Maan sa’n kwlaa nun e yo wun ase kanfuɛ | Like suanlɛ\n“Atin nga amun Nyanmiɛn’n kle amun’n, amun fa su nin amun wun ase kanlɛ.”—MISE 6:8.\nJUE: 48, 95\n?SƐ E TI WUN ASE KANFUƐ’N...\nwafa sɛ yɛ é dí junman nga be man e’n niɔn?\nnaan be kan e ndɛ tɛ annzɛ be yi e ayɛ’n, ngue yɛ é yó-ɔ?\nngue yɛ é yó naan y’a fa ajalɛ-ɔ?\n1-3. (a) ?Ngue yɛ Zoova i nuan ijɔfuɛ m’ɔ fin Zida’n w’a yoman-ɔn? (b) ?Wafa sɛ yɛ i bo’n gua mɛnnin i-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\nZEROBOAMUN m’ɔ ti Izraɛli famiɛn’n, ɔ takali sraka yiwlɛ kun m’ɔ timan Zoova liɛ’n su’n, Betɛli lɔ. I sɔ’n ti, Zoova sunmɛnnin i nuan ijɔfuɛ kun kɛ ɔ ko bu i fɔ. Yɛ bian’n ɔli-ɔ. Ndɛ nga Zoova seli i kɛ ɔ kan’n, ɔ kan kleli famiɛn’n i weiin. I sɔ’n ti, famiɛn’n fali ya tɛ kpa. Sanngɛ, Zoova sɛsɛli i nuan ijɔfuɛ’n.—1 Famiɛn Mun 13:1-10.\n2 Zoova seli i nuan ijɔfuɛ’n kɛ nán ɔ di aliɛ lɔ, nán ɔ nɔn nzue. Yɛ atin ng’ɔ fa ɔli’n, maan ɔ fa uflɛ sɛ i sin. Kɛ Zoova i nuan ijɔfuɛ’n sɛ́ i sin’n, bian oke kun ko toli i atin’n nun. Ɔ lakali Zoova i nuan ijɔfuɛ’n kɛ Zoova yɛ ɔ sunmɛnnin i-ɔ. Ɔ seli i kɛ ɔ blɛ i awlo lɔ naan ɔ ko di like naan ɔ nɔn nzue. Zoova i nuan ijɔfuɛ’n suli i su be ko dili like. I lɛ’n nun’n, i ɲin w’a yiman Zoova. Ɔ maan, Zoova klun w’a jɔmɛn i wun. Kɛ ɔ́ sɛ́ i sin’n, asɔmɔli kun tɔli i su kunnin i.—1 Famiɛn Mun 13:11-24.\n3 Zoova i nuan ijɔfuɛ’n w’a nantiman Zoova i nuan ndɛ’n su. Ɔ suli bian oke’n su. E siman like nga ti yɛ ɔ yoli sɔ’n. Sanngɛ i kwlaa m’ɔ yoli o, w’a faman atin nga Zoova kleli i’n su nin i “wun ase kanlɛ.” (An kanngan Mise 6:8 nun.) Sran ng’ɔ fa atin nga Zoova kle i’n su’n, ɔ kle kɛ ɔ lafi Zoova su naan i ɲin yi i. Kɛ m’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n ti’n, ɔ srɛ Zoova titi sa’n kwlaa nun. Zoova i nuan ijɔfuɛ’n w’a yoman wun ase kanfuɛ. Afin kɛ bian oke’n kannin ndɛ uflɛ kleli i’n, w’a usaman Zoova i ngwlɛlɛ afɛ. Sa kɛ ngalɛ’n sa kwla ju e su wie. Ɔ ju wie’n, e wunman like nga Zoova kunndɛ kɛ e yo’n i wlɛ weiin kpa. Sɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, é fá e wun wlá Zoova sa nun naan ɔ kle e atin. I liɛ’n, e su yoman sa tɛ.\n4. ?Ngue su yɛ like suanlɛ nga wá fá e ɲin síe-ɔ?\n4 Like nga wun ase kanfuɛ’n yo’n, ɔ nin like ng’ɔ yoman’n, like suanlɛ ng’ɔ sinnin lɛ’n kleli e. Kpɛkun, like nga ti yɛ ɔ ti cinnjin kɛ e yo wun ase kanfuɛ’n, ɔ kleli e wie. ?Sanngɛ, wafa sɛ yɛ e kwla yo wun ase kanfuɛ kpa ekun-ɔn? Kɛ sa wie’m be ju’n, yɛ sɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, bé wún i wlɛ-ɔ. I sɔ’n ti, like suanlɛ nga wá fá e ɲin síe i sa nsan mɔ be kwla ju’n be su.—Nyanndra Mun 11:2.\nKƐ SA WIE’M BE JU’N\n5, 6. ?Wafa sɛ yɛ Barzilai kleli kɛ ɔ ti wun ase kanfuɛ-ɔ?\n5 Kɛ sa wie’m be ju’n, annzɛ kɛ be man e junman uflɛ’n, yɛ sɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, be wun i wlɛ-ɔ. I lɛ nun’n, bian kun m’ɔ nin Famiɛn Davidi be nantili klanman’n, ɔ kle e ajalɛ klanman kpa. Be flɛ bian sɔ’n kɛ Barzilai. Davidi seli i kɛ ɔ nin bé trán naan ɔ́ níɛn i lika. Kɛ ɔ́ yó sɔ’n, nn ɔ le afuɛ 80. Ɔ wunnin kɛ famiɛn’n w’a bu i sran dan. Sanngɛ, ɔ seli famiɛn kɛ sɛ ɔ nin Kimamun be tran’n, ɔ flunman. Atrɛkpa’n, i wa yɛle Kimamun.—2 Samiɛl 19:31-37.\n6 ?Ngue ti yɛ Barzilai w’a kplinman su kɛ ɔ́ kó trán famiɛn’n i awlo lɔ-ɔ? Nán kɛ ɔ kunndɛ kɛ ɔ́ trɛ́n i ngunmin ti-ɔ. Kusu, nán kɛ ɔ kunndɛman kɛ famiɛn’n mɛn i junman i awlo lɔ ti-ɔ. Sanngɛ, ɔ wunnin i wlɛ kɛ ɔ kwlá yoman ninnge mun kɛ laa’n sa. I lɛ nun’n, ɔ kleli kɛ ɔ ti wun ase kanfuɛ. (An kanngan Galasifuɛ Mun 6:4, 5 nun.) Maan e nian Barzilai i ayeliɛ sɔ’n su. Yɛle kɛ, nán e bu e ngunmin e wun akunndan. Yɛ nán e fa e wun sunnzun e wiengu mun. Sanngɛ, maan e tu e klun e su Zoova. Sɛ e yo sɔ’n, ɔ ti kpa tra kɛ be man e junman dan, annzɛ be bo e dunman’n. (Galasifuɛ Mun 5:26) Sɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, e nin e niaan mun e bo’n yó kun é dí junman naan Zoova ɲan ɲrun. Yɛ é úka e wiengu mun.—1 Korɛntfuɛ Mun 10:31.\n7, 8. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e lafiman e akunndan liɛ’n su-ɔ?\n7 Kɛ be ko man sran kun i junman dan, annzɛ be ko mɛn i sasu’n, wun ase kanlɛ’n kwla yo kekle mɛn i. Sanngɛ, Neemi kle e ajalɛ klanman kpa. Kɛ ɔ tili i kɛ i niaan nga be o Zerizalɛmun lɔ’n be su wun be ɲrun’n, ɔ srɛli Zoova kɛ ɔ nian be lika. (Neemi 1:4, 11) Zoova tili Neemi i srɛlɛ’n. Famiɛn Artaksɛrksɛsi fɛ i sieli Zida nvle’n su. Neemi ɲannin sasu, yɛ ɔ yoli aɲanbeunfuɛ. Sanngɛ, w’a bumɛn i ngunmin i wun akunndan. Ɔ fɛli i wun wlali Zoova sa nun, yɛ ɔ kɛnngɛnnin i mmla fluwa’n nun titi. (Neemi 8:1, 8, 9) Asa ekun’n, w’a klemɛn i wiengu’m be yalɛ, annzɛ w’a mianman be kɛ be yo like be mɛn i.—Neemi 5:14-19.\n8 Maan e nian Neemi i ayeliɛ’n su. Sɛ be man e sasu, annzɛ be man e junman dan’n, maan e yo wun ase kanfuɛ titi. Nán e lafi e bɔbɔ e akunndan liɛ’n su e yo like. ?Wafa sɛ yɛ Klistfuɛ kun kwla kle kɛ ɔ lafi i bɔbɔ i akunndan liɛ’n su-ɔ? Yɛle kɛ, ɔ dun mmua fa ajalɛ. Kpɛkun i sin’n, ɔ srɛ Zoova kɛ ɔ yra su. Sɛ ɔ ti asɔnun kpɛnngbɛn’n, ɔ srɛman Zoova naan w’a di asɔnun’n nun junman mun. Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ yoman sɔ. Kannzɛ ɔ di junman kun titi’n, sanngɛ, ɔ lafimɛn i akunndan liɛ’n su. Asa ekun’n, ɔ wun i wlɛ kɛ like ng’ɔ si i yo’n, ɔ nin Zoova liɛ’n kwlá sɛman. (An kanngan Nyanndra Mun 3:5, 6 nun.) Andɛ sran sunman be ti tutrefuɛ. Ɔ maan, be kunndɛ kɛ be bo be dunman. Ɔ fataman kɛ Zoova i sufuɛ’m be yo sɔ wie. Sɛ be man e junman cinnjin wie awlo lɔ, annzɛ asɔnun’n nun, nán e bu i kɛ y’a yo kpa y’a tra e wiengu mun. Sanngɛ, maan e wun like nga Ɲanmiɛn kunndɛ kɛ e yo’n i wlɛ. Yɛ maan e nin e niaan mun e bo yo kun e di junman.—1 Timote 3:15.\nKƐ BE KAN E NDƐ TƐ ANNZƐ KƐ BE YI E AYƐ’N\n9, 10. ?Sɛ be kan e ndɛ tɛ naan e ti wun ase kanfuɛ’n, ngue yɛ e su yoman-ɔn?\n9 Kɛ be kan e ndɛ tɛ’n, ɔ yo e ya. I sɔ sa juli Ani su. Ani i wun’n klo i kpa. Sanngɛ, i klun jɔman. Afin, ɔ wuman ba. Yɛ i sɔ’n ti, Pɛnina m’ɔ ti i wla’n, ɔ yo i finfin cɛn kwlakwla. Cɛn kun mɔ i wla boli i wun’n, ɔ ɔli Ɲanmiɛn i sua’n nun lɔ Ɲanmiɛn srɛlɛ. Kɛ ɔ́ srɛ́ m’ɔ́ sún’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Eli seli i kɛ w’a nɔn nzan w’a bo. Ndɛ kɛ ngalɛ’n sa’n, ɔ yo ya dan. Sanngɛ, Ani tɛli i su aɲinyiɛ su. Kɛ i osu cɛli kpa’n, Ani ko srɛli Ɲanmiɛn ekun. Ndɛ ng’ɔ kannin’n, be kle kɛ ɔ klo Ɲanmiɛn naan ɔ lafi i su.—1 Samiɛl 1:5-7, 12-16; 2:1-10.\n10 Sran ng’ɔ ti wun ase kanfuɛ’n, ɔ yo be nga be yo i tɛ’n ‘be kpa lele ɔ kwla be.’ (Rɔmfuɛ Mun 12:21) Satan yɛ ɔ sie mɛn’n niɔn. Ɔ maan, sɛ sran’m be yo e tɛ’n, ɔ fataman kɛ ɔ bo e nuan. Kɛ be yo e tɛ’n, e kwla fa ya. Sanngɛ, maan e gua e wla ase. (Jue Mun 37:1) I li kɛ e niaan Klistfuɛ’m be yo e sa’n, yɛ ɔ yo e ya dan-ɔn. Sanngɛ blɛ sɔ nun’n, maan e nian Zezi i ayeliɛ’n su. Biblu’n se kɛ: “Be kpɛli i nzowa, w’a yi-man a man-man be, [...] sanngɛ ɔ fɛ i ndɛ liɛ’n wlali Nyanmiɛn m’ɔ di ndɛ nanwlɛ’n i sa nun.” (1 Piɛr 2:23) Zezi ti wun ase kanfuɛ. Ɔ si kɛ blɛ ng’ɔ ti su’n i su’n, Zoova túa sa tɛ yofuɛ’m be kalɛ. (Rɔmfuɛ Mun 12:19) I sɔ’n ti, maan e yo wun ase kanfuɛ naan sɛ ‘sran yo e tɛ’n, y’a yomɛn i wie.’—1 Piɛr 3:8, 9.\n11, 12. (a) ?Sɛ be yi e ayɛ wafa sɛ yɛ é klé kɛ e ti wun ase kanfuɛ-ɔ? (b) ?E ayeliɛ’n nin e wun wlawlalɛ nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti wun ase kanfuɛ-ɔ?\n11 Kɛ be yi sran kun i ayɛ dan’n, ɔ cɛman naan w’a tu i wun. Sanngɛ, Ɛstɛli kle e ajalɛ klanman kpa. Ɛstɛli ti Pɛrsi mɛn’n nun bla’m be nun klanman’n kun. I wun yoli sran’m be fɛ, yɛ be yili i ayɛ dan. Asa ekun’n, be mɛnnin i talua dilɛ ninnge mun naan ɔ yo klanman kpa ekun. Blɛ sɔ nun’n, talua kwlaa ng’ɔ fata kɛ be wɔ famiɛn’n i ɲrun naan ɔ ja be nun kun’n, be mannin be ninnge sɔ mun wie. Be yoli be sɔ afuɛ kun. Sanngɛ, Ɛstɛli yɛ famiɛn’n fɛ i yoli i yi-ɔ. Ɔ nin i sɔ’n ngba’n, Ɛstɛli w’a yomɛn i wun dandan. Ɔ yoli bla wɛtɛɛfuɛ, nin aɲinyiɛfuɛ titi.—Ɛstɛr 2:9, 12, 15, 17.\n?Wafa nga e wlawla e wun’n, ɔ kle kɛ e bu Zoova nin e wiengu’m be akunndan, annzɛ ɔ kle kɛ e ti tutrefuɛ? (An nian ndɛ kpɔlɛ 12 nun.)\n12 Sɛ e ti wun ase kanfuɛ’n, wafa nga é wláwlá e wun’n, ɔ́ klé kɛ e bu e wiengu’m be sran, naan e bu e bɔbɔ e wun sran wie. E su kunndɛman kɛ é fá e wun klé. Sanngɛ é kúnndɛ kɛ be wun e klanman’n e “anwlɛn wɛtɛɛ’n, ɔ nin diin” mɔ e ti’n nun. (An kanngan 1 Piɛr 3:3, 4 nun; Zeremi 9:23, 24) Sɛ e ti tutrefuɛ’n, ndɛ nga e kan’n, ɔ nin e ayeliɛ’n bé yí i nglo. Wie liɛ’n, e di junman kpa kun, annzɛ e si ndɛ wie mun, annzɛ e si e niaan wie mɔ be di junman dan anuannzɛ’n nun’n. I sɔ’n ti, e kwla yo maan e wiengu’m be bu i kɛ e ti e liɛ ngunmin. Wie liɛ ekun’n, sran’m be uka e naan y’a di junman cinnjin kpa kun. Sanngɛ, e kwla yo maan sran’m be bu i kɛ e ngunmin yɛ e dili-ɔ. Sɛ e yo sɔ’n, maan e wla kpɛn Zezi su. Zezi w’a yoman naan sran’m be se kɛ ɔ si ngwlɛlɛ dan. Blɛ sunman’n, Ɲanmiɛn Ndɛ’n yɛ ɔ boli su fa kannin ndɛ-ɔ. Afin, w’a kunndɛman kɛ sran’m be mɛnmɛn i. Ɔ kunndɛli kɛ be manman Zoova.—Zan 8:28.\nKƐ É FÁ AJALƐ’N\n13, 14. ?Kɛ é fá ajalɛ’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti wun ase kanfuɛ-ɔ?