?Ngue yɛ sran le atin yo i Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun-ɔn? | Wafa nga Zezi nantili’n\nNDƐ TRE 32\n?Ngue yɛ sran le atin yo i Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun-ɔn?\nMATIE 12:9-14 MARKI 3:1-6 LIKI 6:6-11\nZEZI YOLI SRAN KUN MƆ I SA TI WUWA’N I JUEJUE WUNMIƐN-LOLƐ-CƐN’N NUN\nWunmiɛn-lolɛ-cɛn kun ekun nun’n, Zezi ɔli Ɲanmiɛn sulɛ sua kun nun. Atrɛkpa’n, Galile mɛn’n nun lɔ-ɔ. Ɔ toli bian kun lɔ. Bian sɔ’n i sa fama’n ti wuwa. (Liki 6:6) Cɛn sɔ’n nun’n, mmla klɛfuɛ mun nin Farizifuɛ’m be o lɛ wie. Be niannin Zezi siin. ?Ngue ti-ɔ? Ndɛ nga be kannin’n, ɔ yili like nga ti yɛ be niɛnnin i siin sɔ’n i nglo. Be usɛli i kɛ: “?Sran kun le atin yo sran juejue Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun?”—Matie 12:10.\nZuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛnngbɛn’m be waan sɛ sran kun i nguan’n nunman wie nuan’n, ɔ fataman kɛ be niɛn i lika Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun. Ɔ maan sɛ sran kun i lika wie fɔnndɔn’n, ɔ fataman kɛ be niɛn i lika Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun. Afin i nguan’n nunman wie nuan. Ɔ maan nán kɛ bian nga i sa ti wuwa’n yo be annvɔ ti yɛ be usali Zezi i ndɛ sɔ’n niɔn. Sanngɛ be su kunndɛ ndɛ kun naan bé jrán su bé bú i fɔ.\nSanngɛ Zezi wunnin be gblɛ sɔ’n i bo. Mmla nga Ɲanmiɛn mannin’n nun’n, i waan nán maan sran di junman Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun. Zezi wunnin kɛ akunndan nga Farizifuɛ’m be bu’n, ɔ timan su kaan sa. Afin ɔ nin Ɲanmiɛn i Mmla’n be sansan be wun dan. (Ezipt Lɔ Tulɛ 20:8-10) Farizifuɛ’m be kan junman kpa nga Zezi di’n i ndɛ tɛ titi. Sanngɛ siɛn’n, like nga Zezi su wa yo’n, ɔ su yoman be fɛ kaan sa. Zezi seli bian’n kɛ: “Jaso, bla afiɛn wa.”—Marki 3:3.\nI sin’n, Zezi kpɛli i ɲin mmla klɛfuɛ mun nin Farizifuɛ’m be wun lɔ naan w’a usa be kɛ: “?Sɛ amun le bua kun naan Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun’n, bua sɔ’n tɔ kunman nun’n, amun nun onin cɛ yɛ ɔ su trɛmɛn i fiteman-ɔn?” (Matie 12:11) Sran ng’ɔ le bua’n, i bua sɔ’n ti’n ɔ kwla ɲan sika kpanngban. Ɔ maan sɛ i bua’n tɔ kunman nun’n, ɔ su yacimɛn i lɛ lele naan aliɛ cɛn i lɔ. Afin ɔ cɛman naan bua’n w’a wu. Kpɛkun i sika sáci. Asa ekun’n, Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “Klun-ufuefuɛ’n i nnɛn’m be ndɛ lo i.”—Nyanndra Mun 12:10.\nZezi usali be ekun kɛ: “?Klɔ sran timan kpa traman bua lele? I sɔ’n ti, Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n nun’n, sran le atin yo like ng’ɔ ti kpa’n.” (Matie 12:12) Ɔ maan sɛ Zezi yo bian’n i juejue’n, w’a saciman Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n. Aunnvuɛ yɛ ɔ sili i-ɔ. Ndɛ nga Zezi kannin’n, fiɛn kaan sa nunmɛn i sin. I sɔ’n ti’n, kɛ Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛnngbɛn’m be tili ndɛ sɔ’n, b’a ɲanman ndɛ fi b’a kɛnmɛn i kun.\nAkunndan tɛ nga be bu’n ti’n, Zezi fali ya kpa. Ɔ niannin be siin, kpɛkun ɔ seli bian’n kɛ: “Tinngɛ ɔ sa’n nun.” (Matie 12:13) Yɛ bian’n tinngɛli nun-ɔn. Bé nían-ɔn, i sa’n w’a sɛ i sin w’a yo kpa. Nanwlɛ, ɔ yoli bian’n i fɛ lele! ?Sanngɛ be nga be waan bé súa Zezi i aya’n, be wun yoli be sɛ?\nKɛ ɔ yo naan bian’n i sa mɔ Zezi yoli i juejue’n, ɔ yo Farizifuɛ’m be fɛ’n, w’a yoman sɔ. Be fiteli ndɛndɛ kpa. Kpɛkun “be nin be nga be o Erɔdu sin’n be ko yiali. Be cicili [Zezi] i wun ndɛ kɛ bé kún i.” (Marki 3:6) Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa nga be flɛ i nunfuɛ mun kɛ Sadisefuɛ mun’n, be o be nga be o Erɔdu sin’n be nun wie. Titi’n, Sadisefuɛ sɔ mun be nin Farizifuɛ’m be nuan sɛman. Sanngɛ kɛ ɔ ko yo naan b’a kwla kun Zezi’n ti’n, be bo wa yoli kun.\n?Ngue yɛ Zezi yoli mɔ w’a yoman Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛnngbɛn’m be fɛ kaan sa-ɔ?\n?Wunmiɛn-lolɛ-cɛn’n i su akunndan benin yɛ Zuifu’m be Ɲanmiɛn sulɛ wafa’m be su kpɛnngbɛn’m be bu m’ɔ timan su-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Zezi kpaloli be akunndan tɛ sɔ’n ngwlɛlɛ su-ɔ?


Nanwlɛ dilɛ’n—Ɔ ti kpa tra diaman lele\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel (Central) Cambodgien Chitonga Chokwe Chol Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Espagnol Français Garifuna Groenlandais Hmong (White) Iban Icibemba Italien Javanese Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lamba Lao Lifu Lingala Lunda Luvale Maltais Mam Mambwe-Lungu Mazateco (Huautla) Mizo Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ndonga Ndébélé Ngabere Ngangela Nias Nyaneka Nyanja Otètèla Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Saramaccan Sepedi Sesotho (Lesotho) Silozi Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tahitien Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Tzeltal Umbundu Uruund Venda Wallis Wawle Wayuunaiki Xhosa Zoulou\nDiaman’n ti yɛbuɛ kpa dan. Be yo wie atɛ miliar kpanngban. Sanngɛ, like kun o lɛ’n, Ɲanmiɛn ɲrun’n ɔ ti kpa tra diaman annzɛ yɛbuɛ kpakpa’m be kwlaa. ?Like sɔ’n yɛle benin?\nBe flɛ aniaan bla kun kɛ Ikanusu. Ɔ tran nvle nga be flɛ i kɛ Armeni’n i su lɔ. Ɔ ti jasin bofuɛ. Sanngɛ, be nin a yomɛn i batɛmun. Cɛn kun’n, ɔ isali fluwa kun. Sika kpanngban o nun. Yɛ ɔ kan kleli i wun’n. I kusu ti jasin bofuɛ. Yɛ be nin a yomɛn i batɛmun wie.\nBlɛ sɔ’n nun’n, nn be sa w’a mian sika wun kpa. Afin sran wie i kalɛ o be su. Sanngɛ, be kunndɛli sran ng’ɔ le fluwa sɔ’n, yɛ be fɛ i sika’n ko mɛnnin i. Ɔ boli bian sɔ’n nin i awlofuɛ’m be nuan. Ikanusu nin i wun’n be seli bian’n kɛ Biblu’n nun like mɔ be suan’n, i ti yɛ b’a faman sika’n niɔn. Kpɛkun, be kannin Zoova i Lalofuɛ’m be ndɛ kleli be. Yɛ be fali fluwa nga Anuannzɛ’n yi be’n, be nun wie mun mannin be.\nBian’n nin i awlofuɛ’m be waan bé mán Ikanusu i sika, afin ɔ yoli be ye. Sanngɛ, w’a kplinman su. Kɛ aliɛ cɛnnin’n, bian’n i yi’n ko lali Ikanusu nin i wun’n be ase. Kpɛkun, ɔ jrannin Ikanusu i wun lele kɛ ɔ fa asumanndi kun mɔ be fali diaman be yoli’n.\nIkanusu nin i wun’n be kleli kɛ be ti nanwlɛfuɛ. Be ayeliɛ sɔ’n, ɔ kwla bo sran kpanngban be nuan. ?Sanngɛ, ɔ kwla bo Zoova i nuan wie? ?Wafa sɛ yɛ Zoova bu be ayeliɛ sɔ’n niɔn? ?Nanwlɛ mɔ be dili’n, ɔ́ ká ngbɛn?\nNZUƐN KPA’N, I KPA TRA AƝANBEUN NINNGE MUN\nKosan nga e usali be lɛ’n, be su tɛlɛ’n timan kekle Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be sa nun. Afin be si kɛ sran ng’ɔ fa Ɲanmiɛn i nzuɛn’n, ɔ ti kpa dan. I nzuɛn sɔ’n ti kpa tra yɛbuɛ kpakpa kɛ diaman nin sika ɔkwlɛ mun sa’n lele. Nanwlɛ, akunndan nga Zoova bu’n, nɛ́n i kunngba’n yɛ sran kpanngban be bu ɔ. (Ezai 55:8, 9) Zoova i sufuɛ’m be wun i wlɛ kɛ sɛ be fa Zoova i nzuɛn’n, ɔ ti kpa tra like kwlaa.\nWafa nga Biblu’n kan ngwlɛlɛ nin akunndan silɛ’n be ndɛ’n, ɔ kle sɔ weiin. Nyanndra Mun ndɛ tre 3 i mma 13 lele 15 se kɛ: “Sran nga b’ɔ si akunndan’n, nanwlɛ, i liɛ su ti ye! Yɛ sran nga b’ɔ si ngwlɛlɛ’n, aa, sakpa, i liɛ su ti ye! I liɛ su ti ye, afin mmlusuɛ nga be nyɛn i su’n, i nyrun ba nyan tra jɛtɛ ufue su mmlusuɛ liɛ’n. Ngwlɛlɛ’n i su like ng’ɔ nyɛn i’n, i kpa tra sika ɔkwlɛ. Be miɛn i sa tra nɛnnglɛnman. Ninnge nga be to be gua kpan’n, ɔ yo nɔnnin tra be.” Nanwlɛ, Zoova bu nzuɛn sɔ’m be like kpa tra aɲanbeun ninnge’m be kwlaa.\n?Yɛ nanwlɛ dilɛ’n nin?\nZoova bɔbɔ ti nanwlɛfuɛ. Ɔ ‘buaman ato.’ (Tit 1:2) Zoova maan akoto Pɔlu klɛli i niaan Klistfuɛ Ebre’m be fluwa. Ɔ seli be kɛ: “An srɛ Nyanmiɛn titi kɛ ɔ nian e su. E si e klun lɔ weiin kɛ y’a yo-man sa fi, afin sa’n kwlaa nun e klo kɛ é yó sa ng’ɔ ti kpa’n.”—Ebre Mun 13:18.\nZezi kleli kɛ ɔ ti nanwlɛfuɛ dan. Cɛn kun’n, Ɲanmiɛn ɲrun jranfuɛ’m be su kpɛn nga be flɛ i kɛ Kaifu’n, ɔ seli i kɛ: “Ń srɛ́ wɔ, nian Nyanmiɛn b’ɔ lafi-man’n ti, sɛ a ti Krist Nyanmiɛn Wa’n, kan kle ye.” Zezi si kɛ sɛ ɔ di nanwlɛ’n, Zuifu’m be jɔlɛ difuɛ dandan’m bé sé kɛ w’a saci Ɲanmiɛn dunman naan be kun i. Sanngɛ, ɔ dili nanwlɛ weiin. Ɔ kleli kɛ i yɛ ɔ ti Mɛsi’n niɔn.—Matie 26:63-67.\n?Yɛ e li? ?Sɛ ɔ fata kɛ e bua ato annzɛ e fia ndɛ wie su naan y’a ɲan sika’n, é yó sɔ? ?Annzɛ é dí nanwlɛ titi?\nNANWLƐ DILƐ’N TIMAN PƆPƆ\nMɛn’n i awieliɛ blɛ nga nun’n, nanwlɛ dilɛ’n timan pɔpɔ. Afin, sran sunman ‘be bu be bɔbɔ be wun akunndan, be yo sika klofuɛ.’ (2 Timote 3:2) Kɛ sika ɲanlɛ’n yo kekle’n, annzɛ be ɲanman junman’n, sran’m be wua, yɛ be di ndrunmun. I sɔ ayeliɛ’n w’a tru. Ɔ maan, sran kpanngban be bu i kɛ sɛ b’a yoman sɔ wie’n, bé ká yalɛ nun. Klistfuɛ wie’m be fali ajalɛ tɛ sɔ mun, yɛ be kunndɛli “sika i wafa ng’ɔ ti-mɛn i su’n.” Ɔ maan, be dunman’n sacili.—1 Timote 3:8; Tit 1:7.\nSanngɛ, Klistfuɛ kpanngban be nian Zezi i ayeliɛ’n su. Be wun i wlɛ kɛ sɛ be nzuɛn’n fa Ɲanmiɛn liɛ’n, be liɛ su ti ye. I sɔ’n ti’n, Klistfuɛ gbanflɛn nin talua’m be diman ndrunmun naan b’a ɲan diplɔmun suklu lɔ. (Nyanndra Mun 20:23) Sran ng’ɔ di nanwlɛ’n, nán cɛn ngba yɛ ɔ kwla ɲan su mmlusuɛ kɛ Ikanusu liɛ’n sa ɔ. Sanngɛ, Ɲanmiɛn waan sɛ e di nanwlɛ’n, ɔ ti kpa. Sran ng’ɔ di nanwlɛ’n, i klun titimɛn i. I sɔ’n ti kpa dan.\nBe flɛ bian kun kɛ Gakisi. Ɔ seli kɛ: “I nun mɔ n timan Klistfuɛ’n, n di junman susute kun nun. Sran ng’ɔ le susute sɔ’n, ɔ di ndrunmun. Ɔ maan, ɔ tuɛmɛn i lapo’n i ngba. Kɛ m’ɔ sieli min susute sɔ’n i su kpɛnngbɛn’n ti’n, n man awa i sran ng’ɔ de lapo’n i adi ninnge naan w’a yiyiman e bo. Ɔ maan, n kacili ndrunmun difuɛ. Be tua min kalɛ kpa. Sanngɛ kɛ n sili Ɲanmiɛn ndɛ’n, n tuli junman sɔ’n nun. Kpɛkun, n takali min susute liɛ. Cɛn kunngba sɔ’n nun’n, n klɛli min dunman awa ja su. Kpɛkun, n tuali min lapo’n kwlaa kpan.”—2 Korɛntfuɛ Mun 8:21.\nGakisi seli kɛ: “Sika nga n ɲɛn i siɛn’n, ɔ ti laa liɛ’n i bue. Ɔ maan, min awlobo’n i lika nianlɛ’n wa yoli kekle. Sanngɛ, min klun ti jɔwa. Afin Zoova ɲrun’n, n yo like ng’ɔ ti kpa’n. Yɛ n kle min wa nɲɔn’n be ajalɛ kpa. Asa ekun’n, be mannin min junman asɔnun’n nun. Be nga be de lapo’n nin e wiengu nga e nin be e di junman’n, be kwlaa be ɲin yi min. Afin be wun kɛ n di nanwlɛ.”\nZOOVA YIMAN NANWLƐFUƐ’M BE ASE\nZoova klo be nga be di nanwlɛ mɔ maan ɔ ɲan ɲrun’n. (Tit 2:10) Zoova ta nda kɛ ɔ́ nían be lika. Famiɛn Davidi seli kɛ: “Kɛ ɔ fɛ i min bakan nun lele bɔ m’an fa yo oke yɛ’n, n nian wunman kɛ Nyanmiɛn w’a yi i sran kpa’n i ase le. N nian wunman kɛ i mma mun annzɛ i anunman’m be su srɛsrɛ aliɛ be sin le.”—Jue Mun 37:25.\nWafa nga Zoova niannin Riti m’ɔ ti nanwlɛfuɛ’n i lika’n, ɔ kle sɔ weiin. Riti nin i sewi Naomi be trannin klanman. W’a seman kɛ Naomi w’a yo oke ti’n, ɔ́ yáci i. Ɔ nin Naomi be ɔli Izraɛli mɛn’n nun lɔ naan ɔ́ sú Ɲanmiɛn Kpli wie. (Rit 1:16, 17) Riti yoli juejuefuɛ. Like nga Ɲanmiɛn Mmla’n seli yalɛfuɛ mun kɛ be yo’n, ɔ niannin su yoli i sɛsɛsɛ. Zoova niannin Riti nin Naomi be lika. (Rit 2:2-18) Ɔ niannin Davidi i lika wie. Nán aliɛ ngunmin yɛ Zoova maan Riti ɲɛnnin i ɔ. Sanngɛ, ɔ yoli maan ɔ jali bian. Yɛ ɔ ti Famiɛn Davidi nin Mɛsi’n be nannan.—Rit 4:13-17; Matie 1:5, 16.\nLika’n ti kekle Zoova i sufuɛ wie’m be su. Be ti yalɛfuɛ. Sanngɛ, be diman ndrunmun naan b’a ɲan sika. Be tu be klun be di junman kekle kpa. I lɛ’n nun’n, be kle kɛ be klo nanwlɛ dilɛ’n. Naan Ɲanmiɛn i nzuɛn’n i falɛ’n ti be cinnjin tra aɲanbeun ninnge mun.—Nyanndra Mun 12:24; Efɛzfuɛ Mun 4:28.\nAsiɛ wunmuan’n su’n, Klistfuɛ’m be lafi Ɲanmiɛn su kɛ Riti sa. Be fa be wla’n gua ndɛ nga Ɲanmiɛn kannin’n su. Ɔ seli kɛ: “N su yaci-man wɔ, n su kpɔci-man wɔ mlɔnmlɔn.” (Ebre Mun 13:5) Zoova kleli titi kɛ ɔ kwla nian be nga be di nanwlɛ’n be lika. Yɛ ɔ́ nían be lika titi. Ɔ seli kɛ ɔ́ mɛ́n i sufuɛ’m be like ng’ɔ ju be’n. Yɛ ɔ yo sɔ titi.—Matie 6:33.\nNanwlɛ, sran’m be bu yɛbuɛ kpakpa kɛ diaman sa’n, be like kpa dan. Sanngɛ, e Si Ɲanmiɛn liɛ’n, nanwlɛ dilɛ’n nin nzuɛn kpakpa’m be ti kpa tra yɛbuɛ kpakpa mun leleele.\nSɛ e ti nanwlɛfuɛ’n, é kán Ɲanmiɛn ndɛ’n i juejue su. Yɛ e klun su titiman e.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Luk 6\n1 'Flinla "yi da nɛn, Zozi 'lee 'e -srunɔn fei -tʋ 'cɛndɩ 'sia 'ji. Fɛ 'wlɛ nɛn fei zɩɛ -a da bɛ, -a -srunɔn 'ko -a 'cɛndɩ -a. Waa plʋmlan "man 'o 'lɔ, te waa -ble. 2 -A -nan nɛn Farizɛn 'nɔn -mienun -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «-Mɛ "nɛn kaa dra bɛ? -Si 'ka -kaa 'lɔ 'nan -kaa 'wɩ zɩɛ -a drɛ -cee 'flinla "yi da dɩ.»\n3 Ɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «'Wɩ nɛn -kaa tra David -a drɛ 'li, te dra -a -tɛa 'o 'vale 'yee minnun -a bɛ, ka'a tian -a ta vɩlɛ dʋʋ? 4 E wla Bali -pan 'kuin, ɛn 'kpɔun nɛn waa 'pla Bali -le vɛ -a bɛ, yaa 'sia, yaa blɩ, ɛn e 'yee minnun "le "nɔn. 