SOUND DOCTRINE - Hre Mang\nTLAMTLING BIAKNAK TAHFUNG: Sound doctrine\nMi zokhalin anmai biaknak, kawhhran pawlkom cu a thabik, a thianghlim bik le Bible vekin a nungmi, a cangvaimi asi tiah an zumih an pom cio. Asile, kan Khrihfa Biaknak, kan kawhhran le pawlkom in a zirhmi, a dinpimi, a fehpimi thurin hrampi pawl hi a tlamtling maw tiah cuai thlai tikah a hnuailam tahfung panga thawn tah asi:\n1) Pathian thawn pehzawm awknak\n2) Mai bulpak nun ukbetnun\n3) Duhdawtnakin pehtlaih\n4) Veng, khua, society, cozah kumpi le miphun hrang tuanvo liangpar suang nun\n5) Sersiammi kilhimtu\nMalte fiang deuh dingin sim bet tum hnik uhsi.\nBiaknak dik, tlamtling, thianghlim le famkim Bible in a zirhmi cu Pathian thawn bulpak pehzawm awknak nei in cui pehzawm awknak hrangah nun asi. Pathian le milai pehzawm awknak a siat zo hnu ah Pathian in lamzin in ruatsakmi umsun cu Khrih lawngah asi. Jesuh in, “Keimah cu lamzin le thutak le nunnak ka si. Keimah hnenin siarlo zohman ka Pa hnenah an thleng thei lo” ati, John 14:6. Cutin Khrih ah sersiamthar, hrinthar zomi nun asi ih Zesu Khrih ah Pathian thawn pehzawm awknak cu bulpak nunsan, nun pumhlum hngat awknak, milai nunsan, lungawinak, hnangam daihnak hrampi asi. Cutin catbanglo Pathian thawn bulpak pehzawm awknakin Thiang Thlarau ukmi nun asi. Cucu Khrihfa biaknak nung thianghlim famkim in a zirhmi le a dinpimi asi. Khristian sakhuanak hi miburpi biaknak asilo, Khrih ah bulpak Pathian thawn pehzawm awknak nunpi in Pa Pathian ih tumtah le duhnak hrangah nun asi. Cutin Khrih ah Pathian thawn pehzawm awknak neitu pawl pehzawm awmi mibur cu Kawhhran tiah kawh asi. Pathian thawn bulpak pehzawm awknak neilo in Khrihfa lakah tlanglengin kawhhran sungtel pawl cu Bible in tuu lakah me (kel) a timi pawl khi an si.Na biaknak, na kawhhran, na sakhua nak in Pathian thawn bulpak pehzawm awknak nun lamzin ah a lo fehpi maw?\nKhrihfa biaknak ih danglamnakbik pakhat cu minung lam tuahnak, tisa zuamnak cu thihter, tawpter asiih Khrih ah Thiang Thlarau uknak hnuaiah nunthar asi. Tisa leihring nun in a suahpimi tumtah, duhmi, porh awknak, cawimawinak, nuam timi pawl cu nitin Kross parah khengbet tahratin nitin Pa'i tumtah, duhnak le lunghmuizawng tuah in Thiang Thlarau uknak hmuai ah nun asi. Tisa cu Thlarau Thianghlim Pathian thawn an ral aw. Curuangah Khristian biaknak nung, thianghlim le tlamtling cun tisa cangvaihnak cu do in Thiang Thlarau ukmi bulpak nun a zirh. Cuticun Thiang Thlarau in a ukmi zumtu nunah tisa mizia cu thihter asi ih Thiang Thlarau a lal, zumtu nunah Pathian mizia thanlenter asi.Khrih hmuihmel bang sinsin in nitin thanlennak asi. Na biaknak, sakhua, kawhhran in na tisa kross parah khengbetin Thlarau Thianghlim ukmi nun lamzin ah a lo hruai maw?\nPathian thawn catbanglo pehzawmnak neitu nun cu kiangkap midang, leitlun milaipi pawl thawn pehtlaihnak ah a lang: Duhdawtnakin Pathian rian in midang hrang nun asi. Zesu Khrih ah nunthar a thawktu pawl cu anmai bulpak hrangah nung nawn loin Pathian rian in midang hrang nun asi. Pehtlaih awknak cu a tawpnak asi ih thildang ziangkim cu hmanrua men an si. Pa Pathian ih duhdawtnakin a nungtu pawl hrangah daan a tul nawn lo. Duhdawtnakin a nungtu pawlin sualnak, Pathian huatzawng le midang siatsuahnak thil zianghman an ruatlo, an tong lo ih an tuah fawn lo. Cutin zumtu pakhat cu Pathian Thlarau in a ukmi nunah a pehtlaihmi a insang, venghnen, hmuansak hmuanthlang, hrinpi, miphunpi, society le cozah kumpi, le leitlun milai pehtlaihmi pohpoh hnenah Pathian mizia nunpi in Pathian palai, Pathian siahhlawh asi. Cutin Pathian rian in midang thatnak hrangah a nung: milai tisa duhnak, nuam timi, porh awknak pawl cu thihter in pehtlaihmi milai zapi hnenah bulpak in siseh a burin siseh Pathian tumtah le duhnak cu tuah famkim asi. Cutin a pehtlaihmi milai hmuahhmuah hnenah Pathian duhdawt zangfah lainatnak thuthangtha thlawsuah luansuaknak Pathian hmanrua asi.Na biaknak, sakhuanak, kawhhran pawlkom in duhdawtnak in nun lamzin parah lam a lo hruai maw?\nKhrihfa zumnak nung, thianghlim le tlamtling cun vengsung, khualeram, mibur, hrin le hnam, miphun le ramkulh cozah kumpi pawlkom awknak le pehtlaihnak tha le thianghlim a zirh in a cangsuakter asi. Milai bulpak, mibur le pawlkom nunphung mawi a siatsuah loih a thiangmi le a tha mi milai pehtlaih awknak, pawlkomnak, milai nunphung mawi a suahter sawn asi. Cutin milai pawlkom awknak hrangah a tulmi milai pehtlaih awkdan siseh pursum leilawnnak, senpi vangtlang thuthluknak (public decision) le senpi bungrua le canpualtha zem darhnak, farah nauta, anhai sawmdawlnakah siseh hmasawnnak le ziangkimah milai nungphung mawi le nuntuziatha le thianghlim a hringsuak sawn asi. Khrihfa biaknak cu milai kutin sakmi innpi sungah tuahnak raithawinak asilo, nun pumhlum Pathian tumtah le duhnak hrangah Thiang Thlarau ukmi nun, Pathian rian in midang hrang nun, leitlun nun pumhlum ap wk nun, leitlun thim lakah Khrih ih eng kapsuaktu nun asi. Na biaknak, sakhua nak in na umnak kipah na tuanvo fiangter in veng, pawlkom, society, le cozah kumpi thawn pehtlaihnak ah nunphung mawi a lo zirh in Khrih ih eng kapsuaktu nun a lo zirh maw?\nPathian in Adam hnenah tuanvo a rak pekmi, Satan bumnak ruangah milai in kan hloh zomi, milai canpual, sersiammi ziangkim parah thuneitu, uktu, le kilkhawitu milai sinak dinhmun cu Khrih ah a tharin milai hnenah peksal asi zo. Sersiammi ziangkim cu Pathian le milai karlak pehzawm awknak hrang hmanrua men an si vekin milai in sersiammi ziangkim cu kilhim, fingkhawi dingin tuanvo a nei asi.Na biaknak, sakhuanak, kawhhran le pawlkom in sersiammi ziangkim parah kilkhawitu, fingkhawitu tha si dingin a lo zirh maw?\nPathian in theihtheinak le na theihmi nunpi theinak lo pe hram seh!


Leh-rulhnak Tha - Chinland Today Media\nMarch 20, 2017 11:39 am·0 comments\nBerlin ram an tthenawk laiah an sim ttheumi thuanthu pakhat a um. Nisuahnak lam Berlin cu Communists uknak hnuaiih um an si, Nitlaknak lam Berlin cu mahten ukaw, zalen zet an si. Ttumkhat cu ziang thuthokin si maw Nisuahnak lam Berlin ih um, mibur hrekkhat in hnawmhne le thilsiava cu bawm sungah thun tahratin, cuvek bawm tampi cu truck(mawtaw)pi thawn Nitlaklam Berlin ah an hei kuat.\nNitlaknak lam Berlin pawlin cumi an rak dawngih a sungih hnawmhne sia pawl lawnglawng an hmuhtik ah an thin-aithok zetih, baalbawm pawl cu heikuat kir dingin an um lawk. Asinan cutin hei lehrul ve ding cu ttha an ti sal lo. Cuaiah lehrulnak ttha thawn lehrul dingin le Communists kut hnuaiih umpawl bawm sawn dingin thutluknak an tuah sal. Cutin annih cun bawm sungah ei-theih thiltha a phunphun le ei-in siat har deuhmi thilfun tivekpawl hmangin an hei lehrul sawn a si. Cui bawm parah hitin ca an nganta “Pek ding kan neihmi thil cu kan pe aw veve a si”tin.\nHi thilcang thu vun ngaihtuah rero tikah, Nitlaknak lam Berlin pawlih lungput zohtthiamtlak zia kan hmu thei. Anmah camriam vekih thiltha lo pek an si laiah anih cun an neih thiltha thawn lehrul sawnin thlawsuah lamzin an sialsak sawn. Hivek lungput nei ding hi tuini ah leitlunin a hal ttiattia asi. Hmun kipah lehrulhnak thalo hmuh ding a tam vivo. Kan ram sungih doral mei a mit ngaingai thei dah lo khal hi lehrulhnak ttha lo thawi lehrulhawk vivo kan tum ruangah ti sehla a sual lo men ding. Khatlamin remawk lonak mei a run muahmi cu khatlamin rak mit-ter loin a rak sem nung sinsin ih cutin doral mei cu a hlio ve vivo. Acak sawntu in caklo sawn kha a nekrawk tikah caklo sawntu khalin tikcu remcang bawhin a rak pel khiokhi ve. Cutin rualremawknak cu a hla sinsin.\nInnsang khalah pasal ih phunhrannak nupi in a rak el ve zutzo tikah kheng le kho tiang in a tuar phah. Cuvek thotho in nupi ih phunciarnak pasalin a el ve tikah vuak velhawknak tiang a thlenphah ttheu. Thil tthalo cu thil tthalo lala in a lehrul tikah thil bese sinsin a suak. Ziangruangah saw aw hro siakha zetih in hrotu pawl hnenah aw hro sia zetih kan rak lehrul duh ttheu? Kanmai mawhnak um lo cingih in camriamtu khi kan ngaimawh ding asi lo.\nThil tthalo in petu hnenah thilsia kan pek ve ah cun anmah lala thawn kan bangaw ding. Aw hrosia thawn in hrotu kan rak hro ve asi ah cun a mizia tthalo kan ttawmpi ve tinak a si ding. Midang ruangah na sungih thiltha cu thil thalo ah cangter siang hlah. Judah pawl ih thufim ah “kan tongkam cu thla nei in a zam vivo ih a netnak ah kan mai parah a ra fu sal” timi an nei. A umzia cu kan tongkam ih rah cu a sia maw a tha maw kan mah in kan ei sal ding tinak asi.\nKan dung baite ih saya Jessie ih status tarmi ka duhzetmi cu “Lam ka leng niakno lai kha zin kapih uico in ‘Bo Bo’ i rak ti. ‘Bo Bo’ka vun ti ve. Ekhei!! Uico tlukfang ah ka suak si lo sawm?”tin an rak ngan dah. Milai in uico cu a bo ve ah cun uico dinhmun vekah a cang ih cui milai ih zahumnak a nepter. Cuvek ciah cun kan mah in botu tapoh hi kan bo let ve tum ah cun anmah thawn kan nep zia bangaw ding. Winston Chruchill khalin “Na lamzin zawh laiih a lo bo-tu uico pawl hmuahhmuah khi lungto thawn deng vivo na tum ah cun na feh duhnak hmun na thleng thei dah zik lo” tiah a rak sim dah.\nOnline ah si maw, hnatuannak ah si maw, hmun dangdang ah in dodaltu le aw-hro siakha zetih aan sia in fahtu pawl hnenah anmah vekin ansia thawn lehrul ve ding kan si lo. Thiltha kan neihmi hmangin lehrulhnak tha thawn kan rul sawn ding asi. Thingkung thalo cun rahttha a rah dah lo, thinkung tha lawngin rahtha a rahsuak. Thingkung thalo ruangah thingkung tha cu rahsia a rah ve ding a si lo. Phuba lak tumin lehrulhnak thalo thawn in dodaltu pawl lehrul salih tikcu heu rero dingah kan hringnun can tawite hi a uium tuk.


Falam Pathian Rongbawltu Zaten Thlacamkhawmnak Nei Ding - Chinland Today Media\nJanuary 28, 2017 3:58 pm·0 comments\nFalam khua vankau sizung ihsin\nFalam mi le sa Pathian hnatuantu zaten hmunkhat ah Pathian biak khawmnak an nei ding. Falam puaipi densen in hi thlacam khawmnak khal neih a si ding. Chin Baptist Association, North America (CBANA)ihsi khalin palai pawl an tel pi ve ding.\nFalam puaipi densan in February 19, 2017 sun, zarhpini ah Pathian biak khawmnak le thlacam khawmnak hi neih cih a si ding. Hi thlacam khawmnak hi Falam Christian Fellowship; Falam ih kawhhran tin komkhawm pawl in an hoha ding.\n‘Hi tiih kan tumtahnak san khal thildang siloin, Pathian hmunkhat ih kan biak khawm theinak ding le hmailam caan ah thazaang thar kan suah khawm theinak ding ruahsannak in asi.’tiin CBANA sungtuan, Rev Sa Tin Lal cun Chinland Today Median hnenah asim.\nCBANA, USA ihsin palai 12 tluk an tel ve thei ding tiin thu kan dong ih, Lairawn le laitlang hmun dangdang ihsin rongbawltu zate khal sawm an si tiin thu kan dong.\nThlacam khawmnak, Sunday sun khawm ah Dr Awng Mang in thusimnak an nei ding. Mi khual hmuah pawlcu FCA mino pawl in tuanvo an lak ding.#


Thawngtla suak lakah a tel lawk nan, 'minung palh in kan suah sual,' tiin an va kaihsal - IHBURLEN\nThawngtla suak lakah a tel lawk nan, ‘minung palh in kan suah sual,’ tiin an va kaihsal\nOctober 20, 2021 admin RAMSUNG THUTHANG, THUTHANG 0\nSAC ralhrang in ramthukhel ruangih thawng an tlakmi mi pakhat cu October 19 ih thawngtla an suahmi ah a tel ve nan, a hnu rei lote ah an kaisal.\nAn kaihsalmi pa hi Ko Thet Paing Htwe a si ih anih hi section 505 (a) in May 2 laiih an rak kaihmi le thawngtlakmi a si rak. October 19 ah SAC ralhrang ih thawngtla pawl a suah zalenmi lakah Ko Thet Paing Htwe cu a tel ve lawk nan, “Minung palh in kan suah sual,” tiah nazi kar khatte ah an va kaihsal.\nKo Thet Paing Htwe ih innsang pakhat cun, “An unau in an kai ih a nau cu an suah hrih lo. Tu hlan liangluang ah palik in minung kaih sualmi an neih cu ka rak thei dah. Asinan thawnginn ihsin suah sual tivek cu kan dam sungah ka thei dah ngelcel lo,” tiah a sim.\nKo Thet Paing Htwe hi thawnginn ihsin a suak ih inn a thlen hnuah a sungkua pawl thawn thunuam an rel rero laifangah SAC ralhrang motor an kot ah a ra ding ih cutin an kaihsal.\n“Kan sungkua titi thunuam kan rel rero lai, minute 45 hrawng kan tokhawmnak a rei ding, tiah an ra kaisal. Thawnginn ihsin suah zalen ding hmin cazin ah a tel lo nan, kan suah sual,” tiah October 19, zan nazi 9 hrawngah Insein palik sakhan ah an hruai.\nA innsang pawl cun, “Nan ra thei, in ti ruangah an hruaisuak hnu minute 5 hrawng a rei ding, a dungthlun in kan poksuak. Asinan palik sakhan kan va thlen tikah zohman an rak um lo,” tiah an sim.\nTuni October 20 zing ah Zua Mah palik sakhan ah a innsang pawl in thuhla an va zingzoisal cu, ‘minung palh in kan suah sual ruangah Insein thawnginn ah kan khumsal,’ tiah palik sakhan lam cun an rak sim.\nSAC ralhrang in Ramthlo khua inn 100 lenglo an ramh\nLt. Gen. Than Hlaing a thi lo nan, a lu ah hriamhma malte a pu ih cawlh a la lawk


Edward Kennedy A Thi - Chinland Today Media\nEdward Kennedy A Thi\nAugust 27, 2009 2:07 am·0 comments\nUS Politics ih mi langsar leh hminthang John F Kennedy ih unau Edward Kennedy kum 77 micu thluak cancer natnak in a thi. Massachusetta State insi Senator ih hril tlin mi Edward Kennedy hi President, Obama ?anzet tu a siih, kum 1962 ih a u naupa John F Kennedy in President a cuh ruangah a umnak Senator hmun a suahsan ih cumi hmunlawng luah dingih an hril mi a si. cumi hnu ah Edward Kennedy hi Senator ah ?um 7 hril tlin bet a si.\nEdward Kennedy hi kum 50 sung US ih Politician leh thilti thei mi ropi a siih, a hna?uan mipawl cu US ram thuanthu ah a caam ringring ding a si tiah BBC Correspondent, Richard Lister cun a sim. US Majority hruaitu Hanry Reid khalin Kennedy sungkaw hrang leh US rorel nak Inn hrang ah Edward Kennedy a thih cu a pawizet a si a ti.\nEdward Kennedy te hi Unau 4 an siih, Edward Kennedy lawnghi taksa damlo nak ruangih thi a si, ih a u nau dang pawlcu thihsia ih thi an si, an u nau lakih Josepth Kennedy cu leitlun ralpi voi 2 nakah Vanzam in a tla that ih, President hlun John F kennedy leh Robert F Kennedy cu misual ih thah mi an si.\nIsreal PM Leh US Ram Ai Awh Tu Be Aw Ding\nIsrael leh Palestinian karlakih rualrem awknak a um theinak ding thu rel dingin Isreal Prime Minister, Benjamin Natanyahu leh US ram ai awhtu George Mitcheel cu tuisun ah London khawpi ah an be aw ding. US hin Middle East ih rualrem awknak a um thei nakdingah Palestinian pawl hrangih ram hrante tuahsak dingin leh Palestinian pawlin an khawpi vekih an ruah vemi East Jerusalem ih Isreal pawlin Inn leh lo an din bet rero laimi cu bansan dingin US cun Isreal cu a rak nawr rero zo ih, Asi nan Isreal Prime MInister, Benjamin Natanyahu cun US ih nawrnak cu a pawm theilo thu leh Palestinian pawlin East Jerusalem an maite vekih an ruah cu a diklo a ti thu a rak simzo.\nHimi thu an rel hnu khal ah Isreal cu East Jerusalem ih Inn leh lo a din rero mipawl cu a bansan cuanglo ih, tu khalah a sak bet rero lai ruangah, Palestinian hotu pawlkhal in Isreal in a Inn sakmi pawl a bansan duh cuanglo ah cun Isreal thawi rualrem awknak hawlih biakawk nak neih in umzia a nei cuanglo tiah biakawk nak tuah an duh lo a si. Cu ruangah himi thu rel dingin tuisun ah Isreal Prime Minister, Benjamin Natanyahu leh US Ram ai awhtu George Michell cu London ah an be awding a si.\nSouth Korea Leh North Korea\nRelzo vekin a liamcia kum 50 ihsi ram rak ?henawk ruangih sungkhat khal ?hen aw cih thluh sungkhat hmu aw thei saldingih biakawk nak neiding North Korea leh South Korea biakawk nak neiding in South Korea ram ai awh tu pawlcun tuisun ah North Korea ramih Mount Kumgang cu an panih. South Korea ram ai awh tu pawlhi Kim Yong Chol in a ho a si.\nTui an biakawk nakhi ni 3 sung a awh dingih an thurel dingmi thupi pawl kalah kum tamzet sungkhat hmu awtheilo pawl hmuh awk theinak ding lamzin hawl hi an thupi pakhatih an rel tlang ding mi a si tiah South Korea ram aiawh hotu Kim Yong Chol cun a simih an tumtah vekih an be aw thei a sile, ram 2 ih sungkua minung1,00,000 hrawngcu tuikum October thla hrawngah hmuh awk ter thei an beisei thu khal an sim. kum 2008 hlanih an ram 2 boruak a siat tukhlan ah khan sungkua 16,000 hrawngcu an rak hmu awtheizo.\nTuizingah Afghanistan ram khawpi pakhat Kandahar ah Bomb a puakih minung 40 an thiih, Midang 60 lenglo in hriamhma an tuar. Hi bomb hi Car 5 sungih si ti puakmi a si ih ziang pawl hmanin an puahthu an simlo nan Afghanistan ram hotu pawlcun Taliban pawlih puahmi a si an zumthu an sim. Hi Bomb puakin a kiangkap ih Inn leh mawtaw tamzet a tisiat ih hriamhma tuar lakih tamsawn cu Bomb puak natuk in a tlir ciim mi Inn ih nen mi pawl an si.\nMother Teresa Ih Suah Ni Lawm\nMi rethei leh zawnzai bawmtu mi ropi Mother Teresa ih suahni campha voi 99 nakcu tuisun ah leitlun ram hmun tampi ah an lawmih, a thihnak hmun India ram Kolkata khawpi ih a Inn ah a mah ngaisang tu mipi tamzet cun thlacam nakthawn tikcu an hmang a si.\nMother Teresa hi Albania ramih Akopje ah kum 1910 ah khan a suakih 1927 ah khan mi rethei zawnzai bawm dingin India ram Kolkata khawpi an a lutih, kum 1950 ah khan mi rethei bawmtu pawl ropi zet Missionary Of Charity a dinih,a thih ni tiang India ram kolkata khawpi ah a um a si.\nMother Teresa hin kum 1979 ah khan cawimawi nak sang Nobel Peace Prize a dawngih a thih kum 1997 ihsi kum 6 hnu ah mi thianghlim puanmi lakah a tel tiah Pope cun Vatican ah a puang.\nHonduras Ram Hril Aw Ding\nHonduras ram President, Manuel Zuleya tuikum June ni 28 ih an hlawnthlak hnuih an ram Preident ?uan sungtu Roberto Micheletti cun an rampi hrilawk nak dingcu tuikum November thla ah a si ding tiah a puangih, Hi an ram hrilawk nakih hriltlin micu ramdang pawlin an pawmpi lo khalle Honduras ram hruaitu a si ding a ti.\nTuikum June ni 28 ih an President, Manuel Zuleya an hlawnthlak ihsin ramdangih tlan dingin thu an pe cihih, himi hnu ah Roberto Micheletti in President tohkham a runluah ih ramdang pawlin President, Manuel Zuleya cu President hna?uansal dingin an nawr rero nan Roberto MIcheletti leh a lam ?ang pawlin rem an ti nawnlo a si.\nHimi thu ah Organisation Of American States rampawlih Foreign MInister pawlkhal Hoduras ramah fehin an ram hotu pawl an tong rero nan an hlawhsam. Roberto Micheletti cun ramdang pawlih Manuel Zulaya President ih retsal dingih an nawr nakcu a pawn theilo thu a simih, Ralkap cahnak hmangih an retsal a silo ah cun biakawk nakih an ramih Manuel Zuleya lal tersal a tumlo thu a sim.\nTaliban Hotu A Thi Fiang\nPakistan ih Taliban hotu Baitullah Mehsud cu US raldo nak Vanzam Pilot umlo ih MIssile kahmi ah a thi fiang a si tiah an pawl hruaitu ih an hril tlinthar mi Hakimullah Mehsud leh an pawl hotu pawimawh langsar Wali-ur- Rehman cun an puang. Baitullah Mehsud hi US raldo nak Vanzam Pilot umlo Drone in Missile ih a kahnak ah an umnak hmunpi Waziristan hmun ah a nupi leh a mah kiltu minung 7 thawn US Missile in a kapthat a si tiah an sim.\nHimi laiah Pakistan Interior Minister, Rehman Malik cun Taliban pawlin an hruaitu dingih Hakimullah Mehsud an hril cu thu rin um taktak a silo ih, an hotu bik Baitullah Mehsud a thih hnu ah a ai awh tuding hotu dinhmun cuh awknak ah buainak nasa zet a umih cumi an thu buai thuh tumnak men a si a ti,


2006 Isreal vs Arabs - Hre Mang\n2006 Isreal vs Arabs\nDemocracy lam hawi in ram zaingmawzat hma an sawn rero. Asinan cozah lam hnakin an ram mipi pawl hi sakhua kulmuk lamzin zawhnak lamah an khurbing (extreme) sawn in a lang. Cun, siangpahrang (king) an neih mi pawl khal hi ram hrekhat ahcun democracy uknak hmasawn dingin dal tu ah a cang. Thimnakah, Saudi Arabia ram hi Middle East ram lakah USA ih rualpi tha bik ram pakhat asinan Siangpahrang uknak in an kaih hruai awk ruangah ram lennak le thuneih nak cu siangpahrang insang (royal families) le rualpi tha pawl kutsungah a tamsawn a lut ringring tikah democracy uknak, mipi tamsawn duhnak hnakin siangpahrang sungkhat pawl le rualpi pawl duhnak sawn in ram lennak le thuneihnak pawl cu a feh in a lungliam sawn. Asinan, Jordan ram hi zohthimtlak zet pakhat cu asi. Jordan ram siangpahrang hi santhar cathiam le mino te asi ih democracy kaihhruai awknak (democratic principle) duhzettu asi ruangah an ramsung ah daihnak le mipi dundan in kaihruai awknak lamzin an pan cakzet fawn.\nIran president in “Israel ram cu leitlun ram zuk sung ihsin hlawn hlo ding asi” tiah Iran mipi pawl hmaiah thu asim ihsin thawkin Iran hi Isreal ram hrangah tihnungza asi tiah Isreal misa le leitlun mipi in an ruat. Curuangah mi hrekkhat ruat dan ahcun Iran hin nuclear ralthuam a nei veten Israel ram a siatsuah ding tiah an zum. Israel intelligent pawl lak khalah ruahnak phunhnih in an then aw aw. Mi hrekhatin, Iran cu amah le amah humhim awknak hrangah nuclear ralthuam a tul ve mi asi ih Nuclear ralthuam a nei taktak asile ramdang hrangah tihnung zawngin a cangvai lo ding tiah an zum. Curuangah a tufang leitlun politics khaikhawm tikah Iran cu tihnung bik, leitlun remnak le daihnak siatsuah thei asi tiah an ruat ruangah UN SC ihsin siseh USA ram uktu pawl le Europe ram hruaitu pawl siseh an buai zet. Iran in Nuclear bomb nei thei lo dingin an zuam nasa. Asinan, Israel ralkap hotu, Chief of Staff Lt. Gen. Dan Halutz in a sim dan asile a nemzawngin nawr awknak (diplomacy) in Iran ram in nuclear bomb a tuah tummi cu a kham thei lo ding tiah USA le leitlun ram hruaitu pawl hnenah ralrinnak a pek. Iran cun nuclear ralthuam si loin meisa hrangah nuclear power cu kan tul asi ti ah a sim nan’ International Atomic Energy Agency (IAEA) cun Iran in nuclear ralthuam tuah a tum asi tiah a zum ruangah UN SC ah thu a putlut phah. Cuntin Iran in Nuclear ralthuam a tuah tum thotho tikah ziang a cang ding? USA le Isreal in an kap pei maw?\nLebanon thlanglam ramkulh sungah Shia sakhua be tu pawl an um ih Hezbollah cu an bawm. Hezbollah in Lebanon cozah ah palai 14 (hleili) a nei ve. Cutikah Hezbollah pawl cu leihnuai lawng si loin langhgan (overground) political party asi ve. Asinan, Lebanon ramkulh sungah Hezbollah cun Lebanon cozah ih theih pi loin amah te party ralkap a nei ih Iran le Syria in a bawm, sumpai le hriamhrei in siseh an tul mi a bawm.\nUN Security council in Israel cu Lebanon ramsungah mipi bungrua pawl (civil infrastructure) siatsuah lo ding in thuthluknak a tuah nan USA in veto power hmangin a khap. Russia lalpa, Putin cun, “Hezbollah in Israel ralkap a kap that mi le a nunglai in a kaih mi khal a tha lo, Israel in Lebanon ram natuk in a kap mi khal a dik lo thotho asi” ati. Asinan, USA cun “Israel ram cun leitlun ramdang vekin amah siatsuah tumtu leihnuai ralkap pawl cu dolet theinak a nei asi” ati. USA hruaitu pawlin mizan sunah Israel an bawm thu an puang sinsin. USA in Hezbollah cu terrorist pawlkom vekin a ruat ruangah Lebanon cun terrorist a ramsungah zalenzetin a um ter ih Lebanon cozah tiangah tohkhawm a pek ruangah mipi ziangzat an thi thla le cui terrorist pawl cu siatsuah, ti tawp hrimrhim ding asi ti ah an ruat.\nIsrael in Syria pawl hnenah ralrinnak a pek, “Hezbollah le Hamas terrorist pawl an rak bawm ringring asile, next target cu Syria asi ding” tiah Isreal luban pakhatin a sim zo. Iran in hitin asim ve, “Israel in Syria a kap asile Islamic ram cu Israel in ral a phuang tluk asi ding” ti in. Curuangah atui’ ral do awknak hin Syria tiang a kaikawh asile Iran khal a tel vivo ding a bang. Syria le Iran tiang a kaikawh asile raldo awknak cu a tum zet ding.\nNiriat (8) kah awknak a um hnu ah USA congress cun thuthluknak (resolution) suah in siseh American khristian le Jews mi tampi cun pumkhawm aw in siseh Israel an tantu an ausuah pi. USA president Bush lal sung kumnga sungah ramdang ral voihnih Afghanistan le Iraq an kap zo tikah USA khal ramdang raldang kap dingin harsatnak a phunphun a tong. Culaiah Iran in nuclear bomb a neih ding cu USA in an tih tukmi le an duh lo tukmi asi fawn, kham thei dan a um asile ziangtilam khalin kham an duh ti cu a fiang. Asile, USA in amah rori fehsuak in ral do loin Israel hmangin Iran a kap pei maw timi hi mi tampi in an ruat mi asi. Iran uktu sakhua kulmuk pawlin le Israel/American siatuah le an milesa thah cu sual ah ruat loin an pathian in tuanvo a pekmi vekin an ruat fawn. Cutivek dinhmun laiah a tufang Hezbollah le Israel buainak karlakah Iran a hrawlh aw pang asile USA le Israel hrangah cantha asi sinsin dingih Iran nuclear ralthuam tuahnak hmunpi pawl cu kahsiatsak nak cantha ah a cang ding ti ah a ruat tu tampi an um fawn. President Bush thu asimmi vekin, USA hmuhdanah, Syria, Korea, le Iran pawl cu “Axis of Evils” “Sual Bulpi” ti asi tikah USA cun Syria, Iran pawl cu siatsuah thei nak ding lamzin thu a um asi ahcun a thukthun lo nasa ding ti a fiang. Iran in le 1979, sakhua kulmuk pawl in cazoh uknak an lak thawk ihsin American milai pawl kai tahratin USA thawn pehtlaih awknak tha nei thei nawn lo in an um fawn tikah an pehtlaih awknak cu ziangtik lai khalah puak kuai thei ringring dinhmunah an ding ti a fiang. Iran in, “American in Israel pawl hnenah green signal a pek ruangah Israel in Lebanon ram cu siatsuah ding tiangah a kapnak asi” tiah American a puh ih American in “Iran le Syria pawl lungkimnak vekin Hezbollah in Israel ram a kapnak asi tiah an ti ve. Cun, Middle East mipi mi tampi lakah American dodal nak (anti-Americanism) a thang lian vivo tikah Iran hin Middle East Muslim sakhua kulmuk pawl hmai hruai in American le Israel cu nasa ten a rel sia in a dodal ve tikah thu pakhatkhat hrial theih loin a cang pang asile kap awknak na sinsin suak thei dinghmun asi ringring.\nLeitlun rampi, siangpahrang uk tumpipi, Creek Empire, Roman Empire, Persian Empire, England ram uk (colony) ‘Ni thla dah lo lalram’ tiah an rak ti mi pawl kha an nilecan a cem tikah zohman run le kham theih lo in an tawp. Asile, USA teh tawpnak a nei ve pei maw? Kumza ziangziat tiang a daih ding timi hi leitlun thuanthu a ruat tu pawl thinlung luah tu asi.


