሐ ምክንያት ወይም በሌላ /በራሱ ፈቃድ የሚጾም ሰው መጾሙን ካሳወቀ እንደ ግብዝነት ከንቱ ውዳሴ ይሆንበታል፡፡ ይህ መሆኑም ዋጋ አያሰጠውም፡፡ ጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ “ስትጦሙም፥ እንደ ግብዞች አትጠውልጉ፤ ለሰዎች እንደ ጦመኛ ሊታዩ ፊታቸውን ያጠፋሉና፤ እውነት እላችኋለሁ ዋጋቸውን ተቀብለዋል፡፡ አንተ ግን ስትጦም፥ በስውር ላለው አባትህ እንጂ እንደ ጦመኛ ለሰዎች እንዳትታይ ራስህን ተቀባ ፊትህንም ታጠብ፤ በስውር የሚያይ አባትህም በግልጥ ይከፍልሃል፡፡” በማለት አስበ ጸሎታችንን /የጸሎታችንን ዋጋ/ ከፈጣሪ እንድናገኝ “እዩኝታን” /እዩልኝ፣ እወቁልኝ/ ከሚል የግብዝነት ሕይወት ተላቀን ልንጾመው እንደሚገባ አዞናል፡፡ /ማቴ.6፥16-18/\nII. የማኅበር /የዐዋጅ/ ጾም\nበዐዋጅ ለሕዝቡ ተነግሮ ሕዝቡ ሁሉ ዐውቆት በአንድነት የሚጾም ጾም ነው፡፡ ሁሉም በአንድነት ወጥ በሆነ መልኩ የሚጾመው በመሆኑ ከንቱ ውዳሴ የለውም፡፡ ፈሪሳዊም አያሰኝም፡፡ በዐዋጅ ጾም አንድ ሰው እጾማለሁ ቢል በውስጡ እስካልታበየና እስካልተመካ ድረስ ጾምን ሰበከ ይባላል እንጂ ውዳሴ ከንቱ አምጥቶበት ዋጋ አያሳጣውም፡፡\nበቅድስት ቤተ ክርስቲያናችን ሥርዓት መሠረት ምእመናን ሁሉ እንድንጾማቸውና በሥጋም በነፍስም እንድንጠቀምባቸው መጀመሪያቸውና መጨረሻቸው ተቀምሮ ጊዜና ወቅት ተወስኖላቸው የተደነገጉ ሰባት የዐዋጅ አጽዋማት አሉ፡፡ እነዚህም በቅዱሳን አባቶቻችን በሐዋርያት ሲጾሙ የቆዩና ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን በቀኖና ያጸኗቸው ዲድስቅሊያና ሌሎች የቀኖና መጻሕፍት ሥርዓታቸውን የሠሩላቸው ናቸው፡፡ እንደ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በዓመት ውስጥ የሚጾሙት ሰባቱ አጽዋማት በጊዜ ቀደም ተከተላቸው መሠረት፡-\nጾመ ነቢያት /ከኅዳር 15-ታኅሣሥ 29/\nጾመ ነነዌ /ከጾመ ሁዳዴ መግቢያ 15 ቀን በፊት ያሉት ሦስት ቀናት ከሰኞ እስከ ረቡዕ/\nጾመ ሁዳዴ /ከጾመ ነነዌ 15 ቀናት በኋላ፤ ለ55 ቀናት ይጾማል/\nጾመ ገሃድ /የገና ዋዜማ እና ጥር 10 ቀን/\nጾመ ድኅነት /ከበዓለ ሃምሳ በኋላ ከሚመጣው ረቡዕ ጀምሮ/\nጾመ ሐዋርያት ከበዓለ ሃምሳ ማግስት ሰኞ ጀምሮ እስከ ሐምሌ 5/\nጾመ ፍልሰታ /ከነሐሴ 1 እስከ ነሐሴ 14 ቀን፡፡\nከዚህ በላይ ከተዘረዘሩት አጽዋማት ለአሁኑ ጾመ ፍልሰታን እንመለከታለን\n“ተንሥእ እግዚኦ ውስተ ዕረፍትከ አንተ ወታቦተ መቅደስከ፤ አቤቱ ወደ ዕረፍትህ ተነሥ፥ አንተና የመቅደስህ ታቦት” /መዝ.131፥8/\n“ተንሥኢ ወንዒ ቅርብትየ እንቲአየ ሠናይት ርግብየ ውስተ ጽላሎተ ኰኲሕ ቅሩበ ጥቅም፡፡ አቅራቢያዬ መልካሟ ርግብየ ተነሽ፤ ነዪ፤ በግንቡ አጠገብ ወዳለው ወደ ዋሻው ጥላ፡፡” /መኃ.2፥10-14/\nጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ እመቤታችንን መቅደሱ፥ ታቦቱ፣ ማደሪያው፣ መንበሩ እናቱ አድርጎ መረጣት፡፡ ስለዚህ ምክንያት አብ ጠበቃት ወልድ በተለየ አካሉ ሥጋን ከርሷ ተዋሐደ መንፈስ ቅዱስ አጸናት፡፡ እመቤታችን በዚህ ኃላፊ ዓለም ለ64 ዓመት ቆይታለች፡፡ ጥር ሰኞ ይብታል ሰኞ እስከ ሰኞ 8 ሰኞ እስከ ሰኞ 15፣ ሰኞ እስከ ሰኞ 22፣ ሰኞን ትቶ እሑድ ጥር 21 ቀን እመቤታችን አርፋለች፡፡ ሐዋርያት ባጎበር አድርገው ወደ ጌቴ ሴማኒ ይዘዋት ሲሄዱ አይሁድ “ቀድሞ ልጇን ሰቅለን ብንገድለው ደቀ መዛሙርቱ ተነሣ፣ ዐረገ” እያሉ ሲያውኩን ኖሩ፤ ዛሬ ደግሞ እርሷን ተነሣች፣ ዐረገች እያሉ ሊያውኩን አይደለምን? በእሳት እናቃጥላታለን” ብለው ተነሡ፡፡ ታውፋንያ የሚባል አይሁዳዊ ተራምዶ አጎበሩን ጨበጠው፡፡ መልአኩ ቅዱስ ሩፋኤል የታውፋንያን ሁለት እጁን በሰይፍ መትቶ ቀጣው፡፡ በዚህም የታውፋንያ ሁለት እጁ ከአጎበሩ ተንጠልጥሎ ቀረ፡፡ ከዚያ በኋላ መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወንጌላዊውን ቅዱስ ዮሐንስ ጨምሮ በደመና ነጥቆ ከገነት በዕፀ ሕይወት ሥር አኖራት፡፡\nሐዋርያት ዮሐንስን “እንደምን ሆነች” አሉት፡፡ እርሱም፡- “በገነት ከዕፀ ሕይወት ሥር አለች” አላቸው፡፡ “ዮሐንስ አይቶ እኛ ሳናይ” ብለው፤ በነሐሴ መባቻ ጾም ጀመሩ፤ ሰኞ ነሐሴ 1 ቀን ጀምረው እሑድ ነሐሴ 14 ቀን ፈጽመዋል፡፡ በዚሁ ቀን ጌታችን ትኩስ በድን አድርጎ የእመቤታችንን ሥጋ ሰጥቷቸው ቀብረዋታል፡፡ እርሷም እንደ ልጇ በተቀበረች በሦስተኛው ቀን /ማክሰኞ/ ተነሥታ አርጋለች፡፡ “ከመ ትንሣኤ ወልዳ” ያሰኘውም ይህ ነው፡፡ በዚሁ ጊዜ ከሐዋርያት ወገን የሆነው ቅዱስ ቶማስ አልነበረም፡፡ ደመና ጠቅሶ ከሀገረ ስብከቱ /ከሕንድ/ ሲመጣ ስታርግ አገኛት፡፡ “ወፈቀደ ይደቅ እምደመናሁ” ይላል፤ ተበሳጨ፡፡ “ቀድሞ የልጅሽን ትንሣኤ ሳላይ ቀረሁ፤ ዛሬ ደግሞ ያንቺን ትንሣኤ ሳላይ ቀረሁኝ” አለ፡፡ በዚህ ጊዜ የልቡናን ሐዘን የምታቀል እመቤታችን፡- አይዞህ አትዘን እኒያ ትንሣኤዬን ዕርገቴን አላዩም፡፡ አንተ አይተሃል፡፡ ተነሣች፣ ዐረገች ብለህ ንገራቸው፡፡” ብላ የያዘችውን ሰበን ሰጥታ ሰደደችው፡፡ ከዚህ በኋላ ሄዶ፤ “የእመቤታችን ነገር እንደምን ሆነ?” አላቸው “ሥጋዋን አግኝተን ቀበርናት” አሉት፡፡ እርሱም “ሞት በጥር በነሐሴ መቃብር ተዉ ይህ ነገር አይመስለኝም” አላቸው፡፡ ቅዱስ ጴጥሮስ “አንተ እንጂ ልማድህ ነው፡፡ አንተ ብቻ ተጠራጥረህ አትቀርም፤ አንተ እየተጠራጠርህ ሰውን ሁሉ ስታጠራጥር ትኖራለህ” አለው፡፡ እርሱም የያዘውን ያውቃልና ጸጥ ብሎ ይሰማቸዋል፡፡ ከዚህ በኋላ ቅዱስ ጴጥሮስ ተቆጥቶ ሂዶ መቃብሩን ቢከፍተው የእመቤታችን ሥጋዋን አጥቷል፡፡ በዚህም ምክንያት ደንግጦ ቆመ፡፡ ይህን ጊዜ ቅዱስ ቶማስ “አታምኑኝም ብዬ ነው እንጂ እመቤታችንስ ተነሣች ዐረገች” አላቸው፡፡ የያዘውንም ሰበን እያሳያቸው፡- “ቅዱስ ሥጋዋን የገነዛችሁበት ጨርቅ /ሰበን/ ይህ አይደለምን” ብሎ ሰበኑን ሰጣቸው፡፡ ይህንንም ለበረከት ተካፍለውታል፡፡ ከዚህ በኋላ በዓመቱ “ቶማስ ትንሣኤሽን ዕርገትሽን አይቶ እኛ ሳናይ በማለት ጾም ጀመሩ፡፡ በ16ኛው ቀን እመቤታችንን መንበር ቅዱስ ጴጥሮስን ንፍቅ ቄስ፣ እስጢፋኖስን ሠራዒ ዲያቆን አድርጎ ራሱ ቀድሶ አቁርቦአቸዋል፡፡\nስለዚህ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ከጌታችን በኋላ ከክርስቲያኖች ሁሉ በፊት የትንሣኤንና የዕርገትን ክብር አግኝታ ልዑል እግዚአብሔር ባዘጋጀላት ልዩ ሕይወት እንደምትኖር ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ታስተምራለች፡፡\nምእመናን ሁላቸውም በየጾታቸውና በየመአረጋቸው ቀን በቅዳሴ፣ ሌሊት በሰዓታት በማኅሌት በኪዳን ቃለ እግዚአብሔርን በመስማትና ስብሐተ እግዚአብሔርን በማድረስ ይወሰናሉ፡፡\nበእነዚህ አሥራ አምስት ቀናት የእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ወላዲተ አምላክ ውዳሴዋና ቅዳሴዋ ተራ በተራ ይተረጎማሉ፡፡ ምእመናንም በፍቅርና በሃይማኖት የሚሰጠውን ትምህርት ይሰማሉ፡፡\nሶሪያዊው ቅዱስ ኤፍሬም እመቤታችንን ባመሰገነበት በውዳሴ ማርያም ድርሰቱ ከተናገራቸው ኀይለ ቃላት፡- “ነጸረ አብ እምሰማይ፡፡ ወኢረከበ ዘከማኪ፡፡ ፈነወ ዋሕዶ ወተሰብአ እምኔኪ፡፡ ማለትም እግዚአብሔር አብ በሰማይ ሆኖ አየ፤ አየና እንዳች ያለ ባያገኝ ተቀዳሚ ተከታይ የሌለውን ልጁን ወዳንቺ ላከው፡፡ ካንቺም ከሥጋሽ ሥጋ ከነፍስሽ ነፍስ ነሥቶ ሰው ሆነ፡፡” በማለት ያመሰገነበት ቃል ይገኛል፡፡ /ውዳሴ ማርያም ዘረቡዕ/ ይህ ቃል እመቤታችን ከፍጥረታት ሁሉ የከበረች በንጽሕናዋና በቅድስናዋ የተነሣ አምላክ ከእርሷ ተወልዶ /ሰው ሆኖ/ ዓለምን እንዲያድን ምክንያት የሆነችበትን ያስረዳል፡፡ በዳዊት መዝሙር ሰፍሮ በምናገኘው ቃል እግዚአብሔር አምላካችን የሚያስተውል እርሱንም የሚፈልግ ልብ ከሰዎች ልጆች እንዲያገኝ ቢመለከት አንዳች እንኳ እንዳጣና ሁሉ እንዳመፁ ተጠቅሶአል፡፡ /መዝ.13፥2-3/ ስለሆነም ነው ይህንኑ ቃል አባ ሕርያቆስ በቅዳሴው፡- “በአማን ነጸረ እግዚአብሔር አብ እምሰማይ ምሥራቀ ወምዕራበ ሰሜነ ወደቡበ፡፡ አስተንፈሰ ወአጼነወ፡፡ ወኢረከበ ዘከማኪ፡፡ ወሠምረ መዓዛ ዚአኪ፡፡ ማለትም እግዚአብሔር በልዕልና ሆኖ አራቱን ማዕዘን በእውነት ተመለከተ አስተናፈሰ አሸተተ ነገር ግን በንጽሕና በቅድስና የተዘጋጀች እንዳንቺ ያለች አላገኘም፡፡ መዓዛ ንጽሕናሽን መዓዛ ቅድስናሽን ወድዶ ለተዋሕዶ መረጠሽ፡፡” በማለት የተረጎመው፡፡\nየተወደዳችሁ ምእመናን ለበረከት ይሆነን ዘንድ ከአባቶቻችን ቅዱሳን ሊቃውንት መካከል አንዱ የሆነው ቅዱስ ኤፍሬም ሶሪያዊ እመቤታችንን ካመሰገነበት የምስጋና ድርሰቱ አንዱን አንቀጽ እናንሣና ለአሁኑ እንሰነባበት፡፡\n“ተፈሥሒ ኦ ወላዲተ እግዚእ ሐሤቶሙ ለመላእክት፡፡” የሚለው ቃል በቅዱስ ኤፍሬም የምስጋና ድርሰት ይገኛል፡፡ /የማክሰኞ ውዳሴ ማርያም/ ይህንን የምስጋና ድርሰት አባቶቻችን መምህራን እንዲህ ተርጉመውታል፡፡ “የመላእክት ደስታቸው የሚሆን ጌታን የወለድሽው ተፈሥሒ ደስ ይበልሽ፡፡ ለሊሁ ዓለሞሙ፣ ወለሊሁ ተድላሆሙ፣ ወለሊሁ ሀገሮሙ እንዲል፡፡ አንድም ሥጋዌውን ተልከው ለነቢያት የሚነግሩ መላእክት ናቸው፡፡ ከዚህ የተነሣ በአጭር ቁመት በጸባብ ደረት ተወስኖ አይተውት፤ ስብሐት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ብለው አመስግነውት፤ በጣዕም ላይ ጣዕም በጸጋ ላይ ጸጋ ተጨምሮላቸው ደስ ብሏቸዋልና፡፡ አንድም የመላእክት ደስታቸው የምትሆኝ ጌታን የወለድሽው ተፈሥሒ ደስ ይበልሽ፡፡ ንጽሕናዋን ቅድስናዋን እያዩ ደስ ይላቸዋልና ሐሤቶሙ ለመላእክት አለ፡፡”\nእንግዲህ ቅዱስ አባ ሕርያቆስ፡- “ኦ አንትሙ ሕዝበ ክርስቲያን ወበከመ ሰማዕክሙ ዘንተ ቃለ ቅዳሴሃ ለማርያም ከማሁ ያስምዕክሙ ቃለ መሰናቁት ዘሕፃናት” እንዳለው፤ ይህንን የእመቤታችንን ምስጋና ውዳሴ ለመስማት ለማንበብ ያበቃን ፈጣሪያችን በቸርነቱ ብዛት ከጣዕሙ ብዛት አጥንትን የሚያለመልም የመላእክትን ምስጋና የሕይወትን ቃል ያሰማን፡፡\nከእመቤታችን ከወላዲተ አምላክ ከድንግል ማርያም በረከት ረድኤት ያሳትፈን፡፡ ፍቅሯን በልባችን፣ ጣዕሟን በአንደበታችን ይሳልልን ያሳድርብን አሜን፡፡\nhttps://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/kidase.png 535 778 Mahibere Kidusan https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/main-header-am-2.png Mahibere Kidusan2012-08-08 08:15:212012-08-08 08:15:21ጾመ ፍልሰታ\nAugust 4, 2012 /in ወቅታዊ ትምህርት /by Mahibere Kidusan\nሱባዔ ምንድን ነው? ሱባዔ በሰዋስው ትርጉሙ ሰባት ማለት ነው፡፡ ሱባዔ በመንፈሳዊ አተረጓጎም አንድ ሰው ከዚህ ቀን እስከዚህ ቀን በጸሎት ከፈጣሪዬ እገናኛለሁ ብሎ የሚያቅደው መንፈሳዊ ዕቅድ ነው፡፡ ሰባት ቁጥር በእስራኤላውያን ዘንድ በሥራም በቃልም የሚገለጥ ፍጹም ቁጥር ነው፡፡ ለምሳሌ፡- ፈጣሬ ዓለማት እግዚአብሔር በሰባተኛው ቀን ሥነ ፍጥረትን ከመፍጠር ማረፉ፣ ለጸሎት የሚተጉ ምእመናን በቀን ለሰባት ጊዜ ማመስገናቸው የሰባት ቁጥርን ፍጹምነት ያመለክታል፡፡ ዘፍ.2፥2፤ መዝ.118፥64፡፡ ከዚህ አንጻር አንድ ሰው ለሰባት ቀናት ቢጾም «አንድ ሱባዔ ጾመ» ይባላል፡፡ ለዐሥራ አራት ቀን ቢጾም «ሁለት ሱባዔ ጾመ» እያለ እየጨመረ ይሄዳል፡፡\nሱባዔ ሔኖክ የሚባለው ነቢዩ ሔኖክ በመስፈርት የቆጠረው ሱባዔ ነው፡፡ መስፈርቱ /ማባዣ ቁጥር/ 35 ሲሆን 35’19 ሲበዛ በውጤቱ 685 ዓመት ይሆናል፡፡ 685’12 ስናባዛው 7980 ይሆናል፡፡ ይኸውም ሐሳብ የሚያስረዳው ስለክርስቶስ ምጽአት ነው፡፡\nየዐዋጅ ሱባዔ በአገር ላይ ድንገተኛ አደጋ፣ አባር ቸነፈርና ጦርነት ሲነደ እንዲሁም ለማኅበረ ምእመናን አስጊ የሆነ መቅሰፍት ሲከሰት፣ እግዚአብሔር መሽቱን በምሕረት ቁጣውን በትዕግሥት እንዲመልስ የሚያዝ የሱባዔ ዓይነት ነው፡፡ ለዚህ ዓይነቱ ሱባዔ የነነዌ ሰዎችና በፋርስ በስደት ይኖር የነበረ እስራኤላውያን ተጠቃሾች ናቸው፡፡ የነነዌ ሰዎች የዮናስን ስብከት ሰምተው ከሊቅ እስከ ደቂቅ ለሦስት ቀን ከመብል ከመጠጥ ተከልክለው በመጾም በመጸለይ እግዚአብሔር መዓቱን በምሕረት ቁጣውን በትዕግሥት እንዲመልስ አድርገዋል፡፡ ሌላው በፋርስ በስደት ይኖር የነበረ አይሁድ በአስቴር ትእዛዝ የያዙት ሱባዔ ተጠቃሽ ነው፡፡ በዚያን ዘመን አርጤክስስ አይሁድ በያሉበት እንዲገደሉ በማዘዙ ከዚህ የጅምላ ጭፍጨፋ ለመዳን አይሁድ በዐዋጅ ሱባዔ ገብተዋል፡፡ አስቴር ገብታ ንጉሡን ስታናግረው ሌላው ሕዝብ በውጭ ዐዋጅ ዐውጀው ሱባዔ ገብተው ፈጣሪያቸውን ተማፅነዋል፡፡ አስቴር 4፡16 – 28፡፡\nhttps://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/main-header-am-2.png 0 0 Mahibere Kidusan https://eotcmk.org/a/wp-content/uploads/main-header-am-2.png Mahibere Kidusan2012-08-04 14:51:282012-08-04 14:51:28ሱባኤ፣ምንነቱ፣ሥርዓቱ\nJuly 21, 2012 /in ወቅታዊ ትምህርት /by Mahibere Kidusan