\n13 Sɛ é fá ajalɛ’n, annzɛ sɛ e wiengu mun yɛ bé fá ajalɛ’n, maan e kle kɛ e ti wun ase kanfuɛ. I wie yɛle akoto Pɔlu liɛ’n. Kɛ ɔ ɔli Sezare lɔ’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kɔ́ Zerizalɛmun naan ɔ́ gúa junman mɔ Ɲanmiɛn mɛnnin i’n i bo. Agabisi m’ɔ ti Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ’n seli i kɛ sɛ ɔ kɔ’n, i kpɔfuɛ’m bé trɛ́ i. Yɛ, be kwla kun i. I sɔ’n ti, aniaan’m be srɛli i kɛ nán maan ɔ wɔ. Sanngɛ, Pɔlu waan saan fii ɔ́ kɔ́. ?Pɔlu lafili i bɔbɔ i wun su ti yɛ ɔ yoli sɔ-ɔ? Cɛcɛ. Pɔlu ti wun ase kanfuɛ, yɛ ɔ fɛ i wla’n kwlaa gua Zoova su. Aniaan’m be ti wun ase kanfuɛ wie. I sɔ’n ti, be mannin Pɔlu i atin kɛ ɔ wɔ.—Sa Nga Be Yoli’n 21:10-14.\n14 Wie liɛ’n, e si wafa nga ajalɛ nga e fa’n i bo’n gúa’n. Yɛ wie liɛ’n, e simɛn i. Sanngɛ i kwlaa m’ɔ yoli o, maan e yo wun ase kanfuɛ. I liɛ’n, é fá ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n. Wienun-ɔn, e kunndɛ kɛ é yó blɛ kwlaa nun Ɲanmiɛn junman difuɛ. E kwla usa e wun kɛ: ?Sɛ n tɔ tukpacɛ’n, ngue yɛ ń yó-ɔ? ?Yɛ sɛ n si’n annzɛ min nin’n tɔ tukpacɛ naan ɔ fata kɛ n niɛn i lika’n nin? ?Kɛ ń wá yó oke’n, ngue yɛ ń yó-ɔ? E kwla bu sa kwlaa sɔ’m be akunndan, yɛ e kwla srɛ Ɲanmiɛn e jran su kpa. Sanngɛ, e su kwlá ɲanman kosan kunngun sɔ’m be su tɛlɛ’n. (Akunndanfuɛ’n 8:16, 17) Sanngɛ, sɛ e lafi Zoova su’n, é wún i wlɛ kɛ e kwlá yoman ninnge’n ngba. Asa ekun’n, é kúnndɛ afɔtuɛ e fluwa’m be nun. É úsa ngwlɛlɛ afɛ. Yɛ é srɛ́ Zoova naan ɔ kle e atin. Kpɛkun, atin ng’ɔ kle e’n, é fá su. (An kanngan Akunndanfuɛ’n 11:4-6 nun.) Sɛ e yo sɔ’n, Zoova yrá ajalɛ nga é fá’n su. Annzɛ é wún ajalɛ uflɛ mɔ e kwla fa-ɔ.—Nyanndra Mun 16:3, 9.\nLIKE NGA É YÓ NAAN Y’A YO WUN ASE KANFUƐ TITI’N\n15. ?Ngue ti yɛ sɛ e bu Zoova i akunndan’n, é yó wun ase kanfuɛ-ɔ?\n15 ?Ngue yɛ é yó naan y’a yo wun ase kanfuɛ titi-ɔ? Ɔ ti like nnan. I klikli’n yɛle kɛ maan e bu Zoova i akunndan naan e wun i wlɛ kɛ ɔ ti Ɲanmiɛn Kpli naan e ti klɔ sran. (Ezai 8:13) Maan ɔ kpɛn e klun titi kɛ Ɲanmiɛn Kpli yɛ e su i-ɔ. Nán klɔ sran annzɛ anzi wie yɛ e su i-ɔ. Sɛ e wun i wlɛ sɔ titi’n, é yó wun ase kanfuɛ “Nyanmiɛn b’ɔ kwla sa kwlaa yo’n i nyrun.”—1 Piɛr 5:6.\n16. ?Ngue ti yɛ sɛ e bu klolɛ mɔ Zoova klo e’n i akunndan’n, é yó wun ase kanfuɛ-ɔ?\n16 Like nɲɔn su m’ɔ fata kɛ e yo’n yɛle kɛ, maan e bu klolɛ dan mɔ Zoova klo e’n i akunndan. Pɔlu fali asɔnun’n sunnzunnin klɔ sran wunnɛn’n. Zoova yoli maan e wunnɛn’n i wun ninnge’n kwlaa be ti cinnjin. (1 Korɛntfuɛ Mun 12:23, 24) I wafa kunngba’n, e kwlaa e ti Zoova i cinnjin asɔnun’n nun. Ɔ faman e sunnzunman e wiengu uflɛ. Yɛ kannzɛ e yo sa tɛ’n, ɔ yaciman e klolɛ. Kɛ mɔ Zoova klo e’n ti’n, e wla gua ase.\n17. ?Ngue ti yɛ like nga e bu e wiengu mun kɛ nga Zoova bu be’n sa-ɔ?\n17 Like nsan su m’ɔ fata kɛ e yo’n yɛle kɛ, maan e bu e wiengu mun kɛ nga Zoova bu be’n sa. I liɛ’n e su kunndɛman dunman. Yɛ sa’n kwlaa nun’n, e su kunndɛman kɛ é klé be like ng’ɔ fata kɛ be yo’n. Sanngɛ, é úsa e wiengu’m be ngwlɛlɛ afɛ. Kpɛkun, sɛ be kle e like’n e su siman akplowa. (Nyanndra Mun 13:10) Sɛ be man e niaan’m be junman cinnjin wie mun’n, ɔ́ yó e fɛ. Kpɛkun, junman mɔ Zoova man e kwlakwla’n ti’n, é lɛ́ i ase.—1 Piɛr 5:9.\n18. ?Ngue yɛ é yó naan e klun akunndan’n w’a yo kpa-ɔ?\n18 Like nnan su m’ɔ fata kɛ e yo’n yɛle kɛ, maan mmla nga be o Biblu’n nun’n be ka e klun naan e klun akunndan’n yo kpa. Mmla sɔ’m be ti’n, e si Zoova bɔbɔ i akunndan’n. Sɛ sa kun yo i fɛ annzɛ ɔ yomɛn i fɛ’n, e wun i wlɛ. Kɛ e bu ninnge mun kɛ nga Zoova fa bu be’n sa’n, e fa ajalɛ nga be jɔ i klun’n. Kɛ é súan Biblu’n nun like’n, maan e srɛ Ɲanmiɛn, yɛ maan e nanti like nga e suan’n su. Sɛ e yo sɔ’n, e klun akunndan’n yó kpa. (1 Timote 1:5) Asa ekun’n, e wiengu’m be ndɛ ló e. Sɛ e yo ninnge sɔ mun’n, Zoova waan ɔ́ yó maan é “yó sran kpa mlɔnmlɔn.” I wie yɛle kɛ, é yó wun ase kanfuɛ dan.—1 Piɛr 5:10.\n19. ?Ngue yɛ maan é kwlá yó wun ase kanfuɛ titi-ɔ?\n19 Like suanlɛ nga i ndɛ kpɔlɛ nɲɔn klikli’n nun’n, e kannin Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ kun m’ɔ fin Zida’n i ndɛ. Like ng’ɔ yoli’n, ɔ nin i agualiɛ’n, nán e wla fi su. Yɛle kɛ, w’a yoman wun ase kanfuɛ. I sɔ’n ti, ɔ nin Zoova be afiɛn’n sacili, yɛ ɔ wuli. Kɛ sa wie ju’n, wun ase kanlɛ’n kwla yo kekle. Sanngɛ, Ɲanmiɛn i sufuɛ sunman be wun ndɛ’n kle kɛ e kwla yo wun ase kanfuɛ blɛ kwlaa nun. Kɛ é sú Zoova m’ɔ́ cɛ́ kɔ́’n, ɔ fata kɛ e lafi i su kpa tra laa’n. (Nyanndra Mun 8:13) Kannzɛ sa ng’ɔ o e su’n ti sɛ’n, e kwla nanti atin nga Zoova kle e’n su. Sran ng’ɔ yo sɔ’n, i liɛ su ti ye. I sɔ’n ti, atin nga Zoova kle e’n, maan e mian e ɲin e fa su nin e wun ase kanlɛ tititi.


Drɛwɩ (Actes) 27 YRENT - Zɩ waa 'pla "da 'nan 'kʋ 'kʋ - Bible Search\nDrɛwɩ (Actes) 26 Drɛwɩ (Actes) 28\nDrɛwɩ (Actes) 27\nO -kʋ Pɔl -a Rɔm\n1Zɩ waa 'pla "da 'nan 'kʋ 'kʋ Itali -klʋ -dan ji bɛ, ɛn o Pɔl 'lee -pʋ 'kɔnnɔn -mie -nɔn 'sounjanun tazan -tʋ lɛ. Waa laabo Zulis, e ya Rɔm 'nɔn 'le mingɔnnɛn -le 'sounjanun 'va. 2Kʋ -fɔ -klʋ -dan tʋ nɛn e 'si 'fla nɛn waa laabo Adramit bɛ -a da bɛ -a -ji. -Klʋ zɩɛ e -ciala Azi fɛnannun nɛn -klʋ -tɔa "bɛ -a -nan. Ɛn kʋ -kʋdɩ 'sia. 'Kʋ 'vale min -tʋ nɛn waa laabo Ariza bɛ waa kʋɛ cɩ, Masedɔa min nɛn, e "sia Tesalonik.\n3'Bɛ 'ta tʋ cɛɛn, ɛn kʋ 'bɔla 'fla nɛn waa laabo Sidɔn bɛ -a da. Zulis ci "yi drɛ Pɔl lɛ, e -si -nɔn -yrɛ 'nan, 'e 'kʋ 'e beenun va -e fɛ nɛn -a 'wɩ cɩ "man "bɛ, 'o -nɔn -yrɛ. 4Kʋ 'si 'bɛ 'nan, ɛn kʋ ciɩ 'yi yei 'trɛ nɛn waa laabo Sipri bɛ -a "srɔn. Kɔɔ fulɔ yra a 'kʋ da zia -le "wɛan. 5Kʋ jemie nɛn Silisi 'lee Panfili 'lɛglɔn "srɔn "bɛ -a cɛɛn, ɛn kʋ 'bɔla 'fla nɛn waa laabo Mir bɛ -a da, Lisi 'lɛglɔn 'ji. 6'Fla zɩɛ -a da nɛn 'sounjanun tazan -klʋ -dan tʋ 'yɩ, te e "sia Alɛzandri e "ta -ko Itali, ɛn e 'kʋ 'fɔ -ji.\n7Kʋ yi drɛ "kaga te kʋ -kʋla yɔɔ. 'Kʋ "koe "nyan -sia "kaga 'vaa, ɛn kʋ 'bɔla 'fla nɛn waa laabo Nide bɛ -a "srɔn. 'Pian fulɔ -le "wɛan kʋ'a 'kɔlaman -e 'kʋ 'kʋ 'kʋ 'lɛ zia dɩ. -Yee "wɛan kʋ ciɩla Salome zia, ɛn kʋ -kʋla 'yi yei 'trɛ nɛn waa laabo Crɛt bɛ -a "srɔn. 8'Kʋ "koe "nyan -sia "kaga, ɛn kʋ ciɩ 'yi yei 'trɛ zɩɛ -a "srɔn, kʋ 'bɔla fɛ -tʋ -nan. Fɛ zɩɛ waa -nan laabo -klʋ -dandan -tɔnan 'kpa. E ya 'fla nɛn waa laabo Lase bɛ -a "srɔn.\n9Kʋ tʋ "kaga 'kpa drɛ -sia, ɛn -kʋdɩ 'kʋ 'lɛ 'tɔ "nyian 'plɛblɛ 'kpa tɩglɩ. -Yɛɛ cɩ 'nan tʋ nɛn o fɛ "sɔan "man "bɛ e ciɩ, ɛn tʋ -wlidɩ "ta bɔa. 10-Yee "wɛan Pɔl 'wɩ 'gʋɛ -a 'pla -wlɛ, e 'nan: «'An beenun, maan ye "le 'nan, -cee -kʋdɩ -kaa 'lɛ dra 'plɛblɛ 'kpa tɩglɩ. -Klʋ -dan 'lee 'e 'ci fɛnun pɛɛnɔn srɛman, ɛn -kaa 'bɔ 'nyian -te kaa drɛlɛ "yi "dɩɛ, -kaa wulo -ko -ji.»\n11'Pian 'sounjanun tazan yi -tɛra -klʋ -dan fɔzan 'lee min 'bɔ nɛn -yee -klʋ cɩ -a bɛ -a da e mlin Pɔl wei da. 12Ɛn "nyian -a -nan nɛn -klʋ -dannun 'bɔ -tɔa "bɛ, -a -nan "ka "yi 'kpa "le -e 'o tʋ -wlidɩ zɩɛ -a drɛ -nan dɩ, -yee "wɛan -klʋ -dan 'bɔ 'ji minnun pɛɛnɔn wei drɛ 'tʋ 'nan, 'o 'si fɛ zɩɛ -a -nan. O ya "vale 'o dra -kpɔ 'nan, -e 'o 'bɔ -klʋ -dandannun -tɔnan nɛn waa laabo Fenis bɛ -a -nan. -A -nan a Crɛt 'trɛ 'bɔ da "nyian, ɛn 'fla zɩɛ -a da bɛ -wee fulɔ 'sia yidɛ 'fɔ -nan "va 'zia 'pɛ "yi "da, -te 'bɛ "cɛɛ dɩ -e 'e 'si -a -pɛ bʋ da. -Yee "wɛan fɛnan zɩɛ e ya "yi -e 'o 'fʋ -nan tʋ -wlidɩ "man.\nFulɔ 'plɛblɛ "fɛɛndɩ 'sia jemie da\n13Fulɔ nɛn e "sia 'trɛda "tre 'zia bɛ, e "fɛɛndɩ 'sia fɔɔvɔ. Ɛn minnun nɛn -klʋ -dan ji bɛ, "wee 'ji "le 'wee 'wɩ nɛn 'o 'pla "da "bɛ e "ta -daa "drɛlɛ "yi. -Bulalɛ nɛn o -klʋ baa -tɔ -a bɛ, waa 'si 'yia, ɛn o 'wee -klʋ da sɔnun wluan lou, 'nan -e 'o -pli 'o 'lɛ Crɛt 'bɔ "srɔn. 14'Pian fɔɔnɔn, ɛn fulɔ 'plɛblɛ 'tʋ 'si 'yi yei 'trɛ 'bɔ da, e "fɛɛndɩ 'sia 'plɛblɛ. Fulɔ zɩɛ e 'si fɛnan nɛn yidɛ wuanla bɛ -a -pɛ bʋ da zia. 15-Klʋ -dan 'ka -kɔlalɛ -tɔdɩ -a fulɔ zɩɛ -a yra dɩ, ɛn 'kʋ 'fli 'tʋɩ e -kʋ 'kʋ 'a. 16"Kʋɛ vɩnan 'kʋ 'ciɩ 'yi yei 'trɛ 'tʋ nɛn waa laabo Kloda bɛ, -a wlu "tre, ɛn kʋ kɔla 'kʋe -klʋ "wɛnnɛn -trɔadɩ -a -si yra. Kʋa 'sia, 17ɛn kʋa -fɔ -klʋ -dan 'bɔ 'ji. -A -nan nɛn minnun nɛn o 'nyranman "paa -klʋ 'bɔ da bɛ, o baa -fɔ 'kʋe -klʋ 'bɔ man, 'nan -e 'e 'kɔn 'cinjin. Ɛn "nyian "klan a o ji 'nan, 'o "ta -daa kɔalɛ nyrɛn nɛn Libi 'lɛglɔn "srɔn "bɛ -a va, -yee "wɛan o 'kʋe -klʋ da sɔnun -ta "tra. Zɩ kʋa drɛ zɩɛ, ɛn fulɔ -kʋ 'kʋ 'a 'kʋ 'lɛ.\n18Tʋ cɛɛn te fulɔ 'kʋe -klʋ -dan 'bɔ 'nyɔɔn man tian 'plɛblɛ, -yee "wɛan fɛnun nɛn -klʋ -dan 'bɔ 'ji bɛ, kʋa wɛɛndɩ 'sia 'yia. 19-A yi yaagazan da bɛ, minnun nɛn o 'nyranman "paa -klʋ -dan 'bɔ 'ji bɛ, -wɛɛ -klʋ 'bɔ da fɛnun "sʋʋdɩ 'sia te waa wɛɛnman 'yia. 20Yi "kaga 'kpa -a, te wa'a yidɛ 'lee mlɛn crɛn -tʋwli 'ye dɩ. Fulɔ a tian 'e "pa 'ji 'plɛblɛ "bʋʋ "le "wɛan kʋa -tɔa 'nan 'kʋ 'wulo 'ka bɔala "va "dɩ.\n21Kʋ yi "kaga drɛ, te kʋ'a fɛ ble dɩ, ɛn Pɔl -tɔ lou minnun yei, -a -nan nɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «Kaan wei maan paan -e 'ka vɩlɛ 'ka 'si Crɛt 'trɛda dɩ. "Te kaan wei man paan bɛ, "te 'wɩ 'plɛblɛ 'ka bɔlɛ -kaa man dɩ, ɛn "te fɛnun 'ka srɛlɛ dɩ. 22'Pian 'bɛ nɛn 'gʋɛ, an 'wɩ "paala "nyian 'cɛɛ 'nan, 'ka -pɔan 'kun, -yɛɛ cɩ 'nan 'ka 'va min -tʋwli 'ka 'kaa -a 'wɩ 'ji dɩ. 'Pian -klʋ bɛ, ka'a 'bɛ 'ye "nyian dɩ. 23Paan 'pei -man bɛ, Bali nɛn an cɩ -yee vɛ -a ɛn maan "sua 'gʋɛ, -yee 'pasiazan -tʋ -ta 'an 'va, ɛn e 'nan 'mɛn 'nan: 24‹Pɔl, te nyɛn 'e 'i 'cɛn dɩ. I -tɔa mingɔnnɛnnun tazan nɛn Rɔm bɛ -a 'lɛ, ɛn Bali -a dra 'yiɛ "yi, -e minnun nɛn ka cɩ waa -klʋ -ji bɛ, o pɛɛnɔn 'wulo 'e bɔla "va.