Nán maan e yo mɛn’n nunfuɛ mlɔnmlɔn | Ɲanmiɛn klo e\nCHAPTER 2 Nán an yo sa nga mɔ maan amún kókó i sin’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Assamais Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bas Allemand Bassa (Cameroun) Batak (Toba) Bengali Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chavacano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chuabo Citonga Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Douala Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Féroïen Ga Gallois Garifuna Grec Groenlandais Guarani Gujarati Guna Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Iloko Indonésien Islandais Japonais Jula Kabye Kannada Kazakh Kekchi Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kongo Kosrae Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes britannique Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes espagnole Langue des signes finnoise Langue des signes japonaise Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Langue des signes russe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes équatorienne Lhukonzo Lituanien Lomwe Luganda Luo Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Marathi Mazateco (Huautla) Mbunda Mixe Mizo Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Ossète Otomi Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Palau Pangasinan Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Portugais (Portugal) Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quiché Rarotongan Rotumien Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swati Tahitien Tajiki Tamoul Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Ukrainien Umbundu Urhobo Venda Vezo Wallis Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\n“Be timan mɛn nunfuɛ”—ZAN 17:16.\n1. ?Kɔnguɛ kasiɛn ka naan b’a kun Zezi’n, ndɛ benin yɛ ɔ kan tinnin su ɔ?\nKƆNGUƐ kasiɛn ka naan b’a kun Zezi’n, like ng’ɔ yoli i cinnjin’n, yɛle sa nga ɔ́ wá tɔ́ i sɔnnzɔnfuɛ’m be su’n. Ɔ srɛli i Si kɛ: “N srɛman wɔ kɛ a yi be mɛn’n nun, sanngɛ ń srɛ́ wɔ kɛ Klunwifuɛ’n ti a nian be su. Be timan mɛn nunfuɛ kɛ n kusu n timan mɛn nunfuɛ’n sa.” (Zan 17:15, 16) Srɛlɛ sɔ nun’n, Zezi kleli kɛ ɔ klo i sɔnnzɔnfuɛ mun kpa naan ndɛ ng’ɔ dun mmua kan kleli be nun wie mun kɔnguɛ sɔ nun’n, ɔ ti cinnjin kpa. Ɔ seli kɛ “be timan mɛn nunfuɛ.” (Zan 17:16) Nanwlɛ, ɔ yoli Zezi i cinnjin kɛ nɛ́n i sɔnnzɔnfuɛ’m be yo mɛn’n nunfuɛ!\n2. ?“Mɛn’n” nga Zezi kɛnnin i ndɛ’n yɛle benin?\n2 “Mɛn’n” nga Zezi kɛnnin i ndɛ’n, yɛle be kwlaa nga be yoman Ɲanmiɛn klun sa mɔ Satan sie be’n. Sran sɔ mun’n, be klunklo aeliɛ mɔ Satan wlawla be kɛ be yo’n, yɛ be yi i nglo ɔ. (Zan 14:30; Efɛzfuɛ Mun 2:2; 1 Zan 5:19) Nanwlɛ, “sran ng’ɔ klo mɛn’n i dilɛ’n, nn ɔ kpɔ Nyanmiɛn.” (Zak 4:4) ?E kwlaa nga e waan é yó sa nga e yo ɔ e si kɛ Nyanmiɛn klo e’n, é yó sɛ naan y’a yoman mɛn’n nunfuɛ? Maan e fa e ɲin e sie i ajalɛ nnun su: Nán e yo politiki, sanngɛ e suan Ɲanmiɛn Sielɛ m’ɔ o Klist ti su kpɛn’n i bo titi. Maan e jran kekle akunndan nga sran’m be bu’n i ɲrun. Nán maan e wun wlawlalɛ nun’n, e fa e wun e kle. Maan e ɲinma’n yo kpa. Yɛ maan e fa Ɲanmiɛn i alɛ ninnge’n kwlaa e wla e wun.\nNÁN E YO MƐN’N NUNFUƐ MLƆNMLƆN\n3. (a) ?Ngue ti yɛ Zezi i blɛ su w’a yoman politiki ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ nga be kpali be sieli be ngunmin’n, be ti i ja nun jranfuɛ ɔ? (An nian ja ngua lɔ nzɔliɛ’n.)\n3 Zezi blɛ su’n, w’a yoman politiki. Sanngɛ ɔ fɛli i ɲin sieli Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n i bolɛ’n su. Zezi yɛ ɔ́ wá yó Sielɛ sɔ’n i nun Famiɛn’n niɔn. (Daniɛl 7:13, 14; Lik 4:43; 17:20, 21) I sɔ’n ti yɛ Rɔmu Famiɛn Pɔnsu Pilati ɲrun’n, Zezi kwla seli kɛ: “Nán mɛn nga nunfuɛ mun yɛ be sieli min famiɛn ɔn.” (Zan 18:36) I sɔnnzɔnfuɛ’m be fɛ i ajalɛ’n su be fa be wun man Klist nin i Sielɛ’n, yɛ be bo Sielɛ sɔ’n i jasin fɛ’n mɛn wunmuan’n nun. (Matie 24:14) Akoto Pɔlu klɛli kɛ: “E ti Klist i ja nun jranfuɛ, ɔ maan é srɛ́ amun Klist dunman nun, maan Nyanmiɛn siesie amun nin i bɔbɔ amun afiɛn.” *—2 Korɛntfuɛ Mun 5:20.\n4. ?Wafa sɛ yɛ Klistfuɛ kpa’m be kwlaa be yi i nglo kɛ be fali be wun mannin Ɲanmiɛn i Sielɛ’n niɔn? (Nian kuku nga be flɛ i “ Klisfuɛ klikli’m b’a yoman men nunfuɛ” i nun.)\n4 Be nga be ti nvle kun i ja nun jranfuɛ mɔ be o nvle uflɛ nun’n, be faman be wun be wlaman nvle sɔ’n i ninnge’m be nun. Sanngɛ be nvle’n i nuan ndɛ yɛ be kan ɔn. I kunngba’n yɛle Klist i sɔnnzɔnfuɛ nga be kpali be sieli be ngunmin’n be liɛ’n. Afin, be ti “nyanmiɛn su lɔ ba mun.” (Filipfuɛ Mun 3:20) Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n mɔ be bo i juejue su’n ti’n, be ukali sran akpinngbin naan b’a kaci Klist i “bua’m be wie mun.” Sran kpanngban sɔ mun’n, “Nyanmiɛn siesie be nin i bɔbɔ be afiɛn.” (Zan 10:16; Matie 25:31-40) Klist sunman be, yɛ be uka Zezi i niaan nga be kpali be sieli be ngunmin’n. Sran akpasua nɲɔn sɔ’n be ti Ɲanmiɛn i bua fa kun. Be kan Mɛsi’n i Sielɛ’n i ndɛ. Kpɛkun be yoman politiki kaan sa.—Kanngan Ezai 2:2-4 nun.\n5. ?Ngbaciɛ benin yɛ ɔ o Klistfuɛ asɔnun’n nin laa Izraɛli nvle’n be afiɛn ɔn? ?Wafa sɛ yɛ e kwla wun ngbaciɛ sɔ’n i wlɛ ɔ?\n5 Nán Klist su mɔ Klistfuɛ’m be waan bé sú i tititi’n i ngunmin ti yɛ be yoman mɛn’n nunfuɛ ɔ. Laa Ɲanmiɛn i nvle’n nunfuɛ’m be o nvle kunngba nun. Sanngɛ andɛ’n Ɲanmiɛn i nvle nunfuɛ’m be o asiɛ wunmuan’n su. (Matie 28:19; 1 Piɛr 2:9) Ɔ maan, sɛ e jran e nvle’n nun lɔ politiki anuannzɛ’m be sin’n, e su kwlá boman Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n yakpa su. Kpɛkun e nin e niaan Klistfuɛ mun e nuan m’ɔ sɛ’n, ɔ kwla saci. (1 Korɛntfuɛ Mun 1:10) Asa kusu’n, alɛ blɛ nun’n, e nin e niaan Klistfuɛ mun e kwla kun. Sanngɛ nn be seli e kɛ e klo be. (Zan 13:34, 35; 1 Zan 3:10-12) I sɔ’n ti yɛ Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ nán be kun alɛ’n niɔn. Ɔ seli be kɛ be klo be kpɔfuɛ mun bɔbɔ.—Matie 5:44; 26:52; nian kuku nga be flɛ i “ Nán maan e yo mɛn nunfuɛ mlɔnmlɔn” i nun.\n6. ?Wafa sɛ yɛ like nga e fa man Ɲanmiɛn’n, ɔ dun mmua Sezar liɛ’n i ɲrun ɔn?\n6 E mɔ e ti Klistfuɛ kpa’n, e fali e wun e mannin Ɲanmiɛn. Nán klɔ sran, annzɛ klɔ sran anuannzɛ wie annzɛ nvle wie yɛ e fali e wun e mɛnnin i ɔ. 1 Korɛntfuɛ Mun 6:19, 20 se kɛ: “An diman amun tiaun. Afin ɔ toli amun gua kpan.” Ɔ maan, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be fa like ng’ɔ ti “Sezar” liɛ’n be mɛn i. Yɛle kɛ be ɲin yi kpɛnngbɛn mun, be su be lapo’n, yɛ like ng’ɔ fɔnman Ɲanmiɛn mmla’n mɔ siefuɛ’m be se be kɛ be yo’n, be yo. Sanngɛ kusu like “ng’ɔ ti Nyanmiɛn liɛ’n,” be fa mɛn i wie. (Mark 12:17; Rɔmfuɛ Mun 13:1-7) I wie yɛle Ɲanmiɛn i sulɛ mɔ be fa be wla’n kwlaa ɔ nin be wunmiɛn’n kwlaa nin be akunndan’n kwlaa be su i’n. Asa kusu’n, be nanti i ndɛ’n su tititi. Sɛ ɔ jran kekle bɔbɔ’n, Ɲanmiɛn sulɛ’n ti’n, be kwla fa be nguan’n be man.—Lik 4:8; 10:27; Kanngan Sa Nga Be Yoli’n 5:29 nin Rɔmfuɛ Mun 14:8 be nun.\nKLISTFUƐ KLIKLI’M B’A YOMAN MƐN NUNFUƐ\nLaa sa’m be kle weiin kɛ Klistfuɛ klikli’m b’a yoman politiki, b’a kunman alɛ. Fluwa kun se kɛ: “Klistfuɛ klikli’m b’a yoman politiki kaan sa. Be sa w’a tranman famiɛn’m be sielɛ nun bɔbɔ.” (The Beginnings of Christianity) I kunngba’n, fluwa kun ekun seli kɛ: “Like nga ti yɛ Klistfuɛ klikli’m be timan mɛn nunfuɛ’n, kɛ mɔ mɛn siefuɛ’m be wunmɛn i wlɛ kpa’n ti’n, be fali be ɲin cili be. Junman wie mɔ Rɔmufuɛ’m be di’n, Klistfuɛ’m b’a kplinman su kɛ bé dí wie. B’a diman politiki junman.”—On the Road to Civilization.\nBe flɛ Alemaɲi lɔ bian kun kɛ Pitɛr Minɔlt. Ɔ suan Ɲanmiɛn sulɛ wafa nin Ɲanmiɛn be su ndɛ. Klistfuɛ klikli mun nin be sonja dilɛ’n i su ndɛ ng’ɔ kannin’n yɛ: “Klistfuɛ nin sonja dilɛ fataman mlɔnmlɔn.” Zonatan Dimɔn kannin Ɲanmiɛn sulɛ’n i ndɛ. Ɔ klɛli i kɛ: “Kɛ Klist wuli’n i sin m’ɔ́ cɛ́ kan’n, i sɔnnzɔnfuɛ’m be seli kɛ kannzɛ bé kún be o, bé wlá be bisua o, maan be blo i be lu i, be su faman be wun be wlɛmɛn i alɛ dilɛ’n nun.” Dimɔn kan guali su kɛ: “Be kwlá siman sa sɔ’m be su akplowa kaan sa.” Fluwa klɛfuɛ kun ekun seli kɛ: “Sɛ á wún kɛ Klistfuɛ kun w’a kaci sonja’n, nn ɔ suman Ɲanmiɛn ndɛnman su kun.”\nMAAN E JRAN “AKUNNDAN NGA SRAN’M BE BU’N” I ƝRUN KEKLE\n7, 8. ?Ngue yɛle akunndan nga sran’m be bu’n? ?Wafa sɛ yɛ ɔ “wlawla” sran mun ɔn?\n7 Like kun ekun nga Klistfuɛ’m be kwla yo naan b’a yoman mɛn nunfuɛ’n, yɛle akunndan nga sran’m be bu’n i ɲrun kekle jranlɛ. Pɔlu klɛli i kɛ: “E liɛ’n, akunndan nga sran’m be bu’n, nɛ́n i wie yɛ Nyanmiɛn maan e bu ɔ, sanngɛ Nyanmiɛn fɛ i wawɛ’n mannin e.” (1 Korɛntfuɛ Mun 2:12) Ɔ seli Efɛzifuɛ mun kɛ: “Amun nzuɛn’n fa be nga be o yɛ’n be liɛ’n. Amun nyin yili nglo lɔ mmusu’m be si’n, i yɛ ndɛkɛn ɔ wlawla sran nga be nyin yiman Nyanmiɛn’n niɔn.”—Efɛzfuɛ Mun 2:2, 3.\n8 Be kwlá wunman akunndan nga sran’m be bu’n, be ɲin jrɛiin su sa. Sanngɛ ɔ yo maan sran’m be ɲin yiman Ɲanmiɛn. Ɔ maan, “be nyin m’ɔ blo ninnge’m be su’n, nin akunndan nga be bu fa gua ninnge nga be wun be’n be su’n,” yɛ sran’m be yo ɔ. (1 Zan 2:16; 1 Timote 6:9, 10) Akunndan nga sran’m be bu’n, ɔ “wlawla” be fa be yi i sa tɛ nun. Afin klɔ sran mɔ fɔ o i nun’n, i ɲin o sa tɛ’n sin. Kɛ akunndan sɔ’n síe sran’n, sran’n wunman nun. Yɛ i ta’n kanman ase. Sɛ ɔ ti aunmuan’n, nn é sé kɛ ɔ fita asiɛ wunmuan’n su. Asa ekun’n, ɔ “wlawla” sran’n blɛblɛ naan ɔ fa klɔ sran nzuɛn’n fa cici i ti. I wie yɛle be ngunmin be wun akunndan bulɛ’n, ɔ nin tutre’n nin aɲinkpli’n, ɔ nin be bɔbɔ be klunklo like nin ɲin kekle yolɛ’n. * E kpɛ i kpo e se kɛ akunndan nga sran’m be bu’n ti’n, mmusu’m be si Satan i nzuɛn’n tra ndin sran’m be awlɛn’n nun blɛblɛblɛ.—Zan 8:44; Sa Nga Be Yoli’n 13:10; 1 Zan 3:8, 10.\n9. ?Wafa sɛ yɛ akunndan nga sran’m be bu’n, ɔ kwla tra ndin e akunndan’n nin e awlɛn’n nun ɔn?\n9 ?Akunndan sɔ’n kwla tra ndin e akunndan’n nin e awlɛn’n nun? Sɛ y’a nianman e wun su kpa’n, ɔ kwla yo sɔ. (Kanngan Nyanndra Mun 4:23 nun.) Wie liɛ’n ɔ yo maan nzue flɔlɔ wlu e bo. Yɛle kɛ, sɛ e nin sran nga e bu i kɛ ɔ ti sran kpa mɔ sanngɛ ɔ kloman Zoova’n, e san nun’n, i sɔ sa’n kwla ɲan e. (Nyanndra Mun 13:20; 1 Korɛntfuɛ Mun 15:33) Wie liɛ’n, e kwla fa akunndan tɛ sɔ’n fluwa nga e kanngan be nun’n annzɛ bian nin bla nna nga be fa fite nzra nun’n, ɔ nin be nga be nin Ɲanmiɛn be buli’n be ninnge nga be yo i ɛntɛnɛti su’n be nun. Ɔ kwla yo e ɲin su yiyilɛ ng’ɔ timan kpa’n, annzɛ be wun kpinngbinlɛ ninnge nga be si nun akplowa’n be nun. Ninnge nga e kan be ndɛ lɛ’n, be fin sran kwlaa annzɛ like kwlaa ng’ɔ yi Satan nin i mɛn’n be akunndan’n i nglo’n.\n10. ?Wafa sɛ yɛ e kwla jran akunndan nga sran’m be bu’n i ɲrun kekle ɔ?\n10 ?Akunndan sɔ mɔ maan nzue flɔlɔ kwla wlu e bo’n, wafa sɛ yɛ e kwla jrɛn i ɲrun kekle naan y’a yo sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e’n niɔn? Sɛ e fa ninnge nga Ɲanmiɛn man e naan e nin i e afiɛn w’a sɛ titi’n e uka e wun’n naan é srɛ́ i titi kɛ ɔ fɛ i wawɛ’n man e’n, yɛ é kwlá yó sɔ ɔ. Zoova i kwlalɛ’n tra Satan nin i mɛn’n be liɛ’n lele. (Zak 4:7) Nanwlɛ, ɔ ti cinnjin kpa kɛ e fa e wun e mantan Zoova naan e srɛ i titi!\nNÁN MAAN E YO MƐN NUNFUƐ MLƆNMLƆN\nMmla: “Nán mɛn nga nunfuɛ mun yɛ be sieli min famiɛn ɔn.”—Zan 18:36.\nKosan wie m’ɔ fata kɛ e fa sa e wun’n\n?Wafa sɛ yɛ n kwla yiyi nun kɛ flanga’n i manmanlɛ’n ti kɛ amuin sɔlɛ sa ɔ? *—Ezipt Lɔ Tulɛ 20:4, 5; 1 Zan 5:21.\n?Kɛ ń kán like nga ti yɛ n yoman be nle’n i manmanlɛ ninnge mun wie’n i ndɛ’n, wafa sɛ yɛ ń klé kɛ min ɲin yi be nga be faman min ajalɛ liɛ’n su wie ɔ?—1 Piɛr 3:15, 16.\n?Ngue ti yɛ n faman min wun wlaman politiki anuannzɛ wie fi nun annzɛ n diman sonja junman wie fi ɔ?—Zan 13:34; 1 Zan 3:10-12.\nE WUN WLAWLALƐ NUN’N, NÁN E FA E WUN E KLE\n11. ?Wafa sɛ yɛ akunndan nga sran’m be bu’n ɔ sacili be wun wlawlalɛ’n niɔn?\n11 Nzɔliɛ wie mɔ be kle kɛ akunndan sɔ’n sie sran kun’n, yɛle i wun wlawlalɛ’n nin i wun yɛinyɛin yolɛ’n. Nvle sunman nun’n, sran’m be wun wlawlalɛ’n ti sukusuku kpa. Ɔ maan, bian kun seli televiziɔn nun kɛ, kɛ mɔ siɛn’n, tekle’m be tralɛ mun yɛ talua’m be wla’n ti’n, ɔ cɛ kaan be su wunman sran ng’ɔ ti tekle nin sran ng’ɔ timan tekle’n be ngbaciɛ’n kun. Talua kanngan nga be nin a wieman ɲin bɔbɔ’n, be ɲin o i sɔ ninnge’m be sin. Ɔ maan zronali kun seli kɛ “be wun wlawlalɛ nun’n, be fa be nvialiɛ nun lika’m be kle. Be siesieman be wun kpa.” Be wun wlawlalɛ uflɛ wie o lɛ’n, ɔ kle kɛ sran ng’ɔ wlɛwlɛ i wun sɔ’n, ɔ ti nzajefuɛ naan ɔ bumɛn i bɔbɔ wun sran.\n12, 13. ?E wun wlawlalɛ nun’n, mmla benin yɛ ɔ fata kɛ e nanti be su ɔ?