“መሀል አትስፈር…” ብሎ ነገር - Addis Admass Newspaper | Amharic news | Ethiopian news\n“--ስሙኝማ… እግረ መንገድ የሆነ ነገር ትዝ ብሎኝ ነው፡፡ ለምሳሌ ልንጠቀምባቸው ከምንችለው በላይ ሀኪሞች፣ ኢንጂነሮች፣ የአይ.ቲ. ባለሙያዎች ምናምን ቢኖሩን…አለ አይደል…እጆቻቸውን ስመው የሚቀበሏቸው ሀገራት ይኖራሉ፡፡ ግንማ…ልንጠቀምባቸው ከምንችለው በላይ ፖለቲከኞች ሲኖሩንስ? በአክቲቪስቶቻችንም አካባቢ ተረፈ ምርት ነገር ሲኖርስ?! አሀ…ችግራችንን እኛው እናውቃለና!--”\n“ስማ፣ ምን ይመስልሀል?”\n“የሀገራችን ሁኔታ ምን ይመስልሀል?”\n“እ…ምን መሰለህ፣ ቁርጥ ያለ መልስ ለመስጠት ትንሽ ግራ ያጋቡኝ ነገሮች አሉ…”\n“ምኑ ነው ግራ የሚያጋባህ?”\nእንዲሁ… “ምኑ ነው ግራ የሚያጋባህ!” ብሎ ነው የሚጀምርላችሁ፡፡ ጥያቄ እንኳን አይደለም:: እንደውም ወደ ክስነቱ ነው የሚያደላው፡፡ “አንተ ማነህና ነው!” አይነት ነገር ነው፡፡ ወላ ‘ግራ መጋባት’፣ ‘ቀኝ መጋባት’ ቅብጥርስዮ ብሎ ነገር የለም፡፡ አሀ…የሆነ አቋም መያዝ አለባችኋ! አቋም መያዝ ‘የምርጫ’ ጉዳይ ሳይሆን ‘የግዴታ’ ጉዳይ የሆነበት ዘመን ላይ ነና! ወይ ‘ባርክ፣’ ወይ ‘ኮንን’…‘ሚድል ግራውንድ’ ብሎ እንደ ኳስ ዳኛ መሀል ላይ ቆሞ ፊሽካ መንፋት የለም፣ አይነት ነገር ነው፡፡ አለ አይደል…ወይ ማን ሲቲ፣ ወይ ሊቨርፑል… አራት ነጥብ፡፡ “አጉዌሮም ጥሩ ድሪብል ያደርጋል፣ መሀመድ ሳላም ፍጥነት አለው” ምናምን ብሎ ነገር አይሠራም፡፡\nእናላችሁ… አለ አይደል… ነገሮችን ጠለቅ ብሎ ማሰብ ካልተፈቀደላችሁ እንድታስቡ አልተፈቀደላችሁም ማለት ነው፡፡ አእምሯችሁን እንድታሠሩ አይፈቀድላችሁም፣ በሁለት እግሮቻችሁ እንድትቆሙ አይፈቀድላችሁም ማለት ነው፡፡ ወይ “በዚህማ አልደራደርም፣” ማለት ወይም “ሁሉም ነገር ፈርሶ እንደገና መሠራት አለበት” ማለት አለባችሁ፡፡ “እስቲ ከመወሰኔ በፊት መጀመሪያ እውቀቱ ይኑረኝ” ብሎ ነገር የለም፡፡ “እስቲ ከሆታው ባለፈ የተሟላ መረጃ ይኑረኝ” ማለት ተቀባይነት የለውም፡፡\nልክ እንዳለፈው ዘመን ፖለቲካ… “ለመሀል ሰፋሪዎች ቦታ የለንም…” አይነት ነገር ነው:: ‘መሀል ሰፋሪ’ ማለት ደግሞ ‘ቡድን’ የሌለው ነው፡፡ እኔ የምለው… መአት ቀሽም የፖለቲካም ሆነ የምንም ቡድን በበዘባት ‘ሚናህን ለይ’ ብሎ ነገር አለ እንዴ?!\n“እዛ ማዶ የቆመችውን አየሀት አይደል፣ ምን ይመስልሀል?”\n“ምኑ ነው ምን የሚመስለኝ?”\n“አቦ አትፈላሰፍብኝ፣ ቆንጆ ነች ወይስ ቆንጆ አይደለችም?”\nእንዲህ ብሎ ነው የሚጀመረው፡፡ ወይ “ቆንጆ ነች፣” ወይ “ቆንጆ አይደለችም” ብሎ ቁርጥ ያለ መልስ መስጠት ነው እንጂ “መጀመሪያ በሚገባ መቼ አየኋትና!” ብሎ ነገር የለም፡፡ ወይም “መጀመሪያ ቁንጅና በሚለው መስፈርት ላይ እኔና አንተ መቼ ተስማማንና…” ብሎ ጨዋታ የለም፡፡ ወይ ‘ጥቁር’ ነው፣ ወይ ‘ነጭ’ ነው፡፡\nበዛኛው ዘመን አንዲት ዘፈን ቢጤ ነበረች…\nተው ተጠንቀቅ ዋ፣ ዋ ተው ስማ\nመሀል ሜዳ ላይ ቆመህ ተው አታቅማማ\nተው አትወላውል ይቅር ተመከር\nከዚህም ከዚያም እያምታታህ መሀል አትስፈር፣\nየምትል የ‘አብዮት’ ዘፈን፡፡ ወይ አብዮተኛ ነህ፣ ወይ ጸረ-አብዮተኛ ነህ፡፡ እናላችሁ…አሁን ዳር፣ ዳር እያለች ያለች ነገር አለች፡፡ አለ አይደል… ወይ ‘ለውጥ ደጋፊ’ ነህ፣ አለበለዛ ‘ለውጥ አደናቃፊ’ ነህ:: ነገሮች እንዲህ እንደ ጥቁርና ነጭ ግልጽ መስመር ኖሮ፣ በቀላሉ የሚለይ ቢሆን እንዴት መልካም በሆነ ነበር:: እናላችሁ… ለሁለቱ ወገኖች “በምክንያቶቹ ላይ የእናንተ ሀሳብ ጥሩ ነው፣ በመፍትሄ በኩል ደግሞ የእነሱ አማራጭ ይሻላል” አይነት ነገር ማለት… “ሚዛኑን የጠበቀ አስተያየት ሰጥተሀል” የሚያስብል ሳይሆን “ከዚህም ከዚያም እያምታታህ መሀል አትስፈር” የሚያሰኝ ነው፡፡ አሀ… በዘንድሮ ሁኔታችን ‘ሚዛን መጠበቅ” ምናምን ብሎ ነገር ለይቅርታ ቦርድ እንኳን የማያበቃ ሀጢአት ይሆናላ!\n“ጠይም ነች፣ ጠይም አሳ መሳይ…” ምናምን ለሚላችሁ ሰው “እኔ ጠይም ሴት አልወድም…” ብትሉት መልሱ ምን መሰላችሁ…“ጠይም ሴት አልወድም የምትለው…ፈረንጅ መሆንህ ነው!” ይሆናል፡፡ መከራ ነው እኮ! በቃ… “አልወድም” ማለት “አልወድም” ማለት ነው፡፡ የምን ‘የሀገር ክህደት’ ምናምን ማስመሰል ነው፡፡\nለምሳሌ ጥንዶቹ ይጋጫሉ፡፡ እሱዬውም ባለቤቱን ‘ለአመል ያህል’ ነካ ያደርጋታል፡፡ በአጉሊ መነጽር ካልሆነ የማትታይ ጭረት ቢጤ ጉንጯ አካባቢ ትታያለች፡፡ እናላችሁ…እውቀት ነካ ያደረገው አስተያየት ከሆነ…አለ አይደል… “የፈለገ አለመግባባት ይሁን ጫፏን ልትነካት መብት የለህም…” ምናምን ብሎ የግሳጼ አይነት ነገር ተናግሮ ነገሮችን ለማርገብ ይሞክራል፡፡\nደግሞላችሁ… ከእውቀት ነጻ ሆነ አስተያየት ከሆነ ምን ይባላል መሰላችሁ… “አንቺ ምን አስተርፎሻል…ዓይንሽን ሊያጠፋው እግዜሐር አይደል እንዴ ያተረፈሽ! ለምን እድሜ ልክ አይቀፈደዳትም፣ ይሄንማ ዝም ብለሽ ማየት የለብሽም!” አይነት የዘንድሮ ‘አክቲቪስትነት’ የሚመስል የ“በለው በለውና አሳጣው መድረሻ…” ነገር ይላል፡፡ “አሁን አንቺን የመሰልሽ ልጅ እንዲህ አይነት ሰው ላይ ይጣልሽ!” የሚል አይነት ‘ሲ ምናምን’ የነገር ፈንጂ ይወረውራል…ልክ ከተጋቡ ገና ሦስተኛ ወራቸው ይመስል:: ኮሚክ እኮ ነው… የዛሬ አራት ዓመት እኮ የጋብቻቸውን የብር ኢዮቤልዩ ድግስ ግጥም አድርጎ ጠስቋል! እናላችሁ…አለ አይደል… አሳዛኙ ነገር እዚህኛው ሰፈር ያለነው ሰዎች በርከት ማለታችን ነው፡፡\n“በልብህ ምን እንደምታስብ የማናውቅ መሰለህ!” አይነት ነገር አለላችሁ፡፡ ይሄ “ወይ ከእኛ ጋር ነህ፣ አለበለዚያ ከእነሱ ጋር ነህ” አይነት ፖለቲካ እኮ መከራ ነው፡፡ በግልጽ የምትናገሩትን በሚገባ መረዳት ሳይችል በውስጣችሁ “ተቀብሯል” የሚለውን ነገር ሊነግራችሁ ይሞክራል፡፡ ለነገሩማ…በአንድ በኩል እሰየው ነው፡፡ ከፍተኛ የልብ ሀኪሞች እጥረት ባለባት ሀገር፣ በሌላው ሰው ልብ ውስጥ የተደበቀውን የምናውቅ መኖራችን እሰየው ነው፡፡\nስሙኝማ… እግረ መንገድ የሆነ ነገር ትዝ ብሎኝ ነው፡፡ ለምሳሌ ልንጠቀምባቸው ከምንችለው በላይ ሀኪሞች፣ ኢንጂነሮች፣ የአይ.ቲ. ባለሙያዎች ምናምን ቢኖሩን…አለ አይደል…እጆቻቸውን ስመው የሚቀበሏቸው ሀገራት ይኖራሉ፡፡ ግንማ…ልንጠቀምባቸው ከምንችለው በላይ ፖለቲከኞች ሲኖሩንስ? በአክቲቪስቶቻችንም አካባቢ ተረፈ ምርት ነገር ሲኖርስ! አሀ…ችግራችንን እኛው እናውቃለና!\nእኔ የምለው…አንዳንዴ እኮ ግራ ግብት ይላል:: እውቀት ይሄን ያህል ሞልቶ ፈሶብናል እንዴ! አገሩ ሁሉ እኮ አዋቂ በአዋቂ ሆነሳ! ሚዲያው እኮ የእውቀት ብዛት እንደ ሱናሚ በሚያንገላታቸው እንግዶች ተጨናነቀ እኮ! አሀ…እኛና ጠቅላላ ዓለም በ‘ፌክ ኒውስ’ አበሳውን እያየ፣ እኛ በተጨማሪ በ‘ፌክ አዋቂዎች’ አበሳችንን እያየን ነው እኮ! ልክ ነዋ… በተለይ በፖለቲካው የምንሰማቸው ‘ትንተናዎች’ አይደለም ማሳቅ ‘ጨጓራም የሚልጡ’ ናቸው፡፡\nስሙኝማ… እንግዲህ ጨዋታም አይደል… አንድ ነገር በተተነፈሰ ቁጥር “ኒኦ ሊበራል፣” “ኋላቀር” ምናምን እየተባለ ዝም ጭጭ ለማሰኘት መሞከር ቀሺም ነበር፡፡ አሁንም በእንደዛ አይነት አስተሳሰብ መሄድ መሞከሩ መልካም አይሆንም፡፡ አዝማሚያው አልፎ፣ አልፎ ከአዝማሚያነትም እያለፈ ስለመሰለን ነው፡፡ እንዲሁም በቋፍ ላይ ነን፣ እንደገና ሀሳብ ለመስጠት በተሞከረ ቁጥር ማሳቀቂያ ቅጽል መደርደር ከቀጠልን መልካም አይሆነም፡፡ በገመዱ ጫፍ የተንጠለጠልንባቸው ብዙ ነገሮች አሉ፡፡\nየምትል የቀደመች የዘፈን ስንኝ ነበረች፡፡ እና በፖለቲካውም ‘የሀሜት ኩታ’ ማልበስ እስከ ዛሬ የትም አላደረሰንም፣ ወደፊትም የትም አያደርሰንም::


የመጪው ምርጫ ዕጣ ፈንታ በፖለቲካዊ ድርድር እንዲወሰን አብሮነት ጠየቀ - Ethiopia Insider\nየመጪው ምርጫ ዕጣ ፈንታ በፖለቲካዊ ድርድር እንዲወሰን አብሮነት ጠየቀ\nየሶስት ፓርቲዎች ጥምረት የሆነው “አብሮነት ለኢትዮጵያ አንድነት” የተሰኘው ስብስብ “መጪው ምርጫ መቼ እና እንዴት ይካሄድ?” ለሚለው ጥያቄ ብቸኛ መልሱ ፖለቲካዊ በመሆኑ ድርድር እንዲካሄድ ጥሪ አቀረበ። አሁን ባለው የኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ “የሽግግር መንግስት ማቋቋም አማራጭ የሌለው መፍትሄ መሆኑ ግልፅ እየሆነ መጥቷል” ብሏል።\nየኢትዮጵያዊያን ሃገር አቀፍ ንቅናቄ (ኢሃን)፣ የኢትዮጵያዊያን ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኢዴፓ) እና ህብር ኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ህብር-ኢትዮጵያ) በጋራ የመሰረቱት ጥምረት ይህን ያስታወቀው እሁድ መጋቢት 27፤ 2012 ባወጣው መግለጫ ነው። ጥምረቱ መግለጫውን ያወጣው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ነሐሴ 23 እንዲካሄድ እቅድ ተይዞለት የነበረውን አገራዊ ምርጫ ማካሄድ እንደማይችል ማስታወቁን ተከትሎ ነው።\nምርጫው ከተቆረጠለት ቀን እንዲራዘም ሲጠይቅ መቆየቱን ያስታወሰው የጥምረቱ መግለጫ አሁን “ምርጫው እንዳይራዘም ሲሰጡ የነበሩ ሕጋዊ ምክንያቶች ተሟጠው አልቀዋል” ብሏል። “ምርጫውን ለማራዘም የሚያስችል የሕግ ድንጋጌ የለም” የሚል ምክንያት ሲቀርብ እንደነበረ የጠቀሰው መግለጫው ሕጎች ባይፈቅዱም ከአገሪቷ ሁኔታ አንፃር እና ለህዝብ ደህንነት ሲባል ምርጫው እንዲራዘም ሲጎተጉት መቆየቱን ገልጿል።\n“በኢትዮጵያ ሕገ መንግስት መሰረት የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የስራ ዘመን አምስት አመት ብቻ ነው” ያለው የአብሮነት መግለጫ “ምክር ቤቱን በመበተንም ሆነ የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ በማወጅ እድሜውን ማራዘም አይቻልም” ሲል አቋሙን አሳውቋል። ምርጫ ለማራዘም ሲባል የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ ማወጅ ወይም የምክር ቤቱን እድሜ ለማራዘም ተብሎ ምክር ቤቱን መበተን፤ የህገ መንግስቱ ድንጋጌዎች አላማ እንዳልሆነም የጥምረቱ መግለጫ አብራርቷል።\n“ምክር ቤቱን በመበተንም ሆነ የአስቸኳይ ግዜ አዋጅ በማወጅ እድሜውን ማራዘም አይቻልም”\n“ለ 27 ዓመታት በተጭበረበረ ምርጫና አፈና፤ ላለፉት ሁለት ዓመታት ደግሞ ‘በአሻጋሪነት’ ስም ስልጣን ይዞ አገሪቱን በአግባቡ መምራት የተሳነው የትላንቱ ኢሕአዴግ፤ የዛሬው ብልጽግና ፓርቲ ከእንግዲህ በማንኛውም ስም እና ሰበብ ስልጣን ላይ የመቀጠል እድል ሊሰጠው አይገባም” ሲል “አብሮነት” በመግለጫው አፅንኦት ሰጥቷል።\nሀገሪቱ ካገጠማት ህገ መንግስታዊ መፋለስ፣ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ጉዳት እና ይመጣል ተብሎ ከሚሰጋው ከፍተኛ ኢኮኖሚያዊ ቀውስ ለመውጣት እና በቂ ዝግጅት የተደረገበት ምርጫ ለማካሄድ መፍትሄ ያለውን መግለጫው ጠቁሟል። እነዚህን ወቅታዊ ጥያቄዎች ለመመለስ “አብሮነት” ያቀረበው ሁሉን አቀፍ የሽግግር መንግስት የማቋቋም ጥያቄ “አማራጭ የሌለው መፍትሄ መሆኑ ግልጽ እየሆነ መጥቷል” ብሏል ጥምረቱ።\n“ምን ዓይነት የሽግግር መንግስት ይቋቋም? በማን እና እንዴት ሊቋቋም ይችላል? ዋና ሃላፊነት እና ተግባሩ ምን ይሆናል? ዕድሜው ስንት ነው?” የሚሉት ጥያቄዎች ግን “በመንግስት ብቻ ሳይሆን ሁሉን አቀፍ በሆነ አገራዊ የምክክር ሂደት ሊወሰን ይገባል” የሚል አቋም እንዳለውም ጥምረቱ ገልጿል። ከፖለቲካው ጉዳይ ይልቅ በአሁኑ ወቅት ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባው አንገብጋቢው የሀገሪቱ ችግር የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መሆኑን ጥምረቱ አሳስቧል።\nለወረርሽኙ “ሙሉ ትኩረት መሰጠት አለበት” የሚል አቋሙን ያንጸባረቀው ጥምረቱ በሽታው በቁጥጥር ስር ከዋለ በኋላ ሀገራዊ ምክክር በአፋጣኝ እንዲጀመር ጥሪውን አቅርቧል። “ወረርሽኙን በብቃት መከላከላችን እርግጠኛ ከሆንን በኋላ በፍጥነት ሁሉን አቀፍ አገራዊ የምክክር ሂደት መጀመር እና አገራችንን ወደፊት ሊገጥማት ከሚችል ከፍተኛ የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ አደጋ ሊታደጋት የሚችል ሁኔታ ይመቻች” ሲል ጥምረቱ ጠይቋል። (ኢትዮጵያ ኢንሳይደር)\nቀዳሚው ልጥፍየኮሮናን ወረርሽኝ ለመከላከል በሚቀጥለው ሳምንት ተጨማሪ እርምጃዎች እንደሚወሰዱ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ ተናገሩ\nቀጣይ ልጥፍየአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ካቢኔ የግብር እፎይታ እንዲያደርግ የውሳኔ ሀሳብ ቀረበለት\nምርጫ 2013 March 1, 2021\nምስላዊ መረጃ፦ ዛሬ የካቲት 22 ሊጀመር ቀን ተቆርጦለት የነበረውን የመራጮች ምዝገባ፤ ወደ ቀጣዩ ወር መጋቢት አጋማሽ መዛወሩን የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ አስታውቋል። ቦርዱ ለቀኑ መራዘም በምክንያትነት ከጠቀሳቸው ውስጥ የምርጫ ክልል ጽህፈት ቤቶችን ለመክፈት በክልል መንግስታት...\nበእስር ቤት ያሉ ፖለቲከኞች ለምርጫ በዕጩነት መቅረብ እንደማይችሉ ምርጫ ቦርድ አስታወቀ\nምርጫ 2013 February 23, 2021\nበተስፋለም ወልደየስ በእስር ቤት ያሉ ፖለቲከኞች ለምርጫ በዕጩነት መቅረብ እንደማይችሉ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ አስታወቀ። ቦርዱ ይህን የገለጸው የኦሮሞ ነጻነት ግንባር (ኦነግ) በእስር ላይ ያሉ አባላቱ በመጪው ምርጫ ዕጩ ሆነው መቅረብ ይችሉ እንደው ጥያቄ ማቅረቡን ተከትሎ...\nእስካሁን የተመዘገቡ ዕጩዎች ቁጥር አነስተኛ መሆኑን ምርጫ ቦርድ ገለጸ\nበአራት ክልሎች እንዲሁም በአዲስ አበባ እና ድሬዳዋ ከተሞች ለመጪው ምርጫ የሚወዳደሩ ዕጩዎች ምዝገባ ሊጠናቀቅ ስድስት ቀናት ቢቀሩትም፤ እስካሁን የተመዘገቡ ዕጩዎች ቁጥር አነስተኛ እንደሆነ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ገለጸ። ዕጩዎቻቸውን በብዛት ካላስመዘገቡት ውስጥ ገዢው የብልጽግና ፓርቲ...\nበተስፋለም ወልደየስ የኦጋዴን ብሔራዊ ነጻነት ግንባር (ኦብነግ) የሶማሌ ክልልን ከሚያስተዳድረው ገዢ ፓርቲ “ብዙ ጥቃቶች እየተፈጸሙብኝ ነው” አለ። ባለፉት ሁለት ሳምንታት ብቻ ከ50 በላይ የኦብነግ አባላት መታሰራቸውን አንድ የግንባሩ አመራር ተናግረዋል። የኦብነግ የስራ አስፈጻሚ አባል የሆኑት አቶ...