'Wɩ zɩɛ yaa drɛ, 'pian te e ya 'e vɩdɩ 'nan Bali -pannɔn 'saza 'bɛ -ble.» 5 Ɛn Zozi -a 'le 'sran -wlɛ 'nan: «'An 'bɔ Blamin -pɩ mɛɛn cɩ 'flinla "yi san -a.»\n6 'Flinla "yi pee 'bɔ "nyian, ɛn Zozi wla cin yɩ 'kuin. E Bali -le 'wɩ "paadɩ 'sia minnun ji. Min -tʋ a 'kɔn zɩɛ -a -ji, -a -pɛ "yi "pɛla a 'e 'kadɩ 'e man. 7 Ɛn 'fluba 'ci vɩnɔn 'lee Farizɛn 'nɔn Zozi -nanjɛndɩ 'sia -gɔɛɛn. O ya -a -nanjɛnnan 'nan -te e -cɛ "sia min man 'flinla "yi da -o. O ya -a man -wɛɛnan 'nan -e 'o 'wɩ 'tʋ yɩ, -e 'o -kɔla 'wɩ 'tɔdɩ -a "man.\n8 'Pian Zozi -wee ci "nrɔndɩ 'yɩ, ɛn e 'nan min nɛn -a -pɛla cɩ 'e 'kadɩ 'e man bɛ -yrɛ 'nan: «'I 'wluan lou -e 'i 'tɔ min yei 'gʋ!» E wluan, ɛn e -tɔ lou minnun yei.\n9 -A -nan nɛn Zozi -a laabʋ -wlɔ 'nan: «-Mɛ "wɩ nɛn -cee -pei -a 'vɩ? -Si a 'e 'nɔndɩ min lɛ 'nan 'e 'wɩ "yi "drɛ 'flinla "yi da, -baa te 'e drɛ dɩ? Ɛn "nyian min -kɔlaman e min "belia, -baa yaa "tʋe -e 'e 'ka?»\n10 Zozi o pɛɛnɔn 'nanjɛndɩ 'sia 'tʋdʋ, ɛn e 'nan min nɛn -a -pɛla 'ka 'e man bɛ -yrɛ 'nan: «'I 'pɛ 'sʋ "ji.» Min zɩɛ yaa drɛ, 'nun tɔɔn ɛn -a -pɛ drɛ "plɔnblɔn. 11 'Wɩ zɩɛ e 'bli 'fɔ Zozi 'nanmannɔn 'ji, ɛn o 'wɩ nɛn o "ta -daa -a drɛlɛ -yrɛ "bɛ, -a -sa -fɔdɩ 'sia 'o cin yei.\nZozi min -fuda "fli 'si "va 'yee 'pasianɔn 'a\n12 Yi -tʋ da ɛn Zozi 'kʋ Bali trʋ 'balɛ pɔn -tʋ da. E -fʋ Bali trʋ 'banan -trilii, ɛn tʋ cɛɛn. 13 Zɩ tʋ cɛɛn bɛ, ɛn 'e -srunɔn laabʋ. E min 'si o va -fuda "fli, e o 'tɔ 'pa 'yee 'pasianɔn. 14 O 'tɔ nɛn 'gʋ: Simɔn nɛn yaa 'tɔ 'pa Piɛri bɛ, 'lee 'e "bʋɩ Andre, 'lee Zaji, 'lee Zan, 'lee Filipʋ, 'lee Batelemi, 15 'lee Matie, 'lee Toma, 'lee Alife -pɩ Zaji, 'lee Simɔn -tʋ nɛn waa laabo "nyian Zelo bɛ, 16 'lee Zaji -pɩ Zude, 'lee Zudazi Karioti. Min nɛn e "ta -daa Zozi 'nɔnlɛ 'e 'nanmannɔn lɛ bɛ -nyrɛn.\n(Mt 4.23-25; 12.15-16; Mk 3.7-12)\n17 Zozi pɔn sɔɔn "ji o 'vale 'yee 'pasianɔn 'bɔ 'a, ɛn e -tɔ fɛnan pablanɛn 'tʋ -nan. Min "kaga "a 'o 'sɛndɩ fɛ zɩɛ -a -nan 'o 'vale -a -srunɔn "kaga "a "nyian. Minnun zɩɛ o 'si 'lɛglɔn 'tʋdʋ pɛɛnɔn 'ji, ɛn o -ta. O -mie 'si Zude 'lɛglɔn 'ji, ɛn o -mie 'si Zeruzalɛm 'fla, ɛn o -mie 'si jemie "srɔn Sidɔn 'lee Tir 'lɛglɔn 'ji. 18 O -ta 'nan -e 'o Zozi wei man, ɛn 'nan -e 'e -cɛ 'si 'o man. Minnun nɛn -yʋ -wlidɩ "cɩ o -sru "bɛ, o beli. 19 Ɛn minnun pɛɛnɔn -a -wɛɛman 'nan 'o kla Zozi man, kɔɔ 'plɛblɛ 'tʋ bɔala "ji, te e -cɛ "sia o pɛɛnɔn man.\n-Tɩ man nɛn Bali -le -fɛa cɩ?\n20 Zozi 'e yiɛ 'tɔ 'e -srunɔn 'va, ɛn e 'nan:\n«Kaa nɛn ka ya 'yalɛ -tɛnɔn 'a bɛ, Bali -le -fɛa a 'ka man, kɔɔ ka ya Bali -le mingɔnnɛn trɛdanɔn 'a.\n21 Kaa nɛn dra cɩ 'ka -tɛnan bɛ, Bali -le -fɛa a 'ka man, kɔɔ ka -taa 'kanlɛ.\nKaa nɛn 'ka cɩ -wuɔnan bɛ, Bali -le -fɛa a 'ka man, kɔɔ 'ka 'ci -taa "nranlɛ.\n22 -Te minnun "naan 'ka man Blamin -pɩ -le "wɛan oo, ɛn -te minnun 'ka 'si o 'va Blamin -pɩ -le "wɛan oo, ɛn -te minnun 'ka "srɔnman Blamin -pɩ -le "wɛan oo, ɛn -te minnun 'ka 'tɔ srɛman Blamin -pɩ -le "wɛan oo, Bali -le -fɛa a 'ka man.\n23 'Wɩ zɩɛ 'e 'ka 'ci "nran, ɛn 'ka 'sʋ lou ci "nran -a, kɔɔ 'ka -kopa a -dan laji. -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, 'wɩ -tʋwli zɩɛ o tranun -a drɛ Bali 'lewei vɩnɔn lɛ 'li.\n24 Ɛn "nyian bɛ, kaa nɛn ka cɩ fɛnɔn 'a bɛ, 'wɩ -taa "bɔlɛ 'ka man, kɔɔ ka ya 'cee vɛ drɛnan 'va.\n25 Ɛn kaa nɛn ka cɩ 'ka kandɩ bɛ, 'wɩ -taa "bɔlɛ 'ka man, kɔɔ dra "ta -daa 'ka 'tɛlɛ.\nƐn kaa nɛn ka cɩ 'shɛ 'blɩnan bɛ, 'wɩ -taa "bɔlɛ 'ka man, kɔɔ ka "ta -daa "wuɔlɛ "le -cɛ 'bɔ 'ka da.\n26 -Te minnun -cee 'wɩ "yi "ve bɛ, 'wɩ -taa "bɔlɛ 'ka man. -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, 'wɩ 'tʋwli zɩɛ o tranun -a drɛ minnun nɛn o Bali 'lewei 'vɩ 'li 'wlu 'a 'bɛ -wlɛ.»\nZozi -srunɔn 'ka 'wɩ 'lɛji tɔa dɩ\n27 «Kaa nɛn 'ka "trɔɛn "cɩ 'mɛn bɛ, maan ve 'cɛɛ 'nan: 'Ka 'ka 'nanmannɔn yɩ "yi! 'Ka "yi "drɛ -wlɛ! 28 'Ka 'fɛa vɩ minnun nɛn o -yʋ -saanman 'ka man bɛ o man! Minnun nɛn o 'tɛ "paa 'ka da bɛ, 'ka Bali trʋ 'ba -wlɛ! 29 -Te min 'pa 'fɔ 'i 'klanbo "tʋ da bɛ, 'i -tʋ -tɔ "nyian -yrɛ. Ɛn -te min 'yie -sɛn "dasɔ 'si 'i 'lɔ bɛ, te 'i 'si -tɔ -yrɔ 'yie -tralɛ 'sinan dɩ.\n30 Min oo min nɛn e fɛ -tʋ laabʋ 'i 'lɔ bɛ, -te e ya 'i 'lɔ, 'i -nɔn -yrɛ. -Te min 'yie fɛ 'si 'i 'lɔ, te yiɛ "cɛɛ -nɔn -yrɛ "dɩɛ, te 'i vɩ -yrɛ 'nan 'e 'lɛji bɔla 'yiɛ dɩ. 31 'Wɩ nɛn ka cɩ "vale minnun 'o drɛ 'cɛɛ bɛ, -a 'wɩ 'lein zɩɛ -nyrɛn 'ka -wee "drɛ.\n32 -Te minnun nɛn o 'ka ye "yi "bɛ, o 'saza nɛn ka o ye "yi "bɛ, te -a -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan Bali -a man "yi "dra 'cɛɛ dɩ! 'Wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn "nyian, min nɛn e o ye "yi "bɛ, -nyrɛn waa ye "yi. 33 Minnun nɛn o "yi "dra 'cɛɛ, -te o lɛ nɛn ka "yi "dra bɛ, te -a -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan Bali -a man "yi "dra 'cɛɛ dɩ! 'Wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn "o "dra "nyian zɩ. 34 -Te ka fɛ "fɛa minnun nɛn kaa -tɔa 'nan waa 'lɛji bɔala bɛ -wlɛ "bɛ, te -a -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan Bali -a man "yi "dra 'cɛɛ dɩ! 'Wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn fɛ "fɛa 'wɩ 'wlidɩ "drɛnɔn lɛ, 'nan -e 'o 'lɛji bɔla.\n35 Te 'cee vɛ 'e 'kɔn zɩ dɩ! 'Pian minnun nɛn o "naan 'ka man bɛ, 'ka o yɩ "yi! 'Ka "yi "drɛ -wlɛ! Ɛn "nyian bɛ 'ka fɛ 'fɛ min lɛ 'e "tun. Te 'ka 'ci "nrɔn 'nan, e -kɔlaman -a 'lɛji bɔladɩ -a dɩ. -Te ka ya 'wɩnun zɩɛ -a drɛnan bɛ, 'ka -kopa -kɔan -dan. Ɛn ka -kɔan Bali nɛn lou "bɛ -yee 'nɛnnun -a. -A -cin 'e 'kɔn 'ka 'ji 'nan, Bali "yi "dra minnun nɛn wa'a min 'tɔ "yi 've dɩɛ -wlɛ, ɛn e "yi "dra nyannɛnnɔn lɛ. 36 -Yee "wɛan 'ka 'ci 'e 'kɔn "yi "le zɩ 'ka "tɩ Bali ci cɩ "yi "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.»\nZozi -srunɔn 'ka min 'tɔ 'tɛa dɩ\n37 «Te 'ka min 'tɔ 'tɛ dɩ, "tɔgɔ tʋ nɛn Bali 'trɛdanɔn 'le tin "baa bɛ, 'e tin -tɛ 'ka da! Te 'ka 'wɩ bɔ min man dɩ, "tɔgɔ tʋ nɛn Bali 'trɛdanɔn 'le tin "baa bɛ, 'e 'wɩ bɔ 'ka man! 'Ka 'wɩ 'cɛ min lɛ, -e Bali 'e "cee 'wɩ 'cɛ! 38 'Ka fɛ -nɔn min lɛ, -e Bali 'e "cee "nɔn! Bali -a faa 'coun -e 'e -sɛn 'ka 'man sɔ -ji. Zɩ i 'wɩ dra 'i bɔɛzan -tʋ -va bɛ, -a da nɛn Bali "yie "dra.»\n39 Ɛn Zozi 'wɩ 'tʋ 'vɩ -wlɛ -kɔnnɛn "ji. E 'nan: «Yiɛ 'wizan 'ka -si kɔɔnman 'e bɔɛzan yiɛ 'wizan lɛ dɩ, -te 'bɛ "cɛɛ dɩ, o "flinɔn -tɛa "klu -ji. 40 Ɛn min nɛn e cɩ 'wɩ -tranlanan "bɛ, ya'a 'mlian 'wɩ "paazan da dɩ, 'pian min nɛn e 'wɩ 'tɔ tɩglɩ bɛ, e dra "le min nɛn e 'wɩ paa "ji "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.\n41 -Mɛ "le "wɛan nɛn i yiba -flunɛn ye 'i bɔɛzan -tʋ yiɛ -goei, te 'i 'bɔ 'le vɛ nɛn yiba -dan 'bɔ cɩ 'bɛ 'ci bɛ, yi'a 'bɛ 'ye dɩ? 42 'I 'bɔ nɛn yiba -dan a 'i 'yiɛ -goei te yi'a 'ye dɩɛ, -mɛ "le "wɛan nɛn yiɛ ve 'i bɔɛzan lɛ 'nan: ‹'An "bʋɩ, 'i 'tɔ -e 'an yiba -flu 'si 'i 'yiɛ -goei!› -Blʋzan, 'i yiba 'si 'i 'yiɛ -goei 'e 'flin 'vaa, -e 'i fɛnan yɩ 'wein. "Bɛ -sru i -kɔlaman yiba -flu 'sidɩ -a 'i bɔɛzan -tʋ yiɛ -goei.»\nYiba 'kpa 'lee yiba -wlidɩ\n43 «Yiba 'kpa 'ka 'baa yiba "bɛwlɛ 'wlidɩ "a dɩ! Ɛn yiba -wlidɩ 'ka 'baa yiba "bɛwlɛ "yi "a dɩ. 44 O yiba -tɔa 'e 'blʋ man, kɔɔ kaa -tɔa 'nan wa'a -lomin 'naan -tɛin "man dɩ, ɛn wa'a -wɛn bɛwlɛ 'naan "trɔɛn 'fɔn lei man dɩ.\n45 Min nɛn -a ci wɩ a "yi "bɛ, -a 'le nɛn 'wɩ "yi bɔala. Ɛn min nɛn -a ci wɩ a -wlidɩ "bɛ, -a 'le nɛn 'wɩ 'wlidɩ bɔala. -Yɛɛ cɩ 'nan, 'wɩ nɛn 'e fadɩ min ji bɛ, -yɛɛ bɔala min 'le.»\nZozi -srunɔn tɩglɩ\n46 «-Mɛ "le "wɛan nɛn kaan laabo Minsan, Minsan, 'pian 'wɩ nɛn maan ve 'cɛɛ bɛ, te ka'a dra dɩ? 47 Min nɛn e drɛ 'an -sruzan 'a, te yaan wei maan, ɛn e 'ta wʋla "da "bɛ, an "ta -a -kɔɔnman 'cɛɛ. 48 E ya "le min nɛn e "ta 'yee 'kɔn -tɔa, yaa -klu cɛɛn 'e trʋdɩ, ɛn yaa -pʋ -fɔ 'plɛblɛ bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. -Te 'yi 'fa, 'yi nɛn e "yro "bɛ, ya'a 'kɔlaman 'kɔn zɩɛ -a -widɩ -a dɩ, kɔɔ e ya 'e 'tɔdɩ -kli. 49 'Pian min nɛn yaan wei 'man, ɛn ya'a 'ta wʋlɛa "da "dɩɛ, -a san a "le min nɛn e 'kɔn 'trɔa nyrɛn va, ɛn ya'a -pʋ -fɔlɛ 'trɛ 'ji dɩɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. Zɩ 'yi 'fa bɛ, e wɛɛn "man, ɛn 'kɔn zɩɛ e -wi 'nun. E wiila 'nan "fo.»


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee 1 Zan 3\n☰ 1 Zan 3 ◀ ▶\n1 "Ka 'yiɔ "le zɩ -kaa "tɩ Bali -kaa 'yɩ "yi -dan, ɛn e -kaa laabʋ 'yee 'nɛnnun, ɛn -kaa ya "nyian -yee 'nɛnnun -a 'kpagba. 'Trɛdanɔn 'ka -a -ci tɔa 'nan -kaa ya Bali -le 'nɛnnun -a dɩ, kɔɔ wa'a Bali -tɔlɛ dɩ. 2 'An beenun 'bɛ nɛn 'gʋɛ, -kaa drɛ Bali -le 'nɛnnun -a, ɛn zɩ -kaa -taa "kɔnlɛ bɛ, ka'a tian -a tɔa dɩ. 'Pian tʋ nɛn Crizi -taa "man "bɛ, -kaa -kɔan "le -yee 'wɩ 'zʋ kɔɔ -kaa ye "le zɩ e cɩ bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. 3 Min nɛn 'wɩ zɩɛ -a -cin cɩ "ji "bɛ, 'e yiɛ -tɔa 'e 'fli -va, -e 'e vɩlɛ 'e 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ "le zɩ Crizi "e drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.\n4 Min nɛn e 'wɩ 'wlidɩ "dra bɛ, te -a pei a 'e 'padɩ Bali man, kɔɔ 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ bɛ, e ya pei 'padɩ -a Bali man. 5 Ɛn kaa -tɔa 'nan Crizi -ta -e 'e -cee 'wɩ 'wlidɩ pɛɛnɔn bɛ -a "nɛn "wɩ yɩ, te ya'a 'wɩ 'wlidɩ "drɛlɛ dɩ. 6 -Yee "wɛan min nɛn 'o 'vale Crizi -a o ya min -tʋwli "a bɛ, ya'a 'wɩ 'wlidɩ 'dra dɩ. 'Pian bii nɛn i 'wɩ 'wlidɩ "dra bɛ, te zɩ Crizi cɩ bɛ, yi'a 'tɔa dɩ, ɛn yi'a tian Crizi -tɔlɛ "fo "dɩ.\n7 'Mɛn 'nɛnnun, te min 'e 'ka see "paa dɩ! Min nɛn e 'wɩ tɩglɩ dra Bali 'lɛ bɛ, te e ya tɩglɩ, "le Zozi a tɩglɩ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 8 'Pian bii nɛn i 'wɩ 'wlidɩ "dra bɛ, te Satan -le 'nɛn nɛn 'yia. -Yɛɛ cɩ 'nan, Satan 'wɩ 'wlidɩ "drɛdɩ 'sia 'trɛda pou sianan. -Yee "wɛan nɛn Bali -pɩ -ta, 'nan -e 'e Satan -le 'nyranman srɛ.\n9 Min nɛn e cɩ Bali -le 'nɛn a bɛ, ya'a 'wɩ 'wlidɩ 'dra dɩ, kɔɔ Bali -le 'belidɩ a -a san lɔ. Ya'a 'kɔlaman te e 'wɩ 'wlidɩ "dra dɩ, e ya Bali -le 'nɛn 'a -le "wɛan. 10 'Pian bii nɛn yi'a 'wɩ tɩglɩ 'dra dɩɛ, te Bali -le 'nɛn "cɛɛ 'yia dɩ. Ɛn -te yi'a 'i "bʋɩ -tʋ ye "yi "dɩɛ, te Bali -le 'nɛn "cɛɛ 'yia dɩ. 'Wɩnun zɩɛ -a man nɛn o Bali -le 'nɛn 'lee Satan -le 'nɛn -kɔnnɛn "ye.\n'Ka cin yɩ "yi!\n11 'Wɩ nɛn -kaa man -a pou sianan "bɛ, -nyrɛn 'nan -kaa cin yɩ "yi!\n12 Te -kaa 'kɔn "le min -tʋ nɛn waa laabo Kaɛn bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩ! -Yɛɛ cɩ 'nan e ya Satan nɛn e 'wɩ 'wlidɩ "paa 'nyranman a bɛ, -yee 'nɛn 'a. Ɛn 'e -suannɛn "bʋ "tʋwli, "tɩ "tʋwli "tɛ. -Mɛ "le "wɛan nɛn yaa -tɛ "mɛn? Kɔɔ Kaɛn 'pa nyranman a -wlidɩ, 'pian -a -suannɛn "le 'pa nyranman a "yi.\n13 'An "bʋɩ Zozinɔn, -te 'trɛdanɔn 'ka 'ka 'ye "yi "dɩɛ, te 'wɩ 'e 'ka 'kan dɩ. 14 Kɔɔ -kaa -tɔa 'nan, -kaa 'sʋ 'ka -lɔ, ɛn 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ, e ya -cee vɛ -a. -Kaa "bʋɩnun ye "yi "le "wɛan nɛn -kaa -tɔa zɩɛ. -Te min -tʋ a 'nan, ya'a 'e "bʋɩ -tʋ ye "yi "dɩɛ, te -a san a tian 'ka -lɔ. 15 Min oo min nɛn e "naan 'e "bʋɩ -tʋ man bɛ, te min -tɛzan nɛn -a san -a. Ɛn kaa -tɔa 'nan 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ, e 'ka min -tɛzan -le vɛ -a dɩ.\n16 'Wɩ 'gʋɛ -a nɛn -kaa yɩdɩ "yi "ci -tɔa: Zozi Crizi -ka -cee "wɛan. -Yee "wɛan -kaa "ka wʋ "nyian -kaa "bʋɩnun 'tɔ 'ji. 17 -Te 'trɛda fɛnun a min -tʋ -lɔ 'nan 'e "bʋɩ -tʋ 'yɩ, te -yee "ka "dɩ, ɛn -a 'wɩ a "man "bɛ, -te -a nyrinda 'ka 'sɛnlɛ "da "dɩɛ, -a -ci a 'wein 'nan Bali -le yɩdɩ "yi 'ka -a san lɔ dɩ.\n18 'Mɛn 'nɛnnun, te -kaa min yɩ "yi -kaa 'le lou "dɩ! 'Pian -kaa drɛ wɩ 'e -kɔɔn 'nan -kaa min ye "yi. 19 'Wɩ zɩɛ -yɛɛ -kɔɔnman -cɛɛ 'nan -kaa ya Bali -le 'wɩ tɩglɩ -sru, te -kaa ci yra "tra Bali 'lɛ. 20 Ɛn -te -cee ci "nrɔndɩ tin -tɛa -kaa da bɛ, -kaa -tɔ 'nan Bali -dan "mlian -cee ci "nrɔndɩ da ɛn e -kaa drɛ wɩ pɛɛnɔn -tɔa.\n21 'An beenun, -te -cee ci "nrɔndɩ 'ka tin -tɛa -kaa da dɩɛ, te -kaa Bali trʋ 'ba -kaa 'ji le "klan -a dɩ, 22 ɛn fɛ pɛɛnɔn nɛn -kaa laabo -yrɔ "bɛ, yaa -nɔan -cɛɛ. Kɔɔ -kaa 'ta wo -yee -pei da, ɛn 'wɩ nɛn e cɩ -a -ci 'sɔ 'a bɛ, -kaa dra.\n23 Ɛn 'wɩ nɛn yaa laabʋ -kaa 'lɔ bɛ -nyrɛn 'nan, -kaa yi -tɛra 'e 'pɩ Zozi Crizi da, ɛn -kaa cin yɩ "yi "le zɩ 'e 'vɩ -cɛɛ bɛ, -yee 'wɩ 'zʋ. 24 Min nɛn e 'ta wo 'wɩ nɛn Bali -a 'vɩ bɛ -a da bɛ, -a san 'lee Bali a min -tʋwli "a. Ɛn Bali 'lee -a san a min -tʋwli "a. Bali -le lei 'saun nɛn yaa -nɔn -cɛɛ bɛ, -yɛɛ -ci -kɔɔnman 'nan -kaa 'vale Bali -a -kaa ya min -tʋwli "a.