\n12 E mɔ e ti Zoova sufuɛ’n, maan e mian e ɲin e wlawla e wun kpa. Yɛle kɛ maan e wun wlawlalɛ’n yo sɛsɛ, ɔ yo yɛiin, yɛ like nga e yo’n, i nuan su tralɛ yɛ e wla ɔ. Blɛ kwlaa nun’n, maan e wun wlawlalɛ nun’n, “e siesie e wun kpa.” Sɛ e ti yasua’n, maan e wlawla e wun kɛ yasua sa. Sɛ e ti bla kusu’n, maan e wlawla e wun kɛ bla sa. Sɛ e yo sɔ’n “ɔ ti kpa” kpɛkun e kle kɛ e “sro Nyanmiɛn.” Nán e wun klelɛ’n yɛ ɔ ti e cinnjin ɔn. Sanngɛ maan “e [bɔbɔ] e yo sa nga e yo ɔ e si kɛ Nyanmiɛn klo e’n.” (1 Timote 2:9, 10; Zid 21) Nanwlɛ, kɛ é síesíe e wun’n, like nanndoliɛ’n yɛle kɛ “maan be wun e klanman’n e nzuɛn nun. Klanman sɔ’n wieman, ɔ ti kpa Nyanmiɛn nyrun.”—1 Piɛr 3:3, 4.\n13 Nán e wla fi su kɛ e wun siesielɛ ti’n, sran’m be kwla di e Ɲanmiɛn sulɛ’n i jɔlɛ. Glɛki nun’n ndɛ nga be kaci i kɛ “e siesie e wun kpa’n,” ɔ kan be nzuɛn’n. Ɔ kle kɛ be ɲin yi be wiengu naan be bu i sran. E wun wlawlalɛ nun’n, like ng’ɔ ti e cinnjin’n, yɛle kɛ e dun mmua e bu e wiengu’m be akunndan. I kwlaa yoli o, like nga e kunndɛ’n yɛle Zoova nin i nvle’n be manmanlɛ. Yɛ e kunndɛ kɛ sa nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ yó be’n, i kwlaa sɔ’n ti’n, e waan é yó i “kwlaa sɔ’n i nuan su maan Nyanmiɛn nyan nyrun.”—1 Korɛntfuɛ Mun 4:9; 10:31; 2 Korɛntfuɛ Mun 6:3, 4; 7:1.\n?Wafa nga n wlawla min wun’n manman Zoova?\n14. ?E wun wlawlalɛ nin e wun yɛinyɛin yolɛ nun’n, kosan benin yɛ e kwla fa usa e wun ɔn?\n14 Jasin fɛ’n i bolɛ nun annzɛ aɲia’m be bo kɔlɛ nun’n, yɛ e wun wlawlalɛ nin e wun yɛinyɛin yolɛ’n be ti cinnjin kpa’n niɔn. Maan e usa e wun kɛ: ‘?Min wun wlawlalɛ nin wafa nga n fa yo min wun yɛinyɛin’n, ɔ yo maan sran’m be nian min? ?Ɔ sanngan sran wie’m be akunndan? ?Min klunklo tralɛ wlalɛ’n ti cinnjin tra asɔnun’n nun junman dilɛ’n?’—Filipfuɛ Mun 4:5; 1 Piɛr 5:6.\n15 ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n sieman be wun wlawlalɛ nin be wun yɛinyɛin yolɛ’n, be su mmla tɛkɛtɛkɛ ɔ?\n15 Biblu’n w’a sieman be wun wlawlalɛ nin be wun yɛinyɛin yolɛ’n, be su mmla tɛkɛtɛkɛ w’a manman Klistfuɛ mun. E klunklo ajalɛ nga e kwla fa’n, Zoova kunndɛman kɛ ɔ́ tánndan e ɲrun i sɔ yolɛ’n nun. Sanngɛ, like ng’ɔ kunndɛ’n, yɛle kɛ e yo sran naan e wun Biblu’n nun mmla’m be wlɛ, naan ‘e kunndɛ sa ng’ɔ ti kpa’n nin tɛ’n be ngbaciɛ lele e si i kpa.’ (Ebre Mun 5:14) Like ng’ɔ ti Ɲanmiɛn i cinnjin trɛ i ngba’n yɛle kɛ e klo e wiengu yɛ e klo Ɲanmiɛn. (Kanngan Mark 12:30, 31 nun.) Sɛ e nian mmla ngalɛ’m be su’n, e kwla wlawla e wun wafawafa. Lika kwlaa nga Zoova i nvle’n yia asiɛ’n su’n, e kwla wun be wun wlawlalɛ wafawafa sɔ’n be afiɛn.\nMAAN E ƝINMA’N “YO KPA”\n16. ?Wafa sɛ yɛ akunndan nga sran’m be bu’n, ɔ nin Zezi i like klelɛ liɛ’n be sansan be wun ɔn? ?Ɔ maan kosan benin yɛ ɔ fata kɛ e fa usa e wun ɔn?\n16 Akunndan nga sran’m be bu’n, ɔ laka sran mun. Ɔ maan, sran akpinngbin be bu i kɛ sika nin aɲanbeun ninnge mun yɛ be man aklunjuɛ ɔ. Sanngɛ Zezi seli kɛ: “Maan sran nyɛn i wun ɔ nyɛn i wun sɛ, nán ninnge sɔ mun yɛ be mɛn i nguan ɔn.” (Lik 12:15) Zezi kleli kɛ aklunjuɛ’n i kpafuɛ’n, yɛle “be nga be si kɛ be di Nyanmiɛn ninnge’m be yalɛ’n,” ɔ nin be nga be nin Ɲanmiɛn be nantilɛ’n yɛ ɔ ti be cinnjin kpa’n. (Matie 5:3; 6:22, 23) Maan, e usa e wun kɛ: ‘?N lafi like nga Zezi kleli’n su sakpa? ?Annzɛ “ato buafuɛ’m be si’n” i aeliɛ’n yɛ w’a sa min ɔn? (Zan 8:44) ?Ngue yɛ min nuan nun ndɛ’n, ɔ nin like nga min ɲin o su’n, ɔ nin like nga be ti min cinnjin’n, ɔ nin wafa nga n fa di min mɛn’n, be yi i nglo ɔ?’—Lik 6:45; 21:34-36; 2 Zan 6.\n17. Aklunjuɛ nga be nga be ɲinma ti kpa’n be di’n, an bo wie’m be su.\n17 Kɛ ɔ ko yo naan y’a wun kɛ Zezi i ndɛ sɔ’n ti nanwlɛ’n, ɔ fata kɛ e nian su e nanti. Afin Biblu’n se kɛ: “Nyanmiɛn ndɛ nga an ti’n, an lafi su.” (Zak 1:22) I wie yɛle kɛ be nga be ɲinma ti kpa’n, Ɲanmiɛn junman mɔ be di’n ti’n, be wla gua ase. (Matie 11:29, 30) Ngokɔɛ ngbɛnngbɛn’n, be simɛn i. Ɔ maan ninnge nga be sanngan sran akunndan mɔ be saci sran’n, be to fuan be. (Kanngan 1 Timote 6:9, 10 nun.) Ninnge nga be ti cinnjin be mɛn dilɛ nun’n yɛ be nian ɔn. Ɔ maan be ɲan be ti be nin be awlobofuɛ mun nin be niaan Klistfuɛ’m be tran. I sɔ’n ti’n, kɛ be la’n be lafi klanman. (Akunndanfuɛ’n 5:11) Be wun i wlɛ kɛ sɛ be tu be klun be cɛ sran like’n, be di su aklunjuɛ dan. (Sa Nga Be Yoli’n 20:35) Be “nyin tran Nyanmiɛn sin tititi” yɛ be di alaje. Like nga be le i’n, ɔ ju be. (Rɔmfuɛ Mun 15:13; Matie 6:31, 32) Nanwlɛ, be kwlá toman i sɔ aklunjuɛ liɛ’n!\nMAAN E FA “NYANMIƐN I ALƐ NINNGE’N KWLAA”\n18. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kan e kpɔfuɛ mun, ɔ nin wafa nga be yo be ninnge’n, ɔ nin kunlɛ nga e nin be e kun’n, be ndɛ ɔ?\n18 Be nga be yo sa nga be yo ɔ be si kɛ Ɲanmiɛn klo be’n, Satan kwlá saciman be nin Ɲanmiɛn be afiɛn. Afin, nán Klistfuɛ’m be aklunjuɛ dilɛ’n ngunmin yɛ Satan waan ɔ́ sáci i ɔ. Sanngɛ i waan ɔ́ yó naan anannganman nguan’n, ɔ fi be sa wie. (1 Piɛr 5:8) Pɔlu seli kɛ: “Nán e nin klɔ sran yɛ e kun ɔn, sanngɛ e nin mmusu mun, nin aosin tuun nga e o nun yɛ’n i min’n i kpɛnngbɛn mun, yɛ mmusu tɛtɛ mɔ be o nglo lɔ’n yɛ e kun ɔn.” (Efɛzfuɛ Mun 6:12) Glɛki ndɛ mma nga be kaci i kɛ “e kun’n” yɛle asrakplo tulɛ. Asa kusu’n, kɛ Biblu’n kan “mmusu mun,” nin “aosin tuun nga e o nun yɛ’n i min’n i kpɛnngbɛn mun,” yɛ “mmusu tɛtɛ mɔ be o nglo lɔ’n” be ndɛ’n, ɔ kle kɛ kunlɛ nga mmusu’m be waan be nin e kún’n, be siesieli i sɛsɛsɛ.\n19. Ɲanmiɛn i alɛ ninnge ng’ɔ fata kɛ Klistfuɛ’m be fa’n, an kɛn i ndɛ.\n19 Klɔ sran’m be wunmiɛn liɛ’n juman mmusu’m be liɛ’n nun kaan sa. Sanngɛ alɛ sɔ’n nun’n, be kwla fin nun fite. ?Wafa sɛ? Yɛle kɛ maan e fa “Nyanmiɛn i alɛ ninnge’n kwlaa.” (Efɛzfuɛ Mun 6:13) Efɛzfuɛ Mun 6:14-18 kan Ɲanmiɛn i alɛ ninnge sɔ’m be ndɛ. Ɔ se kɛ: “Ɔ maan an tanndan amun wun an jran kekle. An fa nanwlɛ’n yo kɛ kplo sa, an fa ci amun bo. An yo sa ng’ɔ ti i nuan su’n, maan ɔ yo kɛ like kokloko bɔ án fá káta amun wue’n su’n sa. Maan amun awlɛn bɔ an tra kan jasin fɛ’n yo kɛ amun ngbabua sa. Sa kwlaa ng’ɔ tɔ amun su’n, maan Krist su bɔ an lafi’n ɔ yo kɛ amun nyrɛn sa naan Klunwifuɛ’n i ta’n b’ɔ sɔ i nuan to’n, i kwlaa wie su. Maan delɛ bɔ Nyanmiɛn de amun’n ɔ yo kɛ kpongbo kle sa, an fa wla amun ti. An fa Nyanmiɛn ndɛ’n b’ɔ ti kɛ i wawɛ’n i tokofi’n sa b’ɔ fa mannin amun’n. Kɛ an ko yo i kwlaa sɔ’n, an srɛ Nyanmiɛn kɛ ɔ jran amun sin. Sa’n kwlaa nun’n, amun nin Nyanmiɛn koko yalɛ i wawɛ’n i fanngan nun tititi. An niɛn i sɔ’n su yo i titi, nán an kpɔnzɔ. An srɛ Nyanmiɛn kɛ ɔ niɛn i sran’m be kwlaa be su.”\n20. ?Ngue ti yɛ Klistfuɛ’m be alɛ liɛ’n, ɔ nin sonja nga’m be liɛ’n, be timan kun ɔn?\n20 Kɛ mɔ Ɲanmiɛn yɛ ɔ fɛ i sɔ alɛ ninnge’n fa man e ti’n, ɔ́ sásá e blɛ kwlaa nun. Sanngɛ maan e bɔbɔ’n e wla alɛ ninnge sɔ mun blɛ kwlaa nun. Klistfuɛ’m be alɛ liɛ’n, ɔ nin sonja nga’m be liɛ’n, ɔ timan kun. Yɛle kɛ nán cɛn kwlaa yɛ sonja’m be di alɛ ɔ. Sanngɛ Klistfuɛ’m be liɛ’n, sɛ Ɲanmiɛn nin a nunnunman Satan i mɛn tɛ’n, naan ɔ nin a toman mmusu mun nin a yiman be kunman mɔ be simɛn i bo’n nun’n, be te di alɛ. (Sa Nglo Yilɛ 12:17; 20:1-3) Ɔ maan, sɛ e su mian e ɲin naan y’a wla e nzuɛn tɛ wie i ase’n, nán e jran. Afin, maan e kwlaa “e tra e awlɛn lele ɔ si e wun” naan e nin Zoova e afiɛn’n w’a sɛ tititi. (1 Korɛntfuɛ Mun 9:27) Ɔ maan, sɛ ɔ ju wie naan e kunman alɛ sɔ’n kun’n, ɔ fata kɛ e klun titi e!\n21. ?Ngue like trele sa yɛ e kwla yo naan Ɲanmiɛn sulɛ nun alɛ kunlɛ nun’n y’a kwla ɔ?\n21 Asa kusu’n, nán e bɔbɔ e wunmiɛn’n ti yɛ alɛ sɔ’n nun’n, e kwla ɔ. Ɔ maan, Pɔlu kpɛnnin e wla kɛ “e srɛ Nyanmiɛn kɛ ɔ niɛn i sran’m be kwlaa be su.” Kɛ é yó sɔ’n, maan e suan Zoova i Ndɛ’n i nun like yɛ e nin “e wiengu junman difuɛ” mun e yia blɛ ng’ɔ nin i fata’n nun. Afin, nán e kunngba yɛ e kun alɛ sɔ’n niɔn. (Filemɔn 2; Ebre Mun 10:24, 25) Be kwlaa nga be yo sɔ’n, nán kwlalɛ ngunmin yɛ bé kwlá ɔ. Sanngɛ sɛ be Ɲanmiɛn sulɛ’n ti’n ɲrɛnnɛn’n tɔ be su’n, bé kwlá jrán kekle kpa.\nSA NGA TI YƐ E WLA O KLIST SU’N, E BU I AKUNNDAN E SIE\n22, 23. (a) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e bu sa nga ti yɛ e wla o Klist su’n, i akunndan e sie ɔ? ?Ɔ maan, kosan benin yɛ ɔ fata kɛ e fa usa e wun ɔn? (b) ?Ngue ndɛ yɛ ndɛ tre ng’ɔ́ bá lɛ’n wá yíyí nun ɔn?\n22 Zezi seli kɛ: “Kɛ n fali amun’n, n yili amun mɛn nunfuɛ’m be nun, i ti yɛ maan be kpɔ amun’n niɔn.” (Zan 15:19) I ti maan blɛ kwlaa nun’n, Klistfuɛ’m be bu sa nga ti yɛ be wla o Klist su’n, i akunndan be sie, naan sɛ be usa be i su sa’n b’a kwla tɛ su amanniɛn su. (Kanngan 1 Piɛr 3:15, 16 nun.) Maan, e usa e wun kɛ: ‘?Like nga ti yɛ ɔ ju wie’n, Zoova i Lalofuɛ mun nin sran onga’m be akunndan’n sansan be wun’n, n wun i wlɛ? ?Kɛ n fa ajalɛ kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be sa’n, n lafi su kpa kɛ ndɛ nga Biblu’n nin sran kpa nanwlɛfuɛ’n be kan’n, ɔ ti nanwlɛ? (Matie 24:45; Zan 17:17) ?Kɛ Zoova i klun sa yolɛ’n ko ju’n, n kle kɛ min aeliɛ’n ti i liɛ ngunmin naan i sɔ yolɛ’n yo min fɛ wie?’—Jue Mun 34:3; Matie 10:32, 33.\n23 Wie liɛ’n, mɛn nunfuɛ mɔ e waan e yoman ti’n, be sa e be nian. E sa nianlɛ sɔ’n timan like trele kun sa. Kɛ nga e fa kannin’n sa’n, ɔ ju wie’n, Satan fa be ɲin su yiyilɛ ninnge mun fa laka Zoova i sufuɛ mun naan be kaci mɛn’n nunfuɛ. Sanngɛ be ɲin su yiyilɛ wie o lɛ’n, ɔ ti kpa, ɔ gua e wla ase. Yɛ ɔ yo maan e klun akunndan’n yo sanwun. ?Wafa sɛ yɛ e kwla fɛ i sɔ ajalɛ liɛ’n niɔn? Ndɛ tre ng’ɔ́ bá lɛ’n wá yíyí nun.\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 Kɛ ɔ fɛ i afuɛ nga be flɛ i 33 nun Pantekɔtu nun’n, Klist sie i sɔnnzɔnfuɛ nga be kpali be sieli be ngunmin mɔ be o asiɛ’n su wa’n. (Kolɔsfuɛ Mun 1:13) Afuɛ nga be flɛ i 1914 nun’n, be sieli Klist famiɛn naan ɔ “sie mɛn’n.” Ɔ maan Klistfuɛ nga be kpali be sieli be ngunmin mɔ be o lɛ andɛ’n, be kusu be yɛ be ti Mɛsi’n i Sielɛ’n i ja nun jranfuɛ mun ɔn.—Sa Nglo Yilɛ 11:15.\n^ ndɛ kpɔlɛ 8 An nian fluwa Comment raisonner à partir des Écritures i bue 140-143 nun. Zoova i Lalofuɛ mun yɛ be yili ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 65 Nian Ndɛ’m be bo tulɛ lika i bue nga be flɛ i “Flanga manmanlɛ, nin vote yolɛ, nin junman nga awa se e kɛ e di’n” i nun.\n‘Ɔ kunngba cɛ yɛ a ti nanwlɛfuɛ ɔ’


Ye é wun ninngé'm bo é bu'a ke bé ti é wunnen'n wié'n, bé ye bé lô yéo, ye é lika nga bé wun io, o ti'a klaan'n, o lô é, é kata su,\n I so'n ti, n klô ke yasua bo sa te kaan sa, nin ya, nin akunndan te nu'an bé klun'n, lika kwlaa nga bé wô'n, bé man bé sa su bé kôkô yale klé Nyanmien. I kunngba'n, n klô ke tannin nga mmla'm bé kla'n bé kle i kpa, nanh man bé fa bé wun klé, sannge man bé sié bé wun kpa. Ke béh siésiéh bé wun'n, nanh man bé fa bé wla gue bé ti bo bé yô'n, nin sika okwle, nin aflé, nin trale b'o le gua'n bé su, sannge man bé yô swran yé, afin bla nga bé srô Nyanmien'n, se bé yô soo o ti kpa.\nKe amunh siésiéh amun wun'n, nanh mon o yô bé wunnen su liké, ke bé ti yôle, sika wlale, nin trale klaan wlale sa.\nI so'n ti, se amunh dih liké ô, amunh nonh nzué annze nzan ô, se amunh yôh liké wié ô, anh yô i kwlaa so'n i nuan su man Nyanmien nyan nyrun.\nYe Jésus séé i sonnzonfue'm bé ke: Liké ng'o man swran'm bé ti nun satyi'n, san béh yôh, sannge swran ng'o yô i so liké lie'n, i yakô!\nI so'n ti, nanh man é kan é wiéngu wun nde kun, sannge anh bu akunndan, nanh an yô sa ng'o satyi amun niaan b'o man o yô sa te'n.\n Ke amunh siésiéh amun wun'n, nanh mon o yô bé wunnen su liké, ke bé ti yôle, sika wlale, nin trale klaan wlale sa. Sannge man bé wun amun klaan'n amun nzuen'n, nin amun awlen wetee'n, nin diin bo an ti'n nun. Klaan so'n wiéman, o ti kpa Nyanmien nyrun. Ke laa bla nga bé srô Nyanmien, bo bé wla ô i su'n, bé siésié bé wun soo, ye bé bu bé wun'm bé swran.\nMan amun nyin yi Nyanmien, nanh an yô liké nga i nun'n bo an nian wu'an sa wle'n amun nyin blô bé su bo an yôô bé'n, bé kun.\n Mmô mun, amun kusu anh bu amun wun'm bé swran, nanh an fa amun nyin wlawla bé. I lie'n se bé nun wié'm bé fa'a Nyanmien nde'n su'n, ke bé wun amun nzuen kpa'n nin swran bo an bu bé'n, an su ka'an nde fi nan ba katyi. *** Ke amunh siésiéh amun wun'n, nanh mon o yô bé wunnen su liké, ke bé ti yôle, sika wlale, nin trale klaan wlale sa. Sannge man bé wun amun klaan'n amun nzuen'n, nin amun awlen wetee'n, nin diin bo an ti'n nun. Klaan so'n wiéman, o ti kpa Nyanmien nyrun.\nAnh bu akunndan kunngba nga Christ-Jésus buli'n wié.\nSannge man bé wun amun klaan'n amun nzuen'n, nin amun awlen wetee'n, nin diin bo an ti'n nun. Klaan so'n wiéman, o ti kpa Nyanmien nyrun.\nsannge man bé yô swran yé, afin bla nga bé srô Nyanmien'n, se bé yô soo o ti kpa.


