JW Klistfuɛ mun nin be junman’n aɲia siesielɛ Zanvie 4-10, 2016\n2 BE NYOLIƐ 29–32\nJue 114 yɛ srɛlɛ\n“Sɛ e waan é sú Ɲanmiɛn kpa’n, ɔ fata kɛ e mian e ɲin”: (Min. 10)\n2Nyo 29:10-17—Ezekiasi dili junman kekle kpa naan w’a kwla taka Ɲanmiɛn sulɛ kpafuɛ’n ekun.\n2Nyo 30:1-5, 6, 10-12—Ezekiasi yiali be kwlaa nga be awlɛn ti kpa’n kɛ be wa su Ɲanmiɛn.\n2Nyo 32:25, 26—Ezekiasi yacili i wun tulɛ, kpɛkun ɔ kɛnnin i wun ase. (w05 1/11 8 § 20)\n2Nyo 29:11—?Ninnge ng’ɔ fata kɛ e dun mmua e yo be’n, i su ajalɛ kpa benin yɛ Ezekiasi kleli ɔ? (w13 1/11 18 § 6-7)\n2Nyo 32:7, 8—?Like cinnjin kpafuɛ nga e kwla yo naan y’a kwla jran e ɲrun lɔ sa’m be ɲrun kekle’n yɛle benin? (w13 1/11 21 § 17)\nBiblu’n nun kannganlɛ: 2Nyo 31:1-10 (Min 4)\nWafa nga anglo nga nun e kwla fa fluwa mun e man’n: (Min. 15)\nIjɔlɛ nin nzrafuɛ’m be kosan usalɛ. Bo video ng’ɔ kle wafa nga e kwla fa Sasafuɛ Tranwlɛ’n e man’n. Kpɛkun amun koko i nun ndɛ cinnjin’m be su yalɛ. Fa nzrafuɛ’m be ɲin sie i like nga jasin bofuɛ’n yo naan w’a kwla ko nian sran’n i osu’n, i su. Fa fluwa nɲa ?Amun bu Biblu’n i sɛ? ɔ nin fluwa Jasin fɛ naan yo i kunngba’n. Ndɛ akpasua ng’ɔ suan “Wafa nga e kwla fa fluwa Jasin fɛ e kle sran’m be like’n” fa be ɲin sie su. Wla jasin bofuɛ’m be fanngan naan be klɛ ajalɛ uflɛ mɔ be kwla fa’n.\n“E aɲia yowlɛ’m be kplanlɛ’n nin be lika nianlɛ’n ti e cenjele junman.”: (Min. 15) Ijɔlɛ nin nzrafuɛ’m be kosan usalɛ. Be nga be ukali aniaan mun mɔ be kplannin Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n, se be naan be kan aklunjuɛ nga be dili’n i ndɛ. Usa aniaan ng’ɔ nian asɔnun sua’n i yɛinyɛin yolɛ junman su’n, i kosan. Maan ɔ kan wafa nga be siesieli junman sɔ’n i ndɛ.\nAsɔnun’n i Biblu’n nun like suanlɛ: ia ndɛ tre 6 § 1-14 (Min. 30)\nJue 142 yɛ srɛlɛ\nNán ɔ wla fi su: Ka naan b’a to jue’n, maan be dun mmua bo i su miziki’n naan nzrafuɛ’m be tie.\nKlistfuɛ mun nin be junman’n afuɛ 2016, Zanvie 4-10 aɲia’n i siesielɛ


Zan 10 YRENT - Zozi "e 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a - Bible Search\nZozi a 'bla -sru "pinzan 'kpa -a\n1Zozi "e 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, min nɛn ya'a 'wlamlan 'bla 'klɔn -ji -klɔn 'bɔ -yrɛ "nɛn "dɩɛ, 'pian yaa -tria "fɛ pee -nan bɛ, min zɩɛ crinzan nɛn, ɛn 'bla 'tɛzan nɛn. 2'Pian min nɛn e -wlamlan 'klɔn -yrɛ "nɛn "bɛ, -yɛɛ cɩ 'blanun 'bɔ -sru "pinzan -a. 3Min nɛn 'e -nyrandɩ -klɔn 'bɔ -yrɛ "nɛn "bɛ, e -klɔn 'lɛ "so -yrɛ. Ɛn 'blanun nɛn o cɩ -yee vɛ -a bɛ, 'o "trɔɛn -tɔa -a wei lɛ, e o laabo 'o 'tɔ man -e 'e bɔla waa bei. 4-Te e cɛɛn 'blanun nɛn o cɩ -yee vɛ -a bɛ o bɔladɩ man bɛ, -e 'e -trɔa o 'lɛ, te 'blanun -kʋla -a -sru, kɔɔ waa wei -tɔa. 5Wa'a 'sɔɔnmlan min nɛn e cɩ -pɛn -a bɛ -a -sru 'mlɔnmlɔn dɩ. O flan "blia 'pian -yrɔ, kɔɔ minnun nɛn o cɩ -pɛn -a bɛ wa'a o wei tɔa dɩ.» 6Zozi -kɔnnɛn zɩɛ -a -fɔ -wlɛ, 'pian 'wɩ 'bɔ nɛn yaa tin 'ba -wlɛ "bɛ, wa'a -ci manlɛ dɩ.\n7Ɛn Zozi -a -ci 'vɩ "nyian -wlɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, 'blanun man -klɔn 'bɔ bɛ, mɛɛn cɩ -a -yrɛ -a. 8Minnun pɛɛnɔn nɛn o -trɔa 'an 'lɛ 'e tɛdɛ bɛ, crinnɔn nɛn waa, ɛn 'bla 'tɛnɔn nɛn waa. 'Pian 'blanun 'ka 'o "trɔɛn "tɔlɛ o wei lɛ 'mlɔnmlɔn dɩ. 9-Klɔn 'bɔ man -yrɛ bɛ, 'an bɔ nɛn. Min nɛn e ciɩla 'an 'va, ɛn e wla 'klɔn -ji bɛ, e "sia 'wɩ 'ji. E bɔala e "tun, ɛn e -wlamlan 'e "tun, -a -blɩfɛ a -e 'e -blɩ. 10Crinzan bɛ, "e "ta wo crin wʋdɩ 'lee 'bla 'tɛdɩ 'lee fɛ srɛdɩ 'tɔ 'ji. 'Pian 'mɛn vɛ bɛ, "an "ta 'wʋ 'nan -e 'blanun 'o 'beli, -e -wee 'belidɩ 'e 'kɔn 'e 'lɛ sɔɔdɩ.\n11Mɛɛn cɩ 'bla -sru "pinzan 'kpa -a. 'Bla -sru "pinzan 'kpa bɛ, e "we "man -e 'e 'ka 'yee 'blanun -le "wɛan. 12'Pian min nɛn 'bɛ 'nyranman "paa "lala -le "wɛan bɛ, te 'blanun 'bɔ 'ka -a san -le vɛ -a dɩɛ, -te e beli 'yɩ 'tanan bɛ, e "sia 'blanun -sru -e 'e flan 'bli. Beli 'bɔ o fuimlan "man -e 'e o "kuun. 13Min nɛn 'bɛ 'nyranman "paa "lala -le "wɛan bɛ, 'bɛ flan "blia, kɔɔ 'blanun -tɛdɩ bɛ, -a 'wɩ 'ka 'naan "man "dɩ.\n14Mɛɛn cɩ 'bla -sru "pinzan 'kpa -a. An 'mɛn 'blanun -tɔa, ɛn waan -tɔa, 15"le zɩ 'an "tɩ 'an -tɔa ɛn 'an "tɩ 'bɔ -tɔa "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 'An 'man a 'e wʋʋdɩ -e 'an 'ka 'mɛn 'blanun -le "wɛan. 16'Mɛn 'bla -mienun a te o 'ka tian -klɔn 'gʋɛ -a -ji dɩ. 'Blanun zɩɛ, an o -fɔa "ji, o -taa 'an wei manlɛ -e 'o drɛ 'blanun nɛn o -sru "pinzan a -tʋwli "bɛ waa.\n17'An "tɩ 'an ye "yi, kɔɔ 'an 'fli -nɔn 'nan -e 'an 'ka, -e 'an 'belidɩ yɩ "nyian. 18Min -tʋ 'ka 'mɛn 'belidɩ sia 'an 'lɔ dɩ, 'pian 'an 'bɔ 'bɛ -nɔan 'an 'fli -a. 'Plɛblɛ a 'an 'lɔ -e 'an -nɔn, ɛn 'plɛblɛ a 'an 'lɔ -e 'an 'si "nyian 'e "pa 'ji. 'Wɩ nɛn 'an "tɩ "e 'mɛn 'nan 'an drɛ bɛ, -nyrɛn "bɛ.»\n19'Wɩ nɛn Zozi -a 'vɩ zɩɛ, -yee "wɛan Zuif 'nɔn cɛɛn "nyian 'e cin man. 20Min "kaga "a o yei te "o "ve 'nan: «-Yʋ -wlidɩ "a -a -sru, ɛn klin "a -a -wulo -ji. Te 'ka "trɔɛn "tɔ -a wei lɛ.»\n21Min -mienun "o 'vɩ 'nan: «Ya'a 'wɩ 've "le min nɛn -yʋ -wlidɩ "a -a -sru "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩ. -Yʋ -wlidɩ 'ka 'kɔlaman -e 'e min nɛn -a yiɛ cɩ 'e 'widɩ bɛ -a yiɛ 'lɛ 'sʋ dɩ.»\nZuif 'nɔn 'tanɔn 'ka 'wɩlɛ Zozi 'le 'wɩ "paadɩ man dɩ\n22Minnun a Bali -pan 'kɔn 'le "fɛdi drɛnan Zeruzalɛm. "Fɛdi zɩɛ, waa dra lɛ pɛɛnɔn man 'nan -e Bali -pan 'kɔn nɛn waa 'lɛ 'sʋ "nyian 'e 'pee bɛ, -a -cin 'e -trɔa o ji. Tʋ zɩɛ -a man bɛ te trun -taa. 23Ɛn Zozi ciɩdɩ 'sia Bali -pan 'kɔn 'lɛ "nɛn, fɛnan nɛn waa 'tɔ 'pa Salomɔn man bɛ -a -nan. 24Ɛn Zuif 'nɔn 'o cin 'yɩ "man, waa laabʋ -yrɔ 'nan: «Tʋ "cɛn "a nɛn, i 'wɩ 'ci "sia 'kʋɛ 'wein -e 'kʋ vɩnan 'kʋ 'ci -tɔɔ "nyian dɩ? -Te min 'sizan 'wɩ 'ji Crizi nɛn 'yia bɛ, 'i -ci 'si 'kʋɛ tɩglɩ.»\n25Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «Maan 'vɩ 'cɛɛ 'va, ɛn ka'a yi 'tɛala 'an da dɩ. 'Wɩnun nɛn maan dra 'an "tɩ 'tɔ da 'gʋɛ, yaa -ci -kɔɔnman 'nan, min 'sizan 'wɩ 'ji nɛn 'maan. 26'Pian ka'a yi 'tɛala 'an da dɩ, 'mɛn 'blanun "cɛɛ 'kaa dɩ -le "wɛan. 27'Blanun nɛn 'o cɩ 'mɛn vɛ -a bɛ, 'waan wei maan, an 'o -tɔa, ɛn 'o 'ta wʋla 'an -sru. 28'Belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ, maan -nɔan -wlɛ, wa'a 'li 'kaa 'mlɔnmlɔn dɩ. Ɛn min -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e o 'si 'an 'lɔ dɩ. 29'An "tɩ "nɛn e o -nɔn 'mɛn bɛ, -a 'plɛblɛ "mlian fɛ pɛɛnɔn da, ɛn min -tʋ 'ka 'kɔlaman -e 'e o 'si 'an "tɩ 'lɔ dɩ. 30'An 'bɔ 'lee 'an "tɩ "bɛ, kʋ ya min -tʋwli "a.»\n31Tɔɔn ɛn Zuif 'nɔn -kɔlɛ koola 'nan -e 'o wɛɛn "nyian Zozi 'va. 32Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «An 'wɩ -dandan drɛ 'ka yiɛ man "kaga 'an "tɩ "le 'plɛblɛ 'a. 'Wɩ 'bɔ "cɛn "le "wɛan nɛn ka "ta -kɔlɛ wɛɛnman 'an 'va?»\n33Ɛn Zuif 'nɔn -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Wa'a vɩlɛ 'nan 'wɩ 'tʋ nɛn yia drɛ "yi "bɛ, -a 'tɔ 'ji nɛn kʋ "ta -kɔlɛ wɛɛnman 'i 'va dɩ, 'pian 'nan i Bali srɔn "le "wɛan. 'I ya min -a ɛn 'i 'fli drɛ Bali -a, -yee "wɛan kʋ "ta -kɔlɛ wɛɛnman 'i 'va.»\n34Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'cee -pei 'fluba 'ji 'nan:\n‹Bali "e 'nan, 'ka ya balinun -a.›\n35Ɛn -kaa -tɔa 'nan 'wɩ nɛn Bali -le 'fluba 'ji bɛ, 'wɩ 'kpa 'nɛn. Minnun nɛn Bali 'wɩ tin "baa -wlɛ "bɛ, e o laabo balinun. 36Ɛn 'an 'bɔ bɛ, Bali 'an 'si "va ɛn yaan 'pa 'sia 'trɛda. -Mɛ "le "wɛan nɛn -te maan 'vɩ 'nan Bali -pɩ nɛn 'maan bɛ, ɛn kaa ve 'nan an Bali srɔn? 37-Te 'wɩ nɛn maan dra 'gʋɛ, 'an "tɩ "drɛ wɩ "cɛɛ dɩɛ, te 'ka yi -tɛra 'an da dɩ! 38'Pian -te -a 'bɔ nɛn maan dra bɛ, 'ka yi -tɛra 'an da. -Te 'bɛ "cɛɛ dɩ, 'ka yi -tɛra 'wɩ 'bɔ nɛn maan dra bɛ -a da. 'Ka drɛ zɩɛ, -e 'ka -tɔ 'kpa tɩglɩ 'nan 'kʋ 'vale 'an "tɩ "a bɛ, kʋ ya min -tʋwli "a.»\n39'Wɩ zɩɛ -a da nɛn, o ya "nyian "va 'nan 'o "kuan, 'pian e 'sʋ -wlɔ.\n40Zozi 'kʋ "nyian Zudan 'yi -sru, fɛnan nɛn Zan minnun -batize drɛ 'e tɛdɛ bɛ -a -nan, ɛn e -fʋ -nan nun. 41Min "kaga "kʋla Zozi -sru. Minnun zɩɛ waa 'vɩ 'nan: «Zan 'ka -cɛ -srɔn "wɩ -tʋ drɛlɛ dɩ, 'pian 'wɩ pɛɛnɔn nɛn yaa 'vɩ min 'gʋɛ -a man bɛ, e ya 'wɩ 'kpa -a.» 42Minnun nɛn o -kʋ fɛ zɩɛ -a -nan bɛ, o "kaga "yi -tɛra Zozi da.


Laa’n, n lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ\nSasafuɛ Tranwlɛ'n | No. 5 2017\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Maya Mbunda Mizo Mooré Myama Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin salomonien Polonais Ponape Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Rarotongan Roumain Russe Samoan Sango Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tshiluba Tsonga Tswana Turc Twi Tzotzil Ukrainien Umbundu Urhobo Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nE nin min yi Tabita, e su kan Nanmiɛn ndɛ é sín.\nƝANMIƐN NDƐ’N MAAN SRAN’M BE KACI\nSran ng’ɔ kan ndɛ’n: Andreasi Golɛki\nBE WULI I: AFUƐ 1974 NUN\nƆ FIN: REPIBLIKI DEMOKRATIKI ALEMAƝIN\nI SU NDƐ’N: Ɔ LAFIMAN SU KƐ ƝANMIƐN O LƐ\nRepibliki Demokratiki Alemaɲin (RDA) lɔ klɔ nga be flɛ i kɛ Sakisi’n, i su lɔ yɛ be wuli min-ɔn. E awlo lɔ tranlɛ yoli fɛ. Min si nin min nin be kleli min ngwlɛlɛ. RDA lɔ siefuɛ’m be politiki nga be yo’n, be flɛ i kɛ Kominninsi. I sɔ’n ti, Sakisi lɔfuɛ’m be nun sunman be buman Ɲanmiɛn sulɛ’n i like fi. Min liɛ bɔbɔ, n lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ. Lele mɔ ń fá ɲán afuɛ 18, n buli i kɛ Ɲanmiɛn nunman lɛ. Kominninsi ndɛ’n yɛ ɔ yoli min cinnjin-ɔn.\n?Ngue ti-ɔ? Yɛle kɛ, Kominninsi’m be waan sran’m be kwlakwla be ti kun. I sɔ mɔ be kan’n, ɔ yoli min fɛ. N buli i kɛ ɔ fata kɛ e cɛ ninnge kwlaa nun sɛsɛsɛ. I liɛ’n, sran wie’m be su yoman aɲanbeunfuɛ, yɛ wie’m be su yoman yalɛfuɛ. I sɔ’n ti, n fali min wun wali gbanflɛn nin talua nga be ti Kominninsi’m be anuannzɛ’n nun. Yɛ n fɛli i nun ta kpa. I nun mɔ n le afuɛ 14, e isali fluwa nvuɛn mun e fa yili like uflɛ naan lika’n nun yo yɛinyɛin. N tuli min klun n dili junman sɔ’n. Ɔ maan, klɔ nga be flɛ i kɛ Aue’n i su lɔ kpɛnngbɛn’m be mannin min like be fa lali min ase. N sili RDA su kpɛnngbɛn wie mun. N buli i kɛ like kpa yɛ n su yo-ɔ, naan cɛn wie lele’n, n liɛ’n yó ye dan.\nSanngɛ, min sa sin wa bubuli min dan. Afin afuɛ 1989 nun’n, be bubuli talɛ nga be fa kpacili Bɛɛlɛn klɔ’n nun’n. Kpɛkun, abloki lɔ nvle sunman b’a diman Kominninsi’n su kun. Asa ekun’n, n wunnin kɛ RDA lɔ siefuɛ’m be yoman sa i nuan su. I wie yɛle kɛ, be nga be timan Kominninsi mɔ be o lɔ’n, be yo be finfin. ?Ngue ti yɛ be kwla yo sɔ-ɔ? ?Nán e mɔ e ti Kominninsi’n yɛ e se kɛ sran’m be ngba be ti kun’n niɔn? ?Yoo, lakalɛ yɛ be lakali e-ɔ? Kɛ n buli i sɔ liɛ’n i akunndan’n, n wla boli min wun dan.\nI sɔ’n ti, n fali min ɲin n sieli i miziki nin desɛn yilɛ’n su. N ko dili miziki i ti suklu naan ń kó gúɛ i bo inivɛsite. N lafili su kɛ cɛn wie lele’n, ń káci jue srofuɛ dan kun. Nzuɛn kpa nga n fɛli i n bakan nun’n, n wlɛli i ase. Min ɲin su yiyilɛ nin bla kunndɛlɛ’n, yɛ ɔ wa kacili min junman-ɔn. N boli miziki. Yɛ n yili desɛn. Like nga n klo kɛ ń yó’n, yɛ n yoli-ɔ. Ɔ nin i sɔ ngba’n, min wla guaman ase. Desɛn bɔbɔ nga n yi be’n, be yo sro. N usali min wun kɛ: ‘?E ɲrun lɔ’n yó sɛ? ?Ngue ti yɛ e o asiɛ’n su-ɔ?’\nCɛn kun suklu lɔ nnɔsua nun’n, e nin min wiengu suklu ba wie mun e ti lɛ, e su kan e ɲrun lɔ sa nga be kwla ju’n be ndɛ. Be flɛ suklu ba sɔ’m be nun kun kɛ Mandi. * Ɔ ti Zoova i Lalofuɛ. Nnɔsua sɔ nun’n, ɔ mannin min afɔtuɛ cinnjin kpa kun. Ɔ seli min kɛ: “Andreasi, sɛ a kunndɛ kɛ á wún kosan nga a fa usa ɔ wun’n be su tɛlɛ’n, bo ɔ ɲin ase nian Biblu’n nun.” Kɛ n wunnin kosan sɔ’m be su tɛlɛ’n, ɔ boli min nuan.\nM’an faman ndɛ’n i ngba su. Sanngɛ, n kunndɛli kɛ ń sí nun kpa ekun. Mandi fali min ɲin sieli i Daniɛli ndɛ tre 2 su’n. Ndɛ nga n kanngannin nun’n, ɔ boli min nuan dan. Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ sɔ’n kan famiɛn diwlɛ fanunfanun nga bé jáso su lele e blɛ su’n, be ndɛ. Sa wie ekun mɔ cɛn wie lele bé jú mɔ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’m be kannin be ndɛ’n, Mandi fali min ɲin sieli be su. N wunnin kosan nga n fa usa min wun’n be su tɛlɛ’n. ?Sanngɛ, wan yɛ ɔ klɛli ndɛ sɔ mun-ɔn? ?Wan cɛ yɛ ɔ kwla kan kɛ sa kun wá jú m’ɔ kpɛn su sɛsɛsɛ sɔ-ɔ? ?Naan Ɲanmiɛn o lɛ sakpa?\nBIBLU’N NUN NDƐ’N TI, N KACILI MIN NZUƐN’N\nMandi fa min wlali Zoova i Lalofuɛ kun nin i yi be sa nun. Be flɛ yasua’n kɛ Ɔrsu, yɛ bla’n suan Anzelika. Be kleli min like naan m’an wun Ɲanmiɛn ndɛ’n i wlɛ kpa. W’a cɛman, n wunnin kɛ Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be nun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be ngunmin yɛ be bo Ɲanmiɛn Zoova i dunman-ɔn. (Jue Mun 83:18, NW; Matie 6:9, NW) N wunnin kɛ Zoova wá yó naan asiɛ’n káci lika klanman, yɛ sran’m bé trán su tititi. Jue Mun ndɛ tre 37, i mma 9 se kɛ: “Be nga be fa be wla gua Anannganman su’n, mɛn’n ɔ́ yó be liɛ.” N wunnin kɛ be kwlaa nga be nanti Ɲanmiɛn i mmla’m be su’n, bé trán mɛn sɔ’n nun. I sɔ’n yoli min fɛ dan.\nN miannin min ɲin naan m’an kwla nanti ndɛ nga Biblu’n kan’n su. Afin, miziki mɔ n bo’n ti’n, n yoli tutrefuɛ. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ n yo wun ase kanfuɛ. Asa ekun’n, kɛ ń yó naan m’an wla min ayeliɛ tɛtɛ’m be ase’n, w’a yoman pɔpɔ. Sanngɛ, Zoova trɛli i awlɛn min wun. Ɔ sili min aunnvuɛ. Ɔ wunnin i wlɛ kɛ n kunndɛ kpa kɛ ń nánti ndɛ nga Biblu’n kan’n su. I sɔ’n ti, ń lɛ́ i ase lele!\nLele mɔ ń fá ɲán afuɛ 18, n lafiman Ɲanmiɛn su. Yɛ n buli i kɛ Kominninsi’n yɛ ɔ ti like kpa-ɔ. Sanngɛ, Biblu’n nun ndɛ’n ti’n, n kacili min nzuɛn’n mlɔnmlɔn. Kɛ n bu ainman liɛ’n i akunndan’n, n klun titiman min kun. N si like nga ti yɛ n wo asiɛ’n su’n. Afuɛ 1993 nun’n, be yoli min batɛmun. Yɛ afuɛ 2000 nun’n, n jali Tabita. Ɔ su Zoova juejue su kpa. E tu e klun e kle sran’m be Biblu nun like. Sran sɔ’m be nun kpanngban be ti Kominninsi laa. Yɛ be lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ. Kɛ n kle be like mɔ be si Zoova’n, ɔ yo min fɛ dan.\nI SU MMLUSUƐ NGA N ƝƐN I’N\nKɛ n boli Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia’m be bo kɔlɛ bo’n, ɔ yoli min si nin min nin be ya dan. Sanngɛ, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be wunnin kɛ Zoova i Lalofuɛ mɔ e nin be e san nun ti’n, min nzuɛn’n su yo kpa. Like ng’ɔ yo min fɛ’n, yɛle kɛ siɛn’n, be kanngan Biblu’n nun, yɛ be kɔ Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia’m be bo wie.\nE nin Tabita e afiɛn sɛ. E yoman sa sukusuku. Afin, e nanti afɔtuɛ nga Biblu’n man yasua kun nin i yi’n be su.—Ebre Mun 13:4.\nKɛ n bu ainman liɛ’n i akunndan’n, n klun titiman min. Min wla gua ase. N si kɛ n le niaan mɛn wunmuan’n nun, naan e bo ti kun. Yɛ e di alaje. Sran fi bumɛn i wun kɛ ɔ ti kpa tra i wiengu mun. I sɔ yɛ n kunndɛli i titi-ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 12 Be kacili sran’n i dunman’n.\nBiblu’n maan sran’m be kaci Fɔundi nin aklunjuɛ\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Anzi’m be kwla yo like man e?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Ɔ le sran kun nin i anzi m’ɔ niɛn i su-ɔ?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Anzi wie’m be klun yo wi?\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N Anzi’m be kwla yo e ye\nƝANMIƐN NDƐ’N MAAN SRAN’M BE KACI Laa’n, n lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ\nAMUN LAFI ƝANMIƐN SU KƐ BE SA Ɲanmiɛn flɛli i kɛ “Famiɛn’m be nin”\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 5 2017 | ?Anzi mun be o lɛ sakpa?\nNo. 5 2017 | ?Anzi mun be o lɛ sakpa?\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 5 2017 | ?Anzi mun be o lɛ sakpa?\nN kloli bezibolu tolɛ’n n trali like kwlaa\nN kunndɛman kɛ ń wú\nKɛ be wun min’n, ɔ yo kɛ min sa mianman like fi wun sa\nE nin min si e afiɛn wa sɛli