መንገድዎን ለስኬት ማስተላለፍ | Martech Zone\nየቀዶ ጥገና ሐኪሞች በአእምሮ በቀዶ ጥገና ይዘጋጃሉ ፡፡ አትሌቶች ለታላቁ ጨዋታ በአእምሮ ይዘጋጃሉ ፡፡ እርስዎም ፣ ስለ ቀጣዩ እድልዎ ፣ ስለ ትልቁ የሽያጭ ጥሪዎ ወይም ስለ አቀራረብዎ በአዕምሯዊ ሁኔታ ማግኘት ያስፈልግዎታል።\nበማደግ ላይ ታላቅ የግንኙነት ችሎታ ከሌላው ጥቅል እርስዎን ይለያል ፡፡ ምን ዓይነት ችሎታ እንደሚፈልጉ ያስቡ\nየተዋጣለት የማዳመጥ ዘዴዎች - ደንበኛዎ ምን እንደሚፈልግ እና ለምን እንደሆነ በትክክል ያውቃሉ? ህመሙ ምንድነው? በሚናገረው እና በሚናገረው ውስጥ መስማት ይችላሉ?\nቶን-ማቀናበር የአካል ቋንቋ - የደንበኛዎን የሰውነት ቋንቋ መቼ እንደሚያንፀባርቅ ያውቃሉ? የሰውነትዎ ቋንቋ ከደንበኛዎ ጋር ለተሻለ ወይም ለተደጋጋሚ ግንኙነት ቃናውን ያዘጋጃል?\nየቀኝ ትክክለኛ ድምፅ እና የንግግር መጠን - እርስዎ የሚናገሩበት መንገድ ከደንበኛዎ ኃይል እና እርምጃን ያነሳሳል? ወይም ደንበኛዎ ወደ ሌሎች ርዕሰ ጉዳዮች ሲንከራተት ወይም በምርት / አገልግሎትዎ አሰልቺ ሆኖ ያገኙታል? ደንበኛው ያደርጋል ያግኙ ምርትዎ ወይም አገልግሎትዎ ህመሙን እንደሚፈታው?\nኃይለኛ ፣ አሳማኝ የድምፅ ቁጥጥር - ተደማጭነት ይሰማዎታል? ድምፅዎ ሰዎችን ስለ ሥቃያቸው በነፃነት እንዲከፍቱልዎ ያረጋቸዋልን? ወይም ውጥረት ፣ ነርቮች ፣ የተደራጀ ፣ ተንኮለኛ ፣ ቀርፋፋ ወይም አሰልቺ ይሰማዎታል?\nደንበኛዎ እንዲሰማው የሚፈልጉትን መልእክት ቀድመው ያውቃሉ። ያ ቀላሉ ክፍል ነው ፡፡ እና የ 60 ሴኮንድ ሴኮንድዎን ምን ያህል ጊዜ ቢናገሩ ወይም በሽያጭ ቁሳቁስዎ ውስጥ ቢያልፍም ከዚያ መልእክት ጋር የማይገናኙ ሰዎች አሉ ፡፡ እነሱ ብቻ አይሆንም ገባህ. አንደኛው ምክንያት ነው ፣ በአጠቃላይ ፣ የእርስዎ መልእክት የሚያስተጋባው የሚናገሩት እርስዎ የሚናገሩት እና እንዴት እንደሚሉት ሲዛመድ ብቻ ነው ፡፡\nመልእክትዎ ልዩነቱን ያመጣል የሚለው እንዴት ነው?\nለዚህ ደግሞ አንድ ጥበብ አለ ፡፡ ወደ ቀጣዩ ትልቅ ጥሪ ከመሄድዎ በፊት ከደንበኛዎ ጋር ለመተው ስለሚፈልጉት ስሜት ያስቡበት; ሊያካፍሉት የሚፈልጉትን ስሜት። ለምሳሌ ፣ ሞቅ ባለ ወዳጃዊ መልእክት ለመጀመር እና በራስ በመተማመን ፣ በኃይለኛ ወይም ተጽዕኖ ፈጣሪ መልእክት ለመከታተል እንደሚፈልጉ ያስቡ ፡፡\nለማስተላለፍ የፈለጉት እያንዳንዱ ስሜት በምስል ሊገለፅ ይችላል\nየአእምሮ ስዕል ወይም ምስል\nየሰውነት ቋንቋን ማዛመድ\nየግንኙነት ዘይቤዎ (HOW) ከመልእክትዎ ጋር የሚዛመድ መሆኑን በማረጋገጥ ለጥሪዎ ይዘጋጁ ፡፡ ሞቅ ባለ ወዳጃዊ መልእክት ለመጀመር\nሞቅ ያለ ፣ ወዳጃዊ ስሜትን የሚቀሰቅስ ቁልፍ ቃል ያስቡ-ርህራሄ ፣ መረጋጋት ፣ ፀሀይ ፣ ምቹ ፡፡ እስኪሰማዎት ድረስ ያንን ቁልፍ ቃል በአጽንዖት ብዙ ጊዜ ለራስዎ ይድገሙት ፡፡\nየአዕምሮውን ምስል በስዕል ይሳሉ ፡፡ በደማቅ ፀሐይ ውስጥ በባህር ዳርቻው ላይ ሲራመዱ ልጅን ወይም የትዳር ጓደኛዎን ሲያቅፉ በዓይነ ሕሊናዎ ይመልከቱ ፣ በእሳት ምድጃው አጠገብ ባለው ብርድ ልብስ ውስጥ ይጠቀለላሉ ፡፡ ስዕሉ ግልፅ እና ግልጽ እንዲሆን ያድርጉ ፡፡\nየሰውነትዎን ድምጽ እና አቀማመጥ በመለወጥ የድምፅዎን ድምጽ ይቀይሩ ፡፡ ፈገግታ በግልፅ ከኃይል ጋር ይነጋገሩ። አንቀሳቅስ እንቅስቃሴዎችዎን በጣም ትልቅ ያድርጉት።\nእናም በኃይል እና በተፅዕኖ ለመቀጠል\nየኃይል እና ተጽዕኖን ስሜት የሚቀሰቅስ ቁልፍ ቃል ያስቡ-ጠንካራ ፣ ጠንካራ ፣ በራስ መተማመን\nበዚያ ሁኔታ ራስህን በዓይነ ሕሊናህ ተመልከት ከሁሉ የሚበልጠው ታሪክ ሰሪ ፣ ወይም ከሁሉም አሰልጣኞች የሚበልጠው ፣ የደንብ ልብስ የለበሰ አዛዥ ፣ ባለሞያዎ ከእያንዳንዱ ቃልዎ ጋር ተጣብቆ የተናገረ ባለሙያ ነው ፡፡ አሁን የታሰበውን መልእክት ሲሰጡ እራስዎን በዓይነ ሕሊናዎ ይታይ ፡፡ በዞኑ ውስጥ እራስዎን በተረጋጋና በቁጥጥር ስር ያውሉ ፡፡\nየሰውነት ቋንቋ-ኃይለኛ እና ተደማጭ መሆን ከፈለጉ ይነሳሉ ፡፡ ፍጹም አቀማመጥ። ጠንካራ የእጅ ምልክቶችን ይጠቀሙ ፡፡ ብዙ አይራመዱ ፡፡ ጥሩ የአይን ግንኙነትን ይጠብቁ ፡፡ በክፍሉ ውስጥ ያሉትን ዕቃዎች አይመልከቱ; ሰዎች ብቻ. በስልክ በሚናገሩበት ጊዜ ዓይኖችዎ እንዲንከራተቱ አይፍቀዱ ፡፡ ከሰው ስዕል ጋር አይን ያነጋግሩ her አነጋገራት ፡፡


ሴፊኒ፡- ፍፁም አይፈፀምም - Addis Admass Newspaper | Amharic news | Ethiopian news\n…ይኼ ታሪክ፣ አንዱ ሞቶ ሌላኛው ደግሞ ወደ ፅርሃ አርያም የሚያርግበት አይደለም፡፡ የልብ መስቀያ ሽቦ መሸጥ ትርፉ ኪሳራ መሆኑን ለማሳየት ታቅዶ የተፃፈ ነውና!\n“የአህያ ስጋ አልጋ ሲሉት አመድ” የሚል ሀገር በቀል ብሂል አለ፡፡ ብሂሉ የሚገልፀው ከአህያ ይልቅ የሰው ልጅን ነው፡፡ በተለይ ሴፊኒን፡፡\nትክክለኛ ስሙ ሰይፉ ነበር፡፡ ከደህና ቤተሰብ የተወለደ የከተማ ልጅ በመሆኑ፣ ሊሴ ገብረ ማርያም ትምህርት ቤት እየተማረ፣ በደንብ ነብስ ለይቶ ከማወቁ አስቀድሞ ስሙ ወደ ሴፊኒ በክፍል ጓደኞቹ ተለውጦ ተጣበቀበት፡፡\nሴፊኒ፣ ተፈፀመ ወይም አለቀ ማለት ነው፡፡ ለምን ስሙ እንደወጣለት እና በማን ወደኋላ ተመልሰን የክፍል ጓደኞቹንና መምህሮቹን፣ አበል ከፍለን ሰብስበን ብንጠይቃቸው የምናገኘው አጥጋቢ መልስ አይኖርም፡፡ ሁሉም ግን ስለ ስም አወጣጡ ከራሳቸው አንፃር መነሻ ነው ብለው የሚያምኑት፣ የሚመስላቸው ነገር አለ፡፡ ሁሉም በአንድ ላይ የሚስማሙበት ትዝታ የላቸውም። በፈረንሳይ ቋንቋና ባህል ስር ተምረው በማለፋቸው ከአበሻ ትህትና እና ስነምግባር በመጠኑ እንዲጎድሉ አድርጓቸዋል፡፡\n…ስሙ የወጣበት ምክኒያት ላይ አይስማሙም ብቻ ሳይሆን፣ የአንዱ ትዝታ የሌላኛው የቅይምታ መንስኤው ነው፡፡ የመሃል ጣታቸውን እየቀሰሩ ነው የተሳሳተውን ሰው የሚኮንኑት፡፡ ግን አንባጓሮ አይፈጥሩም፡፡\nሴፊኒ ተብሎ በተሰየመበት የጨቅላ እድሜው ዘመን፣ ምንም አይነት ነገር ገና ያውቅ እንዳልነበረ፣ የዋህ ልጅ እንደነበር፣ የስሙ ባለቤት እጅ መትቶ ይምላል፡፡ “አለቀ” የሚል ስም ሲወጣለት፣ ገድሉ የማያልቅ ሰው እንደሚሆን ተተንብዮ እንዳልሆነ፣ እኔ በእዛ ዘመን ባላውቀው እንኳን እመሰክርለታለሁ።\nሴፊኒ ማነው? ከተባለ “የተዋጣለት የአህያ አለሌ” ነው የሚለው ነጥብ ላይ ግን በቅርበት የሚያውቀውም ሆነ በሩቅ ገድሉን የሰሙለት ሁሉ ይስማማሉ፡፡ በአህይነቱ ረገድ፣ ሀገራዊ አባባሏም የምትመጥነው አይነቱ አህያ ነው፡፡ የተወለደው ከሀብታም ቤተሰብ፣ የተማረው በጣም ሀብታም የሆኑት ተመርጠው ከሚማሩበት ትምህርት ቤት፤ ያውም በፈረንሳይኛ ቋንቋ፡፡ ግን ልጁ የሚገኘው መሰሎቹ እንዲውሉ በታቀደላቸው አይነት ስፍራ አይደለም፡፡ በዚህ ምክኒያት ነው አህያ መሆኑ ላይ እሱ ራሱም የሚስማማው። አህይነቱ፣ በተለይ፣ በሴት ምርጫው ላይ ቁልጭ ብሎ ይታያል። ተራ ሴቶች ይወዳል። የጭቃ ረጋጭ፣ የሽንኩርት ሻጭ ልጆች፡፡\nጭንቅላቱ ከሌላው ተማሪ የተለየ አይደለም፡፡ በቅርፅም ሆነ በይዘት፡፡ አህያ ከመሆኑ በስተቀር ምንም የተለየ ነገር የለውም፡፡ ተማሪዎች በመደዳ ተደርድረው ውሃ ቀኑን ሙሉ በሚያጥበው የትምህርት ቤት ገንዳ ላይ ሽንታቸውን ሲሸኑ፣ የሴፊኒ ሽንት ብቻ ከሁሉም ተለይቶ፣ በገንዳው የጠጠር ሞዛይክ ላይ ሲፈርጥ በሚፈጥረው ድምፅ ተለይቶ ይጎላ ነበር፡፡ ትርጉሙ በዛ እድሜ እያሉ አብረውት የሚማሩት አይገባቸውም፡፡ የሽንት መወፈርም ሆነ የሽንት ማፍሰሻ መርዘም፣ ምን የተለየ ሚስጥር እንዳለው ፈፅሞ አያውቁም ነበር፡፡\nሴፊኒ ምንም አይነት የማፈር ተፈጥሮ ከመነሻው ስላልፈጠረበት እንጂ፣ ከሌሎቹ መለየቱ ብቻ ሊያሸማቅቀው በተገባ ነበር። ተደብቆ መሽናት ነበረበት፡፡ በእድሜ እኩያ ከሆኑ ልጃገረዶች መሃል ቀድማ ጡት ያበቀለችዋ፣ ያበቀለችውን ለመደበቅ ከመሸማቀቅዋ ብዛት ትከሻዋ ሊጎብጥ እንደሚችለው ማለት ነው፡፡ በማህበራዊ ኑሮ ላይ ከሌላው በምንም ረገድ መለየት የሚያኮራ ነገር የለውም፡፡ ኩራቱ ቀስ እያለ የሚመጣ ነው፡፡ የተለየው ነገር አስፈላጊነት ሲታወቅ ቀስ ብሎ የሚመጣ ነው፡፡ ትንሽ በእድሜ ከፍ ካሉ በኋላ፣ ማነፃፀር ሲጀምሩ ይስቁበት ጀመር፡፡ ሳቃቸው የማንኳሰስ ሳይሆን፣ እንዲያውም ወደ ማድነቅ ያደላ ነበር፡፡ የሆነ የመታደል ንጥረ ነገር እንዳለው በግርድፉ ገብቷቸዋል፡፡ ወዲያው እንደገባቸው መቅናት ጀመሩ፡፡ ከእሱ ጎን ቆሞ የሚሸና እየጠፋ መጣ፡፡\nእዛ ሊሴ ተማሪ ሳሉ ሁለት ጫፍ የቆሙ የከፍታ እና የዝቅታ ማነፃፀሪያዎች ነበሩ። ከፍታው ሴፊኒ ላይ ያርፋል፡፡ ዝቅታው ቁጢላ የተባለው ልጅ ነው፡፡ የእጅ ትንጧን ጣት የምታክለውን መፀዳጃውን ከሰባተኛ ክፍል በኋላ ሰው ባለበት ለሽንት ተጠቅሞባት አያውቅም፡፡ ነፍስ ሳያውቅ በፊት ግን ትርጉሙ ስለማይገባው የትም ይመዛት ነበር፡፡ የሚመዘዝ ነገር ባይኖራትም። ነፍስ እንዲያውቁ በተፈጥሮ እና በእድሜ ተቀስቅሰው ሲነቁ፣ ባለ ትንሹ የትንሽነት ስሜት ይረብሸው ጀመር። የትንሹን አካሉን ጉድለት ለማካካስ በጭንቅላቱ መበርታት እንደነበረበት በደመነፍስ ሳያውቅ አልቀረም። ተሰጥኦው ከወደ ጭንቅላቱ ነበር፡፡ የወጣለት “ቀለም” ሆነ፡፡ ቀንም ማታም የሚያጠና፣ የተዋጣለት ቀለም ተማሪ ሆነ፡፡\nሴፊኒ ትምህርት ገብቶት አያውቅም። ወደ አዋቂነት እድሜ ግን፣ ያወቀም ያላወቀም፣ መግባቱ ዞሮ ዞሮ አይቀርም፡፡ ሴፊኒ ማወቅ ሲጀምር ማንም ሳያስረዳው የገባው ነገር አለ፡፡ ይኸውም ስራ እንዳለበት ነው፡፡ የሚሰራው ስራ በተፈጥሮ ከተሰጠው የመስሪያ መሳሪያ ብቃት ጋር ይያያዛል። ማንም በተሰጠው ነገር አማካኝነት ነው ለተግባር ዝግጁ የሚሆነው፡፡\nጭንቅላት ያላቸው የጭንቅላት ስራ ለመስራት ባለው አማራጭ ካደጉ በኋላ እንደተሰማሩት፣ ሰይፉ ደግሞ የተሰጠውን የሚያወጣበትን ዝንባሌ አዳበረ፡፡ ሴቶችን በሁሉም ጊዜ እና ሁኔታ ውስጥ ማደን። የተሰጠው አቅም ከአፍ ጋር የተያያዘ ስላልሆነ በአፉ አብዝቶ አይጠቀምም። የተሰጣቸው አቅም በምላሳቸው ጡንቻ ላይ የተቋቋሙት ለማንኛውም ተግባር ግባቸውን የሚያመቻቹት በቅቤ ምላሳቸው አንጥረው ነው፤ ወይንም አነጣጥረው፡፡ ሴፊኒ እንደ አህያ ከባዱን ሸክም ለመሸከም እንደተፈጠረ ያወቀው አመድ ላይ በደንብ ተንደባሎ ነው፡፡ ይሄኔ ነው አህይነቱን የተቀበለው፡፡ ያወጡለትን ስም የዋጠው። ስለራሱ ካወቀ በኋላ ያወቀውን ለአለም አስተዋወቀ፡፡ አልጋ ሳይሆን አመድ ነው፣ የአህያ ተፈጥሮ የሚወደው፡፡ የሴፊኒ ውድቀትም በዚህ ሀገራዊ ተረት እና ምሳሌ ውስጥ በደንብ ይጠቃለላል፡፡\nአንድ ብሎ ተግባሩን ከጀመረበት እለት አንስቶ፣ አንድም የእሱን አስተዳደግ እና ማህበራዊ አመሰራረት የምትተካከል እኩያው ከሆነች ሴት ጋር በአልጋ ላይ ወድቆ አያውቅም፡፡ ከጀመረበት እለት አንስቶ ገድሉን አጠናቆ “እሩጫዬን ጨርሻለሁኝ” እስካለበት ቅፅበት፣በአመድ ላይ ሲንከባለል የሚገኘው ከአመዳሞቹ ጋር ነው፡፡ ከትምህርት ቤት ገና ሳይወጣ ነበር የመጀመሪያውን ምናባዊ ግንኙነት ከትምህርት ቤቱ የፅዳት ሰራተኛ ጋር የጀመረው፡፡ የከንፈር ፍቅር ነበር፡፡ በከንፈር ተጀምሮ፣ ከንፈር በከንፈር ላይ በሚሰራው ገድል የተቋጨ ተሞክሮ ነበር፡፡\n“አይመቹኝም” ይላል፤ የእሱ አይነት መሰረት ላይ የበቀሉ ሴቶች ለመቅረብ እንደማይሞክር ጓደኞቹ የተጨነቁለት መስለው ሲወተውቱት፡፡\n“ሁሌ ከማድ ቤት ሰራተኛ፣ ከሴት ደንብ አስከባሪ ወይንም ሴት ፌደራል ፖሊስ… ወይንም ደግሞ የምትሰራበት መስሪያ ቤት ካለች ጠራጊ… ቤትህን ስታስገነባ በነበርክበት ጊዜ ደግሞ አርኪቴክቷን ትተህ… ድንጋይ በባሬላ ስትሸከም ከነበረችዋ የቤት ሰራተኛ ጋር በፍቅር ስትወድቅ ነበር። መብትህ ሊሆን ይችላል፡፡ የመረጥከውን ማፍቀር አትችልም አይደለም እያልንህ ያለነው፡፡ አትችልም ሳይሆን… መቻልማ ሁላችንንም በሚያሸማቅቅ አኳሁዋን ችለህ አሳይተኸናል፡፡ አትችልም ሳይሆን… አይዘልቅም ማለታችን ነው” ይሉታል። አብሮ አደጎቹ ስለሆኑ እና ስለሚቀርቡት እንጂ በሰው ህይወት እና የቀሚስ ምርጫ መግባት ነውር መሆኑን ሳያውቁ ቀርተው አይደለም፡፡\n“ለምን አይቻልም?” ይላቸዋል፡፡ ተገፍትሮ የሚወጣ እና ወዲያው ትልቅ የሚሆን ሳቅ አለው፡፡ በሌላ ሰው ላይ ግን ስቆ አየሁት የሚል ማንም የለም፡፡ በራሱ ላይ ለመሳቅ ግን ሁሌም ዝግጁ ነው። በማስመሰል ፍሪኩዌንሲው ያልተገደበ ሳቅ። በራሱ ሲስቅ፣ ወቃሹ ተጨማሪ ትችት እንዲሰነዝር የልብ ልብ ይሰጠዋል፡፡ በሳቁ ተደፋፍረው ጓደኞቹ የበለጠ ጫን ብለው ጠየቁት፡፡\n“ለምን አይቻልም ትለናለህ ደግሞ? … ለምን እንደማይቻል ህግ ደንግገን የከለከልንህ አስመሰልከው፡፡ … የማህበረሰብ ደንብን እኛ አይደለንም የፈጠርነውኮ! ሁሉም ከመሰሉ ጋር የሚውለው እኮ ወዶ ሳይሆን ግዴታ አስገድዶት ነው፡፡ አንተ አውቀህ አልሸነፍም ባይ ለመባል ነው ይሄንን ክርክር የምትገጥመን፡፡ የገበሬ ልጅ ወይንም ባሁኑ ዘመን ደግሞ ራሷ ገበሬ ከሆነች ሴት ጋር ትዳር ለመሆኑ ለመመስረት ትችላለህ?... እንደው እስቲ በናትህ ለክርክር ልዕልና ሲባል በዚህ ጥያቄ ዙሪያ ሃሳብህን አካፍለን፡፡ አጭር መልስ ሳይሆን እስቲ የሚሰማህን ልብህን ከፍተህ አወያየን” አብሮ አደግ ጓደኞቹ ብዙ ሆነው ሃሳባቸው ግን አንዳይነት ስለሆነ፣ በአንድ ሰው አንደበት የተናገሩት ያስመስልባቸዋል፡፡ ግን በተናጠል ተወልደው በተለያየ ሰፈር ያደጉ ናቸው፡፡\nሴፊኒ ማብራራት ቢፈልግም፣ ንግግሩን ከአጭር ምላሽ ለማሳለፍ ሲፈልግ ይጨንቀዋል፡፡ እግሩን ደራርቦ በተቀመጠበት ይቁነጠነጣል፡፡ ፀጉሩን በእጁ ያካል፡፡ እና ከጉሮሮው እየተንከባለለ በሚወጣ ጅረት መሳይ ድምፅ ይስቃል፡፡ ለምን እንደሆነው ሆኖ ራሱን እንዳገኘው፣ ከማንም የበለጠ የሚገርመው እሱኑ ራሱን መሆኑን በሚያመለክት አኩዋኋን ነው ደግሞ የሚጨነቀው፡፡ በተፈጥሮው የንግግር ሳይሆን የተግባር ሰው ነው፡፡ አደርጋለሁ ብሎ ሲዝት ተሰምቶ አይታወቅም፡፡ ካደረገው በኋላ፣ ወሬው በሌሎች አፍ ላይ ፋፍቶ ተመልሶ ወደሱ ጆሮ ይመለሳል፡፡\n“እኔ ትዳር መመስረት ስለማልፈልግ ነው እንጂ… ለምን እናንተ አሁን ከዘረዘራችኋቸው አይነት ሰዎች ጋር እንደማልገናኝ እኔም አይገባኝም፡፡ ስለዚህ መከራከሪያ ማቅረብ አልችልም፡፡ እንድንወራረድ ከሆነ የፈለጋችሁት እሱም ላይ ጥሩ አይደለሁኝም። ቁማር አልወድም…።” የደከመው ይመስል በረጅሙ ይተነፍሳል። እንደዚህ አይነት ረጅም አረፍተ ነገር ተናግሮ ከዚህ ቀደም የማያውቅ ይመስላል። ጓደኞቹ ተማክረው፣ ድንገት በዛ ቀን፣ ፀሐይ መጥለቂያ ላይ ያዘመቱበትን ክርክር ለመመለስ ባለመፈለጉ ድርቅናው ውስጥ የሸፈተ መስሏቸው እንዳያዝኑ… አቅጣጫ ማስለወጫ ሃሳብ ያመጣል፡፡ ሃሳቡን ገና ከማመንጨቱ ወደ ተግባር ለመለወጥ ተስፈንጥሮ በመነሳት ይቁነጠነጣል፡፡\nየመኪናውን ቁልፍ አሹሎ፣ አንዲከተሉት በእጁ እየጋበዘ ፡-\n“ለምን ሄደን ቀዝቃዛ ቢራ እየጠጣን… ፀሐይዋ ወደ ማይቀረው ጎሬዋ ገብታ ስትደበቅ አንመለከታትም?” ከዛ “ቅኔ ነው የተናገርኩት አይደለም?” ብሎ ከትከት ብሎ ይስቃል፡፡\nአልተደሰቱበትም፡፡ በቀላሉ ሊተዉት ግን አልፈለጉም፡፡ “አይ ዛሬ መልስ ሳትሰጠን በቀላሉ አንላቀቅም …ድንጋይ ተሸካሚዋን ፍቅረኛህን አግብተህ ወደ ሚስት መቀየር እችላለሁ የምትል ከሆነ አድርገህ አሳየን… የማይሆን ከሆነ ደግሞ የማይሆን አቋም ላለመሸነፍ ስትል ይዘህ በግድ አትድረቅ”\n“ልክ ናችሁ ደረቅ ነኝ…ለዚህ ነው እኮ እንደናንተ ሚስቶች ቆነጃጅት ሴቶች የማይቀርቡኝ” እንዲከተሉት እየጋበዛቸው ነው ይሄንን የሚላቸው፡፡ እነሱ ግን እንዳይወጣ በሩን አንቀው ይነዘንዙታል፡፡\n“በመኪና እየሄድን መቀጠል እንችላለን ጨዋታችንን”\n“አይ ይሄ ማጭበርበሪያህ እንኳን ተነቅቷል… በዛ ላይ ሁላችንም በየራሳችን መኪና ስለሆነ የምንከተልህ በመሃል የጀመርነው ጨዋታ ይረሳሳል፡፡ እዚሁ ውይይታችንን እንጨርስ፤ ካልሆነ ይህ የያዝከው ባህል ይሁን ሱስህ ትክክል አለመሆኑን ተቀብለህ እኛ የለገስንህን ምክር ተቀበል”\n“እሺ ምከሩኝ፡፡ ግን ምክሩ ግዴታ እዚሁ መሆን የለበትም ነው ያልኳችሁ… ምክር ያለ ማለስለሻ የመካሪውንም ልብ ይፍቃል አይመስላችሁም?” ብሎ ትልቁን ሳቅ ያፈነዳዋል፡፡ ሳቁ ሲተልቅ ልክ እንደሚያስመልስ ሰው ከወገቡ ጎንበስ ብሎ… በሁለት እጆቹ የጉልበቶቹን መታጠፊያ ለመደገፍ ይገደዳል፡፡\nምክሩ ቢራ በሚጠጡበትም ቦታ ቀጠለ። ሴፊኒ በመሃል ከመሳቅ እና ጭንቅላቱን ከመነቅነቅ በስተቀር ምክሩን ለመቀበል አንዳችም የማቅማማት ምልክት አላሳየም። ይሄ ጠባዩ በዛ እለት ድንገት የተጀመረ ሳይሆን አብሮት ያደገ እና የጎለመሰ ነው። እነሱም ጠንቅቀው ያውቁታል፡፡ መቀበል የማይፈልጉት እነሱ እንጂ ሰይፉ አይደለም፡፡\nረጅሙ የምክር ሰንሰለት በአንዱ ጓደኛው ላይ ጀምሮ ተጎንጉኖ እና ተገምዶ ሳያልቅ ሌላኛው ደግሞ ይቀጥልበታል፡፡ ምክር ደግሞ በባህሪው ዝግ ባለ አንደበት የሚካሄድ እና በቀላሉ ተጀምሮ የማያልቅ ረጅም ነገር ነው፡፡ መካሪው በከፍታ ቦታ ላይ ይቆምና… ምክር ተቀባዩን ደግሞ ከተራራው በታች ኮሰስ ብሎ እንዲውል ያደርገዋል፡፡ ተመካሪው በመመከር ሂደቱ ላይ እንዳለ… አንገቱን ሰበር… ትከሻውን ወደ መሃል ደረቱ ጠውለግ አድርጎ እንዲቀመጥ ይጠበቅበታል፡፡\nምናልባት ሴፊኒ ላይ ያባከኑት የምክር ውለታ በድንጋይ ላይ የፈሰሰ ውሃ መሆኑን እርግጠኛ የሆኑት… ይሄንን የአካል ምክር መቀበያ ቅርፅ በሰይፉ ላይ ተንፀባርቀው ስላላስተዋሉዋቸው ብቻ አልነበረም። የቢራ ጠርሙሶቹ፣ ሁለት የድግግሞሽ ሳይክላቸውን እንኳን በቅጡ ሳያጠናቅቁ… መካሪዎቹ በአብሮ አደግ ጓደኛቸው መበሳጨት ጀመሩ፡፡ ምክር ወደ ቁጣ ሲለወጥ፣ አንደበት የቃላት አወጣጥ ፍጥነቱን ይጨምራል፡፡ እንደ አለንጋ “ሾጥ” እያሉ ብልጭታ ለመፍጠር የሚዳዳቸው ቃላት ይፈተለካሉ፡፡ ቁጣው በለበጣ በተሸራመሙ ከናፍሮች መሃል እየሾለኩ ነው የአድማጫቸውን ቀልብ ለመግዛት የሚጥሩት፡፡ አድማጫቸው ሴፊኒ ነው፡፡ አብሮ አደግ ጓደኛቸው፡፡\nበቁጣ ማሳመን መጨቆን ስለመሆኑ ለጊዜውም ቢሆን ተዘንግቷቸዋል፡፡ ሴፊኒ፣ ለሚሰነዘርበት ቁጣ ተመጣጣኝ ምላሽ ከመስጠት የማይመለስ ሰው ቢሆን ኖሮ… የተወለደው የክርክር፣ ምክር፣ ለበጣ፣ ቁጣ… ዝግመተ ለውጥ መጀመሪያውኑ ተወልዶ አይድህም ነበር፡፡ የልብ ልብ የሚሰጥ አይነት ሰው በመሆኑ ነው፣ የልብ ልብ የተሰማቸው ሁሉ ከራሳቸው ጭላት እና አመድ ውስጥ እየተነሱ እሱን የበታች አድርጎ እንደ ልባቸው ለመናገር የማያፍሩት፡፡\nጭቃ ረጋጯን እና አይነ ስውር ሎተሪ ሻጯን ወደ አልጋ ጨዋታ በቀላሉ የሳባቸው በዚህ ጠባዩ ምክኒያት ሳይሆን አይቀርም፡፡ ትከሻው ሁሉንም በቀላሉ ለማፈናጠጥ ቀላል መወጣጫ ስላለው… ማንም እንጣጥ ብሎ ይፈናጠጥበታል፡፡ ጓደኞቹ በዚህ ባህሪውም ጭምር ነው የሚበሳጩት፡፡\nየሴፊኒ ጓደኞች፣ ብዙ ዋጋ የከፈሉባቸው ሚስቶች አሏቸው፡፡ እንደ አንጡራ ሀብት የሚቆጥሯቸው፡፡ በብዙ መሃላ፣ በመንግስት ተወካይ እና በቄስ ፊት ቆመው ቃል የገቡላቸው፡፡ ከባድ ካራት ወርቅ፣ አንዳንዶቹም አልማዝ አሰርተው ያጠለቁላቸው ሚስቶች ባለቤቶች ናቸው። ለእኒህ ሚስቶቻቸው የሚመጥን ኑሮ እና መኖሪያ ቤትም ቀልሰውላቸዋል፡፡ ግን ደስተኛ አይመስሉም፡፡\nሽንጣቸውን ገትረው በዛ ምሽት ሲከራከሩ ላያቸው፣ ከደስተኝነታቸው ጋር ያቆራረጣቸው ሴፊኒ ይመስላል፡፡ “ደስተኝነታችንን መልሰህ ስጠን” እያሉ የሚወተውቱት ይመስላሉ፡፡ ምሽቶቻቸው ምሽቱ ገፋ እያለ ሲሄድ ይደውሉላቸዋል ብሎ የሚያስብ ካለ ተሳስቷል፡፡ ሴፊኒ እንደዛ ብለው ከሚያስቡ የዋሆች አንዱ ነው፡፡ ምክር እና ቁጣቸውን በታላቅ ይቅርታ መሃል በሃል ላይ እያቋረጠ “አይመሽባችሁም?” እያለ ይጠይቃቸዋል። ሚስቶቻቸው የባሎቻቸው ማምሸትን ከእሱ ጋር አያይዘው እንዳይወቅሱት ፈርቶ አይደለም፡፡ እሱ ገና ግድ እንዲሰጠው ሆኖ ገዝፎ አልታየውም፡፡ ሁል ጊዜ ግዱ አጠገቡ ስላለው ሰው ነው፡፡ ቅርቡ ለሚያገኛቸው ማንኛይቱም አይነት ሴት ግድ መስጠቱ… በቀላሉ ወደ ፍቅር ግንኙነት ተለውጦበት ያገኘዋል፤ እንጂ ሌሎቹ እንደሚያስቡት ተራ አህያ አይደለም፡፡ ማንኛውም አይነት አመድ ላይ ካገኛት ሴት ጋር ከመንደባለል ራሱን መቆጣጠር የማይችል ሆኖ አይደለም፡፡\n“ስለኛ ተውና ስለ ራስህ አስብ… አካሄድህ ጥሩ አልመሰለንም፡፡ አስበንልህ ነው፡፡ በሽታ ላይ ትወድቅብናለህ፡፡ መገኘት በሌለብህ ቦታ ከማትመጥንህ አይነት ሴት ጋር ስትሆን … በስተ መጨረሻ የጉዳቱ ሰለባ ዞሮ ዞሮ አንተው ራስህ ነህ እያልንህ ነው፡፡ አሁን አሳሳቢው ጉዳይ የእኛ ሳይሆን የአንተ ነው…።” እያሉ ይመልሱለታል፡፡ እሱ የሚያስበው ግን የእውነት ስለነሱ ነው፡፡ መሆኑን ደግሞ እንደ ውለታ ቆጥሮ አያከማችም፡፡ “እንዲህ አድርጌልህ” ለማለት አቅደው የእርዳታ እጅ ከሚዘረጉት መሃል አይደለም፡፡ እንዳይደለ ራሱም ያወቀ አይመስልም፡፡ እነሱ ግን ያውቃሉ፤ ይበሳጩበታል፡፡\nግን ሴፊኒ የእነሱን ሚስቶች ሲያማግጥ አግኝተውት አያውቁም፡፡ ሚስቶቻቸውን እንደ እናቱ ነው የሚያከብራቸው፡፡ እናቶቹ ናቸው፡፡ እናት፣ ማህፀን እንጂ ወሲብን የሚያሳስብ ማንነት የላትም፡፡ ሲፊኒ ፈፅሞ እንደሚወራበት አህያ ብቻ አይደለም፡፡ እንደዛ ተደርጎ እንዲሳል ከቀደመ እድሜ ጀምሮ.ከእሱ እኩል ጎርምሶ ያደገ ትርክት ሲሰራበት ኖሯል፡፡ ስራው የአንድ ባለቤት አሻራ ብቻ ደግሞ ያለው አይደለም፡፡ ሁሉም አስተዋፅኦ አድርገውበታል፡፡ ሁሉም፣ አሁን በዙሪያው፣ በዛ ምሽት እንደከበቡት ጓደኞቹ… በተናጠል ብዙ ቢሆኑም… አንድ የተጠቀለለ አመለካከት አሰባስበው የሚያራምዱ ናቸው፡፡ ሴፊኒ ከሚያራምዱት ጋር መራመድ ነው ያቃተው፡፡ እሱ የእነሱን ሚስቶች አይፈልግም፡፡ ሚስቶቹም ቢሆኑ፣ ባሎቻቸው የሚግሯቸውን አዘውትረው ስለሚሰሙ፣ ሴፊኒ የያዘውን ህይወት አምርረው ይነቅፋሉ፡፡ አዲስ ያከናወነውን ገድል ግን ከባሎቻቸው ሳይሰሙ ውለው ማደር አይችሉም፡፡ ሳይነግሯቸው ከቀሩ ይቀየማሉ፡፡ ባሎቻቸውም፣ የራሳቸውን የህይወት ከፍታ የሚለኩት ትቢያ ወርዶ ዘውትር ሲርመጠመጥ ከሚገኘው የትምህርት ቤት አብሮ አደጋቸው ጋር በማነፃፀር ብቻ ስለሆነ… የሰይፉን የህይወት ገድል ይከታተላሉ፡፡\n“ደግሞ ከአማኑኤል ሆስፒታል አገግማ ከወጣች እብድ ጋር ግንኙነት ጀምሯል አሉ…” ይላሉ፣ የሚስቶቻቸውን የወሬ ጉጉት እንደ ክራር ሲቃኙ፡፡ “ደህና ነገር እኮ አይታየውም… ደህና የሆኑ ነገሮችም ፈፅሞ ወደ እሱ አያዩም… መረገም አይደለም እንዴ ይሄ ታዲያ? የጎዳና ተዳዳሪም ሞክሯል፡፡ … ለማኝ ወይንም የስጋ ደዌ በሽተኛ የሆነች ኮረዳ ብቻ ትቀረዋለች ብዬ ልከራከር ነበር… ግን የስጋ ደዌ በሽታ በከተማ ስለጠፋ አስይዤ ለመከራከር አይመችም…”\nሴፊኒ የተግባር ሰው ነው፡፡ ተግባሩ ግን የሚጀምረው ከየት ነው? ከእውነተኛ ማንነቱ ወይንስ በሚቀኑበት ቆርጦ ቀጥል ጓደኞቹ ከተወራበት? ከአህይነቱ ወይንስ ከአማልክትነቱ? ይሄንን የጥያቁ አቅጣጫ ማንም ማንሳት የፈለገ አልነበረም፡፡\nሲወዳቸው ያዝንላቸዋል፡፡ ዚያዝንላቸው ቀርቦ ያናግራቸዋል፡፡ ካናገራቸው በኋላ ይረዳቸዋል፡፡ ሲረዳቸው ያቅፉታል ወይንም ያቅፋቸዋል፡፡ ወደ አልጋ እንደ ጎተታቸው የሚወራበት ከዛ በኋላ ነው፡፡ እሱም ባይጎትታቸው በራሳቸው ፍላጎት እሱን መጎተታቸው አይቀርም፡፡\nአብዝቶ መናገር አይችልም፡፡ ወይንስ የሚያውቀው ተግባራዊ ንግግር ልብስ ባልተዳበለው ገላ በአግድም ተንጋሎ የሚከናወን ብቻ ነው? ወይንስ እንደ ማግኔት ነው ቲዎሪው የሚሰራው? በስጋ እና በስጋ መሃል ያለው የተፈጥሮ ስበት? ሲቀርባቸው ይጣበቁበታል፡፡\nጓደኞቹ ስላላሰቡት፣ ወይንም በዛ አቅጣጫ የማሰብ አቅም ስላላደረጁ እንጂ… አንገታቸውን አዙረው መጠየቅ ቢችሉ … ለምን እነዛ ሁሉ ሴቶች በሴፊኒ የተግባር ተሞክሮ ስር ያለፉ… የዝቅተኛ የመደብ ክፍል የሆኑ ሴቶች… የእሱ ስም ሲነሳ አንድም ክፉ ቃል ስለተነሳው ስም መናገር ያቅታቸዋል?\nግን እነዛ አብሮ አደግ ጓደኞቹ ይህንን ጥያቄ ጠይቀው ወደ ትክክለኛ መልስ ሊደርሱ ይችላሉ? አይችሉም፡፡ እነሱ የሚሰሙት ወሬ ከአንድ ጎን ምዘና የሚመነጨውን አሉባልታ እና ፍረጃ ብቻ ነው፡፡\nእነዛ… ጭቃ ረጋጭ፣ ብሎኬት አምራች፣ የቤት ሰራተኛ፣ የፓርኪንግ ቲኬት ቆራጭ፣ ባህላዊ ንቅሳታም፣ ያልተማሩ፣ እንግሊዘኛ የማይገባቸው፣ መፅሐፍ የማንበቢያ ጊዜ የሌላቸው፣ እዕዮተ አለማዊ እይታቸው የማይታወቅ ወይንም የሌላቸው፣ እውቀታቸው በሚሰሙት የሬዲዮ ጣቢያ እና በስልካቸው ላይ ጭነው ደጋግመው በሚሰሙት ሙዚቃ የተወሰነ፣ ከድህነት ንፍቀ ክበብ ባሻገር ምንም ማንነት የሌላቸው…\nእነዚህ ሴቶች ስለ ሴፌኒ የሚሰጡት ምስክርነት አብሮ አደግ ጓደኞቹ ከሚሰጡት ጋር በምንም በኩል ሊገጥም … ዝንተ ዓለም አይችልም፡፡ የሊሴ ገብረማሪያሞቹ በየት በኩል ያድምጡት?\nእንደ አህያ ስጋ አልጋውን ትቶ አመድ ላይ የተንከባለለው ሰውዬ፣ በአመዳሞቹ ግዛት ደግሞ ሌላ ትርጓሜ እንዳለው ማን በነገራቸው፡፡\nለምሳሌ፣ እማዋይሽ የምትባል፣ ጠንካራ ጠረኗ ዘወትር ከአጠገቧ የማይጠፋ፣ ደምደሳም ኮረዳ፡- “ጋሽ ሰይፉ እኮ ልቤ ዝም ባለ ሰዐት ብቻ የማስታውሰው የእንጉርጉሮ መዝሙሬ ነው፡፡ … ሰው አይደለም ፈፅሞ ሰው አይደለም እሱ፡፡ እሱን ብቻ አየሁኝ። የሰው ፍጡሮች ላይ ፈፅሜ ተስፋ ቆርጬ ጨካኝ እንዳልሆን እንደ ማታረቂያ ያስቀመጠልኝ ስጋ ለባሽ ምልክት ነው” ትላለች፡፡ በቅርቡ ቡና አፍልታ መሸጥ የጀመረች፣ ከዛ ቀደም ሲል ከሴተኛ አዳሪ እስከ ቤት ሰራተኛ ያልሆነችው የሌላት ሴት ናት፡፡\nየሰይፉ ፍቅር በጭኖቿ መሃል ብቻ እናዳልገባ ጆሮ ሰጥቶ የሰማት ይጠረጥራል። ወሲብ ብቻ አይመስልም መንፈሳዊም ጎን አለው፡፡ ምን እንዳደረጋቸው ፈጣሪ ይወቀው፡፡ ሰይፉ ራሱ የሚያውቅ አይመስልም፡፡ ተግባር ብቻ ነው፡፡ ከድሮውንም ጀምሮ ተግባር ብቻ ነው። ተግባሩ ደግሞ ወደ ሰዎች ነበር፡፡ ነበር ምን ያደርጋል፡፡ ከሰዎች መሃል የእይታ መደባቸውን ከፍለው፣ ራሳቸውን የተለዩ አድርገው የቆጠሩ የሰይፉን ተግባር የአህያ አደረጉት፡፡ ከአህያም በአንድ የአካል ክፍሉ ላይ ተመስርተው፣ ያንን የአካል ክፍሉን አልፎ አልፎ፣ ወቅት ጠብቆ በሚገለገልበት አኩዋሁዋን ላይ ተመርኩዘው፡፡ መሰረታዊውን የእንስሳውን ተልዕኮ ጥለው እነሱ የሚፈልጉትን ብቻ ደግሞ በምትኩ አንጠልጥለው፡፡\nበመሰረቱ አህያ… እነሱ ከልጅነት ተመግበው ያደጉትን እህል ከወፍጮ ቤት እስከ እናታቸው ጓዳ ሲያመላልስ የኖረ ነው። ግን ይሄንን ውለታውን ልብ አልሉትም። አባታቸው ይነዳ በነበረው መኪና እና ሌላ ቅራቅንቦ ላይ ነበር ትኩረታቸው። አህያው ተሸክሞ ያመጣውን ጤፍ ማን ዘርቶ እንዳበቀለው ፈፅሞ የማሰብ አቅም የላቸውም፡፡ አህው የተሸከመውን እህል ሰራተኛ እንጀራ አድርጋ ስትጋግርላቸው እና ሲመገቡ እንደነበርም ትዝ አይላቸውም። እክኒያቱም ያ ለእነሱ ተራ ነገር ነው፡፡ በስጦታ ወረቀት ተጠቅልሎ ስላልመጣ፣ ዱቄቱንም ሆነ እንጀራውን ወይንም ከወፍጮ ቤት ተሸክሞ ያመጣውን እንስሳ አያስታውሱትም፡፡\nዋናዎቹን ነገሮች እንደ ድጋፍ ሰጪ አድርገው መቁጠራቸው ነው ዋና ስህተታቸው፡፡ ከዛ በተጨማሪ ደግሞ፣ ተራውን ነገር እንደ አልፋ እና ኦሜጋ ለጥጠው እንደ ምድር እና ሰማ መቁጠራቸው፡፡ ሰይፉ ይህንን ስህተት አልሰራም፡፡\nሰይፉ የያዘው አካሄድ ስላልጣማቸው ሊሆን ይችላል “ተፈፀመ” የሚል ቅፅል ስም ያወጡለት፡፡ ቅፅል ስም እንደ መደበኛው፣ ወላጎች ለሚወዱት ልጃቸው እንደሚያወጡት ስም የመልካም ተስፋ እና የምኞት መግለጫ አይደለም፡፡ ከፍርሃት አቅጣጫ ወይንም ከጥላቻ አዝማሚያ የሚነሳ ነው፡፡ እንደ አስካሪ መጠጥ የሚጠነሰስ ነው፡፡ አንዳች ባህሪ ወይንም ተሞክሮ በተሰያሚው ላይ ሲስተዋል ሰያሚው ስም ለማውጣት ይመጣል፡፡ የወጣውን ብዙሃኑ ካፀደቀው ይጣበቀወበታል፤ እድሜ ልኩንም ሊያላቅቀው አይችልም፡፡\nቅፅል ስም የመደብ ባህሪን ገላጭ ነው። “በዚህ አካሄድህ ከቀጠልክ ያቅልሃል” ብለው የፈሩ ናቸው ቅፅ ስሚን የጠነሰሱት። ያለቀላቸው ግን ስም አውጪዎቹ ነበሩ። አተረጓጎሙ በሌላ ጎን ጎልቶ ቢወጣም፣ በመደብ ጭቆና ቋንቋ ተብራርቶ ከታየ ሰይፉ አብዮተኛ ነው፡፡ “ተፈፀመ” ሳይሆን ይሄኔ የስሙ ትርጉም “ፍፁም” ይሆናል፡፡\nማንም ባለበት የሚቀጥል የለም፡፡ ይህ የተፈጥሮ ህግ ነው፡፡ እነዛ ጭቃ ረጋጭ እና ሰው እንዳያያቸው “ጓዳ ተደበቂ” የሚባሉ ልጃገረዶች፣ ቀስ በቀስ በመለወጥ ላይ ናቸው፡፡ ሰይፉም ምንም አልሆነም፡፡ የሰይፉ አብሮ አደጎች ብስጭት ግን ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ መጥቷል፡፡\nቀስ በቀስ ጓዳ እንጀራ ትጋግር የነበረችዋ ልጅ… ትምህርቷን ጨርሳ ስራ ትይዛለች። ራሷን የማስተዳደሪያ አቅም ታገኛለች። እዚህ ላይ ሁለት መስቀለኛ ማቋረጫ አለ፡፡ አንደኛው የመጣችበትን መንገድ የምታስታውስበት እና በዛ የመለወጥ ጎዳና ላይ ያሉት ሁሉ አመድ እና ትቢያ አለመሆናቸውን የምታስተምርበት አማራጭ ነው፡፡ ሌላኛው ግን፣ የመጣችበትን ጠልታ፣ ስሟን ከማንነቷ ጋር ክዳ… የሊሴ እና የናዝሬት እስኩል ተማሪዎች የሚሆኑትን እየተከታተለች በማጥናት እነሱን ለመሆን መጋጋጥ እና መጣር ነው፡፡ ሙከራው ግን መቋጫ የለውም፡፡ “ሆኜ ጨረስኩ” ሲባል ሊሆን ይችላል ስቃዩ በአዲስ መልክ የሚያገረሸው፡፡ …የሰይፉ የትምህርት ቤት አብሮ አደጎች እና ሚስቶቻቸው የገቡበት አይነት እርካታ የሌለው ስቃይ ጭንቀት እና የማስመሰል ህይወት፡፡\nየሰይፉ ፍፃሜ ጓደኞቹ እንዳሰቡት አልሆነም፡፡ እንደ አማልዕክት ሆኖ ቀጠለ። በእሱ እጅ ወይንም በእሱ አልጋ ላይ የተጋደሙ ሴቶች አመዳቸውን እያራገፉ ተስፋ ወዳለው ህይወት ማደግ ቀጠሉ። ተስፋ አገኙ፡፡ ወደፊት ህይወታቸውን የሚለውጡበት ነጥብ ላይ ሲደርሱ መስቀለኛው አማራጭ ይደቀንባቸዋል። ሰይፉ ያላቸው ይሄኔ ትዝ ይላቸዋል፡፡ ያኔ መምረጥ ያለባቸው “ድሮ የነበሩትን ወደፊትም ሳይረሱ አንዲቀጥሉ ብቻ” መሆኑን ደጋግሞ ነግሮአቸዋል፡፡ በነብሳቸው ላይ ንቅሳት ሆኖ ሳይደበዝ አብሮአቸው እንዲከርም በማድረጊያው የሴፌኒ የተሰጥኦ መንገድ፡፡ በፍቅር መንገድ፡፡ ተምኔታዊውን የህልም ፍቅር ሳይሆን ተጨባጩን ፍቅር፡፡\n“እንደ እሱ አመድ ላይ እድሜ ልኩን ተንደባላችሁ ምንም የአዕምሮ ቀውስ ሳይደርስባችሁ ለመቆየት ዝቅተኛ ንቃተ ህሊና እና እሱን የሚስተካከል የኒያንደርታል የአካል ክፍል ያስፈልጋችኋል” ብሎ ባለፈው አንዱ የጥንት ጓደኛው ሲናገር ነበር፡፡\nሁሉም ደስተኛ አይደሉም፡፡ ለምን እንዳልሆኑ መመርመር ሞኝነት ይመስላቸዋል፡፡ “አህያ ሞኝ ነው” ብለው ያምናሉ፡፡ አህያን መሆን አይፈልጉም፡፡ ሁሉም የመጀመሪያ ሚስታቸውን በሁለተኛ ለውጠዋል፡፡ አሁንም ሲያመሹ፣ ለምን አዲሷ ሚስታቸው ስልክ እንደማትደውልላቸው ሴፊኒ አብሮአቸው ካለ ይጠይቃቸዋል፡፡ አሁንም ቀጥተኛ መልስ አይሰጡትም፡፡\n“ሲጀመር… ሚስት አግብቶ ከማያውቅ ሰው ምክር አንቀበልም… ኖሮ የማያውቅ ሰው የኑሮ ዘዴ የትምህርት ክፍለ ጊዜ ሊያስተምር ይችልም” ይሉታል፤ በጉራማይሌ የፈረንሳይኛ እና የእንግሊዘኛ ቋንቋ ድብልቅ፡፡\n“እስቲ ዛሬ ለለውጥ አይታችሁ የማታውቁት አለም ወስጄ ሌላውን የህይወት ገፅታ ላስጎብኛችሁ” ይላቸዋል፡፡\n“ወይ ጠላ ቤት አልያም አረቄ ቤት ነው ያንተ ግብዣ… ከዛ አያልፍም” ብለው በብሽቀታቸው ይቀጥላሉ፡፡\nMore in this category: « የፖለቲካ ጥግ\tፊት የሌለው ዐይን »


ከጴንጤቆስጤ በፊት በርካቶች ኢየሱስን አዩት | የኢየሱስ ሕይወት\nከጴንጤቆስጤ በፊት በርካቶች አዩት\nማቴዎስ 28:16-20 ሉቃስ 24:50-52 የሐዋርያት ሥራ 1:1-12፤ 2:1-4\nኢየሱስ ለብዙዎች ተገለጠ\nወደ ሰማይ አረገ\nኢየሱስ በ120 ደቀ መዛሙርት ላይ መንፈስ ቅዱስ አፈሰሰ\nኢየሱስ ከሞት ከተነሳ በኋላ ከ11 ሐዋርያቱ ጋር ገሊላ ውስጥ ባለ አንድ ተራራ ላይ እንዲገናኙ ዝግጅት አደረገ። ቁጥራቸው 500 የሚሆን ሌሎች ደቀ መዛሙርትም በቦታው ተገኝተዋል፤ ከእነዚህ አንዳንዶቹ መጀመሪያ ላይ ጥርጣሬ ነበራቸው። (ማቴዎስ 28:17፤ 1 ቆሮንቶስ 15:6) ሆኖም ኢየሱስ አሁን የተናገረው ነገር በእርግጥ ሕያው መሆኑን ሁሉም እንዲያምኑ ረድቷቸዋል።\nኢየሱስ፣ በሰማይና በምድር ሁሉ አምላክ ሥልጣን እንደሰጠው ተናገረ። “ስለዚህ ሂዱና ከሁሉም ብሔራት ሰዎችን ደቀ መዛሙርት አድርጉ፤ በአብ፣ በወልድና በመንፈስ ቅዱስ ስም እያጠመቃችኋቸው፣ ያዘዝኳችሁንም ሁሉ እንዲጠብቁ እያስተማራችኋቸው ደቀ መዛሙርት አድርጓቸው” አላቸው። (ማቴዎስ 28:18-20) በእርግጥም ኢየሱስ ሕያው ነው፤ ከዚህም ሌላ ምሥራቹ እንዲሰበክ አሁንም ይፈልጋል።\nወንድ፣ ሴት ወይም ልጅ ሳይል ሁሉም የኢየሱስ ተከታዮች ደቀ መዛሙርት የማድረግ ተልዕኮ ተሰጥቷቸዋል። ተቃዋሚዎች የስብከትና የማስተማር ሥራቸውን ለማስቆም ጥረት የሚያደርጉ ቢሆንም ኢየሱስ “ሥልጣን ሁሉ በሰማይና በምድር ተሰጥቶኛል” በማለት አጽናንቷቸዋል። ይህ ለተከታዮቹ ምን ትርጉም አለው? “እነሆም እኔ እስከ ሥርዓቱ መደምደሚያ ድረስ ሁልጊዜ ከእናንተ ጋር ነኝ” አላቸው። ኢየሱስ ምሥራቹን በመስበኩ ሥራ የሚካፈሉ ሁሉ ተአምራት የመፈጸም ችሎታ እንደሚሰጣቸው አልገለጸም። ያም ቢሆን የመንፈስ ቅዱስ ድጋፍ አይለያቸውም።\nኢየሱስ ከሞት ከተነሳ በኋላ ለደቀ መዛሙርቱ፣ በጠቅላላ “ለ40 ቀናት” ተገልጧል። የተለያየ አካል እየለበሰ የታየ ሲሆን “ሕያው መሆኑን በብዙ አሳማኝ ማስረጃዎች አሳያቸው።” እንዲሁም “ስለ አምላክ መንግሥት” አስተማራቸው።—የሐዋርያት ሥራ 1:3፤ 1 ቆሮንቶስ 15:7\nሐዋርያቱ በገሊላ እያሉ ሳይሆን አይቀርም ኢየሱስ ወደ ኢየሩሳሌም እንዲመለሱ አዘዛቸው። ከዚያም በከተማዋ ውስጥ ባገኛቸው ጊዜ እንዲህ አላቸው፦ “ከኢየሩሳሌም አትውጡ፤ ከዚህ ይልቅ አብ ቃል የገባውንና እኔም ስለዚሁ ጉዳይ ስናገር የሰማችሁትን ቃል ፍጻሜ ተጠባበቁ፤ ዮሐንስ በውኃ አጥምቆ ነበርና፤ እናንተ ግን ከጥቂት ቀናት በኋላ በመንፈስ ቅዱስ ትጠመቃላችሁ።”—የሐዋርያት ሥራ 1:4, 5\nከዚህ በኋላ ኢየሱስ ከሐዋርያቱ ጋር እንደገና ተገናኘ። ከዚያም በደብረ ዘይት ተራራ ምሥራቃዊ አቀበት ላይ እስከምትገኘው “እስከ ቢታንያ ይዟቸው ሄደ።” (ሉቃስ 24:50) ኢየሱስ ተለይቷቸው እንደሚሄድ ብዙ ጊዜ የነገራቸው ቢሆንም እንኳ መንግሥቱ በሆነ መንገድ ምድር ላይ እንደሚቋቋም እየጠበቁ ነው።—ሉቃስ 22:16, 18, 30፤ ዮሐንስ 14:2, 3\nሐዋርያት “ጌታ ሆይ፣ ለእስራኤል መንግሥትን መልሰህ የምታቋቁመው በዚህ ጊዜ ነው?” ሲሉ ጠየቁት። እሱም “ጊዜያትንና ወቅቶችን የመወሰን ሥልጣን ያለው አብ ብቻ ስለሆነ እናንተ ይህን ማወቅ አያስፈልጋችሁም” በማለት በአጭሩ መለሰላቸው። ከዚያም ሊሠሩት የሚገባውን ሥራ በድጋሚ ጠበቅ አድርጎ በመግለጽ እንዲህ አላቸው፦ “መንፈስ ቅዱስ በእናንተ ላይ በሚወርድበት ጊዜ ኃይል ትቀበላላችሁ፤ በኢየሩሳሌም፣ በመላው ይሁዳና በሰማርያ እንዲሁም እስከ ምድር ዳር ድረስ ምሥክሮቼ ትሆናላችሁ።”—የሐዋርያት ሥራ 1:6-8\nሐዋርያቱ ከሞት ከተነሳው ከኢየሱስ ጋር በደብረ ዘይት ተራራ ላይ እያሉ እሱ ወደ ሰማይ መውጣት ጀመረ። ብዙም ሳይቆይ ደመና ከዓይናቸው ሰወረው። ኢየሱስ ከሞት ከተነሳ በኋላ ሥጋዊ አካል ለብሶ ታይቷል። አሁን ግን በዚህ ወቅት የለበሰውን ሥጋዊ አካል በመተው መንፈሳዊ ፍጡር ሆኖ ወደ ሰማይ አረገ። (1 ቆሮንቶስ 15:44, 50፤ 1 ጴጥሮስ 3:18) ታማኝ ሐዋርያቱ ትኩር ብለው ወደ ሰማይ ሲመለከቱ “ነጫጭ ልብስ የለበሱ ሁለት ሰዎች ድንገት አጠገባቸው ቆሙ።” ሥጋዊ አካል የለበሱት እነዚህ መላእክት ሐዋርያቱን እንዲህ አሏቸው፦ “እናንተ የገሊላ ሰዎች፣ ወደ ሰማይ እየተመለከታችሁ የቆማችሁት ለምንድን ነው? ይህ ከእናንተ ወደ ሰማይ የተወሰደው ኢየሱስ ወደ ሰማይ ሲሄድ ባያችሁት በዚሁ ሁኔታ ይመጣል።”—የሐዋርያት ሥራ 1:10, 11\nኢየሱስ ምድርን ለቆ የሄደው በሕዝብ ሆታ አይደለም፤ ሲሄድ ያዩት ታማኝ ተከታዮቹ ብቻ ናቸው። የሚመለሰውም “በዚሁ ሁኔታ” ነው፤ በሌላ አባባል ከፍተኛ ሕዝባዊ አቀባበል አይደረግለትም፤ ከዚህ ይልቅ በመንግሥቱ ሥልጣን ላይ መገኘቱን የሚያስተውሉት ታማኝ ተከታዮቹ ብቻ ናቸው።\nከዚህ በኋላ ሐዋርያቱ ወደ ኢየሩሳሌም ተመለሱ። በቀጣዮቹ ቀናት “ከኢየሱስ እናት ከማርያም እንዲሁም ከወንድሞቹ” እና ከሌሎች ደቀ መዛሙርት ጋር ተሰባሰቡ። (የሐዋርያት ሥራ 1:14) እነዚህ ሰዎች ተግተው እየጸለዩ ነው። በጸሎት ታግዘው ካሰቡባቸው ጉዳዮች አንዱ የሐዋርያቱ ቁጥር እንደገና 12 እንዲሆን የአስቆሮቱ ይሁዳን የሚተካውን ደቀ መዝሙር መምረጥ ነው። (ማቴዎስ 19:28) ይህ ሰው የኢየሱስን ሥራዎች እና ትንሣኤውን የተመለከተ መሆን አለበት። በዚህ ጉዳይ ላይ የአምላክን ፈቃድ ለማወቅ ዕጣ ጣሉ፤ ዕጣ ስለ መጣል በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ ለመጨረሻ ጊዜ የተጠቀሰው እዚህ ላይ ነው። (መዝሙር 109:8፤ ምሳሌ 16:33) ማትያስ ተመረጠና “ከአሥራ አንዱ ሐዋርያት ጋር ተቆጠረ”፤ ማትያስ፣ ኢየሱስ ከላካቸው 70 ደቀ መዛሙርት አንዱ ሳይሆን አይቀርም።—የሐዋርያት ሥራ 1:26\nበ33 ዓ.ም. የተከበረው ጴንጤቆስጤ የተባለው የአይሁድ በዓል የዋለው ኢየሱስ ወደ ሰማይ ካረገ ከአሥር ቀናት በኋላ ነው። በኢየሩሳሌም በሚገኝ ሰገነት ላይ 120 ገደማ የሚሆኑ ደቀ መዛሙርት ተሰብስበዋል። በድንገት ኃይለኛ ነፋስ የመሰለ ድምፅ ቤቱን ሞላው። የእሳት ምላሶች የሚመስሉም ታዩአቸው፤ በእያንዳንዳቸውም ላይ አረፉ። በዚህ ጊዜ ደቀ መዛሙርቱ ሁሉ በተለያዩ ቋንቋዎች መናገር ጀመሩ። ኢየሱስ ቃል በገባላቸው መሠረት በዚህ መንገድ መንፈስ ቅዱስ ወረደባቸው!—ዮሐንስ 14:26\nኢየሱስ በገሊላ በሚገኝ ተራራ ላይ መመሪያዎች የሰጠው ለእነማን ነው? መመሪያዎቹስ ምንድን ናቸው?\nኢየሱስ ከሞት ከተነሳ በኋላ ለደቀ መዛሙርቱ የተገለጠላቸው ለምን ያህል ጊዜ ነው? ምንስ አደረገ?\nኢየሱስ ከሄደበት ሁኔታ አንጻር፣ የሚመለሰው እንዴት ነው?\nበ33 ዓ.ም. በተከበረው የጴንጤቆስጤ በዓል ላይ ምን ተፈጸመ?\nአጋራ አጋራ ከጴንጤቆስጤ በፊት በርካቶች አዩት\njy ምዕ. 137 ገጽ 310-311


ሊጋባ በየነ ማን ነው? (ውብሸት ሙላት) | EthioReference >\nሊጋባ በየነ ማን ነው? (ውብሸት ሙላት)\nሊጋባ በየነ ማን ነው?\n“እንደኮራ ሔደ እንደተጀነነ፤ጠጅ ጠጣ ቢሉት ውሃ እየለመነ፤ የጎንደር ባላባት ሊጋባ በየነ”\nበሕዝብ ዘንድ ሊጋባ በየነ በመባል በሰፊው ይታወቃሉ፡፡ ሙሉ ስማቸው በየነ ወንድማገኘሁ ነው ፡፡ የቡልጋ ተወላጅ ናቸው፡፡ የትውልድ ዘመናቸው በ1868 ዓ.ም. ነው፡፡ የቤተክህነት ትምሕርት ቀስመዋል፡፡ ቅኔም ጭምር ተቀኝተዋል፡፡ ከዚያም ከዳግማዊ አጼ ምኒልክ በመግባት አጋፋሪ ሆኑ፡፡ አጋፋሪነታቸው የቤተ መንግሥቱን ወግና ሥርዓት እንዲያውቁ አስችሏቸዋል ማለት ይቻላል፡፡\nሊጋባ በየነ የተለያዩ አስቸጋሪ ሁኔታዎችና አጋጣሚዎች በተከሰቱበት ወቅት ቆራጥነት የተሞላበት እርምጃ ከመውሰድ ወደኋላ ብለው አያውቁም፡፡ እንዲህ ዓይነት ክስተቶች በተፈጠሩበት ወቅት በይፋ የምናገኛቸው በ1903 ዓ.ም. በልጅ ኢያሱና በወቅቱ ሊቀ መኳስ የነበሩት እና ኋላ ላይ ራስ የተባሉት በአባተ ቧያለው መካከል በተነሳው ጠብ ላይ ነው፡፡ በዚህን ጊዜ ለልጅ ኢያሱ ወገን ሆነው እናገኛቸዋለን፡፡\nከዚህ በመቀጠል ደግሞ የምናገኛቸው በ1905 ዓ.ም. በእነፊታውራሪ ገብረማርያምና በልጅ ኢያሱ ጠብ ጊዜ ነው፡፡ ነገሩ እንዲህ ነው፡፡ ልጅ ኢያሱ ከጊሚራ ዘመቻ ሲመለሱ ነው የተከሰተው፡፡ በዚህን ጊዜ አጼ ምኒልክ በጽኑ እንደታመሙ ስለነበር በቤተ መንግሥቱ አንድ ወሬ ይነዛል፡፡ ይኼውም፣ ”ልጅ ኢያሱ ጃንሆይን ከትልቁ ቤተ መንግሥት አስወጥተው በቃሬዛ በወደ አንኮበር ሊወስዷቸውና እራሳቸው ከቤተ መንግሥቱ ገብተው እንዲነግሡ ምክር ተቆርጧል” የሚል የሐሰት ወሬ ነው፡፡ ይህንን ወሬ እንደቁም ነገር በመውሰድ የእልፍኝ ዘበኛ ጦር አለቆቹ ፊታውራሪ ገብረማርያምና ባሻ ደቻሳ ሌሎች ሻምበሎችም ጭምር የልጅ ኢሱያሱን ሰዎች ከጊሚራ ዘመቻ ሲመለሱ አናስገባም አሉ፡፡\nበዚህን ጊዜ አጋፋሪ በየነ እና በጅሮንድ አሸናፊ በድርጊቱ በጣም ተናደዱ፡፡ በጅሮንድ አሸናፊ በግምጃ ቤት በኩል፣ አጋፋሪ በየነ ደግሞ በፊት ለፊት ቤተ መንግሥቱን ማስጠበቅ ይቀጥላሉ፡፡ በዚህ ዓይነት አስጨናቂ ሁኔታ ጥቄት ቀን ቆዩ፡፡ ከዚያም የካቲት 22 ቀን 9 ሰዓት ገደማ ግጭት ተፈጠረ፡፡ የግጭቱ መነሻም በአጋፋሪ በየነ ጭፍሮች ላይ አስቀድሞ ስለተተኮሰባቸው እንደሆነ የሚናገሩ አለ፡፡ የልጅ ኢያሱ ወገኖች ከውጭ ሲሆኑ፣ የእነ ፊታውራሪ ገብረ ማርያም ደግሞ ከውስጥ ሆነው ተኩሱ ቀጠለ፡፡ በዚህን ጊዜም አጋፋሪ በየነ ከልጅ ኢያሱ ወገን ነበሩ፡፡ ያው መጨረሻው የልጅ ኢያሱ ሰዎች አሸንፈዋል፡፡\nአጋፋሪ በየነ ወደ ሊጋባነት ከፍ ያሉበትን ሹመት ያገኙት በ1907 ኅዳር 12 ቀን ነው፡፡ ሊጋባ ከሆኑ በኋላ ሌላ ወሬ ቤተ መንግሥቱን ያውደዋል፡፡ “አቤቱ ኢያሱ ሰልመዋል፣ኢትዮጵያን የእስላም መንግሥት ሊያድረጓት ነው” እየተባለ ከመስከረም 1908 ጀምሮ በሰፊው ተወራ፡፡በተለይ ከግንቦት 12 ቀን ጀምሮ በጣም ይጠነክራል፡፡ በዚህን ጊዜ የሸዋ መኳንንትም አቤቱ ኢያሱን ከመንግሥቱ ለማውጣት መምከር ጀመሩ፡፡\nየእነዚህ መኳንንት መሪዎች ሆነው በፊት ረድፍ የተገኙት በጅሮንድ ይገዙ ሃብቴና ሊጋባ በየነ ነበሩ፡፡ እነ ፊታውራሪ ሃብተ ጊዮርጊስና እጨጌ ወልደጊዮርጊስም ደጋፊ ነበሩ፡፡ እንደውም እነዚህ ሰዎች ሌላ መርጠው ለማንገስ አንካካድም በማለት በእጨጌው ፊት ግንቦት ላይ ተማማሉ፡፡\nየሸዋ መኳንንትን ምክር ወደ ተግባር ለመቀየር ቁርጥ ቀን እንዲሆን የተያዘው ለመስከረም 17 ፣ የመስቀል በዓል ዕለት ሺ ዘጠኝ መቶ ዘጠኝ ዓመተ ምህረት ነበር፡፡ ያው፣ የልጅ ኢያሱ መንግሥት ወደ ነገሥተ ነገሥታት ዘውዲቱ እንዲዞር ቀድሞ ተቆርጧል፡፡\nበዚህ ዕለት፣ ሊጋባ በየነም በአንድ በኩል በሊጋባነታቸው ሚኒስትሮችን፣በአዲስ አበባ የሚኖሩትን መሳፍንትና መኳንንት ከነሠራዊታቸው ወደ ቤተ መንግሥት ያስገባሉ፡፡ እንደውም አቡነ ማቴዎስንና እጨጌ ወልደጊዮርጊስም ጠርተው እየመሩ ያመጡት እራሳቸው ሊጋባ በየነ ነበሩ፡፡ በዚህን ዕለት ጥሪ የተደረገላቸው ሁሉም በግቢው ውስጥ በተተከለው ድንኳን እንደየማዕረጋቸው ተቀመጡ፡፡ ከዚያ ከንቲባ ወልደጻድቅ ጎሹ ልጅ ኢያሱን ለመሻር እና ሕዝቡን ለማሳመን በመካሪዎቹ የተዘጋጀውን ጽሑፍ አነበቡ፡፡\nጽሑፉ ተነብቦ እንዳለቀ አቡነ ማቴዎስ “ትንሽ ጊዜ ስጡኝ እና እኔው ራሴ ሐረር ሔጄ ልምከረው፤ላስታርቃችሁ” ይላሉ፡፡ የአቡኑን ሐሳብ እጨጌው ተቃወሙ፡፡ እጨጌው አክለውም “የእስላሞቹን የአባ ጅፋርን፣የነጋድራስ አቡበከርን ልጅ ማግባቱን አልሰሙ ሆነው ነው፤ አሁን ልምከረው የሚሉት?” በማለት በቁጣ ተናገሩ፡፡ ከዚያ አቡኑም ልጅ ኢያሱን የተከተለና የተቀበለ ውጉዝ ይሁን በማለት የግዝት ቃል አወጡ፡፡\nየአቡነ ማቴዎስን ንግግር ተከትሎ ቀኛዝማች ተሰማ ከተማ “ጳጳሱ ልምከረው ማለታቸው ስለምን ተጠላ?” በማለት ንግግር ማድረግ እንደጀመሩ ሊጋባ በየነ አቋረጠዋቸው ጎራዳቸውን በመምዘዝ “የእስላም ወገን የሆንክ እንግድህ ተለይ” በማለት በፉከራ ይናገራሉ፡፡\nየሊጋባ በየነን ፉከራ ተከትሎ ቀኛዝማች ተሰማ አንድ ጥይት ወደ ሰማይ ከተኮሱ በኋላ መሰሎቻቸው ጋር መሸሽ ቢጀምሩም የተለያዩ ሰዎች ጥይት መተኮሳቸውን ይቀጥላሉ፡፡ በተፈጠረው ክስተት ስምንት ሰዎች ሞቱ፡፡ አምስት ሰዎች ደግሞ ቆሰሉ፡፡\nእንዲህ ዓይነቱ ቀውጢ እና አስፈሪ ሁኔታ በተፈጠረበት ጊዜ ሊጋባ በየነ ወደ አዋጅ መንገሪያው በመሄድ “አሁን የተተኮሰው የደስታ ነው፤ የክፋት አይደለም ባለህ እርጋ” አሉ፡፡ ከዚያም ሁሉንም አረጋግተው እንደውም ጳጳሱ፣ደጃች ተፈሪና እነ ፊታውራሪ ኃብተጊዮርጊስ ላይ ጉዳት እንዳይደርስ አድርገው ሁኔታውን አረጋጉ፡፡\nበኦፊሴል ልጅ ኢያሱ ከተሻሩ በኋላ በሜኢሶ ጦርነት ስለተጀመረ ሊጋባ በየነ መድፍና መትረየስ አስጭነው 3000 ወታደር ይዘው በባቡር ሐረር ወረዱ፡፡ ይሁን እንጂ ሲደርሱ ጦርነቱ ተጠናቆ የልጅ ኢያሱም ሰው ወደ አፋር ሄዶ ነበር፡፡ ከሐረር ተመልሰው ወደ ሰገሌ ዘመቱ፡፡\nበሰገሌ ውጊያም ከፊታውራሪ ሃብተ ጊዮርስ ጋር በመሆን ንጉሥ ሚካኤል በራሳቸው በሚመሩት ጦር ፊት ለፊት ተሰልፈዋል፡፡ እንደውም በሸዋ በኩል የተሰለፈው ወታደር ከባላገሩ ሃብትና ንብረቱ ከወሰደ ተዘረፈብኝ በማለት እንዲያሳውቅ በልዑል አልጋ ወራሽ ደጃች ተፈሪ በኩል የአዋጅ ቃል ያለፈው በሊጋባ በየነ እየነገሩ እንደሚከፈላቸው ነው፡፡ ይህን ያህል እምነት የተጣለባቸው ናቸው ሊጋባ በየነ፡፡\nየሰገሌው ጦርነት ተጠናቅቆ በንግሥተ ነገሥታት ዘውዲቱ የንግሥና በዓል ላይ የተለያዩ ሰልፎችን ከሚመሩት መካከልም ሊጋባ በየነ አንዱ ነበሩ፡፡ ነጋሪት እያስመቱ፣ መትረየሱን በመንኮራኩር አስጭነው፣በብዙ መቶ እግረኛ ወታደር አሰልፈው ንግሥናውን አሳምረዋል፡፡ ስለንግሥናው በቤተ መንግሥት ግብዣ ተደርጎ ስለነበር እና ተጋባዡ ስፍር ቁጥር ስለሌለውም ሊጋባ በየነ የሚያጋፍሩት በቅሎ ላይ ሆነው ነበር፡፡\nበ1909 ዓ.