Biblu’n nun ndɛ: Zezi nin Samari bla’n - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nZEZI jrannin Samari lɛ gbo kun wun ɔ loli wunmiɛn. I sɔnnzɔnfuɛ’m be ɔli klɔ nun lɔ aliɛ tolɛ. Bla nga Zezi nin i su ijɔ lɛ’n, ɔ bali nzue salɛ. Ɔ seli i kɛ: ‘Mmo, man min nzue kan maan n nɔn.’\nI sɔ’n boli bla’n i nuan kpa. ?Amun si sa ti’n? Afin Zezi ti Zuifu yɛ bla’n ti Samarifuɛ. Yɛ Zuifu’m be sunman lika be kloman Samarifuɛ’m be sa. Be nin Samarifuɛ’m be ijɔman bɔbɔ! Sanngɛ Zezi liɛ’n ɔ klo sran kwlaa. Ɔ maan ɔ seli Samari bla’n kɛ: ‘Sɛ a si sran ng’ɔ se wɔ kɛ a mɛn i nzue lɛ’n, nn ɔ bɔbɔ á srɛ́ i wie, yɛ ɔ́ mán wɔ nzue m’ɔ sonji’n.’\nYɛ bla’n seli kɛ: ‘Nja, gbo’n ti kploun, a leman like mɔ a fa sa ɔ. ?Nin yɛ á ɲán nzue m’ɔ man nguan’n niɔn?’\nZezi seli i kɛ: ‘Sran kwlaa ng’ɔ nɔn nzue nga’n, nzue we kún i ekun. Sanngɛ sran nga ɔ nɔn nzue nga n fa mɛn i’n, ɔ́ káci kɛ nzue ti sa i nun m’ɔ ɲrɛn piaa lele ɔ maan ɔ́ nyán anannganman nguan.’\nYɛ bla’n seli kɛ: ‘Nja man min nzue sɔ’n wie! naan nzue we w’a kunman n kun, man min wie naan m’an baman nzue nun wa kun.’\nBla sɔ’n bu i kɛ Zezi su kan nzue jrɛiin i ndɛ. Sanngɛ Zezi su kan Ɲanmiɛn i su nanwlɛ’n, ɔ nin i Sielɛ Blɛ’n be ndɛ. I sɔ nanwlɛ ndɛ’n ɔ ti kɛ nzue m’ɔ man nguan sa. Ɔ kwla man sran kun anannganman nguan.\nSiɛn’n, Zezi se bla’n kɛ: ‘Ko flɛ ɔ wun naan an bla.’\nBla’n tɛli su kɛ: ‘N leman bian.’\nZezi seli i kɛ: ‘Kɛ a se kɛ a leman bian’n ɔ ti nanwlɛ, afin w’a ja bian nnun, yɛ nga a nin i o nun kɛ é sé yɛ’n, ɔ timan ɔ wun.’\nƆ boli bla i nuan, afin ndɛ wunmuan ngalɛ’n, ɔ ti nanwlɛ. ?Wafa sɛ yɛ Zezi sili i sɔ ninnge mun ɔn? Yɛle kɛ Sran nga Ɲanmiɛn tali nda kɛ ɔ́ fɛ́ i ba’n yɛle Zezi, ɔ maan ndɛ wunmuan ngalɛ’n, Ɲanmiɛn kan kleli i. I osu kunngba nun lɛ yɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be fin klɔ nun lɔ be bali ɔ. Ɔ boli be nuan kɛ Zezi nin Samari bla kun be su ijɔ.\n?Ngue yɛ i wunmuan ngalɛ’n ɔ kle e ɔ? Ɔ kle kɛ Zezi klo nvlenvlefuɛ wafa kwlaa. Yɛ e kusu ɔ fata kɛ e yo sɔ wie. Nán maan e bu i kɛ, kɛ mɔ sran wie’m be ti nvle uflɛ nunfuɛ ti’n, be timan sran kpa. Zezi kunndɛ kɛ sran’m be kwlaa be si nanwlɛ ndɛ nga ɔ man anannganman nguan’n. E kusu ɔ fata kɛ e uka sran mun naan be si nanwlɛ ndɛ’n.\nZan 4:5-43; 17:3.\n?Ngue ti yɛ Zezi jrannin Samari lɛ gbo kun wun ɔn, yɛ ngue ndɛ yɛ ɔ kan kleli bla kun ɔn?\n?Ngue ti yɛ ndɛ nga Zezi kannin’n ɔ boli bla’n i nuan ɔn? ?Ngue ndɛ yɛ ɔ kan kleli bla’n niɔn, yɛ ngue ti yɛ ɔ kannin sɔ ɔ?\n?Nzue benin yɛ bla’n bu i kɛ Zezi su kɛn i ndɛ ɔ, sanngɛ nn nzue benin yɛ Zezi kɛn i ndɛ ɔ?\n?Ngue ti yɛ ninnge nga Zezi si i bla’n i su’n ɔ boli bla’n i nuan ɔn? ?Yɛ wafa sɛ yɛ Zezi sili i sɔ sa mun ɔn?\n?Afɔtuɛ benin mun yɛ e kwla suan be bla nga ɔ o gbo’n su lɔ’n, i ndɛ’n su ɔ?\nKanngan Zan 4:5-43 nun.\n?Sɛ e fa Zezi i ajalɛ’n su’n, naan sɛ sran kun timan e nvle nunfuɛ’n annzɛ sɛ ɔ timan kɛ e sa’n, ngue yɛ e su yoman ɔn? (Zan 4:9; 1 Kor. 9:22; 1 Tim. 2:3, 4; Tit 2:11)\n?Sɛ sran kun kaci Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’n, Ɲanmiɛn ninnge’m be nun mmlusuɛ benin yɛ ɔ́ ɲɛ́n i ɔ? (Zan 4:14; Eza. 58:11; 2 Kor. 4:16)\n?Wafa sɛ yɛ e kwla yo kɛ Samari bla’n m’ɔ kɛn i wun ko kannin ndɛ nga ɔ suannin’n kleli i wiengu mun sa ɔ? (Zan 4:6, 7, 28; Matie 6:33; Lik 10:40-42)


Rɔmɛn 10 YRENT - 'An "bʋɩ Zozinɔn, 'an 'nanman wɩ a - Bible Search\nRɔmɛn 9 Rɔmɛn 11\n1'An "bʋɩ Zozinɔn, 'an 'nanman wɩ a -tʋwli, ɛn 'wɩ nɛn maan laabo Bali lɔ Zuif 'nɔn 'le vɛ -a bɛ e ya -tʋwli. 'Wɩ zɩɛ -nyrɛn 'nan Bali 'e Zuif 'nɔn 'si 'wɩ 'ji. 2'Wɩ 'kpa, maan ve o man 'nan, o ya 'o kɔaladɩ Bali man 'kpa tɩglɩ. 'Pian wa'a 'wɩ 'tɔdɩ paa "va "dɩ. 3Kɔɔ 'wɩ nɛn Bali -a drɛ 'nan -e 'e blamin 'sia min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ bɛ, wɛɛ -fɔla 'o "trɔɛn -sru. 'Wɩ zɩɛ wa'a -ci maan "fo "dɩ, ɛn waa -wɛɛman tian 'nan 'o dra 'o 'bɔ 'le 'plɛblɛ 'a -e 'o -kɔn min tɩglɩ 'a Bali 'lɛ. 4'Pian -kaa -tɔa 'nan, 'ta wʋladɩ -pei -tɔ wɩnun da -e Bali 'e min 'sia min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ bɛ, Crizi -a yi -ka. E Bali -le -pei -tɔ wɩnun 'lɛ sɔɔ, -yee "wɛan 'bɛ nɛn 'gʋɛ, yi -tɛradɩ Crizi 'bɔ da man nɛn Bali min "siala 'e 'lɛ min tɩglɩ 'a.\n5'Wɩ nɛn Moizi -a 'vɩ bɛ, 'ka 'ci "nrɔn "da "tʋ! 'Ta wʋladɩ -pei -tɔ wɩnun da -e Bali 'e min 'sia min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ bɛ, Moizi -a 'wɩ crɛn -tɛ. Yaa crɛn -tɛ 'nan:\n«Min nɛn e 'ta 'wʋla -pei -tɔ wɩnun da,\nɛn ya'a -a -tʋwli "cɛ "srɛlɛ dɩɛ,\ne 'belidɩ ye.»\n6Ɛn min -tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn Bali o 'sia 'e 'lɛ min tɩglɩ 'a 'wee yi -tɛradɩ 'e da man bɛ, -wee vɛ a "yi. Kɔɔ Moizi -a crɛn -tɛ "nyian 'nan:\n«Te 'i 'ci "nrɔn 'nan,\n-tɩɛ -taa "kʋlɛ laji\n-e 'e 'ta min 'sizan 'wɩ 'ji -a dɩ?»\n7«Ɛn te 'i 'ci "nrɔn "nyian 'nan,\n-tɩɛ -taa "kʋlɛ -yremo fla\n-e 'e min 'sizan 'wɩ 'ji wluan -kanɔn 'va dɩ?»\n8'Pian -wee vɛ nɛn 'gʋ. E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n«Bali wei a 'e -plidɩ 'ka man -kogo.\nE ya 'ka 'bɔ 'le,\nɛn e ya 'ka souba ji.»\n'Wɩ zɩɛ e ya yi -tɛradɩ Bali da 'wɩ nɛn kʋa ve 'cɛɛ bɛ -a. 9-Nyrɛn 'nan, min oo min nɛn yaa ve 'e 'le 'nan, Zozi a Minsan -a, ɛn e yi -tɛala "da 'nan, Bali -a wluan -kanɔn 'va bɛ, min zɩɛ Bali -taa -a 'silɛ 'wɩ 'ji. 10Kɔɔ -te min yi -tɛala Crizi da 'e 'bli pɛɛnɔn 'a, ɛn yaa ve 'e 'le 'nan, -yɛɛ cɩ Minsan -a bɛ, min zɩɛ Bali -taa -a 'silɛa min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ, ɛn yaa "sia 'wɩ 'ji. 11'Wɩ zɩɛ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji. Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n«Min oo min nɛn\ne yi -tɛra Minsan da bɛ,\n-a -pɛ 'ka 'sɛanla 'e "tun "dɩ.»\n12'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ zɩɛ e ya blamin -tʋdʋ pɛɛnɔn 'le vɛ -a. -Te min a Zuif min -a oo, ɛn -te min a 'lɛglɔn 'pee -ji min -a oo, o san a -tʋwli. Ɛn e "yi "dra min -tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn waa trʋ "baa bɛ -wlɛ. 13Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\ne Minsan trʋ "baa bɛ,\nBali -taa -a 'silɛ 'wɩ 'ji.»\nIzraɛl 'nɔn 'le toba wei "ka "dɩ\n14-Kaa -tɔa 'nan, -te minnun 'ka yi tɛala Minsan da dɩɛ, wa'a -kɔlaman -e 'o trʋ 'ba dɩ. Ɛn -te minnun 'ka Minsan -le 'wɩ manlɛ dɩɛ, wa'a -kɔlaman -e 'o yi -tɛra "da "dɩ. Ɛn -kaa -tɔa "nyian 'nan, -te min 'ka Minsan -le 'wɩ vɩlɛ minnun lɛ dɩɛ, wa'a -kɔlaman -e 'o man dɩ. 15Ɛn min -tʋ "ka -e 'e Minsan -le 'wɩ vɩ minnun lɛ, te Minsan 'ka -a 'palɛ -sia dɩ. 'Pian 'wɩ zɩɛ Bali -a drɛ Izraɛl 'nɔn "le "lɛ. 'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji 'e 'cɛn bɛ, -a da wɩ 'bɛ drɛ -wee vɛ -a. Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n«E drɛ 'wɩ "yi "a,\nɛn minnun nɛn\no 'wɩ 'nɔnnɔn ve bɛ o -ta.»\n16'Pian Izraɛl 'nɔn "kaga 'ka 'ta wʋlɛa 'wɩ 'nɔnnɔn zɩɛ -a da dɩ. 'Wɩ 'bɔ nɛn waa drɛ zɩɛ Bali 'lewei vɩzan Ezai nɛn 'li bɛ yaa 'vɩ -a -nan 'mɔn. Kɔɔ yaa crɛn -tɛ Bali -le 'fluba 'ji 'nan:\n«Minsan, min "kaga 'ka yi -tɛlɛa 'yie 'wɩ nɛn\nkʋa 'vɩ bɛ -a da dɩ.»\n17Maan ve 'cɛɛ 'nan, yi -tɛradɩ Bali da bɛ -a pou 'sia 'wɩ nɛn min -a maan "bɛ -a va. Ɛn 'wɩ zɩɛ 'wɩ 'pee "cɛɛ dɩ, Crizi -le 'wɩ nɛn.\n18-Yee "wɛan maan laabo "mɛn 'nan, 'wɩ zɩɛ -a 'bɔ nɛn Izraɛl 'nɔn 'ka "o "manlɛ dʋʋ? -Cɛjɛ, -njɛɛ dɩ. Waa 'man -goezee. Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji 'nan:\n«Minsan -le 'pasianɔn 'kʋ\n'trɛda fɛ pɛɛnɔn 'nan,\nɛn o wei fuilaman 'trɛda "fo.»\n19-Te 'bɛ "cɛɛ dɩɛ, 'wɩ nɛn waa 'man bɛ -a 'bɔ nɛn wa'a -ci manlɛ dʋʋ? -Cɛjɛ, -njɛɛ dɩ. Waa -ci 'man -goezee. Moizi -wee 'wɩ 'vɩ 'e 'cɛn. Kɔɔ yaa crɛn -tɛ o man 'nan:\n«Bali "e 'nan,\nan -taa -a drɛlɛ\n-e 'ka man bʋ minnun nɛn\nwa'a 'kɔan paan 'mɛn minnun -a dɩɛ o va.\nƐn an -taa 'bli 'fɔlɛ 'ka 'ji minnun nɛn\nwa'a paan 'an 'tɔa dɩɛ o man.»\n20Ɛn Ezai "e 'wɩ zɩɛ -a 'vɩ "nyian. Kɔɔ yaa crɛn -tɛ 'nan:\nminnun nɛn o 'ka paan 'an -wɛɛnan dɩɛ waan 'yɩ.\nwa'a -wɛɛlɛ paan 'nan\n'waan -tɔa "dɩɛ,\n'an 'fli kɔɔn -wlɛ.»\n21'Pian Ezai -a 'vɩ Izraɛl 'nɔn 'le vɛ -a 'nan:\n'an 'pɛ -fʋ 'e 'sʋdɩ "ji minnun nɛn\no "trɔɛn "yuyu "taan,\nte waan wei fuimlan 'nan bɛ -wlɛ.»


Be fali Zezi ɔli Pɔnsu Pilati i ja su | Wafa nga Zezi nantili’n\nNDƐ TRE 127\nMATIE 27:1-11 MARKI 15:1 LIKI 22:66–23:3 ZAN 18:28-35\nJƆLƐ DIFUƐ DANDAN’M BE DILI I JƆLƐ NGLƐMUN NUN\nZIDA ISKARIƆTI ƆLI IKƆMIN BOLƐ\nZUIFU’M BE FA ZEZI ƆLI PILATI LƆ NAAN Ɔ BU I FƆ\nI kpɛ nsan su nga Piɛli sé kɛ ɔ siman Zezi’n, nn lika’n su wa cɛn. Jɔlɛ difuɛ dandan’m b’a wie Zezi i jɔlɛ di yɛ b’a sanndi. Ya cɛn nglɛmun’n, Jɔlɛ difuɛ dandan’m be wa yiali, be dili Zezi i jɔlɛ ekun. Kɔlɛ’n, be yoli sɔ naan bé klé kɛ Zezi i jɔlɛ nga be dili i kɔnguɛ’n, ɔ ti su. Ɔ maan be fali Zezi bali be ɲrun lɛ.\nKɛ be fa Zezi bali’n, be seli i ekun kɛ: “Sɛ wɔ yɛ a ti Klisi’n, kan kle e.” Zezi seli be kɛ: “Kannzɛ n kan kle amun’n, amun su faman su mlɔnmlɔn. Asa kusu’n, sɛ n usa amun sa’n, amun su tɛman su.” Zezi kannin ndɛ kleli be yakpa su. Ɔ seli be kɛ i yɛ be kɛnnin i ndɛ Daniɛl 7:13 nun’n niɔn. Ɔ seli be kɛ: “Kɛ ɔ fɛ i andɛ’n, Sran wa’n wá trán Ɲanmiɛn m’ɔ ti kwlafuɛ’n i sa fama su.”—Liki 22:67-69; Matie 26:63.\nBe usɛli i ekun kɛ: “?Ɔ maan, a ti Ɲanmiɛn i Wa?” Zezi seli be kɛ: “Amun bɔbɔ amun su kɛn i kɛ n ti i wa.” Ndɛ nga be kunndɛ kɛ bé tí naan b’a kun i’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ. Ɔ maan be jrannin ndɛ sɔ’n su seli kɛ w’a saci Ɲanmiɛn wun naan i ti’n, ɔ nin kunlɛ fata. Be seli be wiengu kɛ: “?É klé e wun yalɛ é kúnndɛ lalofuɛ ekun?” (Liki 22:70, 71; Marki 14:64) Be ja nun lɛ’n be cili Zezi, kpɛkun be fɛ i ko mannin Pɔnsu Pilati m’ɔ ti Rɔmunfuɛ’n, m’ɔ sie nvle’n.\nKɛ be fali Zezi ɔli Pilati lɔ’n, kɔlɛ Zida Iskariɔti wunnin nun. Ɔ maan ɔ wunnin i wlɛ kɛ be su wa kun Zezi. Yɛ ɔ yoli i nsisɔ, kpɛkun i akunndan’n buli i fɔ. Ɔ nin i sɔ ngba’n, w’a kpataman Ɲanmiɛn. Sanngɛ ɔ fali jɛtɛ ufue ablasan’n (30) sɛli i sin kɛ ɔ́ fá kó mán Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun. Ɔ seli be kɛ: “N yoli sa tɛ, afin sran nga n fɛli i n mannin’n, w’a yoman like fi.” Sanngɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’m b’a bumɛn i wie. Be seli i kɛ: “?E ndɛ o nun sɛ? Ɔ bɔbɔ ɔ ndɛ-ɔ!”—Matie 27:4.\nKɛ Zida tili i sɔ’n, ɔ toli jɛtɛ mma ablasan’n (30) guali Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. Kpɛkun ɔ ɔli kɛ ɔ́ kó yó sa tɛ uflɛ úka laa liɛ’n su. Yɛle kɛ ɔ ɔli i kɔmin bolɛ. Sanngɛ waka sama nga i waan ɔ́ bó i kɔmin su’n, ɔ kpali. Kpɛkun ɔ fin lɔ tɔli yɛbuɛ’m be su, yɛ i ku’n kpukeli-ɔ.—Sa Nga Be Yoli’n 1:17, 18.\nNglɛmun ndɛ kpa yɛ Zuifu’m be fali Zezi be ɔli Pɔnsu Pilati i awlo lɔ-ɔ. Sanngɛ Zuifu nga be fali Zezi be ɔli’n, b’a wluman awlo’n i klun lɔ. Be seli be wun kɛ, kɛ mɔ Pilati timan Zuifu’n ti’n, sɛ be wlu i awlo lɔ cɛn sɔ’n nun’n, fiɛn kán be. Ɔ maan be su kwlá diman Nizan i le blu-nin-nnun (15) su aliɛ’n wie. Afin cɛn sɔ’n ti Kpanwun mɔ kpanwun ayre nunman nun’n, i cɛn klikli’n, yɛ ɔ ti Delɛ cɛn’n i dilɛ wie.\nPilati toli be gua su lɛ, naan w’a usa be kɛ: “?Sa tɛ onin yɛ amun waan bian nga yoli-ɔ?” Be tɛli i su kɛ: “Sɛ bian nga timan sa tɛ yofuɛ’n, nn y’a fɛmɛn i y’a baman ɔ ja su.” Pilati wunnin i wlɛ kɛ be su miɛnmiɛn i kɛ ɔ fa ajalɛ kun. I sɔ’n ti’n, ɔ seli be kɛ: “Amun bɔbɔ amun fɛ i be wɔ naan amun ko di i jɔlɛ kɛ nga amun mmla’n kle amun’n sa.” Zuifu’m be seli i kɛ: “E leman atin kunman sran.” (Zan 18:29-31) I lɛ’n kle kɛ be kunndɛ kpa kɛ be kun Zezi.\nSɛ Zuifu’m be kun Zezi Delɛ cɛn’n nun’n, nvlefuɛ’m bé jáso be wun. Sanngɛ sɛ be se kɛ Zezi jasoli Rɔmun siefuɛ’n i wun’n, Rɔmunfuɛ’m be le atin be kun i. Ɔ maan nvlefuɛ’m be su seman kɛ kpɛnngbɛn mun yɛ be kunnin Zezi-ɔ.\nZuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛnngbɛn’m b’a seman Pilati kɛ Zezi sacili Ɲanmiɛn wun ti yɛ be fɛ i ko mɛnnin i-ɔ. Sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan b’a laka Pilati’n, be kannin ato ndɛ uflɛ wie mun. Be seli kɛ: “E wunnin kɛ bian nga  su wlawla e nvle’n nunfuɛ mun naan be jaso siefuɛ’m be wun. Kpɛkun  ɔ se sran’m be kɛ nán be tua lapo be man Sezaa. Asa ekun’n,  i waan ɔ ti Klisi naan ɔ ti i liɛ famiɛn.”—Liki 23:2.\nPilati ti Rɔmun siefuɛ’n i janunfuɛ. I sɔ’n ti’n, kɛ Zuifu’m be seli kɛ Zezi waan ɔ ti famiɛn’n, Pilati klun titili i. Ɔ maan ɔ wluli i sua’n nun lɔ ekun. Kpɛkun ɔ flɛli Zezi naan w’a usɛ i kɛ: “?Wɔ yɛ a ti Zuifu’m be Famiɛn’n niɔn?” Ɔ ti kɛ ɔ su usa Zezi kɛ: ‘?A diman Rɔmunfuɛ’m be mmla’n su, kpɛkun a jaso Sezaa wun a se kɛ ɔ bɔbɔ a ti famiɛn?’ Zezi kunndɛli kɛ ɔ́ sí ndɛ nga be kan kleli Pilati’n. I sɔ’n ti’n, ɔ usɛli i kɛ: “?Ndɛ nga á kɛ́n i lɛ’n, ɔ fin ɔ bɔbɔ annzɛ sran uflɛ yɛ ɔ kannin min wun ndɛ kleli wɔ-ɔ?”—Zan 18:33, 34.\nPilati yoli kɛ ɔ siman ndɛ nun sa naan ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ sí nun kpa. Ɔ maan ɔ tɛli Zezi su kɛ: “?Zuifu yɛle min?” Ɔ seli i ekun kɛ: “Ɔ bɔbɔ ɔ nvle’n nunfuɛ mun nin Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn mun yɛ be fali wɔ wlali min sa nun-ɔn. ?Sa onin yɛ a yoli-ɔ?”—Zan 18:35.\nZezi w’a fiaman ndɛ cinnjin ng’ɔ fata kɛ be koko su yalɛ’n i su. Ndɛ sɔ’n yɛle famiɛn dilɛ’n. Ndɛ ng’ɔ́ wá kán fá tɛ́ Pilati su’n, ɔ́ wá bó Pilati nuan.\nZida toli jɛtɛ mma nga be fa mɛnnin i’n guali Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ. Sanngɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn’m b’a wunman like nga bé fá sika sɔ’n bé yó-ɔ. Be seli kɛ: “Ɔ timan su kɛ e fa sika nga e guɛ i Ɲanmiɛn i sua’n i sika guawlɛ’n nun. Afin ɔ ti mmoja i ti sika.” I sɔ’n ti’n, be fali sika sɔ’n be ko toli sɛ wufuɛ’n i asiɛ’n, naan ɔ kaci aofuɛ’m be asieliɛ. Be wa flɛli lika sɔ’n kɛ “Mmoja asiɛ.”—Matie 27:6-8.\n?Kɛ aliɛ cɛnnin’n, ngue ti yɛ Jɔlɛ difuɛ dandan’m be wa yiali nglɛmun ndɛ kpa ekun-ɔn?\n?Wafa sɛ yɛ Zida wuli-ɔ? ?Ngue yɛ be fali jɛtɛ ufue 30 be yoli-ɔ?\n?Ndɛ benin yɛ Zuifu’m be kan kleli Pilati naan ɔ jran su kun Zezi-ɔ?


