Pathian ih Thukham 10 (sim tu - Rev. Fr. Joseph Ro Nei Thang) July 23, 2021 | Radio Veritas Asia\nPathian ih Thukham 10 (sim tu - Rev. Fr. Joseph Ro Nei Thang) July 23, 2021\nPathian ih Thukham 10\nSiarding: Ex 20: 1-17/ Ps 19: 8-11 (Jn 6: 68)/ Mt 13: 18-23\nRadio Veritas Asia Falam Chin service ah leitlun hmun tinkip ihsin thlarau rawl a zawh ringringtu Bawi Khrih ah duhdawt zetmi nu le pa, u le nau pawl, kan “Bawipa cu nanmah thawn um hram seh” tiah cibai ka run lo buk. Tuihni cu 2021, July thla ni 23, caankel kaar 16 nak tlawngkai ni 5 ni asi. Cun July thla ni 23 ni cu Sweden ramih St Bridget puaini asiih St Bridget ih hmin latu hmuahhmuah “Happy feast day” tiah ka run lo cibai hai. Tuihni ih kan siar dingmi Pathian ih Bible pawl cu Suahlannak 20:1-17 tiang le Mt 13:18-23 pawl tlan ansi pei. Tuihni kan ruah khawm tlang dingmi cu “Pathian ih thukham 10” tiah asi pei.\nTuihni kan siarmi Bible a voikhatnak hi Pathian ih thukham pahra asi. Curuangah ah Pathian thukham 10 in ziangmi tuah dingah le ziangmi tuahlo dingah in kham timi pawl hi kan thei a ttul ngaingai asi tiah ka ruat.\nPathian thukham pakhatnak ahcun “Keimah cu Bawipa, na Pathian ka si; Keimah siarlo pathian dang na biaklo pei” tiah asi. Hi thukham number pakhat in Pathian lawng biak dingah ttuanvo kan nei asi. Pathian cu zumnak thawn siseh, ruahsannak thawn siseh, duhdawtnak thawn siseh kan biak pei. Hi thukham number pakhatnak in “Pathian pakhat lawng upat lo in le a diklo in kan biak tikah siseh, Pathian pakhat lawngih neimi thil famkim le thil ttha kha midang ah kan pe tikah sualnak a um asi. Thimnak ah:- Pathian lawng a famkimmi kha ‘kha pa cu a famkimbik’ kan ti tikah Pathian pakhat lawngih famkimnak hi kan hngilh cu cumi pa kha a famkim asi tiah kan ti tikah sualnak a um asi. Zumank thawn pehpar in Catholic Kohhran member pakhat hi Kohhran dang ah a tlansan tikah siseh, zumnak pakhatkhat parah a zumlonak parah siseh, a ttullo in daan dang pawlih biaknak ah a va tel tikah tikah sualnak a tuah asi. Ruahsannak pehpar in Catholic pakhat in Pathian parah ruahsannak nei nawnlo in a thin cem tikah le amah ruahnak menin thil a tuah tikah sualnak a tuah asi. Thutthimnak ah rundamnak hi amah zuamnak thawn a ngah thei ti le rundamnak cu mah zuamnak ttullo in Pathian in lawnglawng ruangah asi tinak asi. Duhdawtnak thawn pehparin Catholic pakhat in sualnak pakhatkhat a tuah tintein duhdawtnak parah sualnak a tuah asi. Pathian zuk le lem, Bawi Jesuh zuk le lem, Bawinu Mary zuk le lem, mithianghlim pawlih zuk lole milem pawl cu kan mitthlam ah cuanter in upatnak pekin thla kan cam hi asi. Cumi pawl tla thluasuah pek an ttul asi.\nPathian ih thukham pahnihnak cu “Bawipa, na Pathian ih hmin cu ziang siarlo le duhdah in na hmanglo pei” tiah asi. Hi thukham in Pathian le mithianghlim pawl le thianghlim thilri pawl le thianghlim thukamnak pawl hi upat dingah ttuanvo kan nei asi. Pathian ih hmin hi upat lo, kan duhduh in kan au, Jesuh Khrih hmin in tiah asilolo kan tuah tikah sualnak an um asi.\nPathian ih thukham pathumnak cu “Bawipa ih ni cu thianghlim tein nan ulh pei” tiah asi. Bawipa ih ni cu thianghlimter dingah le amah biak dingah ttuanvo kan nei asi. Hi thukham ih in khammi pawl cu a ttullomi hnattuan nak le Pathian ih ni hngiltertu sipuazi tuahnak pawl ansi. Zarhpini cu colhni tiah tla kawh asi ttheu ih Pathian tla a cawl vekin kannih tla cawl ding kan si. Zarhpini ah tthatnak kan tuah ding, mina veh ding, thlacam sak ding asi. Zuri sabahnak hrang le taksa nomnak hawl ding hrangah colh ding ni asilo asi.\nPathian ih thukham palinak cu “Na nu le na pa tla, upat aw” tiah asi. Kan nu le pa pawl hi duhdawt ding, tuamhlawm ding, cawm ding, kilkhawi ding, upat ding le an thusimmi pawl ngai dingah ttuanvo kan nei asi. Hi thukham in ram uktu le ram hruaitu pawl tla upat dingah in zirh asi. Cuhlei ah hnattuantu le hnattuan neitu pawl tla khat le khat upat awk dingah in zirh asi. Nu le pa pawl khallin fanau le pawl parah cawm ding, fim thiamnak pek ding le zumnak lamah picangter dingah zirh dingin ttuanvo an nei ve asi.\nPathian ih thukham panganak cu “Mi va that hlah” tiah asi. Hi thukham in kanmah le kanmah siseh, mi hmuahhmuah ih nunnak siseh kilkhawi dingah le kham dingah ttuanvo kan nei asi. Minung ih nunnak cu a thianghlim ih a sunglawi, ziangahtile Pathian ih hmuihmel vekin serhsiammi, fapa Jesuh Khrih ih rundammi, Thlarau Thianghlim ih umnak biakinnpi asi ruagnah asi. Himi thukham in a dinglo in mithahnak, kanmah le midang ih nunnak siat suahnak pawl in kham asi. Cuhlei ah abortion timi nu pum sungih nau thahnak, euthanasia timi zaangfah tuk ruangah mithahnak, suicide timi mah le mah thah awknak, direct sterilization timi a thu umlo in nau-inn hlonnak, quarreling timi hau awknak, anger timi thinhengnak, hatred timi huatnak, revenge timi rehrulkirnak, drunkenness timi zuri tuknak, drug addiction timi muyit say suainak, reckless driving timi siikaan neilo in motor mawnnak, bad example timi ziaza ttha hmuhnak pawl tla in kham asi. Mah le mah kham awknak ih mithah ngah pang tihi ngaidam um asi tiah in zirh asi.\nPathian ih Thukham paruknak cu “nu le pa sualnak na tuah lo pei” tiah asi. Hi thukham ah thianghlim tein um dingah le kan cangvai daan ah a ttha a sia tthleidan thiamin ralrinnak nei dingah ttuanvo kan nei asi. Tayawin lettthatnak siarlo nu le pa pawl awk lo dingin in zirh asi. Hi thukham in a balmi hmuahhmuah siseh, kan ttong daan, kan thil zoh daan, kan cangvai daan hmuahhmuah thianghlim dingah in zirh asi. Hi thukham in kwin ttaihnak, nupa sualnak, letthat hlan hmunkhat in um ih pawl awknak, innsang neicia pawl phohpyannak, fakhamnak, hlawhhlannak, mading kyinhnak, nu le nu+ pa le pa pawl awknak le umkhatnak pawl tla in rak kham asi.\nPathian ih Thukham pakuanak cu “Mi innsangpi tla na daw lo pei” tiah asi. Pathian ih thukham paruknak le pakuanak hi pehtlaihnak an nei asi. Hi thukham in kan hiarnak le kan ruahnak pawl sup tttentto dingah in zirh asi. Mah ih ta silomi hi long saklo ding, cuhnak in duhdawtnak nei in upat sawn ding asi.\nPathian ih thukham pasarihnak cu “Midang thilri va fir hlah” tiah asi. Hi thukham nih in khammi pawl cu fifirnak, mibumnak, midang ih thilri lak sak in thuhnak, midang ih thilri siatsuah saknak pawl tla ansi. Kan fir ngah pangmi thilri pawl hi pek sal dingah ttuanvo kan nei asi. Peksal a theihlomi pawl cu kuan sal ding kan si asi.\nPathian ih thukham pahratnak cu “Midang thilri tla va daw hlah” tiah asi. Pathian ih thukham pasarihnak le pahranak pawl hi pehtlaihnak an nei asi. Hi thukham in kan nei mi parah lungkim dingah le midang ih neimi parah lungawi dingah ttuanvo kan nei asi tiah in zirh asi. Hi thukham nih in midang thilri pawl parah hiarnak le dawnak neilo dingah le midang ih hlawhtlinnak parah tla iksik lo dingah in zirh asi.\nPathian ih thukham pariatnak cu “Thuphan va sim hlah” tiah asi. Hi thukham in ziang hmuahhmuah ah thudik sim dingah a bikbik in midang ih hmin thannak pawl simsiatlo dingah ttuanvo kan nei asi. Hi thukham in thuphan pernak, thu ruahnak neilo in thutthenak, thuthuhmi phuan saknak, midang relsiatnak, simlo dingin thukammi sim phuannak pawl hi in kham asi.\nBawipa ih pekmi thukham kan thlun thei cio nak dingah Bawipa Pathian in thluasuah in toih ram seh. Amen.


Philip Maung, Hissho Sushi CEO in a cawl ding | VCTH\nPhilip Maung, Hissho Sushi CEO in a cawl ding\nHome » Thuthang » Ramsung » Philip Maung, Hissho Sushi CEO in a cawl ding\nBy vcth on October 17, 2017.\nUSA ih Sushi company tumbik pakhat a simi Hissho Sushi a dintu le a neitu Philip Maung cu Hissho Sushi ih CEO ihsin a cawl ding tiah theih a si.\nHissho Sushi cu Philip Maung ih hruainak tang ah kum 19 tluk a rei hnu ah tu ahcun US ram States 41 ah dawr 1,100 lenglo an nei zo.\nPhilip Maung cu Myanmar ram ihsin 1989 ah US ah USD 13 thawn a thleng. Cutin a zuam vivo ih 1998 ah a nupi Kristina thawn Hissho Sushi an din.\nPhilip Maung ih hnatuan a sawngtu ding cu Daniel Beem a si. Philip Maung in, “Daniel Beem cu Sushi lam tuannak ah hmuhtonnak a nei lo nan President of Krispy Kreme le President of Cold Stone Creamery ti vek rak tuan dahtu a si. A hruainak tang ah Hissho Sushi hi hi-hnakin a tthangso sinsin ding ka zum,” tiah a ti.\n“Hissho Sushi ihsin suak ding cu har ka ti zet. Kan fa le an upa vivo ih hmun dang an feh ttul vek a si ko. Ka no te lai ihsin nasa zetin hna lawnglawng ka tuan. Tlawng tla tthitha in ka rak kai man lo. Curuangah hnatuan ihsin cawl in kei mah le kei mah tat aw, battery thun aw ka ttul tiah ka ruat,” tiah Philip Maung cun Hissho Sushi CEO ihsin a cawlhnak san a sim.


Ralkap Pawlin CDM Tuah Khua Lal Inn An Kap Ih A Fapa An Kap That – Meifar\nRalkap Pawlin CDM Tuah Khua Lal Inn An Kap Ih A Fapa An Kap That\nSeptember 2, 2021 admin Myanmar 0\nMandalay Region, Myingyan Township, No. 20 Chaung Daung vengsung ih um U Koni cu khua lal le mibawmtu pawlkom ah chairman ṭuan a si. Min Aung Hlaing in Myanmar ramsung thuneihnak a lak hnu ihsin a kuthnuai ah hna a ṭuan duh nawn lo ih CDM a tuah.\nRalkap pawlin khua lal ṭuansal dingin an sawm rero nan a cohlang lo. Curuangah pukmah 505 in thubuai an orhter ih kaih an tum ruangah hmun dangah a tlan.\nTualsung mi pakhat in “U Koni cu ralkap in pukmah 505 in thubuai an orhter ruangah hmun dangah a tlan. Ralbawi pakhat in 505 cu ka lo phelhsak ding, ra tlungsal awla mibawmtu hnenah hna ra ṭuansal aw” tin a ko.\nMani sun ah ara tlungsal ih zan ah bike 4 thawn an inn ah an va lutchilh, an inn cu an kap ih inn sungih um a fapa upatu an kap that. A fapa nautatu khal hliamhma nazet a tuar. Bike mawng pawl cu mipangai vekin hnipuan an hruh” a ti.\nA fapa ruak cu Myingyan siizung ah an phur, a fapa nautatu khal siizung ah a hliamhma pawl operation an tuah rero lai. U Koni cu August 31 sun ah a tlung nan inn a thleng man hrih lo ruangah a him phah, zan nazi 8:00 hrawngah ralkap pawlin an inn an va kap.\nKachin Rev. Tu Mai Cu Thlacam Thuhla Ruangah Ralkap In Kai Dingin Thubuai An Orhter\nTuizing Ah Ralkap Lamtang An Kap That, Ralkap Pawlin Zohdiknak An Va Neih Laiah Bomb A Puak


KHRISTIAN A THIH TIKAH - Chinland Today Media\nSeptember 17, 2009 2:17 am·0 comments\n“A mithiangpawl thih cu Bawipai mit ah cun a sunglawi zet a si” (Sam.116:15) .\nA tlunih Bible thu hi leitlun thuthang ca menmen ah lang hnik sehla cu thuthang ca siartu hrangah cun thil phundang zet a si ding. Asinan Bible sungah a lang ta riai mai. Thu danglam zet vekih a lang hman ah Bible sungih um mi thu a si ruangah a hman, a dik a si tin kan pawm. Leitlun dan cun mi pakhatkhat thih hi cu riahsaitnak a si. Unau sungkhat, rualpi a nungdam hrangah cun lunglen, riahsiatnak, tah le mithli tlaknak a si. Van lam thlirdan ve thung cun phundang zet a si! Pathian in hitin a ti, “A mithiangpawl thih cu Bawipai mit ah cun a sunglawi zet a si” (Sam. 116:15). Hih Bible cang ih a sim lo mipawl hminsin hnik aw:\n(1) Mi kip an thih hi Pathian mit ah a sunglawi a ti lo.\nA hman lo mi a si. Mi hrekkhat thih tla hi cu rapthlak le riahsiat um tuk an si. Zumlotu piangthar lo thih tla hi cu ruahsannak nei loin an thi, Pathian loin, Jesu loin an thi. Khrih um lonak catuan kumkhua ah an feh. A sunlawinak a um hrimhrim lo. Thungaite cun riahsiatnak rapthlak maksak a si. Kan Bible cang ah khan “A mithiang” ti a si. Zumtu piangthar (Pathian mit ih thiang) thih lawngah a sunglawi a si.\n(2) A mithiang hrekkhat thih cu Bawipai mit ah a sunglawi a si a ti lo.\nKhristian miropi a thih tikah hiti tla hin kan ti theu, “Bawipa in ropi zetin a hmuak ding,” tiin. Asinan mipiangthar zumtu hmuahhmuah hi Bawipa in sunglawi zetin in hmuak thluh ding. Bawipai tang sungah kan um thluh ding. Rawngbawlnak ropi kan neih mi in rundam kan si lo. Rundamnak hrangah ti le tuah mi zianghman kan nei lo. Pathian zangfahnak liolio ih rundam kan si. Curuangah rundam a si mi pohpoh cu kan thih hi Bawipai hrangah a sunglawi thluh ding. Ziangahtile, ‘A mithiang thih cu Bawipai hmuh ah a sunglawi a si,’ ti a si kha. Kei cu piangthar zumtu ka si ko nan, nun felfai nei lo ka si na ti maw! Kanmah lam a si lo. Pathian cun a catuan zangfah ngilneihnak in kan thih tikah a tang sungah in pawm ding a si. A mithiang ah in ruat zo. Ziang tlukin a sunglawi.\n(3) A mithiangpawlih tuarnak cu Bawipai mit ah a sunglawi a ti lo.\nPathian ruang le Pathian hrangih kan tuar hi Bawipai hrangah a sunglawi ve ko ti cu hngilh lo sehla. Tuarnak hi Pathian tumtahnak nei in kan nun hniksaknak ah a hmang theu. A cemnetnak ah kan hlawknak ding le amah sunlawinak ding hrangah a si theu. “Meisa ih hniksak zo mi sui hman a siatral ding. Asinan nan zumnak cu cui sui hnakin a man a khung sawn. Curuangah Khrih a runglang tikah nan zumnak hniksaknak cun thangthatnak, upatnak le sunlawihnak a thlen ding.”(1Pet. 1:7). Mi hrekkhat in an nat tikah damnak hi thupibik in an ruat. Asinan a thupibik sawn cu Pathian duhnak hmun ih kan um (damnak maw, rei deuh ih tuar maw) le amah sunlawinak, cawimawinak kan hlan theinak hmun hi a si.\n(4) A mithiangpawl duhdawtnak cu Bawipai mit ah a sunglawi a si a ti lo.\nThungaite cun duhdawtnak kan neih mi hi Bawipai hrangah a sunglawi ko. Kan hnenah ra in, in duhdawt maw tiin in sut sehla, Bawipa ka lo duhdawtzia cu na thei ko ti i kan sawn thei hi cun a di a riam in a lungawi tuk ding (John. 21:16). Asinan, kan Bible cang hril mi ih in simdan a si hrih cuang lo.\n(5) A mithiangpawlih nehnak, hlawhtlinnak pawl hi Bawipai mit ah a sunglawi a ti lo.\nA siahhlawhpawlih hlawntlinnak van ih kan pa a lungawituk ko ti cu a fiang. Asinan kan Bible cang hril mi kha cun “thih” a ti a si.\n(6) A mithiangpawlih thlacamnak cu Bawipai mit ah a sunglawi a ti lo.\nMithiangpawlih thangthatnak le thlacamnak cu Bawipai hrangah a sunglawi ko. Thuphuan cabu sung tla ah cun “rimhmui” a ti hial. Asinan kan Bible cang hril mi ih sim mi a si hrih lo. Khristian zumtu a thih tikah Bawipai hrangah a sunglawi a si a ti. Ziangah si pei? A san pali in kan tarlang hnik pei.\n1. Khristian zumtu thih cu Bawipai hrangah a sunglawi, ziangahtile a fate inn ah a tlung a si.\nBazar na feh ih thil ziang si maw na lei, thil man khung tuk a si lo hmanah, inn ih tlunpi na duh. Ziangahtile na ta a si thlang ruangah a si. Bawipa Jesu in a mithiang hmuahhmuah hi a thisen in a lei a si. A mithiang hmuahhmuah hi a mithmuh ah an sunglawi. An van inn ih an tlun cu Bawipai hrangah a sunglawi tuk.\nMidang hrangih thla a camsaknak ah Jesu in hitin a ti, “ Ka Pa, ka hnenih i pek mipawl in i pek mi ropitnak an hmuh theinak dingah ka umnak hmun ih an um ve ding ka duh. Ziangahtile, leilung sem hlan ihsin nang cun i duhdaw zo.” (Joh. 17:24).\nZumtu a thih tikah cun hih Jesui duhnak hi a famkim. A thisen in a lei mi a mailai cu amah thawn umtlang dingah amai hnenah a hruai a si. Pathian fale hrangah cun, thihnak hi sangka kiltu men a si. Paih inn sangka awngtu men a si. Jesu in hitin a ti, “Ka Pai inn ah cennak hmun tampi a um. Rak um lo si sehla ka lo sim zo ding. Nan hrangah hmun timtuah dingah ka feh ding. 3 Cule nan hrangah hmun timtuah ih ka feh asile ka rasal ding. Ka umnak ah nannih khal um ve dingin ka hnenah ka lo hruai ding.” (John 14:2-3). Khristian a thih leveten a taksa ihsin a suak ih, inn ah Bawipa thawn an um’ (II Ko. 5:8). Zumtu hrangah cun thih thu rel khal hi thlawsuah siin a lang lo nan, Bawipai hrangah cun a sunglawi a si.\n2. Khristian thih cu Bawipai mit ah a sunglawi. Ziangahtitle zumtu khristian thihnak cu tur a um ve lo, thih tihnak khal a um ve lo.\nBawipa Jesu in, amai thihnak rori in thihnak a neh. Paul in hitin a au,\n“…..Cule a tawih thei mi hi taksaruangpum hin a tawih thei lo mi a hruh ih a thi thei mi hi taksa hin a thi thei lo mi a hruh tikah, Cathianghlim in, “Thihnak cu nehnakin a dawlh theh,” a ti mi cu a thleng kim ding. “Maw Thihnak, na hmanrua cu khuiah a um? Maw Mithikhua, khuiah saw na nehnak cu?” Thihnak ih hmanrua cu sual a si. Sual ih huham cu Dan hi a si. Asinan kan Bawipa Jesu Khrih zarih nehnak in petu Pathian hnenah lungawithu um hram seh.” (I Ko. 15:54-57). Paul cun thih khal hi a hiar kuahko men. Filipi Khristianpawl hnenah hitin ca a kuat, “Ziangahtile, kei cu thil pahnih lakah awlawksawng in ka um, fehsuak ih Khrih thawi um duhnak ka nei; cumi cu a thasawn mi a si.” (Fil. 1:23). Thih a tha deuh maw? Khristian na si ah cun tha deuh sawn e.\nD.L Moody a ,hnukcah hlan fangte ah, a ihkhun kiang ah a duhdawttupawl cu an ra ih, hitiih a tawngsuak cu an thei. “Van sangka ka hmaiah a awngaw….hihi thihnak cu a si ah cun, a nuam tuk! Khawthim a um lo. Pathian in i ko. Ka nehnak a si, ka lallukhum khum ni a si.” “Lungto in an den rero laiah Stefen cu Bawipa a ko ih , “Lungto in an den rero laiah Stefen cu Bawipai hnenah a au ih, “Bawipa Jesu, ka thlarau cohlang aw,” tiah a ti. Cule a khuk a bil ih ring zetin a au. “Bawipa, hi sual hi a mawh phurter hai hlah aw,” tiah a ti. Cutiih a ti theh in a itthat.” (Apo. 7:59-60)\nItthat tahratih, Jesu tang sungih hung thangharh cu ziang tlukin a sunglawi ding. Thih tihnak ihsin na luat ding hi ka lo duhsak tuk. Cutin hiti in na ausuak thei ve ding, “Thihnak hawrkuam sung zawh hman ningla zianghman ka tih lo ding. Ziangahtile Bawipa nang cu ka hnenah na um a si.”(Sam 23:4)\n3. Khristian thih cu Bawipai mit ah a sunglawi, ziangahtile a famkim lo mi leitlun nun cemnetnak a si ih, cem ti um lo ramih van nun sunglawi tawthawh ni a si.”\nPaul in hitiin a ti, “Kei ka hrangah cun nun hi Khrih a si” ( Fil.1:21). Asinan hi tawkah a thu a cemter lo. Hitiin a ti, Thih cu hlawknak a si.” A si, hlawknak.\nD.L Moody in a rualpa hnenah hitiin a ti dah. “Ni khat ni ah cun thuthang ca cahnah parah Moody a thi a si ti an ngan mi na hmu leh ding. Cuktikah zum hrimhrim hlah aw. Fiangsin in le nun ngai in ka nung sawn ding,” tiin. A ti mi cu a dik a si. Atu kan nun hi cu a famkim lo tuk. Sual tla hin in hnaihnawk thei. Taksa harhdam lonak, sung lamih sual thawi buanawknak le leng lamih doral tla thawi buanawk ringring a tul. Kan umnak leilungpi hi buainak ram, tuarnak ram a si. Hniksaknak le tuarnak a phunphun kan tawng. Khat lam ral ve thung ah cun lungawinak, aipuannak, Bawipai tang sungah cun sual, mitthlitlaknak, thenawknak, tuarharnak pawl tla an um nawn lo. Lungawi kimnak hmun a si.\nC.H. Spurgeon in vate bu sungih vate ti mawi zetzet hmutu nauhakpatei thu hitin a sim dah: “ Zarh khat a rei hnuah vate ti zohsal dingin a va feh ih a lungkuai in a tap ih a nui hnenah a kirsal ih, hitin a nu a sim, “Vate bu sungih vate ti mawi zetzet kha an kuai theh ih, a hawng lawng an tang,” ti in. A nu cun hitiin a ti, “Khaih vate ti mawi zetzet kha an siatral men lo. Khaih vate ti sungah khan vate fate duhnung zetzet an um. Anmahtein vate ti kha an khuai ih an suak, atu ah cun an zam ih thing parah aipuang zetin hla an sak rero! Spurgeon cun hitin a ti, ‘Cuvek cu kan si. In fehliam santupawl kan zoh ih, kan thin sungin hitin kan ti, “Riahsiat beidawnnak lawng e – umngaihnak ka thei lo e, a na tuk e,” ti in. Asinan rinnak cun dimtein hitiin a ti, ‘Cutin a si lo, a tuamtu a kuai zo, na duhdawt mi cu a Bawipai tangnem sungah a zuanglut zo,’ ti in. Atu ah, na duhdawt mi cu paradise Bawipai lennak ram ah lungawi le hlimnak cem lonak ram ah lengin thangthatnak zaihla a awi rero so khaw. Thih hi hloh a si lo. Hlawknak a si. Cem nei lo hlawknak a si.\nRichard Baxter cun a hnuk a cat zik thlang ih, a rualpa in hitin a sut, “Ka duhdawt mi ka rual Mr. Baxter ziang na bang? Na dam tha ko maw?” ti in; Baxter cun, “Ziangkim a tha thluh zikte thlang,” tiin a sawn. A ti mi cu a dik a si.\n“Hi tawkah mithianghlimpawlih tuarfainak cu a um. Hi tawkah Pathian thupekpawl a kilkhawitu le Jesu zumnak a kilkhawitupawl an um.” (Thu. 14:12).\n4. Khristian thih cu Bawipai mit ah a sunglawi a si, ziangahtile a thinlung ah diremnak diktak a thlen.\nKan Bawipai thinlung ah ziang diremnak a um? Van thar le lei thar ra um ding mi cu maw! Jesu in leitlun pumpi a uk ding cu maw! Setan thawngthlak ding maw?Cupawl an si lo. A thisen ih lei mi misual thawng tampi, a zangfahnak ruangih rundam si mipawl a hnenih an cen ding cun a thinlung di a riamter. “A mithiang thih cu Bawipai hmuh ah a sunglawi a si” tiin Bible ih a ti hi mangbang ding a um lo. Tuisun ah maw, thaisun ah maw thihnak in lo pan pang sehla kumkhua catuan thawknak khawvang zing lam na hrangah a si pei maw?\nMaw! kumkhua catuan thimkhawzing sungih luh thawknak lam sawn a si ding maw, na hrangah? Piangthar zumtu hrangah cun Bawipai hnenih len thawknak zing lam khawvang hi a si.\nHminsin: Dr. Francis W. Dixon Sermon ta lak mi a si.\nPATHIAN IH LUNGKIM MI NUNDAN\nZiangtin Hnangamdaihnak Kan Tep Ding


Ralkap Bawi Cun Thantlang Mino Pawl Hnenah Kahawk Kan Duh Lo Tiah A Dil – Vapual Auaw\nMizan lamah Chin ramkulh Thantlang khawpi kiangkap ah meithal puak awn theih a si ih Thantlang mino cun ralkap hmun hrekkhat an kap tiah rel a si. Kahawknak ah thi le hriamhma tuar an um thu theih a silo ih ralkap lam cun kahawk an duh lo thu Mino pawl an simthei.\nThantlang ralkap bawi pakhat cu tuini may 23 ah Thantlang khawpi ih Baptist biakinn ah feh in khawm an ban zawngah upa pawl a bia ih Thantlang mino pawl ton a duh thu le buainak an duh lo thu a simthei.\nRalkap bawi cun “Ahlan khalah Thantlang mino’n in kap dah ih mizan khalah in ra kap cu um a nuam lo nasa. Kannih cun meithal hmang loin daiten kan zate umkhawm kan duh. Curuangah khua mipi pawl cu daiten um men ko uh. Mawtaw lut le suak khal kan siang dingih fangfai le eiin phur khal kan kham lo ding, kan kai lo ding. Thantlang khawpi ahcun kap aw loin daiten umkhawm men uhsi,” tiah a ti.\nMizan , May 22, zan nazi 9:15 hrawnah Thantlang khawpi kiangih ralkap sakhan kiangkap ah meithal puak awn vei 15 hrawng le bomb puak awn vei 2 cu khua mipi in an thei ban. Ralbawi cun khawm bang upa pawl a biakmi a si ih mino pawl thawn cun biakawknak an nei hrih lo tiah theih a si.


The Journal Rewired • September 9, 2020 • https://thejournalrewired.com/18579/showcase/hlawtlinnak-ding-ah/\nHlawtlinnak ding ah\nHimi lai lak ah EL zirhtu le tlawngta pawl in hlawtlin ding in an zuam\nPeddie in a khan ah a tlawngta ca tuah a bawm. Peddie in a tlawngta pawl hi a bawm thei tawk in a bawm rero.\nMirang ttong an thiam lo ruangah an tlawngta pawl harsatnak an tong ti thei in, EL sayama pawl in an hlawtlin theinak ding ah an zuam pi rero. An tlawngta pawl hrang ruat in kum dang in an tuah dah lomi pawl an tuah.\n“Ka tlawngta pawl Canvas ah thil tuah daan an thiam hri lo ruangah khami kha ka zirh dingmi ah ka telh ve,” EL department chair le sayama Amy Peddie in a ti.\nPeddie in EL kaitu pawl ih harsatnak an tonmi dang pakhat cu Canvas ih thil tuah daan hi asi tiah a ti. Canvas website ih ttongkam an hman mi cu a danglam zet mi asi ih Mirang ttong thiam lo hrangah cun theihthiam a har deuh ding. A tlawngta pawl an theihthiamnak dingah Peddie in Google slides a tuah sak.\n“Ka khan ih ka tuah mi hmaisabik cu Canvas ih ttongkam an hman mi kha ka simfiang,” Peddie in a ti. “An fiang lomi kha ka sut ih cule Canvas ih ni-thla siarnak hman daan ka sim.”\nA tlawngta a bom vekin, zirhti dang pawl Peddie in a bom ve. Tlawngta pawl ih an harnak pawl a theih hnu ah zirhtu dang pawl hnenah an harsatnak a sim. A sim a sile, an tlawngta pawl bom daan ding kha an thei ve ding.\nPeddie lawng si lo in, himi tlawngkai daan thar lakah EL sayama Hiba Al-Awadh in a tlawngta pawl hrangah caa awl deuh dingin a zirh daan a thleng. A zirhmi pawl in an tuah ttul dingmi an theihfiang theinak dingah a zuambik.\n“Caa ka zirh hlan ah, caan malte sung modules Canvas ih ka ret mi pawl ka zoh ter. Thusuh duh an neih pang le himi caan ah in sut thei,” Al-Awadh in a ti.\nA tlawngta pawl thuhla ah cun, Al-Awadh in an buaibik mi cu tlawng ngai an kai maltuk kha an duh lo tiah a ti. A tlawngta tampi pawl cun a hlan ih an kai daan vek in an kai duhsal. Nihnih lawng tlawng ah rawng lo in, ni nga sung kai an beisei. Himi an beisei nak cu an saya le sayama pawl hnen ihsin bawmnak an ngah thei zat ngah an duh.\nPhunhleihnih kaimi Aung Piew Peddie ih khan ah a to. A hrekkhat tlawngta pawl cu online ihsin tlawng an kai ruangah khan ah tlawngta malte lawng an um. (Emma Main)\nCule Al-Awadh in zarhkhat ah veikhat hrawng a tlawngta pawl pakhat tete in a biak tum. Himi caan ah an harsatnak le an harsat lonak pawl a sut. Ziangvek asi khalle a bawm theih ahcun a bawm ruangah a si.\nZirhtu pawl in an zuam pi rero lai ah, tlawngta pawl tla an mah le tawk in an rak zuam rero. Phunkua kai Cung Rem in a zuam thei tawk in a zuam a ti ih a saya le sayama pawl ih a hleice bawmnak a ttul lo.\n“Tu fang ah cun harsatnak tampi ka nei lo,” Rem in a ti. “Caa cu keimah ten ka zuam rero ih ka hmat pawl tla an ttha ko.”\nRem vek tlawngta pawl cu harsatnak tampi an nei lo ih buaipi an ttul tuk lo. Asinain, tlawngta harsatnak tong tampi tla an um thotho. Caa lam ih harnak tong tu pawl hrangah Peddie in ruahnak a pe.\n“Ruahnak ttha bik ka pek theimi cu tampi thusuh hi a si,” Peddie in a ti. “Zirthtu pawl in thu tampi nan suh ruang ah an thin a heng lo ding. An zir mi thil an theih lo asile an mah le an mah hrang ttan an lak a ttul.”


April 20, 2009 6:45 am·1 comment\non April 21, 2009 at 8:36 am\nRev. Anthony thu rel suak mi hi tha zang ka ngah hnasa. Thu ngai a phorh suah fuh hnasa ka ti ve rero. A suah tu Chin Land today pawl tlunah tla ka lungawi. Palhat te ( Bualkhaw hmin le aw suah thawn pehpar aw in) ka duh mi cu Pa Cong Kham hi a mah hmin ngai (Original name) a sawh thei lo deuh. Pa Tsong Khaam hi a hmin taktak cu a si. Netalam ah cun, Tsong Kham, Thang Tsin tin a ngan aw saal bang tuk te khan ngan thei theh seh la duh a um zet ding tin ka ruat.


A Ruang Umlo In A Nulepa le A Tlawngkaipi Pawlin Ruak Suunnak An Nei - The Chin Times\nThe Chin Times > Thuthang > Chin News > A Ruang Umlo In A Nulepa le A Tlawngkaipi Pawlin Ruak Suunnak An Nei\nMizo nunphung daan vekin Ni 7 sung an hawl hnu khalah a ruak hi hmuh a sic uang lo ih A Nulepa, a Tlawngkaipi rualpi pawl cun a ruak tello in ruak suunnak an neihmi a si.\nOctober 16 (mizansun) ah khan Tili ih fen hlo mi Mizoram Serchhip tleirawl fala cu a ruak tello in a Nulepa le a rualpi pawl cun ui duahdo zet cingin ruakvui thlahliamnak an nei. A nulepa hrang ahcun ziangtlukin so an tuar a nat ding. An fanu duat zetmi cangsualnak ruangih thi cu a ruak khal hmu lo le, tuamhlawm thei loin ruakvui sun nak an nei.\nThil thlendan cu hitin a si; October 8 sun ih thil thlengmi a si. Mizoram New Serchhip IOC Gosen Veng ih um nunau Fala tleirawl Lalngaihdami (Angaihi), kum 14 mi cu a rualpi minung 5 pawl thawn Tuikum tiva leuh (bual) dingin an feh. Vansiat thlak zetin Tipi ah an tla ih a rualpi dang pawl cu anmahte an hai suak aw thei ih tipi lengah an suak thluh thei. Asinan Lalngaihdami cu tipi sung ihsin suak thei nawn loin a pil hlo ih a thuhla theih ding um nawnlo in a hlo reprep.\nMizoram Serchhip tleirawl fala Lalngaihdami ih ruak cu a cangsual Ni ihsin hawl rero a si nan an hmu thei lo. Mizo nunphung daan vekin Ni 7 sung an hawl hnu khalah a ruak hi hmuh a sic uang lo ih A Nulepa, a Tlawngkaipi rualpi pawl cun a ruak tello in ruak suunnak an neihmi a si.\nRuakvui suunnak an neihnak ah a tlawngkaipi tlawngta nauhak pawl le an zirhtu pawl cun Zuun Ngaih Par thawn an rual duh Angaihi ruak cu an thlah liam ta.\nPrevious Article NLD Ih Kan Laimi MP Pawl hin Chin Miphun Damnak An Aupi Ngam Maw?\nNext Article Breaking News: Falam ah Covid19 Minaa 3 Karh


Iraq Ram Hrilawk Nak - Chinland Today Media\nIraq Ram Hrilawk Nak\nMarch 9, 2010 1:56 am·0 comments\nRelzo vekin kum 2003 ih US in Iraq a siim ih, Saddam Hussein ih Cozah an hlawnthlak ih sin Iraq rampi hrilawk nak a voi 2 nakcu mizan sunah an tuah ih, Iraq ram Parliament Member Seat 325 hrilsuak dingah a cuhtu Candidate minung 6,200 an umih, Vote thlak thei minung Million 19 hrawng an um. Hi an hrilawk nakah Vote thlaknak hmun Center 8,920 a umih, Polling Satation 50,000 an tuah. Iraq ram minung ramleng ih um tu pawlkalin ram leng ram 16 ah Vote an rak thla veiih, Iraq ram minung ramlengih um Vote thla theitu hi Minung Million 1.4 hrawng an um a si.\nHi an hrilawk nak tluangtei an tuah theinak dingah Iraq ram Inn hnen Iran thawi an ramri lamzin pawlcu khar thluh an siih, Ralkap tamzet duty tu ah ret an siih, an ram khawpi Baghdad khawsungih lamzin pawlah Meter 50 dan ah ralkap Checkpoint an tuah vivo.\nHiti vekih kilhim nak tthazet an tuah vivo cingin mizansun Vote thlak laiah Baghdad khawpi sungah Mortar ih kahawk nak hmun 20 lenglo a thleng thotho ih, Minung 7 an thi. Cumi ih hleiah Bagdad khawpi saklam ah Bomb a puak ih minung 12 an thi. Hi Mortar kapsuak tu pawlin Prime Minister, Office Green Zone leh US Embassy an bat deuhbik tiah Palik pawlcun an sim.\nPM Gordon Brown in Iraq An Do Nak A Dik A Ti\nBritish Prime Minister, Gordon Brown cun kum 2003 ih Iraq ram Saddam Hussein ih Cozah ralkap cahnak hmangih an hlawn thlak nak cu thutluk nak dik a si tiah a simih, PM, Brown ih thusim mihi mitam pi cun an sawiselzet. PM Brown cun kum 2003 ih Iraq an kahnak thuhla ah, khami laiih British Prime Minister, Tony Blair a siih, ziang tivek in ruahman nak a nei tithu cipciar ih a theihlo thu khal a sim.\nPM, Brown cun khami laiah a mahcu Finance Minister, a siih, Iraq ram an do nak hlawhtling dingin sumpai a pek tamthu a simih, PM Tony Blair ih Cozah nak hnuaiih Finance Minister Chancellor of the Exchequer a si vekin a theih dingih tulmi thu lawng a theih thu a sim.\nUS Par Ah Turkey A Lung Awi Lo\nUS rorel nak Inn sang Congress in Leitlun ralpi a voi 1 nakih Turkey ramih Armenia mipawl an thah dancu Armenia mipawl thah cimit tumnak a si tiih, an ngaihdan an suah ruangah US parah Turkey Cozah a lung awilo zetih, Turkey Prime Minister, Recep Tayyip Erdogan cun US Congress pawlih ngaihdan cun Turkey leh US ram pahnih karlak ih rualrem awknak leh pehtlaih awknak a ti siat ding a si a ti ih, US ramih Turkey palai khal an ko tlungsal cihzo.\nTurkey ramhi Muslim ram pawl lakih US ih rualpi thabik ram asiih, tui US Congress in hivekih ruahnak a neih ruangah Iran leh Afghanistan ram tiang hngawng a neih zum a si tiah BBC cun a sim. Tui Iraq ram ihsi US ralkap pawl an laksuak nakding khalah Turkey ram hi an lamzin pawimawh bik a siih, Cu ruangah tui US House Foreign Affiars Committee in Turkley thiti dan a sawsel ruangah Turkey thawi an karlak ah rualrem awknak lamzin a hawlsal a ttul dingah zum a si.\nHimi thuhi Turkey Cozah cun leitlun rapi voi 1 nakih thah awknak a thlen thucu a phalo ih, Asinan Armenia Kristian leh America mi pawl tumtah bik vekih US Congress in thu ruahnak a neih micu thildiklo a si tiah Turkey Cozah cun an ti.\nHimi laiah Armenia ram Cozah cun US Congress ih ngaihdan an tuah micu lungawi umza thildik a siih, minung diknak leh zalen nak kilhim nakdingah lamzin pawimawh a si an ti. leitlun ralpi a voi khatnak laiih Turkey ramih roreltu Ottaman Empire cun Armenia ram mipawl tampi a rakthatih, hihi ram 20 lenglo in Armenia ram mipi thah cimit an rak tumnak a si tiah tutiang ruahnak an neiih, tu ah cun US Congress khalin himi ruah nak hi a thlawp ve sal ruangah Turkey leh US ram pahnih karlak pehtlaih awknak hi a se deuh dingah zum a si.\nTipi Thuanthum Parah Vur in Lawng A Kham\nSwedan ramsung Baltic tipi thuanthum parah lawng 50 lenglo cu Vurtum hlumpi in a kham haiih an tarta haklai ih, himi sungah lawng 4 cu runsuah an sizo. Vurtum hlumpi in a khammi lawng tamsawn cu Stockhlom leh Aaland tikulh karlak ah an tartahak laiih, Bay of Bothnia khalah Lanwg ziangmaw zat an tarta hak lai.\nHi Vurtum hlumpi pawlhi nuam tete ih an cang rero ruangah lawngpawl hrangah ttihnung asiih, Curuangah Swedan leh Finland ram Cozah cun Vurtum sutkuai nak thilri ziangmaw zat kengin runsuah nak hna ttuantu ding an kuat lai rero. Baltic tipi hi a liamcia kum 15 hnu lamih a daihbik ttum asiih, Tipikhal a khang thluh ih, Vurtum tuum zetzet an um\nAsinan khami laiih, British ralkap hotu, Lord Chorles Guthrie cun khami laiah Gordon Brown cun sumpai a ui zetih, ralkap hrangih thil ttul pawimawh kandil mi hman duhvekin- in pe hlawhtling fumfe theilo a ti. Iraq ramah British ralkap 179 an thiih, Iraq donak ih British in sumpai a cem mizat hi Pound Billion 8 hrawng a si tiah ruah a si.\nBritish Parliament hi tuikum May thla hrawngah khin hrilawk nak an neih zum a siih, tui dinhmun ih British ram Politics umdan zohtu pawlcun Party pakhat in Parliament ah Cozah tuah theiding khawpih cak an umlo menthei tiah zumnak sangpi an nei, Curuangah tui PM Gordon Brown ih thusim mileh ttongkam hin an party hrangah umzia tampi a nei ding a si.\nNPA Tapung Leh Philippine Ralkap Kap Aw\nTihni sunah khan Philippine ramih Tapung New People’s Army (NPA) pawlleh Philippine Cozah ralkap pawl an kapaw ih Philippine ralkap,11 an thiih, ralkap 7 in hriamhma an tuar.\nHi Philippine ralkap pawlhin an ram Mindoro tikulh ih NPA Tapung pawlih umnak Camp siim an tumih, NPA tapung pawlin an rak theihthup ruangah lamzin ihsin an rak bawhih an rak kap a si. Philippine ralkap thupaungtu, Colonel, Romeo Brawner in a sim nakah ralkap pawl khalin zamrang zetin an kap let venan Tapung pawlih umhmun khuarnak a rak tthacia tukzo ih, Curuangah nazi pathum sung an kahawk hnu ah an ralkap 11 an thi tiah a simih, Tapung Pawlkhal mitam piin hriamhma an tuar ve ih, tu ah ralkap dang tampi in Helicopter thawn an dawi lai a ti\nNPA Tapung pawlhin Member 5,000 lenglo an neiih, kum 1969 ihsin Philippine ram Cozah hi an rak dozo a si.\nObama Muslim Ti Tu An Tam\nIraq PM Hlun That Ding\nIraq In Thantar Le Ramhla Thar\nIraq Ram Ih US Ralkap\nIran Ram Buai Nak – i\nBiak Inn Sungah Minung Kapthat Tam


A Hmaisabik Chin Casiar Zuamawknak Hlawhtling Zet In Țheh - Chinland Today Media\nA Hmaisabik Chin Casiar Zuamawknak Hlawhtling Zet In Țheh\nDecember 13, 2014 1:58 pm·1 comment\nChinmi khawvel ih Casiar Zuamawknak hmaisabik cu 2014 December 12-13 ah, IPCM General Assembly Office ih, meeting room ah hlawhtling zet in tuahsuak a si ih, Mai Lal Nun Sir (Hmunțha) in a pakhatnak a ngah thu theih a si. Laksawng ngahtu dang pawl cu a pahnihnak – Mai Abishag Sui Rem Nei (Chinsuh), pathumnak – Pa Za Hlei Kheng (Sanmyo – Kalaymyo), palinak – Salai Lal Soi Lian (Hmunttha), le panganak – Mai Lal Cer Cin (Taungzalat – Kalaymyo) pawl an si.\nTui țum Casiar Zuamawknak ahhin minung 19 an ra tel ih, 2014 December 12 ah Bible bung khat cio siar ih thletfimnak tuah in a thiambik panga hril an si. 2014 December 13 ah hrilsuah mi panga pawl zuamawkter sal an si. Thiambik panga pawl cu biazai, pipu țongfim, thutluang, thuanthucawn pawl siarter in zohfelnak neih an si.\nTui țum Casiar Zuamawknak hi USA ih Chin calai sunsaktu rualpi unauza ih sumpailam bomnak thawn Klirlungz in a tawlrel mi a si. Judge țuantupawl cu Salai Jesse Penn-lewis, Salai Kei Lian Uk, Salai Siang Lian Uk Kianghrol, Mai Sokhlei Par, Salai Lal Pek Tluang, Salai Van Buai Luai, le Salai Mang No Zik pawl an si. Zuamawknak ni neta ahhin Presbyterian (Chin Synod) ES Rev. Ram Lian Sawn in casiar a thupitzia thucah tawi simnak a nei.\nTui țum Casiar Zuamawknak ih hohatu Papu Luai cun, “Miphun hrangih thil thupi zet kan tuahsuak thei ih a lungawi um zet. Hivek tuahsuak thei ding ih sumpailam in bawmtu USA ih calai sunsaktupawl par khal ah kan lung a awi zet. Sum le pai tampi cem huam ih Chin calai an ngaihsaknak hi sunsak tlak rori a si. Cuihleiah calai sunsak ih a ra teltu zuamawtupawl parah kan lung a awi ngaingai,” tiah a sim.\non December 16, 2014 at 6:17 am\nKlirlungz le unau pawl nan ti ttha tuk, zuam sinsin uh, atu hi caan ttha a si. Thanau lo ten hmailam ah kekar vivo uh, kan lo suang zet. Mipi khal kan ca siar vivo, mawiter vivoa si theinak dingah zuam sinsin uh si.