?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e srɛ Ɲanmiɛn ɔn? ?Ndɛ benin yɛ e kwla kan ɔn?\n?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ e srɛ i ɔ?\nƝanmiɛn kunndɛ kɛ e yo i janvuɛ.\nKɛ sran nɲɔn be ti janvuɛ’n, be kan be klun ndɛ kle be wiengu. Ɔ maan, be afiɛn’n mantan kpa. I wafa kunngba’n, Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ e kan e klun ndɛ e kle i naan sɛ e yo sɔ’n, ɔ́ fɛ́ i wun mántan e kpa. Ɔ se kɛ: “Sɛ amun flɛ min’n, naan an srɛ min’n, ń tí amun srɛlɛ’n.” (Zeremi 29:12) Sɛ e srɛ Ɲanmiɛn’n, ɔ́ “fɛ́ i wun mántan” e. (Zak 4:8) Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “Be kwlaa nga be kpan flɛ Anannganman’n, ɔ mantan be.” (Jue Mun 145:18) Nanwlɛ, sɛ e srɛ Ɲanmiɛn titi e jran su kpa’n, e nin i e afiɛn’n mántan kpa kɛ sran kun nin i janvuɛ sa.\n“Be kwlaa nga be kpan flɛ Anannganman’n, ɔ mantan be.”—Jue Mun 145:18.\nƝanmiɛn kunndɛ kɛ ɔ́ nían e lika.\nZezi seli kɛ: “?Amun nun onin yɛ sɛ i wa se i kɛ ɔ mɛn i kpaun’n, ɔ fa yɛbuɛ mɛn i-ɔ? ?Annzɛ sɛ ɔ se i kɛ ɔ mɛn i kpatra’n ɔ fa wuo mɛn i-ɔ? Sɛ [...] an fa like kpa cɛ amun mma mun’n, amun Si b’ɔ o nyanmiɛn su lɔ’n i kusu ɔ́ fá like kpa mán be nga be srɛ i’n kpɛ blu.” (Matie 7:9-11) Ɲanmiɛn Ndɛ’n waan Ɲanmiɛn yɛ “ɔ nian amun lika-a.” (1 Piɛr 5:7) Ɔ maan, Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ e srɛ i naan ɔ́ nían e lika. I kpa bɔbɔ’n, ɔ kunndɛ kɛ e koko sa kwlaa ng’ɔ o e su’n, e kle i. Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ: “Nán amun koko sa fi su, sanngɛ sa’n kwlaa nun nin like kwlaa ng’ɔ mian amun’n, an kan kle Nyanmiɛn, an srɛ i, an jran su kpa, yɛ an lɛ i ase.”—Filipfuɛ Mun 4:6.\nƝanmiɛn yili sran mun naan be fa be wun mɛntɛn i.\nFluwa sifuɛ dandan’m be sieli i nzɔliɛ kɛ Ɲanmiɛn srɛlɛ’n ti sran kpanngban kpa be cinnjin. Sran nga be lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ bɔbɔ’n, cɛn kunngun be kunndɛ kɛ bé srɛ́ i. * I sɔ’n kle weiin kɛ Ɲanmiɛn yili sran mun naan be fa be wun be mɛntɛn i. Zezi seli kɛ: “Be nga be si kɛ be di Nyanmiɛn ninnge’m be yalɛ’n, be liɛ su ti ye.” (Matie 5:3) I sɔ’n ti’n, maan e nin Ɲanmiɛn e koko yalɛ titi. Sɛ e yo sɔ’n, e nin i e afiɛn’n mántan kpa.\n?Sɛ e srɛ Ɲanmiɛn’n, ngue yɛ é ɲɛ́n i ɔ?\n^ ndɛ kpɔlɛ 8 Fluwa sifuɛ dandan wie’m be sieli i nzɔliɛ kɛ Etazini lɔ’n, kɛ be fa be nga be lafiman su kɛ Ɲanmiɛn o lɛ’n be nun sran 100, be nun 11 be srɛ Ɲanmiɛn anglo kwlaa nun.\n?Kɛ é srɛ́ Ɲanmiɛn’n, ndɛ benin yɛ e kwla kan ɔn?\nBiblu’n kle kɛ e kwla srɛ Ɲanmiɛn e kan ninnge fanunfanun be ndɛ e kle i. I wie yɛle kɛ:\nE kwla srɛ Ɲanmiɛn e di e sa tɛ’n i nanwlɛ e kle i. Ɲanmiɛn i sufuɛ kun seli kɛ: “Maan n sin n di min sa tɛ’n i nanwlɛ n kle Anannganman ke!”—Jue Mun 32:5.\nE kwla srɛ Ɲanmiɛn e lɛ i ase. Ɲanmiɛn i sufuɛ kun seli kɛ: “An yi i ayɛ. An lɛ i ase!”—Jue Mun 100:4.\nE kwla srɛ Ɲanmiɛn e mɛnmɛn i. Ɲanmiɛn i sufuɛ kun seli kɛ: “Ń lá Anannganman i ase blɛ’n kwlaa nun. Ń fá min nuan’n ḿ mɛ́nmɛ́n i tititi.”—Jue Mun 34:2.\nE kwla srɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ fa e sin atin kpa su. Ɲanmiɛn i sufuɛ kun seli kɛ: “Fa min sin atin nga ɔ mmla’n kle’n su, afin n klo i ngboko.”—Jue Mun 119:35.\nE kwla srɛ Ɲanmiɛn kɛ ɔ wla e fanngan. Ɲanmiɛn i sufuɛ kun seli kɛ: “Kpɛ ɔ nyin min su, yɛ si min aunnvuɛ. Ɔ sufuɛ yɛlɛ min. Fa ɔ wunmiɛn’n wie wla min nun.”—Jue Mun 86:16.


Bali -le 'fluba 'trɛ Zozi blamin pli Bali man 'e 'pee Apokalis 19\nCi "nrandɩ -dan drɛ laji\n1 "Bɛ -sru ɛn an wei -tʋ 'man laji 'plɛblɛ 'kpa. E wɩɩ "le 'nan min "kaga 'bɛ cɩ -a vɩnan 'nan:\n«-Kaa Bali 'tɔ "yi "vɩ!\n-Kaa "tɩ Bali 'bɔ\n'bɛ cɩ min 'sizan 'wɩ 'ji -a,\n'tɔ -dan a -yee vɛ -a,\nɛn 'plɛblɛ pɛɛnɔn a -yee vɛ -a.\n2 -Yee tin -tɛdɩ min da a 'e 'nɔan da,\nɛn e ya 'wɩ tɩglɩ da.\nE 'wɩ "nɛn kɔɔn Babilɔn 'fla -dan nɛn\ne drɛ -kɔnnɛn pɛɛnɔn -wɛɛzan 'a bɛ -yrɛ.\nLɩmɔn zɩɛ -yɛɛ 'trɛda srɛ 'yee 'wɩnun nɛn\nyaa dra bɛ -a.\nBali -le 'nyranman 'panɔn nɛn\ne o tɛɛ bɛ,\n-a 'tɔ 'ji nɛn Bali 'wɩ "nɛn kɔɔn -yrɛ.»\n3 Ɛn waa 'vɩ "nyian 'nan:\nBabilɔn 'fla -dan zɩɛ,\ne ya 'tɛ 'blɩnan.\n-A 'tɛ -koei wuanla 'li 'trilii.»\n4 -A -nan nɛn min cejenun -yɔ -tʋ 'wlɛ sinjɛn 'lee fɛnun sinjɛn bɛ, o "po sɔɔn Bali -le mingɔnnɛn pɛin 'lɛ, ɛn o Bali 'bɔ. Waa 'vɩ 'nan:\n«Amɛn! -Kaa Bali 'tɔ "yi "vɩ!»\n5 Ɛn wei -tʋ 'si Bali -le mingɔnnɛn pɛin zɩɛ -a va zia. Wei zɩɛ yaa 'vɩ 'nan:\n«'Ka pɛɛnɔn nɛn\nka cɩ Bali -le 'nyranman 'panɔn 'a bɛ,\n'lee 'ka pɛɛnɔn nɛn\n'ka yiɛ "naan Bali man bɛ,\n-e 'e 'sia 'nɛn "wɛnnɛn man\n-e 'e bɔ min ceje da bɛ,\n'ka -cee Bali 'tɔ "yi "vɩ!»\n6 "Bɛ -sru ɛn an wei -tʋ 'man "nyian. E wɩɩ "le 'nan min "kaga 'bɛ cɩ -a vɩnan, ɛn e wɩɩ "nyian "le 'nan 'yi -dan 'bɛ cɩ 'yrʋnan, ɛn e wɩɩ "nyian "le 'nan laa paan 'bɛ wɩɩ 'plɛblɛ. Yaa 'vɩ 'nan:\nKɔɔ -kaa san Bali nɛn\ne cɩ 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'san -a bɛ,\ne mingɔnnɛn -blɩdɩ 'sia.\n7 -Kaa ci 'e "nran!\n-Kaa -paan ci "nran "dre "fɔdɩ -a!\n-Kaa Bali 'tɔ bɔ!\nKɔɔ Bali -le 'bla 'le lɩ 'pa tʋ 'bɔ,\nɛn -a nan 'bɔ 'e man wʋʋ 'va.\n8 O sɔ 'fuvu 'yrɩyrɩ nɛn\n"tri 'ka "ji "dɩɛ -a -nɔn -yrɛ\n'nan -e 'e 'wʋ 'e da.»\nSɔ 'fuvu zɩɛ, -yɛɛ cɩ 'wɩ tɩglɩnun nɛn Bali -le minnun -a drɛ bɛ, -a -kɔɔn "manvɛ -a.\n9 Bali -le 'pasiazan bɛ, e 'nan 'mɛn 'nan: «'I crɛn -tɛ 'nan: Minnun nɛn o o laabʋ Bali -le 'bla 'le lɩ 'pa "fɛdi da bɛ, Bali -le -fɛa a o man.» Ɛn yaa -tɔ "nɛn "nyian 'nan: «'Wɩ zɩɛ e ya 'wɩ tɩglɩ 'a, ɛn e 'si Bali 'bɔ 'le.»\n10 'Nun tɔɔn ɛn an blula "wlu 'nan -e 'an bɔ. 'Pian e 'nan 'mɛn 'nan: «Te 'i 'wɩ zɩɛ -a drɛ "fo "dɩ! Bali nɛn 'i bɔ! Kɔɔ an ya Bali 'suzan 'a "le 'yie 'wɩ 'zʋ. Ɛn an ya Bali 'suzan 'a "le 'i "bʋɩ Zozinɔn 'le 'wɩ 'zʋ. -Wɛɛ cɩ 'o 'tɔdɩ 'wɩnun nɛn Zozi 'a -ci 'si -wlɛ "bɛ -a da.» 'Wɩnun nɛn Zozi 'a -ci 'si minnun lɛ bɛ, -yɛɛ 'ta -tɔa "o man ɛn o Bali 'lewei ve.\nMin -tʋ a 'e -nyrandɩ -sʋ 'fuvu da\n11 "Bɛ -sru ɛn an labli 'yɩ 'e 'lɛ 'sʋdɩ te an -sʋ 'fuvu ye. Min nɛn -sʋ zɩɛ -a da bɛ waa laabo yiɛ -trɔazan 'wɩ da, ɛn waa laabo "nyian 'wɩ tɩglɩ drɛzan. E tin -tɛa "min da 'e 'nɔan da, ɛn e -kuli -taan 'e 'nɔan da. 12 -A yiɛ "bia "le 'tɛ 'le 'wɩ 'zʋ. -Siga kle "kaga "a 'e wʋdɩ -a -wulo -man. 'Tɔ 'tʋ a 'e 'crɛn -tɛdɩ "man. Min -tʋ 'ka 'tɔ zɩɛ -a tɔa "fo "dɩ, -te ya'a 'silɛa -a 'bɔ 'tʋwli "a dɩɛ. 13 Sɔ nɛn e ya 'e 'fɔdɩ nyɛn -a bɛ, -a 'bɔ nɛn 'e wʋdɩ "da. O min 'bɔ laabo Bali wei. 14 -Kuli man 'nɔn nɛn laji bɛ, o yra -a -sru. O ya -sʋ 'fuvunun da o pɛɛnɔn, ɛn sɔ 'fuvu 'yrɩyrɩ nɛn "tri 'ka "ji "dɩɛ, -a 'bɔ nɛn o da. 15 Sɛn nɛn -a 'lɛ a "man "bɛ, e ya -a 'le. -A 'bɔ a nɛn e 'wɩ "nɛn -kɔɔnman 'lɛglɔn pɛɛnɔn lɛ. Ɛn -bulalɛ "tonyrin -a nɛn e -va -ble o da. E o pɔlɛ "bo "le zɩ minnun rɛzɛn pɔlɛ "bo bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. Zɩ 'plɛblɛ pɛɛnɔn 'san Bali -le nyran -blɩdɩ bɔa "o man zɩɛ. 16 'Tɔ 'tʋ a 'e 'crɛn -tɛdɩ -yee sɔ da -a "pin "man. Waa crɛn -tɛ 'nan:\nMingɔnnɛnnun da mingɔnnɛn,\nɛn minsannun da Minsan.\n17 "Bɛ -sru ɛn an Bali -le 'pasiazan -tʋ 'yɩ "nyian 'e 'tɔdɩ yidɛ yra. E paan 'kpa 'plɛblɛ "lomannun nɛn o -wi -ble bɛ -wlɛ. Yaa 'vɩ -wlɛ 'nan: «Bali fɛ -dan tɔɛn, 'ka 'ta 'ka cin yɩ "man! 18 'Ka 'ta mingɔnnɛnnun wi -blɩ! 'Ka 'ta 'sounjanun tanɔn wi -blɩ! 'Ka 'ta 'sounjanun wi -blɩ! 'Ka 'ta -sʋnun 'lee minnun nɛn o -sʋnun -fɔa "bɛ, o wi -blɩ! 'Ka 'ta minnun pɛɛnɔn wi -blɩ! -Te e ya nɔan -a oo, ɛn -te e 'ka nɔan -a dɩ oo, -te e ya min -dan a oo, ɛn -te e 'ka min -dan a dɩ oo, 'ka 'ta o wi -blɩ!»\n19 -A -nan nɛn an -wi bɛ -a 'yɩ, ɛn an 'trɛda mingɔnnɛnnun 'yɩ o 'vale waa. O -ta 'wee 'sounjanun -a, 'nan -e 'o 'kuli -tan min nɛn 'e -nyrandɩ -sʋ 'fuvu da bɛ 'lee 'yee 'sounjanun man. 20 -Wi zɩɛ waa 'kun 'o 'vale min nɛn e 'wlu -sɛan te yaa ve 'nan 'e ya Bali 'lewei vɩnan bɛ waa. 'Wluzan zɩɛ e 'lɛbo "fɔ wɩnun drɛ "le zɩ -wi 'bɔ 'a 'vɩ -yrɛ "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. Minnun nɛn -wi 'bɔ 'tɔ 'crɛn plɔ a o man ɛn 'o "po -sɔɔnmlan -wi zɩɛ -a min yiba 'wlu -e 'o bɔ bɛ, 'wɩ zɩɛ -a drɛdɩ -a nɛn e o man 'yɩ. O -wi 'lee 'wluzan zɩɛ o tuʋ 'tɛ -dan nɛn -a ta a "le 'yi 'le 'wɩ 'zʋ bɛ -a va te o yiɛ a "man. 'Tɛ zɩɛ e ya -wlidɩ ɛn -kɔlɛ nɛn e 'lɛ "sia bɛ e ya "va. 21 Min nɛn -sʋ da bɛ e o -nyranman tɛɛ sɛn nɛn -a 'le bɛ -a. Ɛn "lomannun -ta 'kanlɛ minnun zɩɛ o wi -a.


Zan 17 YRENT - Zɩ Zozi cɛɛn 'wɩ zɩɛ -a vɩdɩ man bɛ, 'e - Bible Search\nZozi Bali trʋ 'ba 'e -srunɔn lɛ\n1Zɩ Zozi cɛɛn 'wɩ zɩɛ -a vɩdɩ man bɛ, 'e yra -tɔ laji, ɛn e 'nan:\n«'An "tɩ, -a tʋ 'bɔ. 'An 'bɔ nɛn 'i 'pɩ -a bɛ, 'yian 'tɔ drɛ -dan, -e 'mɛin 'tɔ drɛ -dan "nyian. 2I 'plɛblɛ 'nɔn 'mɛn, ɛn yian 'pla fɛ pɛɛnɔn 'ta lou, -yee "wɛan minnun nɛn i o -nɔn 'mɛn bɛ, an 'belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ -a -nɔan -wlɛ. 3'Belidɩ nɛn ya'a 'nyaan dɩɛ, -nyrɛn 'nan, min 'e 'i 'tɔ, 'nan 'i 'bɔ 'tʋwli yiɛ cɩ Bali tɩglɩ 'a, ɛn 'an 'bɔ Zozi Crizi nɛn yian 'pa 'sia bɛ min 'e 'an 'tɔ. 4Mɛin 'tɔ drɛ -dan 'trɛda, ɛn 'nyranman nɛn yia -nɔn 'mɛn 'nan 'an 'pa bɛ, maan 'lɛ sɔɔ. 5'Bɛ nɛn 'gʋɛ, 'an "tɩ, 'yian drɛ -dan 'i "srɔn "nun. Zɩ an cɩ -dan 'i "srɔn "nun 'e 'cɛn, te 'trɛ "ka tian dɩɛ, 'yian drɛ -a 'e "pa 'ji.\n6Zɩ i cɩ bɛ, maan -ci 'si minnun nɛn i o 'si "va 'trɛdanɔn yei ɛn i o -nɔn 'mɛn bɛ -wlɛ. O ya 'yie vɛ -a, ɛn i o -nɔn 'mɛn. O 'ta 'wʋla 'i wei da, 7ɛn waa -tɔ "mɛn 'nan, fɛ pɛɛnɔn nɛn yia -nɔn 'mɛn bɛ, e "sia 'i 'va 'kpagba. 8-Yɛɛ cɩ 'nan weinun nɛn yia -nɔn 'mɛn bɛ, maan 'vɩ -wlɛ ɛn waa 'sia "da. Waa -tɔ 'nan 'wɩ tɩglɩ an 'si 'i 'va, ɛn o yi -tɛra "da 'nan yiɛ 'an 'pa 'sia.\n9-Wee "wɛan nɛn an cɩ 'i trʋ 'banan. An 'ka 'i trʋ 'banan 'trɛdanɔn pɛɛnɔn 'le "wɛan dɩ. 'Pian minnun nɛn i o -nɔn 'mɛn bɛ, -wee "wɛan nɛn an cɩ 'i trʋ 'banan, kɔɔ o ya 'yie vɛ -a. 10Minnun pɛɛnɔn nɛn o cɩ 'mɛn vɛ -a bɛ, o ya 'yie vɛ -a. Ɛn minnun nɛn yie vɛ -a bɛ, o ya 'mɛn vɛ -a, -wee "wɛan nɛn 'an 'tɔ drɛ -dan. 11An "ta "sia 'trɛda -e 'an 'lʋ 'i 'va nun te "o "ya wo 'trɛda 'gʋ. 'An "tɩ "nɛn e ya 'saun bɛ, 'i 'tɔ nɛn yia -nɔn 'mɛn bɛ -yee 'plɛblɛ 'a, 'i yiɛ 'tɔ o va, 'dʋ -e -kaa fʋ waa -tʋwli "le zɩ 'kʋ cɩ 'yia min -tʋwli "a bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 12Tʋ nɛn te an ya o va 'trɛda bɛ, 'an yiɛ 'tɔ o va, 'i 'tɔ nɛn yia -nɔn 'mɛn bɛ, -yee 'plɛblɛ 'a. Min -tʋwli 'ka 'sanlɛ dɩ, -te yaa 'silɛa min -wlidɩ "a dɩɛ. -Yɛɛ 'san 'nan -e Bali wei nɛn 'e 'crɛn -tɛdɩ bɛ 'e 'lɛ sɔɔ.\n13'Bɛ nɛn 'gʋɛ an "ta "lo 'i 'va, ɛn 'wɩnun 'gʋɛ maan ve trɛda 'gʋ 'nan -e ci "nrandɩ nɛn 'an 'lɔ bɛ, 'e 'kɔn "nyian -wee 'lɔ 'e 'ciɩladɩ "da "fo. 14'I wei bɛ, maan 'vɩ -wlɛ, -yee "wɛan 'trɛdanɔn 'nandɩ 'sia o man. O 'nandɩ 'sia o man 'nan o 'ka "nyian 'wee vɛ -a dɩ, "le zɩ an 'ka -wee vɛ -a dɩɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 15An 'ka 'i trʋ 'banan 'nan 'i o 'si 'trɛdanɔn yei "dɩ. An ya 'i trʋ 'banan 'pian 'nan, 'i yiɛ 'tɔ o va Satan nɛn e 'wɩ 'wlidɩ "paa 'nyranman -a bɛ -yee "wɛan. 16O 'ka 'trɛdavɛ -a dɩ, "le zɩ an 'ka 'trɛdavɛ -a dɩɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 17'I 'wɩ tɩglɩ -kɔɔn -wlɛ -e 'o drɛ 'yie vɛ -a "fo. 'Wɩ tɩglɩ zɩɛ 'i wei nɛn. 18Zɩ yian 'pa 'sia 'trɛda bɛ, -a -tʋwli "nɛn "nyian an o 'pa 'sia 'trɛda. 19An 'fli -nɔan -e 'an 'ka -wee "wɛan, 'dʋ -e 'o drɛ 'yie vɛ -a "fo.\n20-Wee "wɛan nɛn an ya 'i trʋ 'banan, ɛn minnun nɛn o yi -tɛra 'an da o wei -le "wɛan bɛ, an ya 'i trʋ 'banan "nyian -wee 'wɩ man. 21An ya 'i trʋ 'banan 'nan -e 'o drɛ min -tʋwli "a. 'An "tɩ, 'o 'kɔn 'o lɛadɩ 'kʋ man, "le zɩ 'kʋ 'vale 'yia, kʋ ya min -tʋwli "a bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 'O drɛ min -tʋwli "a -e 'trɛdanɔn 'o -tɔ 'nan yiɛ 'an 'pa 'sia. 22An o drɛ -dan "le zɩ yian drɛ -dan bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. An o drɛ -dan 'nan -e 'o drɛ min -tʋwli "a, "le zɩ kʋ cɩ 'yia min -tʋwli "a bɛ -yee 'wɩ 'zʋ. 23Kʋ ya waa min -tʋwli "a, ɛn kʋ ya 'yia min -tʋwli "a 'nan -e 'o drɛ min -tʋwli "a 'kpa tɩglɩ. 'E drɛ zɩɛ -e 'trɛdanɔn 'o -tɔ 'nan, yiɛ 'an 'pa 'sia, ɛn i o ye "yi "le zɩ yian ye "yi "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ.\n24'An "tɩ, minnun pɛɛnɔn nɛn i o -nɔn 'mɛn bɛ, an ya "va 'nan 'kʋ 'kɔn waa fɛnan nɛn an -kɔan "bɛ -a -nan. An ya "va 'nan 'o 'mɛn -dan ci yɩ. Yian drɛ -dan, kɔɔ yian 'yɩ "yi, te yi'a tian 'trɛ drɛlɛ dɩ. 25'An "tɩ, i ya tɩglɩ. 'Trɛdanɔn 'ka 'i 'tɔa dɩ, 'pian 'an 'bɔ 'mɛin -tɔa. Ɛn 'an -srunɔn "o "tɔ "nyian 'nan yiɛ 'an 'pa 'sia. 26Zɩ i cɩ bɛ, maan kɔɔn -wlɛ, ɛn maan -kɔɔnman tian -wlɛ, 'nan -e 'o cin yɩ "yi "le zɩ yian ye "yi "bɛ -yee 'wɩ 'zʋ, te kʋ ya waa min -tʋwli "a.»


?Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti e awlɛn su like? | Like suanlɛ liɛ\n“Nyanmiɛn [...] i ndɛ bɔ e kan kleli amun’n, an tili. [...] An wunnin i kɛ ɔ ti Nyanmiɛn ndɛ sakpa.”—1 TƐSALONIKFUƐ MUN 2:13.\nJUE: 114, 113\n?Afɔtuɛ benin yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n man e naan y’a tra e awlɛn-ɔn?\n?Ngue yɛ ɔ kle kɛ blɛ kasiɛn nga nun’n, Zoova i kakaklolo’n wanndi ndɛndɛ kpa-ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e nin Zoova i anuannzɛ’n e nanti klanman-ɔn?\n1-3. (a) ?Ngue ti yɛ atrɛkpa’n, ndɛ tɔli Evodi nin Sɛntisi be afiɛn-ɔn? (b) ?Ngue yɛ é yó naan i sɔ ndɛ w’a tɔman e nin e niaan mun e afiɛn-ɔn? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i lɛ’n.)\nBIBLU’N ti e awlɛn su like kpa. Afin e si kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn i fluwa. Afɔtuɛ kpanngban o nun. Kɛ e nanti be su’n, sa sunman to fuan e. Sɛ e yo sa ng’ɔ timan su’n, be fa tu e fɔ. ?Kɛ be fa tu e fɔ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? Maan e kan Klistfuɛ klikli’m be blɛ su bla nɲɔn be ndɛ e nian. Be flɛ kun kɛ Evodi. Yɛ kun suan Sɛntisi. Bla nɲɔn sɔ mɔ Ɲanmiɛn kpa be sieli be ngunmin wie’n, Biblu’n waan ndɛ tɔli be afiɛn. Like nga ti yɛ ndɛ tɔli be afiɛn’n, ɔ yiyiman nun. Sanngɛ, maan e bu sa kun i akunndan.\n2 Atrɛkpa’n, Evodi yiali aniaan wie mun i awlo lɔ naan be wla asa. Kpɛkun, w’a flɛman Sɛntisi wie. Kɛ aniaan wie’m bé kán aliɛ fɛfɛ nga be dili i cɛn sɔ nun’n i ndɛ’n, Sɛntisi tili. Yɛ ɔ yoli i ya dan. Atrɛkpa’n, ɔ seli i klun lɔ kɛ: ‘Kɛ Evodi flɛ aniaan mun, m’ɔ flɛman min wie’n, n wunmɛn i wlɛ. ?Nán min yɛ n ti i janvuɛ kpa’n niɔn?’ Sɛntisi buli i kɛ Evodi klomɛn i sa naan i sɔ’n ti yɛ w’a flɛmɛn i wie-ɔ. I sɔ’n ti’n, ɔ yoli Evodi sɔ wie. Yɛle kɛ, ɔ flɛli aniaan kunngba sɔ mun i awlo lɔ wie. Kpɛkun, w’a flɛman Evodi. Atrɛkpa’n, be ayeliɛ sɔ’n ti’n, ndɛnngan tɔli asɔnun’n nun. Biblu’n kle kɛ Pɔlu tuli aniaan bla nɲɔn sɔ’m be fɔ naan be nuan sɛ. E kwla lafi su kɛ be nantili afɔtuɛ sɔ’n su, naan be suli Zoova aklunjuɛ su titi.—Filipfuɛ Mun 4:2, 3.\n3 Andɛ’n, ndɛ tɔ e nin e niaan mun e afiɛn cɛn kunngun. Sɛ i sɔ sa ju naan e nanti afɔtuɛ nga Biblu’n man e’n su’n, é kwlá síesíe e afiɛn. Yɛ i kpa bɔbɔ’n, e kwla yo naan ndɛ w’a tɔman e afiɛn. Sɛ Biblu’n ti e awlɛn su like sakpa’n, é nánti i nun afɔtuɛ’m be su.—Jue Mun 27:11.\nBIBLU’N KLE E KƐ MAAN E TRA E AWLƐN\n4, 5. ?Afɔtuɛ benin yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n man e naan y’a tra e awlɛn-ɔn?\n4 Kɛ ɔ yo naan e tra e awlɛn’n, ɔ timan pɔpɔ. Wienun-ɔn, e finwlɛ’n annzɛ e wunnɛn kplo’n, annzɛ e ninnge yolɛ wafa wie ti’n, b’a kan e ndɛ yaya annzɛ b’a bu e lufle. I lɛ nun’n, e kwla fa ya. I li sɛ e niaan Klistfuɛ kun yɛ ɔ yo e sɔ’n, yɛ ɔ yo e ya dan’n niɔn. ?Sɛ i sɔ sa ju’n, afɔtuɛ benin yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ’n man e-ɔ?\n5 Kɛ sran fa ya’n, Zoova si sa ng’ɔ kwla ju’n. Kɛ e fa ya’n, e kwla kan ndɛ annzɛ e yo sa wie m’ɔ́ yó e nzisɔ ɔ. I sɔ’n ti, Zoova man e afɔtuɛ kun. Ɔ se kɛ: “Nán fa ya ndɛndɛ.” Sɛ e nanti afɔtuɛ sɔ’n su’n, sa sunman be su juman. (An kanngan Akunndanfuɛ’n 7:9, ɔ nin Nyanndra Mun 16:32 be nun.) Biblu’n se kɛ sɛ be yo e sa’n, maan e yaci e cɛ. Zezi seli kɛ sɛ be yo e sa naan y’a yaciman y’a cɛman’n, Zoova su yaciman e liɛ’n cɛman e. (Matie 6:14, 15) I sɔ’n ti’n, maan e tra e awlɛn. Yɛ maan e yaci sa nga e wiengu’m be yo e’n, e cɛ be.\n6. ?Sɛ e traman e awlɛn’n, sa benin yɛ ɔ kwla ju-ɔ?\n6 Sɛ e traman e awlɛn’n, e kwla fa ya ndɛndɛ. Yɛ e kwla kpɔ sran bɔbɔ. Annzɛ kusu’n, e kwla fa e awlɛn fufu’n e sa e niaan Klistfuɛ mun. Wie liɛ’n, e kleman kɛ y’a fa ya annzɛ e kpɔ sran’n. Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, e niaan wie’m be kwla sie i nzɔliɛ. Kpɛkun, be faman be wun mantanman e. (Nyanndra Mun 26:24-26) Sɛ i sɔ sa ju’n, asɔnun kpɛnngbɛn’m bé fá Biblu’n bé tú e fɔ naan e yaci ya falɛ nin sran kpɔlɛ’n, naan sa nga e wiengu’m be yo e’n, e yaci e cɛ be. (Saun Yolɛ 19:17, 18; Rɔmfuɛ Mun 3:11-18) ?Sɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be fa Biblu’n tu e fɔ’n, é nánti su?\n7, 8. (a) ?Ngue yɛ ɔ kle kɛ Zoova nin i sufuɛ’m be o nun-ɔn? (b) ?Afɔtuɛ benin wie mun yɛ Biblu’n man e-ɔ? (c) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e nanti afɔtuɛ sɔ’m be su ɔ?\n7 Zoova nin i sufuɛ nga be o asiɛ’n su wa’n be o nun. Yɛ ɔ kle be like. ?Wafa sɛ yɛ ɔ yo sɔ-ɔ? Yɛle kɛ, ɔ sieli Klist ‘Asɔnun’n i su kpɛn.’ Kpɛkun, Klist kusu fali “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n” naan ɔ kle Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be like. (Efɛzfuɛ Mun 5:23; Matie 24:45-47) Sran kpa nanwlɛfuɛ’n nian Klistfuɛ klikli’m be ɲrun dinfuɛ’m be ayeliɛ’n su. Yɛle kɛ, ɔ nanti ndɛ nga Biblu’n kan’n i su kpa. Afin ɔ wun i wlɛ kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn ndɛ. (An kanngan 1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:13 nun.) ?Afɔtuɛ benin wie mun yɛ be o Biblu’n nun mɔ sɛ e fa be su’n, e liɛ yó ye ɔ?\n8 Biblu’n wla e fanngan kɛ nán e yaci yialɛ’n. (Ebre Mun 10:24, 25) Yɛ ɔ wla e fanngan kɛ maan e akunndan’n yo kun, yɛ maan e lafi like nga Biblu’n kle’n su. (1 Korɛntfuɛ Mun 1:10) Asa ekun’n, ɔ se kɛ maan e ‘dun mmua fa e wun man Ɲanmiɛn maan ɔ sie e.’ (Matie 6:33) Biblu’n wla e fanngan kɛ maan e bo jasin fɛ’n awloawlo’m be nun, nin nzra nun nin lika kwlaa nga e kwla to sran lɛ’n. (Matie 28:19, 20; Sa Nga Be Yoli’n 5:42; 17:17; 20:20) Asa ekun’n, ɔ kle like ng’ɔ fata kɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be yo naan fiɛn w’a tranman asɔnun’n nun’n. (1 Korɛntfuɛ Mun 5:1-5, 13; 1 Timote 5:19-21) Yɛ ɔ wla e fanngan kɛ maan e wla sa ng’ɔ saci sran’n i kwlaa nin akunndan tɛtɛ’n kwlaa be ase naan e nin Zoova e afiɛn’n w’a saciman.—2 Korɛntfuɛ Mun 7:1.\n9. ?Wan yɛ Zezi fɛli i kɛ ɔ kle sran’m be like naan be wun Ɲanmiɛn ndɛ’n i wlɛ-ɔ?\n9 Sran wie’m be se kɛ ɔ timan cinnjin kɛ sran uflɛ yɛ ɔ kle be Biblu’n nun like-ɔ. Sanngɛ, kɛ ɔ fɛ i afuɛ 1919 nun’n, Zezi sieli “sran kpa nanwlɛfuɛ b’ɔ si ngwlɛlɛ’n” naan ɔ kle Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be like, naan be nanti su. Sɛ e nanti like nga Biblu’n kle e’n su’n, e su faman fiɛn’n wluman asɔnun’n nun. E bo’n yó kun, yɛ é dí alaje. I sɔ’n ti’n, maan e tinuntinun e usa e wun kosan yɛ’n: ‘?E nin Zezi é nánti klanman titi? ?Yɛle kɛ, like nga sran kpa nanwlɛfuɛ’n kle e’n, ń nánti su?’\nZOOVA I KAKAKLOLO’N WANNDI NDƐNDƐ KPA\n10. ?Ngue yɛ Ezekiɛli wunnin i aolia nun m’ɔ kle kɛ Zoova i sufuɛ nga be o ɲanmiɛn su lɔ’n, be yoman ninnge mun sukusuku-ɔ?\n10 Kɛ e kanngan Biblu’n nun’n, e wun kɛ Zoova i sufuɛ nga be o ɲanmiɛn su lɔ’n be yoman ninnge mun sukusuku. I wie yɛle kɛ aolia nun’n, Ezekiɛli wunnin Zoova. Ɔ ti like kun m’ɔ ti kɛ kakaklolo sa’n i su. Like sɔ’n kɔ ndɛndɛ kpa. Lika kwlaa nga Zoova kunndɛ kɛ ɔ sin lɛ’n, yɛ ɔ sin-ɔn. (Ezekiɛl 1:4-28) Like sɔ mɔ Ezekiɛli wunnin i’n, ɔ ti wafa nga Ɲanmiɛn i sufuɛ nga be o ɲanmiɛn su lɔ’n be yo ninnge mun’n i nzɔliɛ. Like nga Ɲanmiɛn se kɛ be yo’n, be sisiman be bo. Be yo i ndɛndɛ. Be ayeliɛ sɔ’n, i su yɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ nga be o asiɛ’n su wa’n be nian-ɔn. Maan e bu ninnge sunman mɔ afuɛ blu ng’ɔ sinnin lɛ nun’n, anuannzɛ’n kacili be yolɛ wafa’n i akunndan e nian. Zoova bɔbɔ i fanngan nun yɛ be kwla kacili ninnge’m be yolɛ wafa sɔ mun-ɔn. Ɔ ka kan’n, Zezi nin i anzi nanwlɛfuɛ’m bé wá núnnún mɛn tɛ nga. Ɔ maan, sran fi su saciman Zoova dunman kun, yɛ sran fi su seman kɛ Zoova siman sran’m be sie kun.\nSua kplanfuɛ kpanngban mɔ be tu be klun be di be junman’n, é lá be ase lele. (An nian ndɛ kpɔlɛ 11 nun.)\n11, 12. ?Ngue yɛ Zoova fanngan nun’n, anuannzɛ’n kwla yoli be blɛ nga nun-ɔn?\n11 Maan e kan ninnge nga anuannzɛ’n yoli be blɛ nga nun’n, be ndɛ kan. Sua kplanlɛ’n. E niaan ya kpanngban kpa, i bla o, i yasua o, be o Etazinin lɔ. Be tu be klun be kplan e anuannzɛ’n i bo bia’n su lɔ sua mun. Asiɛ wunmuan’n su’n, e niaan akpiakpi kpanngban be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ Sua mun, ɔ nin Betɛli mun. Anuannzɛ’n i bo bia’n su lɔ’n, sua kplanfuɛ’m be biolo kun o lɔ. Aniaan nga be di junman lɔ’n, be yɛ be nian sua kplanlɛ junman’n su-ɔ. É lá be kwlaa nga be kplan e sua sɔ mun’n, be ase lele. Asa ekun’n, kan kwlaa nga be o’n, Zoova i sufuɛ’m be yo like kwlaa nga be kwla yo naan sua sɔ’m b’a yo yɛiin titi’n. Kɛ Zoova wun kɛ i sufuɛ’m be ti wun ase kanfuɛ naan be nin i nanti klanman’n, ɔ yra be su.—Lik 21:1-4.\n12 Like klelɛ’n. Zoova klo i sufuɛ’m be like klelɛ. (Ezai 2:2, 3) Suklu fanunfanun nga anuannzɛ’n kpɛ be ba’n, be kle sɔ weiin. I wie yɛle atin bofuɛ’m be suklu’n, nin Ɲanmiɛn sielɛ’n i jasin bofuɛ’m be suklu’n, ɔ nin ngaliɛ difuɛ’m be suklu’n, Betɛlifuɛ’m be suklu’n, nin akpasua sunianfuɛ mun nin be yi’m be suklu’n, ɔ nin asɔnun kpɛnngbɛn’m be suklu’n, nin asɔnun kpɛnngbɛn mun nin asɔnunfuɛ’m be lika nianfuɛ’m be suklu’n, ɔ nin Betɛli komite’n i nunfuɛ mun nin be yi’m be suklu’n. E ɛntɛnɛti adrɛsi jw.org su’n, e kwla wun Biblu’n nin fluwa nga anuannzɛ’n yi be’n, aniɛn kpanngban kpa nun. Ɛntɛnɛti adrɛsi kunngba sɔ’n su’n, ndɛ akpasua wie’m be ti ba kanngan’m be liɛ. Yɛ wie’m be ti awlobo’m be liɛ. Ndɛ cinnjin uflɛ wie’m be o su lɔ wie bɔbɔ. ?E fa ndɛ nga be o jw.org su’n, e bo jasin fɛ’n i kpa annzɛ e fa su Ɲanmiɛn awlo lɔ?\nMAAN E NIN ZOOVA NIN I ANUANNZƐ’N E NANTI KLANMAN TITI\n13. ?Kɛ mɔ e o Zoova i anuannzɛ’n nun wie ti’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ?\n13 Kɛ e si kɛ e o Zoova i anuannzɛ’n nun wie naan e si like ng’ɔ kunndɛ kɛ e yo’n, e cenjele nun-ɔn. Sanngɛ, ɔ fata kɛ e ɲin yi Zoova naan e yo sa ng’ɔ ti kpa’n. Sran sunman be klo sa tɛtɛ’m be yolɛ. Sanngɛ e liɛ’n, ɔ fata kɛ e “kpɔ sa tɛ’n” kɛ nga Zoova fa kpɔ i’n sa. (Jue Mun 97:10) Be nga be flɛ “sa kpa’n kɛ sa tɛ’n, bɔ be flɛ sa tɛ’n kusu kɛ sa kpa’n,” ɔ fataman kɛ e nian be liɛ’n su. (Ezai 5:20) E kunndɛ kɛ Zoova klun jɔ e wun. I sɔ’n ti, e mian e ɲin naan y’a yoman sa tɛ fi. (1 Korɛntfuɛ Mun 6:9-11) Like nga Zoova kɛn i ndɛ Biblu’n nun kɛ e yo’n, e bɔbɔ e kpa yolɛ ti-ɔ. E klo Zoova yɛ e kunndɛ kɛ e nin i é nánti klanman titi. I sɔ’n ti, maan ɔ yo awlo lɔ o, annzɛ asɔnun nun o, annzɛ e junman’n su lɔ o, annzɛ suklu lɔ o, annzɛ lika uflɛ o, e kunndɛ kɛ é nánti i mmla’m be su. (Nyanndra Mun 15:3) Wafa nga e kwla kle kɛ e kunndɛ kɛ e nin Ɲanmiɛn é nánti klanman titi’n, é wá kɛ́n i ndɛ.\n14. ?Wafa sɛ yɛ siɛ nin niɛn’m be kwla kle kɛ be nin Zoova be nanti klanman-ɔn?\n14 E mma’m be like klelɛ’n. Wafa ng’ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be kle be mma’m be like’n, Zoova kɛn i ndɛ Biblu’n nun. Akunndan nga be mɔ be timan Klistfuɛ’m be bu’n, ɔ fata kɛ siɛ nin niɛn’m be nian be wun kpa naan b’a buman wie. (Efɛzfuɛ Mun 2:2) Siɛ wie’m be kwla se kɛ: ‘E klɔ wa’n, bla mun yɛ be kle ba’m be like-ɔ.’ Sanngɛ, Biblu’n se weiin kɛ maan siɛ’m be ta be mma’m be kpa Zoova liɛ’n su. (Efɛzfuɛ Mun 6:4) Samiɛli mɔ Biblu’n kɛn i ndɛ’n, i bakan nun’n, ɔ nin Zoova be afiɛn’n mantannin kpa. Siɛ nin niɛn nga be su Zoova kpa’n, be kunndɛ kɛ be mma’m be yo sɔ wie.—1 Samiɛl 3:19.\n15. ?Kɛ é fá ajalɛ cinnjin kun’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e nin Zoova e nanti klanman-ɔn?\n15 Ajalɛ nga e fa be’n. E kunndɛ kɛ e nin Zoova é nánti klanman. I sɔ’n ti, ajalɛ cinnjin kwlaa nga é fá’n, e kunndɛ kɛ ɔ yo i liɛ’n su. I lɛ nun’n, Zoova bɔbɔ nin i anuannzɛ’n be uka e kpa. Maan e fa sa kun e nian. Andɛ’n, yasua wie’m be nin be yi’m be kɔ nvle uflɛ nun. Sɛ be o lɔ naan be wu ba’n, be fa ba’n be blɛ be osufuɛ mun. I liɛ’n, bé ɲán be ti bé kúnndɛ be sika. Sɛ Klistfuɛ kun fɛ́ i sɔ ajalɛ’n, annzɛ ɔ su yoman sɔ wie’n, ɔ ti kɛ i bɔbɔ sa. Sanngɛ, sɛ Klistfuɛ kun nin i yi’n be waan bé fɛ́ i sɔ ajalɛ’n, ɔ fata kɛ be usa be wun kosan nga: ‘?Wafa sɛ yɛ Zoova bu ajalɛ mɔ e su fa’n niɔn?’ (An kanngan Rɔmfuɛ Mun 14:12 nun.) Ajalɛ cinnjin kwlaa nga é fá’n, maan ɔ yo awlo lɔ o, annzɛ e junman’n su lɔ o, ɔ fata kɛ e dun mmua e bu ndɛ nga Biblu’n kan’n i akunndan naan y’a fɛ i sɔ ajalɛ’n. Maan e kunndɛ kɛ Zoova bo e ɲrun atin. Afin, e kwlá tuman e tiaun ajalɛ.—Zeremi 10:23.\n16. (a) ?Kɛ bla kun wuli ba’n, ajalɛ benin yɛ i waan ɔ́ fá-ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ kwla fali ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n niɔn?\n16 Yasua kun nin i yi’n be ɔli nvle uflɛ nun. Kpɛkun, be wuli ba yasua kun. Be kunndɛli kɛ bé fá ba’n kó mán be nannan mun be klɔ lɔ. I blɛ sɔ nun’n, nn Zoova i Lalofuɛ’m be su kle bla’n i Biblu’n nun like. Bla’n wunnin i wlɛ kɛ, ɔ fata kɛ i bɔbɔ tɛ i wa’n naan ɔ si Zoova wie. (Jue Mun 127:3; Nyanndra Mun 22:6) Bla’n srɛli Zoova. Ɔ seli i kɛ ɔ suɛn i bo naan ɔ fa ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n. (Jue Mun 62:8, 9) Ɔ kannin ajalɛ ng’ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ fá’n i ndɛ kleli aniaan bla ng’ɔ kle i Biblu’n nun like’n, ɔ nin aniaan wie mun ekun. I janvuɛ nin i osufuɛ wie’m be jrɛnnin i wun kɛ ɔ fa ba’n ko mɛn i nannan mun. Sanngɛ, w’a yoman sɔ. Yasua’n wunnin wafa nga aniaan’m be niɛnnin i yi’n, ɔ nin be wa’n be lika’n. Yɛ ɔ yoli i fɛ dan. I sɔ’n ti’n, ɔ wa boli Biblu’n nun like suanlɛ bo wie. Siɛn’n, ɔ nin i yi’n nin i wa’n be kɔ aɲia’m be bo. Kɛ bla sɔ’n wunnin kɛ Zoova tɛli i srɛlɛ’n su’n, ɔ yoli i fɛ dan.\n17. ?Kɛ é klé sran kun i Biblu’n nun like’n, ngue yɛ anuannzɛ’n se kɛ e yo-ɔ?\n17 Like nga be se e kɛ e yo’n. Kɛ anuannzɛ’n se kɛ e yo like kun’n, ɔ fata kɛ e yo like sɔ’n. I liɛ’n, é klé kɛ e nin Ɲanmiɛn e nanti klanman. Wienun-ɔn, e fa fluwa ?Ngue like yɛ Biblu’n kle i sakpasakpa ɔ? e kle sran kun i Biblu’n nun like. ?Kɛ e wie like kun kle’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? Anuannzɛ’n seli kɛ e fa mininti kan e kle sran’n, wafa nga Zoova i anuannzɛ’n nun be yo ninnge mun’n naan ɔ si anuannzɛ’n i kpa. I lɛ nun’n, e kwla bo video nga be flɛ i kɛ ?Ngue yɛ be yo i Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n nun lɔ ɔ? e kle i. Annzɛ kusu e kwla kanngan fluwa ?Wan mun yɛ be yo Zoova i klun sa’n andɛ ɔ? nun e kle i. Kɛ e fa fluwa Biblu’n kle e ko wie sran’n i like kle mlɔnmlɔn’n, ɔ fata kɛ e ukɛ i naan ɔ “lafi [Ɲanmiɛn] su kpa.” Sɛ b’a yo i batɛmun’n, ɔ fata kɛ e fa fluwa ‘Maan e yo sa nga e yo ɔ e si kɛ Ɲanmiɛn klo e’n’ e kle i like. (Kolɔsfuɛ Mun 2:7) ?I kwlaa sɔ’n mɔ Zoova i anuannzɛ’n se kɛ e yo’n, e nian su e yo?\n18, 19. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e la Zoova i ase titi-ɔ?\n18 Sa sunman ti’n, ɔ fata kɛ e la Zoova i ase tititi. Sa sɔ’m be nun kun yɛle kɛ “i yɛ ɔ man e nguan-an, i ti yɛ e o lɛ bɔ e kwla kan e wun-ɔn.” (Sa Nga Be Yoli’n 17:27, 28) Asa ekun’n, e le Biblu’n. Laa Klistfuɛ nga be o Tɛsaloniki lɔ’n be fali Ɲanmiɛn ndɛ’n yoli be awlɛn su like. E kusu’n, ɔ ti e awlɛn su like wie.—1 Tɛsalonikfuɛ Mun 2:13.\n19 Ndɛ nga Biblu’n kan mɔ e nanti su’n ti’n, e fa e wun mantan Zoova. Yɛ i kusu fɛ i wun mantan e. (Zak 4:8) E Si Ɲanmiɛn flɛli e kɛ e trɛn i anuannzɛ’n nun wie. I sɔ’n yo e fɛ dan. I sɔ’n ti, e kan ndɛ nga jue tofuɛ kun kannin’n wie. Ɔ seli kɛ: “An manman Anannganman, afin ɔ ti kpa, afin i klun-ufue’n wo lɛ tititi.” (Jue Mun 136:1) Jue Mun 136 sɔ nun’n, jue tofuɛ’n seli kpɛ sunman kɛ Zoova i “klun-ufue’n wo lɛ tititi.” Jue tofuɛ sɔ’n buaman ato. Sɛ e nin Zoova nin anuannzɛ’n e nanti klanman titi’n, Zoova yrá e su dan. Yɛle kɛ, ɔ́ mán e anannganman nguan, yɛ ɔ nin e nánti klanman wie titi.


Anh bu laa bo ke Nyanmien man an wuun asé'n, nyrennen dan kpa nga an wunniin'n bo an dyran kéklé'n i akunndan.\nSe o niaan kun yô o sa'n, fle i aamien kan kléé. Se o wun i wle'n, wuun w'a nyon o niaan.\nSannge se man kwla oman ityra'n, fluwa nga nun nde'n man ah sih sa nga an yôéh Nyanmien i awlô'n nun'n. Awlô so'n yele Anannganman Nyanmien i Asonun'n. Se nanwle'n ti sua'n, wuun Asonun'n ti i kuatren nin i kôfiadya.\nAmunh sih nde ng'o ti nanwle'n, ye nde nanwle so'n ti amunh nyanh amunh ti.\n I so'n ti, se ah fah liké wié kô man Nyanmien'n, bo a dyu i sowle le, nan o wla kpen su ke o wun nde ô o niaan wié klun'n, yatyi liké so'n le, anh kô siésié amun afien ka, i sin bla'a fo o liké so'n man.\nSwran ng'o di min nnen'n b'o non min mmôdya'n, o le anannganman nguan, ye nh tyeenh men'n i awiélie,\n?Nanh Marie wa b'o ti adyuin difue b'o ti Jacques, nin Joses, nin Jude, nin Simon bé niaan bian nion? ?I niaan bla'm bé nu'an é nun wa? O man ba lafi'e i su.\nMan amun nin swran'n kwlaa amun nuan se amun wun, man amun nzuen'n fa Nyanmien lie'n, afin se o ti'e i tio, swran fi su wu'an é Min'n.\nI so'n ti, ke o yô nan amuan yô dyuédyué'n, anh kan sa nga an yôli'n klé amun wiéngu, anh sre Nyanmien man amun wun ke o man amun dyasô. Se swran kpa kun sre liké Nyanmien sa nun b'o dyran su kpa'n, i srele so'n yô sa yé dan.\nMan wu'an bé nga Nyanmien sunmaan bé'n bé wié fi san é Min'n i niaan bian Jacques tye ye n wuin ékuon.\nAfe kunngba nga an wun ke o ô n su'n, o ô amun su wié, ye an si ke afe kunngba'n te ô n su.\nN klô ke an si ke afe nga amun, nin Laodicéefue, nin bé nga bé si'a min'n bé ti o ô n su'n, o ti dan.\nJésus sé i ke: Min ye n ti atin nin nanwle nin nguan nion. Swran nga wa si'an min nun'n, o dyu'a é Si wun lo.\nSe an fa ya'n, nanh an yô sa te. Nanh an fa ya so'n lélé man wia'n to su.\nN niaan kpa mun, anh bu nde nga akunndan! Man swran'n kwlakwla bé sié bé su bé tié nde nga bé kan'n kpa, nanh man swran fi kan nde ndende, nanh man bé fa ya ndende.\n Jésus sé i ke: Nanwle, swran nga ba wu'e ékun'n, o su kwla yô'a men nga Nyanmien sié'n i nunfue mlonmlon. Nicodème kusu sé i ke: ?Se swran kun yô kpenngben'n oh yôh se ye béh kwlah wui ékuon? ?O kwla se i sin i nin klun nan ba wui ékun? Ye Jésus sé i ke: Nanwle, se swran i awulie'n fi'an nzué nin Nyanmien Wawe'n, o su kwla yô'a men nga Nyanmien sié'n i nunfue.\n N niaan kpa mun, anh bu nde nga akunndan! Man swran'n kwlakwla bé sié bé su bé tié nde nga bé kan'n kpa, nanh man swran fi kan nde ndende, nanh man bé fa ya ndende. Afin se swran fa ya'n, o kwla yô'a sa ng'o ti kpa'n Nyanmien nyrun.\nM mma mun, amun ti n su wun nyrennen kpa ékun ke bla bo wa kôtô awulie sa, lélé béh wunh Christ nzuen'n kwlakwlakwla amun nun.\nN kusu, nh kanh klé o ke, bé fle o Pierre (bo i bô yele yebue). Yebue tanda'n su ye m ma kplan min asonun nion, ye wié'n su kwla satyimen.\n Se o niaan kun yô o sa'n, fle i aamien kan kléé. Se o wun i wle'n, wuun w'a nyon o niaan. Sannge se o wu'en i wle'n, fa swran kun annze nnyon uko o su, afin san swran nnyon annze nsan bé nde'n ye bé bu i nanwleo. Se o fa'a bé nde'n su'n, ken i asonunfue'm bé nyrun, se o faman'n, bu i ke swran b'o nu'an amun nun, ke guabô sika défue sa. Nanwle, liké kwlaa nga an kô tanniin asie'n su wa'n, béh tanniinh nyanmien su lo, ye liké kwlaa nga an kô men i wun atin asie'n su wa'n, béh menh i wun atin nyanmien su lo.\n Nyanmien man o sié liké'n kwlaa ye o fe siéé Asonun'n sukpen. Asonunfue'n kwlaa bé ti i wunnen, i bobo ye o ti i ti nion. I b'o ô lika'n kwlaa'n, o ô Asonun'n nun.\n afin yasua ye o sié blaa, ke Christ kusu ti Asonun'n i sukpen'n sa. I ye o ti Asonun'n b'o ti i wunnen'n i Ti Défueo. Ke asonunfue'm bé bu Christ swran'n, man mmla'm bé bu bé wun'm bé swran so sa'n kwlaa nun.\nSwran kaka nga bé lafii Christ su'n, bé bô yôô kun, bé akunndan'n ti kun. Bé nun wié fi sé'a ke i ninngé'm bé ti i ngunmin lie, sannge liké ng'o ti swran kun lie'n, o ti bé kwlaa bé lie.\nAniaan mun, é Min Jésus-Christ ti nh sreh amun, man amun nuan se, nanh an bubu amun wun nun, sannge man amun akunndan'n nin amun nen'n yô kun.\nLiké kwlaa nga an klô ke swran yô man amun'n, anh yô i kunngba so'n man bé, i ye o ti Moïse mmla nin Nyanmien nuan idyofue'm bé nde nion.\nAn tii i ke n séli amun ke: N su ko, sannge mh bah amun wun wa ékun. Se an klô min'n, wuun ke n su ko é Si si'n, amun klun dyoh, afin é Si'n le nyrun tra min.\nAn si ke bé kléé é nyrennen, bé yôô é finfin Philippes lo. Ke é dyuu amun wun lo'n, é fee dan kpa ékun, sannge Nyanmien man é tra é awlen é ken i dyasin fe'n klé amun.\n1 Corinthefue 13:4\nSwran b'o klô swran'n o tre i awlen swran wun, swran b'o klô swran'n, o yô aklunyé, i nyin blô'a swran liké su, swran b'o klô swran'n, o di'a tutré, o tu'e i wun,\nSwran nyinma wu'an Nyanmien'n, sannge ke o fin tyen ng'o yii men'n, liké kwlaa ng'o yô bé bo bé wun bé'n, o man bé wun i wle wéiin ke Nyanmien ô le, ye o kwla sa'n kwlaa yô. I so'n ti, bé le'a nde fi.


KƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Aamenin Abukazi Aflikanin Aiti lɔ Kleɔlu liɛ'n Alabanin Aleman Amariki Angle Arabu Arabu (Liban) Ausa Azeri Basa (Kamerunun) Baskii Belize Kriɔli Bikɔlu Bilgari Bisilama Blɔfuɛ Bulu Dangme Danois Ebre Edo Efiki Ekuatɛɛ bobo aniɛn'n Eve Fiji Féroïen Fɔn Fɛnlandi Ga Gali Glɛki Gunnun Hindi (Roman) Iban Igbo Ikrɛnin Ili Salomɔn Pijinin Iligainɔn Iloko Isibɛnba Isilandi Isoko Itali Izbɛki Kabuverdianu Kanada Kanbɔji aniɛn'n Katalan Kazaki Kecua (Kuzko) Kikamba Kikaonde Kikuyu Kiluba Kiniaruanda Kirgizi Kirundi Klowati Kore aniɛn'n Kuaniama Langue des signes brésilienne Letɔn Lingala Litianin Luganda Malagasi Malayalamun Malti Malɛ Manbue-Lungu Maseduanin Maya Miama Mingrelian More Mɔngoli Nauatɔlu (Nɔɔ de Puebla) Ndebele (Zɛnbabue) Nepali Nzɛma Nɔɔvɛzi Nɛɛlandi Okpe Oromo Osɛti Pangasinan Papiamiɛnto (Kurasao) Papiamɛnto (Aruba) Pendjabi Pidgin (West Africa) Polɔɲin Portugais Punjabi (Roman) Pɔɔtigali Pɛɛsi Quichua (Imbabura) Rarotɔngan Risi Romany (Macedonia) Cyrillic Rumanin Rumanin Sango Sebuano Seisɛli Kleɔlu Sepedi Sidama Sinala Sisewa (Malawi) Situnbuka Sitɔnga Sitɔnga (Malawi) Slovaki Slovenin Sona Suaili Sunda Suɛdi Sɔlu Sɛɛbi (Rɔmun) Sɛɛbi (Siriliki) Tagalɔgu Tai Taiti Tamulu Taraskan Tataa Tchèque Telugu Tetun Dili Tiglɛnya Tiriki Tisɔnga Tivu Tizɔtzili Tojolabali Tswana Tui Uarɛ-Uarɛ Uiguu (Siriliki) Urobo Uzbek (Roman) Valencian Viɛtinamun Wawle Yoruba Zapotec (de l’isthme) Zapɔn Zulu Zɔɔzi sinua Kantɔnɛ sinua Kantɔnɛ (Nga i kanlɛ timan kekle'n) sinua Mandarɛn (Lalafuɛ liɛ'n) sinua Mandarɛn (Nga i kanlɛ timan kekle'n) uudu Ɔngli Ɛndi Ɛndonezi Ɛsipaɲɔlu Ɛsitonin\nSRAN NG’Ɔ KAN NDƐ’N: RENE LERƆN\nBE WULI I: AFUƐ 1954 nun\nƆ FIN: FILIPININ\nI SU NDƐ’N: I si dunman nun ti’n, ɔ tuli awlo’n nun\nAfuɛ kwlaa nun’n, sran kpanngban kpa mɔ be fin lika fanunfanun nun’n, be kɔ Filipinin lɔ be ko nian nzue kun m’ɔ fin cenje kun su gua’n. Ɔ yo ɲɛnmɛn kpa. Nzue sɔ’n wo klɔ nga be flɛ i Pagsanian’n i wun lɛ. Klɔ sɔ’n su lɔ yɛ min si ɲinnin-ɔn. Ɔ ti yalɛfuɛ. Kɛ ɔ wunnin wafa nga mɛn siefuɛ nin polisie nin i wiengu junman difuɛ mun be bu sran’m be lufle’n, ɔ yoli i ya dan. I kwlaa sɔ’n wlɛli i klunngbɔ.\nMin si nin min be wuli ba mɔcuɛ. Be miannin be ɲin be niannin e lika. Be di fie okaoka’m be nun lɔ. Wie liɛ’n be ka lɔ be nian fie’n i lika be cɛ kpa. Kɛ be kɔ sɔ’n, ɔ fata kɛ min nin min niaan bian Rodelio e kunndɛ aliɛ e di. Kpɛ sunman’n, awe kun e kpa. E ti bakan sanngɛ, e ɲanman blɛ e kanman ngowa. Afin, awlo lɔ’n, kɛ ba kun ko ɲan afuɛ nso’n, ɔ bo fie su junman dilɛ bo. E sua kpako trɔ nɔnninnɔnnin kpa wie mun e fa sin oka’m be su atin’m be su. Sɛ trɔ’n yo nɔnnin dan’n, be se kɛ e cuɛn i ase.\nE si bo e titi. Sanngɛ, ɔ bo e nin wie. Kɛ ɔ yo sɔ’n, ɔ yo e ya lele kpe nun. Wie liɛ’n kɛ ɔ́ bó i’n, e waan e de e nin i sa nun. Sanngɛ ngbɛn-ɔn. E nin Rodelio e nuan sɛli su kɛ, sɛ e yo kpɛnngbɛn’n, é kún e si. Nanwlɛ, n kunndɛli kpa kɛ min si klo e.\nSa yaya nga e si’n fa yo e’n ti’n kɛ n ɲannin afuɛ 14, n tuli awlo’n nun. Blɛ kun nun’n s la gua su. Kpɛkun, n ma nɔnnin mariruana. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, n ɲannin junman kan. Nvle uflɛ nunfuɛ nga be ba lika’n nun niannianlɛ’n, n fa be alie nun naan be ko nian nzue ng’ɔ fin cenje’m be su gua’n.\nKɛ ɔ dili afuɛ nɲɔn kun’n, n ɔli Inivɛsite Maninyi lɔ. Sanngɛ, n ɲanman blɛ naan m’an suan fluwa. Afin, Fue nin Mɔnnɛn’n n ko di junman Pagsanian lɔ. Lika’n yoli kekle min su. N wunman min wun fɛ. Kɛ n nɔn mariruana bɔbɔ’n, ɔ yoman min like fi kun. I sɔ’n ti, n nɔnnin drɔgi wafa uflɛ wie mun, be yɛle metanfetaminin, nin kokainin nin eroinin. Kɛ a nɔn drɔgi’n kusu kpɛ sunman’n saan á tɔ́ bla kunndɛlɛ sukusuku’n nun. Lika nga n wo lɛ’n, sran’m be di yalɛ dan, yɛ be wun ɲrɛnnɛn kpa. N fali min ɲin cili e nvle’n i siefuɛ mun. Afin, n buli i kɛ be ti yɛ e wun e ɲrun sɔ-ɔ. N usali Ɲanmiɛn kɛ: ‘?Ngue ti yɛ sa kwlaa sɔ’m be ju-ɔ?’ N ɔli Ɲanmiɛn sulɛ fanunfanun nun, sanngɛ, b’a kwlá tɛman min kosan’m be nun wie fi su. N nɔnnin drɔgi’n i kpa ekun naan n wla fi min wun kan.\nAfuɛ 1972 nun’n, Filipinin lɔ suklu mma’m be jasoli siefuɛ’m be wun. N ma fali min wun wlali be nun wie. Sanngɛ, i bo’n w’a guaman kpa. Be trali e nun wie mun. Yɛ kɛ anglo sunman sinnin’n, be seli sonja mun kɛ be nian klɔ’n su.\nKɛ mɔ n kunndɛman kɛ be tra min’n ti’n, gua su yɛ n la-ɔ. Kɛ ɔ ko yo naan m’an kwla to drɔgi ti’n, n wua. Kasiɛn su’n, be flɛ kɛ n ma boli tekle. Yɛle kɛ, min nin aɲanbeunfuɛ nin aofuɛ wie mun e la. Kpɛkun be man min sika. Min nguan’n bɔbɔ sa’n, m’an bumɛn i like fi kun.\nBlɛ sɔ nun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be boli min nin ɔ nin min sinma yasua kun be Biblu’n nun like klelɛ bo. W’a yoman min si i fɛ mlɔnmlɔn. I sɔ’n ti, ɔ wɔli be fluwa’m be nun. Sanngɛ be sa sin w’a bubuman be. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be yoli be batɛmun.\nCɛn kun’n, Zoova i Lalofuɛ kun seli min si kɛ Biblu’n se kɛ cɛn wie lele’n, asiɛ wunmuan’n su’n, be su yoman sran fi i sa tɛ kun. (Jue Mun 72:12-14) Ndɛ sɔ’n yoli min si i fɛ kpa. I sɔ’n ti, ɔ fali ajalɛ kɛ ɔ́ kó kúnndɛ ndɛ sɔ’n i Biblu’n nun nían. Ɔ wunnin i Biblu’n nun kɛ Ɲanmiɛn waan ɔ́ táka famiɛn diwlɛ kun m’ɔ́ yó sa sɛsɛ’n. Sanngɛ, nɛ́n i ngba-ɔ. Ɔ wunnin wafa nga Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ yasua kun nin i yi nin i mma’m be tran’n. (Efɛzfuɛ Mun 5:28; 6:4) Kɛ ɔ yoli sɔ’n, w’a cɛman, i bɔbɔ nin min niaan onga’m be kacili Zoova i Lalofuɛ. I kwlaa sɔ’n yoli min sin. Afin blɛ sɔ nun’n, nn n nunman awlo lɔ kun.\nAfuɛ 1978 nun’n, n ko trannin Ɔstrali lɔ. Lɔ sran sunman be ti aɲanbeunfuɛ. Yɛ lika’n ti fɔuun. Ɔ nin i sɔ ngba’n min wla guaman ase. M’an yaciman nzan nin drɔgi nɔnlɛ. Cɛn kun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be wa toli min. Be fali Biblu’n be kannin asiɛ’n mɔ wá káci lika klanman’n i ndɛ kleli min. Sanngɛ m’an kunndɛman kɛ n nin be é sán nun.\nKɛ ɔ dili le nɲɔn kun’n, n sali min sin Filipinin lɔ kan. Min niaan’m be seli min kɛ e si w’a kaci i nzuɛn’n, naan ɔ miɛnnin i ɲin kpa naan w’a kwla yo sɔ. Sanngɛ, sa ng’ɔ fa yoli e laa’n ti’n, m’an kunndɛman kɛ min nin i e ijɔ.\nMin sinma bla’n, kasiɛnfuɛ’n, ɔ fali Biblu’n yiyili sa nga ti yɛ afɛ nin ɲrɛnnɛn’n be o sran’m be su’n i nun kleli min. Nanwlɛ, kɛ n wunnin wafa nga min niaan bla kan sɔ’n ɔ tɛ min kosan’m be su’n, ɔ boli min nuan dan. Kwlaa naan m’an wɔ’n, min si fali fluwa Vous pouvez vivre éternellement sur une terre qui deviendra un paradis mannin min. * Kpɛkun ɔ seli min kɛ nán lika uflɛ yɛ ń wún min kosan’m be su tɛlɛ’n niɔn, naan fluwa sɔ’n kwla úka min. Ɔ wlali min fanngan kpa kɛ sɛ n ju Ɔstrali lɔ’n, n kunndɛ Zoova i Lalofuɛ mun.\nKɛ n juli lɔ’n, n kunndɛli Zoova i Lalofuɛ’m be Ɲanmiɛn Sielɛ sua Brisibanin lɔ. Afin, lɔ yɛ n tran-ɔn. N wunnin lika nga be yo aɲia mun. Kpɛkun, n seli be kɛ be kle min Biblu’n nun like. Kɛ bé klé min like’n, n wunnin kɛ ndɛ ng’ɔ o Daniɛli ndɛ tre 7 nin Ezai ndɛ tre 9 nun’n, nin Biblu’n nun ndɛ wie mun ekun, be kle kɛ Ɲanmiɛn i famiɛn diwlɛ’n mɔ fɔ nunman nun’n, ɔ́ wá síe asiɛ’n. Be kleli min kɛ asiɛ wunmuan’n wá káci lika klanman. N kunndɛli Ɲanmiɛn klun jɔ min wun. Sanngɛ, ɔ fata kɛ n wla nzuɛn tɛ’m be ase. Ɔ fata kɛ n yaci nzan nɔnlɛ ngboko’n nin drɔgi nɔnlɛ. Yɛ n yaci sa sukusuku’m be yolɛ. Ɔ maan, e nin min soman’n e titili nun. Kpɛkun, n yacili sa tɛtɛ’m be yolɛ. N ma lafili Zoova su kpa ekun, yɛ n srɛli i kɛ ɔ suan min bo naan n kaci min nzuɛn’n mlɔnmlɔn.\nKɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, n sieli i nzɔliɛ kɛ Biblu’n nun like nga n suan’n ti’n, min nzuɛn’n su kaci blɛblɛblɛ. Biblu’n se kɛ sɛ e mian e ɲin e kpa’n e kwla “fa nzuɛn uflɛ’n.” (Kolɔsufuɛ Mun 3:9, 10) Ɔ maan, n wunnin kɛ min si’n i su ndɛ nga min niaan’m be kannin’n, ɔ timan ato. Ɲanmiɛn ndɛ’n kaci sran sakpa. Afin, min si i wun ya dan nga n fali’n, ɔ wieli. I kpa bɔbɔ’n, n kunndɛli kɛ e nin i e siesie e afiɛn. N yacili sa ng’ɔ yoli e’n n cɛli i. Klunngbɔ nga kɛ ɔ fɛ i min bakan nun lele’n ɔ o min klun’n, n wlɛli i ase.\nMMLUSUƐ NGA N ƝƐNNIN I’N\nI nun mɔ n te yo gbanflɛn kan’n, n suli sran tɛ’m be su. Yɛ kɛ nga Biblu’n fa kan’n sa’n, be nzuɛn tɛ’n sali min. (1 Korɛntfuɛ Mun 15:33) Sanngɛ, n ɲannin janvuɛ kpa wie mun Zoova i Lalofuɛ’m be afiɛn. Be suannin min bo naan n kwla yo sran kpa. Asa kusu, n ɲannin bla kpa kun. Be flɛ i Loreta. I kusu ti Zoova i Lalofuɛ wie. E nɲɔn’n, e kle sran’m be wafa nga Biblu’n kwla uka be’n.\nE nin min yi nin e janvuɛ mun e su di like likawlɛ.\nLaa n bu i kɛ min si’n su kwlá kaciman le. Sanngɛ, ndɛ ng’ɔ o Biblu’n nun’n ti’n, ɔ wa kaci bian kpa nin siɛ kpa. Ɔ wa yoli wun ase kanfuɛ, nin wɛtɛɛfuɛ. Afuɛ 1987 nun yɛ be yoli min batɛmun-ɔn. I sin’n, kɛ e nin min si’n e wunnin e wun’n, ɔ tɔli min nun. Kpɛ klikli ng’ɔ́ tɔ́ min nun’n yɛ ɔ o lɛ-ɔ!\nMin si nin min nin be suli Ɲanmiɛn likawlɛ lele afuɛ 35. Be fali Biblu’n nun ndɛ’n be wlali sran’m be fanngan. Sran’m be ndɛ loli i kpa yɛ be boli i dunman kpa. Afin, ɔ yoli be ye titi. Min ɲin wa yili i kpa. Yɛ n kloli i kpa kusu. Nanwlɛ, kɛ be se kɛ n ti i wa’n ɔ yo min fɛ dan. Afuɛ 2016 nun’n, min si sacili. Sanngɛ, blɛ kwlaa nga n bu min si’n i akunndan’n, min klun jɔ. Afin, e nɲɔn’n e miannin e ɲin e nantili like nga Biblu’n kle’n su. Ɔ maan, e kacili e nzuɛn’n. Klunngbɔ nunman min klun kun. Yɛ like ng’ɔ yo min fɛ kpa’n yɛle kɛ, n ma sili min Si Ɲanmiɛn Zoova. Ɔ ta e nda kɛ cɛn wie lele’n, ɔ́ wá yí awlobo’m be kwlaa be su afɛ’n.\n^ ndɛ kpɔlɛ 12 Zoova i Lalofuɛ’m be yiman fluwa sɔ’n kun.\nZoova yoli min ye dan\n?Biblu’n nun ndɛ nanwlɛ benin yɛ ɔ ukali Klisitali naan w’a fɛ i wun w’a mantan Ɲanmiɛn naan w’a wun i wun fɛ ekun-ɔn?\nFa man sran Fa man sran E nin min si e afiɛn wa sɛli\nijwcl ndɛ tre 4


Wafa nga é fɔ́nvɔ be nga be sran w’a wu’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cakchiquel Cambodgien Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chol Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Goun Grec Groenlandais Guarani Gujarati Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisonge Kongo Krio Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lamba Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Marathi Maya Mazateco (Huautla) Mizo Mongol Mooré Myama Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Norvégien Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pendjabi Persan Pidgin (Cameroon) Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Samoan Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Tuvalu Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nMaan e fɔnvɔ be nga be sran w’a wu’n\nKɛ e mantanfuɛ kun i sran wu’n, e kunndɛ kɛ é fɔ́nvɔ i. Sanngɛ wie liɛ’n, e wunman ndɛ nga é kán naan w’a fɔnvɔ i’n. Annzɛ e wunman like nga é yó é mɛ́n i’n. Sanngɛ nn, ninnge wie’m be o lɛ mɔ e kwla yo ɔ.\nWie liɛ’n, like nga e kwla yo’n, yɛle kɛ maan e ko yo i yako. Lika sunman nun’n, kɛ bé fɔ́nvɔ sran’n, be tɔ i nun. Annzɛ be fa be sa be sie sran’n i wati. Sɛ sran mɔ i fuɛ w’a wu’n, ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ kɛ́n i klun ndɛ klé e’n, maan e sie e su kpa. Like nga e kwla yo m’ɔ ti cinnjin kpa’n, yɛle kɛ maan e di sran’n i awlo’n nun junman wie mun. E kwla tɔn i aliɛ’n. Sɛ ɔ le ba’n, e kwla niɛn i lika. Yɛ maan e yo ninnge wie mun ekun mɔ be kwla miɛn i sa’n, e mɛn i. Sɛ e yo ninnge kɛ ngalɛ’n sa mun’n, ɔ ti kpa tra ndɛ kpanngban kanlɛ’n.\nSran ng’ɔ wuli’n i nzuɛn kpa’n, maan e kɛn i ndɛ. Yɛ maan e kan sa kpakpa ng’ɔ yoli be’n, be ndɛ. I sɔ ndɛ’m be kwla fɔnvɔ sran mɔ i wla w’a bo i wun’n. Be flɛ bla kun kɛ Pamu, yɛ be flɛ i wun’n kɛ Ɛnin. Yasua’n wuli i afuɛ nsiɛn yɛ. Pamu waan: “Ninnge kpakpa wie mɔ Ɛnin yoli be’n, m’an siman be ngba. Wie liɛ’n, sran’m be kan ninnge sɔ’m be ndɛ kle min. I sɔ’n yo min fɛ dan.”\nFluwa sifuɛ wie’m be sieli i nzɔliɛ kɛ, kɛ sran kun i fuɛ wu’n, i wiengu’m be bɛ i fɔnvɔlɛ ndɛndɛ. Sanngɛ kɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, be niɛnmɛn i osu kun. E liɛ’n, sɛ e janvuɛ kun i sran wu’n, nán e wla fi i su. Maan e flɛ i cɛn kunngun. * Sɛ e yo sɔ’n, é cící i wla dan.\nBe flɛ talua kun kɛ Kaori, yɛ ɔ fin Zapɔn. Kɛ i nin wuli m’ɔ dili afuɛ kun anglo nsan’n, i ɲrun kpɛnngbɛn bla’n wa wuli wie. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, i wla’n boli i wun dan. Sanngɛ, Kaori i janvuɛ kpa’m be suɛnnin i bo. I janvuɛ sɔ’m be nun bla kun o lɛ’n, be flɛ i kɛ Ritsuko. I kpɛnngbɛn tra Kaori lele. Bla sɔ’n niɛnnin i lika kpa. Kaori waan: “Nanwlɛ’n ti kpa, bla’n i ayeliɛ’n yoli min kɛnsrɛn. Afin, m’an kunndɛman kɛ bla kun yo kɛ min nin’n sa. Yɛ m bumɛn i kɛ bla kun kwla yo sɔ. Sanngɛ, wafa nga Ritsuko niannin min lika’n ti’n, n fali min wun mɛntɛnnin i kpa. E bo jasin fɛ’n likawlɛ le mɔcuɛ kwlaa nun, yɛ e kɔ aɲia’m be bo. Ɔ flɛ min i awlo lɔ e nɔn thé. Yɛ ɔ man min aliɛ. Ɔ klɛ min fluwa kpɛ sunman. Nanwlɛ, Manmin Ritsuko yoli min ye dan.”\nKaori i nin’n wuli w’a di afuɛ blu nin nɲɔn. Kɛ é sé yɛ’n, Kaori w’a ja bian. Yɛ ɔ nin i wun’n be fa blɛ kpanngban be bo jasin fɛ’n. Kaori waan: “Andɛ nin andɛ, Manmin Ritsuko te nian min lika. N ko niɛn i osu cɛn kunngun wie. Kpɛkun, e bo nzɛmundɛ.”\nBe flɛ bla kun kɛ Poli. Ɔ tran Abloki lɔ nvle nga be flɛ i Sipri’n i su lɔ. I kusu i wiengu Zoova i Lalofuɛ’m be suɛnnin i bo kpa wie. Be flɛ i wun’n kɛ Sɔzɔsu. Sɔzɔsu ti asɔnun kpɛnngbɛn. Yɛ i klun ti ufue kpa. Ɔ flɛ angbeti nin aika ba mun i awlo lɔ cɛn kunngun. Yɛ ɔ nin be wla asa. (Zak 1:27) Sanngɛ, Sɔzɔsu wa tɔli tukpacɛ naan w’a wu. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn ɔ le afuɛ 53. Poli waan: “E nin min wun’n e trannin afuɛ 33. Ɔ ti bian kpa. W’a wu w’a yaci min.”\nKɛ be sieli bian’n, Poli nin i wa kun be ko trannin Kanada. Be flɛ i wa’n kɛ Daniɛli, yɛ ɔ le afuɛ 15. Kɛ be juli lɔ’n, be ɔli aɲia’m be bo. Poli waan: “Zoova i Lalofuɛ nga be o lɔ’n, be siman e. Yɛ be siman sa ng’ɔ o e su’n. Sanngɛ, be fa be wun mantannin e. Blɛ sɔ’n nun mɔ min wun’n nunman nun’n, aniaan sɔ’m be yoli e nin min wa’n e ye kpa. Asɔnun kpɛnngbɛn’m be niannin Daniɛli i lika dan. Be nun kun liɛ’n, kɛ ɔ flɛ i janvuɛ mun i awlo lɔ’n, annzɛ kɛ ɔ nin bé kɔ́ balɔn bolɛ’n, ɔ flɛ Daniɛli wie.” Kɛ é sé yɛ’n, Daniɛli nin i nin’n be wun ti kpa.\nNanwlɛ, kɛ sran kun i fuɛ wu’n, e kwla yo ninnge kpanngban e fɔnvɔ i. Ɲanmiɛn Ndɛ’n fɔnvɔ sran wie. Afin, ɔ fa e ɲin sie i sa kpakpa nga cɛn wie lele Ɲanmiɛn wá yó mán e’n, be su.\n^ ndɛ kpɔlɛ 6 Sran wie’m be sie cɛn nga sran’n wuli’n i nzɔliɛ Kananndrie su. Kpɛkun, kɛ cɛn sɔ’n mántan koko’n, annzɛ kɛ ɔ ko ju’n, be flɛ i fuɛ’n be fɔnvɔ i.\n?Ɔ́ yó sɔ sakpa?


Atrɛkpa’n, a usa ɔ wun kɛ: ‘?I sɔ’n kwla yo ye?’ Ɛɛn i sɔ’n kwla yo ye. Biblu’n se kɛ Ɲanmiɛn i Sielɛ’n yɛ maan Ɲanmiɛn i klun sa sɔ’n wá kpɛ́n su ɔ. Ɔ maan Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ sran’m be kwlaa be si Sielɛ sɔ’n ɔ nin ninnge nga ɔ́ wá yó mán e’n.—Jue Mun 37:11, 29; Ezai 9:6.\nSiɛ kpa kwlaa kunndɛ kɛ i mma’m be di aklunjuɛ. I kunngba’n, e Si m’ɔ o nglo lɔ’n kunndɛ kɛ e di aklunjuɛ wie. (Ezai 48:17, 18) I waan ‘sran ng’ɔ yo i klun sa’n, ɔ́ ká lɛ tititi.’—1 Zan 2:17.\nBiblu’n se kɛ e Yifuɛ’n kunndɛ kɛ “ɔ́ klé e i atin mun,” naan e ‘nanti i akpɔ’m be su.’ (Ezai 2:2, 3) ‘Ɔ fali [sran] wie mun yoli nvle kun naan i dunman tran be su,’ afin ɔ kunndɛ kɛ be kan like nga ɔ́ wá yó’n i ndɛ kle sran mun asiɛ wunmuan’n su.—Sa Nga Be Yoli’n 15:14.\nA kwla wla fluwa wie’m be bo. Adrɛsi wie’m be o fluwa nga sin. A kwla fa be nun kun wla fluwa nga be yili be wɔ aniɛn’n nun’n, be bo. Bé úka wɔ naan w’a si Ɲanmiɛn ndɛ’n.\nA kwla suan e su ndɛ ɛntɛnɛti su. A kwla ko nian Zoova i Lalofuɛ’m be ɛntɛnɛti lika’n nun lɔ. Yɛle www.jw.org. Biblu’n nin fluwa nga be kacili be aniɛn kɔe 400 nun, a kwla kanngan be nun annzɛ a kwla cuɛn be nun ndɛ mun sie i fluwa su wie.\nƝanmiɛn waan ɔ́ yó naan asiɛ’n kaci lika klanman. ?Ɔ kwla yo sɔ sakpa? ?Sɛ ɔ kwla yo sɔ’n, blɛ benin nun ɔn?


Kɛ Zezi i wie cɛn’n mántan koko’n, ɔ seli kɛ: “Bé wá kán Nyanmiɛn sielɛ’n i jasin fɛ nga mɛn wunmuan’n nun naan sran’n kwlaa be ti Nyanmiɛn ndɛ’n. I sin yɛ mɛn i awieliɛ’n ɔ́ jú-ɔ.” (Matie 24:14) ?Sanngɛ wafa sɛ yɛ bé bó jasin fɛ sɔ’n mɛn wunmuan’n nun ɔn? Zezi kleli be ajalɛ.—Lik 8:1.\nBe mian be ɲin be to sran mun be awlo lɔ. Zezi kleli i sɔnnzɔnfuɛ mun wafa nga be kwla bo jasin fɛ’n awloawlo’m be nun’n. (Matie 10:11-13; Sa Nga Be Yoli’n 5:42; 20:20) Asa ekun’n, ɔ mannin be jasin fɛ’n bowlɛ lika trele kun. (Matie 10:5, 6; 2 Korɛntfuɛ Mun 10:13) Andɛ kusu’n, Zoova i Lalofuɛ’m be siesieli be jasin fɛ’n bolɛ junman’n kpa. Ɔ maan ɔ le asɔnun kun nin i jasin fɛ’n bowlɛ liɛ. I sɔ’n yo maan be yia Zezi i ndɛ yɛ’n i nuan. I waan be “kan kle sran’m be kɛ i bɔbɔ yɛ Nyanmiɛn sieli i kɛ ɔ di be nga be nyin o su’n nin be nga be wuli’m be ndɛ nin-ɔn.”—Sa Nga Be Yoli’n 10:42.\nBe mian be ɲin be to sran mun kan kwlaa nga be o’n. Nzra nun lika kɛ jenvie’n nin nzue gbo’n be nuan sa’n, Zezi boli jasin fɛ’n. (Mark 4:1; Zan 4:5-15) Zoova i Lalofuɛ’m be kusu’n, lika kwlaa nga be kwla to sran mun’n, be kan Biblu’n nun ndɛ’n kle be. Ɔ kwla yo akpɔ’m be nuan, annzɛ aata diwlɛ’m be nun, annzɛ kusu loto jranwlɛ’m be nun ɔ nin telefɔnu nun. Asa ekun’n, sɛ be ɲɛn i wun atin’n, be bo jasin fɛ’n be kle be mantanfuɛ mun, ɔ nin be nga be nin be di junman’n, ɔ nin be wiengu suklu ba mun, yɛ be osufuɛ mun. Kɛ mɔ be tu be klun be yo sɔ’n asiɛ wunmuan’n su’n ti’n, sran kpanngban’m be tie sran’n i ‘ti delɛ jasin fɛ’n mɔ be kɛn i cɛn kwlaa’n.’—Jue Mun 96:2.\n?Wan yɛ a kunndɛ kɛ á bó jasin fɛ’n klé i ɔ? Nán se kɛ a boman su kleman sran. Ɔ maan sɛ a ɲɛn i wun blɛ’n, bo jasin fɛ’n, nán sisi ɔ bo kaan sa!\n?“Jasin fɛ’n” benin yɛ ɔ nin i fata kɛ be bo ɔ?\n?Wafa sɛ yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be nian Zezi i ajalɛ’n su be bo jasin fɛ’n niɔn?\nLike nga a suannin’n, se ɔ Biblu’n nun like klefuɛ’n naan ɔ kle ɔ wafa nga a kwla kɛn i ndɛ amanniɛn su kle ɔ sifuɛ kun’n.


“A ti bla klanman yɛ a o lɛ-ɔ”—Sara i su ndɛ nga Biblu’n kan\nSasafuɛ Tranwlɛ'n | No. 3 2017\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Bengali Biak Bichlamar Bulgare Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Danois Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hongrois Hébreu Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lifu Lingala Lituanien Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Maya Mbunda Mizo Myama Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Néerlandais Népali Oromo Ossète Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Rarotongan Roumain Russe Samoan Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tshiluba Tsonga Tswana Turc Twi Tzotzil Ukrainien Umbundu Urhobo Venda Vietnamien Wallis Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nAMUN LAFI ƝANMIƐN SU KƐ BE SA | SARA\n“A ti bla klanman yɛ a o lɛ-ɔ”\nSARA jin i sua’n nun lɛ. Yɛ ɔ nian wa, nian wa. Ɔ ti Arabi mɛn’n nun lɔ bla. Mɛn sɔ’n nun lɔ bla’m be ɲinma’n ti ble klanman. ?Kɛ Sara jin i sua’n nun lɛ’n, i ɲrun’n fa sran mɔ i klun timan jɔwa-ɔ? Sɛ i klun jɔman’n, i su-ɔ. Afin i wla kpɛn sa sunman be su. Ɔ nin i wun Abraamun be trannin sua sɔ’n nun afuɛ kpanngan kpa. * Yɛ be dili aklunjuɛ.\nBe trannin klɔ dan nga be flɛ i kɛ Ir su. Ataa difuɛ nin ajuin difuɛ kpanngban kpa be o lɔ. Ɔ maan atrɛkpa’n, Abraamun nin Sara be le ninnge kpanngban. Sanngɛ sa ng’ɔ ti kpa’n, nin ng’ɔ ti tɛ’n, be juli be su awlo sɔ’n nun wie. Asa ekun’n, lɛ yɛ be srɛli be Ɲanmiɛn Zoova titi-ɔ. Ɔ maan, sɛ Sara klo be awlo’n i nun tranlɛ’n, i su-ɔ.\nSanngɛ, Sara yacili ninnge kwlaa sɔ’n i klun klo su. Ɔ tuli ajalɛ ɔli lika mmuammua kpa. Ɔ siman lika sɔ’n nun lɔ laa. Kɛ ɔ́ kɔ́’n, ɔ lafiman su kɛ ɔ́ sɛ́ i sin. Asa ekun’n, sa tɛ fanunfanun be kwla ɲɛn i atin’n nun. Blɛ sɔ nun’n, nn atrɛkpa’n, ɔ le afuɛ 60. ?Sanngɛ, ngue ti yɛ Sara tuli ajalɛ sɔ’n niɔn? ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e lafi Ɲanmiɛn su kɛ i sa-ɔ?\n“JAO Ɔ MƐN’N NUN WA”\nIr lɔ yɛ Sara ɲinnin-ɔn. Andɛ’n, Ir w’a kaci klɔ nvuɛn. Sanngɛ Sara blɛ su’n, aata difuɛ’m be fa ninnge kpakpa mun mmuammua kpa mmeli’m be nun. Be fa sin Efrati nzue’n su be ba be atɛ yolɛ klɔ sɔ’n su. Gua dilɛ cɛn nun’n, mmeli’m be lɔngɔ su yɛ be ba-ɔ. Sran’m be ta be wun su klɔ i mmuɛ’m be nun. Yɛ be yo ninnnge kpakpa wafa’n kwlaa be atɛ. Atrɛkpa’n, Sara sili klɔ’n i su sran sunman. Atrɛkpa kusu’n, i klanman’n ti, sran’m be si i. Sara kusu le osufuɛ kpanngban klɔ’n su.\nIr lɔfuɛ’m be sɔ amuɛn. Amuɛn nga be nun sunman be sɔ i’n i nzɔliɛ yɛle anglo ba. Be kplannin amuɛn sɔ’n i sua fleiin kpa kun klɔ’n su. Sara i si’n bɔbɔ yoli amuɛn sɔfuɛ wie. Sanngɛ, Sara w’a sɔman Ir lɔ amuɛn’n wie. Biblu’n waan Ɲanmiɛn Zoova yɛ ɔ suli i-ɔ. Yɛ ɔ lafili i su kpa. Biblu’n kanman sran ng’ɔ kannin Zoova i ndɛ kleli i mɔ i ti yɛ ɔ lafi i su’n i ndɛ. I wun Abraamun trɛ i kpɛn afuɛ 10. * (Bo Bolɛ 17:17) Ɲanmiɛn Ndɛ’n waan Abraamun ti be kwlaa nga be lafi Ɲanmiɛn su’n “be si.” (Rɔmfuɛ Mun 4:11) Sara nin i wun Abraamun be trannin klanman. Be suannin be wiengu bo, yɛ be jrannin sa’n kwlaa be ɲrun kekle. Sanngɛ, i kwlaa m’ɔ yoli o, be kloli Ɲanmiɛn kpa.\nSara kloli i wun Abraamun kpa. Be nin be osufuɛ’m be trannin Ir lɔ. Sanngɛ, sa kun kleli Sara nin i wun’n be yalɛ kpa. Yɛle kɛ “Sarai i klun ti kpan, ɔ wu-man ba.” (Bo Bolɛ 11:30) Be mɛn’n nun lɔ kusu’n, be buman bla ng’ɔ wuman ba’n i sran. Ɔ maan, ɔ yoli kekle mannin Sara. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, Sara nin i wun’n be nantili klanman. Yɛ ɔ nin Ɲanmiɛn be nantili klanman wie. Lɔtu m’ɔ ti be si i niaan wa’n kacili kɛ be klun ba sa. Sanngɛ kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, sa kun wa juli.\nCɛn kun be o lɛ’n, Ɲanmiɛn i anzi kun wa kannin ndɛ kleli Abraamun. Ndɛ sɔ’n yoli Abraamun i fɛ dan. Ɔ maan, kɛ ɔ́ kɔ́ Sara wun lɔ’n, nn ɔ́ bó sro. Aklunjuɛ’n w’a kun i kpo. Sara usɛli i kɛ: “?Ndɛ benin yɛ ɔ kan kleli wɔ-ɔ? Yaci, kan kle min.” Atrɛkpa’n, Abraamun trannin ase. Kpɛkun, yɛ ɔ́ kán ndɛ nga Zoova kan kleli i’n niɔn. I waan Zoova seli i kɛ: “Jao ɔ mɛn’n nun wa, tu ɔ osufuɛ’m be wun lɛ, kɔ mɛn nga ń wá klé wɔ’n nun.” (Sa Nga Be Yoli’n 7:2, 3) Ndɛ sɔ’n yoli be fɛ. Sanngɛ i sin’n, be wunnin kɛ like nga Zoova seli kɛ be yo’n, ɔ timan pɔpɔ. Afin, bé wá jáso be tranwlɛ’n nun. Kpɛkun, bé tú bé trántrán mɛn’n nun. ?Wafa sɛ yɛ Sara sɔli ndɛ sɔ’n nun-ɔn? Atrɛkpa’n, Abraamun niɛnnin i siin naan ɔ́ tí ndɛ ng’ɔ́ kán’n. Afin sɛ i yi’n su kplinman su kɛ ɔ nin i bé kɔ́ o.\nAjalɛ ng’ɔ fata kɛ Sara fa’n, Ɲanmiɛn nin a seman e bɔbɔ, annzɛ e yi kɛ e fɛ i sɔ ajalɛ’n wie. Sanngɛ, sɛ e niɛn i kpa’n, é wún kɛ ɔ fata kɛ e fa ajalɛ kɛ ngalɛ’n sa wie. Andɛ mɛn nga nun’n, like ng’ɔ ti sran’m be cinnjin’n yɛle sika kunndɛlɛ. Ɔ maan, sran wie kwla se e kɛ maan e kunndɛ aɲanbeun ninnge mun, naan e tran pɔɔ nun. Sanngɛ, Ɲanmiɛn Ndɛ’n wla e fanngan kɛ maan e dun mmua fa e wun man Ɲanmiɛn maan ɔ sie e. (Matie 6:33) Kɛ é bú ajalɛ nga Sara fali’n i akunndan’n, maan e tinuntinun e usa e wun kɛ: ‘?Ajalɛ benin yɛ ń fá-ɔ?’\nBE “TULI BE BO” MƐN SƆ’N NUN\nKɛ Sara wlá be trɔ’n, w’a yoman pɔpɔ w’a mɛnmɛn i. ?Ninnge benin yɛ ɔ́ fá-ɔ? ?Yɛ benin yɛ ɔ́ yáci i lɛ-ɔ? Ɔ kwlá faman trɔ nga nnɛn kpanngɔ nin aflunmun’m be kwlá suaman’n. Yɛ kɛ mɔ be su tranman lika trele kun nun’n ti’n, ɔ kwlá faman ninnge wie m’ɔ́ klé be yalɛ’n. I sɔ’n ti, atrɛkpa’n, be yoli ninnge kpanngban be atɛ annzɛ be fa cɛli. Kɛ bé wá kɔ́ lɛ’n, be su ɲanman ninnge nga be to be titi’n kun. I wie yɛle ninnge mma nin nnɛn, nin waka mma wie mun, nin tralɛ nin ninnge wie mun ekun mɔ be sa kwla mian be wun’n.\nƝanmiɛn su mɔ Sara lafi’n ti’n, ɔ yacili i awlo’n nin i nun ninnge kpakpa mun\nAtrɛkpa’n, kɛ ɔ yo naan Sara tu be sua’n nun’n, ɔ yoli kekle mɛnnin i. Ir lɔ sua sunman be ti sua klanman kpakpa mun. Be nun wie’m be le sua ba kpanngban kpa. Yɛ be sieli be nun nzue sɛ dandan mun. Sua kanngan wie’m bɔbɔ be le plafɔn. Yɛ be sisili be wun talɛ mun. Kpɛkun, be to be anuan’m be nun nin lakle. Sɛ Sara nin i wun be sua’n ti sɔ wie’n, é sé kɛ be yacili like kpa be sin sakpa. Lika nga bé kɔ́ lɛ’n, bé lá tannin sua bo. ?Bé yó sɛ naan b’a sasa be wun? Afin be blɛ su’n, awiefuɛ nin nnɛn wlɛfuɛ kɛ asɔmɔli nin kangale, nin nnɛn nga be flɛ i kɛ ursu’n, nin blo alua’n, be o mɛn sɔ’n nun lɔ kpa.\nƝanmiɛn seli Sara nin i wun’n kɛ be ‘jao be mɛn’n nun, be tu be osufuɛ’m be wun lɛ.’ W’a yoman pɔpɔ w’a manman Sara. Afin, i niaan mun, nin i si nin i nin’n be niaan mun, nin i aosua’m be o klɔ sɔ’n su. Yɛ be nin i be afiɛn sɛ kpa. Sanngɛ atrɛkpa’n, ɔ su wunman be kun. Ɔ nin i sɔ ngba’n, ɔ trɛli i awlɛn. Ɔ siesieli i wun cɛn kwlakwla naan ɔ nin i wun’n bé tú ajalɛ’n.\nSara wieli i wun buabua naan cɛn nga bé kɔ́’n w’a ju. Kɛ bé kɔ́’n, nn be si Tera le afuɛ kɔe ya nɲɔn. Sanngɛ, ɔ ɔli wie. (Bo Bolɛ 11:31) Sara si kɛ i si oke’n i lika nianlɛ’n su yoman pɔpɔ. Lɔtu suli be su wie. Kɛ nga Zoova fa kannin’n sa’n, be kwlaa be “tuli be bo Kaldefuɛ’m be mɛn’n nun.”—Sa Nga Be Yoli’n 7:4.\nBe toli be ti mɛn sɔ’n i nglo lɔ lika’n nun. Kɛ bé kɔn, be sannin nzue nga be flɛ i kɛ Efrati’n. Be nantili kilo 960 naan b’a ju Aran. Be trannin lɛ kan. Lɛ yɛ Tera wuli-ɔ. Kɛ ɔ́ wú’n, nn ɔ le afuɛ 205. Kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, Zoova kannin ndɛ kleli Abraamun ekun. Ɔ seli i kɛ ɔ jaso mɛn’n sɔ’n nun wɔ mɛn nga i bɔbɔ wá klé i’n i nun lɔ. Cɛn sɔ nun’n, ɔ tali Abraamun i nda kun. Ɔ seli i kɛ: “Ń yó maan ɔ osu’n wá yó nvle dan kun.” (Bo Bolɛ 12:2-4) Kɛ Abraamun nin Sara bé jáso Aran lɛ’n, nn ɔ le afuɛ 75. Yɛ Sara le afuɛ 65. Sanngɛ, be nin a wuman ba. ?Ɔ maan, wafa sɛ yɛ Abraamun i osu’n kwla yo nvle dan kun-ɔn? ?Ɔ fata kɛ ɔ ja bla uflɛ? Blɛ sɔ nun kusu’n, yasua’m be ja bla kpanngban. Ɔ maan, Sara kwla se Abraamun kɛ ɔ yo sɔ wie.\nAbraamun nin Sara, nin Lɔtu be jasoli Aran lɛ. Sanngɛ, nán be ngunmin yɛ be jasoli lɛ-ɔ. Ɲanmiɛn Ndɛ’n waan kɛ bé kɔ́’n, be fali be bo ninnge mun, ɔ nin be sa nun “sran nga be toli be Aran lɛ’n be ngba” yɛ be ɔli-ɔ. (Bo Bolɛ 12:5) Atrɛkpa’n, sran sɔ’m be nun wie’m be kunndɛli kɛ be su Ɲanmiɛn wie. Ɔ maan, Abraamun nin Sara be kannin Ɲanmiɛn ndɛ kleli be. Zuifu’m be lalafuɛ fluwa wie’m be se kɛ sran sɔ’m be suli Zoova wie. Sɛ ɔ ti sɔ sakpa’n, é sé kɛ Sara lafili Ɲanmiɛn su kpa. Ɔ maan, ɔ kwla kannin Ɲanmiɛn i ndɛ weinwein kleli sran mun naan be fa su. I lɛ nun’n, Sara kle e ajalɛ kpa. Yɛle kɛ Biblu’n nun like nga e si i’n, maan e kan kle sran uflɛ. Afin sran’m be lafiman Ɲanmiɛn su kun.\nBE ƆLI “EZIPT LƆ TRANLƐ”\nAfuɛ 1943, Nizan 14, ka naan Klistfuɛ’m be blɛ’n w’a ju’n, be kpɛli Efrati’n. Be ko trannin mɛn nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ fá mán be’n i ngua lɔ lika’n nun. (Ezipt Lɔ Tulɛ 12:40, 41) Lika sɔ’n ti klanman kpa. Ɔ maan atrɛkpa’n, Sara jran nianniannin lika sɔ’n i nun ninnge fanunfanun mun. Be ɔli lele be juli Sisɛmun, be toli Mɔre lɔ waka dandan mun. Kpɛkun, Zoova fiteli Abramun ɲrun naan w’a se i kɛ: “Ń fá mɛn nga ḿ mán ɔ osu’n.” Kɛ Abraamun tili ndɛ sɔ’n, atrɛkpa’n, i wla kpɛnnin ndɛ nga Zoova kɛnnin i Edɛnin fie’n nun lɔ’n su. Zoova seli kɛ cɛn wie lele’n, “osu” kun wá núnnún Satan mlɔnmlɔn. Asa ekun’n, Zoova seli Abraamun kɛ i osu’n wá yó nvle dan kun, naan nvle sɔ’n ti yɛ sran’m be kwlaa be liɛ yó ye-ɔ.—Bo Bolɛ 3:15; 12:2, 3, 6, 7.\nSanngɛ, mɛn’n nun sa’m be juli be su wie. I wie yɛle kɛ, awe kun wa kpɛnnin Kanaan mɛn’n nun. Ɔ maan, Abraamun nin i awlofuɛ’m be ɔli Ezipti. Kɛ bé kɔ́’n, Abraamun wunnin kɛ sa kwla ɲɛn i lɔ. Ɔ maan, ɔ seli Sara kɛ: “A ti bla klanman yɛ a o lɛ-ɔ. N si kɛ sɛ Eziptfuɛ’m be wun wɔ’n, bé sé kɛ: ‘I yi-ɔ!’ Kpɛkuun bé kún min bé yáci wɔ lɛ. I sɔ’n ti, ń srɛ́ wɔ, se kɛ a ti min niaan bla naan be yo min kpa ɔ dunman nun, naan b’a kun-man min.” (Bo Bolɛ 12:10-13) ?Ngue ti yɛ Abraamun srɛli Sara kɛ ɔ kan sɔ-ɔ?\nSran wie’m be buli i kɛ Abraamun ti srɛfuɛ nin gblɛfuɛ. Sanngɛ, ɔ timɛn i sɔfuɛ mlɔnmlɔn. Sara ti i niaan bla sakpa. Sanngɛ, nán ngbɛn ti yɛ Abraamun sɛsɛli i wun-ɔn. Yɛle kɛ, Ɲanmiɛn seli i kɛ ɔ́ wá ɲán osu kun. Osu sɔ’n i ndɛ yoli Abraamun nin Sara be cinnjin kpa. Ɔ maan, ɔ fataman kɛ like yaya yo Abraamun. Fluwa sifuɛ dandan’m be wunnin kɛ laa Ezipti lɔ’n, sran kun i yi ti’n, be kwla kun i be fa bla’n. I sɔ’n ti, ajalɛ kpa yɛ Abraamun fali-ɔ. Yɛ Sara kusu m’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ niannin ndɛ nga Abraamun kannin’n su yoli.\nKɛ ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, sa ng’ɔ juli’n kleli kɛ Abraamun i ndɛ yoli fɛ. Yɛle kɛ, Ezipti famiɛn’n i awlo lɔ sran dandan wie’m be wunnin kɛ Sara ti bla klanman. Be ko kan kleli famiɛn’n. Kpɛkun, famiɛn’n seli kɛ be ko fa Sara be blɛ i. Be ayeliɛ sɔ’n yoli Abraamun i ya dan. Sara kusu i klun titili i dan. Sanngɛ, b’a yoman Sara i tɛtɛ. I kpa bɔbɔ’n, be niɛnnin i lika kpa. Atrɛkpa’n, Ezipti famiɛn’n kunndɛli kɛ ɔ nin i bé trá ndalie. Kpɛkun, ɔ fɛli i aɲanbeun ninnge mun kleli Sara. I sin’n, kɛ ɔ ko yo naan w’a ja Sara ti’n, ɔ mɛnnin i “niaan” bian’n i ninnge kpanngban.—Bo Bolɛ 12:14-16.\nKɛ Sara o famiɛn’n i awlo’n nun lɔ’n, ɔ kwla wun Ezipti mɛn’n nun ninnge mun. Sua ng’ɔ o nun’n ti klanman kpa. Kpɛkun, be fali aliɛ kpakpa mun sieli i ɲrun. Ninnge sɔ’m be yo ɲɛnmɛn tra ninnge ng’ɔ le be Ir lɔ laa’n, be lele. ?Akunndan benin yɛ ɔ buli-ɔ? ?I kɔnvi sɔli ninnge sɔ mun? Sɛ ɔ yacili Abraamun naan ɔ ko jali Ezipti famiɛn’n, nn ɔ yoli Satan i fɛ dan. Sanngɛ, Sara w’a yoman sɔ. Ɔ nin i wun’n, nin Ɲanmiɛn be nantili klanman titi. Sɛ andɛ mɛn nga nun sran nga b’a ja bla nin bian’n, be kwla yo sɔ wie’n, ɔ́ yó kpa o! Maan e nin be nga be ti e awlɛn su sran’n e nanti klanman titi kɛ Sara liɛ’n sa.\nEzipti famiɛn’n i awlo lɔ ninnge’m b’a sannganman Sara i akunndan’n. Ɔ nin i wun’n be nantili klanman titi.\nZoova kleli Ezipti famiɛn’n nin i awlofuɛ’m be ɲrɛnnɛn naan b’a kwlá yoman Sara i like. Kɛ Ezipti famiɛn’n wunnin i wlɛ kɛ Sara ti Abraamun i yi’n, ɔ yacili Sara nun. Kpɛkun, ɔ seli be kɛ be jaso i mɛn’n nun. (Bo Bolɛ 12:17-20) Kɛ Abraamun wunnin i yi’n i ekun’n, ɔ yoli i fɛ dan. ?Kɛ bé wá jú Ezipti lɔ’n, wafa ng’ɔ kannvuli Sara’n, e wla te kpɛn su? Ɔ seli i kɛ: “A ti bla klanman yɛ a o lɛ-ɔ.” Abraamun kloli Sara i sran waka’n. Sanngɛ, like ng’ɔ kloli i kpa’n yɛle Sara i nzuɛn kpa’n. Nanwlɛ, Sara le nzuɛn m’ɔ ti kpa Ɲanmiɛn ɲrun’n. (1 Piɛr 3:1-5) Ɔ fata kɛ e kwlakwla e fa nzuɛn ng’ɔ ti kpa’n. Yɛle kɛ, maan e dun mmua fa e wun man Ɲanmiɛn maan ɔ sie e, nán e kunndɛ ninnge kpanngban. Ɲanmiɛn ndɛ nga e si i’n, maan e kan kle sran uflɛ. Sɛ sa wie tanndan e ɲrun’n, maan e wla kpɛn Ɲanmiɛn i mmla’m be su naan e nanti be su. Sɛ e yo i kwlaa sɔ’n, é klé kɛ e lafi Ɲanmiɛn su kɛ Sara sa.\n^ ndɛ kpɔlɛ 3 Laa’n, be flɛ yasua’n kɛ Abram. Yɛ be flɛ bla’n kɛ Sarai. Sanngɛ, dunman nga Zoova maan be fa flɛli be kasiɛn su’n, yɛ sran ngba si i-ɔ.—Bo Bolɛ 17:5, 15.\n^ ndɛ kpɔlɛ 8 Sara nin Abraamun be si ti kun. Be flɛ i kɛ Tera. Be nin yɛ ɔ ti ngunminngunmin-ɔn. (Bo Bolɛ 20:12) Sɛ ɔ ti e blɛ su’n, be aja’n ti plɔplɔ. Sanngɛ, be blɛ su’n, sran kun kwla jɛ i niaan bla. Afin blɛ sɔ nun’n, nn Adam nin Ɛvu be yoli sa tɛ’n ɔ nin a cɛman. Ɔ maan, fɔ’n nin a wluman sran’m be nun dan. Sran’m be ti juejue kpa. Ɔ maan, sɛ sran kun jɛ i osufuɛ naan be wu ba’n, ba sɔ’m be ɲanman nun tukpacɛ. Kɛ afuɛ 400 sinnin’n, sran’m b’a cɛman kun. Ɔ maan Moizi blɛ su’n, Ɲanmiɛn mannin mmla kɛ nán sran kun nin i osu nun bla be si sua.—Saun Yolɛ 18:6.\nSara: “A ti bla klanman yɛ a o lɛ-ɔ”\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N Sran nnan nga be ti nnɛn kpanngɔ’m be su’n\nNDƐ NG’Ɔ KLƐ FLUWA’N SU’N ?Ngue yɛ sran nnan sɔ’m be ti be nzɔliɛ-ɔ?\nLike kun ekun mɔ be wunnin i’n\nƝANMIƐN NDƐ’N MAAN SRAN’M BE KACI N kloli bezibolu tolɛ’n n trali like kwlaa\nAMUN LAFI ƝANMIƐN SU KƐ BE SA “A ti bla klanman yɛ a o lɛ-ɔ”\nNga be klɛli'n Nga be kanngan nun mannzin kanngan'm be su'n i falɛ wafa'n SASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 3 2017 | ?Sran nnan nga be ti nnɛn kpanngɔ’m be su’n, be su ndɛ’n yo wɔ sɛ?\nNo. 3 2017 | ?Sran nnan nga be ti nnɛn kpanngɔ’m be su’n, be su ndɛ’n yo wɔ sɛ?\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N No. 3 2017 | ?Sran nnan nga be ti nnɛn kpanngɔ’m be su’n, be su ndɛ’n yo wɔ sɛ?


Be nga be jaman bla annzɛ bian’n be su ndɛ nga Biblu’n kan’n\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Acoli Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Aukan Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Bachkir Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Bikol Bulgare Cambodgien Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Citonga Coréen Croate Créole de Maurice Créole d’Haïti Dangme Danois Digor Efik Espagnol Estonien Ewé Fidjien Finnois Fon Français Ga Garifuna Goun Grec Guarani Géorgien Haoussa Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hongrois Hébreu Ibanag Icibemba Igbo Iloko Indonésien Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Kabye Karen (S'gaw) Kazakh Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kirghiz Kiribati Kirundi Kisonge Kongo Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Luganda Lunda Luo Luvale Macédonien Makua Malay Malayalam Malgache Maltais Mam Mambwe-Lungu Mapudungun Maya Mazateco (Huautla) Mbunda Mongol Mooré Myama Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngangela Nias Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nzema Néerlandais Népali Oromo Ossète Otètèla Ourdou Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Persan Pidgin salomonien Polonais Portugais Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Roumain Runyankore Russe Rutooro Samoan Sango Saramaccan Sena Sepedi Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shona Sidama Silozi Singhalais Slovaque Slovène Sranan tongo Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tagalog Tahitien Tamoul Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tojolabal Tok Pisin Tongien Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Twi Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Venda Vietnamien Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wolaitsa Xhosa Yoruba Zandé Zoulou\nZezi yoli Piɛli i sia bla’n i juejue.—Matie 8:14, 15; Mark 1:29-31.\nƝANMIƐN sulɛ wafa wie’m be nun’n, be waan ɔ fataman kɛ be kpɛnngbɛn’m be ja bla. Be nun wie yɛle Katoliki mun, ɔ nin Ɔrtodɔsu mun, nin Budafuɛ mun. Sanngɛ blɛ sunman’n, be kpɛnngbɛn’m be nun wie’m be kunndɛ bla annzɛ bian sukusuku. Sran kpanngban be waan kɛ mɔ be jaman bla annzɛ bian’n, i ti yɛ be yo sɔ-ɔ.\nI sɔ’n ti, kosan ng’ɔ fata kɛ e usa’n yɛ: “?Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ nán Ɲanmiɛn i junman difuɛ’m be ja bla annzɛ bian? Kɛ ɔ yo naan y’a kwla tɛ kosan sɔ’n su’n, maan e kan blɛ nga i sɔ yolɛ’n boli i bo’n i ndɛ. Kpɛkun, wafa nga Ɲanmiɛn bu i sɔ liɛ’n é kɛ́n i ndɛ wie.\nBE NGA BE SELI KƐ NÁN BE JA BLA ANNZƐ BIAN’N\nFluwa kun seli kɛ, ‘blɛ sunman’n, be nga be di Ɲanmiɛn i junman’n mlɔnmlɔn’n, be yɛ be jaman bla annzɛ bian-ɔn. Kpɛkun, be nin bla annzɛ yasua be siman sua.’ Be flɛ Katolikifuɛ’m be su kpɛn kun Benua XVI. Afuɛ 2006 nun’n, ɔ seli kɛ, kɛ akoto’m be blɛ’n sinnin’n, w’a cɛman yɛ sran wie’m be seli kɛ nán Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be ja bla annzɛ bian-ɔn. I sɔ’n kacili mmla.\nSanngɛ, Klistfuɛ klikli’m b’a seman kɛ nán Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be ja bla annzɛ bian. I kpa bɔbɔ’n, akoto Pɔlu m’ɔ ti Klistfuɛ klikli’m be nun kun’n, ɔ wlɛli i niaan Klistfuɛ’m be su nun kɛ be nian be wun su. Afin sran wie’m be laka be wiengu mun. Be se kɛ “nán maan be ja bla nin bian.”—1 Timote 4:1-3.\nKɛ akoto’m be wuli’n, yɛ Katolikifuɛ nga be o Rɔmun mɛn’n nun’n, be boli i sɔ yolɛ bo-ɔ. Fluwa kun se kɛ, ‘like nga ti yɛ sran’m be wa yoli sɔ kpa’n yɛle kɛ, Rɔmun mɛn’n nun’n, be wa kpɛli bla nin bian kunndɛlɛ’n i su mmla.’\nKɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be ti Klistfuɛ’m be su kpɛnngbɛn’m be yoli aɲia wie mun. Yɛ be fali ajalɛ kɛ nán be kpɛnngbɛn’m be ja bla annzɛ bian. Be seli kɛ sran ng’ɔ nin bla annzɛ yasua be si sua’n, nn w’a yo fiɛn. Ɔ maan, ɔ kwlá diman Ɲanmiɛn junman’n kun. Sanngɛ, fluwa kun se kɛ ‘i afuɛ ko ju 1.000 yɛ, plɛti nin pastɛli kpanngban be ja bla.’\nAfuɛ 1123 nin afuɛ 1139 nun’n, Katoliki kpɛnngbɛn’m be yoli aɲia wie mun Rɔmun lɔ. Aɲia sɔ’m be bo lɔ’n, be kpɛli mmla kɛ nán be kpɛnngbɛn’m be ja bla. Andɛ nin andɛ be te di mmla sɔ’n su. Like nga ti yɛ be kpɛli mmla sɔ’n yɛle kɛ, plɛti nga be ja bla mɔ be wu ba’n, asɔnun’n kaci kɛ be mma’m be aja like sa. Kpɛkun, be di asɔnun’n i sika’n. Ɔ maan, sran’m be lafiman asɔnun’n su kun.\nWAFA NGA ƝANMIƐN BU I SƆ LIƐ’N\nBiblu’n kan wafa nga Ɲanmiɛn bu be nga be jaman bla annzɛ bian’n i ndɛ. Zezi seli kɛ sran wie’m be fɛ i sɔ ajalɛ’n “Nyanmiɛn i sielɛ’n ti.” (Matie 19:12) Akoto Pɔlu w’a jaman bla. Ɔ seli kɛ, Klistfuɛ nga be niɛn i ajalɛ’n su’n, be yo i sɔ “jasin fɛ’n ti.”—1 Korɛntfuɛ Mun 7:8; 9:23.\nZezi nin Pɔlu b’a seman kɛ nán maan Ɲanmiɛn i junman difuɛ’m be ja bla annzɛ bian. Zezi seli kɛ i sɔnnzɔnfuɛ’m be ngba be fɛmɛn i sɔ ajalɛ’n, “saan be nga Nyanmiɛn sie be sɔ’n,” yɛ be kwla fa su-ɔ. Kɛ Pɔlu kán be nga be “nian ja-man bian’n [annzɛ bla’n],” be ndɛ’n, ɔ seli kɛ: “E Min’n w’a man-man min be wun ndɛ, [...] n kan n liɛ ng’ɔ o n klun’n.”—Matie 19:11; 1 Korɛntfuɛ Mun 7:25.\nBiblu’n kle kɛ, Klistfuɛ klikli kpanngban be jali bla. Be nun kun yɛle Akoto Piɛli. (Matie 8:14; Mark 1:29-31; 1 Korɛntfuɛ Mun 9:5) Kɛ sa sukusuku yolɛ’n wa truli Rɔmun mɛn’n nun’n, Pɔlu mannin asɔnun kpɛnngbɛn’m be afɔtuɛ. Ɔ seli kɛ maan asɔnun kpɛnngbɛn’n, i yi’n yo “kun.” Yɛ maan “i mma’m be bu i sran be nyin yi i kpa.”—1 Timote 3:2, 4.\nKlistfuɛ klikli nga be jali bla’n, be nin be yi’m be sili sua. Afin, akoto Pɔlu seli be kɛ maan “like nga yasua yo mɛn i yi-ɔ ɔ ti su’n, maan ɔ yo.” Ɔ seli ekun kɛ nán be ‘kpɛ be wun ainngba.’ (1 Korɛntfuɛ Mun 7:3-5) Nanwlɛ, Ɲanmiɛn w’a seman kɛ nán be ja bla annzɛ bian. Yɛ nga be di i junman’n, w’a seman kɛ nán be ja bla annzɛ bian.\nBE YO SƆ JASIN FƐ’N I BOLƐ TI\n?Sɛ Ɲanmiɛn w’a seman kɛ nán be ja bla annzɛ bian’n, ngue ti yɛ Zezi nin Pɔlu b’a bumɛn i sɔ yolɛ’n i fɔ-ɔ? Afin, be nga be jaman bla annzɛ bian’n, be kwla ɲan be ti be bo jasin fɛ’n kpa. Nanwlɛ, be kwla di Ɲanmiɛn junman’n mlɔnmlɔn. Afin, ninnge nga ti yɛ be nga b’a ja bla nin bian’n be koko’n, be kokoman be ti wie.—1 Korɛntfuɛ Mun 7:32-35.\nBe flɛ bian kun kɛ Davidi. Ɔ yacili junman kpa ng’ɔ di i Mɛksiki lɔ’n. Kpɛkun, ɔ ɔli Kɔsta Rika lɔ klɔ kaan kun su, naan ɔ́ kó klé sran’m be Biblu’n nun like. Kɛ m’ɔ leman bla’n ti’n, i sɔ yolɛ w’a yoman kekle. Ɔ seli kɛ: “Ɔ fata kɛ n suan sran’m be ninnge yolɛ wafa’n. Yɛ lika nga n tran siɛn’n, ɔ timan kɛ laa liɛ’n sa. Sanngɛ, kɛ mɔ bla nunman min sa nun ti’n, w’a yoman kekle dan.”\nBe flɛ Klistfuɛ bla kun kɛ Klodia. Ɔ leman bian. Ɔ tuli ajalɛ ɔli lika kun mɔ be sa mian Ɲanmiɛn ndɛ kanfuɛ’m be wun lɔ’n nun. Ɔ seli kɛ: “N klo Ɲanmiɛn junman’n i dilɛ. Kɛ n wun wafa nga Ɲanmiɛn nian min lika’n, n lafi i su kpa yɛ e nin i e afiɛn’n mantan kpa.”\n“Sɛ sran kun jali bla annzɛ bian annzɛ w’a jaman wie o, naan ɔ tu i klun su Ɲanmiɛn’n, i klun jɔ́.”—Klodia\nSɛ sran kun w’a jaman bla annzɛ bian’n, nán maan ɔ koko. Klodia seli kɛ: “Sɛ sran kun jali bla annzɛ bian annzɛ w’a jaman wie o, naan ɔ tu i klun su Ɲanmiɛn’n, i klun jɔ́.—Jue Mun 119:1, 2.\n?Junman benin yɛ asɔnun kpɛnngbɛn’m be di i Zoova i Lalofuɛ’m be asɔnun’m be nun ɔn?