“Sa’n kwlaa nun” e klo kɛ é yó sa ng’ɔ ti kpa’n.—Ngue ti ɔ? | Ebre Mun 13:18.\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Bichlamar Boulou Bulgare Cakchiquel (Central) Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Garifuna Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Hiligaynon Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Lamba Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malgache Maltais Mam Maya Mazateco (Huautla) Mende Mixe Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Nias Norvégien Nyaneka Nyungwe Nzema Néerlandais Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin (Cameroon) Polonais Portugais Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Tagalog Tatar Tchouvache Tchèque Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzotzil Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Vietnamien Wallis Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nLike nga ti yɛ nanwlɛ dilɛ’n ti kpa’n\n“E si e klun lɔ weiin kɛ y’a yo-man sa fi, afin sa’n kwlaa nun e klo kɛ é yó sa ng’ɔ ti kpa’n.”—Ebre Mun 13:18.\nGlɛki nun ndɛ mma nga blɛ sunman Wawle’n kaci i se kɛ “sa ng’ɔ ti kpa’n,” be kwla kaci i ekun kɛ “nanwlɛ dilɛ.” Yɛ be fa kan sran mɔ i nzuɛn’n ti kpa’n i ndɛ.\nNdɛ nga Ɲanmiɛn maan Pɔlu klɛli’n, ɔ ti Klistfuɛ’m be cinnjin kpa. Pɔlu seli kɛ: ‘Sa’n kwlaa nun e klo kɛ é yó sa ng’ɔ ti kpa’n.’ ?Ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle benin?\nE kwlakwla e kunndɛ kɛ sɛ e fite gua su’n, be bu e sran. I sɔ’n ti, e fa niannun e nian e wun naan y’a fite. Sanngɛ, nán wafa nga sran kun wlɛwlɛ i wun’n, i ngunmin ti yɛ be kwla bu i sran ɔn. Ɔ fata kɛ i nzuɛn’n yo kpa wie.\nƝanmiɛn Ndɛ’n kle weiin kɛ klɔ sran’n i nzuɛn’n ti tɛ. I waan: “Kɛ ɔ fin i bakan nun’n, i nyin’n wo sa tɛ’n su titi.” (Bo Bolɛ 8:21) I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ e mian e ɲin kpa naan y’a yo sa ng’ɔ ti kpa’n. Pɔlu kɛnnin i sɔ liɛ’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “Nyanmiɛn mmla’n i su falɛ’n yo n fɛ min anwlɛn’n nun, sanngɛ n wun kɛ sa uflɛ o lɛ. Min nzuɛn b’ɔ maan n yo sa tɛ’n, ɔ nin akunndan nga b’ɔ maan n klo kɛ ń yó sa kpa’n, be ti kɛ sran nnyɔn bɔ be si akplowa sa, lele n fa tɛfuɛ’n su, ɔ maan n kaci sa tɛ yofuɛ mlɔnmlɔn.”—Rɔmfuɛ Mun 7:22, 23.\nAto bualɛ’n w’a kaci sran’m be nzuɛn. Ɔ maan wie liɛ’n, ɔ yo e kɛ e nian be nzuɛn sɔ’n su. ?Sanngɛ, sɛ e bɔbɔ e kloman ato bualɛ’n, wan yɛ ɔ́ mían e kɛ e bua ato ɔ? I sɔ’n ti, sɛ ɔ yo e kɛ e bua ato’n, maan e jran kekle. Nán e bua ato naan e kaci sa tɛ yofuɛ mlɔnmlɔn.\nE KWLA YO NANWLƐFUƐ\nSɛ e waan é yó nanwlɛfuɛ’n, ɔ fata kɛ e nanti mmla wie’m be su. Sran’m be kpɛ be wun wlawlalɛ’n i su mmla. Sanngɛ, be nzuɛn’n kle kɛ be buman mmla fi i akunndan. Be buman sa kpa yolɛ’n i akunndan. Ɔ maan, kɛ be bua ato be fa ti be wun ɲanman nun’n, be bumɛn i kɛ ɔ ti tɛ. I sɔ’n ti, fluwa kun seli kɛ: “Sɛ e bua ato naan e akunndan’n buman e fɔ’n, e kwla bu i kɛ e ti nanwlɛfuɛ.” ?Mmla benin su yɛ e kwla nanti naan y’a yo nanwlɛfuɛ ɔ?\nSran miliɔn kpanngban be wunnin kɛ sran ng’ɔ nanti Ɲanmiɛn i mmla’n su’n, ɔ yo nanwlɛfuɛ. Ɲanmiɛn i mmla’m be leman wunsu. Yɛ i mmla sɔ’m be o Biblu’n nun. (Jue Mun 19:8) I wie yɛle kɛ, Biblu’n kan wafa ng’ɔ fata kɛ awlobo’m be tran’n i ndɛ. Ɔ kan wafa ng’ɔ fata kɛ junman difuɛ’n nin i min’n be tran’n i ndɛ. Kpɛkun, ɔ kan wafa ng’ɔ fata kɛ e nin Ɲanmiɛn bɔbɔ e nanti’n i ndɛ wie. Ɲanmiɛn mmla’n, ɔ sinman le. Ɔ ti sran kwlakwla be liɛ. Yɛ sran kwlakwla be kwla nanti su. Sɛ sran kun kanngan Biblu’n nun naan ɔ bu ndɛ ng’ɔ kanngan’n i su akunndan naan ɔ nanti su’n, ɔ kwla klo nanwlɛ dilɛ’n.\nSɛ e waan é yó nanwlɛfuɛ’n, ɔ fata kɛ e si Biblu’n nun kpa. Sanngɛ, kɛ mɔ ato bualɛ’n w’a kaci sran’m be nzuɛn ti’n, ɔ fata kɛ e srɛ Ɲanmiɛn naan ɔ suan e bo. (Filipfuɛ Mun 4:6, 7, 13) Sɛ e yo sɔ’n, é kwlá dí nanwlɛ sa’n kwlaa nun.\nItosi mɔ ndɛ akpasua ng’ɔ sinnin lɛ’n kɛnnin i ndɛ’n, ɔ di nanwlɛ. I sɔ’n ti’n, sran’m be kɛn i ndɛ kpa. Sran ng’ɔ di i sa nun junman siɛn’n, ɔ klo i sa kpa. Itosi waan: “Ń lá Ɲanmiɛn i ase. I fanngan nun’n, m’an ɲan junman kun mɔ kɛ ń dí’n, min klun titiman min ɔn.”\nSran sunman be wun i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn i mmla’n mɔ be nanti be su’n ti’n, sa’n kwlaa nun be yo “sa ng’ɔ ti kpa’n.” Ɔ maan, i bo’n guali kpa mannin be. É wá kán be nun wie’m be ndɛ.\nSran ng’ɔ di nanwlɛ’n i klun titimɛn i\nBla kun seli kɛ: “Kɛ n ɲannin afuɛ 13, n yacili suklu dilɛ. E nin awiefuɛ mun e sannin nun. Ɔ maan, min bo ninnge’n i dan lika ti awie ninnge. Zoova i Lalofuɛ’m be wa kleli e nin min wun’n, e Biblu’n nun like. E wunnin i wlɛ kɛ Ɲanmiɛn Zoova * kloman kɛ e wua. Ɔ maan, e kacili e nzuɛn’n. Afuɛ 1990 nun’n, e fali e wun mannin Zoova. Kpɛkun, be yoli e batɛmu.”—Nyanndra Mun 6:16-19.\n“Laa’n, min sua’n nun ti awie ninnge mun ngunmin. Sanngɛ ninnge nga n le be siɛn’n, n toli be kwlakwla. Ɔ maan, min akunndan’n buman min fɔ kaan sa. Kɛ min wla kpɛn like nga n yoli be laa’n su’n, n la Zoova i ase cɛn kwlakwla. Afin, ɔ sili min aunnvuɛ dan. N si kɛ Zoova klun jɔ min wun. Ɔ maan kɛ nnɔsua ń kó lá’n, min klun titiman min.”—Serili, ɔ fin Irilandi.\n“Junman su lɔ’n, kɛ e min’n sieli i nzɔliɛ kɛ n diman ndrunmun’n, ɔ seli min kɛ: ‘Ɔ Ɲanmiɛn mɔ a su i’n ti’n, a ti sran kpa. Kɛ a di junman min sa nun’n, ɔ yo min fɛ.’ Kɛ n di nanwlɛ sa’n kwlaa nun’n ti’n, n si kɛ Ɲanmiɛn Zoova klun jɔ min wun. I sɔ’n ti’n, n kwla kle min awlofuɛ mun nin min wiengu mun kɛ be nian min ayeliɛ’n su.”—Soni, ɔ fin Ɔnkɔngu.\nI wla gua ase\n“N di junman sika guawlɛ dan kun nun. Ajalɛ kwlaa nga bé fá’n, min yɛ n mɛn i wun ngwlɛlɛ ɔ. Sran kwlaa nga be di i sɔ junman’n, like ng’ɔ ti be cinnjin’n yɛle be wun ɲanlɛ. Akunndan nga be bu’n, yɛle kɛ: ‘Sɛ a di ndrunmun kan naan a fa ɲan ɔ wun’n, ɔ timan tɛ.’ Sanngɛ, n diman ndrunmun. I sɔ’n ti’n, min wun jɔ min fɔuun. N tali nda kɛ maan be wu be bla o, ń dí nanwlɛ titi. Min kpɛnngbɛn’m be si kɛ n su buaman be ato le. Naan sɛ be bua ato’n, n su jranman be sin le.”—Tɔn, ɔ fin Etazini.\nƆ bu i wun sran\n“Cɛn kun’n, ninnge wie’m be mlinnin e junman’n su lɔ. Kpɛkun, e kpɛnngbɛn kun seli min kɛ n fia su. Sanngɛ, m’an kplinman su. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun mɔ be trali awiefuɛ mun’n, e min’n lali min ase. Afin, n dili nanwlɛ. Mɛn nga nun’n, sran ng’ɔ leman awlɛn’n, ɔ kwlá diman nanwlɛ. Sanngɛ, i agualiɛ su’n, i wiengu’m be lafi i su yɛ be bu i sran.”—Kaori, ɔ fin Zapɔn.\nSran ng’ɔ di nanwlɛ’n, i klun titimɛn i, i wla gua ase, kpɛkun ɔ bu i wun sran. I kwlaa sɔ’n kle kɛ nanwlɛ dilɛ’n, ɔ ti kpa dan.▪\n^ ndɛ kpɔlɛ 18 Biblu’n kle kɛ Ɲanmiɛn dunman’n yɛle Zoova.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Ebre 13\n'Wɩ "cɛn "nɛn min -a dra te e "sɔa Bali lɛ?\n1 Te 'ka cin yɩdɩ "yi 'le 'tɔ 'ka Zozinɔn yei "dɩ! 2 Te 'wɩ 'gʋɛ -a -cin 'e 'san 'ka 'ji dɩ, minnun nɛn o bɔala 'ka 'va bɛ, 'ka o 'kun 'ka 'pɛ "fli "a! 'Wɩ zɩɛ -a drɛdɩ man bɛ, min -mienun nyinnannan "nɔn Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ -wlɛ, wa'a -tɔlɛ dɩ. 3 Minnun nɛn -pʋ 'kuin bɛ, 'ka 'ci "nrɔn o da "le 'nan 'ka 'bɔ nɛn -pʋ 'kuin. Ɛn minnun nɛn o cɩ 'tɛ 'panan o da bɛ, 'ka 'ci "nrɔn o da "le 'nan 'ka da nɛn o cɩ 'tɛ 'panan.\n4 Lɩmɔn 'lee -klɔnmɔn -le cin 'padɩ bɛ, 'ka 'sia 'wɩ -dan tʋ -a. Te -klɔnmɔn 'e nyin lɩ pee -sru "nyian dɩ, ɛn te lɩmɔn 'e nyin -kɔnnɛn pee -sru "nyian dɩ. -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, Bali tin -tɛa "minnun pɛɛnɔn nɛn o nyianla lɩ 'lee -kɔnnɛn -a te wa'a o cin 'palɛ dɩɛ o da, ɛn e tin -tɛa "min nan -wɛɛnɔn 'lee min -sran -wɛɛnɔn da.\n5 Te 'ka "lala yɩ "yi "bʋʋ "dɩ! 'Pian fɛnun nɛn 'ka 'lɔ bɛ, 'e 'ka 'ci "nran, kɔɔ Bali -a 'vɩ 'e 'bɔ 'a 'nan:\n«Mɛin 'tʋe 'e "tun "dɩ,\nɛn ma'an 'pɛ 'sia 'i -sru "dɩ.»\n6 'Wɩ zɩɛ -yee "wɛan nɛn e ya "le -kaa "koe 'e 'kɔn -kaa da -a vɩdɩ -a 'nan:\n«Minsan 'bɛ "paa 'an 'va,\nnyɛn 'ka 'an 'ji dɩ.\nBlamin 'ka 'kɔlaman 'wɩ 'tʋ drɛdɩ -a 'mɛn\n-e 'yaan 'tɛ "klan -a dɩ.»\n7 'Ka 'lɛnɔn nɛn o Bali -le 'wɩ 'paa 'ka 'ji 'e tɛdɛ bɛ, 'ka 'ci "nrɔn -wee 'wɩ drɛdɩ da, ɛn 'ka 'ci "nrɔn -wee -kadɩ da! 'Cee yi -tɛra Zozi da -ji bɛ, 'o drɛ 'cee 'wɩ -kɔɔn "mannɔn 'a. 8 -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, Zozi Crizi -tʋwli "nɛn 'li bɛ, -nyrɛn tian cɛɛgʋ yi -a, ɛn -yɛɛ fo -nan 'li 'trilii.\n9 -Yee "wɛan te 'ka 'fli 'tʋɩ -e 'ka sɔɔnla 'wɩ "paadɩ -trɛ -sru -e 'ka 'si -si tɩglɩ da dɩ! "Yi "nɛn Bali -a drɛ 'cɛɛ bɛ -a da nɛn 'ka 'ci "nrɔn -e 'ka 'kɔn 'ka 'tɔdɩ 'plɛblɛ Bali -sru 'ta wʋdɩ -ji. -Blɩfɛ -mienun drɛdɩ min 'srɔɛn 'a bɛ, e ya 'e "tun. -Yɛɛ "cɛɛ min -tɔa 'plɛblɛ Bali -sru 'ta wʋdɩ -ji dɩ.\n10 'Sraga nɛn Zozi 'a 'bʋ bɛ, -cɛɛ "nɛn "ble. 'Pian minnun nɛn o Bali -paan tian "le Bali -pannɔn 'a dra 'li -tandan -ji bɛ -yee 'wɩ 'zʋ bɛ, wa'a 'kɔlaman -e "o "nɛn "blɩ dɩ.\n11 Fɛ nɛn maan 'vɩ zɩɛ, -yɛɛ cɩ 'nan lɛ -tʋdʋ pɛɛnɔn man bɛ, Izraɛl 'nɔn -taa -wee 'wɩ 'wlidɩ "nan fɛ -a. Bali -pannɔn -a "sia -e 'o -tɛ. Bali -pannɔn 'tazan -a nyɛn "sia, -e 'e wla fɛnan 'saunzaun 'kpa -nan. Fɛ zɩɛ -a -nan nɛn e nyɛn 'bɔ -sɛanla -e Bali 'e -wee 'wɩ 'wlidɩ fui. 'Pian -wi 'bɔ nɛn waa -tɛ bɛ, o -ko -a 'tɛ 'blɩlɛ 'fla -sru. 12 'Wɩ zɩɛ -yee "wɛan nɛn zɩ Zozi nyɛn "ta -sɛanla -e 'e minnun drɛ 'saun Bali 'lɛ bɛ, e -kʋ 'e yra yɩlɛ 'fla -sru. 13 -Kaa 'bɔ "nyian, -kaa -kʋ Zozi 'va 'fla -sru, ɛn -kaa 'wɩ "man -e -kaa yra yɩ -kaa 'vale waa 'e cin va. 14 -Kaa fla nɛn 'trɛ 'gʋɛ -a da bɛ, ya'a 'fo 'nan 'li 'trilii dɩ, 'pian -kaa ya -a -wɛɛnan 'nan 'fla nɛn e -fo -nan 'li 'trilii bɛ 'e drɛ -cee vɛ -a.\n15 'Wɩ nɛn Zozi -a drɛ zɩɛ, -yee "wɛan nɛn e ya "le -kaa Bali 'tɔ -dan vɩ tʋ pɛɛnɔn man! -Cee 'sraga nɛn -kaa bo Bali muo "fɔ vɛ -a bɛ, -nyrɛn zɩɛ. 16 'Pian te 'ka 'ci 'e 'san "yi "drɛdɩ man dɩ! Ɛn te 'ka 'ci 'e 'san 'padɩ -a 'ka cin va dɩ! 'Wɩ pɛɛnɔn zɩɛ -a drɛdɩ 'sɔ Bali lɛ, 'cee 'sraga bʋdɩ Bali lɛ nɛn "nyian zɩɛ.\n17 'Ka "trɔɛn "tɔ 'wɩ nɛn 'ka 'lɛnɔn -a ve 'cɛɛ bɛ -yrɛ, ɛn 'ka 'ta wʋla "da! -Wɛɛ yiɛ -tɔa 'ka 'va, ɛn 'wɩ pɛɛnɔn nɛn waa dra bɛ waa 'sinan "paa Bali lɛ. -Te ka o wei 'man ɛn ka 'ta 'wʋla "da "bɛ, o -wee 'nyranman "paa ci "nrandɩ -a. Kɔɔ -te o 'nyranman 'pa 'wɩ 'nanmandɩ -a bɛ, e 'ka 'cee 'wɩ "yi "a "fo "dɩ.\n18 'Ka Bali trʋ 'ba 'kʋe 'wɩ man! Kʋa -tɔa 'nan 'kʋe 'wulo -ji "nrɔndɩ 'ka tin tɛa 'kʋ da dɩ. Kɔɔ 'wɩ pɛɛnɔn 'ji bɛ, kʋ -wɛɛman 'nan 'kʋe 'ta wʋ -pɛ 'e 'kɔn "yi. 19 Maan laabo 'ka 'lɔ 'nan, 'ka Bali trʋ 'ba 'mɛn 'wɩ man, 'dʋ -e Bali 'e 'si 'lɛ 'sʋ -e 'an 'li 'an da 'ka 'va.\nYaa 'le 'sran o 'tɔ bʋdɩ -a\n20 Bali 'bɛ -fʋdɩ -trɔɔ -nɔan "min lɛ. -Kaa san Zozi a -yee 'bla -sru "pinzan -dan a, ɛn Bali 'bɔ 'bɛ wluan -kanɔn 'va. Bali -a nyɛn 'si ɛn e minnun pli 'a 'e man 'li "fo "le vɛ -a. 21 Bali zɩɛ 'e 'pa 'ka 'va, -e 'ka -kɔla 'wɩ "yi pɛɛnɔn nɛn e cɩ -a ci 'sɔ 'a bɛ, -a drɛdɩ -a. Zozi Crizi 'e 'plɛblɛ 'nɔn 'cɛɛ -e 'ka 'wɩnun zɩɛ -a drɛ. 'Tɔ -dan 'e 'kɔn Zozi 'le vɛ -a 'li 'trilii! Amɛn!\n22 'An "bʋɩ Zozinɔn, 'wɩnun nɛn maan 'pla 'cɛɛ bɛ, te 'ka -fɔla 'ka "trɔɛn -sru "dɩ, kɔɔ e 'ka 'wɩ "kaga "a dɩ.\n23 Maan -nan sɛɛ wo 'cɛɛ 'nan, o 'si -kaa "bʋɩ Timote man. -Te e 'bɔla 'an 'va 'gʋɛ, -e 'kʋ 'lʋ 'ka 'ta -nanjɛn.\n24 An 'ka 'lɛnɔn pɛɛnɔn 'tɔ bo, ɛn an Zozinɔn 'tɔ bo. Zozinɔn nɛn Itali bɛ, o 'nan 'o 'ka 'tɔ bo.\n25 Bali -le "yi 'e 'kɔn 'ka pɛɛnɔn 'va!