Anzi Gabliɛli ko niannin Mali osu | Sulafilɛ Kpafuɛ’n\nBlɛ’m be jajalɛ\nFluwa mɔ e Anuannzɛ’n i Ɲrun difuɛ’m be klɛli e’n\nI su fitilɛ\nABƐLI ‘Ɔ wuli, sanngɛ ɔ te ijɔ’\nNOWE ‘Ɔ nin Ɲanmiɛn be nuan sɛ’\nABRAAMU Be kwlaa nga be lafi Ɲanmiɛn su’n be si’n\nRITI “Kan kwlaa nga á kɔ́’n, e nin wɔ ɔ”\nRITI “A ti bla kpa”\nANI Ɔ kɛnnin i su sa’n kwlaa kleli Ɲanmiɛn\nSAMIƐLI Kɛ ‘ɔ́ dí Zoova i junman’n kɔ́’n, nn ɔ́ ɲín kɔ́’\nSAMIƐLI Blɛ kekle nun’n w’a kpɔnzɔman\nABIGAILI Ɔ fa ngwlɛlɛ nantili\nELI Ɔ kplili Ɲanmiɛn sulɛ kpafuɛ’n i ti\nELI Ɔ tran minndɛli\nELI I Ɲanmiɛn’n wlɛli i fanngan\nZONASI Ɔ fɔnnin, sanngɛ ɔ wa kacili i sa\nZONASI Zoova kleli i sran aunnvuɛ silɛ\nƐSTƐLI Ɔ kplili Ɲanmiɛn i nvle’n nunfuɛ’m be ti\nƐSTƐLI Ɔ fali ajalɛ ngwlɛlɛ su nin yakpa su yɛ ɔ klɛnnin i wun mannin\nMALI ‘Min yɛ, n ti Zoova i afanniɛn’\nMALI Ɔ ‘buli ndɛ ng’ɔ tili’n be akunndan’\nZOZƐFU Ɔ yoli siɛ kpa, yɛ ɔ suli Ɲanmiɛn nanwlɛ su\nMARTI ‘N si kɛ wɔ yɛ a ti Klist’n niɔn’\nPIƐLI Ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ yó yakpa naan ɔ́ láfi Ɲanmiɛn su kpa\nPIƐLI Ɔ jrannin kekle sa’m be ɲrun\nPIƐLI Ɔ wunnin kɛ e Min’n yaci sran i wun sa cɛ i\nFluwa’n i atabo\nAmun lafi Ɲanmiɛn su kɛ be sa\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Bassa (Cameroun) Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Bikol Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Français Féroïen Ga Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Herero Hiligaynon Hindi Hongrois Hébreu Icibemba Igbo Iloko Indonésien Isoko Italien Japonais Javanese Jula Kabye Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikuyu Kiluba Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kisonge Kongo Kwangali Kwanyama Langue des signes américaine Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes espagnole Langue des signes italienne Langue des signes mexicaine Langue des signes polonaise Langue des signes péruvienne Langue des signes russe Lhukonzo Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Macédonien Makua Malayalam Malgache Maltais Marathi Maya Mixe Mongol Mooré Myama Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Nias Norvégien Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Roumain Russe Samoan Sango Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Totonaque Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Twi Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Venda Vietnamien Waray-Waray Wawle Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zapotec (de l’isthme) Zoulou\nNDƐ TRE BLU NIN NSO\n‘Min yɛ, n ti Zoova i afanniɛn’\n1, 2. (a) ?Wafa sɛ yɛ aofuɛ kun yoli Mali i like ɔ? (b) ?Ajalɛ benin i falɛ yɛ w’a mian Mali i sa ɔ?\nAOFUƐ kun su wlu Mali i awlo lɔ. Kɛ ɔ́ wlú lɔ’n nn Mali níɛn i siin. Ɔ usaman Mali i si osu, ɔ usaman i nin kusuman i osu. Sanngɛ i bɔbɔ ba’n yɛ aofuɛ’n bɛli i wun wunlɛ ɔ. Mali si kɛ nán Nazarɛtifuɛ ɔ, afin klɔ kaan sɔ’n su’n, aofuɛ fiaman. Aofuɛ nga liɛ’n, ɔ ti i liɛ ngunmin. Wafa nga ɔ yoli Mali i like’n, ɔ boli Mali i nuan. Ɔ seli i kɛ: “Ɔ liɛ su ti ye! Maan [Zoova] jran ɔ sin!”—An kanngan Lik 1:26-28.\n2 Biblu’n kle e kɛ Mali ti Eli i wa, naan ɔ tran Galile klɔ nga be flɛ i Nazarɛti’n i su lɔ. Kɛ bé bó i ndɛ’n su Biblu’n nun’n nn ɔ su wa fa ajalɛ cinnjin kpa kun. Zozɛfu m’ɔ timan aɲanbeunfuɛ’n, mɔ sanngɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su kpa’n, w’a bo i soman. Ɔ maan Mali i klun lɔ’n, ɔ si kɛ ɔ nin Zozɛfu be su tranman pɔɔ nun, naan ɔ́ súɛn i wun’n i bo, naan be ta be mma mun. Sanngɛ be o lɛ o, kpɛkun aofuɛ sɔ’n wa fali Ɲanmiɛn i ndɛ kun fuli i nun. Ndɛ sɔ’n káci Mali i mɛn dilɛ’n mlɔnmlɔn.\n3, 4. ?Sɛ e kunndɛ kɛ é sí Mali’n, ndɛ fanunfanun benin mun yɛ ɔ fata kɛ e kpalo be ɔ? ?Yɛ ngue su yɛ ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie ɔ?\n3 Biblu’n w’a kanman Mali i su ndɛ kpanngban. Ɔ boli i afinliɛ’n nin i nzuɛn’n be su kpe kan. Kpɛkun w’a kanman i sran waka’n i ndɛ mlɔnmlɔn. I sɔ’n bo sran kaka nuan. Sanngɛ Mali i su ndɛ ng’ɔ o Ɲanmiɛn i Ndɛ’n nun’n, ɔ kle e i su like cinnjin kpa wie mun.\n4 Mɛn’n nun Ɲanmiɛn sulɛ wafa wie’m be nun’n, be yi Mali i waka sran, be kɛn i su ndɛ fanunfanun wie mun, yɛ be flɛ bla wun ase kanfuɛ sɔ’n kɛ “Ɲanmiɛn i nin,” annzɛ “ɲanmiɛn su lɔ famiɛn bla.” Sɛ e waan é sí Mali kpa’n, ɔ fataman kɛ e fa e su e sie i su ndɛ fanunfanun nga be kan’n be bo. Ndɛ nga Biblu’n kan’n, i su yɛ ɔ fata kɛ e fa e ɲin e sie ɔ, afin ɔ kan Mali i Ɲanmiɛn sulafilɛ kpa’n i ndɛ, yɛ ɔ kle e wafa nga e kwla niɛn i ajalɛ’n su’n.\nAnzi kun bali Mali i wun wunlɛ\n5. (a) ?Kɛ Gabliɛli yoli Mali i like’n, ngue yɛ wafa nga Mali i wun yoli i’n, ɔ kle e ɔ? (b) ?Afɔtuɛ cinnjin benin yɛ Mali i ajalɛ’n man e ɔ?\n5 Aofuɛ ng’ɔ bali Mali i wun wunlɛ’n, nán klɔ sran ɔn. Anzi Gabliɛli ɔ. Kɛ ɔ seli Mali kɛ ‘i liɛ su ti ye’n’ Mali i ‘akunndan’n sanngannin.’ Ɔ wunman sa nga ti yɛ ɔ yo i like kɛ ngalɛ sa’n i wlɛ. (Lik 1:29) ?Wan ɲrun yɛ Mali i liɛ w’a yo ye ɔ? Ɔ bumɛn i kɛ i wiengu klɔ sran’m be nun yɛ i liɛ w’a yo ye ɔ. Nga anzi’n su kan’n yɛle kɛ Mali i liɛ w’a yo ye Ɲanmiɛn Zoova i ɲrun. I sɔ’n ti Mali i cinnjin kpa. Ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ yó Zoova i awlɛn su sran, sanngɛ w’a semɛn i wun kɛ Ɲanmiɛn w’a dun mmua bu i sran laa. Mali i ajalɛ sɔ’n kle e kɛ sɛ e kunndɛ kɛ é yó Ɲanmiɛn i awlɛn su sran’n, nán maan e tu e wun e se kɛ w’a dun mmua w’a bu e sran laa. I liɛ’n, é klé kɛ e wun ndɛ cinnjin kpa kun i wlɛ. Ndɛ sɔ’n yɛle kɛ Ɲanmiɛn nin be nga be tu be wun mun’n be lɛ i, sanngɛ ɔ klo aenvuɛfuɛ mun yɛ ɔ yo be ye.—Zak 4:6.\nMali w’a semɛn i wun kɛ Ɲanmiɛn w’a dun mmua bu i sran laa.\n6. ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn dili Mali i nɛnnɛn ɔn?\n6 Mali i wun ase kanlɛ sɔ’n úkɛ i kpa, afin anzi’n yili i nglo kleli i kɛ Ɲanmiɛn su wa di i nɛnnɛn. Ɔ yiyili nun kɛ ɔ́ wá wú ba kun, yɛ ba sɔ’n ɲán ɲrun trá asiɛ’n sufuɛ’m be kwlaa. Gabliɛli seli kɛ: “[Zoova] ɔ́ fɛ́ i nannan David bia’n mɛ́n i. Ɔ́ síe Zakɔb awlo’n, yɛ ɔ́ ká be osu’n nun tititi.” (Lik 1:32, 33) Mali si kɛ Ɲanmiɛn boli Davidi i kasiɛ w’a di afuɛ akpi tra su. Ɔ seli Davidi kɛ i anunman kun ɔ́ wá síe klɔ sran mun tititi. (2 Sam. 7:12, 13) Ɔ maan ba ng’ɔ́ wá wú i’n, i yɛ ɔ́ yó Mɛsi mɔ Ɲanmiɛn i nvle nunfuɛ’m be ɲin o i sin w’a cɛ’n niɔn.\nAnzi Gabliɛli seli Mali kɛ Ɲanmiɛn su wa di i nɛnnɛn.\n7. (a) ?Mali i su ndɛ benin yɛ kosan nga ɔ usali’n ɔ kle e ɔ? (b) ?Afɔtuɛ benin yɛ Mali i ajalɛ’n kwla man andɛ gbanflɛn nin talua mun ɔn?\n7 Anzi’n seli Mali ekun kɛ bé flɛ́ ba sɔ’n kɛ “Nyanmiɛn bɔ like fi nun-mɛn i sin’n i Wa.” ?Sanngɛ klɔ sran kun wu Ɲanmiɛn i Wa’n ɔ yo ye? ?I kpa bɔbɔ’n, kɛ mɔ Mali nin Zozɛfu be nin a jaman’n niɔn, ɔ́ yó sɛ naan w’a wu ba? I sɔ’n yɛ Mali fa usali anzi’n i trele ɔ. I waan: “?Kɛ bɔ n si-man yasua’n, ɔ́ yó sɛ yɛ sa sɔ’n kwla yo-ɔ?” (Lik 1:34) Maan e sie i nzɔliɛ kɛ, talua mɔnnɛnmɔnnɛn mɔ Mali te yo’n, ɔ kunmɛn i ɲannzuɛn kaan sa. Sanngɛ ɔ bu i sɔ’n i cenjele like. Andɛ’n, gbanflɛn nin talua kpanngban be minndɛman lele naan b’a kunndɛ bian nin bla. Kpɛkun be nga be yoman kɛ be sa’n, be yo be finfin. Mɛn’n w’a kaci sakpa, sanngɛ Zoova liɛ’n ɔ nin a kaciman. (Mal. 3:6) Kɛ Mali i blɛ’n su sa’n, ɔ bu be nga be nanti i mmla’m be su’n be sran kpa.—An kanngan Ebre Mun 13:4 nun.\n8. ?Wafa sɛ yɛ Mali mɔ fɔ o i nun’n, ɔ́ kwlá wú ba kun mɔ fɔ nunmɛn i nun ɔn?\n8 Kannzɛ Mali ti Ɲanmiɛn sufuɛ nanwlɛfuɛ’n, sanngɛ fɔ o i nun. ?Ɔ maan wafa sɛ yɛ ɔ kwla wu ba kun mɔ fɔ nunmɛn i nun’n, m’ɔ ti Ɲanmiɛn i Wa’n niɔn? Anzi Gabliɛli seli i kɛ: “Nyanmiɛn Wawɛ’n ɔ́ bá ɔ wun, yɛ Nyanmiɛn bɔ like fi nun-mɛn i sin’n, ɔ́ jrán ɔ sin. I sɔ’n ti’n, ba’n bɔ á wú i b’ɔ ti Nyanmiɛn liɛ klonglo’n, bé flɛ́ i Nyanmiɛn Wa.” (Lik 1:35) Titi’n, kɛ bla kun ko wunnzɛ’n, fɔ ng’ɔ o i nun’n, ɔ sa ba’n wie. Sanngɛ Mali liɛ’n, Zoova wá yí atrɛ kun i lika m’ɔ ti i liɛ ngunmin ɔn. Yɛle kɛ ɔ́ fɛ́ i Wa’n m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n i nguan’n ɔ́ fá wlɛ́ i Mali i ku sɛ’n nun. Kpɛkun Zoova fɛ́ i wawɛ’n ‘jrán Mali sin,’ naan fɔ ng’ɔ o i nun’n w’a kwlá saman ba’n. ?Mali lafili anzi’n i ndɛ’n su? ?Wafa sɛ yɛ ɔ tɛli i su ɔ?\nWafa nga Mali tɛli Gabliɛli su’n\n9. (a) ?Ngue ti yɛ sran wie’m be lafiman Mali i su ndɛ nga Biblu’n kan’n i su ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Gabliɛli ukali Mali naan w’a kwla lafi Ɲanmiɛn su kpa ekun ɔn?\n9 Sran wie’m be lafiman su kɛ bla m’ɔ siman bian’n ɔ kwla wu ba. Be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be suan Biblu’n nun like’n, be nun wie’m be bu i sɔ wie. Kannzɛ be se be wun kɛ be si ninnge kpanngban’n, sanngɛ ndɛ nanwlɛ kun o lɛ mɔ be wunmɛn i wlɛ ɔ. Gabliɛli boli ndɛ sɔ’n su. Ɔ seli kɛ: “Sa kwlaa nga Nyanmiɛn waan ɔ́ yó’n, ɔ kwlɛ i yo.” (Lik 1:37) Mali fali Gabliɛli i ndɛ’n su, afin ɔ ti talua kun m’ɔ lafi Ɲanmiɛn su kpa ɔ. Sanngɛ nɛ́n i ti ble nun yɛ ɔ lafi i su ɔ. Kɛ akunndanfuɛ kwlaa sa’n, ɔ ti cinnjin kɛ Mali i Ɲanmiɛn sulafilɛ sɔ’n taka ninnge wie’m be su. Kɛ ɔ ko yo naan Mali w’a kwla lafi i ndɛ’n su kpa’n, anzi Gabliɛli kannin Elizabɛti i ndɛ kleli i wie. Bla kpɛnngbɛn sɔ’n ti Mali i osufuɛ, yɛ i klun ti kpan. Sanngɛ Ɲanmiɛn i fanngan nun’n bla sɔ’n wa wunnzɛli.\n10. ?Kannzɛ bɔbɔ Ɲanmiɛn dili Mali i nɛnnɛn kɛ ɔ wu i Wa’n, ngue ti yɛ i sɔ’n w’a yoman pɔpɔ w’a mɛnmɛn i ɔ?\n10 ?Ngue yɛ Mali yó i siɛn’n niɔn? Ɲanmiɛn seli i kɛ i yɛ ɔ́ wú i Wa’n niɔn. Kpɛkun ɔ si weiin kɛ ndɛ kwlaa nga Gabliɛli kannin’n, Ɲanmiɛn yó naan ɔ kpɛn su. Sanngɛ nán e bu i kɛ Ɲanmiɛn i Wa’n m’ɔ́ wú i’n ti’n, srɛ w’a kunmɛn i, naan ninnge’m be yoli pɔpɔ be mɛnnin i. ?Kɛ m’ɔ nin Zozɛfu be su wa ja’n, sɛ ɔ ti i kɛ w’a wunnzɛ’n, ɔ́ jɛ́ i ekun yɛ ɔ o lɛ ɔ? Asa ekun’n, i yɛ ɔ́ wá wú Ɲanmiɛn bɔbɔ i Wa’n m’ɔ ti i awlɛn su ba’n niɔn. Kpɛkun ɔ́ níɛn i lika, ɔ́ sɛ́sɛ́ i mɛn tɛ kain sɔ’n nun. Nanwlɛ, nán aɔwi like ɔ! Atrɛkpa’n, i sɔ’n kunnin i srɛ.\n11, 12. (a) ?Kɛ Ɲanmiɛn mɛnnin i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be nun wie’m be junman kekle’n, kannzɛ bɔbɔ be ti yakpafuɛ’n, blɛ wie nun wafa sɛ yɛ be wun yoli be ɔ? (b) ?Ngue yɛ ndɛ nga Mali kan tɛli Gabliɛli su’n ɔ kle ɔ?\n11 Biblu’n kle kɛ, kɛ Ɲanmiɛn mɛnnin i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be nun wie’m be junman kekle’n, kannzɛ bɔbɔ be ti yakpafuɛ’n, blɛ wie nun’n be sisili be bo. Moizi seli kɛ ɔ kwlá ijɔman Ɲanmiɛn nuan afin i nuan sinman ndɛndɛ naan i ijɔlɛ’n ti tankantankan. (Tul. 4:10) Zeremi seli kɛ ɔ “ti bakan” naan junman nga Ɲanmiɛn mɛnnin i’n ɔ trɛ i kpɛn. (Zer. 1:6) Zonasi liɛ’n, ɔ kpɛli Ɲanmiɛn i atinsrɛ. (Zon. 1:3) ?Yɛ Mali li?\n12 Sran kwlaa nga ɔ lafi Ɲanmiɛn su’n ɔ si ndɛ nga aɲinyiɛ su’n, Mali kannin fa tɛli Gabliɛli su’n. Ɔ seli i kɛ: “Min yɛ, n ti [Zoova] i afanniɛn, Nyanmiɛn nin ɔ nuan fɛ.” (Lik 1:38) Miɛn kun i junman difuɛ’m be nun’n, afanniɛn talua kun sa’n, ɔ leman ɲrun. I nguan’n wo i min’n i sa nun. Kɛ Mali bu i wun sɔ Zoova ɲrun ɔn. Ɔ si kɛ i nguan’n wo Zoova m’ɔ yimɛn i sufuɛ’m be ase’n i sa klun, naan sran ng’ɔ ti kpa’n, Zoova nin i nanti kpa. Ɔ si ekun kɛ sɛ ɔ miɛn i ɲin yo like nga Zoova seli i kɛ ɔ yo’n, ɔ́ ɲán suyralɛ.—Jue. 18:26.\nMali si kɛ i nguan’n wo Zoova m’ɔ yimɛn i sufuɛ’m be ase’n, i sa klun.\n13. ?Sɛ Ɲanmiɛn se e kɛ e yo like wie naan e bu i kɛ ɔ ti kekle annzɛ ɔ tra e kpɛn’n, wafa sɛ yɛ Mali i ajalɛ’n kwla uka e ɔ?\n13 Ɔ ju wie’n, Ɲanmiɛn se e kɛ e yo like mɔ e kwla bu i kɛ ɔ ti kekle, annzɛ ɔ tra e kpɛn bɔbɔ ɔ. Sanngɛ i Ndɛ’n nun ninnge kpanngban be kle e kɛ e kwla fa e wla’n kwlaa e guɛ i su kɛ Mali sa. (Nya. 3:5, 6) ?I sɔ yɛ é yó ɔ? Sɛ e yo sɔ’n, ɔ́ yrá e su, yɛ e Ɲanmiɛn sulafilɛ’n yó dan kɔ́ i ɲrun.