October 19, 2012 9:49 am·0 comments\nA vei khatnak Chin Christian Youth Combine Service\nMelbourne : A vei (4) nak Chin Christian Youth Combine Service Melbourne cu November 10, 2012 tlailam sml 4-9 tiang Melbourne khawpi ih Chin mi Kawhhran le Fellowship tin mino pawlkom tin pawl in hmang dingin tumtahnak an nei.\nTui ṭum ih hman tum dan cu kum dang ih hmandan kelvek in kawhhhran tin le fellowship tin ih hla fingkhat ciar sak ṭheumi cu thleng danglam dingin tonkhawm thurelnak an neihnak ah an rel cat. Melbourne ah Chin mi Pathian biak khawmnak Kawhhran le Fellowship 25 a um ih hi thurelkhawmnak ah 10 pawl an tel thei.\n‘Tui ṭum cu danglam zetih hman kan tum. Choir saktu dingah Kawhhran 3 pawl cu thurelkhawmnak ihsin hrilsuah an siih cumi lo dang pawl cun hlasaknak le thu tawi simnak an nei ding. Cun mah le pawl ih thanthar kengin khawmnak hmunah luh ding a siih cutin Pathian thangṭhatnak kan nei ding’ tiin tuikum ih inn tek ṭuanvo latu Victoria Chin Baptist Church Youth ih hotu Thawngzatawng cun a sim.\nHi tiih Melbourne ih Chin mi hmunkhat ih Pathian biak khawmnak hi 2008 ah Emmanuel Christian Church Melbourne pawl ih hmalaknak ihsin rak neih thok a siih a hmaisabiknakah pawl 7 pawl in an rak neih thok ih cumi laiih Melbourne ih pawl hmuahmuah an rak si. Tu ahcun pawl 25 an um zo.\nTui kum hi Victorian Chin Baptist Church Youth pawl in zanghlei cawiin inntek ṭuanvo an la ding. Hi pawl tin khawmnak ah Chin mino 800 lenglo in khawmnak an nei ṭheu ih, Melbourne ih Chin mino pawl ih an hngah hlap zetmi khawmpi a si.\nChin Christian Youth Combine Service, Melbourne ah


TIHAAL A RIAM - Hre Mang\nTIHAAL A RIAM\n17 TIHAAL A RIAM\n"Puai tuahnak ni netabik le ni sunglawibik ni ah Jesu cu a dingih ringzet in thu a\nsim: 'Zokhal ti a haal mi chu ka hnen ah ra aw seh la ra in seh'. Cathianghlim in\n'zokhal kei mah i zumtu cu a thinlung sung ihsin nunnak petu tiva a put ding' tiah\na ti vek in a si ding, tiah a ti" (John. 7:37,38).\nThuhmahruai ih ka hmanmi Lal Jesu'i tongkam hi sui cafang thawn ngan tlak a si. Van par ih arsi pawl khi an eng in an mawi thluh nan pakhat le pakhat an mawinak an bang aw lo cio in nauhak pa cun a hmu ding. Thuthiang hmuahhmuah cu Pathian thawkkhum ih pekmi a si; asinan, mi hrekkhat cun cang hrekkhat cu an mai hrangah man nei cuang le a thupi cuang vek in an thei ding. Cuvek lak ah hi cang hi pakhat a si ve.\nHimi bungcang ih mawinak le thatnak thei fiang ding cun himi bungcang hi ziangvek tikcu le caan, ziangvek hmun le ram, siangvek boruak lak ah ziang ruangah le ziang tumtahnak in rak simmi a si ti kan theih maisak a tul.\nA hmun cu Jerusalem , Jews pawl sakhua nak khawpi, puithiam le daanthiam pawl, Farasi le Saducee pawl umnak hmunpi a si. A boruak cu Jews pawl in dan vek ih an rak tuah theu mi le biak inn ah an rak feh theu tikcu puanthlam puai an rak tuah rero laifang ah a si. A tikcu cu puaituahnak ih netabik, an sakhua dan vek in Siloam ihsin an lakmi tidai thawn maicam cu an kholhfai thluh hnu ah a ra pungkhawm aw japwl hrangah zianghmun tuah ding a um nawn lo an ti laifang, puai cemnet zawngah a si.\nCuvek lai caan ah kan Lal Jesu cu mipi hmai ah dingin an hnen ah thu a sim. An thinlung cu a hmu thluh hai ding tcu zianghman rinhlelh nak ka nei lo. Jews sakhua nak ih zirhtu mitcaw pawl hnen ihsin zianghman ngah mi an nei loih an sia-tha-theihnak ah lungkim lo zet in lo diriam lo zet in mipi pawl an tlung sal kha a hmu hai. An tlun ah zangfahnak tumpi a nei ih hitin a au suak, 'zokhal a ti a haal tu cu ka hnen ah ra seh la ra in seh'. Tikcu le caan sunglai zet lai fang ah kan Lal Jesu in a simmi a si ti cu zianghman rinhlelh ding a um lo.Hi lawng hi a thu simmi a si ding ti cu ka zum lo. Asinan, hihi a hmaisa bik ah a sim suak mi a si ding ti cu ka zum: 'Zokhal a ti a haal ahcun ka hnen ah ra seh'. Zokhal a nungmi le a diriam ter thei tu tinung a duh a si ahcun ka hnen ah ra seh.\nKa casiar tu pawl hnen ah lo theihter sal ding ka duh mi cu zovek kamsang le dungthlun tu khal in hivek tongkam hmang in thu an sim dah lo, ti a si. Moses in Hobab hnen ah 'ka hnenah ra aw' a ti( Mipum.10:29). Isaiah in 'Ra uh, ti a haal mi hmuahhmuah ra uh, hinah tidai a um' a ti (Isai. 51:1). Tihnim tu John in ' Tuu fano khi zohhnik uh' a ti (John1:29). Paul in ' Lal Jesu Khrih zum uh' a ti (Dung. 16:31).Asinan Jesu Khrih siar lo zohman in ' ka hnen ah ra uh' an ti dah lo . Hihi thil thupi zet a si. 'Ka hnen ah ra uh' a ti lai fang ah Jesu in a mah le a mah cu Sankhuk Pathian Fapa, Kamcia mi Missiah, le leitlun Rundamtu a si zia a thei ringring.\nKan Lal Jesu ih simmi lak ihsin kan ngaihtuah tlang dingah ka duh mi thu pathum a um. 1. Thil mamawhmi pakhatkhat a um thei: 'Mi pakhatkhat a ti a haal a si ahcun'. 2. A tirem nak dingah simcia mi a um: ' Ka hnen ah ra aw seh la in seh'. 3. Thukam cia mi kan hmuh thei mia um: 'Thuthiang in a rak simcia vek in a rhinlung sung ihsin nunnak cirhti a luang suak ding'.\nHi thu pathum hi casiartu pakhat cio nun ah pehtlaih awknak a um ih malte sim ding mi ka nei. Pakhat hnu pakhat ka run rarlang tum ding.\n1) 'Ahcun' timi thu\nA hmaisa bik ah 'Ahcun ' ti mi ngaihtuah tlang ding kan nei.Kan Lal Jesu in mi zokhal a ti a haal 'ahcun' a ti.\nMilai tuar theimi lakah tihaal hi tuar harsa pakhat a si. Nelrawn ramcaar lakah khual a tlawng dah na theihmi an um a si ahcun sut hai hnik aw. Ralram tidai um lonak ih hriamhma pu na theihmi an um dah a si ahcun sut hnik aw. Milian pa le Lazarus thuantu ih milian pai tihaalnak kha vun ruat sal hnik aw: Lazarus kha run thlah hnik aw la a kut sung kha ti ah hnim in ka dangro hi irun fawrh hnik seh a ti; ziangah tile keimah cu meipi sungah hrem ka tuar a si hi, a ti.(Luke 16:24). ti haal tuar tluk ih rapthlak a um lo ding.\nTisa hrangih tihaal nak cu cutluk ih a harsa ih tuar hreh um a si ahcun thlarau hrangih tihaal nak cu ziangtluk in a har sinsin ding . Taksa ih tuar nak ah thim lak ah sankhuk hremnak a um hrih lo. Hi leitlun in milai tuar mi thawn kan tahthim a si ahcun sankhuk hmun cu ruahban a si lo ding. Kan thlarau ih mankun zia le sankhuk hemhmun ih a tih nunzia pawl thei cingin, ngaidamhrih lomi sualnak ka nei a si ti thei aw cingin khui tawk ah tidamtu a um ti khal ngaihven dah lo; kan sia-tha-theihnak cu a cawr ih thil ti theinak a nei nawn lo a si ti thei cingin tidamnak dingah zianghman ngaihtuah cuanglo; nitin in thihnak lam kan pan rero ih kan thi rero a si ti thei cingin Pathian tong dingah zianghman timtuahnak nei cuang lo; mai tlamtlin lo nak le sual nak pawl cu thei aw cingin nitin sual thimnak sungahnung thotho; hi pawl hi thlarau nathrik in milai a siatsuah nak lang ter tu an si-ruh peh pawl ti siat thluh tu thlarau nathrik in milai thlarau cu a ei siat thluh a si. Curuangah a mai dinhmun ihsin luatnak dingah zianghman hma a la tthei lo a si. Hihi kan Lal Jesu in thlarau tihaal a timi kha a si. HIhi milai thlara in tidamnak, Pathian thawn rualremnak le sual ngaidamnak pawl a haal nak a si. Hi thlarau tihaalnak a thei aw tu cu a thangharhmi thlarau ih sawltalnak, talbuainak, khui tawk ah ka feh ding ti thei lo in ramro ramcar ah a sawltal rero tu le cawlhhahdamnak ngai ah a rum a rak tui thlarau dinhmun a si.\nPiter in penticost ni ah thu a sim lai ahkhan Jews pawl dinhmun kha hivek a rak si. Hitin ngan a si, 'An thinlung a khawizet ih, u le nau pawl ziangsaw kan tuah ding' ti ah an ti aw (Dung.2:37).\nPhilipian thawng uktu pa khan, Paul le Silus thawng nn an m lai ah ling a hnin ih thawngtla pawl kut khihnak pawl a phawih aw thluh a hmuh tikah a thinlun a thangharh in a sunglam nun in a haal mi a theih awk tikah Paule silus hnen ah ra in 'Ka bawipa le pawl rundamnak nah dingah ziangsaw ka tua ding' tiah bawk khup in a va sut hai. (Dung.16:30).\nPathian ih rawngbawltu minung tampi pawl eng in an nun nak ah a sun tikah hivek haalnak an rak neih mi a si. Agustine khan Manichean pawl lak ah a cawlhhahdamnak a rak hawl ih a rak hmu lo.\nLuther khan Erfurt Monastery ah thutak a rak hawl dah: John Bunyan kha Esltow ih a umnak ah khan rinhlelhnak thawn thin-ham-kailo in a ruk um dah lo: George Whitefield khan a fiangfai mi zirhnak duh ruangah vansanglam in a rak um dah; hi pawl hmuahhmuah hinthutak an rak hawl nak ruangah hmuh le toni an rak nei cio. Hi pawl hi an zaten Khrih in 'Haalnak a ti an rak theithiam thluh ding tiah ka zu.\nAugustine, Luther, le Bunjan pawl hin an sunglam nunih a haalmi an rak theih vekin kan nih khal in kan nunnak sungmiril in a haalmi hi kan theih ve a tul a si ka ti tikah a luar tuk lo ding. Siatlam a pan rero mi leilungpi par ah Kan nun vekin, kan tuah dingmi kan tuah ih kan sim dingmi kan sim a si ahcun thlanmual lenglam ah leilung dang a um ih thuthennak hmai ah kan ding thluh leh ding a si ti khal kan ciang do ding. Kan ruah ding vek in kan ruat ih hma kansawn thei nak ding hrangah kan hman awk a si ahcun, a farahmi, a caklo mi, dinhmun a hnget lo mi, le a famkim lomi sersiammi kan si ih Pathian ton dingah kantlak lo a si ti kan thei awk a tul; tui kan nunnak can tawite hin kan kumkhuan nunnak hrangah thu a then ding ruanah Pathian thawn dai ten kan nuntlangthei nak dingah kan nunnak in ziang a haal ti kan theih awk hrim a tul. Hi haalnakhi tlu se mi milai, Pathian tong dingmi pawl cun an neih hrimhrim ding mi milai sungmuril ih haalnak a si. asinan, sia-tha-theihnak a thangharh hrih lo mi pawl cu tangka, thu neihnak, nuamnung cennak, sinak, upatnak, cawmiawinak -hi pawl hi an thinlung in a haal teatea mi a si. Ann thinlung cu a siat thei mi lukhum duhnak lawng in a khat. Cuvek lakah milai malte lawng in a siat thei lo mi hrangah haalnak a thei tu an um. Thuthianghlim in tisa mi pawl cu 'Thi', 'Itthat,' 'Mitcaw', 'Hnaset' a timi pawl hi zianghman mangbang ding a um lo. Vawihnih hrinnak in sersiam thar mi an si a tul a timi cu zianghman ruahhar ding a um lo. Taksa in zianghman theihnak a neih nawn lo tikah a thi ti kan theih nak awlsam bik a si. Cuvek thotho in a tlarau in ziang a haal ti a thei lo tu cu a thlarau hrisel lonak/ thihnak a lang ter tu tum bik a si. Cuvek minung pawl hnen ah kan Lalpa in 'Mi farah, lawngfangkheh in um, mitcaw, le undsedawng nan si' a timi hi a dik ih cu pawl cu vansia ngaingai an si (Thup.3:17).