Biblu’n nun ndɛ mma’m be nun yiyilɛ | Kannganlɛ nin like klelɛ\nBiblu’n nun ndɛ mma’m be nun yiyilɛ\nLIKE NG’Ɔ FATA KƐ A YO’N: Kɛ a ko wie Biblu’n nun ndɛ mma kun nun kanngan’n, yiyi nun. Nán kanngan nun sa ngbɛn guɛ i lɔ. Maan sran’m be wun kɛ ndɛ nga a su kan’n, ɔ nin Biblu’n nun ndɛ mma’n be kɔ likawlɛ.\nFa sran’m be ɲin sie i ndɛ cinnjin’m be su. Kɛ a ko wie Biblu’n nun ndɛ mma kun nun kanngan’n, i nun ndɛ nga be suan ɔ ndɛ’n i bo’n, yo maan be ɲin fite kpa. Wienun-ɔn, a kwla kan ndɛ sɔ mun flan nun. Annzɛ kusu a kwla usa kosan wie mun, naan ɔ ndɛ tiefuɛ’m be wun i nun ndɛ cinnjin mun.\nWie liɛ’n ndɛ nga a su kan’n, nɛ́n i kunngba’n yɛ be klɛli i Biblu’n nun lɔ trele-ɔ. Sanngɛ yo maan ɔ ndɛ tiefuɛ’m be wun i wlɛ kɛ ndɛ sɔ’n, ɔ nin Biblu’n nun ndɛ mma’n be kɔ likawlɛ.\nTin ndɛ cinnjin’m be su. Wienun-ɔn a boli sa nga ti yɛ ɔ waan á kánngan Biblu’n nun ndɛ mma kun nun’n su. Kɛ á yíyí nunʼn, maan ndɛ nga á kánʼn ɔ nin sa nga ti yɛ a boli ndɛ mma sɔʼn suʼn be wɔ likawlɛ.\nKɛ á yíyí Biblu’n nun ndɛ’n nun’n nán kata Biblu’n su. I liɛ’n ɔ ndɛ tiefuɛ’m bé wún kɛ ndɛ nga a kanngannin’n yɛ a su yiyi nun lɛ-ɔ.\nMaan ɔ ndɛ’n i wlɛ wunlɛ’n yo pɔpɔ. Ndɛ kannganngan nga be timan cinnjin’n, nán bo be su. Bu ndɛ trele nga a klo kɛ á fá ɔ ndɛ tiefuɛ’m be ɲin sie su’n, ɔ nin i su ndɛ nga be si i laa’n be akunndan. I liɛ’n, á sí ndɛ ng’ɔ ti cinnjin kɛ a kan’n, ɔ nin ng’ɔ timan cinnjin’n.\nKannganlɛ nin like klelɛ—Biblu’n nun ndɛ mma’m be nun yiyilɛ


Mmusu’m be ti sran kunfuɛ! Mmusu’m be o lɛ sakpa!\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abɛ Afrikaans Amharique Anglais Arménien Attié Cebuano Chichewa Chitonga Chopi Chuabo Coréen Croate Efik Espagnol Estonien Finnois Français Ga Grec Groenlandais Hiligaynon Hmong (White) Hongrois Icibemba Iloko Indonésien Islandais Italien Japonais Kikaonde Kinyarwanda Kwanyama Langue des signes costaricienne Langue des signes guatémaltèque Langue des signes mexicaine Langue des signes panaméenne Langue des signes équatorienne Lunda Luo Macédonien Mahorais (Romain) Malay Mapudungun Miskito Ndébélé (Zimbabwe) Niue Nzema Néerlandais Oromo Ouzbek Polonais Portugais Quechua (Bolivie) Rarotongan Russe Serbe Shona Sidama Suédois Tagalog Tahitien Tetun Dili Thaï Tigrinya Tongien Tsonga Tswana Turkmène Tuvalu Urhobo Uruund Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yacouba Yoruba Zoulou\nSatan nin i mmusu’m be kle sran’m be ɲrɛnnɛn kpɛkun be ti sran kunfuɛ trilili. Laa nun’n, Satan kunnin Zɔbu i nnɛn mun nin i junman difuɛ mun. Kpɛkun ɔ yoli maan ‘aunmuan dan kun’ fitali yɛ sua nga Zɔbu i mma blu’m be o nun’n, ɔ bu guali be su kunnin be ɔ. I sin’n, Satan fali ‘tukpacɛ tɛ wie guali Zɔbu wunnɛn’n su. Tukpacɛ sɔ’n ɔ yoli i ja’n bo lele fa juli i ti’n su.’—Zɔb 1:7-19; 2:7.\nZezi blɛ su’n, mmusu’m be yoli maan sran wie’m be kacili bobofuɛ, be sili wie’m be ɲinma. (Matie 9:32, 33; 12:22) Be kleli bian kun ɲrɛnnɛn, ɔ maan ɔ fali yɔbuɛ kpɛkpɛli i wun. (Mark 5:5) Be sacili bakan kun, “be tɛli i ase, ɔ kpannin, ɔ keteli kafiaa.”—Lik 9:42.\nLalafuɛ nun’n, mmusu’m be yoli maan sran wie’m be tɔli tukpacɛ, yɛ be yoli maan wie’m be keteli kafiaa.\nAndɛ Satan nin i mmusu’m be ti sran kunfuɛ kpa. Nanwlɛ, kɛ ɔ fin cɛn mɔ be fuannin be ɲanmiɛn su lɔ’n, be klunwi ayeliɛ’n, w’a yo dan kpa. Asiɛ’n su nganniɛn nga e ti be’n, be kle kɛ be sran kunlɛ’n cɛnnin. Be fa tukpacɛ be yi sran wie’m be su. Be kle wie’m be yalɛ kɔnguɛ, ɔ maan be kwlá lafiman, annzɛ kusu be cɛn laliɛ tɛtɛ mun. Be nin wie’m be la kɛ be yi annzɛ be wun sa. I sɔ’n yɛ sran wie’m be flɛ i be blɔlɔ bian’n annzɛ be blɔlɔ bla’n niɔn. Be tu wie’m be ɲin su, be wlawla be naan be kun sran, annzɛ be kun be bɔbɔ be wun.\nAndɛ, mmusu’m be yo maan sran wie’m be yo sa kekleekle mun. Be kle sran wie’m be yalɛ kɔnguɛ, ɔ maan be cɛn laliɛ tɛtɛ mun.\nLintina tran Surinamu, Amlɛnkɛn be mɛn’n i ngua lika liɛ’n nun lɔ. Ɔ seli kɛ mmusu kun kunnin i osufuɛ 16, kpɛkun ɔ kleli be kplo nun ɲrɛnnɛn, kpɛkun ɔ sacili be ti nun, lele afuɛ 18. I lɛ nun’n yɛ ɔ wunnin i wlɛ kɛ kannzu mmusu’m be kwla ‘kle sran’m be ɲrɛnnɛn lele be kun be ɔ.’


Sɛ tukpacɛ’n kle ɔ yalɛ’n, maan Zoova suan ɔ bo—Jue Mun 41:4 | Like suanlɛ\n“Sɛ tukpacɛ kle i yalɛ’n, naan ɔ kwlaman jaso’n, Anannganman, suɛn i bo.”—JUE. 41:4.\nJUE: 23, 138\n?Kɛ e tɔ tukpacɛ’n, ndɛ benin yɛ ɔ o Jue Mun 41:4 nun m’ɔ kwla fɔnvɔ e ɔ?\n?Ngue ti yɛ e lafiman su kɛ sɛ e tɔ tukpacɛ’n Ɲanmiɛn yó e juejue ɔ?\n?Kɛ sran’m be kle e ayre’n, ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e nian e wun su ɔ?\n1, 2. (a) ?Laa’n ngue yɛ Ɲanmiɛn yoli ɔ? (b) ?Kosan benin yɛ kɛ e bɔbɔ annzɛ e osufuɛ wie tɔ tukpacɛ’n, e fa usa e wun ɔn?\nKƐ E tɔ tukpacɛ’n, wie liɛ’n, e usa e wun kɛ: ‘?Like nga w’a yo min yɛ’n, ń jáso li?’ Kɛ e osufuɛ, annzɛ e janvuɛ tɔ tukpacɛ’n, kosan kunngba’n yɛ e fa usa e wun ɔn. Sɛ e koko sɔ’n, ɔ timan tɛ. Afin e kunndɛ kɛ e bɔbɔ nin e osufuɛ mun é yó juejue titi. Biblu’n kle kɛ sran wie’m be tɔli tukpacɛ laa naan be usali be wun sɛ bé yó juejue o. I wie yɛle famiɛn Akabu nin Zezabɛli be wa Akazia m’ɔ yoli Izraɛli famiɛn wie’n i liɛ’n. Kɛ like yaya yoli i’n, ɔ usali kɛ: ‘?Like nga w’a yo min yɛ’n, ń jáso?’ Bɛn-Adad m’ɔ ti Sirifuɛ’m be famiɛn’n, ɔ tɔli tukpacɛ wie. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, ɔ usali kɛ: “Tukpacɛ nga m’an tɔ i yɛ’n, ń jáso?”—2 Fam. 1:2; 8:7, 8.\n2 Biblu’n kle ekun kɛ laa’n, Zoova maan i nuan ijɔfuɛ’m be yoli tukpacifuɛ wie’m be juejue, yɛ be cɛnnin sran wie mun bɔbɔ. (1 Fam. 17:17-24; 2 Fam. 4:17-20, 32-35) Andɛ’n, kɛ sran wie’m be tɔ tukpacɛ’n, wie liɛ’n, be usa be wun sɛ Ɲanmiɛn yó be juejue wie o.\n3-5. (a) ?Ngue yɛ Zoova nin Zezi be kwla yo man tukpacifuɛ mun ɔn? (b) ?Kosan benin mun yɛ like suanlɛ nga wá tɛ́ be su ɔ?\n3 Ɲanmiɛn Ndɛ’n kle kɛ Zoova kwla yo sran kun i juejue, annzɛ ɔ kwla fa tukpacɛ guɛ i wun. I wie yɛle Eziptifuɛ’m be famiɛn’n, nin Moizi i niaan bla Mari be liɛ’n. Kɛ be yoli ɲin kekle Ɲanmiɛn su’n, ɔ fali tukpacɛ guali be wun. (Bob. 12:17; Kal. 12:9, 10; 2 Sam. 24:15) Kɛ Izraɛlifuɛ’m be yoli ɲin kekle wie’n, ɔ fali “tukpaciɛ nin sa” kekle mun yili be su. (Mml. 28:58-61) Sanngɛ kusu’n, Zoova kwla sɛsɛ i sufuɛ mun naan b’a tɔman tukpacɛ. (Tul. 23:25; Mml. 7:15) Kɛ be nun wie’m be tɔli tukpacɛ bɔbɔ’n, ɔ yoli be juejue. I wie yɛle Zɔbu liɛ’n. Kɛ ɔ tɔli tukpacɛ kekle m’ɔ́ sún flɛ́ wie’n, Ɲanmiɛn yoli i juejue.—Zɔb 2:7; 3:11-13; 42:10, 16.\n4 Zoova kwla yo tukpacifuɛ’m be juejue. I Wa Zezi kwla yo sɔ wie. I nun m’ɔ o asiɛ’n su wa’n, ɔ yoli kokowefuɛ mun, nin ngbitiɛfuɛ mun, nin aɲinsifuɛ mun, ɔ nin bubuwafuɛ’m be juejue. (An kanngan Matie 4:23, 24 nun; Zan 9:1-7) Abonuan sa nga cɛn wie lele Zezi wá yó be Ɲanmiɛn i mɛn klanman’n nun lɔ’n, i bue kaan sa yɛ ɔ kleli sran mun ɔn. Blɛ sɔ’n nun’n, sran “fi su seman kɛ: ‘N kpinndinman.’”—Eza. 33:24.\n5 ?Sanngɛ, sɛ ikisa e tɔ tukpacɛ kekle kpa’n, e kwla lafi su kɛ Zoova annzɛ Zezi bé yó e juejue? ?Sɛ e tɔ tukpacɛ naan é kúnndɛ ayre’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e bu i akunndan ɔn?\nKƐ BE TƆLI TUKPACƐ’N, ZOOVA SUANNIN BE BO\n6. ?Abonuan sa nga Klistfuɛ klikli’m be yoli be’n i su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn?\n6 Zoova fɛli i wawɛ’n mannin Klistfuɛ klikli mun. Ɔ maan, be nun wie’m be yoli abonuan sa mun. (Yol. 3:2-7; 9:36-42) I wie yɛle kɛ, be yoli “tukpacifuɛ’m be juejue,” yɛ be kannin aniɛn wie mun. (1 Kor. 12:4-11) Sanngɛ, kɛ Biblu’n fa kannin’n sa’n, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, abonuan sa sɔ’m be yolɛ’n wieli. (1 Kor. 13:8) Ɔ maan andɛ’n, sɛ e bɔbɔ annzɛ e awlɛn su sran wie tɔ tukpacɛ’n, ɔ fataman kɛ e lafi su kɛ Ɲanmiɛn yó e juejue.\n7. ?Fɔnvɔlɛ ndɛ benin yɛ ɔ o Jue Mun 41:4 nun ɔn?\n7 Sɛ e tɔ tukpacɛ’n, maan e lafi su kɛ Zoova fɔ́nvɔ e. Yɛ ɔ́ súan e bo. Kɛ laa’n i sufuɛ wie’m be tɔli tukpacɛ’n, i sɔ yɛ ɔ yoli ɔ. Famiɛn Davidi seli kɛ: “Sran ng’ɔ bu yalɛfuɛ’n i akunndan’n, i liɛ su ti ye! Sɛ sa wie bá’n, Anannganman maan ɔ to fuɛn i. Anannganman niɛn i su, ɔ maan i wun jɔ i fɔuun asiɛ’n su wa.” (Jue. 41:2, 3) Davidi i ndɛ sɔ’n, ɔ kleman kɛ sran ng’ɔ bu yalɛfuɛ’n i akunndan’n, ɔ su wuman le. ?Sanngɛ wafa sɛ yɛ Zoova niɛn i sɔfuɛ’n i su ɔ? Davidi waan: “Sɛ tukpacɛ kle i yalɛ’n, naan ɔ kwlaman jaso’n, Anannganman, suɛn i bo, ɔ niɛn i lika.” (Jue. 41:4) Zoova si afɛ ng’ɔ o i sufuɛ’m be su’n. Yɛ i wla fiman be su. Ɔ kwla man be wunmiɛn nin ngwlɛlɛ. Asa ekun’n, wafa nga Zoova yili e’n ti’n, sɛ e tɔ tukpacɛ’n, e kwla jaso.\n8. ?Kɛ Davidi tɔli tukpacɛ kekle kpa’n, ngue yɛ ɔ srɛli Zoova kɛ ɔ yo mɛn i ɔ?\n8 Kɛ Davidi tɔli tukpacɛ kekle kpa’n, ɔ srɛli Zoova kɛ: “Anannganman, n fɔnnin ɔ wun, sanngɛ si min aunnvuɛ, yo min juejue.” (Jue. 41:5) Atrɛkpa’n, kɛ Davidi kwlaman nun mɔ Absalɔmu kunndɛli kɛ ɔ́ dé famiɛn’n i sa nun’n, yɛ ɔ srɛli Ɲanmiɛn sɔ ɔ. Kɛ Davidi nin Bat-Seba be lali’n, ɔ wunnin i su afɛ. Kannzɛ Ɲanmiɛn yacili Davidi i wun sa’n cɛli i’n, sanngɛ ɔ si kɛ sa tɛ ng’ɔ yoli’n, i ti yɛ i awlo’n nun timan fɔuun ɔn. (2 Sam. 12:7-14) Ɔ nin i sɔ ngba’n, famiɛn Davidi si kɛ blɛ sɔ nun mɔ tukpacɛ’n kle i yalɛ’n, Ɲanmiɛn suɛn i bo. ?Sanngɛ, ɔ lafili su kɛ Ɲanmiɛn yó i juejue?\n9. (a) ?Kɛ famiɛn Ezekiasi tɔli tukpacɛ’n, ngue yɛ Zoova yoli ɔ? (b) ?Ngue yɛ Davidi srɛli Zoova kɛ ɔ yo mɛn i ɔ?\n9 Kɛ afuɛ kpanngban sinnin’n, famiɛn Ezekiasi “tɔli tukpacɛ, ɔ ti-man nguan liɛ.” Blɛ sɔ’n nun’n, Zoova yoli i juejue. Kpɛkun, ɔ dili afuɛ 15 ekun naan w’a wu. (2 Fam. 20:1-6) Kɛ Davidi tɔli tukpacɛ’n, w’a srɛman Ɲanmiɛn kɛ ɔ yo i juejue. Sanngɛ, ɔ srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ suɛn i bo kɛ ng’ɔ fa suan “sran ng’ɔ bu yalɛfuɛ’n i akunndan’n” i bo’n sa. Davidi nin Zoova be afiɛn’n mantan. Ɔ maan, kɛ ɔ tɔli tukpacɛ’n, ɔ srɛli Zoova kɛ ɔ niɛn i lika. Asa ekun’n, ɔ srɛli i kɛ ɔ suɛn i bo lele ɔ fa yo juejue. (Jue. 103:3) E kusu sɛ e tɔ tukpacɛ’n, e kwla srɛ Zoova kɛ ɔ suan e bo.\n10. ?Ngue yɛ Trofimu nin Epafroditi be wun ndɛ’n kle e ɔ?\n10 Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, akoto Pɔlu nin Klistfuɛ wie’m be yoli tukpacifuɛ’m be juejue. Yɛ kɛ Klistfuɛ’m be tɔli tukpacɛ’n, nán be ngba yɛ Ɲanmiɛn yoli be juejue ɔ. (An kanngan Sa Nga Be Yoli’n 14:8-10 nun.) Cɛn kun’n, ayrɛ guali Klistfuɛ nga be flɛ i kɛ Pibliisi i si’n i wun, yɛ ɔ je mmoja. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Pɔlu ‘kokoli sa sɔ’n kleli Ɲanmiɛn, ɔ fɛli i sa fuɛli i su, naan w’a yo i juejue.’ (Yol. 28:8) Sanngɛ, Pɔlu w’a yoman sran kwlakwla be juejue. I wie yɛle Trofimu m’ɔ nin Pɔlu bɔbɔ be wlan be boli jasin fɛ’n, i liɛ’n. (Yol. 20:3-5, 22; 21:29) Kɛ ɔ tɔli tukpacɛ’n, Pɔlu w’a yomɛn i juejue. Ɔ yacili i Milɛt lɛ naan ɔ yo juejue. Ɔ maan, Trofimu w’a kwlá suman Pɔlu su kun. (2 Tim. 4:20) Asa ekun’n, Pɔlu i janvuɛ Epafroditi “i wun loli kpa, ɔ́ wá de wú.” Sanngɛ, Biblu’n kleman kɛ Pɔlu yoli i juejue.—Fil. 2:25-27, 30.\nMAAN E FA AJALƐ NG’Ɔ KWLA YO E WUN SA YE’N\n11, 12. (a) ?Wafa sɛ yɛ atrɛkpa’n, Liki yoli Pɔlu i ye ɔ? (b) ?Liki i wun ndɛ benin yɛ e si i ɔ?\n11 “Lik b’ɔ ti dɔɔtrɔ’n,” ɔ nin Pɔlu be wlannin wie. (Kol. 4:14; Yol. 16:10-12; 20:5, 6) Kɛ bé wlán bé bó jasin fɛ’n, sɛ Pɔlu annzɛ Klistfuɛ wie’m be tɔ tukpacɛ’n, atrɛkpa’n Liki yo be ayre. Annzɛ ɔ man be afɔtuɛ naan b’a tɔman tukpacɛ. (Gal. 4:13) Kɛ Zezi fa kannin’n sa’n, “sran ng’ɔ ti juejue’n ɔ kɔ-man ayrefuɛ sin, saan tukpacɛfuɛ yɛ ɔ kɔ-ɔ.”—Lik 5:31.\n12 Liki ti dɔɔtrɔ. Nán afɔtuɛ ngbɛn yɛ ɔ man tukpacifuɛ mun ɔn. Biblu’n kleman e lika’n nin blɛ nga Liki suɛnnin i dɔɔtrɔ junman’n. Sanngɛ Biblu’n se kɛ Liki mannin Pɔlu i ngaliɛ kɛ ɔ́ yó Klistfuɛ nga be o Kolɔsu lɔ’n, be like. Ɔ maan atrɛkpa’n, Liki suɛnnin i dɔɔtrɔ junman’n i klɔ kun mɔ be flɛ i kɛ Laodise’n su lɔ. Klɔ sɔ’n mantan Kolɔsu klɔ’n i koko. Asa ekun’n, kɛ Ɲanmiɛn maan Liki klɛ́ Zezi Klist i jasin fɛ’n, ɔ nin Sa Nga be Yoli’n fluwa’n, ɔ kannin tukpacɛ wie’m be ndɛ. Kɛ m’ɔ ti dɔɔtrɔ’n ti’n, ɔ yiyili wafa nga Zezi yoli sran wie’m be juejue’n i nun.\n13. ?Sɛ e kwlaman nun naan be kle e ayre’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ ɔ kpɛn e klun titi ɔ?\n13 Andɛ’n, e niaan’m be nun wie fi kwlá yoman e juejue. Sanngɛ, kɛ mɔ e ndɛ lo aniaan mun ti’n, be nun wie’m be man e afɔtuɛ annzɛ be kle e ayre wie mun. Afɔtuɛ sɔ’m be nun wie’m be ti kpa. Laa’n, kɛ Timote i ku yoli i ya’n, Pɔlu mɛnnin i afɔtuɛ. Ɔ seli i kɛ ɔ nɔn nzan kan. Afin atrɛkpa’n, nzue ng’ɔ nɔn’n yɛ ɔ mɛnnin i tukpacɛ’n niɔn. * (An kanngan 1 Timote 5:23 nun.) Kɛ e kwlaman nun’n, aniaan kun kwla jran e wun cinnjin kɛ e nɔn ayre wie, annzɛ e di aliɛ wie mun. Annzɛ kusu, ɔ kwla kle e nɲa wie mun. Wie liɛ’n, ɔ kwla se e kɛ: ‘Tukpacɛ kunngba’n yoli min niaan kun. Kɛ ɔ nɔnnin ayre sɔ’n, ɔ yoli juejue.’ Sanngɛ, ɔ fata kɛ e nian e wun su. Afin, nán kɛ ayre kun yoli sran kun i juejue’n, i ti yɛ ɔ́ yó e juejue wie ɔ. Maan ɔ kpɛn e klun titi kɛ, kannzɛ bɔbɔ sran kpanngban be yo ayre kun’n, sanngɛ i bo’n kwla gua tɛ.—An kanngan Nyanndra Mun 27:12 nun.\n14, 15. (a) ?Ngue ti yɛ ayre yofuɛ wie’m be laka sran mun kɛ be si be tukpacɛ’n i ayre ɔ? (b) ?E wun ayre yolɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla nanti afɔtuɛ ng’ɔ o Nyanndra Mun 14:15 nun’n su ɔ?\n14 E kwlakwla e kunndɛ kɛ é yó juejue titi. I liɛ’n, é kwlá tú e klun é dí Ɲanmiɛn i junman’n aklunjuɛ su. Sanngɛ, fɔ m’ɔ o e nun’n ti’n, e tɔ tukpacɛ. Kɛ e tɔ tukpacɛ kusu’n, ayre nga e kwla yo’n, wie liɛ’n be sɔnnin. Sɛ e fa ayre sɔ’m be nun kun’n, ɔ ti su. Sanngɛ, sika kunndɛlɛ ti’n ayre yofuɛ wie’m be laka sran mun kɛ be si be tukpacɛ’n i ayre’n. Wie liɛ kusu’n, ayre nga be gua cɛnnin’n yɛ be mian sran mun kɛ be to ɔ. Sɛ e kwlaman nun naan e fite ayre yofuɛ sɔ’m be su’n, ɔ cɛman naan y’a to be ayre’n. Afin, e kunndɛ kɛ é yó juejue. Sanngɛ, nán maan e wla fi afɔtuɛ nga Ɲanmiɛn Ndɛ’n man e yɛ’n su. Ɔ se kɛ: “Sran nga i bɔbɔ ɔ kwlá ukɛ-mɛn i wun’n, ɔ lafi ndɛ kwlaa nga be kan kle i’n su. Sran ng’ɔ si sa’n kusu, ɔ niɛn i ja ng’ɔ tu’n su kpa.”