\nMali ɔli Elizabɛti i wun wunlɛ\n14, 15. (a) ?Kɛ Mali ɔli Elizabɛti nin Zakari be wun lɔ’n, wafa sɛ yɛ Zoova yrɛli i su ɔ? (b) ?Mali i su like benin yɛ ndɛ nga ɔ kɛnnin i Lik 1:46-55 nun’n, ɔ kle e ɔ?\n14 Elizabɛti i su ndɛ nga Gabliɛli boli su’n, ɔ kannin Mali i awlɛn’n. ?Bla benin yɛ ɔ kwla wun i su abonuan sa’n i wlɛ kpa tra Elizabɛti ɔ? I sɔ’n ti’n, Mali fali atin ɔli Zida nvle’n i okaoka’m be nun lɔ trɛlɛlɛ. Ɔ dili cɛn ba kɔe nsan annzɛ nnan atin’n nun. Kɛ Mali wluli Elizabɛti nin Zakari m’ɔ ti Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’n be awlo lɔ’n, Zoova yoli sa kun kleli i naan ɔ lafi i su kpa. Yɛle kɛ, kɛ Mali yoli Elizabɛti like cɛ’n, ba ng’ɔ o Elizabɛti i klun’n, i klun jɔli. I ti’n, Elizabɛti i ku’n jaojaoli. Ɲanmiɛn wawɛ’n wluli i nun, yɛ ɔ flɛli Mali kɛ “min Min’n i nin’n.” Ɲanmiɛn yili i nglo kleli Elizabɛti kɛ ba nga Mali wá wú i’n ɔ́ yó i Min. Ba sɔ’n yɛ ɔ́ yó Mɛsi’n niɔn. Kpɛkun Ɲanmiɛn i wawɛ’n wluli Elizabɛti i nun maan Mali i ɲin m’ɔ yi Ɲanmiɛn’n nin i su m’ɔ lafi’n ti’n, ɔ yili i ayɛ kɛ: “Mmo, ɔ bɔ a lafi ndɛ bɔ [Zoova] kannin’n su kɛ ɔ́ yó’n, ɔ liɛ su ti ye.” (Lik 1:39-45) Nanwlɛ, like kwlaa nga Zoova seli kɛ ɔ́ yó mán Mali’n ɔ́ kpɛ́n su sakpa!\nElizabɛti nin Mali be ɲannin be janvuɛ tralɛ’n i su ye.\n15 Mali wa ijɔli i liɛ. Be klɛli ndɛ ng’ɔ kannin’n sɛsɛsɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun. (An kanngan Lik 1:46-55 nun.) I ndɛ sɔ’n yɛ ɔ ti i nuan ndɛ nga be klɛli i Biblu’n nun’n be kwlaa be nun tɛnndɛn’n niɔn, yɛ ɔ kle e Mali i su like kpanngban. Ɔ manmannin Zoova afin ɔ kpɛli i kɛ ɔ yo Mɛsi’n i nin. I sɔ’n kle kɛ Mali si ye. Kɛ ɔ seli kɛ Zoova gua wun tufuɛ nin aɲanbeunfuɛ’m be ɲin ase’n, naan ɔ uka wun ase kanfuɛ nin yalɛfuɛ mun mɔ be kunndɛ kɛ bé sú i’n, i sɔ’n kle ekun kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su dan. Ndɛ ng’ɔ kannin’n yi i nglo kɛ ɔ si Ɲanmiɛn i ndɛ’n kpa. Sran wie’m be waan Mali boli Biblu’n i lika nga be klɛli i Ebre nun’n, i nun ndɛ kɔe 20 tra su be su. *\n16, 17. (a) ?Wafa sɛ yɛ Mali nin i wa’n be kle ajalɛ kun m’ɔ fata kɛ e fa su ɔ? (b) ?Janvuɛ tralɛ’n i su ye benin yɛ Mali i Elizabɛti i wun lɔ kɔlɛ’n ɔ fa e ɲin sie su ɔ?\n16 Ɔ ti weiin kɛ Mali buli Ɲanmiɛn Ndɛ’n i su akunndan kpa. Ɔ kunndɛli kɛ Ɲanmiɛn ndɛ’n yɛ ɔ fin i nuan fite ɔ, nɛ́n i tiaun ndɛ liɛ’n niɔn. I sɔ’n kle kɛ ɔ kɛnnin i wun ase titi. Ba nga Mali wuli i’n, ɔ yoli wun ase kanfuɛ wie. Ɔ seli kɛ: “N like nga n kle’n ɔ fin-man m bɔbɔ, ɔ fin sran ng’ɔ sunmannin min’n.” (Zan 7:16) I sɔ’n ti’n, maan e usa e wun kɛ: ‘?M bu Ɲanmiɛn Ndɛ’n i like dan kɛ Zezi sa? ?Annzɛ m bɔbɔ min klun akunndan’n su yɛ n jran n kle sran’m be like ɔ? Mali liɛ’n, ajalɛ ng’ɔ ti su’n yɛ ɔ fali ɔ.\n17 Mali dili anglo kɔe nsan Elizabɛti i wun lɔ. Atrɛkpa’n, be wlali be wun fanngan kpa. (Lik 1:56) Biblu’n nun ndɛ fɛfɛ sɔ’n kle e kɛ janvuɛ tralɛ’n kwla yo e ye. Sɛ be nga be klo Ɲanmiɛn Zoova nanwlɛ su’n yɛ e tra be janvuɛ’n, saan é tín Ɲanmiɛn ninnge’m be nun kpɛkun e nin Zoova e afiɛn’n mántan kpa. (Nya. 13:20) Siɛn’n, ɔ nin i fata kɛ Mali sɛ i sin i klɔ. ?Kɛ Zozɛfu wá tí i kɛ w’a wunnzɛ’n nin, ngue ndɛ yɛ ɔ́ kán ɔn?\nMali nin Zozɛfu\n18. ?Ndɛ benin yɛ Mali kan kleli Zozɛfu ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ Zozɛfu sɔli nun ɔn?\n18 Mali w’a minndɛman kɛ i ku’n fite ka naan w’a se Zozɛfu kɛ w’a wunnzɛ. Ɔ ti cinnjin kɛ ɔ bo su kle i. Sanngɛ kwlaa naan w’a yo i sɔ’n, wafa nga bian sɔ’n m’ɔ ti seiinfuɛ’n, m’ɔ lafi Ɲanmiɛn su’n, ɔ́ sɔ́ ndɛ’n nun’n, atrɛkpa ɔ fa usɛli i wun. I kwlaa yoli o, Mali ɔli ko kannin sa ngba ng’ɔ juli i su’n kleli i. Kɛ amun kwla fa bu i’n sa’n, ndɛ sɔ’n sanngannin Zozɛfu i akunndan’n. I waan ɔ́ fá talua kpa sɔ’n i ndɛ’n su, sanngɛ ɔ yo i kɛ w’a kunndɛ bian i bo sa. Akunndan nga Zozɛfu buli i blɛ sɔ’n nun’n, Biblu’n kɛnmɛn i ndɛ. Nga ɔ kan’n yɛle kɛ ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ yrá Mali, afin blɛ sɔ’n nun’n, sran’m be bu soman bolɛ’n kɛ aja’n sa. Sanngɛ kɛ mɔ Zozɛfu kloman kɛ ɔ́ yó Mali i wannzo’n ti’n, i waan ɔ́ yáci i nun blɛlɛlɛ. (Mat. 1:18, 19) Zozɛfu i akunndan’n m’ɔ sanngannin’n, ɔ kpɔtɔli Mali i awlɛn’n dan, sanngɛ w’a faman Zozɛfu i wun ya.\n19. ?Wafa sɛ yɛ Zoova ukali Zozɛfu naan w’a wun ajalɛ ng’ɔ fata kɛ ɔ fa’n niɔn?\n19 Zoova ukali Zozɛfu amanniɛn su naan w’a wun ajalɛ ng’ɔ fata kɛ ɔ fa’n. Ɲanmiɛn i anzi kun seli i laliɛ nun kɛ Mali i wunnzɛlɛ’n ti atrɛ like. Zozɛfu i wun wa fɛli i feke! Ɔ maan ɔ wa niannin ajalɛ nga Mali dun mmua fali’n su siɛn’n. Yɛle kɛ ɔ yoli like nga Zoova seli i kɛ ɔ yo’n. Ɔ fali Mali ɔli i bo. Yɛ ɔ siesieli i wun naan w’a nian Zoova i Wa’n i lika.—Mat. 1:20-24.\n20, 21. ?Ajalɛ benin yɛ Zozɛfu nin Mali be su ndɛ’n kle be nga be o aja’n nun’n, ɔ nin be nga be kunndɛ kɛ bé já bian annzɛ bla’n niɔn?\n20 Mali nin Zozɛfu be trannin asiɛ’n su i afuɛ 2.000 yɛ. Sanngɛ be nga be o aja nun’n, ɔ nin be nga be kunndɛ kɛ bé já bian annzɛ bla’n, be kwla fa be ajalɛ’n su. Zozɛfu wunnin kɛ i yi’n si ba lika nian kpa. I sɔ’n ti’n, atrɛkpa Zoova i anzi’n i ndɛ m’ɔ fali su’n yoli i fɛ dan. Ɔ kwla wunnin i wlɛ kɛ ajalɛ cinnjin’m be falɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ ɔ fɛ i wla’n gua Zoova su. (Jue. 37:5; Nya. 18:13) E kwla lafi su kɛ, kɛ Zozɛfu síe i awlobofuɛ mun’n, ɔ fali ajalɛ ngwlɛlɛ su nin klolɛ su.\n21 Asa kusu’n, Mali kplinnin su kɛ ɔ́ já Zozɛfu. ?Afɔtuɛ benin yɛ i sɔ’n man e ɔ? Mali i ndɛ ng’ɔ kannin’n i wlɛ wunlɛ yoli kekle mannin Zozɛfu. Sanngɛ ɔ minndɛli kɛ Zozɛfu bɔbɔ fa ajalɛ, afin i yɛ ɔ́ yó awlobo’n i su kpɛn’n niɔn. I sɔ’n mɛnnin i afɔtuɛ kpa kun mɔ andɛ’n Klistfuɛ bla’m be kwla nian su wie ɔ. Sa ng’ɔ juli Zozɛfu nin Mali be su’n, ɔ kleli be kɛ be wiengu nanwlɛ dilɛ’n nin be afiɛn yalɛ kokolɛ’n ti cinnjin.—An kanngan Nyanndra Mun 15:22 nun.\n22. ?Ngue su yɛ Mali nin Zozɛfu be aja’n takali ɔ? ?Yɛ ngue yɛ ɔ nin i fata kɛ be yo ɔ?\n22 Zozɛfu nin Mali be aja’n takali like cinnjin kpa kun su. Yɛle kɛ be klo Ɲanmiɛn Zoova tra like kwlakwla yɛ be kunndɛ kɛ bé yó siɛ nin niɛn kpa naan Zoova i klun jɔ be wun. Nanwlɛ, suyralɛ nga bé wá ɲɛ́n i’n ti dan. Sanngɛ sa kekleekle mun be o be ɲrun lɔ wie. Ɔ nin i fata kɛ be ta Zezi m’ɔ́ yó sran mɔ be nin a wunmɛn i wunsu mɛn’n nun le’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 15 Atrɛkpa’n, Mali niannin ndɛ nga Ani kannin’n su wie. Zoova yoli bla nanwlɛfuɛ sɔ’n i ye wie, ɔ mɛnnin i ba kun.—An nian kuku nga be flɛ i “Ɲanmiɛn srɛlɛ mɔ be ti be liɛ ngunmin’n” i nun, fluwa nga i ndɛ tre 6 nun.\nMAAN E BU KOSAN NGA’M BE SU AKUNNDAN\n?Wun ase kanlɛ’n i su like benin yɛ Mali i ajalɛ’n kle e ɔ?\n?Ngue ti yɛ Mali i ɲin m’ɔ yili Ɲanmiɛn’n ti i liɛ ngunmin ɔn?\n?Ngue yɛ ɔ ukali Mali naan w’a kwla lafi Ɲanmiɛn su kpa ɔ?\n?Like benin yɛ Mali yoli mɔ amun kunndɛ kɛ amún yó naan amun a lafi Ɲanmiɛn su kɛ i sa wie ɔ?\nMali—‘Min yɛ, n ti Zoova i afanniɛn’


Drɛwɩ (Actes) 20 YRENT - Zɩ 'wɩ nɛn e 'fla nyɔɔn bɛ e - Bible Search\nDrɛwɩ (Actes) 19 Drɛwɩ (Actes) 21\nDrɛwɩ (Actes) 20\nPɔl -kʋ Masedɔa 'vaa, ɛn e -kʋ Grɛk 'trɛda\n1Zɩ 'wɩ nɛn e 'fla nyɔɔn bɛ e -ta "tra "bɛ, ɛn Pɔl Zozinɔn cin 'yɩ, e o "koe "tɔ 'o da, ɛn e -wlɛ 'nan, 'e "ta -ko Masedɔa. 2Pɔl 'bɔla Masedɔa, ɛn e Zozinɔn "koe "tɔ 'o da wei "kaga "a. "Bɛ -sru, ɛn e -kʋ Grɛk. 3E mlɛn drɛ 'nan nun yaaga. Te Pɔl 'e 'man wʋʋ 'nan -e 'e -klʋ -dan nɛn e "ta -ko Siri bɛ -a 'sia bɛ, ɛn yaa 'man 'nan, Zuif 'nɔn 'o 'ci 'pa 'e man, -a -nan nɛn e 'nan, 'e lia 'e da -e 'e ciɩla Masedɔa "nyian.\n4Min 'sɔravli "nɛn o -kʋ Pɔl 'palɛ bɛ, o 'tɔ nɛn 'gʋ: Min -tʋ 'si Bere 'fla, Pirus -pɩ Sopatɛr nɛn. Min "fli 'si Tesalonik 'fla, Ariza 'lee Sekundus 'bɛ 'waa. Min -tʋ 'si Dɛrbʋ 'fla, Gai 'bɛ. Min yaaga 'si Azi 'lɛglɔn 'ji, Timote 'lee Tisik 'lee Trofi 'bɛ 'waa. 5O zɩɛ o -trɔa 'kʋ 'lɛ, ɛn o -kʋ 'kʋ 'pɛnlɛ Troas. 6'Kʋe vɛ bɛ, "kʋ "fɔ 'wʋ -klʋ -dan ji Filipʋ 'fla, te "fɛdi nɛn o 'kpɔun nɛn 'mannyan 'ka "va "dɩɛ -a -ble "da "bɛ e -nyan. Yi 'soolu "bɛ -sru, ɛn kʋ 'bɔ o man Troas, kʋ yi drɛ Troas 'sɔravli.\nPɔl 'bɔla Troas\n7'Mɔnnɛn yi -tʋ da, 'kʋ cin 'yɩ 'nan -e fɛ nɛn Minsan "e 'nan 'kʋ -blɩ 'e cin va bɛ 'kʋ -blɩ. -A -nan nɛn Pɔl 'wɩ tin 'badɩ 'sia Zozinɔn lɛ, kɔɔ -te tʋ cɛɛn bɛ, e -ko -le "wɛan. E 'wɩ tin 'ba -wlɛ "trilii, ɛn bada -tɔ. 8Kʋ ya 'kʋ cin yɩdɩ 'kɔn "bʋ "nɛn 'kɔn 'ta lou "bɛ -a -ji. 'Kɔn "bʋ zɩɛ -a -ji bɛ, -kannɛn "kaga "a 'e 'fɔdɩ "nɛn. 9-Gobo 'nɛn 'tʋ nɛn waa laabo Etiko bɛ, e ya 'e -nyrandɩ -fenɛdi 'plo da. Pɔl a 'wɩ tin 'banan "kaga, ɛn yi 'nɛn zɩɛ -a -tɛdɩ 'sia. Yi -wlamlan "bʋʋ "le "wɛan e 'si -fenɛdi da 'kɔn 'ta lou 'kɔn yaagazan 'win -ji, ɛn e -ta -tilɛa "tra. Minnun -ta, ɛn waa wluan lou, 'pian te e -ka 'va.\n10Pɔl sɔɔnla e 'kunnan 'nɛn zɩɛ -a da, ɛn yaa 'si 'e 'pɛ -ji, e 'nan: «Te nyɛn 'e 'ka 'cɛndɩ, e beli 'va.» 11"Bɛ -sru, ɛn Pɔl -kʋ 'e "pa 'ji 'kɔn 'ta lou. E 'kpɔun "nɛn jɛɛn, waa blɩ 'e cin va, ɛn e 'wɩ tin 'ba 'trilii tʋ cɛɛn "man, -a -nan nɛn e -kʋ. 12O -kʋ -gobo 'nɛn zɩɛ -a 'yee "kɔnnɛn te e ya 'e 'belidɩ, -a -nan nɛn e drɛ ci "nran -dan tʋ -a.\nPɔl 'si Troas, ɛn e -kʋ Mile\n13Kʋɛ -trɔa 'e tɛdɛ Pɔl lɛ -klʋ -dan ji, ɛn kʋ -kʋ 'fla nɛn waa laabo Azo bɛ -a da. 'Fla zɩɛ -a da nɛn kʋ Pɔl -fɔa 'kʋ 'va, -yɛɛ cɩ 'nan Pɔl "e 'nan 'e -ciala 'e 'cɛin -ji zia. 14Pɔl 'bɔ 'kʋ man Azo, ɛn e -fɔ 'kʋ 'va -klʋ -dan ji, -a -nan nɛn kʋ -kʋ 'fla nɛn waa laabo Mitilɛn bɛ -a da. 15Kʋ 'si 'bɛ 'nan, ɛn kʋ -kʋla "nyian -klʋ -dan ji. 'Bɛ 'ta tʋ cɛɛn, kʋ 'bɔla 'yi yei 'trɛ 'tʋ nɛn waa laabo Kio bɛ -a "srɔn. "Bɛ -sru "yi -a, ɛn kʋ 'bɔla 'yi yei 'trɛ nɛn waa laabo Samos bɛ -a da. 'Bɛ 'ta tʋ cɛɛn "nyian, ɛn kʋ 'bɔla 'fla nɛn waa laabo Mile bɛ -a da. 16-Yɛɛ cɩ 'nan Pɔl 'ka "vale 'e -tɔa Efɛz dɩ, kɔɔ e 'ka "vale 'e "mɔan Azi 'lɛglɔn 'ji dɩ, ɛn yaa -wɛɛ "man 'nan 'e bɔala Zeruzalɛm Pantekɔt "fɛdi yi da.\nPɔl 'wɩ tin 'ba Efɛz -leglizi min cejenun lɛ\n17'Pian zɩ Pɔl 'bɔla Mile bɛ, ɛn e min 'pa 'sia 'nan 'o 'kʋ Efɛz -leglizi min cejenun laabʋ. 18Zɩ min cejenun zɩɛ o -ta bɛ, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «Te an 'bɔla 'e tɛdɛ 'ka 'va, 'nyranman nɛn maan 'pa Azi 'lɛglɔn 'ji -trilii -e 'e 'bɔ cɛɛgʋɛ, kaa -tɔa. 19Ma'an 'fli drɛlɛ -dandan Minsan -le 'nyranman 'panan dɩ. An yra 'yɩ Zuif 'nɔn 'lɔ, ɛn an 'nyranman 'pa 'an 'ta le 'an yiɛ 'yi 'a. -Yɛɛ cɩ 'nan Zuif 'nɔn a "vale 'o 'wɩ 'wlidɩ "dra 'mɛn. 20Ma'an 'wɩ 'tʋ yɔɔlɛ 'ka man dɩ, an Bali -le 'wɩ 'vɩ cɛɛ, ɛn an -yee 'wɩ nɛn e ka dra tɩglɩ bɛ -a paa 'ka 'ji min pɛɛnɔn yiɛ man 'kɔnnun -ji. 21Maan 'vɩ Zuif 'nɔn 'lee minnun nɛn o 'ka Zuif 'nɔn 'a dɩɛ -wlɛ, 'nan 'o 'si 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ man -e 'o -sɔɔnla Bali -sru -e 'o yi -tɛra -cee Minsan Zozi Crizi da.\n22Ɛn 'bɛ nɛn 'gʋɛ, an "ta -ko Zeruzalɛm "le zɩ Bali lei 'saun -a 'vɩ 'mɛn 'nan 'an drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 'Pian 'wɩ nɛn e bɔa 'an man -nan nun bɛ, ma'an tɔa dɩ. 23Maan -tɔa 'pian 'nan 'fla 'tʋdʋ pɛɛnɔn da bɛ, Bali lei 'saun -a ve 'mɛn 'nan minnun 'tɛ "paa 'an da -e 'waan 'fɔ -pʋ 'kuin. 24'Pian 'mɛn vɛ bɛ, 'mɛn 'belidɩ -cin 'ka 'an 'ji "le 'nyranman nɛn Minsan Zozi -a -nɔn 'mɛn 'nan 'an 'pa bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩ. 'Wɩ nɛn Minsan "e 'nan 'mɛn 'an drɛ bɛ, -nyrɛn 'nan, 'an Bali -le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩ minnun lɛ 'nan Bali "yi drɛ -wlɛ.\n25An ciɩ 'ka pɛɛnɔn 'va te an Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'wɩ ve 'cɛɛ. 'Pian 'bɛ nɛn 'gʋɛ, maan -tɔa 'nan 'ka 'va min -tʋ 'ka "nyian 'an ye dɩ. 26-Yee "wɛan maan ve 'cɛɛ cɛɛgʋ 'nan: Zɩ kɔ "an "drɛ bɛ, maan drɛ 'ka pɛɛnɔn lɛ. -Te 'li 'pei ka'a yi -tɛlɛa 'mɛn 'wɩ "paadɩ da dɩɛ, mɛɛn "cɛɛ drɛ dɩ. 27-Yɛɛ cɩ 'nan 'wɩ nɛn Bali -a drɛ 'nan -e min 'e pli 'e man bɛ, maan 'vɩ 'cɛɛ 'e pɛɛnɔn. Ma'an 'wɩ 'tʋ yɔɔlɛ 'ka man dɩ. 28-Yee "wɛan 'ka drɛ "yi 'ka 'fli -va 'lee minnun nɛn Bali lei 'saun o -nɔn 'cɛɛ 'nan 'ka yiɛ 'tɔ o va bɛ o va. 'Ka yiɛ 'tɔ Bali -le -leglizi bɛ -a va, Minsan Bali -a 'lɔ 'e 'pɩ nyɛn -a. 29Maan -tɔa 'nan, -te an -kʋ bɛ, minnun nɛn o ya "le plɔ wi -zʋ bɛ, o -taa -wlalɛa 'ka yei, -e 'o 'wɩ 'wlidɩ "drɛ minnun nɛn 'ka yiɛ -tɔa "o va bɛ -wlɛ. 30Ɛn "nyian 'ka yei min -mienun -taa 'wunlɛa, o 'wlu wɩnun ve Zozinɔn lɛ -e 'o 'sɛn o -sru. 31-Yee "wɛan 'ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va, ɛn -a -cin 'e 'fɔla 'ka 'ji 'nan lɛ yaaga 'wlu bodrun funnin te an 'wɩ "paala 'cɛɛ 'an 'ta le 'an yiɛ 'yi 'a.\n32Ɛn 'bɛ 'gʋɛ, an "ta "mɛn 'ka -pɛba wo Bali 'lee Bali -le 'wɩ nɛn e "yi "dra min lɛ bɛ -wlɔ. -Yee 'wɩ zɩɛ, 'plɛblɛ a -yrɔ -e 'e 'ka "koe "tɔ 'ka da, "bɛ -sru -e 'e "yi "nɛn yaa 'pla 'nan e dra minnun nɛn o cɩ -yee vɛ -a bɛ -wlɛ "bɛ, 'e drɛ 'cɛɛ. 33Ɛn ma'an -wɛɛlɛ 'nan min e 'yee "lala 'lee 'yee -siga 'lee 'yee sɔnun -nɔn 'mɛn dɩ. 34Kaa -tɔa 'ka 'bɔ 'a 'nan an 'nyranman 'pa 'an 'pɛ -a, ɛn maan "nɛn "fɛ blɩ, ɛn minnun nɛn o -kʋ 'an 'palɛ bɛ, ɛn waa "nɛn "fɛ blɩ. 35Zɩ kɔ min e 'nyranman 'pa -e 'e 'pa 'yalɛ -tɛnɔn 'va bɛ, maan -nan kɔɔn 'cɛɛ. Ɛn 'wɩ nɛn Minsan Zozi -a 'vɩ bɛ, -a -cin 'e 'fɔla 'ka ji. Yaa 'vɩ 'nan: ‹Min nɛn e fɛ -nɔan "min lɛ bɛ, -fɛa a -a san man e "mlian min nɛn e fɛ "sia min lɔ bɛ -a san da.› »\n36Zɩ Pɔl cɛɛn 'wɩ zɩɛ -a vɩdɩ man bɛ, ɛn e "po sɔɔnla o 'vale waa, ɛn e Bali trʋ 'ba. 37-A -nan nɛn o pɛɛnɔn -sran wu -a, te o -tɛa Pɔl -pɛ -ji, te waa lɛa man 'o man. 38'Wɩ nɛn e o ta drɛ 'trɔdrɔ bɛ, -nyrɛn 'nan Pɔl "e 'nan min -tʋ 'ka "nyian 'e 'ye dɩ. Tɔɔn ɛn o -kʋ Pɔl 'palɛ -a -nan nɛn e -fɔa -klʋ -dan ji bɛ -a -nan.


?Ngue ti yɛ e ti kɛ ‘waka sama m’ɔ su kpanngban’n’ sa-ɔ? | Like suanlɛ liɛ\n“Sɛ an yo kɛ waka sama b’ɔ su kpanngban sa’n, b’ɔ maan be wun kɛ an ti n sɔnnzɔnfuɛ’n, i sɔ’n nun yɛ n Si’n nyán kɔmin-ɔn.”—ZAN 15:8.\nJUE: 53, 60\n?Ngue ti yɛ e bo jasin fɛ’n titi-ɔ?\n?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e wla kpɛn sa nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n su-ɔ?\n?Ngue ti yɛ e ɲan wunmiɛn e bo jasin fɛ’n titi-ɔ?\n1, 2. (1) ?Ndɛ benin yɛ Zezi kan kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun-ɔn? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.) (2) ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e wla fi sa nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n su-ɔ? (3) ?Ngue yɛ é wá kɛ́n i ndɛ like suanlɛ nga nun-ɔn?\nKWLAA naan b’a kun Zezi’n, kɔnguɛ’n ɔ nin i akoto’m be kokoli yalɛ be cɛli kpa. Ɔ seli be kɛ ɔ klo be kpa. Cɛn sɔ nun’n yɛ ɔ buli viɲi’n i wun ɲanndra nga e kɛnnin i ndɛ like suanlɛ klikli nun’n niɔn. Ɲanndra sɔ nun’n, ɔ wlɛli i sɔnnzɔnfuɛ’m be fanngan naan be “yo kɛ waka sama b’ɔ su kpanngban sa’n.” Yɛle kɛ maan be mian be ɲin be bo jasin fɛ’n titi.—Zan 15:8.\n2 Zezi kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun junman ng’ɔ fata kɛ be di’n. Kpɛkun like nga ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ be di junman sɔ’n titi’n, ɔ yiyili nun kleli be. E kusu’n, sa nga ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e bo jasin fɛ’n titi’n, ɔ fataman kɛ e wla fi su. I liɛ’n, é mían e ɲin é bó jasin fɛ’n titi naan “sran’n kwlaa be ti.” (Matie 24:13, 14) Sa nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n, é wá fá e ɲin é síe i be nun nnan be su. Kpɛkun like nga ti yɛ e ɲan wunmiɛn e bo jasin fɛ’n titi’n, é wá kán be nun nnan be ndɛ.\nE YO MAAN ZOOVA I DUNMAN’N YO SANWUN\n3. (1) ?Sa nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n be nun cinnjin’n yɛle benin? (2) ?Ngue like yɛ viɲi’n i mma’m be ti i nzɔliɛ-ɔ? (3) ?Ngue ti yɛ sɛ e se sɔ’n, ɔ ti su-ɔ?\n3 Sa nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n be nun cinnjin’n, yɛle kɛ e kunndɛ kɛ é mánmán Zoova naan sran’m be bo i dunman fɛ. (An kanngan Zan 15:1, 8 nun.) Viɲi’n i wun ɲanndra nga Zezi buli’n nun’n, ɔ seli kɛ Zoova yɛ ɔ ti viɲi tafuɛ’n niɔn. Kpɛkun, i bɔbɔ yɛ ɔ ti viɲi bo’n niɔn. Yɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be ti viɲi’n i sama mun. (Zan 15:5) Ɲanndra sɔ nun’n, viɲi’n i mma’m be ti jasin fɛ mɔ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be bo’n i nzɔliɛ. Zezi seli i akoto mun kɛ: “Sɛ an yo kɛ waka sama b’ɔ su kpanngban sa’n, [...] i sɔ’n nun yɛ n Si’n nyán kɔmin-ɔn.” Sɛ viɲi’n su naan i mma’m be ti kpakpa’n, i tafuɛ’n ɲan kɔmin. I wafa kunngba’n, kɛ e tu e klun e bo jasin fɛ’n, e yo maan Zoova ɲan kɔmin.—Matie 25:20-23.\nKɛ e tu e klun e bo jasin fɛ’n, Zoova ɲan kɔmin.\n4. (1) ?Ngue yɛ kɛ e yo’n, Zoova i dunman’n yo sanwun-ɔn? (2) ?Kɛ a wun kɛ a kwla yo maan Zoova ɲan kɔmin’n, wafa sɛ yɛ i sɔ’n yo wɔ-ɔ?\n4 Ɲanmiɛn i dunman’n ti sanwun. Nán kɛ klɔ sran’m be kwla yo like wie naan Ɲanmiɛn i dunman’n w’a yo sanwun kpa w’a tra laa-ɔ. ?Sanngɛ ngue ti yɛ e se kɛ jasin fɛ mɔ e bo’n ti’n, Ɲanmiɛn dunman yo sanwun-ɔn? Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Ezai seli kɛ: “Anannganman m’ɔ sie mɛn wunmuan’n i kunngba yɛ ɔ fata kɛ amun kisɛ i su-ɔ.” (Ezai 8:13) Ɲanmiɛn i dunman Zoova’n ti i liɛ ngunmin. Kɛ e wun i sɔ liɛ’n i wlɛ, mɔ e uka e wiengu mun mɔ be wun i wlɛ sɔ wie’n, i dunman’n yo sanwun. (Matie 6:9, NW) Kɛ e bo jasin fɛ’n, e kan Zoova i nzuɛn’m be ndɛ. Kpɛkun anannganman nguan mɔ Zoova waan ɔ́ mán sran mun mɛn klanman nun’n, e kɛn i ndɛ wie. Kɛ e yo sɔ’n, sran’m be wun i wlɛ kɛ ndɛ tɛtɛ nga Satan kɛn i Zoova su’n i kwlaa ti ato. (Bo Bolɛ 3:1-5) Biblu’n se kɛ: ‘Kɛ bé yí Zoova i ayɛ bé mɛ́nmɛ́n i mɔ be se kɛ ɔ kwla sa’n kwlaa yo’n i su-ɔ.’ Kɛ e uka sran mun mɔ be wun i sɔ liɛ’n i wlɛ’n, Zoova i dunman’n yo sanwun. (Sa Nglo Yilɛ 4:11) Be flɛ aniaan bian kun kɛ Runi. Ɔ ti atin bofuɛ w’a di afuɛ 16. Ɔ seli kɛ: “Kɛ n wun kɛ Ɲanmiɛn m’ɔ yili like kwlaa’n, ɔ mannin min atin kɛ n yo i lalofuɛ’n, i sɔ’n yo min fɛ dan. I sɔ’n wla min fanngan naan m’an kwla bo jasin fɛ’n titi.”\nE KLO ZOOVA NIN I WA’N\n5. (1) ?Sa nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n i nɲɔn su’n yɛle benin? (2) ?Ndɛ benin yɛ Zezi kannin naan i sɔnnzɔnfuɛ’m b’a wun i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ be jran kekle-ɔ?\n5 An kanngan Zan 15:9, 10 nun. Sa nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n i nɲɔn su’n, yɛle kɛ e klo Zoova nin Zezi. (Mark 12:30; Zan 14:15) Zezi seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ ‘be yo maan ɔ klo be titi.’ ?Ngue ti yɛ Zezi seli be sɔ-ɔ? Ɔ si kɛ, ɔ fata kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be jran kekle naan b’a kwla niɛn i ajalɛ’n su. I kpa bɔbɔ’n, Zan 15:4-10 nun’n, Zezi kannin ndɛ sɔ’n kpɛ sunman naan i sɔnnzɔnfuɛ’m be wun i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ be jran kekle.\n6. ?Ngue yɛ é yó naan Zezi w’a klo e titi-ɔ?\n6 ?Ngue yɛ é yó naan Zezi w’a klo e titi-ɔ? Maan e yo like ng’ɔ se e kɛ e yo’n. Like nga i bɔbɔ yoli’n, yɛ ɔ se e kɛ e nian su e yo-ɔ. Ɔ seli kɛ: “Kɛ n fa n Si ndɛ’n su sɔ-ɔ, ɔ maan n si kɛ ɔ klo min tititi.” Zezi kleli e ajalɛ Kpa.—Zan 13:15.\n7. ?Sɛ e klo Zoova nin Zezi’n, ngue yɛ é yó-ɔ?\n7 Zezi kleli kɛ sɛ e ɲin yi i’n, i lɛ nun yɛ ɔ́ wún kɛ e klo i sakpa-ɔ. Ɔ seli kɛ: “Sran ng’ɔ ti min ndɛ’n naan ɔ fa su’n, sran sɔ’n yɛ ɔ klo min-ɔn.” (Zan 14:21) Ndɛ nga Zezi kannin’n, ɔ fin i Si. Ɔ maan, kɛ e bo jasin fɛ mɔ Zezi seli e kɛ e bo’n, e kle kɛ e klo Zoova. (Matie 17:5; Zan 8:28) Sɛ e kle kɛ e klo Zoova nin Zezi’n, be kusu bé kló e titi.\nE BO SRAN’M BE JƆ\n8, 9. (1) ?Sa nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n i nsan su’n yɛle benin? (2) ?Ngue ti yɛ sɛ e bu ndɛ ng’ɔ o Ezekiɛl 3:18, 19 nin 18:23 nun’n be su akunndan’n, é bó jasin fɛ’n titi-ɔ?\n8 Sa nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n i nsan su’n, yɛle kɛ Zoova i cɛn dan’n w’a mantan koko. Yɛ e kunndɛ kɛ é bó i jɔ é klé sran mun. Biblu’n se kɛ i sɔ wie yɛ laa Nowe yoli-ɔ. (An kanngan 2 Piɛr 2:5 nun.) Ka naan anannganman su nzue’n w’a tɔ’n, atrɛkpa’n Nowe kan kleli sran mun kɛ Ɲanmiɛn su wa nunnun be mɛn’n. Ndɛ kun mɔ Zezi kannin’n i ti yɛ e kwla se sɔ-ɔ. Ɔ seli kɛ: ‘Blɛ sɔ’n nun’n, kɛ nzue dan’n i tɔlɛ’n ɔ ka kaan ɔ́ jú’n, sran’m be di like, be nɔn nzan, be ja bla nin bian lele fa ju cɛn nga Noe wluli mmeli nun’n. B’a buman like fi akunndan lele nzue dan’n ɔ wa fa be kwlaa ɔli. Kɛ n mɔ n kacili Sran’n n balɛ’n ɔ́ wá yó sɔ-ɔ.’ (Matie 24:38, 39) Kannzɛ bɔbɔ sran’m b’a sieman be su Nowe i nuan bo’n, sanngɛ ɔ kannin ndɛ nga Zoova fa wlɛli i nuan’n titi.\n9 Andɛ’n, e kan Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ e kle sran mun naan be si like nga Ɲanmiɛn wá yó mán e cɛn wie lele’n. Kɛ Zoova sa’n, e kunndɛ kɛ sran’m be tie ndɛ nga e kan’n naan be “nyan nguan.” (Ezekiɛl 18:23) Kɛ e bo jasin fɛ’n awloawlo’m be nun annzɛ nzra nun’n, e kan e kle sran kpanngban kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ’n wá yó maan klunwifuɛ’m be su tranman lɛ kun. —Ezekiɛl 3:18, 19; Daniɛl 2:44; Sa Nglo Yilɛ 14:6, 7.\nE KLO SRAN MUN\n10. (1) ?Sa nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n titi’n i nnan su’n yɛle benin? (2) ?Wafa sɛ yɛ Pɔlu nin Silasi be ukali bisua su kpɛn’n niɔn?\n10 Sa nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n titi’n i nnan su’n, yɛle kɛ e klo sran mun. (Matie 22:39) Klolɛ mɔ e klo sran mun ti’n, e kan Ɲanmiɛn ndɛ’n e kle be titi. Afin e si kɛ sa wie’m be ti’n, be kwla kaci. Sa kun m’ɔ juli akoto’m be blɛ su’n kle sɔ weiin. Yɛle kɛ cɛn kun’n, sran’m be trali Pɔlu nin Silasi be wlali be bisua Filipu lɔ. Kpɛkun kɔnguɛ afiɛn’n, asiɛ’n kejeli dan kpa. Ɔ maan, bisua anuan’m be tikeli. Kɛ bisua su kpɛn’n wunnin i sɔ’n, ɔ buli i kɛ bisuafuɛ’m be kwlaa b’a fite. I sɔ’n ti, srɛ kunnin i kpa, i waan ɔ́ kún i wun. Sanngɛ, Pɔlu seli i kɛ: “Nán yo ɔ wun like fi.” Bisua su kpɛn’n usali kɛ: “?Nguɛ yɛ ń yó naan m’an fite nun-ɔn?” Pɔlu nin Silasi be tɛli i su kɛ: “Lafi e Min Jésus su, yɛ a nin ɔ osufuɛ mun amún wá fíte nun.”—Sa Nga Be Yoli’n 16:25-34.\nE klo Zoova nin Zezi, ɔ nin sran mun ti yɛ e bo jasin fɛ’n niɔn. (An nian ndɛ kpɔlɛ 5, 10 nun.)\n11, 12. (1) ?Ngue yɛ bisua su kpɛn’n i su ndɛ’n, ɔ kle e jasin fɛ bolɛ’n nun-ɔn? (2) ?Ngue ti yɛ a kunndɛ kpa kɛ á bó jasin fɛ’n titi-ɔ?\n11 ?Ngue yɛ bisua su kpɛn’n i su ndɛ’n, ɔ kle e jasin fɛ bolɛ’n nun-ɔn? E wunnin kɛ, kɛ asiɛ’n kejeli’n i sin yɛ bisua su kpɛn’n wa kunndɛli kɛ be ukɛ i-ɔ. I wafa kunngba’n, sran wie mun mɔ laa b’a kunndɛman kɛ bé tíe jasin fɛ’n, sa wie’m be ti’n, andɛ’n be kunndɛ kɛ bé tíe Ɲanmiɛn ndɛ’n. Be nun wie’m be junman’n fili be sa, annzɛ be nin be yi annzɛ be wun be yrali. Wie’m be kusu’n, tukpacɛ m’ɔ kle be yalɛ dan ti’n, be wla boli be wun. Yɛ wie’m be awlɛn su sran wuli. I sɔ’n ti, be usa be wun kosan kpanngban. Wie liɛ’n, be usa kɛ: “?Ngue yɛ ń yó naan m’an fite nun-ɔn?” Blɛ sɔ nun’n, be kunndɛ kpa kɛ bé tíe Ɲanmiɛn ndɛ’n.\n12 Sɛ e mian e ɲin e bo jasin fɛ’n titi’n, e kwla fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n e fɔnvɔ be. (Ezai 61:1) Be flɛ aniaan bla kun kɛ Salɔtu. Ɔ ti atin bofuɛ w’a di afuɛ 38. Ɔ seli kɛ: “Andɛ sran’m b’a mlin. Ɔ fata kɛ e mian e ɲin naan e bo jasin fɛ’n e kle be.” Be flɛ aniaan bla kun ekun kɛ Ɛvɔr. Ɔ ti atin bofuɛ w’a di afuɛ 34. Ɔ seli kɛ: “Andɛ’n, sran sunman be wunman be wun fɛ. N kunndɛ kpa kɛ ń úka be. I sɔ’n ti yɛ n mian min ɲin n bo jasin fɛ’n niɔn.” Kɛ mɔ e klo sran mun ti’n, ɔ fata kɛ e bo jasin fɛ’n e kle be titi.\nLIKE NGA TI YƐ E KWLA TRA E AWLƐN’N\n13, 14. (1) ?Ngue yɛ Zan 15:11 kɛn i ndɛ mɔ i ti’n, e kwla bo jasin fɛ’n titi-ɔ? (2) ?Ngue yɛ é yó naan e klun w’a jɔ kɛ Zezi liɛ’n sa-ɔ? (3) ?Aklunjuɛ mɔ e di i jasin fɛ bolɛ’n nun’n ti’n, ngue yɛ e yo-ɔ?\n13 Kwlaa naan b’a kun Zezi’n, ɔ kannin ninnge wie mun ekun be ndɛ. Ninnge sɔ’m be kwla ukɛ i akoto mun naan b’a kwla yo kɛ waka sama m’ɔ su kpanngban’n sa. ?Ninnge sɔ mun yɛle benin? ?Wafa sɛ yɛ be kwla uka e andɛ-ɔ?\n14 E klun m’ɔ jɔ’n: Jasin fɛ bolɛ’n timan kɛ trɔ sa e ti su. Kɛ Zezi buli viɲi’n i wun ɲanndra’n, i sin’n ɔ seli kɛ sɛ e bo jasin fɛ’n e klun jɔ́ kɛ i liɛ’n sa. (An kanngan Zan 15:11 nun.) Ɲanndra sɔ’n nun’n, Zezi seli kɛ ɔ ti viɲi bo’n yɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be ti viɲi’n i sama mun. Sɛ viɲi bo’n o i ngunmin naan i sama’m be o be liɛ ngunmin’n, i sama’m bé wú kee. I wafa kunngba’n, sɛ e kunndɛ kɛ e klun jɔ kɛ Zezi liɛ’n sa’n, ɔ fata kɛ e nin i e yo sran wunmuan, yɛ e niɛn i ajalɛ’n su. Yɛle kɛ e yo Ɲanmiɛn i klun sa. (Zan 4:34; 17:13; 1 Piɛr 2:21) Be flɛ aniaan bla kun kɛ Ani. Ɔ ti atin bofuɛ w’a di afuɛ 40 tra su. Ɔ seli kɛ: “Kɛ n bo jasin fɛ’n, n klun jɔ. Ɔ maan, n kunndɛ kɛ ń dí Zoova i junman’n titi.” Aklunjuɛ mɔ e di i jasin fɛ bolɛ’n nun’n ti’n, kannzɛ sran’m be sɔman e nun klanman’n, e bo i titi.—Matie 5:10-12.\n15. (1) ?Ngue yɛ Zan 14:27 kɛn i ndɛ mɔ i ti’n, e ɲan wunmiɛn e bo jasin fɛ’n titi-ɔ? (2) ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ alaje mɔ e di ti’n, e ɲan wunmiɛn e bo jasin fɛ’n titi-ɔ?\n15 Alaje mɔ e di’n. (An kanngan Zan 14:27 nun.) Ka naan b’a tra Zezi’n, nnɔsua nun’n, ɔ seli i akoto mun kɛ: ‘Amún dí alaje kɛ min sa.’ Kɛ e bo jasin fɛ’n titi’n, e di alaje. Afin e si kɛ e yo maan Zoova nin Zezi be klun jɔ. (Jue Mun 149:4; Rɔmfuɛ Mun 5:3, 4; Kolɔsfuɛ Mun 3:15) Be flɛ aniaan bian kun kɛ Ilfu. Ɔ ti atin bofuɛ w’a di afuɛ 45. Ɔ seli kɛ: “Kɛ n bo jasin fɛ’n, n fɛ. Sanngɛ, n wun kɛ n klun jɔ.” Kɛ e wun kɛ e di alaje’n, ɔ yo e fɛ dan!\n16. (1) ?Ngue yɛ Zan 15:15 kɛn i ndɛ mɔ i ti’n, e ɲan wunmiɛn e bo jasin fɛ’n titi-ɔ? (2) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ akoto’m be yo naan b’a kwla yo Zezi i janvuɛ titi-ɔ?\n16 E janvuɛ kpa kun. Kɛ Zezi seli i akoto’m be kɛ ɔ klo kɛ be klun jɔ’n, i sin’n ɔ kannin sa nga ti yɛ ɔ fata kɛ be klo be wiengu’n i ndɛ. (Zan 15:11-13) Ɔ seli be kɛ be ti i janvuɛ. Nanwlɛ, sran ng’ɔ ti Zezi i janvuɛ’n, i liɛ su ye! ?Sanngɛ, ngue yɛ ɔ fata kɛ akoto’m be yo naan b’a kwla yo Zezi i janvuɛ titi-ɔ? Zezi seli be kɛ: ‘An wɔ naan an ko yo kɛ waka sama m’ɔ su’n sa.’ (An kanngan Zan 15:14-16 nun.) Yɛle kɛ maan be bo jasin fɛ’n titi. Blɛ kun nun’n, Zezi seli i akoto mun kɛ, ‘be wɔ naan be kan kle sran’m be kɛ Ɲanmiɛn i sielɛ blɛ’n w’a mantan.’ (Matie 10:7) I sɔ’n ti’n, ka naan b’a kun i’n, kɔnguɛ’n, ɔ wlɛli i sɔnnzɔnfuɛ’m be fanngan naan be tra be awlɛn be bo jasin fɛ’n. (Matie 24:13; Mark 3:14) Zezi si kɛ i sɔ yolɛ’n su yoman pɔpɔ be sa nun. Sanngɛ, ɔ si kɛ like kun ekun ti’n, be kwla bo jasin fɛ’n, yɛ be kwla yo i janvuɛ titi. ?Like sɔ’n yɛle benin?\n17, 18. (1) ?Ngue yɛ Zan 15:7 kɛn i ndɛ mɔ i ti’n, Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be kwla bo jasin fɛ’n titi-ɔ? (2) ?Wafa sɛ yɛ Zezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲannin su ye-ɔ? (3) ?Ngue yɛ maan e kwla yo kɛ waka sama m’ɔ su’n sa titi-ɔ?\n17 Ɲanmiɛn tɛ e srɛlɛ’m be su. Zezi seli kɛ: “Like nga an klo i’n, an se Nyanmiɛn, ɔ́ fá mán amun.” (Zan 15:7, 16) Ndɛ sɔ mɔ Zezi kannin’n, ɔ wlɛli i akoto’m be fanngan kpa. * (An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.) Zezi i akoto’m be siman kɛ i kpɔfuɛ’m be su w’a kun i. Sanngɛ, sɛ Zezi wu’n, be su kaman lɛ sa ngbɛn. Zoova tɛ́ be srɛlɛ’n su, kpɛkun ɔ́ úka be naan b’a kwla bo jasin fɛ’n. I sɔ kusu yɛ Zoova yoli-ɔ. Kɛ Zezi wuli’n, i akoto’m be srɛli Zoova kɛ ɔ wla be yakpa. Zoova tɛli be srɛlɛ’n su.—Sa Nga Be Yoli’n 4:29, 31.\nKɛ e srɛ Zoova kɛ ɔ uka e’n, ɔ tɛ e su. (An nian ndɛ kpɔlɛ 18 nun.)\n18 Andɛ kusu’n, kɛ e tra e awlɛn e bo jasin fɛ’n, e yo Zezi i janvuɛ titi. Sɛ jasin fɛ bolɛ’n ti kekle e sa nun naan e srɛ Zoova’n, e kwla lafi su kɛ ɔ́ úka e. (2 Korɛntfuɛ Mun 4:7) Kɛ mɔ Zoova tɛ e srɛlɛ’m be su, mɔ Zezi kusu’n ti e janvuɛ ti’n, e kwla yo kɛ waka sama m’ɔ su’n sa titi.—Zak 1:17.\n19. (1) ?Ngue ti yɛ e bo jasin fɛ’n titi-ɔ? (2) ?Ngue ti yɛ e ɲan wunmiɛn e bo jasin fɛ’n titi-ɔ?\n19 Like nga ti yɛ e bo jasin fɛ’n, e kannin be nun nnan be ndɛ like suanlɛ nga nun. Yɛle kɛ, e kunndɛ kɛ é mánmán Zoova naan i dunman’n yo sanwun. E klo Zoova nin Zezi. E klo sran. Yɛ e kunndɛ kɛ é bó Zoova i cɛn dan’n i jɔ. Asa ekun’n, e kannin like nga ti yɛ e ɲan wunmiɛn e bo jasin fɛ’n titi’n, be nun nnan be ndɛ. Yɛle kɛ e klun jɔ, e di alaje, Zezi ti e janvuɛ, kpɛkun Zoova tɛ e srɛlɛ’n su. Yɛ e kunndɛ kɛ é dí junman sɔ mɔ Ɲanmiɛn fa mannin e’n lele é guɛ́ i ti nin i bo. Nanwlɛ, kɛ Zoova wun kɛ e ti kɛ ‘waka sama b’ɔ su kpanngban’n sa’n,’ i klun jɔ dan!\n^ ndɛ kpɔlɛ 17 Kɛ Zezi nin i akoto’m bé kókó yalɛ’n, ɔ kan kleli be kpɛ sunman kɛ Zoova tɛ́ be srɛlɛ’m be su.—Zan 14:13; 15:7, 16; 16:23.\nƝanmiɛn i dunman Zoova’n ti i liɛ ngunmin. Kɛ e wun i sɔ liɛ’n i wlɛ, mɔ e uka e wiengu mun mɔ be wun i wlɛ sɔ wie’n, i dunman’n yo sanwun. Asa ekun’n, kɛ e uka e wiengu mun mɔ be wun i wlɛ kɛ Zoova i wun ndɛ tɛtɛ nga Satan kan’n, i kwlaa ti ato’n, Zoova i dunman’n yo sanwun.


Biblu’n nun ndɛ: Ɲanmiɛn w’a kpa Davidi - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\n?AMUN wun gbanflɛn kan nga w’a de bua ba’n nnɛn ngble nga be flɛ i ursi’n i nuan nun lɛ’n? Ursi’n wa trali bua’n kɛ ɔ́ kó dí i. Yɛ gbanflɛn’n wanndili ko deli bua’n i nuan’n nun ɔn. Kpɛkun kɛ ursi’n jao i sin ja nɲɔn su m’ɔ wlɔli m’ɔ́ bá’n, yɛ gbanflɛn’n trɛli i kunnin i ɔ. I le kun ekun ɔ deli bua kun asɔmɔli kun nuan nun. Gbanflɛn sɔ’n ti yakpa dan o! ?Amun si i?\nBe flɛ i Davidi. I klɔ’n yɛle Bɛtleɛmu. I nannan yɛle Obɛdi. Obɛdi ti Riti nin Boazi be wa. ?Sran sɔ’m be te o amun klun? Be flɛ Davidi i si’n kɛ Yese. Davidi yɛ ɔ kankan i si i bua mun ɔn. Kɛ Zoova sieli Saili famiɛn’n, i afuɛ blu (10) su yɛ be wuli Davidi ɔ.\nCɛn kun Zoova seli Samiɛli kɛ: ‘Fa ngo nga ɔ ti i liɛ ngunmin’n naan kɔ Yese nga ɔ o Bɛtleɛmu i awlo lɔ. I wa’m be nun kun yɛ ḿ má fɛ́ i kɛ ɔ wa yo famiɛn’n niɔn. Kɛ Samiɛli juli lɔ m’ɔ wunnin Eliabu m’ɔ ti Yese i wa kpɛnngbɛn’n cɛ’n, ɔ seli i klun lɔ kɛ: ‘Ɛn-ɛɛn! Zoova i sran nga ɔ kɛn i ndɛ’n yɛ ɔ o yɛ.’ Sanngɛ Zoova seli kɛ: ‘Nán niɛn i ɲrun waka’n ti, ɔ nin i tɛnndɛn’n m’ɔ ti’n ti, nɛ́n i yɛ n kɛn i ndɛ’n niɔn.’\nYɛ Yese flɛli i wa Abinadabu kɛ ɔ ko jran Samiɛli i ɲrun lɛ ɔ. Sanngɛ Samiɛli waan: ‘Nɛ́n i yɛ Zoova fɛli i ɔ.’ Yɛ Yese maan Sama bali ɔ. Samiɛli waan: ‘Nɛ́n i yɛ Zoova fɛli i ɔ.’ Yese fɛli i mma yasua nso mun kleli Samiɛli, sanngɛ Zoova w’a faman be nun wie fi. Yɛ Samiɛli usali Yese kɛ: ‘?Ɔ mma yasua’m be ngba yɛ?’\nYɛ Yese waan: ‘Be nun kaan’n yɛ ɔ ka ɔ, i yɛ ɔ nian bua’m bé su ɔ.’ Kɛ be ko flɛli Davidi m’ɔ bali’n, Samiɛli wunnin kɛ ɔ ti gbanflɛn klanman kpa. Yɛ Zoova seli kɛ: ‘I yɛ ɔ o lɛ ɔ, guɛ i ti su ngo.’ Samiɛli guɛli i ti su ngo. Kɛ i blɛ’n wá jú’n, Davidi yɛ ɔ́ wá síe Izraɛli mɛn’n niɔn.\n1 Samiɛl 17:34, 35; 16:1-13.\n?Be flɛ gbanflɛn kan nga ɔ o desɛn’n su lɛ’n sɛ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ e si kɛ ɔ ti yakpa ɔ?\n?Nin yɛ Davidi tran ɔn? ?Yɛ be flɛ i si’n nin i nannan’n be sɛ?\n?Ngue ti yɛ Zoova seli Samiɛli kɛ ɔ wɔ Yese sin Bɛtleɛmu lɔ ɔ?\n?Kɛ Yese fɛli i mma nso mun blɛli Samiɛli’n, ngue sa yɛ ɔ juli ɔ?\n?Kɛ be fali Davidi bali’n, Zoova seli Samiɛli sɛ?\nKanngan 1 Samiɛl 17:34, 35 nun.\n?Wafa sɛ yɛ sa sɔ’m be yi Davidi i yakpa m’ɔ ti’n, ɔ nin i Zoova sulafilɛ’n i nglo ɔ? (1 Sam. 17:37)\nKanngan 1 Samiɛl 16:1-14 nun.\n?Wafa sɛ yɛ Zoova i ndɛ nga ɔ o 1 Samiɛl 16:7 nun’n, ɔ uka e naan y’a kpaman sran nun, naan y’a kpliman y’a diman sran jɔlɛ ɔ? (Yol. 10:34, 35; 1 Tim. 2:4)\n?Wafa sɛ yɛ Saili i ajalɛ’n kle kɛ, sɛ Zoova i wawɛ’n nunman sran kun su kun’n, mmusu mun yɛ bé fá be sa síe i sran sɔ’n su ɔ, annzɛ i klun angunndan’n ɔ́ sú i bo naan ɔ yo sa tɛ ɔ? (1 Sam. 16:14; Mat. 12:43-45; Gal. 5:16)


Talan mun (Matie 25:14-30) | Wafa nga Zezi nantili’n\nZEZI KANNIN TALAN’M BE SU NDƐ ƝANNDRA NUN\nZezi nin i akoto nnan’n be te o Olivie oka’n su lɔ. Ɔ kannin minin’m be ndɛ ɲanndra nun kleli be Zeriko lɔ. Ɔ seli be sɔ i osu nin-a cɛman. Ɔ kannin ndɛ sɔ’n naan be wun i wlɛ kɛ ɔ su diman famiɛn be ja nun lɛ. Siɛn’n, ɔ su wa kan ndɛ uflɛ ekun ɲanndra nun kle be. Ndɛ sɔ’n nin minin’m be ndɛ’n be fa be wun. Ndɛ sɔ’n úka be wie naan b’a wun nzɔliɛ ng’ɔ kle kɛ ɔ o lɛ’n, naan mɛn’n i awieliɛ’n w’a ju’n i wlɛ. Asa ekun’n, ndɛ sɔ’n klé i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ ɔ fata kɛ be di junman ng’ɔ mannin be’n i juejue su.\nZezi seli kɛ: “Be kwla fa Famiɛn diwlɛ sɔ’n be sunnzun bian kun m’ɔ su wa tu ajalɛ kɔ́ nvle uflɛ nun’n. Ka naan w’a wɔ’n, ɔ flɛli i junman difuɛ mun, naan w’a fɛ i ninnge mun w’a wla be sa nun.” (Matie 25:14) Zezi i akoto’m be wunnin i wlɛ kɛ “bian” ng’ɔ su kɛn i ndɛ’n, yɛle i bɔbɔ Zezi. Afin laa’n, ɔ fɛli i wun sunnzunnin bian kun m’ɔ ɔli mɛn kun m’ɔ o mmuammua kpa’n i nun ‘naan be ko sie i famiɛn’n.’—Liki 19:12.\nKwlaa naan bian’n w’a tu ajalɛ w’a ɔ nvle uflɛ nun’n, ɔ fɛli i ninnge kpakpa mun wlɛli i junman difuɛ’m be sa nun. I wafa kunngba’n, Zezi fali afuɛ nsan nin sin dili Ɲanmiɛn junman’n asiɛ’n su wa. Yɛle kɛ ɔ boli Ɲanmiɛn i Famiɛn dilɛ’n i jasin fɛ’n, kpɛkun ɔ kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun wafa ng’ɔ fata kɛ be di junman sɔ’n. Ɔ ka kaan sa’n, ɔ́ wá sɛ́ i sin ɲanmiɛn su lɔ. Yɛ ɔ lafi su kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m bé wá dí junman ng’ɔ mannin be kɛ be di’n.—Matie 10:7; Liki 10:1, 8, 9; nian Zan 4:38; 14:12 nun wie.\n?Zezi i ndɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ bian’n cɛcɛli i ninnge’m be nun-ɔn? I waan: “Ɔ mannin klikli’n i talan nnun. Ɔ mannin nɲɔn su’n i talan nɲɔn. Kpɛkun ɔ mannin nsan su’n i talan kun. Ɔ niannin sran kun i like ng’ɔ kwla yo’n su, naan w’a mɛn i. I sin’n, ɔ ɔli.” (Matie 25:15) ?Ngue yɛ junman difuɛ’m bé wá fá like nga be fa mannin be’n bé yó-ɔ? ?Bé fá dí junman kpa mán be min’n? Zezi seli akoto mun kɛ:\n“Kun nga be mɛnnin i talan nnun’n, ɔ fa ɔli ndɛndɛ ko dili aata, naan w’a ɲan talan nnun w’a uka su. I wafa kunngba’n, kun nga be mɛnnin i talan nɲɔn’n, ɔ ɲannin nɲɔn ekun ukali su. Sanngɛ junman difuɛ nga be mɛnnin i talan kunngba cɛ’n, ɔ ɔli ko fuli kunman naan w’a fɛ i min’n i sika sɔ’n w’a fia nun.” (Matie 25:16-18) ?Kɛ bian’n wá sɛ́ i sin’n, ngue yɛ ɔ́ yó-ɔ?\nZezi waan: “Kɛ ɔ cɛli kpa’n, junman difuɛ sɔ’m be min’n bali. Ɔ seli be kɛ be kɛn i sika’n nun ndɛ be kle i.” (Matie 25:19) Junman difuɛ klikli’n nin nɲɔn su’n be yoli ‘like nga be kwla yo’n.’ Yɛle kɛ be fali like nga be mannin be’n, be dili junman juejue su. Ɔ maan be ɲannin su nvasuɛ. Afin kun nga be mɛnnin i talan nnun’n, ɔ ɲannin talan nnun ekun. Yɛ kun nga be mɛnnin i talan nɲɔn’n, ɔ ɲannin talan nɲɔn ekun. (Laa blɛ’n nun’n, ɔ fata kɛ junman difuɛ kun di junman afuɛ kɔe ablaɔn (20) ka naan w’a ɲan talan kun.) Junman difuɛ sɔ’m be min’n yoli be sran nɲɔn’n, be mo. Ɔ seli be tinuntinun kɛ: “Nja mo! A ti junman difuɛ kpa, kpɛkun a ti nanwlɛfuɛ. A yoli nanwlɛfuɛ like kaan nun. I sɔ’n ti’n, ń fá wɔ ń síe ninnge kpanngban su. Bla naan a nin ɔ min’n be di aklunjuɛ.”—Matie 25:21.\nSanngɛ junman difuɛ ng’ɔ ɲannin talan kun’n, w’a yoman kɛ i wiengu mun sa. Ɔ seli i min’n kɛ: “Min min, n si kɛ ɔ like yolɛ yo ya. Lika nga w’a luaman like lɔ’n, lɔ yɛ a ko titi like-ɔ. Like nga w’a dimɛn i wun junman wie’n, yɛ a ko isa-ɔ. I sɔ’n ti’n, srɛ kunnin min dan. Ɔ maan n fali ɔ talan’n, n ko wlɛli i ase. Ɔ like’n yɛ ɔ o yɛ.” (Matie 25:24, 25) Junman difuɛ sɔ’n w’a fɛmɛn i min’n i sika’n w’a ko manman sika siefuɛ mun naan i min’n w’a ɲan su. Ɔ maan w’a yomɛn i min’n i ye.\nI sɔ’n ti’n, i min’n seli kɛ ɔ ti “junman difuɛ klunwifuɛ” naan ɔ “ti fuɛnfuɛ.” Be deli talan kunngba ng’ɔ o i sa nun’n, be fa mannin junman difuɛ ng’ɔ le talan nnun’n. I sin’n, be min’n seli kɛ: “Sran kwlaa ng’ɔ le like’n, bé mɛ́n i wie ekun úka laa liɛ’n su, yɛ ɔ́ ɲán like kpanngban. Sanngɛ sran ng’ɔ leman like’n, like kaan ng’ɔ le i bɔbɔ’n, bé dé i sa nun.”—Matie 25:26, 29.\nZezi i sɔnnzɔnfuɛ’m be buli ndɛ sɔ’n i sin kpa. Ɔ maan atrɛkpa’n, be wunnin i wlɛ kɛ junman nga Zezi fa wlali be sa nun’n ti cinnjin kpa. Junman sɔ’n yɛle sran’m be ukalɛ naan be kaci Zezi i sɔnnzɔnfuɛ. Zezi kunndɛ kɛ be tu be klun be di junman ng’ɔ fa wlali be sa nun’n. Sanngɛ w’a seman kɛ jasin fɛ bolɛ junman nga sran kun di’n, ɔ yo kɛ sran uflɛ liɛ’n sa sɛsɛɛsɛ. Kɛ nga Zezi fa kɛnnin i ɲanndra’n nun lɛ’n sa’n, “sran kun i like ng’ɔ kwla yo’n” yɛ ɔ fata kɛ ɔ miɛn i ɲin yo-ɔ. Be nga be ti “fuɛnfuɛ” mɔ be mianman be ɲin be diman junman manman be Min’n be liɛ’n, Zezi klun su jɔman be wun mlɔnmlɔnmlɔn.\nNanwlɛ, ndɛ nga Zezi kan kleli i akoto mun’n, ɔ guali be awlɛn su nzue. Yɛle kɛ ɔ seli be kɛ: “Sran kwlaa ng’ɔ le like’n, bé mɛ́n i wie ekun úka laa liɛ’n su, yɛ ɔ́ ɲán like kpanngban.”\n?Talan’m be su ndɛ’n nun’n, wan yɛle junman difuɛ’m be min’n? ?Yɛ wan yɛle junman difuɛ mun?\n?Ngue yɛ Zezi waan ɔ́ fɛ́ i sɔnnzɔnfuɛ’m be ɲin síe su-ɔ?


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Apokalis 5\nFɛnun pɛɛnɔn nɛn laji bɛ o Bali -le 'bla bɔa\n1 "Bɛ -sru ɛn min nɛn 'e -nyrandɩ mingɔnnɛn pɛin -da bɛ, an 'fluba 'tʋ 'yɩ -a -pɛ "yi 'lɔ. 'Fluba zɩɛ e ya 'e plindɩ, ɛn 'wɩnun a 'e 'crɛn -tɛdɩ "man bei, ɛn e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ -ji. Ɛn "nyian bɛ, -a -yrɩnan a 'sɔravli. 2 -A -nan nɛn Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, maan 'plɛblɛ 'tʋ 'yɩ, te e -paanman wei 'plɛblɛ 'ji. Yaa laabʋ 'nan: «-Tɩɛ cɩ "le 'e 'fluba 'gʋɛ -a baanun "flu -e 'e 'lɛ 'sʋ?» 3 Min 'ka yɩlɛ laji dɩ, ɛn min 'ka yɩlɛ 'trɛda dɩ, ɛn min 'ka yɩlɛ 'trɛ 'wlu dɩ. Min -tʋ 'ka yɩlɛ -e 'e -kɔla 'e 'fluba zɩɛ -a "flu -e 'e yiɛ 'tɔ -ji dɩ. 4 'Wɩ zɩɛ, zɩ maan -nan 'yɩ bɛ, -a 'wɩ 'nan 'an man, ɛn an -wuɔdɩ 'sia. Kɔɔ min -tʋ 'ka yɩlɛ -e 'e 'fluba zɩɛ -a 'lɛ 'sʋ, -e 'e yiɛ 'tɔ -ji dɩ. 5 -A -nan nɛn min ceje -tʋ "e 'mɛn 'nan: «Te 'i 'wuɔ dɩ! -Jra nɛn 'e "sia Zuda -le kunnin -wulo da bɛ, David kluda min bɛ -a 'bɔ nɛn. E fɛ pɛɛnɔn klɩ, ɛn 'bɛ nɛn 'gʋɛ 'e -kɔlaman 'fluba 'labɛ -a -yrɩvɛ pɛɛnɔn "cɛɛndɩ -a -e 'e yiɛ 'tɔ -ji.»\n6 Ɛn an fɛ -tʋ 'yɩ, e ya 'e 'tɔdɩ mingɔnnɛn pɛin 'lɛ. Min cejenun 'lee fɛnun sinjɛn bɛ waa si -fɔ. Bali -le 'bla nɛn. E ya "le fɛ nɛn waa -blɔ cɛɛn 'sraga -a bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. -A 'bei a 'sɔravli, ɛn -a yiɛ a 'sɔravli. Yiɛ 'sɔravli zɩɛ Bali lei 'sɔravli "nɛn Bali o 'pa 'sia 'trɛda fɛ pɛɛnɔn 'nan bɛ, o 'bɔ nɛn. 7 'Bla zɩɛ e pli min nɛn 'e -nyrandɩ mingɔnnɛn pɛin -da bɛ -a man, ɛn e 'fluba 'si -a -pɛ "yi 'lɔ. 8 Zɩ e 'fluba 'bɔ 'si bɛ, 'nun tɔɔn ɛn fɛnun sinjɛn bɛ 'lee min ceje -yɔ -tʋ 'wlɛ sinjɛn bɛ, 'o "po sɔɔn "wlu. "Dre "fɔ "davɛ nɛn e ya "le -gɔɛdi -le 'wɩ 'zʋ bɛ, e ya o pɛɛnɔn 'lɔ. Ɛn -siga 'kulenɛn nɛn e ya 'e fadɩ -laziglɔ -a bɛ, e ya "nyian o pɛɛnɔn 'lɔ. -Laziglɔ zɩɛ minnun nɛn o cɩ Bali -le vɛ -a bɛ, -wee Bali trʋ 'badɩ nɛn. 9 -A -nan nɛn o "dre "trɛ -fɔdɩ 'sia. Waa -fɔa 'nan:\n«-A -nɔan da nɛn i 'fluba 'sia,\n'nan -e 'i -a -yrɩvɛnun "cɛɛn "man.\nKɔɔ yiɛ drɛ 'sraga bʋvɛ -a\n'lɛglɔn -tʋdʋ pɛɛnɔn nɛn\n'trɛda 'gʋɛ -a -ji minnun man,\n'lee minnun nɛn\no wei -tʋdʋ pɛɛnɔn -fɔa\n'trɛda 'gʋɛ o man.\n'I nyɛn nɛn e -sran bɛ,\n-a 'bɔ 'a nɛn i o ta pan 'wʋ Bali lɛ.\n10 Yia drɛ zɩɛ\nɛn o drɛ Bali -le mingɔnnɛn trɛda 'nɔn 'a,\nɛn o drɛ Bali -pannɔn 'a,\n'nan -e 'o -kaa "tɩ Bali 'su.\n-Wɛɛ -taa "mingɔnnɛn -blɩlɛ\n'trɛda fɛ pɛɛnɔn da.»\n11 "Bɛ -sru ɛn Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ, an o "kaga 'yɩ. O ya "kaga, blamin 'ka 'kɔlaman -e 'e o "nrɔn dɩ. An o 'yɩ mingɔnnɛn pɛin "srɔn, o ya fɛnun sinjɛn 'lee min cejenun yei. An o wei 'man, 12 te o "dre -fɔa wei 'plɛblɛ 'ji. Waa -fɔa 'nan:\n«Bali -le 'bla nɛn\nwaa -blɔ cɛɛn 'sraga bʋvɛ -a minnun man bɛ,\n-a -nɔan da nɛn minnun -a ve 'nan,\n'plɛblɛ a -yrɔ.\nƐn -a -nɔan da nɛn minnun -a ve 'nan,\n"yi pɛɛnɔn 'san nɛn.\n'wɩ 'tɔdɩ pɛɛnɔn "sia "va.\n-a lɔ nɛn "koe "cɩ.\n'tɔ bɔdɩ a -yee vɛ -a.\n'tɔ -dan a -yee vɛ -a.\n'tɔ "yi "vɩdɩ a -yee vɛ -a.»\n13 Ɛn "nyian fɛnun pɛɛnɔn nɛn Bali o drɛ bɛ, an o wei 'man te o "dre -fɔa. -A -mienun a laji, ɛn -a -mienun a 'trɛda, ɛn -a -mienun a 'trɛ 'wlu, ɛn -a -mienun a jemie -va. Waa -fɔa 'nan:\n«Min nɛn 'e -nyrandɩ mingɔnnɛn pɛin -da bɛ,\n'lee Bali -le 'bla bɛ,\n-kaa o 'tɔ "yi "vɩ,\nɛn -kaa o 'tɔ bɔ,\nɛn -kaa o 'tɔ -dan vɩ,\nɛn -kaa vɩ o man 'nan\no ya 'plɛblɛ 'li 'trilii.»\n14 -A -nan nɛn fɛnun sinjɛn bɛ, o wɩɩla "man 'nan: «Amɛn!» Ɛn min cejenun 'o "po sɔɔn, te waa bɔa.


Bible Verses On The Topic: Lust -> Sins\nSannge n lie'n, nh kanh klé amun ke, swran kwlaa ng'o wun bla kun b'o bu i kunndele akunndan'n, wuun wa kunnde bla so'n.\nAlie'n ti bé klun ôwié, ye bé klun'n kusu te alie'n i di guawle, sannge Nyanmien o wa satyi liké nnyon so'n. Bé wunnen'n kusu ti'a liké bo bé fa katyi bla kunndele nin bian kunndele likéo, sannge o ti é Min'n i lie, ye é Min'n kusu ti bé wunnen so'n i lie.\nNanh bu liké nga gbanflen kônvi soe'n i akunndan, sannge a nin bé kwlaa nga sa te nu'an bé awlen'n nun bo bé bô fle é Min'n, anh mian amun nyin anh yô sa ng'o ti kpa'n, anh lafi Nyanmien su, anh klô Nyanmien nin swran, ye man amun wla gua asé.\nLiké kwlaa nga bé yô bé men'n nun'n, bé nyin b'o blô ninngé'm bé su, nin akunndan nga bé fa bu ninngé nga bé wun bé'n bé su'n, nin bé wun tule'n i kwlaa so'n i wié fi fi'an é Si'n, sannge bé ti men'n nun nzuen.\nN sé ke yiô: Anh yô sa nga Nyanmien Wawe'n klé amun'n ye an su yô'a liké nga klo swran kônvi soe'n kun.\n Sannge swran kun i lakale'n fin i bobo i kônvi'n, ye man bé leke bé nyen io. Se kônvi'n ti swran'n, wuun éh séh ke, o wunnze, o wu sa te'n. Ke sa te so'n i nyin kô ti kpa'n, i liké b'o su i su'n yele wié'n.


Swran ng'o sé ke o ô wéiin'n nun, sannge o te kpo i niaan'n, wuun o te ô aôsin'n nun.\nSwran kwlaa ng'o i niaan'n, wuun o ti swran kunfue, ye an si ke swran kunfue'n o le'a anannganman nguan.\n O man, «Se awé kun o kpofue'n, men i liké, Se nzué wé kuin'n, men i nzué, Afin se a yô so'n, O ti ke senmlen ye a fa gue i ti su sa.» (*f40*) Nanh man bé nga bé yô amun te'n bé kwla amun, sannge anh yô bé kpa lélé an kwla bé.\n Sannge n lie'n, nh kanh klé amun ke, anh klô amun kpofue mun, ye [bé nga bé wua amun amuen'n, anh yra bé nguan. Bé nga bé kpo amun'n, anh yô bé kpa,] ye [bé nga bé yô amun tete] bo bé klé amun yale'n, anh sre Nyanmien ke o nian bé su. I so'n nun amun wa yô amun Si b'o ô nyanmien su lo'n i mma mun, afin o bô wia'n man bé bo bé ti te'n nin bé bo bé ti kpa'n, ye o to nzué'n man nanwlefue nin bé bo bé ti'a nanwlefue'n.\n An tii i ke bé séé ke: «Se swran bô o nyinma'n, bô i lie'n sié i ôsu, se swran tu o dyé'n, tu i lie'n sié i ôsu.» Sannge n lie'n, nh kanh klé amun ke, se swran yô o te'n, nanh yô i wié, se swran kpatyi o fuka fama'n su'n, katyi be'n kusu men. Se swran wié sanman o, nan i waan oh déh o trale'n, fo o kôndrô'n nannan su men. Se swran wié mian o ke a sunmen lika kilo kun'n, sunmen dyu kilo nnyon.


Kɛ Moizi ɲinnin’n, ɔ suli Zoova | Ba kanngan’m be Biblu’n nun like klelɛ fluwa\nMoizi waan ɔ́ sú Zoova\nEzipti lɔ’n, be flɛli Zakɔbu i awlofuɛ mun kɛ Izraɛlifuɛ mun. Kɛ Zakɔbu nin Zozɛfu be wuli’n, Faraɔn uflɛ yɛ ɔ wa sieli Ezipti mɛn’n niɔn. Ɔ buli i kɛ Izraɛlifuɛ mun bé wá ɲán kwlalɛ trá Eziptifuɛ mun. I sɔ’n ti’n, srɛ kunnin i. Ɔ yoli maan Izraɛlifuɛ mun be kacili be kanga. Ɔ miannin be kɛ be kpɛ bliki, yɛ be di junman kekle kpa be fie mun be nun. Ɔ nin i sɔ ngba’n, Izraɛlifuɛ mun be te trɛ. I sɔ’n w’a yoman Faraɔn fɛ. I sɔ’n ti’n, ɔ seli kɛ sɛ Izraɛlifuɛ kun wu ba yasua’n, maan be kun i. Nanwlɛ, srɛ kunnin Izraɛlifuɛ mun dan.\nBe flɛ Izraɛli bla kun kɛ Zokebɛdi. Ɔ wuli ba yasua klanman kpa kun. Kɛ ɔ ko yo naan b’a kunman ba’n, ɔ fɛ i sieli i gbogbo kun nun, kpɛkun ɔ fali gbogbo’n ko wlɛli i ijre mun be afiɛn Nili nzue ba’n i nuan lɔ. Be flɛ ba’n i niaan bla’n kɛ Mari. Ɔ sali koko lɛ naan ɔ́ nían sa ng’ɔ́ wá jú’n.\nKɛ Faraɔn i wa bla’n bali wunnzinlɛ nzue ba’n nun’n, ɔ wunnin gbogbo’n. Ɔ́ nían gbogbo’n nun-ɔn, ba nɔnman kun yɛ, ɔ su sun. Ba’n yoli i annvɔ. Mari usɛli i kɛ: ‘?N ko kunndɛ bla kun naan ɔ wa nian ba’n i lika?’ Kɛ Faraɔn i wa bla’n kplinnin su’n, Mari ko flɛli i nin Zokebɛdi. Faraɔn i wa bla’n seli i kɛ: ‘Fa ba nga. Niɛn i lika, ń má tannin ɔ kalɛ.’\nKɛ ba’n yoli kaklaka kan’n, Zokebɛdi fɛ i ko mannin Faraɔn i wa bla’n. Faraɔn i wa bla’n flɛli i kɛ Moizi, yɛ ɔ tɛli i kɛ i bɔbɔ i klun ba sa. Be tali Moizi kɛ famiɛn ba sa. Ɔ kwla ɲan like kwlaa ng’ɔ klo’n. Sanngɛ i wla w’a fiman Zoova su le. Ɔ si weiin kɛ ɔ ti Izraɛlifuɛ, naan ɔ timan Eziptifuɛ. I sɔ’n ti’n, Zoova yɛ i waan ɔ́ sú i-ɔ.\nKɛ Moizi ɲannin afuɛ ablanan’n (40), ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ úkɛ i nvle’n nunfuɛ mun. Cɛn kun’n, ɔ wunnin kɛ Eziptifuɛ kun su bo Izraɛlifuɛ kun. Ɔ maan ɔ finnin Eziptifuɛ’n i like kekle kpa, ɔ kunnin i. Ɔ fɛli i fuɛn’n fiɛli i aunɲan’n nun. Kɛ Faraɔn tili ndɛ sɔ’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kún Moizi. Sanngɛ Moizi wanndi ɔli Madian mɛn’n nun lɔ. Kɛ ɔ ɔli lɔ’n, Zoova niɛnnin i lika.\n“Ɲanmiɛn su mɔ Moizi lafili’n ti’n, [...] w’a kplinman su kɛ be flɛ i Faraɔn i wa bla’n i wa. Ɔ kloli kɛ be kle i nin Ɲanmiɛn i nvle’n be ɲrɛnnɛn.”—Ebre Mun 11:24, 25.\nKosan: ?Sa benin yɛ ɔ juli Izraɛlifuɛ mun be su Ezipti lɔ-ɔ? ?Ngue ti yɛ Moizi wanndili-ɔ?\nBo Bolɛ 49:33; Ezipt Lɔ Tulɛ 1:1-14, 22; 2:1-15; Sa Nga Be Yoli’n 7:17-29; Ebre Mun 11:23-27.


Abigaili—Ɔ fa ngwlɛlɛ nantili | Sulafilɛ Kpafuɛ’n\n1-3. (a) ?Ngue ti yɛ sa su wa tɔ Abigaili i awlo’n nunfuɛ’m be su ɔ? (b) ?Abigaili i su kosan benin mun yɛ é wá tɛ́ be su ɔ?\nSA NG’Ɔ su wa tɔ Nabali m’ɔ ti Abigaili i wun’n i awlo’n su’n, ɔ timan aɔwi. Sonja mɔ be ju be liɛ 400 be su ba i awlo’n nun yasua’m be nunkunlɛ. Ɔ maan gbanflɛn kun bali wa boli ndɛ sɔ’n su kleli Abigaili. Kɛ gbanflɛn’n usu sa. ?Sanngɛ, ngue ti yɛ sonja sɔ’m be kunndɛ kɛ bé núnkun Nabali i awlo’n nunfuɛ mun bɔbɔ’n niɔn?\n2 Nabali i klun yo wi kpɛkun i nuan nun ndɛ yo ya. I yɛ ɔ kpɛli saɛ sɔ’n i ba ɔ. Sran nga ɔ wɔli i safle’n kusu timan sran kaan. Ɔ ti sonja su kpɛn, kpɛkun i sonja’m be si alɛ kun kpa. Ɔ maan, gbanflɛn’n wa toli Abigaili naan ɔ de be. Afin, bian sɔ’n nin i sonja’m be su ba be nunkunlɛ. Atrɛkpa’n, gbanflɛn sɔ’n ti Nabali i bua kankanfuɛ’m be nun kun. ?Sanngɛ, bla sin kun sa kwla jran sonja kpanngban be ɲrun?\n?Bla sin kun sa kwla jran sonja kpanngban be ɲrun?\n3 Maan e dun mmua e kan sran’n i wafa nga bla sɔ’n ti’n i ndɛ. ?Wan yɛle Abigaili? ?Ngue ti yɛ sa sɔ’n su wa tɔ i su ɔ? ?Ajalɛ benin yɛ Abigaili i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n kle e ɔ?\nƆ “si ngwlɛlɛ kpa yɛ ɔ ti klanman”\n4. ?Sran’n i wafa benin yɛle Nabali?\n4 Nabali nin Abigaili fataman kaan sa, afin Abigaili ti bla kpa. Nabali liɛ’n, i nzuɛn’n timan kpa, i kpa bɔbɔ’n, i dunman’n i bo’n yɛle “sinnglinfuɛ.” Sɛ i si nin i nin yɛ be tɔnnin i dunman sɔ’n nin e. Sɛ kusu i nzuɛn tɛ’n ti yɛ sran’m be flɛli i sɔ’n nin e, e siman nun ndɛ. I kwlaa yoli o, kɛ i dunman’n fa ti’n, yɛ i bɔbɔ’n fa ti ɔ, afin sika m’ɔ le i’n ti’n, ɔ bu i wun sran dan. Ɔ “ti tɛ, i like yolɛ yo ya.” Kpɛkun ɔ yo sran kpokokpoko, yɛ ɔ ti nzannunmunfuɛ. Ɔ maan sran’m be sro i kpa, yɛ be klomɛn i sa.—1 Sam. 25:2, 3, 17, 21, 25.\n5, 6. (a) ?Abigaili i nzuɛn kpa nga be kɛnnin i ndɛ’n yɛle benin? (b) ?Ngue ti yɛ finfinfuɛ kɛ Nabali sa’n yɛ Abigaili jɛli i ɔ?\n5 Abigaili i nzuɛn’n nin Nabali liɛ’n timan kun kaan sa. Afin Biblu’n waan Abigaili liɛ’n, ɔ si ngwlɛlɛ kpa. I dunman’n i bo’n yɛle “Min si maan i bɔbɔ dili aklunjuɛ.” Siɛ kwlaa ng’ɔ wu ba bla klanman’n, ɔ di aklunjuɛ. Sanngɛ ng’ɔ wu ba mɔ i nzuɛn’n ti kpa’n, i aklunjuɛ liɛ’n be kanman. Afin blɛ sunman nun’n, sran nga ɔ ti klanman’n ɔ tu i wun, ɔ kunndɛman ngwlɛlɛ atin’n, ɔ timan yakpafuɛ annzɛ ɔ lafiman Ɲanmiɛn su. Sanngɛ Abigaili liɛ’n ɔ timan sɔ. Ɔ ti klanman kpɛkun ɔ si ngwlɛlɛ.—An kanngan 1 Samiɛl 25:2-3 nun.\n6 Sran wie’m be kwla usa be wun kɛ: ‘?Ɔ yo sɛ ti yɛ bla ngwlɛlɛfuɛ kɛ ngalɛ sa’n, ɔ ko jali finfinfuɛ sɔ’n niɔn?’ Laa’n, siɛ nin niɛn mun yɛ be siesie aja’n be man be mma mun ɔn. Sɛ ba’n i bɔbɔ yɛ ɔ ko fa sran nga i waan ɔ́ jɛ́ i’n, ɔ nin i fata kɛ sran sɔ’n ɔ yo i si nin i nin’m be klun su. Abigaili liɛ’n, atrɛkpa sɛ sika mɔ Nabali le i’n, annzɛ kusu yalɛfuɛ mɔ i si nin i nin be ti’n, i ti yɛ be fɛ i mɛnnin i’n nin o. I kwlaa yoli o, kannzɛ bɔbɔ Nabali ti aɲanbeunfuɛ sɛ’n, sanngɛ w’a yoman bian kpa.\n7. (a) ?Sɛ siɛ nin niɛn’m be kunndɛ kɛ bé klé be mma mun aja’n i su akunndan kpa’n, ngue yɛ ɔ fataman kɛ be yo ɔ? (b) ?Ngue yɛ Abigaili miɛnnin i ɲin yoli ɔ?\n7 Siɛ nin niɛn nga be ti ngwlɛlɛfuɛ’n, be kle be mma mun aja’n i su akunndan nga ɔ nin i fata’n. I ti’n be mianman be kɛ be ja sikafuɛ, annzɛ kusu be mma nga be nin a wieman ɲin’n, be faman aja ndɛ be tintinman be wun. (1 Kor. 7:36) Abigaili liɛ’n, ɔ lemɛn i yowlɛ kun. I kwlaa yoli o, Nabali jɛli i wieli. Sanngɛ Abigaili miɛnnin i ɲin naan i aja sɔ’n w’a yo ye.\n“Ɔ yoli be finfin”\n8. ?Wan yɛ Nabali kpɛli i nzowa ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ i ajalɛ sɔ’n timan ngwlɛlɛ ayeliɛ ɔ?\n8 Nabali i ayeliɛ tɛ’n ti’n, ɔ su wa uka Abigaili i afɛ’n su. Afin sran nga ɔ kpɛli i nzowa’n yɛle Davidi m’ɔ ti Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’n. Ɲanmiɛn maan i nuan ijɔfuɛ Samiɛli guɛli i ti su ngo. I sɔ’n kle kɛ Ɲanmiɛn kpɛli i naan ɔ sin famiɛn Saili i ja nun. (1 Sam. 16:1, 2, 11-13) Ngalɛ’n ti’n, famiɛn Saili i ɲin cili Davidi, yɛ ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kún i bɔbɔ. I sɔ’n ti’n, Davidi nin i sonja 600 be wanndili i ko trannin aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ.\n9, 10. (a) ?Lika benin nun yɛ Davidi nin i sran’m be kplin be ɲin be tran ɔn? (b) ?Sa benin ti yɛ ɔ fata kɛ Nabali si Davidi nin i sran’m be ye ɔ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 10 i ja ngua lɛ ndɛ’n i nun wie.)\n9 Klɔ nga be flɛ i Maɔn’n, i su lɔ yɛ Nabali tran ɔn. Kpɛkun ɔ le asiɛ Karmɛli lɔ. * Klɔ nɲɔn sɔ’m be o kpɔlɛ su, kpɛkun ijre fu lɔ kpa. Ɔ maan be ti bua tawlɛ lika klanman. Lɔ yɛ Nabali tɛ i bua 3.000 mun ɔn. Klɔ nɲɔn sɔ’m be nvɛnwunnvɛnwun asiɛ liɛ’n, be di su fie ɔ yoman ye. Klɔ sɔ’m be ngua lɔ lika’n nun lɔ yɛ Paran aawlɛ flɛnnɛn’n ɔ wo ɔ, yɛ be wia afiliɛ lɔ lika liɛ’n nun yɛ jenvie nga ɔ ti njin nzue klakla’n ɔ wo ɔ. Asiɛ nga ɔ o jenvie sɔ’n i wun lɛ’n ɔ kwlá yoman like fi ye. Yɛbuɛ buɛ mun kusu be sɔn lɔ kpa wie. Lika sɔ’n nun lɔ yɛ Davidi nin i sran’m be kplin be ɲin be tran ɔn. Atrɛkpa’n saan bé dí koniɛn naan b’a ɲan like kan b’a di. Ɔ ju wie’n, be nin Nabali i bua kankanfuɛ’m be yia.\n10 ?Ngue yɛ Davidi i sonja’m be yoli Nabali i nnɛn kankanfuɛ mun ɔn? Sɛ be waan bé wúa be bua’m be wie’n, nn be wuali. Sanngɛ b’a yoman sɔ, sasalɛ li yɛ be sasali Nabali i gbanflɛn nin i bua mun kɛ talɛ sasa sran’n sa ɔ. (An kanngan 1 Samiɛl 25:15, 16 nun.) Afin sa nga be kwla ɲan be lika sɔ’n nun’n be sɔnnin. Nnɛn wlɛfuɛ’m be kwla di bua’m be nun wie mun. Kpɛkun lika nga ɔ mantan Izraɛli mɛn’n i ja ngua lɔ lika’n i koko’n, awiefuɛ’m be wua lɛ titi. Ɔ maan, be kusu be kwla kle gbanflɛn sɔ’m be yalɛ wie. *\n11, 12. (a) ?Wafa sɛ yɛ kɛ Davidi kán ndɛ’n, ɔ kleli kɛ ɔ bu Nabali i sran ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ wafa nga Nabali tɛli Davidi su’n, ɔ nin i fataman ɔn?\n11 Aawlɛ flɛnnɛn’n nun lɔ’n, sran kpanngban kɛ nga sa’m be talɛ’n leman ba. I sɔ ti’n, Davidi sunmɛnnin i sran’m be nun blu Nabali i wun lɔ naan ɔ ukɛ i. Blɛ sɔ nun mɔ be su kpɛkpɛ bua’m be ndrɛ’n, ɔ ti aklunjuɛ dilɛ blɛ. Sran’m be di cɛn yɛ be yo be wiengu ye, ɔ maan blɛ ng’ɔ nin i fata’n i nun yɛ Davidi ko toli Nabali ɔ. Ɔ buli Nabali i sran, afin ndɛ nga i waan be kan kle Nabali’n, ɔ ti ndɛ kpa ngunmin. Ɔ seli kɛ ɔ ti Nabali i “sufuɛ.” Atrɛkpa’n, kɛ mɔ Nabali trɛ i kpɛn’n, i ti yɛ ɔ yoli sɔ ɔ. ?Sanngɛ wafa sɛ yɛ Nabali tɛli Davidi su ɔ?—1 Sam. 25:5-8.\n12 Nabali plannin tɛ kpa. I gbanflɛn’n seli Abigaili kɛ Nabali “yoli [Davidi nin i sonja’m] be finfin.” Nabali ti awɛnfuɛ dan. I nnɛn’n nin i nzue’n ɔ nin i kpanwun’n be jumɛn i. I ti’n ɔ yoli Davidi i finfin, kpɛkun ɔ fɛli i sunnzunnin kanga mɔ w’a wanndi i min’n i sa nun’n. Ɔ maan wafa kunngba nga Davidi i kpɔfuɛ Saili bu i’n, yɛ Nabali bu i wie ɔ. Sanngɛ nɛ́n i sɔ yɛ Zoova bu Davidi ɔ. Ɲanmiɛn klo Davidi, yɛ i ɲrun’n, ɔ ti Izraɛli nvle’n i famiɛn. Ɲanmiɛn bumɛn i kɛ Davidi ti kanga.—1 Sam. 25:10, 11, 14.\n13. (a) ?Kɛ be wa boli ndɛ nga Nabali kannin’n su kleli Davidi’n, ngue yɛ Davidi guguli kɛ ɔ́ yó ɔ? (b) ?Ndɛ benin yɛ ɔ o Zak 1:20 nun ɔn? ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n bu ajalɛ nga Davidi waan ɔ́ fá’n niɔn?\n13 Kɛ be wa boli ndɛ nga Nabali kannin’n su kleli Davidi’n, Davidi fali ya dan kpa. Yɛ ɔ guguli kɛ ɔ́ kó kún Nabali i awlo nun yasua kwlaa. Ɔ maan ɔ seli i sonja’m be kɛ: “Amun kwlakwla amun fa be tokofi mun.” Yɛ i bɔbɔ, ɔ́ fɛ́ i liɛ’n niɔn. I sonja’m be nun sran 400 be su i su. I waan ɔ́ kún yasua kwlaa nga be o Nabali i awlo’n nun’n. (1 Sam. 25:12, 13, 21, 22) Sɛ Davidi fali ya’n, i ndɛ yo fɛ, sanngɛ ya’n i sin like nga i waan ɔ́ yó’n, ɔ timan kpa. Afin Biblu’n se kɛ: “Sɛ sran fa ya’n, ɔ kwlá yo-man sa ng’ɔ ti kpa’n Nyanmiɛn nyrun’n.” (Zak 1:20) ?Yɛ ngue like bɔɔ sa cɛ yɛ Abigaili yó naan ɲrɛnnɛn sa sɔ’n w’a to a fuan i awlo nunfuɛ mun ɔn?\n“Ń yó wɔ mo ɔ ngwlɛlɛ’n ti”\n14. (a) ?Wafa sɛ yɛ Abigaili buli Nabali i sa tɛ’n i nuan nɲa ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ e kwla fa Nabali i ayeliɛ’n, ɔ nin Abigaili i liɛ’n e tu e wun fɔ nun ɔn? (An nian ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɛ’n i nun wie.)\n14 Abigaili yoli like kun fa buli i wun’n i sa tɛ’n i nuan nɲa. W’a buman i su nun waka kɛ i wun Nabali liɛ’n sa. Kɛ gbanflɛn’n kán Nabali ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “I anwlɛn tɛ’n ti be kwlá kan-man ndɛ kle-mɛn i.” * (1 Sam. 25:17) Nabali i bɔbɔ i wun dandan yolɛ’n ti’n, be kwlá kanman ndɛ klemɛn i. Andɛ bɔbɔ’n, sran’m be yo kɛ Nabali sa wie. Sanngɛ Nabali i gbanflɛn’n si kɛ Abigaili timan sɔ. I ti yɛ ɔ wanndili ko boli ndɛ’n su kleli i’n niɔn.\nAbigaili timan kɛ Nabali sa. I liɛ’n be kan ndɛ kle i’n, ɔ sie i su tie.\n15, 16. (a) ?Ngue yɛ Abigaili yoli m’ɔ kle kɛ i nzuɛn’n fa bla wakawaka’n mɔ Nyanndra Mun fluwa’n kɛn i ndɛ’n niɔn? (b) ?Ngue ti yɛ ajalɛ nga Abigaili fali’n kleman kɛ i ɲin yimɛn i wun’n niɔn?\n15 Abigaili buli akunndan fali ajalɛ “ndɛndɛ kpa.” Ɔ fali kpanwun nin nzan nin bua mɔ b’a tɔn’n, ɔ nin ɔrzu mma kɛɛnwa nin viɲi mma kee ɔ nin figie mma gato, naan be fa ko man Davidi nin i sran mun. Biblu’n nun ndɛ kunngba nga nun’n, be kannin Abigaili i ninnge yolɛ ‘ndɛndɛ kpa’n,’ i ndɛ kpɛ sunman. Bla sɔ’n si ninnge nga ɔ le be’n be kpa yɛ like kwlaa nga be yo i awlo’n nun’n, ɔ fɛ i ɲin sie su kɛ nga Nyanndra fluwa’n nun’n bla kpa’n fa yo’n sa. (Nya. 31:10-31) Ɔ fali ninnge m’ɔ yiali be nuan’n, ɔ suali i afanniɛn mun naan be fa dun mmua, naan i bɔbɔ w’a su be su. Biblu’n waan: “Sanngɛ w’a bo-man su w’a kle-mɛn i wun Nabal.”—1 Sam. 25:18, 19.\n16 ?Ajalɛ nga Abigaili fali’n kle kɛ ɔ bumɛn i wun’n i sran? Cɛcɛ, nɛ́n i sɔ ɔ. Afin Ɲanmiɛn bɔbɔ i sran ng’ɔ kpali sieli’n yɛ Nabali wɔli i safle ɔ. Ɔ maan sa sɔ m’ɔ yoli’n ti’n, be su wa kun i awlo nunfuɛ mɔ be ti lɛ ngbɛn’n. Yɛ sɛ Abigaili kusu bubu i sa nin i ja tran su naan w’a yoman like fi’n, i sɔ’n kwlá klé kɛ i sa o i wun’n i sa tɛ’n nun wie. ?Nɛ́n i ɔ? I lɛ nun’n, ɔ fata kɛ i ɲin yi Ɲanmiɛn tra i wun’n.\n17, 18. ?Kɛ Abigaili wunnin Davidi’n, ngue yɛ ɔ yoli ɔ? ?Ndɛ benin yɛ ɔ kan kleli i ɔ? ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ ɔ ijɔli klanman ɔn?\n17 Abigaili i sufuɛ’m be nin trɔ’n be dunnin mmua. I sin’n, ɔ suli be su. Kɛ ɔ juli i ɲrun kan’n, ɔ nin Davidi nin i sran’m be wa yiali. Yɛ ndɛndɛ kpa, bla’n fin i aflunmun’n su jrali ko kotoli Davidi bo ɔ. (1 Sam. 25:20, 23) I sin’n, ɔ kɛnnin i klun ndɛ kleli i. Ɔ seli Davidi kɛ ɔ yaci naan ɔ si i wun Nabali nin i awlo nunfuɛ’m be aunnvuɛ. ?Yɛ ngue ti yɛ e kwla se kɛ ɔ ijɔli klanman ɔn?\n“Nannan [...] n klo kɛ ń kán ndɛ.”\n18 Like nga ti yɛ e kwla se kɛ Abigaili ijɔli klanman’n, i kun yɛle kɛ ɔ seli Davidi kɛ i yɛ ɔ yoli i tɛ’n niɔn, naan ɔ yaci i wun sa’n cɛ i. Ɔ seli ekun kɛ i wun Nabali’n ti finfinfuɛ naan kɛ i dunman’n fa ti’n yɛ i bɔbɔ kusu fa ti ɔ. Ɔ maan sɛ é kwlá sé’n, ɔ su kan kle Davidi kɛ sɛ ɔ kun Nabali’n, ɔ ti kɛ ɔ su yo i bɔbɔ’n i wun finfin ngbɛn sa. Kpɛkun, i waan ɔ si kɛ Davidi ti Zoova i sran naan ‘ɔ kun Zoova i alɛ’n,’ naan ɔ si kɛ Zoova tali nda kɛ ɔ́ fá famiɛn dilɛ’n wlɛ́ i sa nun. Afin i waan ‘Zoova fɛ́ i síe Izraɛli nvle’n su.’ Ɔ kɛnnin i ekun kɛ ɔ yaci naan nán ɔ kun sran ngbɛn, annzɛ nán ɔ yo sa wie naan i klun titi i ngbɛn. (An kanngan 1 Samiɛl 25:24-31 nun.) Nanwlɛ, bla’n ijɔli klanman dan!\n19. ?Kɛ Davidi tili ndɛ nga Abigaili kannin’n, ngue yɛ ɔ yoli ɔ? ?Ngue ti yɛ ɔ lɛli i ase ɔ?\n19 ?Kɛ Davidi tili ndɛ nga Abigaili kannin’n, ngue yɛ ɔ yoli ɔ? Ɔ sɔli trɔ nga ɔ fa bali’n nun klanman. Yɛ ɔ seli i kɛ: “[Zoova] b’ɔ ti Izraɛlfuɛ’m be Nyanmiɛn’n, b’ɔ sunmannin wɔ kɛ a wa kpa min atin’n, i mo! Ń yó wɔ mo ɔ ngwlɛlɛ’n ti. Ń yó wɔ mo, afin a yo maan m’an kun-man sran.” Davidi lali bla’n i ase, afin ɔ kɛnnin i wun bali ɔ wa wunnin i wun. Yɛ ɔ dili i nanwlɛ kɛ i dunman nun ti maan ɔ su kunman sran. I sɔ’n ti’n, ɔ seli i kɛ: “Kɔ wɔ awlo, nán srɛ kun wɔ.” Kpɛkun ɔ seli ekun kɛ: “M’an ti nga a kannin’n.”—1 Sam. 25:32-35.\n“Min min ɔn, maan n yo i sufuɛ”\n20, 21. (a) ?Ngue ti yɛ kɛ Abigaili sɛli i sin i wun’n i awlo lɔ’n, i sɔ’n ti ajalɛ kpa ɔ? (b) ?Kɛ Abigaili minndɛli blɛ nga ɔ nin i fata naan w’a bo ndɛ’n su w’a kle Nabali’n, wafa sɛ yɛ i sɔ’n kle kɛ ɔ ti yakpafuɛ nin ngwlɛlɛfuɛ ɔ?\n20 Kɛ Abigaili nin Davidi be titili nun’n, Abigaili i wla w’a kwlá fiman be yalɛ nga be kokoli’n su. Ɔ sieli i nzɔliɛ kɛ Davidi i nzuɛn’n nin i wun Nabali liɛ’n, be timan kun mlɔnmlɔn. Davidi liɛ’n, ɔ lafi Ɲanmiɛn su kpɛkun ɔ yo i wiengu ye. Nabali liɛ’n, i like yolɛ yo ya kpa. Sanngɛ Abigaili w’a jrɛnmɛn i wun’n i nzuɛn tɛ sɔ’n su lele. Biblu’n waan: ‘Abigaili sɛli i sin Nabali wun lɔ.’ Ɔ sɛli i sin awlo naan w’a ko nian i wun’n i lika. Nanwlɛ, ɔ fata kɛ i bɔbɔ Abigaili’n ɔ kan kle i wun’n kɛ ɔ cɛli Davidi nin i sran’m be like. Afin sɛ i wun’n ti ndɛ sɔ’n gua su lɔ’n, ɔ́ wá yó ɲannzuɛn dan. Sanngɛ w’a kwlá kan klemɛn i, afin Nabali o awlo lɔ ɔ́ dí cɛn kɛ famiɛn wie sa. W’a nɔn nzan lele w’a tratra su, ɔ maan w’a bo.—1 Sam. 25:36.\nLike nga Abigaili yoli naan b’a kunman Nabali’n, ɔ trɛli i awlɛn boli su kleli i.\n21 I lɛ nun’n, Abigaili wa yili i nglo ekun kɛ ɔ ti yakpafuɛ nin ngwlɛlɛfuɛ. Ɔ minndɛli kɛ aliɛ’n cɛn naan nzan’n titi i wun’n i ɲinma su, kwlaa naan w’a bo ndɛ’n su w’a kle i. Ɔ si kusu kɛ bian’n i like yolɛ yo ya. Sanngɛ ɔ nin i sɔ ngba’n, Abigaili ko toli Nabali naan w’a kan ndɛ’n kwlaa w’a kle i. Atrɛkpa Abigaili seli i wun kɛ, kɛ Nabali tí ndɛ’n, ɔ́ plɛ́n i su naan ɔ́ tɔ́ i su bó i. Sanngɛ Nabali w’a yoman sɔ, ɔ kali lɛ yoli dunmlaan.—1 Sam. 25:37.\n22. ?Ngue sa yɛ ɔ tɔli Nabali su ɔ? ?Yɛ ngue yɛ Nabali i ndɛ’n kwla kle e ɔ?\n22 ?Ngue ti yɛ Nabali yoli dunmlaan sɔ ɔ? Ndɛ’n wluli i wun kpa ti ɔ. Atrɛkpa’n, awlɛn ba ya ka lɛ tɔli i su. Ɔ maan i cɛn ba blu su’n, ɔ wuli. Sanngɛ nán tukpacɛ’n i ngunmin yɛ ɔ kunnin i ɔ. Biblu’n waan: “[Zoova] maan ɔ wuli.” (1 Sam. 25:38) Nabali i kunlɛ sɔ’n ti’n Abigaili wa ɲɛnnin i ti siɛn’n. Andɛ’n, Zoova kunman sran mun kɛ nga ɔ fa yoli Nabali’n sa. Sanngɛ Nabali i ndɛ sɔ’n kpɛn e wla kɛ ɲrɛnnɛn nga yasua wie’m be kle be yi mun awlo lɔ’n, Zoova i ɲin kpaman su, naan sɛ ɔ ju i blɛ’n, i bɔbɔ dí be jɔlɛ.—An kanngan Lik 8:17 nun.\n23. ?Wafa sɛ yɛ Zoova ɔ wa yrali Abigaili su ɔ? ?Wafa sɛ yɛ Abigaili yili i nglo kɛ Davidi m’ɔ su wa jɛ i ti’n, i nzuɛn’n w’a kaciman ɔn?\n23 Zoova yoli maan Abigaili finnin aja tɛ sɔ’n nun fiteli. Sanngɛ ɔ yoli like uflɛ ekun mannin Abigaili. Kɛ Davidi tili kɛ Nabali w’a wu’n, ɔ sunmannin sran Abigaili sin kɛ ɔ́ fɛ́ i yó i yi. Abigaili tɛli sran sɔ’m be su kɛ: “Min min-ɔn, maan n yo i sufuɛ naan n wunnzin i sufuɛ’m be ja wun.” Nanwlɛ, Abigaili w’a bumɛn i kɛ jalɛ mɔ Davidi waan ɔ́ jɛ́ i’n ti’n, i bɔbɔ Abigaili’n w’a kaci i liɛ sran dan. Ɔ seli Davidi kɛ ɔ́ yó i sufuɛ bɔbɔ. Ɔ maan ndɛndɛ kpa, ɔ jasoli siesieli i wun naan w’a ɔ Davidi i sin.—1 Sam. 25:39-42.\n24. ?Abigaili i aja uflɛ’n nun’n, sa benin wie mun yɛ ɔ nin i fatali kɛ ɔ jran be ɲrun kekle ɔ? ?Sanngɛ wafa sɛ yɛ i wun’n buli i ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn buli i ɔ?\n24 Davidi i bo tranlɛ’n w’a yoman aklunjuɛ dilɛ ngunmin w’a manman Abigaili, afin Davidi jali bla kun laa. Ɔ suan Asinɔamu. Kannzɛ bɔbɔ blɛ wie nun’n, Ɲanmiɛn kplinnin su kɛ sran’m be ja bla nda’n, sanngɛ be nga be yoli i sɔ’n, be nun wie mun’n be yi’m be wunnin be ɲrun kpa. Kpɛkun i nun nga Davidi já Abigaili’n, nn ɔ nin a yoman famiɛn. Ɔ maan lele nin i kɛ Zoova síe i famiɛn bia’n su’n, sa kekleekle wie’m be tɔli i su. Sanngɛ blɛ kwlaa sɔ’n nun’n, Abigaili suannin Davidi i bo. Ɔ nin i be wuli ba yasua kun. Ɔ wunnin i wlɛ kɛ Davidi bu i sran yɛ ɔ sɛsɛ i. Le kun bɔbɔ’n, kɛ be trali Abigaili i je’n, Davidi ko deli i. (1 Sam. 30:1-19) I lɛ nun’n, Davidi yoli kɛ Zoova sa. Afin Zoova klo bla nga be ti kpa, mɔ be ti ngwlɛlɛfuɛ nin yakpafuɛ kɛ Abigaili sa’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 9 Karmɛli nga e su kɛn i ndɛ wa’n, nɛ́n i yɛle oka nga Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Eli i blɛ su’n, ɔ yiali Baali i sɔfuɛ mun i su lɔ’n niɔn. Oka sɔ’n wo i liɛ Izraɛli mɛn’n i nglo lɔ lika’n nun. (An nian fluwa’n i ndɛ tre 10 nun.) Sanngɛ Karmɛli nga e su kɛn i ndɛ wa’n, ɔ ti klɔ kun m’ɔ o i liɛ Izraɛli mɛn’n i ngua lɔ ɔ. Yɛ ɔ nin aawlɛ flɛnnɛn’n be yia.\n^ ndɛ kpɔlɛ 10 Atrɛkpa’n, Davidi wunnin kɛ be nga be o lika sɔ’n nun’n be bua’m be sasalɛ’n ɔ o Zoova i junman dilɛ nun wie. Afin blɛ sɔ nun’n, Abraamu nin Izaaki, ɔ nin Zakɔbu be afinliɛ nunfuɛ mun yɛ Zoova kunndɛ kɛ be tran lika sɔ’n nun ɔn. Ɔ maan kɛ Davidi fúan awiefuɛ mun lɛ sɔ’n, ɔ ti kɛ Zoova i klun sa yolɛ sa.\n^ ndɛ kpɔlɛ 14 Ndɛ nga gbanflɛn’n kɛnnin i kɛ “i anwlɛn tɛ’n,” i bo’n yɛle “Beliali i wa.” Yɛle kɛ ɔ ti finfinfuɛ.\n?Ngue yɛ wafa nga Abigaili nin Nabali be trannin’n ɔ kle e ɔ?\n?Kɛ Nabali yoli Davidi i finfin’n, ngue yɛ ɔ kle kɛ Abigaili yoli yakpafuɛ naan ɔ sili ngwlɛlɛ ɔ?\n?Ngue ti yɛ ndɛ nga Abigaili kan kleli Davidi’n ɔ kɛnnin i awlɛn’n niɔn?\n?Like benin yɛ Abigaili yoli mɔ amun kunndɛ kɛ amún yó naan amun a lafi Ɲanmiɛn su kɛ i sa wie ɔ?


Rɔmɛn 9 YRENT - 'Wɩ nɛn an "ta -a ve 'gʋɛ, Crizi -a - Bible Search\nRɔmɛn 8 Rɔmɛn 10\nIzraɛl 'nɔn -mienun Bali -le "yi "fɔla 'o "trɔɛn -sru\n1'Wɩ nɛn an "ta -a ve 'gʋɛ, Crizi -a -tɔa 'nan 'wɩ tɩglɩ nɛn. 'Wlu "cɛɛ maan -sɛan "dɩ. Bali lei 'saun -a -tɔa "nyian 'nan 'wɩ 'kpa nɛn, ɛn 'mɛn 'ci "nrɔndɩ 'ka tin tɛa 'an da "fo "dɩ. 2-Te 'an 'ci nrɔn 'an "bʋɩ Izraɛl 'nɔn da bɛ, an 'ta dra -trɔdrɔ, ɛn 'wɩ "naan 'an man. 3-Yee "wɛan "te 'mɛn 'sidɩ Crizi man -kɔlaman paan -a drɛdɩ -a -e 'an "bʋɩ Izraɛl 'nɔn 'o 'si 'wɩ 'ji bɛ, "te maan wɛɛ 'nan Bali 'e 'an 'si Crizi man -kɔɔbli.\n4'Ka 'ci "nrɔn 'wɩ nɛn Bali -a drɛ Izraɛl 'nɔn lɛ bɛ -a da! Bali o drɛ 'yee 'nɛnnun -a. Ɛn e 'tɔ -dan nɔn -wlɛ. Ɛn e -tɔ 'e wei da -wlɛ 'nan, -si a 'e 'lɛ 'sʋdɩ -wlɛ -e 'o -pli 'e man. Ɛn e 'yee -pei -tɔ wɩnun -nɔn -wlɛ. Ɛn zɩ kɔ 'wee 'pan bɛ, yaa 'vɩ -wlɛ. Ɛn e -tɔ 'e wei da -wlɛ 'nan, 'e o "sia 'wɩ 'ji. 5Ɛn o tranun nɛn 'li bɛ, -wɛɛ cɩ Bali -le min -dandannun -a. Ɛn "nyian bɛ Crizi nɛn min 'sizan 'wɩ 'ji -a bɛ, o va nɛn waa -ya blamin -a. Bali nɛn e ya fɛ pɛɛnɔn da bɛ, 'tɔ -dan 'e 'kɔn -yee vɛ -a 'wɩ nɛn yaa drɛ zɩɛ -a man 'li 'trilii. Amɛn!\n-Tɩnun 'bɛ cɩ Bali -le minnun tɩglɩ 'a?\n6'Wɩ nɛn Bali -tɔ "da Izraɛl 'nɔn lɛ zɩɛ -a "nɛn "fʋ 'e "tun? -Cɛjɛ -a "nɛn 'ka 'fo 'e "tun "dɩ. -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, Izraɛl 'nɔn pɛɛnɔn "cɛɛ cɩ Bali -le minnun -a dɩ. 7O ya Abraam kludanɔn 'a. 'Bɛ a zɩ, 'pian o pɛɛnɔn "cɛɛ cɩ Abraam -le 'nɛnnun nɛn Bali -a 'vɩ bɛ waa dɩ. Kɔɔ Bali -a 'vɩ Abraam lɛ 'nan: «'I 'pɩ Izak 'bɛ -taa 'i kludanɔn 'yalɛ.» 8'Wɩ zɩɛ yaa -kɔɔnman -cɛɛ 'nan, 'nɛnnun nɛn Abraam o -ya 'e 'pɔn -ji bɛ, o pɛɛnɔn "cɛɛ cɩ Bali -le 'nɛnnun -a dɩ. 'Pian 'nɛnnun nɛn e o -ya 'wɩ nɛn Bali -a 'vɩ bɛ -a da bɛ, -wɛɛ cɩ 'o "nrɔndɩ "le Abraam kludanɔn 'le 'wɩ 'zʋ. 9Kɔɔ 'wɩ nɛn Bali -a 'vɩ Abraam lɛ bɛ, -nyrɛn 'gʋ. E 'nan: «Lɛ pee, tʋ 'bɔ 'lein 'gʋɛ -a man bɛ, "mɛn vɩnan 'an 'ta bɛ, te 'i nan Sara 'nɛn 'klɔnmɔn -ya.»\n10Ɛn "nyian bɛ, 'wɩ nɛn e drɛ Rebeka -le vɛ -a bɛ, 'ka 'ci "nrɔn "da. 'O 'vale 'kʋ tra Izak -a 'o 'pɔn 'si. 11-12Tʋ nɛn te wa'a tian 'nɛnnun 'bɔ yra yɩlɛ dɩɛ, ɛn Bali -a 'vɩ Rebeka lɛ 'nan: «'Nɛn ceje 'bɛ -taa "drɛlɛ 'e -suannɛn 'suzan 'a.» Tʋ nɛn Bali 'wɩ zɩɛ -a ve Rebeka lɛ bɛ, te 'nɛnnun 'bɔ 'ka tian 'wɩ 'wlidɩ "tʋwli "drɛlɛ dɩ, ɛn wa'a tian 'wɩ "yi "tʋwli "drɛlɛ dɩ. 'Wɩ zɩɛ yaa -kɔɔnman -cɛɛ 'nan, Bali 'ka min sia "va 'yee vɛ -a 'e drɛ wɩnun man dɩ. 'Pian Bali min "sia "va "le zɩ e cɩ "va "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 13'Wɩ 'kpa nɛn, 'wɩ zɩɛ -yɛɛ dra. Kɔɔ e ya 'crɛn -tɛdɩ 'nan: «An Zago 'yɩ "yi, ɛn an 'nan Ezo man.»\n14'Wɩ nɛn an "sia -a vɩnan zɩɛ, -a -ci nɛn 'nan Bali 'ka 'wɩ 'dra 'e 'nɔan da dʋʋ? -Cɛjɛ, -njɛɛ dɩ. 15'Pian 'wɩ nɛn Bali -a 'vɩ Moizi lɛ bɛ, 'ka 'ci "nrɔn "da "tʋ. Yaa 'vɩ -yrɛ 'nan:\n«Min nɛn an cɩ "vale 'an nyrinda "sia bɛ,\n-a san nɛn maan nyrinda "sia.\nƐn min nɛn an cɩ "vale 'an "paa "va "bɛ,\n-a san va nɛn an "paa.»\n16-Yee "wɛan Bali -le min nyrinda 'sidɩ 'lee -yee 'padɩ min va bɛ, ya'a 'sia min 'bɔ 'va dɩ. Ɛn e 'ka 'nan min -a -wɛɛman 'e 'bɔ 'le 'plɛblɛ 'a dɩ. 'Pian e "sia Bali 'bɔ nɛn min nyrinda -sɛan "da "bɛ -a va.\n17Ɛn "nyian bɛ, 'ka 'ci "nrɔn 'wɩ nɛn Bali -a 'vɩ Ezipti mingɔnnɛn nɛn waa laabo Faraɔn bɛ -yrɛ "bɛ -a da. Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n«Mɛin drɛ mingɔnnɛn -a,\n'nan 'yie "wɛan\n-e minnun 'o 'mɛn 'plɛblɛ 'ci yɩ,\n-e 'waan 'tɔ fuilaman\n'trɛda 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji.»\n18'Wɩnun zɩɛ -wɛɛ -kɔɔnman 'nan, min nɛn Bali -a "vale 'e nyrinda "sia bɛ, -a san nɛn yaa nyrinda "sia. Ɛn min nɛn Bali -a "vale 'e 'bli da -tɔa 'plɛblɛ -e 'e vɩlɛ 'e 'wɩ 'ci man dɩɛ, -a san lɛ nɛn yaa dra.\n19-A -mienan blamin -kɔlaman -a laabʋdɩ -a 'nan: «-Te 'bɛ -a zɩɛ, -mɛ "le "wɛan nɛn Bali 'wɩ "nɛn -kɔɔnman min lɛ "mɛn? Kɔɔ min -tʋ 'ka 'kɔlaman -sa -fɔdɩ -a Bali 'nɛan dɩ.» 20E ya "le 'an laabʋ 'nan: «-Tɩ nɛn blamin -a, ɛn e -sa -fɔa Bali 'nɛan?» Kɔɔ blamin a Bali -pɛ drɛ fɛ "tun "a. Ɛn -pɛ drɛ fɛ 'ka 'kɔlaman -e 'e 'wɩ 'tɔ 'e drɛzan man dɩ. 21-Kaa -tɔa 'wein 'nan, -pɔ nɛn -pɔ -tɔzan cɩ "vale 'e -tɔa "bɛ, -a 'bɔ nɛn yaa -tɔa. Yaa -mie -tɔa "bɛ, wɛɛ bɔala 'ji min "fli yaa cin yɩnan, ɛn yaa -mie -tɔa "bɛ, 'o ya fɛnun tre -ji vɛ -a. Zɩ blamin cɩ Bali lɔ zɩɛ.\n22-Yee "wɛan, -te Bali a "va 'nan 'e 'yee nyran -blɩdɩ -ci -kɔɔnman -e minnun 'o 'yee 'plɛblɛ 'ci yɩ bɛ, -a -nɔan da nɛn. 'Pian minnun 'bɔ nɛn o cɩ paan "le 'nan Bali 'e nyran -blɩ o va -e 'e o -nan -nyan zɩɛ, Bali 'e 'man -sran o va. 23Bali 'wɩ zɩɛ -a drɛ min peenun nɛn e ya "vale 'e o nyrinda "sia bɛ -wee "wɛan. Minnun zɩɛ e 'o 'si "va 'e 'cɛn 'nan -e 'o 'yee -dan ci yɩ.\n24-Kaa 'bɔ Zozinɔn nɛn, ɛn -kaa ya 'lɛglɔn 'tʋdʋ -ji 'nɔn 'a. Bali 'ka min laabʋlɛ Zuif 'nɔn 'saza 'va dɩ. 25'Wɩ zɩɛ Bali 'lewei vɩzan -tʋ a 'li waa laabo Oze, yaa 'vɩ -a -nan 'mɔn. Kɔɔ yaa crɛn -tɛ Bali -le 'fluba 'ji 'nan:\n«Minnun nɛn o 'ka 'e 'cɛn 'mɛn minnun -a dɩɛ,\nan -taa "o laabʋlɛ 'mɛn minnun.\nƐn 'lɛglɔn nɛn\nma'an yɩlɛ "yi 'e 'cɛn dɩɛ,\nan -taa -a laabʋlɛ 'an 'ci 'sɔ 'lɛglɔn.\n26Ɛn "nyian bɛ, minnun nɛn\nmaan 'vɩ -wlɛ 'nan,\nka 'ka 'mɛn minnun -a dɩɛ,\n'o 'tɔ -taa "kɔnlɛ Bali nɛn\n-a yiɛ -a "man "bɛ,\n27'Pian Izraɛl 'nɔn 'bɔ 'le vɛ -a bɛ, Bali 'lewei vɩzan -tʋ nɛn 'li waa laabo Ezai bɛ e 'wɩ 'tʋ 'vɩ -a -nan 'mɔn. Kɔɔ yaa crɛn -tɛ Bali -le 'fluba 'ji 'nan:\n«-Te Izraɛl 'nɔn a "kaga\n"le 'nan jemie man nyrɛn -le 'wɩ 'zʋ oo,\no va min "nɛn\n"wɛnnɛn "cɛ "nɛn\nBali -a "sia 'wɩ 'ji.\n28'Wɩ nɛn Minsan -a 'vɩ 'nan\n'e dra 'trɛda bɛ,\nyaa 'lɛ sɔɔman "fo,\nɛn yaa dra tada.»\n29Ɛn Ezai -a 'vɩ "nyian 'e 'cɛn 'nan:\n«"Te 'e 'kɔn 'nan\n'plɛblɛ pɛɛnɔn 'san Bali 'ka -kaa klu "wɛnnɛn 'tʋɩlɛ 'trɛda dɩɛ,\n"te -kaa -nan -nyan "le 'fla nɛn\nwaa laabo Sodɔm bɛ -yee 'wɩ 'zʋ,\nɛn "te -kaa -nan -nyan "le 'fla nɛn\nwaa laabo Gomɔr bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.»\nYi -tɛradɩ Zozi Crizi da man nɛn Bali min "siala 'e 'lɛ min tɩglɩ 'a\n30'Wɩ nɛn an "sia -a vɩnan zɩɛ, -a 'le 'srannan "nɛn 'nɔn? -Nyrɛn 'nan, minnun nɛn o 'ka Izraɛl 'nɔn 'a dɩ, ɛn o 'ka -a -wɛɛnan 'nan, 'o -kɔan "min tɩglɩ 'a Bali 'lɛ dɩɛ, Bali o "siala min tɩglɩ 'a 'e 'lɛ -wee yi -tɛradɩ 'e da man. 31'Pian Izraɛl 'nɔn 'bɔ nɛn waa wɛɛ 'kpa tɩglɩ 'nan, 'ta wʋladɩ -pei -tɔ wɩnun da 'o 'bɔ 'le 'plɛblɛ 'a nɛn 'o -kɔan "min tɩglɩ 'a Bali 'lɛ bɛ, wa'a bɔlɛ -ji dɩ. 32-Mɛ "le "wɛan nɛn Izraɛl 'nɔn 'ka bɔlɛ -ji dɩ? Fɛ -le "wɛan nɛn wa'a bɔlɛ -ji dɩɛ, -yɛɛ cɩ 'nan, -wee -kɔndɩ "min tɩglɩ 'a Bali 'lɛ bɛ, wa'a -wɛɛlɛ 'nan 'e 'si 'wee yi -tɛradɩ Bali da va dɩ. 'Pian waa wɛɛ 'nan, 'o -kɔan "min tɩglɩ 'a Bali 'lɛ 'ta wʋladɩ -pei -tɔ wɩnun da 'o 'bɔ 'le 'plɛblɛ 'a. -Yee "wɛan o srɔɛn -wi -kɔlɛ nɛn e min -tiala bɛ -a man. -Kɔlɛ zɩɛ Crizi nɛn. 33'Wɩ zɩɛ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji 'e 'cɛn. Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\nan -kɔlɛ -tʋ 'pla Zeruzalɛm.\n-Kɔlɛ zɩɛ minnun srɔɛn -wia "man,\nɛn e minnun -tiala.\nMin oo min nɛn\ne yi -tɛra -kɔlɛ zɩɛ -a da bɛ,


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Luk 21\n1 Zɩ Zozi cɛɛn 'wɩ zɩɛ -a vɩdɩ man bɛ, "yɛɛ yiɛ 'tɔ 'e "srɔn Bali -pan 'kɔn 'bɔ 'ji bɛ, te e fɛnɔn ye. O ya "lala nɛn kɔ 'o -nɔn Bali lɛ bɛ -a -sɛnnan -gbogbo -tʋ -ji. 2 Ɛn Zozi -cale seezan -tʋ 'yɩ, te e ya -bablu 'wlɛ 'tʋdʋ "fli "fɔnan -ji. 3 -A -nan nɛn e 'nan 'e -srunɔn lɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, -cale seezan 'labɛ, e fɛ -nɔn Bali lɛ e mlin minnun pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ o da. 4 Kɔɔ o pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ, "lala a -wlɔ "kaga. 'Pian lɩ 'labɛ, "lala pɛɛnɔn nɛn -yrɔ -yee fɛ -blɩ "man "vɛ -a bɛ, -a 'bɔ nɛn yaa -nɔn Bali lɛ.»\n5 Tʋ zɩɛ -a wlu bɛ, te min -mienun a -a vɩnan 'nan: «"Ii, Bali -pan 'kɔn bɛ, waa -tɔ -kɔlɛ fɛnyian -a! 'Ka 'yiɛ 'tɔ fɛnun fɛnyian nɛn minnun -a -nɔn Bali lɛ bɛ -a 'bɔ 'a nɛn waa 'man drɛ.» Ɛn Zozi "e 'nan 'wlɛ 'nan: 6 «Tʋ -tʋ -taa "bɔlɛ bɛ, fɛnun nɛn ka o ye 'labɛ, minnun -a -wiiman 'e pɛɛnɔn. -A -kɔlɛ pɛɛnɔn fuimlan "man, -a -tʋ 'ka 'fo 'e bɔɛzan da dɩ.»\n7 Minnun -a laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, tʋ "cɛn "man nɛn, 'wɩnun zɩɛ o dra? Ɛn -mɛ "man nɛn, waa -kɔnnɛn "ye 'nan 'wɩnun zɩɛ o "ta dra?»\n8 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! Te min -tʋ 'e 'ka see "paa -e 'ka 'si -si tɩglɩ da dɩ! Fɛ nɛn maan ve zɩɛ -yɛɛ cɩ 'nan, min "kaga -taa "talɛ 'an 'tɔ da. Waa ve 'nan, 'wɛɛ cɩ Crizi -a. Ɛn waa ve "nyian 'nan, 'trɛda -nyan tʋ 'bɔ! Te 'ka -sɔɔnla minnun zɩɛ o -sru "dɩ! 9 Ka -kuli -tan wɩnun maan, ɛn 'lɛglɔn 'tʋ -ji 'nɔn wuanla 'o cin man, kaa -nan wɩ maan. Te 'o 'ka 'cɛn nyɛn -a dɩ! Kɔɔ 'wɩnun zɩɛ -wɛɛ dra 'e flin, 'pian 'trɛda -nyan tʋ "cɛɛ dɩ.»\n10 Ɛn Zozi "e 'nan "nyian -wlɛ 'nan: «'Lɛglɔn 'tʋ -ji 'nɔn wuanla 'lɛglɔn 'tʋ -ji 'nɔn man, ɛn mingɔnnɛn trɛ -tʋ wuanla mingɔnnɛn trɛ -tʋ man. 11 Ɛn "nyian bɛ, 'trɛ 'nyɔɔnman fɛ "kaga "nan. Dra -dandan -taa, ɛn -cɛ -wlidɩ -kɔan fɛ "kaga "nan. Ɛn "nyian bɛ, nyɛn 'cɛn wɩ -dandan 'lee 'wɩ 'nɔan -kɔɔn "vɛ -dandan dra laji.\n12 Maan ve 'cɛɛ 'nan, 'vaa -e 'wɩnun zɩɛ 'o drɛ bɛ, minnun 'ka "kuan, o 'tɛ "paa 'ka da. Ka drɛ 'mɛn vɛ -a -le "wɛan bɛ, minnun -ko 'cee tin 'palɛ 'wee cin yɩ 'kuin, ɛn o 'ka -fɔa "pʋ 'kuin. Ɛn "nyian bɛ, o -ko 'ka 'a mingɔnnɛnnun 'lee -kɔnmandannun 'lɛ. 13 Tʋ zɩɛ -a man bɛ, ka dra 'mɛn 'wɩnan yɩnɔn 'a o 'lɛ. 14 'Wɩ nɛn kɔ 'ka vɩ -e 'cee tin 'e drɛ 'nɔnnɔn bɛ, te -a nyɛn 'e 'kɔn 'ka 'ji dɩ! 15 Kɔɔ 'an 'bɔ 'bɛ 'wɩ 'tɔdɩ -nɔan 'cɛɛ, ɛn "nyian bɛ 'wɩ nɛn kɔ 'ka vɩ bɛ, maan -cin -tɔa 'ka 'ji. -Yee "wɛan 'ka 'nanmannɔn 'ka 'kɔlaman -e 'o -zi -fɔ dɩ.\n16 'Ka "tɩ 'lee 'ka "bʋ 'bɛ -taa 'silɛ 'ka -sru. -Te 'bɛ "cɛɛ dɩ, 'ka "bʋɩnun 'lee 'ka "blunun 'bɛ -taa 'silɛ 'ka -sru. -Te 'bɛ "cɛɛ dɩ, 'ka drɩnun 'lee 'ka beenun 'bɛ -taa 'silɛ 'ka -sru. O pɛɛnɔn "sia 'ka -sru -e 'o 'ka -nɔn minnun lɛ. 'Wɩ zɩɛ -a -ji bɛ, 'ka "kaga 'wulo -ko -ji. 17 Ka drɛ 'mɛn vɛ -a -le "wɛan bɛ, min pɛɛnɔn -taa 'nanlɛ 'ka man, wa'a 'taa 'ka yɩlɛ "yi "dɩ. 18 Maan ve 'cɛɛ 'nan, 'ka 'wulo "jɛ "pou -tʋwli 'ka 'saan "va "dɩ. 19 'Pian 'ka -pɔan 'e 'sɔ -e 'ka 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a yɩ.»\n20 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ "nyian 'nan: «Tʋ nɛn ka Zeruzalɛm 'yɩ te -a 'nanmannɔn 'le 'sounjanun -a si -fɔ bɛ, 'ka -tɔ 'nan, -a -nan srɛ tʋ 'bɔ 'kogo. 21 Tʋ zɩɛ -a man bɛ, minnun nɛn Zude 'lɛglɔn 'ji bɛ, 'o flan 'bli, 'o 'kʋ pɔnnun yei! Ɛn minnun nɛn Zeruzalɛm bɛ 'o 'si 'nan! Ɛn minnun nɛn fei -paan "da "bɛ, te 'o li 'o da Zeruzalɛm dɩ! 22 Tʋ nɛn Bali minnun -le tin "baa bɛ, -a pou siadɩ nɛn. Ɛn 'wɩnun nɛn 'o 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, -a 'lɛ sɔɔ tʋ nɛn. 23 Lɩmɔnnun nɛn o -pɔn -kɔan 'o man tʋ zɩɛ -a man bɛ, 'lee lɩmɔnnun nɛn 'nɛn 'nyɔn -mlian -wlɔ tʋ zɩɛ -a man bɛ, -wee yra yɩdɩ "mlianla "da. Kɔɔ minnun pɛɛnɔn -taa 'o yra yɩlɛ -wlidɩ 'lɛglɔn zɩɛ -a -ji. Bali -le nyran -blɩ tʋ nɛn o va. 24 O min -mienun -tɛɛman srɛn 'a. O -ko o -mienun drɛlɛ nɔannun -a 'lɛglɔn peenun -ji. Minnun nɛn wa'a Bali tɔa dɩɛ, o Zeruzalɛm srɛman "fo. 'Pian -wee tʋ 'bɔ 'leda a.»\n25 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ "nyian 'nan: «Fɛ -nɔan -kɔɔn "vɛ -kɔan yidɛ yra, ɛn e -kɔan mlɛn yra, ɛn e -kɔan mlɛn crɛnnun yra. 'Wɩ zɩɛ e "klan -dan -sɛan 'lɛglɔn pɛɛnɔn 'ji minnun ji. Ɛn "nyian bɛ, jemie 'blʋ 'fɔdɩ 'lee -a -klundɩ 'plɛblɛ o "cɛan nyɛn -a. 26 Minnun -kaa "klan -dan 'lɔ, te o ya 'wɩ nɛn e "ta -daa "drɛlɛ 'trɛda bɛ -a man -pɛnnan. Kɔɔ laji fɛnun 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'nyɔɔnman. 27 Tʋ zɩɛ -a man nɛn, minnun pɛɛnɔn Blamin -pɩ ye 'sinan laji "lolu -koei "da. -Kɔladɩ 'plɛblɛ 'lee 'tɔ -dan -kɔan -yrɔ. 28 -Te 'wɩnun zɩɛ -a drɛdɩ "ta 'e pou "siala bɛ, 'ka -pɔan 'kun, -e 'ka 'wulo wluan lou, kɔɔ te 'ka 'sidɩ 'wɩ 'ji a -plinan 'kogo.»\n29 "Bɛ -sru ɛn Zozi -a vɩdɩ 'sia -kɔnnɛn "ji 'nan: «Yiba "tʋ nɛn waa laabo fijie bɛ, 'ka drɛ 'cee 'wɩ -kɔɔn "manvɛ -a 'lee yiba -mienun "nyian! 30 -Te -a 'la nrindɩ 'sia "da "bɛ, kaa -tɔa 'nan 'munmun tʋ a -tanan bɔdɩ -a -kogo. 31 -A -tʋwli "nɛn "nyian Bali -le mingɔnnɛn trɛ -tadɩ -le vɛ -a. -Te ka 'wɩnun zɩɛ -a 'yɩ drɛnan bɛ, 'ka -tɔ 'nan Bali -le mingɔnnɛn trɛ -tadɩ 'bɔ 'kogo.\n32 Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, 'ka -naagʋnɔn 'gʋɛ, ka'a 'cɛan -kaadɩ man 'vaa -e 'wɩnun zɩɛ 'o drɛ dɩ. 33 Labli 'lee 'trɛ 'nyan tʋ a, 'pian 'an wei -fo -nan 'li 'trilii.\n34 'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! Te 'ka 'fli -nɔn -wɛn lɛ 'e 'ciɩla "da "dɩ! Ɛn te 'ka 'fli -nɔn 'trɛda ci "nrɔndɩ lɛ 'e 'ciɩla "da "dɩ! "Tɔgɔ tin 'ba yi 'e bɔ 'ka man kligli. 35 Kɔɔ yi nɛn Bali 'trɛdanɔn pɛɛnɔn 'le 'wɩ tin "baa bɛ, e dra kligli. E dra "le zɩ "se -sɛanla pɔnun da kligli bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 36 -Yee "wɛan te 'ka 'ci 'e 'san 'ka 'fli man dɩ! 'Ka Bali trʋ 'ba tʋ pɛɛnɔn man, -e 'ka "koe 'e 'kɔn 'ka da! 'Ka drɛ zɩ, -e 'wɩ pɛɛnɔn nɛn e -taa "bɔlɛ 'ka man bɛ 'ka 'sʋ -yrɔ, -e 'ka 'kɔla -plidɩ -a Blamin -pɩ man.»\n37 Yi -tʋdʋ pɛɛnɔn man bɛ, Zozi 'ko Bali -le 'wɩ "paalɛ minnun ji Bali -pan 'kuin, 'pian -pei -man bɛ, -e 'e 'kʋ Olivie pɔn da. 38 Tʋ "le 'cɛndɩ man bodrun puunɔn bɛ, te minnun pɛɛnɔn a -kʋnan Zozi 'va Bali -pan 'kuin 'nan -e 'o wei man.