Institute of Chin Affairs (ICA) meeting USA ah tuah ding - Chinland Today Media\nInstitute of Chin Affairs (ICA) meeting USA ah tuah ding\nJuly 15, 2015 1:47 pm·0 comments\nICA din tum ta..\n– Van Tuah Piang\nInstitute of Chin Affairs (ICA) cun 2012 kum ihsin thok in ramsung ramleng ah miphun le khua le ram hrang kum thum sung hnatuannak a neih rero hnu ah tu a ra dingmi July 17 ihsin 19 tiang USA ah meeting tuahnak nei dingin tumtahnak a nei.\nKum 2012 hnu ah ICA hmin in avoikhatnak tonkhawmnak ding a si mi hi meeting cu USA ih Indianapolis ah tuah ding a si ih Europe, USA, Canada le Kawlram lam ihsin palai pawl siseh, USA ih Chin Pawlpi, kawhhran le pawlkom dangdang ihsin hotu le palai pawl khal siseh an tel thei ding tin thu don a si.\nKawlram pi hi zalennak lamzin par ah a feh vivo ih, hivek caan ah ICA hin ziangti zawngin Laimi le Lairam hrangah thuk sin le kau sin in hna kan tuan thei dingih hma kan la thei ding ti pawl hi hi meeting ah relkhawm ding a si.\nHimi hlei ah, Laimi pawl karlak ih tuihlan thilcangmi pawl thlirsalnak siseh, Laimi pawl lak ah remdaihnak le rualremnak (Chin national peace and reconciliation) thu ah ziangvek pawl kan tuah thei dingmi a um ti pawl siseh relkhawmnak nei ding khal a si.\nAhleice in July 18 zaan ah a liamcia caan ih Chin National Front (CNF) le Falam mi pawl karlak ih thu umdaan le hmailam kekar daan ding pawl khal fiangfai deuh le fumfe deuh ih relkhawm ding a si.\nCuruangah July 18 zaan ah tui tum meeting ih a hranten sawmmi pawl lawng si lo in himi relkhawm dingmi thulu rel le theih a duh ve tu Indianapolis ih um Falam mi zozo khal sawm a si.\nICA cun Laimi ramkhel (Chin politics) thuhla ah mipi lam ah tangin pehzom ih hna tuan vivo ding le mipi khal in thazang napin suah in tan an la cio ding ti ruahsannak a nei.\nICA hotu pawl sungah a tam sawn cu 1988 Kawlram pumhuap tlawngta cangvaihnak ih rek tel dahtu le CNF/CNA cangvaihnak khal ih rak tel dahtu pawl an si ih ram le miphun thu ah duhsaknak thawn tan a la rero tu pawl an si.\nICA hi 2012 kum, May thla ah USA ah dinsuahmi a si ih tu lai fangih hotu pawl sungah a tanglam pawl hi an tel – Salai Ni Lian, Pa Thawm Hlei Mang, Pa Hram Nei Luai, Pa Van Tuah Piang, Pa Hrang Vung Mang, Pa San Hlei Thang, Pa Thanei Luai Taithio, Salai Tuan Ling Thang, Henry Lairam Vapual le Salai Lal Ram Cuan.\nTui tum ICA meeting ih thurelkhawmnak ah tel a duh le ICA hnatuannak tam deuh theih a duh bet tu cun ICA hotu pawl sung ihsin pakhatkhat hnen ah pehtlaihnak tuah a theih ih ICA email: <chinaffairs@yahoogroups.com> khal ah thusuhnak tuah theih a si.\nInstitute of Chin Affairs (ICA)\nICA Hruaitu Upa Hrilawknak Le Thulairelnak Nei


Russia Milar Cu A Thiltuah Mi Ruangah Indonesia Ram Ihsin An Dawi Tlung – Meifar\nRussia Milar Cu A Thiltuah Mi Ruangah Indonesia Ram Ihsin An Dawi Tlung\nRussia milar hminthang Alina Fazleeva cu Indonusia, Bali khawpi ah ava tlawng. Taksa harhdamnak yoga ih hminthang a si ih online sung khalah a lar zet. Babakan Temple kiangah an va feh ih hlanlai thingkung tumpi ah taklawng in a zukaw.\nHimi thingkung cu kum 700 ih upa a si ih tualsung mipi pawlin an upat in an serh zet. Alina cu taklawng in thingkung ah a zukaw ih online parah a pholang cu mipi in an soisel nasa.\nCuruangah a zuk cu a hlonhlo sal ih thingkung hnenah ngaihthiam dilnak anei hnuah “Indonesia mipi pawl in ngaithiam hram uh, ka thiltuah mi hi ka siraw tuk. Himi hmun le ram hi ka rak theihfiang lo ruangah a si, ka ning khal a zak zet” tin ca a tar.\nHimi hnuah palik sakhan ah ava feh hngal ih a thiltuah mi cu a sim thei ih ngaidam a dil. Palik bawi in, ‘Tualsung mipi pawl upat lonak a si. Curuangah Indonesia ram suahsan hngal dingin hremnak kan lo pe” a ti. Alina Fazleeva in Indonesia ram a suahsan zo ih thla 6 sung Indonesia ram tlawng thei lo dingin hremnak an pe.\nA Fanu Kum 9 Mi In ‘Tlawng Ka Kai Paih Nawn Lo’ A Ti Ruangah A Hnaṭuannak A Hruai\nTlawng Sayama Ihsin Commando Ah


Dr. Khup Za Thang (Khuppi) Suhtonnak | VCTH\nDr. Khup Za Thang (Khuppi) Suhtonnak\nHome » Interview » Dr. Khup Za Thang (Khuppi) Suhtonnak\nBy vcth on June 1, 2016.\nMizaan, May 31, zinglam nazi 3:00 ah Dr. Khup Za Thang mual a liam ti ka thei ih ka thin a nuam lo zet. Cu vekin Chinmi zaten tla in Chinmi mino lakih fimthiamnak lam zirsang zing Arsi tleu mawi bang ih kan zoh so mi kan rinsanmi pakhat ih in laisan cu a poi tiah an hram cio. Dr. Khun Za Thang ih a thuhla famkim deuh in a thei duhtu hrangah tin 2011 ih CW ih rak suah cia in Suhtonnak cu VCTH in kan rak suah sal.\nDr. Khup Za Thang (Associate Professor, Physics Department, Mandalay Technology University)\nMandalay Technological University ih Department of Engineering Physics ah Lecturer dinhmun kai in hna a tuan rerotu kan Chinmi Dr.Khup Za Thang thawn a hnatuannak, Kawlram fimthiamnak a hmuhdan le calai thu titi tlangnak…..kan Chinram le miphun hrangih a sunmang neihmi pawl ruahkhawmnak caan kan rak nei ih….\nCW : :Na Family Background thawn kan thusutnak kan thok pei cu ti….\nKZT: : Ka hmin cu Khup Za Thang (Khuppii) a si ih ka pa Cozah hna (Palik) rak tuannak Tedim khua ah 1970 kum ah ka suak. Ka khua ngai cu Falam peng K. Lungpi (Khualsim ram ih Lungpi) khua a si. Unau pali sungin a pahnihnak ka si, ka nu le pa cu Pi Dawt Hoi le Pu Cuai Tiam an si. Ka innsangnu cu Nu Bawi Dim Mawi a si ih, kan innsang in Pathian hnenin fanu pakhat (Sarah Cung Za Hnem Mawi- kumthum luan fang) thlawsuah kan co.\nCW: :Fimthiam zirnak lam ah PhD tiang na rak ngah tin kan thei ih, na fimthiam zirhnak lam in ruah thei pei maw?\nKZT: :Fimthiam ka zirnak hmunpawl cu: phunhrek in phunli tiang Falam bualrawn tlawng (atu SMS) le phunnga in phunhra tiang Falam SHS-1 ah tlawng ka rak kai. Phunhra cu 1986 kum ah Mathematics Distinction thawn ka ong. Cuhnu in Mandalay University (MU) ah Physics specialization lak in 1986 kumcem lamah Phunsang tlawng kai hram ka rak thok. 1988 kum Rampibuai ruangah caan reinawn tlawng a pit ih 1991 kum lawngah Second Year kai nolh sal a rak si. Cuhnu in first Year (Honors) in Yangon University (YU) ah tlawngkai ka thawn ih BSc (Honors) le MSc dikari tla YU in ka thehsuak.\n1997 kum ih Master dikari ka thehsuak hnu can reilote ah ‘Ministry of Science & Technology (MOST)’ ih hnatuan kawhmi ka rak phi ih ka ngah cih, cumi Ministry kuttangih ‘Department of Atomic Energy’ ah ‘Research Assistant’ dinhmun in acozah hnatuan hram ka thok. A hnakum Yangon Technological University (ahlan RIT) ih kawhmi PhD Entrance camibuai phi mi ong in tlawngkai ka peh ih cuticun 2001 kumcem ah YTU in Doctorate dikari ka ngahsuak.\nCW: :University ah saya na si tin kan thei ih, ziangtik kum hrawng ihsin na tuan? Na rak tuannak tlawng, na zirhmi subjects leh position pawl in sim thei pei maw?\nKZT: :Doctorate dikari ka ngahsuak veten tlunlam nih “zirhnak lamah na tuan le a tha ding” in ti ih atu ka tuannak Mandalay Technological University (MTU) ah ‘Demonstrator’ dinhmun in tuanter ka si. Cun ‘Phay Technological University (PTU) ah caan tawite sung in thawn ih cuih tlawng ka tuan laiah ‘Assistant Lecturer’ ah in khaih. Cuhnu in MTU ah in thawn sal ih tuni tiang cunah ka tuan rero ko.\nSpecialized ka lakmi cu Physics a si nan PhD ka zirnak le ka tuannak cu engineer tlawng a si ruangah a huapkau zetmi Physics sungin Modern Physics le Electronics thawn pehparmi pawl hi ka zirhbik mi a si.\nCW: :Zirnak lamin ramleng lam tla na feh dah tivek kan thei ih?\nKZT: :1999 kum ah Malaysia ram ih Malaysia Institute of Nuclear Technology (MINT) ah “Trouble-shooting of Nuclear Instruments” timi thulu in zarhhnih sung zirnak ka rak kai. Cumi zirnak cu UNO hnge-pakhat a simi International Atomic Energy Agency (IAEA) ih sponsor pekmi a si ih a kaitupawl cu Mongolia le South-East Asian rampawl in kan si.\nCun PhD dikari ka ngah hnu reilo ah S.Korea Coza ih sponsor pekmi ‘Post doctorate fellowship’ kumkhat sung kai dingah PhD ngah zo mipum-20 luan camibuai kan rak tuah; Written Exam ah cu Mark tambik ka ngah nan Oral Exam tuah hnu lamih hrilmi ah cu ka tel lo. Hivek thu ah lo hlawm ka duhmi a um: voikhat cu kan tlawngta sungin ramdang zirnak thlah ding hril dingih Oral Exam ah sut ve dingin tuanvo in rak pek. Mark in pek termi ah knowledge, hoiher le lungput tipawl lawng si lo in Rampi parah titsa (loyalty) a nei maw? tlunlam thupek a thlun maw? obedience a nei maw? tivek tla a tel tikah mah duhzawngin mark tamdeuh bet theinak a rak um.\nCW: :Lecturer in tu na tuan rero tin kan thei ih, ziangtik kum ihsin na tuan thok? Nan tlawngah tlawngta paziat an kai rero?\nKZT: :PTU in MTU ka thlensal hnu lamah ‘Lecturer’ ah in khaih ih himi tohmun ka ngahnak hi kumnga luan a rei zo. Ka tuannak tlawng hi tufang ahcun MOST kuttang tlawng pawlih acozah hnatuanpawl ‘post-graduate’ kai betnak a si. Curuangah tlawng ra kaitu hi thlakhat hnih sungah mipum tam le mal a thlengaw theu tikah a cekci ih sim thei a har deuh.\nCW: :Na tuannak tlawng lengah zirhnak neih betmi dang tivek teh na nei maw?\nKZT: :Tuhlan kumli-nga laiah Pin Oo Lwin ih Ralbawi tlawng (DSA) ah a laangin visiting professor ka rak tuan ih an tlawngih post-graduate kaitu ralbawi-no pawl kumhnih sung ka rak zirh hngai. Cutin visiting professor ka tuan theinak tla a dotdot ( DSA tlawng uktu in kan tlawng uktu, cuhnu in kan minister hnenah) in dilnak le siannak thawn a si. A kumthumnak ah cu tlunlam ihsi zirh siannak ca a suak nawn lo ruangah ka zirh nawn lo. Sinan tunitiang external examaner tuan ding le siminar in sawm can ah cu DSA ka feh theu lai ko.\nCW: :Scientist lak ih na uar bikmi pawl hi zo an si timi leh ziangruangah na uar timi in sim thei peimaw?\nKZT: : Pakhatnak ah Stephen Hawking ka uar, cucu a fimthiamnak ruangah siloin (1) midamlo a si nan a thinlung a pacang zetmi le (2) nunphung le biaknak influence-nak um lo in a ruahdan vekin raltha zetin a ngan/tong ngamnak ka uar. Pahnihnak ahcun Richard Feynman timi Physicist ka uar, cukhal a nganmi ah famkim zet le mizaran theifiang ding tiang a simfiang thiamnak ka uar. Pathumnak ah cu atu Stanford University ih tuan rero laitu Professor Leonard Susskind ka uar. Anih khal YouTube ih thlahmi Leonard ih zirhnak pawl Siangapore ih ka rualpa Salai Kawl Hre Mang nih download tuah in i kuat ih cumi ka ngai ngahsun tete parin ka uarmi a si.\nCW: :Kawlram Education dinhmun parih nangmai hmuhdan in sim thei pei maw?\nKZT: :Kawlram higher education thu hi thenthum in hliakhlai sehla: (1) zirmi Cabu pawl cu ramdang hnakin a niam ciamco lo ti a theih, (2) zirnak bawmtu thilri le cabu lamah cu tulsamnak tampi a um, (3) Examination System ah cu simcawk lo khopin sambaunak um in ka hmu.\nZirmi cu a sang pam nan camibuai ih sutmi hi a niam tuk theu. Camibuai ahcun zirhmi sung hmanin a har tukmi pawl sut ngam a si lemlo, cun ong le sung thu ah tla a felfaimi Mark-rikhiahnak um thei theu lo in zatek (%) in on ter a si theu. Thimnak ah tlawngta pakhat in average in Mark-25 lawng a ngah hmanah amah hnakin mark ngahmal mipum 20 hrawng an um lai ahcun cuih tlawngta cu ong dingin ruahsan thei a si ve thotho. Hiti a sinak thuhrampi cu tlawngta an sung tamtuk asile buainak an tuah pang ding ti phan ruangah a si.\nCW: :Tu Chinram ih Ministry pawl sungah Education Ministry a tel lo ih, cumi parah teh ziang na sim duh?\nKZT: :Education lamah a hrante’n Ministry in dinsak lonak hi Chinram sungah Phunsang tlawng a um lo ruangah a si bik ko tiah ruahnak a um. Sinan “Ministry of Social Affairs” timi din a si ko ih himi Ministry in Education lawng siloin Health, Sports, Social Welfare tipawl tiang tuanvo a lak ko ding. A hrante’n Education Ministry a um hmanah tlawng saya/ma pawlih promotion & transfer thu, tlawnginn upgrade tuah le a tharsak thu tivekah Union Ministry lamtiang thlenpi hmaisa a tul thotho ahcun State Ministry um hi Step-pakhat karh le tuannak lamah caan reitertu men tla a si thei.\nCW: :Kawlram tlawngta pawl ih dinhmun hi teh ziang tin an si?\nKZT: :Kawlram phunsang tlawngtapawl hi buurhnih talah then sehla; buurkhatnak cu dikari ngah duh men pawl an si ih buurhnihnak pawl cu ramsung ah dikari pakhat ngah hnu in ramleng ah tlawngkai bet lole hnatuan ding tumtahnak nei an si. Mi malsawn a simi buurhnihnak pawl cu tlawng ih zirmi thate’n cinken an zuam lawng silo in tlawng lenglamah tla zirnak phunphun an ceem ruangah thiam ding zat an thiam ti theih a si.\nCW: : Calai lam tla na paihzet tin kan thei ih, tutiang cahram paziat hrawng na ngan zo? Ziangvek lam cahram a tam?\nKZT: : Cahram 35-40 kiangkap hrawng ka ngan zo ih ka ngan tambikmi thuhla cu ‘Basic Science’ a si. Cule kiangkap kilkhawi tuldan le nuncan le lungput tha neih tuldan tivek tla ka ngan phahphah.\nCW: :Na ngan mi cahram sungih pakhat a si mi “Ramsung Fimthiamnak” cahram hi briefly in in sim sal thei pei maw?\nKZT: :Falam in phunhra ka rak on kum (1986) hi Old system ih netabik kum a rak si, a hmai kum ahcun mirang in zir ding asi hleiah thuthar tampi bet a si ding ti a rak si. Curuangah cuih kum ah mi tampi ong dingin cafir tla sian phahphah a rak si. Camibuai khan kiltu saya/ma hrekkhat tla cun “Mi pakhat hnih Mark tha zetin ong ding hnakin mi tampi ong ding a thupi sawn, nan phi mi tla midang ku ter ve uh” tiah in rak ti.\nCuhnu ih Chinram (a hlece in Falam le Hakha) ah cafir in phunhra on a theih ti-thu a thang ih Kalay, Mandalay le Yangon ih tlawngkai pawl tiang Chinram ah phunhra an hung phi. Cuticun a phitu ih ca an fir lawng siloin an nu le pa nih tla khankiltu hnenah nawhthuh an pek, khankiltu ni tla khankhat hnu khankhat a phi sim dingah an tawivak ve. Kumkhat hnih lawng siloin kum 10-15 lai cuvekin caan a rak liam tikah fimthiamnak zir lo in firnak kan zirter rero sawn a si lo maw? ti ruah ding a um.\n“Voikhat te, zarhkhat sungte lawng si ko ual” an ti hmanah cuvek cafir tlawngta, an nu le pa, le khankiltu saya/ma pawlih lungput ah a dik lo ih ngah duhnak cu a tam le mal in a um ko ding lo maw? tipawl ruahnak a suak.\nCuruangah ka rak nganmi cahram cun ramsung fimthiam zirnak timi cu fimtiamnak zir lawng siloin; phunhra tanglam tlawngpawl ahcun nuncan ziaza lam tla zirh an si, cun phunsang tlawng ah cu pawlkom thiamnak, thinsaunak le thinlung pacannak tipawl tla zir a si ti simfiang in fimthiamnak lawng siloin nuncan ziaza thatnak le pawlkom thiamnak tipawl tiang kan zir ngah lawngah ‘a dikmi fimthiam zirnak ti a theih ding’ ti khihhmuh ka duhmi a si.\nCW: : Na cahram pakhat a simi- “Democracy le Misenpi Tuanvo” timi cahram ah ziang pawl na rak ngan timi tla in hlawm thei pei maw?\nKZT: : Lungput lam zirtu pakhat ih zingzoinak ah milai hi ziaza lungput lamin kalbak paruk kan nei ti a si. A niambikmi kalbak pakhatnak cu ‘Nawl ngaiduhnak le cawhkuan hrialduhnak nundan’ a si ih kalbak panganak nun ih muril cu mai’h zawn lawng ruat lo in milai pakhat fingfing ih Man le Covo pawl tiang upat kilkhawi duhnak neih hi a si.\nCuih zingzoitu cun Democracy uknak sungih a ummi mipi hrangah kalbak panganak ziaza nundan tal neih an tul a ti. Culawng hman siloin zingzoitu cun kalbak panganak nundan hman diriam lo in, mitamsawn lungkim tlangnak lawng tawk lo in mibur malsawn tla a humhim theimi (kalbak panganak hnakin a saangmi) kalbak tla a um bet a tul tiah a ti bet.\nKannih Chinmi teh kalbak pakhatnak nundan neitupawl vekin cawhkuan ton tih ruangih thiltha lo hrial dinhmun ah kan taang ringring pang maw? cutin a si ahcun nipi-tlawng kai rero dinhmun fang kan si lo ding maw? Lai pacang/nucang kan si hleiah Khrihfa tha kan si ahcun democracy nun a simi kalbak panganak nundan ih tlangleng ding cu kan hrangah a har cioamco maw? kan rak nuncih ringring zomi nundan a si ko lo maw? tiah ka ti duhnak a si.\nCW: :Cangantu pawl lak ih na uarmi pawl leh ziangvek ca pawl na siar tam?\nKZT: :Ramleng ih nammi cabu cu ka siar ban lemlo timen sehla. Ramsung cabu ah tla hlan deuh ih ka siar tam bikmi cu\n‘Minkhaih Soe San’ le ‘Taya Min wai’ te pahnih ih nganmi a si. Tulam ahcun tlawng ca lengih ka siar phahphah mi cu Politics le managment lam a si. Cuih ka siarmi tete hmanah tuanpi saya le tlawngta hrekkhat nih “himi cabu hi a tha zet, siar ve aw’ in timi a tam bik. Cuhmanah Cabu ukkhat rorin siar lemlo in ka duhmi chapter tete hril in ka siar theu tikah zo nganmi ka duh bik tihi sim a har pam. Ka uarpam ti theihmi cangantu pakhat cu Kyaw Win hi asi ko.\nCW: :Silicon Valley tivek hi Lungpi ah din sehla tivek in ruahnak na nei tivek in thu kan thei dah ih.. khami na ruahnak kha famkim te‘n in sim thei pei maw?\nKZT: :Silicon Valley timi hi din ve thei lo ih ruah ding a si lo; serthiamnak le sumpai lamah phunsang tlawngpawl le Company pawl bawmaw le tuan tlangin dinmi a si ko. Kan Lawirawn ah phunsang tlawng pahnih thum kan nei zo ih Chinram sung rori ah phunsang tlawng pahnih thum din bet in, serthiamnak lam zirsuaktu pungzai vivo in, cun ramleng in Company tumpipi Chinram ah tuannak nei dingin sawm thei in, le Runtidawl ih suah dingmi lectrik thacak kan hman thei ahcun Silicon Valley cu din thei a si ve leh ko ding tiah thapeknak ka nganmi a si.\nCW: : Chin tlawngta pawl hnenah teh ziangtin thazang pek na duh??\nKZT: : Zirmi ziangkimah “ka farah si, hihnak sangmi zirnak kai peh thei ding dinhmun ka si lo pi” tiah ruataw in zirlaimi ah camibuai phi thei ding le ong ding khop lawng cinken tum lo in zirmi hmuahhmuah cinken thei ding zuam cio uh si. Culawngah ruah ban lo in nan hnenih zirbet theinak canvo a ra tlen tikah tla sirawknak um lo in timtuah aw cia ah nan cang ding.\nCW: : Tuvek ih tikcucan in peknak parah lungawinak tampi kan nei…\nKZT: : Kei tla thusutnak in tuahmi parah ka lungawi ve.\n(By B.A (Thang) Salai & Salai Ayete (Vankau))\nBungtla ti-tlaser ih tlak tlangval pa ih ruak hmu zo\nMiss Mizoram 2017 Bikini Round\n© 2016, ↑ VCTH


Thailand Pacang In Nupi 2 Anei Ih Buainak An Nei Dah Lo – Meifar\nThailand pacang kum 42 mi Manop Nuttayothin in nupi hmelṭha zet pahnih anei ih fate 9 anei zo. A nupi kum 32 mi Warissara Poksrichan in an zuk cu Valentine’s Day ah a tarlang ih online sungah an lar phah zet.\nWarissara Poksrichan in “Ka pasal ih thuhla cu mipi in an rel duh thei zet. Ka pasal in nupi 2 anei ih buainak kan nei dah lo, tutiang ka duhnak cu a danglam hrih lo. A danglammi cu ka pawhte hi a si, 600cc le 450cc in a danglam” tin a tarlang.\nCutin, online sungah an lar zet ih an ramsung Television in hmaiton thusutnak an nei ih ziangtinso nupi 2 rori hlim zetin na kilkhawi thei ringring tin an sut.\nManop Nuttayothin in “Nupi 3 ka nei nan pakhat cu fate 3 kan neih hnuah in thihsan. Poksrichan thawn kan neihawk hnuah fala kum 26 mi Nattaya Tongpan thawn kan neiaw sal.\nFate 3 veve an nei zo, an pahnih in bangranten ka zoh ringring ih ziangkim kan tuah tlang. Innsang hlimnak ih a thupi bik cu buainak aum veten cinfel hngal hi a si, buainak kan neih veten a sun ah ka relpi hngal ṭheu. Kan thinlung ih um mi zaten kan relsuak thluh ih remnak kan tuah lohli” a ti.\nManop Nuttayothin cu pacang fel zet a si ih motor tuahnak dawr anei, a motor tuahnak dawr / thilri zuarnak ah a nupi 2 khal hna an ṭuan ve.\nNupi 4 Anei


Jesuh ah ka zumhnak ka ret zo fawn…atu ziangtin ka um thlang pei?\nJesuh ah ka zumhnak ka ret zo fawn…atu ziangtin ka um thlang pei?\nJesuh ah ka zumhnak ka ret zo fawn…atu ziangtin ka um thlang pei?"\nKan lo lungawi pi! Damsung nun a ti danglamtu ding thutitluknak na tuah suak ngah zo riai! Ziangtin ka um thlang pei tiah thu na sut rero tla a si men ding? Pathian thawn ziangtin ka nung vivo pei? Bibal sungih hmuh mi a hnuailam ih thil panga hin tampi a lo `anpi tengteng ding. Pathian thawi’ na ke na karnakah thusuhnak dang na neih a si le www.GotQuestions.org/Chin/Falam hi ra pan aw.\n1. Rundamnak theifiang `ha aw.\n1 Johan 5:13 cun hitin thu in sim, “Pathian Fapa a zumtu in kumkhua nunnak kan nei ti nan theihnak dingah hi cakuat hi nan hnenah ka ngan.” Pathian in a rundamnak thu kan theih ding hi a duh mi a si. Rundam kan si zo tihi fiangzet le hngetzetih kan theih ding hi a duh mi a si. Curuangah, rundamnak thu thawi’ pehpar awin hi thu pawl kan zoh tlang duak hnik pei:\n(a) Kan zaten kan sual thluh. Pathian ti rehsiah ding hlir kan tuah (Rom. 3:23).\n(b) Kan sual ruangah, Pathian thawn kumkhua `hen awknak tuar ding khal kan tlak hrimhrim (Rom 6:23).\n(c) Kan sualnak man kuan dingah Jesuh cu Kross ah a thi (Rom 5:8; 2 Korin 5:21). Kanmah hmunah Jesuh cu kan sualnak man hmuahhmuah lakin a thi. A thawhsalnak cun kan sualnak man kuan a si theinak dingih thil `ul hmuahhmuah a ti famkim thluh zo ti a lang ter.\n(d) Jesuh ih zumhnak a `hum aw tirtu, Kan sualnak man kuan nakih Jesuh thihnak a pomtu hmuahhmuah hnenah sualngaihdamnak le rundamnak cu pek a si (Johan 3:16; Rom 5:1; Rom 8:1).\nHi hi rundamnak thu cu a si ko! Jesuh Rundamtu ih na pom cun rundam zo na si cu! Na sualnak hmuahhmuah khal cu ngaidam a si zoih Pathian in ziangtik hmanah lo tlansan nawn lo dingin thu khal a lo tiam (Rom 8:38-39; Mate 28:20). Na rundamnak khal kumkhua Jesuh Khrih ah humhim ringring a si (Johan 10:28-29). Jesuh cu Rundamtu rori a si tiih na rinsan ruangah, vanramah Pathian thawn kumkhua na um ding khal ringhlelnak fate hman um loin na zum thei.\n2. Bibal thu a zirh `hatu kawhhran hmuh tum aw\nKawhhran ti ruangah innpi tiin ruat pang hlah. Kawhhran ti mi cu milai pawl hi a si. Jesuh Khrih ih zumtu pawl pakhat le pakhat pawlkomnak an neih hi thil `ul le thupi zet a si. Hi hi kawhhran ih a tumtah bik mi khal a si. Jesuh Khrih ah zumhnak na ret zo ruangah Bibal thu a zumtu kawhhran na hmuh ding hi kan lo forh duh. Na hmuh a si le pastor pa hnenah zumnak thar na neih mi hi sim fiang aw.\nKawhhran ih tumtah pahnihnak cu Bibal zirh hi a si. Pathian thu na nunah ziang na laklut ding ti pawl na zir thei. Ziangah tile, Bibal thu theihfiang hi hmual a neimi le a hlawhtling mi nun na neih theinak ding hrangah a thupi bik mi a si. 2 Timote 3:16 cun “Ca Thianghlim hmuahhmuah hi Pathian ih thawkhummi a si ih thutak zirhnak, zirhsual simhrinak, a sualmi remsalnak ah le dingteih nitin nunnak ih zirh awknak ah a `ha. Cutiin Pathian hna a `uantu cu mi tlamtling a si dingih thil `ha phunzakip tuah dingah thuam famkim neimi a si ding.”\nKawhhran ih tumtah pathumnak cu biakkhawmnak hi a si. Biakkhawmnak ti mi cu Pathian in a tuah zo mi pawl hmuahhmuah tlunih lungawi thusimnak a si. Pathian cun in rundam zo. In duhdawt fawn. Kan hrangih a `ul mi le in pe zo. Pathian cun kan nun khal in kaihruai. Hi ti tlukih in zoh `hatu Pathian cu ziangtin so lungawi thu sim loih kan um thei ding! Pathian cu a thianghlim, a dik, mi duhdawttu a si, mi zangfahtu a si ih zangfahnak thawi’ khat Pathian khal a si. Thuphuan 4:11 cun hitin a tarlang, “Kan Bawipa le kan Pathian, Nang cu sunlawinak le upatnak le humham co tlak na si. Ziangah tile nang cun ziang hmuahhmuah na tuah ih na thu ih siam mi le nunter mi an si, tiah an ti.”\n3. Nitin Pathian hrangah tikcu ret aw\nNitin Pathian hrangih tikcu ret thiam hi thil thupi zet a si. Mi hrekkhat cun hihi “daiteih umcan” tiah an ti. Mi hrekkhat lala cun “pekawknak” tiah an ti. Ziangah tile Pathian hnenih kan pek awk tikcu a si ruangah a si. Mi hrek cun zinglam tikcu hi an hril. A hrek cun zan an hril ve. Hi tikcu can hi ziangtin na ko ih ziangtikah na hmang ti a thupi sawn lo. A thupi sawn mi cu Pathian thawn pawlkomnak catbang lo teih na neih hi a si. Cuvekih Pathian thawn tikcu can kan neih cu ziang in a cantir tile:\n(a)\tThlacam. Thlacam timi cu Pathian hnenih `ong a si. Na harnak le na ruatmi hmuahhmuah kha Pathian hnenah sim aw. Amai’ lamhruainak le fimnak khal dil aw. Na `ulmi pawl lo malsawm dingin dil aw. Pathian hnenah a lo `uansuak sak mi pawl hmuahhmuah ruangih na lungawi zia le na upat zia pawl sim aw. Hi hi thlacam ti mi cu a si.\n(b)\tBibal siarnak. Kawhhran, Sunday School asilole Bibal siar le zir tlangnak ih Bibal thu zirhnak men lawng si loin nangmah rori hin na hrangah Bibal na siar ve a `ul hrimhrim. Khris`ian nun hlawhtling na neih theinak ding hrangih a `ul mi pawl hmuahhmuah khal Bibal sungah a um thluh. Thu titluknak `ha kan tuah thei dan ding, Pathian duhnak kan theihthei dan ding, mi kan va rian thei dan ding le thlarau nunih kan `hanlen thei dan ding pawl hmuahhmuah Bibal sungah a um thluh. Bibal cu kan hnenih pekmi Pathian Thu a si. Bibal cu amah Pathian duhzawng le diriam zetih nun kan thiam theinak ding hrangih ngan mi a si.\n4. Thlarau danih a lo bawm theitu pawl thawn pawlkomnak tuah aw\n1 Korin 15:13 cun hitin thu in zirh, “Bummi si hlah uh.Rualpi `ha loin ziaza `ha a siatter.” Kan ziaza a ti sia tertu pawl kan ralrin a thupi zia Bibal ahhin hmuh ding tampi a um. Nuncan `ha pawl thawn kan tlangleng tam a si ahcun anmah vekih nuncan `ha nun kan neih ve phah thluh thei. Curuangah Pathian a duhdawtu le Pathian hnenih pum a pek awtu pawl hnenih kan um hi thil `ul le poizet mi a si.\nNan kawhhran ihsin asilole rual`ha pakhat asilole pahnih lai khal maw nangmah a lo bawm theitu le tha a lo petu hawlhmuh tum aw (Hebru 3:13; 10:24). Pathian thawn na tlanlen dan, na hna`uan pawl le na tikcu `ha pawl lo theihpi dingin na rual le kha sim aw. Anmah hrangih na `hathnem thei ve dan ding khal sim aw. Hiti ih ti tikah bawipa Jesuh Khrih a thei lotu na rualpi pawl hmuahhmuah na kawm nawn lo a `ul tinak a si cuang lo. An rualpi si thotho awla va duhdaw hnai sawn aw. Na nun Jesuh Khrih in a danglam ter zo ruangah tuhlan vekih na tuah kel tuah ding na si nawn lo thu le na tuah thei nawn lo thu sim hnai aw. An hnen khalih Jesuh Khrih thu sim thei dingin Pathian hnenah fimnak le cahnak dil aw.\n5. Baptisma co aw\nMinung tamtakin baptisma hi an theithiam lo. “Baptize” ti mi `ongfangih sullam cu ti sungih hnim awk a si. Baptisma ti mi cu mipi hnenih Khrih sungih zumnak thar na neih mi le amah thlun dingih na pumpek awknak lang tirtu a si. Ti sungih hnimphum awknak cun Khrih thawi’ thihtlangnak kha a hmuhkhih.Ti sung ihsi thawsalnak khan Khrih thawi’ na thawhsalnak kha a hmuhkhih. Curuangah baptisma cun Khrih thawi’ a thihnak, phum a sinak le thawhsal a sinak ih telve na sinak a ti lang tertu a si (Rom. 6:3-4).\nBaptisma hi a lo rundamtu a si lo. Baptisma hin na sual a lo ti fai lo. Baptisma cu zawnlungnak ih tuahmi a si. Cucu Khrihih zumhnak na neih mi le amah thlun dingih na pumpek awknak na phuang tinak a si. Cutin baptisma la dingih na man a si le na pastor pa ruah aw.


Salai Chinsuh, Author at Chinland Today Media\nArticles by: Salai Chinsuh\nThansoh Bawmtu- Part – 10 SUMTHLENG UMTUDAN Amah lawngte, leitlun ramtinkim kom in tangka pakhat lawng hmang thlang thluh sehla thilri kuatawknak ah a olsam deuh ding. Asinan, hivek thil cang dingin thil olsam asilo. Beer tuahnak Copenhagen City in anmah Denmark tangka Kroner ih beer man pek an duh ding. Cuvekin Hongkong ih hnipuan thitnak khalin an zuarsuakman sumpai […]\nby Salai Chinsuh ·\tAugust 4, 2014 ·\nThansoh Bawmtu- Part – 9 ZALEN ZETIH SUMTHLENGAWKNAK Kan rel theu bangin sumpai duh tuk hi sual asi tiin kan zirh aw neh khop mai ih tuitum ahcun culam ngan bet ka tum lo. Sumpai duh tuk ruangih thihtiang mai neihsiah kentum, pom tengteng tuisan ah kan um nawn lo. Sum timi cu thil le ri tulsammi leinak ding hrangah […]\nThansoh Bawmtu- Part – 8 KAN FARAH NAK SAN PAWL Milai zo cio khalin ziangruangah kan farah tiih kan suh awk tikah atlangpi thu in kan zet tuk ruangah asi kan ti, adikmi asi ko. Asinan, ramthumnak ahcun farahnak thlentu hi rampi sumdawnnak le ramkhel hruaiawkdan ah a thum aw an ti, rampi ih mawhphurh asi. Cun, hitin an sim […]\nThansoh Bawmtu- Part 7 LEITLUN SUMPAI HMIN THAWH KEHNAK Leitlun sumdawnawknak ah atlangpi thu ih an hmanmi tangka in anmah le hmin ciar ah thuanthu an nei. America cozah, Canada, le Australia,,adt.. ram tampi cun Dollar an hmang. Bohemia ram ah Thal tlang ruam Euro middle san lai ih an rak tuahmi tangkarua ihsi ra suakmi asi. Thal tlang ruam […]\nThansoh Bawmtu – Part 6 EITLUN THILRI KUATAWKNAK LE SUMPAI Thungaiten ti ahcun sumpai hi ziangkim tawlreltu cu asilo. Leitlun rampi hi ram khat le khat thilri tulsammi kuatawk sawng dualdonak zuarleiawknak ih her kual aw reromi men asi. Curuangah sumpai aum lo ahcun thilri zuarleiawknak hi thil ol asilo. Ruat ve hnik aw, thimnakah France ramah Straw Berry kan […]\nThansoh Bawmtu Part – 5 RAM DANGMI IH COVO Fakselnak neitu hnakin tong nei mumal loih um ngiongiopawl tih an nung sawn timi thufim kan nei. Cuvekin zalen zetih sumdawn san ah ram pakhat ah ram dang mipawlih sumhram an tauhnak ruangah rampi in hlawknak tampi kan hmu, ram pakhatin aram sungih ram dang mi sumdawn asianlonak rampawl ahcun aram […]\nThansoh Bawmtu Part – 4 RAN NUNG HMANG IH THLIR NAK Asinan, rannung ihsin zirnak le hmuhnak cu milai ih tuahmi thawn hmuhdan, thlirdan abang lo. Ahmaisabik ah rannung hmang ih thlirnak, ruahnak pe aw ding kan si ruangah Pathian ih sersiammi vate fanopawl an bu ihsin zam an zir suak zoh men ding khi asi. Vate fanopawl an bu […]\nThansoh Bawmtu Part – 3 THILRI KUAT MIAT LE SUNG Pursum company vekin rampi in leitlun ramleng ih thil le ri a kuat tikah a suak alut mi thilri parah kenah hlo lo dingin a zohfiang ringring atul. Ahleice in cazin felfaiten aneih tengteng atul. Cuih cazin cu kum cem zawngah a zohsal tengteng ding. Ram pakhat ih thilri cu […]\nThansoh Bawmtu Part-2 Milian ziangtin kan tah ding? Milian ziangtin an thei thei timi hi ralpi voithumnak ahcun kan theih tengteng a cu thlang tiin upatepawlih an ruah ruangah hi tahfung hi ara suak. Ram pakhat ih milai nuntu khatsakdan, milian pakhat kan theihtheinak dingih tha bik cu aram mi ihsin zingzoinak neih hi asi. Nambat pakhat khat neihtam men […]\nThansoh Bawmtu (Part-1) By- Salai Chinsuh RALPI VOI THUMNAK “Ralpi voithumnak” timi tongfang suahkehnak hi “ralpi voi khatnak le ralpi voi hnihnak” ruangah asi. Hitiih voikhatnak le voihnihnak khal an rak suahnaksan bik cu zalen duhnak le ralkap ukduhnak ihsin ra suakmi asi. Tong dangih kan sim asile zalen zetih sumhawl theinak fehpi duhtu le central thurel fehpi duhtu karlak […]


Man - Hre Mang\n"Nan lakah pakhatkhat in inn saangpi sak a tum si ahcun\nhmasabikah thatein to ciamciam in a inn sak theihnak\ndingah tangka kim in a neih le neih lo kha a tuak theh\nhmaisa a si lo maw?" (Lk.14:28)\nHi thu khihhmuhtu bungcang hi a thupi zetmi pakhat a si ve. Mi hrekkhat cun anmah le anmah hitin thu sut aw dingah an ruat dah lemlo! "Hihin ziang man a nei?"\nBungrua leinak ah, inn saknak ah, hlawhfa manah, inkhan ceinak ah, khawkhanmi tuahsuaknak ah umnakhmun thawn awknakah, nauhak cazir ternakah, tiin hmailam rak zohcia diamih khawkhan thiam hi a fimthlak zet. Mi tampi cu "an zumnak hrangah an pek tulmi 'man' an theih cia lo ruangah harnak an tongih siatnak ruangah an hlo ta theu.\nCu hmuahhmuah hnakin thil ziangkim hrangah man rak siarcia a thupit hleice nak pakhat a um. Cucu kan thlarau rundamnak hrangah a si. Khrihfa diktak si dingah ziang man kan pek a tul? A thianghlimmi si dingah ziangvek man kan pek a tul? Hihi thusutnak thupi zet a si. Himi thu kan ruat tikah mi tampi cu a thawkah tha zet vek an bangnan, vanram lamzin an hersanih hremhmunah sankhuk in an hlo ta. Hi pawl hi ziangruangah a si ti tarlang tu dingah ka ruahmi malten ka run sim ding.\n1. A pakhatnakah khrihfa diktak si dingah ziang man ka pek a tul ti ka run tarlang ding.\n2. A pahnihnakah cumi man pawl siar cia a tul nak ka run tarlang ding.\n3. A pathumnakah dikzetih cumi man pawl siar theinak dingih mi a bawmtu ding pawl ka run tarlang ding.\nCan khirhkhan ih nungmi kan si. Thil cangmi pawl hi anmah le lamzin cio ah zamrang zetin an liam rero. Ni khatkhatah ziangvek a rung thleng ding ti kan thei cia dah lo; kumkhat sungah ziang a rung cangding ti cu kan thei lo deuhdeuh! Sakhua mi si awkternak ni le canih nung mi kan si. Ti cawk lo khrihfa ti aw pawl hi ramtin le kiltin ah thianhlim deuhdeuh nak le thlarau nun sang neih sinsin an duh thu lungawi zetin an sim rero theu. Thla hnih thla thum a rei hlanah an tlu sia ih an sual kelte ah an kir sal ti kan hmu mi hnakin theih nal mi thildang kan nei lo. A kumkhua khrihfa mi thianghlim sinak dingah ziangvek man an pek a tul ti an rak ruat dah lo.Tulai kan can hi thungaithlak ten to in kan thlarau hrangah ziang man kan pek a tul ti ruat nak ding tikcu a si. Kan ton dingmi cu kan ruat hrimhrim a tul.Thianhlim kan duh taktak a si ahcun cucu thiltha kan duh a si. Cuvek duhnak thinlung in pek ruangah Pathian hnenah lungawithu sim ding kan si, asinan thianhlimnak ding hrangah a man kan pek tul mi pawl cu kan siar thiam a tul. Rinhlelh ding um rual loin Khrih ih nunnak lamzin cu duh um zet lamzin tha a si. Asinan, a lamzin cu a bi te ih lukhum hmuh hlanah khros a ra hmaisa a si ti theih duh lo ih mit sin rero cu atthlak a si.\n1) Khrihfa dik sinak ih man :-\nA pakhatnakah khrihfa dik sinak dingah ziangvek man kan pek a tul ti ka run tarlang ding. Ka sim duhmi hi theihsualnak um hlah seh. Khrihfa thlarau rundamnak dingah ziangvek man kan pek a tul ti ka sim fiang tummi a si lo. Hihi ka thei, Pathian Fapa, Jesu Khrih thisen ih aiawknak in minung cu hremhmun ihsin runsuak a si zo, thildang zianghman a um lo. Kanmah tlennak dingah man pek mi cu Kalvary tlang parih Jesu Khrih a thihnak lawng a si. Kannih cu man ih leimi kan si. "Khrih in amah le amah mi zate aiawh ah a tuah aw" (Kor.6:20; I Tim.2:6). Asinan hi pawl hmuahhmuah hi thusutnak kau tuk a si. Cui ka sim duhmi cu, mi pakhat rundam mi si a duh ahcun ziangvek thil pawl ha a hloh tul ti a si. Mi pakhatkhat in Khrih dungthlun in a hnatuan a tum a si ahcun a tanta tul dingmi pawl a si. Curuangah hivek in thu ka sut; Khristian nundik nei dingah ziang man pek a tul? Hihi a thupi bik pakhat a si tiah ka ruat mi a si.\nPawnlang khrihfa sathliah sinak sakhua nei dingah maltakte lawng a man ti awlten ka sim thei. Mi pakhat cu cawlhni tinte khawm aw aw in, zarkhat sung cangsual lo dingin a sup awk a tul kei, a sakhua nakah kiangkap minung pawl bangin thil tampi a tuah ve ve a tul ding. Hipawlhi man-awlte le tuah-awlte an si. Hihin pumpeknak le mai tisa duhnak pawl tanta ding a phut lo. Hivek sakhua neitu pawl hrangah nunnak lamzin thutak nganmi pawl kha kan remsalih hitin kan ngan sal a tul ding, "Vanram lamzin cu a kau ih a sangkha khal a kau a si" ti in.\nAsinan Baibal in a simvek cun khrihfa sinak diktak nei dingin man pek a tul. Ral do dingmi, ral neh dingmi, thawinak pek dingmi, Igypt ram tanta dingmi, nelrawn ramcar feh tlang dingmi, khros phurh dingmi, le tlanzuam awknakah tlan dingmi pawl a um a si. Piantharnak hin mi pakhat cu tokham sau ah zau ter ziarziar in vanram a thlenter lo ih awlten vanramah a hruai lo. Piantharnak cun leitlun buainak, doral lak ihsin mi a hruaisuak sawn a si. Curuangah man pek dingmi siar lawk a thupit zia a lang.\nFelzet le fiangzetin khrihfa sinak diktak nei dingah ziangvek man kan pek a tul ti ka run simfiang tum ding. Mi pakhat cu khrih thawn hna tuan tlang dingah a tim a tuah ih a dung thlun dingah a pum a pe aw tiah ruat hnik uhsi. Harsatnak asilole thihnak a silole thangphawknak thu simmi in a sia-tha-theihnak cu a tho ter ih a thlarau mankhunzia cu thei in khrihfa dik sinak neih a duh tiin ruat hnik uhsi. Rinhlelh ding a um lo, ziangkim ah tha pek a si ko ding. A sualnak cu a tum in a tamzet ding nan a lakin ngaidam a si ding. A thinlung cu ziangvek ih dai le hak a si hmanah thlengsak a si ko ding.Khrih le Thlarau Thianghlim, zangfahnak le zawnruahnak pawl cu a hrangah retcia in an um. Cuticingcun a man a pek dingmi a siar a tul. A sakhuanakih man a phutmi pawl hi pakhat hnu pakhat pakhat faltete in zohhnik uhsi.\n1. A pakhatnakah 'man' pek dingah phut mi cu 'mai diknak' a si. Mai thatnak, ngaisan awknak, le mahte porh awknak pawl kha a hlawnhloh hrimhrim a tul. Misual fahrah te asi lai ah zangfahnak ih tlenmi, midang thatnak le diknak ruangih vanram kai dingmi a si ti a lungkim a tul. Thlacamnak bu in a simmi vekhi a pawmih a sim thei ve a tul. A rak caangsual zo ih tuu hlo bangin a vak hlo zo, cuticun a tuah ding pawl kha tuah loin a rak tanta. Amah ah damnak hrimhrim a um lo. Amai tuahnak, diknak, upattlaknak, thlacamnak, Baibal siarnak, Biak inn a feh theunak, Bawipa zanriah a kil theunak pawl ahhin hngat awknak nei loin Khrih Jesu lawngah a hngat awk a tul.\nHihi a hrek khat hrang ahcun a harsa ding a bang. Pathianmi zet pakhat pa in Weston Favell ih um zapi theih James Hervey hnenah hitin a sim,"Saya pa, ka sualnak, tisa sinak hnakin ka porh awknak tisa sinak hi tanta a har sawn. Asinan hihi a lotheihlo ih tanta tul mi a si." Thaten toin ruat hnik uhsi, cule hithilhi a hmaisa bikih kan pek dingmi manah ruat uhsi. Mi pakhatkhatin 'khrihfa sinak dik' neih a duh a si ahcun a 'mai diknak' kha a man ah a pek thei a tul a si.(Mah le mah tha ti ih a ngai awk nak hmuahhmuah kha a hlawn thei thluh a tul).\n2. Thildang pakhat, a 'sual' kha manah a pek a tul. Pathian mithmuh ih a diklo mi cangvaih dan le nuntudan pawl hmuahhmuah a tlansan a tul. Leilungah a kiangkapih a ummi pawl in ziangvek an sim khal len zianghman pawisa loin a dungtun hai a tul; a el, a thinthlak, a do, a khenbeh a tulih a thu hnuai ih ret theinak ding ah a tuan a tul. Hihi rinum zet le dikzetin a tuah a tul a si. A ngainat zawng sual khal kha ret that ih a cen thei mi zianghman a um lo. Sual hmuahhmauh cu thihnak thlentu ralah a ruat ih diklonak hmuahhmuah khal a huat a tul a si. A te maw, a tum maw, a thup inmaw, a pawnlang inmaw sual hmuahhmuah cu felten a tanta thei a tul. Cui a sual hlun te pawl thawn nitin te an sual aw buii dingih a cancan cu amah hman kha an neh zuakzo men ding. Asian ziangvek dinhmun khalah cupawlcu a nunnakah hmun a pek hrimhrim ding a si lo. A sual pawl cu catbang loin a do ringring a tul. Hitin ngan a si,"Na sung ihsin dan buarnak pawl hmuahhmuah kha hlawn hlo aw"."Na sualnak le na bawrhhlawhnak ihsin thiarfihlim aw aw"."Sual tuah cu bang thlang aw".(Ezek.18:31;Dan.4:27;Isai.\nHi khal hi a harsa a bang. Asinan ka mang a bang lo. Kan sual pawl hin kan fa le pawl vekin in nel a si; kanmah khalin kan duh ih, kan pawm hai, kan thlaih aw ih, kan sual pawl kan tuah tikah kan lung a hmui. Cu pawl thawn then awk ding cu kut vawrhlam tan le mit vawrhlam phorh suak vekin a har. Asinan, kan ngainat zetmi sual pawl khal kan suahsanih kan tanta hrimhrim a tul. Rundam si ding a duh taktak tu misual pa cun a sualnak cu a tangsungah hlum zetin maw, a leihnui ah thlum zet vekin thuh duhnak a nei men ding nan cui 'sual' pawl cu tanta loin le hlawnhlo loin vanram lamzin a zawhph thei lo (Job.20: 12, 13.).\nPathian thawn rualpi tha si theinak dingah amah le a sual an do awk a tul. Jesu Khrih cun ziangvek misual khal a co hlang duh. Asinan amai sualnakah misual pa kha a kawp ringring ahcun Pathian in a co hlang lo ding. Cui sual tlansan a tulmi cu thil pahnihnak ah siar tel uhsi. Mi pakhat cu khrihfa taktak sinak nei dingah a sual kha man ah a pek a tul.\n3. Thildang pakhat leh ah khrihfa sinak diktak nei duhtu cun 'nun awlsam duhnak' kha man ah a pek a tul. Vanlam panih tlan zuam nakah nehtu si a duh ahcun a naa le a har a tuar a tul. Ralram ih ralkap pa pakhat bangin ziangtik lai khalah mancia ringring in a um a tul. Nitin a cakvaihdanah zovek a pawl tik khalah siseh, ziangvek dinhmun khalah siseh, milakah maw mahte um khalah, mikhual hmai le mai insang khalah siseh a nundan le a cangvaihdan ah a cekfel awk ringring a tul. A thlacamnak, a Baibal siarnak, le a cawlhni hman dan, le a sakhua mawhphurhnak pawl hi a ngai pawimawh a tul. Hi pawl hi a ngai pawimawh lo men ding, asinan hi pawl lakah ngaihthah theih ding zianghman a um lo." Mi zangzel cun a thinlung in thiltha a duhzet theu, asinan zianghman a ngah cuang lo; hnatuan taima zet mi cun a duhmi pohpoh a ngah ding"(Thufim 13:4).\nHi khal hi a har a bang. Sakhuanak ih 'harsatnak' tlukin a lotheihlo ih thil tulmi kan huat mi a um lo ding. Harsatnak cu kan hua, kan thinlung te cun kan khristiannak hi ziangkim kan tuah tul loin aiawhtu sakhuanak sisehla kan duh, kanmah in zianghman tuar ding um nawn loin ziangkim in rak tuah sak thluh sehla kan duhmi a si. Kan sakhua nakin in phutmi pawl hi kan thinlung sung ihsin a puak suakmi kan duhthusam thawn a kalh aw. Asinan kan thlarau hrangah zianghman'tuarnak’ um loin thiltha ngahnak a um lo. Hi thil pawl hi a pathumnakah ret uhsi. Mi pakhat cu khrihfa diktak sinak neih a duh ahcun a nun awlsam duhnak pawl hi man ah a pek a tul.\n4. A palinakah a leitlun ngainatnak hi man ah a pek a tul. Pathian ti lungawi tu a si theihnak dingah leitlun mi pawlin mi caklo tiih an nautat hmanah a lungawi thei a tul. Nautatnak, hmuhsuamnak, relsiatnak, hremnak le huatnak pawl hi thil dang pi ah ngai loin a tuar thei a tul. A sakhuanak ih a ruahdan le a tuahdan pawl hi mi-in a zumnak le a tongkam pawl ruangah fehsual tiah an ruatih mi hlawptlo, mi khawhrat, mi tha lo an ti khalah tuar thei dingah a pek awk a tul. Mi pakhatkhat in mi aa a ti tik khalah a mang a bang lo a tul. Lalpa Jesu in hitin a sim, "Nan hnenah ka simmi thu hi thei ringringuh, siahhlawh cu a bawipa hnakin a tumsawn lo a si. Keimah in hrem ahcun nan nih khal an lo hrem ve ding; ka simmi an thlun ahcun nan simmi khal an thlun ve ding" (John.15:20).\nHi pawl hi khrihfa sinak diktak neih a duhtu pawl hrangah pek hrimhrim a tulmi man pawl an si. Ka tarlangmi hmin pawl hi milai tisa hrang ahcun phurrit zet an si ding. Asinan hi pawl lakah eltheih ding thil pakhat hman a um o. Kanmai diknak, kan sual, kan zeetnak, leitlun ngainatnak pawl hi rundam kan si dingahcun kan tanta hrimhrim a tul.\nKhrihfa diktak sinak nei dingah man pek tul mi hi a khungtuk a bang. Sihmansehla, maithlarau rundam dingah zo saw mahte ruahnakin tuah thei ih Pathian khawkhan cia mi pawl hi sawisel thei a um? Tipi thuanthum sungih lawngpi cu a pil zik cuahco tikah lawng hnatuan pawl cun lawng sungih thil ziangvek khal hlawnthlak an pawi ti lo. Taksa parah natnak tha lo a um ih tidam dan dang zianghman a um nawn lo tikah, damnak ding a si phawt cun taksa peng ziangvek hman hlawnthlak an pawi ti nawn lo theu. Cutivek thotho in khrihfa pakhat cun a mah le vanram karlakah daltu ziangvek khal a tlansan thei a tul. Sakhuanak zianghman man pek tullo cu zianghman mannei lo a si. Khros tel lo man awl khrihfa sinakcun tikcu a cem tikah lukhum tello sakhuanak a hring suak as ti kan hmu leh ding.\n2. 'MAN' siar ih a thupitnak\nZiangrangah minung thlarau rundam si theinak dingah man pek le pekding man pawl rak siar cia a tul timi a pahnihnakah ka run tarlang ding.\nZiang hnatuan khal sisehla Khrih in a ngai pawimawh mi hnatuan ngaihthatnak hin siatnak a thlen a si. Minung tampi cu rundam-sakhua, asilole a nungmi sakhua umtudan theih an duh lo ih an mit an sing theu. Khristian sinak diktak nei dingah man pek tul mi pawl thu kan sim tikah theih an duh lo ih an hna set an tun theu a si ti ka lo sim duh. Pawnlang phurnak in a liampi hai ih a neta bikah an hung thangharh tikah cun Pathian lamah an her aw ter ih phurnak thawn reilote sung cu cangvaihnak tla an nei theu ti thu khal ka lo sim thei. Sir awknak le piantharnak pawl hi an ruahnak vekin thil awlte a rak si lo ti an hmuh tikah le khrihfa sinak diktak nei dingah man pek a tul tam zia pawl kha an hmuh tikah an mang a bang zia pawl khal ka lo sim le a tha ding. Porh awknak mizia, sual cennak, nun awlsam duhnak, leitlun mi sinak pawl hi khrihfa sinak diktak nei dingah tanta a tul thu mangah an rak man rero vekih thil awlai asilo zia an hmuh tikah an mang a bang. Cuticun mitampi cu an sakhuanak hrangah tha bang seksek in an zuamih an tuan hnu ah leitlun an suahsan ih an thlarau hrangah zianghman ruahsan ding um loin, zangfah um zet le Pathian hmu tlak lo ah an cang! An damsungih an cantha neih lai ah duhtawkin an rel aw rero ih sakhuanak cu titak ahcun a har lo a si an rak ti. Asinan an mit an meng tlaitluk theu ih an sakhuanakah man pek tulmi an rak pek lo ruangah an hmuh awk suak sal hnu ahcun ziangkim khua a tlai tuk zo ih an nunah ziangkim a rak se thluh zo a si ti an thei aw suak sal theu.\nTui ka sim rero mi ka thutlangpi thawn pehaw in mibur hrekkhat khihhmuh duhmi an um. Anmah cu sakhua lam thu hi an thei lo asilo, sakhua sunglam thu khal an thei nal dekdek. An tlaksammi cu 'Zumnak ih nun le hngat awknak' a si. Mi hrekkhat cu sakhua mi zet inn sungsang ihsin a thanglianmi le sakhua nuntu pawl zirhmi an sinan anmahte tuan suakmi an nei loih an sunglam nun in hmuh tonmi taktak an neih lo tikah sar cawpmi thu (Second-hand thu) le mi-rel-mi pawl an rel sawng in an sim sawng theu. Vawi tampi cu an thinlung sung ihsin duhdawtnak thawn a suakmi hnatuan duhnak tel loin an kiangkap boruak nawrhmawhnak raungah sakhua mi zet vekin an lang theu ih, hiarhalnak cangvaihnak, pawnlang phurnak, asilole, sung muril um lo kiangkap nawrhmawhnak ruangih sakhua mi si duhnak ruangah an cangvai theu. Hivek minung pawl cu ttihnung zet dinhmunah a dingtu an si. Thuthiang sungih zothim ding pawl hin man an neih asi ahcun hivek minung pawl hi a pamhmai zetmi milai pawl an si ih an sakhuanak hrangah man pek tulmi pawl zirh ding milai pawl an rak an si.\nIsrael mi tampi pawl kha Igypt le Kanaan ram karlakah man pek ding an pek zuam lo ruangah an hloral thluh. Zianghman le zohman ih hnem theih rual loin Igypt ram kha beiseinak sangpi thawn an tanta. Cuticun lamlakah harsatnak malte an tawn tikah an ralthatnak le an phurnak kha hmakhat te ah a dai sualso. Harsatnak kha an rak ruat tel dah lo. Kam cia mi ram cu ni rei lo te sugnah man pek tul loin awlai ten kan hmu thei ding tiah an rak ruat. Cule, rawltam, tihal, rilrawn, natnak le ral pawl an ton tikah Igypt ramah kirsal an duh ih Pathian le Moses parah an phun zai ciamco. Tongkam tawi zawngin kan sim asile a man pek ding kha an rak siar tel lo ruangah ziangkim an hloh ih an sual lakah an thi hlo ta.\nKan Lal Jesu Khrih ih thu ngai tu lakah mi tampi cu a man an rak ruatcia in an rak siar cia lo ruangah dung an sip salih 'a dung an thlun nawn lo' (John 6:66). A thilmak tuahmi le a thu simmi pawl an theih tikah a pek te ahcun Pathian uknak ram kha hmakhate ah a rung lang ding tiah an ruat. A dungthlun tu pawl hnenah an thil pawl cu tthum in, ziang ruat loin Khrih dung an rak thlun ve. Asinan, zumdingah a harsa mi zirhnak, tuah dingah a harsami thlun ding pawl le an milai sinak thawn a kalhki aw mi pawl an ton tikah an zumnakin lam a rak hruai nak pawl cu zianghman lo ah an cang thluh. A tawizawngin kan sim a sile an zumnak hrangah a man an pek ding kha an rak siarcia lo ih an sakhuanak lawngpi cu a pil hlo.\nAn pek ding mi man siarcianak neih lo ruangah siangpahrang Herod kha a sual hlunah a kir salih a thlarau cu siatsuah in a um. Tihhnimtu John ih thu simmi kha a ngai duh zet. Mi thianghlim le midik a si tiah a rak upat ih a rak zoh tha zet. Amah Herod rori khalin a dik le a tha tampi a rak tuah! Asinan a duhduahdo mi Herodias thawn then awk a tul zik tikah a sakhuanak cu pumhloh in a hloh. Hivekin a duh zet mi sual thawn then awk ding hi a rak ruat tel lo. A man a rak ruat cia lo(Mark 6:20 ).\nMan siarciannak tlaksam ruangah Demas khan Pawl thawi pawl kawm awknak kha a thlansan ih Thuthangtha kha a hnawl tlunah Khrih le a lalram khal kha a hnawl. Tikcu rei zet sung kha Gentle pawl hnenih a tirhmi pa thawn khual an tlawng tlangih amah cu a takih ' hnatuanpi ' a rak si. Asinan Pathian ih rualpi tha si phah in leitlun thawn rualpi tthat a theih lo ti a theih tikah a khristian nak kha tlansan in leitlunah a kir salih leitlun thawn rual ttha ah a tuah aw sal. Paul in a simmi cu, "Demas in in tlansan, leitlun a duhdawt ruangah" (2 Tim.4:10). A man pek ding kha a rak siar cia lo.\nMan siarnak tlaksam ruangah evangelical thu simmi ngai tu mi tampi rapthlak zet tawpnakah an thleng. An hmuh le ton dah lo mi hmunah phuang aw dingih cawhphur an si. Khristian hlun pawl thangphawk ding khawp in lungawinak nun luangliam cu an co hlang. Tikcu reilote sung cu midang pawl lehkhelh thluh ding khawpin phurnak le caknak thawn an tlan. Thlarau lamah cuvek tha thawhnak thawn an sim, an tuanih an cangvaih tikah zumtu hlun pawl ningzak ding khawpin an thleng awk veten an umtudan le an cangvaihdan a thleng aw lohli. Lunghmun-theitu hnakin zianghman danglamnak an nei lo. Lalpa in thlaici vawrhtui thuanthu a simmi kha a takin a thleng; thutak ruangah thlemnak, hremnak le harsatnak a thlen tikah an hlo thla (Mtt. 13:21 ).\nKhrihfa diktak si thei dingah 'man' kan pek a tul tihi tu hnakin ttha le felin rak zirh sisehla a tha zet ding ti ka sim ngam. Thin tawi zet le manhlapnak hi tulaisan ih sakhua mi ti aw pawl umtuzia a si ih piantharnak, thawk le khatih lungawinak pawl hi Thuthangtha sung ihsin hmuhsuak an tum mi a si. Hivek phurnak an neihmi hi thil dang tahtthim tikah thildang cu a thluathlam menah an cang thluh. Hivek phurnak suak ter ding cu langhngan zetin an beisei mi li an tumtah mi a tawpnak a si. Ningzahnak nei lo, taklawng ih umvek, lam hawi bul nei lo khristian zirhnak hi tlangdangpi ah mi hruai sual tu a si.\nKa sim duhmi hi zohman in thei sual hlah seh. Jesu Khrih ah milai rundamnak a famkim. Kan rundamnak cu Pathian laksawng a si ti cu rinhlelh ding um loin ka pom a si. Mi pakhat cu hma khatte cawp le cilh ih thlengawknak nei dingah fawrhfialnak hi ka pom a si. Hivek pawl hi midang hrangah timi ka nei cuang lo . Asinan ka sim duhmi sawn cu himi thutak pawl hi mi hmai ah taklawngin, malzet le a falih hmuhter ding asi lo. Leitlun cu suahsanih Khrih hna cu tuan dingah an pumpek awk ve a si ahcun an hmalak tul mi ziang a si ti simfiang ta loin Khrih ih ralkap sinak (rank) sangpi sungah nawrhmawh ding an si lo. A tawizawngin, lailan ten an hnenah 'man' an pek a tul a si tiah sim ding an si.\nHimi thuah ah Jesu Khrih in ziang a sim ti mi pakhatkhat in theih a duh asile St. Luke in ziangtin a ngan ti kha zoh seh. Hmunkhat ah hitin insim, "Mipi cu a hnenah an feh: cule an lam a hawi ih hitin a sim hai, 'Zokhal ka hnen rat a duh ih a pa maw, a nu maw, a nupi maw, a unau maw, a farnu maw a huat lohcun, cu lawng hman si loin amah le amah hman kha a huat awk lo ahcun ka dung thlun a si thei lo ding. Zokhal siseh mai khros pu phah in i thlun lo tu cu ka kai thlun a si thei lo ding " (Luke 14:25-27 ). Fiangzetin ka sim a tul santhar sakhua lam zirhtu pawl thawn hi bungcang hi ka rem thei lo a si. Asinan ka thluak sungah himi zirhnak hi sunlai ih ni tlang bangin a fiang a si. Hihin fiangzetih a simmi cu man pek ding pawl fiangzetin ralrinnak pe ta loin zohman a hmin a thang dungthlun tu si dingah hmakhat te ah nawrhmawh ding kan si lo. Ka thutlang then sungah himi thu ka sim tel lo ahcun pawi ka ti zet ding. Zohman Khrih rawng bawlnak ihsin ka kham duh lo ih thanaunak ka pe duh fawn lo, zokhal hmailam panih mai khros an phurhcio nak ding hi ka duhthusam mi a si. A cang theimi hmuahhmuah in man cu dikzet le felzet in ralring ten siar cio uhsi. Cutin kan tuah, kiltin ihsin kan zoh ih dikzetin man kan pek tulmi pawl kan siar cia ahcun zianghman in tihter tu ding a um lo a si.