—Nya. 14:15.\n15 Sɛ e si sa, annzɛ e ti ngwlɛlɛfuɛ’n, é nían e wun su. E wun ayre yolɛ’n nun’n, e su lafiman ndɛ kwlaa nga be kan kle e’n su. Sɛ sran kun timan dɔɔtrɔfuɛ naan ɔ kle e ayre’n, maan e usa e wun kɛ: ‘I waan ayre nga, annzɛ nɲa nga yoli sran kun i juejue. ?Sanngɛ, sran uflɛ kwla di i ti lalo? ?Kannzɛ ayre sɔ’n yoli sran wie’m be juejue’n, ngue yɛ ɔ kle kɛ ɔ́ yó min juejue wie ɔ? ?Ɔ fata kɛ n usa dɔɔtrɔfuɛ kun, annzɛ sran ng’ɔ si ayre kpa’n, i ngwlɛlɛ afɛ?’—Mml. 17:6.\n16. ?E wun ayre yolɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti ngwlɛlɛfuɛ ɔ?\n16 Ɲanmiɛn Ndɛ’n se e kɛ: “Blɛ nga e o nun yɛ’n, e yo sa ng’ɔ ti i nuan su’n [annzɛ ‘e yo ngwlɛlɛfuɛ,’ NW].” (Tit 2:12) E wun ayre yolɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ e yo ngwlɛlɛfuɛ. Sɛ be kle e ayre wie, annzɛ ayre yolɛ wafa wie mɔ e nin a wunman wie le’n, annzɛ kusu ɔ fa bae dilɛ’n, maan e nian e wun su. E kwla usa e wun kosan yɛ mun: ‘?Sran ng’ɔ kle e ayre’n annzɛ ayre yofuɛ’n, ɔ kwla yiyi wafa nga ayre sɔ’n dí e kplo’n nun junman’n i nun weinwein kle e? ?Dɔɔtrɔ kpanngban be wunnin kɛ ayre sɔ’n ti kpa sakpa?’ (Nya. 22:29) Wie liɛ’n, be kwla se e kɛ ayre’n fin nvle wie nun mmua kpa, naan dɔɔtrɔ’m be nin a simɛn i. ?Sanngɛ, ngue yɛ ɔ kle kɛ i sɔ ayre’n o lɛ sakpa ɔ? Ayre yofuɛ wie’m be kwla se kɛ be liɛ’n, like nga be fa yo ayre’n, be kwlá yiyiman nun kleman sran. I lɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ e nian e wun su kpa. Afin, Ɲanmiɛn wla e su nun kɛ nán e “yo bae dilɛ ninnge mun,” yɛ nán e “yi wunnzue.”—Sau. 19:26; Mml. 18:10-12.\n“MAAN NYANMIƐN NIAN AMUN SU”\n17. ?Ngue yɛ sɛ e kunndɛ’n, ɔ ti su ɔ?\n17 Laa’n, Klistfuɛ klikli’m be ɲrun dinfuɛ’m be klɛli fluwa ko mannin be niaan nga be o asɔnun’m be nun’n. Ninnge ng’ɔ fataman kɛ be yo’n, be klɛli be fluwa sɔ’n nun. Kpɛkun, be kan guali su kɛ: “Sɛ an nian amun wun sa sɔ’m be lika’n, ɔ ti kpa. Maan Nyanmiɛn nian amun su.” (Yol. 15:29) Ndɛ nga be kacili i Wawle nun kɛ “maan Nyanmiɛn nian amun su’n,” aniɛn wie’m be nun’n, ndɛ nga be klɛli’n i bo’n yɛle kɛ “maan amun yo juejue.” I sɔ’n kle kɛ, sɛ e kunndɛ kɛ é yó juejue naan é fá e wunmiɛn kwlaa é sú Ɲanmiɛn’n, ɔ ti su.\nE kunndɛ kɛ é yó juejue naan é tú e klun dí Ɲanmiɛn junman’n. (An nian ndɛ kpɔlɛ 17 nun.)\n18, 19. ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn wá yó i mɛn uflɛ nun lɔ mɔ e kwla bu i akunndan ɔn?\n18 Kɛ mɔ fɔ’n o e nun’n ti’n, kannzɛ é yó sɛ o, saan é tɔ́ tukpacɛ. Kɛ e tɔ tukpacɛ kusu’n, e kwlá lafiman su kɛ Ɲanmiɛn yó e juejue. Sanngɛ, e kwla bu blɛ nga e su tɔman tukpacɛ kun’n, i akunndan. Sa Nglo Yilɛ 22:1, 2 nun’n, akoto Zan kan like kun m’ɔ wunnin i aolia nun’n, i ndɛ. Yɛle kɛ, ɔ wunnin “nzue ba bɔ i nun nzue’n man nguan’n,” ɔ nin “waka b’ɔ man nguan’n.” Waka sɔ’m be “nnya’n yɛ maan nvle-nvlefuɛ’m be yo juejue-ɔ.” Nán waka nɲa jrɛin sa mɔ be fa yo ayre’n, be ndɛ yɛ Zan kan ɔn. Asa kusu’n, ɔ kleman kɛ mɛn uflɛ nun lɔ’n, é fá waka nɲa é yó e wun ayre. Sanngɛ, like kwlaa nga Zoova nin Zezi bé wá yó naan y’a ɲan anannganman nguan’n, i su yɛ Zan fa e ɲin sie ɔ.—Eza. 35:5, 6.\n19 E ɲin o blɛ sɔ’n i sin kpa. Sanngɛ ikisa’n, e lafi su kɛ Zoova klo e kwlakwla naan ɔ wun afɛ ng’ɔ o e su’n. Sɛ e tɔ tukpacɛ’n, maan e yo kɛ Davidi sa. Yɛle kɛ maan e lafi su kɛ Ɲanmiɛn súan e bo. Sɛ e yo sɔ’n, é kán ndɛ nga Davidi kannin’n wie. Ɔ seli kɛ: “Min liɛ’n, kɛ bɔ m’an yoman sa’n, i ti a suannin min bo. A fali min sieli ɔ wun lɛ tititi.”—Jue. 41:13.\n^ ndɛ kpɔlɛ 13 Fluwa kun kan divɛn’n i ndɛ. Ɔ se kɛ dɔɔtrɔ’m be wunnin kɛ divɛn’n kwla kun e klun kakaa kanngan nga be man e tukpacɛ’n, be nun wie mun ndɛndɛ kpa.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Apokalis 18\n-Kɔnnɛn pɛɛnɔn -wɛɛzan -nan -nyan wɩ\n1 "Bɛ -sru ɛn an Bali -le 'pasiazan pee 'yɩ, te e ya 'sinan laji. E ya 'plɛblɛ 'kpa, ɛn -yee 'tɛ 'san 'trɛda 'si "fo. 2 E paan 'kpa 'plɛblɛ -a vɩdɩ -a 'nan:\n«Babilɔn -nan -nyan.\nBabilɔn 'fla -dan bɛ,\n-a -nan -nyan.\nE drɛ -yʋ -wlidɩnun fla -a.\n-Yʋ -wlidɩ 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn -nyɛanla 'nan nun.\n"Loman 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn o 'ka 'saun Bali 'lɛ dɩ,\nɛn minnun 'ka o ye "yi "dɩɛ,\no ya -nan nun.\n[-Wi -tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn\no 'ka 'saun Bali 'lɛ dɩ,\no ya -nan nun.]\n3 'Lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji minnun\nBabilɔn 'fla 'le -wɛn mlin 'e 'ciɩla "da.\n-Yɛɛ cɩ 'nan\ne o pɛɛnɔn wɛɛ 'kɔnnɛn -a.\nƐn "nyian bɛ\n'trɛda mingɔnnɛnnun -fɔ -a -sru,\nɛn o 'wɩ 'wlidɩ "tʋwli zɩɛ -a drɛ.\nƐn 'flɛ 'tannɔn nɛn 'trɛda bɛ,\no drɛ fɛnɔn 'a,\nBabilɔn 'fla yɩfɛ a "kaga "le "wɛan.»\n4 "Bɛ -sru ɛn an wei pee 'man laji. Wei zɩɛ yaa 'vɩ 'nan:\n'ka 'si Babilɔn 'fla!\n'Ka 'si 'nan nun,\n-e -yee 'wɩ 'wlidɩ 'e vɩlɛ e baa 'ka man dɩ,\n"tɔgɔ 'wɩ nɛn e -taa "bɔlɛ "man "bɛ,\ne 'bɔ 'ka man.\n5 'Fla zɩɛ -yee 'wɩ 'wlidɩ a "kaga,\ne bɔa labli man.\n-Yee 'wɩ 'wlidɩnun 'bɔ zɩɛ\n-a -cin -trɔa Bali ji.\n6 'Wɩnun nɛn yaa drɛ minnun lɛ bɛ,\n'mɛn 'pasianɔn "o "dra "nyian -yee "lɛ.\nWaa 'lɛji bɔala 'e 'pa -a "fli.\n'Kulenɛn nɛn e 'wɩ 'wlidɩ 'fa 'a\nɛn yaa -nɔn minnun lɛ bɛ,\nwaa faa 'e 'pa -a "fli\n-e 'o -nɔn -yee "lɛ.\n7 'Fla zɩɛ,\nzɩ 'e 'tɔ 'wɩdɩ 'yɩ "yi\nɛn e fɛ yɩdɩ 'yɩ "yi "bɛ,\n-a da nɛn o 'tɛ "paa "da,\nɛn -a da nɛn waa ta dra -trɔdrɔ.\nYaa 'vɩ 'e 'fli man 'nan,\ne ya mingɔnnɛn -blɩnan,\nɛn -kɔnnɛn 'ka 'kalɛ 'e da dɩ,\nɛn 'e 'ta 'ka 'li 'dra -trɔdrɔ "fo "dɩ.\n8 'Wɩ nɛn yaa 'vɩ zɩɛ -yee "wɛan bɛ,\n'wɩnun nɛn o -taa "bɔlɛ "man\nyi -tʋwli "cɛ 'wlu bɛ -nyrɛn 'gʋ,\n-cɛ bɔdɩ a -tʋ,\nɛn ta drɛdɩ -trɔdrɔ a -tʋ,\nɛn dra -tɛdɩ a -tʋ.\nƐn 'tɛ 'bɛ -taa -a -nan -nyanlɛ.\nKɔɔ Minsan Bali nɛn e tin -tɛ "da "bɛ,\ne ya 'plɛblɛ.»\n9 'Trɛda mingɔnnɛnnun nɛn o -fɔ -a -sru, ɛn -yee 'wɩ 'wlidɩ zɩɛ "o drɛ, ɛn "o fɛ yɩdɩ 'yɩ "yi "bɛ, 'wɩ -taa 'nanlɛ o man. Tʋ nɛn o 'fla zɩɛ -a -yee 'tɛ 'blɩnan bɛ, -a -nan nɛn 'wɩ 'nandɩ "siala o man. 10 'Wɩ nɛn e -taa "bɔlɛ 'fla zɩɛ -a man bɛ, e o -tɛa "klan -a, -yee "wɛan wa'a -kɔlaman -e 'o -pli "man "kogo dɩ. 'Pian o -fo -kɔɔbli te o -paanman. Waa ve 'nan:\n«Babilɔn 'fla -dan,\n'wɩ 'bɔ 'i man,\n'wɩ 'bɔ 'i man.\nTʋ "wɛnnɛn "cɛ 'wlu nɛn\nBali cɛɛn 'wɩ "nɛn -kɔɔndɩ man 'yiɛ.»\n11 'Wɩ nɛn e -taa "bɔlɛ 'fla zɩɛ -a man bɛ, -yee "wɛan 'flɛ 'tannɔn 'wuɔdɩ "siala, kɔɔ min 'ka "nyian -wee 'flɛ 'lɔa dɩ. 12 -Wee 'flɛnun 'bɔ nɛn 'gʋ: -siga fɛnun 'lee "lala fɛnun, 'lee -kɔlɛnun nɛn o 'flɛ "mlian -siga da bɛ, 'lee mingɔnnɛnnun da sɔnun, 'lee yiba "nɛn -a 'flɛ cɩ bɛ, 'lee -fiɩ 'shɛ fɛnun, 'lee -bulalɛ fɛnun, 'lee -kɔlɛ 'kpagba, 13 'lee -laziglɔ 'tɔ 'tʋdʋ pɛɛnɔn, 'lee rɛzɛn -wɛn, 'lee 'nyrɔn, 'lee -fari puu, 'lee fei fɛ 'wlɛnun, 'lee trinun, 'lee 'blanun, 'lee -sʋnun, 'lee odronun, 'lee nɔannun.\n14 Yiba "bɛ 'wlɛ "trandɩ pɛɛnɔn nɛn yaa 'yɩ "yi "bɛ, -a -nan -nyan. Ɛn -a yɩfɛnun pɛɛnɔn bɛ, o 'san -yrɔ, wa'a "nyian taa "fo "dɩ.\n15 'Flɛ 'tannɔn nɛn o drɛ fɛnɔn 'a Babilɔn 'fla 'le "wɛan bɛ, 'wɩ nɛn e -taa "bɔlɛ 'fla zɩɛ -a man bɛ, e o -tɛa "klan -a, -yee "wɛan wa'a 'kɔlaman -e 'o -pli "man "kogo dɩ. 'Pian o -fo -kɔɔbli te o -wua. 16 Waa 've 'nan:\n'I man a 'e 'padɩ\n"nɛn mingɔnnɛnnun da sɔnun -a\n'lee -siga fɛnun 'lee -kɔlɛnun nɛn\no 'flɛ "mlian -siga da bɛ -a.\n17 Ɛn tʋ "wɛnnɛn 'wlu nɛn\nBali -a pɛɛnɔn zɩɛ -a -nan -nyan.\nE bɔa 'lɛri -tʋ.»\n'Wɩ nɛn e -taa "bɔlɛ 'fla zɩɛ -a man bɛ, -yee "wɛan -klʋ -dandan -fɔnɔn 'lee minnun nɛn o "ta 'ta wo ɛn o ya -klʋ 'bɔ 'ji bɛ, 'lee minnun nɛn o 'nyranman "paa -klʋ 'bɔ 'ji bɛ, 'lee minnun nɛn o 'wee -blɩfɛ ye 'yi yiɛ da bɛ, o pɛɛnɔn 'fʋ -kɔɔbli. 18 Zɩ 'fla zɩɛ e ya -blɩnan, ɛn waa 'tɛ -goei 'yɩ bɛ, ɛn o pɛɛnɔn -a vɩdɩ 'sia 'wɩ 'nanmandɩ -a 'nan: «Babilɔn 'fla -dan, 'i yra "nɛn 'fla 'ka yɩlɛ 'trɛda 'li "fo "dɩ.» 19 O 'trɛ 'wi 'o da, te o -wua 'wɩ 'nanmandɩ -a. Waa ve 'nan:\nMinnun pɛɛnɔn nɛn\n'wee -klʋ -dandannun a 'yi yiɛ da bɛ\n'i yɩfɛ a "kaga "le "wɛan.\nBali cɛɛn 'wɩ "nɛn -kɔɔndɩ man 'yiɛ.\n20 'Pian kaa nɛn ka cɩ laji bɛ,\n'lee kaa nɛn\nka cɩ Bali -le minnun -a bɛ,\nka cɩ Zozi -le 'pasianɔn 'a bɛ,\nka cɩ Bali 'lewei vɩnɔn 'a bɛ,\n'ka 'ci 'e "nran!\nKɔɔ Bali 'wɩ "nɛn kɔɔn Babilɔn 'fla -dan lɛ,\n'wɩ nɛn yaa drɛ 'cɛɛ bɛ -yee "wɛan.»\n21 -A -nan nɛn Bali -le 'pasiazan -tʋ nɛn e ya 'plɛblɛ 'kpa bɛ, e -kɔlɛbu -dan 'kpa 'sia ɛn yaa tuʋ jemie -va, ɛn yaa 'vɩ 'nan:\n«Zɩ Babilɔn 'fla -dan bɛ\no -taa -a tuʋlɛ zɩɛ,\nte wa'a "nyian -a ye 'li "fo "dɩ.\n22 Wa'a "nyian "dre "fɔ "da "fɛnun -cin 'wɩdɩ maan\n-nan 'li "fo "dɩ,\nɛn wa'a "nyian "dre maan\n-nan 'li "fo "dɩ.\nWa'a bla bʋnɔn 'ye\n'nan 'li "fo "dɩ,\nɛn wa'a "nyian fɛ -sɔndɩ -cin 'wɩdɩ maan\n23 Wa'a "nyian -kannɛn 'san ye\nɛn lɩ 'pa "fɛdinun 'ka "nyian -kɔan\nFɛ -le "wɛan nɛn 'wɩ zɩɛ e 'bɔ 'i man bɛ,\n'Yie 'flɛ 'tannɔn 'tɔ bɛ wɩɩ 'trɛ 'gʋɛ -a da.\n'Yie -dravia wɩnun drɛdɩ -a nɛn\ni 'trɛda minnun pɛɛnɔn see paa.\n24 Babilɔn 'fla -dan,\nyiɛ Bali 'lewei vɩnɔn tɛɛ,\nɛn yiɛ Bali -le minnun tɛɛ.\nƐn "nyian bɛ minnun pɛɛnɔn nɛn\nminnun o tɛɛ bɛ,\nyiɛ -maan ɛn e drɛ.\n'Wɩ zɩɛ -yee "wɛan nɛn\nBali 'wɩ "nɛn kɔɔn 'yiɛ.»\n© 1999 WBT


1 Tesalonikifuɛ Mun 3 | Online Bible | New World Translation\n1 Tesalonikifuɛ Mun 3:1-13\nKɛ Pɔlu o Atɛnin lɔ’n, ɔ tran-ɔn, ɔ kwlá tranman kun (1-5)\nNdɛ nga Timote wa kannin’n, ɔ wla fanngan (6-10)\nBe srɛli Ɲanmiɛn mannin Tesalonikifuɛ mun (11-13)\n3 Kɛ e trannin lele mɔ y’a kwlá tranman kun’n, e wunnin kɛ sɛ e ngunmin e ka Atɛnin lɔ’n, ɔ ti kpa. 2 Ɔ maan e sunmannin e niaan bian Timote m’ɔ ti Ɲanmiɛn i junman difuɛ’n,* m’ɔ bo Klisi’n i jasin fɛ’n, kɛ ɔ ko wla amun yakpa naan ɔ fɔnvɔ amun naan amun lafi e Min’n su kpa. 3 I liɛ’n, amun nun kun sa i sa sin su bubumɛn i* ɲrɛnnɛn sɔ’m be ti. Amun bɔbɔ amun si kɛ ɲrɛnnɛn kɛ ngalɛ sa’m be su to fuanman e.* 4 I nun nga e o amun wun lɔ’n, e seli amun titi kɛ é wún ɲrɛnnɛn. Kɛ amun fa wun i sa’n, i sɔ’n kusu yɛ ɔ juli-ɔ. 5 I sɔ’n ti yɛ kɛ n tran ɔ tranman kun’n, n sunmannin sran kɛ ɔ ko nian sɛ amun te nanti ndɛnman su-o. Atrɛkpa’n, Lakafuɛ’n w’a laka amun. Sɛ ɔ yoli sɔ sakpa’n, nn junman nga e dili’n, ɔ yoli ngbɛn. 6 Timote fin amun wun lɔ w’a ju wa icra’n. Ɔ boli amun lɔ jasin fɛ’n kleli e. I waan amun nin e Min’n te nanti nanwlɛ su, naan amun te klo i. Ɔ seli ekun kɛ amun wla nin-a fiman e su naan amun te bu e akunndan kpa, naan amun wla lo e kpa kɛ e kusu e wla lo amun’n sa. 7 I sɔ’n ti’n, aniaan mun, sɛ e sa mian-o, sɛ ɲrɛnnɛn tɔ e su-o, e wla gua ase. Afin amun kle kɛ amun nin e Min’n amun nanti nanwlɛ su. 8 Kɛ mɔ amun ti e Min’n i sɔnnzɔnfuɛ mɔ amun jran kekle’n ti’n, e ɲan wunmiɛn.* 9 Amun ti’n, e klun jɔ dan e Ɲanmiɛn’n i ɲrun. ?I sɔ’n ti’n, ngue yɛ é fá é lɛ́ i ase-ɔ? 10 Wia nun-o, kɔnguɛ-o, e srɛ Ɲanmiɛn tankaan kpa kɛ ɔ yo naan e wun amun wun* naan like ng’ɔ mian amun sa’n, e fa man amun naan an lafi e Min’n i su kpa. 11 Maan e Si Ɲanmiɛn bɔbɔ nin e Min Zezi be man e atin naan e ko nian amun osu. 12 Asa ekun’n, maan e Min’n yo maan amun sɔn, yɛ maan ɔ yo maan amun klo amun wiengu nin sran kwlaa kpa kɛ e kusu e fa klo amun’n sa. 13 Kɛ ɔ ko yo sɔ’n, ɔ́ yó maan amún jrán kekle. I liɛ’n, kɛ e Min Zezi nin i sran’m bé bá’n, e Si Ɲanmiɛn su wunman sa fi amun wun.\n^ Annzɛ “m’ɔ nin Ɲanmiɛn be di junman’n.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “su kejeman.”\n^ Be kwla se ekun kɛ “i sɔ liɛ’n ti yɛ be kpali e-ɔ.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “e o nguan nun.”\n^ Glɛki nun’n, be se kɛ “amun ɲrun.”\n1 Tesalonikifuɛ Mun 3\n1 Tesalonikifuɛ Mun


Zozie nin mɛn nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ fá mán be’n | Ba kanngan’m be Biblu’n nun like klelɛ fluwa\nLIKE SUANLƐ 29\nZoova fali Zozie\nMoizi dunnin Izraɛlifuɛ mun be ɲrun afuɛ kpanngban. Kɛ ɔ cɛ kan ɔ́ wú’n, Zoova seli i kɛ: ‘Nán wɔ yɛ á fá Izraɛlifuɛ mun wlú mɛn nga n seli be kɛ ń fá mán be’n nun-ɔn. Sanngɛ ń má fá mɛn sɔ’n ń klé wɔ.’ I sin’n, Moizi seli Zoova kɛ ɔ fa sran uflɛ sie Izraɛlifuɛ mun be su. Zoova seli i kɛ: ‘To Zozie lɔ naan ko se i kɛ i yɛ n fɛli i-ɔ.’\nMoizi seli Izraɛlifuɛ mun be kɛ ɔ cɛ kan’n ɔ́ wú, naan Zoova fali Zozie kɛ ɔ fa be wlu mɛn ng’ɔ seli kɛ ɔ́ fá mán be’n nun. Ɔ seli Zozie kɛ: ‘Nán srɛ kun wɔ. Zoova wá úka-ɔ.’ I sin’n, Moizi ko fuli Nɛbo oka’n su. Kpɛkun mɛn nga Zoova seli kɛ ɔ́ fá mán Abraamun nin Izaaki nin Zakɔbu’n, ɔ fa kleli i. Moizi dili afuɛ ya kun ablaɔn (120) yɛ ɔ wuli-ɔ.\nZoova seli Zozie kɛ: ‘Kpɛ Zurdɛn nzue’n naan kɔ Kanaan. Ń má úka wɔ kɛ nga n fa ukali Moizi’n sa. Sanngɛ kanngan min Mmla’n nun cɛn kwlakwla. Nán srɛ kun wɔ. Kɔ naan ko yo like nga n seli wɔ kɛ a yo’n.’\nZozie sunmannin sran nɲɔn kɛ be ko niannian Zeriko klɔ’n nun. Like suanlɛ ng’ɔ bɛ i sin’n kan sa ng’ɔ juli lɔ’n i ndɛ. Kɛ be sali be sin’n, be seli Zozie kɛ Kanaan kɔlɛ blɛ’n w’a ju. Kɛ i aliɛ cɛnnin’n, Zozie seli Izraɛlifuɛ mun kɛ be tutu be tannin sua mun naan be wɔ. Ɔ seli Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ nga be sua aenguɛ’n i alaka’n be kɛ be dun Izraɛlifuɛ mun be ɲrun mmua naan be wɔ Zurdɛn nzue’n i nuan lɔ. Blɛ sɔ nun’n, nn Zurdɛn nzue’n w’a yi. Sanngɛ kɛ Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun be ja’n kannin nzue’n cɛ’n, ɔ yacili sonjilɛ. Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ mun be ko jrannin nzue’n i sonjiwlɛ’n i afiɛn. Kpɛkun Izraɛlifuɛ mun be kwlaa be sinnin. Atrɛkpa’n i sɔ’n yoli maan be wla kpɛnnin abonuan sa nga Zoova yoli i Jenvie Ɔkwlɛ’n i nuan lɔ’n su. ?A bu i sɛ?\nSiɛn’n, Izraɛlifuɛ mun b’a ju mɛn nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ fá mán be’n nun. Ɔ maan be kwla kplan be sua nin be klɔ mun, be kwla di fie, yɛ be kwla ta viɲin nin waka nga be di be su mma mun’n. Lɔ asiɛ’n yo like ye kpa.\n“[Zoova] ɔ́ wá dún mmua amun ɲrun tititi. Aawlɛ flɛnnɛn’n nun lika kee kpa nun bɔbɔ’n, ɔ́ mán amun like bé dí, amun ku yí.”—Ezai 58:11.\nKosan: ?Kɛ Moizi wuli’n wan yɛ ɔ dunnin Izraɛlifuɛ mun be ɲrun mmua-ɔ? ?Sa benin yɛ ɔ juli Zurdɛn nzue’n i nuan lɔ-ɔ?\nKalɛ 27:12-23; Mmla’n 31:1-8; 34:1-12; Zozie 1:1–3:17.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Apokalis 12\nLɩmɔn -tʋ 'lee -mlɛngan -dan\n1 Ɛn 'lɛbo "fɔ wɩ -dan tʋ drɛ laji. 'Wɩ zɩɛ -nyrɛn 'gʋ: Lɩmɔn -tʋ nɛn, yidɛ -a man 'si 'e pɛɛnɔn bɛ, -a cɛin "fli "a 'e 'tɔdɩ mlɛn da, ɛn -siga kle "nɛn mlɛn crɛn a "man 'sɔravli "bɛ, e ya 'e wʋdɩ -a -wulo -man. 2 Lɩ zɩɛ -a -pɔn a 'e man, ɛn e -fɔ -srunan, -yee "wɛan e -paandɩ 'sia.\n3 Zɩ e -paandɩ 'sia bɛ, ɛn 'lɛbo "fɔ wɩ pee drɛ laji. 'Wɩ zɩɛ -nyrɛn 'gʋ: -Mlɛngan nɛn, e ya -dan, ɛn e ya 'tɛndɛn. -A -wulo a "da 'sɔravli, ɛn -a 'bei a "da "fu, ɛn -siga kle "a 'e wʋdɩ -a -wulo 'sɔravli 'bɔ man. 4 Mlɛn crɛn pɛɛnɔn nɛn Bali o cɛɛn 'e cin man yaaga bɛ, -mlɛngan zɩɛ -a wei -a 'fʋɩ 'tʋ wɛɛn 'trɛda. -A -nan nɛn -mlɛngan pli lɩ zɩɛ -a man, 'nan -te e cɛɛn 'nɛn 'yadɩ man bɛ -e 'e 'nɛn 'bɔ 'blɩ. 5 Kɔɔ 'nɛn zɩɛ -a 'bɔ nɛn Bali -a 'pla 'nan -yɛɛ -taa "mingɔnnɛn -blɩlɛ 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji 'nɔn da "fo. Lɩ zɩɛ e 'nɛn 'bɔ 'ya -klɔnmɔn -a, ɛn Bali -kʋ -a 'e "srɔn. 'Wɩ 'kpa nɛn, e ya Bali -le mingɔnnɛn pɛin "srɔn, -mlɛngan 'ka -kɔlalɛ -a -blɩdɩ -a dɩ. 6 -A -nan nɛn lɩ 'bɔ flan 'sia, ɛn e -kʋ "bui "da zia. E -kʋ fɛnan nɛn Bali -a man drɛ -a yɔɔnan -a bɛ -a -nan. Fɛ zɩɛ -a -nan nɛn waa 'lɛ 'bʋ 'trilii yi -kpi tʋ yi -yaa 'fiili 'e 'ta le yi -fuba 'shɛɛdʋ (1.260).\nBali -le 'pasianɔn 'kuli -tɔ Satan man ɛn waa klɩ\n7 -Kuli 'sʋ laji. Bali -le 'pasiazan nɛn waa laabo Mishɛl bɛ, o 'vale 'yee 'pasianɔn 'a, o -kuli -tɔ -mlɛngan man. Ɛn -mlɛngan 'lee 'yee 'pasianɔn -a -tan 'o 'vale waa. 8 'Pian zɩ -mlɛngan -pɛ 'ka 'sɔlɛ -kuli -a dɩɛ, ɛn 'o 'vale 'yee 'pasianɔn 'a o -nyrannan 'ka yɩlɛ "nyian laji dɩ. 9 -A -nan nɛn Bali -le 'pasianɔn o -pin laji, ɛn o 'ta 'tɔ o pɛɛnɔn man 'trɛda. -Mlɛn nɛn e blamin see paa 'li bɛ, -a 'bɔ nɛn. Waa laabo Bali 'nanmanzan, ɛn waa laabo "nyian Satan. -Yɛɛ 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ "paa 'trɛda blamin lɔ.\n10 "Bɛ -sru ɛn an wei 'plɛblɛ 'tʋ 'man laji. Wei zɩɛ yaa 'vɩ 'nan:\n«'Bɛ nɛn 'gʋɛ,\ntʋ nɛn -kaa "tɩ Bali min "sia 'wɩ 'ji bɛ, e 'bɔ.\nE 'yee 'plɛblɛ 'ci kɔɔn,\nɛn yaa -ci kɔɔn 'nan\n'yɛɛ cɩ mingɔnnɛn -a.\nƐn e 'plɛblɛ 'nɔn\n'e 'pɩ Zozi Crizi lɛ\n'nan 'e mingɔnnɛn -blɩ fɛ pɛɛnɔn da.\n'Wɩ 'kpa nɛn 'wɩnun zɩɛ -a,\nkɔɔ o Satan -pin laji.\nYa'a 'kɔlaman "nyian -tɔdɩ -a Bali 'lɛ,\n-e 'e 'wɩ 'tɔ -kaa "bʋɩ\n'lee -kaa "blu Zozinɔn man dɩ.\n'Wɩ zɩɛ -a 'bɔ nɛn\nyaa dra 'e 'cɛn bodrun funnin,\nɛn waa 'le 'tɔ -yrɔ 'siɛn.\n11 Ɛn "nyian bɛ,\nBali -le 'wɩ nɛn\nwaa 'vɩ minnun lɛ bɛ,\n'lee Bali -le 'bla nyɛn nɛn,\ne -sran bɛ,\n-yee "wɛan -kaa "bʋɩ\n'lee -kaa "blu Zozinɔn Satan klɩ.\nWa'a "klanlɛ -kadɩ lɔ\n'wee yi -tɛradɩ Zozi da -ji dɩ.\n12 'Wɩ zɩɛ -yee "wɛan bɛ,\nlaji fɛnun 'lee 'ka pɛɛnɔn nɛn\nka -nyɛanla 'nan nun bɛ,\n'Pian 'trɛ 'lee jemie -le vɛ bɛ,\n'wɩ -taa "bɔlɛ "wee "man,\nkɔɔ Satan 'e yra 'pa o da.\n'Bli a 'e 'fɔdɩ "ji -dan,\nkɔɔ yaa -tɔa\n'nan 'yee tʋ 'ka "nyian -fʋlɛ "kaga "dɩ.»\n13 Zɩ -mlɛngan -a 'yɩ 'nan laji si a 'e 'lɛ wʋdɩ 'e 'lɔ bɛ, -a -nan nɛn e sɔɔnla lɩmɔn nɛn e 'nɛn 'ya -klɔnmɔn -a bɛ -a -sru. 14 'Pian lɩ zɩɛ, Bali kɔɛbo -pɛ "jɛ -dandan "fli "nɔn -yrɛ, 'nan -e 'e 'kʋ "bui "da, fɛnan nɛn Bali 'bɔ -a 'pla -yrɛ "bɛ -a -nan. Fɛ zɩɛ -a -nan nɛn waa 'lɛ 'bʋ 'trilii lɛ yaaga 'e 'ta le 'e -bu, ɛn -mlɛngan 'ka -kɔlalɛ -a man yɩdɩ -a dɩ. 15 Tʋ zɩɛ -a man bɛ -mlɛngan 'yi bɔladɩ 'sia 'e 'le te e "yro, 'nan -e 'yi 'bɔ 'e -kʋ lɩ zɩɛ -a. 16 'Pian 'trɛ 'pa lɩ zɩɛ -a va. E 'lɛ 'sʋ, ɛn 'yi nɛn e 'bɔla -mlɛngan 'le bɛ, e -sɛn "ji 'e pɛɛnɔn. 17 -A -nan nɛn 'bli 'fɔ -mlɛngan -ji lɩ zɩɛ -a man -wlidɩ. -Yee "wɛan e -kuli -tɔ 'siɛn lɩ zɩɛ -a kluda 'nɔn man. Minnun nɛn o 'ta wʋla Bali wei da, ɛn o -tɔ 'wɩnun nɛn Zozi 'a -ci 'si -wlɛ "bɛ -a da bɛ, -wɛɛ cɩ lɩ zɩɛ -a kluda 'nɔn 'a.\nSatan -wi -tʋ 'pa 'sia 'trɛda\n18 "Bɛ -sru ɛn -mlɛngan 'bɔ 'kʋ jemie man.


Farizifuɛ mun, yɛ fie mɔ b’a gua nun awie ijre’n | ?Amun si sɔ?\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel Cambodgien Chokwe Chol Chopi Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kimbundu Kisi Krio Lao Lifu Makua Maltais Mam Mazateco (Huautla) Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyungwe Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Romany (Southern Greece) Saramaccan Sena Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tshwa Tzeltal Umbundu Wallis Wawle Wayuunaiki\n?Lalafuɛ nun’n, sran kun kwla gua awie ijre sran uflɛ i awie fie’n nun sakpa?\nFluwa nga laa jɔlɛ difuɛ’m be nian nun be siesie ndɛ mun’n i kun yɛ. Be yili i uflɛ afuɛ 1468 nun. Famiɛn Zistɛn yɛ ɔ klɛli i klikli nun ɔn.\nMATIE ndɛ tre 13 i mma 24 lele 26 nun’n, Zezi seli kɛ: “Nyanmiɛn sielɛ’n ɔ fa sran kun b’ɔ fa awie guɛli i fie’n su. Kɛ sran’m bé láfi’n, i kpɔfuɛ’n bali, ɔ wa guali awie’n nun awie ijre mma naan w’a wɔ. Kɛ awie’n fifili b’ɔ́ wlɔ́’n, be wunnin kɛ awie ijre sɔ’n wo nun.” Fluwa sifuɛ wie’m be lafiman su kɛ sran kun kwla yo sɔ sakpa. Sanngɛ, Rɔmufuɛ’m be mmla fluwa wie’m be kle kɛ i sɔ sa kwla ju sakpa.\nFluwa kun kan kɛ Rɔmufuɛ’m be mmla’n nun’n, sɛ sran kun ko gua ijre tɛ wie i mma i wiengu kun i fie’n nun fa tu i klunngbɔ’n, nn i sɔfuɛ’n w’a yo sa tɛ dan. Kɛ ɔ́ fá jú mɔ bé kpɛ́ i sɔ mmla’n, i sɔ’n kle kɛ sran wie’m be yo sɔ. Be flɛ laa fluwa sifuɛ kun kɛ Alastɛli Kɛr. Ɔ seli kɛ afuɛ 533 nun’n, Rɔmufuɛ’m be famiɛn nga be flɛ i kɛ Zistɛn’n, ɔ klɛli mmla fluwa kun. Rɔmufuɛ’m be mmla’n, ɔ nin ndɛ wie mɔ kɛ ɔ fɛ i afuɛ 100 lele afuɛ 250 nun be mmla klɛfuɛ’m be kannin’n, be o fluwa sɔ’n nun. Mmla klɛfuɛ sɔ’m be nun kun suan Ilpian. Ɔ kannin sa kun m’ɔ juli blɛ sɔ’n nun’n i ndɛ. Ɔ seli kɛ sran wie ko guali ijre tɛ wie i mma sran kun i fie’n nun. Ɔ maan, sran’n i fie’n sacili. Rɔmufuɛ’m be mmla fluwa’n kle like ng’ɔ fata kɛ fie difuɛ kun yo naan sran ng’ɔ sacili i fie’n w’a yi i ti sika w’a mɛn i’n.\nI sɔ sa juli laa Rɔmun lɔ. I sɔ’n kle kɛ sa nga Zezi kɛnnin i ndɛ i ɲanndra’n nun’n, ɔ kwla ju sakpa.\n?Amun si sɔ?—Afuɛ 2016, Ɔktɔblu


Kɛ sa kekle wie tɔ’n | Awlobo aklunjuɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abui Acoli Afrikaans Ahanta Ajië Albanais Allemand Alur Amharique Anglais Angolan Sign Language Arabe Arabic (Tunisia) Arménien Assamais Ateso Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Balinese Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Biak Bichlamar Bikol Boulou Bulgare Cakchiquel (Central) Cambodgien Catalan Cebuano Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chin (Tiddim) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chopi Chuabo Citonga Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole de la Réunion Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Damara Dangme Danois Dayak Ngaju Digor Douala Dusun Edo Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Frafra Français Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Ghanaian Sign Language Gitonga Goun Grec Groenlandais Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Gujarati Guna Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Huastec Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Iloko Indian Sign Language Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabyle Kachin Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kongo Kpelle Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurde Sorani Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lamba Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes bolivienne Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes malawite Langue des signes mexicaine Langue des signes néo-zélandaise Langue des signes panaméenne Langue des signes paraguayenne Langue des signes polonaise Langue des signes portugaise Langue des signes russe Langue des signes suédoise Langue des signes tchèque Langue des signes vénézuélienne Langue des signes zimbabwéenne Langue des signes équatorienne Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lugbara Lunda Luo Macédonien Madagascar Sign Language Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mandjak Maninkakan (Eastern) Mapudungun Marathi Maré Maya Mazahua Mazateco (Huautla) Mbukushu Mende Meru Mingrelian Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mizo Mongol Mooré Motu Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nambya Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Nias Niue Norvégien Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otomi Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Pennsylvania German Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Quiché Rarotongan Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Southern Greece) Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Shuar Sidama Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovène Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Sérèr Tagalog Tahitien Tajiki Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Tojolabal Tok Pisin Tongien Toraja Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Turkmène Tuvalu Tuvinian Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Udmurt Ukrainien Urhobo Uruund Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wichi Wolaitsa Wolof Xhosa Xârâcùù Yoruba Zandé Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nKɛ sa kekle wie tɔ’n\n“Kannzɛ kɛ é sé yɛ’n sa fanunfanun b’ɔ tɔ amun su’n ti amun wla bo le nnyɔn kun’n, maan amun klun jɔ.”—1 Piɛr 1:6.\nKannzɛ bɔbɔ amun yo like kwlaa nga amun kwla yo naan amun a di aklunjuɛ amun aja’n nin amun awlobo’n nun’n, sanngɛ sa kekle wie mɔ amun a sunnzunman’n be kwla ju. Kɛ ɔ ko yo sɔ’n aklunjuɛ dilɛ’n kwla yo kekle. (Akunndanfuɛ’n 9:11) Kɛ sa kekle’m be tɔ e su’n, Ɲanmiɛn uka e klolɛ su. Sɛ amun fa Biblu’n nun mmla nga be lɔngɔ su yɛ’n be su’n, kannzɛ sa’n ti tɛ sɛ’n, amun nin amun awlobo’n nunfuɛ mun, amún wún i trawlɛ.\n1 AMUN LAFI ZOOVA SU\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “An koko sa ng’ɔ o amun su’n i kwlaa kle i, afin i yɛ ɔ nian amun lika-a.” (1 Piɛr 5:7) Nán amun wla fi su le kɛ kekle nga be tɔ amun su’n be finman Ɲanmiɛn. (Zak 1:13) Sɛ amun fa amun wun mɛntɛn i’n, ɔ́ úka amun kpa. (Ezai 41:10) Biblu’n se kɛ: “Like ng’ɔ mian amun sa’n, amun kan kle i. Ɔ ti e fiawlɛ.”—Jue Mun 62:9.\nSɛ amun kanngan Biblu’n nun cɛn kwlakwla’n, yɛ sɛ amun suan nun like’n, amun wla gúa ase. Kpɛkun amun bɔbɔ amún wún kɛ “sa kwlaa b’ɔ tɔ e su’n, [Nyanmiɛn] yɛ ɔ fɔnvɔ ye-ɔ.” (2 Korɛntfuɛ Mun 1:3, 4; Rɔmfuɛ Mun 15:4) Ɲanmiɛn waan i bɔbɔ yó “maan amun wun jɔ́ amun fɔuun.”—Filipfuɛ Mun 4:6, 7, 13.\nAmun srɛ Zoova kɛ ɔ uka amun naan amun wla gua ase.\nAjalɛ fanunfanun nga be kwla yo amun wun sa ye’n amun bu be akunndan naan amun fa be nun kpafuɛ’n.\n2 AMUN NIAN AMUN BƆBƆ NIN AMUN AWLOBO’N BE LIKA\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Sran ng’ɔ si ngwlɛlɛ’n, ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ sí sa. Sran ng’ɔ si akunndan’n, akunndan nun ndɛ yɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ tí-ɔ.” (Nyanndra Mun 18:15) Maan amun wun amun su sa’n i wlɛ kpa. I sin’n, amun kunndɛ like nga amun awlo’n nunfuɛ’m be tinuntinun be miɛn i wun’n. Kpɛkun amun nin be koko su yalɛ, yɛ amun sie amun su be nuan bo.—Nyanndra Mun 20:5.\n?Yɛ sɛ amun awlɛn su sran kun wu’n nin? Sɛ ɔ yo sɔ naan sunlɛ kun amun’n, amun sun. Blɛ wie nun’n, Zezi bɔbɔ “sunnin.” (Zan 11:35; Akunndanfuɛ’n 3:4) Asa ekun’n, amun fa blɛ be lo wunmiɛn. (Mark 6:31) I sɔ’n yó maan amún kwlá jrán amun su sa’n i ɲrun kekle.\nKa naan sa kekle wie w’a ju’n, amun nin amun awlo’n nunfuɛ’m be ta yalɛ koko. I liɛ’n kɛ sa tɔ’n, amun afiɛn yalɛ kokolɛ’n yó pɔpɔ.\nUsa be nga sa sɔ’n w’a tɔ be su le’n be ngwlɛlɛ afɛ.\n3 AMUN KUNNDƐ UKALƐ\nNDƐ NGA BIBLU’N KAN’N: “Janvuɛ kpa’n ɔ nunnun wunfle. Be niaan’n kusu, ɔ nunnun mmoja.” (Nyanndra Mun 17:17) Amun janvuɛ kpa mɔ b’a kaci kɛ amun niaan sa’n be kunndɛ kɛ bé úka amun, sanngɛ wie liɛ’n be siman like trele ng’ɔ fata kɛ be yo’n. Ɔ maan sɛ amun kunndɛ kɛ be yo like wie man amun’n, amun bo su kle be. (Nyanndra Mun 12:25) Asa ekun’n, amun se be nga b’a tin Ɲanmiɛn sulɛ nun’n naan be uka amun wie. Afɔtuɛ nga bé jrán Biblu’n su bé mán amun’n ɔ́ úka amun.—Zak 5:14.\nBe nga be lafi Ɲanmiɛn su’n, sɛ amun fa amun wun mantan be titi’n, bé súan amun bo. Asa ekun’n, sɛ amun fɔnvɔ be nga kekle o be su wie’n, i sɔ’n wlá amun fanngan. Amun uka be naan be lafi Zoova su, naan be fa be wla guɛ i ninnge nga i waan ɔ́ yó be’n be su. Amun uka be nga be mian ukalɛ wun’n, nán amun kpɔci be nga be klo amun mɔ amun ndɛ lo be’n.—Nyanndra Mun 18:1; 1 Korɛntfuɛ Mun 15:58.\nAmun koko sa ng’ɔ o amun su’n kle amun janvuɛ kpa kun, yɛ amun mɛn i atin maan ɔ uka amun.\nLike trele nga amun kunndɛ kɛ ɔ yo man amun’n, amun bo su kle i.\nAMUN FA AKUNNDAN KPAFUƐ’N\nKannzɛ bɔbɔ amun bu i kɛ amun lemɛn i yowlɛ’n, sanngɛ maan amun akunndan’n kwlaa tran Ɲanmiɛn su. I nun mɔ Zɔbu wún i ɲrun’n, ɔ seli kɛ: ‘Maan manmanlɛ’n ɔ yo Anannganman i liɛ!’ (Zɔb 1:21, 22) Kɛ Zɔbu sa’n, maan Zoova dunman’n nin i klun sa’n be yo amun cinnjin tra amun bɔbɔ amun su sa liɛ’n. Kannzɛ ninnge’m be yoman kɛ nga amun sunnzunnin’n sa’n, nán amun sa sin bubu amun. Amun lafi Ɲanmiɛn su. Zoova se kɛ: “Amun wun angunndan nga m bu’n, m bɔbɔ min yɛ n si i-ɔ. Angunndan kpa yɛ m bu i amun wun-ɔn, nán angunndan tɛ-ɔ. N kunndɛ kɛ amun nyrun atin’n yo weiin.”—Zeremi 29:11.\n?Sa kanngan’m be nun bɔbɔ’n, n lafi Zoova su tankaan kpa?\n?Wafa sɛ yɛ Zoova yi i aklunye’n i nglo min lika mɔ i ti yɛ ɔ fata kɛ n lɛ i ase cɛn kwlaa ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ sa tɛ’n bali mɛn’n nun ɔn? ?Yɛ ngue ti yɛ Ɲanmiɛn nin a yiman ɔn? ?Naan ɲrɛnnɛn wunlɛ’n wíe cɛn kun?


Ɲanmiɛn i su like suanlɛ\nSɛ amun kanngan Biblu’n nun’n, amún kwlá súan Zoova i su like. I osu w’a cɛ kpa, Ɲanmiɛn kpali sran wie mun naan be klɛ i klun akunndan’n be sie. Ndɛ nga be klɛli’n, yɛ ɔ o Biblu’n nun-ɔn. Andɛ’n, sɛ e kanngan Biblu’n nun’n, é sí Ɲanmiɛn i su like. Kɛ mɔ Zoova i nuan ndɛ’n yɛ ɔ o Biblu’n nun ti’n, be flɛ i wie kɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n. E kwla lafi ndɛ nga Biblu’n kan’n su, afin Zoova buaman ato le. ‘Ɲanmiɛn kwlá buaman ato le.’ (Ebre Mun 6:18) Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti nanwlɛ.—Zan 17:17.\nNinnge nga Ɲanmiɛn man e’n, be nun cinnjin kpa kun yɛle Biblu’n. Ɔ ti kɛ lɛtri mɔ siɛ kpa kun m’ɔ klo i mma mun’n, ɔ klɛ man be’n sa. Ɔ kan nda nga Ɲanmiɛn tɛli i kɛ asiɛ’n káci lika klanman kpa kun mɔ i nun tranlɛ’n yó fɛ’n i ndɛ. Ɔ kan like ng’ɔ yoli i laa’n, ɔ nin ng’ɔ su yo i dɔ nga su’n, ɔ nin ng’ɔ́ wá yó i e ɲrun lɔ fá mɛ́n i mma nga be lafi i su’n, i ndɛ. Asa ekun’n, ɔ kle e like nga e ko yo naan asamian nun’n, y’a wun e wun fɛ naan y’a ɲan aunjuɛ’n.—2 Timote 3:16, 17\nZoova i Lalofuɛ’m be ti Ɲanmiɛn i janvuɛ, bé úka amun naan amun a wun ninnge nga Biblu’n kle’n be bo. Amun se be kɛ amun kunndɛ kɛ amun suan Biblu’n like. Be su deman amun i ti sika. (Matie 10:8) Kusu amun kwla kɔ be asɔnun aɲia’m be bo wie. Be asɔnun sua nga be flɛ be Ɲanmiɛn Sielɛ Blɛ sua’n, be nun yɛ be yia-ɔ. Sɛ amun kɔ asɔnun aɲia sɔ’m be bo’n, amún kɔ́ amun ɲrun ndɛndɛ kpa Ɲanmiɛn i silɛ’n nun.\nNinnge nga Ɲanmiɛn yili be’n be kwla uka amun i silɛ’n nun. Amun nian, Biblu’n se kɛ: ‘Ɲanmiɛn yili nglo nin asiɛ’n.’ (Bo Bolɛ 1:1) Kɛ Zoova yili “nglo’n,” ɔ yili wia’n. ?Ngue like yɛ wia’n kle e Ɲanmiɛn su ɔ? Ɔ kle e kɛ Zoova le tinmin dan kpa. I kunngba cɛ yɛ ɔ kwla yi like ng’ɔ le ta kɛ wia’n sa’n niɔn. Kusu ɔ kle e wie kɛ Zoova ti ngwlɛlɛfuɛ. Afin ngwlɛlɛ yɛ ɔ fata kɛ be fa yi like kɛ wia sa, m’ɔ yo maan lika’n lo, m’ɔ kpaja kpɛkun m’ɔ nuanman le’n niɔn.\nNinnge nga Zoova yili be’n be kle kɛ ɔ klo e\nSran mun yɛ be klɛli ɔ. ?Kɛ be se kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n, i su ɔ? ?Sran onin i akunndan mun yɛ be o Biblu’n nun ɔn?


Luk 24 YRENT - 'Mɔnnɛn yi 'bɛ cɩ Zuif 'nɔn 'le 'flinla - Bible Search\nLuk 23 Zan 1\n(Mt 28.1-8; Mk 16.1-8; Zan 20.1-13)\n1'Mɔnnɛn yi 'bɛ cɩ Zuif 'nɔn 'le 'flinla "yi -sru "yi -a. 'Mɔnnɛn yi zɩɛ -a bodrun puunɔn nɛn lɩmɔnnun zɩɛ o -kʋ Zozi 'yrɛ da 'o 'lɔ le 'nyrɔn 'lee tɔɔ nɛn waa drɛ bɛ -a. 2-Kɔlɛbu -dan nɛn 'e 'tɔdɩ -yrɛ "nɛn "bɛ, waa 'yɩ 'e 'sidɩ "nɛn. 3-A -nan nɛn o wlala -yrɛ 'bɔ 'ji. 'Pian wa'a Minsan Zozi pa yɩlɛ dɩ. 4'Wɩ zɩɛ e 'baba 'fɔ o man. Ɛn min "fli 'bɔla 'ji o va 'o 'ta le sɔ 'fuvu 'yrɩyrɩ 'a. 5-A -nan nɛn nyɛn o cɛɛn ɛn 'o 'wulo -fɔ 'o 'wlu. 'Pian min "fli zɩɛ o 'nan -wlɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn min nɛn -a yiɛ cɩ "man "bɛ, kaa -wɛɛman minnun nɛn o kaa bɛ o va? 6Zozi 'ka fɛ 'gʋɛ -a -nan dɩ, e wluan 'kanɔn 'va. 'Wɩ nɛn yaa 'vɩ te e ya tian Galile bɛ, -a -cin 'e -sɔɔnla 'ka 'ji. 7Kɔɔ yaa 'vɩ 'nan: ‹Minnun Blamin -pɩ -nɔan 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn lɛ -e 'o -tɛ. Waa -pɛinman yiba "plan da, -a yi yaagazan da bɛ -e 'e 'wluan -kanɔn 'va.› » 8Tɔɔn ɛn 'wɩ nɛn Zozi -a tin 'pa -wlɛ "bɛ, -a -cin sɔɔnla o ji.\n9-A -nan nɛn o 'bɔla -yrɛ zɩɛ -a ji. Ɛn o -kʋ 'wɩ zɩɛ -a vɩlɛ Zozi -srunɔn 'fuda -tʋ 'lee min -mienun lɛ. 10Lɩmɔnnun nɛn o -kʋ -yrɛ da bɛ, o 'tɔ nɛn 'gʋ: Madala lɩ Mari a, ɛn Zanɛn a, ɛn Zaji "bʋ Mari a, 'lee lɩmɔn -mienun. -Wɛɛ 'wɩ nɛn e drɛ bɛ, -a 'sinan 'pa Zozi 'le 'pasianɔn lɛ. 11'Wɩ zɩɛ Zozi -srunɔn 'a 'sia -sɛɛ "wʋ wɩ -a, ɛn wa'a yi -tɛlɛa "da "dɩ. 12'Pian Piɛri wluan, ɛn e -kʋ flan -a Zozi -yrɛ da. Zɩ e 'bɔla 'nan nun bɛ, ɛn e 'kunnan, "yɛɛ yiɛ 'tɔ bɛ, te e sɔ nɛn waa 'pa Zozi man bɛ, -a ye 'e -srandɩ "tra. -A -nan nɛn e 'li 'e da 'yee vɛnan, te -a 'plo a 'e 'fɔdɩ 'wɩ nɛn yaa -nan 'yɩ bɛ -a.\n13Yi 'bɔ 'lein zɩɛ -a da nɛn Zozi -srunɔn "fli -kʋdɩ 'sia 'fla nɛn waa laabo Emauzi bɛ -a da. 'Fla zɩɛ e ya Zeruzalɛm man kilo -fu da. 14O ya -sɛɛ "wʋnan 'wɩ pɛɛnɔn nɛn e drɛ bɛ -a da. 15"Wɛɛ -kɔn 'wɩ tin 'banan 'wɩnun zɩɛ -a da bɛ, ɛn Zozi 'bɔ o man, ɛn o -kʋdɩ 'sia waa. 16Waa 'yɩ, 'pian wa'a -kɔnnɛn "yɩlɛ dɩ.\n17Ɛn Zozi -a laabʋ -wlɔ 'nan: «-Mɛ "wɩ nɛn kaa ve, te ka -ko 'ta wʋdɩ -a 'gʋ?»\nO ta drɛ 'trɔdrɔ, ɛn o -tɔ. 18Min "fli zɩɛ -a -tʋ a "va "bɛ waa laabo Kleopa. E 'nan Zozi lɛ 'nan: «'I 'tʋwli yiɛ cɩ Zeruzalɛm, te 'wɩ nɛn e drɛ 'nan bɛ, yi'a tian "i "manlɛ "fo "dɩ!»\n19Ɛn Zozi -a laabʋ -wlɔ 'nan: «-Mɛ "wɩ 'bɛ drɛ Zeruzalɛm?»\n-A -nan nɛn o 'nan -yrɛ 'nan: «Nazarɛtɩ min Zozi 'le 'wɩ nɛn. Bali 'lewei vɩzan -dan nɛn. 'Wɩnun nɛn yaa 'vɩ, 'lee 'wɩnun nɛn yaa drɛ bɛ, -wɛɛ -ci -kɔɔnman 'nan Bali 'bɛ 'pa 'sia, ɛn minnun -a -tɔ 'nan 'wɩ 'kpa nɛn. 20'Pian -cee Bali -pannɔn 'tanɔn 'lee -kaa tanɔn -a -nɔn minnun lɛ 'nan 'o -tɛ. Ɛn waa -tɛ yiba "plan da. 21-A -cin a "nɛn 'kʋ 'ji 'nan, -yɛɛ "ta -daa Izraɛl 'nɔn 'silɛ 'wɩ 'ji. 'Pian 'wɩ zɩɛ e 'bɔ "man -a -nan yi yaaga nɛn 'gʋ. 22Ɛn "nyian bɛ cɛɛgʋ bodrun 'gʋɛ, lɩmɔnnun nɛn kʋ cɩ waa bɛ, o -kʋ -yrɛ da. Ɛn o -ta 'lɛbo "fɔ wɩ -dan vɩlɛ 'kʋɛ. 23O 'nan, wa'a Zozi pa yɩlɛ -yrɛ -ji dɩ, ɛn Bali -le 'pasianɔn 'bɔla 'ji o va. Bali -le 'pasianɔn zɩɛ o 'nan Zozi yiɛ a "man. 24Min -mienun nɛn kʋ cɩ waa bɛ, "o -kʋʋ "nyian -yrɛ da. Waa 'yɩ "le zɩ lɩmɔnnun -a 'vɩ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. Ɛn o 'bɔ "nyian wa'a Zozi yɩlɛ dɩ.»\n25Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Cee 'wɩ ci mandɩ a 'plɛblɛ. -Mɛ "le "wɛan nɛn 'wɩnun nɛn Bali 'lewei vɩnɔn -a 'vɩ bɛ, e ya 'ka 'lɔ 'plɛblɛ -e 'ka yi -tɛra "da? 26Kɔɔ Bali 'lewei vɩnɔn -a crɛn -tɛ 'wein 'nan, 'wɩnun zɩɛ -wɛɛ bɔa min 'sizan 'wɩ 'ji Crizi man, 'vaa -e 'e mingɔnnɛn -blɩdɩ 'sia.» 27-A -nan nɛn Zozi 'wɩ pɛɛnɔn nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ 'e 'bɔ man bɛ, -a -ci 'vɩ -wlɛ. Yaa 'sia 'wɩnun nɛn 'o 'crɛn -tɛdɩ Moizi -le 'fluba 'ji bɛ -a da, ɛn yaa 'le 'sran 'wɩ pɛɛnɔn nɛn Bali 'lewei vɩnɔn -a 'vɩ bɛ -a da.\n28Zɩ o 'bɔla 'fla nɛn o "ta -ko "da "bɛ -a "srɔn "kogo bɛ, ɛn Zozi -a drɛ "le 'e "ta -ko -kɔɔbli. 29'Pian min "fli zɩɛ o kɔala "man -a trʋ 'badɩ -a 'nan: «'I 'fʋ 'kʋ va 'gʋ, kɔɔ funninmlan 'pla, ɛn -pei cɛɛn tandɩ man.» Zozi wlala o va, ɛn e -fʋ o va.\n30Zɩ o -nyran 'nan -e 'o fɛ -blɩ bɛ, ɛn Zozi 'kpɔun 'si, e Bali muo "fɔ, yaa "nɛn jɛɛn, ɛn yaa -nɔn -wlɛ. 31-A -nan nɛn o yiɛ da 'si, ɛn o Zozi -kɔnnɛn 'yɩ. 'Nun tɔɔn ɛn e 'san o 'lɛ. 32Ɛn waa vɩdɩ 'sia 'o cin lɛ 'nan: «Fɛ -le "wɛan nɛn -a wei 'kʋ 'sianan paan -sia, te e ya Bali wei nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ bɛ, -a -ci vɩnan 'kʋɛ bɛ, kʋa -ci 'man "mɛn.»\n33-A -nan nɛn min "fli zɩɛ, o 'li 'o da "nyian Zeruzalɛm. O 'bɔ Zozi -srunɔn 'fuda -tʋ 'lee min -mienun man 'o cin yɩdɩ. 34Ɛn minnun nɛn 'o cin yɩdɩ bɛ, waa vɩdɩ 'sia min "fli zɩɛ -wlɛ 'nan: «Minsan wluan 'kanɔn 'va, 'wɩ 'kpa nɛn. 'E 'fli kɔɔn Simɔn lɛ.» 35Ɛn min "fli zɩɛ, 'wɩ nɛn e drɛ "nyian -wee "lɛ -sia bɛ waa 'vɩ. Ɛn zɩ waa -kɔnnɛn 'yɩ 'kpɔun "nɛn 'jɛnnan bɛ, waa 'vɩ.\n(Mk 16.14-18; Zan 20.19-23)\n36O -fʋ 'wɩ zɩɛ -a vɩnan, ɛn Zozi 'bɔla 'ji o yei, ɛn e o 'tɔ 'bʋ. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Bali 'e 'fʋdɩ -trɔɔ -nɔn 'cɛɛ!»\n37-A -nan nɛn "klan -sɛn o ji, ɛn nyɛn o cɛɛn. 'O 'ci nrɔn 'nan min lei nɛn. 38Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn "klan 'ka -tɛa? Ɛn -mɛ "le "wɛan nɛn 'wɩ zɩɛ -a -cin -tɔa 'ka 'ci? 39'Kaan -pɛlanun 'lee 'an 'cɛinnun -nanjɛn! 'An 'bɔ nɛn. 'Ka klɛ 'an man -e 'ka -tɔ 'nan maan nɛn. 'An nɛn a 'an man, ɛn 'an 'wlɛ a "ji. Kaa -tɔa 'nan, min lei -le vɛ 'ka zɩ dɩ.»\n40E ya 'wɩ zɩɛ -a vɩnan ɛn 'e 'pɛnun 'bɔla 'ji -wlɛ, ɛn 'e 'cɛinnun 'bɔla 'ji -wlɛ. 41'Wɩ o 'kan "fo, ɛn o ci "nranman 'kpa, 'pian wa'a tian yi tɛala "da 'nan 'wɩ 'kpa nɛn dɩ. -Yee "wɛan Zozi -a laabʋ -wlɔ 'nan: «-Blɩfɛ -tʋ a 'ka 'lɔ 'gʋ?» 42Ɛn o pɔnnɛn srɛndɩ ponɛn 'tʋ -nɔn -yrɛ. 43Yaa 'si, ɛn yaa blɩ o yiɛ man.\n44"Bɛ -sru ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Wɩ nɛn maan 'vɩ 'e 'cɛn bɛ -a -cin 'e 'tɔ 'ka 'ji! Kɔɔ maan 'vɩ 'cɛɛ 'nan, 'wɩ pɛɛnɔn nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ 'mɛn 'wɩ 'a Moizi -le -pei 'fluba 'ji bɛ, 'lee Bali 'lewei vɩnɔn 'le 'fluba 'ji bɛ, 'lee "dre 'fluba 'ji bɛ, 'o bɔa 'an man.»\n45Zozi 'padɩ 'sia o va, 'nan -e Bali wei nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ bɛ 'o -ci man. 46Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan, min 'sizan 'wɩ 'ji Crizi 'e yra ye, -e 'e 'ka. 'Pian -a yi yaagazan da bɛ, -e 'e 'wluan -kanɔn 'va. 47Ɛn e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ "nyian 'nan, minnun Bali -le 'wɩ ve -a 'tɔ da minnun lɛ 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji. Waa ve minnun lɛ 'nan, 'o 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man, -e 'o 'fli -nɔn Bali lɛ, -e Bali 'e -wee 'wɩ 'wlidɩ 'fui. Waa vɩdɩ "siala Zeruzalɛm, -e 'e bɔ 'lɛglɔn 'tʋdʋ pɛɛnɔn 'ji 'nɔn man. 48'Ka 'kɔn 'wɩnun zɩɛ -a -nan yɩnɔn 'a! 49Fɛ nɛn 'an "tɩ -a 'vɩ 'nan 'e -nɔan 'cɛɛ bɛ, 'an 'bɔ, mɛɛn "paa -sia 'cɛɛ. 'Pian 'ka 'fʋ Zeruzalɛm 'fla 'bɔ da -trilii, -e Bali -le 'plɛblɛ zɩɛ 'e 'ta 'ka da!»\n50"Bɛ -sru ɛn Zozi 'kʋ 'e -srunɔn 'a 'fla nɛn waa laabo Betani bɛ -a "srɔn. 'E 'pɛ wluan lou, ɛn e -fɛa vɩdɩ 'sia o man. 51E -fʋ -fɛa vɩnan, ɛn e 'si o "srɔn, te e -ko laji. 52-A -nan nɛn -a -srunɔn 'o "po sɔɔn, ɛn waa 'bɔ. "Bɛ -sru ɛn o 'li 'o da Zeruzalɛm te o ci "nranman 'kpa tɩglɩ. 53Tʋ -tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn e "cɛan bɛ te o ya Bali -pan 'kuin. O Bali 'tɔ bɔ "drenun -fɔa, te waa trʋ "baa.