› 25-Yee "wɛan 'ka -pɔan 'kun, kɔɔ an yi -tɛala Bali da 'nan, 'wɩ nɛn yaa 'vɩ 'mɛn bɛ, yaa drala "da. 26'Pian fulɔ -taa -kaa 'wɛɛnlɛ 'yi yei 'trɛ 'tʋ da.»\n-Wee -klʋ -dan wi\n27-A -nan 'flɛ "fli nɛn 'gʋ, te fulɔ 'bɛ 'ta -tɔa 'kʋ man 'yi 'bɔ nɛn waa laabo Atria bɛ -a yiɛ da. -Pei -tʋ man te bada -tʋ, ɛn minnun nɛn o 'nyranman "paa -klʋ 'bɔ 'ji bɛ, 'o 'ci nrɔn 'nan kʋ "ta -pliman 'trɛ man. 28-A -nan nɛn o baa -tʋ nɛn -bulalɛ cɩ 'e 'fɔdɩ -a "nɛn "bɛ -a -fɔ 'yia, ɛn waa 'yɩ 'nan 'yi 'bɔ -klu bɔa "nan -mɛnliɛ -yɔ -tʋ. Zɩ o -kʋ "nyian 'o 'lɛ -voo bɛ, ɛn waa -fɔ "nyian 'yia, ɛn waa 'yɩ 'nan 'yi 'bɔ -klu bɔa "nan -mɛnliɛ -fuda 'soolu. 29"Klan a o ji 'nan, te fulɔ 'e 'kʋe -klʋ kɔa -kɔlɛ da dɩ, -yee "wɛan o -bulalɛ -dandan sinjɛn nɛn 'e 'fɔdɩ 'kʋe -klʋ man bɛ o -fɔ 'yia -klʋ -sru, 'nan 'e 'kʋe -klʋ 'e vɩlɛ 'e 'kʋ 'e 'lɛ dɩ. Ɛn o tʋ 'cɛndɩ man -pɛn.\n30Minnun nɛn o 'nyranman "paa -klʋ 'bɔ 'ji bɛ, o ya "vale o -tɛa "ji, ɛn o -klʋ "wɛnnɛn bɛ -a -fɔ 'yia -a vɩdɩ -a 'nan 'o "ta -klʋ baa -tɔa -bulalɛ -a 'e 'lɛ zia. 31-A -nan nɛn Pɔl -a 'vɩ 'sounjanun tazan 'lee 'sounjanun lɛ 'nan: «-Te minnun 'labɛ, wa'a 'fʋlɛ -klʋ -ji dɩɛ, 'ka 'wulo 'ka bɔala "va "dɩ.» 32Ɛn 'sounjanun -klʋ "wɛnnɛn 'bɔ man baa cɛɛn, ɛn 'yi 'kʋ -a.\n33Te o ya tʋ 'cɛndɩ man -pɛnnan bɛ, ɛn Pɔl minnun pɛɛnɔn cin 'yɩ 'nan 'o fɛnun -blɩ, te yaa ve -wlɛ 'nan: «'Ka yi -fuda sinjɛn nɛn 'gʋ te ka ya -a -man -pɛnnan 'nan, fulɔ 'e 'cɛn, ɛn 'yi 'ka 'ka 'ji dɩ. 34-Yee "wɛan an 'ka trʋ "baa 'nan, 'ka fɛnun -blɩ. -Yɛɛ -maan 'lɔɔ, -e 'ka 'wulo 'e vɩlɛ 'e 'kʋ -ji dɩ. Maan ve 'cɛɛ 'nan, 'ka 'va min -tʋwli "srɔɛn 'ka 'sɔanla dɩ.»\n35Zɩ Pɔl cɛɛn 'wɩ zɩɛ -a vɩdɩ man bɛ, e 'kpɔun 'si, e Bali muo "fɔ min pɛɛnɔn yiɛ man, yaa "nɛn jɛɛn, ɛn yaa -blɩdɩ 'sia. 36Min pɛɛnɔn 'o -pɔan 'kun, ɛn o fɛnun blɩ. 37Kʋ pɛɛnɔn nɛn -klʋ -dan zɩɛ -a -ji bɛ, 'kʋ "nɛn bɔa min -yaa "fli -fuba 'sɔravli 'wlɛ 'shɛɛdʋ. 38Zɩ o cɛɛn fɛnun -blɩdɩ man o 'kan bɛ, -wee -blɩfɛnun -mie nɛn e -fʋ -klʋ -dan 'bɔ ji bɛ, ɛn waa -sɛn 'yia, 'nan -e -klʋ 'e drɛ 'fogo 'fogo.\n39Zɩ tʋ cɛɛn bɛ, 'trɛ nɛn o cɩ da "bɛ, wa'a -kɔnnɛn "yɩlɛ dɩ. 'Pian o kɔmida 'yɩ, te nyrɛn a -nan. -A -nan nɛn waa 'pla "da 'nan, o dra -e 'wee -klʋ -dan 'e bɔ -nan nun -kpɔ. 40Ɛn o -bulalɛnun nɛn o -klʋ baa -tɔ -a paan bɛ o flu, ɛn o -kʋ 'yi 'wlu. Ɛn o -klʋ yra -trɔa "vɛ -si yra bɛ -a man baa flu, ɛn e -fʋ 'yia. -A -nan nɛn o sɔ -tʋ nɛn -klʋ -dan 'bɔ lɛ bɛ -a wluan lou 'nan -e fulɔ 'e 'tɔ -ji -e 'e 'kʋ waa -a -nan nɛn nyrɛn 'bɔla bɛ -a -nan. 41'Pian 'wee -klʋ -dan 'bɔ wla nyrɛn va 'yia, ɛn e kɔa. -Klʋ -dan 'bɔ 'lɛ zia wla nyrɛn va, ɛn ya'a "nyian -kɔlaman bɔladɩ -a dɩ. -A -nan nɛn fulɔ 'plɛblɛ 'tʋ -klʋ -dan 'bɔ koda zia -wi.\n42'Sounjanun a "vale 'o -pʋ 'kɔnnɔn -tɛɛman, 'dʋ -e o -tʋ 'e vɩlɛ 'e 'yi 'wɛ -e 'e -tɛ -ji dɩ. 43'Pian 'sounjanun tazan nɛn e 'ka "vale o Pɔl -tɛ dɩɛ, ya'a o tʋɩlɛ -e o 'wɩ zɩɛ -a drɛ dɩ. Yaa 'vɩ 'e 'flin minnun nɛn o 'yi "wɛa sidɔ bɛ -wlɛ 'nan, 'o 'tɛ 'yia -e 'o bɔla kɔmida. 44Ɛn yaa 'vɩ -a -mienun lɛ 'nan, "o "drɛ yiba 'fʋɩnun da, ɛn -te bɛ "cɛɛ dɩ, o -kʋla -klʋ -dan nɛn fulɔ cɩ -a -winan bɛ -a fɛnun plɩ -mie da. Zɩ waa drɛ zɩɛ, ɛn o pɛɛnɔn 'wulo 'bɔla "va.


1 Korɛntifuɛ Mun 12 | Online Bible | New World Translation\n1 Korɛntifuɛ Mun 12:1-31\nNinnge nga Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo’n (1-11)\nWunnɛn’n ti kun, wunnɛn’n i likalika’m be sɔnnin (12-31)\n12 Siɛn’n aniaan mun, n kunndɛ kɛ amun si ninnge nga Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo’n i su ndɛ’n kpa. 2 Amun si kɛ i nun mɔ amun ti mɛn’n nunfuɛ’n,* amun sɔli amuin. Yɛ like nga amuin sɔ mɔ be ijɔman’n be klo’n, amun yoli. Kpɛkun atin kwlaa nga be kleli amun’n, amun fali su. 3 Ɔ maan siɛn’n, n kunndɛ kɛ amun si kɛ sran nga Ɲanmiɛn wawɛ’n wo i su’n, ɔ kwlá seman kɛ: “Be boli Zezi i sannzan!” Yɛ sɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n sieman sran kun’n, ɔ kwlá seman kɛ: “Zezi ti e Min!” 4 Ninnge nga Ɲanmiɛn wawɛ’n maan sran yo’n be ti wafawafa, sanngɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n ti kunngba cɛ. 5 Asa ekun’n, junman nga e di man Ɲanmiɛn’n be ti wafawafa, sanngɛ e Min’n ti kun. 6 Ninnge nga Ɲanmiɛn maan sran yo’n be ti wafawafa, sanngɛ Ɲanmiɛn kunngba’n yɛ ɔ fa sran mun yo i kwlaa sɔ mun-ɔn. 7 Ɲanmiɛn wawɛ’n yi i wun nglo sɔ sran’m be tinuntinun be nun, kɛ ɔ ko yo naan b’a uka be wiengu’n ti. 8 Yɛle kɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n ti’n, sran kun kwla kan ndɛ ngwlɛlɛ su. Asa ekun’n, Ɲanmiɛn wawɛ kunngba sɔ’n ti’n, sran kun kwla kan sa nga i wiengu’m be simɛn i’n, i ndɛ. 9 Asa ekun’n, Ɲanmiɛn wawɛ’n ti’n, sran kun kwla lafi Ɲanmiɛn su, yɛ Ɲanmiɛn wawɛ kunngba sɔ’n ti’n sran kun kwla yo i wiengu juejue. 10 Asa kusu’n, sran kun kwla yo abonuan sa mun. Wie kwla ijɔ Ɲanmiɛn nuan, wie kwla wun sa wlɛ, ɔ maan sɛ ndɛ kun fin Ɲanmiɛn annzɛ ɔ finman Ɲanmiɛn’n, ɔ si i. Wie kwla kan aniɛn fanunfanun. Wie kusu kwla kaci ndɛ mun aniɛn’m be nun. 11 Ɲanmiɛn wawɛ kunngba’n i ti yɛ sran’m be kwla yo ninnge kwlaa sɔ mun-ɔn. Like nga i bɔbɔ klo’n, yɛ ɔ fa man sran kun-ɔn. 12 Sran wunnɛn’n i likalika’m be sɔnnin. Kannzɛ ɔ ti sɔ’n, sanngɛ ɔ ti wunmuan kun. Klisi kusu ti sɔ wie. 13 Afin i Zuifu-o, i Glɛki-o, i kanga-o, i diewa-o, be yoli e kwlaa e batɛmun. Wafa kunngba nga kɛ be yo sran kun i batɛmun’n, nzue’n kɛtɛ i su’n, i sɔ yɛ Ɲanmiɛn wawɛ’n katali e su wie-ɔ. Ɔ maan e ti sran wunmuan kun. I sɔ’n ti’n, Ɲanmiɛn fɛli i wawɛ’n mannin e kwlaa. 14 Afin sran wunnɛn’n i likalika’m be sɔnnin, ɔ timan kunngba cɛ. 15 Sɛ be ja’n se kɛ: “Kɛ mɔ n timan be sa’n ti’n, n timan be wunnɛn’n i lika’m be nun kun’n,” nɛ́n i sɔ ti yɛ ɔ timan be wunnɛn’n i lika wie-ɔ. 16 Yɛ sɛ be su’n se kɛ: “Kɛ mɔ n timan be ɲinma’n ti’n, n timan be wunnɛn’n i lika’m be nun kun’n,” nɛ́n i sɔ ti yɛ ɔ timan be wunnɛn’n i lika wie-ɔ. 17 ?Sɛ be wunnɛn wunmuan’n ti be ɲinma’n, ɔ́ yó sɛ naan y’a ti sa? ?Yɛ sɛ ɔ ti be su ngunmin’n, ɔ́ yó sɛ naan y’a ti nvan? 18 Sanngɛ Ɲanmiɛn siesieli e wunnɛn’n i likalika mun sɛsɛsɛ kɛ i bɔbɔ fa klo’n sa. 19 ?Sɛ e wunnɛn’n i likalika’m be kwlaa be ti kun’n, e wunnɛn’n yó wafa sɛ? 20 E wunnɛn’n i likalika’m be sɔnnin, sanngɛ i kwlaa sɔ’n yɛ be flɛ i sran’n niɔn. 21 E ɲinma’n kwlá seman e sa’n kɛ: “N mianman ɔ wun,” annzɛ e ti’n kwlá seman e ja’m be kɛ: “N mianman amun wun.” 22 I kpa bɔbɔ’n, e wunnɛn’n i likalika nga e bu i kɛ be o lɛ ngbɛn’n, be ti cinnjin. 23 Yɛ e wunnɛn’n i likalika nga e bu i kɛ be timan klanman’n, e kata be su kpa. Ɔ maan e wunnɛn’n i likalika nga be nin nzra nun fataman’n, e nian be lika kpa, 24 kusu nn nga be ti klanman’n, e yoman be sɔ. Kɛ Ɲanmiɛn yili e wunnɛn’n i sɔ-ɔ. Yɛle kɛ e wunnɛn’n i likalika nga be timan klanman’n, Ɲanmiɛn maan be yo cinnjin. 25 I liɛ’n, e wunnɛn’n i likalika’m be su bubuman be wun nun. Sanngɛ bé úka be wun. 26 Sɛ e wunnɛn’n i lika kun yo e ya’n, e wunnɛn’n i likalika onga’m be nin i be fɛ. Yɛ sɛ be kannvu e wunnɛn’n i lika kun’n, e wunnɛn’n i likalika onga’m be nin i be di aklunjuɛ. 27 Amun ti Klisi i wunnɛn, kpɛkun amun tinuntinun amun ti i wunnɛn’n i lika kun. 28 Yɛ asɔnun’n nun’n, Ɲanmiɛn dun mmua sieli akoto mun, i nɲɔn su’n, Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ mun, i nsan su’n, like klefuɛ mun. I sin’n, be nga be yo abonuan sa mun’n, kpɛkun be nga be yo sran’m be juejue’n nin be nga be uka be wiengu’n, ɔ nin be nga be kle be wiengu’m be atin’n, yɛ be nga be kan aniɛn fanunfanun mun’n. 29 Be kwlaa be timan akoto. ?Nɛ́n i-ɔ? Be kwlaa be timan Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ. ?Nɛ́n i-ɔ? Be kwlaa be timan like klefuɛ ?Nɛ́n i-ɔ? Be kwlaa be yoman abonuan sa. ?Nɛ́n i-ɔ? 30 Be kwlaa be kwlá yoman sran’m be juejue. ?Nɛ́n i-ɔ? Be kwlaa be kanman aniɛn fanunfanun. ?Nɛ́n i-ɔ? Be kwlaa be kaciman ndɛ mun aniɛn’m be nun. ?Nɛ́n i-ɔ? 31 Sanngɛ maan amun mian amun ɲin kpa amun kunndɛ ninnge nga Ɲanmiɛn fa man sran mun’n, be nun kpakpafuɛ mun. Yɛ kusu ń má klé amun like kun m’ɔ ti kpa trɛ i ngba’n.\n^ Yɛle kɛ, be lafiman Ɲanmiɛn su.\n1 Korɛntifuɛ Mun 12