\nKhristian sinak diktak nei dingah man kan siar tul mi pawl kan run tarlang tum ding.Thaten to aw la thinlung thiang zet le felzetin ruat hnik. Khrih dungthlun na si ding ahcun ziangvek thil pawl ha tanta in na feh ding? Zianghman hrelh aw hlah. A zaten ret ta thluh aw. Cule tui ka lo hmuh dingmi 'man' pawl hi khatlam le khatlamah rethai aw. Dikzet le felzetin hi pawl hi tuah aw. Ziang a hring suak ding ti phannak ka nei lo.\na. Thil pakhatnakah, a thianghlim le thinlung takih khristian sinak diktak na neih ahcun a hlawknak le na hloh tulmi thil pawl siar thluh aw. Khatlam le khatlamah khaikhin hnik. Hi leitlunah thil hrekkhat cu na hloh a tul men ding. Asinan na thlarau hrangah a siat thei lo mi rundamnak na ngah ding. Hitin ngan a si "Mi pakhatkhat in leitlun pumpi cu a ta ah nei hman sehla a thlarau nunnak a hloh ahcun ziangsaw a hrangah tthahnem?" ( Mark 8:36).\nb. Thildang pakhat leh ah, a thianghlimmi le khristian sinak dik nei tu na si ahcun cawisannak le mawhthluhnak pawl hi siar hnik aw la khatlam le khatlamah khaikhin hnik ! Hi leitlun na dam sungah milai mawhthluk cu na tuar men ding, asinan Pa Pathian, Fapa Pathian, le Thlarau Thianghlim Pathian ih cawisanmi na si ding. Mawhthluknak na neihmi cu mi theihsual hmang, mitcaw le dinhmun hnget nei lo nunau siava le mipa hrekkhat 'tawisum vah ih vak' pawl hnen ihsin a si men ding. Asinan leitlun thuthentu siangpahrang hmuahhmuah ih siangpahrang hnen ihsin cawimawinak na hmuh ding. Pathian in thlawsuah a pekmi pawl lawnglawng hi thlawsuak taktak an si. " Keimai dungthluntu nan si ruangah mi-in an lo hmuhsuam, an lo hrem ih thuphan a phunphun in an lo puh tikah mi vantha nan si. Nan lungawi in na aipuang uh, ziangah tile nan hrangah laksawng tampi vancung ah retcia in a um. Nan hlan ih prophet pawl khal cuvek hremnak le mawhsiatnak an rak tuar zo a si ! (Mth.5:11,12).\nc. A thianghlimmi le khristian sinak dik neitu na si ahcun na ral pawl hmuahhmuah le na rualpi tha kha siar hai aw la khatlam le khatlam ah buuk ton hai hnik aw! Na lam tang pakhat kha satan le a ho pawlih ral a si. Cun Lalpa Jesu Khrih ih rualpi thatnak le lunghmuinak na parah a um a si ti kha theihhngilh fawn hlah. Na ralpa ih a tisiat thei patawp cu na ke mit siatsuah lawng kha a si. Pathian hnen ihsin a ra mi na rualpa in a se bik dinhmun ihsi hman in a lo rundam thei a si. Zohman in a kut sung ih a tuu rual pawl an thur sak thei lo ding. Hitin ngan a si,'Taksa lawng a siatsuah ih thildang a siatsuah thei nawn lo tu kha tih hlah aw hlah. Asinan na tihding mi ka lo sim cia ding; mi thah theinak huhman nei ih hremhmun tiang mi thla thei tu kha tih sawn aw; thu ngai ten ka lo sim cucu tih sawn aw!(Luke12:5).\nd. A thianghlimmi le a dikmi khristian sinak taktak na neih a si ahcun tui na nunnak le a ra thleng lai dingmi na nunnak kha siar aw la khatlam le khatlamah buk ton hnik aw. Rinhlelh ding um loin tulai fang can hi tikcu harsa cu a si. A tu hi fimkkhur can, thlacam can, raldo can, sualbuainak can, zumnak le tuannak can a si. Cu pawl cu kum reilote hrang an si. A ra lai dingmi tikcu cu cawlhhahdamnak le thathar ngahnak can a si ding. Sual cu hlawnhloh a si dingih sualin a lo hnaihnawk nawn lo ding. Satan cu temtarh a si ding. Cu lak ih thilthabik cu sankhuk cawlhhmun a si ding. Hitin ngan a si; can tawite sung harstanak kan tonmi tete in a let tampi in kumkhua sunlawinak in pe leh ding. Curuangah a tuah hmaton in kan hmuh theimi cu can tawite sung lawng a awh; sikhalsehla kan hmuh thei lo mi cu a kumkhua daih a si ! ( 2Kor.4:17,18).\ne. A thianghlimmi le a dikmi khristian sinak neitu na si ahcun sual lak nawm cennak le Pathian rawngbawlnak ih lungawinak kha siar hnik aw la khatlam le khatlamah buuk ton hnik! Leitlun in a lamzin tluanah nawmnak a neih mi cu pakpalawngpi le a tak diriam nak taktak um lomi a si. Hling burpi meisa kangvek a si, Second reilote sung cu a alh hlukhlo ih a puak tthuktho, asinan reilote ah a kumkhua in a dai lan ta. Khrih in a minung pawl hnenah lungawinak a pekmi cu a hngetkhoh mi, a kumkhua daih le a hmun mi a si. Hihi minung lam dinhmun le hriselnakah a tthum aw lo. Thihnak lak hmanah hi lungawinak cun mi a tlansan dah lo. Cuticun a hlo dah lomi cawimawinak lukhum thawn a tawp a si. Hitin ngan a si: "Mi ttha lo pawl lungawinak cu tikcu tawite sung lawng a si. Mi aa hnih cu meisa sungih hling an paih ih a puak mi thawm vek a si! ( Job.20:5; Thusimtu 7:6). Asinan khatlamah hitin ngan a si: 'Nan hnenah hnangam daihnak ka lo tanta. Keimai hnangamnak ka lo pekmi a si. Leitlun mi ih pek vekin ka lo pe a si lo. Thinhar le vansangin um hlah uh; nan thinkhal phang hlah she ( John 14:27).\nf. Khristian sinak dik a nei tu pawlin harsatnak tonmi le mi ttha lo pawl hrangah an ton dingmi thihnak lenglam ih ruatcia mi pawl khi siar hnik aw la khatlam le khatlamah buuk ton hnik aw. Baibal siarnak, thlacamnak, sualsirnak, zirhnak le thianghlim nun zirhnak pawl hin reilote sung cu mai duhnak hnawlih a naa le har tuarnak cu a phut ding. Asinan, zumlo tu le sual a sir aw dahlo tu pawl hrangah thinhengnak a khawl aw mi thaw cun zumtu pawl tuarnak cu tahthim ding rual a si lo. Hremhmunah nikhat sung harsatnak lawng hman leitlun damsungah zumtu pawl harsatnak tuar mi hnak cun a let tampi in a harsawn deldelih tahthim ding rual a si lo. A thi dah lomi meisa le a thi dah lomi rulkhuk in minung a siatsuah vek a si ding. Hitin ngan a si; Ka fapa ruathnik! Na nun sungah khan thiltha hmuahhmuah na rak ngah zo ih Lazarus cun thilttha lo lawnglawng a co. Asinan a tu ahcun a nihcu hi tawkah hin nunnuam in a umih nang cu harnak na tuar a si! ( Luke 16:25).\ng. A netabikah, leitlun le sual tanta in khrih rian tu le Khrih tlansan ih leitlunah a kir sal tu pawl hi siar aw la tahthim hai hnik aw. Khatlamah Krhih dungthlun tu thawng tampi na hmu dingih khatlamah zo hman na hmu lo ding. Minung ticawk loin kumtinte zin kaupi ihsin an her aw ih zinbite ah an lut. Zinbite sungah a fek zo nan cauh le bah ruangah zin kaupi lamah zo hman an kir sal dah lo. A suk lamzin cu a fianglo ih vanlam zin cu zin khatlawng a um. Hitin ngan a si: Mittha lo pawl lamzin cu zanthim vek a si! Dan buartu pawl lamzin cu a har! (Thufim 4:9;13:15).Cun khatlamah hitin ngan a si: Sikhalsehla miding pawl lamzin cu, zing khawvang ihsin sun tiang a tleu sinsin mi tleunak bangtuk a si ( Thuf.4:18).\nHimi thil pawl hi rinhlelh ding um loin dik zetin siar a si lo theu. Hihi ka thei fiang zet, himi ruahnak pahnih lakih tthukthun tu pawl hi minung malte lawng an silo. Annih pawl cun Jesu Khrih cu Lal le Rundamtu a si ih rian tlak a si ti khal an thei ban lo. Hmuh ding le hloh ding, hlawknak le sunnak, riahsiatnak le lungawinak, bawmtu le dodaltu pawl hi khatlam le khatlamah buuk ton in Pathian lamtang pawl ropitnak an hmu ban lo. Hi man siar dan thil thupi zet hi an theithiam thei lo. Thil ziangkim hi Pathian in a hmuh vekin an hmu fiang thei lo. Man an siar dan a dik lo.\nAn nun in a tlaksam rukmi ziang a si? Cucu a nung mi zumnak a si. Kan thlarau thu ah dikzetin thu kan then theinak dingah Hebru cabu sungah bung 11 nakin a simmi vek hi kan neih teng teng a tul. Mansiarnak ahhin thil umtudan pawlih cangvaihdan pawl run tarlang ka tum ding .\nNoah in ziangvek thinsaunak thawn lawng a rak tuk? Leitlun zumlo tu le misual pawl karlakah amah lawng ralttha zetin a rak ding ngam. Hmuhsuam nautatnak le dehcawknak pawl a rak tuar ngam. Ziang in a ban tha kha a cak terih thinsau zetin a tuarter? Zumnak a si. Thinhengnak ni a ra thleng lai dingmi kha zumnak mitin a rak hmu cia.Lawng a tuah rero mi siar lo thildang zianghman luatnak a um lo a si ti a zum. A zumnak ruangah leitlunmi pawlih ruahnak le nautatnak pawl kha zianghmanah a siar lo. Zumnak mitin hmailamah a ra thleng lai dingmi kha a rak hmu thiamih a man pek tulmi pawl kha a rak siar thiam. Zianghman rinhlelhnak um lo ten lawng kha a rak tuk.\nMoses khan ziangtin Pharo in nuamnung cennak kha a rak tanta ih Pharo fanu ih fapa tiah kawh ding kha a rak duh lo? Mi zawmtai mi lakah vun ret aw in theihcianak um loin leitlun huaisennak thawn ziangtin a mipi pawl kha saltannak sung ihsin a rak hruai suak? Minung mithmuh ahcun ziangkim hloh thluh ih zianghman ngah mi nei lo tluk a si. Ziang in kha tluk raltthatnak thawn a rak tuah ter ti a si le, zumnak a si. A laksawng hmuh ding kha Igypt ramih upatnak hnakin a tha sawn deldel a si ti zumnak mitin a rak hmu cia. Zumnak in man pawl a rak siarcia ih mithmuh thei lo mi rak hmu cia bangin, Igypt ram cu a hnawlin nelrawn ramcar lakah a mipi runsuaknak ding cu ralttha zetin a rak hril sawnih a rak tuah suak.\nPaul khan khristian sidingah a thluak kha ziangtin a rak tuaktan? Thleng awknak dingah pek tul mi man le hlan awknak pek ding pawl kha tihnung zet a rak si. A minungpi lakih mifim le mithiam a sinak kha a rak tanta. A mipi pawlih lawm i hlahkhaw huatnak, ral awknak, hremnak le thihnak thlen tiang khawp dodalnak kha amah le amah parah a thlenter aw a si. Kha hmuahmuah a tuah ngam nak cu Damascus lamzin parih a tonmi Jesu Khrih kha a zumih leitlunah a hlohmi hmuhhmuah ih let zakhat leng loin a ra lai dingmi vanram nuamah Jesu in in pe thei a si tiah a zum. Cutawkah a kumkhua in cawimawinak thawn a um ding a si ti khal a thei. Zumnak in a man kha a rak siar cia ih khuitawk lamah buuknak (cuai) kha a tlai ti fiangten a hmu thei. Cule Khrih ih thing khros phurh cu hlawknak tumpi a si ti a zum.\nHihi tthaten hminsin uh. Noah, Moses le Paul hma rak la tertu zumnak hi kan thlarau hrangah nehnak dik kan neih theinak thuthup tumpi a si. Khristian sinak dik neiin kan pek tul mi man pawl kan siar tikah hivek zumnak hi in bawmtu le ralthatnak in petu si ve seh. Cule zumnakin James ih a rak simi vek hi kan mitthlamah kan ret thei ding, "Pathian ih pekmi zangfahnak cu a caksawn a si" (James 4:6). Cuvek zumnak thawn thuam aw aw la ziangkim hi a man na siar tikah dikzet le felzetin an umhmun cio ah naret thei ding. Hivek zumnak thawn na khah ahcun khros cun a lo siatsuah lo dingih lukhum khal lakkiansakin na um fawn lo ding. Cuticun ziangkhalah na thunetnak a dik thluh dingih vanram zin na zawhnakah cangsualnak a um lo ding.\n1. A netabikah, himi ka casiartu hmuahhmuah in thungai thlak zetin ruat seh, a sakhuanak hin tui a nunnakah ziangthal phutmi a nei maw? Na hrangkhalah ziang man hman a lo phut lo a bang. Harsatnak, tikcu khawhralnak, khuaruahnak, fimkhurnak, naa tuarnak, thlamuannak, tisa duhnak tanta nak, dokalhnak, hnatuannak, zumnak ih nunnak, le Pathian duhnakah tuhlut awknak pawl lakah ziangtal na sakhuanak in a lo phut maw? Ka simmi hi tuah hminsin hnik aw. Hivek zianghman a lo phut lo ih zianghman man pek tullo mi sakhuanak hin na thalrau a lo rundam dah lo ding. Na nun lai ah hnangam daihnak naw, na thih hnu hrang ruahsannak maw a lo pe dah lo ding. Thihnak lakah a lo bawmdah lo dingih thih nikhua ah alo hnem dah lo ding. Sakhua zianghman man phut mi um lo cu thlaurau nunak hrangah zianghman tthathnemnak nei lo a si. Khua a tlai hlanah tthang harh thlang aw. Tthangharh thlang aw la na suar sir aw. Tthangharh aw la thlacam aw. Ka thusut mi pawl hi lung kim zetih i san thei hlan lo cu cawl aw hlah; na sakhuanakin ziang man a lo phut?\n2. Pathian hnatuannakah tharthawhnak na neih duh ahcun na thlarau hrangih rundamnak a lo pekmi hin ziang a man ti ruat hnik aw. Na leiba cu Pathian hnenah lo peksak in tlennak famkim cu lo tuahsak dingah Pathian Fapa cu vanram tanta in minungah a rung cangih khros parah thi in thlan sungah phum a rak sinak kha thaten ruathnik aw. Ruat ttha hnik aw la a siat thei lo thlarau neih hi thil lolam men a si lo ti hi zir aw. Thlarau hrangih harsatnak tuar hi a man a si.\nKhah! Mizeenu le mizeepai hnenah hihi a ra thleng taktak ding mi a si, harsatnak tong loin vanram cu na co ding maw si? Na duh lo zawng thil ummi ruangah a kumkhua in dung sip ta dingah na thinlung na thenhnih aw zo maw si? Umze nei lo duhthusam ruahnak lak ihsin thiarfihlim aw aw. Tho aw la na minung siknak kha neh tum aw. Nangmah le nangmah kha hitin sim aw aw, 'Ziangvek khal man sehla ziangvek dinhmun khalin zin dingah ka feh ding a si' ti aw. Khrih ih thing khros kha zoh in thathar la aw la na ral tha seh. Hmailam ih a thleng dingmi thihnak, thuthennak, le kumkhua nunnak kha zoh aw la taima aw. Khristian si ding hi a man a khung tuk men ding, asinan man cu pek thluh a si ti na fiang leh ding.\n3. Himi casiartu lakah mi pakhatkhat in khros cu phur in man phutmi pawl cu a siar taktak a si ti in a thei aw a si ahcun tuar fainak thawn hma nawr sinsin dingah ka fawrh duh a si. A cancan cu na thinlung cau in beidawnnak ruangah dung sip hlo ding khawpin thlemnak na tong a si ti ka sim ngam. Na ral pawl cu tampi an bangih, sualnakin a lo nennak cu rit tukin na thei, na rualpi cu an mal tuk, na lamzin cu a kawl tukih a bi tuk, leitlunah mahlawng um vekin na thei aw theu ih ziang tuah ding ti thei lo khawp in na um theu. Asinan, hitin ka lo sim thotho, tuarfainak thawn hmai nawr sinsin aw.\nTikcu cu reilote sung a si. Kum reilote sung fimkhur le thlacamnak, hi leitlun tipi thuanthum tlunih reilote sawi awknak, thihnak le thleng awknak malte, thlatang le tthal malte, cu pawl hmuahhmuah cu an hlo thluh cing ding. Kan ral neta bik cu kan do a tul lai hrih ih cumi hnu ahcun zianghman kan do a tul nawn lo ding.\nKhrih ih umpinak le tuarpinak in tui kan tuar mi hmuahhmuah cu zianghman lo ah a can ter leh ding. Tui kan tuar rero mi pawl hi kan khualtlawn nun kan zoh sal leh tikah kan thinlung a rak ttawnttaih zia hi kan mang a bang leh ding. Kan khros phurhmi hi tumtuk in kan rak ruatih kan lukhum co ding cu fate tukin kan rak ruah mi hi mak kan ti leh ding. Rinhlelhnak kan rak neih ttheu mi man siarnak hi cuaithlainakah khuitawk lamah hlawknak a um ti kan hmuh tikah kan mang a bang leh ding. Kan sankhuk inn thawn kan hla aw lo a si. Khristian sinak dik nei dingah le thianghlim thlaitluan dingah man phutmi cu a tam tuk men ding; asinan man cu pek a si.\n1. A tlunih thangphawknak thu thawn peh aw in ka hmanmi tongkam pawl san hi theihsual a si ahcun ka riah a se zet ding. Cutin theihsualnak um lo dingin hrilhfiahnak malten ka run tarlangding.\nSakhua lam tthangphawknak diktak ahhin keimah hnakih a lungawi an um lo ding. Khuitawk hmunah a cang maw, zovek thu simtu hnen ihsin ziangvek dinhmun lai ah a cang khal sisehla Pathian hnenah ka thinlung zaten lungawithu ka sim. Zovek thusimtu le ziangvek dinhmun khalah Khrih Thuthangttha cu phuansuah a si ahcun ka lung a awi. Runnak Thuthangttha rawng cu bawlin thlarau cu rundam a si ahcun ka lung a awi.\nAsinan, hihi thu feltak a si. Hi leithlun ahhin sual tel loin thilttha lawng na nei thei dah lo ding. Hivek thu hi sim dingah ka tthuktthun lo. Tthangphawknak thu pawl hi sim dingah Pathian ih mawhphurhnak pek mi ka si. Hivek tthangphawknak pawl ahhin Pathian thutak zirhnak tlaksamnak ruangah kan ruahban loin khatlamah bum hloh awknak a suahter theu a si.\nPathian thu fehpindan ciangkuang lo ka sim rero mi cu hitin a si: Thil hrekkhat a hleihluat ih hlir sohnak; a thenhnih aw lo mi sakhuanak; thawk le khatih lenglam nawrhmawhnak ruangih piantharnak; a thlengaw lomi misual kha khrih hnenah ra dingah nawrhmawhnak; sunglam hnangamnak le nawmnak pawl hi piantharnak theitheinak umsun a si, ti pawl hi a si. Ka sim sal asile, himi thutak pathum hi Thuthiang dang thawn khaikhinnak um loin a hleihluatih fehpinak hin mi thlarau siatsuahnak a thlenter a si ti ka simbet a tul.\nRinhlelh ding um loin hmakhat te ih pianthar ding cu fawrhfial awk ding a si. Asinan hmakhatte ih piantharnak loin lamzin dang a um lo a si ti ah sim ding a si lo. Cutin mi pakhat in hmakhat te ah Pathian thiltihtheihnak cu co in a piangthar asilo ahcun mi piangthar a si lo, ti ah zirh ding a si lo. Kan sinak vekin Khrih hnenah rat ding hi thu ngaitu pawl hnenah fawrhfial ding a si. Cuti asi lai ah misual cu a sual sirin Khrih hnenah ra dingin sim tengtengding a si. Ziangruangah Khrih hnen rat a tulnak thu, le a dinhmun pawl thu simfiangnak hin Khrih hnenih a rat tulnak pawl a langter ding.\nKhrih ih thlakamnak le khurhawmnak hi mipi pawl hnenah theihter ding a si. Thinlung sungah nawmnak sangpi le ruahnakah hnangam hlenhlenih thinlung daihnak neih hi thiamcotermi sinak hrangah a tul tengteng mi a si lo. Cuvek hmuh tonnak um loin zumnak dik le daihnak dik cu mi pakhat nunnakah um thei thotho a si. Minung tisa lungawinak lawng hi Pathian Zangfahnak cotu sinak langtertu asi lo.\nA tlasam mi Pathian thu fehpi dan ka hnenah a langdan pawl cu hitin a si:\n(1) Thlarau Thianghlim in misual pakhat a piangthar ter tikah minung lamih a langdan hi lamzin pakhat lawng a um a si. Cucu a dik lo. Piangthar mi hmuahhmuah hi Paul le Philipian pa vekin thawk le khatih piantharter mi an si tluh lo.\n(2) Misual pawl hnenah Pathian danih thianhlimnak, sualnak ih thuk zia le thatlonak thu pawl hi tthaten zirh an si lo ttheu. Misual pakhat kha a sualnak cu ziang a si tile ziangruangah Khrih hnenah a rat a tul ti fiangten sim ta loin Khrih hnenah ra dingah catbang loin fawrhfial le nawrhmawhnak hin thilttha malte lawng a suahter.\n(3) "Zumnak thu hi ttha le fiangten zirh an si lo theu."Hmun hrekkhatah zumnak thu an zirh tikah ruahnak men hi zumnak a si titluk fang an zirh theu. Cun hmun hrekkhatah Khrih an hrangah a thi ti an zum ahcun zumnak a si tin zirh an si theu. Hivek fang zumnak cu Satan le a ho pawl khalin an nei ve.\n(4) ''Sunglam lungawinak le cianfelnak hi zumnak hrangah a tul tangteng mi a si''. Cucu a dik lo. Cianfelnak hi a nungmi zumnak theihtheinak a si teng teng lo. Cianfelnak um loin zumnak cu thil um thei a si. Zumtu pawl hnenah an zum veten lungawi ding an si ti ih phutnak hi a ciangkuang lo mi a si. Hihi thil um thei a si. Zumnak taktak nei loin mi hrekkhat cu an lung a awi thei ih, mihrekkhat cu zumnak taktak nei nacingin lungawinak famkim nei vekin an thei aw lo men thei.\n(5) "A netabikah misual rundamnakah Pathian huham cahnak, a lotheihlo ih zangfah kilhimnak pawl hi hla pi ah ngaihthah an si theu."\nMinung tampi in piantharnak hi milai duhthlannak le nuam tinak menih thilcangthei in an rel theu. Cutin an sim tikah a hnuai ih ka tarlangmi Pathian thutak hi san nei lo ah an can: "Curuangah ziang tinkimah minung duhthlannak ruangah si loin Pathian zangfahnak a um ruangah a si ttheh sawn." (Rom.9:16).\nPathian thu fehpeng ka simmi pawlih siatsuah mi pawl hi a pawimawh zet a si. Khatlam zawngah tangdawr zet khristian hrekkhat pawl an ti beidawng in an ti thinphangih an ti thlavai theu a si. An suangtuahnak le khawkhan dan pawl khal thlengaw thei dingin nasa zetin an zuam rero nan an sawt cuang lo. Cun khatlam zawngah zangfahnak taktak colo tu pawl an hruai sualih ramsa phurnak vek fang phurnak le hlawptlonak pawl le minung lamih nawrhmawh awknak pawl ruangah piantharnak zianghman nei loin khristian ah an ruat aw. Cutikah mi tampi in cuvek Pathian mi lo zetzet pawl sakhuanak hi an zoh tikah sawiselnak le puhmawh ding tampi an hmu theu.\nHivek siatsuahtu ka tarlang mi pawl hi malte lawng an si.\n(1) Thuthianghlim sungih Pathian thu zirhnak pawl hi an zaten zirhthluh siseh; Thuthangttha sungih zirhnak ttha pahnih thum pawl hin a dang Thuthangttha sungih zirhnak pawl khaukhuh ter thluh ding a si lo.\n(2) Zumnak le sual sirnak pawl hi famkim zetin zirhthluh ding an si. Lal Jesu le dungthluntu Paul in hi zirhnak pahnih hi an zirh tel ringring\n(3) Thlarau Tthianghlim hnatuan dan a phunphun pawl hi famkim zetih zirh le pawm siseh. Thawk le khatih piantharnak pawl hi mipi hnenah zirh tikah hi lawng hi a lotheihlo in rundammi dingah a tulmi a si, tiin zirh ding a si lo.\n(4) Thawk le khatah thinlung hnangamnak ka nei ti aw pawl hi ralrinnak pek ding an si, cuticun anmah le anmah tthaten an kil him awk theinak dingah. Cule cuvek hnangam thut nak cu zumnak a si loih, cuvek hnakin thinlung sungah catbang loih tthat duhnak (Thil ttha tuah duhnak le tuarfainak) hi zumnak a takin a um a si ti langtertu sawn a si (John 8:31). Cui tlunah sakhua mi ti aw pawl lakah man siarnak hi catbang loin zirh siseh. Khrih dungthlunnak lamzinah khros le lukhum, doral le daihnak pawl hi an um a si ti fiang le fel zetin zirh hai seh.\nHi hmuahhmuah lakah phurnak hrisel lo pawl hi ttihnung zet sakhua nathrik a si. Ziangruangah tile hi pawl hin hlohralnak a hring ttheu ih thlarau siatralnak in a tawp theu tlunah thihnak in dung a thlun theu. Mi burpi cu thlarau lam nawrhmawhnak lakah phurnak in a cim tikah a hrisel lo mi phurnak pawl a suak tengteng ding ti theih cia a si.\nMibur pi in piantharnak kan hmu an ti tikah vawi tampi cu rinhlelh um zetin rei daih lo le zulhpeh aw loin an um theu. Tuisanah Pathian in a milai pawl hnenah hna a ttuan dan thawn a mil aw lemlo mi a um tin ka thei. Tuisanah Pathian in a mi le pawl parah hna a ttuan tikah mimal pakhat hnu pakhat parah Thlarau ih hnatuannak in a si sawn theu. Curuangah miburpi thawk le khatah kan piangthar an ti tikah an simvek hnakin ruahsan ding a mal tin ka thei. Sakhuanak lam rawngbawlnakah a tuarfai le a hrisel bik pawl hi tu pekte New Zealand ramih mibur pi thlarau lam thleng awknak vek pawl lak ihsin a suak mi a si lo theu. Miburpi sakhua mi cannak le tthangphawknak cangvaihnak pawl hin inlamah a hnget khoh le mimal nunah sakhuanak dik a suahter lo theu ( Vawikhat lole ttumkhatah Pathian in mi tampi a piangthar ter thei lo ka tinak cu a si lo).\nThuthiang bungcang pahnih hi tulaisanih Thuthangttha simtu pawl, a biktakin tthangphawknak thawn peh aw in, ka theihter duhmi an si. A pakhatnak cu thlaici tuhtu tahtthimnak a si. Himi bungcang hi thu mumal lole san nei lo a si ahcun vawithum tiang thuthiang sungah ngan cih a si lo ding. A pahnihnakah kan Lalpa’n man siar thu thawn peh aw in a zirhmi pawl a si, cucu a dungthluntu mi burpi pawl hnenah a rak simmi a si. Hihi amah thlun dingah lemsiahnak men a si ti ding a si lo. Cuti siloin an hrangah a tulmi a hmuh ruangah a simmi a si sawn. An hnenah mansiar ding ah a sim hai ( Lk.14:25). Tulai santhar thu simtu paawlin hivek dan hi an thlun maw ti ka fiang lo. ( Curuangah zo cio khalin mai piantharnakah pawnlangih nawrhmawhawknak men le phurnak men si loin Pathian Thlarau ih hrinmi kan si maw ti ciangin, kan kiangkapah piangthar ti aw pawl khal mah le mah bum aw men lo dingin le satan bumnak thang sungah tla lo dingin ttan la cio uhsi. Cun Thuthangttha simtu khalin kan duhsaknak ruangah Pathian in a si a ti lomi ah ralring ten Pathian thu lenglam zianghman bet lo le zianghman tthum (lathen) lo dingin ralring cio uhsi. Pathian in 'si' a ti mi cu 'si' tiin a ' silo' a ti mi cu 'silo' kan ti thei ve a tul).


Ralhrang Pawl Khuachung An Lut Bak In Biakinn Le Phungki Cawng An Khangh Piak Hna - Chin Eleven News\nSagain ramthen, Yay Oo myone, Chan Thar khua sungah ralhrang ralkap pawl cu mizan January ni 20 sun zanlam nazi 1:00 ah an lutih Phungki tlawnginn sung le Christian Pathian Biakinn pawl bauh siatin an lutih thil le ri pawl cawklet in an siatsuah ih hleiah mipi neihmi thilri pawl khal an ruksak thu tualsung mi pawl cun an sim.\nTualsung mi pakhat cun\n“ zan hnu ah Chan Thar khua ih Bayin Gi Phungki tlawnginn sungah tanhmun an khuar ih Phungki tlawnginn sangkaa pawl cu on cia asi ko nan thlalang pawl an vua kuai / sangkaa pawl an vua balih asungih thilri zaten an cawklet theh / Pathian biakinn pi sung khalah thil le rithenkhat pawl an siatsuah thotho “ tin asim.\nRalhrang ralkap pawl cun khua sungih Christian မေသီလ tlawnginn khal cawklet in an siatsuah ih tlawnginn sungih thilri pawl khal an ruk tiah tualsung mi pawl cun an sim.\nChan Thar khua ih tualsung mipi pawl cu ralhrang pawl an ra luh canah ahlan khan in an rak relh ih khua sungah a ra tlung duak tu minung 2 khal an kai ih checknak an neih hnu ah an phone pawl an laksak tin tualsung mi pawl cun an sim.\nRalhrang pawl cun Ywa Mih Thah khua khalah mipi pawl ih bike 3 khal meisa thawn urkang in an siatsuah sak bet tiah theih asi.