ም. በወርሃ የካቲት ሊጋባ በየነ ደጃዝማች ተብለው ባሌን ተሾሙ፡፡ ክረምቱን ብቻ በባሌ ከርመው በ1910 በጥቢው ወደ ወላይታ ተዛወሩ፡፡ እስከ 1915 ዓ.ም፣ ወላይታን ሲያስተዳሩ ቆይተው የወላይታ ባላባቶች በደጃዝማቹ ላይ ክስ በማቅረባቸው ጉዳዩን ለመመርመር ግራዝማች ቆርቾ የሚባሉት የመንግሥት ወምበር (ዳኛ) ወደ ወለይታ ሄዱ፡፡\nደጃዝማች በየነ፣ የተከሰሱትም የወህኒ ቤት ተቃጥሎ እስረኞች ላይ ጉዳት ሲደርሰ በግቢያቸው ግብር እያበሉ ዝም አሉ፣ ለእርዳታም አልደረሱም፣በአስተዳደር ረገድም በድለውናል የሚል ነበር፡፡ በተጨማሪም ደጃዝማቹን በነፍስ ግዲያም የሚፈልጓቸው ስለነበሩ ክስ ቀርቦባቸዋል፡፡\nየነፍስ ግዲያው ታሪክ በአጭሩ እንዲህ ነው፡፡ አንድ አሽከራቸው በየጊዜው በመልዕክተኛነት ወደ ራስ ተፈሪ ይላክ ነበርና በዚህ አጋጣሚ በመጠቀም ስለ ደጃዝማች በየነ የሚያውቀውን እየተናገረ በምስጢር ይላላካል በሚል ተከስሶ ይፈረድበትና ይታሰራል፡፡ የእስረኛው ጠባቂዎችና ቁራኛ ሆኖ እንዲጠብቅ የተመደቡትን እስረኛው በመጠጥ አስክሮ ያመልጣል፡፡\nእነዚህ ጠባቂዎችና ቁራኛው ተከስው ከተፈረደባቸው በኋላ በግርፋት ይቀጣሉ፡፡ ገራፊው ጅራፉ ሲበጠስበት በጉንድሹ ስለገረፈው ከጥቂት ቀን በኋላ ይሞታል፡፡ የሟቹ ወገኖች ደጃዝማች በየነን በነፍስ ግድያ የከሰሷቸው በዚህ ምክንያት እንጂ ራሳቸው ስለገደሉ አይደለም፡፡ እንደአለቃ ገብረኢግዚአብሔር ኤልያስ አባባል ደግሞ ደጃዝማች በየነ ንግሥትንም የሚያስቆጣ ድርጊት ፈጽመዋል፡፡ ይኸውም ሚስታቸውን ገርፈው የቁስሉን ቅርፊት በሙዳይ አድርገው ለንግሥት መላካቸው ነው፡፡ ሚስታቸው የንግሥት ዘመድ ናቸው፡፡ ከዚህ ሌላም ፈጸሙት የተባለው አለቃ ሀዋዝ የተባሉ ባሕታዊን ያለፍርድ አስገርፈዋል ተብለው ነው፡፡\nክሳቸው ግንቦት 9 ቀን ተመርምሮ ጥፋተኛ ስለተባሉ መጀመሪያ በፊታውራሪ ሃብተጊዮርጊስ ሥር ለዘጠኝ ወራት ከታሠሩ በኋላ፤ወደ አንኮበር ተዛውረው እስከ ጥር 1917 ድረስ እዚያው ቆዩ፡፡ በጥር ወር ምህረት ተደርጎላቸው በወሊሶ ወረዳ በርስታቸው እንዲቀመጡ ተፈቀደላቸው፡፡\nበወሊሶ እያሉ በአንድ በኩል ወደ አዲስ አበባ መግባት እንዲፈቀድላቸው ወደ ራስ ተፈሪ ደብዳቤ እየላኩ በሌላ በኩል ደግሞ አልጋ ወራሹ ንግሥቲቱ በሕይወት እያሉ ደጃች ተፈሪ እንደራሴ ሊሆኑ አይገባም፤ ፈንታቸውን ከመጠበቅ ውጭ በመንግሥቱ ሥራ መግባት የለባቸውም፤ በአልጋወራሽነታቸው ብቻ መጠበቅ ይገባቸዋል፤ ይባስ ብሎም የውጭ ትምህርትም እያመጡብን ስለሆነ ከዚህ ድርጊታቸው እንዲታቀቡ የሚጠይቅ የሴራ ቃል መጻጻፍ ጀመሩ፡፡ ይህንን ዓይነቱን መልእክት ለፊታውራሪ ሃብተ ጊዮርጊስም ጭምር ይልካሉ፡፡\nእንደውም ለሃብተጊዮርጊስ በላኩት ደብዳቤ ላይ “ይህንን ቢያደርጉ ሁሉም ይረዳዎታል፤ሴቷ እንኳን በዘነዘና ትረዳዎታለች፤እኔም ልምጣ ልርዳዎ” የሚልም አለበት፡፡ ይህ ነገር በአልወራሹ ተሰምቶ ሚያዚያ 7/1917 ዓ.ም. ደጃች በየነ ተከሰሰው በአልጋ ወራሽ ችሎት ይቀርባሉ፡፡ የእምነት ክህዴት ቃላቸውን ሲጠየቁም ከማመን አልፈው ሌላም ሌላም ትርፍ ቃል በመናገራቸው እንዲገረፉ ይወሰንባቸዋል፡፡ ከዚም 29 ጅራፍ እንደተገረፉ የአጼ ምኒልክን ስም በመጥራታቸው ብሎም በራስ ሥዩምና በፊታውራሪ ሃብተጊዮርጊስ ምልጃ ግርፋቱ ቆሞ በደጃዝማች አባ ሻውል እጅ እንዲታሰሩ ወደ ሐረር ተላኩ፡፡\nየሊጋባ በየነን መቅጣት በተመለከተ ሚያዚያ 8 ቀን 1917 ዓ.ም. የወጣው ብርሃንና ሰላም ጋዜጣ እንዲህ ይላል፡፡ ርእሱ “ተፈሪ አባ ጠቅል የዕቡይ ሞረዱና ደጃች በየነ” ሲሆን ከይዘቱ በጥቂቱ የሚከተለውን ይመስላል፡፡\n“በ፯ ማዚያ እጅግ የሚደንቅ ነገር ተደረገ፡፡ ደጃች በየነ ዕገሌ አባቴ የማይል ሰው ከትንሽነት ወደትልቅነት በጌቶች ፈቃድ መውጣቱን ሁላችሁ የምታውቁት ነው፡፡ የተሾመውንና የተከበረውን ክብረት የባሕርይው አድርጎት ሁከትና ሴረኝነትን ገንዘብ አድርጎ ሰላምን የማይፈልግ ሰው ስለሆነ የብዙ ጊዜ ኃጢአቱን እግዚአብሔር ተመራምሮ ባደባባይ ጣለው፡፡ “ የቀድሞ ጥፋታቸውንና ቅጣታቸውን እንዲሁም በዚሁ ዕለት የተፈጸመውም ይዘረዝራል፡፡\nአለቃ ገብረእግዚአብሔር ኤልያስ ከላይ ከተገለጸው ሁነት ጋር በማያያዝ ስለ ሊጋባ በየነ ሲጽፉ “ከጀግንነት በቀር ምንም ያልተማሩ ጥሩ ወታደር ነበሩ” በማለት ነው፡፡ እንደው ለማጥላላት እና ለማሳነስ ስለሆነ እንጂ ደጃች በየነ እንኳን የተማሩ ነበሩ፡፡ ጋዜጣውም ቢሆን “እገሌ አባቴ የማይል” ያለው ከመሳፍንት ወገን አለመሆናቸውን ለማሳየት ነው፡፡\nይህ ሁሉ ከሆነ በኋላ ፣ በ1921 ግርማዊ ተፈሪ የንጉሥና በዓላቸውን ምክንያት በማድረግ ምህረት ስላደረጉ በየነ አባ ሰብስብም ተለቀቁ፡፡ ከዚያ ቀጥለው ልዑል አልጋ ወራሽ ተፈሪ መኮንን የጎንደር አገረ ገዥ አድርገው ይሾሟቸዋል፡፡ በዚህን ጊዜ ነው ደጃች በየነ “አገሬን እንጂ ያሠረኝን መንግሥት አላገለግልም” ያሉት ፡፡ አገረ ገዥ ሁኑ ሲባሉ እምቢኝ በማለታቸው ነው፡-\n“እንደኮራ ሔደ እንደተጀነነ፤ጠጅ ጠጣ ቢሉት ውሃ እየለመነ፤ “የጎንደር ባላባት ሊጋባ በየነ፡፡” የተባለላቸው፡፡\nወደ ሁለት ዓመት ያህል ካለፉ በኋላ ከእንደገና በ1923 በወርሃ ግንቦት ደጃች በየነ የኮንታ ገዥ ሆነው ተሾሙ፡፡ ጣሊያን አገራችንን ወረረች ሲባል ደጃች በየነ ጣልያንን ሊወጉ ወደ ማይጨው ዘመቱ፡፡ በማይጨው ጦርነት ደጃዝማች በየነ በራስ ካሳ በሚመራው የደቡብ ጦር ሥር ሆነው ነው የዘመቱት፡፡ ማይጨው ጦርነት ላይ በጀግንነት ተሰው! አጼ ኃይለ ሥላሴንም በዘንጋቸው እያመለከቱ “አንተ ጀርባህን እኔ ደግሞ ደሬቴን ለአገር እንሠጣለን” ይሉ እንደነበርም ይነገራል፡፡\nመርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣የሐያኛው ክፍለ ዘመን መባቻ-የዘመን ትዝታዬ ካየሁትና ከሰማሁት፣1896-1922፣ ሦስተኛ እትም፣ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ፕሬስ፣2008\nመርስዔ ኀዘን ወልደ ቂርቆስ፣ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ፣1922-1927፣አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ፕሬስ፣2009\nብላቴን ጌታ ማኅተመ ሥላሴ ወልደ መስቀል፣ቼ በለው፣የኢትዮጵያ ባህል ጥናት፣አዲስ አበባ፣1961፣አዲስ አበባ\nዘውዴ ረታ፣ተፈሪ መኮንን ረዥሙ የሥልጣን ጉዞ፣በምኒልክ፣በኢያሱ፣በዘውዲቱ ዘመን (1884-1922)፣አዲስ አበባ፣1999\nልዑል ራስ እምሩ ኃይለ ሥላሴ፣ ካየሁት ከማስታውሰው፣አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ፕሬስ፣2002\nብርሃንና ሰላም፣የመጀመሪያ ዓመት ቁጥር 16፣ማዚያ 8፣1917\nአለቃ ገብረእግዚአብሔር ኤልያስ፣የሕይወት ማስታወሻ፣አቤቱ ኢያሱ እቴጌ ዘውዲቱ Recorded by Aleqa Gebre-Igiziabher Elyas, edited and translated Reidulf K.Molvaer,Prowess,Piety and Politics ,The Chronicle of Abeto Iyasu and Empress Zewditu of Ethiopia (1909-1930)\nደጃዝማች ከበደ ተሰማ፣የታሪክ ማስታወሻ፣1962 ዓ.ም.፣አዲስ አበባ


“ታንዛንያ ላይ የፃፍከው ጽሑፍ ኢትዮጵያ መጥቶ መነበብ አለበት” - Addis Admass Newspaper | Amharic news | Ethiopian news\nጋዜጠኝነትን ለማበረታታት የተዘጋጀ ውድድር ነው---\nየራሳችንን ታሪክ ራሳችን ወደ መናገር ማደግ አለብን----\nልጄ ደውሎ እንዴት ነች ኢትዮጵያ ብሎኛል-----\nአፍሪካን ሚዲያ ኢኒሽየቲቭ (አሚኢ) በልማት መስክ ለሚሠሩ ጋዜጠኞች “አፍሪካን ስቶሪ ቻሌንጅ” የተሰኘ ውድድር በማዘጋጀት ለአሸናፊዎች ሽልማት እንደሚሰጥ ባለፈው እሁድ በአዲሱ ካፒታል ሆቴል የማስተዋወቂያ ዝግጅት ላይ አስታውቋል፡፡ ካለፈው እሁድ ጀምሮ የጋዜጠኞችን የመወዳደርያ ፕሮፖዛል መቀበል የጀመረው አሚአ፤ እስከ ሰኔ 7 ድረስ ፕሮፖዛል እንደሚቀበል ገልጿል፡፡ የመጀመሪያ ዙር ውድድሩ በግብርና ዙሪያ እንደሆነ የታወቀ ሲሆን ውድድሩ ለአፍሪካውያን ጋዜጠኞች ብቻ የተዘጋጀ ነው ተብሏል፡፡ የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ መልካሙ ተክሌ የቀድሞው የቢቢሲ አፍሪካ አገልግሎት ዋና አዘጋጅና የአሚኢ አርታዒ ከሆነው ኬንያዊ ጋዜጠኛ ጆሴፍ ዋሩንጉ ጋር በውድድሩ፣ በሙያውና በግል ሕይወቱ ዙርያ ቃለምልልስ አድርጎለታል፡፡\nየውድድሩን ሃሳብ ያመነጨው ማነው? ሀሳቡን ያመነጨው አፍሪካ ሚዲያ ኢንሽየቲቭ ነው፡፡ የአፍሪካ መገናኛ ብዙሃን ጠንካራና ነፃ እንዲሆኑ ይፈልጋሉ፡፡ ስለዚህም ከመገናኛ ብዙሃን ባለቤቶች ጋር ይሰራሉ፡፡ የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ አጠቃቀምን ይከታተላሉ፡፡ ድርጅቱ ከሁሉም የአፍሪካ መገናኛ ብዙሃን ጋር ግንኙነት አለው። ለሬዲዮም ሆነ ለጋዜጣ የሚሆን ሃሳብ ኖሯቸው በአቅም ማነስ መስራት ያልቻሉትን ለማገዝ የታለመ ነው፡፡ ውድድሩ በልማት ታሪኮች ላይ ያተኩራል፡፡ ሽልማቱ በሞ ኢብራሂም፣ በቢልና ሜሊንዳ ጌትስ ፋውንዴሽን እና በሌሎችም የሚደገፍ ነው፡፡ ድጋፍ አድራጊዎች በጋዜጠኛው ጽሑፍ ምዘና ላይ ተጽዕኖ አያሳድሩም? እውነት ነው፡፡ እንቀበለዋለን፡፡ ድጋፍ አድራጊዎቹ የኢዲቶሪያል ነፃነቱን የጠበቀ የጋዜጣ ጽሑፍ ወይም የሬዲዮ ዝግጅት መኖር እንዳለበት ያውቃሉ፡፡ እኔ የውድድሩ የ”አፍሪካን ስቶሪ ቻሌንጅ” አርታዒ ነኝ፡፡\nእኔ ነኝ የምወስነው እንጂ ፈንድ አድራጊዎቹ አይደሉም፡፡ ገለልተኛ የዳኞች ቡድንም አለን። እስካሁን ስምንት ናቸው፡፡ ለወደፊት የዳኞቹን ቁጥር 20 ለማድረስ አቅደናል። እነሱ ናቸው ውጤት የሚያሳዩት፡፡ የኛ ሥራ የተወዳዳሪዎችን የተጣራ ዝርዝር ማዘጋጀት ነው፡፡ እነዚህን ፈንድ አድራጊዎች የፈለግነው አፍሪካን ሚዲያ ኢኒሽየቲቭ ልማት ላይ መሥራት ስለሚፈልግ ነው፡፡ የቢል እና ሚሊንዳ ጌትስ ፋውንዴሽን፣ እንዲሁም የሞ ኢብራሂም ፋውንዴሽን በልማት ላይ ነው የሚሰሩት፡፡ ይኼ ሁሉ ሆኖ በመጨረሻ ይዘቱን የሚወስነው ግን ጋዜጠኛው ነው፡፡ ለውድድሩ ከቀረቡት ጽሑፎቹ መካከል ድጋፍ ሰጪዎቹን የሚሸነቁጡ ቢኖሩስ? ይሄ የጋዜጠኞቹ ጉዳይ ነው፡፡ በይዘት ጣልቃ አንገባም፡፡ እኛ የጋዜጠኝነትን መርሕ ተከትሎ መዘጋጀቱን እና ተዛማጅ ጉዳዮችን ነው የምናየው። የጋዜጠኞች የግንኙነት መረብ እንዲጠናከር እንፈልጋለን፡፡\nአፍሪካ ውስጥ በጋዜጠኝነት መሥራት ከባድ ነው ይባላል፤ ሽልማቱ የአንድ ወገን ጥገኛ የመሆን አዝማሚያ አያሰጋውም? ቅድሚያ የምንሰጠው ለፕሮፌሽናሊዝም ነው። የምንፈልጋቸው ጽሑፎችም ሆኑ የምንሰጣቸው ድጋፎች በዚህ መሠረት ነው፡፡ ይኼንን ወይንም ያንን ደግፍ ንቀፍ የሚባልበት አይደለም፡፡ ጋዜጠኛው ስለ ሰዎች አንድ ታሪክ ስለፃፈ “ፀረ መንግስት ነው”፣ “መንግስት ደጋፊ ነው” መባል የለበትም፡፡ ስለነጋዴዎች፣ ሐኪሞች፣ ገበሬዎች ነው የሚፃፈው፡፡ ትክክለኛ ያልሆነ ፖሊሲ ነው፣ እርሻን አያዳብርም፣ ንግድ አያስፋፋም ማለት ይቻላል፤ የሙያ ሥነምግባሩን ጠብቆ፡፡ ሰዎች ካንዱ ሌላውን ያምናሉ ካልክ እስማማለሁ፡፡ የሚታተሙት ታሪኮች ከአፍሪካ አልፈው በአሜሪካና በሌሎችም አለማት እንዲነበቡ እንፈልጋለን፡፡\nውድድሩ ለምን በእርሻ ላይ ብቻ ሆነ? ለምሳሌ ለምን በዲሞክራሲ ሥርዓት ላይ አልሆነም? የለም…የለም እርሻ ላይ ብቻ አይደለም፡፡ የእርሻ ልማት የመጀመሪያ ዙር ውድድር ነው፡፡ አምስት ዙሮች አሉ፡፡ ጤና፣ ቢዝነስ፣ ቴክኖሎጂ፣ ኢኖቬሽን እና “አፍሪካዬ በ2063” በሚሉ ርእሰ ጉዳዮችም ውድድር ይካሄዳል፡፡ በማንኛውም የመገናኛ ብዙሃን ተቋም በቂ የፖለቲካ ዘገባ ሽፋን አለ፡፡ በጤና እና ግብርና ጉዳዮች ይሄን አታገኝም፡፡ ይኼን ነው ለማመጣጠን እየጣርን ያለነው፡፡ ለሽያጭ በሚቀርቡ ጋዜጦች ላይ ግብርናን ርእሰ ጉዳይ ማድረግ አያስቸግርም? አርታኢዎች ጋዜጣ መሸጥ አለባቸው፡፡ የሚፃፉት ታሪኮች መነበብ አለባቸው፡፡ በዚህ ውድድር እንዴት ተነባቢ የግብርና ጽሑፎች ማዘጋጀት ይቻላል በሚለው ላይ እንሰራለን፡፡ አንባቢዎች ሌሎች ጽሑፎች መርጠው እንደሚያነቡት ሁሉ ጥሩ ሆኖ ከተፃፈ አሪፍ የእርሻ ጽሑፍ አነበብኩ ይላሉ፡፡ ከውድድሩ በፊት ሥልጠና እንሰጣለን፡፡\nአርታዒው ጥሩ ተደርጐ ተጽፏል ብሎ አትመዋለሁ የሚለውና አንባቢውም ተሻምቶ የሚያነበውን ጋዜጠኛው መፃፍ አለበት፡፡ አንባቢ ወድጄዋለሁ ካላለ ፅሁፉ ተነባቢ አይደለም ማለት ነው፡፡ እንደ አንጋፋ ጋዜጠኛነትህ ጥሩና ሳቢ ጽሑፍን እንዴት መፃፍ ይቻላል? ቁጥር አንድ ሕዝብ ነው፡፡ ስለ ሕዝብ መፃፍ አለበት፡፡ ፅሁፉ በሰው ላይ ተጽእኖ ሊያሳድር ይገባል፡፡ ሳነበው የገበሬውን ስቃይ እንዲሰማኝ ሆኖ መፃፍ አለበት፡፡ ሲደሰትም ደስታውን መጋራት እችላለሁ፤ ጥሩ ተደርጐ ከተፃፈ፡፡ በሁለተኛ ደረጃ ከጥሩ ምንጭ መረጃ መጠናቀር አለበት፡፡ ትክክለኛ መሆን እና አሀዞቹም መረጋገጥ አለባቸው፡፡ ቋንቋና ስልቱም ለመነበብ ቀላል መሆን እና ከሙያ ቃላት በተቻለ መጠን የራቀ መሆን አለበት፡፡ ስለ ጤና ስታወራ እንደ ዶክተር መናገር የለብህም፡፡ ታንዛንያ ላይ የፃፍከው ጽሑፍ እዚህ ኢትዮጵያ መጥቶ ከእኔ ጋር ምን ግንኙነት አለው፣ ብለህ ልታነበው ይገባል፤ ደህና አድርገህ ከፃፍከው፡፡ የሚያገናኝ ነገር ሊኖረው የግድ ይላል፡፡ ኢትዮጵያ ለራሷ ታግላ መፍትሔ ያገኘችለት የግብርና ርእሰ ጉዳይ በሌላ ሀገርም ፍላጐት ያጭራል፡፡ ዋናው ነገር ታሪኩ ሰው ሰው መሽተቱና ስሜት መንካቱ ነው፡፡ ግን እኮ አንዱ ጥሩ ታሪክ ነው ያለውን ሌላው መጥፎ ነው ሊለው ይችላል… እውነት ነው፡፡\nታሪኩ በተቻለ መጠን የብዙ ሰዎችን ቀልብ የሚገዛ ሊሆን ግን ይችላል። ውስን ከሆነ ግን አንባቢው አይመለከተኝም ብሎ ላያነብ ይችላል፡፡ በአንባቢው ላይ ተጽእኖ የሚያሳድርና መንግስት ያወጣውን ፖሊሲ እስከ ማሻሻል የሚያደርስ ሊሆን ይችላል፡፡ መንግስታዊ ያልሆኑ ድርጅቶችን የሚዳስስም ሊሆን ይችላል። በኢትዮጵያ የመሬት ወረራ አለ ብዬ አስባለሁ፡፡ በኬንያና በሌሎችም ሀገራት አነጋጋሪ ርእሰ ጉዳይ ነው፡፡ ለኢንቨስተሮች መሬት ለመስጠት ሰዎች ሲፈናቀሉ ምን ይሆናሉ፡፡ እነዚህን ሁሉ ያካትታል ውድድሩ፡፡ ለመጀመሪያ ዙር ምን ያህል ተመዝጋቢ ትጠብቃላችሁ? የቋንቋና የሀገር ገደብ ስለሌለበት በመቶዎች የሚቆጠሩ ተመዝጋቢዎች እንደሚኖሩን እርግጠኛ ነኝ፡፡ የአንድ አካባቢ ተወዳዳሪዎች ቢያመዝኑስ? ሁለት ነገሮች አሉ፡፡ የዳኞቹ ስርጭት ሚዛናዊ ነው፡፡፡ መክፈቻውን እዚህ አዲስ አበባ አድርገናል። ሰሞኑን ኬንያ ሄደንም እናስተዋውቃለን፡፡ ጋዜጣዊ መግለጫችን በየቦታው እንዲዳረስ እናደርጋለን፤ በጋዜጠኛ ማህበራት ትስስራችን ጭምር፡፡ ከሁሉም የአፍሪካ አገራት ተወዳዳሪዎች ቢኖሩ ደስ ይላል።\nየአንድ አካባቢ ብቻ እንዳይሆኑም አስበንበታል። እንደ አርታዒነቴ በቢቢሲ የነበረኝን ልምድ እጠቀማለሁ፡፡ እንደዛማ ካልሆነ የመላ አፍሪካ ውድድር መሆኑ ቀርቶ የኢትዮጵያ፣ የኬንያና የጥቂት ሀገሮች ብቻ ይሆናል - እንደ ሩጫ ውድድሩ፡፡ ሦስት ሳምንት (ካለፈው እሁድ ጀምሮ) ስላለን ጠንክረን እንሰራለን፡፡ ወዳንተ ልምጣና ቢቢሲን ከለቀቅህ በኋላ ምን እየሰራህ ነው? በ”ኢንተርናሽናል ሴንተር ፎር ጆርናሊስትስ” ፌሎውሽፕ አገኘሁ፡፡ የእድገትና የአፍሪካ ልማት ሥራዎች ያጓጉኛል፡፡ ጋዜጠኞችን በማሰልጠንም ተሳትፌአለሁ፡፡ ራሴንም አሰልጥኛለሁ፡፡ በብዙ የአፍሪካ ሀገራት ተንቀሳቅሻለሁ፡፡ ከዚያ ወደዚህ ወደ አፍሪካን ሚዲያ ኢኒሽየቲቭ መጣሁ፡፡ ለምን ነበር ቢቢሲን የለቀቅኸው? ቢቢሲ ውስጥ ለሃያ ዓመት ያህል ሠርቻለሁ፡፡ አውሮፓ ከምትፈልገኝ የበለጠ አፍሪካ ትፈልገኛለች።\nዋነኛ ምክንያቴ ይኼ ነው፡፡ በአፍሪካ ብዙ አማራጮች አሉ፡፡ ለንደን ብሆን ይህን አላገኝም። የአፍሪካ ጋዜጠኞች የኔን ልምድ ይፈልጋሉ፡፡ በኪስዋሂሊ ቋንቋም ሰርቻለሁ፡፡ በጣም ኬንያዊ፣ በጣም ምስራቅ አፍሪካዊ፣ በጣም መላ አፍሪካዊ የሆኑ የጋዜጠኛ ሥራዎች መስራት እችላለሁ፡፡ ይህ ጥሩ ፈታኝ ጊዜዬ ነው፤ ምክንያቱም አፍሪካዊ ፍላጐቴን እንድቀጥል ያደርገኛል፡፡ ቢቢሲን ስቀላቀል አፍሪካዊ አርታዒዎች ጥቂት ነበሩ፡፡ አሁን ቢቢሲን ጨምሮ በአልጀዚራ፣ በሲኤንኤንና በሌሎችም ሚዲያዎች ብዙ አፍሪካውያን አርታዒዎች አሉ፡፡ የራሳችንን ታሪክ ራሳችን ወደ መናገር ማደግ አለብን፡፡ እስቲ ስለራስህና ሙያህ ንገረኝ… በጉጉት የምሰራ ጋዜጠኛ ነኝ፡፡ አስተማሪ ነበርኩ። ለተወሰኑ ዓመታት አስተምሬአለሁ፡፡ የአፍሪካን ሙዚቃ እወዳለሁ፡፡ የአፍሪካን ጥበብ፣ እርሻ ወዘተ ለማየት ብዙ ተጉዣለሁ፡፡ ወደ ኢትዮጵያ ግን ከረዥም ጊዜ በኋላ ነው ተመልሼ የመጣሁት፡፡ ያኔ ስመጣ መለስ አዲስ መሪ ነበሩ፡፡\nበተረፈ ሁለት ልጆች አሉኝ፡፡ ወንዱ ልጄ ማስትሬት ዲግሪውን በፓሪስ እየሰራ ነው፡፡ ሴቷ ልጄ በእንግሊዝ የመጀመሪያ ዲግሪዋን እያጠናቀቀች ነው፡፡ ምን ቀረ? ባለቤቴ አስተማሪ ነች፡፡ በአፍሪካ ብቻ ከሠላሳ ሀገራት በላይ ለሥራ ተዘዋውሬአለሁ፡፡ ታዋቂ ኬንያዊ ነህ፡፡ ወደ ፖለቲካ የመግባት ፍላጐት የለህም? የለም ወደ ፖለቲካ አልገባም፡፡ ግን ተጽእኖ ፈጣሪ መሆን እፈልጋለሁ፤ ለውጥ ለማምጣት፡፡ በቢቢሲ አብረውኝ የነበሩ ጋዜጠኞች ወደ ፖለቲካ ገብተዋል፡፡ ፖለቲካ የተወሳሰበ ጫወታ ነው፡፡ በጋዜጠኝነት ሥራዬ ብዙ ፖለቲከኞችን አይቻለሁ። እኔ ግን በመገናኛ ብዙሃን ሥራዬ ለውጥ ማምጣት ነው የምፈልገው፡፡ ለፖለቲካ ሥልጣን መወዳደር አልሻም፡፡ በቢቢሲ የነበረህን ጥሩ ጊዜ አጫውተኝ… ብዙ ያለፈ ነገር ይናፍቀኛል፡፡ በ“ኔትዎርክ አፍሪካ” የነበሩ ባልደረቦቼ… ማክስ ጃሬት፣ ቤን ማሎር (አሁን በተባበሩት መንግስታት ነው ያለው)፣ ቦላ ሞስሩ (አሁንም ቢቢሲ ነች)፣ ሪክ ዌልስ፣ ሟቹ ክሪስ ቢከርተን፣ ሮቢን ዋይት፣ ነባር ሪፖርተሮቻችን ሶላ ኡድንፋ (አሁንም ከናይጄሪያ ለቢቢሲ የሚዘግበው)፣ ፍራንሲስ ንጉዋኒበ ከካሜሩን፣ እነዚህ ሁሉ ይናፍቁኛል። ያ ወቅት የቢቢሲ አፍሪካ አገልግሎት ከፍተኛ ደረጃ ላይ የደረሰበት ነበር፡፡\nእነዚህ ሁሉ ከልቤ አይጠፉም፡፡ የተለየ አጋጣሚህን ብትነግረኝ? ካደረግኋቸው ቃለምልልሶች ሁሉ ከደቡብ ሱዳኑ ጆን ጋራንግ ጋር ያደረግሁት የተለየ ነው። በጣም ብልህ ነበሩ፡፡ ቃለምልልሱን የነፃ ትግል ውድድር መድረክ ነበር ያደረጉት፡፡ አስቂኝ ገጠመኜ ደግሞ ከቀድሞ የማላዊ ፕሬዚዳንት ባኪሊ ሙሉዚ ጋር ያደረግሁት ነው፡፡ ቃለምልልስ ለማድረግ ቤተመንግስት ተገኘሁ። በዋዜማው በቁንጅና ውድድር “ወይዘሪት ማላዊ” የተባለችውን ቆንጆ አነጋግሬአለሁ፡፡ ተቀጣጥረን ነው ወዳረፍኩበት ሆቴል የመጣችው፡፡ ፕሬዚዳንቱ ያንን ቃለምልልስ አዳምጠዋል። በቀጠሮአችን ቤተመንግስት ስንገናኝ “ስላየሁህ ደስ ብሎኛል፡፡ ከቆንጆዋ ጋር ሆቴል ውስጥ ምን ስትሠሩ ነበር?” ብለው አዝናንተውኛል። በጣም አስፈሪው ገጠመኝ ደግሞ በቡሩንዲ ቡጁንቡራ ነው።\nፕሬዚዳንት ሚልኪየር ንዳዳዬ እንደተገደሉ እዚያ ነበርኩ፤ የቴሌቪዥን ዜና ለመስራት፡፡ ሥራችንን ጨርሰን ወደ እንግሊዝ ለመመለስ ሦስት ሰዓት ሲቀረን የባህል ቅርሳቅርስ እየገዛሁ ሃይለኛ ተኩስ ተከፈተ፡፡ ሱቆች ውስጥ ተደበቅን፡፡ ከቆምኩበት ሁለት እና ሦስት ሜትር ርቀት ላይ አንድ ሚኒስትር ተገደሉ፡፡ ወደ ጋዜጠኝነት ሙያ እንድትገባ በአርአያነት ያነቃቃህ ጋዜጠኛ አለ? አደንቀው የነበረው ጋዜጠኛ እንኳን አልነበረም። ትምህርት ቤት እያለሁ ግን ሰር ዴቪድ ፍሮሰት የሚባል ነበር፡፡ ብዙ ያዳምጥሃል፤ አሁን አልጀዚራ ነው የሚሰራው፡፡ አንድ ቀን በትምህርት ቤት የዩኒሴፍ ኮንሰርት ላይ ሲናገር ሰምቼው፣ ንደዚህ መናገር እፈልጋለሁ ብዬ ተደንቄአለሁ፡፡ እስካሁንም በአርአያነት በአእምሮዬ ይመጣብኛል - ዴቪድ ፍሮስት፡፡\nበምንድነው መታወስ የምትፈልገው? በአህጉሪቱ በመገናኛ ብዙሃን ላይ ለውጥ እንዳመጣ ሰው መታወስ እፈልጋለሁ፡፡ እስካሁን ምንም መጽሐፍ አልፃፍኩም፡፡ ቁጭ ብዬ አንድ ወይ ሁለት መፃህፍት የመፃፍ ሃሳብ አለኝ፡፡ በመጨረሻ የምታክለው ካለ እድሉን ልስጥህ… ከረዥም ጊዜ በኋላ ኢትዮጵያ በመምጣቴ በጣም ደስ ብሎኛል፡፡ ልጆቼ የኢትዮጵያን ምግብ ይወዳሉ። በለንደንና በኬንያ አድነው ነው የኢትዮጵያን ምግብ የሚበሉት፡፡ አሁን ካንተ ጋር ከመገናኘታችን በፊት ልጄ ደውሎ እንዴት ነች ኢትዮጵያ ብሎኛል፡፡\nMore in this category: « “አፍሪካ የሀብቷ አዛዥ መሆን መጀመር አለባት”\tአየለ ጀምብ እግር - የ‘አገር ሳቅ’… ‘የአገር ሃቅ’ »


የቀውስ አስተዳደር፡ በኀይል ወይስ በሕግ? – ዜና ከምንጩ\nትንታኔ 41 0\nአቦል ዜና 192 0\nወፍ በረር ዜና 116 0\nበታሪክ ዕይታ 627 0\nዓውደ-ሐሳብ 97 0\nዓውደ-ሐሳብ 210 0\nየአክንባሎ ጋጣ 523 0\nየአክንባሎ ጋጣ 836 0\nካርቶን 654 0\nየኢትዮጵያ መንግሥት የጦር ኀይሎች ጠቅላይ ኤታማዦር ሹሙን ጨምሮ ሦስት ጀኔራሎች፣ የአማራ ርዕሰ መስተዳድርን ጨምሮ ሦስት የሲቪል ባለሥልጣናት ሕይወት ያጠፋውን እርምጃ “የመፈንቅለ መንግሥት” ሙከራ ብሎታል። የኢትዮጵያን ፖለቲካ ከሩቅም ከቅርብም የሚከታተሉ ብዙ ታዛቢዎች ግን እርምጃው የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ መሆኑ ላይ ጥያቄ ያነሳሉ። ይሁንና ከድርጊቱ “መፈንቅለ መንግሥት” መሆን አለመሆኑ ይልቅ የብዙዎችን ቀልብ የሳበው ኢትዮጵያ ወደ ዴሞክረሲያዊ ስርዓት ግንባታ በለውጥ ሒደት ላይ ባለችበት ሁኔታ እንዴት እንደዚህ ዓይነት ቀውስ ውስጥ ገባች? ከእንግዲህስ እንዴት እና ወዴት ትጓዛለች? መንግሥት የሚያጋጥሙትን ቀውሶች ለመፍታት ምን ዓይነት መንገዶችን ይጠቀም ይሆን ? የሚሉት ናቸው።\nየአዲስ ማለዳው ኤፍሬም ተፈራ በጉዳዩ ዙሪያ ባለሙያዎችን አነጋግሮ ጉዳዩን የሐተታ ዘ ማለዳ ርዕስ አድርጎታል።\nሰኞ፣ ሰኔ 24 ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ (ዶ/ር) የዓመቱን የሥራ ዕቅድ አፈፃፀም ሪፖርት ከማቅረብ በተጨማሪ ወቅታዊ ጉዳዮችን በተመለከተ በምክር ቤቱ አባላት ለቀረበላቸው ጥያቄዎችም ምላሽ በሰጡበት ወቅት፣ የኢትዮጵያን ኅልውናና አንድነት በሚመለከት፣ መንግሥት ከሰላማዊው መንገድ ባሻገር አስፈላጊ ከሆነ የጦር መሣሪያን በማንሳት የሚፈጸሙ አፍራሽ ድርጊቶችን ለመከላከል አስፈላጊውን ሁሉ ከማድረግ ወደ ኋላ እንደማይሉ አሳስበዋል።\nበንግግራቸውም “ለኢትዮጵያ አንድነት ግንባራችንን እንሰጣለን፤ በኢትዮጵያ ኅልውና የሚመጣ ካለ በእስክሪቢቶ ሳይሆን ክላሽ ተሸክመን ለመዋጋት ዝግጁ መሆናችንን የኢትዮጵያ ሕዝብ እንዲገነዘብ እፈልጋለሁ” ብለዋል።\nይህ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግር ታዲያ የመንግሥትን አካሔድ አገሪቷ ያጋጠማትን ችግር በማባባስ ወደ ቀውስ እንዳያመራ የሰጉ በርካቶች ናቸው። ጠቅላይ ሚኒስትሩ በዕለቱ ባደረጉት ንግግር “ገና ኹለት ወራት እንኳን ሳይሆነን የጀመርነውን ለውጥ ለማጨናገፍ በአደባባይ የምታቁት ሙከራ ተደረገ” ያሉ ሲሆን፤ ከዚህ ኹለት ወር በኋላ “በሶማሌ ክልል የኢትዮጵያን አንድነት የሚፈታተን ገንዘብ እና ትጥቅ ያለው የተደራጀ በሺዎች የሚቆጠር አባላት ያለው ኀይል ችግር ፈጠረ። . . . እሱን ተሻግረን ሳንጨርስ የተደራጀ ወታደር ቤተ መንግሥት መጣ። በምታውቁት ሁኔታ እነሱን ከመለስን በኋላ በምዕራብ ኦሮሚያ በሦስት ወር መንግሥት እሆናለሁ ብሎ ምዕራብ ኦሮሚያን የሚያተራምስ ኀይል ተፈጠረ” ብለዋል።\nእነዚህ ተደጋጋሚ ሙከራዎችና ፈተናዎች መንግሥትን ወደ ኀይል እርምጃዎች መውሰድ እንዳያመራው ከሚሰጉት ምሁራኖች አንዱ የሆኑት፣ የሕግ መምህሩና በወንጀል ሕግ ላይ ተመራማሪ የሆኑት ሥሜነህ ኪሮስ ለአዲስ ማለዳ ሲገልጹ፣ አገሪቱ በሽግግር ሒደት ላይ ነች፤ ከላይ ያለው አስተዳደር እንጂ፣ አጠቃላይ ቢሮክራሲው ባለመለወጡ ችግሮች መኖራቸው አይቀሬ ነው ይላሉ።\nየባለሥልጣኖቹን ግድያ አስመልክቶ የተፈጸመው የግድያ ወንጀል ተራ አለመሆኑን የሚያወሱት ሥሜነህ፣ በወረዱት የቀድሞ አመራሮችና አሁን በመጡት አመራሮች መካከል የሚካሔድ ፍልሚያ መኖሩን ጠቅሰው፣ የቀድሞዎቹ አመራሮች የአገሪቱን መውጫና መግቢያ ጠንቅቀው ስለሚያውቁት ያሻቸውን እያደረጉ ነው ባይ ናቸው፤ እነዚህ ነገሮች መንግሥትን ትዕግስት ሊያሳጡት እንደሚችሉ በመጠቆም።\nየአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የሕግ መምህር የሆኑት ደረጀ ዘለቀ (ዶ/ር) በበኩላቸው፣ መንግሥት አምባገነን ሆኗል ሲሉ ይሞግታሉ። ወደ ቀደመው አምባገነናዊ ሥርዓት እየተመለስን ነው የሚሉት ደረጀ፣ የጠቅላይ ሚኒስትሩ መግለጫ ለዚህ ጥሩ ማሳያ መሆኑንና በኢትዮጵያም ታሪክ ራሱን መድገሙን ያስታውሳሉ።\nበኢትዮጵያ ፖለቲካ እንቅስቃሴ ውስጥ ረዘም ያለ ጊዜ በመሳተፍ የሚታወቁት ልደቱ አያሌው፣ አዲሱ አስተዳደር የመጣው የክላሽ አገዛዝን ለማስወገድ እንጂ፣ ለማስቀጠል አይደለም ሲሉ የጠቅላይ ሚኒስትሩን ንግግር ይቃወማሉ። ችግር የሚፈጥሩት በራሱ በመንግሥት መዋቅር ውስጥ ያሉ ግለሰቦች መሆናቸውን በመጥቀስ፣ ችግሮቹን ከመዋቅሩ ጀምሮ ማስተካከልና መፍታት ሲገባው፣ እንዲህ ዓይነት አስጸያፊ ተግባር እስኪፈጸም መጠበቁ ስህተት ነው ብለዋል።\nእንደልደቱ ገለጻ፣ ከሰኔ 16ቱ ጥቃት በኋላ ተደጋጋሚ ሙከራዎች መደረጋቸውንና መታሰባቸውን መንግሥት ያውቃል። ነገር ግን እሳት ማጥፋት ላይ ብቻ በማተኮሩ፣ እንዲህ ዓይነት ችግሮች ሲመጡ መደናገጥ ውስጥ ገብቷል። ባለፉት አንድ ዓመታት በነበረው የተዝረከረከ አሰራር የመጣ ችግር መሆኑንም አውስተዋል።\nመንግሥት መደናበሩን የሚያሳብቅበት ብዙ ስህተት ሰርቷል የሚሉት ልደቱ፣ ከነዚህም መካከል ነገሮች ባልተረጋገጡበት ሁኔታ መግለጫ መስጠት፣ ያለፍረድ ቤት ትዕዛዝ ማሰርና እርስ በእርሱ የሚጋጭ ተደጋጋሚ መግለጫዎቹ ናቸው ሲሉ ይገልጻሉ። ከእነዚህ ሒደቶች መረዳት የሚቻለው ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከተለመደው አሰራራቸው በመውጣት አምባገነናዊ ሒደትን የሚከተሉ መምሰላቸው ነው ሲሉም ያክላሉ።\nየኢዜማ የህዝብ ግንኙነት ሃላፊ የሆኑት ናትናኤል መኮንን በዚህ ሃሳብ አይስማሙም፣ መንግስት ወደሃይል እርምጃ ሊገባ ይችላል በሚለው አሳብ አይስማሙም። ጠቅላይ ሚኒስትሩ በሃገር አንድነት ላይ አደጋ ሊፈጥሩ በሚችሉት ላይ የምወስደው የመጨረሻ እርምጃዬ ነው አሉ እንጂ መጀመሪያዬ ይሆናል አላሉም ሲሉ፣ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግር ተገቢ መሆኑን ያብራራሉ።\nየቀድሞው ኤታ ማዦር ሹም ቴፍተናንት ጀኔራል ፃድቃን ወልደ ተንሳዒ በበኩላቸው ጀኔራል ሰዓረ መኮንን፣ ሜጀር ጀኔራል ገዛኢ አበራና አምባቸው መኮንን (ዶ/ር) ሌሎቹምና ኹለት ባለሥልጣናት በሥራ ቦታቸው ላይ እያሉ መገደል በጣም ከፍተኛ የሆነ የፀጥታ ችግር እንዳለ አመላካች መሆኑን ባሳለፍነው ሳምንት ከቢቢሲ ጋር ባደረጉት ቃለ ምልልስ ገልጸዋል። ጀነራሉ አክለውም፣ ‘ኢንተለጀንስ’ (የስለላ መረጃ) አሰባሰብ ላይ ከፍተኛ ችግር እንዳለ ነው የሚያሳየው ብለዋል፤ ከዚህ ቀደም እንኳን ይሄን ያህል ሴራ እየተሸረበ አይደለም፣ በግለሰብ ደረጃ የሚደረጉ ትንንሽ ነገሮች ፈጥኖ ይታወቁ እንደነበር ገልጸው፣ ቀላል ያልሆነ የፀጥታ ችግር መኖሩን፣ በፀጥታ መዋቅሩ ውስጥ መታየት ያለባቸው ነገሮች እንዳሉ ነው የሚያሳየው ብለዋል።\nጄኔራል ሰዓረን የገደለው የራሱ የጥበቃ ኀይል አባል መሆኑን ያስታወሱት ፃድቃን፣ መከላከያ ውስጥ የመከላከያን ተቋም የሚጠብቅ ፀረ መረጃ የሚሉት ኀይል አለ። ለእንደነዚህ ዓይነት ትልልቅ ባለሥልጣናት የሚመደብ ሰው በዚህ አካል ከተጣራ በኋላ ነው በሥራ ላይ የሚሰማራው። ይህ አለመሆኑ ቀላል ያልሆነ የፀጥታ ችግር እንዳለ እንደሚያሳይና የፀጥታ ችግሩ ከፖለቲካዊ ሁኔታም ጋር የተያያዘ መሆኑን ይናገራሉ። ጄነራሉ አሁን ያለውን ሁኔታ በትኩረትና ከስሜታዊነት በራቀ መልኩ መታየት ያለባቸው ናቸው ሲሉ ይመክራሉ።\nኢትዮ ቴሌኮም በአገሪቱ ተዘግቶ የሰነበተው የፊክስድ ብሮድ ባንድ እና የሞባይል ኢንተርኔት የተቋረጠው ሊያስከትል የሚችለውን ጉዳት ግምት ውስጥ በማስገባት እንደሆነ የድርጅቱ ኤክስኪዩቲቭ ዳይሬክተር ጨረር አክሊሉ ለአዲስ ማለዳ አስታውቀዋል። ለተፈጠረው መጉላላት እና ለደረሰው የኢኮኖሚ ኪሳራ ይቅርታ ጠይቀዋል።\nኢትዮ ቴሌኮም ባልተለመደ ሁኔታ እንዲህ አይነት መግለጫ መስጠቱ ብዙዎችን ያነጋገረ ቢሆንም፣ ዳይሬክተሯ ግን ለአገር ደህንነት ሲባል የተወሰደ አማራጭ የሌለው እርምጃ ነው ብለውታል። በርካታ ተቋማትን ለኪሳራ የዳረግው የኢንተርኔት መቋረጥ ሌላው የቀውስ አስተዳደሩ ማሳያ ነው የሚሉም በርካቶች ናቸው።\nየተጠርጣሪዎች በቁጥጥር ሥር መዋል\nዓለም ዓቀፍ ትብብር ለኢትዮጵያውያን መብት፣ ሰኞ፣ ሰኔ 24 ባወጣው መግለጫው፣ በኢትዮጵያ ውስጥ በተለይም በአማራ ክልልና በአዲስ አበባ ወጣቶችን እያፈኑ ያለ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ በእስር ቤት ማጎር በአስችካይ እንዲቆም ለኢትዮጵያ መንግሥት ጥሪ አስተላልፏል።\nተቋሙ፣ ላለፉት 27 ዓመታት በኢትዮጵያ ውስጥ ጋዜጠኞችና የመብት ተማጋቾች በነጻነት ሐሳባቸውን ስለገለጹ ብቻ ያለምንም የፍርድ ቤት ትዕዛዝ ሲታስሩ፤ ሲገረፉ፤ ሲገደሉ እና ሲሰቃዩ ያሳለፉት ዘመን ገና ሳይረሳ፣ በተለይም በአሁኑ ወቅት በኢትዮጵያ ውስጥ ለውጥ መጥቷል በሚባልበት ጊዜ፣ እና አገሪቱን የሚመሩት ጠቅላይ ሚንስትር “በኢትዮጵያ ውስጥ ማንም ይሁን ማን፣ አስቀድሞ ማጣራት ሳይደረግና የፍርድ ቤት ትእዛዝ ሳይወጣ፣ አንድም ሰው እንዲታስር አንፈቅድም” በማለታችው ምክንያት ከዓለም ዐቀፍ ተቋማት፣ አምነስቲ ኢንተርናሽናልና የመሳስሉት ድርጅቶች ሳይቀር ዕውቅና በሰጧቸው አንድ ወር በማይሞላ ጊዜ ውስጥ፣ ምክንያቱ ባልታወቀ ሁኔታ ሰዎች በጅምላ እየተያዙ መታሰራቸው ስህተት ነው ሲል ገልጿል።\nእንደተቋሙ መግለጫ፣ በተለይ በአዲስ አበባ ከተማ ውስጥ ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ ከኹለት መቶ ሰባ በላይ የሚሆኑ የአዲስ አበባና የሌሎች ነዋሪዎች ታፍነው ወደ እስር ቤት ተወርው እየተገረፉ ነው ሲል ያትታል። በሽብርተኛነት እየተከሰሱ ነው ሲል ጨምሯል። ይህ የሕወሓት መራሹን አፋኝና ጨቋኝ መንግሥት ሥራ የሚያስታውሰንና የሚመስል አድራጎት በአገሪቷ ውስጥ መጥቷል የሚባለውን ለውጥ ተስፋ ሰጪ መሆኑ ቀርቶ፣ ኢትዮጵያዊያኖች መጪውን ጊዜ በጭንቀትና በፍርሃት እንዲመለከቱት ከማድረጉም ባሻገር፣ ያለፈው የመከራና የአፈና ዘመን መልሶ መምጣቱን ከወዲሁ አመላካች እንደሆነ ያሳያል።\nበአሁኑ ወቅት በአገሪቱ እየታየ ያለው የብሔር ልዩነቶች ከጊዜ ወደ ጊዜ መጠኑ ሥር እየሰደደ መሆኑ ይታወቃል የሚለው ተቋሙ፣ መንግሥት ለዚህ ትኩረት መስጠት እንዳለበት አሳስቧል። በተለይ በአማራውና ኦሮሞ ባልሆነው ሕዝብ ላይ በቡራዩ፤ በሰሜን ሸዋ፤ በቤኒ ሻንጉል ጉሙዝ፤ በልዩ ልዩ የኦሮሞ ክልል ስፍራዎች ላይ እጅግ የሚዘገንን ብሔር ተኮር እልቂትና አፈና እየተካሔደ ነውም ሲል ከሷል።\nጠቅላይ ሚኒስትሩ በበኩላቸው ታስረዋል ስለተባሉት ሰዎች ሲገልጹ፥ በተለያዩ የወንጀል ተግባራት ላይ ተሳትፈዋል ተብለው የተጠረጠሩ ግለሰቦችና ቡድኖች በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን አመልክተው፤ በዚህም መሰረት ከሽብር ቡድን ጋር በተያያዘ 48፣ በተለያዩ ስፍራዎች ከተፈጸሙ ብሔርን መሰረት ባደረጉ ጥቃቶች የተጠረጠሩ 799 አመራሮችና የጸጥታ ኀይል አባላት እንዲሁም፣ በምጣኔ ሀብታዊ ወንጀሎች የተጠረጠሩ 34 ሰዎች በቁጥጥር ሥር መዋላቸውን ለምክር ቤቱ ገልጸዋል።\nከዚህ በተጨማሪ በሕገ ወጥ የገንዘብ ዝውውር ውስጥ ተሳታፊ ሆነዋል የተባሉ 64 ተጠርጣሪዎችና በሕገወጥ የሰዎች ዝውውር ደግሞ 51 ሰዎች በሕግ አስከባሪዎች መያዛቸውን ጠቁመዋል።\nሥሜነህ ዓለም ዐቀፍ ትብብር ለኢትዮጵያውያን መብት ያወጣውን መግለጫ በተወሰነ ደረጃ አይቀበሉትም፣ መንግሥት እስካሁን ለዘብ ብሎ እየሔደ መሆኑን አስታውሰው፣ በየቦታው አስጨናቂ ወሬዎችና ድርጊቶች እየተካሔዱ ባሉበት ወቅት እንኳን፣ መንግሥት አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ላውጅ ሳይል፣ በመደበኛው የሕግ ሥርዓት መመራቱ የሰብኣዊ መብት መጣሱን አመላካች አይደለም ይላሉ። የመንግሥት አካሔድ እንከን ያለበት ቢሆንም፣ ለሰብኣዊ መብት ተከሳሽነት የሚያበቃው ግን አይደለም በማለት አክለዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ በአገራችን ባልተለመደ ሁኔታ የተያዙትን ሰዎች ብዛትና የተያዙበትን ምክንያት ለምክር ቤቱ ግልጽ ማድረጋቸውም መዘንጋት አይኖርበትም ሲሉም ይሞግታሉ።\nየኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ (ኦፌኮ) ምክትል ሊቀመንበር ሙላቱ ገመቹ በዚህ አይስማሙም። የፌደራል መንግሥቱ እራሱ ያሰራቸውን ሊያውቅ ቢችልም፣ በተለያዩ አካባቢዎች በመከላከያ፣ በልዩ ኀይልና በሹመኞች እየታፈሱ በወታደር ካምፕ ስለሚታሰሩት ግን መረጃ የለውም፤ ካለውም ግልጽ አላደገውም ሲሉ ይከሳሉ። እንደ ምሳሌም የፓርቲው አባላቶች በተለያዩ የኦሮሚያ ዞኖች መታሰራቸውን በመጥቀስ።\nደረጀ፣ በጠቅላይ ሚኒስትሩ ላይ አምባገነንነት እየታየ ነው ይላሉ። እየተወሰዱ ያሉ እርምጃዎችም አምባገነናዊ የጅምላ እስርና ሕጉን መሰረት ያላደረጉ ክሶች ናቸው ብለዋል። ጠቅላይ ሚኒስትሩን ሁኔታዎች አምባገነን አድርገዋቸው ሊሆን ይችላል የሚሉት ደረጀ፣ የባለሥልጣናቱ ግድያ በተፈጸመ ምሽት ጥቁር ልብስ ለብሰው መግለጫ መስጠት ሲገባቸው፣ ወታደራዊ የደንብ ልብስ ለብሰው መታየታቸው አስተዳደሩ ቀውስ ውስጥ የመግባቱ ማሳያ ነው ሲሉም ያክላሉ።\nየጅምላ እስሩ የአገሪቱን ገጽታ እንዳያበላሸው ሥጋታቸውን የገለጹት ልደቱ፥ መጀመሪያውኑም ግድያው የተፈጠረው በመንግሥት እንዝህላልነት ነው በመሆኑ መጠየቅ ያለበት ራሱ መንግሥት እንጂ ሰላማዊው ሰው አይደለም ይላሉ። አሁንም መንግሥት ውስጥ አለመረጋጋት መኖሩን አውስተው፣ ከእከሌ ጋር ግንኙነት አለህ፣ ከእከሌ ጋር ተደዋውለሀል፣ እዚህ ቦታ ሔደህ ነበር እያሉ በጅምላ ማሰርና ማንገላታት አንዱ ማሳያ ነውም ይላሉ።\n“ተጠርጥራችኋል” ተብለው ከሌሎች የአብን አመራሮች ጋር ሰኔ 21/ 2011 በአማራ ክልል በምዕራብ ጎጃም ዞን ሰከላ ወረዳ በክልሉ የፀጥታ ኀይሎች በቁጥጥር ሥር ውለው፣ አንድ ቀን ታስረው ካደሩ በኋላ በማግሥቱ የተለቀቁት የአብን ሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባልና የሕዝብ ግንኙነት ኀላፊ ክርስቲያን ታደለ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሳይቀሩ የፈረሙት የቃል ኪዳን ሰነዱ እንደተጣሰ ገልጸዋል።\nክርስቲያን በሪፖርተር ጋዜጣ ረቡዕ፣ ሰኔ 26 ዕትም ላይ እንደገለጹት፣ አብን በምርጫ ቦርድ የተመዘገበና ዕውቅና የተሰጠው ሕጋዊ ፓርቲ ነው። በመሆኑም ፓርቲውም ሆነ የፓርቲው አመራሮች፣ አባላትና ደጋፊዎች ሕገወጥ ተግባር ከፈጠሩ እንዴት መጠየቅ እንዳለባቸው በቃል ኪዳን ሰነዱ ላይ ተቀምጧል። በተለይ አመራሮች ሕገወጥ ተግባራት ላይ ተሰማርተው ወይም ፈጽመው ከተገኙ ድርጊቱ የተፈጸመበት ክልል፣ ዞን ወይም ወረዳ በሚመለከተው አካል በኩል ለምርጫ ቦርድ ማሳወቅ አለበት ብለዋል። ችግሩ የከፋና ሕግን የተላለፈ ከሆነ፣ ድርጅቱን (ፓርቲውን) በአግባቡ ሕግን ተከትሎ ተጠያቂ ማድረግ ሲገባ፣ በተለይ ኦዴፓ በሚያስተዳድራቸው አካባቢዎች ያለ በቂ ምክንያት የአብን አመራሮች፣ አባላትና ደጋፊዎች እየታፈሱና እየታሰሩ መሆኑን ተናግረዋል።\nክርስቲያን አብን ሕጋዊ ፓርቲ መሆኑንና መከሰስም ሆነ መክሰስ እንደሚችል እየታወቀ፣ አመራሮቹን እያፈሱ ማሰር ተገቢ አለመሆኑን አስረድተዋል። የዘር ጥቃት በሚመስል ሁኔታ የነቁና የሚንቀሳቀሱ የፓርቲውን አመራሮችና ደጋፊዎች ማሰር ተገቢ አለመሆኑንም በድጋሚ አክለዋል። ድርጊቱ የፖለቲካ እስር መሆኑን፣ በተለይ በተለያዩ ቦታዎች የታሰሩ ከ300 በላይ አባላትና ደጋፊዎች ፍርድ ቤት አለመቅረባቸውንና ቤተሰቦቻቸው እንደማይጠይቋቸው ተናግረው፣ ይኼ የመብት ጥሰትም ጭምር መሆኑን ገልጸዋል።\nሁሉንም ሁኔታ ለኢትዮጵያ ምርጫ ቦርድ ማሳወቃቸውንና መንግሥት ሕጋዊ እርምጃ በመውሰድ ችግሮቹን ያስተካክላል የሚል እምነት እንዳላቸው ገልጸው፣ መንግሥት ይኼንን ድርጊት የማያስተካክል ከሆነ በሰላማዊና በሕጋዊ መንገዶች ፓርቲያቸው የሚወስናቸው እርምጃዎች እንደሚኖሩም አስታውቀዋል። ይህ የሚያሳየው አምባገነናዊ መንግሥት እየተፈጠረ መሆኑን ነው በማለት።\nየኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት ሰኞ፣ ሰኔ 24/2011 ላይ በድኅረ ገጹ ላይ “ዛሬ ላይ ነገን ስፈልጋት” በሚል ርዕስ ባስነበበው ጽሑፍ ላይ እንዳብራራው፣ ኢትዮጵያ በዘመኗ ውስጥ ያሳለፈችው ፈተና እጅግ ብዙ ነው። አዋቂዎቿን፣ ችግሮችን ያሻገሯትን በገዛ ልጆቿ አጥታለች። በ1953 በታኅሣሥ ግርግር ንጉሡን ለማውረድ በማሰብ እርሳቸው ወደ ውጭ አገር በሔዱበት ወቅት በተፈጸመው ድርጊት በርካታ ዜጎች አልቀዋል።\nበ1966 የተፈጸመው መፈንቅለ መንግስት በፖለቲካው፣ በማኅበራዊና በኢኮኖሚው ዘርፍ ያመጣው መዘዝ በቀላሉ የሚገመት አይደለም፤ በርካታ ጥናቶችና ታሪካዊ ትንተናዎች ይፈልጋል። በቁንጽል ካየነው ግን የንጉሡ ሚኒስትሮች፣ መኳንንት፣ ባለሀብት መገደል በቀላሉ የሚታይ ችግር አልነበረም። አገር ዋጋ ከፍላ በውስጥና በውጪ ያስተማረቻቸው ልጆቿ ሲገደሉ የምታነባው ለእነርሱ ብቻ አይደለም፤ አሻግራ ነገን እያየች እንጂ። የእነርሱ ዕውቀት አገራቸው በወቅቱ የደረሰችበት ደረጃ ላይ እንድትሆን ዘመኑን በተረዱትና በተገነዘቡት መጠን ሚናቸውን ተጫውተዋል። ከእነርሱ እልቂት በኋላ ወታደሩ ሥልጣን ሲጨብጥ መሣሪያ የያዘ ኀይልና በዕውቀት ላይ መሣሪያ የጨበጠ ፋኖ እርስ በርስ መዋጋት መተላለቅም ሆነ። ኢትዮጵያ የእውቀት ማኅደር የሆኑ ልጆቿን ከዚህም ከዚያም አጣች።\nበደርግ ዘመን ከጭንቅና ስጋት የተላቀቀ ማኅበራዊ፣ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ሁኔታ አልነበረም። አባቶች ለወንድ ልጆቻቸው ‘እያማጡ’ እናቶች መቀነታቸውን አስረው ‘እዬዬ” እያሉ ዘመናቸውን በእንባ አሳለፉ። በ1981 በመንፍቅለ መንግሥት ሙከራም የተሳተፉ ጄኔራሎችና ወታደሮች ሕይወታቸው ተቀጠፈ። አሁንም ኢትዮጵያ ተስፋ የምታደርግባቸው ልጆቿን አጣች።\nከ1983 በኋላም በተለያዩ ጊዜያት የሽብር ጥቃቶች ተፈጽመው ውድ ዜጎች ተሰውተዋል። በተለያየ ጊዜ ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ፍትሐዊነት ለማግኘት ሰዎች በየአካባቢው ጥያቄ አንስተው እንደወጡ ቀርተዋል። አሊያም አንዱ ሌላውን ትደግፋለህ ተብለው በሕይወታቸው ዋጋ ከፍለዋል፤ የዜጎች ሕይወት ጠፍቷል፤ንብረት ወድሟል። ሁሉም የሚሆነው በዴሞክራሲ፣ በፍትሀዊ ተጠቀሚነት ሥም እንጂ ኢትዮጵያን ወደ ቀጣይ ዘመን ለማሻገር አቅም አጥሯቸዋል ሲል ያብራል።\nየ“መፈንቅለ መንግሥቱ” አነጋጋሪነት\nሰሞኑን መንግሥት በብርጋዴር ጄነራል አሳምነው ጽጌ የተሞከረው “መፈንቅለ መንግሥት” ነው ማለቱን ተከትሎ በርካቶች ከመቼ ጀምሮ ነው በክልል ደረጃ መፈንቅለ መንግሥት መካሔድ የተጀመረው ሲሉ ሞግተዋል።\nጠቅላይ ሚንስትሩም በሰኞው የፓርላማ ውሏቸው የተፈጸመው ጥቃት “በኢፌዴሪ መንግሥት ላይ የተፈጸመ መፈንቅለ መንግሥት ነው” ብለዋል። “በየትኛውም የፌደራል ሥርዓቱ ላይ የሚቃጣ ጥቃት የኢፌዴሪ ጥቃት ነው” ያሉት ጠቅላይ ሚንስትሩ፤ “አመራር ገድሎ እና አግቶ ሲያበቃ፤ የመንግሥት ተቋማትን ከተቆጣጠረ በኋላ፤ ለምን የመፈንቅለ መንግሥት ትሉታላችሁ” መባሉ ትክክል አይደለም ሲሉ በአጽንዖት ገልጸዋል።\nየሰሞኑ የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ አድራጊዎች ከባሕር ዳርና ከአዲስ አበባ ውጪ በቤኒሻንጉል ጉሙዝም ኀይል አሰማርተው እንደነበረና ከኦሮሚያ የተመለመሉ “ገዳዮችን” ያካተት እንደነበረ ጠቅላይ ሚንስትር ዐቢይ ተናግረዋል።\nደረጀ ግን በጠቅላይ ሚኒስትሩ ምላሽ አይስማሙም፤ የተካሔደው ተራ ግድያ እንጂ መፈንቅለ መንግሥት አለመሆኑን ለአዲስ ማለዳ የሚናገሩት የሕግ ባለሙያው፣ ከዛ ይልቅ ግድያውን ያወሳሰበው ከፌደራል መንግሥቱ ይሰጡ የነበሩት እርስ በርሳቸው የሚጋጩና ሕዝቡን ግራ ያጋቡ መግለጫዎች ናቸው ሲሉ ገልጸዋል።\nድርጊቱ ግን መንግሥት ሁሉም ነገር ዴሞክራሲያዊና ነጻነት የተሞላበት እንዲሆን በመፍቀዱ በተፈጠሩ ክፍተቶች ሳቢያ የተከሰተ ነው የሚሉት ሥሜነህ፥ ይህ ሁኔታ ለአንዳንዶች በነጻነት መደራጀትና ማሴር ምቹ ሁኔታ ፈጥሮላቸዋል ብለዋል። ይሁንና ድርጊቱ ተራ ወንጀል አይደለም በማለት መፈንቅለ መንግሥት ነው አይደለም የሚለው ለመወሰን ግን ጥናት ያስፈልጋል ብለዋል።\nጀነራል ፃድቃን በበኩላቸው በክልል ደረጃ ሥልጣን ለመያዝ ታስቦ የተደረገ እንቅስቃሴ ነው በማለት የመከላከያ ሠራዊት ባለሥልጣናት ላይ የተወሰደው እርምጃ በክልላቸው ለሚደረግ ሥራ እንቅፋት እንዳይፈጥሩባቸውና ነገሮችን ለማዛባት አስበው የሠሩት በማለት ሐሳባቸውን ገልጸዋል። ይሁንና የአማራው ክልል ሙከራ ቢሳካላቸው ኖሮ የሚሔዱት ርቀት አነስተኛ በመሆኑ ፃድቃን መፈንቅለ መንግስት ነው ብሎ ለመደምደም ግን ከባድ ነው ሲሉ ቢቢሲ አማርኛ ላቀረበላቸው ጥያቄ ምላሽ ሰጥተዋል።\nማንም ሰው ሕግ የማክበር ግዴታ እንዳለበት አጽንዖት የሰጡት ሥሜነህ፥ ሕግ አስከባሪውም በበለጠ ሕግ የማክበር ኀላፊነትና ግዴታ እንዳለበት ጠቁመዋል። ሕግ ለማክበርም ሆነ ለማስከበር የሚያስፈልገው፣ በሕግ የበላይነት በማመንና ሰዎች ሁሉ በሕግ ፊት እኩል መሆናቸውን በመቀበል ነው ሲሉም አክለዋል።\nሐኪም፣ መምህር፣ ነጋዴ፣ መሐንዲስ፣ አርሶ አደር፣ ጋዜጠኛ ወይም በሌሎች ሙያዎች ተሰማርቶ መሥራት የተለየ አስተያየት ወይም አድልዖ ሳይኖር፣ በሕግ ፊት እኩል ናቸው ተብሎ ይታሰባል የሚሉት ደረጀ በበኩላቸው፥ ሲያጠፉም የሚጠየቁት በሕግ አግባብ ብቻ ነው። “[ተጠርጣሪዎች] ፍርድ ቤት ሲቀርቡም ሆነ ለምርመራ ሲፈለጉ ሕጉ በሚያዘው መንገድ ብቻ መሆን አለበት። ሕግ ለማስከበር ሲባል ሕግ መጣስ የለበትም” ብለዋል።\nልደቱ የሥሜነህን እና የደረጄን ሐሳብ ይደግፋሉ። “መንግሥት በሥሩ ያሉ ተቋማት ሕግን በሚገባ ተረድተው [ሕግን] በማስከበር ሥም መጣስ የለባቸውም” በማለት በሕግ የሚጠየቅ ሰው ክብሩና መብቱ የፍርድ ሒደቱ እስከሚያልቅ ድረስ እንደ ንፁሕ ይቆጠራል የሚለው ሕግ ተግባራዊ መደረግ አለበት ሲሉም አጽንዖት ሰጥተዋል።\nሐተታ ዘ ማለዳ 647 0\nምላሽ የናፈቀው የብሔር ጥያቄ\nሐተታ ዘ ማለዳ 332 0\nየኦዴፓ እና ኦነግ ጫማ መለካካት! “የኦነግ ሠራዊት” ለዳውድ ኢብሳ ይታዘዛል ወይ?\nሐተታ ዘ ማለዳ 1003 0\nThis Year : 331587\nTotal Users : 639944\nTotal views : 3131712