Maan e kle titi kɛ e timan mɛn nunfuɛ\nMaan e nin Ɲanmiɛn e nanti klanman titi naan i klun jɔ e wun\n“An tra amun anwlɛn lele guɛ i ti nin i bo”\n?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e yia e su Zoova ɔ?\nLIFE STORY Katoliki bla mɔ b’a kaci Ɲanmiɛn i sufuɛ kpa’n\nJasin fɛ’n mɔ e bo’n, ɔ ti kɛ nglɛmun bɔlɛ m’ɔ gua’n sa\nSasafuɛ Tranwlɛ'n (Like suanlɛ liɛ’n) | Avrili 2016\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Anglais Aukan Batak (Karo) Batak (Toba) Biak Bichlamar Cakchiquel Cambodgien Chitonga Chokwe Chol Créole de Maurice Créole des Seychelles Créole d’Haïti Dangme Efik Espagnol Ewé Fon Français Ga Gallois Garifuna Groenlandais Haoussa Hmong (White) Iban Icibemba Igbo Isoko Italien Javanese Kabye Karen (S'gaw) Kazakh Kikaonde Kikongo Kiluba Kimbundu Kisi Kisonge Kongo Krio Kwangali Kwanyama Lamba Lao Lifu Lingala Lunda Luvale Maltais Mam Mambwe-Lungu Mazateco (Huautla) Mbunda Mixe Mizo Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Ndonga Ndébélé Ngabere Ngangela Nias Nigerian Pidgin Nyaneka Nyanja Nzema Otètèla Portugais Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Cuzco) Quichua (Imbabura) Saramaccan Sepedi Sesotho (Lesotho) Silozi Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Tahitien Tiv Tlapanec Tojolabal Totonaque Tshiluba Tsonga Tswana Twi Tzeltal Umbundu Urhobo Uruund Venda Wallis Wawle Wayuunaiki Xhosa Yoruba Zoulou\n“Ng’ɔ ti Nyanmiɛn liɛ’n, an fa mɛn i.”—MATIE 22:21.\nJUE: 33, 137\n?WAFA SƐ YƐ AMÚN TƐ́ SU Ɔ?\n?Kɛ sran’m be kunndɛ kɛ bé síe be bɔbɔ be wun’n, wafa sɛ yɛ Zoova bu be ɔ?\n?Sɛ lika’n yo kekle e su’n, ngue yɛ é yó naan y’a yoman mɛn nunfuɛ ɔ?\n?Sɛ be kle e yalɛ’n, ajalɛ kpa benin yɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be kle e ɔ?\n1. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ɲin yi Ɲanmiɛn naan e ɲin yi siefuɛ mun wie ɔ?\nƝANMIƐN NDƐ’N se kɛ maan e ɲin yi mɛn siefuɛ mun. Sanngɛ, ɔ kle ekun kɛ ɔ fata kɛ e ɲin yi Ɲanmiɛn titi. (Sa Nga Be Yoli’n 5:29; Tit 3:1) ?Wafa sɛ yɛ e kwla nanti afɔtuɛ sɔ’n su ɔ? Zezi tɛ su. I waan: “An fa ng’ɔ ti Sezar liɛ’n mɛn i, yɛ ng’ɔ ti Nyanmiɛn liɛ’n, an fa mɛn i.”  (An nian “ndɛ wie mun ekun” i nun.) (Matie 22:21) Mmla nga siefuɛ’m be kpɛ’n, e nanti be su. E bu be ja nunfuɛ’m be sran. Yɛ e su lapo e man be. I lɛ’n nun yɛ e “fa ng’ɔ ti Sezar liɛ’n mɛn i” ɔ. (Rɔmfuɛ Mun 13:7) Sanngɛ, sɛ siefuɛ kun se kɛ nán e fa ng’ɔ ti Ɲanmiɛn liɛ’n e mɛn i’n, e kan kle i aɲinyiɛ su kɛ e kplinman su.\n2. ?Wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e jranman mɛn siefuɛ fi i sin ɔn?\n2 Kɛ sran’m bé kplí mɛn’n i sielɛ’n, e jranman be nun wie fi i sin. Yɛ e yoman like m’ɔ kle kɛ e jran be sin ɔn. Kɛ e yo sɔ’n, e kle kɛ e fa like “ng’ɔ ti Nyanmiɛn liɛ’n” e mɛn i. (Ezai 2:4) Kusu’n, Ɲanmiɛn yɛ ɔ yaci sran’m be lɛ naan be di kpɛnngbɛn’n niɔn. I sɔ’n ti’n, e yoman ninnge wie m’ɔ kle kɛ e su tanndan be ɲrun ɔn. Yɛ e yoman ninnge wie m’ɔ kle kɛ e su kpli e nvle’n i ti ɔ. (Rɔmfuɛ Mun 13:1, 2) Asa ekun’n, e faman ajalɛ wie naan sran kun sin siefuɛ kun i osu. E jranman siefuɛ’m be wun fii kɛ be yo like ng’ɔ ti e liɛ’n su’n. E yoman vote, yɛ e kunndɛman kɛ e bɔbɔ é síe mɛn’n wie.\n3. ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn se kɛ nán e yo mɛn nunfuɛ ɔ?\n3 Like nga ti yɛ Ɲanmiɛn se kɛ nán e yo mɛn nunfuɛ’n, ɔ sɔnnin. I kun yɛle kɛ e ti Zezi i sɔnnzɔnfuɛ. Yɛ Zezi w’a yoman “mɛn nunfuɛ.” Yɛle kɛ, w’a jranman siefuɛ fi i sin, yɛ w’a kunman be alɛ mun wie. (Zan 6:15; 17:16) Like kun ekun nga ti yɛ e yoman mɛn nunfuɛ’n yɛle kɛ, e fali e wun mannin Ɲanmiɛn kɛ ɔ sie e. E jranman mɛn siefuɛ fi i sin. Ɔ maan, kɛ é kán Ɲanmiɛn Sielɛ’n i ndɛ’n, e klun titiman e. E se kɛ sran mɔ Ɲanmiɛn sieli i famiɛn’n i kunngba cɛ, yɛ ɔ kwla yo naan afɛ’n w’a wie sran’m be su ɔ. Be nga be tɔn be wun suɛn kɛ be su Ɲanmiɛn’n, be jran siefuɛ’m be sin. I sɔ’n ti’n, sran’m b’a bubu be wun nun. E liɛ’n, e jranman siefuɛ fi i sin. I sɔ’n ti, e bo’n ti kun asiɛ wunmuan’n su.—1 Piɛr 2:17.\n4. (a) ?Ngue ti yɛ e si kɛ kɛ mɛn’n i awieliɛ’n wá mántan koko kpa’n, ɔ́ yó kekle mán e ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e buabua e wun dɔ nga su ɔ?\n4 Lika nga e tran lɛ’n, atrɛkpa’n, siefuɛ’m be kleman e yalɛ. Ɔ maan, e kwla su Ɲanmiɛn fɔun. Sanngɛ, kɛ mɛn’n i awieliɛ’n wá mántan koko kpa’n, e si kɛ ɔ́ yó kekle mán e. Dɔ nga su bɔbɔ’n, be yo sran’m be sa ɔ, be “yaci cɛ-man.” Yɛ bé yó like ɔ, be “bu-mɛn i akunndan.” I sɔ’n ti’n, sran’m bé búbú be wun nun ekun trá su. (2 Timote 3:3, 4) Lika wie’m be nun’n, siefuɛ’m be ninnge yolɛ’n kacikaci ndɛndɛ. Kɛ ɔ yo sɔ’n, lika’n kwla yo kekle aniaan’m be su. I sɔ’n ti, ɔ fata kɛ e buabua e wun dɔ nga su naan sɛ lika’n yo kekle’n, y’a kwla nanti sein titi. Kɛ ɔ ko yo naan y’a kwla yo sɔ’n ti’n, like suanlɛ nga wá fá e ɲin síe i like nnan be su.\nWAFA NGA ZOOVA BU MƐN SIEFUƐ MUN’N, MAAN E BU BE SƆ WIE\n5. ?Kɛ sran’m be kunndɛ kɛ bé síe be bɔbɔ be wun’n, wafa sɛ yɛ Zoova bu i sɔ liɛ’n niɔn?\n5 Like klikli nga é yó naan y’a yoman mɛn nunfuɛ’n yɛle kɛ, wafa nga Zoova bu mɛn siefuɛ mun’n, maan e bu be sɔ wie. Zoova w’a yiman sran mun kɛ be sie be wiengu. (Zeremi 10:23) Sran’m be kwlakwla be ti i ɲrun kɛ awlobo kun i nunfuɛ mun sa. Sanngɛ, siefuɛ’m be se kɛ nvle kun ti kpa tra nvle uflɛ. I sɔ’n ti, sran’m be bubu be wun nun. Asa ekun’n, siefuɛ ng’ɔ ti kpa bɔbɔ’n, ɔ kwlá yoman naan sran’m b’a wunman be ɲrun kun. Kpɛkun, sran nga Ɲanmiɛn sieli i famiɛn afuɛ 1914 nun’n, be kplinman su kɛ ɔ sie be. I sɔ’n ti, ɔ ka kaan sa’n, Ɲanmiɛn i famiɛn’n wá kán mɛn siefuɛ’m be kwlaa be bo.—An kanngan Jue Mun 2:2, 7-9 nun.\nMaan e buabua e wun ikisa naan sɛ lika’n yo kekle e su’n, y’a yoman mɛn nunfuɛ.\n6. ?Wafa sɛ yɛ ɔ fata kɛ e nin siefuɛ mun e tran ɔn?\n6 Kɛ Ɲanmiɛn yaci sran’m be lɛ kɛ be di famiɛn’n, be kwla yo maan lika’n yo fɔun kan. Kpɛkun, e kwla kan Ɲanmiɛn Sielɛ’n i jasin fɛ’n i ndɛ. (Rɔmfuɛ Mun 13:3, 4) I kpa bɔbɔ’n, Ɲanmiɛn waan maan e srɛ e man siefuɛ mun naan e ɲan e ti e su i. (1 Timote 2:1, 2) Kɛ sran wie’m be yo e sa’n, e kwla fa be e kɔ siefuɛ’m be ja su. I sɔ yɛ Pɔlu yoli i laa ɔ. (Sa Nga Be Yoli’n 25:11) Ɲanmiɛn Ndɛ’n se kɛ Satan yɛ ɔ ti mɛn nga i min’n niɔn. Sanngɛ, ɔ seman kɛ Satan yɛ ɔ sie sran mun kɛ be di kpɛnngbɛn ɔn. (Lik 4:5, 6) I sɔ’n ti’n, ɔ fataman kɛ e se kɛ sran kun i kpɛnngbɛn dilɛ’n, ɔ fin Satan. I kpa bɔbɔ’n, Biblu’n se kɛ nán e kan siefuɛ’m be wun ndɛ tɛ.—Tit 3:1, 2.\n7. ?Sɛ siefuɛ kun kle sran’m be yalɛ’n, ngue yɛ ɔ fataman kɛ e yo ɔ?\n7 Wie liɛ’n, siefuɛ’m be fa ajalɛ kpa wie mun. Kannzɛ be yo sɔ o, ɔ fataman kɛ e jran be sin. I liɛ’n, é klé kɛ e ɲin yi Ɲanmiɛn. Sanngɛ, i sɔ yolɛ’n timan pɔpɔ. Wienun ɔn, siefuɛ’n kle sran’m be yalɛ dan. Yɛ e mɔ e ti Zoova i Lalofuɛ’n, e wun e ɲrun wie. Kpɛkun cɛn kun’n, sran’m b’a jaso siefuɛ sɔ’n i wun. ?Ngue yɛ é yó ɔ? Kannzɛ e nin sran sɔ mun e bo su yoman kun’n, sanngɛ nán e bu i kɛ like kpa yɛ b’a yo ɔ. (Efɛzfuɛ Mun 2:2) Nanwlɛ, maan ndɛ nga é kán’n, ɔ nin e ayeliɛ’n be kle kɛ e jranman siefuɛ wie i sin. I liɛ’n, é klé kɛ e nanti seiin.\nMAAN E YO “NGWLƐLƐFUƐ” NIN “WƐTƐƐFUƐ”\n8. ?Kɛ lika’n yo kekle e su’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti “ngwlɛlɛfuɛ” nin “wɛtɛɛfuɛ” ɔ?\n8 Like nɲɔn su ng’ɔ fata kɛ e yo naan y’a yoman mɛn nunfuɛ’n, yɛle kɛ maan e nanti ndɛ kun mɔ Zezi kannin’n su. Ɔ seli kɛ: “An yo ngwlɛlɛfuɛ kɛ wuo sa, yɛ an yo wɛtɛɛfuɛ kɛ auble sa.” (An kanngan Matie 10:16, 17 nun.) Sran ng’ɔ ti “ngwlɛlɛfuɛ’n,” ɔ bu sa nga be kwla ju’n be akunndan. Kpɛkun, ɔ yoman sa wie m’ɔ kwla kpɛ saɛ ba’n. I lɛ’n nun yɛ ɔ kle kɛ ɔ ti “wɛtɛɛfuɛ” ɔ. Siɛn’n, é wá kán sa wie mɔ be nun’n, ɔ fata kɛ e kle kɛ e ti ngwlɛlɛfuɛ nin wɛtɛɛfuɛ’n be ndɛ.\n9. ?Kɛ e nin sran mun é kókó yalɛ’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e ti ngwlɛlɛfuɛ ɔ?\n9 Ndɛ nga e kan be’n. Sɛ sran’m bé kán mɛn sielɛ’n i ndɛ naan e o lɛ’n, maan e nian e wunsu. Kɛ é bó jasin fɛ’n, ɔ fataman kɛ e se sran kun kɛ siefuɛ kun i ninnge yolɛ’n ti e liɛ’n su, annzɛ ɔ timan e liɛ’n su. Nán like nga siefuɛ’m be kunndɛ kɛ bé yó naan sran’m b’a fɛman kun’n, i ndɛ yɛ ɔ fata kɛ e kan ɔn. Sanngɛ, maan e fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n e kle like nga Ɲanmiɛn wá yó naan sran’m b’a ɲan be ti mlɔnmlɔn’n. Sɛ sran kun kunndɛ kɛ ɔ nin é kókó yasua nga be kunndɛ be wiengu yasua’n, annzɛ bla nga be kunndɛ be wiengu bla’n, annzɛ kuɛ tulɛ’n i su yalɛ’n, maan e kle i sa sɔ’m be su ndɛ nga Biblu’n kan’n. Kpɛkun, wafa nga e mian e ɲin e nanti ndɛ sɔ’m be su’n, maan e yiyi nun e kle i. Sɛ ɔ se e kɛ mmla wie timan kpa, naan ɔ fata kɛ be kaci i’n, nán e jrɛn i sin. Kusu’n, ɔ fataman kɛ e jrɛn i wun cinnjin kɛ ɔ kaci akunndan ng’ɔ bu’n.\nMaan e fa ndɛ nga e tili’n e sunnzun Biblu’n nun “ndɛ nanwlɛ” mɔ be kleli e’n.\n10. ?Kɛ é tíe mɛn’n nun nganniɛn mun’n, annzɛ é kánngan zronali’m be nun’n, wafa sɛ yɛ e kwla kle kɛ e jranman siefuɛ wie i sin ɔn?\n10 Aladio nin televiziɔn, ɔ nin zronali mun. Wie liɛ’n, aladio nin televiziɔn, ɔ nin zronali’m be nun’n, be kan siefuɛ wie’m be wun ndɛ kpa tra wie mun. I li sɛ aladio nin televiziɔn’n, ɔ nin zronali sɔ’m be ti awa liɛ’n, yɛ be tɛ i sɔ yo kpa ɔ. I lɛ’n nun’n, maan e nian e wun kpa naan y’a jranman siefuɛ kun i sin. Maan e usa e wun kosan yɛ’n: ‘?Kɛ mɔ zronali nga kan siefuɛ kun i wun ndɛ kpa’n, i ti yɛ n klo i nun kannganlɛ ɔ?’ Sɛ zronali kun kan siefuɛ kun i ndɛ trilili’n, nán e kanngan nun ngboko. Zronali nga be jranman siefuɛ wie fi sin’n, yɛ ɔ fata kɛ e kanngan be nun ɔn. I liɛ’n, e su jranman siefuɛ kun i sin. Asa kusu’n, maan e fa ndɛ nga e kanngannin’n, annzɛ e tili’n e sunnzun Biblu’n nun “ndɛ nanwlɛ” mɔ be kleli e’n i titi.—2 Timote 1:13.\n11. ?Sɛ sika nin e bo ninnge’m be ti e cinnjin dan’n, ngue yɛ ɔ cɛman naan y’a yo ɔ?\n11 Aɲanbeun ninnge mun. Sɛ sika nin e bo ninnge’m be ti e cinnjin dan’n, ɔ cɛman naan y’a jran siefuɛ wie i sin. Maan e fa sa kun e nian. Be flɛ nvle kun kɛ Malawi. Zoova i Lalofuɛ nga be o lɔ’n, b’a kunndɛman kɛ bé jrán politikifuɛ akpasua kun i sin. I sɔ’n ti, afuɛ 1970 nun’n, be nun kpanngban be yacili be bo ninnge’m be ɔli lika uflɛ. Sanngɛ be nun wie’m b’a kwlá traman be awlɛn. Be flɛ aniaan bla kun kɛ Riti. I waan: “E nin sran wie mun e ɔli nvle uflɛ nun. Sanngɛ i sin’n, be sali be sin be wa jrannin politikifuɛ akpasua sɔ’n i sin. Afin pɔɔ nun tranlɛ’n yoli be fɛ trali lika uflɛ nga e ko trannin lɔ’n.” Sanngɛ, Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be dan lika b’a yoman sɔ wie. Be liɛ’n, be yacili be sika nin be bo ninnge kwlakwla.