\nAsile, himi casiartu lakah zosaw mai sual ruangih phurrit phur in a thei aw ih, a sungmuril ihsin, Pathian thawi daihnak cu a mamawh tu a um? Kan thlacamnak bu sungih kan sim theu vekin, 'Misual ka si ih tuu hlo bang in a vak hlo mi ka si, kei mah ah damnak hrimhrim a um loih mi vanduai ka si' ti thei tu zo an um? Kan khawm nak ah a tel tu lak ihsin zo in saw' ka sual ka theihmi pawl hin ka thin in ti riahsia in, phurit ka phurh thei rual loin i delh' iah a mai sinak vek ciah ih a sim thei tu um? Cuvek lak ah mi pakhat na si ahcun Pathian hnenah lungawi thu sim ding na si. Mai sualnak le palhnak, thlarau ah mi farah sinak pawl le Pathian kan tulnak pawl theih awk nak hi Thlarau in biak inn a saknak ah a hman hmaisa bik mi lungto hmanrua pawl an si. Saulnak mi a theihter. Milai cun a mai rundamnak hrangah zianghman tuah thei mi a neih lo zia mi a theih ter. Leilung sersiam a si tikah eng kha a hmasa ah rak umter a si (Seem 1:3). Kan mah le kan mah kan theih awknak le kan hmuh awk thei nak eng cu milai sersiam tharnak ah Thlarau in a hmaisa bikah a tuah mi a si. Thlarau haalnak a thei aw tu cu Pathian hnen ah lungawi thu sim tu ding a si. Pathian lalram cu na kiang te ah a um zo. Thinnuam zet in kan theih awk tikah a silo ih, kan mah le kan mah dinhmun tha lo zet in kan theih awk lai fang ah a si sawn vanram lamzin ah kan ka kan pen tan. Zosaw lawngfangkeh ih um na si tiah a lo sim? Na sunglam ih nangmah le nangmah hmuh awk theinak eng hi khui tawk in saw a ruang lang? Zosaw, nangmah le, nangmah lo zoh aw ter ih na sinak vek ciah lo hmu ter tu kha zo saw a si? Hihi na theih dingmi a si, tisa le thisen in khavek a lo hmu ter dah lo ding, asinan, kan Pa van ih a ummi in a lo hmuh tre mi a si sawn. University le college pawl in degre a phunphun le certificate a phunphun pe in fimthiamnak a phun phun mi an zirh thei nan zohman in milai mai sualnak hmuh kawk theinak mi an zirh thei lo. Thlarau lam ih kan tulmi le thlarau lam ih kan haalnak pawl theihnak cu khristian sakhua nak ah a thawknak (ABC) a si.\nJob cabu sungah Elihu in hitin a sim, 'Ka sual a si, thildik lo ka tuah ih cucun zianghman hlawknak i pe lo, a ti tu cu Pathian in mi hmuahhmuah u a zoh ringringih thihnak ihsin a thlarau cu rundam in mi hmuahhmuah cu a zoh ringringih thihnak isin a thlarau cu rundam in a nunnak ah eng cu a hmu ding a si (Joh.33:27,28). Zokhal a thlarau haalnak a thie aw tu cu a ning zah hlah seh. Ruahsannak thawn tungding aw sawn seh. Pathian in a hnatuan a thawh zomi cu a tuah sunzawm vivio dingih nunnak tha zet a neih thei nak dingah thlacam seh.\n2. Tidamnak simcia mi\n'Ahcun' timi thu kan si thluh hnu ah tidamnak lam ah kan feh vivo ding. Lal Jesu in hitin a sim 'Zokhal a ti a haal a si ahcun ka hnen ah ra aw seh la ra in seh'.\nHinahhin ngainat ding tong khuankhan a um lo. Nauhak te hman in an theihthei ding tongkam tluang a si. Asinan thlarau lak ah san thuk pi a nei. Koh-i-noor lungman khung vek asi, na kut zung kar lar teah na ret thei ih a man cu mit zohhnak in tampi a man sawn. Greece le Roman mifim pawl in an san thei lomi thubuai pawl hrangah saanak tha tuk a pek: 'Ziangtik milai cu Pathian thawn rualrem an nei thei ding? 'Hihi, kan lapai a simmi a dang pawl thawn na thinlung sungah ret aw: ' Keimah cu nunnak sang ka si, ka hnen ih a ra tu cu a ril a rawng nawn lo ding; cun keimah i zumtu cu a ti a haal nawn lo ding'. Kei mah cu sangka ka si: keimai sungih a lut tu cu rundam a si ding'. 'Kei mah cu lamzin, thuthak, le nunnak ka si: Pai hnen ah keimah loin zohman an feh thei lo. 'Phurrit a phur mi le hna a tuan bang tu pawl ka hnen ah ra uh la cawlhhahdamnak ka lo pe ding'. Himi buncang paruk tlunah tui ka sim rero mi hi bet aw la an zaten an pasarih ten zohlo (by hear) in theih tum aw. Na ruahnak sungah ret ringring tum aw la hloral ter men maw hlah. Na ke in tidai dai zet cu a tong ih na natnak ruangah na inkhun par ah na cawlh ringriang lai ah le na thihzik cuahco, lai ah hi pawl ih man hi na thei leh ding (John 6:35;8:12;10:9;14:16; Mth.11:28;John 6:37).\nCuti a sile hi tong tlai tluang te in ziang saw a sim duh? Pathian in, Jesu Khrih cu thlarau lam tihaal pawl hrangah cirhti luang vek in a tuah mi a si. Moses in lungpi par ihsin tidai suak ter bang in leitlun nelrawm ramro ramcar lak ah khual a tlawngtu pawl hmuahhmuah hrangah Khrih cu tinung a si. Kan mai sualnak ruangah kan mai aiawh le tlentu dinhmun ah dingin thihnak a tuar ih kan thiamcoternak hrangah kaihthawh sal asi, curuangah a mai sungih sin minungih tul mi hmuahhmuah cu tawp cin nei loin a pethei thluh a si: sual ngai damnak, mithiang a si tiah phuansuaknak, zawnruahnak, zangfahnak, cawlh hahdamnak, phurrit hlohnak, ruahsannak le hnangamnak pawl a famkim thluh.\nKhirh thisen in kan hrangah a tul mi hmuahhmuah cu in tuah sak thluh zo a si. Himi nunnak tinun pe suaktu si hei nak dingah misual aiawh ah thihnak a uar, midik cu mi dik lo hrangah a ti, ihkan sualnak cu a mai taksa rori in thing par ah a phur. Amai sung ihsin Pathian hmai ah miding kan si thei nak dingah sualnak nei lo tu cu sualnak misual vek in hrem a tuar (1 Pit.2:24;3:18, 2 Kor.5:21). Cule a mah cu phurrit phurtu le hnauan bang tu pawl sawng tu le ti a haal pawl hnen ah nunnak ti pe tu dingah raut a si zp. An hrangah sual ngaidamnak, nunnak le daihnak pek cu a lungawi zawng a si. Cule himi bungcang pawl hi leitlun mi hmuahhmuah hnen ah phuan suahmi a si: 'Zokhal tihaal cu ka hnen ah ra aw seh la, in seh'.\nSi pakhat in milai taksa par ah hna a tuan dan hi a hman dan ih zir in a si thie. Sibawi thiam pa in mina hrangah a ei dan ding ca a ngan san vek in minaa pain a ei lo a si ahcun a sii thatnak cu a hrangah zianghman that hnemnak a nei lo menthei. Nunnak cirhti nung thu ka sim tikah ka hman mi tongfang pawl hi in rak theihthiamsak dingah ka duh. Cuticun hi nunnak thinung cu thuthiangin ziangtin milai hrangah thathnem nak a nei thei ti ah a sim vek in zokhal in an nunnak ah an that hnem pi dingah ka duh sak a si.\na) Zokhal a ti a haal ih diriam ding a duhtu cu a mah rori ka hnen ah ra seh. Biak inn ah va feh in midangpawl thawn khawm awknak ah va tel in, thlacamnak le thangthatnakhla sak men ah khan lung awi tawk hlah seh. Rawngbawl tu pakhatkhat hnen ah a thinung ong in hlan awknak neih men ah a lung awi tawk hlah seh. Cuti si hlahkhaw, hivek tidai lawng in ih a lung a awi tawk tu cu a ti a haal sal ding. (John 4:1-3). Hihnak in hla sawn, thukdawn le, sangsawn ah thutak hmun ah a mai nunin a pan a tul. Ziangah tile Khrih a mah taktak thawn pawl awknak um loin leiltun sakhua nak men in zianghman kumkhua diah pek thei mi a nei lo si. Siangpahrang inn, hlawn thil, puai tawhnak ih cei awknak, le mo puai taktak pawl lak khal ah a mah siangpahrang pa rori kan ton ahcun zianghman kan hrangah thathnem nak a um lo. Siangpahrang pai kut lawnglawngin kan phurrit pawl cu in laksak thei ih viarviarin in theiter thei a si. Milai kut cun thlanmual ih lung pakhatkhat kha lain mithi pai hnen ah Kha! zohhnik! a ti thei nan,\nJesu lawng in tlanmual kaaihsin mithi pai hnen ah 'Kha, ra suak law' tiah a ti thei (John 11:41-43). Khrih thawn bulpak in hmaton rori iin kan tok awk a tul.\nb) Zokhal a ti a haal ih Khrih hnen ihsin a ti haal riam ter aduh tu cu amai hnen ah a rat a tual. Kaa ih rel men le tum men, a tha tiah lungkim pi nak men lawng a tawk lo. Helram u lamzin tha ngaingai le milai mithmuh ah nal ziahziah ih tuahmi lamzin a si. Mi thawng tampi in kumtin te cui lamzin cu an zawh ih an hloral. Zianghman tumtahnak le san nei lo in annung ih an nunvek in an thi lan ta. Cuti ding a si le! ka thangharh ih kan mah rori kan feh a tul! Fapa tlanhlo khan, 'ka pai inn ah siahhlawh ziangzat rawl ei cawk lo an nei ih kei hmuah rawl loin ka thi zik cuahco' tiih sim le suangtuahnak men ah lungawi tawk seh la a hrangah zianghman hmasawnnak a nei lo ding. Ni khatkaht ah kir sal cu ka beisei tiah ummen seh l avok inn ah khan a angta ding tiah ka zum. A umnak ihsin thawk tahrat in a kir sal ih a pai inn a va an lawng ah a pa in a va hmuak ih 'Thuamtha bik kha rak keng uhla hruh ter uh' tiah a ti' (Luke.15:20-23). Cuti vek thotho in kan nih khal kan umhmun ah um in a tum lawng tum le ruahsannak lawng tha zet nei in kan to hmun ah to men ding kan si lo, kan puithiam sang Khrih hnen ah kan mah rori kan rat atul a si. Kan sibawi thiam hnen ah kan mah rori kan rat a tul a si.\nc. Cui tlun ah a ti a hal ih Khrih hnen ah rat a duhtu cun zumnak cu a lotheihlo in thil tul mi a si thei seh. Ziangti lam khal siseh la, thinlung a pemmi, a kuaimi le tumtahnak thinlung thawn ra seh; asinan cuti ih a rat tikah in pom pam ding tiah cawlh huahhi cu tum hlah se. Zumnak lawn ghi tinung cu kan sung ah a lut ter thei tu a si. Zumnak cu Pathian hmaiah thiam kan cio nak ih manrua a si. Hitin cawp le cawp ah ngan leuhleuh a si, 'Zokah a zumtu cu a hloral lo dingih, kumkhua nunnak a nei ding' (John 3;15,16)/ 'Tuahnak in a si lo, zumnak in mawh nei pakhat cu mawh nei lo ah phuan a si ih thiamcoter a si, cule a zumnak cu diknak ah cohhlan sak a si' (Rom.4:5). Himi hla in a sim vek ih hngat aw thei tu cu mi thlawsuak a si:\n' Ka sinak vekin, thatnak pakhat hman um lo,\nKa hrangih na thletmi thisen in in rundam,\nCule ka hnen ah ra aw in ti,\nAw, Pathian Tuu fano, na hnen ka ra!'\nHimi kan sungmuril ah halnak a ummi hi ziangtluk in ti diriam a awl! Asinan, himi co dingah mi pakhat cu ziangtluk in saw sawm a har ! Rundam an si theinak dingah thil thupipi ih an ruah mi, an taksa hremnak, khual hla pi tlawng in hmun hrekkhat ah hlan awknak tuahnak, an neihmi pawl mi farah pawl peknak, hi pawl hi tuahter aw la awlten an tuah ding. Asinan, an thiltha tuah mi pawl kha hlawn tharat in, an tuahnak le thatnak tel loin, misual pakhat vfek in Khrih hnen ah rat ding, Naaman vek khan an kut ah zianghman ken mi nei loin Khrih hnen ah rat ding cu sim aw la dunglam ah an lo kir san men ding ( 2 Sing.5:12 ). Minung sinak mizai hi sankhat hnu sankhat, a kumkhua in a bang aw ringring. Tulai san milai khal hi hlanlai ih Greek le Jews pawl vek kha an si ringring lai. Khrih thinglamtah par ih khenbet nak thu cu Jews pawl hrangahcun an bahnak lungpi a si, Greek pawl hrangahcun atnak a si. An dungthlun tu pawl ziang tik hman ah cem ti a um lo. Jesu in a pawrhaw zet mi Sanhedrin pai hnen ah simmi hi a tak a si ti a lang: Nunak nei dingin ka hnen ah na ra lo ding' (John 5:40).\nHimi tihal riamnak ding hrangih a simmi hi tong tlaitluang zet a si nan thlarau lam nathrik tidam thei umsun, le lei le van kar lakih leilawn dawnmi umsun khal a si. Siangpahrang le a kut hnuai hnatuan pawl, thusim tu le a thei tu, bawi le hnatuan tu pawl, mi sng le miniam, farah le milian, zirhnak ne le nei lo, an zaten nunnak nei dingah himi nunnak tinung hi an in tul ih an in dan khal a bang awk thluh a tul. Kum zabi18 lai ah milai in lamzin dang an an rak hawl ih an rak bang lak men. Milai thawng tel in an kut bang seksek in le har fialfial in tikhur cu an lai ih tidai a tling thei lomi tikhur lawng an lai suak (Zer.2:13). Cule, a netabik ahcun tiluang hlun te ah cun an ra kir sal a tul ih an nunnak a cem hlan teah an phuang aw suak sal, Khrih lawngah tinung le daihnak taktak a um si an ti.\nHimi halriamnak hi nep zet in a lang men ding, asinan sankhat hnu sankhat ah Pathian mi hman pawl hmuahhmuah ih sunglam nun thuruk an rak neihmi hram a si. Kawhhran thuanthu ah, Pathian mithianghlim pawl hmuahhmuah le martar a rak tuar tu pawl hi an nitin nun ah ziangvek in an rak nung ih ziangvek an tuah ti kan zoh tikah Khrih hnen ah nitin te zumnak in ra in, 'a taksa cu ei in, a thisen cu a in tu pawl an si' (John 6:55). Ziangvek minung an rak si ti kan zoh tikah 'Pathian Fapa zumnak ih nung tu, a mah ah famkimnak ih nungtu an rak si' (Kal.2:20). Leitlun ah thilmak a rak tanta tu zumtu dik le tha bik pawl hi an nunnak kan zoh tikah Khrih zumnak ah thinlung hmun khat ten annun kan hmu thei. Kawhhran upa mithianghlim pawl, hram tohsalnak rak thawk tu pawl (Reformers), Anglican mithianghlim pawl, Puritan mithianghlim pawl, Episcopalian le Nonconformist mithainghlim pawlan zaten nunnak hrampi ih man khunzia langternak ah an tuahnak cu hmun khat te lawng a si. An nun lai ah bang aw lo in an lang men ding nan a tak ih an thupi hram chui tikah thu hmunkhat te a ak si theu. An ninetabik ah an tlin lonak thawn an lalpa an tawn tikah Khrih ih khros ah an hngat awih, an sualnak le thianhlim lonak pawl hmuahhmuah cu nunnak tiluang cun a thianhlim thluh hai ih Khrih thisen sung ahcun cawimawi nak an co ve a si.\nThlarau lam halriam ter tu tinung a luannak hmun ih um cu mi van tha an si. Bible zalen zet ih hman thei nak, thuthangtha zalen zet ih phuansuah nak hmun, thansohnak dingah Pathian zangfahnak hnuai ah kaihhruai awknak hmun, Khrih ih rundamnak le milai hrangih thawinak pek mi pawl thu cawlhni thinte simnak hmun ih a um tu cu mi van tha ngaingai ansi. Kan hrangah cantha kan neih mi ih man hikan thei lo theu. Kan hmuhmi thil le kan theihmithu palw ih mankhunnak pawl hi kan thei lo theu, cutivek cun Israel pawl khan nelrawn ih maana kha a man khunnak an rak thei lo ih zianghman ah an rak siar lo (Mipum.21:5). Bible cathiang fiangzet ih a thei tu lothlo pa hman khan Greek mifim pawl hnakin Pathian thawn ziangtin remnak kan nei thei ding ti tha sawn in a theithei. Pathian thei lo tu pawl ih sakhua nak hi zohhnik. Africa ram ih milai haaral thawinak an peknak, Hindu pawl in an pathian an biaknak ruangah anmah le an mah an hremawknak, Muslim pawl in an sakhuan ruangah an taksa tiang an siatsuah awknak pawl hin an sakhua nun ah diriamdah lomi Pathian thawm remnak ih pawl kawm nak an haarl nak langter tu a si. Curuangah nang cu Pathian nung thangthang thei ding dinhmun ih na um hi Pathian thangthat ding na si. Lungawi thu sim kan lo theu nak hi in kan par ah thu sim ding tampi a nei ding tiah ka ruat. China, Africa, Hindu le Muslim ram pawl dinhmun a thei ciang tu cun tihnak a nei dingih Pathian thuthangtha simnak hmun ah a umhi Pathian hnen ah lungawi thu a sim ding. Na nunah Pathian hnen ah lungawi thu sim ding na nei maw ti thathen zoh aw fel sal aw.\n3. Thukammi hmuhsuak nak\nA netabikah, Khrih hnen ih a ra tu hmuahhmuah in thutak kamcia mi hmuhsuaknak thu ka sim ding. Thuthiang in a sim vekin kan hmuh thei mi cu 'Zokhal keimah a zumtu cu a sungin nunnak cirhti a luang suak ding'.\nThuthiang in a rak kam cia mi hi duh um zet le thuk zet a si. Tuilai san ah hi thu hi ngai pawimawh ding a si tluk in kan ngai pawimawh lo pang ding ti ka phang. Thuthiang in thu in kam cia mi pawl hi tuhlan kan pa le pawl in an rak ngaisan le an rak zirh awk tluk in tulai minung pawl hin kan ngaisang in kan zir lo pang ding ti ka phang. Bible in hmailam thu a simcia mi pawl ih thatzia, thukzia, kauhzia le man a neih zia pawl hi mi malte lawng in an nei theu.\nCuti a si laiah, himi thukamhi milai nunnak ih tulnak tinkim a thum awknak a si. Adam cithlah mi tamsawn pawl cu himi zumnak in an nung lo. Lo hnathuan tu cun ni khat ni ihsin zarhte tiang taima zet in hna a tuan ih hlawhman a nei ding tiah a ruat aw. Ralkap pawl khalin lungawi zet in an hnatuannak ah hna an tuan ih an rianmi kumpi hnen ihsin hlawhman an ngah ding a si tiah zumngamnak an nei.Inn sungih hnatuan tu hnen um nu cun a pi nu in a hlawhman cu thaten a pe thei ding a si tiah zum ngamnak thawn a tuan. Khawpi sungih sumdawng le hnatuan tu pawl khal in an hmailam ah an tuanman cu fel le tha zet in an hmu ding a si tiah zumngamnak an neih lo ahcun zianghman tuan suak thei mi an an nei lo ding. Zo khal in hnatuan man le hlawhman sumpai hlan awkdan pawl cu theih a si. Sumtuah minung pawl khal hi an hmuh nak si loin an sumnakih nungmi an si. Mi thukam mi anzum ih an mah le an mah khal mii zumding ah an ruat aw. Thukamnak, thukammi zum awknak, le thukam mi zumnak vek in tuahsuak nak pawl hi khristian pawl ih kawm awknak le hnatuan tlang nak ah hmun kau pi a luah.\nCuvek thotho in Pathian thlarau in milai thlarau pawl hnen ah hna tuan thawk tikah thukam nak hi a hmanmi hmanruan a si. Pathian munung pawl hnen ah thukam nak nei in a kaihruai ih a thukammi zum, thu ngai, ih a mah rian dingah a kaihruai. Minung in a zum ih a zummi cu tuahnak in a nunpi lawng ah Thlarau in milai hnen ih thukam ropi a pek mi pwl cu, zumtui nunah a tak in man a nei ding ticu Bible fimkhur zet ih siar le zir tu pawl cun an thei thluh ding. A tawi zawngin Pite in a sim bangin, 'In kam cia mi a tum le a sunglawi mi thukam cu in pek' (2 Pit.1:4). Thlarau thawkkhumnak in thuthiang cu kan mai zirawknak ah a rak ngan suak ter tu cun minung thinlung le mizia cu a thei thluh ih ziangvek hmunton nak le nuntudan dinhmun khal ah a mil aw le thlun theih dingin a famkimmi thukam nak thawn kan hrangah thuthiang sungah a rak ruatcia ih a rak ruatcia ih a rak rem cia thluh a si. Cule hitin in sut tluk ais, 'Na hrangah ziang ka tuah ti na thei maw? Kei mah ih tha ka ti mi hi na thei duh maw? Bible kha la aw la, siar aw.\nAsinan, Adam ih fale pawl in an mah le an mah lak ah thu an kam awk nak le Pathian in Adam thlah pawl hnen ah thu a kam nak ah danglam nak kan theih hngilh lo dingmi a um. Milai thukam awknak cu a famkim ding tiah a ciang lomi a si. Milai cun a duhnak sang bik le a tumtahnak sang bik hrangah a thei patawp suah in a tuah hman ah a thukam mi hi a tuah suak thei ringring lo. Thihnak le natnak in thukam tui nun cu a siatsuah thei ih leitlun ihsin a nunnak a thukam cilh in buruak tha lo, le siatsuh tu a phunphun in a tumtahmi le a neihmi pawl cu a siatsuh thei ih a tiamkam cia mi pawl cu a tuah suak lo thei. Cuti a si laiah, Pathian thukam cu zumdingah a ciang mi a si. Amah cu Cungnungbik Pathian a si ih a simmi tuahsuak lo dingin ziang sersiammi hman in a kham thielo. Amah cu a thleng aw dah lo, a thinlung hmunkhat te ah a ret ringring, amah ahcun danglamnak zianghman a um dah lo, a hrangih sun le zan ti khal a um dah lo.(Job.23:13;James 1:17). Ziang tik khal ah a thukam cu a tuah suak ringring. Nauhak nu te pakhat in a saya pai hnen ah a sim bangin, Pathian in thil pakhat a tuah thei lo mi cu, 'thuphan a per thei lo' (Heb.6:18). Milai hrangah ziangvek thil ang thei lo mi khal Pathian in ka tuah ding a ti ahcun a tuah suak a si thluh. Tilik in leilungpi a khuh thluh lai ih Noah tei sung a huhimnak, Isaak ih suaknak, Igypt ram ihsin Israel pawl runsuak an sinak, David kha sual ih tokham ah toter a si nak, Jojeph kha Igypt ram uktu a si thei nak, Khrih ih suaknak mangbangza, Khrih a thawhsalnak, le Jews miphun pawl leitlun hmunkip ah an darhawknak, hi pawl hi milai ruahnak ahcun thil cang thei lo lawnglawng an rak si thluh lo maw ? Asinan Pathian in a cang ding a ti ruangah an mah le an tikcu teah an cang thluh. Asinak ciah ahcun, Pathian hrang ah a kaa ih a simsuaknak le a tuahsuak nak ah hin a awlsam dan a bang aw a si. Ziang thu khal a kamcia mi pawl cu kimcang ten tuahsuak thluh an si ding ticu a ciang a si.\nThuthianghlim sungih thukam mi pawl an ropit zia hi hivek casung ah sim thluh theih ding rual a si lo. Thukammi hmin pawl hi a thawng siar tlak in an um. Siar cawk lo khawp in a tam. Pathian mithmuh ah nun dik ih a nung duh tu pawl hrangah cun naute suak thla pek an si ihsin an tarkun tiang hrangah an nuntudan ding Bible in a zirh lo mi a um lo. Ziangvek dinhmun hrang khal ah Pathian in milai pawl umtudan ding hrangah a sim cia mi a um thluh a si.Ziangvek dinhmun ih a ding mi pawl hrang khal ah thukam mi cu a um thluh a si. Pathian ih tawp cin nei lo a zangfahnak le a zawnruahnak thu; sual sirnak thawn a mah a pan tu hmuahhmuah a pom duhnak thu; misual khawnbawl pa hman a ngai dam duhnak thu; thinlung a sual mi le mizia tha lo pawl a thleng thei nak a huham cahnak thu; thlacam dingah le thuthangtha cu ngai ih a zangfahnak hnuai ah lut dingih fawrhfialnak thu; hnatuan theinak thazang, harsatnak ah bawmnak, thubuai lak ah bawmnak, natnak lakah venhimnak, thih ni khua ah hnem awknak, le cawimawinak lawmman, hi pawl hmuahhmuah tlun ah ti cawk lo thukamnak hi Pathian Thuthiang sungah a um a si. Bible thaten a zir le duhnak thinlung thawn a siar ringring lo tu cun a thukam mi paw ropitnak le thatnak pwl hi ciangzet le famkim zet in a hmu thei lo ding. Mi pakhatkhat in Pathian thikam pawl hi a ringhlel a si ahcun, Sheba lalnu vek khan Solomon ih hmai ah ra aw sen la,' A hrekhat thluk hman sim ka rak si lo' a ti ding (1Sing.10:7).\nTui ka thuhmahruai ih ka hmanmi kan Lal Jesui tongkam hi a danglam cuang in a lang. Hihi, a falten thlarau lam ih ti a hal tu pawl a hnen ah ra dingin a sawmnak le an tihal cu a riam ter ding tiah thu a kamnak a si ih tha zet in kan ngai thlak a tul. Kan Lalpai thukam nak tampi cu a ngai tu pwl hnen ah a simmi a si theu. Asinan, hi tawk ih a thukam nak ahcun a ngai tu pawl lawng si loin a kau deuh in le zo pohpoh a ti a hal tu hmuahhmuah ceem in a simmi a si. Thuthiang in a rak sim cian bang in 'Zokhal keimah in zumtu cu a sungin nunnak ti a luangsuak ding'. Hi tongfang pawl hi kawhhmuh mi nei in a simmi a siih, ziangvek in zumtu pawl nun ah a tak in a thleng ti ka run tarlang tum ding.\n1. A pakhat ah kan Lalpa Jesu in a sim duhsan a si ding tiih ka ruahmi cu, zokhal zumnak in a hnen ah ara tu hmuahhmuah hnen ah an thlarau ih mamawhmi pawl a tuah sak ding tina a si. Thlarau in an sungah sual ngaidamnak, daihnak le ruahsannak pawl thawn a cencilh ding ih a sunglam nun ah tiva a kang dah lomi vek a si ding. Thlarau in a theihter tikah Khrih ah ro thil ruat cia mi pawl in a nun ih halnak hmuahhmuah cu a di riam ding.(John 16:15). Cuticun, thihnak, thuthen nak le hmailam ih a thleng lai dingmi thu pawl ah zianghman thlaphannak a nei lo ding. A caancaan cu a mai tlin lonak le satan thlemnak ruangah thimnak le rinhlelhnak a nun ah a nei men ding. Asinan, Khrih hnen ah a ra zo tu cun a sunglam ihsin nunnak cirhti a luang suakmi in nunnak thazang a pe ringring ding. Hihi kan hmaiah a hmaisa bik ah Khrih ih thukam mi kan ruat dingmi a si. Jesu in a simmi cu hitin kan simsal thei,' Ka hnen ah ra niakno men aw, nang thlarau lam ih khua ruahhar rero tu, na thinlung phurrit kha a hlo thluh ding'. Na thinlung sungah Thlarauthianghlim hnatuannak in sual ngaidamnak le daihnak ka lo pe dingih nan hrangah nan ai ka awhnak in ziangtik hman ah nan ti a hal sal nawn lo ding(Nan thla a pang sal nawn lo ding). Tisa ih nan nun sungahcun tihnak, rinhlelhnak, le buainak nan nei men ding. Asinan, ka hnen ah voikhat nan ra ih kai mah cu nan rundam tu ah in co nawn lo ding. Nan sunglam nun kha a thleng aw thluh dingih nan sung ihsin a kumkhua ih tinung a luang suak mi um in nan thei ding'.\nHi thu thawn pehaw in ziang saw kan sim ding? Kei mai zumnak in ka phuansuah ngammi cu, ziangtik lai khal ah nunau maw mipa maw Khrih hnen ah zumnak in a rat tikah hi thukammi hi a famkim a si. A dinhmun ah zangfahnak tlaksmanak le dinhmun ciangkuang lo cu a um men thei. Amah le a mah ka piangthar zo, thiamcoter mi ka si zo, thiantermi ka si zo, hivek lak ah raltha zet ih ka sim ngam mi cu Khrih hnen ih a ratu mi pakhat cun a mah te ih a tuah suak thei lo mi thil comi a nei ih a mah le a mah cu thei aw lo in a um thei nan ziangtluk thinnemle hnuaidawr in a um rero khal lena sungah thilthar comi a nei zo a si. Cucu ziang a si ding tiah na ruat? ' A sung ihsin a luangsuak dingmi 'tinung' a si. Cui tinung cu Adam cithlah zokhal si hai sehla, Khrih hnen ih a ra tu hmuahhmuah in an co dingmi, an nun thar a cawmdawl tu ding tinung a si. Curuangah, Khrih ih thukam cu mitinkim a hnen ih a ra tu hmuahhmuah hnen ah a faki a si tin ka zum.\n2. Cuti a sile, hi lawng hi maw si a thukam mi? A si lo. Hi tlun ah thil tampi a um lai. Thil tampi a ra lai dingmi a um. Kan Lal Jesu in a sim duhsan cu, 'Zokhal ka hnen ah a ra tu cun mai thlarau hrangah a mamawh mi hmuahhmuah a ngah tlun ah mi dang hrangah thlawsuahnak a si ding. A sungih a nungmi thlarau cun a sung ihsin thiltha a luang suak ter dingih, cuticun a sung ihsin mi dang tampi hrangah nunnak ti a luangsuakmi cu hmuh theih in a um ding.'\nHihi kan Lal Jesui thu kammi khristian tampi in an theih hrelh theu mi a si. Cuti a si laiah, hi thukam hin nunnak thuah a kawhhmuh ih thu ngai thlak zet ih kan ngai pawi mawh a tul. Hihi Pathian ih thutak a si ding ti ka zum. Rom. cakuat 14:7 in 'Zohman mai hrang lawngah kan nung lo' a ti vek kha a si ding ka zum. Curuangah mi pakhat ih pianthar nak cu a dang pawl piantharnak dingah Pathian ih hnatuan a si tiah kan ti thei. Hi thutak hi zumtu hmuahhmuah in an thei thluh ka ti lo. Midang thlarau hrangah ziang thil tha ka tuah ti ruat dah lo lellel in a nung ih a thi mi mi tampi an um. Asinan zokhal an thiltuah mi vek in thawhsal nak ni ah an thu then a si tikah hi thukam hi a famkim in a thlen zia a takin kan hmu leh ding. Mi pakhatkhat zumtu ti aw si, a nunnak sung ihsin midang hrangah tinung cu a luang suak lo ih, a thlarauin midang hrangah zangfahnak thu theihter nak dingah zianghman ruahnak le hman awk nak a nei lo ahcun cui thu cu rinhlelh um a si. Thinglamtah par ih thinlung a pemmi fifir pa hman kha a pianthar hnu ah rei lo te sung lawng a nung nan mi thawng tampi hrangah thlawsuah mi a si!\na. Zumtu hrekkhat cu an nun lai ah midang hrangah nunnak tiluang an si. An tongkam, an thurel mi, an thusimmi, an zirhnak, hi pawl ruangah an sung ihsin a luang suakmi tinung cu an minung pi pawl in an rak co ve thei nak a si. Thuthimnak ah, a dungthlun tu cakuat, rak ngan dah lo tu pawl vek an si, an nun lai ah an nunih an phuansuahmi in an sungih tinung cu midang a rak cawm. Cuvek mithianghlim tampi an um.\nb. A hrekkhat zumtu pawl cu an thih hnu ah midang hrangah tinung an si. Lal tha lo pawl hmai ah tihnak nei lo in an din ngamnak, harsat nak maksak an tuar ngamnak, thihnak dinhmun an thlen zik tik khalah ral tha zet in Khrih thuthangtha an sim ngamnak, thlanmual hnar an thlen tik khal ah thindai ten an feh vivo ngamnak-hi pawl hi mi ah an nih in an nunnak cawpcilh in thuthangtha cu an au pi ngamnak an ruat tikah thinlung thleng nak an neih phah theu. Rome khawpi ih martar rak tuar tu pawl nun khan mi tampi hnen ah an thihnak in thu a sim. John Huss, Prague ih Jerome, Cramer, Ridley, Latimer, Hooper le upat tlak mi Marian ralkap martar tuar tu pawl tla hi an si. Samson tivek pawl tla kha an nun lai ih an tuahmi hnak in an thih zawng ih an tuahmi kha a ropi sawn.\nc. Cun a hrekkhat pawl cu an thihhnu reipi tiang midang hrangah tinung luangsuak an si theu. An cangan mi le an hnatuan mi pawl hin an cangannak cafung pawl leivut an canhnu tiang midang hrangah tinung luansuak mi an si theu. Cuvek lakah cun Bunjan, Baxter, Owen, George, Herbert le Robert M'Cheyne pawl tla an tel ve. Hi pawl hin an nun lai ah an lei in thu an rak sim mi hnak in an kut ih an rak tuahmi, nganmi pawl hin an thih hnu ah thiltha tampi midang hrangah a hring sawn. An mah cu an thi zo nan, thu an simringring(Heb. 11:4).\nd. A neitabikah ka sim ding cu, mihrekkhat cu an nitin nuntudan hi midang hrangah tinung luangsuak an sinak a si. Zumtu hrekkhat daizet, nunnem zet, tanhmun hnget zet, leitlun ah thawmle vang nei ciamco lo an sinan an nitin nuntudan ah an kiangkap ih um pawl khristian nun mawi cawnter theinak nei tu mi tampi an um. Tongkam khat tong lo in nehtu sinak an co (1Pit. 3:1). An duhdawtnak, an thatnak, an thin suannak, an ngil neihnak, an duh am lonak, an nitin nuntudan pawl hin daiten mi thinlung sungah thu a ruat ter ih mi a neh a si. Hivek hi nutar pakhat in a rak tong dah, a rundamnak comi cu Pathian kut hnuai ih hnatuan tu Whitefield ih nuntudan ruangah a si, a ti. ' A thuthangtha simmi ruangah a si lo, ka hnen ah thil pakhatkhat i sim ruangah a si lo. Asinan, ka nauhak lai ah, a khritian nun mawi le a nitin nun ah a zangfahnak ka hmuh mi ruangah a si. Cule ka thinlung sung te ah hitin ka rak ti, 'Sakhua nak pakhatkhat ka neih a si ahcun Mr. Whitefield ih Pathian cu ka Pathian a si tengteng ding' tiah ka ti.\nKan Lalpa i thukam mi hi thaten pom in, theihhngilh hlah uhsi. Zumnak in Khrih hnen ah na rat a si ahcun nangmai thlarau lawng kha rundam si er dingah ruahnak nei aw hlah. Midang hrangah tinung si thei ding kha ruat sawn aw. Mi dang tampi pawl kha Khrih hnen ah rak hruai tu na si lo ding ti zo saw a sim thei tu a um? Hihi na thinlung sung ah ret in nung ringring aw, tuah aw la, sim aw la, thla khal cam aw. Nu pakhat, pa pakhat le unnau pahra ummi insang ah nunau te pakhat lawng kha khristian a sinak insang thu ka rak thei dah. Cule cui an nunau nu te a thih hlan ah an unau khawvel mi pawl kha an piangthar thluh, cucu tisa tongkam zet in hi leitlun ah zumtu pakhat khat hi a kiangkap ih ummi pawl hrangah tinung a si ti cu rinhlelh ding a um lo. Piantharnak cu na mit hmuh ah a si lo men thei, ih an piantharnak hmu loin na thihsan men thei. Asinan, piantharnak cun piantharnak dang a hrin ruangah mimalte lawng vanram an kai ti cu ringawhlah. Haworth ih Grimshaw kha a thih tikah a fapa kha zumnak le zangfahnak zianghman comi nei lo in a tanta. Asinan, a pai thu simmi le nuntudan pawl kha a theih hngilh thei dah lo ih rei lo te ah a rung piangthar. Cule a simmi netabik cu' Ka pa in vanram ah i hmuh tikah ziangtin i ti ding' ti a si. Curuangah Khrih ih thukam hi raltha zet ih ruahsannak thawn zum ngam uhsi.\n1. Himi thu ka lawpter hlan ah thusutnak tawte ka lo sut ta ding. Na sunglam nunah thlaraulam halnakhi ziangtal theihmi na nei maw? Na thlarau hrangah ngaihtuahnak thuk zet neih can nei in na thei aw dah maw? Mi tampi in cuvek theih awknak an nei lo ding tiah ka phang. Kum zabi pathum lai ih minung pawl hmuhtonmi ihsin kan zir thei mi cu, mi hrekkhat cu kum rei zer sung Pathian biak inn ah an feh theu ih an khawm aw ringring, a sinan an nun ah sual ngai pawimawhnak, sual huatnak, le rundammi si duhnak thinlung zianghman nei loin an rak um thei a si.Cawlhni tinte le kawm tinte an theih mi thlaici tha pawl cu leitlun ngainatnak, nuamcung cen duhnak, leitlun thil hiarhalnak pawl hin a siatsuah thluh cingcing ih zianghman rahtha anrah thei lo. Biak inn an rat tikah an ratnk lamzin ih phahmi lolungto an pal rero mi vek in an thing lung cu a hak remrem. An thinlung sungah zianghman danglamnak um loin le ruahnak thar zianghman neihmi nei loin an kir sal theu. Cuticun, kumkhat hnu kumkhat, thal khat an tikcu an hmang lian , ringring, Asinan mi pakhat cu a lu a nun hnianghni ah cun ka bei a dawng hrih lo. London khawsungih St. Paul biak inn pi ah an tarmi khawmdar tumpi kha kum reipi sung an rak tum theu nan, sun hnatuan lai ih thawm le vang tam lai fang ahcun mi tampi in an theithei lo theu. Lamzin ih mawtaw on le hnatuan tu pawl thawm le vang pawl khan dar on kha a ti nep ih mipi hrangah theih harsa ah a cang. Asinan, ni a hung tlai thlang ih hnatuan tu pawl an sun hnatuannak ihsin an cawl ih dawrkai pawl khal an dawr an khar hnu ahcun thawmvang khal a dai vivo. Cule khua a hung tlai ih zokhal zandai ah an innsang ah an um lai fangah biak inn darpi cu voikhat, voihnih, voithum an tum tikah mi thawng tampi in theih a si. Cuti vek cun mi tampi thlarau dinhmun khal ah a si theu. Tu ahcun an thisen a tha lai ih ei le in le sumpai hawlnak ah hmang aw in ah phar rero ih an sia-tha-theihnak hna cun an thlarau hrangih a tulmi cu a thei thei lo a si. Asinan, na duh khal len duh lo khal len na sia-tha-theihnak in a theih tikcu a thleng leh ding. Natnak le cahlonak in a lotheihlo in a lo theihter can a thleng leh ding, cu tikah cun na thinlung tawntai zet cun na thlarau hrangah ziang a tul ding tiah na ruah can a si ding. Cu ti cun na sia-tha-theihnak hna cu a ong leh dingih na kiangkap ih dar an rummi cu na theithei leh ding, cuticun Pathian in a lo zangfah a si le na sual sir in na thlarau tihhalnak diriam nak hawl ah Khrih hnen ah na ra leh ding. Himi casiartu zaten cuvek ih thlarau tihalnak ruangih Khrih hnen ah an rat cio ka duh sak. Khua a tlai tuk hlan ah cuvek theihnak an neih theinak dingah thla ka cam sak.\n2. Asile, tu leifangah ziangtal theih awknak na nei maw? Na sia-tha-theihnak kha thangharh aw in hna atuan maw?Na thlarau tihalnak cu thei aw in diriam tertu hnen ah feh duhnak na nei maw? Cuti a sile kan Bawipai hmin in sawmnak ka lo simmi hi rak ngai hnik aw; 'mi zokhal, ziangvek minung khal siseh la, farah maw milian maw, mite, mi tum, cathiam, cathiam lo, riahsia maw mi lungawi maw, mi zokhal a ti a hal ahcun Khrih hnen ah ra aw seh la, ra in seh'. Taw tlai lo ten sawmnak hi thei aw la pom aw. Zianghman hngak aw hlah, zohman hngak aw hlah. Hngahmi na neih a si ahcun a recang na ti tiang ziang maw pakhatkhat na hngak ringring kai na hrang khua a tlai tuk tiang na rak hngak ringring lo ding ti zo saw a sim thei? Tu ahcun Randam tui kut cu nang mah run dingah aman cia ringring, a sinan arei hlan ah rundamnak kut cu laksal a si cing dign. Nunnak tiluang cu tuah a lak in a um, asinan rei lo teah a kumkhua muang loin ra aw sehla, ra in lohli seh. Tui hlan ah misual zet na rak si ih, thu simmi thatha khal ngai loin , ralrin peknak pawl khal zianghman siar lo in na rak nung khal a si len tuah ra aw. Tui hlan ah Pathian thu an lo simmi le Thlarauthianghlim hnatuannak pawl cu na pom lo ih na duhduh in ni rak nung, na nu le na pa in mitthli thawn thu an lo simmi khal na hna ah na than lutter dih lo, Pathian biaknak le khawm awknak cu zianghman ah na siar lo khal a si len, ltuah zamrangin ra aw. Ziangtin Jesu hnen ah ka ra ding, tiah le ziangtin zumding ti ka thei lo, tiah daithlang in um men aw hlah. Mi pakhatkhat cu a tha a bang tuk ti a theih awk tikah ziangtin cawlhahdam dingah cawlhhna ka thiam lo a ti runtu dingih kkut kha a kaih hna ka thiam lo a ti ding maw? Titla mi pakhat tisungah a pil zik cuahco mi khan a mah runtu dingih kut kha a kaih hna ka thiam lo a ti ding maw? Tisungah a pilcuahco mi lawngpi sungih khualtlawng pawl khan an mah runtu ding lawng an kiangah a thlen tikah 'ziangtin lawngpi sungin kan tlan suak dingih ziangtin lawng thar sungah kan lut dign ti kan thei lo' tiah an to cuahco men thei ding maw? Aw! cuvek thulolak puhmawhnak pawl cu tlan san aw! Tho aw la, ra aw! Sangka cu khar a si hrih lo . Nunnak tiluang cu phih a si hrih lo. Lal Jesu in nangmah a lo sawm a si. Na thlarau in hiarhalmi a nei ih, diariam ter nak dingah rundam tui tinung lawng in a cang thei ti na ahcun a tawk a si. Ra aw, taw tlai lo ten Khrih hnen ah ra aw. Himi nunnak tinung a in ruangah a thi na hmuh mi an um dah maw? Zo pakhat tal teh diriam loin a kirsal an um maw?\n3. Cuti a sile, Khrih hnen ah ra in na hal a riam zo maw? Naih sinsin ah ra aw. Khrih na naih poh le hnangamnak na nei sinsin ding. Na nitin nun ah tiva kiangah na feh tam poh le na sunglam ihsin nunnak ti luang suak vek in na thei aw sinsin ding (John 4:14). Nangmah te lawng kha thlawsuahmi si ding na si lo, midang tampi hrangha thlawsuahnak hrampi siding na si.\nSualnak ih khat mi hi leitlun ahhin na duhthusam vek in na di a riam lo men ding. Asinan, na theih ringring ding cu vanram pahnih na nei thei lo. Hnangamnak famkim le lungawinak famkim cu hmailam ah a ra lai ding. Satan hi tawntem in a um hrih lo. Midang tampi hrangah an sual thei aw in an thlarau halriam dingah Khrih hnen ah an ruat nak ding cantha a um lai hrih. Khrih a ratsal tikah na thinlung in zianghman beisei mi dang nei nawn lo in na di a riam thlepthlep dingih na lung a awi ring ring ding. Cutik ah tui sualnak thawn a khat mi leitlun ah Khrih in ziangti vek in a fale pawl a rak cawmdawl ti an thei leh ding. Cuhmuah hmuah lak ah Khrih thawn pehtlaih awknak nei lo in rei tuk an rak nun kha an mang a bang leh dingih Khrih hnen ah rat ding an ning a rak zak rero kha mak an ti leh ding.\nKhrih hnen ah a ra ru pawl thlarau hrangah vanram cu ziangvek a si ding ti tarlang nak ah Scotland ram ih tahthimnak a um. Glencroe lamzin hi fehsuak a har zet ih minung malte lawng an feh suak theu. Asinan, cumi lamzin tawpnak ih lungto par ah hitin nganmi a um: 'Cawl hahdam aw la, na lung awi aw'. Himi tongkam vek hi, Khrih hnen ah thlarau tihal riam dingah a ra tu pawl vanram an thlen tikah kan leitlun thlaphannak le har tuarnak pawl hmuahhmuah cu a hlo dingih Pathian lalram sungah a kumkhuan in kan cawl ding. Kan dunglam kan zoh sal dingih kan leitlun nunnak ah ke karkhat hnu karkhat ah fimthiam zet le thinsau zet ih in rak kaihhruai nak pawl kan hmuh suak sal tikah kan lung a awi zet leh ding. Cawlhhmun ropi ah kan cawl dingih kan khualthlawnnak ih kan tha bang le kan thlaphannak hmuahhmuah pawl cu kan theihhngilh thluh ding. Hi leitlun ah Khrih hnen ih kan cawlh hahdamnak cu a fammim hrih lomi a si: vawi tampi cu tinung ih thawtnak taktak tla a thei lo kan bang theu ding. Asinan, famkimnak ni a thlen tikah kan duh a dim ding (Sam. 17:15). Kan duh thusammi tiva sungin ti kan in dingih ziangtik hman ah kan ti a hal nawn lo ding.\nTHU BET BAWMTU\nTui ka sim rero mi thu thawn peh aw in ka sim duhsan fiang zet in a tarlang thei tu canganmi pakhat a um ih, ka casiar tu pawl hnen ah lo theihter lo dingah ka hrap a hria. Cucu mi tampi in an siar dah lo mi le an theih lo mi a si. Kei cun hlawknak tampi ka neih phah ih mi dang khal in hlawknak an neih phah ding tiha ka ruat.\n" Mi pakhatkhat in sia-tha-theihnak cu kaih thawh a si ahcun a fehnak lamzin thei aw lo in 'Rundam ka si thei nakdingah ziang ka tuah a tul' (Dung. 16:31) tiah lam hruai tu a tul dingih, thaten kaihhruai a si lo ahcun a si deuhdeuh thei a si. Himi a thusutnak saannak dingah a dungthlun tui tongkam kan nei, 'Lal Jesu Khrih zum aw la, nang le na inn sang cu rundam nan si ding'. Himi thu saannak hi mi tampi hrangah a hlun tuk le sanman lo tla a bang men ding. Asinan, hi leilungpi cu a um kelten a um ih Pathian in milai sia-tha-theihnak a kholhfai nak ih a hmanrua pawl cu a thleng hlan lo cu hi tongkam hi milai thluakkholh nak ah le theihnak thianter tu dingah le milai thlarau ih halnak diriam ter tu dingah hman a si ringring dign. Ziangvek zirnak le thiamnak khal hi tongkam tha hmantlak lo tiah thlengdingin ziangvek tongkam tha hman tuahsuak thei mi an nei lo ding : a dungthlun tu pawl ih thu saannak hi zovek milai khal si hai seh la, hliam a tuar mi an sia-tha-theihnak ti damnak dingah an hman lo ahcun an hrangah tidamnak lamzin dang a um lo. Leitlun bum awknak ih an sia-tha-theihnak a ti hit lawng ah an hliamhma tuar mi cu a naa an thei nawn lo men ding. Asinan, a sunglam ahcun hma duppi, hnai ih khat mi ah a cang sinsin ding. Curuangah, a dungthlun tu pawl ih lamzin khihhmuh mi ah a feh feh tu pohpoh cu an hal a riam dingih an ti a hal nawn lo ding.\n'Hivek harsatnak a nei tu mi pakhatkhat in Israel sakhua hotu pawl hnen ah bawmnak a dil a si ahcun, an sakhua dan vek in, 'Na sual sir aw la, na sual na theihmi pawl ruangah na riahsia in um aw la, na sual pawl cu tlansan aw, cule Pathian in a lo zangfah ding ' tiah an rak sim ding. Asinan, misual pa cun, 'Aiha, ka thinlung cu a hak remrem ih ka sual ka sir\ntheilo, a ti ding; sual lak ah nuamnung ka rak cen lai hnak in ka thinlung cu a ruhseh deuhdeuh in ka thei ' a ti ding. Hi pai hnenah Khrih ih nuntudan pawl na sut a si ahcun zianghman theihmi a nei lo ding; thinlung nemnak le thulunnak pawl cu zianghman theih mi a nei lo ding: ' Thu awi nak cu thlarau nun na neih mi ih tuahnak a si ih, thatnak cu sersiam tharmi thlarau nun na neih mi ih tuahnak a si ih, thatnak cu sersiam tharmi thlarau ihsin a suak mi a si'. Curuangah sersiamthar hrihlomi thlarau hrangahcun thatnak in thulunnak cu a cang thei lo lawlaw a si. Curuangah, thangharh zomi pai hnen ah cun 'Lal Jesu Khrih cku zum aw la, rundam na si ding' tiah sim ding a si. Khrih cu ziang a si ti sim aw. A pai lungkimnak vek in misual pawl rundamnak ruah suak dingah ziangvek a rak tuah ih ziangvek a rak tuar ti pawl sim aw. Pathian Fapa in a mai nunnak cawpcilh in a tuahsuak mi rundamnak thuthangtha sungah ziangvek rundamnak a um ti a tawi zawng in sim aw: thuthangtha ih nunnak thuruk cu fiangzet in sim aw. Cuticun, a hramthawk ah Thlarauthianghlim cun Gentle pawl hnen ah hna a rak tuan vekin a tuan dingih misual pa cun zumnak nei thei dingin a sunglam nun a ti danglam ding. (Dung. 10:44).\nKhrih cu zumtlak si dingah ziangvak sinak a rak nei tiah a lo sut a si ahcun, a mah milai ruahnak in zianghman theithei nak a nei lo tiah sim aw: Khrih ah zumnak a neih lo ahcun sankhuk ih hloral ding a si ti khal sim aw. Pathian in a zangfah lainatnak in a rundamnak cu Khrih sungah a rak ruat ih Khrih ah zumnak cun Pathian khawkhan mi milai rundamnak sungah a tel ve a si ti sim aw. Tisa sinak ah thlun ding tampi kan nei vekin, Khrih ah zumnakih nung dingah Pathian ih thu pek mi kan si (I John 3:23). Curuangah milai sia-tha-theihnak thinlung cu Pathian thu hnuai ah tuhlut aw ding a si ti khal sim tel aw. Jesu Khrih in a mah kha a rundam duhnak le a rundam theinak pawl khal sim aw; a par ih a hngat aw tu hmuahhmuah a hnawng dah lo; ziangvek milai hman zumnak in a mah a pan tu hmuahhmuah cu a rundamnak ropi a co ter hai a tiah sim aw: zumnak cu hnawng tahrat in zum lonak ah nung vivo dingah zianghman puhmawh ding a um lo, ti sim aw. Khrih ah zumnak cu milai ih dan thlun nak hnak in Pathian lunghmui zawng a si; curuangah zum lo nak cu Pathian thin heng ter tu, tu hlan ih asual nak hmuahhmuah hnak in a sual rapthlak le milai siatsuah tu thlarau pulhhri a si tiah sim aw. Cuitlun ah, a sualnak ih tumzia, a rapthlak zia, Pathian thuthennak ni a tihnun zia, zianghman huhim thei tu a um lo zia, le Pathian zangfaknak in a rak khawkhan mi Khrih sung lawngin himnak a um thu pawl khal sim fawn aw.\n" Jesu Khrih ah zumnak timi cu ziangha a umzia?" tiah a lo sut ahcun, thuthiang sungah ziangtin kan hmu thei? Jews pawl in an zum lo (John 6:28-30); puithiam le farasi pawl in an zum lo (John 7:48); mitcaw pa in a zum (John 9:35). Jesu Khrih in ' Pathian Fapa na zim maw?' tiah a sut tikah 'Lalpa, amah cu zo saw a si, ka zum thei nak dingah i sim aw?' tiah a saang. Khrih ih a sim veten (Cang37) ' Amah ah zumnak cu ziang saw a si? tiah a sut sal nawn lo ih hmakhat te ah ' Lalpa, ka zum' tiah a sim ih a hmai ah kun in a biak, cutikah a nunnak ah zumnak le tuahnak kha vawi le khat ah a lang. Cuvek thotho in ramhuai pawlhmi pa le tilreh mi pai hnen khal ah khan a si(Mk. 9:23,24; Dung.8:37). A dungthlun tu le Khrih ih ral pawl khal khan Khrih ah zumnak timi cu Nazareth khua mi milai Fapa Jesu kha Pathian fapa, Messiah, leitlun rundamtu a si ti zum ih a mah cu rundam tu ah pom in zum a si ti cu an thawi thluh (Dung.4:12). Hi thutak hi Khrih a mah rori le a dungthlun tu pawl lkhal in an rak au suahpi mi thutak a is ih zokhal ih thihmi a si. Curuangah milai cun a sia-tha-theihnak zaten Khrih cu a zum ih a mah an hngat awk ding in mawhphurhnak a nei a si. ( A thi mi a thlarau cun nunthar a neih thei nak ding le a tlu se zomi a duhthlannak cun a tha mi a thlan thei nak ding ah theihnak dik a nei ter tu cu Pathian Thlarau si hman seh la, Pathian in milai duhthlannak cu tha hrum hmang in a fapa a zum ter lo ih milai llin a thinlung duhnak thawn Khrih cu a zum hrimhrim a tul a si).\n' Ziang kan zum ding tiah a lo sut hrih lai ahcun hitin sim aw, a mah cu Khrihah a um ih a sual pawl cu ngaidam si in thiamcoter a si zo ti zumding ah kawhmi a si lo ih Pathian in a Fapa Khrih ih thu a simmi hi zum ding ah kawh a si tiah sim aw (I John 5:10-12). Pathian in a simmi cu, Pathian in a fapa Jesu Khrih sungin kumkhua nunnak in pek; curuangah Pathian in in simmi ah a thinlung tak in a zumtu, le hi thuthangtha ah an thlarau nunnak a hngat aw tu pawl cu rundam an si ding(Rom. 10:9-11). Curuangah a zum a si ahcun thiamcoter a si ding (Kal. 2:16).\nCuticing cun ka zumnak ah harsatnak ka nei a ti thotho ahcun, a zumnak ah rinhlelhnak a nei lai tinak a si ih awlten san theih a si. Nemnak thawn thu a sim a tul. Mi pakhatkhat cu Pathian dan famkim zet ih thlun dingah a thupi ter zet men ding; asinan, mimalte lawng in zumnak ih harsatnak hi an theithiam. Ziangvek harsatnak a tong ti thaten sutsal hnik aw. Thiamcoter mi sin rundam mi si cu a duh um zet lo maw si? Pathian zangfahnak ih ropitnak cawimawi tu sidingah Khrih ah rundam mi si in, milai porhawk nak hmuahhmuah cu tanta ding a duh lo maw si? Hivek in na sut ahcun lo leh nak a nei ko ding. Thuthangtha sungih thutak ummi hi a zum in a ring tawk lo maw si? Cucu a ti ngam fawn lo ding. Cuti a si lole Khrih rundamnak le duhdawtnak cu a ringhlel maw si? Cutin a sim a si ahcun thuthangtha sungih Pathian in in simmi a hnawn thawn a bang aw a si. Khrih ih tlennak a ringhlel a si maw? Khrih ah zumnak a neih ahcun phurhnak a nei dingih a rinhlelhnak khal cu a zumnak dal lo dingin bawm a si ding tiah sim aw.\n'Zumnak tuahsuak dingah Pathian huham cahnak ka mamawh ih cucu ka nei fawn lo, cuaruangah Khrih cu ka zum thei lo nak a si, a lo ti a sile hitin sim aw, Jesu Khrih ah zumnak cu tuahnak in a si lo lih amah ah kan sinak vek in hngat awk a si sawn tiah sim aw. A thu sutnak cu thil cang thei lo a si. Thuthimnak ah, mi pakhat pa cu a khual tlawnnak ah a bang tuk ih kekar khat hman a kar thei nawn lo hnu ah ka bang tuk ruangah ka cawl thei lo, zau ka duh nan ka zua thei lo a ti ahcun zum ding zianghman a um lo. Thinlung a bang zet mi misual pakhat pa cu a mah ten zianghman ka tuah thei lo a si ti a theih awk hlan lo cu Jesu Khrih ah zumnak a nei thei dah lo ding: amah le a mah ah ruahsan ding um lo le bawm tu nei lo a si ti thei aw in Khrih hnen ah rundamnak duh ah a hngat awk tengteng a tul a si. Cutin thuthangtha na ruah rero lai fang ah Jesu in ( a tuah theu bang in) lungawinak, zumnak, le daihnak cu a sunglam nunah a neih ter ding' (Robert Traill: Works, 1696, Vol. 1. pp. 266-269. Banner of Truth Trust, 1975 )