Bla nin bian jalɛ’n i su ndɛ | Like suanlɛ liɛ\nBla nin bian jalɛ’n i su ndɛ\nKlistfuɛ mun, an klo amun yi’n annzɛ amun wun’n guɛ i ti’n nin i bo\nMaan e wun i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ e su Ɲanmiɛn kpa tra laa’n\nMaan e wun i wlɛ kɛ ɔ fata kɛ e kle e wiengu’m be like\nLIFE STORY N wunnin kɛ sran like cɛlɛ’n man aklunjuɛ\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Utu 2016\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel Cambodgien Chokwe Chol Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Lao Lifu Lingala Makua Maltais Mam Mazateco (Huautla) Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyungwe Otètèla Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Saramaccan Sena Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tshwa Tzeltal Umbundu Uruund Wallis Wawle Wayuunaiki\n“Anannganman Nyanmiɛn’n waan: ‘Ɔ ti-man kpa kɛ sran ngunmin tran. Ń wá yó i ukafuɛ kun b’ɔ nin i bé kwlá trán.’”—BO BOLƐ 2:18.\nJUE: 36, 11\n?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ bla nin bian jalɛ’n fin Ɲanmiɛn ɔn?\n?Kɛ ɔ fɛ i Adam su lele m’ɔ́ fá jú Zezi blɛ su’n, bla nin bian jalɛ’n i su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn?\n?Sɛ Klistfuɛ kun já bla annzɛ bian, annzɛ ɔ su jaman wie’n, ngue yɛ maan ɔ kwla fa ajalɛ kun ɔn?\n1, 2. (a) ?Wafa sɛ yɛ bla nin bian jalɛ’n boli i bo ɔ? (b) ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ Adam nin i yi’n be wun i wlɛ ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\nSRAN mun be ja bla nin bian titi. ?Sanngɛ, bla nin bian jalɛ’n fin wan? ?Ngue ti yɛ ɔ mannin yasua nin bla kun be atin kɛ be ja ɔ? Sɛ e wun kosan sɔ’m be bo’n, e su buman bla nin bian jalɛ’n i like finfin. Sanngɛ, é wún kɛ ɔ man aklunjuɛ dan. Kɛ Ɲanmiɛn yili Adam, ɔ seli i kɛ ɔ tɔn nnɛn’m be kwlaa be dunman. Adam wunnin kɛ nnɛn’m be ti nɲɔnnɲɔn. Bla kun, yasua kun. Sanngɛ i liɛ’n, ɔ leman “ukafuɛ kun b’ɔ nin i kwla tran-an.” I sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn yoli maan Adam lafili naan w’a yi i nvɛnma kun. Ɔ fali Adam i nvɛnma sɔ’n yoli bla naan w’a fɛ i w’a ɔ Adam wun lɔ. Yɛ ɔ yoli Adam i yi. (An kanngan Bo Bolɛ 2:20-24 nun.) Ɔ maan, bla nin bian jalɛ’n fin Ɲanmiɛn Zoova.\n2 Ndɛ nga Zoova kɛnnin i Edɛni fie’n nun lɔ’n, Zezi kannin wie. Ɔ seli kɛ: “Yasua kpáci i si nin i nin yɛ ɔ́ fɛ́ i wun mɛ́ntɛn i yi yɛ be nnyɔn’n bé káci sran wunmuan.” (Matie 19:4, 5) Adam i nvɛnma yɛ Ɲanmiɛn fa yili bla mɛnnin i ɔ. Ɔ maan, ɔ fata kɛ be nɲɔn’n be wun i wlɛ kɛ be ti sran wunmuan. Naan ɔ fataman kɛ be kpɔci be wiengu. Zoova w’a kunndɛman le kɛ yasua kun nin i yi’n be yra. Ɔ kunndɛ kɛ yasua ja bla kunngba. Yɛ maan bla’n ja bian kunngba.\nLIKE NGA TI YƐ ZOOVA MANNIN YASUA NIN BLA KUN BE ATIN KƐ BE JA’N\n3. ?Like cinnjin kpa nga ti yɛ Ɲanmiɛn mannin Adam nin Ɛvu be atin kɛ be ja’n, i kun yɛle benin?\n3 Adam flɛli i yi’n kɛ Ɛvu. Adam kloli i kpa. Ɛvu yoli i ukafuɛ dan. Yɛ be trannin fɛfɛ. (Bo Bolɛ 2:18) Like cinnjin kpa nga ti yɛ Ɲanmiɛn mannin Adam nin Ɛvu be atin kɛ be ja’n, i kun yɛle kɛ be wu ba naan be trɛ asiɛ’n su. (Bo Bolɛ 1:28) Ba’m be kusu’n, be klo be si nin be nin mun. Sanngɛ, kɛ be ko ɲin’n, ɔ fata kɛ be kpɔci be si nin be nin naan be ɲan be awlobo liɛ. Ɔ maan, sran’m bé sɔ́n asiɛ’n su. Kpɛkun, bé yó maan asiɛ’n káci lika klanman.\n4. ?Sa benin yɛ ɔ juli Adam nin Ɛvu be su ɔ?\n4 Kɛ Adam nin Ɛvu be yoli ɲin kekle Zoova su’n, be awlo’n nun w’a yoman fɔun kun. Mmusu’m be si Satan mɔ be flɛ i ekun kɛ ‘wuo lalaa’n,’ ɔ lakali Ɛvu kɛ sɛ ɔ di “sa kpa’n nin sa tɛ’n be silɛ waka’n i mma liɛ’n,” ɔ́ wún sa wlɛ dan. Yɛle kɛ, ɔ́ sí sa kpa’n nin sa tɛ’n be ngbaciɛ’n. Ɔ maan, ɔ́ kwlá fɛ́ i bɔbɔ i klun klo ajalɛ. Ɛvu w’a usɛmɛn i wun’n i ngwlɛlɛ afɛ naan w’a kle kɛ ɔ bu i sran. Kpɛkun, ɔ tili waka mma’n dili. Adam kusu klo i yi’n i dan. I sɔ’n ti, i ɲin w’a yiman Ɲanmiɛn. Ɔ dili waka mma’n wie.—Sa Nglo Yilɛ 12:9; Bo Bolɛ 2:9, 16, 17; 3:1-6.\nMaan yasua’m be nin be yi’m be ɲin yi Zoova. Yɛ maan sran kun i like liɛ nga Zoova mɛnnin i kɛ ɔ yo’n, ɔ nian nun yo. I liɛ’n, be liɛ yó ye.\n5. ?Ngue yɛ Adam nin Ɛvu be wun ndɛ’n kle e ɔ?\n5 Kɛ Zoova usali Adam i sa’n, ɔ fa sa ng’ɔ yoli’n guɛli i yi’n su. Ɔ seli kɛ: “Bla bɔ a fa sieli min wun wa’n, i yɛ ɔ mannin min wie yɛ n dili-ɔ” Ɛvu kusu’n, ɔ fali sa’n guɛli i wuo’n su. (Bo Bolɛ 3:12, 13) Nanwlɛ, Adam nin Ɛvu b’a wunman ndɛ kpa kun sa b’a kanman. I sɔ’n ti’n, Zoova buli be fɔ. Maan e fa Adam nin Ɛvu be wun ndɛ sɔ’n e tu e wun fɔ. Yɛle kɛ, maan yasua’m be nin be yi’m be ɲin yi Zoova. Yɛ sran kun i like liɛ nga Zoova mɛnnin i kɛ ɔ yo’n, maan ɔ nian nun yo. I liɛ’n, be liɛ yó ye.\n6. An yiyi ndɛ ng’ɔ o Bo Bolɛ 3:15 nun’n, i nun.\n6 Sa nga Satan dunman nun ti’n, ɔ juli Edɛni fie’n nun lɔ’n, ɔ timan kpa mlɔnmlɔn. Ɔ nin i sɔ ngba’n, Zoova kannin ndɛ kun. Ndɛ sɔ’n kle kɛ sran’m be liɛ’n w’a wieman mlɔnmlɔn. (An kanngan Bo Bolɛ 3:15 nun.) Zoova seli kɛ ‘bla’n i osu’n,’ wá kpɔ́tɔ Satan i ti’n. Ɲanmiɛn su lɔ’n, anzi kpanngban kpa be su Zoova. Yɛ Zoova nin be tran klanman kɛ sran kun nin i bo bla sa. Anzi sɔ’m be nun kun yɛ Zoova fanngan nun’n, ɔ́ “kpɔ́tɔ” Satan i ti’n niɔn. Anzi’n yó sɔ naan like nga Adam nin Ɛvu b’a kwlá ɲɛnmɛn i’n, aɲinyiɛfuɛ’m be ɲɛn i cɛn wie. Yɛle kɛ, bé ɲán anannganman nguan asiɛ’n su wa. I sɔ yɛ Zoova kunndɛli kɛ sran’m be tran ɔn.—Zan 3:16.\n7. (a) ?Ɲin kekle mɔ Adam nin Ɛvu be yoli’n ti’n, sa benin yɛ ɔ ju be kwlaa nga be ja bla nin bian’n be su ɔ? (b) ?Wafa sɛ yɛ Zoova kunndɛ kɛ yasua kun nin i yi’n be tran ɔn?\n7 Kɛ Adam nin Ɛvu be yoli ɲin kekle’n, sa’m be wa juli be su. Sa sɔ’m be ju be kwlaa nga be ja bla nin bian’n, be su wie. I wie yɛle kɛ, kɛ bla’m bé wú ba’n, be wun ɲrɛnnɛn dan. Asa ekun’n, be awlɛn tran be wun’m be su. Yɛ be wun’m be sie be. Andɛ bɔbɔ’n, e wun kɛ yasua wie’m be yo be yi’m be tɛtɛ kpa. (Bo Bolɛ 3:16) Sanngɛ, Zoova kunndɛ kɛ yasua’m be sie be awlo’n i klolɛ su. Yɛ maan bla’m be bu be wun’m be sran. (Efɛzfuɛ Mun 5:33) Kɛ yasua kun nin i yi’n be yo ninnge mun likawlɛ’n, ndɛ kekle tɔman be afiɛn.\nKƐ Ɔ FƐ I ADAM BLƐ SU LELE M’Ɔ́ FÁ JÚ NOWE BLƐ SU’N\n8. ?Kɛ ɔ fɛ i Adam blɛ su lele m’ɔ́ fá jú Nowe blɛ su’n, bla nin bian jalɛ’n i su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn?\n8 Adam nin Ɛvu be wuli ba yasua nin ba bla mun naan b’a wu. (Bo Bolɛ 5:4) Kaɛn m’ɔ ti be wa yasua klikli’n, ɔ jɛli i niaan bla kun. Be flɛ i anunman kun kɛ Lemɛki. Ɲanmiɛn Ndɛ’n waan Lemɛki jali bla nɲɔn. (Bo Bolɛ 4:17, 19) Kɛ ɔ fɛ i Adam blɛ su lele m’ɔ́ fá jú Nowe blɛ su’n, sran kaan sa yɛ be suli Zoova ɔ. Sran sɔ’m be nun wie yɛle Abɛli nin Enɔki, nin Nowe nin i awlobo’n. Nowe blɛ su’n, anzi mɔ be ti Ɲanmiɛn i mma mun’n, be “wunnin kɛ sran’m be wa bla [mun] be ti nglanman kpa naan b’a kunndɛ wie b’a ja.” Be bla jalɛ sɔ’n ti tete sa. Ba nga be wuli be’n, be ti jajraajra kpa. Yɛ be yo sran’m be like yaya. Ɲanmiɛn nían ɔn, “sran’m be klunwi’n kɔ i nyrun cɛn’n kwlaa. Kɛ aliɛ’n cɛ́n b’ɔ́ sán’n, nn be klun akunndan’n yó tɛ kɔ́ i nyrun.”—Bo Bolɛ 6:1-5.\n9. (a) ?Sa benin yɛ ɔ juli Nowe blɛ su klunwifuɛ’m be su ɔ? (b) ?Ngue yɛ sa ng’ɔ juli Nowe blɛ sufuɛ’m be su’n, ɔ kle e ɔ?\n9 Zoova seli kɛ ɔ́ wá tɔ́ nzue dan kun fá núnnún sran tɛtɛ mɔ be o asiɛ’n su’n. Nowe m’ɔ ti sran kpa’n, ɔ boli sa sɔ’n i ‘ndolo.’ (2 Piɛr 2:5) Sanngɛ, sran’m b’a sieman be su. Ninnge uflɛ yɛ ɔ yoli be cinnjin ɔn. Ninnge sɔ’n wie yɛle bla nin bian jalɛ’n. Zezi fali sa nga bé wá jú e blɛ su’n sunnzunnin Nowe blɛ su liɛ mun. (An kanngan Matie 24:37-39 nun.) Andɛ’n, sran sunman be buman jasin fɛ’n mɔ e bo’n i akunndan. Sanngɛ, ɔ fata kɛ e bo jasin sɔ’n i sin naan Ɲanmiɛn w’a nunnun klunwifuɛ mun. ?Ngue yɛ sa ng’ɔ juli Nowe blɛ sufuɛ’m be su’n kle e ɔ? Yɛle kɛ, nán ninnge kɛ bla nin bian jalɛ sa’n, ɔ nin ba wulɛ’n be yo e cinnjin dan naan e wla fi Zoova i cɛn’n su.\nKƐ Ɔ FƐ I NOWE BLƐ SU LELE M’Ɔ́ FÁ JÚ ZEZI BLƐ SU’N\n10. (a) ?Ngue yɛ i yolɛ’n kacili sran’m be nzuɛn lika sunman nun ɔn? (b) ?Ajalɛ kpa benin yɛ Abraamun nin Sara be kleli ɔ?\n10 Nowe jali bla kunngba. Yɛ i wa yasua nsan’n be jali bla kunngunngun. Sanngɛ, kɛ anannganman su nzue’n kpɛli’n, sran sunman be wa jali bla kpanngban. Lika sunman nun’n, sran’m be yacili bla nin bian nna nga Ɲanmiɛn sieli’n, be yoli ɲannzuɛn sa mun. Yɛ be fali sa sɔ’m be yolɛ’n kacili be nzuɛn. Kɛ bé sɔ́ be amuɛn mun bɔbɔ’n, be yoli i sɔ sa mun. Kɛ Abraamun nin i yi Sara be ko trannin Kanaan lɔ’n, be wunnin kɛ lɔfuɛ’m be yo sa sukusuku. Be buman bla nin bian jalɛ’n i like fi. Zoova nunnunnin Sodɔmun nin Gomɔru klɔ’n. Afin lɔfuɛ’m be kunndɛ bla nin bian sukusuku. Abraamun w’a nianman sran tɛtɛ sɔ’m be ayeliɛ’n su. Ɔ nin Sara be trannin klanman. Yɛ Sara buli i sran. (An kanngan 1 Piɛr 3:3-6 nun.) Kɛ be wa Izaaki juli bla jalɛ’n, Abraamun yoli maan ɔ jali bla ng’ɔ ti Zoova i sufuɛ’n. Izaaki kusu, ɔ yoli maan i wa Zakɔbu jali Zoova i sufuɛ wie. Zakɔbu wuli ba 12. Be yɛ be ti Izraɛli akpasua blu nin nɲɔn’n niɔn.\n11. ?Ngue ti yɛ e kwla se kɛ Moizi Mmla’n yoli Izraɛlifuɛ’m be ye ɔ?\n11 Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Zoova nin Izraɛli nvle’n be trali aenguɛ. Zoova mannin be mmla. Mmla sɔ’n yoli yasua nin bla nga be nantili su’n be ye kpa. I wie yɛle kɛ, ɔ fataman kɛ be ja bla kpanngban. Yɛ ɔ fataman kɛ be ja sran ng’ɔ timan Zoova i sufuɛ’n. (An kanngan Mmla’n 7:3, 4 nun.) Sɛ ndɛ tɔ kekle kpa yasua kun nin i yi’n be afiɛn’n, kpɛnngbɛn’m be siesie. Sɛ sran kun kunndɛ bla i yi bo, annzɛ bian i wun bo’n, ɔ le i su mmla. Yɛ ɔ le kwla silɛ’n, ɔ nin sa nga be bu i kɛ sran kun yoli’n, be su mmla. Yasua kun nin i yi’n be kwla yra. Sanngɛ, ɔ fataman kɛ be bu be wiengu kun i lufle be yrɛ i. Sɛ bla kun “yo sa wie m’ɔ timan su’n,” yɛ i wun’n kwla yrɛ i ɔ. (Mmla’n 24:1) Ɲanmiɛn Ndɛ’n kleman sa “m’ɔ timan su’n” mɔ sɛ bla kun yo’n, be kwla yrɛ i’n. Sanngɛ, ɔ fataman kɛ yasua kun jran sa ngbɛnngbɛn wie su yrɛ i yi’n.—Saun Yolɛ 19:18.\nNÁN SRAN FI KUNNDƐ BLA I YI BO ANNZƐ BIAN I WUN BO\n12, 13. (a) ?Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Malasi blɛ su’n, wafa sɛ yɛ Zuifu sunman be nin be yi’m be trannin ɔn? (b) ?Sɛ Klistfuɛ kun kunndɛ bla i yi bo, annzɛ bian i wun bo naan ɔ ko ja sran uflɛ’n, ngue yɛ be kwla yo i sɔfuɛ’n niɔn?\n12 Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Malasi blɛ su’n, Zuifu sunman be jran sa ngbɛnngbɛn’m be su be yra be gbanflɛn nun bla mun. Kpɛkun, be ko ja talua. Wie liɛ bɔbɔ’n, be ko ja bla ng’ɔ suman Zoova wie’n. I nun mɔ Zezi o asiɛ’n su wa’n, nn Zuifu’m be te yra be yi mun “sa wie ti.” (Matie 19:3) Sanngɛ, Zoova kloman kɛ sa ngbɛnngbɛn wie’m be ti’n, yasua kun yrɛ i yi’n.—An kanngan Malasi 2:13-16 nun.\n13 Andɛ kusu’n, Zoova i sufuɛ’m be kplinman su kɛ sran ng’ɔ ti Zoova i sufuɛ’n, ɔ nin i yi’n be yra. Sanngɛ wie liɛ’n, i sɔ sa’n ju. Yɛle kɛ yasua wie’m be kunndɛ bla be yi’m be bo, yɛ bla wie’m be kunndɛ bian be wun’m be bo. Kpɛkun, be yra naan bé kó já sran uflɛ. Kɛ Klistfuɛ ng’ɔ yo i sɔ sa’n, i ayeliɛ’n yomɛn i nsisɔ’n, be tu i asɔnun’n nun. I liɛ’n, fiɛn’n tranman asɔnun’n nun. (1 Korɛntfuɛ Mun 5:11-13) Sɛ ɔ́ sɛ́ i sin asɔnun’n nun ekun’n, nn w’a ‘yo sa m’ɔ kle kɛ w’a kaci i nzuɛn’n.’ (Lik 3:8; 2 Korɛntfuɛ Mun 2:5-10) Blɛ ng’ɔ fata kɛ sran sɔ’n di naan w’a kwla sɛ i sin asɔnun’n nun ekun’n, b’a sieman su mmla. Sanngɛ, kɛ m’ɔ fata kɛ ɔ yo sa m’ɔ kle kɛ w’a kaci i nzuɛn’n ti’n, ɔ kwla di afuɛ kun tra su. Yɛ kannzɛ ɔ sɛ i sin asɔnun’n nun ekun’n, sanngɛ cɛn wie lele ɔ́ kɔ́ “Nyanmiɛn ja su.”—Rɔmfuɛ Mun 14:10-12; An nian afuɛ 1979, Novamblu 15, Sasafuɛ Tranwlɛ’n i bue 31-32 nun. Ɔ ti blɔfuɛ’n nun.\nKLISTFUƐ’M BE BLA NIN BIAN JALƐ’N\n14. ?Wafa sɛ yɛ Moizi mmla’n i su nantilɛ’n yoli Izraɛlifuɛ’m be ye ɔ?\n14 Izraɛlifuɛ’m be nantili Moizi Mmla’n su lele afuɛ 1.500. Yɛ mmla’n yoli be ye sa sunman nun. Sa kwlaa ng’ɔ tɔ awlo’n nun’n, mmla’n kleli wafa ng’ɔ fata kɛ be siesie’n. Mmla’n kacili kɛ sran sa, yɛ ɔ kleli be atin lele Klist bali. (Galasifuɛ Mun 3:23, 24) Kɛ Klist bali m’ɔ wuli’n, Ɲanmiɛn nin sran’m be trali aenguɛ uflɛ. (Ebre Mun 8:6) Ɔ maan, Klistfuɛ’m be diman Moizi mmla’n su.\n15. (a) ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn siesieli bla nin bian jalɛ’n mɔ Klistfuɛ’m be nian su ɔ? (b) ?Sɛ Klistfuɛ kun nin i yi’n be kunndɛ kɛ bé yrá’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ be wla kpɛn su ɔ?\n15 Cɛn kun’n, Farizifuɛ’m be waan bé sá Zezi bé nían. Ɔ maan, be usɛli i kɛ yasua kun nin i yi’n be kwla yra. Zezi tɛli be su kɛ Moizi Mmla’n mannin be atin kɛ be kwla yra be yi mun. Sanngɛ kɛ Ɲanmiɛn yili sran’n, w’a siemɛn i sɔ. (Matie 19:6-8) Ndɛ sɔ’n mɔ Zezi kannin’n, ɔ kle kɛ wafa nga Ɲanmiɛn siesieli bla nin bian jalɛ’n i bobolɛ’n nun’n, i su yɛ ɔ fata kɛ Klistfuɛ’m be nian ɔn. (1 Timote 3:2, 12) Yasua kun nin i yi’n be ti sran “wunmuan.” Ɔ maan, ɔ fataman kɛ be yra. Sanngɛ, ɔ fata kɛ be klo Ɲanmiɛn. Yɛ be klo be wiengu naan be bo’n yo kun. Sɛ yasua’n w’a kunndɛman bla i yi bo, annzɛ bla’n w’a kunndɛman bian i wun bo naan be yra’n, be kwlá jaman sran uflɛ. (Matie 19:9) Sanngɛ sɛ sran kun kunndɛ bla, annzɛ bian i wiengu bo naan ɔ yo i nsisɔ’n, i wiengu kun’n kwla yaci cɛ i. I sɔ yɛ Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Oze yoli ɔ. I yi Gomɛr kunndɛli bian i bo, sanngɛ ɔ yaci cɛli i. Zoova kusu yacili Izraɛlifuɛ nga be sali be sin i wun’n, be sa tɛ’n cɛli be. (Oze 3:1-5) Asa ekun’n, sɛ sran kun si kɛ i wun’n, annzɛ i yi’n w’a kunndɛ sran uflɛ naan ɔ nin i be si sua ekun’n, nn w’a yaci w’a cɛ i. Ɲanmiɛn ɲrun’n, be kwlá yraman kun.\n16. ?Be nga be kunndɛman kɛ bé já bla annzɛ bian’n, be su ndɛ benin yɛ Zezi kannin ɔn?\n16 Zezi seli kɛ sɛ w’a yoman kɛ yasua’n w’a kunndɛ bla i yi bo, annzɛ bla’n w’a kunndɛ bian i wun bo’n, be kwlá yraman. I sin’n, be nga be kunndɛman kɛ bé já bla annzɛ bian, mɔ “Nyanmiɛn sie be sɔ’n,” ɔ kannin be ndɛ. Kpɛkun, ɔ seli kɛ: “Maan sran ng’ɔ kwla fa su’n, ɔ fa.” (Matie 19:10-12) Sran wie’m be kunndɛ kɛ be akunndan’n kwlaa tran Ɲanmiɛn junman’n i dilɛ’n su. I sɔ’n ti, be jaman bla annzɛ bian. Be bɔbɔ yɛ be fɛ i sɔ ajalɛ’n niɔn.\n17. ?Sɛ Klistfuɛ kun já bla annzɛ bian, annzɛ ɔ su jaman wie’n, ngue yɛ maan ɔ kwla fa ajalɛ kun ɔn?\n17 ?Sɛ sran kun já bla annzɛ bian, annzɛ ɔ su jaman wie’n, ngue yɛ maan ɔ kwla fa ajalɛ kun ɔn? Sɛ sran kun se kɛ ɔ jaman bla annzɛ bian’n, maan ɔ bu i klun lɔ nian sɛ ɔ kwla trɛ i awlɛn o. Pɔlu kunndɛli kɛ be nga be nin a jaman bla annzɛ bian’n, be ka sɔ. Kpɛkun, ɔ seli kɛ: “Kɛ ɔ́ yó naan amu’an kunndɛ-man bla i sukusuku’n, maan yasua kun ja bla kun, yɛ bla kun ja bian kun.” Ɔ seli ekun kɛ: “Sɛ be kwlá tra-man be anwlɛn’n, maan be ja bla nin bian, afin sɛ be ja kun’n, ɔ ti kpa tra kɛ be konvi tran bla nin bian su’n.” Sɛ sran kun ja bla annzɛ bian’n, ɔ ti kpa. I liɛ’n, ɔ su kɛnmɛn i bla lika’n, annzɛ i yasua lika’n nun ngowa. Annzɛ ɔ su kunndɛman bla annzɛ bian. Sanngɛ, ɔ fata kɛ sran kun bu i klun lɔ nian, sɛ w’a ju bla annzɛ bian jalɛ o. I sɔ yɛ Pɔlu waan be yo ɔ. Ɔ seli kɛ: ‘Sɛ sran wie bu i kɛ like ng’ɔ yo’n timan su, sanngɛ nn w’a ju bla annzɛ bian jalɛ’n, naan ɔ fata kɛ ɔ yo sɔ’n, maan ɔ yo. Sɛ ɔ yo sɔ’n, ɔ ti-man tɛ. Maan be ja bla nin bian.’ (1 Korɛntfuɛ Mun 7:2, 9, 36,NW; 1 Timote 4:1-3) Nanwlɛ, nán sran kun i konvi m’ɔ tran bla annzɛ bian su’n, i ti yɛ ɔ fata kɛ ɔ kpli ja bla annzɛ bian ɔn. Afin atrɛkpa’n, i ayeliɛ’n kleman kɛ w’a ju bla annzɛ bian jalɛ.\n18, 19. (a) ?Sran benin yɛ ɔ fata kɛ Klistfuɛ kun kunndɛ kɛ ɔ́ jɛ́ i ɔ? (b) ?Ngue yɛ like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá fá e ɲin síe su ɔ?\n18 Sran nga Klistfuɛ kun kunndɛ kɛ ɔ́ jɛ́ i’n, maan ɔ yo sran mɔ b’a yo i batɛmun’n. Maan ɔ klo Zoova, yɛ maan ɔ tu i klun su i. Asa ekun’n, ɔ fata kɛ be sran nɲɔn’n be klo be wun klolɛ kpa. Yɛ maan be kunndɛ kɛ bé trán likawlɛ. Sɛ ɔ ti sɔ naan be ja’n, Zoova yrá be su. Afin be aja’n ti “i klun su.” (1 Korɛntfuɛ Mun 7:39) I sin’n, maan be nanti afɔtuɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n be su titi. Sɛ be yo sɔ’n, be liɛ yó ye.\n19 E o mɛn’n ‘i bue nuan.’ Ɔ maan sran sunman be ayeliɛ’n kleman kɛ be nin bla annzɛ bian be kwla tran. (2 Timote 3:1-5) Sanngɛ, Ɲanmiɛn man be nga b’a ja bla nin bian’n be afɔtuɛ naan be tran klanman. Naan be nanti nguan atin’n su titi. Ɲanmiɛn i afɔtuɛ sɔ mɔ be o Biblu’n nun’n, like suanlɛ ng’ɔ́ bá lɛ’n wá fá e ɲin síe be su.—Matie 7:13, 14.\nYasua ng’ɔ klo i yi’n, ɔ nian Zezi i ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ ɔ si aunnvuɛ, i like yolɛ yoman ya. Ɔ yomɛn i yi’n i like yaya, ɔ nin i be tran klanman. Zoova waan yasua’m be nian be awlo’m be lika. Yɛle kɛ maan, be di junman naan be awlofuɛ’m be ɲan sua be la nun, be ɲan aliɛ be di, yɛ be ɲan tralɛ be wla. Asa ekun’n, ɔ fata kɛ ɔ kle i awlofuɛ’m be like naan be su Ɲanmiɛn.\nBla ng’ɔ sro Ɲanmiɛn’n, ɔ bu i wun’n i sran. Kɛ ɔ́ kán ndɛ klé i wun’n, i wla kpɛn su kɛ Zoova ɲrun’n, i wun’n yɛ ɔ sie i ɔ. Sɛ i wun’n fa ajalɛ wie naan ɔ timɛn i liɛ’n su’n, naan kusu i wun’n fɔnman Ɲanmiɛn mmla’n, ɔ suɛn i bo.\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Utu 2016\nƝanmiɛn yɛ maan aklunjuɛ kwla tran aja’n nun ɔn


Zezi yiali Matie m’ɔ ti lapo defuɛ’n | Wafa nga Zezi nantili’n\nMATIE 9:9-13 MARKI 2:13-17 LIKI 5:27-32\nZEZI YIALI MATIE M’Ɔ TI LAPO DEFUƐ’N KƐ Ɔ SU I SU\nKLISI FƐLI I WUN MANTANNIN SA TƐ YOFUƐ MUN NAAN Ɔ́ ÚKA BE\nKɛ Zezi yoli bubuwafuɛ’n i juejue’n, ɔ kali Kapɛɛnaɔmun lɛ Galile Jenvie’n wun lɔ. Sran kpanngban be bɛli i wun lɛ ekun, kpɛkun ɔ kleli be like. Kɛ ɔ́ nánti sín’n, ɔ wunnin Matie mɔ be flɛ i ekun kɛ Levi’n. Ɔ ti lapo suwlɛ lɛ. Zezi yiɛli i, ɔ seli i kɛ: “Bla! Su n su.” (Matie 9:9) Nanwlɛ, yialɛ sɔ’n leman wunsu!\nKɛ Piɛli nin Andre nin Zaki nin Zan be sa’n, kɔlɛ Matie tili Zezi i abonuan sa mun nin i like ng’ɔ kleli be lika sɔ’n nun’n, be su ndɛ’n wie. I kusu suli i su ndɛndɛ kɛ be sa. Kɛ ɔ́ klɛ́ i fluwa’n, ɔ kɛnnin i bɔbɔ wun ndɛ seli kɛ: “Yɛ ɔ [i bɔbɔ Matie] jaso suli [Zezi] su-ɔ.” (Matie 9:9) Kɛ Matie yacili i lapo delɛ junman’n i dilɛ kɛ ngalɛ’n sa. Kpɛkun ɔ kacili Zezi i sɔnnzɔnfuɛ.\nMatie kunndɛli kɛ ɔ́ klé Zezi kɛ ɔ si ye. Ɔ maan ɔ tɔnnin aliɛ dan kpa kun yɛ ɔ yiali Zezi nin i sɔnnzɔnfuɛ mun. Kpɛkun ɔ yiali i wiengu lapo defuɛ mun wie. Lapo defuɛ’m be di junman be man Rɔmunfuɛ mun. Afin be yɛ be sie Zuifu mun-ɔn. Zuifu’m be kusu be kloman Rɔmunfuɛ mun kaan sa. Junman nga lapo defuɛ’m be di’n, i wie yɛle kɛ be de alie nga be jran alie jranwlɛ lɔ’n, be ti lapo. Be nga be fa ɲɔnngɔnmɛn annzɛ aflunmun’m be sin akpɔ dandan’m be su’n, be de be lapo. Asa ekun’n, be de aata difuɛ dandan nga be ko tu trɔ’n, be lapo wie. ?Wafa sɛ yɛ Zuifu’m be bu lapo defuɛ mun-ɔn? Nanwlɛ, be kpɔ be tɛ kpa. Afin be di be ndrunmun. Yɛle kɛ be uka lapo sika’n su. Asa kusu’n, Matie yiali sran wie mɔ sran kpanngban bu be ‘sa tɛ yofuɛ’n,’ be wie.—Liki 7:37-39.\nKɛ Farizifuɛ mɔ be bu be wun kpa tra sran onga mun’n, be wunnin kɛ Zezi nin sran sɔ’m be su di like’n, be buli i fɔ. Ɔ maan, be usɛli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ: “?Nzu ti yɛ amun like klefuɛ’n nin lapo defuɛ nin sa tɛ yofuɛ’m be di like likawlɛ-ɔ?” (Matie 9:11) Zezi tili ndɛ nga be kannin’n. Ɔ maan ɔ tɛli be su kɛ: “Be nga be ti juejue’n be mianman ayre yofuɛ wun, sanngɛ be nga be kpinndinman’n, be yɛ be miɛn i wun-ɔn. Ɔ maan amun wɔ ko suan ndɛ ng’ɔ o yɛ’n naan amun wun i wlɛ. Ndɛ sɔ’n yɛle kɛ: ‘N kunndɛ kɛ sran’m be si aunnvuɛ, nán tɛ yilɛ’n yɛ n kunndɛ-ɔ.’ Afin m’an baman sɛsɛfuɛ’m be flɛlɛ. Sanngɛ sa tɛ yofuɛ mun yɛ n bali be flɛlɛ-ɔ.” (Matie 9:12, 13; Oze 6:6) Farizifuɛ’m be flɛli Zezi kɛ ‘like klefuɛ.’ Sanngɛ nán kɛ be bu i kɛ ɔ ti i sɔfuɛ sakpa-ɔ. Kusu nn Zezi kwla kle be sa kpa yolɛ.\nSa nga ti yɛ Matie yiali lapo defuɛ nin sa tɛ yofuɛ mun’n, yɛle kɛ ɔ kunndɛ kɛ Zezi kle be like. Afin sran sɔ’m “be nun sunman be kacili i sɔnnzɔnfuɛ.” (Marki 2:15) Zezi kunndɛli kɛ ɔ́ úka be naan be nin Ɲanmiɛn be siesie be afiɛn. W’a yoman kɛ Farizifuɛ mɔ be ti wun tufuɛ’n, be sa. Yɛle kɛ w’a buman sran fi fɔ. Sanngɛ ɔ sili sran’m be aunnvuɛ, yɛ ɔ yoli be ye. Wafa kunngba nga dɔɔtrɔfuɛ kun uka tukpacifuɛ mun naan be yo juejue’n, i wafa kunngba’n Zezi ukali be nga be nin Ɲanmiɛn be afiɛn w’a saci’n naan be nin i be siesie be afiɛn.\nZezi sili lapo defuɛ nin sa tɛ yofuɛ’m be aunnvuɛ. W’a buman be fɔ. Sanngɛ ɔ yoli be cɛcɛ kɛ nga ɔ fa yoli tukpacifuɛ mun’n sa. I wie yɛle kokowefuɛ nga cɛn kun Zezi yoli i juejue’n i liɛ’n. Ɔ fɛli i sa kɛnnin i yɛ ɔ seli i kɛ: “Ɔ ti min klun su! Yo juejue.” (Matie 8:3) I sɔ kusu yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ. Yɛle kɛ ɔ fata kɛ e si be nga be sa w’a mian’n be aunnvuɛ yɛ e yo be ye. Ng’ɔ ti cinnjin kpa’n, yɛle kɛ ɔ fata kɛ e uka be naan be nin Ɲanmiɛn be afiɛn mantan kpa.\n?Kɛ Zezi yía Matie’n, nn junman benin yɛ Matie di-ɔ?\n?Ngue ti yɛ Zuifu’m be kpɔ lapo defuɛ mun-ɔn?\n?Ngue ti yɛ Zezi fɛli i wun mantannin sa tɛ yofuɛ mun-ɔn?


I su fitilɛ | ’Ɲanmiɛn klo e’n’\nAmun mɔ amun klo Zoova’n:\nZezi seli kɛ: ‘Amún sí ndɛ ng’ɔ ti nanwlɛ’n, yɛ ndɛ nanwlɛ sɔ’n ti amún ɲán amun ti.’ (Zan 8:32) Nanwlɛ, ndɛ sɔ’n wla fanngan dan! Kannzɛ bɔɔ e o mɛn’n i bue nuan blɛ kekle nga mɔ gblɛ’n w’a tru yɛ nun’n, e kwla si ndɛ ng’ɔ ti nanwlɛ’n. (2 Timote 3:1) ?Kpɛ klikli nga amun tili’n ndɛ ng’ɔ ti nanwlɛ’n mɔ Ɲanmiɛn Ndɛ’n yiyi nun’n, ɔ te o amun klun? Kɛ amun tili’n, ɔ yoli amun fɛ dan! ?Nɛ́n i ɔ?\nƆ ti cinnjin kɛ e si ndɛ ng’ɔ ti nanwlɛ’n i kpa, naan e kan kle e wiengu mun. Kannzɛ bɔɔ ɔ ti sɔ’n, sanngɛ ɔ fata kɛ e bɔbɔ e nian su wie e nanti. Kɛ ɔ ko yo naan y’a yo sɔ’n, maan e yo sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e’n. ?Wafa sɛ yɛ e kwla yo sɔ ɔ? Kɔnguɛ kasiɛn, ka naan b’a kun Zezi’n, ndɛ nga ɔ kannin’n, ɔ tɛ kosan sɔ’n su. Ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ: ‘Sɛ an fa min ndɛ’n su’n, amún sí kɛ n klo amun tititi. Kɛ n fa n Si ndɛ’n su sɔ ɔ, ɔ maan n si kɛ ɔ klo min tititi.’—Zan 15:10.\nMaan e sie i nzɔliɛ kɛ, kɛ mɔ Zezi nantili i Si i ndɛ’n su’n, i ti yɛ i kusu kloli i ɔ. I kunngba’n wie yɛle e liɛ’n andɛ. Sɛ e waan Ɲanmiɛn klo e wie’n, ɔ fata kɛ e nanti i ndɛ’n su cɛn kwlaa. Nnɔsua kunngba sɔ’n, Zezi seli kɛ: ‘Sɛ an si sa sɔ’n naan an fa su’n, amun liɛ su ti ye.’—Zan 13:17.\nE lafi su kpa kɛ fluwa nga wá úka amun naan amun a fa ndɛ nanwlɛ’n su b’a nanti titi, naan amun a yo sa nga an yo-ɔ an si kɛ ‘Ɲanmiɛn kló amun’n, naan w’a man amun anannganman nguan’n.’—Zid 21.


Biblu’n nun ndɛ’m be kpɔlɛ bolɛ fluwa’n - Zoova i lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti adrɛsi nga sran ngba si i’n\nFLUWA nga i nun ndɛ’m be ti nanwlɛ. Be fin Biblu’n m’ɔ le ɲrun tra mɛn nun fluwa ngba’n, i nun. Kɛ Ɲanmiɛn boli ninnge’m be yilɛ’n bo lele m’ɔ́ fá jú andɛ yɛ’n, i su ndɛ yɛ be kɛn i fluwa nga nun ɔn. Ɔ kan like nga Ɲanmiɛn sunnzun kɛ ɔ́ yó i e ɲrun lɔ’n, i ndɛ wie.\nNinnge wunmuan nga be o Biblu’n nun’n, be ndɛ yɛ fluwa nga kan ɔn. Ɔ kan sran nga be o Biblu’n nun’n, ɔ nin be sa nga be yoli’n, be ndɛ. I kusu, ɔ kan mɛn klanman nun anannganman nguan mɔ Ɲanmiɛn maan sran’m be wla’n o su’n, i ndɛ wie.\nNdɛ tre ya kun nin blu nin nsiɛn (116) yɛ be o fluwa’n nun ɔn. Be bubu fluwa’n nun akpasuaakpasua sɔ mɔcuɛ. Kwlaa naan b’a kan akpasua kun nun ndɛ’n, fluwa’n i bue nga be dun mmua to i’n, i nun’n, be bo ndɛ’n i kpɔlɛ. Wafa nga sa’m be fa yoli lɔngɔ su’n, i su yɛ be niannin be kannin ndɛ mun ɔn. I sɔ’n uka e naan y’a si sa sɔ’m be yolɛ blɛ’n.\nAniɛn pɔpɔ nun yɛ be kannin sa sɔ’m be ndɛ ɔ. Ba kanngan mun, amun bɔbɔ amun nun sunman lika kwla kanngan nun. Siɛ nin niɛn mun, amún kwlá wún kɛ amun mma kanngan’m bé kló kɛ be kanngan ndɛ sɔ’m be nun kle be, naan be kan flan nun kle be. Ndɛ sɔ’m be su flanman be le. Amún wún kɛ i ba kanngan o, i sran kpɛnngbɛn o, fluwa sɔ’n i nun ndɛ’n ɔ́ yó be fɛ kpa.\nBiblu’n nun ndɛ mma nga sa sɔ’m be fin nun’n, be klɛ be fluwa nɲa’n i ja ngua lɔ, maan amun kanngan be nun.\nBe boli Biblu’n nun ndɛ mma nga be o fluwa nga nun’n, be kpɔlɛ. Kɛ ɔ ko yo naan i ba kanngan o, i kpɛnngbɛn o, be kwlaa b’a kwla wun be wlɛ kpa’n ti’n, be klɛ be aniɛn pɔpɔ nun. Biblu’n nun ndɛ mma nga be klɛ fluwa’n i ja ngua lɛ’n, be kle ndɛ’m be finwlɛ’n.


Drɛwɩ (Actes) 5 YRENT - 'Pian min -tʋ a, -a 'tɔ nɛn - Bible Search\nDrɛwɩ (Actes) 4 Drɛwɩ (Actes) 6\nDrɛwɩ (Actes) 5\nAnania 'lee Safira -le 'wɩ\n1'Pian min -tʋ a, -a 'tɔ nɛn Anania, 'o 'vale 'e nan Safira -a o 'wee -yɔ -tan. 2Yaa man "lala -mie 'si "va, ɛn yɛɛ 'pla 'yee vɛ -a, -a nan -a -tɔa zɩɛ, ɛn e -kʋ -a -nyranman -a Zozi 'le 'pasianɔn lɛ.\n3Tɔɔn ɛn Piɛri "e -yrɛ 'nan: «Anania, -mɛ "le "wɛan nɛn 'i 'fli 'tʋɩ ɛn Satan wla 'i 'ji, ɛn i 'wlu 'sɛn Bali lei 'saun lɛ, ɛn i 'yie -yɔ man "lala -mie 'pla 'yie vɛ -a? 4'I 'bɔ 'le -yɔ nɛn, ɛn yia -tan. Ɛn zɩ yia -tan, -a man "lala bɛ, 'i 'bɔ 'le vɛ "cɛɛ dʋʋ? Ɛn -mɛ "le "wɛan nɛn 'wɩ 'wlidɩ zɩɛ, yia nrɔn 'i 'ji? Minnun lɛ "cɛɛ i 'wlu 'sɛn dɩ, 'pian Bali lɛ nɛn i 'wlu 'sɛn.»\n5Zɩ Anania 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, e -tria, ɛn e -ka. Minnun pɛɛnɔn nɛn o 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, "klan -dan -sɛn o ji. 6-Gobonun nɛn -nan bɛ, o sɔ 'pa -a -kadɩ man, ɛn o -kʋ -a wʋlɛ.\n7-A -nan 'mɔn -trilii, "bɛ -sru ɛn -a nan -ta, te 'wɩ nɛn e drɛ bɛ, ya'a tian "e "manlɛ dɩ. 8Ɛn Piɛri -a laabʋ -yrɔ 'nan: «-Yɔ nɛn kaa -tan bɛ, -a man "lala nɛn 'gʋ?»\nƐn -a nan -a wun -fɔ 'nan -a man "lala nɛn bɛ.\n9Tɔɔn ɛn Piɛri "e -yrɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn 'ka 'ci 'pa, ɛn ka Minsan lei 'man -tan? "I 'yiɔ, minnun nɛn wei -sran 'wʋ bɛ, o nɛn 'kɔn 'lɛ "nɛn "bɛ, o "ta -ko "nyian "yie "a.»\n10'Nun tɔɔn e -tria Piɛri 'wlu, ɛn e -ka. -A -nan nɛn -gobonun wla o 'bɔ "man te e ya 'e 'kadɩ, ɛn waa 'sia o -kʋ -a wʋlɛ 'e -sran "srɔn. 11-Leglizi 'nɔn 'lee minnun pɛɛnɔn nɛn o 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, "klan -dan -sɛn o ji.\nZozi 'le 'pasianɔn minnun "kaga beli\n12Zozi 'le 'pasianɔn 'lɛbo "fɔ wɩ 'lee -cɛ -srɔn "wɩ "kaga drɛ minnun yiɛ man. Zozinɔn pɛɛnɔn a 'o cin yɩdɩ Bali -pan 'kɔn 'lɛ "nɛn "nɛn waa 'tɔ 'pa Salomɔn man bɛ -a -nan. -A -nan nɛn 'o cin ye 'e 'cɛn. 13Ɛn minnun nɛn o 'ka Zozi 'va dɩɛ o -tʋ 'ka -plilɛ o man dɩ, 'pian te o Zozinɔn 'tɔ "yi "ve. 14Minnun "kaga "yi -tɛra Minsan da, -e 'e 'sia lɩmɔn 'lee 'klɔnmɔn man, te o -ko -sɛndɩ -a Zozinɔn 'va. 15Minnun 'bɔla 'ji -cɛ -tɛnɔn 'a 'fla yei, te o -cɛ -tɛnɔn 'bɔ nyianla -saa 'lee nyinnan "davɛ -mienun da. Minnun zɩɛ, waa "nrɔnman 'o 'ji, 'nan -te Piɛri "ɛ ciɩ -e -a fulɔ lei "tun 'e 'ciɩ min -tʋ da 'fɛndaa. 16Minnun "kaga "sia 'flanun nɛn Zeruzalɛm "srɔn "bɛ -a da, te o -taa "nyian -cɛ -tɛnɔn 'lee minnun nɛn pɔn 'e 'pɛ klɛ o man bɛ waa, te o pɛɛnɔn "belia.\nMinnun 'tɛ 'pa Zozi 'le 'pasianɔn da\n17Man bʋdɩ wlala Bali -pannɔn 'tazan 'lee Saduze 'nɔn 'ji Zozi 'le 'pasianɔn man. 18-A -nan nɛn o Zozi 'le 'pasianɔn 'kun, ɛn o o -fɔ -pʋ 'kuin. 19'Pian zɩ -pei 'tan bɛ, ɛn Minsan -le 'pasiazan -tʋ -ta -pʋ 'kɔn 'lɛ 'sʋlɛ o da, e o 'bɔla bei, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: 20«'Ka 'kʋ Bali -pan 'kuin -e 'ka Bali wei nɛn e 'belidɩ -nɔan "bɛ -a -nan wɩ vɩ minnun lɛ.»\n21Ɛn o wɩɩ "man. Bodrun puunɔn o -kʋ Bali -pan 'kuin, ɛn o 'wɩ "paadɩ 'sia minnun ji.\nTʋ 'bɔ zɩɛ -a wlu bɛ, Bali -pannɔn 'tazan 'lee 'e "srɔnnɔn tin 'banɔn cin 'yɩ 'o 'vale Zuif min cejenun -a. Ɛn o minnun 'pa 'sia -pʋ 'kuin 'nan 'o 'ta Zozi 'le 'pasianɔn 'a. 22'Pian, minnun nɛn o o 'pa 'sia bɛ, wa'a Zozi 'le 'pasianɔn yɩlɛ -pʋ 'kuin dɩ. Ɛn o 'li 'o da tin 'banɔn 'va, o 'wɩ zɩɛ -a 'sinan 'pa -wlɛ. 23Waa 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Pʋ 'kɔn a 'e 'fɔdɩ -ji "fo, ɛn 'sounjanun a -a 'lɛ "nɛn 'pian zɩ kʋ 'kɔn 'lɛ 'sʋ bɛ, kʋ'a Zozi 'le 'pasianɔn yɩlɛ -ji dɩ.»\n24Zɩ min nɛn o yiɛ -tɔa Bali -pan 'kɔn 'va bɛ, 'lee Bali -pannɔn 'tanɔn 'wɩ zɩɛ -a 'man bɛ, wa'a 'wɩ 'tʋ yɩlɛ -e 'o vɩ Zozi 'le 'pasianɔn 'le 'sandɩ da dɩ, ɛn waa laabʋ 'o cin lɔ 'nan, -mɛ "wɩ 'bɛ cɩ zɩɛ.\n25-A -nan nɛn min -tʋ -ta -a vɩlɛ -wlɛ 'nan: «"Ka 'yiɔ, minnun nɛn ka o -fɔ -pʋ 'kuin 'gʋɛ, o ya 'wɩ "paanan minnun ji Bali -pan 'kuin.» 26Ɛn min nɛn e yiɛ -tɔa Bali -pan 'kɔn 'va bɛ 'lee 'yee minnun -kʋ o 'kunlɛ, ɛn o -ta waa. 'Pian wa'a drɛlɛ -sa -a dɩ, kɔɔ "klan a o ji 'nan minnun "ta -kɔlɛ wɛɛnman 'o 'va.\n27Zɩ o -ta waa bɛ, ɛn o -kʋ waa tin 'banɔn 'lɛ. -A -nan nɛn Bali -pannɔn 'tazan 'wɩ laabʋ -wlɔ. 28E 'nan -wlɛ 'nan: «Kʋ 'wɩ 'pla 'cɛɛ 'klagla 'nan, te 'ka 'wɩ "paa "nyian minnun ji 'tɔ 'labɛ -a da dɩ. "Ka 'yiɔ "le kaa drɛ, ɛn 'cee 'wɩ "paadɩ fuila "man Zeruzalɛm "fo, ɛn ka 'nan minnun lɛ 'nan, 'kʋɛ min zɩɛ -a -tɛ.»\n29Tɔɔn Piɛri 'lee Zozi 'le 'pasianɔn -mienun -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «Bali wei da nɛn min 'ta 'wʋla 'e 'flin 'vaa -e 'e 'ta wʋla min wei da. 30Zozi nɛn kaa -tɛ -a -pɛindɩ -a yiba "plan da bɛ, 'kʋ tranun -le Bali -a wluan -kanɔn 'va. 31Bali -a -nyran 'e 'pɛ "yi "da, ɛn yaa drɛ min 'sizan 'wɩ 'ji -a. Ɛn yaa drɛ min tazan -a. Yaa drɛ zɩɛ 'nan -e Izraɛl 'nɔn o 'si 'o drɛ wɩ -wlidɩ "man -e Bali 'e -wee 'wɩ 'wlidɩ 'fui. 32Kʋ ya 'wɩ zɩɛ -a -nan yɩnɔn 'a, ɛn lei 'saun nɛn Bali -a -nɔn minnun nɛn o 'ta 'wʋla Bali 'bɔ wei da bɛ -wlɛ "bɛ, e ya "nyian -a -nan yɩzan -a.»\n33Zɩ tin 'banɔn 'wɩ zɩɛ -a 'man o da bɛ, ɛn 'bli 'fɔ o ji 'e 'ciɩla "da, o ya "vale o Zozi 'le 'pasianɔn 'bɔ -tɛɛman. 34'Pian Farizɛn min -tʋ nɛn waa laabo Gamaliɛl, e Moizi -le -pei 'fluba "paaman, ɛn minnun pɛɛnɔn -a bɔa "bɛ, e -tɔ lou tin 'banɔn yei, ɛn e 'nan 'o Zozi 'le 'pasianɔn 'man 'tɛn "tiɛnnɔn. 35-A -nan nɛn e 'nan tin 'banɔn lɛ 'nan: «Izraɛl 'nɔn, 'wɩ nɛn ka "ta -a dra minnun 'labɛ -wlɛ "bɛ, 'ka 'wulo -ji "nrɔn "da 'kpa. 36Min -tʋ nɛn waa laabo Tɛida bɛ, e 'bɔla -a -nan 'ka tian 'mɔnlɛ "bʋʋ dɩ. Zɩ -yee 'wɩ 'bɔla zɩɛ, e 'nan 'e 'fli man 'nan 'e ya min -dan tʋ -a, ɛn min -yaa sinjɛn sɔɔnla -a -sru. 'Pian waa -tɛ, ɛn minnun nɛn o sɔɔnla -a -sru "bɛ o fuila "man. Min -tʋ 'ka "nyian -fʋlɛ -nan dɩ. 37"Bɛ -sru, te min "nrɔndɩ tʋ 'bɔ, ɛn Galile min Zuda "e "ta wʋ, "bɛ minnun "kaga "sɛn 'e -sru. 'Pian wɛɛ 'tɛ "nyian, ɛn minnun pɛɛnɔn nɛn o sɔɔnla -a -sru "bɛ, o fuila "man. 38'Bɛ nɛn 'gʋɛ maan ve 'cɛɛ 'nan, te 'ka "trɔɛn "tɔ "nyian minnun 'labɛ o va dɩ, ɛn 'ka 'si o man 'o 'kʋ. -Yɛɛ cɩ 'nan, -te -wee 'wɩ nɛn 'o cɩ "man "bɛ 'nan min wei da nɛn o 'ta 'wʋla bɛ, "te 'li 'pei te -a 'wɩ 'nyan. 39'Pian -te Bali wei da nɛn o 'ta 'wʋla bɛ, "te ka'a 'kɔlaman o fuiladɩ -a "man "dɩ. 'Ka drɛ "yi, "tɔgɔ 'ka 'kuli -tan Bali man.»\nTɔɔn ɛn tin 'banɔn -a 'sia Gamaliɛl -le vɛ da. 40O Zozi 'le 'pasianɔn laabʋ, ɛn o 'nan 'sounjanun lɛ 'nan 'o o -sɔn -ngble -a, ɛn o 'wɩ 'pla -wlɛ 'nan, te 'o 'wɩ tin 'ba "nyian min lɛ Zozi 'tɔ da dɩ. Tɔɔn ɛn o 'si o man.\n41-A -nan nɛn Zozi 'le 'pasianɔn 'si tin 'banɔn 'lɛ. O 'si o 'lɛ ci "nran -a, kɔɔ 'o yra 'yɩ Zozi 'tɔ 'ji. 42Yi -tʋdʋ pɛɛnɔn man te o ya Bali -pan 'kuin 'lee 'wee 'kɔnnun -ji, wa'a 'flinlɛ 'wɩ "paadɩ -a dɩ, ɛn wa'a 'flinlɛ Zozi Crizi -le 'wɩ 'nɔnnɔn vɩdɩ -a minnun lɛ dɩ.


Mark 12 YRENT - Zozi 'wɩ tin 'badɩ 'sia -wlɛ -kɔnnɛn - Bible Search\n1Zozi 'wɩ tin 'badɩ 'sia -wlɛ -kɔnnɛn "ji. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Min -tʋ 'bɛ 'yee rɛzɛn fei 'pa, e -klɔn 'bʋ "man, e rɛzɛn 'blʋnan drɛ, ɛn e fɛ -tʋ drɛ, min -tɔa "da -e 'e fei 'bɔ ta 'pin. "Bɛ -sru e fei zɩɛ -a -pɛba 'wʋ minnun lɔ 'nan 'o 'nyranman 'pa "da, te o 'yee vɛ -nɔan. Yaa drɛ zɩɛ, ɛn e -kʋ 'lɛglɔn 'pee -ji. 2Zɩ rɛzɛn nan tʋ 'bɔ bɛ, ɛn min zɩɛ 'e 'suzan 'tʋ 'pa 'sia minnun nɛn o 'nyranman "paa -yee rɛzɛn fei bɛ o va, 'nan 'nyranman nɛn waa 'pa bɛ 'o 'yee vɛ -nɔn. 3'Pian waa 'suzan zɩɛ -a 'kun, waa -sɔn, ɛn waa 'li 'e da 'e 'lɔ 'a 'e "tun. 4"Bɛ -sru ɛn e 'suzan 'pee 'pa 'sia "nyian o va. Wɛɛ 'kun, wɛɛ 'sɔn 'e 'wulo -man, wɛɛ srɔn. 5Yaa yaagazan 'pa 'sia, ɛn wɛɛ 'tɛ. "Bɛ -sru min "kaga "le vɛ drɛ "nyian zɩ, waa -mienun -sɔn, ɛn waa -mienun tɛɛ.\n6Min -tʋwli "nɛn, e -fʋ fei san zɩɛ -yrɔ "bɛ, -yɛɛ cɩ -a 'bɔ 'pɩ -tʋwli "nɛn, e 'sɔ -yrɛ tɩglɩ bɛ -a. Yaa 'pa 'sia fei 'panɔn zɩɛ o va 'e -fɔla "da. Yaa 'vɩ 'e 'ji 'nan, o -taa 'yra -tɛlɛ 'e 'pɩ man.\n7'Pian fei 'panɔn -a 'vɩ 'o cin lɛ 'nan: ‹Min 'labɛ -yɛɛ 'e "tɩ -zia -ble. -Kaa -tɛ, -e -zia zɩɛ 'e drɛ -cee vɛ -a.› 8-A -nan nɛn waa 'kun, waa -tɛ, ɛn waa -kadɩ tuʋ fei lunɛn -klɔn -sru.\n9'Wɩ zɩɛ -a -ji bɛ, -mɛ "wɩ nɛn fei san -taa -a drɛlɛ? Maan ve 'cɛɛ 'nan, e -taa -e 'e 'yee fei 'panɔn zɩɛ o -tɛɛ, -e 'e 'yee rɛzɛn fei 'bɔ 'nɔn min peenun lɛ. 10'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, ka'a ta vɩlɛ dʋʋ? Kɔɔ e ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n11Minsan 'bɛ drɛ ɛn -kɔlɛ zɩɛ\n12Zɩ Zuif 'nɔn 'tanɔn -kɔnnɛn zɩɛ -a 'man bɛ, waa -tɔ 'nan 'wee 'wɩ nɛn Zozi -a ve. -Yee "wɛan o ya "vale 'o "kuan, 'pian minnun lɔ "klandɩ -le "wɛan waa 'tʋɩ, ɛn o -kʋ.\n13"Bɛ -sru ɛn Zuif 'nɔn 'tanɔn zɩɛ o Farizɛn 'nɔn -mienun 'lee Erodi -le minnun -mienun 'pa 'sia Zozi 'va -a man -wɛɛdɩ 'nan -e 'o wei 'kun 'le "wɛan. 14O -kʋ, ɛn o 'nan -yrɛ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, kʋa -tɔa 'nan, i ya 'wɩ tɩglɩ vɩzan -a. Yi'a 'klanman min lɔ 'wɩ tɩglɩ ci 'sidɩ -a -yrɛ dɩ. Ɛn yi'a min bo "va "dɩ. 'Pian i Bali -sru 'ta wʋdɩ "paaman minnun ji 'e tɩglɩ da. -Yee "wɛan kʋa laabo 'i 'lɔ 'nan, -a -si a -kaa 'lɔ -e -kaa 'sukɔlɛ -pan wʋ Rɔm 'nɔn 'le mingɔnnɛn Seza lɛ, -baa te -ka'a drɛ dɩ? 'I vɩ 'kʋɛ!»\n15'Pian 'wɩ nɛn -a -cin cɩ o ji bɛ, Zozi -a -kɔnnɛn 'yɩ, ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn, ka ya "vale kaan wei "kuan? 'Ka 'ta 'lein 'wlɛ 'tʋ -a 'mɛn -e 'an yɩ!»\n16Waa -tʋ -nɔn -yrɛ. -A -nan nɛn Zozi -a laabʋ -wlɔ 'nan: «-Tɩ -wulo -fodo nɛn 'gʋ? Ɛn -tɩ 'tɔ 'crɛn nɛn 'gʋ?»\n17Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «Fɛ nɛn Seza -le vɛ -a bɛ, 'cɛɛ 'nɔn Seza lɛ! Ɛn fɛ nɛn Bali -le vɛ -a bɛ, 'cɛɛ 'nɔn Bali lɛ!»\n18"Bɛ -sru ɛn Saduze 'nɔn -mie pli Zozi man. Saduze 'nɔn "o "ve 'nan, -te min -ka bɛ, ya'a 'wuanla -kanɔn 'va dɩ. Zɩ o pli "man "bɛ, ɛn waa laabʋ -yrɔ 'nan: 19«Bali -le 'wɩ "paazan, 'wɩ nɛn Moizi -a crɛn -tɛ 'kʋɛ bɛ, -nyrɛn 'gʋ: ‹-Te min lɩ 'pa, ɛn -a san zɩɛ e -ka, te wa'a tian 'nɛn 'yalɛ 'o 'vale 'e nan 'bɔ 'a dɩɛ, -yee -cale zɩɛ -a "bʋɩ 'e 'pa, -e 'e "bʋɩ klu bɔla!› 20Min -tʋ -le 'nɛn -klɔnmɔn a 'sɔravli. -A tɛdɛ lɩ 'pa, ɛn e -ka, te wa'a 'nɛn 'yalɛ 'e nan 'bɔ 'a dɩ. 21-A "flizan "e -cale -tʋwli zɩɛ -a 'pa, ɛn e -ka, te wa'a 'nɛn 'yalɛ dɩ. -A yaagazan 'le vɛ drɛ "nyian zɩ. 22O 'sɔravli "lɩ zɩɛ -a 'pa, ɛn o pɛɛnɔn kaa, te wa'a 'nɛn 'yalɛ dɩ. "Bɛ -sru ɛn lɩ 'bɔ "e "ka 'wʋ "nyian. 23Tʋ nɛn minnun wuanla -kanɔn 'va bɛ, lɩ zɩɛ e -kɔan -tɩ nan -a? 'I vɩ 'kʋɛ! Kɔɔ o 'sɔravli 'bɔ -a 'pa lɩ -a.»\n24Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Ka'a tian 'wɩ 'tʋ -ci manlɛ "fo "dɩ. 'Wɩ nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Bali -le 'fluba 'ji bɛ, ka'a -ci maan dɩ, ɛn Bali -le 'plɛblɛ bɛ, ka'a tɔa dɩ. 25Kɔɔ tʋ nɛn minnun wuanla -kanɔn 'va bɛ, -klɔnmɔnnun 'ka lɩ paa dɩ, ɛn lɩmɔnnun 'ka -kɔnnɛn paa dɩ. O -kɔan "le Bali -le 'pasianɔn nɛn laji bɛ -wee 'wɩ 'zʋ. 26-Te -a -cin a 'ka 'ji 'nan, minnun nɛn o kaa bɛ wa'a 'wuanla -kanɔn 'va dɩɛ, te ka ya 'ka 'fli see "paanan. 'Wɩ 'nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ Moizi -le 'fluba 'ji bɛ, ka'a tian -a ta vɩlɛ dʋʋ? Kɔɔ tʋ nɛn Bali a yiba "kpizrɛnnɛn 'va ɛn e 'wɩ tin 'ba Moizi lɛ bɛ, yaa 'vɩ -yrɛ 'nan: ‹An ya Abraam -le Bali -a, ɛn an ya Izak -le Bali -a, ɛn an ya Zago 'le Bali -a.› 27Tʋ nɛn Bali 'wɩ zɩɛ -a ve bɛ, te -kaa tranun zɩɛ o kaa -a -nan 'mɔn. 'Pian Bali "le 'va bɛ, o yiɛ a "man tian, kɔɔ Bali a minnun nɛn o yiɛ cɩ "man "bɛ -wee Bali -a, e 'ka minnun nɛn o kaa bɛ -wee Bali -a dɩ. -Yee "wɛan ka'a 'wɩ 'tʋ -ci manlɛ "fo "dɩ.»\n28'Fluba 'ci vɩzan -tʋ -sa zɩɛ -a 'man. Zɩ yaa 'yɩ 'nan Zozi -a -ci 'vɩ Saduze 'nɔn lɛ fɛnyian bɛ, e pli Zozi man, ɛn yaa laabʋ -yrɔ 'nan: «Bali -le -pei -tɔ wɩ pɛɛnɔn bɛ, -a "cɛn 'bɛ cɩ "va -dan?»\n29Ɛn Zozi "e 'nan -yrɛ 'nan: «Bali -le -peinun pɛɛnɔn 'va bɛ, -pei -dan nɛn 'gʋ:\n30Ɛn 'i Minsan 'bɔ nɛn 'yie Bali -a bɛ,\n31Ɛn -a "flizan nɛn 'gʋ:\n32Ɛn 'fluba 'ci vɩzan -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Bali -le 'wɩ "paazan, yia 'vɩ fɛnyian. 'Yie tin a 'nɔnnɔn -a vɩdɩ -a 'nan, Minsan 'bɛ cɩ Bali a 'e 'tʋwli, -a pee "ka "dɩ. 33-Yee "wɛan min 'e Bali yɩ "yi 'e 'bli pɛɛnɔn 'a, 'lee 'yee ci "nrɔndɩ pɛɛnɔn 'a, 'lee 'yee 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'a! Ɛn 'e bɔɛzan -tʋ yɩ "yi "le 'e 'bɔ 'le 'wɩ 'zʋ! 'Wɩ zɩɛ -a drɛdɩ -dan "mlian 'sraga nɛn waa 'tɛ 'ble Bali lɛ bɛ, -a da. Ɛn -a -dan "mlian 'sraga pɛɛnɔn bʋdɩ Bali lɛ da.»\n34Zɩ Zozi -a 'yɩ 'nan, min zɩɛ yaa -sru 'vɩ 'wɩ 'tɔdɩ -a bɛ, ɛn e 'nan -yrɛ 'nan: «E -fʋ "wɛnnɔn -e Bali -le mingɔnnɛn -blɩdɩ 'e pou 'sia 'i 'va.» "Bɛ -sru 'wɩ laabʋdɩ -yrɔ "cin 'ka "nyian -tɔlɛ min -tʋ ji dɩ.\n35Zozi a 'wɩ "paanan minnun ji Bali -pan 'kuin. Ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «E drɛ 'kɔ ɛn 'fluba 'ci vɩnɔn "o 'nan, min 'sizan 'wɩ 'ji Crizi a David kluda min -a? 36Kɔɔ David 'bɔ -a 'vɩ, tʋ nɛn Bali lei 'saun 'ta 'tɔ "man "bɛ, -a 'nan:\n37-Te David 'bɔ Crizi laabo 'e 'san bɛ, e drɛ 'kɔ ɛn 'bɛ -kɔan David kluda min -a?»\n38Ɛn yaa 'vɩ "nyian 'yee 'wɩ "paadɩ 'bɔ 'va 'nan: «'Ka yiɛ 'tɔ 'ka 'fli -va! -Te 'ka 'wɩ drɛ "le 'fluba 'ci vɩnɔn 'le 'wɩ 'zʋ! O -tɔɔdɩ ye "yi -tralɛ -gblɔnun nɛn fɛnyian bɛ -a -ji. Ɛn waa ye "yi "le 'nan min 'e o 'tɔ bʋ -guada. 39-Te e ya cin yɩ 'kuin -a oo, ɛn -te e ya "fɛdi da -a oo, -nyran "nan 'kpagba nɛn waa 'sidɩ ye "yi. 40O fɛnun "sia -calenun lɔ -dawli -a. "Bɛ -sru -e 'o Bali trʋ 'ba -plɔun 'nan -e minnun 'o o "sia min tɩglɩ 'a. 'Wɩnun zɩɛ -a drɛdɩ -le "wɛan Bali -wee tin "paa 'plɛblɛ 'kpa.»\n41"Bɛ -sru ɛn Zozi 'kʋ -nyɛnlɛa -gbogbo nɛn minnun "lala -sɛan "ji Bali -le vɛ -a bɛ -a "srɔn. Minnun nɛn o cɩ "lala -sɛnnan -ji bɛ, e o -nanjɛndɩ 'sia. Fɛnɔn "kaga "ta, ɛn o "lala -sɛn -ji "kaga. 42"Bɛ -sru ɛn -cale seezan -tʋ -ta, e -bablu 'wlɛ 'tʋdʋ -fɔ -ji "fli.\n43-A -nan nɛn Zozi 'e -srunɔn laabʋ 'e "srɔn, ɛn yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Maan ve 'cɛɛ 'wɩ tɩglɩ 'a 'nan, -cale seezan 'labɛ, e fɛ -nɔn Bali lɛ e mlin minnun pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ o da. 44Kɔɔ o pɛɛnɔn nɛn waa -nɔn 'gʋɛ, "lala a -wlɔ "kaga. 'Pian lɩ 'labɛ, "lala pɛɛnɔn nɛn -yrɔ -yee fɛ -blɩ "man "vɛ -a bɛ, -a 'bɔ nɛn yaa -nɔn Bali lɛ.»


Nán e yaci Ɲanmiɛn nin sran’m be klolɛ—Matie 24:12 | Like suanlɛ liɛ\n“Sa tɛtɛ’n b’ɔ wa sɔn’n ti sran kpanngban be sran klolɛ’n ɔ́ wíe.”—MATIE 24:12.\nJUE: 60, 135\n?Ngue yɛ e kwla yo naan y’a klo Zoova kpa titi-ɔ?\n?Ngue yɛ é yó naan y’a klo ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n i kpa-ɔ?\n?Ngue ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e klo e niaan mun-ɔn?\n1, 2. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ ndɛ nga Zezi kannin m’ɔ o Matie 24:12 nun’n, ɔ kpɛnnin su Klistfuɛ klikli’m be blɛ su wie-ɔ? (b) ?Ndɛ benin yɛ Sa Nga Be Yoli’n fluwa’n kan m’ɔ kle kɛ Klistfuɛ klikli’m be nun sunman b’a yaciman Ɲanmiɛn nin sran be klolɛ-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\nZEZI kannin ninnge nga be ti “mɛn’n i awieliɛ’n” i nzɔliɛ’n be ndɛ. I wie yɛle kɛ, ɔ seli kɛ: “Sran kpanngban be sran klolɛ’n ɔ́ wíe.” (Matie 24:3, 12) Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, Zuifu’m be se kɛ be ti Ɲanmiɛn i nvle nunfuɛ mun. Sanngɛ, be yacili Ɲanmiɛn klolɛ.\n2 Klistfuɛ sunman be liɛ’n, be kleli kɛ be klo Ɲanmiɛn nin be wiengu Klistfuɛ mun. Be kloli be nga be nin a siman Ɲanmiɛn ndɛ’n be wie bɔbɔ. Yɛle kɛ, b’a yaciman “Jésus-Krist jasin fɛ’n i bolɛ.” Nanwlɛ, be kloli Ɲanmiɛn kpa titi. (Sa Nga Be Yoli’n 2:44-47; 5:42) Sanngɛ, be nun wie’m be yacili Ɲanmiɛn nin sran be klolɛ. ?Ngue yɛ ɔ kle sɔ-ɔ?\n3. ?Ngue ti yɛ Klistfuɛ wie’m b’a kloman Ɲanmiɛn nin sran kɛ laa’n sa kun-ɔn?\n3 Zezi seli Klistfuɛ nga be tran Efɛzi lɔ’n mun kɛ: “Klolɛ nga an fa klo min laa’n, an klo-man min sɔ kun.” (Sa Nglo Yilɛ 2:4) Atrɛkpa’n, Klistfuɛ sɔ’m be niannin be mantanfuɛ mɔ be suman Ɲanmiɛn’n, be nzuɛn’n su. (Efɛzfuɛ Mun 2:2, 3) Efɛzi lɔ sran sunman be ti aɲanbeunfuɛ. Yɛ be klo pɔɔ nun tranlɛ. Asa ekun’n, sran sunman be nantiman Ɲanmiɛn i mmla’m be su. Be kunndɛ bla nin bian sukusuku. Be bu be ngunmin be wun akunndan. Nanwlɛ, be kloman Ɲanmiɛn nin sran.\n4. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ sran’m be kloman Ɲanmiɛn nin sran kɛ laa’n sa kun-ɔn? (b) ?Ngue yɛ like suanlɛ nga wá wlá e fanngan naan e yo-ɔ?\n4 Ndɛ nga Zezi kannin’n, ɔ kpɛn su wie andɛ. Sran’m be kloman Ɲanmiɛn kɛ laa’n sa kun. Be fa be wla gua anuannzɛ nga sran’m be kpɛli be ba’n, be su. Afin, be bu i kɛ anuannzɛ sɔ’m be ti yɛ mɛn’n nun sa’m bé wíe-ɔ. Kɛ lika cɛ́n m’ɔ́ sán’n, nn sran’m be Ɲanmiɛn nin sran klolɛ’n wíe. Sɛ e mɔ e su Zoova andɛ’n y’a nianman e wun kpa’n, é yó kɛ Efɛzi lɔ laa Klistfuɛ mun sa. Yɛle kɛ, ɔ cɛman naan wafa nga e klo Ɲanmiɛn nin sran laa’n, y’a kloman be sɔ kun. I sɔ’n ti, like suanlɛ nga wá wlá e fanngan naan e klo Zoova kpa, e klo Biblu’n nun ndɛ’n i kpa, yɛ e klo e niaan Klistfuɛ mun kpa.\nNÁN E YACI ZOOVA KLOLƐ\n5. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e klo Ɲanmiɛn-ɔn?\n5 ?Wan yɛ ɔ fata kɛ e klo i tra like kwlaa-ɔ? Zezi seli kɛ: “‘Klo ɔ Min Nyanmiɛn’n kpa, fa ɔ wla’n kwlaa guɛ i su, maan wɔ akunndan’n kwlaa trɛn i su.’ I yɛ ɔ ti mmla klikli nin i nun dan nin-ɔn.” (Matie 22:37, 38) Klolɛ mɔ e klo Ɲanmiɛn ti’n, e nanti i mmla’m be su. E tra e awlɛn e su i. Yɛ e kpɔ sa tɛ’n. (An kanngan Jue Mun 97:10 nun.) Sanngɛ, Satan nin ninnge nga be o mɛn’n nun’n be bubu e sa sin naan e yaci Ɲanmiɛn klolɛ.\n6. ?Kɛ sran kun kloman Ɲanmiɛn’n, ngue yɛ ɔ yo-ɔ?\n6 Sran sunman be kloman Ɲanmiɛn. “Be bɔbɔ be wun akunndan” yɛ be bu-ɔ. (2 Timote 3:2) Like nga be yo’n i kwlaa yɛle “be nyin b’ɔ blo ninnge’m be su’n, nin akunndan nga be bu fa gua ninnge nga be wun be’n be su’n, ɔ nin be wun tulɛ’n.” (1 Zan 2:16) Akoto Pɔlu kannin kɛ sɛ e bu e bɔbɔ e wun akunndan dan’n, i bo’n gúa tɛ. Ɔ seli kɛ: “Be nga klɔ sran ninnge’n lo be’n, bé wú.” Afin be nga klɔ sran ninnge’n lo be’n, be kaci Ɲanmiɛn i kpɔfuɛ. (Rɔmfuɛ Mun 8:6, 7) Be nga be fa sika kunndɛlɛ’n cici be ti’n, be nin bla nin bian kunndɛfuɛ’m be agualiɛ’n gua tɛ.—1 Korɛntfuɛ Mun 6:18; 1 Timote 6:9, 10.\n7. ?Akunndan benin yɛ sɛ y’a nianman e wun kpa’n, é bú wie-ɔ?\n7 Sran wie’m be lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ. Wie’m be waan sɛ Ɲanmiɛn o lɛ annzɛ ɔ nunman lɛ’n, be wunmɛn i wlɛ. Wie mun ekun be waan klɔ sran fin ndo. Sran fanunfanun sɔ’m be laka sran mun naan b’a kloman Ɲanmiɛn. Yɛ be yo maan sran’m be lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ. Be se kɛ be nga be siman ngwlɛlɛ’n, annzɛ b’a diman suklu’n, be yɛ be kwla lafi su kɛ Ɲanmiɛn yɛ ɔ yili ninnge kwlaa-ɔ. Asa ekun’n, sran kpanngban be ɲin yi fluwa sifuɛ dandan mun tra Ɲanmiɛn. (Rɔmfuɛ Mun 1:25) Sɛ y’a nianman e wun kpa’n, é bú akunndan nga sran sɔ’m be bu’n wie. Ɔ maan, e nin Ɲanmiɛn e afiɛn sáci. Yɛ e su klomɛn i kun.—Ebre Mun 3:12.\n8. (a) ?Sa benin ti yɛ Zoova i sufuɛ’m be sa sin kwla bubu be-ɔ? (b) ?Fɔnvɔlɛ ndɛ benin yɛ ɔ o Jue Mun 136 nun-ɔn?\n8 E o Satan i mɛn tɛ’n nun. Ɔ maan, ɔ ju wie’n, e sa sin kwla bubu e. (1 Zan 5:19) Sɛ i sɔ sa ju naan y’a jranman kekle’n, é yáci Ɲanmiɛn su lafilɛ. Yɛ e su klomɛn i kɛ laa’n sa kun. Wie liɛ’n, oke yolɛ’n annzɛ tukpaciɛ’n, annzɛ sika ndɛ’n kle e yalɛ. Ninnge wie mɔ e kwlá yoman be kɛ nga e fa klo’n sa ti’n, e wla kwla bo e wun. Kɛ e ɲanman ninnge wie mɔ e buli be akunndan’n, e sa sin kwla bubu e. Kannzɛ sa ng’ɔ o e su’n ɔ ti sɛ ti sɛ’n, nán e bu i le kɛ Zoova w’a yi e blo. Maan e bu fɔnvɔlɛ ndɛ ng’ɔ o Jue Mun 136:23 nun’n i su akunndan titi. Ɔ se kɛ: “I nun bɔ be guali e nyin ase’n, i yɛ i wla kpɛnnin e su ɔ, afin i klun ufue’n wo lɛ tititi.” (Jue Mun 136:23) Maan e lafi su kɛ Zoova “ti srɛwa tantrantan” nga e srɛ’n, naan ɔ́ tɛ́ e su.—Jue Mun 116:1; 136:24-26.\n9. ?Ngue ti yɛ Pɔlu kwla kloli Ɲanmiɛn kpa titi-ɔ?\n9 Akoto Pɔlu buli wafa nga Zoova suɛnnin i bo titi’n i akunndan. Ɔ maan, i sa sin w’a bubumɛn i. Ɔ seli kɛ: “E Min Nyanmiɛn’n yɛ ɔ ti n ukafuɛ-ɔ, srɛ kun-man min. ?Nzu yɛ sran kwla yo min-ɔn?” (Ebre Mun 13:6) Pɔlu w’a yaciman Zoova i su lafilɛ le. I sɔ’n ti’n, ɔ kwla jrannin kekle sa sunman nun. Kɛ be wlɛli i bisua bɔbɔ’n, ɔ klɛli i wiengu Klistfuɛ’m be fluwa naan ɔ́ wlá be fanngan. (Efɛzfuɛ Mun 4:1; Filipfuɛ Mun 1: 7; Filemɔn 1) Kannzɛ sa ng’ɔ o Pɔlu su’n ti sɛ ti sɛ’n, w’a yaciman Zoova i klolɛ le. Pɔlu fɛli i wla’n guali Zoova su titi. Afin, ɔ wunnin kɛ Zoova “ti Nyanmiɛn kun b’ɔ jran e sin sa’n kwlaa nun. Sa kwlaa b’ɔ tɔ e su’n, i yɛ ɔ fɔnvɔ ye-ɔ.” (2 Korɛntfuɛ Mun 1:3, 4) ?Wafa sɛ yɛ e kwla nian Pɔlu i ayeliɛ’n su-ɔ?\nKle kɛ a klo Zoova. (An nian ndɛ kpɔlɛ 10 nun.)\n10. ?Ngue yɛ é yó naan y’a klo Zoova kpa titi-ɔ?\n10 Pɔlu kannin like kun mɔ e kwla yo naan y’a klo Ɲanmiɛn kpa titi’n, i ndɛ. Ɔ seli kɛ: “An koko yalɛ kle Nyanmiɛn titi, nán an yaci.” Ɔ seli ekun kɛ: “Amun nin Nyanmiɛn an koko yalɛ titi, nán amun kpɔnzɔ.” (1 Tɛsalonikfuɛ Mun 5:17; Rɔmfuɛ Mun 12:12) Sɛ e srɛ Ɲanmiɛn’n, e nin i e afiɛn’n mántan kpa. Afin kɛ é srɛ́ i’n, ɔ ti kɛ e nin i e su koko yalɛ sa. (Jue Mun 86:3) Kɛ e kan e klun ndɛ e kle e Si Ɲanmiɛn’n, e fa e wun mɛntɛn i. (Jue Mun 65:3) Kpɛkun, kɛ e wun wafa ng’ɔ tɛ e su’n, e klo i kpa. Yɛ e lafi su kɛ “be kwlaa nga be kpan flɛ Anannganman’n, ɔ mantan be.” (Jue Mun 145:18) Sɛ e lafi su kɛ Zoova klo e naan ɔ suan e bo’n, é wún sa fanunfanun nga be o e su’n be trawlɛ titi.\nNÁN E YACI NDƐ NANWLƐ M’Ɔ O BIBLU’N NUN’N I KLOLƐ\n11, 12. ?Ngue yɛ é yó naan y’a klo Biblu’n nun ndɛ’n i kpa-ɔ?\n11 E mɔ e ti Klistfuɛ’n, e klo ndɛ nanwlɛ’n. Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n yɛ ɔ ti nanwlɛ-ɔ. Zezi seli i Si Ɲanmiɛn kɛ: “Ɔ ndɛ’n ti nanwlɛ.” (Zan 17:17) Sɛ e waan é kló ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n, ɔ fata kɛ e si ndɛ sɔ’n. (Kolɔsfuɛ Mun 1:10) Sanngɛ, nɛ́n i ngba-ɔ. Jue Mun 119 kle e like kun ekun m’ɔ fata kɛ e yo’n. (An kanngan Jue Mun 119:97-100 nun.) Yɛle kɛ ndɛ nga e kɛnngɛn i Biblu’n nun’n, maan e akunndan’n tran su cɛn kwlakwla. Yɛ maan e bu wafa nga e kwla nanti su’n i akunndan. Sɛ e yo sɔ’n, é kló Biblu’n nun ndɛ’n i kpa trá laa’n.\n12 Jue tofuɛ’n seli ekun kɛ: “Sa nga ɔ waan á yó be mán min’n be yo min fɛ lele bobo su. Be fɛ’n ɔ tra awɛma nzue.” (Jue Mun 119:103) Fluwa nga anuannzɛ’n yi be mɔ e fa suan Biblu’n nun like’n, be nun ndɛ’m be yo fɛ kpa. Kɛ é dí like nga e klo i kpa’n, e kpliman. I wafa kunngba’n, ɔ fata kɛ e fa blɛ e suan e fluwa sɔ’m be nun like. Sɛ e yo sɔ’n, é kló “fɔnvɔlɛ ndɛ kpakpa” nga be o Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n. E wla kpɛ́n be su ndɛndɛ. Yɛ é fá klé e wiengu’m be like.—Akunndanfuɛ’n 12:10.\n13. (a) ?Ngue ti yɛ Zeremi kloli Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n niɔn? (b) ?Yɛ ngue yɛ ɔ yoli-ɔ?\n13 Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Zeremi kloli Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n. Ɔ seli kɛ: “Kɛ ɔ nuan ndɛ’n ko to min sa’n, n ka lɛ n sɔ nun. Ɔ ndɛ’n yo min fɛ, ɔ ndɛ sɔ’n ti maan min klun jɔ. Afin Anannganman Nyanmiɛn, ɔ bɔ a sie mɛn wunmuan’n, ɔ dunman’n wo min su.” (Zeremi 15:16) Zeremi buli Ɲanmiɛn nuan ndɛ’n i su akunndan. Ɔ maan, ɔ kloli i. Yɛ ɔ kloli junman mɔ Ɲanmiɛn mɛnnin i’n. Ɔ maan, ɔ kannin Ɲanmiɛn i ndɛ. Sɛ e kusu e klo Biblu’n nun ndɛ’n, é wún kɛ e liɛ su ti ye. Afin Zoova dunman’n o e su. Yɛ e kɛn i Sielɛ’n i ndɛ mɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun.\nKle kɛ a klo ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n. (An nian ndɛ kpɔlɛ 14 nun.)\n14. ?Ngue ekun yɛ e kwla yo naan y’a klo ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n i kpa-ɔ?\n14 ?Ngue ekun yɛ e kwla yo naan y’a klo ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n i kpa-ɔ? Ɔ fata kɛ e tran aɲia’m be bo titi naan Zoova kle e like. Fluwa nga Zoova fa kle e like lemɔcuɛ kwlakwla’n, i kun yɛle Sasafuɛ Tranwlɛ’n. Maan e dun mmua siesie e wun naan y’a wɔ fluwa sɔ’n i nun like suanlɛ aɲia’n i bo lɔ. I liɛ’n, é ɲán su ye. I wie yɛle kɛ, e kwla kanngan Biblu’n nun ndɛ mma kwlaa nga be o fluwa sɔ’n nun’n be nun. Andɛ’n, e kwla fa Sasafuɛ Tranwlɛ’n i nun ndɛ’n e sie i e pɔrtablu annzɛ e ɔrdinatɛli su. Asa ekun’n, ɔ o aniɛn fanunfanun nun jw.org su nin JW Library su. Wie liɛ’n, e kwla wun Biblu’n nun ndɛ mma nga be klɛli be’n i ndɛndɛ. Sanngɛ i kwlaa m’ɔ yoli o, maan e bo e ɲin ase e kanngan Biblu’n nun ndɛ mma nga be o fluwa sɔ’n nun’n. Yɛ maan e bu be su akunndan kpa. Sɛ e yo sɔ’n, é kló ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n i kpa trá laa’n.—An kanngan Jue Mun 1:2 nun.\nNÁN E YACI E NIAAN’M BE KLOLƐ\n15, 16. (a) ?Mmla benin yɛ Zezi mɛnnin i sɔnnzɔnfuɛ mun-ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ sɛ e klo Ɲanmiɛn nin ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n, é kló e niaan Klistfuɛ mun-ɔn?\n15 Cɛn kun kɔnguɛ’n, kwlaa naan b’a tra Zezi’n, ɔ seli i sɔnnzɔnfuɛ mun kɛ: “Ḿ mán amun mmla kun ekun: an klo amun wiengu. Klolɛ nga n fa kloli amun’n, amun kusu an fa klo amun wiengu sɔ. Sɛ an klo amun wiengu’n, i sɔ’n nun yɛ sran’m be kwlaa bé sí kɛ an ti n sɔnnzɔnfuɛ-ɔ.”—Zan 13:34, 35.\n16 Sɛ e klo Zoova’n, é kló e niaan mun wie. Sanngɛ sɛ e kloman Ɲanmiɛn’n, e kwlá kloman e niaan mun. Sɛ e kloman e niaan mun kusu’n, e kwlá kloman Ɲanmiɛn. Akoto Zan seli kɛ: “?Sɛ [sran kun] ɔ klo-mɛn i niaan’n b’ɔ wun i’n, ɔ́ yó sɛ yɛ ɔ kwla klo Nyanmiɛn b’ɔ wun-mɛn nin-ɔn?” (1 Zan 4:20) Sɛ e klo ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n, é kló Zoova nin e niaan mun. Afin, Biblu’n se kɛ maan e klo Ɲanmiɛn nin e niaan mun. Sɛ e klo ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n, é nánti mmla sɔ’n su.—1 Piɛr 1:22; 1 Zan 4:21.\nKle kɛ a klo aniaan mun. (An nian ndɛ kpɔlɛ 17 nun.)\n17. ?Ngue yɛ e kwla yo fa kle kɛ e klo e niaan mun asɔnun’n nun-ɔn?\n17 An kanngan 1 Tɛsalonikfuɛ Mun 4:9, 10 nun. ?Ngue yɛ e kwla yo fa kle kɛ e klo e niaan mun asɔnun’n nun-ɔn? Aniaan oke wie o lɛ’n, atrɛkpa’n ɔ kunndɛ kɛ e ko fɛ i naan ɔ tran aɲia’m be bo. E niaan angbeti wie o lɛ’n, atrɛkpa’n i sua’n nun like kun w’a saci. Yɛ ɔ kunndɛ kɛ e ti i wun ɲanman nun. (Zak 1:27) Aniaan wie’m be sa sin w’a bubu be. Wie’m be wla w’a bo be wun. Annzɛ sa uflɛ o be su. Ɔ fata kɛ e fɔnvɔ be, yɛ e wla be fanngan naan be wun kɛ be ndɛ lo e. (Nyanndra Mun 12:25; Kolɔsfuɛ Mun 4:11) Maan ndɛ nga e kan’n, ɔ nin e ayeliɛ’n be kle kɛ e klo “e niaan nga e nin be e lafi Krist su’n.”—Galasifuɛ Mun 6:10.\n18. ?Ngue ti yɛ kɛ e lo e wiengu ngasi’n, e siesie e afiɛn ndɛndɛ-ɔ?\n18 Biblu’n se kɛ “kɛ mɛn’n ɔ́ kɔ́ i bue nuan’n,” sran kpanngban bé bú be bɔbɔ be wun akunndan. Yɛ be ɲin su yiman like. (2 Timote 3:1, 2) E mɔ e ti Klistfuɛ’n, maan e mian e ɲin e klo Zoova, nin i nuan ndɛ’n, ɔ nin e niaan Klistfuɛ’m be kpa tra laa’n. Fɔ o e nun. Ɔ maan, e lo e wiengu ngasi cɛn kunngun. Sanngɛ klolɛ mɔ e klo e wiengu ti’n, e siesie e afiɛn ndɛndɛ. (Efɛzfuɛ Mun 4:32; Kolɔsfuɛ Mun 3:14) Maan e klo Zoova, nin i nuan ndɛ’n, ɔ nin e niaan’m be kpa tititi.\nSɛ e bu akunndan nga mɛn nunfuɛ’m be bu’n wie’n, annzɛ like wie yolɛ’n yo e cinnjin tra Ɲanmiɛn sulɛ’n, é yáci Ɲanmiɛn, nin e niaan Klistfuɛ mun, nin ndɛ nanwlɛ m’ɔ o Biblu’n nun’n be klolɛ.


Ɲanmiɛn Zoova si i sufuɛ’m be aunnvuɛ kpa | Mantan\n1, 2. (a) ?Kɛ bla ta kun ti i wa’n i kpanlɛ’n, ngue yɛ ɔ yo ɔ? (b) ?Wan yɛ ɔ si aunnvuɛ dan tra bla ta ɔ?\nBA NƆNMAN kun su kpan kɔnguɛ afiɛn. Yɛ kpli i nin’n kpitili ɔ. Kɛ ɔ fin cɛn m’ɔ wuli ba’n, ɔ lafi ɔ, ɔ yoman ye. Kɛ ba’n sún’n, sɛ ɲɔnflɛn yɛ i waan ɔ́ nɔ́n o, annzɛ sɛ julɛ yɛ ɔ kunndɛ kɛ be ju i annzɛ like uflɛ yɛ ɔ kunndɛ o, bla ta’n wun i kwlaa sɔ’n i wlɛ. Maan ba’n sun sɛ sun sɛ’n, saan bla’n yó maan ɔ́ múɛn i nuan. Ɔ kwlá tranman lɛ niɛnmɛn i wa’n sa ngbɛn.\n2 Wafa nga niɛn kun si i ku sɛ nun ba’n i aunnvuɛ’n, klɔ sran’m be si kɛ ɔ leman wunsu. Sanngɛ e Ɲanmiɛn Zoova i sran aunnvuɛ silɛ liɛ’n tra ngalɛ kpe nun. Sɛ e fa e ɲin e sie i Zoova i nzuɛn sɔ’n su’n, i sɔ’n úka e naan y’a fa e wun y’a mɛntɛn i kpa. ?Yɛ ngue yɛ be flɛ i sran aunnvuɛ silɛ’n niɔn? ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn kle kɛ ɔ si aunnvuɛ ɔ? É wá kókó kosan sɔ’m be su yalɛ.\nLike nga be flɛ i sran aunnvuɛ silɛ’n\n3. ?Ebre nun’n, ndɛ mma nga be fa kan aunnvuɛ silɛ’n i ndɛ’n, i bo’n yɛle benin?\n3 Biblu’n nun’n, sran aunnvuɛ silɛ’n nin sran i wun sa yaci cɛlɛ’n, be kɔ likawlɛ tititi. Ebre nin Glɛki nun’n, ndɛ mma nga be fa kan aunnvuɛ silɛ’n i ndɛ’n, be diman be yalɛ. Ebre nun’n, ndɛ mma sɔ’n kun yɛle rakam. I bo’n yɛle “aunnvuɛ silɛ.” Fluwa kun yiyi nun kɛ, “kɛ e wun sran nga be leman wie’n annzɛ e awlɛn su sran nga be o afɛ nun’n, wafa nga be yo e annvɔ’n” yɛ be se kɛ rakam Ebre nun’n niɔn. Ndɛ mma sɔ’n mɔ Zoova fa kɛn i sran aunnvuɛ silɛ’n i ndɛ’n, be fa kan “aunnvuɛ nga niɛn kun fa si i ku sɛ nun ba’n” i ndɛ wie. *—Ezipt Lɔ Tulɛ 33:19; Zeremi 33:26.\n“?Bla ta kun wla fi i wa’n su?”\n4, 5. ?Ngue ti yɛ wafa nga bla ta kun fa si i wa’n i aunnvuɛ ju lɛ’n, i su yɛ Biblu’n nian kle e Zoova i sran aunnvuɛ silɛ’n niɔn?\n4 Wafa nga bla ta kun fa si i wa’n i aunnvuɛ ju lɛ’n, i su yɛ Biblu’n nian kle e Zoova i sran aunnvuɛ silɛ’n niɔn. Ezai 49:15 se kɛ: “?Bla ta kun wla fi i wa’n su? ?Ɔ si-mɛn i bɔbɔ i klun ba’n i aunnvuɛ? Kannzɛ i wla fi i wa’n su bɔbɔ’n, sanngɛ min liɛ’n, min wla su fi-man amun su le.” Sunnzun ase sɔ’n kle kɛ Zoova si i nvle’n i aunnvuɛ dan. ?Wafa sɛ yɛ ɔ yo sɔ ɔ?\n5 ?Sɛ be se e kɛ bla ta kun i wla fili i wa’n su naan w’a mɛnmɛn i ɲɔnflɛn’n, é kwlá fá su? Ɔ ti kekle. Afin ba ng’ɔ te yo nɔnman’n ɔ kwlɛmɛn i wun keje. I ti yɛ ɔ fata kɛ i nin’n niɛn i lika dɔ kwlaa su’n niɔn. Sanngɛ blɛ “kekle” nga nun’n, niɛn wie’m be “kloman sran.” (2 Timote 3:1, 3) Zoova se kɛ: “Sanngɛ min liɛ’n, min wla su fi-man amun su le.” Zoova su yaciman i sufuɛ’m be aunnvuɛ silɛ le. Wafa nga bla ta kun fa si i wa’n i aunnvuɛ ju lɛ’n, ɔ timan like fi Zoova i sran aunnvuɛ silɛ liɛ’n, i ɲrun. I sɔ’n ti yɛ fluwa sifuɛ kun seli kɛ: ‘Biblu’n i bue nga be klɛli i Ebre nun i nun’n, Ezai 49:15 yɛ ɔ yiyi Zoova i sran klolɛ dan’n, i nun kpa ɔ.’\n6. ?Wafa sɛ yɛ sran kpanngban bu sran aunnvuɛ silɛ’n niɔn? ?Yɛ ndɛ benin yɛ Zoova kan fa gua e awlɛn su nzue ɔ?\n6 ?Sɛ e si sran aunnvuɛ’n, i sɔ’n kle kɛ e ti sran m’ɔ kwlá trɛmɛn i awlɛn ti ɔ? Kɛ sran kpanngban bu i sɔ ɔ. Zezi i blɛ su’n, Rɔmu lɔ ngwlɛlɛ sifuɛ kun mɔ be flɛ i Seneka kannin sɔ wie. Ɔ seli kɛ: “Be nga be ti flɔlɔ’n, be yɛ be si sran aunnvuɛ ɔ.” Seneka ti like klefuɛ. Like ng’ɔ kle’n yɛle kɛ ɔ fataman kɛ like wie sa yo sran fɛ, annzɛ ɔ yo sran ya. I waan sɛ ɲrɛnnɛn’n tɔ sran wie su’n, ngwlɛlɛfuɛ’n kwla yo i ye. Sanngɛ nán maan sran sɔ’n yo i annvɔ kaan sa, naan sɛ ɔ si sran aunnvuɛ’n, nn ɔ timan yasua sran. Like klelɛ kɛ ngalɛ sa’n wla sran’m be fanngan kɛ be bu be bɔbɔ be wun akunndan, naan nán be si sran aunnvuɛ. Zoova timan sɔ kaan sa. I Ndɛ’n se kɛ ‘sran yo i annvɔ, yɛ ɔ si i aunnvuɛ.’ I sɔ’n gua e awlɛn su nzue. (Zak 5:11) E ɲrun lɔ’n, é wá wún kɛ sran aunnvuɛ silɛ’n ɔ ti nzuɛn cinnjin kpa kun, naan sɛ e si sran aunnvuɛ’n, nán kɛ e kwlá traman e awlɛn ti ɔ. Zoova yi nzuɛn sɔ’n i nglo kɛ siɛ kpa kun fa yo’n sa. Maan e fa e ɲin e sie i wafa nga ɔ yo i sɔ’n su.\nZoova sili nvle kun i aunnvuɛ\n7, 8. ?Afɛ benin yɛ Izraɛlifuɛ’m be wunnin i Ezipti lɔ ɔ? ?Yɛ wafa sɛ yɛ Zoova sili be aunnvuɛ ɔ?\n7 Wafa nga Zoova nin Izraɛli nvle’n be nantili’n, ɔ kle kɛ ɔ si sran aunnvuɛ sakpasakpa. I nun mɔ Izraɛlifuɛ kɔe akpinngbin be o Ezipti lɔ’n, Eziptifuɛ’m be kleli be ɲrɛnnɛn dan. “Junman’n i kekle m’ɔ yoli’n ti’n, Izraɛlfuɛ’m b’a wunman be wun fɛ, afin be si fa, be kpɛ bliki.” (Ezipt Lɔ Tulɛ 1:11, 14) Kɛ Izraɛlifuɛ’m bé wún be ɲrun’n, be kpan flɛli Zoova. ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn m’ɔ si aunnvuɛ dan’n tɛli be su ɔ?\n8 Zoova tran ɔ tranman. Ɔ seli kɛ: “N wunnin min sran nga be o Ezipti lɔ’n be ɲrɛnnɛn nga be fa kle be’n. Kɛ be kle be nyrɛnnɛn’n, kpanlɛ nga be kpannin’n, n tili. N si afɛ ng’ɔ o be su’n.” (Ezipt Lɔ Tulɛ 3:7) Kɛ Zoova wunnin be su afɛ’n, ɔ nin kpanlɛ mɔ be kpan flɛli i’n, ɔ kwlá tranman lɛ ɔ nianman be sa ngbɛn. Kɛ nga e fa wunnin i fluwa nga i ndɛ tre 24 nun sa’n, ɲrɛnnɛn ng’ɔ tɔ sran’m be su’n, ɔ yo Ɲanmiɛn Zoova i ya wie lele kpe nun. Zoova si aunnvuɛ dan. Sanngɛ kɛ sran yo i annvɔ’n, ɔ tranman lɛ sa ngbɛn. Ɔ yo like kun fa ti i wun ɲanman nun. Ezai 63:9 se kɛ: “I klolɛ’n nin i aunnvuɛ silɛ’n ti’n, i bɔbɔ ɔ kpɔli be ti.” Zoova “yili atrɛ” naan w’a de Izraɛlifuɛ mun Eziptifuɛ’m be sa nun. (Mmla’n 4:34) I sin’n, ɔ yili atrɛ mannin be aliɛ lele. Kpɛkun asiɛ ng’ɔ fa mannin be’n, ɔ ti fie diwlɛ lika klanman kpa.\n9, 10. (a) ?Ngue ti yɛ kɛ Izraɛlifuɛ’m be kpan flɛli Zoova’n, ɔ deli be ɔ? (b) ?Zɛfte blɛ su’n, sa benin nun yɛ Zoova deli Izraɛlifuɛ mun ɔn? ?Ngue yɛ ɔ suli Zoova bo m’ɔ deli be ɔ?\n9 Zoova i aunnvuɛ ng’ɔ sili Izraɛlifuɛ mun’n w’a kaman ngalɛ’n su. Kɛ be juli lika nga Ɲanmiɛn waan ɔ́ fá mán be’n nun lɔ’n, be fali sa tɛ yolɛ’n cicili be ti. Yɛ be wunnin i su afɛ’n kusuman. Sanngɛ kɛ be buli akunndan mɔ be kpan flɛli Zoova’n, i liɛ ng’ɔ si i’n, yɛle be delɛ. ?Ngue ti ɔ? “Ɔ klo i nvle nunfuɛ mun [annzɛ ɔ si be aunnvuɛ]” ti ɔ.—2 Be Nyoliɛ 36:15; Jɔlɛ Difuɛ Mun 2:11-16.\n10 Amun e nian sa ng’ɔ juli Zɛfte blɛ su’n. Kɛ Izraɛlifuɛ’m be tɔli amuɛn sɔlɛ nun’n, Zoova yacili be lɛ, ɔ maan Amɔnfuɛ’m be yoli be tɛtɛ lele afuɛ 18. Kpɛkun Izraɛlifuɛ’m be wa kacili be sa. Biblu’n yiyi nun kɛ: “Be guali nvle uflɛ’m be amuɛn ng’ɔ o be sa nun’n be blo, kpɛkuun be suli [Zoova]. Kɛ [Zoova] wunnin i sɔ’n, ɔ yaci be nyrɛnnɛn nun-ɔn, ɔ yo-man ye.” * (Jɔlɛ Difuɛ Mun 10:6-16) Kɛ Zoova i nvle’n nunfuɛ’m be kacili be nzuɛn’n, w’a yaciman be ɲrɛnnɛn nun kun. Ɲanmiɛn m’ɔ si aunnvuɛ dan’n, ɔ tinnin Zɛfte naan ɔ́ dé Izraɛlifuɛ mun be kpɔfuɛ’m be sa nun.—Jɔlɛ Difuɛ Mun 11:30-33.\n11. ?Sran aunnvuɛ silɛ’n i su like benin yɛ Zoova nin Izraɛlifuɛ’m be nantilɛ’n, ɔ kle e ɔ?\n11 ?Sran aunnvuɛ silɛ’n i su like benin yɛ Zoova nin Izraɛlifuɛ’m be nantilɛ’n, ɔ kle e ɔ? Like klikli ng’ɔ kle e’n yɛle kɛ, kɛ sran yo e annvɔ’n, nán maan e tran lɛ niɛn i sa ngbɛn. Maan e wla kpɛn bla ta kun m’ɔ si i wa’n i aunnvuɛ’n i su. Kɛ ɔ ti ba’n i kpanlɛ’n, ɔ yo maan ba’n muɛn i nuan. Zoova kusu, kɛ i nvle’n nunfuɛ’m be sun flɛ i’n, ɔ bumɛn i su nun waka. Aunnvuɛ m’ɔ si be ti’n, ɔ yo maan afɛ’n jao be su. Like nɲɔn su’n yɛle kɛ, nán kɛ Zoova leman wunmiɛn ti yɛ ɔ si aunnvuɛ ɔ. Afin ɔ fa ajalɛ kekle mun naan w’a yo i nvle’n nunfuɛ’m be ye. Kɛ sran’m be bo yo kun be su Zoova’n, ɔ si be aunnvuɛ. ?Sanngɛ ɔ si sran sɔ’m be tinuntinun be aunnvuɛ wie?\nZoova si sran’m be tinuntinun be aunnvuɛ\n12. ?Wafa sɛ yɛ Zoova kleli kɛ ɔ si sran’m be aunnvuɛ ɔ?\n12 Mmla nga Ɲanmiɛn fa mannin Izraɛli nvle’n, ɔ kle kɛ ɔ si sran’m be tinuntinun be aunnvuɛ. Amun e kan yalɛfuɛ’m be ndɛ e nian. Zoova si kɛ sa wie ti’n, yalɛ kwla di Izraɛlifuɛ kun. I sɔ’n ti yɛ Zoova seli Izraɛlifuɛ’m be kɛ: ‘Sɛ be usa amun afɛ’n, amun fa man be. Amún fá mán be kusu ɔ, maan ɔ yo amun klun su klanman. Sɛ amun yo i sɔ’n, [Zoova] amun Nyanmiɛn’n ɔ́ yó maan like kwlaa nga amun yo’n, ɔ́ yó ye amun sa nun.’ (Mmla’n 15:7, 10) Zoova seli be ekun kɛ, kɛ bé kpɛ́ like kɛ ble sa’n, nán maan be kpɛ i ngba’n. Sɛ bé ísa kusu naan be wla fili wie’n, ɔ fataman kɛ be sa be sin ko isɛ i ekun. Afin ɔ ti be nga be leman wie’n be liɛ. (Saun Yolɛ 23:22; Rit 2:2-7) Kɛ Izraɛli nvle’n nanti mmla sɔ’m be su’n, yalɛfuɛ’m be srɛman be nuan nun aliɛ. ?I sɔ’n kleman kɛ Zoova si sran aunnvuɛ dan?\n13, 14. (a) ?Wafa sɛ yɛ Davidi kleli kɛ e tinuntinun e ndɛ lo Zoova ɔ? (b) ?Kɛ be se kɛ Zoova mantan be nga “be akunndan’n w’a sanngan’n,” sa benin yɛ ɔ kwla uka e naan y’a wun i wlɛ ɔ?\n13 Andɛ nin andɛ, e kwlaa e ndɛ lo Ɲanmiɛn m’ɔ ti sran klofuɛ’n. Afɛ kwlaa ng’ɔ o e tinuntinun e su’n, ɔ wun i wlɛ weiin. Davidi m’ɔ ti jue tofuɛ’n seli kɛ: “[Zoova] i nyin wo i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be su, i su o yalɛ nga be koko kle i’n su. [Zoova] mantan be nga be akunndan’n w’a sanngan’n. Yɛ ɔ de be nga be wla’n w’a bo’n.” (Jue Mun 34:16, 19) Fluwa kun m’ɔ yiyi Biblu’n nun’n se kɛ: “Be nga be akunndan’n w’a sanngan’n ɔ nin be nga be wla’n w’a bo’n, fɔnlɛ mɔ be fɔnnin ti’n, be buman be wun sran kun. Be lafiman be wun su kun.” I sɔ sran liɛ’m be bu i kɛ be nin Zoova be afiɛn’n ti nun dan, naan be timan like fi ti’n, Zoova kwlá nianman be lika. Sanngɛ ɔ timan su kaan sa. Davidi i ndɛ’n gua e awlɛn su nzue dan. Afin ɔ se e kɛ Zoova su kacimɛn i sin siman be nga be “buman be wun sran kun’n.” E Ɲanmiɛn si kɛ i sɔ blɛ liɛ’n nun yɛ e mian aunnvuɛ silɛ’n i wun kekle ɔ, naan ɔ fata kɛ e nin i e afiɛn’n mantan ɔn.\n14 Sa kun juli Amlɛnkɛn’m be lɔ. Bla kun i wa’n m’ɔ le afuɛ nɲɔn’n, ɔ wa tɔli tukpaciɛ dan kpa. Ɔ lo wunmiɛn ɔn, ɔ yoman ye. Kɛ dɔɔtrɔ’m be niɛnnin i’n, be seli bla’n kɛ bé lá ba’n lɔ lele nglɛmun ?Yɛ ninfan yɛ bla’n kali kɔnguɛ sɔ nun ɔn? Kɛ be lali ba’n lɛ’n, lɛ yɛ ɔ trannin bia kun su lele aliɛ’n fa cɛnnin i ɔ. I wa kan’n kwlaman nun, ɔ maan i wun lɛ yɛ ɔ fata kɛ ɔ tran ɔn. ?Like nga e Si m’ɔ o nglo lɔ’n, m’ɔ ti sran klofuɛ’n kwla yo’n, ɔ traman ngalɛ’n? Be kɛnmɛn i lele, afin ɔ yili e kɛ i bɔbɔ sa. (Bo Bolɛ 1:26) Jue Mun 34:19 se e kɛ, kɛ e akunndan’n sanngan’n annzɛ e wla’n bo’n, Zoova fɛ i wun mantan e koko. Ɔ si e aunnvuɛ, yɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ úka e, kɛ siɛ kpa kun fa yo’n sa.\n15. ?Ngue yɛ Zoova yo fa uka e ɔ?\n15 ?Ngue yɛ Zoova yo fa uka e e tinuntinun ɔn? Nán cɛn ngba yɛ ɔ́ wíe e su afɛ’n niɔn. Sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan w’a uka be nga be sun flɛ i’n ti’n, ɔ fali ajalɛ kpanngban wie mun. Biblu’n m’ɔ ti i Ndɛ’n, ɔ man e afɔtuɛ nga be kwla yo e ye dan’n. Asɔnun nun’n, ɔ mannin asɔnun kpɛnngbɛn mun naan be si i sufuɛ’m be aunnvuɛ, kɛ i bɔbɔ fa yo’n sa. (Zak 5:14, 15) Asa ekun ɔ fɛ “i wawɛ’n man be nga be srɛ i’n.” Afin kɛ ‘be srɛ i, ɔ ti.’ (Jue Mun 65:3; Lik 11:13) Dɔ nga su’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n kwla uka e naan y’a ‘kwla like kwlaa yo’ lele naan Ɲanmiɛn sielɛ’n w’a yi e su afɛ’n mlɔnmlɔnmlɔn. (2 Korɛntfuɛ Mun 4:7) Aunnvuɛ mɔ Zoova si e dan’n ti yɛ ɔ fali ajalɛ sɔ mun ɔn. ?I sɔ’n ti’n ɔ fataman kɛ e lɛ i ase?\n16. ?Like kpa bɔbɔ ng’ɔ kle kɛ Zoova si sran aunnvuɛ dan’n yɛle benin? ?Yɛ wan ti yɛ ɔ fali ajalɛ sɔ’n niɔn?\n16 Like kpa bɔbɔ ng’ɔ kle kɛ Zoova si sran aunnvuɛ dan’n yɛle i awlɛn su ba’n m’ɔ fa kpɔli e ti’n. Nanwlɛ, Zoova klo e dan. Ɔ yili e ti tɛ naan cɛn wie lele e fite nun. Nán e wla fi su kɛ e kwlaa e tinuntinun ti yɛ ɔ yili tɛ sɔ’n niɔn. Zakari m’ɔ ti Zan batɛmu yofuɛ’n i si’n, ɔ seli kɛ: “Aunnvuɛ dan bɔ e Nyanmiɛn’n si ye’n” ti yɛ ɔ fali ajalɛ sɔ’n niɔn.—Lik 1:78.\nZoova yaci sran wie’m be aunnvuɛ silɛ\n17-19. (a) ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n kle kɛ Zoova i sran aunnvuɛ silɛ’n le awɛ ɔ? (b) ?Ngue yɛ Izraɛlifuɛ’m be yoli mɔ Zoova w’a siman be aunnvuɛ kun ɔn?\n17 Nán e bu i kɛ Zoova i sran aunnvuɛ silɛ’n leman awɛ. Biblu’n kle e weiin kɛ, kɛ sran wie’m be kaci be sin be si Zoova’n, i kusu yaci be aunnvuɛ silɛ. (Ebre Mun 10:28) Sɛ e waan é sí sa nga ti yɛ ɔ yo sɔ’n, maan e wla kpɛn Izraɛli nvle’n su.\n18 Kɛ Izraɛlifuɛ’m be kpɔfuɛ’m bé klé be ɲrɛnnɛn’n, Zoova deli be kpɛ sunman. Sanngɛ Zoova wa yacili be aunnvuɛ silɛ. ?Ngue ti ɔ? Izraɛlifuɛ’m be sɔli amuɛn lele be fa wluli Zoova i sua’n nun. (Ezekiɛl 5:11; 8:17, 18) Asa ekun “Izraɛlfuɛ’m be yoli Nyanmiɛn i sran ng’ɔ sunmannin be’n be finfin, b’a bu-mɛn i nuan ndɛ’n like fi, yɛ be toli i nuan ijɔfuɛ sɔ’m be mma. I ti naan [Zoova] w’a fa ya be wun. B’a fin-man nun b’a fite-man.” (2 Be Nyoliɛ 36:16) Izraɛlifuɛ’m be yoli tɛ dan ngboko. Be fɔkɔli Zoova i awlɛn’n dan. Ɔ maan ɔ wunman like kun m’ɔ kwla jran su naan w’a si be aunnvuɛ ɔ. ?Yɛ i bo’n guali sɛ?\n19 Zoova yacili i nvle’n nunfuɛ’m be aunnvuɛ silɛ. Ɔ seli weiin kɛ: “N su yaci-man sran fi lɛ. N su si-man wie aunnvuɛ mlɔnmlɔn, ń núnnún be kwlaa’n kpan.” (Zeremi 13:14) Sakpasakpa, be bubuli Zerizalɛmu klɔ’n nin Ɲanmiɛn sua’n. Yɛ be trali Izraɛlifuɛ mun ɔli lomuɛn Babilɔni lɔ. Kɛ sran’m be yo ɲin kekle Ɲanmiɛn su lele m’ɔ yaci be aunnvuɛ silɛ’n, i bo’n gua tɛ kpa man be. ?Amun wunmɛn i sɔ?—Ngwlɛ Yilɛ 2:21.\n20, 21. (a) ?Kɛ Zoova yaci mɛn tɛ nga i aunnvuɛ silɛ’n cɛ’n, ngue yɛ ɔ́ yó ɔ? (b) ?Ngue yɛ é wá wún i ndɛ tre ng’ɔ́ bá lɛ’n nun ɔn?\n20 ?Yɛ andɛ li? Zoova w’a kaciman. Aunnvuɛ m’ɔ si sran ti’n, ɔ sunmɛnnin i Lalofuɛ mun kɛ be bo ‘Nyanmiɛn sielɛ’n i jasin fɛ’n’ mɛn wunmuan’n nun. (Matie 24:14) Kɛ sran’m be fa Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n su’n, Zoova uka be lele be wun i wlɛ kpa. (Sa Nga Be Yoli’n 16:14) Sanngɛ e su diman junman sɔ’n sa trilili. Zoova su siman mɛn tɛ kain nga mɔ ɲrɛnnɛn w’a yi i piɛ’n, i aunnvuɛ lele. Kɛ ɔ yaci mɛn i aunnvuɛ silɛ’n cɛ’n, ɔ́ núnnún i sekeseke. I cɛn sɔ nun’n, i bɔbɔ i “dunman fɛ’n” ɔ nin i sufuɛ’m be ti yɛ ɔ́ sí aunnvuɛ ɔ. (Ezekiɛl 36:20-23) Zoova wá núnnún klunwifuɛ mun. Kpɛkun ɔ́ táka mɛn uflɛ kun. Be nga be yo sa kpa’n be yɛ bé trán nun ɔn. Kɛ Zoova nian sa tɛ yofuɛ mun’n, ɔ se kɛ: “Min kusu n su wunman be aunnvuɛ, n su yoman be blɛblɛ. Be sa nga be yoli’n, ń yó naan bé fɛ́ i nuan afɛ’n.”—Ezekiɛl 9:10.\n21 Zoova sili sran’m be aunnvuɛ lele w’a fa ju andɛ. Be nga ɔ su wa nunnun be bɔbɔ’n, ɔ te si be aunnvuɛ. Be nga be yaci sa tɛ yolɛ’n, Zoova kwla yaci be wun sa’n cɛ be. Ndɛ tre ng’ɔ́ bá lɛ nun’n, é wá wún Biblu’n nun sunnzun ase wie mun mɔ be kle kɛ Zoova yaci sran wun sa cɛ i weiin’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 Maan e sie i nzɔliɛ kɛ Jue Mun 103:13 nun’n, rakam ti ndɛ mma kun mɔ Ebre nun’n be fa kan aunnvuɛ mɔ siɛ kun si i wa’n, i ndɛ ɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 10 Kɛ be se kɛ ‘ɔ yaci be nyrɛnnɛn nun-ɔn, ɔ yo-man ye’n,’ i bo’n yɛle kɛ “ɔ trɛ i awlɛn ɔn, ɔ yoman ye kun.” Biblu’n kun se kɛ: “Kɛ ɔ wun Izraɛlifuɛ’m be su afɛ’n, ɔ kwlá trɛmɛn i awlɛn kun.” Kun ekun se kɛ: “Ɔ kwlá yaciman Izraɛlifuɛ’m be lɛ naan be wun be ɲrun ekun.”\nZeremi 31:20 ?Wafa sɛ yɛ Izraɛlifuɛ’m be wun yoli Zoova ɔ? ?Yɛ i sɔ’n ti’n, wafa sɛ yɛ Zoova i wun yo amun ɔn?\nZoɛl 2:12-14, 17-19 ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ Zoova i nvle’n nunfuɛ’m be yo naan w’a si be aunnvuɛ ɔ? ?Ngue yɛ i sɔ’n kle e ɔ?\nZonasiZonas 4:1-11 ?Wafa sɛ yɛ Zoova kleli Zonasi kɛ sran aunnvuɛ silɛ’n ti like cinnjin ɔn?\nEbre Mun 10:26-31 ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ e se e wun kɛ, i kwlaa yoli o, Zoova sí e aunnvuɛ ɔ?


Wawle nun Biblu: Ɲanmiɛn Ndɛ’n — Matie - Sa Nglo Yilɛ\nNinnge nga e yi be’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Aluu Angle bobo aniɛn Basa (Kamerunun) Belize Kriɔli Blɔfuɛ nun bobo aniɛn'n Danois Dreu Ekuatɛɛ bobo aniɛn'n Gitonga Gloelandi Indian Sign Language Isilandi Karen (S'gaw) Kecua (Ayakuco) Kinbundu Kisi Krio Kuangali Kuaniama Lao Makua Mistɛki (Gerero) More Ndau Nyungwe Peruvi bobo aniɛ'n Polɔɲin bobo aniɛn'n Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Ronga Sangana (Mozanbiki) Sena Sepulana Sili Bobo aniɛn'n Sitɔnga (Malawi) Sitɔnga (Zɛnbabue) Siyao Suabo Sunda Sɔlu Tajiki Tilapanɛki Tisua Tojolabali Totonaki Venezuela bobo aniɛn'n Wawle Zapotec (de l’isthme) Ɛsipaɲɔlu bobo aniɛn'n\nBiblu kun mɔ i nun ndɛ’n i wlɛ wunlɛ ti pɔpɔ’n\nBiblu Ɲanmiɛn Ndɛ’n — Matie – Sa Nglo Yilɛ i nglo yilɛ\nFLUWA sifuɛ kun klɛli i kɛ: “Sɛ amun lafi su kɛ ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n ti ndɛ mɔ Ɲanmiɛn fa mannin sran mun’n, i sɔ’n kle kɛ Ɲanmiɛn kan ndɛ kle e. [...] Sɛ wafa nga amun su Ɲanmiɛn’n ɔ ti cinnjin kpa amun mɛn dilɛ nun’n, ɔ fata kɛ [Biblu’n] i nun ndɛ’n i wlɛ wunlɛ’n yo pɔpɔ.”—Alan S. Duthie (Bible Translations and How to Choose Between Them).\nBe nga be klo Ɲanmiɛn i nuan ndɛ’n be waan ndɛ sɔ’n ti su. Be lafi su kpa kɛ “ndɛ kwlaa ng’ɔ o Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, Ɲanmiɛn yɛ maan be klɛli-ɔ. I kpa m’ɔ ti’n ti’n, be fa kle sran like, be fa kle sran atin, be fa siesie sa mun, be fa tu sran fɔ naan ɔ yo sa kpa.” (2 Timote 3:16) Biblu’n timan lalafuɛ fluwa ngbɛn sa. I nun “ndɛ’n le ta kpa, ɔ yo maan sran kaci.” Yɛle kɛ ɔ uka e maan e wun sa nga be o e su’n be trawlɛ. (Ebre Mun 4:12) Kɛ ɔ ko yo naan be nga be kanngan fluwa sɔ m’ɔ fin Ɲanmiɛn’n nun’n, b’a wun i nun ndɛ’n i wlɛ naan b’a nian su b’a nanti’n, ɔ fata kɛ aniɛn nga sran’m be kɛn i titi’n i nun yɛ be klɛ i-ɔ. Nán Glɛki nga fluwa sifuɛ dandan kɛ Platɔn sa’n be kan’n, i nun yɛ be klɛli Biblu’n i bue nga be klɛli i Glɛki nun’n niɔn. Sanngɛ Glɛki nga sran kwlaa kan’n mɔ be flɛ Koine’n, i nun yɛ be klɛli i-ɔ. Nanwlɛ, be klɛli Biblu’n naan sran kwlaa ng’ɔ kanngan nun’n, ɔ wun i nun ndɛ’n i wlɛ.\nI sɔ’n ti’n, b’a kaci Biblu’n aniɛn kpanngban nun andɛ. Ɔ maan sran kpanngban be kwla kanngan nun be bɔbɔ be aniɛn’n nun. Sanngɛ nán Biblu’n sɔ mɔ be kacili be aniɛnaniɛn’m be nun’n be ngba yɛ be kacili be kpa-ɔ. Yɛ wie’m be kusu be nun ndɛ’n i wlɛ wunlɛ’n timan pɔpɔ. I wie yɛle be nga be wuli’n be su ndɛ’n. Wafa nga be kacili Biblu wie mun’n ti’n be kwlá wunmɛn i wlɛ kpa kun. Sanngɛ nn ndɛ sɔ’n ti weiin. Asa ekun’n, Ɲanmiɛn i dunman’n nunman Biblu sɔ’m be nun.\nI sɔ’n ti’n, kɛ be nga be klo Ɲanmiɛn Ndɛ’n, be tili i kɛ b’a yi Ɲanmiɛn Ndɛ’n — Matie - Sa Nglo Yilɛ i uflɛ Wawle nun’n, ɔ yoli be fɛ kpa. Zoova i Lalofuɛ’m be boli i sɔ su afuɛ 2018, Utu i le 10 su be nvle wunmuan kun aɲia’n i bo. Be nga be kacili Biblu’n i bue sɔ’n, b’a nianman like nga Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be kle’n su naan b’a kaci be liɛ’n. I sɔ’n ti’n, i nun ndɛ’n ti nanwlɛ yɛ i wlɛ wunlɛ’n ti pɔpɔ tra Wawle Biblu nga be o lɛ laa’n mun. Atrɛkpa’n, amun usa amun wun kɛ: ?Wan mun yɛ be kacili Biblu sɔ’n niɔn?\nBiblu’n i kacifuɛ mɔ be manman Ɲanmiɛn’n\nAtrɛkpa’n Wawle’m be kwla bu i kɛ blɛ li yɛ b’a bo Ɲanmiɛn Ndɛ’n — Matie - Sa Nglo Yilɛ i yilɛ bo-ɔ. Sanngɛ Biblu sɔ mɔ be flɛ i blɔfuɛ nun kɛ Traduction du monde nouveau i bue nga laa be klɛli i Glɛki aniɛn’n nun’n, afuɛ nga be flɛ i 1950 nun yɛ be yili i Angle nun-ɔn. Zoova i Lalofuɛ’m be susute kun (Watch Tower Bible and Tract Society) yɛ ɔ yili i afuɛ sɔ’n nun-ɔn. Susute sɔ’n sɔ Biblu yilɛ w’a cɛ kpa. Afuɛ nga be flɛ i 1950 nun, Sɛptanblu i le 15, angle’n nun Sasafuɛ Tranwlɛ’n seli kɛ: “Be nga be kacili fluwa’n be waan [...] sɛ be o nguan nun-o, annzɛ sɛ be wu-o nán maan be klɛ be dunman fluwa sɔ’n su. Be kacili fluwa sɔ’n naan ɔ manman Ɲanmiɛn m’ɔ lafiman’n.”\nAfuɛ nga be flɛ i 1961 nun yɛ be yili Biblu Traduction du monde nouveau i wunmuan’n Angle nun-ɔn. Kannzɛ sran nga be kacili i Angle nun’n be dunman nunman Biblu sɔ’n su’n, sanngɛ e wun like nga ti yɛ be dili junman sɔ’n yɛ e wun kɛ be tuli be klun be dili. Afuɛ nga be flɛ i 2013 nun’n, be kacili Biblu sɔ’n i uflɛ. I su fitilɛ nun’n be seli kɛ: “E si kɛ Biblu’n nun ndɛ’n ti cinnjin. I sɔ’n ti’n, kɛ é káci i uflɛ ekun’n e buli akunndan kpa naan y’a kaci. E wunnin i wlɛ kɛ ɔ ti cinnjin kpa kɛ e nian ndɛ’m be su sɛsɛsɛ e kaci. [...] E kunndɛli kɛ ndɛ nga e kaci’n ɔ yo nanwlɛ. Sanngɛ e kunndɛli ekun kɛ ɔ yo weiin naan i kannganlɛ’n yo pɔpɔ.”\n?E kwla lafi su kɛ be nga be kacili Biblu’n, be junman’n dili kpa? Fluwa sifuɛ dandan wie’m be waan sɛ sran kun kaci fluwa kun aniɛn kun nun naan w’a klɛmɛn i dunman’n nin i diplɔmun’n fluwa sɔ’n su’n, be kwlá lafimɛn i junman’n su. Sanngɛ nán fluwa sifuɛ dandan’m be ngba yɛ be bu i sɔ-ɔ. Afin fluwa sifuɛ kun seli kɛ: “?Sɛ e si sran nga be kacili Biblu kun annzɛ be yili Biblu kun’n be dunman’n, i sɔ’n ɔ́ úka e naan y’a si kɛ i nun ndɛ’n ti su annzɛ ɔ timan su? Cɛcɛ, e kwlá seman sɔ. Ɔ ti cinnjin kɛ e fa e ɲin e sie i fluwa bɔbɔ ba nga be kacili’n su.” *—Alan S. Duthie\nAndɛ’n b’a kaci Biblu Traduction du monde nouveau i bue annzɛ i wunmuan’n aniɛnaniɛn 160 tra su nun. Biblu nga y’a yi’n, ɔ ju 225.000.000 tra su. ?Ngue yɛ be nga be kanngan nun’n be sieli i nzɔliɛ-ɔ?\nBiblu kun m’ɔ yo Ɲanmiɛn dunman’n i sanwun’n\nZezi seli i sɔnnzɔnfuɛ’m be kɛ, kɛ bé srɛ́ Ɲanmiɛn’n maan be se kɛ: “E Si m’ɔ o ɲanmiɛn su lɔ’n, maan ɔ dunman’n yo sanwun.” (Matie 6:9) Sanngɛ Ɲanmiɛn i dunman’n nunman Biblu sunman nun. Ɔ maan kɛ bé kán Ɲanmiɛn i ndɛ’n be se kɛ “Ɲanmiɛn” annzɛ “E Min.” Kusu nn laa’n, Ɲanmiɛn i dunman Zoova’n wo Biblu’n i bue nga be klɛli i Ebre nun’n i nun kpɛ kɔe 7.000. (Ezipt Lɔ Tulɛ 3:15; Jue Mun 83:19) Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Ɲanmiɛn i dunman’n i bolɛ’n kunnin Zuifu’m be srɛ. I ti’n, b’a boman Ɲanmiɛn i dunman’n kun. Kɛ Zezi i akoto’m be wuli’n, Klisifuɛ wie’m be wa buli akunndan sɔ’n wie. (Sa Nga Be Yoli’n 20:29, 30; 1 Timote 4:1) Be nga be klɛli Ɲanmiɛn Ndɛ’n Glɛki nun’n, kɛ be wun Ɲanmiɛn i dunman Zoova’n, be fa Glɛki ndɛ mma Kiriɔs mɔ i bo’n yɛle “E Min’n” be kaci i. Annzɛ be fa Teɔs mɔ i bo’n yɛle “Ɲanmiɛn’n” be kaci i.\nBiblu Traduction du monde nouveau ti’n sran kpanngban be kwla kanngan Biblu’n nun siɛn’n, kpɛkun be wun Ɲanmiɛn i dunman’n be aniɛn’n nun.\nBe nga be kacili Biblu Traduction du monde nouveau, kɛ bé káci Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Glɛki aniɛn’n nun’n, be fali Ɲanmiɛn i dunman’n be sieli i osu’n nun. Ɲanmiɛn dunman’n wo Biblu’n i bue sɔ nun kpɛ 237. Be nga be kacili Biblu’n, be kunndɛkunndɛli i su like kpa naan b’a kwla yo i sɔ liɛ’n. Ɔ maan b’a yomɛn i sɔ sa ngbɛn. I wie yɛle ndɛ ng’ɔ o Liki 4:18 nun’n. Ndɛ sɔ’n fin Ezai 61:1 nun. Laa Biblu’n i bue nga be klɛli i Ebre nun’n, Zoova dunman’n wo Ezai fluwa’n i ndɛ mma sɔ’n nun. * I sɔ’n ti’n, Biblu Traduction du monde nouveau nun’n, be kacili Liki 4:18 kɛ: “Zoova i wawɛ’n o min su. Afin ɔ kpali min kɛ n bo jasin fɛ’n n kle yalɛfuɛ mun.”\nI sɔ’n uka Biblu’n nun kannganfuɛ mun naan b’a wun kɛ Ɲanmiɛn Zoova nin i Wa kunngba cɛ’n, mɔ yɛle Zezi Klisi’n be timan kun. Angle Biblu kun nun’n, be kacili ndɛ ng’ɔ o Matie 22:44 nun’n kɛ: “E Min seli min Min liɛ’n kɛ.” (American Standard Version) ?Ndɛ sɔ’n nun’n, wan yɛ ɔ su kan ndɛ kle wan-ɔn? Ndɛ mma sɔ’n fin Jue Mun 110:1 nun. I klikli nun’n, kɛ be klɛli Biblu nun ndɛ mma sɔ’n Ɲanmiɛn dunman’n wo nun. Ɔ maan Biblu Traduction du monde nouveau nun’n, be kacili Matie 22:44 kɛ: “Zoova seli min Min’n kɛ.” Biblu’n kle weiin kɛ ngbaciɛ o Ɲanmiɛn Zoova nin i Wa’n be afiɛn. (Mark 13:32; Zan 8:17, 18; 14:28) Ɔ ti cinnjin kɛ e wun i sɔ liɛ’n i wlɛ naan y’a kwla fite nun. Sa Nga Be Yoli’n 2:21 se kɛ: “Sran kwlaa ng’ɔ bo Zoova i dunman’n, ɔ́ fíte nun.”\nI nun ndɛ’n ti nanwlɛ, kpɛkun ɔ ti weiin\nNinnge uflɛ wie mun ekun be ti’n, Biblu Traduction du monde nouveau’n ti i liɛ ngunmin. Be flɛ bian kun kɛ Wɛskɔtu yɛ be flɛ kun kɛ Ɔrtu. Bian sɔ’m be yili Biblu kun Glɛki nun. Biblu sɔ’n su yɛ e niannin e kacili Wawle nun liɛ’n niɔn. Sanngɛ e niannin fluwa uflɛ wie mun ekun be nun. I wie yɛle fluwa nga Nɛsitle nin Alandi be klɛli’n, ɔ nin fluwa nga susute kun (United Bible Societies) m’ɔ yi Biblu’n ɔ klɛli be’n. Biblu’n i kacifuɛ’m be miannin be ɲin kpa be niannin ndɛ nga be klɛli i Glɛki nun’n i su sɛsɛsɛ yɛ be kacili-ɔ. Asa ekun’n, be miannin be ɲin kpa naan i nun ndɛ’m be wlɛ wunlɛ’n yo pɔpɔ. I sɔ mɔ be yoli’n ti’n be nga be kanngan nun’n be wun i nun ndɛ’m be wlɛ, kpɛkun ɔ wluwlu be wun.\nƝanmiɛn Ndɛ’n — Matie - Sa Nglo Yilɛ i kacifuɛ’m be miannin be ɲin naan b’a kan ndɛ’n i kɛ nga be fa kɛnnin i Glɛki’n nun’n sa. Andɛ aniɛn sunman nun’n kɛ bé kán blɛ ndɛ’n be bo blɛ trele nga sa kun juli’n. Ɔ kwla yo anunman, andɛ annzɛ ainman. Sanngɛ Glɛki’n nun’n be kan wafa nga be yo sa’n be uka su wie. Wie liɛ’n be yo like’n i kpɛ kunngba annzɛ kpɛ sunman annzɛ be yo be kɔ be ɲrun. Maan e nian ndɛ nga Zezi kɛnnin i Matie 6:33 nun’n. Glɛki nun ndɛ nga be kaci i kɛ “kunndɛ’n,” ɔ kle kɛ be yo like sɔ’n i titi. Ɔ maan be kacili ndɛ sɔ’n kɛ: “Amun dun mmua kunndɛ Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n nin i sa nuan su sɛsɛsɛ yolɛ’n titi, i sin’n, ɔ́ fá ninnge kwlaa sɔ mun úka su mán amun.” I sɔ’n yo maan Zezi i ndɛ’n i ɲin ngba fite weiin. I kunngba’n yɛle ndɛ ng’ɔ o Matie 7:7 nun’n. Be kacili i kɛ: “Maan amun srɛ like titi, yɛ bé fá mán amun. Amun kunndɛ like titi, yɛ amún wún i. Amun bobo anuan titi, yɛ bé tíke mán amun.”—Rɔmunfuɛ Mun 1:32; 6:2; Galasifuɛ Mun 5:15\nƆ yo maan Ɲanmiɛn Ndɛ’n tru asiɛ wunmuan’n su\nBiblu’n i bue nga laa be klɛli i Glɛki aniɛn nun’n, mɔ y’a kaci Wawle nun yɛ’n, ɔ ti junman’n i bo bolɛ. Y’a fa ajalɛ kɛ é káci Biblu’n i wunmuan’n Wawle nun. ?Be nga bé kánngan Biblu’n Wawle nun’n, be kwla lafi su kɛ i nun ndɛ’n ti su yɛ i wlɛ wunlɛ ti pɔpɔ kɛ Angle nun liɛ’n sa?\nƐɛn, be kwla lafi su sɔ. Afin Zoova i Lalofuɛ’m be Anuannzɛ’n i ɲrun dinfuɛ’m be niannin fluwa sɔ’n i kacilɛ Wawle nun’n su. Be fali ajalɛ ngwlɛlɛ su naan sran kunngba w’a kaciman Biblu’n. Ɔ maan asiɛ wunmuan’n su’n, be fali sran wie mun nvle wie’m be nun naan be kaci Biblu’n aniɛnaniɛn’m be nun. Zoova i Lalofuɛ’m be anuannzɛ’n i bo bia’n su lɔ’n, be sieli sran wie mun naan be uka fluwa kacifuɛ mun. Sran sɔ’m be tɛ be nga be kaci Biblu’n be kosan’m be su naan Biblu Traduction du monde nouveau nga be kaci i aniɛnaniɛn’m be nun’n, i nun ndɛ’n w’a yo su. Ɔrdinatɛli’m be uka fluwa kacifuɛ mun naan b’a kwla di be junman’n. Sanngɛ nán ɔrdinatɛli mun yɛ be kaci Biblu’n niɔn. Ɔrdinatɛli’m be ukali Biblu Traduction du monde nouveau i kacifuɛ mun naan b’a kwla kaci ndɛ mun sɛsɛsɛ, naan kusu i wlɛ wunlɛ’n w’a yo pɔpɔ kɛ Angle nun liɛ’n sa. Asa ekun’n, be ukali Biblu’n i kacifuɛ mun naan b’a kwla wun wafa nga be kacili Glɛki annzɛ Ebre nun ndɛ mma mun Angle nun’n. I sɔ’n ukali be naan b’a kwla wun wafa nga be kwla kaci ndɛ’n i kpa’n.\nAjalɛ kwlaa sɔ mɔ be fali’n ti’n, e wun kɛ be junman’n i bo guali klanman. É wlá amun fanngan kɛ amun kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n — Matie - Sa Nglo Yilɛ mɔ e kacili i Wawle nun’n i nun. Amun kwla kanngan nun ɛntɛnɛti su trele annzɛ JW Library su annzɛ amun kwla ɲan wie Zoova i Lalofuɛ’m be asɔnun ng’ɔ o amun lɔ’n i nun. Kɛ amún wá kánngan nun’n, amún wá wún kɛ i nun kannganlɛ’n yo fɛ, kpɛkun i nun ndɛ’n ti weiin. Be fitili Biblu’n nun fluwa’m be kwlaa be su. I sɔ’n úka amun naan amun a si ndɛ cinnjin nga be o Biblu’n nun fluwa’m be nun’n. Kpɛkun ɔ́ úka amun naan amun a kwla wun Biblu’n nun ndɛ mma wie mun ndɛndɛ. Ng’ɔ ti cinnjin kpa’n, yɛle kɛ ndɛ nga Ɲanmiɛn kannin’n i su yɛ be niannin be kacili i sɛsɛsɛ-ɔ, yɛ i nun ndɛ’n i wlɛ wunlɛ ti pɔpɔ.\nBiblu Ɲanmiɛn Ndɛ’n — Matie - Sa Nglo Yilɛ i nun ninnge wie mun\nFluwa’n i nun ndɛ mun: Ɔ o biblu’n nun fluwa kwlaa i bo bolɛ’n nun. Ɔ yo maan e kwla wun Biblu’n nun ndɛ mma nga e si be’n ndɛndɛ.\nI nun ndɛ’n ti su sɛsɛ: Ɲanmiɛn ndɛ mɔ be klɛli i Glɛki nun’n, Biblu’n i kacifuɛ’m be miannin be ɲin kpa be kacili i Angle nun kpɛkun i sin be kacili i Wawle nun. Be niannin su sɛsɛsɛ be yoli sɔ.\nI nun kannganlɛ ti pɔpɔ: Wafa nga be fa klɛli ndɛ’n maan i nun kannganlɛ’n yo fɛ.\nBe fali ndɛ mma mun yoli ndɛ kpɔlɛkpɔlɛ: I siesielɛ’n nun’n b’a faman ndɛ mma kun b’a yoman ndɛ kpɔlɛ kun. Sanngɛ be yoli be ndɛ kpɔlɛkpɔlɛ kɛ nga i klɛfuɛ klikli’n fa yoli’n sa.\nJa ngua lɛ ndɛ mun: Be kle wafa uflɛ nga be kwla kaci ndɛ’n, ɔ nin sa ng’ɔ juli’n i su ndɛ uflɛ wie mun.\nNdɛ’m be kunndɛwlɛ: I bue nga be flɛ i kɛ “Biblu’n nun ndɛ mma wie mun” i nun’n be kpali ndɛ mma wie mun nin Biblu’n nun ndɛ mma nga be o nun’n be sieli be lɔ.\nNdɛ’m be bo tulɛ lika: Be yiyili ndɛ mma kpanngban mɔ be boli be su Biblu’n nun’n be nun lɔ.\n^ ndɛ kpɔlɛ 10 Angle Biblu kun (New American Standard Bible) mɔ be yili i afuɛ nga be flɛ i 1971 nun’n, ndɛ nga be klɛli be fa fitili su’n nun’n, be seli kɛ: “Y’a klɛman sran fi dunman su, afin e lafi su kɛ Biblu’n bɔbɔ i nun ndɛ’n yɛ ɔ fata kɛ ɔ kle kɛ be kacili i kpa-ɔ.”\n^ ndɛ kpɔlɛ 14 Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Glɛki nun’n i nun ndɛ wie’m be fin Biblu’n i bue nga be klɛli i Ebre nun’n i nun. Blɛ sunman’n, Glɛki nun Biblu nga be flɛ i kɛ Sɛptanti’n i nun yɛ fluwa kacifuɛ’m be niannin be fali ndɛ sɔ mun-ɔn. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be yili Ɲanmiɛn i dunman’n Sɛptanti nga be yili be kasiɛn’n be nun. Ɔ maan fluwa sifuɛ kpanngban be waan ɔ fata kɛ be yi Ɲanmiɛn i dunman’n Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Glɛki aniɛn nun’n i nun wie. Sanngɛ laa Sɛptanti liɛ nun’n, Ɲanmiɛn i dunman Zoova’n wo nun, kpɛkun be klɛli i Ebre nun. I sɔ’n kle weiin kɛ ɔ fata kɛ be klɛ Ɲanmiɛn i dunman’n Biblu’n i bue nga laa be klɛli i Glɛki nun’n i nun.\nFa man sran Fa man sran Biblu kun mɔ i nun ndɛ’n i wlɛ wunlɛ ti pɔpɔ’n


Like suanlɛ 1\n?A si Zoova i Lalofuɛ wie mun? Atrɛkpa’n, be nga a si be’n, be ti ɔ mantanfuɛ annzɛ a nin be di junman, annzɛ a nin be o suklu kunngba’n nun. Annzɛ kusu be nin wɔ kokoli Biblu’n nun ndɛ’n i su yalɛ. ?Sanngɛ wan mun yɛle be bɔbɔ ba’n? ?Yɛ ngue ti yɛ be kan ninnge nga be lafi su’n i ndɛ kle sran mun ɔn?\nBe ti kɛ sran onga’m be sa. Yɛle kɛ be fin nvlenvle kwlaa nun. Be nun wie’m be ti aɲanbeunfuɛ, yɛ wie’m be ti yalɛfuɛ. Asa ekun’n, laa’n, be nun wie’m be o Ɲanmiɛn sulɛ wafa uflɛ wie nun. Wie mun bɔbɔ’n, laa be lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ. Sanngɛ kwlaa naan b’a kaci Zoova i Lalofuɛ’n, be fali be ɲin sieli i like nga Biblu’n kle’n su kpa. (Sa Nga Be Yoli’n 17:11) Yɛ be wa wunnin i kɛ like nga Biblu’n kle’n ti nanwlɛ. I sin’n, be fali ajalɛ kɛ bé sú Ɲanmiɛn Zoova.\nBiblu’n nun like suanlɛ’n yɛ ɔ uka be ɔ. Kɛ sran onga mun sa’n, be kusu sa o be su wie, yɛ be di fɔ. Sanngɛ kɛ mɔ be fa Ɲanmiɛn i mmla’m be su’n ti’n, be aeliɛ’n w’a yo kpa w’a tra laa’n. (Jue Mun 128:1, 2) Sa nga ti yɛ be ko kan Biblu’n nun ndɛ fɛfɛ’m be kle sran mun’n, i nun kun yɛ ɔ o lɛ ɔ.\nƝanmiɛn i mmla’m be su yɛ be nanti ɔ. Mmla sɔ’m be o Biblu’n nun. Kɛ mɔ be fa mmla sɔ’m be su’n ti’n, be klun jɔ, be ɲin yi sran yɛ be di nanwlɛ kpɛkun be yo be wiengu’m be ye. Asa ekun’n, be wun kpaja be yɛ be fa be wunmiɛn’n di junman kekle kpa. Asa kusu’n, be nin be awlobofuɛ’m be afiɛn’n sɛ, kpɛkun be nzuɛn ti kpa. Kɛ mɔ be lafi su kpa kɛ ‘Nyanmiɛn liɛ’n, ɔ kpa-man sran nun’n’ ti’n, be bu Zoova i Lalofuɛ nga be o mɛn wunmuan’n nun’n kɛ be niaan sa. Asa ekun’n, be yoman politiki yɛ be kpɔman be wiengu. Nanwlɛ, Zoova i Lalofuɛ’m be ti klɔ sran kɛ sran kwlaa sa, sanngɛ be nvle liɛ’n lemɛn i wunsu.—Sa Nga Be Yoli’n 4:13; 10:34, 35.\n?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be ti kɛ sran onga’m be sa ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun like suanlɛ’n ukali be ɔ?\nE mɛn dilɛ wafa’n kwla jɔ Zoova i klun. I kpa bɔbɔ’n, a kwla kaci i janvuɛ.


Biblu’n—Suan Ɲanmiɛn Ndɛ’n naan si ngwlɛlɛ | Mantan\n‘Ɲanmiɛn ndɛ’n’ ti ngwlɛlɛ ndɛ\n1, 2. ?Fluwa benin yɛ Zoova klɛli e ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ ɔ klɛli fluwa sɔ’n niɔn?\n?FLUWA nga amun awlɛn su sran kun m’ɔ o lika mmua kpa’n, ɔ klɛli amun koko nun wa’n, amun wla te kpɛn su? Kɛ ɔ́ kán lɔ ndɛ mun klé amun’n, nanwlɛ, ɔ yo amun fɛ kpa. Ɔ maan kannzɛ amun awlɛn su sran sɔ’n nunman amun wun koko wa’n, sanngɛ kɛ amun klɛ amun wun fluwa’n, amun nin i be afiɛn’n mantan titi.\n2 E Ɲanmiɛn Zoova mɔ e klo i’n, i kusu klɛli e fluwa wie. Kɛ e kanngan fluwa sɔ’n nun’n, aklunjuɛ nga e di’n, like fi tomɛn i. Fluwa sɔ’n yɛle Biblu’n. Biblu’n nun’n, Zoova kle e i sran’n i wafa ng’ɔ ti’n. Ɔ kle e like nga ɔ yoli be’n nin ng’ɔ sunnzun kɛ ɔ́ yó be’n. Yɛ ɔ kan ninnge uflɛ wie mun ekun be ndɛ. Ɔ kunndɛ kɛ e fa e wun e mɛntɛn i, i ti yɛ ɔ fɛli i Ndɛ’n mannin e ɔ. Ajalɛ’n i kpafuɛ nga Ɲanmiɛn mɔ i ngwlɛlɛ’n leman sin’n, ɔ kwla fa naan w’a kɛn i klun ndɛ’n w’a kle e’n, yɛ ɔ fali ɔ. Wafa nga be klɛli Biblu’n ɔ nin i nun ndɛ’m be kle kɛ Ɲanmiɛn i ngwlɛlɛ’n cɛnnin.\n?Ngue ti yɛ be klɛli fluwa’n niɔn?\n3. ?Wafa sɛ yɛ Zoova kannin Mmla’n nun ndɛ mun kleli Moizi ɔ?\n3 Sran wie’m be kwla usa be wun kɛ: ‘?Ngue ti yɛ Zoova nin klɔ sran mun b’a ijɔman trele ɔ?’ Laa’n, ɔ sinnin anzi wie’m be lika kannin ndɛ kleli sran mun. I sɔ yɛ ɔ yoli naan w’a fa Mmla’n w’a man Izraɛlifuɛ mun ɔn. (Galasifuɛ Mun 3:19) Sanngɛ sran nɛn nga be tili’n ɔ yo sro kpa. I ti’n, srɛ kunnin be. Ɔ maan be seli kɛ nán Zoova nin be ijɔ sɔ kun, sanngɛ maan ɔ sin Moizi ja su ɔ kan ndɛ’n kle be. (Ezipt Lɔ Tulɛ 20:18-20) Mmla’n i nun ndɛ’m be ti ndɛ kɔe 600. Zoova kannin be trele kleli Moizi.\n4. ?Sɛ ɔ ti kɛ b’a klɛman Ɲanmiɛn mmla mun’n, nn sran’m be kwla boli be su sɛsɛsɛ be kleli sran uflɛ? Amun fa sunnzun ase kun yiyi nun.\n4 ?Sɛ ɔ ti kɛ b’a klɛman Mmla’n, nn Moizi i wla kwla kpɛn mmla kwlaa sɔ’n su naan w’a fa kle nvle’n nunfuɛ mun? ?Yɛ be anunman’m be li? ?Bewaanbewaan ndɛ’m be ngunmin su yɛ bé láfi ɔ? Sɛ ɔ ti sɔ nn b’a kwlá boman Ɲanmiɛn i mmla’m be su sɛsɛsɛ b’a kleman be anunman mun. Maan e fa sunnzun ase kun e nian. Wienun ɔn sran kpanngban kpa b’a lɔngɔ lika kun. Kpɛkun be se amun kɛ amun bo ndɛ kun su kle be nun sran ng’ɔ dun mmua’n, naan i kusu ɔ bo su kle i wiengu ng’ɔ mɛntɛn i koko’n, naan be onga’m be yo sɔ lele be guɛ i lɔ. Ndɛ nga sran kasiɛnfuɛ’n ɔ́ tí’n, ɔ nin nga amun kɛnnin i bo bolɛ nun’n, bé sánsán be wun. Ɲanmiɛn Mmla’n i liɛ’n, w’a yoman sɔ.\n5, 6. ?Zoova seli Moizi kɛ ɔ yo i ndɛ’n i sɛ? ?Yɛ ngue ti yɛ Zoova i ndɛ’n m’ɔ klɛli mannin e’n, ɔ ti e su yralɛ like kpa kun ɔn?\n5 Kɛ mɔ Zoova ti ngwlɛlɛfuɛ’n ti’n, ɔ kunndɛli kɛ be klɛ i ndɛ’n be sie. Ɔ seli Moizi kɛ: “Klɛ ndɛ nga n kannin be lɛ mun! Afin be su yɛ ń jrán ń síesíe min nin wɔ yɛ Izraɛlfuɛ mun ye aenguɛ nga é trá nin-ɔn.” (Ezipt Lɔ Tulɛ 34:27) Afuɛ 1513 nun, ka naan Klistfuɛ’m be blɛ’n w’a ju’n, yɛ be boli Biblu’n i klɛlɛ’n bo ɔ. I klɛlɛ’n dili afuɛ 1.610. Zoova boli ‘i ndɛ’m be su wafawafa’ kleli sran kɔe 40 yɛ be klɛli ɔ. (Ebre Mun 1:1) Kɛ ɔ ko yo naan Ɲanmiɛn i Ndɛ’n w’a mlinman’n ti’n, fluwa klɛfuɛ wie’m be kusu, be boli be ɲin ase be klɛli ndɛ sɔ mun sɛsɛsɛ fluwa kpanngban su.—Neemi 13:13; Jue Mun 45:2.\n6 Zoova i ndɛ’n m’ɔ klɛ mannin e’n, ɔ ti e su yralɛ like kpa kun. Atrɛkpa sran kun klɛli amun fluwa cinnjin kun. Yɛ kɛ mɔ fluwa sɔ’n wlali amun fanngan kpa ti’n, amun fa sieli naan amun a kanngan nun b’a flan nun lele. ?Nɛ́n i ɔ? Kɛ fluwa nga Zoova klɛli mannin e’n ɔ ti sɔ wie ɔ. Kɛ mɔ Zoova maan be klɛli i ndɛ’n ti’n, e kwla kanngan nun cɛn kwlaa yɛ e kwla bu su akunndan. (Jue Mun 1:2) Ɔ maan “Ɲanmiɛn i ndɛ sɔ’n wla e fanngan” titi.—Rɔmfuɛ Mun 15:4.\n?Ngue ti yɛ klɔ sran mun yɛ be klɛli Ɲanmiɛn Ndɛ’n niɔn?\n7. ?Kɛ Zoova fali klɔ sran mun kɛ be klɛ i Ndɛ’n, ngue ti yɛ i sɔ’n yi i ngwlɛlɛ’n i nglo ɔ?\n7 Kɛ Zoova fali klɔ sran mun kɛ be klɛ i ndɛ’n, i sɔ’n yi i ngwlɛlɛ’n i nglo. ?Sɛ ɔ ti kɛ anzi mun yɛ Zoova fali be kɛ be klɛ Biblu’n, nn i nun ndɛ’n yó fɛ kɛ nga sa? Ɔ ti su kɛ anzi’m be kwla yiyi wafa nga be nin Zoova be afiɛn’n mantan kpa’n i nun be kle e. Kpɛkun be kwla kan klɔ sran mɔ be nin Ɲanmiɛn nantili nanwlɛ su’n be su ndɛ wie. ?Sanngɛ sɛ ɔ ti kɛ anzi mɔ be si ninnge tra e lele’n, mɔ be wunmiɛn’n tra e liɛ’n lele kpe nun’n, yɛ be klɛli Biblu’n, nn i nun ndɛ’m bé yó e liɛ’n su?—Ebre Mun 2:6, 7.\n8. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n i klɛfuɛ’m be bɔbɔ be kwla fali akunndan klɛli Ɲanmiɛn ndɛ’n niɔn? (An nian ndɛ ng’ɔ o ja ngua lɔ’n nun wie.)\n8 Kɛ Zoova fali klɔ sran mun kɛ be klɛ i ndɛ’n ti’n, like nga e sa miɛn i wun bɔbɔ cɛ yɛ ɔ fa mannin e ɔ. Like sɔ’n yɛle fluwa kun mɔ i nun ndɛ’n fin Ɲanmiɛn’n, mɔ i kunngba’n ti klɔ sran’m be liɛ’n su’n. (2 Timote 3:16) ?Wafa sɛ yɛ Zoova kwla yoli i sɔ’n niɔn? Kpɛ sunman’n, ɔ mannin be nga be klɛli i ndɛ’n be atin naan be ‘nian nun kpa kunndɛ fɔnvɔlɛ ndɛ kpakpa mun, naan be nian kɛ sa’n fa ti’n su, be klɛ be.’ (Akunndanfuɛ’n 12:10, 11) I sɔ ti yɛ ɔ le Biblu’n nun fluwa kun nin i klɛlɛ wafa’n niɔn. Fluwa klɛfuɛ’m be finwlɛ’n, ɔ nin be sran’n i wafa nga be ti’n, be ɲin fite Ɲanmiɛn ndɛ nga be klɛli’n nun. * Kannzɛ ɔ ti sɔ’n, sanngɛ ‘Ɲanmiɛn i wawɛ’n yɛ ɔ [fali ndɛ mun] wlali be nuan yɛ be kannin ɔn.’ (2 Piɛr 1:21) Ɔ maan ndɛ kwlaa nga be klɛli’n, ɔ ti “Nyanmiɛn ndɛ” sakpa.—1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:13.\n9, 10. ?Ngue ti yɛ klɔ sran mɔ Ɲanmiɛn fali be kɛ be klɛ Biblu’n, ɔ yo maan i nun ndɛ’n wluwlu e wun kpa ɔ?\n9 Kɛ mɔ klɔ sran mun yɛ Ɲanmiɛn fali be kɛ be klɛ Biblu’n ti’n, i nun ndɛ’n wluwlu e wun kpa. Be nga be klɛli Biblu’n be ti klɔ sran kɛ e sa wie. Fɔ m’ɔ o be nun’n ti’n, ɲrɛnnɛn kunngba nga e wun i’n, be wunnin i wie. Wie liɛ bɔbɔ’n, Zoova wawɛ’n maan be nun wie’m be klɛli be bɔbɔ be sa nga be yoli’n, ɔ nin wafa nga be yoli mɔ be kwla jrannin kekle’n. (2 Korɛntfuɛ Mun 12:7-10) Ɔ maan wafa nga be kannin be bɔbɔ be su ndɛ’n, anzi fi kwlá yoman sɔ.\n10 I wie yɛle Davidi m’ɔ yoli Izraɛli famiɛn’n i liɛ’n. Ɔ yoli sa tɛtɛ wie mun. Jue kun nun’n, ɔ tuli i klun srɛli Zoova kɛ ɔ yaci i wun sa’n cɛ i. Ɔ klɛli kɛ: “Yo min saun kpa maan min wun sa’n kwlaa wie weiin. Afin n wun sa tɛtɛ nga n yo be’n. Sa tɛtɛ sɔ’m be sinsin min nyin su. Nian, sa tɛ nun yɛ be wuli min ɔn, afin sa tɛ nun yɛ min nin wunnzɛli min ɔn. Nán fuan min maan n jaso ɔ nyrun lɛ, nán yi ɔ wawɛ b’ɔ o min nun’n. Sraka nga Nyanmiɛn kunndɛ’n yɛlɛ be wun ase kanlɛ bɔ maan be di sa nga be yoli’n i nanwlɛ’n. Ee Nyanmiɛn, sran ng’ɔ yo sɔ’n, i wun yo wɔ fɛ.” (Jue Mun 51:4, 5, 7, 13, 19) ?Amun wunman kɛ Davidi i wla’n boli i wun dan’n? ?Sran nga fɔ nunmɛn i nun’n, ɔ kan ndɛ kɛ ngalɛ sa’n ɔ yo ye?\n?Ngue ti yɛ be klɛli sran’m be su ndɛ Biblu’n nun ɔn?\n11. ?Sran wafa benin mun yɛ be klɛli be su ndɛ Biblu’n nun kɛ “bé fá klé e ngwlɛlɛ” ɔ?\n11 Like kun ekun o lɛ mɔ i ti yɛ Biblu’n i nun ndɛ’n yo e fɛ ɔ. Yɛle kɛ, Biblu’n nun ndɛ’n i dan lika ɔ kan klɔ sran’m be ndɛ. Sran sɔ’m be nun wie’m be suli Ɲanmiɛn yɛ be nun wie’m b’a sumɛn i. Ninnge nga be yoli’n ɔ nin sa ng’ɔ tɔli be su’n, ɔ nin aklunjuɛ nga be dili’n be o Biblu’n nun. Wafa nga ajalɛ nga be fali’n, i bo’n guali’n, ɔ o Biblu’n nun wie. Be klɛli ndɛ sɔ mun kɛ “bé fá klé e ngwlɛlɛ.” (Rɔmfuɛ Mun 15:4) Wafa nga Zoova fa sran sɔ’m be su ndɛ’n kle e like’n, ɔ kan e awlɛn’n. Maan e nian ndɛ sɔ’m be nun wie mun.\n12. ?Wafa sɛ yɛ be nga be nin Ɲanmiɛn b’a nantiman kpa’n, be su ndɛ’n uka e ɔ?\n12 Biblu’n kan sran wie mun mɔ be nin Ɲanmiɛn b’a nantiman kpa’n, ɔ nin klunwifuɛ wie’m be ndɛ. Sa ng’ɔ juli be su kusu’n, ɔ kɛn i ndɛ wie. Sran sɔ’m be yoli sa tɛ wie mun. Be sa tɛ sɔ’m be yili be nzuɛn tɛ’n i nglo. I wie yɛle Zida Iskariɔti liɛ’n. Kɛ e wun wafa nga ɔ yili Zezi mannin’n, e wun i wlɛ weiin kpa kɛ be wiengu bo waka kpɛlɛ’n ti tɛ. (Matie 26:14-16, 46-50; 27:3-10) Ndɛ kɛ ngalɛ sa’m be wluwlu e wun kpa, yɛ be uka e naan y’a wun ayeliɛ nga be ti tɛ’n be wlɛ naan y’a kpalo be.\n13. ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n uka e naan y’a wun sa kpa yolɛ’n i wlɛ kpa ɔ?\n13 Biblu’n kan Ɲanmiɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ kpanngban be ndɛ wie. Ɔ kan be nantilɛ kpa’n i ndɛ. Nzuɛn kpa ng’ɔ kwla uka e naan y’a fa e wun y’a mantan Ɲanmiɛn’n, sran sɔ’m be yili be nglo. I kun yɛle Ɲanmiɛn sulafilɛ’n. Biblu’n tuli nzuɛn sɔ’n i bo, yɛ ɔ kle e kɛ sɛ e kunndɛ kɛ Ɲanmiɛn i klun jɔ e wun’n, ɔ fata kɛ e lafi i su. (Ebre Mun 11:1, 6) Sanngɛ sran wie mun mɔ be yili Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i nglo kpa’n, be ndɛ o Biblu’n nun wie. Be nun kun yɛle Abraamu. Ɲanmiɛn mɔ Abraamu lafili i su dan’n ti’n, ɔ ka kaan naan w’a fa Izaaki w’a yi tɛ w’a mɛn i. (Bo Bolɛ, ndɛ tre 22; Ebre Mun 11:17-19) Ndɛ kɛ ngalɛ sa’m be ti’n, e wun like nga be flɛ i Ɲanmiɛn sulafilɛ’n i wlɛ kpa ekun. Nanwlɛ, Zoova si ngwlɛlɛ dan! Afin ɔ seman e ngbɛn kɛ e suan sa kpa yolɛ. Sanngɛ ɔ kle e wafa nga sran wie’m be yoli sa kpa’n naan y’a kwla sɔnnzɔn be’n.\n14, 15. ?Bla kun m’ɔ ɔli Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ’n i su ndɛ benin yɛ Biblu’n kan ɔn? ?Yɛ ngue yɛ ndɛ sɔ’n kle e Zoova su ɔ?\n14 Wie liɛ’n, sran’m be su ndɛ nga Biblu’n kan’n, ɔ kle e sran’n i wafa nga Zoova ti’n i su like. I wie yɛle bla nga Zezi wunnin i Ɲanmiɛn srɛlɛ sua’n nun lɔ’n i su ndɛ’n. Le kun’n, Zezi ti sika guawlɛ’n i wun lɛ, ɔ su nian wafa nga sran’m be yi sika be gua nun’n. Aɲanbeunfuɛ sunman “be gua nun kpanngban.” Sanngɛ Zezi fɛli i ɲin sieli i angbeti bla yalɛfuɛ kun su. Bla sɔ’n fali “jɛtɛ mma kanngan nnyɔn b’ɔ ju kɛ bablu kun sa’n” ɔ fa guali nun. * I kwlaa ng’ɔ le i’n, yɛ ɔ o lɛ ɔ. Bla sɔ’n i wun akunndan nga Zezi buli’n, i kunngba’n yɛ Zoova buli ɔ. Zezi seli kɛ: “Angboti bla yalɛfuɛ nga i sika liɛ’n b’ɔ yili’n ɔ tra be nga’m be liɛ nga be yi guali sika guawlɛ nun’n.” I ndɛ sɔ’n i bo’n yɛle kɛ sɛ be kan be onga’m be sika nga be mannin’n i kwlaa bo nun’n, ɔ juman bla sɔ’n i liɛ’n nun.—Mark 12:41-44; Lik 21:1-4; Zan 8:28.\n15 Sran wunmuan nga be ɔli Ɲanmiɛn sua’n nun lɔ cɛn sɔ’n nun’n, angbeti bla sɔ’n i ngunmin yɛ be kɛn i ndɛ Biblu’n nun ɔn. Nán ngbɛn ti ɔ. Afin Zoova fa bla sɔ’n i ndɛ’n fa kle e kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn kun m’ɔ si ye ɔ. Kɛ e tu e klun e mɛn i like’n, sɛ i li bɔbɔ ɔ ti kaan sɛ’n, sanngɛ ɔ jɔ i klun. Nanwlɛ, wafa nga Zoova yoli naan y’a wun ndɛ nanwlɛ sɔ’n i wlɛ’n, ɔ leman wunsu. I sɔ’n kan e awlɛn’n dan!\nNdɛ nga Biblu’n yiyiman be nun’n\n16, 17. ?Kɛ mɔ Zoova w’a yiyiman ndɛ kwlaa nun i Ndɛ’n nun’n, wafa sɛ yɛ i sɔ’n yi i ngwlɛlɛ’n i nglo ɔ?\n16 Kɛ e klɛ e awlɛn su sran kun i fluwa’n, e klun ndɛ’n kwla sɔn, sanngɛ e klɛ wie e yaci wie lɛ. ?Nɛ́n i ɔ? I kunngba’n, Zoova kannin sran wie mun ɔ nin sa wie’m be ndɛ Biblu’n nun. Kusu kɛ ɔ́ yó i sɔ liɛ’n, w’a yiyiman ndɛ sɔ’m be ngbɛsungbɛsu kwlaa nun. (Zan 21:25) I wie yɛle kɛ, ɔ ju wie’n, kɛ é kánngan Zoova i jɔlɛ dilɛ ndɛ mun Biblu’n nun’n, e wunman be wlɛ kpa. Kɛ mɔ Zoova w’a yiyiman ndɛ kwlaa nun’n, i sɔ’n yi i ngwlɛlɛ’n i nglo wie. ?Wafa sɛ?\n17 Wafa nga Zoova maan be klɛli i ndɛ’n, ɔ yi e klun akunndan’n i nglo. Ebre Mun 4:12 se kɛ: “Nyanmiɛn i ndɛ nga ɔ ko kan’n, wuun w’a kan ɔ kaci-mɛn i, ɔ maan sran’m be kaci. Sɛ e kwla se’n, wuun é sé kɛ ɔ la tra tokofi. Ɔ wɔ ɔ wlu lele ɔ ju be wawɛ’n, nin be anwlɛn’n [...] nun, ɔ si be klun akunndan’n, ɔ nin be klun sa’n.” Biblu’n nun ndɛ’n, ɔ yi e klun akunndan’n i nglo. Be nga akplowa silɛ ti yɛ be kanngan nun’n, kɛ be wunman like kun i wlɛ’n, be akunndan’n sanngan. Ɔ maan be kwla bu i kɛ Zoova kloman sran, naan ɔ siman ngwlɛlɛ yɛ ɔ yoman sa nuan su sɛsɛsɛ.\n18, 19. (a) ?Sɛ y’a kaman lɛ y’a wunman Biblu’n nun ndɛ wie i wlɛ’n, ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ i sɔ’n sanngan e akunndan ɔn? (b) ?Sɛ e waan é wún Ɲanmiɛn Ndɛ’n i wlɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ? ?Yɛ ngue ti yɛ i sɔ’n kle kɛ Ɲanmiɛn si ngwlɛlɛ dan ɔn?\n18 Kɛ e fa akunndan klanman e suan Biblu’n nun ndɛ’n i kpa’n, wafa nga Biblu’n i wunmuan’n kan Zoova i ndɛ’n, yɛ e wun i ɔ. Ɔ maan, sɛ e wunman Biblu’n nun ndɛ wie wlɛ’n, ɔ su sannganman e akunndan’n. Kɛ é súan Biblu’n nun like é kɔ́’n, wafa nga Ɲanmiɛn Zoova ti’n, é sí i kpa é kɔ́ é ɲrun. Kannzɛ bɔbɔ i klikli nun’n, e wunman ndɛ kun i wlɛ’n, annzɛ e wunman like nga ti yɛ Ɲanmiɛn fali ajalɛ wie’n i wlɛ’n, Zoova i su like nga e suɛnnin i Biblu’n nun’n ti’n, e si kpa kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn kun m’ɔ klo sran, yɛ ɔ yo sa i nuan su sɛsɛsɛ.\n19 Sɛ e waan é wún Ɲanmiɛn Ndɛ’n i wlɛ’n, ɔ fata kɛ e fa akunndan kpa e kanngan Biblu’n nun e suan nun like. Nanwlɛ, i sɔ’n kle kɛ Ɲanmiɛn si ngwlɛlɛ. ?Nɛ́n i ɔ? Sran nga be si ngwlɛlɛ kpa’n, be kwla klɛ fluwa kun mɔ “ngwlɛlɛfuɛ nin be bɔ be si sa’n” be ngunmin yɛ be kwla wun i nun ndɛ’n i wlɛ ɔ. Sanngɛ Ɲanmiɛn i fluwa’n i liɛ’n, be nga be klun akunndan’n ti kpa’n be ngunmin cɛ yɛ be kwla wun i nun ndɛ’n i wlɛ ɔ. Nanwlɛ, Ɲanmiɛn si ngwlɛlɛ dan!—Matie 11:25.\nFluwa kun m’ɔ kle ‘ngwlɛlɛ’n’\n20. ?Ngue ti yɛ saan Zoova ngunmin yɛ ɔ kwla kle e wafa nga e kwla di e mɛn’n i kpa ɔ? ?Yɛ i sɔ yolɛ nun’n, ngue yɛ ɔ o Biblu’n nun m’ɔ kwla uka e ɔ?\n20 Zoova i Ndɛ’n nun’n, ɔ kle e wafa nga e kwla di e mɛn’n i kpa’n. Kɛ m’ɔ ti e Yifuɛ’n ti’n, ɔ si ninnge nga e sa mian be wun’n tra e bɔbɔ ba’n. Titi’n, sran kwlaa kunndɛ kɛ be klo i. Sran kwlaa kunndɛ kɛ ɔ́ dí aklunjuɛ. Yɛ sran kwlaa kunndɛ kɛ ɔ nin i wiengu’m be afiɛn sɛ. “Ngwlɛlɛ ndɛ” nga be o Biblu’n nun’n be kwla uka e naan e liɛ w’a yo ye. (Nyanndra Mun 3:21) Fluwa nga i akpasua kwlaa le ndɛ tre kun m’ɔ kle e wafa nga e kwla fa Biblu’n i afɔtuɛ’m be su ɔ. Maan e kan afɔtuɛ sɔ’m be nun kun i ndɛ.\n21-23. ?Afɔtuɛ kpa benin yɛ ɔ kwla uka e naan y’a faman sa nga be yo e’n, y’a sieman e klun ɔn?\n21 Atrɛkpa’n, amun a sie i nzɔliɛ le kɛ be nga klunngbɔ o be klun’n, be yo be bɔbɔ be wun abɔlɛ. Afin sɛ é kwlá sé’n, klunngbɔ’n ti kɛ trɔ nɔnninnɔnnin wie yɛ b’a sua sa. Kɛ be yo e sa’n mɔ e bu i akunndan trilili’n, e wla guaman ase yɛ e klun jɔman. Fluwa sifuɛ dandan’m be waan be nga be fa sa sie be klun’n, be kwla ɲan awlɛn ba ya ɔ nin tukpaciɛ kekle uflɛ wie mun ekun. Sanngɛ laa kpa’n, ka naan fluwa sifuɛ sɔ’m b’a wun i sɔ liɛ’n i wlɛ’n, Biblu’n kannin ngwlɛlɛ ndɛ yɛ’n: “Gua ya ble’n i ase, yaci ya’n mlɔnmlɔn.” (Jue Mun 37:8) ?Wafa sɛ yɛ e kwla fa afɔtuɛ sɔ’n su ɔ?\n22 Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “Sran ng’ɔ si ngwlɛlɛ’n [annzɛ ɔ ti akunndanfuɛ’n] ɔ fa-man ya ndɛndɛ. Sa nga be yo i’n, ɔ yaci cɛ, i sɔ yolɛ yɛ ɔ kunndɛ-ɔ.” (Nyanndra Mun 19:11) Kɛ be se kɛ sran kun ti akunndanfuɛ’n, i bo’n yɛle kɛ ɔ wun sa’m be bo kpa. Ɔ maan sa nga ti yɛ sran kun kan ndɛ wie annzɛ ɔ yo like wie’n, ɔ wun i wlɛ. Sɛ sran wie yoli e sa’n, maan e bu sa nga ti yɛ ɔ yoli sɔ’n i akunndan. I sɔ’n úka e naan y’a buman sran sɔ’n i wun akunndan tɛ.\n23 Biblu’n man afɔtuɛ kun ekun. Ɔ se kɛ: “Sa nga amun wiengu yo bɔ an wun i’n, maan ɔ sɔn amun nun, sɛ sran kun yo i wiengu sa’n, maan ɔ yaci cɛ i.” (Kolɔsfuɛ Mun 3:13) Kɛ be se kɛ ‘maan ɔ sɔn amun nun’n’ ɔ kle kɛ, kannzɛ e wiengu’m be ayeliɛ wie kun e ya sɛ’n, sanngɛ maan e tra e awlɛn be wun. Sɛ e yo sɔ’n, e su faman sa e sieman e klun. Kɛ be se kɛ e ‘yaci e cɛ’n,’ i bo’n yɛle kɛ nán maan klunngbɔ tran e klun. E Ɲanmiɛn’n m’ɔ si ngwlɛlɛ’n, ɔ si kɛ sa wie’m be ti’n, ɔ fata kɛ e yaci e wiengu’m be wun sa cɛ be. Yɛle kɛ i sɔ’n yo e wiengu’m be ye kpɛkun e bɔbɔ e wla gua ase. (Lik 17:3, 4) Nanwlɛ, ngwlɛlɛ ndɛ o Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun o!\n24. ?Kɛ e fa Ɲanmiɛn i ngwlɛlɛ ndɛ’m be su’n, i bo’n gua sɛ man e?\n24 Klolɛ dan mɔ Zoova klo e’n ti’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kɛ́n i klun ndɛ klé e. Like kpafuɛ ng’ɔ kwla yo naan w’a kɛn i klun ndɛ’n yɛ ɔ yoli ɔ. Yɛle kɛ ɔ fɛli i wawɛ’n mannin klɔ sran wie mun naan be klɛ fluwa kun. Ɔ maan Zoova bɔbɔ i ngwlɛlɛ ndɛ mun yɛ be o fluwa sɔ’n nun ɔn. I ngwlɛlɛ ndɛ sɔ’m “be ti nanwlɛ.” E kwla lafi be su. (Jue Mun 93:5) Kɛ e mɛn dilɛ nun’n e fa ngwlɛlɛ ndɛ sɔ’m be su’n, mɔ e kan be ndɛ e kle e wiengu mun’n, e nin Ɲanmiɛn mɔ i ngwlɛlɛ’n leman sin’n, e afiɛn’n mantan kpa. Like kun ekun m’ɔ kle kɛ Zoova i ngwlɛlɛ’n cɛnnin’n, ndɛ tre ng’ɔ́ bá lɛ’n nun’n, é wá kɛ́n i ndɛ. Like sɔ’n yɛle kɛ ɔ kwla bo sa’m be su naan b’a ju, yɛ ɔ kwla yo naan i klun sa’n w’a kpɛn su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 8 Davidi m’ɔ ti bua tafuɛ’n, ɔ fali bua talɛ’n i su sunnzun ase. (Jue Mun 23) Matie m’ɔ ti gua bo sika defuɛ’n, ɔ boli ninnge’m be nuan yɛ ɔ boli sika nuan wie. (Matie 17:27; 26:15; 27:3) Yɛ Liki m’ɔ ti dɔɔtrɔ’n, ɔ kannin ndɛ wie m’ɔ kle kɛ ɔ di dɔɔtrɔ junman ɔn.—Lik 4:38; 14:2; 16:20.\n^ ndɛ kpɔlɛ 14 Zuifu’m be blɛ su’n, jɛtɛ mma kanngan nɲɔn sɔ’m be ti miniti 15 junman i ti akatua. Be kwlá fa toman ndrofia kun bɔbɔ. Kusu nn anunman’m be nun ng’ɔ leman gua’n, mɔ yalɛfuɛ’m be kwla to naan b’a di’n, yɛle ndrofia’n.\nNyanndra Mun 2:1-6 ?Ngue yɛ ɔ fata kɛ e mian e ɲin e yo naan y’a wun ngwlɛlɛ ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n i bo ɔ?\nNyanndra Mun 2:10-22 ?Wafa sɛ yɛ Biblu’n nun ngwlɛlɛ ndɛ’m be su nantilɛ’n kwla yo e ye ɔ?\nRɔmfuɛ Mun 7:15-25 ?Wafa sɛ yɛ ndɛ nga kle kɛ, kɛ Ɲanmiɛn maan klɔ sran’m be klɛli i Ndɛ’n, ɔ ti ngwlɛlɛ ayeliɛ ɔ?\n1 Korɛntfuɛ Mun 10:6-12 ?Ngue yɛ Izraɛlifuɛ’m be su ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n, ɔ kle e ɔ?\n?Ngue ti yɛ Biblu Traduction du monde nouveau’n leman wunsu ɔ?