—Ebre Mun 10:34.\n12, 13. (a) ?Wafa sɛ yɛ Zoova bu sran’m be kwlakwla ɔ? (b) ?Ngue yɛ é yó naan y’a bumɛn i kɛ e nvle’n ti kpa tra sran uflɛ liɛ’n niɔn?\n12 Be wun tulɛ’n. Sran wie’m be fa be nvle’n, annzɛ be klɔ’n, annzɛ ninnge yolɛ ng’ɔ ti be nannan’m be nzuɛn’n, annzɛ be aniɛn’n, be di be nuan. Sanngɛ, Zoova kpaman sran’m be nun. Kɛ ɔ yili sran’m be fanunfanun’n, i sɔ’n yo ɲɛnmɛn. Ɲanmiɛn w’a seman kɛ e ɲin kpa e finwlɛ’n su. Kusu’n, ɔ kunndɛman kɛ e bu i kɛ e ti kpa tra e wiengu mun.—Rɔmfuɛ Mun 10:12.\n13 Nán maan e bu i kɛ e nvle’n, annzɛ e finwlɛ’n, ɔ ti kpa tra sran uflɛ liɛ’n. Sɛ e bu i sɔ akunndan’n, e nin sran ngba e su tranman klanman. Klistfuɛ klikli’m be blɛ su’n, Klistfuɛ wie’m be yoli angbeti bla nga be ti Ebre’n be kpa trali angbeti bla nga be ti Glɛki’n. (Sa Nga Be Yoli’n 6:1) ?Sɛ e su bu i kɛ e ti kpa tra sran uflɛ’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo ɔ? ?Sɛ aniaan kun m’ɔ fin nvle uflɛ nun’n tu e fɔ’n, é bú i ndɛ annzɛ e su bumɛn i ndɛ? Nán e se kɛ nga li fin i liɛ nin. Sanngɛ, maan e wla kpɛn afɔtuɛ kun mɔ Ɲanmiɛn Ndɛ’n man e’n su. Ɔ se kɛ: “An bu sran wie’m be sran tra amun bɔbɔ.”—Filipfuɛ Mun 2:3.\nZOOVA SÚAN E BO\n14. (a) ?Ngue ti yɛ Ɲanmiɛn srɛlɛ’n ti kpa ɔ? (b) ?Sa benin yɛ Biblu’n kɛn i ndɛ m’ɔ kle kɛ Ɲanmiɛn srɛlɛ’n ti kpa ɔ?\n14 Like nsan su nga é yó naan y’a yoman mɛn nunfuɛ’n yɛle kɛ, maan e srɛ Zoova naan ɔ fɛ i wawɛ’n man e. Sɛ siefuɛ’m be yo sa ng’ɔ timan su’n, Zoova i fanngan nun é kwlá trá e awlɛn. Asa ekun’n, maan e srɛ Zoova kɛ ɔ man e ngwlɛlɛ naan sa ng’ɔ kwla tanndan e ɲrun’n, e wun i wlɛ naan e fa ajalɛ ng’ɔ ti kpa’n. (Zak 1:5) Zoova mɔ e nin i e nanti klanman’n ti’n, be kwla wla e bisua annzɛ be kle e ɲrɛnnɛn. Sɛ i sɔ sa ju’n, maan e srɛ Zoova naan like nga ti yɛ e jranman siefuɛ wie fi i sin’n, e yiyi nun e kle be yakpa su. Nanwlɛ, maan e lafi su kɛ Zoova súan e bo naan é kwlá jrán kekle.—An kanngan Sa Nga Be Yoli’n 4:27-31 nun.\nSɛ e kanngan Biblu’n nun’n, é fá e wla gúa ninnge nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ yó be’n be su titi. Ɔ maan sɛ be kle e yalɛ’n, é kwlá trá e awlɛn. Kpɛkun, ndɛ mma nga be kan mɛn uflɛ’n i ndɛ’n, maan e kanngan be nun wie.\n15. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e kanngan Biblu’n nun ɔn? (An nian kuku nga be flɛ i kɛ “ Ɲanmiɛn Ndɛ’n ti, be nantili sein” i nun wie.)\n15 Zoova fa Biblu’n mannin e naan ndɛ ng’ɔ o nun’n, ɔ wla e fanngan. I sɔ’n ti, maan e kanngan nun, yɛ e bu su akunndan. I liɛ’n, é nánti sein titi. Asa ekun’n, maan e fa ndɛ wie mun e sie e klun. I liɛ’n, sɛ Biblu’n nunman e sa nun’n, e wla kwla kpɛn ndɛ sɔ’m be su. Sɛ e kanngan Ɲanmiɛn Ndɛ’n nun’n, é fá e wla gúa ninnge nga Ɲanmiɛn seli kɛ ɔ́ yó be’n be su titi. Ɔ maan, sɛ be kle e yalɛ’n, é kwlá trá e awlɛn. (Rɔmfuɛ Mun 8:25) ?Ninnge wie’m be o lɛ mɔ e kunndɛ kɛ é yó be mɛn uflɛ’n nun lɔ ɔ? Maan e kanngan Biblu’n nun ndɛ mma nga be kan ninnge sɔ’m be ndɛ’n, be nun. Kɛ é kánngan be nun’n, maan ɔ yo e kɛ e su yo ninnge sɔ mun mɛn klanman’n nun lɔ sa.\nMAAN E NIAN ZOOVA I SUFUƐ NANWLƐFUƐ’M BE AYELIƐ’N SU\n16, 17. ?Sɛ be kle e yalɛ’n, ayeliɛ kpa benin yɛ Ɲanmiɛn i sufuɛ nanwlɛfuɛ’m be kle e ɔ? (An nian foto ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\n16 Like nnan su nga é yó naan y’a yoman mɛn nunfuɛ’n yɛle kɛ, maan e nian Ɲanmiɛn i sufuɛ’m be ayeliɛ’n su. Sran sɔ mɔ Biblu’n kan be nun sunman be ndɛ’n, be yoli yakpafuɛ. Be nun wie yɛle Sadraki nin Mesaki nin Abɛdnego. Kɛ Babilɔni famiɛn’n seli kɛ be koto i waka sran dan kpa m’ɔ takali’n i bo’n, b’a kotomɛn i bo wie. (An kanngan Daniɛl 3:16-18 nun.) Andɛ Zoova i Lalofuɛ sunman be nian laa Zoova i sufuɛ nanwlɛfuɛ sɔ’m be ayeliɛ’n su. Sɛ be se be kɛ be manman flanga’n, be kplinman su. Zezi w’a fɛmɛn i wun w’a wlaman mɛn siefuɛ’m be ninnge yolɛ’n nun. Yɛ w’a jranman be nun wie fi i sin. Ɔ yoli sɔ naan i sɔnnzɔnfuɛ’m be nian su. Ɔ seli be kɛ: “An tra amun anwlɛn, mɛn nga nun wa’n, min yɛ n kwlaa-a.”—Zan 16:33.\n17 Andɛ Zoova i sufuɛ sunman be faman be wun wlaman mɛn siefuɛ’m be ninnge yolɛ’n nun. Be nin Zoova be nanti klanman. I sɔ’n ti’n, be wla be nun wie’m be bisua, yɛ be kle be yalɛ. Wie liɛ bɔbɔ’n, be kun be. Sɛ e bu be akunndan’n, é kwlá yó yakpafuɛ wie. Be flɛ nvle kun kɛ Turki. Lɔ aniaan kun seli kɛ: “Franz Reitɛr ti gbanflɛn kan. W’a kunndɛman kɛ ɔ́ yó Itilɛli i sonja. I sɔ’n ti be kunnin i. Fluwa ng’ɔ klɛli ko mɛnnin i nin’n, i sin naan nnɔsua nun b’a kun i’n, ɔ kleli kɛ ɔ lafi Ɲanmiɛn su kpa. Sɛ be kle min yalɛ sɔ wie’n, n kunndɛ kɛ ń níɛn i ajalɛ’n su.” —An nian “ndɛ wie mun ekun” nun.\n18, 19. (a) ?Ngue yɛ e niaan Klistfuɛ’m be kwla yo naan y’a yoman mɛn nunfuɛ ɔ? (b) ?Ngue yɛ w’a fua kpa kɛ á yó ɔ?\n18 Aniaan nga e nin be o asɔnun’n nun’n, be kwla uka e wie naan y’a yoman mɛn nunfuɛ. Sɛ sa wie tanndan e ɲrun’n, maan e kan kle asɔnun kpɛnngbɛn mun. Be kwla fa Ɲanmiɛn Ndɛ’n be kle e ajalɛ ng’ɔ fata kɛ e fa’n. Sɛ aniaan nga be timan asɔnun kpɛnngbɛn bɔbɔ’n be si sa ng’ɔ o e su’n, be kwla wla e fanngan wie. Maan e se be kɛ be srɛ Ɲanmiɛn man e. Kpɛkun, maan e kusu e wla be fanngan yɛ e srɛ Ɲanmiɛn e man be wie. (Matie 7:12) Sɛ e kɔ ɛntɛnɛti adrɛsi jw.org/fr su’n, maan e tin lika nga be klɛli kɛ SALLE DE PRESSE i su. I sin’n, maan e tin VEILLE JURIDIQUE su. Kpɛkun, maan e tin lika nga be klɛli kɛ «Témoins de Jéhovah emprisonnés en raison de leur foi (par pays)» su. Aniaan nga be o bisua’n, be nun sunman be dunman o lɔ. Kɛ é srɛ́ Ɲanmiɛn’n, maan e bo aniaan sɔ’m be nun wie’m be dunman kɛ Ɲanmiɛn jran be sin naan be nin i be nanti klanman titi.—Efɛzfuɛ Mun 6:19, 20.\n19 Kɛ mɛn’n i awieliɛ’n wá mántan koko kpa’n, siefuɛ’m be su yaciman e diin. Bé wá kúnndɛ kpa kɛ e jran be sin. I sɔ’n ti’n, maan e buabua e wun ikisa naan sɛ i sɔ sa’n ju’n, y’a kwla jran kekle.\n^  (ndɛ kpɔlɛ 1) Zezi blɛ su’n, famiɛn’n yɛ be flɛ i Sezar ɔ. Ɔ maan, kɛ Zezi se kɛ Sezar, mɛn siefuɛ’m be ndɛ yɛ ɔ kan ɔn.\n^  (ndɛ kpɔlɛ 17) An nian fluwa nga be flɛ i kɛ Les Témoins de Jéhovah, Prédicateurs du Royaume de Dieu i bue 662, ɔ nin fluwa nga be flɛ i kɛ Le Royaume de Dieu en action! i bue 150 i nun kuku nga be flɛ i «Mort pour l’honneur de Dieu» i nun.\nƝanmiɛn Ndɛ’n ti, be nantili sein\n“Kɛ m buli ndɛ ng’ɔ o Nyanndra Mun 27:11 nin Matie 26:52, ɔ nin Zan 13:35 nun’n be su akunndan’n, n wunnin i wlɛ kpa kɛ ɔ fataman kɛ n di sonja. Kɛ bé klé min yalɛ’n, ndɛ sɔ’m be wlali min fanngan wie. Ɔ maan, m’an usuman.”—Andriu, ɔ fin Iklɛnin.\n“Ndɛ ng’ɔ o Ezai 2:4 nun’n wla min fanngan kɛ n nanti sein. M buli wafa nga mɛn uflɛ’n i nun tranlɛ wá yó fɛ’n i akunndan. Blɛ sɔ’n nun’n, sran fi su kunmɛn i wiengu kun.”—Wilmɛr, ɔ fin Kolɔnbi.\nE timan mɛn nunfuɛ. E jranman siefuɛ wie fi i sin, yɛ e kunman be alɛ mun wie. Afin e fali e wun mannin Ɲanmiɛn kɛ ɔ sie e.\nSASAFUƐ TRANWLƐ'N (LIKE SUANLƐ LIƐ’N) Avrili 2016


?A wun sran nga be o foto’m be su mɔ be di aklunjuɛ lɛ’n? Be o Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia dan kun bo. Laa’n, Ɲanmiɛn seli i sufuɛ’m be kɛ afuɛ kwlaa’n, be yia kpɛ nsan. Ajalɛ kunngba’n yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be fɛ i andɛ ɔ. Be ɲin o blɛ nga bé yó aɲia dandan mun’n i sin wie. (Mmla’n 16:16) Afuɛ kwlaa nun’n, be yo aɲia dandan nsan: Cɛn ngunmin kun aɲia’n nin Akpasua kun aɲia’n m’ɔ di cɛn nɲɔn’n, ɔ nin nvle kun aɲia’n m’ɔ di i liɛ cɛn nsan’n. ?Wafa sɛ yɛ aɲia sɔ’m be yo Zoova i Lalofuɛ’m be ye ɔ?\nBe yo maan be nin be niaan Klistfuɛ’m be afiɛn’n mantan kpa ekun. Wafa kunngba nga Izraɛlifuɛ’m be manmannin Zoova aklunjuɛ su “anyia’m be nun’n,” i sɔ yɛ Zoova i Lalofuɛ’m be yo i blɛ ngunmin kun sɔ’m be nun wie ɔ. (Jue Mun 26:12; 111:1) Aɲia sɔ mun maan be nin be wiengu Zoova i Lalofuɛ mɔ be fin asɔnun uflɛ annzɛ nvle uflɛ nun bɔbɔ’n, be yia likawlɛ. Amindi su’n, be di like aɲia’n i lika nun lɔ. I sɔ’n yo maan be tran aniaan tranlɛ. (Sa Nga Be Yoli’n 2:42) Aɲia dandan sɔ’m be bo lɔ’n, bo kun yolɛ m’ɔ fin klolɛ mɔ be klo be ‘niaan Kristfuɛ mun’n,’ i ɲin fite weiin.—1 Piɛr 2:17.\nBe uka be maan be kɔ be ɲrun Ɲanmiɛn sulɛ’n nun. Kɛ mɔ Izraɛlifuɛ’m “be wunnin ndɛ nga be tuli i bo kleli be’n i wlɛ kpa” ti’n, be dili su ye. (Neemi 8:8, 12) Zoova i Lalofuɛ’m be kusu be klo Biblu’n nun like nga be kle be’n be aɲia’m be bo lɔ’n. Like kwlaa nga be kle be lɔ’n taka Biblu’n su. Ijɔlɛ fɛfɛ nga be tie be’n, ɔ nin ninnge’m be nglo yilɛ’n, be kle be wafa nga be mɛn dilɛ nun’n, be kwla yo Ɲanmiɛn i klun sa’n. Be nga blɛ kekle nga nun’n, be nanti kɛ Klistfuɛ sa’n, kɛ be tie be su ndɛ’n, ɔ wla be fanngan. Nvle kun aɲia’m be bo lɔ’n, be yi Biblu’n nun ndɛ wie’m be su anɔ. I sɔ’n kle be ajalɛ kpa wie mun. Aɲia dandan kwlaa bo’n, be nga be kunndɛ kɛ bé yí i nglo kɛ be fa be wun mannin Ɲanmiɛn’n, be yo be batɛmu.\nSɛ a kunndɛ kɛ á wún wafa nga Zoova i Lalofuɛ’m be tran aniaan tranlɛ’n, a kwla kɔ be aɲia dan nga bé wá yó i koko nga nun’n i bo. Kɛ ɔ ko yo naan w’a si aɲia dandan sɔ’m be bo lɔ ninnge mun’n, ɔ like klefuɛ’n kwla fa laa aɲia liɛ’m be nun kun i siesielɛ’n kle wɔ. Aɲia dan nga bé wá yó i koko nga nun wa’n, klɛ i cɛn’n nin lika’n sie i ɔ kananndrie’n su. Kpɛkun, sɛ a kwla kɔ i bo’n, kɔ.


Mark 7 YRENT - Yi -tʋ da bɛ, Farizɛn 'nɔn 'lee 'fluba - Bible Search\nZuif 'nɔn kluda wɩ\n(Mt 15.1-9; Lk 11.37-41)\n1Yi -tʋ da bɛ, Farizɛn 'nɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn -mienun 'si Zeruzalɛm, ɛn o -ta Zozi 'va. 2Waa 'yɩ 'nan -a -srunɔn plɔɛn fɛ blɩ, te wa'a 'o 'pɛ -man "foelɛ "le zɩ o tranun -a 'vɩ 'nan 'o drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩ.\n3Zuif 'nɔn nɛn Farizɛn 'nɔn 'a bɛ, 'lee Zuif 'nɔn pɛɛnɔn bɛ, -te wa'a 'o 'pɛ -man "foelɛ "le zɩ o tranun -a 'vɩ 'nan 'o drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩɛ, wa'a fɛ ble dɩ. 4Ɛn -te o 'si 'flɛji bɛ, -te wa'a 'o -srulɛ "le zɩ o tranun -a 'vɩ 'nan 'o drɛ bɛ -yee 'wɩ 'zʋ dɩɛ, wa'a fɛ ble dɩ. O kluda wɩ "kaga plɔɛn a "nyian. E ya 'yi 'mlin 'kulenɛnnun -ci "foedɩ da, ɛn e ya -pɔnun 'lee -daganun -ci "foedɩ da, [ɛn e ya nyinnan "davɛnun -srudɩ da.]\n5-Yee "wɛan Farizɛn 'nɔn 'lee 'fluba 'ci vɩnɔn 'a laabʋ Zozi 'lɔ 'nan: «-Mɛ "le "wɛan nɛn, 'i -srunɔn 'ka 'wɩ nɛn -kaa tranun -a 'vɩ 'nan -kaa drɛ bɛ -a dra dɩ? 'Pian wa'a 'o 'pɛ -man dra 'saun Bali 'lɛ 'vaa -e 'o fɛ -blɩ.»\n6-A -nan nɛn Zozi "e 'nan -wlɛ 'nan: «Wei "flivli 'nɔn! 'Wɩ nɛn Bali 'lewei vɩzan Ezai -a crɛn -tɛ 'ka man bɛ, 'wɩ 'kpa nɛn, kɔɔ yaa 'vɩ 'nan:\n‹Bali "e 'nan:\nwaan 'tɔ "yi "ve 'o 'le lou,\n'pian o jinun bɛ,\no ya 'o 'sidɩ 'an man -kɔɔbli.\n7-Wee 'an 'sudɩ bɛ -a "nɛn "ka "dɩ.\nKɔɔ -peinun nɛn blamin a -tɔ bɛ,\n-a 'bɔ nɛn waa "paaman minnun ji\n'nan -yɛɛ cɩ Bali -le -si -a.› »\n8Ɛn Zozi -a 'vɩ -wlɛ 'nan: «'Ka "trɔɛn 'si Bali -le -pei -va, ɛn ka -sɔɔnla 'ka tranun kluda wɩ -sru. 9'Ka 'ci a 'e 'cɛndɩ. Ka Bali -le -pei tuʋ 'ka 'pɛla koda, ɛn ka lɛa 'ka tranun kluda wɩ man.\n10'Wɩ nɛn yaa -kɔɔnman bɛ -nyrɛn 'gʋ. E ya 'e 'crɛn -tɛdɩ 'nan:\n‹'I yiɛ 'nan 'i "tɩ 'lee 'i "bʋ "man!›\nƐn "nyian 'nan:\n'e wei 'pla 'e "tɩ "man,\n-te 'bɛ "cɛɛ dɩɛ,\n'e "bʋ "man bɛ,\n'o san -tɛ!›\n-Pei zɩɛ Bali 'bɛ -nɔn Moizi lɛ, 11'pian kaa "paaman minnun ji 'nan, -si a 'e 'nɔndɩ min lɛ -e 'e vɩ 'e "tɩ 'lee 'e "bʋ "lɛ 'nan: ‹Ma'an 'kɔlaman -e 'an 'pa 'ka 'va dɩ. "Lala nɛn kɔ "an -nɔn 'cɛɛ bɛ, maan drɛ Kɔrban -a. -A -ci nɛn 'nan, maan -nɔn Bali lɛ.› 12'Cee 'wɩ "paadɩ zɩɛ e -si -tɔa -yrɔ -e 'e 'pa 'e "tɩ 'lee 'e "bʋ 'va. 13Zɩ ka Bali wei klu -sɛanla 'ji 'ka tranun kluda wɩ -a zɩɛ. Ɛn 'wɩ zɩɛ -a -tʋwli "nɛn kaa dra 'wɩ "kaga "ji.»\n-Mɛ "fɛ 'bɛ min "tri -tɔa Bali 'lɛ?\n14"Bɛ -sru ɛn Zozi min "kaga laabʋ "nyian, ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka "trɔɛn "tɔ 'an wei lɛ -e 'ka 'wɩ 'gʋɛ -a -ci man 'kpa. 15Fɛ nɛn e "sia bei, -e 'e -wla "min ji bɛ, ya'a min "tri 'tɔa Bali 'lɛ dɩ. 'Pian fɛ nɛn e "sia min ji -e 'e bɔla bei "bɛ, -yɛɛ min "tri -tɔa Bali 'lɛ. 16[Min nɛn 'wɩ man "trɔɛn "cɩ -a -wulo -man bɛ, -a san 'e man!»]\n17Zozi 'si min "kaga yei, ɛn e wla 'kuin. -A -nan nɛn -a -srunɔn 'a laabʋ -yrɔ 'nan, 'e -kɔnnɛn "nɛn yaa -fɔ bɛ -a -ci vɩ 'wlɛ! 18Ɛn e 'nan -wlɛ 'nan: «'Ka 'bɔ "nyian, ka'a 'kɔlaman -e 'ka 'wɩ zɩɛ -a -ci man dʋʋ? Fɛ nɛn e -wlamlan min ji bɛ, ya'a min "tri 'tɔa Bali 'lɛ dɩ. Ka'a tɔa zɩ dʋʋ? 19Kɔɔ ya'a 'wlamlan min souba ji dɩ, 'pian e -ko min -pɔan 'ji. "Bɛ -sru -e min 'e 'kʋ -fɔ -a lua.»\n'Wɩ zɩɛ -a vɩdɩ -a nɛn Zozi -a kɔɔn 'nan, -blɩfɛ -tʋ 'ka min "tri -tɔa Bali 'lɛ dɩ.\n20Ɛn Zozi -a 'le 'sran 'nan: «Fɛ nɛn, e "sia min ji bɛ, -yɛɛ min "tri -tɔa Bali 'lɛ. 21Kɔɔ blamin souba 'ji nɛn ci "nrɔndɩ -wlidɩ pɛɛnɔn "sia. -Kɔnnɛn -wɛɛdɩ "kaga 'lee lɩ -wɛɛdɩ "kaga "a -tʋ, ɛn crin wʋdɩ a -tʋ, ɛn min -tɛdɩ a -tʋ, 22ɛn min nan -wɛɛdɩ 'lee min -sran -wɛɛdɩ a -tʋ, ɛn "lala yɩdɩ "yi "bʋʋ "a -tʋ, ɛn nyannɛn drɛdɩ a -tʋ, ɛn -dawli drɛdɩ a -tʋ, ɛn fɛ -blɩdɩ 'lee -wɛn mlindɩ -e 'e 'ciɩla "da "bɛ e ya -tʋ, ɛn man bʋdɩ a -tʋ, ɛn 'wɩdɩ min man -wlidɩ "a -tʋ, ɛn fli drɛdɩ -dandan a -tʋ, ɛn -blʋ 'tandɩ a -tʋ. 23'Wɩ 'wlidɩ pɛɛnɔn zɩɛ, o "sia min ji, ɛn -wɛɛ min "tri -tɔa Bali 'lɛ.»\n-Pɛn lɩ -tʋ yi -tɛra Zozi da\n24Zozi 'si fɛ zɩɛ -a -nan, ɛn e -kʋ Tir 'fla "srɔn Fenizi 'lɛglɔn 'ji. E wla 'kɔn 'tʋ -ji. E 'ka "vale 'nan, minnun 'o -tɔ 'nan e ya -nan dɩ. 'Pian ya'a -kɔlalɛ drɛdɩ -a dɩ. 25Lɩmɔn -tʋ a 'fla zɩɛ -a da. -Yʋ -wlidɩ "a -a 'lu -sru. 'Nun tɔɔn e Zozi 'le 'wɩ 'man, ɛn e -ta "va, ɛn 'e "po sɔɔnla "wlu. 26-A -nan nɛn e toba -fɔ -yrɛ 'nan, 'e 'yʋ -wlidɩ "pin 'e 'lu -sru. Lɩ 'bɔ zɩɛ Zuif lɩ "cɛɛ dɩ, e "sia Siri Fenizi 'lɛglɔn 'ji.\n27Ɛn Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «'I nannannun 'tʋɩ 'o fɛ -blɩ 'o 'kan 'lɔ! E 'ka 'wɩ "yi, -e min 'e nannannun -lɔ 'kpɔun 'si 'e -nɔn -plɛnnun lɛ dɩ.»\n28Ɛn yaa 'vɩ Zozi lɛ 'nan: «'Wɩ tɩglɩ nɛn, yia 'vɩ, 'an 'san. 'Pian nannannun 'nɛan plɔɛn nɛn e -sɛanla bɛ, -plɛnnun nɛn 'tablo wlu bɛ, waa -ble.»\n29Ɛn Zozi -a 'vɩ -yrɛ 'nan: «Yia 'vɩ fɛnyian. 'I 'kʋ, -yʋ -wlidɩ 'si 'yie 'nɛn -sru!»\n30-A -nan nɛn lɩ zɩɛ e 'li 'e da 'yee "kɔnnɛn. E 'bɔ 'yee 'nɛn man 'e nyinnandɩ -saa da, te -yʋ -wlidɩ 'si -a -sru.\n31"Bɛ -sru ɛn Zozi 'si 'lɛglɔn nɛn Tir 'fla "srɔn "bɛ -a -ji. E ciɩla Sidɔn, ɛn e -kʋ 'lɛglɔn nɛn waa laabo 'Fla 'fu bɛ -a da Galile 'yi man. 32-A -nan nɛn minnun -ta bobo -tʋ -a Zozi lɛ, ɛn o toba -fɔ -yrɛ 'nan, 'e 'pɛ 'pla "da, -e 'e 'beli.\n33Zozi -cɛzan zɩɛ -a 'si minnun "srɔn "kogo, ɛn e -kʋ -a -kɔɔbli fɔɔ. E 'pɛ 'wlɛ 'wʋ -a "trɔɛn 'ji, ɛn e 'le 'yi 'si, yaa klɛ -a nrɛn man. 34-A -nan nɛn 'e yiɛ -tɔ laji, e flin -vɛɛ, ɛn yaa 'vɩ -yrɛ 'e wei -ji 'nan: «Efata!» -A -ci nɛn 'nan, 'i 'lɛ 'sʋ! 35'Nun tɔɔn -a "trɔɛn 'lɛ 'sʋ, ɛn -a nrɛn flu. -A -nan nɛn e 'wɩdɩ 'sia tɩglɩ.\n36Zozi 'wɩ 'pla minnun lɛ 'nan, te 'o -nan wɩ vɩ minnun lɛ dɩ! E 'wɩ "paala -wlɛ te yaa "paala, 'pian 'bɛ 'nan nɛn minnun -a fuimlan "man "bʋʋ. 37Min pɛɛnɔn 'lɛbo "fɔ 'e 'ciɩla "da, te waa ve 'nan: «'Wɩ pɛɛnɔn nɛn yaa dra bɛ, e ya "yi. Yaa drɛ ɛn "trɔɛn "winɔn "trɔɛn 'lɛ 'sʋ, ɛn yaa drɛ ɛn bobonun nrɛn baa flu.»


?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ e yia Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’m be nun-ɔn? | Gbanflɛn nin talua’m be usa be wun kɛ\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Afrikaans Albanais Allemand Amharique Anglais Arabe Arménien Azéri Bichlamar Bikol Catalan Cebuano Chichewa Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Coréen Croate Créole des Seychelles Créole d’Haïti Danois Espagnol Estonien Finnois Fon Français Féroïen Goun Grec Géorgien Haoussa Hiligaynon Hmong (White) Hongrois Hébreu Iban Iloko Indonésien Isoko Italien Japonais Kazakh Kinyarwanda Kirghiz Kirundi Kongo Langue des signes brésilienne Lingala Lituanien Macédonien Malay Malayalam Maltais Mambwe-Lungu Mongol Mooré Myama Ndébélé (Zimbabwe) Norvégien Nzema Néerlandais Népali Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Pangasinan Persan Polonais Portugais Portugais (Portugal) Roumain Russe Sango Serbe Serbe (Romain) Shona Singhalais Slovaque Slovène Suédois Swahili Tagalog Tatar Tchèque Thaï Tswana Turc Twi Télougou Ukrainien Urhobo Vietnamien Wawle Xhosa Yoruba Zoulou\nLemɔcuɛ kun nun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be yo aɲia kpɛ nɲɔn be asɔnun sua mɔ be flɛ be Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n be nun. ?Ngue yɛ be yo i lɔ-ɔ? ?Wafa sɛ yɛ lɔ kɔlɛ’n kwla yo ɔ ye-ɔ?\n?Ngue yɛ be yo i Ɲanmiɛn Sielɛ Sua’n nun lɔ-ɔ?\n?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ a tran aɲia’m be be bo wie-ɔ?\nƝanmiɛn Sielɛ Sua’m be nun’n, be suan Biblu’n nun like yɛ be kle sran mun wafa nga be kwla nanti Ɲanmiɛn mmla’m be su’n. Aɲia’m be bo tranlɛ’n kwla uka ɔ naan:\nw’a si Ɲanmiɛn i su ndɛ nanwlɛ’n.\nw’a wun sa nga be ju e su’n be wlɛ.\nɔ nzuɛn’n w’a yo kpa.\na nin sran kpa’m b’a tra janvuɛ.\n?A si kɛ be flɛ lika nga Zoova i Lalofuɛ’m be yo be aɲia mun’n kɛ Ɲanmiɛn Sielɛ Sua? Afin blɛ sunman nun’n, lɔ yɛ be koko Ɲanmiɛn i Famiɛn diwlɛ’n i su yalɛ-ɔ.—Matie 6:9, 10; 24:14; Liki 4:43.\nNdɛ nga á tíe i lɔ’n ɔ́ wá úka-ɔ. Ndɛ nga be kɛn i Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia’m be bo’n, i kwlaa taka Biblu’n su. Biblu’n nun ndɛ’n ti’n, a kwla si “ngwlɛlɛ.” (Nyanndra Mun 4:5) Afin Biblu’n kwla uka ɔ naan w’a fa ajalɛ kpa. Asa ekun’n, ɔ kwla uka ɔ naan w’a wun kosan cinnjin wie’m be su tɛlɛ. Kosan sɔ’m be nun wie yɛ:\n?Ngue ti yɛ e o asiɛ’n su-ɔ?\n?Ɲanmiɛn yɛ ɔ fa ɲrɛnnɛn’n yi e su ɔ?\n?Kɛ e ko wu’n nin yɛ e kɔ-ɔ?\nLemɔcuɛ kwlaa nun’n, ndɛ nga be yiyi nun be aɲia’m be bo’n, be nun wie mun yɛ:\n?Ngue ti yɛ Biblu’n yɛ ɔ fata kɛ ɔ kle e atin’n niɔn?\n?Ngue yɛ ɔ kwla uka e ɲrɛnnɛn blɛ’n nun ɔn?\nƝanmiɛn Sielɛ’n su yo like kpa man e kɛ é sé yɛ’n\nBe flɛ talua kun kɛ Brɛnda. Ɔ seli kɛ: “Cɛn kun’n, min wiengu suklu ba kun trannin e aɲia kun bo. Ɔ trannin min wun lɛ. E niannin aɲia fluwa’m be nun likawlɛ. Kɛ aɲia’n wieli’n, ɔ seli min kɛ wafa nga sran’m be tɛli kosan’m be su’n, ɔ yoli i ɲɛnmɛn dan. Ɔ kan guali su kɛ be asɔnun lɔ’n, be leman fluwa naan b’a suan nun like kɛ e sa.”\n?A si kɛ Zoova i Lalofuɛ’m be aɲia’m be bo lɔ’n, be tuaman sika yɛ kusu be faman gbogbo annzɛ like uflɛ sinman kɛ be yi cɛlɛ?\nAɲia’m be bo tranlɛ’n wlá ɔ fanngan. Biblu’n waan ninnge nga ti yɛ ɔ fata kɛ Klisifuɛ’m be yia’n i kun yɛle kɛ ‘be wla be wiengu fanngan.’ (Ebre Mun 10:24, 25) Mɛn tɛ yɛ nun’n, sran’m be bu be ngunmin be wun akunndan. Ɔ maan kɛ e nin sran mɔ Ɲanmiɛn i ninnge liɛ mun nin sran uflɛ’m be liɛ’m be lo be’n e yia’n, e ɲan fanngan.\nBe flɛ talua kun kɛ Eliza. Ɔ seli kɛ: “Cɛn wie’n ninnge wie’m be ti’n n wunman min fɛ. Sanngɛ kɛ n kɔ aɲia’n bo’n, be nga be o lɔ’n be yo maan min wun kpaja min. Kɛn sa min sin awlo’n, n le wunmiɛn yɛ min klun ti jɔwa dan.”\n?A si kɛ mɛn wunmuan’n nun’n, Zoova i Lalofuɛ’m be asɔnun’m be ju be liɛ 120.000 yɛ be aɲia sua’m be ti 60.000 tra su? Kɛ mɔ be nga be tran aɲia’m be bo’n be nuan uka su’n ti’n, afuɛ nuan kwlaa nun’n, be kplan Ɲanmiɛn Sielɛ Sua kɔe 1.500. *\nTalua kun m’ɔ suan Jesika’n seli kɛ: “I nun mɔ n wo kolɛzi’n, n yiali min wiengu suklu ba kun aɲia’n bo. Kɛ ɔ wunnin wafa nga ba kanngan mun nin kpɛnngbɛn mun be suan like likawlɛ’n, ɔ yoli i ɲɛnmɛn dan. Koko nun wa’n, sran nga n di junman i sa nun’n, ɔ trannin e aɲia kun bo. Kɛ ɔ wunnin kɛ e kanngan Biblu’n nun tikatika’n, i sɔ’n boli i nuan dan. Kɛ n wunnin kɛ aɲia’n yoli i fɛ’n, i sɔ’n ukali min maan aɲia’m be bo tranlɛ’n wa yoli min fɛ kpa ekun!”\nGbanflɛn kun m’ɔ suan Timote’n seli kɛ: “N wunnin i wlɛ kɛ aɲia’m be bo tranlɛ’n uka min naan m’an buman sa nga be o min su’n be akunndan ngboko. Afin lɔ’n, be kle e like ng’ɔ fata kɛ e yo naan y’a di aklunjuɛ’n ɔ nin like nga é yó naan y’a yo sran kpa y’a tra laa’n. Asa’n, be kle e ninnge uflɛ wie mun ekun. Kɛ e wie aɲia’m be yo mɔ ń sá min sin awlo’n, min klun ti jɔwa yɛ min wla gua ase.”\nGbanflɛn kun m’ɔ suan Zakɔbu’n seli kɛ: “N yiali bian kun aɲia kun bo. Kɛ aɲia’n wieli’n, ɔ seli min kɛ sa nga ti yɛ ɔ bali aɲia’n bo’n yɛle kɛ i waan ɔ́ nían sɛ like nga e lafi su’n ɔ ti nanwlɛ-o. Sanngɛ ɔ wa wunnin i wlɛ kɛ like nga i bɔbɔ lafi su’n yɛ ɔ timan nanwlɛ-ɔ. Kɛ ɔ wunnin wafa nga Zoova i Lalofuɛ’m be yi sran klolɛ’n i nglo’n, ɔ boli i nuan dan. Asa’n, ɔ seli ekun kɛ kannzɛ bɔbɔ ɔ siman Zoova i Lalofuɛ mun laa’n, sanngɛ e sɔli i nun kpa kɛ sran mɔ e si i laa’n sa.”\nTalua kun m’ɔ suan Madisɔnun’n seli kɛ: “Blɛ wie nun’n, n se min wun kɛ, kɛ aɲia’n wie cɛ’n n su kɔ. Sanngɛ kɛ é yó aɲia’n, n bumɛn i sɔ akunndan kun. Ɔ maan kɛ aɲia’n ko wie’n, n wla fi awlo kɔlɛ’n su. Yɛ e nin aniaan mun e koko yalɛ. Sɛ ɔ ti kɛ n tranman aɲia’m be bo’n nn andɛ’n n leman janvuɛ kpa.”\n^ ndɛ kpɔlɛ 27 Sɛ ɔ waan á sí ɔ akpasua liɛ’n su lɔ aɲia lika’n, tin Zoova i Lalofuɛ’m be asɔnun aɲia mun” su i sin’n tin “Kunndɛ aɲia yowlɛ ng’ɔ o ɔ tranwlɛ’n wun lɛ’n” su.


?Wan yɛle Zezi Klist? | Jasin fɛ kun\nKƐNNGƐN I ANIƐN NGA NUN Abkhaze Abui Abɛ Acoli Adhola Afrikaans Aja Ajië Albanais Albanian Sign Language Allemand Alur Amharique Anglais Angolan Sign Language Arabe Arabic (Morocco) Arabic (Tunisia) Arménien Arménien (occidental) Assamais Ateso Attié Aukan Awajun Aymara Azéri Azéri (cyrillique) Balinese Bambara Bas Allemand Basque Bassa (Cameroun) Bassa (Liberia) Batak (Dairi) Batak (Karo) Batak (Simalungun) Batak (Toba) Belize Kriol Bengali Betsimisaraka Betsimisaraka (Southern) Biak Bichlamar Bikol Bosnian Boulou Bulgare Bété Cakchiquel (Central) Cambodgien Catalan Cebuano Central Alaskan Yupik Chamorro Changana (Mozambique) Changana (Zimbabwe) Chavacano Chichewa Chin (Hakha) Chin (Kuki) Chin (Tiddim) Chin (Zotung) Chinese Cantonese (Simplified) Chinois (Cantonais) Chinois (Simplifié) Chinois (Traditionnel) Chitonga Chitonga (Zimbabwe) Chitumbuka Chiyao Chokwe Chol Chontal (Tabasco) Chopi Chuabo Chuuk Citonga Comorian (Ngazidja) Coréen Croate Créole Portugais Créole de Maurice Créole de la Réunion Créole des Seychelles Créole d’Haïti Cuban Sign Language Damara Dangme Danois Dayak Ahe Dayak Ngaju Digor Douala Dusun Edo Efik Emberá (Catío) Esan Espagnol Estonien Ewé Fante Fataluku Fidjien Finnois Fon Frafra Français Frisian Fulfulde (Cameroun) Futuna Féroïen Ga Galician Gallois Garifuna Ghanaian Sign Language Gitonga Gokana Goun Gourmanchéma Gouro Grec Groenlandais Guadeloupean Creole Guarani Guarani (Bolivie) Guerze Guianese Creole Gujarati Guna Guéré Géorgien Haoussa Hawu Haya Hehe Herero Hiligaynon Hindi Hiri Motu Hmong (White) Hong Kong Sign Language Hongrois Huastec Hunsrik Hébreu Iban Ibanag Ibinda Ichinamwanga Icibemba Igbo Iloko Inakeanon Indian Sign Language Indonésien Irlandais Islandais Isoko Italien Japonais Javanese Javanese (Eastern) Jula Kabuverdianu Kabye Kabyle Kachin Kadazan Kana Kannada Karen (S'gaw) Kazakh Kekchi Khasi Khoekhoegowab Kikamba Kikaonde Kikongo Kikuyu Kiluba Kimbundu Kinyarwanda Kipende Kirghiz Kiribati Kirundi Kisi Kisii Kisonge Kongo Konkani (Devanagari) Konkani (Romain) Kosrae Kpelle Krio Kurde Kurmanji Kurde Kurmanji (cyrillique) Kurde Sorani Kurdish Kurmanji (Caucasus) Kwangali Kwanyama Kyangonde Lahu Lamba Langue des signes allemande Langue des signes américaine Langue des signes argentine Langue des signes australienne Langue des signes autrichienne Langue des signes bolivienne Langue des signes britannique Langue des signes brésilienne Langue des signes chilienne Langue des signes chinoise Langue des signes colombienne Langue des signes coréenne Langue des signes costaricienne Langue des signes croate Langue des signes espagnole Langue des signes estonienne Langue des signes finnoise Langue des signes française Langue des signes grecque Langue des signes guatémaltèque Langue des signes hondurienne Langue des signes hongroise Langue des signes indonésienne Langue des signes italienne Langue des signes japonaise Langue des signes lettone Langue des signes malawite Langue des signes mexicaine Langue des signes mongole Langue des signes nicaraguayenne Langue des signes néerlandaise Langue des signes néo-zélandaise Langue des signes panaméenne Langue des signes paraguayenne Langue des signes philippine Langue des signes polonaise Langue des signes portugaise Langue des signes péruvienne Langue des signes québécoise Langue des signes roumaine Langue des signes russe Langue des signes serbe Langue des signes suisse allemande Langue des signes suédoise Langue des signes tchèque Langue des signes thaïe Langue des signes vénézuélienne Langue des signes équatorienne Lao Latgalian Lenje Letton Lhukonzo Lifu Lingala Lituanien Lomwe Lovari Luganda Lugbara Lunda Luo Luvale Luxembourgeois Macushi Macédonien Madagascar Sign Language Madi Makasae Makua Malay Malayalam Malaysian Sign Language Malgache Maltais Mam Mambae (Ermera) Mambwe-Lungu Mandjak Mangareva Maninkakan (Eastern) Manipuri Mano Mapudungun Marathi Marquesian (Hiva Oa) Marquesian (Nuku Hiva) Marshall Maré Maya Maya (Mopán) Mayo Mazahua Mazateco (Huautla) Mbukushu Mende Meru Mingrelian Miskito Mixe Mixtec (Guerrero) Mixtec (Huajuapan) Mixtec (Tlaxiaco) Mizo Mongol Mooré Motu Mozambican Sign Language Myama Nahuatl (Central) Nahuatl (Guerrero) Nahuatl (Huasteca) Nahuatl (Nord de Puebla) Nahuatl (Veracruz) Nande Navajo Ndau Ndonga Ndébélé Ndébélé (Zimbabwe) Ngabere Ngangela Ngiemboon Nias Nigerian Pidgin Niue Norvégien Nyaneka Nyanja Nyungwe Nzema Néerlandais Népali Odia Okpe Oromo Ossète Otomi Otomi (State of Mexico) Otètèla Ourdou Ouzbek Ouïghour (Cyrillique) Paicî Palau Pangasinan Papiamento (Aruba) Papiamento (Curaçao) Pemon Pendjabi Pendjabi (Nastaliq) Pennsylvania German Persan Piaroa Pidgin (Cameroon) Pidgin (West Africa) Pidgin salomonien Pilagá Polonais Pomeranian Ponape Portugais Portugais (Portugal) Pular Páez Quechua (Ancash) Quechua (Ayacucho) Quechua (Bolivie) Quechua (Cuzco) Quechua (Huallaga Huánuco) Quichua (Chibuleo) Quichua (Chimborazo) Quichua (Imbabura) Quichua (Pastaza) Quichua (Santiago del Estero) Quichua (Tena) Quiché Rapanui Rarotongan Romany (Albania) Romany (Argentina) Romany (Bulgaria) Romany (Eastern Slovakia) Romany (Macedonia) Cyrillic Romany (Macédoine) Romany (Northern Greece) Romany (Romania) Romany (Serbia) Romany (Southern Greece) Roumain Roviana Rumanyo Rungus Runyankore Russe Rutooro Saami (North) Salvadoran Sign Language Samoan Sangir Sango Saramaccan Sarnami Sena Senoufo (Cebaara) Sepedi Sepulana Serbe Serbe (Romain) Sesotho (Lesotho) Sesotho (South Africa) Shipibo-Conibo Shona Shuar Sidama Silozi Singhalais Slovak Sign Language Slovaque Slovenian Sign Language Slovène Soli Somali Sranan tongo Sunda Susu Suédois Swahili Swahili (Rép. Dém. Du Congo) Swati Sérèr Tagalog Tahitien Tajiki Talian Tamoul Tandroy Tankarana Tarahumara Tarascan Tatar Tchouvache Tchèque Tetun Dili Thaï Tigrinya Tiv Tlapanec Toabaita Toba Tojolabal Tok Pisin Tokelau Tongien Toraja Totonaque Toupouri Tshiluba Tshwa Tsonga Tswana Turc Turkmène Tuvalu Twi Tyrewuju Tzeltal Tzotzil Télougou Ukrainien Umbundu Urhobo Uruund Uzbek (Roman) Valencian Venda Vezo Vietnamien Wallis Warao Waray-Waray Wawle Wayuunaiki Wejewa Wichi Wolaitsa Wolof Xavante Xhosa Xârâcùù Yacouba Yoruba Yukpa Zandé Zapotec (Guevea) Zapotec (Lachiguiri) Zapotec (Villa Alta) Zapotec (de l’isthme) Zoulou\n1. ?Wan yɛ ɔ yili Zezi ɔ?\n?Ngue ti yɛ sran ngba kwla fali i wun mantannin Zezi ɔ?—MATIE 11:29; MARK 10:13-16.\nZezi dun mmua trannin ɲanmiɛn su lɔ kɛ aolia nun sran sa kwlaa naan b’a wu i asiɛ’n su wa. Ɔ maan i liɛ’n w’a yoman kɛ klɔ sran nga’m be liɛ’n sa. (Zan 8:23) Kɛ Zoova boli like yilɛ bo’n, Zezi yɛ ɔ dun mmua yili i ɔ. Kpɛkun kɛ Ɲanmiɛn yí ninnge onga’m be kwlaa’n, i sa trannin nun. I kunngba cɛ yɛ Ɲanmiɛn bɔbɔ yili i trele sa ɔ. I sɔ’n ti yɛ be flɛ i kɛ Ɲanmiɛn i Wa “kunngba’n” niɔn. (Zan 1:14) Zezi ijɔli Ɲanmiɛn i nuan, ɔ maan be flɛli i ekun kɛ “Ndɛ’n.”—Kanngan Nyanndra Mun 8:22, 23, 30 nin Kolɔsfuɛ Mun 1:15, 16 be nun.\n2. ?Ngue ti yɛ Zezi bali asiɛ’n su wa ɔ?\nƝanmiɛn sunmɛnnin i Wa’n asiɛ’n su wa. Ɔ yoli maan Zuifu talua kun m’ɔ nin a siman bian’n ɔ wunnzɛli i. Be flɛ i Mali. Ɔ maan nán klɔ sran yɛ ɔ ti Zezi i si’n niɔn. (Lik 1:30-35) Like nsan ti yɛ Zezi bali asiɛ’n su wa ɔ: (1) yɛle kɛ ɔ́ klé sran mun Ɲanmiɛn i ndɛ nanwlɛ’n, (2) ɔ bali kɛ ɔ́ klé e wafa nga kannzɛ bɔbɔ ɲrɛnnɛn’n tin e su’n, e kwla yo Ɲanmiɛn i klun sa’n, kpɛkun (3) ɔ bali kɛ i bɔbɔ ba’n mɔ fɔ nunmɛn i nun’n, ɔ́ fɛ́ i wun ‘kpɔ́’ e ti.—Kanngan Matie 20:28 nun.\n3. ?Ngue ti yɛ ɔ fata kɛ be kpɔ e ti ɔ?\nSran kun i ti kpɔlɛ’n yɛle kalɛ nga be tannin naan b’a to sran’n i nguan’n. (Ezipt Lɔ Tulɛ 21:29, 30) I nun mɔ Ɲanmiɛn yili klɔ sran’n, w’a sunnzunman kɛ ɔ yo oke annzɛ ɔ wu. ?Ɔ yo sɛ yɛ e si sɔ ɔ? Ɲanmiɛn seli yasua klikli’n mɔ be flɛ i Adam’n i kɛ, sɛ ɔ yo like nga Biblu’n flɛ i kɛ ‘sa tɛ’n,’ ɔ́ wú. Ɔ maan, sɛ ɔ ti kɛ Adam w’a yoman sa tɛ’n, nn w’a wuman le. (Bo Bolɛ 2:16, 17; 5:5) Biblu’n waan Adam ti yɛ wie’n “bali” mɛn’n nun ɔn. Ɔ maan i sa tɛ’n nin i bo nzuɛn mɔ yɛle wie’n, be sɛli i osu’n nunfuɛ’m be kwlaa. I sɔ’n ti yɛ ɔ fata kɛ sran kun kpɔ e ti naan y’a fite nun ɔn.—Kanngan Rɔmfuɛ Mun 5:12 nin 6:23 be nun.\n?Wan yɛ ɔ kwla kpɔ e ti naan w’a de e wie’n i sa nun ɔn? Klɔ sran kwlaa nga fɔ o i nun’n, ɔ kwlá tuaman i wiengu uflɛ i sa tɛ’n i ti kalɛ. Afin kɛ sran kun wu sa’n, i bɔbɔ i sa tɛ liɛ’n, i ti kalɛ yɛ ɔ tua ɔ.—Kanngan Jue Mun 49:8-10 nun.\n4. ?Ngue ti yɛ Zezi wuli ɔ?\nZezi timan kɛ e sa, fɔ nunmɛn i nun. Ɔ maan sɛ ɔ wuli’n, nán i sa tɛ’n ti ɔ. Afin w’a yoman sa tɛ le. Sanngɛ sran uflɛ’m be sa tɛ liɛ’n ti yɛ ɔ wuli ɔ. Klolɛ dan mɔ Ɲanmiɛn klo klɔ sran mun’n i ti yɛ ɔ sunmɛnnin i Wa’n asiɛ’n su wa kɛ ɔ wa wu e ti ɔ. Zezi kusu kleli kɛ ɔ klo e wie. Yɛle kɛ ɔ yoli like nga i Si waan ɔ yo’n, ɔ maan e sa tɛ’m be ti’n, ɔ fɛli i wun mannin.—Kanngan Zan 3:16 nin Rɔmfuɛ Mun 5:18, 19 be nun.\n5. ?Ngue yɛ Zezi su yo i dɔ nga su ɔ?\nI nun mɔ Zezi wo asiɛ’n su wa’n, ɔ yoli tukpacifuɛ’m be juejue, ɔ cɛnnin be nga be wuli’n yɛ ɔ deli sran nga kekle o be su’n. Ɔ yoli i kwlaa ngalɛ’n fa yili like ng’ɔ́ wá yó mán sran kpa mun’n i nglo. (Matie 15:30, 31; Zan 5:28) Kɛ Zezi wuli’n, Ɲanmiɛn cɛnnin i kɛ aolia nun sran sa. (1 Piɛr 3:18) I sin’n, ɔ ko trannin Ɲanmiɛn i fama su lele naan Zoova ɔ sie i famiɛn naan w’a sie asiɛ wunmuan’n. (Ebre Mun 10:12, 13) Kɛ é sé yɛ’n, Zezi su di famiɛn ɲanmiɛn su lɔ. Kpɛkun i sɔnnzɔnfuɛ nga be o asiɛ’n su wa’n, be su bo jasin fɛ’n asiɛ wunmuan’n su.—Kanngan Daniɛl 7:13, 14 nin Matie 24:14 be nun.\nƆ cɛ kaan sa’n, Zezi m’ɔ ti famiɛn’n, ɔ́ fɛ́ i kwlalɛ’n núnnún ɲrɛnnɛn’n ɔ nin be kwlaa nga be fa ɲrɛnnɛn’n yi i sran’m be su’n. Sran kwlaa nga be lafi Zezi su’n, mɔ be yo like nga i waan be yo’n, bé dí fɛ mɛn klanman’n nun asiɛ’n su wa.—Kanngan Jue Mun 37:9-11 nun.


Fa desɛn annzɛ foto ɔ nin video mun kle like | Kannganlɛ nin like klelɛ\nFa desɛn annzɛ foto ɔ nin video mun kle like\nBo Bolɛ 15:5\nLIKE NG’Ɔ FATA KƐ A YO’N: Ndɛ cinnjin’m be nun yiyilɛ nun’n, fa sran’m be ɲin sie i desɛn annzɛ foto, ɔ nin video’m be su.\nFa sran’m be ɲin sie i ninnge wie mɔ be kwla wun be’n be su. Ɔ kwla yo desɛn annzɛ foto, annzɛ ninnge uflɛ wie mun ekun mɔ be kwla yo naan ɔ ndɛ cinnjin’m be ɲin w’a fite kpa’n. Uka ɔ ndɛ tiefuɛ mun naan be ɲin w’a tranman like nga a fa kleli be’n i ngunmin su. Sanngɛ maan be ɲin tran like nga ti yɛ a fali nzɔliɛ like sɔ’n fa kleli be’n i su.\nLike nga a su fa kle ɔ ndɛ tiefuɛ mun’n, maan be wun i kpa.\nDun mmua kunndɛ like nga a klo kɛ á fá klé ɔ ndɛ tiefuɛ mun’n sie.\nFa desɛn, annzɛ foto kun m’ɔ o e fluwa kun nun’n kle sran’n, kpɛkun se i kɛ ɔ kan like ng’ɔ wun i’n i ndɛ. Sɛ ɔ nin i fata’n, usa sran’n i kosan wie mun ekun naan ndɛ cinnjin’m be ɲin fite kpa. Sɛ video yɛ a su bo’n, yo maan sran’n wun i kpa. Blɛ sunman’n, kɛ sran’n nían video’n, ɔ fataman kɛ e ijɔ.\nKannganlɛ nin like klelɛ—Fa desɛn annzɛ foto ɔ nin video mun kle like


Nanh man é kunnde dunman, nanh man é yô sa b'o kun é wiéngu ya, nanh man é fa é nyin tyi é wiéngu.\nSa tete yôle'n kwlaa kun bé kpô, bé ti swran te, bé kônvi ti kpli, bé klun yô wi, bé nyin tyi swran nin liké, bé kun swran, bé klô utré, bé ti gble, bé bu swran wun akunndan te, bé bla,\nI so'n ti, anh wla klunwi, nin gble'n kwlaa, nin dunman kunndele, nin amun nyin bo an fa tyi swran'n, nin swran wun nde kanle'n kwlaa bé asé.\nAfin laa é kusu é ti sinnglinfue, é ti nyin kékléfue, bé laka é man é yatyi atin kpafue'n, é nyin b'o blô ninngé wafawafa'n kwlaa nin men dile'n su'n ti é katyii ke kanga sa, é ti klunwifue, é nyin tyi swran nin liké, é wun yô te, é kpo é wun.\no tu i wun, o si'a liké fi. Nde'm bé akplôwa sile'n o nin liké'm bé su utré dile'n o katyi i wun ke tukpatye sa. I kwlaa so'n ye man swran'm bé nyin tyi swran, bé di utré, bé kpe bé wun nzôwa, bé bu swran'n wié sa te yôfue nion.\n I so'n ti, anh wla klunwi, nin gble'n kwlaa, nin dunman kunndele, nin amun nyin bo an fa tyi swran'n, nin swran wun nde kanle'n kwlaa bé asé. Ke ba nonman kunnde nyonflen'n, amun kusu anh kunnde Nyanmien nde b'o ti ke nonnon bo ba gua'a nun liké'n sa. Se amun non'n, amunh yôh swran ye amunh nyanh amun ti.\nNanwle, bé nun wié'm bé nyin b'o tyi min'n nin akplôwa sile'n ti ye bé kan Christ nde nion, sannge wié'm bé akunndan bo bé fa kan'n ti kpa.\n o tu i wun, o si'a liké fi. Nde'm bé akplôwa sile'n o nin liké'm bé su utré dile'n o katyi i wun ke tukpatye sa. I kwlaa so'n ye man swran'm bé nyin tyi swran, bé di utré, bé kpe bé wun nzôwa, bé bu swran'n wié sa te yôfue nion. O man swran nga bé wu'an sa wle, bo bé si'a nanwle'n kun'n, bé si akplôwa o le'a bô buwle. Bé bu ke Nyanmien sule'n man bé nyan bé wun.\n Ke bé nyin kpaa Nyanmien su'n, i kusu yii i sa bé su o man akunndan tete baa bé ti nun, o man bé yô sa b'o ti'e i su'n. Sa tete yôle'n kwlaa kun bé kpô, bé ti swran te, bé kônvi ti kpli, bé klun yô wi, bé nyin tyi swran nin liké, bé kun swran, bé klô utré, bé ti gble, bé bu swran wun akunndan te, bé bla, bé kan swran wun nde, bé kpo Nyanmien, bé kpe nzôwa, bé tu bé wun, bé di bé nuan, bé kpe sa tete ufle'm bé ba, bé nyin yi'a bé si nin bé nin mun, bé wu'an sa wle, sa nga bé sé ke bé yô'n, bé yôman, bé klô'a bé ôsufue mun bobo, swran yô'a bé annvo. Bé si ke bé klee Nyanmien mmla'n nun ke swran ng'o yô i so sa'n, o nin kunle fata, sannge bé yô, ye ke swran wié'm bé yô sa kunngba so'n, o yô bé fe.\n É si klo swran i nzuen'n kpa, yele bla nin bian kunndele, sa tete yôle, wlaka bôle, amuen sole, baé dile, swran kpole, nin utré. Bé nyin tyi bé wiéngu, bé fa ya, bé bô ti'a kun, bé bubu bé wun nun, bé le kônvi, bé non nzan bô, bé yô sa finfin mun, ye bé yô i sin sa wié mun ékun. Nh kanh nde kunngba nga n kan kléé amun laa'n klé amun ékun, bé nga bé yô i so sa'n, bé su yô'a men nga Nyanmien sieé'n i nunfue mlonmlon. Sannge sa nga Nyanmien Wawe'n man swran yô'n ye: o man bé klô Nyanmien nin swran, bé klun dyo, bé wla gua asé, bé tra bé awlen, bé yô swran yé, bé yô aklunyé, bé di nanwle, bé yô wetee, bé yô sa i nuan su. Ba sié'a ninngé so'm bé su mmla fi. Bé nga bé ti Christ-Jésus lie'n, bé bôbôô bé waka'n su, o man ba wla bé kônvi'n i asé, bé nyin blô'a liké'm bé su kun. Se Nyanmien Wawe'n man ya nyan nguan'n, man é yô liké ng'o klé yé'n kusu. Nanh man é kunnde dunman, nanh man é yô sa b'o kun é wiéngu ya, nanh man é fa é nyin tyi é wiéngu.\n Sannge se amun klunwi'n ti amun nyin tyi swran, an bu amun bobo amun wun akunndan'n, nanh an fa amun ngwlele'n di amun nuan, nanh an fa nanwle katyi atô. I so ngwlele lie'n fi'an nyanmien su, o ti asie'n su wa lie, o ti klo swran lie, o fin mmusu'm bé si Satan.\nMan é yô sa bo bé ti nanwle'n ke é ô wia klénglé kpa'n nun sa. Man é yatyi nzanbôe'n, nin nzanbôe nyôlie'n, ye bé wun wannzô yôle'n, bla nin bian kunndele'n, wlaka bôle'n, utré'n, nin swran nyin tyile'n.\nAfin o si ke bé nyin b'o tyi Jésus'n ti ye bé fe kô meen io.\nSa nga bé yôli'n 13:45\nKe Juif'm bé wuun swran so mun'n, bé fa bé nyin tyii Paul nin Barnabas, bé nin Paul si akplôwa, bé kpalô i nde'n, bé kpe i nzôwa.\nSa nga bé yôli'n 7:9\nÉ nannan'm bé nyin tyii Joseph, nan ba yô i ate, bé fe oo Égypte, sannge Nyanmien dyreen i sin.\nAfin o si ke Nyanmien nyrun dyranfue dandan'm bé nyin b'o tyii'n ti ye bé fe wlee i sa nuon.\nSa nga bé yôli'n 17:5\nSannge Juif'm bé fa bé nyin tyii Paul nin Silas. Bé kô tuu swran wié bo bé le'a liké yôman'n, bé kô yia swran kpanngban bé too klo'n su, ye auyé'n te klo'n nuon. Bé too Jason i awlô'n su, ke béh trah Paul nin Silas kô nzra nun lo.\n?An bu i ke Nyanmien Nde nga bé klee ke, Nyanmien Wawe'n b'o fa maan yé'n dyren i nuan si i ti kwla'n, bé klee ngben?\nNyanmien b'o kwla nian amun su b'o man an fonman'n, bo ke o man amunh koh i wun lo'n, sa kaan sa bo'an amun wun, amun klun dyo'n,


(src)="16"> Be yɛle be nga be yo politiki’n , ɔ nin polisie mun , ɔ nin be nga be di awa junman’n .\n(src)="17"> Be wie ekun yɛle be nga be kpɛ mmla’n , ɔ nin jɔlɛ difuɛ mun .\n(src)="18"> Mɛn’n nun nganniɛn wie mun yɛ :\n(src)="24"> Kpɛkun , be buli sran sɔ’m be fɔ .\n(src)="25"> Afin be fali awa i sika’n be yoli politiki .\n(src)="26"> Bian kun m’ɔ le ɲrun dan kpa nvle sɔ’n nun lɔ’n , ɔ o sran sɔ mɔ be buli be fɔ’n be nun wie .\n(src)="28"> Yɛ i klɔ kun suan kɛ Seulu .\n(src)="29"> Afuɛ 1995 nun’n , sua fleiin kun bu guali lɔ .\n(src)="32"> Kɛ bé kplán sua’n , awa’n i janunfuɛ’m be sieli i sɔ’n i nzɔliɛ .\n(src)="9"> Ndɛ nga bian sɔ’n kɛnnin i lɛ’n , a bu i nanwlɛ ?\n(src)="10"> I yo , sɛ ndrunmun mɔ sran’m be di’n i ti yɛ awa i janunfuɛ’m be di wie’n , é sé kɛ klɔ sran’n kwlá siemɛn i wiengu . ?\n(src)="11"> Nɛ́n i ɔ ?\n(src)="12"> Biblu’n kan famiɛn diwlɛ kun i ndɛ .\n(src)="18"> Junman sɔ’n i kun yɛle kɛ , ɔ́ yó maan ndrunmun dilɛ’n su tranman lɛ kun .\n(src)="38"> LIKE NGA TI YƐ NDRUNMUN DILƐ’N SU TRANMAN LƐ KUN’N : Zezi Klist yɛ Ɲanmiɛn sieli i kɛ ɔ yo famiɛn ɔn .\n(src)="39"> Fɔ nunmɛn i nun .\n(src)="41"> I nun m’ɔ o asiɛ’n su wa’n , ɔ kleli sɔ weiin .\n(src)="42"> W’a sɔman adi ninnge nun le .\n(src)="44"> Sanngɛ , Zezi w’a sɔman adi like dan sɔ’n nun .\n(src)="45"> ( Matie 4 : 8 - 10 ; Zan 14 : 30 ) Asa ekun’n , kɛ be boboli Zezi waka’n su m’ɔ́ wún i ɲrun’n , be mɛnnin i nzan mɔ be fa like wiwi wie guali nun’n kɛ ɔ nɔn .\n(src)="46"> I liɛ’n , ɔ su wunman yaya m’ɔ o i su’n .\n(src)="47"> Sanngɛ , Zezi w’a kplinman su .\n(src)="48"> Afin ɔ si kɛ sɛ ɔ nɔn’n , ɔ su wunman sa wlɛ .\n(src)="49"> ( Matie 27 : 34 ) Zezi kleli kɛ ɔ kwla si famiɛn di .\n(src)="50"> Ɲanmiɛn cɛnnin i .\n(src)="51"> Kɛ é sé yɛ’n , ɔ o ɲanmiɛn su lɔ .  — Filipfuɛ Mun 2 : 8 - 11 .\n(src)="52"> I FAMIƐN DILƐ’N TRÁN LƐ TITITI\n(src)="53"> LIKE NGA TI YƐ NDRUNMUN DILƐ’N WIEMAN’N : Nvle sunman nun’n , sran’m be yo vote naan b’a sie be kpɛnngbɛn mun .\n(src)="55"> Sanngɛ blɛ sɔ’n nun’n , be nga be kunndɛ kɛ bé dí kpɛnngbɛn’n , be man sran’m be adi ninnge mun .\n(src)="60"> Ɔ seli kɛ : “ Kɛ nvlefuɛ’m be wun kɛ nán sran nga be jrɛnnin i sin’n yɛ ɔ su di famiɛn’n , be ɲin yimɛn i .\n(src)="61"> Yɛ be lafimɛn i su . ”\n(src)="62"> Sran sunman be se kɛ be nga be di ndrunmun tɛ kpa’n , yɛle be nga be yo politiki’n .\n(src)="63"> Kɛ be kan sɔ’n , ɔ boman sran fi nuan .\n(src)="64"> LIKE NGA TI YƐ NDRUNMUN DILƐ’N SU TRANMAN LƐ KUN’N : Ɲanmiɛn i famiɛn liɛ’n , w’a sinman sran’m be su kɛ be vote i .\n(src)="65"> Kusu’n , w’a diman ndrunmun naan b’a sie i famiɛn .\n(src)="66"> Ɲanmiɛn bɔbɔ yɛ ɔ sieli i famiɛn ɔn .\n(src)="67"> ( Daniɛl 7 : 13 , 14 ) I sɔ’n ti’n , sran fi kwlá tumɛn i bo .\n(src)="68"> I famiɛn dilɛ’n trán lɛ tititi .\n(src)="69"> Yɛ ɔ́ yó sran’m be ye tititi .\n(src)="70"> I MMLA’M BE TI KPA\n(src)="72"> Fluwa sifuɛ wie’m be waan kɛ be fɛ i sɔ ajalɛ’n , yɛ ndrunmun dilɛ’n yo dan ɔn .\n(src)="73"> Asa ekun’n , ajalɛ nga be fa naan sran’m be yaci ndrunmun dilɛ’n , be kpi ase .\n(src)="74"> Afin ajalɛ sɔ’m be falɛ’n , ɔ di sika kpanngban .\n(src)="75"> LIKE NGA TI YƐ NDRUNMUN DILƐ’N SU TRANMAN LƐ KUN’N : Ɲanmiɛn i mmla’m be ti kpa lele tra sran’m be liɛ mun .\n(src)="76"> Zezi w’a kpɛman mmla tɛkɛtɛkɛ w’a manman sran mun .\n(src)="77"> Sanngɛ , ɔ seli kɛ : “ Like kwlaa nga an klo kɛ sran yo man amun’n , an yo i kunngba sɔ’n man be . ”\n(src)="78"> ( Matie 7 : 12 ) Ɲanmiɛn i mmla’n kle e like ng’ɔ fata kɛ e yo’n , ɔ nin like nga ti yɛ ɔ fata kɛ e yo sɔ’n .\n(src)="79"> Zezi seli kɛ : “ Klo ɔ wiengu kɛ a fa klo ɔ bɔbɔ wun’n sa . ”\n(src)="80"> ( Matie 22 : 39 ) Ɲanmiɛn nian sran’m be awlɛn’n nun .\n(src)="81"> Ɔ maan , sɛ sran kun nanti mmla sɔ’n su’n , ɔ kwla wun i wlɛ . — 1 Samiɛl 16 : 7 .\n(src)="82"> Ɔ KLE SRAN’M BE LIKE NAAN BE BU AKUNNDAN NG’Ɔ TI KPA’N\n(src)="83"> LIKE NGA TI YƐ NDRUNMUN DILƐ’N WIEMAN’N : Sran sunman be ti aɲinkplifuɛ , yɛ be bu be ngunmin be wun akunndan .\n(src)="84"> Siefuɛ wie’m be fa nzuɛn tɛ sɔ’n i wie cɛn kunngun .\n(src)="85"> I ti yɛ ndrunmun dilɛ’n wieman’n niɔn .\n(src)="86"> Ndɛ akpasua ng’ɔ sinnin lɛ’n nun’n , e kannin nvle nga be flɛ i Kore di Sidi i su lