SunOnline: India ge boduvazeeru Shri Narendra Modi dhivehiraajjey ge rayyithun ge majileehu gai dhekkevi vaahakafulhu\nއިންޑިޔާގެ ބޮޑުވަޒީރު ޝްރީ ނަރެންދްރަ މޯދީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު\nއިޔާޒު ނަސީމް 10 Jun 2019, 20:04\nއިންޑިއާގެ ބޮޑުވަޒީރު ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ތަޤްރީރު ކުރެއްވުން -- ސަން ފޮޓޯ/ އަހުމަދު އަވްޝަން އިލްޔާސް\nމިއީ 8 ޖޫން 2019 ވީ ހޮނިހިރު ދުވަހު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި، އިންޑިޔާގެ ބޮޑުވަޒީރު ޝްރީ ނަރެންދްރަ މޯދީ ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގެ ދިވެހި ތަރުޖަމާއެވެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ އިއްޒަތްތެރި ރައީސް، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ރައީސް، އަދި އަޅުގަނޑުގެ މިތުރު މުޙައްމަދު ނަޝީދު ސާހަބް.\nމަޖިލީހުގެ އިއްޒަތްތެރި މެންބަރުން.\nތިޔަ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް އަޅުގަނޑު، އަޅުގަނޑުގެ އަދި އިންޑިޔާގެ 130 ކުރޯޑު ރައްޔިތުންގެ ހެޔޮ އެދުންތައް އަރިސް ކުރަން.\nބަރަކާތްތެރި ފިޠުރުޢީދުގެ އުފާވެރިކަމާއި މީރުވަސް އަދިވެސް މި ޖައްވުގައި އެބަ ހުރި. ތިޔަ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ އެއްމެހައި ރައްޔިތުންނަށް، އަޅުގަނޑު މި މުނާސަބަތުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް މުބާރަކުބާދީ ދަންނަވަން.\nދިވެހިރާއްޖެ ނުވަތަ ހާހަށް ވުރެ ގިނަ ރަށްތަކުގެ ހާރު، މިއީ ހަމައެކަނި ހިންދު މާކަނޑުގެއެއް ނޫން، މުޅި ދުނިޔޭގެ ޖަވާހިރުތަކުގެ ތެރެއިން ވެސް ނާދިރު ޖަވާހިރެއް.\nމި ތަނުގެ ދެވަނައެއް ނެތް ފަދަ ރީތިކަމާއި ގުދުރަތީ މުއްސަނދިކަން ވެފައި ވަނީ އެތައް ހާސް އަހަރެއް ކުރީއްސުރެ، ޝައުގުވެރިކަން ދަމައިގަންނަ މަރުކަޒަކަށް.\nތަބީއަތުގެ ބާރުގެ ކުރިމަތީގައި މި ގައުމަކީ އިންސާނުންގެ ދެވަނައެއް ނެތް ހިތްވަރުގެ ވިދަވިދައި ހުރި މިސާލެއް.\nވިޔަފާރިއާއި، މީހުންގެ އައިސް ގޮސްވުމާއި، ސަގާފީ ތަފާތުތައް، މެދުކެނޑުމެއް ނެތި، ދިވެހިރާއްޖެ ވަނީ ދެކެ ތަޖުރިބާ ކޮށްފައި.\nއަދި، މި ވެރިރަށް، މާލެއަކީ ހަމަ އެކަނި ފުޅާވެގެންވާ ނޫ ކަނޑުތަކަށް ފަތުރުވެރީން ވާސިލުވުމަށް ހުރި ދޮރޯށްޓެއް ނޫން. މިއީ ހަގީގީ ސުލްހަވެރި، އަމާން، އޮމާން ހިންދު މާކަނޑުގެ ސަރަހައްދެއް މުޅި ދުނިޔެއަށް ފޯރުކޮށް ދިނުމުގެ، މިއީ ތަޅުދަނޑި ވެސް މެ.\nމިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގައި އަދި މި މަޖިލީހުގައި ތިޔަ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނާ އެކު ހުރެވޭތީ އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ބޮޑު އުފަލަކާއި ޝަރަފެއް އެބަ ލިބޭ.\nމަޖިލީހުގެ މެންބަރުންގެ އިއްތިފާގުން، އަޅުގަނޑަށް ދައުވަތު ދެއްވުމަށް، އިއްޒަތްތެރި ނަޝީދު ސާހަބް މަޖިލީހުގެ ރައީސްކަމުގެ މަގާމަށް ހޮވިވަޑައިގަތުމަށް ފަހު، ބޭއްވި ފުރަތަމަ ޖަލްސާގައި ނިންމެވި.\nތިޔަ ބޭފުޅުންގެ މި "ގެސްޗަރ" އިންޑިޔާގެ ކޮންމެ ރައްޔިތެއްގެ ހިތުގައި ބީހިލައިފި. އަދި އެމީހުންގެ އިއްޒަތާއި ފަޚުރުވެރިކަމުގެ އިހުސާސް އިތުރުކޮށްދީފި.\nމިކަމަށް ޓަކައި، އިއްޒަތްތެރި ރައީސް، އަޅުގަނޑު މަނިކުފާނަށާއި މި އިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުގެ ހުރިހައި އިއްޒަތްތެރި މެންބަރުންނަށް އަޅުގަނޑުގެ އަމިއްލަ ނަމުގައި އަދި މުޅި އިންޑިޔާގެ ނަމުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން.\nމިއަދު، އަޅުގަނޑު ދެވަނަ ފަހަރަށް، ދިވެހިރާއްޖެއަށް މިއައީ. އެއް ގޮތަކުން ބަލާއިރު، ދެވަނަ ފަހަރަށް މި މަޖިލީހުގެ ތާރީޚީ ހަރަކާތެއްގައި އަޅުގަނޑު ބައިވެރި މިވަނީ.\nމިދިޔަ އަހަރު، އަޅުގަނޑު ވަރަށް އުފަލާއި ފަޚުރުވެރިކަމާ އެކު، ރައީސް ސޯލިހް ހުވާ ކުރެއްވި ރަސްމިޔާތުގައި ބައިވެރިވިން. ޑިމޮކްރަސީގެ ކާމިޔާބުގެ އެ އީދު، ހުޅުވާލެވިފައިވާ ސްޓޭޑިއަމްގައި ކުރިޔަށް ގެންދެވުނީ. އުފަލުން ފޮޅިފައި ތިބި އެތައް ހާސް މީހުންނެއް ތިބި. އެމީހުންގެ ބާރާއި ޔަގީންކަން، ހިތްވަރާއި އަޒުމް، އެ ކާމިޔާބީގެ ބިންގަލަކީ. އެ ދުވަހު، ދިވެހިރާއްޖޭގައި، ހަގީގީ ޑިމޮކްރަސީގެ ހަކަތަ ހުރި މިންވަރު އިހުސާސް ކޮށް، އަޅުގަނޑަށް، ވަރަށް ތަފާތު ބޮޑު ތަޖްރިބާއެއް ކުރެވުނު.\nއެ ދުވަހު، އަޅުގަނޑަށް ދިވެހިރާއްޖޭގެ އާއްމު ރައްޔިތުން ޑިމޮކްރަސީއަށް ދީފައި އަހައްމިއްޔަތު، އަދި އިއްޒަތްތެރި ރައީސް، މަނިކުފާނު ފަދަ ސިޔާސީ ލީޑަރުންނަށް އެ ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކުގައިވާ ލޯތްބާއި ގަދަރު، ފެނުނު.\nއަދި މިއަދު މި އިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުގައި، އަޅުގަނޑު، ޑިމޮކްރަސީގެ ދިދަ ހިއްޕަވައިގެން ކުރިޔަށް ވަޑައިގަންނަވާ ތިޔަ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް، އަޅުގަނޑު ސެލިއުޓް ކުރަން.\nމި ތަނަކީ، މި މަޖިލީހަކީ، ގަލާއި ސިމެންތީން ބިނާ ކުރެވިފައިވާ، ހަމައެކަނި ހުސް އިމާރާތެއް ނޫން.\nމިއީ ބައެއްގެ އާދައިގެ ބައްދަލުވުމެއް ނޫން.\nމިއީ ޑިމޮކްރަސީގެ ހަކަތައިގެ މަރުކަޒު. މިތަނުގައި، ގައުމުގެ ވިންދާއި ގައުމުގެ ހިތުގެ އަޑު ތިޔަ ބޭފުޅުންގެ ވިސްނުންފުޅާއި އަޑުފުޅުން ގެންދަވަނީ އިއްވަވަމުން.\nމި ތަނުގައި ތިޔަ ބޭފުޅުން މެދުވެރިވެގެން، އާއްމު ރައްޔިތުންގެ ހުވަފެންތަކާއި އެދުންތައް ދަނީ، ހަގީގަތަކަށް ބަދަލުވަމުން.\nމިތަނުގައި ތަފާތު އެކި ފިކުރުތަކާއި ޕާޓީތަކަށް ނިސްބަތްވާ މެންބަރުން، ގައުމުގައި، ޑިމޮކްރަސީއާއި ތަރައްގީއާއި ސުލްހަ މަސަލަސްކަމަށް ޓަކައި، އެ ބޭފުޅުންގެ ކިބައިގައިވާ ތަފާތުތައް، އެއް މިސްރާބަކަށް ސީދާ ކުރައްވާނެ.\nއެއީ ހަމަ އެ ގޮތަށް، މީގެ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރީން، ދިވެހިރައްޔިތުން ގުޅިގެން ވަނީ މުޅި ދުނިޔޭގެ ކުރިމަތީގައި ޑިމޮކްރަސީގެ ރީތި މިސާލެއް ގާއިމު ކޮށްފަ.\nތިޔަ ބޭފުޅުންގެ އެ ދަތުރުފުޅު ވަނީ ގޮންޖެހުންތަކުން ފުރިފަ.\nއެކަމަކު ދިވެހިރާއްޖެ ދައްކުވައިދީފި. ތިޔަ ބޭފުޅުން ދައްކުވައިދެއްވައިފީމު. ކާމިޔާބު އާޚިރުގައި ވާނީ ރައްޔިތުންގެ އެއްޗަކަށް ކަން.\nމިއީ އާދައިގެ ކާމިޔާބީއެއް ނޫން.\nތިޔަ ބޭފުޅުންނަށް ތިޔަ ލިބިވަޑައިގަތް ކާމިޔާބީއަކީ، މުޅި ދުނިޔެއަށް ޓަކައި ވެސް ހިތްވަރު ލިބިގަތުމުގެ މިސާލަކަށް ވެގެންދާނޭ ކާމިޔާބީއެއް.\nދިވެހިރާއްޖެއަށް މި ހާސިލު ކުރެވުނު ކާމިޔާބީއާ މެދު އެންމެ ބޮޑަށް ފަޚުރުވެރިވާނީ އަދި އެކަމުން އެންމެ ބޮޑަށް އުފާ ލިބޭނީ ކޮން ބަޔަކަށް ތޯ؟\nޖަވާބު ވަރަށް ސާފު.\nތިޔަ ބޭފުޅުންގެ އެންމެ ގާތް މިތުރު. ތިޔަ ބޭފުޅުންގެ އެންމެ ގާތް އަވަށްޓެރިޔާ. އަދި ދުނިޔޭގައި އޮތް އެންމެ ބިޔަ ޑިމޮކްރަސީ. އިންޑިޔާއަށް.\nމިއަދުގެ ތިޔަބޭފުޅުންގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި، އަޅުގަނޑު އަޑަށް ބާރުލާފައި ދަންނަވާން ބޭނުން. ދިވެހިރާއްޖޭގައި ޑިމޮކްރަސީ ވަރުގަދަ ކުރުމަށް ޓަކައި، އިންޑިޔާއާއި އިންޑިޔާގެ އެއްމެހައި ރައްޔިތުން ކުރީންވެސް ތިބީ ތިޔަބޭފުޅުންނާ އެކުގައޭ. އަދި އަބަދުވެސް ތިބޭނީ ތިޔަބޭފުޅުންނާ އެކުގައޭ.\nއިންޑިޔާ ވެސް، މި ދިޔަ މަހު، އިންސާނީ ތާރީޚުގައި ދުށް ޑިމޮކްރަސީގެ އެންމެ ބޮޑު ހަރަކާތް، ފުރިހަމަ ކޮށްފައި ވަނީ.\nއިންޑިޔާގެ 130 ކުރޯޑު ރައްޔިތުންނަށް މިއީ ހަމައެކަނި އާދައިގެ އިންތިޚާބެއް ނޫން. އެއީ ރަސްމިއްޔާތެއް. އެއީ ޑިމޮކްރަސީގެ ބޮޑު އީދެއް. ވޯޓުލުމުގެ ހައްގު ލިބިގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިން ތިންބައިކުޅަ ދެބައިމީހުން ވޯޓުލާން ނުކުތް. ގާތްގަނޑަކަށް 60 ކުރޯޑު މީހުން ވޯޓު ލި.\nއެމީހުންގެ ގައުމުގެ ތަރައްގީއާއި ހަމަޖެހުމަަށް ޓަކައި، އެމީހުން އެ ދިނީ ވަރަށް ފުރިހަމަ އިޖާބައެއް. އެ ހަވާލު ކުރީ ވަރަށް ވެސް ބޮޑު މަސްއޫލިއްޔަތެއް.\nއަޅުގަނޑުގެ ސަރުކާރުގެ އުސޫލީ ފަލްސަފާއަކީ، "ސަބްކާ ސާއްތް. ސަބްކާ ވިކާސް، އޯރް ސަބްކާ ވިޝްވާސް." (ހުރިހާ އެންމެން ގުޅިގެން. ހުރިހާ އެންމެންގެ ތަރައްގީއަށް. އަދި ހުރިހާ އެންމެންގެ އިތުބާރާކަމާއެކު.) މިއީ ހަމަ އެކަނި އިންޑިޔާގައެއް ނޫން. އަދި ކީއްތޯ، މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް އަދި ހާއްސަކޮށް އަޅުގަނޑުމެންގެ އަވަށްޓެރީންނާ އެކު، އަޅުގަނޑުގެ ސަރުކާރުގެ ޚާރިޖީ ސިޔާސަތުގެ ބިންގަލަކީ ވެސް މިއީ.\n"އެންމެ ފުރަތަމައަށް އަވަށްޓެރީން." އަޅުގަނޑުމެން އެންމެ އިސްކަން ދެނީ މިއަށް.\nއަދި އަވަށްޓެރީންގެ ތެރެއިން ދިވެހިރާއްޖެއަށް، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެ އިސްކަން ދެނީ.\nއެހެންވީމާ، ތިޔަބޭފުޅުންގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި މިއަދު އަޅުގަނޑު ހާޒިރުވެ ހުރުމަކީ އިއްތިފާގެއް ނޫން.\nފާއިތުވި ޑިސެންބަރު މަހުގައި، ރައީސް ސޯލިހް ވަނީ، އެ މަނިކުފާނު ރައީސްކަމާ ހަވާލުވެ ވަޑައިގަތުމަށް ފަހު ގައުމުން ބޭރަށް ކުރެއްވި ފުރަތަމަ ދަތުރުފުޅުގެ މަންޒިލަކަށް އިންޑިޔާ ހައްދަވާފަ.\nއަދި މިހާރު، ދިވެހިރާއްޖެއިން ދިން ދައުވަތަކަށް އަޅުގަނޑު، އަޅުގަނޑުގެ މި ދައުރުގައި ގައުމުން ބޭރަށް ކުރާ ފުރަތަމަ ދަތުރުގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އައިސް މިހިރީ.\nމި ދަތުރުގައި، ގައުމުން ބޭރު މީހުންނަށް، ތިޔަބޭފުޅުންގެ ގައުމުން ދޭ އެންމެ މަތީ އިއްޒަތް ވެސް އަޅުގަނޑަށް ވަނީ ދެއްވާފަ. އަޅުގަނޑުގެ އަތުގައި ޝުކުރު އަދާ ކުރާނޭ ލަފްޒުތަކެއް ނެތް.\nދިވެހިރާއްޖެއާއި އިންޑިޔާގެ ގުޅުން، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގޭ ތާރީޚަށް ވުރެ މާ ދޮށި.\nއެންމެ ކުރީއްސުރެ މި ނޫކަނޑުގެ ރާޅުތައް ދިޔައީ އަޅުގަނޑުމެން ދެ ގައުމުގެ ގޮނޑުދޮށްތަކުގައި ބީހެމުން. މި ރާޅުތައް ވެފައި ވީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މީހުންގެ މެދުގައި ރަހުމަތްތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމުގެ މެދުވެރީން ކަމުގައި. އަޅުގަނޑުމެންގެ ސަގާފަތާއި ޙަޟާރަތަށް ވަނީ މިކަމުގެ އަސަރުކޮށްފަ.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ގުޅުމަށް ވަނީ ކަނޑުތަކުގެ ފުންކަމާއި ފުޅާކަމުގެ ހެޔޮއެދުން ލިބިފަ.\nދުނިޔޭގެ އެންމެ ގަދީމީ ބަނދަރުތަކުގެ ތެރެއިން ބަނދަރެއް، ލޯތާލް އަކީ. އަޅުގަނޑުގެ އަމިއްލަ އުފަން ސްޓޭޓު ކަމުގައިވާ ގުޖަރާތުގައި، ލޯތާލް އޮންނަނީ. 2500 އަށް ވުރެ ވެސް ގިނަ އަހަރު ކުރީން، ލޯތާލްއާއި އަދި އޭގެ ފަހުން ގުޖަރާތުގެ ސޫރަތު ފަދަ ޝަހަރުތަކާ އެކު ވެސް ދިވެހިރާއްޖެއާ ދެމެދު ވިޔަފާރީގެ ގުޅުންތައް އޮތް.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ރީތި ބޮލިތައް ވަނީ އިންޑިޔާގެ ކުޑަކުދީންނާ ހަމަޔަށް ވެސް ފޯރާފަ.\nމިއުޒިކާއި، މިއުޒިކީ އާލަތްތަކާއި، އާދަތަކާއި ސަގާފަތަކީ އަޅުގަނޑުމެން ހިއްސާކުރާ ތަރިކައިގެ ފާޅުކަން ބޮޑު މިސާލުތަކެއް.\nމިސާލަކަށް ދިވެހި ބަސް ނަގަމާ.\nއިނގިރޭސި ބަހުން މި ކިޔާ "ވީކް" އަށް އިންޑިޔާގައި ކިޔަނީ "ހަފްތާ". ދިވެހި ބަހުން ވެސް ކިޔަނީ ހަމަ އެހެން. ހަފްތާގެ ދުވަސްތަކުގެ ނަންތަކަށް ބަލަމާ. "ސަންޑޭ" އަކީ އާދީއްތަ، ދިވެހި ބަހުން. މި އާދީއްތަ ގުޅިފައިވަނީ އިރާ. ސޯމްވާރް ނުވަތަ "މަންޑޭ" އަކީ ދިވެހި ބަހުން ހޯމަ. އެ ގުޅިފައިވަނީ ސޯމް ނުވަތަ ހަނދާ.\nއަދި އިނގިރޭސި ބަހުން މި ކިޔާ "ވޯލްޑް" އަށް ދިވެހި ބަހުން ކިޔަނީ ދުނިޔެ. އަދި އިންޑިޔާގައި ކިޔަނީ ދުންޔާ.\nއަދި ދިވެހިރާއްޖޭގައި "ދުންޔާ" އަކީ މީހުންނަށް ކިޔާ މަޝްހޫރު ނަމެއް ވެސް މެ.\nއަދި ހަމައެކަނި މި ދުނިޔޭގެ ވާހަކައެއް ނޫން. ބަހުގެ މި ގުޅުން ވަނީ މިތަނުގެ ބޭރުން ހިންދީ ބަހުގެ ސުވަރަގްއާއި ނަރަކްއާ ހަމަޔަށް ވެސް ފޯރާފަ. މި ދެ ތަނަށް ދިވެހި ބަހުން ބޭނުން ކުރަނީ ސުވަރުގެއާއި ނަރަކަ މި ދެ ލަފްޒު.\nމި ލިސްޓު ވަރަށް ދިގު. ކިޔަމުން ގޮސްފި ނަމަ، ބޮޑު ބަސްފޮތަކަށް ފުދޭހައި ލަފްޒު މި ގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބޭނެ.\nއެކަމަކު، ކުރުކޮށް ބުނާ ނަމަ، މި އިން ކޮންމެ ފިޔަވަޅަކުން ވެސް ސާފު. އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އެއް ބަގީޗާއެއްގެ މާތަކެއް ކަން.\nއެހެންކަމުން، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސަގާފީ ތަރިކަ ރައްކާތެރި ކުރުމާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގަދީމީ ފަތްފުށް ރައްކާތެރި ކުރުމާއި، ދިވެހި ބަހުގެ ރަދީފު ތަރައްގީ ކުރުން ފަދަ މަޝްރޫއުތަކުގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެހީތެރިވުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެއް.\nއަދި މި ސަބަބަށް ޓަކައި، މާލޭގެ ތާރީޚީ ހުކުރު މިސްކިތުގެ އާބާތުރަ ފިލުވުމުގައި، އިންޑިޔާއިން އެހީތެރިކަން ދޭނެ ކަން އިއުލާން ކުރުމަކީ މިއަދު އަޅުގަނޑަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު އުފަލެއް.\nހިރިގަލުން ބިނާ ކުރެވިފައިވާ މި ތާރީޚީ މިސްކިތް ފަދަ ދެވަނަ މިސްކިތެއް، މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް، ދިވެހިރާއްޖެ ނޫން އެހެން ތަނެއްގައި ނެތް.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ މީހުން، މީގެ އެތަކެއް އަހަރުތަކެއް ކުރީން، ކަނޑުގެ ނިއުމަތް ބޭނުންކޮށްގެން، އެ ތަން، ލާމަސީލު ފަރުމާއަކަށް ބިނާ ކުރީ.\nމިއިން އެމީހުން، އެމީހުންގެ ވަށައިގެންވާ ވެށްޓަށް ކުރި އިހުތިރާމާއި އެ ވެށްޓާ އެކު ގުޅިގެން ކުރިޔަށް ދިއުމަށް ސަމާލުކަން ދިން މިންވަރު އެނގިގެން ދޭ.\nހިތާމައަކީ، މިއަދު، ކަނޑުގެ މިފަދަ ވަސީލަތްތަކަށް ތަޣައްޔަރުކަމުގެ ބޯ ވިލާތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާ ކަން.\nމި ގޮތަށް މި މިސްކިތް ގިނަ ޒަމާނަށް ދެމެހެއްޓުމަށް ކުރެވޭ މި މަސައްކަތުން، ހަމަ އެކަނި ތާރީޚީ ގޮތަކުން ނޫން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ވެށި ރައްކާތެރިކޮށް ދެމެހެއްޓުމުގެ މެސެޖު މުޅި ދުނިޔެއަށް ދޭނެ.\nދިވެހިރާއްޖޭގައި އަމިއްލަ މިނިވަންކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށްޓަކައި، އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޑިމޮކްރަސީއަށް އެހީތެރިވުމުގައި އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުރިއެރުމާއި ސުލްހައަށް ޓަކައި، އިންޑިޔާ އޮތީ ދިވެހިރާއްޖެއާ އެކު، ކޮނޑާކޮނޑު ޖައްސައިގެން ސާބިތުކަމާއެކު.\nއެއީ 1988 ގައި ދިމާވި ހާދިސާ ކަމުގައި ވިޔަސް، ނުވަތަ 2004 ގައި ދިމާވި ސުނާމީ ފަދަ ގުދުރަތީ ކާރިސާތަކުގައި ކަމަށް ވިޔަސް. ނުވަތަ ވަރަށް ފަހުން މާލޭގައި ދިމާވި ފެން ނުލިބުމުގެ ހާދިސާ ކަމަށް ވިޔަސް.\nއަޅުގަނޑުމެން ފަޚުރުވެރިވަން. އިންޑިޔާ، ކޮންމެ ދަތިއުނދަގޫ ވަގުތެއްގައި، ތިޔަބޭފުޅުންނަށް ކުރިމަތިވި ކޮންމެ މިފަދަ ކަމެއްގައި، ހުރިހާ ވަގުތަކު، ހުރިހާ ފިޔަވަޅެއްގައި، ތިޔަބޭފުޅުންނާ އެކު ސާބިތުވެ ތިބީ. ތިޔަބޭފުޅުންނާ އެކު ކުރިޔަށް ދިޔައީ.\nއަދި މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ދެ ގައުމުގައި ވެސް، ތަރައްގީއާއި ކުރިއެރުމާއި ހަމަޖެހުމަށް ބޭނުން ވެފައި އޮތް އޮތުން، ދެ ފަރާތް ގުޅިގެން އެހީތެރިވެ އެއްބާރުލުން ދިނުމަށް، އާ މަގުތަކެއް މި ހުޅުވައި ދެނީ.\nރައީސް ސޯލިހު އެންމެ ފަހުން ކުރެއްވި ދަތުރުފުޅުގައި، 1.4 ބިލިޔަން އެމެރިކާ ޑޮލަރުގެ އިގްތިސޯދީ ޕެކޭޖަކަށް އެއްބަސްވެވުނު. އެ އެއްބަސްވުން ތަންފީޒު ކުރުމުގެ ކަންކަން ދަނީ ބާރަށް ކުރިޔަށް.\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަރައްގީއަށް ޓަކައި، އިންޑިޔާގެ އެހީތެރިކަމުގައި ބަދަލުވުމެއް ނެތް އަމާޒަކީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ އިޖްތިމާއީ އަދި އިގްތިސާދީ ތަރައްގީ.\nއެއީ ރަށްރަށުގައި ފެނާއި ނަރުދަމާގެ ވަސީލަތްތައް ތަރައްގީ ކުރުމުގައި އެއްބާރުލުން ދިނުން ކަމުގައި ވިޔަސް. ނުވަތަ ތަރައްގީއަށް ޓަކައި ކޮންމެހެން ބިނާ ކުރާން ޖެހޭ އަސާސީ ބިނާތައް ބިނާ ކުރުން ކަމުގައި ވިޔަސް. ނުވަތަ ސިއްހީ ވަސީލަތްތަކާއި ތައުލީމީ ވަސީލަތް ތަރައްގީ ކުރުމުގައި އެއްބާރުލުން ދިނުން ކަމުގައި ވިޔަސް. އިންޑިޔާގެ އެހީތެރިކަން ބިނާ ވާނީ މީހުންގެ ވެލްފެޔަރ އަށް. އަދި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބޭނުންތަކާއި ދިވެހީން އިސްކަން ދޭ ކަންކަމަށް.\nއަޅުގަނޑުމެން ހިންގާ އެއްބާރުލުމުގެ އަދި އިޖްތިމާއީ އެތައް މަޝްރޫއަކުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންގެ ދިރިއުޅުމުގައި ކައިރިން ދަނީ ބީހެމުން. އަދި އެއީ އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުމަށް ހެޔޮ ބަދަލު ގެންނެވުމަށް ތިޔަބޭފުޅުން ކުރައްވާ މަސައްކަތްޕުޅުތަކަށް ލިބޭ އިތުރު ބާރެއް.\nދިވެހިރާއްޖޭގައި ޑިމޮކްރަސީއާއި ފާގަތިކަމަށް ޓަކައި، އިންޑިޔާ، އޮންނާނީ ވަރުގަދަ، އަދި އިތުބާރު ކުރެވޭ، އިސްބައިވެރިއެއްގެ ގޮތުގަ. އަދި އަޅުގަނޑުމެންގެ މި އެހީތެރިކަން ދިވެހީންގެ މަންދޫބުންގެ ގޮތުގައި ތިއްބެވި ތިޔަ ބޭފުޅުންގެ ވަސީލަތްތައް ވެސް އިތުރަށް ވަރުގަދަ ކޮށްދޭނެ.\nގައުމުތަކުގެ ގުޅުންތައް، އޮންނަނީ ހަމަ އެކަނި ސަރުކާރުތަކުގެ މެދުގައެއް ނޫން.\nއެ ގައުމުތަކުގެ މީހުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުޅުންތައް، އޭގެ ހަގީގީ ރޫހަކީ.\nއެހެންކަމުން އެކަމަށް ޓަކައި ކުރެވޭން ހުރި ކަންކަމަށް އަޅުގަނޑު ހާއްސަ އަހައްމިއްޔަތެއް ދެން. އެއިން ދެ ގައުމުގެ މީހުންގެ ގުޅުންތައް ބަދަހި ކުރުމުގެ ގޮތުން ހިންގޭ އެކްޗްސްޗޭންޖް ޕޮރުގުރާމްތަކަށް އިތުރު ފުޅާ ކަމެއް ލިބޭނެ.\nއެ ގޮތުން އަޅުގަނޑަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު އުފަލެއް، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންނަށް، މި ދެ ގައުމުގެ މެދުގައި ފެރީގެ ޚިދުމަތް ދިނުމަށް އެއްބަސްވެވުނުކަމީ.\nއަދި އަޅުގަނޑު އުފަލާއެކު ފާހަގަ ކުރަން؛ ތައުލީމާއި، ސިއްހީ ކަންކަމާއި، ވިޔަފާރިއާއި، ފަތުރުވެރިކަމުގައި، އިންޑިޔާއަށް އަންނަ ދިވެހީންނަށް، މިދިޔަ އަހަރު ވިސާގެ ކަންތަކުގައި ވެވުނު އެއްބަސްވުމުގެ ސަބަބުން އިތުރު ލުއިތަކެއް ލިބިގެން ދިޔަކަން.\nދެފަރާތުގެ އެއްބާރުލުން އިތުރު ކުރަމުން ކުރިޔަށް ގެންދާއިރު، އަޅުގަނޑުމެން، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުނިޔޭގައި ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާ އޮޅުންބޮޅުންތަކާއި ގޮންޖެހުންތަކާ މެދު ވެސް، ވިސްނާން ޖެހޭ.\nޓެކްނޮލޮޖީގެ ކުރިއެރުމާ އެކު ކުރިމަތިވާ ގޮންޖެހުންތަކާއި، ދުނިޔޭގެ އިގްތިސާދީ އަދި އިސްތިރާޖީ ބާރުގެ ޗާޓަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލުތަކާއި ވާދަވެރިކަމާއި ދެކޮޅުވެރިކަން. ސައިބަރ ސްޕޭސްގައި ހިނގަމުން ދާ ހަރަކާތްތައް. މިފަދަ އެތައް މައުޟޫޢެއް މި ގޮތުން އެބަ ހުރި.\nމީގެ ތެރެއިން ތިން ގޮންޖެހުމެއްގެ ވާހަކަ އަޅުގަނޑު ފާހަގަކޮށްލާނަން. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ދެ ގައުމުން އެންމެ ބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދޭން ޖެހޭ ކަމަށް އަޅުގަނޑަށް ފެންނަ ތިން މައުޟޫޢު.\nޓެރަރިޒަމަކީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ދުވަސްވަރު ކުރިމަތިވެފައި އޮތް ވަރަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް.\nމި ނުރައްކަލަކީ ވަކި ގައުމަކަށް، ނުވަތަ ވަކި ދީނަކަށް އޮތް ގޮންޖެހުމެއް ނޫން. މި ނުރައްކަލަކީ މުޅި އިންސާނީ ނަސްލަށް ކުރިމަތިވެފައި އޮތް ގޮންޖެހުމެއް.\nއެއްވެސް ދުވަހެއް ނުދޭ، އެއްވެސް ދުވަހެއް މިހާރު ފާއިތުވެގެން ނުދޭ، ޓެރަރިޒަމްގެ ސަބަބުން، ކޮންމެވެސް ތަނެއްގައި މައުސޫމު ފުރާނައެއް ގެއްލިގެން ނުދާ.\nޓެރަރިސްޓުންގެ އަމިއްލަ ބޭންކުތަކެއް ނުހުރޭ. އެމީހުންގެ އަތުގައި ރަންރިއްސާއި ޖަވާހިރު ނަގައި ފައްކާ ކުރާ ތަންތަނެއް ނެތް. ހަތިޔާރު އުފައްދާ ކާރުޚާނާތަކެއް ވެސް ނެތް. އެކަމަކުވެސް، އެމީހުންނަށް ފައިސާއާއި ހަތިޔާރު ލިބުމުގައި ދުވަހަކުވެސް ދައްޗެއް ކުރިމައްޗެއް ނުވޭ.\nއެމީހުން އެތަކެތި ހޯދަނީ ކޮންތަނަކުން ތޯ؟ އެމީހުންނަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދެނީ ކޮން ބައެއް ތޯ؟\nޓެރަރިޒަމަށް ބައެއް ދައުލަތްތަކުން ދޭ "ސްޓޭޓް ސްޕޮންސަރޝިޕް" އެންމެ ބޮޑު ނުރައްކަލަކަށް ވެފައި ވަނީ.\nމިއީ ވަރަށް ހިތާމަހުރި ކަމެއް. މިއަދުވެސް ބައެއް މީހުން، "ރަނގަޅު" ޓެރަރިސްޓުންނާއި "ގޯސް" ޓެރަރިސްޓުން، މިދެކޮޅުނުޖެހޭ މަފްހޫމުގައި، ޓެރަރިސްޓުންގެ ދެ ވައްތަރެއް ތިބޭ ކަމަށް ގަބޫލުކުރުމުގެ ގޯސް ހަދާކަން.\nމިފަދަ، އަމިއްލަ ސިކުނޑީގައި އުފައްދާފައިވާ މަފްހޫމްތަކުގެ ތަފާތުތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ބަހުސް ކުރުމުގައި އަޅުގަނޑުމެން މިވަނީ ވަރަށް ގިނަ ވަގުތު ގެއްލުވާލާފަ. ފެންގަނޑު މިހާރު މިދަނީ ނޭފަތަށް ވުރެ ވެސް މައްޗަށް އުފުލެމުން.\nޓެރަރިޒަމްގެ މި ގޮންޖެހުމާ ކުރިމަތިލުމަށް ޓަކައި، އިންސާނިއްޔަތަށް ޓަކައި މަސައްކަތް ކުރާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއް އެކުވެރިކަމާ އެކު ގުޅޭން އެބަ ޖެހޭ.\nޓެރަރިޒަމާއި ރެޑިކަލައިޒޭޝަނާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތާއި އެ މަސައްކަތުގެ ނިސްބަތަށް ބަލައިގެން، ގައުމެއްގެ ވެރިކަމުގައި ތިބި ބައެއްގެ ރަނގަޅު ނުރަނގަޅުކަން މިއަދު ކަނޑައެޅޭނީ.\nމޫސުމީ ބަދަލުތަކުން ދުނިޔެއަށް ކުރިމަތި ވަމުން ދާ ނުރައްކާތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ބައިނަލްއަގްވާމީ ފެންވަރުގައި ވަނީ ވަރަށް ގިނަ މަހާސިންތާ ބޭއްވިފައި. އެ ގޮތަށް، ޓެރަރިޒަމާ ބެހޭ ގޮތުން ކީއްވެތޯ މިފަދަ މަހާސިންތާތައް ނުބާއްވަނީ؟\nކަމާ ބެހޭ ބައިނަލްއަގްވާމީ އިދާރާތަކާއި ބޮޑެތި ގައުމުތަކުގެ ސަރުކާރުތަކަށް އަޅުގަނޑު ހުށަހަޅާނަން، ކަނޑައެޅިފައިވާ ތާވަލެއްގެ ތެރެއިން، ޓެރަރިޒަމުގެ މައްޗަށް، ބައިނަލްއަގްވާމީ މަހާސިންތާއެއް ބޭއްވުމަށް. ޓެރަރިސްޓުންނާއި އެމީހުންނަށް މަދަދު ދޭ ފަރާތްތަކުން، އެ ލޯވަޅުތަކުގެ ފައިދާ ނަގާ ލޯވަޅުތައް ބެއްދުމަށް، މާނަހުރި އަދި ނަތީޖާ ނެރެވޭ ފަދަ މަޝްވަރާތަކަކާއި ވިސްނުންތަކަކަށް މަގުފަހި ކުރުމަށް ޓަކައި.\nއަޅުގަނޑުމެން މިހާރު އިތުރަށް ލަސްކޮށްފި ނަމަ، މިއަދު އަދި މިއަދުގެ ފަހުން އަންނަ ޖީލުތައް އަޅުގަނޑުމެންނަށް މާފެއް ނުކުރާނެ.\nއަޅުގަނޑު މޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ވާހަކަ ފާހަގަ ކޮށްފިން. މީގައި ޝައްކެއް ނެތް. މި ހަގީގަތާ ކުރިމަތިލަމުން ކޮންމެ ދުވަހެއް އަޅުގަނޑުމެން ހޭދަ މި ކުރަނީ. ކޯރުތަކުގެ ފެން ހިނދުމާއި، މޫސުން ލަފާ ކުރާން ނޭނގުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދަނޑުވެރިކަމާއި ދަނޑުވެރީންނަށް ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާ އުނދަގޫ ހާލަތެއް.\nއަދި އެއަށް ވުރެ ވެސް ބޮޑަށް، ގަނޑުފެން ވިރި، ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު އުފުލުމަކީ ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ގައުމުތައް ދެމިއޮތުމަށް ހުރި ނުރައްކަލަކަށް ވަނީ ވެފައި.\nމުރަކައިގެ ޖަޒީރާތަކާއި ކަނޑުފަޅަށް، އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުން ބަރޯސާކޮށްފައިވާ ފަރާތްތަކަށް، ކަނޑުފަޅު ތަޣައްޔަރު ވުމަކީ ކުރިމަތިވެފައި އޮތް ބޮޑު ނުރައްކަލެއް.\nމަނިކުފާނު ވަނީ ކަނޑުގެ އަޑީގައި، ދުނިޔޭގައި ބޭއްވި ފުރަތަމަ ކެބިނެޓް ބައްދަލުވުން ބާއްވައިގެން، މި ނުރައްކާތަކަށް ދުނިޔޭގެ ސަމާލުކަން ހޯއްދަވާފަ. އެކަން ހަނދާން ނެތޭނީ ކާކު ތޯ؟\nދިވެހިރާއްޖެއިން ވަނީ ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްގީ ކުރިއެރުވުމުގެ ގޮތުން މިސާލަކަށް ބެލޭ ފަދަ ތަފާތު އެތައް ކަމެއްގައި އިސްނަގާފަ.\nއަޅުގަނޑު އުފާކުރަން. ދިވެހިރާއްޖެއިން "އިންޓަނޭޝަނަލް ސޯލަރ އެލަޔަންސާ" ގުޅުނީތީ.\nއިންޑިޔާގެ އިސްނެގުމާ އެކު މި ނެގި ފިޔަވަޅުގެ ސަބަބުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ދުނިޔެ ސަލާމަތް ކުރުމަށް އަމަލީ ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅާނޭ މަންސައެއް އެތައް ގައުމަކަށް މި ވަނީ ހޯދައިދެވިފަ.\nމޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނޭ އެތައް ނުރައްކަލެއް އިޔާދަ ކުރަނިވި ހަކަތައިގެ ބޭނުން ކޮށްގެން ކުޑަ ކުރެވިދާނެ.\n2022 ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް އަންނައިރު 175 ގިގަވޮޓުގެ ހަކަތަ އިޔާދަ ކުރެވޭ ހަކަތައިން އުފެއްދުމަށް އިންޑިޔާއިން އަމާޒު ހިފާފައިވާކަން މި އިއްޒަތްތެރި މަޖިލީހުގެ އިއްޒަތްތެރި މެންބަރުންނަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ.\nއަދި މިއަދު އިންޑިޔާގެ އެހީތެރިކަމާ އެކު މާލޭގެ މަގުތަކުގައި ބޭނުން ކުރުމަށް ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި 2500 ލެޑްލައިޓް ވަނީ ފޯރުކޮށްދެވިފައި. އަދި ދެ ލައްކައަށް ވުރެ ގިނަ ލެޑް ބޮކި ވަނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގޭބިސީތަކާއި ފިހާރަތައް އުޖާލާ ކުރުމަށް ޓަކައި ގެނެވިފަ.\nމިއިން ކަރަންޓުގެ ހަކަތަ ބޭނުން ކުރާ ވަރު މަދު ވާނެ. އަދި ޚަރަދު ކުޑަ ވާނެ. އަދި މީގެ ސަބަބުން ތިމާވެށްޓަށް ވެސް ފައިދާ ކުރާނެ.\nތިމާވެށްޓާ ގުޅުން ހުރި ކަންކަމުގައި، ކުދި ރަށްތަކުގެ ކަންބޮޑުވުންތަކާއި ބޭނުންތަކަށް އިންޑިޔާއިން ވަނީ ހާއްސަ ސަމާލުކަމެއް ދީފަ.\nއަމަލީ ގޮތުން މިކަންކަމުގައި އެހީތެރިވުމުގެ އިތުރުން އިންޑިޔާއިން ދަނީ ބައިނަލްއަގްވާމީ އެކި ބައްދަލުވުންތަކުގައި މިކަމަށް އަޑު ވެސް އުފުލަމުން.\nކޮންމެއަކަސް މި ކަމުގައި އެންމެން ބައިވެރިވުން މުހިއްމު. އޭރުން މިކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެކަށީގެންވާ ނަތީޖާއެއް ހާސިލު ކުރެވޭނީ.\nމޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން އޮތް ގޮން ޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލުމަށް އޮތް ހަމަ އެކަނި ގޮތަކީ ޓެކްނޮލޮޖީގެ ރޮނގުން ހޯދޭ ހައްލުތައް އެކަނި ކަމަށް ވިސްނުމަކީ ގޯހެއް.\nމޫސުމީ ބަދަލުތަކުގެ ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތް ވުމަކީ، އަޅުގަނޑުމެން ކަންކަމާ ކުރިމަތި ލާ ގޮތާއި، ކަންކަމާ މެދު ދެކޭ ގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ އުޅުމާއި މުޖުތަމައަށް ބަދަލު ނުގެނެސް، ކުރެވޭނޭ ކަމެއް ނޫން.\nގަދީމީ އިންޑިޔާގެ ފަލްސަފާގައި އޮންނަ ގޮތުން ބިމަކީ އަހަރެމެންގެ މަންމަ. އަދި އަހަރެމެން އެންމެންނަކީ އެ ބިމުގެ ދަރީން. މި ބިމަކީ އަހަރެމެންގެ މަންމަ ކަމަށް އަހަރެމެން ބަލާ ނަމަ، އަހަރެމެން އެ ބިމަށް އިހުތިރާމުކޮށް ބިން ހިމާޔަތް ކުރާނެ. އެބިމަށް ދުވަހަކުވެސް ގެއްލުމެއް ނުދޭނެ.\nއަޅުގަނޑުމެން ދަންނަން ޖެހޭ، މި ބިމަކީ އަހަރެމެންގެ އަންނާން އޮތް ޖީލުތަކަށް ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހޭ ތަރިކައެއް ކަން. އަޅުގަނޑުމެންނަކީ މިބިމުގެ ވެރީންނެއް ނޫން. އެކަމަކު ހަވާލުދާރުން.\nތިންވަނަ މައުޟޫޢަކީ އިންޑޯ-ޕެސިފިކް ސަރަޙައްދު. އަޅުގަނޑުމެން ހިއްސާ ކުރާ ސަރަޙައްދު. މިއީ ދުނިޔޭގެ އާބާދީގެ 50% މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދު. ތަފާތު ދީންތަކާއި، ސަގާފަތްތަކާއި، ބަސްތަކާއި، ތާރީޚުތަކާއި ސިޔާސީ އަދި އިގްތިސާދީ އެތައް ނިޒާމެއް މި ސަރަހައްދުގައި އެބަ އޮތް. ހަމަ އެހެންމެ މިއީ ޖަވާބު ނުލިބޭ އެތައް ސުވާލަކާއި ހައްލު ނުކުރެވި އޮތް އެތައް މައްސަލައެއް ވެސް އޮތް ސަރަހައްދެއް.\nއިންޑޯ-ޕެސިފިކް ސަރަހައްދަކީ އަޅުގަނޑުމެން ދެމި ތިބުމަށް ޓަކައި އަޅުގަނޑުމެންނާ ވަކި ނުކުރެވޭނެ ބައެއް. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ލޭނާރު. އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިއެރުމާއި ވިޔަފާރިޔަށް ބޭނުންކުރާން އޮތް ރަސްމަގު.\nހުރިހާ މާނައެއްގައި ވެސް އެއީ އަހަރެމެން ހިއްސާ ކުރާ މުސްތަގުބަލުގެ ތަޅުދަނޑި.\nއަދި އެހެންވެ، އަޅުގަނޑު ޖޫން 2018 ގައި، ސިންގަޕޫރުގައި ވާހަކަދައްކަމުން، އިންޑޯ-ޕެސިފިކް ސަރަހައްދުގެ ހުޅުވިފައި އޮތުމަށާއި، އެއްބައިވަންތަކާއި ހަމަޖެހުން ޔަގީން ކުރުމަށް، އެންމެން ގުޅިގެން އެއް އަމާޒަކަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށް ބާރު އެޅިން.\nމި ގޮތަށް ކަންތައް ކުރުމުން ގައުމުތަކުގެ މެދުގައި އިތުބާރު އުފެދޭނެ. މި ގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގާނޫނުގެ މައްޗަށް ގާއިމުވެފައި އޮންނަ ވެރިކަމާއި ގިނަ ގައުމުތައް އެކުލެވިގެން އޮންނަ ސަރަހައްދެއްގެ ގޮތުގައި ކުރިޔަށް ދެވޭނީ.\n4 އަހަރު ކުރީން، އަޅުގަނޑު ވަނީ އިންޑިޔާ ކަނޑުގެ ސަރަހައްދާ މެދު، ސާގަރް، އެސް.އޭ.ގީ.އޭ.އާރް. މި ތަސައްވުރަކާއި މަފްހޫމު ހުށަހަޅާފައި. ސާގަރް މި ލަފްޒަކީ ހިންދީ ބަހުން ކަނޑުގެ މާނައިގައި ބޭނުން ކުރެވޭ ލަފްޒެއް. ސާގަރް ނުވަތަ އެސް.އޭ.ގީ.އޭ.އާރް. މި އަކުރުތައް ބިނާ ވެގެންވަނީ "ސެކިއުރިޓީ އެންޑް ގްރޯވްތް ފޯ އޯލް އިން ދަ ރީޖަން." މި އިބާރާތަށް.\nމިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އިންޑޯ-ޕެސިފިކް ސަރަހައްދުގެ އެއްބާރުލުމުގެ ދެލި ކޮޕީ. މި އެކުވި މަފްހޫމަށް މިއަދު އަދިވެސް ބާރު އަޅާން އަޅުގަނޑު ބޭނުން.\nމިއަދު އަޅުގަނޑު މިކަން ވެސް ފާހަގަކޮށްލަން ބޭނުން، އިންޑިޔާއިން، އިންޑިޔާއަށް ލިބިފައިވާ ބާރާއި، ގާބިލިއްޔަތު ބޭނުން ކުރާނީ ހަމަ އެކަނި އިންޑިޔާގެ ކުރިއެރުމާއި ސަލާމަތީ ކަންކަމަށް އެކަނި ނޫން ކަން.\nއަދި ކީއްތޯ، އެހެން ގައުމުތަކުގެ ގާބިލިއްޔަތު ތަރައްގީ ކުރުމަށް ވެސް މިކަންކަން އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންކުރާނެ. ކާރިސާތަކުގެ ވަގުތުތަކުގައި އަދި އިންސާނީ އެހީއަށް ބޭނުންވާ ހުރިހާ ވަގުތެއްގައި އެހީވުމަށް ވެސް ބޭނުންކުރާނެ. އަދި ގުޅިފައިވާ ސަލާމަތީ ކަންކަމާއި، އަޅުގަނޑުމެން އެކު އެކީ ހިއްސާ ކުރާ ކުރިއެރުމާއި އުޖާލާ ކުރިމަގަކަށް ޓަކައި ވެސް ބޭނުންކުރާނެ.\nގާބިލުކަންހުރި، ވަރުގަދަ، އަދި ކުރިއަރާފައިވާ އިންޑިޔާއަކީ ހަމަ އެކަނި ސައުތު އޭޝިޔާ އާއި އިންޑޯ-ޕެސިފް ސަރަހައްދަކަށް ނޫން، އެކަމަކު މުޅި ދުނިޔެއަށް ވެސް ސުލްހައާއި ތަރައްގީއާއި ސަލާމަތުގައި އެހީތެރިވާނޭ ތަނބެއް.\nމި ތަސައްވުރު ހަގީގަތަކަށް ހެދުމަށް ޓަކައި، އަދި ނޫ އިގްތިސާދުގެ ފައިދާ ހޯދުމުގައި އެއްބާރުލުން ހޯދުމަށް، އިންޑިޔާއަށް ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ މުނާސިބު އެހެން ބައިވެރިޔަކު ނުލިބޭނެ.\nސަބަބަކީ، އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ކަނޑުގެ ގޮތުން އަވަށްޓެރީން.\nސަބަބަކީ، އަޅުގަނޑުމެންނަކީ މިތުރުން.\nއަދި ރަހުމަތްތެރިކަމުގައި ބޮޑުވުމާއި ކުޑަވުމެއް. ބާރުދެރަވުމާއި ބާރުގަދަކަމެއް ނޯވޭ.\nސުލްހަވެރި އަދި ކުރިއެރުން ލިބިފައިވާ އަވަށްޓެރިކަމެއްގެ ބިންގަލަކީ އިތުބާރާއި ހެޔޮނިޔަތާއި އެއްބާރުލުން.\nއަދި މި އިތުބާރު އުފެދިގެން އަންނަނީ ދެ ފަރާތުން ވެސް އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔެއްގެ ކަންބޮޑުވުންތަކާއި ޝައުގުވެރިވާކަންކަމަށް ހޭލައި ތިބެގެން. އޭރުން ދެ ފަރާތަށް ވެސް އިތުރު ކުރިއެރުމާއި ސަލާމަތީ ގޮތުން އިތުރު ވަރުގަދަކަން ހޯދޭނެ.\nއެކަން ހަގީގަތަކަށް ވާނީ، އަޅުގަނޑުމެން ފަސޭހަ ވަގުތުތަކެކޭ އެއްފަދައިން، އުނދަގޫ ވަގުތުތަކުގައި ވެސް ދެ ފަރާތުގެ އިތުބާރު ވަރުގަދަ ކުރުމަށް މަސައްކަތް ކޮށްގެން.\n"ވަސުދައިވް ކުތުމްބަކަމް" އަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ފަލްސަފާ އާއި ސިޔާސަތު. މީގެ މާނައަކީ "މުޅި ދުނިޔެއަކީ އެއް އާއިލާއެކޭ".\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ޒަމާނުގެ އެންމެ މަތިވެރި ޝަހުސިއްޔަތު ކަމުގައިވާ މަހާތުމާ ގާނދީ ވިދާޅުވެފައި ވަނީ "އަހަރެމެންގެ އަވަށްޓެރީންނަށް އަހަރެމެންގެ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށް ދިނުމުގައި އެއްވެސް ހިފެހެއްޓުމެއް އޮވެގެން ނުވާނެ." ކަމަށް.\nއިންޑިޔާއިން ވަނީ އަބަދުވެސް އިންޑިޔާއަށް ހާސިލު ކުރެވޭ ކަންކަން ދުނިޔެއާ ހިއްސާކޮށްފަ. ހާއްސަކޮށް އަވަށްޓެރީންނާ ހިއްސާކޮށްފަ.\nއެހެންކަމުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ތަރައްގީގެ ބައިވެރިވުމަކީ، މީހުން ބާރުވެރި ކުރުވުމުގެ މަގުސަދުގައި ކުރާ ކަމެއް. އެއީ މީހުންގެ ބާރު ނައްތާލައި ނިކަމެތި ކުރުމަށް ކުރިޔަށް ގެންދާ ކަމެއް ނޫން. އަދި އެއީ އެމީހުން އަހަރެމެންގެ މައްޗަށް ބަރޯސާ ކުރުވުން އިތުރު ކުރުމަށް ކުރާ ކަމެއް ވެސް ނޫން.\nއަންނާން ހުރި ޖީލުތަކުގެ ކޮނޑުގައި ނޫފުލޭ ފަދަ ބޮޑެތި ދަރަނިތައް އެޅުވުމަށް ކުރާ ކަމެއް ވެސް ނޫން.\nމިއީ އޮޅުންބޮޑު ބަދަލުތަކާއި ގޮންޖެހުންތަކުން ފުރިފައިވާ ޒަމާނެއް.\nކޮންމެއަކަސް، ގޮންޖެހުންތަކުން ވެސް ފުރުސަތުތައް ތަނަވަސްވޭ.\nމިއަދު އިންޑިޔާއާއި ދިވެހިރާއްޖެއަށް މި ވަނީ:\n- ރަނގަޅު ރަޙުމަތްތެރީން އަދި އަވަށްޓެރީންގެ ގޮތުގައި ތިބުމަށް އެކަށޭނަ މާހައުލެއް ތަނަވަސް ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފަ.\n- އަޅުގަނޑުމެން ދެ ގައުމުގެ މީހުންގެ އިގްތިސާދީ އިޖްތިމާއީ އަދި ސިޔާސީ އުންމީދުތައް ހާސިލު ކުރެވޭނެހެން އެއްބާރުލުމުގެ ތެރެއިން ކުރިއެރުން ހޯދުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފަ.\n- އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ސަރަހައްދުގެ ސަލާމަތާއި ސުލްހައާއި ހަމަޖެހުން ކަށަވަރު ކުރުމަށް އެކުގައި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފަ.\n- ދުނިޔޭގެ އެންމެ މުހިންމު ކަނޑުގެ، މި ކަނޑުމަގުގެ ސަލާމަތްތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފަ.\n- ޓެރަރިޒަމް ބަލިކޮށްލުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފަ.\n- ޓެރަރިޒަމާއި ހައްދުފަހަނައެޅުމަށް ވާގިވެރިވާ ބާރުތައް ދުރުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފަ.\n- ސިއްހީ ގޮތުން ރަނގަޅު ސާފު ވެށްޓަކަށް ބޭނުންވާ ބަދަލުތައް ގެނައުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފަ.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ރައްޔިތުންނާއި ތާރީޚު އެދެނީ، އަޅުގަނޑުމެން، މި ފުރުސަތުތަކުގެ ބޭނުން ރަނގަޅަށް ހިފުމަށް. މިއިން އެއްވެސް ފުރުސަތެއް ގެއްލިގެން ދިޔަ ނުދިނުމަށް. އަދި އޭގެ ފުރިހަމަ ފައިދާ ލިބިގަތުމަށް.\nމިކަންކަމުގައި ފުރިހަމައަށް އެއްބާރުލުން ދިނުމަށާއި ދިވެހިރާއްޖެއާ އެކު އޮތް އަގުހުރި ރަހުމަތްތެރިކަން އިތުރަށް ފުޅާކުރުމަށް އިންޑިޔާ އޮތީ ސާބިތުކަމާ އެކުގަ.\nމިއަދު މި ވައުދު ތިޔަބޭފުޅުންގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި އަދިވެސް އެއްފަހަރު ތަކުރާރުކޮށްލަން.\nއަޅުގަނޑަށް ތިޔަ ބޭފުޅުންވަނީ ތިޔަބޭފުޅުންގެ ކުރިފުޅުމަތީގައި ހުއްޓިހުރެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ފުރުސަތު ދެއްވާފަ. އަދިވެސް އެއްފަހަރު މި ޝަރަފު އަޅުގަނޑަށް ދެއްވީތީ ޝުކުރިއްޔާ!\nތިޔަ ބޭފުޅުންގެ ރަހުމަތްތެރިކަމަށް ޓަކައި ޝުކުރިއްޔާ!


Raajje ah honeymoon ah ai dhemafirin resort gai thaashivefa – Iru\nރާއްޖެއަށް ހަނީމޫނަށް އައި ދެމަފިރިން ރިސޯޓުގައި ތާށިވެފައި\nއޮލީވިއާ، 27، އާއި ރައުލް، 28 އަލަތު ކައިވެންޏަށްފަހު ހަނިމޫނަށް ރާއްޖެއަށް އައީ6ދުވަހުގެ ދަތުރަކަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މާޗު 22 ވަނަ ދުވަހު ސިނަމަން ވެލިފުށި ރިސޯޓަށް އައި މި ދެމަފިރިން ވަނީ އެތާނގައި ތާށިވެ، އެނބުރި ޤައުމަށް ދެވޭ ގޮތް ނުވެފައެވެ. އެއާއެކު، އެމީހުންގެ ހަނީމޫން ދަތުރު މި ވަނީ ދިގުދެމިގެން ގޮސްފައެވެ.\nމި ތަޖުރިބާ ކިޔައިދެމުން އޮލީވިއާ ބުނީ، އެމީހުންގެ ހަނީމޫންގެ ހަތަރު ވަނައަށް ވީ ދުވަހު، އެމީހުން ނިސްބަތްވާ ސައުތު އެފްރިކާގެ އެއާޕޯޓުތައް ބަންދުކުރާ ކަމުގެ ޚަބަރު ވަނީ ލިބިފައެވެ. އެއީ މިހާރު ފެތުރެމުންދާ ކޮރޯނާވައިރަސް ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅެކެވެ. “އަހަރެމެންނަށް ހަބަރު ލިބުނީ ޖެހިގެން އަންނަ ދުވަހު ސައުތު އެފްރިކާގެ އެއާޕޯޓުތައް ބަންދުކުރަން އުޅޭ ކަމަށް. އެހެންވެ އެންމެ ފުރަތަމަ އަހަރެމެން އުޅުނީ ލޯންޗެއްގަ މައި އެއާޕޯޓަށް ގޮސް އަވަހަށް ފުރަން. އެކަމަކު، އޭރު އޮތީ ރާއްޖޭގަ ވެސް ބޭރުގެ ޓުއަރިސްޓުން ދަތުރު ކުރުން މަނާކޮށްފަ. އެހެންވެ ހިތަށް އެރީ އަނެއްކާ ޤައުމަށް ނުފުރިއްޖިއްޔާ، އަނބުރާ ރިސޯޓަށްވެސް ނާދެވިދާނެޔޭ. އެ ބިރު އޮތީމަ އަހަރެމެން ނިންމީ މަޑުކުރަން”، ބޭރުގެ ނޫހަކާ ވާހަކަ ދައްކަމުން އޮލީވިއާ ކިޔައިދީފައިވާ ކަމަށް ޑެއިލީ މެއިލުން ރިޕޯޓުކުރެއެވެ.\nހަމައެއާއެކު، އޮލީވިއާ ބުނީ، ރާއްޖެ ކަހަލަ ތަނެއްގައި ތާށިވުމަކީ އެތައް ބަޔަކު ދެކޭނެ ހުވަފެނެއް ކަމަށެވެ. ސަބަބަކީ، މިތަނަކީ “ދުނިޔެމަތީގައި ވާ ސުވަރުގެ” ގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައި އޮންނަ، ހިތްގައިމު ތަނަކަށް ވާތީ ކަމަށް އޭނާ ބުންޏެވެ. “ވަރަށް އުފާވޭ އަހަރެމެންގެ ހަނީމޫނަށް އިތުރު ވަގުތު ލިބިގެންދާތީ”، އޮލީވިއާ ހާމަކުރިއެވެ.\nރައުލްއާއި އޮލީވިއާ ރިސޯޓުގައި\nމީގެ އިތުރުން އޮލީވިއާ ބުނެފައިވާ ގޮތުގައި، ރިސޯޓުން އާންމުކޮށް ކޮންމެ ރެއަކަށް ޗާޖުކުރާ 750 ޑޮލަރަށް ވަނީ ޑިސްކައުންޓެއް ދީ، އަގު ދަށް ކޮދީފައެވެ. “އެކަމަކު ވެސް މިއީ އަހަރެމެން ރައްކާ ކޮށްފަ ހުރި ފައިސާއިން އުނިވާ ބައެއް”، އޮލީވިއާ އޭނާގެ ކަންބޮޑުވުމުން ހާމަކުރިއެވެ.\nސައުތު އެފްރިކާގެ ލޮކްޑައުން ނިމޭނެ ތާރީޚެއް ކަމަށް އިޢުލާނުކޮށްފައި ވަނީ އޭޕްރީލް 16 އެވެ. އެހެންނަމަވެސް، އޭގެ ކުރިން ފުރޭނެ ގޮތެއް ވޭތޯ ބަލަމުން އަންނަ ކަމަށް އެ ދެމަފިރިން ހާމަކުރެއެވެ.


SunOnline: Hurihaa rashehgai 1 mahah vaa varah kaadu hunnaane\nހުރިހާ ރަށެއްގައި އެއް މަހަށް ވާ ވަރަށް ކާޑު ހުންނާނެ\nއަހުމަދު ޖައިޝަން 25 Mar 2020, 17:34\nއެސްޓީއޯ ކާޑު ގުދަނަށް ކާޑުގެ ބާވަތް ގުދަން ކުރަނީ -- ސަން ފޮޓޯ/ ފަޔާޒު މޫސާ\nކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން ރާއްޖެއިން ކާޑުގެ ބާވަތްތައް ހުސްވެދާނެ ކަމުގެ ބިރު އޮތް ކަމަށް ވާހަކަ ދެކެވޭއިރު، ކުރިއަށް އޮތް އެއް މަހަށް ވާ ވަރަށް ކާޑުގެ ބާވަތްތައް ކޮންމެ ރަށެއްގައިވެސް ހުންނާނެ ކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހު ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nކޮރޯނާ ވައިރަސްއާ ގުޅޭގޮތުން ރާއްޖޭގެ ހާލަތާއި މިހާރު ކުރަމުން ގެންދާ މަސައްކަތްތަކާ ގުޅޭގޮތުން މައުލޫމާތު ދެއްވުމަށް މިއަދު ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމުގައި ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވީ ކާޑުގެ ބާވަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދާ ކަމަށެވެ.\nއެގޮތުން އަންނަ މަހުގެ ތެރޭގައި 10 މަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތައް ވާ ވަރަށް ހަނޑުލާއި ހަކުރު ރާއްޖެ އެތެރެކުރާނެ ކަމަށް ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި އޭގެއިތުރުން ފަސް މަހަށް ވާވަރަށް ފުށްވެސް އަންނަ މަހު ރާއްޖެ ގެންނާނެ ކަމަށް ރައީސް ސޯލިހު ވިދާޅުވިއެވެ.\nރާއްޖެއަށް ކާޑުގެ ބާވަތްތައް އެތެރެކުރާ ސަރުކާރުގެ ވިޔަފާރި ކުންފުނި، އެސްޓީއޯއިން މީގެކުރީންވެސް ވަނީ ރާއްޖެއަށް ބޭނުންވާ ކާޑުގެ ބާވަތްތައް ދައްޗެއް ނެތި ލިބޭނެކަމުގެ ޔަގީންކަން އަރުވާފައެވެ.\nރާއްޖެއަށް އެންމެ ގިނަ އަދަދަކަށް ކާޑުގެ ބާވަތްތައް ގެނެސް އުޅެނީ އިންޑިއާއިންނެވެ. ނަމަވެސް އިންޑިއާ ވަނީ މިހާރު ލޮކްޑައުންގެ ހާލަތަކަށް ގެންގޮސްފައެވެ.\nއިންޑިއާ ލޮކްޑައުން ކުރި ނަމަވެސް އެގައުމުން ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރާ ކާޑުގެ ބާވަތްތައް އެއްވެސް ދައްޗެއް ނެތި ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރެވޭނެކަމަށް ރާއްޖޭގައި ހުންނަ އިންޑިއަން ހައި ކޮމިޝަނުން ވަނީ މިއަދު ބުނެފައެވެ. އެގޮތުން ހަނޑޫ، ހަކުރު އަދި ފުށް އެތެރެކުރުމަށް ލޮޖިސްޓިކަލް ދަތިތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް އެކަންތައް ހައްލުކޮށް ރާއްޖެއަށް އެތަކެތި އެތެރެކުރެވޭނެ މަގު ތަނަވަސް ކުރެވިފައިވާކަން ހައިކޮމިޝަނުން ފާހަގަ ކުރެއެވެ.\nހައި ކޮމިޝަނުން ބުނީ 20 ދުވަހަށް ބޭނުން ކުރެވޭ ވަރަށް ހަނޑުލާއި ހަކުރު ރާއްޖެ ގެނައުމަށް މިހާރުވެސް މަސައްކަތް ކުރާ ކަމަށެވެ. އަދި އެ ތަކެތި މިހާރު އައުމުގެ މަގުމަތީގައި އުޅޭ ކަމަށް ހައި ކޮމިޝަނުން ބުންޏެވެ.\nޑަބްލިއުއެޗްއޯގެ އެހީތެރިކަމަށް ރައީސް އެދިވަޑައިގެންފި\nނުއުމާންގެ އާއިލާއަށް ރައީސް ތައުޒިޔާ ވިދާޅުވެއްޖެ


ވަކިވީމާ ކަލާ.. މިހަޔާތާ މަގޭ.. (4) | Esfiya - Dhivehi Vaahaka Site\nހިތާމަ ލޯބި September 9, 2016\nވަކިވީމާ ކަލާ.. މިހަޔާތާ މަގޭ.. (4)\n“މޭމް އެހުރީ އެމީހާ..” ދޮރުމަތީގައި ހުރި މީހާ ދައްކާލަމުން ގާސިމް ބުންޏެވެ. އަލީޝާ ފަރުވާތެރި ކަމާއިއެކު އެމީހާއާއި ދިމާލަށް ބަލައިލި ވަގުތު ހީވީ އޭނާގެ ކަންކަށިމަތީގައި ވަރަށް ބާރަށް މީހަކު ޖަހައިލިހެންނެވެ. ބުނާނެ އެއްޗެއް ނޭނގި އެމީހާއާއި ދިމާލަށް ބަލަން ހުރެވުނީއެވެ. ލޮލުން ކަރުނަ އޮހޮރެން ފެށީވެސް ބޭއިހްތިޔާރުގައެވެ. ބޮލުން ސްކާފު ވެއްޓި ހުރިހާ އެންމެންގެ ކުރިމަތީގައި އަލީޝާ ބޭޒާރުވިއެވެ. އެމީހާއަށްވެސް ވީ އެފަދަ ގޮތެކެވެ. އަލީޝާގެ މޫނު ފެނުމުން ބަލަހައްޓައިގެން ހުރެވުނީ ބުނާނެ ވަކި އެއްޗެއް ނޭނގިފައެވެ.\n” މޭމް. އެއީ ކާކު؟” އަލީޝާގެ ލޮލުން ހުއްޓުމެއްނެތި ފައިބަމުން ދިޔަ ކަރުނަތަށް ފެނިފައި ރައުޝާއަށް މިހެން އަހައިލެވުނީވެސް ޖެހިލުންވެ ހުރެއެވެ. އަލީޝާއަށް ހަމަހޭވީދެނެވެ. އޭނާއަށް ވަގުތުން އަތުގައި އޮތް ސްކާފުން ކަރުނަތައް ފޮހެލެވުނީއެވެ.\n” ގާދިރު. އޭނަ ކައިރީގަ ބުނޭ އަތުގަ ހިފާ ބޭރަށް ނުނެރެނީސް ހަމަ މިހާރު.. މިވަގުތު މިތަނުން ރައްކާވާށޭ.” އަލީޝާއަށް މިހެން ބުނެވުނީވެސް ވަރަށް އުނދަގުލުންނެވެ. ހިތުގައި އުފެދިފައިވާ ރިހުން އެއަޑުންވެސް ކިތަންމެ ރީއްޗެއްކޮއްވެސް ހާމަވެއެވެ. އޭނާ މިވަގުތު އެމީހަކާއި ކުޑަކޮށްވެސް ވާހަކަ ދައްކާ ހިތެއް ނުވާކަން އޭނާ ބުނެލި ގޮތުންވެސް އެނގިގެން ދިޔައެވެ.\n” އަލީޝާ. އަޑުއަހާބަލަ. އަލީޝާ ޕްލީޒް އެންމެ ފުރުސަތެއް ދީ މާފަށް އެދެން. ހަމަ އެންމެ ފަހަރަކު މާފް ކޮށްދީ. އިންސާނަކަށް ވީތީ ކުށްވެސް ކުރެވޭނެ. މާފް ކޮށްދީ އަލީޝާ. މާފްކޮށްދީ. ކުރީގެ އުފާވެރި ދިރިއުޅުމަށް ރުޖޫޢަ ވާން ހިނގާ. ޕްލީޒް.” ދެން އިވެގެން ދިޔައީ އެމީހާގެ ވޭނީ އާދޭހުގެ އަޑެވެ. އަލީޝާ މޫނު އަނެއްފަރާތަށް އަނބުރައިލިއެވެ. އޭނާއަށް ކެތް ކުރަން ނުކުޅަދާނަވީއެވެ. ކޮންމެ ގޮތެއްވިޔަސް އެވޭނީ އަޑު އަހާކަށް އޭނާގެ ހިތަކަށް ކެތެއް ނުވާނެއެވެ.\n” ގާދިރު. އޭނަ ހަމަ މިހާރު ބޭރަށް ނެރެ އެއްލާލާ. ދެން ފަހަރަކުން އޭނަ މިގެޔާ ވައި އެޅެލިޔަވެސް ދީގެން ނުވާނެ.” އެހުރި ގޮތަށް ހުރެ އަލީޝާއަށް މިހެން ބުނެވުނީ ގަދަކަމުން އަޑު ނެރެގެންނެވެ. އޭނާގެ އެތެރޭގައި ފޮރުވިފައިވާ މޫނު އެހެން މީހަކަށް ދައްކާކަށް އޭނާ ބޭނުމެއް ނޫނެވެ. މިހާރު އޭނާއަކީ އައިޝަތު އަލީޝާ ޖަމްހަރެއް ނޫނެވެ. މިހާރު އޭނާއަކީ ސާރާ އަލީޝާއެވެ. އަދި ސާރާ އަލީޝާއަކީ އެއްވެސް މީހަކަށް ހެޔޮކޮށް ހިތައިގެން އުޅެގެން ވާނެ މީހެއް ނޫނެވެ. އަދި އަމުދުން އޭނާއަށް ގޯސްކޮށް ހިތައިފި މީހަކަށް އޭނާވެސް ހިތާނީ ގޯސްކޮށްށެވެ.\n“އަލީޝާ. ޕްލީޒް. އައިޝާ….” އަލީޝާއަށް ފަސް އެނބުރި ބަލައިލެވުނީ އެމީހާ އެބުނި އެއްޗަކުންނެވެ. އެމީހާއަށްވެސް ދުލުގައި ދަތްއަޅާލެވުނީއެވެ.\n” ހަބަރު ދާރު. އަހަންނަކަށް ތިނަމެއް ނުކިޔާ. އަދި ނުވެސް ކިޔާނެ. ގާދިރު ތަންކޮޅެއް އަވަހަށް އޭނާ މިތަނުން ދުރަށް އެއްލާލެވިދާނެތަ؟” ފާއިތުވެގެން ދިޔަ ކޮންމެ ސިކުންތެއްގައިވެސް އަލީޝާގެ ހިތަށް އުދަގޫވަމުން ދިއުމުން އޭނާއަށް ބުނެވުނެވެ. އަދި ވަރަށް ބާރަކަށް ދުއްވައިގަތީ އެމީހާ ރޯއަޑު އަހަން ކެތްނުވާނެތީއެވެ. އޭރު ގާދިރު އާއި ގާދިރުގެ އިތުރުން ހުރި ގޭޓް ބަލަހައްޓާ މީހާ އެތާނގައި ހުރި މީހާގެ އަތު ކުރީގައި ހިފާ ބޭރަށްލަމުން ދިޔައެވެ. އޭރުވެސް އެމީހާ އާދޭސް ކުރަމުން ދިޔައީ ރޮވިފައި ހުރެއެވެ.\nދުވެފައި ގޮސް އަލީޝާ ކޮޓަރީގެ ދޮރު ޖަހާ ތަޅުލިއެވެ. އޭނާއަށް ކެތްކުރެވުނީ އެހައި ހިސާބަށްށެވެ. ބަޑި ފަޅައިގެން ގޮސް ދެލޯ ފެންކަޅިވާކަށް ހަމަ އެންމެ ސިކުންތެއްވެސް ނުނަގާނެއެވެ. އޭނާގެ ހަޔާތުގައި ކަންތައް މިވަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އޭނާ ބޭނުންވާ ގޮތަށް އެއްކަމެއްވެސް ނުވަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ ކިތަންމެ ބޭނުންވިޔަސް އޭނާގެ ފޮރުވިފައިވާ މޫނު ފަނާނުވަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އަބަދު އެހިތި މާޒީ އޭނާގެ ފަހަތުން ދުވަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އެއަނިޔާތަކާއި ހިތާމަވެރި ހަޔާތް އޭނާގެ ހިތުން ފިލައިގެން ނުދަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ އަލީޝާ އޭނާގެ ކޮޓަރީގެ ދޮރު ދަށުގައި އިށީނދެލި އެވެ. އަދި މޫނު ފޮރުވައިލާ ބޮލުގައި އަތް އަޅައިގެން ހުރެ އޭނާގެ މާޒީގެ ސަފުހާތަކުގެ ގަނޑުތައް އުކަން ފެށިއެވެ.\nގަނޑިން ދަންވަރު2ޖަހައިފިއެވެ. ހޮސްޕިޓަލުގެ އެނދެއްމަތީގައި އެޑްމިޑް ކުރެވިފައިވާ މާޝަލް އޮތީ އެކަނި މާއެކަނިއެވެ. ކިތަންމެ އެކަނި ވެރިވިޔަސް ފޫހިވެލާނެ ފުރުސަތެއްވެސް އޭނާއަކަށް ނުލިބެއެވެ. ސިކުނޑީގައި އެނބުރެމުން ދިޔަ އެކި ހިޔާލުތަކުގައި ނިދިވެސް ނައިސްފައި މާޝަލް އޮތީ އޭނާގެ އިއްޔަ ރޭގައި ކަންތައް ވަމުން ދިޔަ ގޮތާއިމެދު ވިސްނާންށެވެ.\nއެންމެ ފުރަތަމަ އޭނާގެ ހިތްއެދި ގޮވަމުން ދިޔަ ރަނިކަމަނާއާއި ބައްދަލު ވުމެވެ. ދެން އޭނާއަށް ފެނިގެން ދިޔަ އަލީޝާގެ ކިބުރުވެރި މޫނެވެ. އެއަށްފަހު ލުފްޝާން އައިސް ތަޅައިގަތް ގޮތެވެ. ” ދޮންބެ؟؟؟ ކޮބާ އޭނަ؟؟ އަނެއްކާ މަންމަ އޭނަ ފުލުހުންނާ ހަވާލު ކުރީތަ؟” މާޝަލްއަށް ބޯ ހޫރައިލެވުނެވެ. ނޫނެކެވެ. އެހެނެއް ނުވާނެއެވެ.\nމާ ދޮން ނުވިޔަސް އަލި އަންހެން ކުއްޖެކެވެ. ބުރުގަލަކާއި ކަކުލާއި ހަމައަށް އަރާ އަރި ފެޅިއަކުން ހަށިގަނޑު ނިވާކޮށްގެން ހުރި ކުރު އިސްކޮޅެއްގެ ވެރިއެކެވެ. ހޮސްޕިޓަލުގެ ދޮރާއި ހަމައަށް އެކަނި މާއެކަނި އަންނަމުން ދިޔައިރު ތުންފަތުގައި ދުވެލަ ދުވެލާ ހުރީ މައުސޫމް ހިނިތުން ވުމެކެވެ.\n” މާޝަލް.” ވޯޑްގެ ދޮރުން ވަދެގެން އައި އަންހެން ކުއްޖެއް މާޝަލްގެ ނަމުން ގޮވައިލިއެވެ. ނަމަވެސް މާޝަލްއަށް އަޑު އިވޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. އޭނާގެ ވިސްނުން ވަނީ އެހެން އެއްވެސް ކަމަކާއިމެދު ފިކުރު ކުރެވޭވަރަށް ވުރެ ބޮޑަށް އެހެން ކަމަކަށް ގެއްލިފައެވެ. އެއަންހެން ކުއްޖާ މާޝަލްއާއި ދާދި ކައިރީގައި މަޑު ކޮށްލިއެވެ. ނަމަވެސް މާޝަލް ހަމަ އެހުރި ގޮތަށް ހުރީއެވެ. އޭނާއަށް ކައިރީގައި މީހަކު ހުރި ކަމުގެ އިހުސާސްވެސް ނުވެއެވެ.\n” އޭ! އޯއި މާޝަލް.” މާޝަލްއަށް ތަދު ނުވާނެހެން އެއަންހެން ކުއްޖާ މާޝަލްގެ ބުރަކަށީގައި ހިފައި ކުޑަކޮށް ތަޅުވައިލިއެވެ.\n” ޔާޝާ؟” ސިއްސައިގެން ގޮސް މާޝަލްއަށް ބަލައިލެވުނީ ކައިރީގައި ހުއްޓިލައިގެން ހުރި ޔާޝާއާއި ދިމާލަށްށެވެ.\n” އުހުން. ޖިންނިއެއް. އަބަދު އަބަދު ކޮންމެސް ހިޔާލެއްގަ. ޕިސް. ޕިސް. ” ޔާޝާ މާޝަލްގެ ކައިރީގައި އެނދުގައި އިށީނދެލިއެވެ.\n” ޔާޝާ؟ އެކަމް މިގަޑީގަ؟” މާޝަލްއަށް ކުޑަކޮށް ބުރަކަށި ބާލިހުގައި ވިއްދާލެވުނީ ހައިރާންވެހުރެއެވެ.\n” ކިހިނެއްވީ؟ އަހަރެން ލަސްވީމަ ދޯ މިރޭގަ އަންނަން އުޅެފަ. މާފްކުރޭ! ދެން ކޮންމެސް ސަބަބަކާ ހުރެ ނާދެވުނީ.” ޔާޝާއަށް މާޝަލްގެ ބަސްތައް މާނަ ކުރެވުނީ އެހެން ގޮތަކަށްށެވެ.\n” ނޫން. އެހެން ވެޔެއް ނޫން. މިހާ ދަންގަޑި އެއްގަ އައީމަ. ޔާޝާ މަންމަޔަށް އިނގޭތަ ޔާޝާ މިތަނަށް އައިކަން.” މާޝަލް އޮޅުން ފިލުވައިދިނެވެ.\n” ދެން މާޝަލް ދައްކާ ވާހަކަ. މަންމަޔާ ހެދިއޭ ދަންކޮށް އަންނަން ޖެހުނީވެސް. އިނގެޔެއްނު ގޭގެ މަސައްކަތް ނުކޮށް އަހަންނަށް ނާދެވޭނެކަން. ރޭގަނޑު ކައްކާ އެމީހުންނަށް ކާންދީ ހަދާފަ އަހަރެން މަންމަ ނުނިދައިގެން މިޔޮއް ހުރިހާއިރު ހުންނަން ޖެހުނީ. 1 ޖެހިފަހުން މަންމަ ނިދީވެސް. އަހަރެން މިއައީ މުފީދައްތަމެންގެ ހާލު ބަލާލަން ތިގެޔަށްވެސް ގޮއްސަ. އެކަމް ދޮރު ހުރީ ތަޅުލާފަ. ސޯ މިއައީ މާޝަލްގެ ފޫހި ފިލުވަން. ދެން ހެނދުނު ހޭލާފަ ސައިކޮޅު ހަދައި ދިނީމަ މަންމަ އޯކޭ ވެދާނެ.” ޔާޝާ ހާމަ ކުރީ ހަގީގަތެވެ.\n” ޔާޝާ. އަހަރެން ވާހަކައެއް އަހާލަންތަ؟” ޔާޝާގެ ވާހަކަ އަޑުއަހަން ހުރެފަިއ މާޝަލް އަހައިލިއެވެ. ޔާޝާ ބޯޖަހައިލީ އާނއެކޭ ބުނުމުގެ ގޮތުންނެވެ.\n” ޔާޝާ ބުނީމެއްނު ދުވަހަކުވެސް އަހަންނަށް ދޮގެއް ނަހަދާނަމޭ. ޓްރަސްޓް ކުރާނަމޭ އަބަދުވެސް. އަދި އަހަރެންވެސް ޔާޝާއަށް ޓްރަސްޓް ކުރާށޭ. ދެން ބުނެބަލަ. ކީއްވެތަ އަސްލު ޔާޝާ އަހަންނާ އަހަރެންގެ އާއިލާއަށްޓަކައި ތިހާ ރަނގަޅީ.” މާޝަލް ކޮށްލީ އޭނާ އަދައިގެ މަތިން ކޮށް އުޅޭ އަދި އެސުވާލެއްގެ ޖަވާބަށް މިއޮއް ހުރިހާ ދުވަހު އޭނާ އިންތިޒާރު ކުރަމުންދާ ސުވާލެވެ.\n” އެއީ އަހަރެންނަކީ ކަތީބުގެ ދަރި ދޮންއާދަނާއި ބޮޑުގޯތީ ހަރީރާގެ ކުއްޖަކަށްވެފައި އެދެމީހުން ގޯސްވީމަ.2ނެގެޓިވް އިޒް އީކުއަލް ޓު އަ ޕޮޒިޓިވް. ގެޓް ވެއްޖެ؟” މިފަހަރުވެސް ޔާޝާގެ ފަރާތުން ލިބުނީ ހަމަ އެޖަވާބެވެ. މާޝަލް ފަރުވާކުޑަ ގޮތަކަށް ހީލިއެވެ. ކޮންމެ ހެނެއްވިޔަސް ޔާޝާ އެހަދަނީ ދޮގޭ އޭނާއަށް ހީވަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟\n” ހޭ ބަލާބަ! އަލީޝާގެ ނިއު ސޯންގެއް.” މާޝަލްއަށް އަމިއްލަ ދުނިޔެއިން ބޭރުވެވުނީ ފޯނު ދައްކާލަމުން ޔާޝާ މިހެން ބުނުމުންނެވެ. މާޝަލް ޝައުގުވެރިކަމާއިއެކު ޔާޝާގެ ފޯނަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. އެދެ ޒަމާންވީ އެކުވެރިން އެކިއެކި ވާހަކަތަކެއްގައި ތިބެ ޔާޝާގެ ފޯނުން ލަވަ އަޑު އަހަމުން ދިޔައެވެ. ހީ ސަކަރާތުގައި ރޭ އެކީ ހޭދަވިގޮތެއްވެސް ޔާޝާ އަކަށް ނޭނގުނެވެ.\n” އޯ ގޯޑް. ކަޑައެއްނު މާޝަލް. އެވީ ބެޓެރީ ލޯ. ސޮރީ.” ފޯނުގެ ސްކްރީނަށް ބެޓްރީލޯ ވެއްޖެކަމުގެ ނިޝާން އެރުމާއިއެކު ޔާޝާއަށް ބުނެވުނެވެ.\n” ހާސްނުވޭ މާޝަލް. އަހަރެން ޖޯކެއް.. މާޝަލް؟” ވާހަކަ ދައްކަމުން ޔާޝާ މާޝަލްއާއި ދިމާލަށް ބަލައިލި ވަގުތު ގުގުރިދަމާފައި ނިދަން އޮތް މާޝަލް ފެނިފައި ޔާޝާގެ ހިނިގަނޑު ފަޅައިގެން ދިޔައެވެ. ނަމަވެސް ދެވަނަ ސުކުންތުގައި ޖާދުއެއްގައި ޖެހިފައިވާ ހެން މާޝަލްއާއި ދިމާލަށް ބަލަން ހުރެވުނީއެވެ. އެއްމިޔަކުން ހީލައިގެން އިނދެ މާޝަލްއާއި ދިމާލަށް ބަލަން ހުރެވުނީ މާޝަލްގެ ލޯއްބަށް ބޭގަރާރު ވެފައެވެ.\nއާނއެކެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ އެދުރު ދައިތާމެންގެއިން މާޝަލް ފެނުނު ދުވަހުން ފަށައިގެން އޭނާގެ ހިތުގައި މާޝަލްގެ ނަން ފަވާލެވިއްޖެއެވެ. އެދުވަހުން ފެށިގެން މާޝަލްގެ އެކުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ހުއްޓަސް އޭނާގެ ހިތުގައި މާޝަލްއަށްޓަކައި ރައްކާކުރެވިފައިވަނީ އެހެން މަގާމެކެވެ.\nޔާޝާ ލުއި ހިނިތުންވުމެއްގައި ހުރެ މާޝަލް ރީއްޗަށް ބާލިހުގައި ބާއްވައި ގައި މަތީގައި ހުދު ބެޑްޝީޓެއް އަޅައި ދިނެވެ. އޭނާ ގޮސް މާޝަލްގެ ބޯލާ ކޮޅުގައި މަޑުކޮށްލިއެވެ. އަދި ވަރަށް މަޑުމަޑުން މާޝަލްގެ އެދިގު ފަން އިސްތަށިގަނޑުގައި އަތް ކާތާލީ ކޮންމެސް ވަރަކަށް ޖެހިލުންވެސް ހުރެއެވެ. މާޝަލްއަށް އޮޅެގެންވެސް ހޭލެވިއްޖެނަމަ އޭނާގެ ދުވަސް ދިޔައިއްޔޭއެވެ. އޭރު އޭނާގެ ކަންފަތުގައި ގުގުމަން ފެށީ އަބަދުމެ މާޝަލް ކުރާ ސުވާލެވެ.\n“ދެން ބުނެބަލަ. ކީއްވެތަ އަސްލު ޔާޝާ އަހަންނާ އަހަރެންގެ އާއިލާއަށްޓަކައި ތިހާ ރަނގަޅީ.”\n” ހަމަ ނޭނގޭތީތަ އަބަދު ތި ސުވާލު ކުރަނީ؟ ނޫނީ ގަދަކަމުން އެސުވާލުގެ ޖަވާބު ހޯދަން ބޭނުން ވަނީތަ؟ އަހަރެން ކުޑައިރުއްސުރެ މާޝަލްއަށް އެހީ ވަނީ ކީއްވެކަން އަދިވެސް ނޭނގޭތަ؟ އެންމެ ކުޑައިރުއްސުރެ މާޝަލްއަށް ކުރިމަތިވާ ރައްޓެހިންގެ މަލާމާތްތަކަށް އަހަރެން ޖަވާބެއް ދެނީ ކީއްވެކަން ވެސް ނުވިސްނޭތަ؟ އަހަރެންގެ ހުރިހާ އުފާތަކެއް ގުރުބާން ކޮށްފައި މާޝަލް އާ އެކު އުޅެނީ އަހަރެންގެ އުފަލަކީ މާޝަލްކަމުގައި ވާތީކަންވެސް ނޭނގޭތަ؟\nއައި އެމް ޝުއާ ދެޓް މާޝަލްވެސް އަހަރެންދެކެ ވަރަށް ލޯބިވޭ. ވަރަށް ވަރަށް ވަރަށް ވަރަށް ވަރަށް ލޯބިވޭ. އެކަމް މާޝަލްވެސް ތިއުޅެނީ އަހަރެން ގޮތަށް ބުނަން ނުކެރިގެންނެއްނު؟ އުހުން. އަސްލު ވާގޮތަކީ އެޔެއް ނޫން. މާޝަލް ހީކުރަނީ މާޝަލްއަށް ލޯބިވެވެނީ އަލީޝާ ދެކެހެން. އެކަމް ބުނަން. މާޝަލްއަށް ހަގީގަތުގަ ލޯބިވެވެނީ އަހަރެންދެކެ. ޔޫ ޖަސްޓް ލައިކް އަލީޝާ. ބަޓް ޔޫ ނޯ އަސްލު މާޝަލްގެ ހިތުގަ އޮތީ ހަމައެކަނި އަހަރެންގެ ނަން. ރައިޓް؟\nއެންޑް ހަނދާންވޭތަ؟ މުފީދާދައްތަ ބުންޏެއްނު އަންހެން ކުއްޖަކާއި ފިރިހެން ކުއްޖެއްގެ ދެމެދުގައި ރަހުމަތްތެރިކަން ވާނަމަ ކޮންމެސް އެހެން ގުޅުމެއްވެސް ވާނެޔޭ. މާޝަލް ނުބުންޏަސް އަހަންނަށް އެނގޭ މާޝަލް އަހަރެންދެކެ ލޯބިވާކަން. އެކަމް އަހަރެން ނުރުހިދާނެތީ ބުނަން ނުކެރެނީ އެއްނު؟ އެއީ އަހަންނަށްވެސް ވާގޮތޭ. ހާސްނުވޭ މާޝަލް. މާޝަލްއަށް އަހަރެންދެކެ ލޯބިވެވޭކަން އަމިއްލަޔަށް އިހުސާސް ކުރެވެންދެން އަހަރެން މާޝަލްއަށް އިންތިޒާރު ކުރާނަން. އުމުރަށްވެސް.. ” މާޝަލްގެ އިސްތަށިގަނޑުގައި އަތްކާތަމުން ޔާޝާ ބަޔާން ކުރަމުން ދިޔައީ އޭނާ މާޝަލްއަށް ކިޔައިދޭން ބޭނުންވާ ހުރިހާ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް ނިދީގައި އޮތް މާޝަލްގެ ކަންފަތާއި ހަމައަށް މިއިން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުފޯރައެވެ.\nޔާޝާއަށް އަނެއްކާވެސް ހިނިތުންވެވުނީއެވެ. އަދި މާޝަލްއާއި ތަންކޮޅެއް ކައިރިއަށް ގޮނޑި ޖައްސާލައިގެން އޮތް އިރު އޭނާގެ ލޮލުން ހާމަވަމުން ދިޔައީ ލޯއްބެވެ. އެގޮތަށް މާޝަލްގެ މޫނަށް ބަލަން އޮވެ ނިދުނު އިރެއްވެސް ޔާޝާއަކަށް ނޭނގުނެވެ.\n” ހޭ ބަލާބަ މިއޮއް ދައްކާ ވާހަކައެއް. ފިލައިފިޔޯ އެނދުމަތި ކޮށްފަ އޮތް މީހާ. ނޭނގެޔޯ ދިޔަ ތަނެއްވެސް. ރޭގަ އޭނަ ބޭބެ ތަޅާ ގަތިއްޔޯ އޭނަ ގައިގަ. ޑޮކްޓަރވެސް ބިރުން ނޯ އުޅެނީ.”\n” އާން އަދި ބުނި އޭނަ ކައިރީ ޑޮކްޓަރ ބުންޏޯ މާގިނައިން ހިނގާ ނޫޅޭށޯ. ބަރު އެއްޗެއްވެސް ނުއުފުއްލާށޭ. މިއަދު ދޫކޮށްލާ ގޮތަށްށޯ އޮތީވެސް. އެކަމްވެސް އައިވީ ނައްޓާލާފަ ފިލިއްޔޯ. މިތާ ހުންނަ ނަރުސް ގަމާރަށްވެސް ނޭނގެ ބަލިމީހާ ފިލާއިރުވެސް.”\n” އޭ. އޭގަ ނަރުސް މީހާގެ ކުށެއް އެބަ އޮތްތަ؟ ނަރުސް މީހާ ކައުންޓަރ ގަ އިންދާ މީނަ ކުޑަދޮރުން ފުންމައިލިއްޔޭ.”\nޔާޝާއަށް ކުޑަކޮށް ދެލޯ ހަނިކޮށްލެވުނު ގަޑީގައި އިވިގެން ދިޔައީ މިފަދަ އަޑުތަކެކެވެ. އޭނާ ކަންނެތް ގޮތަކަށް އާފުރެލަމުން މާހައުލަށް ނަޒަރު ހިންގާލިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް ޔާޝާއަށް ފުންމައިގެން ތެދުވެވުނީ މުޅި ހޮސްޕިޓަލަސް އެއްވެފައިވާ މީހުންތައް ފެނިފައެވެ. އޭނާއަށް ދެން ބަލައިލެވުނީ މާޝަލް އެޑްމިޓް ކުރެވިފައި އޮތް އެނދަށްށެވެ. އެވަގުތު އެއެނދުވެސް ހުސްކޮށް ހުރުމުން ޔާޝާގެ ދެލޯ ވީ ބޮޑެވެ.\n” ބޭބޭ. ކިހިނެއްވީ؟ ކޮބާ މާޝަލް؟ ކާކު ކީއް ކުރީ؟ ބޭބެމެން މިތާ ކީއް ކުރަނީ؟ ” ޔާޝާއަށް އެތާނގައި ހުރި މުސްކުޅި އުމުރުފުރައެއްގެ މީހަކާއި ދިމާލަށް އެތައް ސުވާލުތަކެއް އެއްފަހަރާ ކޮށްލެވުނެވެ.\n” ބަލަ. މިތާ އޮތް މީހާއަށްވެސް ނޭނގެ ވީގޮތް. ދެން އަހަރެމެން ނަށް ކިހިނެއްތަ އިނގޭނީ؟ މިއުޅެނީ މިތާ އެނދުމަތިކޮށްފަ އޮތް މުފީދާގެ ސޮރު ފިލައިގެން. ބުނީ ނަރުސް މީހާ ބޭސްދެން އައިއިރު އޭނާއެއް ނެތޭ. ބަލި މީހަކު އެގޮތަށް ފިލަިއގެން ދިޔައީމަ އެންމެން ކަންބޮޑު ވެފަ މިތިބީ. ” އެމީހާ ޖަވާބު ދިނެވެ.\n” ކީކޭ؟ މާޝަލް ފިލިއްޔޭ؟ ނޯ. ނޮޓް އެގޭން.” ޔާޝާއަށް ބާރަކަށް ދުއްވައިގަނެވުނީ މާޝަލްމެން ގެޔަށް މިސްރާބު ޖަހައިގެންނެވެ.\nމާޝަލްމެންގެޔާއި ހަމައަށް އެރުނު އިރު ގޭގައި ބަބުކެޔޮ ގަހެއްގައި އެލުވާފައިވާ ޖޯއްޔެއް ހެއްލަން މުފީދާ އޮތީ ކަމަަކަށް ގެއްލިފައެވެ.\n” މުފީދާ ދައްތާ.” ޔާޝާ އޭނާގެ ނަމުން ގޮވާލުމުން މުފީދާ ޔާޝާއާއި ދިމާލަށް ބަލައިލިއެވެ.\n” ދައްތާ. މާޝަލް އައިތަ؟ މާޝަލް ފިލައިގެން އެބަ އުޅޭ.” ހާސްވެފައި ހުރެ ޔާޝާ މިހެން ބުންޏެއްކަމަކު މުފީދާ އަނގައިން ބަހެއްވެސް ނުކިޔައެވެ. އޭނާއަށް ހުރިހާ އެއްޗެއް އެނގޭ ފަދައެވެ.\n” މާޝަލް އައި ދޯ ގެޔަށް.” މުފީދާ ހަމަ ޖެހިލައިގެން ހުރުމުން ޔާޝާއަށް ދޭހަވީ އެހެން މާނައެކެވެ.\n” ނޫން. މާޝަލްއެއް ނެތް.” ޔާޝާ ގޭތެރެއާއި ދިމާލަށް އަޅައިލި ފިޔަވަޅު މަޑުޖެހިލީ މުފީދާ މިހެން ބުނެލުމުންނެވެ.\n” ނާދެޔޭ؟ އޯކޭ ދައްތާ. ދައްތަ ހާސް ނުވޭ އަހަރެން މާޝަލް ހޯދާނަން. އޭނާއަކަށް އެގޮތަކަށް ނުފިލޭނެ. ” ޔާޝާ ދެން ހިނގައިގަތީ މާޝަލް ހޯދަން ދެވޭތޯއެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރުވެސް އެހުރި ގޮތަށް ހުރެ މުފީދާ ” އޭނަ ވީ ތަން އަހަންނަށް އެނގޭ” ޔޭ ބުނެލުމުން އަނެއްކާވެސް ހުއްޓުން އަރާފައި ހުރެވުނީ މުފީދާއާއި ދިމާލަށް ބަލާންށެވެ. މުފީދާ މިއަދު ވާހަކަ ދައްކަމުން ދިޔަ ރާގުން ޔާޝާއަށް ކުރެވެމުން ދިޔައީ އެހެެން ކަހަލަ އިހުސާސެކެވެ. ކޮންމެސް ކަމެއް ގޯސް ވެއްޖެކަން އޭނާއަށް ނަގައިގަންނާކަށް އުނދަގުލެއް ނުވިއެވެ.\n” އޭނަ ގޮއްސި އޭނަގެ މައްޗަށް އެއްވެސް ރަހުމެއް ނެތް އޭނާއަށް އަނިޔާކުރާ ނުލަފާ ދޮންބެ ސަލާމަތް ކުރަން.” އެހުރި ގޮތަށް ހުރެ މުފީދާ ބުނި އެއްޗަކުން ޔާޝާއަށް ބުމަ ގޮއްޖަހާލައިގެން މުފީދާއާއި ދިމާލަށް ބަލަން ހުރެވުނީ ” ވަޓް” އޭ ބުނަންވެސް ނޭނގިފައެވެ.\nAssalam alykum.. Tell hw u fyl fast.. Nxt prt Insha allah Mondayga… Hwp u ill lyk thix prt too.. Haapyy friday..\nV hadi vaahaka eh ???\nthnkyw.. ill try to writeanyc 1..\nVaahaka kuriyah dhaa goiyh v salhi. And ehn story thakaa alhaa balaa iru v thafaathu story eh. So im really interested by reading this story. And this part is nice. Keep going on. Good luck ??\nUshaa.. This is really amazing… Maashal isareally good boy.. I also want someone like him… Your stories are really nice.. Keep up your hard work ushaa.. Waiting for the next part.. But please upload it soon.. ???\nHehehe.. Amee ah maashal ingey… Btw thnkxxalot..\nHey usha. Its not maadhy. Its me madhy. Heheheh ????\nOww swrii Madhy..\nKihineii mi vaniiii…\nNeigey ehcheh othiyya ahaalaa.. Eyrun kiyaidheynan insha allah..\nVaanuvaa eh neyge….\nV nice keep it up\nHiii ushaa..stwrii mihaaru rethi vaahenn eba heevey?maashal libeynii kaakahh tho balaalaa hiyy vehjje?\nlets c.. thnkyw..\nVarah sali an keep going like this…\nThnkyw. Insha allah,,\nVarah reethi mi bay ves!\nMivaahaka v hadi ,v fooohi thankolheh reethi vahakaeh genesdhyba\nI hate youre storys\nUshaaa hama molhu …. salhi meethi\nV v v rythi story . Maashaa allah . Mihaaru next part up nukoh gn keimadhu vefa mi hunnany kiyaa hithun. ?Pls pls avahah up kh dhybaa ushaa ?. I really like your stories.?? Ushaa is the best???. Story hama varah salhi. Waiting4the next part?????\nމުޅި އުމުރަށްވެސް ލޯބި ވާނަމެވެ…… (4 ވަނަ ބައި)\nލޯބި June 4, 2013\nނޭނގޭހެ ހާދަ ލޯބިވޭ 20\nލޯބި September 27, 2016\nއަގެއްނެތްލޯބި 25 ވަނަ ބައި\nތާރާ2ވަނަ ބައި\nކޮރޯނާ ވައިރަސްގެ ދުލުން\nއެހެނިހެން ލޯބި June 10, 2021\nގޮއްޔެ (ބާބު2) ފަސްވަނަ ބައި\nލޯބި August 25, 2017


Roadha ah zikuraa bimugai vaguthee miskitheh alhaane: Minister\nޑރ. އަހުމަދު ޒާހިރު އަލީ\nރޯދައަށް ޒިކުރާ ބިމުގައި ވަގުތީ މިސްކިތެއް އަޅާނެ: މިނިސްޓަރު\nއިސްލާމިކް މިނިސްޓަރު ޑރ. އަހުމަދު ޒާހިރު އަލީ: ޒިކުރާ ބިމުގައި މި ރޯދައަށް ވަގުތީ މިސްކިތެއް އަޅާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވި --\nރޯދަ މަސް ފެށުމުގެ ކުރީން މާލޭގެ މަޖީދީ މަގުގައި ޒިކުރާ މިސްކިތް ކުރިން ހުރި ބިމުގައި ވަގުތީ މިސްކިތެއް އެޅުމުގެ މަސައްކަތްކޮށް ނިމޭނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރައްވާ ކަމަށް އިސްލާމިކް މިނިސްޓަރު ޑރ. އަހުމަދު ޒާހިރު އަލީ ވިދާޅުވެއްޖެ އެވެ.\nޒިކްރާ މިސްކިތް ތަޅާލާ އެތަނުގައި މިސްކިތެއް ނުހެދި ގިނަ ދުވަސްވެފައިވާތީ އެ ބިމުގައި ވަގުތީ މިސްކިތެއް އަޅައިދިނުމަށް އެދި އާންމުންގެ 1،100 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންގެ ސޮޔާއެކު އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީއަށް ޕެޓިޝަނެއްވެސް ވަނީ ހުށައަޅާފައެވެ. އެ ޕެޓިޝަން ހުށައަޅާފައިވަނިކޮށް ޒިކުރާ ބިމުގައި ވަގުތީ މިސްކިތެއް ހަދައިދޭނެ ބަޔަކު ހޯދަން އެ މިނިސްޓްރީން ވަނީ އިއުލާނުވެސް ކޮށްފައެވެ.\nއިސްލާމިކް މިނިސްޓަރު ޑރ. އަހުމަދު ޒާހިރު އަލީ އިއްޔެ ވިދާޅުވީ ޒިކުރާ މިސްކިތް ހުރި ބިމުގައި ވަގުތީ މިސްކިތެއް ހެދުމަށް ބައެއް ފަރާތްތަކުން ޝައުގުވެރިކަން ފާޅުކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ ރޯދައިގެ ކުރިން އެ ބިމުގައި ވަގުތީ މިސްކިތެއް އެޅުން ކަމަށެވެ. އެކަމަށް ކުރަަން ޖެހޭ މަސައްކަތްތައް މިނިސްޓްރީން ކުރަމުންދާ ކަމަަށްވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ އެ މަަސައްކަތް ކުރަން ދެ ދުވަހެއްގެ ތެރޭ ކުންފުންޏަކާއި ހަވާލު ކުރާނެ ކަމަށެވެ. އެ މަސައްކަތް ހަވާލުކުރަން ނިންމާފައިވަނީ "ސިވެކް" ކުންފުންޏަކަށް ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.\n"އަޅުގަނޑުމެންގެ އުންމީދަކީ ރޯދައަށް އެ މިސްކިތް ހުޅުވުން. ވަގުތީ މިސްކިތެއް މިއީ. އެ މަސައްކަތް ދެ ދުވަހެއްގެ ތެރޭގައި ބަޔަކާ ހަވާލުކޮށް ރޯދަ މަހުގެ ފުރަތަމަ ދުވަހުގެ ކުރިން ނިންމުން އަމާޒަކީ،" މިނިސްޓަރު ޒާހިރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nޒިކުރާ މިސްކިތް: އެ ބިމުގައި ވަގުތީ މިސްކިތެއް ހަދަން ވަރަށް އަވަހަށް ފަށާނެ --- އަވަސް\nޒިކުރާ މިސްކިތް ހުރި ބިމުގައި ވަގުތީ މިސްކިތެއް އަޅަން ނިންމާފައި މިވަނީ އެ ބިމުގައި 10 ބުރީގެ މިސްކިތެއް އެޅުމަށް ކުރީގެ ރައީސް އަބްދުﷲ ޔާމީންގެ ސަރުކާރުގައި އެސްޖޭ ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކިޔާ އަމިއްލަ ކުންފުންޏަކާ އެކު ހަދާފައިވާ އެއްބަސްވުމާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކެއް ކޯޓުގައި ހިނގަމުން ދަނިކޮށެވެ.\nޒިކުރާ މިސްކިތް އިމާރާތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް އެސްޖޭއާ ހަވާލުކުރުމުގައި ކޮރަޕްޝަންގެ އަމަލެއް ހިމެނޭ ކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް ކުރީގެ އިސްލާމިކް މިނިސްޓަރު ޑރ. އަހުމަދު ޒިޔާދު ބާގިރުގެ މައްޗަށް ވަނީ ރަސްމީ ހައިސިއްޔަތު ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމުގެ ދައުވާ ވެސް އުފުލާފަ އެވެ. މިދައުވާ ވަނީ އިސްލާމިކް މިނިސްޓްރީގެ އެންޑޯމަންޓް ސެކްޝަންގެ ކުރީގެ ވެރިއެއް ކަމުގައިވާ އިބްރާހީމް އަބްދުﷲ ސައީދުގެ މައްޗަށްވެސް ކޮށްފަ އެވެ.\nޒިކުރާ މިސްކިތް ކުރިން ހުރި ބިމުގައި "ދާރުލް ޒިކްރާ"ގެ ނަމުގައި 10 ބުރީގެ މިސްކިތެއް އެޅުމަށް އެސްޖޭއާ ހަވާލުކުރީ ޖުލައި 9، 2018 ގަ އެވެ. ކޮންޓްރެކްޓާ ފައިނޭންސް އުސޫލުން ކުރިއަށް ގެންދަން ނިންމާފައި އޮތް މި މަޝްރޫއުގެ އަގަކީ 130 މިލިއަން ރުފިޔާ އެވެ. އިކުއިޓީގެ ގޮތުގައި ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން ވަނީ އެސްޖޭ އަށް 30 މިލިއަން ރުފިޔާ ވެސް ދީފަ އެވެ. ނަމަވެސް މިސަރުކާރުން ވަނީ އެއްބަސްވުމާ އެއްގޮތަށް އެސްޖޭ ކުންފުނިން މިސްކިތުގެ އެއްވެސް މަސައްކަތެއް ކުރަމުން ނުދާތީ ކަމަށް ބުނެ އެސްޖޭއާ އެކު ހަދާފައިވާ އެއްބަސްވުން ބާތިލްކޮށްފަ އެވެ.\nމިސްކިތް ރޯދަ މަސް


"Anhenun Fandiyaaru Kamah Ayyan Kurumakee Islaamee Shareeathaa Hilaafu Kammeh" - Vaguthu\nއަންހެނުން ފަނޑިޔާރު ކަމަށް އައްޔަން ކުރުމަކީ އިސްލާމީ ޝަރީއަތާ ހިލާފުކަމެއް ކަމަށް މަޝްހޫރު ދީނީ އިލްމުވެރިޔާ ޝެއިހް އަލީ ޒައީދު ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nޝެއިހް އަލީ ޒައީދު މިގޮތަށް ވިދާޅުވީ، ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުކަމަށް ޑރ.އަޒްމިރަލްދާ ޒާހިރު އަދި އައިޝާ ޝުޖޫން މުހައްމަދު އައްޔަންކުރުމާމެދު ޖޭއެސްސީގެ ލަފަޔަކަށް ރައީސް އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހު މިއަދު އެދިވަޑައިގަތުމާއި ގުޅިގެން ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައެެވެ.\nAnhenun, sharuee court thakuge ehves maruhalaa ehgai, Qazi kamah ayyanu kurumakee islaamee shareeathaa, mishareeathuge usool thakaa hamathakaa kandaelhigen khilaaf kameh! @dr_iyaz @shkilyas pic.twitter.com/SBA0vhAdEW\nއެ ޓްވީޓްގައި އަލީ ޒައީދު ވަނީ އިސްލާމީ ޝަރީއަތުގައި އަންހެނުން ގާޟީކަމަށް އިސް ކުރުމުގެ ހުކުމް ދަލީލާއެކު ހިމެނޭ ފޮޓޯތަކެއް އާއްމުކޮށްފައެވެ.\nއިސްލާމީ އުންމަތުގެ ގިނަ ޖުމްހޫރީ ދަންނަބޭކަލުން ބުރަވެއްލަވަނީ އަންހެނުން ގާޟީކަމަށް އިސްކުރުަކީ ހުއްދަނުވާނެ ކަމެއް ކަމުގައެވެ. އަދި ހާއްސަގޮތެއްގައި ޖިނާއީ މައްސަލަތައް ބަލައި ހުކުމް ކުރުމަކޯ އެކަނބަލުންނަށް ހުއްދަނުވާނެ ކަމެއްކަމުގައި މުޅިއުންމަތުގެ ގާތްގަނޑަަކަށް ހުރިހާ އިލްމުވެރިން ކަހަލަ ގޮތަކަށް އެއްބަސްވެލައްވާ ކަމަަށް އަލީ ޒައީދުގެ އެ ޕޯސްޓުގައި ވެއެވެ.\nއަދި އަންހެނުން ގާޟީކަން ކުރުން ހުއްދަކަމަށް ރިވާވެގެން ވަނީ ވަރަށް ނާދިރު މަދު އިލްމުވެރިއެއްގެ ފުށުން ކަމަށް އޭގައި ވެެއެވެ.\nއަދި ރާއްޖޭގެ ފިގުހީ މައްސަލަތަކުގައި އަމަލު ކުރަމުންދާ މަޒްހަބުތަކާއި ފަހުގެ ދަންނަ ބޭކަލުން އުކުލެވޭހެން އުންމަތުގެ ގިނަ ދަންނަބޭކަލުން ބުރަވެލައްވާ ގޮތަށް އަންހެނުން ގާޒީކަަމަށް އިސް ކުރުމަކީ ހުއްދަވެގެން ވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ.\nއެގޮތަށް ޝެއިހް އަލީ ޒައީދު ވިދާޅުވުމުން، ޑރ އިޔާޒް ވިދާޅުވީ، ހާމަކުރެއްވީ ކަން އޮތްގޮތް ކަަމަށާއި، ތިއީ ވަރަށް ރަނގަޅު ދިރާސާއެއް ކަމަށެވެ.\nމިއީ ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ ފަނޑިޔާރުންގެ ބެންޗަށް އަންހެން ބޭފުޅުން ނޮމިނޭޓްކުރި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. ނަމަވެސް މި ދެ ބޭފުޅުންގެ ތެރެއިން ޑރ. އަޒްމިރަލްދާ އަކީ ހައި ކޯޓުގެ ކުރީގެ ފަނޑިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި މަަސައްކަތް ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.ސުޖޫންއަކީ ސިވިލް ކޯޓުގެ ގާޒީއެއްގެ ގޮތުގައި މަސަައްކަތް ކުރެއްވި ބޭފުޅެކެވެ.\nއޮގަސްޓް 22, 2019 17:56\nއޭނަގެ އައިނު މަށަށް ވަރައް ރީތި\nއޮގަސްޓް 22, 2019 22:06\nއެޢީ ކާފަރުން ހެދި އެއްޗެއް\nއޮގަސްޓް 22, 2019 17:58\nއެކަން އެކަނިތަ އިސްލާމީ ޝަރީއަތާ ހިލާފަށް މިގައުމުގަ ކުރަނީ....،،،އެހެންނޫނަސް މި ގައުމުގަ އިސްލާމީ ޝަރީއަތާ ހިލާފަށް ކަމެއް ކޮއްގެން އަހަރެމެންގެ ޖީލު އަޖައިބެއް ނުވަން...،،،،ސަބަބަކީ އަހަރެމެން ގެ ޖީލަށް އެނގޭ ގައުމަކީ އިސްލާމީ ޝަރީއަތް އޮތް ގައުމެއްނޫންކަން....،،،،ވަރަށް ސާފު،،،،\nއޮގަސްޓް 22, 2019 18:03\nޝޭހުއަތްޖަހަން ހުރޭ ދުއާދެއްވާފަހުރީ\nއޮގަސްޓް 22, 2019 18:18\nއަދި މިކަހަލަ ކިތައްމެކަމެއް މިސަރުކާރު ކިރާނެ ހަމަ އެއްވެސް ހުރަހެއް ނޭޅޭނެ ބަލަން ތިބެންޖެހޭނީ ކިތައްމެ ބޮޑުވަރަކަށްވެސް ކުރާނީ ކޮމަންޓެއް\nއޮގަސްޓް 22, 2019 18:24\nއޯކޭވާނެ! އިމުރާނުމެން އިލިޔާސްމެން ތިޔައެންމެ ބޭފުޅުން ސަނާކިޔަން ތިބޭނެއެއްނު...އަންނި ކޮއްފިއްޔާ އެއްކަމެއްވެސް ކުށަކަށްވޭތަ ވަތިހަމައެއްނު އިސްލާމްދީނަށް ފުރައްސާރަ ކުރިޔަސް ރައްޔިތުން ތިތިބީ އަންނިބުނިމީހާޔަށް ވޯޓުލައިގެން ހޮވާފަނުން...ދެންތިބޭ އަތްޖަހާން އަތްޖަހާ ދެންއަތްޖަހަމުން ދުވޭދެކޮޅަށް ދިދަނަގާ ބޮނޑިބަތްކަށްކާ ޕާޓީބާއްވާ..އިސްލާމްދީނަށް ގޮންޖެހުމަށް ނުކުތީމަ އުފާފާޅުކުރަންވާނެ އެމްޑީޕީ\nއޮގަސްޓް 22, 2019 18:54\nކޮބާ ބޭބޭ ލޯ ހުޅުވާ...\nއޮގަސްޓް 22, 2019 19:34\nމިހާރު މިސަރުކާރަކީ މާތްވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނާ\nޙިލާފައް ކަންތައްކުރަމުން ދާސަރުކާރެއް އަންހެނުން\nފަޑިޔާކަމައް އަޔަން ކުރުމަކީ އިސްލާން ދީނާ ޚިލާފުކަމެއް\nކަމަ އައްސޭހު އަލީ ޒަީދު މިހެން ވިދާޅުވުމުން\nއޮގަސްޓް 22, 2019 19:37\nޒައަދަކަށް ވެސް އަދި އިޔާޒަކަށްވެސް ނޭގޭނެ އަހަރެމެން ކަންތައް ކުރަންޖެހޭނެ ގޮތެއް. ހަމައެކަނި އެގޭނީ ގެރިމޯދޭއަށް. އިޔާޒްމެން ބޭނުން ކޮށްގެން އަރެމެން ކުރަންބޭނުންވި ކަންތައް ކޮށްފިން. އެއީ ވެރިކަން ބަދަލުކުރުން. މިހާރު ތިޔައީ ބޭކާރު ބައެއް. ކެޔޮގަޑު ކެޑީމާ ގަހުގެ ބޭނުން ކެޑުނީ\nއޮގަސްޓް 22, 2019 19:44\nކީވެގެން ބާ މިސަރުކާރު އިސްލާމީ ސަރިއަތާ\nއޮގަސްޓް 22, 2019 19:45\nދެން ތިހެން ކިޔާނެ ކަމެއް ނެތް. ކަލޭ ކޮށްފަ ހުރި ޕޯސްޓް ތައް ވެސް ދެކުނިން.\nއޮގަސްޓް 22, 2019 20:09\nމާތަންދޮރު އެގިގެން އުޅޭ ބޮޓެއްމީ. ނުބެހޭ ކަމެއްވެސް ނޯވޭ. އައިނުހަލީމާ މީ.\nތި ދައްކާ ވާހަކަ ވަރައް ތާހިރު... އެމްޑީޕީއަކީ ސެކިއުލާ ވެރިކަމެއް ކުރާނެ ބަޔެކޭ ފާޅުކޮށް ބުނަމުން އައި އިރުވެސް އެމީހުން ވެރިކަމަށް ގެންނަން ތާއީދުކޮށްފަ، އަދި މިހާރުވެސް އެމީހުން ކުރާނެ ކަމެއް ކުރާއިރު ތިހެން ޓްވީޓެއް ކޮއްލާފަ ބެޑްޝީޓް ދަށުގައި އޮތީމަ ތިއޮތީ ޒިންމާ އަދާކުރެވިފަ.. މި ފަސް އަހަރު ނިމޭއިރު، ނުނީ އެއައްވުރެވެސް އަވަހަށް ޝަރުއީ ދާއިރާގެ ނުފޫޒުގަދަ ހުރިހާ މަގާމުތަކަކަށް ސެކިއުލާ މީހުން އައްޔަންކޮށް އަދި ކުރިޔައް އޮތްތާންގައި ޝަރީއާ އެއްކޮށް ފޮހެލާނެ.. އެދުވަހުންވެސް ޓްވީޓެއް ކޮށްލައިގެން ވާޖިބު އަދާކޮއްލީމަ ޝޭހުންގެ ވާޖިބު އަދާވީ..\nއޮގަސްޓް 22, 2019 21:12\nއަދިވެސް އުޅޭތި މިވަރުގެ ވެރިކަމެއް ނެތިގެން. ރާކަނިމަސް ކެވޭތަ. ދެން ލަލަލާ މިފަހަރު އިޔާޒުވެސް އިމްރާނުވެސް ބަހެއް ނުބުނާނެ. ތިބެންޖެހޭނީ ފެލި ފެލި.


(29 މާރިޗު 2021 އާ ގުޅޭ)\nވާހިދާ ހިނިތުންވެ ހުރެ، ނާއިކު ގެއިން ނުކުންނަން ދެން ބަލަން އިނީ ނާާއިކަށެވެ. ނާއިކުގެ ފަރާތުން ލިބުނު ޒުވާން ލޯބީގެ އުފާތަކުން ވާހިދާގެ ނަފުސަށް ވަނީ ދިރުން ލިބިފައެވެ. ފިރިމީހާ ދުރުގައި ހުރި ކަމުގެ އިޙްސާސްތައް ނާއިކު ރާއްޖެ އައުމާ އެކު ފިލައިގެން ދާނެކަން އެއީ ވާާހިދާ ކުރިން ވެސް އުއްމީދު ކުރިގޮތެވެ.\n"ޑެޑީ.." ނާއިކު ގެއަަށް ވަނުމާ އެކު ދުންޔާ ދުވެފައި ގޮސް ނާއިކުގެ ގަައިގައި ބައްދައިގަތެވެ.\n"ޑެޑީގެ ދޫނީ.." ނާއިކު ވަރަށް ލޯބިން ދުންޔާ އުރައިލިއެވެ. ބެލްކަނިން ނުކުމެގެން އައި އައިޝާ ގޮސް ހުއްޓުނީ ނާއިކުގެ ކުރިމަތީގައެވެ.\n"މިތިބީ ރެޑީ ވެގެން. ބޭރަށް ނުކުމެލަން ކަމަށް.. ނާއިކަށް މި އިންތިޒާރު ކުރަނީ.." އައިޝާ ބަލަން ހުރީ ނާއިކުގެ މޫނަށެވެ.\n"އެހެންތަ؟ އަނެއްކާ ކޮންތާކަށް ދާން؟" އުރައިގެން އިން ދުންޔާ މަޑުމަޑުން ތިރިކޮށްލަމުން ނާއިކު ބަލައިލީ އައިޝާ އަށެވެ.\n"ކޮންމެވެސް ތާކަށް.. ހިނގާލަން. ދޫނި ވެސް ބޭނުން ވެގެން އުޅޭތީ.." އައިޝާގެ ތުންފަތުން ފައުޅު ވެފައި ވަނީ ހިނިތުންވުމެކެވެ.\n"މިއަދަކު ނޫން ދޯ؟ ވަރަށް ޓައަރޑް.." ނާއިކު އެހެން ބުނެ، ދުންޔާގެ ކޮލުގައި ނިކަން ލޯބިން ހިފައިލިއެވެ. ދުންޔާ ބޯޖަހައިލީ އާނއެކޭ ބުނާ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ.\nރޭގަނޑުގެ ހިމޭންކަން ވަނީ މުޅި ރަށުގެ ތެރެއަށް ފެތުރިފައެވެ. ލަބީބުގެ ރޭގަނޑުގެ ޑިއުޓީ ނެތުމުން އެކަމާ ހިތްހަމަ ނުޖެހިގެން ޖަންނަތު އިނީ ޒުވާބެއް ފަށަން ނިކަން ބޭނުން ވެފައެވެ. ކާގޭ މޭޒު ކައިރީގައި ޖަންނަތު އިން އިރު، ލައިބާ އާއި ލަބީބު އިނީ ކާށެވެ.\n"ޖަނާ! އެއްޗެއް ކާލަން ވީނު؟" ލަބީބު ބަތް ކޮޅެއް އަނގަޔަށް ލަމުން އަހައިލިއެވެ.\n"ރީތި އަދަބެއް ދަސްވެފަ ހުންނަ މީހެއް ވެސް ނޫނޭ މީކީ.. އަނގަ ފުރާ ކާއެއްޗެހި އަޅައިގެން ވާހަކަދައްކާ އިރު.." ޖަންނަތު ރުންކުރު ގޮތަކަށް ބުނެލިއެވެ.\n"އަނެއްކާ ފެށީތަ؟ އަހަރެން ބުނިން ދޯ ލައިބާ ކުރިމަތީ ތިހެން ނޫޅޭށޭ!" ކާާން އިން ލައިބާއަށް ކަޅިއެއް ދެމުން ލަބީބު މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.\n"ހެހެ! އެހެރީ ބައްޕަ ބުނާ މޮޅެތި އެއްޗެހި. ދަރިފުޅަށް އަޑު އިވޭތަ؟ ބައްޕަ އޯކޭ އަނގަ ފުރާ ކާއެއްޗެހި އަޅައިގެން ޔަމްޔަމް ކިޔަސް.." ލައިބާއާ މުޙާޠިބުކޮށް ޖަންނަތު އެހެން ބުނެލީ ރުޅިވެރިި ރާގެއްގައެވެ. އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުބުނެ ލައިބާ ބަލައިލީ ލަބީބުގެ މޫނަށެވެ. ދޭނެ ޖަވާބެއް ނޭނގި، ލަބީބު އިސްޖެހީ ދަރިފުޅާ ކުރިމަތިލާނެ ހިތްވަރު ނެތުމުންނެވެ.\nއެނދުގައި އޮށޯވެގެން އޮތް ނާއިކުގެ ކަޅި ހީވަނީ ފޯނުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓިފައި އޮތްހެންނެވެ. ފެންވަރައިގެން އައިޝާ ތައްޔާރުވެލީ ނިދަން އޮށޯތުމަށެވެ.\n"ނާއިކު.. ހެހެ! ފޯނު ލޮލުގެ ތެރެއަށް ކޮށްޕާ ނުލައްޗޭ!" އައިޝާ ސަމާސާ ރާގެއްގައި އެހެން ބުނެ، އެނދުގައި އޮށޯވެލީ އެއް އަތް ނާއިކުގެ ބަނޑު މަތީގައި ބާއްވަމުންނެވެ.\n"ބޭބީ.. ވަރަށް މިސްވޭ! އައި ލަވް ޔޫ ސޯ މަޗް!" ނާއިކު ވަރަށް ސިއްރުން އައިޝާއަށް ބަލައިލަމުން، މަލާކުގެ އައުރަ ފައުޅުވަމުންދާ ސްނެޕް ތަކާއި މެސެޖުތައް އޭނާގެ ހިތުން ކިޔަމުން ގެންދިޔައެވެ.\n"ނާއިިކު. ނިދަން ނޫޅެންތަ؟" ވަގުތުކޮޅަކު އެހެން އޮވެފައި އައިޝާ ވާހަކަދައްކަން ފެށީ، ނާއިކު ފޯނު ނުބޭއްވުމުންނެވެ.\n"އޮފީސް ޗެޓެއްގަ.. މި މީހުން ނޫޅޭ ވިއްޔާ ނިންމަން ވެސް.. އާޝާ ނިދާލާ!" ނާއިކު އެހެން ބުނެ، އައިޝާގެ އިސްތަށިގަނޑުގައި ފިރުމައިލިއެވެ.\n"އާނ! އޯކޭ. ގުޑް ނައިޓް." އައިޝާގެ ކަނާއަތުން ނާއިކުގެ ހަށިގަނޑު ވަށައިލަމުން، އައިޝާ ދެލޯ މަރައިލިއެވެ.\nދަންވަރުގެ ހިމޭން ވަގުތެވެ. ޤުރުއާން ކިޔަވަން އިން ރަޝީދާގެ ދެލޮލަށް ނިދީގެ އެއްވެސް އަސަރެއް ނުކުރެއެވެ. އަބަދުވެސް އެކި ކަންކަމާ މެދުގައި ވިސްނެނީއެވެ. އެކަނި މާ އެކަނި، ބުރަ އާއި ތަކުލީފުތައް އުފުލަމުން ބަލައި ބޮޑުކުރި ދެ ދަރިންގެ، ދިރިއުޅުމަށް ވިިސްނާ ލިޔަސް ރަޝީދާގެ ސިކުނޑި ފަޅައިގެން ދާވަރު ވެއެވެ.\n"އަހަރެން ކިހިނެއް ހަދާނީ؟ ޔާ ﷲ! ޔާﷲ ! މިއަޅާގެ ދެދަރިންނަށް އުފާވެރި ހަޔާތެއް މިންވަރު ކޮށްދެއްވާދޭވެ! ޖަންނަތަށް ހެޔޮ ވިސްނުން ދެއްވާ، އަހަރެންގެ އައިޝާއަށް އުފަލާ، ލޯބި ދެއްވާދޭވެ." ރަޝީދާ ދެއަތް އުފަލާ ދުޢާ ކުރަމުން ދިޔައިރު، އޭނާގެ ދެލޯ ތެމެމުން ދިޔައީ ކަރުނައިގެ ތިކިތަކުންނެވެ. މުސައްލަ މަތީގައި ރަޝީދާ ދުޢާ ކުރުމުގައި ދަންވަރުގެ ވަގުތުތައް ގުނަމުން ދިޔައެވެ.\nގަދަ ނިދީގައި އައިޝާ އޮތް އޮރު، ނާއިކުގެ ހިތާއި ސިކުނޑި ވަނީ މުޅިން މަލާކުގެ ޖާދޫގައި ލެނބިފައެވެ. އައިޝާގެ އަރިހުގައި އޮތީ ނާއިކުގެ ހަށިގަނޑު އެކަންޏެވެ. ނާއިކުގެ މުޅި ޖާނާއި ހިތް ވަނީ މަލާކުގެ މުުށުގެ ތެރޭގައެވެ. މަލާކުގެ މަންތަރުގައި ދަންވި ދަންވި ހެން ނާއިކު ދިޔައީ ޖެހެމުންނެވެ. ދުނިޔޭގެ ލަދަށް ނުވިސްނައި، ދެމީހުންގެ މެދުގައި ބޮޑު ދުރުމިނެއް އޮތަސް، މަލާކު ގެންދިޔައީ ތަފާތު ސްނެޕްތަކުން ނާއިކުގެ ހިތް ފުރަމުންނެވެ.\nމަޑުމަޑުން އެނދުން ތެދުވެގެން ޖަންނަތު ވަރަށް ސިއްރުން ބަލައިލީ އެނދުގައި އޮތް ލަބީބަށެވެ. ލަބީބުގެ މެރިފައިވާ ދެލޮލަށް ވަގުތު ކޮޅަކު ބަލަން އިނދެފައި ޖަންނަތު އޭނާގެ ފޯނު ނަގައި، އޭނާއަށް ލިބިފައިވާ މެސެޖަށް "އާނ މިދަނީ.." ޖަހައި ލިޕްލައި ކޮށްލިއެވެ.\nޖަންނަތު ވަރަށް މަޑުމަޑުން ފިޔަވަޅު ނަގަމުން ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވައިލިއެވެ. އެއާއެކު ލަބީބުގެ މެރިފައިވާ ދެލޯ ހުޅުވުނެވެ. ހަމަ އެހިނދުން އޭނާ ދެލޯ މަރައި ތަތްކޮށްލިއެވެ. ޖަންނަތު ކުރަން އުޅޭ ކަމެއް ހޯދައި ބަލަން ބޭނުން ވާތީއެވެ. ރަޝީދާގެ ކޮޓަރިން ލައިޓުގެ އަލިކަން ފެނުމުން މަންމަ ހޭލާ އުޅޭކަން ޖަންނަތަށް ޔާޤީން ވިއެވެ. އެހެން ކަމުން ހަރަކާތްތަކަށް އިތުރު ހިމޭން ކަމެއް ޖަންނަތު ގެނައެވެ.\nޖަންނަތު ކޮޓަރިން ނުކުމެގެން، މަޑުމަޑުން ހިނގާފައި ގޮސް ގޭގެ މައިދޮރުން ބޭރަށް ނުކުތެވެ. ލަބީބު ވެސް ނިކަން ސިއްރުން ކޮޓަރިން ނުކުތެވެ.\nމޯޅިއަކަށް ދެމިލަމުން އައިޝާ މަޑުމަޑުން ދެލޯ ހުޅުވައިލިއެވެ.\n"ނާއިކު... އަދިވެސް؟" އައިޝާ އާފުރެމުން ތެދުވާން މަސައްކަތް ކޮށްލިއެވެ. ނާއިކު ވަރަށް އަވަސްކޮށް ފޯނުން ބެކަށް ދިޔައެވެ.\n"އާނ އާޝާ... މިނިމެނީ.." ނާއިކު ވެސް ނިދިއައިސްފަ ހުރިކަން ދައްކާ ފާޑަކަށް ބުނެލިއެވެ.\n"މާދަން މޯރނިންގ ޑިއުޓީއެއްނު؟ ނިދަން ވެސް ޖެހޭނެއްނު!" އައިޝާ ބަލައިލީ ނާއިކުގެ މޫނަށެވެ. އެހެން އިން އިރުވެސް އައިޝާގެ ދެލޯ ރަނގަޅަށް ނުހުޅުވެއެވެ.\n"އާނ.. ކީއްކުރާނީ ދޯ؟ އަދި ކުރިއަށް އޮތްތާ މާ ބިޒީވާނެއްނު؟" ފޯނު އެނދުމަތީގައި ބޭއްވުމަށްފަހު، ނާއިކު ވަރަށް ބާރަށް އައިޝާގެ ގައިގައި ބައްދައިގަތެވެ.\n"ކޮފީއެއް ހަދަންތަ؟" އައިޝާގެ އަޑުގައި ވަނީ ނިދީގެ އަސަރުތަކެވެ.\n"ނޫން އާޝާ.. މި އުޅެނީ ނިދަން ވެގެން.." ނާއިކު ހިފައިލީ އައިޝާގެ އަތުގައެވެ. އަދި އައިޝާގެ ސީދާ ދެލޮލަށް ބަލައިލިއެވެ.\nދަންވަރުގެ އަނދިރިކަމުން މުޅި ރަށް ވަނީ ނިދާފައެވެ. ހުރިހާ ދިމާލެއް ބަލަމުން، ޖަންނަތު ކުރިއަށް ހިނގަމުން ދިޔައެވެ. ޖަންނަތުގެ ހަރަކާތްތަކަށް ފާރަލަމުން، ގޭގެ ފާރުތައްް ނިވައު ފަތްގަނޑަކަށް ހަދައިގެން ލަބީބު ވެސް ކުރިއަށް ދިޔައެވެ.\nދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ފަހަތަށް ބަލަމުން ޖަންނަތު ކުރިއަށް ދިޔައެވެ. ކޮންމެ ވެސް މީހެއް އޭނައަށް ފާރަލަމުން ދާހެން އޭނަައަށް ހީވުމުންނެވެ. ހިތްތެޅޭ ހާލުގައި، ޖަންނަތު އޭނާގެ ހިނގުން އަވަސްކޮށްލިއެވެ. (ނުނިމޭ)


Israel In Vaige Magun Hamalaadhee Syria Ge3Sifain Maraalaifi - Vaguthu\nއިސްްރާއީލުން ވައިގެ މަގުން ހަމަލާދީ ސީރިޔާގެ ތިން ސިފައިން މަރާލައިފި\n12 މަސް ކުރިން ( ޖޫން 3, 2019 )\nއިސްރާއީލުން ވައިގެމަގުން ސީރިޔާއަށް ދިން ހަމަލާތަކުގެ ސީރިޔާގެ ތިން ސިފައިން މަރާލައިފިއެވެ.\nއިސްރާއީލުން ހިފާފައިވާ ސިރިއާގެ ގޮލާންގެ ބިންތަކަށް ސީރިޔާއިން ފޮނުވާލި ރޮކެޓް ހަމަލާތަކުގެ ރައްދުގައި އިސްރާއީލުގެ ވައިގެ ސިފައިން ވަނީ ސީރިޔާގެ ދަމަސްކަސްގައި ހުރި ސީރިޔާގެ އަސްކަރީޔާގެ މަރުކަޒުތަކަށް ވަރުގަދަ ހަމަލާތަކެއް ދީފައެވެ. މި ހަމަލާގައި ސީރިޔާ ސިފައިންގެ ތިން މީހަކު މަރުވިއިރު މިއީ ސީރިޔާ އަދި އިސްރާއީލާއި ދެމެދު ހަމަލާތަށް ބަދަލު ކުރާ ދެވަނަ ހަފްތާއެވެ.\nގޮލާންގެ އުސްބިންތަކަކީ އިސްރާއީލުގެ އިހްތިސާސްގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ސަރަހައްދެއް ކަމަށް އެމެރިކާގެ ރައީސް ޑޮނަލްޑް ޓްރަމްޕް ބަލައިގަތީ މިދިޔަ މާރިޗު މަހު 27 ވަނަ ދުވަހުއެވެ. ތުރުކީވިލާތާއި މެދު އިރުމަތީގެ ޤައުމުތަކުން ބުނެފައިވަނީ އެމެރިކާއިން މި ގޮތަށް ނިންމުން ވެގެންދާނީ، މެދުއިރުމަތީގައި އިތުރު ހަމަނުޖެހުންތަކެއް އުފެދިގެންދާނެ ކަމަކަށްކަމަށެވެ.\nއިސްރާއީލުން ގަބޫލު ކުރަނީ ގޯލާން ހެއިޓްސްގެ ހިފާފައިވާ ބިންތަކާއި ގޯލާން ހެއިޓްސްގެ ވައިގެ ސަރަހައްދަކީ އިސްރާއީލުގެ ސަރައްދެއް ކަމަށެވެ.\nމި މައްސަލާގައި އދ.ގެ ސަލާމަތާއި ބެހޭ މަޖިލީހުގެ ބައްދަލުވުމެއް ބޭއްވުމަަށް ސީރިޔާއިން ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ. މީގެ ކުރިން އދ.ގެ އިންސާނީ ހައްޤުތަކާ ބެހޭ އިދާރާއިން ވަނީ، އިސްރާއީލުން ގޯލާންގެ އުސްބިންތަކުގައި ޔަހޫދީން ވަޒަންވެރިކުރުމަށް ކުރިއަށްގެންދާ މަޝްރޫޢުތައް ހުއްޓުވުމަށް ގޮވާލާ ގަރާރެއް ފާސްކޮށްފައެވެ.\nދާދި ފަހުން ބޭއްވި އަރަބި ލީގު ލީޑަރުންގެ ސަމިޓެއްގައި އިސްރާއީލުން ފޭރުނު ގޯލަން ހައިޓްސް ނުވަތަ ގޯލާންގެ އުސްބިންތަކަކީ ސީރިޔާގެ ސަރަހައްދެއް ކަން ގަބޫލު ކޮށް އެ ސަރަހައްދު ސީރިޔާ އަށް އަބުރާ ދިނުމަށް އަރަބި ލީގުގެ ލީޑަރުން ވެސް ވަނީ ގޮވާލާފައެވެ.\nސީރިޔާގައި ބޮމުގެ ހަމަލާއެއްދީ 11 ކުއްޖަކު ހިމެނޭހެން 40 މީހަކު މަރާލައިފި\nޖޫން 3, 2019 11:01\nމިހާރު އެެއުޅެނީ ސީރިއާއަށް އަރަން!


Midhiya Mahu Dhaulathah Libunu Aamdhanee Dhahvehje - Vaguthu\nމިދިޔަ މަހު ދައުލަތައް ލިބުނު އާމްދަނީ ދަށްވެއްޖެ\n9 މަސް ކުރިން ( ފެބުރުއަރީ 12, 2019 )\nމިދިޔަ މަހު މޯލްޑިވްސް އިންލެންޑް ރެވެނިއު އޮތޯރިޓީ (މީރާ) ބަލައިގަތް އާމްދަނީ، ކުރީ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީ އާއި އަޅާބަލާއިރު 2.9 އިންސައްތަ ދަށްވެއްޖެއެވެ.\nމީރާ އިން އާއްމު ކޮށްފައިވާ މިދިޔަ މަހުގެ ހިސާބުތައް ދައްކާ ގޮތުގައި މިދިޔަ މަހު އެ އޮތޯރިޓީ މެދުވެރިކޮށް 2.1 ބިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ބަލައިގެންފަ އެވެ. މިއީ މިދިޔަ މަހު ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރި ޖުމްލަ އާމްދަނީ އަށްވުރެ 2.2 އިންސައްތައިގެ އިތުރުވުމެކެވެ. ނަމަވެސް މިއީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ޖެނުއަރީ މަހު ލިބުނު އާމްދަނީ އާއި އަޅާބަލާނަމަ 2.9 ޕަސެންޓް ދަށްވުމެކެވެ.\nދައުލަތަށް މިދިޔަ މަހު އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބިފައިވަނީ ވިޔަފާރީގެ ފައިދާއިން ނަގާ ޓެކްސް ނުވަތަ ބީޕީޓީއިންނެވެ. ބީޕީޓީން އެކަނި ވެސް 880 މިލިއަން ރުފިޔާ މިދިޔަ މަހު ދައުލަތައް ލިބިފައިވެ އެވެ. ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ލިބުނު ޖީއެސްޓީއިން 799 މިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ލިބިފަ އެވެ.\nނަމަވެސް މިދިޔަ މަހު ވަނީ މިދިޔަ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީ މަހަށް ވުރެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ އިން ލިބުނު ޖީއެސްޓީގެ އާމްދަނީ އާއި ގްރީން ޓެކްސް އިން ލިބުނު އާމްދަނީ ދަށް ވެފައެވެ. އަދި ބިމު ކުލީގެ ގޮތުގައި ލިބުނު އާމްދަނީ ވެސް މިދިޔަ އަހަރުގެ ޖަނަވަރީ އަށް ވުރެ މިއަހަރުގެ ޖަނަވަރީ ގައި ވަނީ ދަށްވެފައެވެ.\nޖޫރިމަނާ އާއި، ކަނޑު އުޅަނދުތަކުގެ ފީއާއި ޒަކާތުގެ ގޮތުގައި ދައުލަތައް ލިބުނު ފައިސާ ވެސް މިދިޔަ މަހު ވަނީ މިދިޔަ އަހަރަށް ވުރެ ދަށްވެފައެވެ.\nމިދިޔަ މަހު ޑޮލަރުން އާމްދަނީގެ ގޮތުގައި 67.8 މިލިއަން ޑޮލަރު ލިބިފައިވެ އެވެ.\nދައުލަތުގެ އާމްދަނީ މިމަހު ދަށްވެއިރު އާސަރުކާރުން ވަނީ ބައެއް ޖޫރިމަނާތައް ކުރުން ހުއްޓާލާ، ބައެއް ބާވަތްތަކުން ޑިއުޓީ ވެސް ކުޑަކޮށްފައެވެ.\nފިޔަވަތީގެ ކްލާސް ރޫމްތަަކަށް ބޭނުންވާ އިތުރު ތަރައްގީ ގެނައުމަށް މީރާ މުވައްޒަފުންގެ އެހީ\nގްރީން ޓެކްސްގެ ގޮތުގައި ލިބުނު ފައިސާ މަދުވެއްޖެ\nފެބުރުއަރީ 12, 2019 13:02\nދެން މިގައުމެއް ކުރިޔަކަށް ނުދާނެ. ހުރިހާ ފައިސާ އެއްވަންނާނީ އިންޑިޔާ އެކައުންޓުތަކަށް ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މީހުންގެ ޖީބަށް ވަންނާނީ ސްޕާރީ


SunOnline: Mihaaru fenna case thakakee virus ge dhevana raalheh: Dhekunu Korea\nމިހާރު ފެންނަ ކޭސްތަކަކީ ވައިރަހުގެ ދެވަނަ ރާޅެއް: ދެކުނު ކޮރެއާ\nރުގިއްޔާ މުހައްމަދު މޫސާ 22 Jun 2020, 17:14\nވައިރަހުގެ ދެވަނަ ރާޅެއް ފެށިފައިވާ ކަމަށް ދެކުނު ކޮރެއާއިން ވަނީ ބުނެފަ -- ފޮޓޯ: އޭއެފްޕީ\nސޯލް (ޖޫން 22): ދެކުނު ކޮރެއާއިން މިހާރު ފެންނަމުންދާ ކޮރޯނާވައިރަސް ކޭސްތަކަކީ ވައިރަހުގެ 'ދެވަނަ ރާޅެއް' ކަމަށް އެގައުމުން ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ބުނެފި އެވެ.\nދެކުނު ކޮރެއާއިން ކޮރޯނާވައިރަސް ކޮންޓްރޯލް ކުރި ފަހުން އެގައުމުން އަނެއްކާވެސް ވައިރަހުގެ ކްލަސްޓާތައް ފެންނަން ފެށުމުން ކޮރެއާ ސެންޓާސް ފޯ ޑިޒީސް ކޮންޓްރޯލް އެންޑް ޕްރިވެންޝަން (ކޭސީޑީސީ)ން ފުރަތަމަ ބުނި ގޮތުގައި އެގައުމުގައި ވައިރަހުގެ ފުރަތަމަ ރާޅު އަދި ނިމިފައި ނުވެ އެވެ.\nނަމަވެސް މިއަދު ކޭސީޑީސީގެ ޑިރެކްޓަރު ޖޮންގް ޔުން ކިޔޮންގް ވިދާޅުވި ގޮތުގައި މިހާރު އެނގޭ ގޮތުގައި އެގައުމުގައި ވައިރަހުގެ ދެވަނަ ރާޅެއް ވަނީ މިދިޔަ މަހު ފެށިފަ އެވެ.\n"[ސޯލް]ގައި ފުރަތަމަ ރާޅު ފެނިގެންދިޔައީ ފެބްރުއަރީން މާޗު މަހަށް އަދި މާޗް މަހުން އޭޕްރިލް މަހަށް. އެއަށް ފަހު މެއި މަހުގެ ޗުއްޓީ ދުވަސްތަކެއްގައި ދެވަނަ ރާޅެއް ވަނީ ފެށިފައި،" ޖޮންގް ވިދާޅުވި އެވެ.\nމިދިޔަ ޖެނުއަރީ މަހުގެ 20ގައި ދެކުނު ކޮރެއާއިން ކޮރޯނާވައިރަސް ފެނުނު ފަހުން އެގައުމުގެ ކޭސްތައް ފެބްރުއަރީ މަހުގެ ފަހުކޮޅު 'ޕީކް'އަށް އެރި އެވެ. ނަމަވެސް އެގައުމުން ކުރިއަށްގެންދިޔަ ޓެސްޓު ކުރުމާއި ޓްރޭސް ކުރުމުގެ ކެމްޕެއިނާ އެކު އޭޕްރިކް މަހުގެ ފަހުކޮޅު، ކޮންމެ ދުވަހަކު ފެންނަ ކޭސްތަކުގެ އަދަދު 10އަށް ވުރެ ތިރި ކުރި އެވެ.\nއޭގެ ފަހުން މިދިޔަ މަހު ދެކުުނު ކޮރެއާގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުން ވައިރަހުގެ ކްލަސްޓާތަކެއް ވަނީ ފެނިފަ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ވެރިރަށް ސޯލްގެ ނައިޓްކްލަބުތަކަކާ ގުޅިފައިވާ ކޭސްތަކާއި އެ ގައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު އޮންލައިން ވިޔަފާރި ކުންފުނި ކަމަށްވާ ކޫޕަންގްގެ ވެއާހައުސްއަކާ ގުޅިފައިވާ ކޭސްތައް ހިމެނެ އެވެ.\nދެކުނު ކޮރެއާއިން އިއްޔެ 17 މީހަކު ވަނީ ކޮރޯނާވައިރަހަށް ޕޮޒިޓިވްވެފަ އެވެ. އެއީ ފާއިތުވި މަހެއްހާ ދުވަސް ތެރޭ، އެއް ދުވަހުން ފެނުނު ކޭސްތައް އެހާ ވަރަށް މަދުވި ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ.\nދެކުނު ކޮރެއާގައި މިހާތަނަށް 12,438 މީހަކު ކޮރޯނާވައިރަހަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާ އިރު އޭގެ ތެރެއިން 10,881 މީހެއްގެ ބަލި ވަނީ ރަނގަޅުވެފަ އެވެ. އެގައުމުން ބަލީގައި މަރުވެފައި ވަނީ 280 މީހެކެވެ.


Atholhu thereah beynunvaa 96 ambulance genaumah STO ai havaalukoffi.\nއަތޮޅުތެރެއަށް ބޭނުންވާ 96 އެމްބިއުލަންސް ގެނައުމަށް އެސްޓީއޯއާ ހަވާލުކޮށްފި\nއަތޮޅުތެރޭގެ ރަށްތަކަށް ބޭނުންވާ 96 އެމްބިއުލާންސް ގެނައުމަށްޓަކައި ސްޓޭޓް ޓްރޭޑިންގ އޯގަނައިޒޭޝަން (އެސް.ޓީއޯ)އާއި ހަވާލުކޮށްފިއެވެ. އެސްޓީއޯގައި ކުރިއަށްދިޔަ މި ރަސްމިއްޔާތުގައި މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތުގެ ފަރާތުން މި އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއިކުރެއްވީ މިނިސްޓަރ އަޙްމަދު ނަސީމެވެ. މިނިސްޓްރީ އޮފް ފިނޭންސްގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރެއްވީ މިނިސްޓަރ އިބްރާހީމް އަމީރެވެ. އަދި އެސް.ޓީ.އޯގެ ފަރާތުން ސޮއިކުރެއްވީ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ ޙުސައިން ޢަމްރެވެ.\nމި އެމްބިއުލާންސްތައް ގެނެވި، އަތޮޅުތެރޭގައި ޚިދުމަތް ދޭން ފެށުމުން، ކާރިސާގެ ވަގުތުތަކުގައްޔާއި، އެކްސިޑެންޓްތަކުގައި ބަލިމީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ ޞިއްޙީ ކުއްލި ފަރުވާ ފަސޭހަކަމާއެކު ދެވިގެންދާނެކަމަށްވެސް ހެލްތު މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވިއެވެ. އެސް.ޓީ.އޯއާއެކު އެކުލަވާލި އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން، އަތޮޅުތަކަށް ބޭނުންވާ 96 އެމްބިއުލާންސް ރާއްޖެގެނެސް މިނިސްޓްރީއާ ޙަވާލުކުރުމަށް ދީފައިވަނީ 180 ދުވަހުގެ މުއްދަތެކެވެ.


SunOnline: DDPL: Nilandhoo athun Eagles ah bodu molheh\nނިލަންދޫ އަތުން އީގަލްސްއަށް ބޮޑު މޮޅެއް\nނަޖާހު މަސްއޫދު 18 Oct 2018, 09:39\nއީގަލްސް އިއްޔެ ވަނީ ތަފާތު ބޮޑު ނަތީޖާއަކުން ފ. ނިލަންދޫ ބަލިކޮށްފަ --- ސަން ފޮޓޯ/ ފަޔާޒް މޫސާ\nފ. ނިލަންދޫގެ މައްޗަށް 7-2 އިން ކުރި ހޯދައި ކްލަބް އީގަލްސް އިން ދިރާގު ދިވެހި ޕްރިމިއާ ލީގުގެ ފުރަތަމަ ބުރު ލީގުގެ ދެވަނައިގައި އޮވެ ނިންމާލައިފިއެވެ.\nމެޗުގެ ފުރަތަމަ ހާފުގައި އީގަލްސްއިން ވަނީ ހަތަރު ގޯލް ޖަހައިފައެވެ. ފުރަތަމަ ގޯލް މެޗުގެ ފަސް ވަނަ މިނެޓުގައި ކާމިޔާބު ކުރީ މުހައްމަދު ނާއިމް އެވެ. އޭނާ އެ ގޯލު ޖެހީ ނިލަންދޫ ޑިފެންޑަރެއް ކައިރިން ނައްޓާލުމަށް ފަހު ގޯލުގެ ތިރީ ކަނަށް ބޯޅަ ފޮނުވާލައިގެންނެވެ. ދެ ވަނަ ގޯލް ނުވަ ވަނަ މިނެޓުގައި ކާމިޔާބު ކުރީ ޖުމައިލް ޖަމީލްއެވެ. އެ ގޯލަކީ ނިލަންދޫގެ ގޯލްކީޕަރަށް ހެދުނު ގޯހެއްގެ ފައިދާ ނަގައިގެން އޭނާ ކާމިޔާބު ކުރި ގޯލެކެވެ. އީގަލްސްގެ ތިން ވަނަ ގޯލު ހުސެއިން ސިފާއު ޔޫސުފް (ކުރޯ) ކާމިޔާބު ކުރި އިރު ހަތަރު ވަނަ ގޯލު ކާމިޔާބު ކުރީ އަހްމަދު ރިޒުވާން (ރިޒޭ) އެވެ.\nނިލަންދޫގެ ދެ ގޯލު ޖެހީ ދެވަނަ ހާފުގެ ކުރީ ކޮޅު އެ ޓީމުގެ ބިދޭސީ ފޯވާޑް އަޑޮކޫ ލޫކަސް އެވެ. ނިލަންދޫގެ ދެ ގޯލާ އެކު އެ އީގަލްސް ޕްރެޝަރަށް ވެއްޓުނު ނަމަވެސް އެ ޓީމު ވަނީ މާ ގިނަ އިރުތަކެއް ނުވަނީސް މެޗުގެ ކޮންޓްރޯލު ހޯދާފައެވެ.\nއީގަލްސް އިން ފަސް ގޯލު ޖެހީ 73 ވަނަ މިނެޓުގައެވެ. އެ ގޯލު ވެސް ކާމިޔާބު ކުރީ ރިޒޭއެވެ. އެ ޓީމުގެ ހަ ވަނަ ލަނޑު 87 ވަނަ މިނެޓުގައި ނާއިމް ކާމިޔާބު ކުރި އިރު ފަހު ގޯލަކީ އިތުރު ވަގުތުގެ ތެރޭގައި ނިލަންދޫގެ އަލީ ހާޝިމް އަތުން ބައިކޮޅަށް ވަން ގޯލެކެވެ.\nމެޗުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވަނީ ހަތަރު މެޗުގައި ޖުމްލަ 13 ގޯލް ޖަހާފައިވާ ރިޒޭގެ ކުޅުމެވެ. އިއްޔެގެ މެޗުގައި އޭނާ ދެ ގޯލު ޖެހި އިރު އޭނާ ވަނީ މީގެ ކުރިން ތިމަރަފުށި ކޮޅަށް ހަތަރު ގޯލް ޖަހާފައެވެ. އަދި ފޯކައިދޫ އާއި ފެހެންދޫ މި ދެ ޓީމާ ދެކޮޅަށް ކުޅުނު މެޗުތަކުގައި އޭނާ ހެޓްރިކް ހެދިއެވެ.\nރޭ ގްރީން ސްޓްރީޓުން ނިއު ހިފަހައްޓާފައިވާ އިރު ތާވަލުގެ އެއް ވަނައިގައި 21 ޕޮއިންޓާ އެކު އޮތީ ޓީސީއެވެ. ދެ ވަނައިގައި 20 ޕޮއިންޓާ އެކު އީގަލްސް އޮތް އިރު ތިން ވަނައިގައި 19 ޕޮއިންޓާ އެކު އޮތީ މާޒިޔާއެވެ. ގްރީން ސްޓްރީޓު އޮތީ ޕޮއިންޓުގެ ގޮތުން ނިއުއާ އެއްވަރުވި ނަމަވެސް ގޯލް ޑިފަރެންސުން ފަސް ވަނައިގައެވެ. އެ ދެ ޓީމަށް ވެސް ލިބިފައި ވަނީ 18 ޕޮއިންޓެވެ.


Bagaavaathah Fahu Furathama Faharah Suu Kyi Court Ah Haaziru Kohfi - Vaguthu\nއަނެއްކާވެސް ކޮވިޑަށް ޓެސްޓް ކުރާ އަދަދު ދަށަށް - 21 ގަޑިއިރު ކުރިން\nމި އަހަރުގެ ފެބްރުއަރީ އެއް ވަނަ ދުވަހު މިޔަންމާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބަޣާވާތް ހިންގި ފަހުން އެގައުމުގެ ކުރީގެ ލީޑަރު އަންގް ސަން ސޫކީ ކޯޓަށް ހާޒިރު ކޮށްފިއެވެ.\nބަޣާވާތް ފެށުނީއްސުރެ ބަންދުގައި ބެހެއްޓި ސޫކީ އަށް އޭނާގެ ވަކީލުންގެ ޓީމާ ފޭސް-ޓު-ފޭސް ކޮށް ބައްދަލު ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ވެސް ލިބުނީ އިއްޔެއެވެ. އެ ޓީމުން މައުލޫމާތު ދިން ގޮތުގައި ބައްދަލު ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދީފައިވަނީ 30 މިނެޓަށެވެ.\nޓީމުން ބުނީ ސޫކީ އާއި އެކު މައްސަލަ ކުރިޔަށް ގެންދެވޭނެ ގޮތަކާއި ގުޅޭގޮތުން މަޝްވަރާ ކުރެވުނު ކަަމަށެވެ. ސޫކީގެ މައްޗަށް ވަނީ އެތައް ދައުވާއެއްް އުފުލާފައެެވެ. އޭނާގެ މައްޗަށް ވަނީ ކެމްޕޭން ކުރުމުގައި ކޮވިޑްއާއި ގުޅިގެން އެކުލަވާލި ގަވާއިދުތަކާއި ހިލާފުވުމާއި، ގަވާއިދާ ހިލާފަ އެތެރެ ކޮށްފައިވާ ވޯކީޓޯކީތަކެއް ގެންގުޅުމާއި، ދައުލަތުގެ ސިއްރުތަކާ ބެހޭ ގާނޫނަކާ ހިލާފުވުމުގެ ދައުވާކޮށްފައެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ މައްސަލަ ތަކެއްގެ ހުކުމަށް ބަލާއިރު، 14 އަހަރަށް ދެމިގެންދާ ކަމަށް މީޑިއާ ރިޕޯޓްތައް ބުނެއެވެ.\nޓީމުން ބުނި ގޮތުގައި މައްސަލަ އާއި ގުޅިގެން މަޝްވަރާ ކުރުމަށް 30 މިނެޓަކީ މަދު ވަގުތުކޮޅެއް ކަމަށް ބުނެ ސޫކީ ޝަކުވާ ކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. އަދި އިތުރު ބައްދަލުވުމެއްގެ ފުރުސަތު ހޯދައިިދިނުމަށް އެދެން ވަކީލުންގެ ޓީމުން އެދުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ.\nމިޔަންމާގެ އަސްކަރިއްޔާއިން ބަޣާވާތް ކުރީ މިދިޔަ ނޮވެމްބަރު މަހު އެގައުމުގައި ބޭއްވި އިންތިހާބު އޮޅުވާލައިފައިވާ ކަމަށް ބުނެއެވެ. ސޫކީ ކޯޓަށް ހާޒިރުކޮށްފައި ވަނީ މިޔަންމާގައި ބަޣާވާތާ ދެކޮޅަށް މަދަނީ ބަސްނޭހުމުގެ ހަރަކާތްތަކާއި މުޒާހަރާތައް ބާއްވަމުން ދަނިކޮށެވެ. މުޒާހަރާތައް ރޫޅާލުމަށް އަސްކަރިއްޔާއިން ބާރުގެ ބޭނުންކޮށް، އެތައް ބަޔަކަށް ހަމަލާދީފައިވެއެވެ. މި ހަމަނުޖެހުން ތަކުގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދު ގިނައެވެ.\nމިޔަންމާ ސިފައިން ބަޑި ޖަހައި ހަތް އަހަރުގެ ކުއްޖަކު މަރާލައިފި\nމެއި 25, 2021 12:26\nމިޔަންމާގައިތިބި މުސްލިމުންނަށް އަނިޔާކުރި ހިޔަޅެއް ނޫން ތީ. ތީނަ މަރާލާ\nމެއި 25, 2021 13:19\nތިޔަކަނބުލޭގެ ދޫނުކުރާތި ތިޔައީ ހަތުރެއް އަދި އެގައުމައް ހުރި ނުރައްކަލެއް\nމެއި 26, 2021 07:55\nތިހިރީ ފުއްޕާފަ މުސްލިމުންނަށް އަނިޔާދިން މީހާ އެސިފައިންގެ އަތްތަކުން ހައްޔަރުކޮއްފައި.. އަދި މިހާރު ތިއުޅޭ ސިފައިންތައް ވެސް ހައްޔަރުކޮށް ޖަލަށްލާނެ ބަޔަކު ހަމަ ތިމީހުންގެ ތެރެއިން ނުކުންނާނެ.. ﷲ ސވއ އަނިޔާވެރިންގެ މައްޗަށް އެއަށްވުރެ ބޮޑެތި އަނިޔާވެރިން ފާކުރައްވާ ނެރުއްވާނެ..\nމެއި 26, 2021 22:38\nހިއްވަރުގަދަ ކަބުލޭގެ އަށް ސެލިއުޓްކުރަން


SunOnline: Maafaru Airport bodu nukuran EPA in lafaa dheefi\nމާފަރު އެއާޕޯޓު ބޮޑު ނުކުރަން އީޕީއޭއިން ލަފާދީފި\nއައިޝަތު ފަރީޙާ 29 Dec 2019, 08:58\nމާފަރު އެއާޕޯޓު -- ސަން ފޮޓޯ/ އަހުމަދު އަވްޝަން އިލްޔާސް\nނ. މާފަރު އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓު އިތުރަށް ތަރައްގީ ކުރުމަށް ކުރިއަށް ގެންދަން ނިންމާފައިވާ މަޝްރޫއު ކުރިއަށް ނުގެންދިޔުމަށް އެންވަޔަރަމެންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އީޕީއޭ) އިން ލަފާދީފި އެވެ.\nއެންވާރުމަންޓަލް އިމްޕެކްޓް އެސެސްމަންޓް ހެދުމަށް ފަހު، އެ މަޝްރޫއު ކުރިއަށް ނުގެންދިޔުމަށް ލަފާދީ އީޕީއޭ އިން ބުނެފައިވަނީ މާފަރު އެއާޕޯޓްގެ އެކްސްޕެންޝަން މަޝްރޫއު ކުރިއަށް ގެންދަން ބޭނުންވާ ސަބަބެއް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވާ ބޯއިން 777 ޓްވިން ޖެޓް ލޭންޑު ކުރެވޭ ވަރަށް އެއާޕޯޓް ރަންވޭ ބޮޑު ކުރުމަކީ ދުރު ރާސްތާ އަށް ބަލާއިރު ލިބޭނެ ސޯޝިއޯ އިކޮނޮމިކް އަދި ތިމާވެށީގެ މައްސަލަތަކާ އަޅާބަލާއިރު، އެކަށީގެންވާ ސަބަބެއް ނޫން ކަމަށެވެ.\nމާފަރު އެއާޕޯޓަށް އެ މަރުކާގެ ބޯޓް ޖައްސާނީ ކިހާ ގިނައިންތޯ ޔަގީންނުވާ ކަމަށާއި މިއީ ދުރުރާސްތާ އަށް ބަލާއިރު ލަފާކުރަން ނޭނގޭ ކަމެއް ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އެއާޕޯޓު ބޮޑުކުރުމަށް މާފަރު ފަޅުން ހިއްކަންޖެހޭ ސަރަހައްދަކީ ރަށުގެ ފަޅުން ތާ އަބަދަށް ބޮޑު ބަޔެއް ގެއްލިގެން ދިޔުން ކަމަށާއި މިއީ އެ ސަރަހައްދުގެ ކަނޑުގެ ދިރުންތައް އެއްކޮށް ނެތިދާނެ ކަމެއްކަމަށް ވެސް އީޕީއޭ އިން ބުނެފައިވެ އެވެ. އަދި މާފަރު އެއާޕޯޓަށް ރަށުން ނަގާފައިވާ ބިމުގެ ބަދަލުގައި ރަށުގެ ފަޅުން ބޮޑު ބަޔެއް ހިއްކުމަށް ރައްޔިތުންނާއި ރަށު ކައުންސިލުން އެދެމުންދާއިރު އެއާޕޯޓު ބޮޑުކުރުމުގެ ނިޔަތުގައި ރަށުގެ ފަޅުން ބޮޑުބަޔެއް ހިއްކުމަކީ ކުރަން ރަނގަޅު ކަމެއް ކަމަށް ނުފެންނަ ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ.\nއީޕީއޭ އިން ބުނެފައިވަނީ މާފަރު އެއާޕޯޓު ބޮޑުކުރުމަށް ވެލި ނަގަން ނިންމާފައިވާ ސަރަހައްދަކީ ކަނޑުގެ ދިރުން މުއްސަނދި، ވެލާކަހަނބު ގިނަ އަދަދަކަށް އުޅޭ ސަރަހައްދެއް ކަމަށެވެ. އަދި މާފަރުން ހިއްކަން ނިންމާފައިވާ ސަރަހައްދު ހިއްކި ނަމަވެސް އެ ސަރަހައްދު ގިރުން ފަދަ ކަންތައް ކުރިމަތިވާނެ ކަމަށާއި އެކަމަށް ހައްލު ހޯދުމަށް ކުރާ މަސައްކަތަށް ބޮޑު ހަރަދު ދާނެ ކަމަށް އީޕީއޭ އިން ބުނެފައިވެ އެވެ.\nމާފަރަކީ ވެލާ ބިސްއަޅާ ރަށަކަށް ވެފައި، އެރަށުގެ ފަޅުން ބޮޑު ބަޔެއް ހިއްކުމަކީ ވެލާތަކަށް އެސޮރުމެން ބިސްއަޅަން ބޭނުންކުރާ ސަރަހައްދު ގެއްލޭނެ ކަމަކަށް ވާތީ، މިއީ ސީދާ ގޮތުން ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށާއި ވެލާކަހަނބަށް އަސަރު ކުރާނެ ކަމެއް ކަމަށް ބުނެފައިވެ އެވެ.\nމާފަރު އެއާޕޯޓު ބޮޑުކުރުމަށް ކުރިއަށްގެންދަން ނިންމާފައިވާ މަޝްރޫއަށް 22،000 ރުއްގަސް ކަނޑަށް ޖެހޭ ކަން އީޕީއޭ އިން ވަނީ ފާހަގަ ކޮށްފަ އެވެ. އަދި އެއާޕޯޓު މަޝްރޫއު ކުރިއަށްގެންދަން ނިންމާފައިވާ ސަރަހައްދަކީ ބައެއް މީހުންނަށް ގޯތި ދޫކޮށްފައިވާ ސަރަހައްދެއް ކަމަށާއި މިކަމަށްވެސް ގިނަ އަދަދެއްގެ ކަސް ކަނޑަން ޖެހޭނެތީ މިއީ ތިމާވެށީގެ ގޮތުން ބަލާއިރު ރަށުގެ ފެހިކަަމަށް އަދި ބިންގަނޑަށްވެސް އަސަރު ކުރާނެ ކަމެއް ކަމަށް އީޕީއޭ އިން ބުނެފައިވެ އެވެ.\nއީޕީއޭ އިން ފާހަގަކޮށްފައިވާގޮތުން އެއާޕޯޓު މަޝްރޫއު ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް ކަނޑާ ރުއްގަހުގެ ބަދަލު ދޭނެ ގޮތެއްވެސް އަދި ކަނޑައަޅާފައެއް ނުވެ އެވެ.\nއިންޓަނެޝަނަލް އެއާޕޯޓެއްގެ ގޮތުގައި ތަރައްގީކޮށްފައިވާ މާފަރު އެއާޕޯޓު ރަސްމީކޮށް ހުޅުވާފައިވަނީ މި މަހުގެ އެއްވަނަ ދުވަހު އެވެ.\nއަބޫދާބީ ފަންޑުގެ އެހީގައި ތަރައްގީކޮށްފައިވާ މި އެއާޕޯޓަކީ އެއާބަސް އޭ320 އަދި ބޮއިންގް 737ޖެއްސޭ ފެންވަރަށް ތަރައްގީކޮށްފައިވާ އެއާޕޯޓެކެވެ.\nމާފަރު އެއާޕޯޓަކީ އޭ380 ޖެއްސޭ ފެންވަރުގެ އެއާޕޯޓަކަށް ހަދަން އެ އެއާޕޯޓު ތަރައްގީކުރި ކުންފުނިން ބޭނުންވާ ކަން އިއުލާނު ކުރައްވާފައިވަނީ ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސޯލިހެވެ.\nމާފަރު އެއާޕޯޓު ބޮޑުކުރުމަށް ބޭނުންވާ ފަންޑު ދޭން ޔޫއޭއީ ސަރުކާރުންވެސް ވަނީ މިހާރު ރުހުން ދީފަ އެވެ.\nމީރާއަށް 10: ކުރު މުއްދަތެއްގައި ޒަމާނީ ޓެކުހުގެ ނިޒާމެއް


Hee kuri varah vure maa bodah Raajjey ge haalathu goas: SADF\nހީކުރި ވަރަށް ވުރެ މާ ބޮޑަށް ރާއްޖޭގެ ހާލަތު ގޯސް: އެސްއޭޑީއެފް\nރިޕޯޓް އާންމުކޮށްފައި ވަނީ ސައުތު އޭޝިއާ ޑިމޮކްރަޓިކް ފޯރަމް އިން\nގިނަ ކަންބޮޑުވުންތަކެއް ހިމަނާފައިވޭ\nކ. މާލެ 10 ސެޕްޓެންބަރ 2018 | ހޯމަ 12:25 9,549\nމުޒާހަރާއެއް ރޫޅާލުމަށް ފުލުހުން ހަރަކާތްތެރިވަނީ - މުހައްމަދު ޝަރުހާން\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ހާލަތު ކުރިން ހީކުރެވިފައި އޮތް ވަރަށް ވުރެ މާ ބޮޑަށް ގޯސް ކަމަށް ސައުތު އޭޝިއާ ޑިމޮކްރަޓިކް ފޯރަމް (އެސްއޭޑީއެފް) އިން ބުނެފިއެވެ.\nސައުތު އޭޝިއާ ޑިމޮކްރަޓިކް ފޯރަމް (އެސްއޭޑީއެފް)އަކީ ބެލްޖިއަމްގެ ބްރަސަލްސްގައި ގާއިމްވެފައި އޮންނަ ދެކުނު އޭޝިއާ ސަރައްދުގެ ކަންކަން ބެލުމަށް ޚާއްސަވެފައިވާ ތިންކް ޓޭންކްއެކެވެ. އަދި މި ތިންކް ޓޭންކަކީ ޔޫރަޕިއަން ޔޫނިއަނުން ބަލަމުން އަންނަ ބައެއް ކަންކަމުގައި ވެސް ލަފާ ދެމުން އަންނަ ބައެކެވެ.\nއެސްއޭޑީއެފް ނެރެފައިވާ ރިޕޯޓެއްގައި ބުނެފައި ވަނީ މިދިޔަ މަހުގެ 16 ވަނަ ދުވަހު ރާއްޖެ އަށް ޒިޔާރަތްކޮށް ވިމެން އިކޮނަމިކް އެންޑް ސޯޝަލް ތިންކް ޓޭންކް (ޑަބްލިއުއީއެސްޓީޓީ)އާ އެކު ރާއްޖޭގެ ހާލަތު ބަލާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nއެސްއޭޑީއެފް ރިޕޯޓުގައި ފެބްރުއަރީ މަހުގެ 1 ވަނަ ދުވަހު ސުޕްރީމް ކޯޓުން ނެރުނު ހުކުމާ ގުޅިގެން ރާއްޖޭގައި ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތު އިއުލާންކުރި ކަމާއި އެމުއްދަތުގެ ތެރޭގައި ސުޕްރީމް ކޯޓުގެ އުއްތަމަ ފަނޑިޔާރާއި އިތުރު ފަނޑިޔާރެއްގެ އިތުރުން ސިޔާސީ ލީޑަރުންތަކެއް ހައްޔަރުކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކޮށްފައި ވެއެވެ.\nރިޕޯޓުގައި ވާ ގޮތުން ސިޔާސީ ހަރަކާތްތައް ހިނގުމަށް އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތައް ކުރިމަތިވެ، ހަމަނުޖެހުންތަކާއި، ހައްޔަރުކޮށްފާނެކަމުގެ ބިރަށް ބައެއް އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށް ރާއްޖެ ދޫކޮށް ދާންޖެހުނެވެ.\nއެސްއޭޑީއެފް ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައި ވަނީ ގާނޫނުތަކާއި ޝަރޫޢީ ނިޒާމަށް ގެނެވުނު ގިނަ ބަދަލުތަކެއް ގެނެވި ގާނޫނާ ޚިލާފަށް އިތުރު ބާރުތަކެއް ރައީސަށާއި ސަރުކާރު ހިންގާ ޕާޓީއަށް ލިބިދީފައިވާ ކަމަށެވެ.\nރައީސަށް ލިބިދިން ބާރުތަކުގެ ސަބަބަން، ރާއްޖޭގައި ކޮރަޕްޝަނުގެ ހާލަތު އިންތިހާއަށް ގޯސްވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހާމަކަންބޮޑު ދެފުށް ފެންނަހެން ކަންކަން ނުކުރެވުމާއި، ގާނޫނާ އެއްގޮތަށް ވެރިކަންކުރުމަށް ސަރުކާރުންކުރާ މަސައްކަތް ނާކާމިޔާބުވެފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ވެއެވެ.\nއެސްއޭޑީއެފް ރިޕޯޓުގައި، އުމުރުން 80 އަހަރުފުޅުގައި ރައީސް މައުމޫން ޖަލުގައި ހައްޔަރުކޮށް ސިއްހީ ފަރުވާ ހޯދުމަށް ހުރަސް އަޅަމުންދާކަން ފާހަގަކޮށްފައި ވެއެވެ.\nރާއްޖޭގެ މަޝްރަހު ގޯސްވެފައިވާ މި ދަނޑިވަޅުގައި، ސިޔާސީ ގޮތުން ދިވެހި ސަރުކާރުގެ މައްޗަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް ބޭރުގެ ބައެއް ގައުތަކުން ރާއްޖޭގައި އިންވެސްޓްކުރުން އިތުރުކުރަމުން އަންނަ ކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން ޗައިނާ ޖެހިލުމެއް ނުވެ، ރައީސް ޔާމީންގެ ހުދުމުހުތާރުކަން ދެމެހެއްޓޭނެހެން އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެމުން ދާދިޔުމާ ގުޅިގެން ރިޕޯޓުގައި ކަންބޮޑުވުން ހިމެނޭ ކަމަށް ބުނެފައި ވެއެވެ.\nރިޕޯޓުގައި ބުނެފައި ވަނީ މިނިވަން އިންސާފުވެރި އިންތިޚާބެއް ބޭއްވުމަށް އެކަށީގެންވާ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރެވެމުން ނުދާ ކަމަށެވެ. އަދި މިނިވަން އިންތިޚާބެއް ހޯދުމަށް ކުރަމުން އަންނަ މަސައްކަތް ކާމިޔާބު ވެދާނެ ކަމަށް ނުފެންނަ ކަމަށް ވެސް ރިޕޯޓުގައި ވެއެވެ.\nމިހާރު ވެސް އިންތިޚާބަށް ތައްޔާރުވުމަށް ކުރެވެމުންދާ މަސައްކަތްތައް ވަނީ ވަކި ބައެއްގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުގައި ކަމަށް ވެސް ރިޕޯޓްގައި ބުނެފައި ވެއެވެ. އެގޮތުން ރީރަޖިސްޓްރޭޝަންގެ މަރުހަލާގައި އޮޅުވާލުމާއި، އެ ނޫން ވެސް އިންތިޚާބާ ބެހޭ ގާނޫނުތަކާއި ގަވައިދުތަކާ ޚިލާފު ކަންކަން ހިނގައިފައިވާ ކަމަށް ރިޕޯޓުގައި ވެއެވެ.\nސައުތު އޭޝިއާ ޑިމޮކްރަޓިކް ފޯރަމްގެ ރިޕޯޓުގައި ބުނެފައިވާ ގޮތުން، އެފަރާތަށް އެއްކުރެވުނު މައުލޫމާތުގެ އަލީގައި، ރާއްޖޭގައި މިނިވަން އިންސާފުވެރި އިންތިޚާބެއް ބާއްވައިފި ނަމަ، އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށް އިންތިޚާބު ކާމިޔާބުކުރުމުގެ ފުރަސަތު ބޮޑެވެ.\nރިޕޯޓްގައި ބުނެފައި ވަނީ ރައީސް ޔާމީން ހުންނެވީ ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް ދަމަހައްޓަން ބާރުގެ ބޭނުންކޮށް ނަތީޖާ އޮޅުވާލަން ވެސް ތައްޔާރަށް ކަމަށެވެ. ވިޔަފާރިވެރިންނާއި، ދީނީ އިލްމުވެރިންނާއި ފުލުހުން ބޭނުން ކޮށްގެން ރައީސް ޔާމީން ވެރިކަމުގެ ބާރުތައް ދެމެހެއްޓުން އެކަށީގެންވާ ކަމަށް ރިޕޯޓްގައި ވެއެވެ.\nމިދިޔަ މަހުގެ 16 ވަނަ ދުވަހު ރާއްޖެ އަށް ޒިޔާރަތް ކޮށް ރިޕޯޓު އެކުލަވާލުމުގައި ޔޫރަޕިއަން ޕާލަމެންޓްގެ ތިން މެންބަރުން ކަމަށްވާ ތޯމަސް ޒެކޯސްކީ، މާރިއާ ގެބްރިއެލާ ޒޮއާނާ އަދި ރިޒާޑް ޒަރްނެސްކީގެ އިތުރުން ޔޫރަޕިއަން އިކޮނަމިކް އެންޑް ސޯޝަލް ކޮމެޓީގެ ދެމެންބަރުން ކަމަށްވާ މަޑީ ޝަރްމާ އާއި ހެންރީ މަލޯސީ ވަނީ ރާއްޖެ އަށް ކުރި ދަތުރުގައި ބައިވެރިވެފައެވެ.


City Hotel: Local tourism tha? Noonee bin feyruntha? | Mihaaru\nސިޓީ ހޮޓާ: ލޯކަލް ޓޫރިޒަމްތަ؟ ނޫނީ ބިން ފޭރުންތަ؟\nއއ. ބޮޑުފުޅަދޫ: ގެސްޓުހައުސް އާއި ސިޓީ ހޮޓާ ބަލަން ޖެހޭނީ ދެ މިންގަނޑަކުން ކަމަށް، ތަޖުރިބާކާރުން ދެކޭ\nއަބްދުﷲ އާދަމް (އެޑަމް)\n20 ޑިސެމްބަރ 2018 - 09:32\nރާއްޖެއަށް ފަރުތުރުވެރިކަން ތައާރަފްވިތާ 45 އަހަރު ވެފައިވާއިރު މި ދާއިރާއަށް މިވަނީ ނުހަނު ގިނަ ބަދަލުތަކެއް އައިސްފަ އެވެ. މިގޮތުން ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާޢަތަށް އިންގިލާބެއް ގެނުވި އެއް ކަމަކީ 2011ގައި، މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތައް ވެސް، ފަތުރުވެރިކަމަށް ހުޅުވާލުމެވެ. ދެބަސްވެވެން ނެތް ހަޤީގަތަކީ ލޯކަލް ޓޫރިޒަމްގެ އެއް ބައި ކަމަށް ވާ ގެސްޓުހައުސް ވިޔަފާރީގެ ސަބަބުން ފަތުރުވެރިކަމުގެ ސިނާޢަތް މަދު މަހުޖަނުންތަކެއްގެ އަތްމަތީގައި އޮތް އޮތުން ކޮންމެވެސް ވަރަކަށް ބަދަލުވެ، އެތައް ބަޔަކަށް އޭގެ ފައިދާކުރާ ގޮތަށް އެކި ރަށްރަށަށް ފެތުރިގެން ދިއުމެވެ. ގެސްޓުހައުސް ވިޔަފާރީގެ ސަބަބުން ރަށްރަށަށް ނުހަނު ގިނަގުނަ ފައިދާތަކެއް މިހާރުވެސް ލިބެމުންދެ އެވެ. އަދި އެ ފައިދާތަކާ އެކު ރަނގަޅު ކުރަން ޖެހޭ ކަންތައް ވެސް ވަކި މަދެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް މި ލިޔުމުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އަލިއަޅުވާލަން ގަސްތުކުރަނީ ލޯކަލް ޓޫރިޒަމްގެ ބައެއް ކަމުގައިވާ، މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުން ޓުއަރިޒަމަށް ބިން ކަނޑައަޅައިގެން ހިންގާ "ސިޓީ ހޮޓެލް" އަށެވެ.\nމީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްތައް ފަތުރުވެރިކަމަށް ހުޅުވާލުމުގެ ގޮތުން ގެސްޓުހައުސްތަކަށް ހުއްދަ ދިނެވެ. މި ލިޔުމުގައި ގެސްޓުހައުސް މާނަކޮށްފައި މިވަނީ މީހުން ދިރިއުޅެން ދޫކޮށްފައިވާ ގޯތީގައި ހިންގާ ތަންތަން ކަމަށް ވިޔަސް، އެ ރަށްރަށުން ޓުއަރިޒަމަށް ބިން ކަނޑައަޅައިގެން ހޮޓާ ތަރައްޤީކޮށް ގެސްޓުހައުސްއެއްގެ ގޮތަށް ރެޖިސްޓަރީކޮށްގެން އެބަ ހިންގަ އެވެ. ސިޓީހޮޓާ މަފްހޫމްގައި ރަށެއްގެ ވަކި ސަރަހައްދެއް ސިޓީ ހޮޓާ ތަރައްޤީކުރަން ކަނޑައަޅަ އެވެ. މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށުގައި މިގޮތަށް ކަނޑައަޅާ ސަރަހައްދުތަކުގައި ސިޓީ ހޮޓަލެއް ބިނާކުރުމަކީ ރަށުގެ މީހުން އުޅޭ ސަރަހައްދާ މުޅިން ވަކިކޮށްލުމެވެ. ގެސްޓްހައުސްއެއް ގޮތަށް ރެޖިސްޓްރީ ކޮށްފައި ވިޔަސް ރަށުން ޓުއަރިޒަމަށް ވަކި ބިމެއް ކަނޑައަޅައި ހޮޓަލެއްގެ ސިފައިގައި ހިންގާ ނަމަ އެފަދަ ތަންތަން މި ލިޔުމުގައި ހިމަނާފައިވާނީ ސިޓީ ހޮޓަލެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. އެއީ މިފަދަ ވިޔަފާރިތަކަކީ ގެސްޓްހައުސްއަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް ސިޓީ ހޮޓެލް ނުވަތަ ހޮޓަލެއްގެ މަފްހޫމަށް ފެތޭ ތަންތަން ކަމަށް ވާތީ އެވެ.\nމީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގެ ބައެއް ފޮތިކޮށް ސިޓީ ހޮޓަލެއް އެޅުމަށް ދޫކުރުމުގެ ބޭނުމާއި އެގެ ފައިދާތަކުގެ ގޮތުގައި އެތައް ސަބަބުތަކެއް ދައްކަ އެވެ. މިގޮތުން އެންމެ ބޮޑު ފައިދާއެއް ކަމަށް ބުނަނީ ސިޓީ ހޮޓަލެއްގެ ސަބަބުން ރިސޯޓްތަކާ ޚިލާފަށް އަމިއްލަ ރަށުގައި އަނބިދަރިންނާއި މައިންބަފައިން ކައިރީ ތިބިގެން ރިސޯޓެކޭ އެއްފަދަ ވަޒީފާތަކެއް ރަށުގެ ރަށްވެހިންނަށް ލިބިގެން ދިއުމެވެ. ރަށުގެ އިޤްތިޞާދު ރަނގަޅުވެ ރަށުގައި އުފައްދާ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބާވަތްތަކާއި އެހެނިހެން ތަކެތި ސިޓީ ހޮޓާތަކަށް ވިއްކުމުގެ މަގު ފަހިވުމަކީ ވެސް ފައިދާވާނެ ކަމެއް ކަމުގައި ދައްކަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ރަށެއްގައި ސިޓީ ހޮޓަލެއް އެޅުމުގެ ހުއްދަ ދޫކުރުމުގެ ކޮންޓްރެކްޓްގައި ކުންފުނީގެ ސީއެސްއާރު (ނުވަތަ އިޖުތިމާއީ ޒިންމާ) ގެ ދަށުން ރަށަށް ކޮށްދޭން ޖެހޭ ކަންތައްތަކެއް ވެސް ކަނޑައެޅިގެންދެ އެވެ. މި ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި ރަށްރަށަށް ސަރުކާރުން ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހޭ އަސާސީ ޚިދުމަތްތައް ކަމަށް ވާ ނަރުދަމާ އާއީ ޞިއްހީ ޚިދުމަތް ރަނގަޅު ކުރުމަށް ބޭނުންވާ ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން ހިމަނާފައި ހުރެ އެވެ.\nނަމަވެސް މިހާރު ސިޓީހޮޓާ ތަރައްގީކޮށްފައިވާ ރަށްރަށުގައި ފެންނަން އޮތް މަންޒަރު މިއާ ވަރަށް ވެސް ތަފާތެވެ. ސިޓީ ހޮޓާތަކުގައި ރިސޯޓްތަކެކޭ އެއްފަދައިން ބިދޭސީ މުވައްޒަފުންގެ އަދަދު ގިނަ އެވެ. ގިނަ ސިޓީ ހޮޓާތަކުގައި ސާވިސް ޗާޖް ނުލިބުމުގެ އިތުރަށް މުވައްޒަފުންނަށް ލިބޭ މުސާރަ ވެސް އިންތިހާއަށް ކުޑަ އެވެ. އުޒުރެއްގެ ގޮތުން ސިޓީ ހޮޓާތަކަކީ ރިސޯޓެއް ނޫން ކަމަށް ބުނި ނަމަވެސް ގިނަ ސިޓީ ހޮޓާތަކުގައި އެނދުގެ އަގު ރިސޯޓްތަކާ އެއްހަމަ އެވެ. ރަށުގެ އުފެއްދުންތައް ބޭނުން ނުކުރުމުގެ އިތުރުން އުފެއްދުންތައް ބޭނުން ކުރުމަށް ބާރު އަޅާތަނެއް ވެސް ނުފެނެ އެވެ. މިއާ ޚިލާފަށް ބައެއް ސިޓީ ހޮޓާތަކުގައި ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހި ވުމުގެ ނަމުގައި ދަނޑު ހައްދާ ތަނާއި ބަކަރި ގެންގުޅޭތަން ވެސް ވަނީ ފެނިފަ އެވެ. ހދ. ހަނިމާދު އަކީ މީގެ އެއް މިސާލެވެ.\nރަށެއްގެ އެއް ބައި އާންމުންނަށް ނުވަދެވޭ ގޮތަށް ފެންސް ޖަހައިގެން ބަންދުކޮށްފައި: މި ގޮތަށް ލޯކަލް ޓުއަރިޒަމް ތަރައްގީކުރަން ބައެއް މީހުން ދެކޮޅު\nސިޓީ ހޮޓާތަކުން ލިބޭނެ ކަމަށް ބުނާ ފައިދާ ރަށްރަށަށް ނުލިބުމުގެ އިތުރުން ސިޓީ ހޮޓާތަކުގެ އެންމެ ބޮޑު އަނެއް މައްސަލައަކީ ރަށުގެ ގުދުރަތީ ވަސީލަތްތައް ރަށުގެ ހައްގުވެރި ރަށްވެހިންގެ ކިބައިން މަޙުރޫމް ކުރުމެވެ. މިގޮތުން ސިޓީ ހޮޓާ ތަރައްގީކުރަނީ ރަށުގެ އެންމެ ރީތި ގޮނޑުދޮށާއި މޫދު އޮންނަ ދިމާލުގަ އެވެ. ސިޓީ ހޮޓާ އެޅުމަށް ފަހު ފެންސް (ނުވަތަ ދަގަނޑު ޖާލި) ޖަހައި ފާރު ރާނާ، ރަށުގެ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް މި ސަރަހައްދުތައް ބޭނުން ނުކުރެވޭ ގޮތަށް ބަންދުކޮށްލަ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ސިޓީ ހޮޓާ ހިމެނޭ ސަރަހައްދުތަކުން ރަށު ރައްޔިތުން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ކާއްޓާއި ފަންގިވިނުން ފަދަ އާމުދަނީ ހޯދަން ކުރާ މަސައްކަތްތަކަށް ބޭނުންވާ ފަން ލިބުން ވެސް ބަންދުވެ އެވެ. މިދިލި ވަލުގައި ވާލު ކައިފައި ވައްޓާލާ އޮށް ވެސް ކަނަމަދު ވިޔަފާރިއަށް ބޭނުންކުރުމުގެ އިޒުނައެއް އަންހެންވެރިންނަކަށް ނުލިބެ އެވެ.\nސީއެސްއާރުގެ ދަށުން ރަށަށް ކޮށްދޭން ޝަރުތު ކުރާ ކަންތައް ފުރިހަމަ ނުކުރުމުގެ އިތުރުން ސިޓީ ހޮޓާތައް ވަނީ ރަށުގެ ނާޒުކު ތިމާވެއްޓަށް ވެސް އޮތް ނުރައްކަލަކަށެވެ. މިގޮތުން ސިޓީ ހޮޓަލުގައި އުފެދޭ ކުނި ވެސް ރަށުގެ އާންމު ކުނިގޮނޑަށް އުކާލަ އެވެ. އަދި ކުނި ނައްތާލުމުގެ ހަރުދަނާ ނިޒާމެއް ނެތް ރަށްރަށުގައި ސިޓީ ހޮޓަލުގެ ސަބަބުން ކުއްލިއަކަށް ރަށުގައި ކުނި އިތުރުވެގެން ދިއުމުގެ ތަކުލީފު ވެސް އުފުލަން ޖެހެނީ ރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށެވެ.\nޓޫރިޒަމް ސިނާޢަތުގައި ކުނީގެ ހާލަތު އޮތް ގޮތް ދެނެގަތުމަށް 2015 ގައި ޓޫރިޒަމް މިނިސްޓްރީން ހަދާފައިވާ ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އާންމު ރައްޔިތަކަށް ވުރެ ފަތުރުވެރިއަކު އުފައްދާ ކުނި 4-5 ގުނަ އިތުރެވެ. މީގެ އިތުރުން ސިޓީ ހޮޓާ އަޅަން 'ޑީވޯޓަރިން" (ބިމުގެ ފެން ބޭރުކުރުން) ކުރުމަށާއި ސިމެންތި މަސައްކަތަށް ބޭނުންވާ ފެން ނެގުމުގެ ސަބަބުން ރަށުގެ ފެން ފަށަލައަށް ނޭދެވޭ އަސަރު ކުރެ އެވެ. ސިޓީ ހޮޓަލެއްގެ ފާޚާނާ ހޮޅި ވެސް ރަށުގެ ފަޅުތެރެއަށް ދޫކޮށްލާ ފަހަރު ވެސް މެދުވެރިވެފައި އެބަ ހުއްޓެވެ.\nރާއްޖޭގައި މިހާރު ހަދާފައިވާ ގިނަ ސިޓީ ހޮޓާތަކަކީ ބޭރު މީހުން ބައިވެރިވާ، އޮޕަރޭޓްކޮށް ނުވަތަ ހިންގާ އަދި އިންވެސްޓް ކޮށްފައިވާ ތަންތަނެވެ. މިހެންކަމުން ސިޓީ ހޮޓާ ވިޔަފާރީގައި އާންމުންނާއި ރަށު މީހުންގެ ހިއްސާ އޮތްވަރާ މެދު ވަރަށް ބޮޑަށް ސުވާލު އުފެދެ އެވެ. ސިޓީ ހޮޓާތަކުން ނެގޭ ބިމު ކުލި ވެސް ދައްކަން ޖެހެނީ ވެރިރަށް މާލޭގައި ހުންނަ ސަރުކާރުގެ މައި އިދާރާތަކަށެވެ. ސިޓީ ހޮޓާ އޮންނަ ރަށަށް ނުވަތަ އަތޮޅަށް ބިމު ކުލި ވާސިލްވާނެ ގޮތެއް ހަމަޖެހިފައެއް ނެތެވެ. އަދި ސިޓީ ހޮޓާތަކުން ނެގޭ ބިމު ކުލިން ލިބޭ އާމްދަނީ ރިސޯޓްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ކުޑަކަން ވެސް ފާހަގަކޮށްލަން ޖެހެ އެވެ. ސިޓީ ހޮޓާ ތަރައްޤީ ކުރުމަށް ރަށުން ބިން ކަނޑައަޅައި، ޖާލި ޖަހައި، ފާރު ރާނައިގެން، ރަށު މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދާ ވަކިކޮށްފައިވާ ބައެއް ރަށްރަށުގެ މީހުން ދިރިއުޅޭނެ ބިން އިތުރުކުރަން ހިއްކާ ތަން ވެސް ވަނީ ފެނިފަ އެވެ. މިގޮތުން ކ. ހުރައަކީ ސިޓީ ހޮޓާ އަޅަން ރަށުން ބޮޑު ބިމެއް ނެގުމަށް ފަހު މީހުން ދިރިއުޅެން ރަށުގެ ފަޅުން، ޓެކްސް ފައިސާ ބޭނުންކޮށްގެން ބިން ހިއްކަމުން ދާ އެއް ރަށެވެ.\nކަންތައް މިހެން ހުރިއިރު އަހަރެމެން ދިވެހިން އަމިއްލަ ނަފްސާ ކުރުން ވަރަށް ރަނގަޅު އެތަކެއް ސުވާލު އެބަ ހުއްޓެވެ. ސިޓީ ހޮޓާތަކުން ލިބޭނެ ކަމަށް ބުނާ ފައިދާ ފުރިހަމައަށް ލިބުނަސް މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގެ ބައެއް ރަށްވެހިންނަށް ނުވަދެވޭ ގޮތަށް ބަންދުކުރުމަކީ ރަނގަޅު ގޮތެއް ބާވަ އެވެ؟ ރަށް ވަށައިގެން ހިނގާ ނުލެވޭ ގޮތަށް އަދި ރަށުގެ އެންމެ ރީތި މޫދާއި ގޮނޑުދޮށް ބޭނުން ނުކުރެވޭ ގޮތަށް ދަގަނޑު ޖާއްޔާއި ފާރު ރާނައި އާންމުންނަށް ބަންދުކޮށްގެން ހިންގާ ޓޫރިޒަމަކީ ވެސް ހަމަ ލޯކަލް ޓޫރިޒަމް ބާވަ އެވެ؟ ސަރުކާރުން ރަށްރަށަށް ފޯރުކޮށްދޭން ޖެހޭ ފެނާއި ނަރުދަމާ އަދި ސިއްހީ ވަސީލަތްތައް ރަނގަޅު ކުރުމަށް ރަށުން ބައެއް ހިބަކޮށް ވިޔަފާރިއަކަށް ދިގު މުއްދަތަށް ދިނުމަކީ އެންމެ ރަނގަޅު ގޮތް ބާވަ އެވެ؟ އެތައް ސަތޭކަ ޑޮލަރަށް އެނދެއް ވިއްކާ ސިޓީ ހޮޓަލެއްގައި އުފެދޭ ކުނި ރަށެއްގެ ގޮނޑުދޮށަށް އެޅުމުގެ ހުއްދަ ދިނުމަކީ އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތް ބާވަ އެވެ؟ މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށަކުން މިފަދަ ބޮޑު ޤުރުބާނީއެއް ވުމަށް ފަހު ވެސް އާންމު ދިވެހި ރައްޔިތަކަށް ޙައްގު މިންވަރަކީ ގުދާރު ބިންދައިގެން މުޅި އުމުރު ދުވަހު ވަޒީފާއެއްގައި ހޭދަކޮށް، އެއްވެސް އުފަލެއް ނެތި އުޅުން ބާވަ އެވެ؟\nލޯކަލް ޓޫރިޒަމާއި ސިޓީ ހޮޓެލްގެ ސިޔާސަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށް ކުރު އަދި ދިގު މުއްދަތުގައި ހައްލުތަކެއް ބޭނުންވެ އެވެ. މިގޮތުން މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގައި ރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް ނުވަދެވޭ ދިމާލެއް އޮވެގެން ނުވާނެ އެވެ. ހާއްސަކޮށް ރަށް ވަށައިގެންވާ ގޮނޑުދޮށާއި މޫދު ވާން ޖެހޭނީ ހުޅުވާލެވިފައިވާ އާންމު ތަންތަނަށެވެ. ލޯކަލް ޓޫރިޒަމްގައި ބޭރު ފަރާތްތަކަށް ބައިވެރިނުވެވޭ އަދި އިންވެސްޓް ނުކުރެވޭ ގޮތަށް ޤާނޫނު އިސްލާހު ކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށް ދެކެމެވެ. ލޯކަލް ޓުއަރިޒަމަށް އަހުލުވެރިކުރުމަށް ކައުންސިލާއި ރަށްރަށުގެ އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ތަމްރީން ޕްރޮގްރާމްތައް ހިންގުމަކީ ވެސް ކުރެވިދާނެ ކަމެކެވެ. މީހުން ދިރިއުޅޭ ރަށެއްގައި އެރަށެއްގެ ބިމާ ބެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ސަރުކާރުގެ މައި އިދާރާތަކުން ނެގުމަށް ފަހު ކައުންސިލްތަކަށް ދިނުމަކީ ކުރަން ލާޒިމް ކަމެކެވެ. ޓުއަރިސްޓް ޚިދުމަތް ދޭ ހުރިހާ ތަނެއްގައި ވަކި އަދަދަކަށް ދިވެހިންނަށް ވަޒީފާ ދޭން ލާޒިމު ކުރުމަކީ ވެސް ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. ރަށާއި އަތޮޅުގައި ހައްދާ މޭވާ އާއި ތަރުކާރި، ފަތުރުވެރިކަމުގެ ވިޔަފާރި ހިންގާ ފަރާތްތަކުން ގަތުމަށް ބާރުއެޅުމަށް ވެސް މަސައްކަތްކުރެވިދާނެ އެވެ.\nރާއްޖާގައި މިހާރު އަމަލު ކުރާ ޓުއަރިޒަމްގެ ޤާނޫނު ހަދާފައި ވަނީ 1999 ގަ އެވެ. އެހެންކަމުން ޓުއަރިޒަމް ޤާނޫނު، އައު ޤާނޫނު އަސާސީ އަދި ލާމަރުކަޒީ ޤާނޫނާ ހުރި ފުށުއެރުންތައް ފިލުވައި މިހާރުގެ ހާލަތާ އެއްގޮތަށް މުރާޖާ ކުރުމަކީ ވެސް ކުރަން ޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ. ޓޫރިސްޓް ގެސްޓްހައުސް އަދި ޓޫރިސްޓް ހޮޓެލް ހިންގުމާ ބެހޭ ގަވާއިދު އިސްލާހު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިހާރުން މިހާރަށް ފަށަން ޖެހެ އެވެ. މީހުން ދިރިއުޅެން ދޫކޮށްފައިވާ ގޯތިތަކުގައި ހަދާފައިވާ ގެސްޓްހައުސް އަދި ޓުއަރިޒަމަށް ރަށުން ބިން ކަނޑައަޅައިގެން ހިންގާ ހޮޓަލާއި އެހެނިހެން ވިޔަފާރިތައް އެ ގަވާއިދުގައި ވަކިވަކޮށް ތަރުތީބު ކުރުމަކީ ކުރުން ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީގެ ހިންގުން ހަތަރު ވަނަ ޓޫރިޒަމް މާސްޓަ ޕްލޭންއާ އެއްގޮތަށް ބަދަލުކޮށް ޕްލޭންގައި ވާ ގޮތަށް، ޓުއަރިޒަމް މިނިސްޓްރީގައި ލޯކަލް ޓުއަރިޒަމް ތަރައްޤީ ކުރުމަށް އަދި ބެލެހެއްޓުމަށް ވަކި ސެކްޝަނެއް އުފެއްދިއްޖެ ނަމަ ލޯކަލް ޓުއަރިޒަމް ހިންގުމާއި ކުރިއެރުވުމުގައި ދިމާވާ މައްސަލަތައް ހައްލުކުރަން ލިބޭ ބާރަކަށް ވެގެންދާނެ އެވެ.\nރަށެއްގައި ލޯކަލް ޓުއަރިޒަމް ވިޔަސް އަދި ތަރައްގީގެ ކޮންމެ މަޝްރޫއެއް ހިންގާއިރު ރަށުގެ ރައްޔިތުން ސިޔާސަތު ކަނޑައަޅާ ހިސާބުން ފެށިގެންގޮސް ގޮތް ނިންމުމާއި ހިންގުމުގައި ބައިވެރިކޮށް ބަސްކިޔޭނެ މަގު ފަހިކުރުން މުހިންމެވެ. ދެބަސްވެވެން ނެތް ހަޤީގަތަކީ ލޯކަލް ޓުއަރިޒަމް ފުޅާވެގެން ދިޔައިރު ލިބުނު ފައިދާތަކާ އެއްކޮށް ރަނގަޅު ކުރަން ޖެހޭ އެތައް ކަންތައްތަކެއް ވެސް ހުރިކަމެވެ. މިހާރު ފެންނަ މަންޒަރުތަކަށް ބަލާއިރު ރާއްޖޭގެ ރަށްތަކުގެ އާދަކާދަ އާއި ތިމާވެއްޓާއި ރަށްފުށުގެ ދިރިއުޅުމާ ފުށުނާރާ ގޮތަށް އަދި ލޯކަލް ޓުއަރިޒަމްގެ ފައިދާ ރަށްފުށުގެ މީހުންނަށް ލިބޭ ގޮތަށް ސިނާއަތު ބައްޓަން ކުރަން ވަރަށް އަވަސް ހައްލެއް މިވަނީ ބޭނުންވެފަ އެވެ. ލޯކަލް ޓުއަރިޒަމްގެ ހަގީގީ ފައިދާ ލިބޭ ފަރާތްތަކަކީ ރަށްފުށުގެ މީހުންކަން ޔަގީންކޮށް އެގޮތަށް މަގުފަހިވާނޭހެން ގާނޫނުތަކާއި ގަވާއިދުތައް ހެދި އަދި ހިންގުން އިސްލާހުކުރުން އަވަސް ކުރަން މި އޮތީ ޖެހިފަ އެވެ.\nއެޑަމްއަކީ އެމެރިކާގެ ސިރެކިއުސް ޔުނިވަސިޓީގައި ޕަބްލިކް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން-އެންވަޔަރަމެންޓަލް ޕޮލިސީގެ ރޮނގުން މާސްޓާސް އަދި ސްޓޭޓް ސްކޫލް އޮފް ނިއު ޔޯކް އެންޑް ފޮރެސްޓްރީގައި އެންވަޔަރަމެންޓަލް ޑިސިޝަން މޭކިންގެ ރޮނގުން ކިޔަވަމުން އަންނަ ރާއްޖޭގެ ތިމާވެށި އަދި ރަށްފުށުގެ ތަރައްގީގެ ދިފާއުގައި ވަކާލާތުކުރާ ފަރާތެކެވެ. ފުލްބުރައިޓް ސްކޮލަޝިޕެއްގައި އެމެރިކާއަށް ދިއުމުގެ ކުރިން އެޑަމް ވަޒީފާ އަދާކުރީ ޔޫއެންޑީޕީ މާލެ އޮފީހުގަ އެވެ. ފުރަތަމަ ޑިގްރީ ފުރިހަމަ ކޮށްފައިވަނީ އޮސްޓްރޭލިޔާގެ އޮސްޓްރޭލިއަން ނެޝަނަލް ޔުނިވާސިޓީންނެވެ.\nސިޓީ ހޮޓާ ޓޫރިޒަމް ލޯކަލް ޓޫރިޒަމް ހދ. ހަނިމާދޫ ކ. ހުރާ ގެސްޓް ހައުސް\n36 ކޮމެންޓް, 57 ރިއެކްޝަންސް\nވ ތައިދު ކުރެވޭ އާޓިކަލެއް.. ގެސްޓް ހައުސް ކޮންސެޕްޓް އޮި، މިހާރު މިކަންވެސް މިޔޮތީ މަހުޖަނުންނަށް މަންފާ ކުރާ ދަރަޖަ އަށް ކަނތައް ގޮެއއްސަ... މިސިސްޓަމް ބަދަލު ކުރާން ޖެހޭ\nކިތަންމ މައްޗކށް އެޑިޓރު ކިޔަވާފަހުއްޓަސް ރާއްޖެތެރޭމީހުބްގެ އިހުސާސާ ދިރިއުޅޭ ހާލަތު ތަޖުރިބަނުކުރާމީހަކަށް މިފަދަތަންތަނުގެ މުހިންމުކަން އިހުސާސެއް ނުކުރެވޭނެ އާންމުދަނީ ހޯދަން މަސައްކަތް ކުރާގޮތާ އުޅެ ނިކމެތިހަލާ ރަށުގަހުރި ހަނިފުރުސަތުތަކާ އިންވެސްޓަރުން ހޯދަން ކައުންސިލުން ކުރާ މަސައްކަތާ އަނބިދަރިނނާދުރުގ އުޅެންޖެހުމުނ ކުރންޖެހޭ އިހުސާސް އެޑިޓަރަކަށް ނުވިސްނޭނެ. ޢެހެންވީމާ ޖަރުމަނުނ ކިޔަވާއިގެން އަޔަސް ޖަޒީރާ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަމާ ނުބެހޭ\nބަލަގަ ރާއްޖެތޭ ރަށެއްގަ އުޅެބޮޑުވި މިހެކޭ މި ލިޔުން ލިޔެފަ މި އޮތީ. ތިޔަ ބުނާ ފުރުސަތުތައް ގެނެސްގެން ރަށްފުށުގެ މީހުންނަށް ވީ ފައިދާ ނިކަން ކިޔާދީބަލަ. އަނެއްކާވެސް ކޮންމެސް ބޮޑު ވިޔަފާރި ވެރިއެއް މުއްސަނދި ވީ. އާޓިކަލްގަ ފާހަގަ ކޮށްފަ އޮތްގަތަށް ރަށްފުށުގެ މީހުންނަށް ލިބުނީ ގުދާރު ބިންދައިގެން އަދާ ކުރާ ވަޒީފާއެއް. އެވެސް އަމިއްލަ ރަށުގަ އޮތް ބީޗް އަދި އެހެނިހެން ތަންތަން ދީފަ. ރަށްފުށު މީހުންނަށް ހައްޤު މިންވަރަކީ މިއެއް ނޫން.\nއާޓިކަލްގައި ރަށެއްގެ ނަމެއް، ތީންތަނެއްގެ ނަމެއް، ރަށަށް ލިބޭ އާމްދަނީއެއް، ދައުލަތަށް ލިބޭ އާމްދަނީއެއް އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޭނގޭ ގޮތަށް ލިޔުނީމަ ކަމަކުނުދޭ\nހަނިމާދޫ މިސާލަކަށް ފުދޭ ކަމަށް މި ލިޔުމުގައި އެ އޮތީނު. ދެން ހުރިހާ ރަށަކާ ތަންތަނުގެ ނަން ހިމަނަންޖެހޭތަ?\nހުރާގެ ނަންވެސް ފާހަގަ ކޮށްފައި އެބައޮތް.\nވިޔަފާރި ތަކުގެ ނަން ޖަހައިގެން ލިޔުނީމަ އެކި ގޮތްގިތުން އެބަ ބިރު ދައްކާ. އެހެން ނޫނަސް ހުރާ އާ ހަނިމާދޫ ވާހަކަ އެއޮތީ. ގޫގުލް ކޮށްލާ އެތާ ހުރި ސިޓީ ހޮޓާގެ ނަންތައް!\nބޭރު ގައުމުތަކުގައި ސިޓީ ހޮޓަލަށްވެސް ވަކި އިމެއް ކަޑައަޅާފައި އޮވެއެވެ. މިސާލަކަށް ބާލީ ނަގަމާތޯ. އެމީހުންވެސް ރިސޯޓް ކިޔައިގެން ވަކި ސަރަހައްދެއް ރަޖިސްޓްރީ ކުރެއެވެ. އެހެނަސް އެދިމާއިން އަތިރިމަތި އަދި މޫދެއް ވަކިކޮށްދީފައެއް ނޯވެއެވެ. ސަބަބަކީ އެފަދަ ތަންތަނަކީ އާންމުންވެސް ބޭނުންކުރަންޖެހޭ ތަންތަން ކަމަށްވާތީއެވެ. ނަމަވެސް ރާއްޖޭގެ ކަންކަން އޮންނަގޮތުން ޓޫރިސްޓުން ތިބޭ ސަރަހައްދަށް ޢާންމުކޮށް ވަދެހެދުން އެހާ ރައްކާތެރިއެއްނޫނެވެ.\nމި ލިއުން ފެންނާނެ ދުވަހެއްގެ އިންތިޒާރުގައި ހުންނަތާ އެތައް ދުވަހެއްވެއްޖެ.\nމިހާރުވެސް މާލަސްވެއްޖެ. އިތުރަށް ގެއްލުން ބޮޑުނަވަނީސް އަދިވެސް އަވަސްކުރަންވީ. ބަރާބަރު ވާހަކަތަކެއް\nވަރަށްބޮޑު ތެދެއް. މިހާތަނަށް ރާއްޖޭގެ ނޫހަކުން ކީ، އެންމެ ފުރިހަމަ އެއް އާރޓިކަލް.\nއާދެ މިކަމުގައި ހާއްސަކޮށް މާލޭ ގަބީލާމެންގެ ގޭގޭގައި ހުންނަ ލޯކަލް ގެސްޓުހައުސްތަކަކީ 8ފޫޓު ކޮޓަރިގަނޑަކަށް މަހަކު 15 ހާސްރުފިޔާ ނަގާ ތަންތަނަށްވެފައި އަދި ސަރުކާރުން އެތަންތަން މުޅިއަހަރުދުވަހު އޯވަބުކްވާނެހެން ރަށްރަށުމީހުން މާލެދާންޖެހޭގޮތަށް ހުރިހާކަމެއް ރާވާއިރު އެމެން ސީއެސްއާރުގެ ދަށުން ކުރާއެއްވެސް ކަމެއްނެތޭ، ގޯޅިގަނޑު ކުނިކަހަނީވެސް ދައުލަތުންނޭ!\nއެޑަމް ބައްލަވާ ގެސްޓް ހައުސް ތަކުގެ ކޮޓަރި ވިއްކާ އަގާއި ރިސޯޓް ތަކުގަ ވިއްކާ އަގު. މި އަހަރު ރާއްޖެތެރޭގަ އެވަރޭޖް ކޮޓަރި ވިއްކި އަގަކީ 30ޑޮލަރާއި 80ޑޮލަރާއި ދެމެދުގެ އަގެއް. ގިނަމީހުންނަކީ ތި ހީކުރާހާ ގިނަ ފައިސާތަކެއް ލިބިގެން އުޅޭބަޔެއް ނޫން.\nގެސްޓްހައުސް ސިޓީހޮޓާއާ ތަފާތު\nއަބޫ. އާޓިކަލްގަ އޮތީ ސިޓީ ހޮޓެލް ތަކުގެ ވާހަކަ. އާދައިގެ މީހުންގެ ގޭގަ ކުދި ގެސްޓުހައުސް ހަދައިގެން އުޅޭމީހިންގެ ވާހަކަ އެއްނޫން.\nރަނގަޅު ލިޔުމެއް! ގެސްޓުހައުސް ތަރައްގީކުރާ ރަށެއްގަ ތިގޮތައް ފެންސުޖަހާ ފުރައިވެޓު ބީޗުހެދުމުން އާދައިގެ ކުދި ގެސްހައުސްތަކައް ފުރުސަތު ގެއްލި ގެސްހައުސް ތާރަފުކުރި މަގުސަތު ގެއްލޭ! ގެސްޓުހައުސް ހަދާރައްރު ބީޗުގަ އާންމުން އުޅޭސަރަހައްދުތައްކަން އަންގައިދޭބޯޑާއި ގެސްއުޅޭނެކައް އަންގައިދޭ ބޯޑުޖެހީމަ ނިމުނީ! އެއްބަޔަކައްވެސް ވަކިސަހައް ދަކައް އެރުންމަނާކުރާކައް ނުޖެހޭ! ދެބައި މީހުންވެސް އިތިރާމު ކޮއްގެން އުވިދާނެ!


Indiaga Hayyaru Kurevunu Muslim Doctorah Jaluga Thalhaa Aniya Kurevifavey: AlJazeera | Dhiislam\nމުސްލިމުންނާއި މެދު ގެންގުޅޭވޭ ތަފާތުކުރުންތަކާއި އިދިކޮޅަށް އަޑުއުފުއްލެވުމުން އިންޑިޔާގައި ހައްޔަރު ކުރެވުނު މުސްލިމު ޑޮކްޓަރަށް ޖަލުގައި އަނިޔާކުރެވުނުކަމަށް އަލްޖަޒީރާއިން ރިޕޯޓު ކޮށްފިއެވެ.\nމިސްޕްޓެމްބަރު މަހުގެ7ވަނަ ދުވަހު އަލްޖަޒީރާ ނޫހުން މަޢުލޫމާތު ދެއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، އިންޑިޔާގެ މުސްލިމް ޑޮކްޓަރެއްކަމަށްވާ ޑރ ކަފީލު ޚާނު ޖަލުން ދޫކޮށްލެވިފައިވަނީ، އޭނާ ޤާނޫނާއި ޚިލާފަށް ހައްޔަރުކުރެވުނުތާ7މަހަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސްވީ ފަހުންނެވެ.\nޑރ ކަފީލު ޚާނު ހައްޔަރު ކޮށްފައިވަނީ މިދިޔަ ޖެނުއަރީ މަހު އޭނާ ދެއްވި ޚިޠާބަކާއި ވިދިގެން، އެޚިޠާބަކީ ބައިބައިވުން އުފައްދާފަދަ ޚިޠާބެއްކަމަށް އުއްތަރު ޕްރަދޭޝްގެ ވެރިން ނިންމުމާއި ވިދިގެންނެވެ. އުއްތަރު ޕްރަދޭޝްގައި މިހާރު ވެރިކަން ކުރަމުންދަނީ އިންޑިޔާގެ ބޮޑުވަޒީރު، ނަރެންދުރަ މޯޑީގެ ޕާޓީކަމަށްވާ ބީޖޭޕީ ޕާޓީއިންނެވެ. މިޚިޠާބާއި ވިދިގެން، ޑރ ކަފީލަށް ޤައުމީ ސަލާމަތުގެ ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހައްޔަރުކުރެވުނެވެ. މިޤާނޫނު ބުނާ ގޮތުގައި ޙުކުމްކުރުމަކާއި ނުލާ އެއްއަހަރުގެ މުއްދަތަކަށް ޤައިދީން ހައްޔަރުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމުގެ ހުއްދަ ސަރުކާރަށް ލިބިގެންވެއެވެ.\nޑރ ކަފީލު ދެއްވި ޚިޠާބުގައި ވާހަކަފުޅު ދައްކަވާފައިވަނީ ކާބޯތަކެތި ނުލިބުމުގެ މައްސަލައާއި، ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްތައް ލިބުމުގައި ދިމާވާ ދަތިތަކުގެ ވާހަކައާއި، ވަޒީފާ ލިބުމުގައި ކުރިމަތިވާ ދަތިތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އެހެނަސް އަލްޖަޒީރާއިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އިންޑިޔާ ސަރުކާރުގެ ރުޅިވެރިކަން އޭނާއަށް އަމާޒުވެފައިވަނީ، އޭނާ އިންޑިޔާގެ ސިޓިޒަންޝިޕް ޤާނޫނުގެ އިޞްލާޙަށް (ރަށްވެހިކަމުގެ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު އިޞްލާހަށް) ކިޔުއްވި ފާޑުތަކާއި ވިދިގެންނެވެ. މިޤާނޫނަށް ގެނެވުނު އިޞްލާޙުގެ ދަށުން އަވައްޓެރި ދެކުނު އޭޝިޔާގެ ޤައުމުތަކުގެ މުސްލިމުންނަށް އެޤައުމުގެ ރަށްވެހިކަން ދިނުން ވަނީ މަނާކޮށްފައެވެ.\nމިދިޔަ ޑިސްމްބަރު މަހު އިޞްލާޙުކޮށް ފާސްކުރެވުނު މިޤާނޫނުގެ ސަބަބުން މުޅި އިންޑިޔާގައި އެކަމާއި ވިދިގެން އިޙްތިޖާޖު ކުރެވުނެވެ. މިކަމާއި ގުޅިގެން އިންޑިޔާގައި، މުސްލިމުންނަށް ފާޅުގައި ފުރައްސާރަކުރާ އެޤައުމުގެ ޔޫޕީގެ ޗީފް މިނިސްޓަރ ޔޯގީ އަޑިތުޔާނަތު ވަނީ މިޤާނޫނާއި އިދިކޮޅަށް އުތުރުގެ ސްޓޭޓުގައި ކުރެވޭ އިޙްތިޖާޖުތަކަށް ހުރަސްއަޅާ، އެކަން މަނާކޮށްފައެވެ. މިކަމުގެ ތެރޭގައި، ފުލުހުން، މިއިޙްތިޖާޖުތައް ހުއްޓުވުމަށް ކުރިމަތިލީ ކުރިމަތިލުމުގައި 24 އަށްވުރެ ގިނަ މުސްލިމުން މަރުވެފައިވެއެވެ.\nޑރ ޚާން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި އޭނާ ހައްޔަރުކުރުމަށްފަހު ފުރަތަމަ4ނުވަތަ ފަސް ދުވަސް ވަންދެން އޭނާއަށް ކާން ނުދީ ބެހެއްޓިއެވެ. ހެދުން ބަދަލުކުރުމަށް، އަދި ދަތް އުނގުޅާ، ފެންވަރާ ހަދާލާނެ އެއްވެސް ފުރުޞަތެއް ނުލިބެއެވެ. ފާހާނާ ކުރަށް ދިޔުމަށް 30 މިނެޓުގެ ބޮޑު ކިޔުއެއް އޮވެއެވެ. އެބައިމީހުން ތިބީ 40 މީހުންނަށް ތައްޔާރު ކޮށްފައިވާ ތަނެއްގައެވެ. އެތާގައި 150 މީހުން ތިއްބެވެ.\nޑރ ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ބަންދުގައި އޮންނެވިއިރު، ބަނޑުހައިހޫނުކަން ގަދަވުމުގެ ސަބަބުން، އޭނާ ހެދުމުގެ އަތުކުރިގައި ދަތް އަޅާ ހެއްދެވިއެވެ. "ވޭންގަދަވެގެން، ހުއި ލިބުނުނަމަ އެވެސް ކެއީމުސް" އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nމީގެ ފަހުންވެސް، ލައިގެން ހުންނަ އަންނައުނު އަތުލާ، ތަޅާ، އަނިޔާކޮށް، އެތައް ދުވަހެއް ވަންދެން ކާބޯތަކެތިން މަޙްރޫމުކޮށްފައިވާކަމަށް ޑރ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ.\nޑރ ކަފީލު، މުސްލިމުންނާއި އަދި މުޖްތަމަޢިގެ ޙައްޤުގައި ދައްކަވާ ވާހަކަފުޅުތަކުގެ ސަބަބުން، އޭނާގެ ޢާއިލާއަށްވެސް މިހާރު ފުރައްސާރަ ކުރެވެމުން އަންނަ ކަމަށް އަލްޖަޒީރާއިން ފާހަގަ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. މިގޮތުން އޭނާގެ އަޚު، ޢަދީލު ޚާނުގެ ވިޔަފާރިއަށް ޓާގެޓު ޖެހިފައިވާއިރު، އޭނާގެ އަނެއް އަޚާވަނީ މީހަކު ބަޑިން ދިން ޙަމަލާއަކުން ސަލާމަތްވެފައެވެ.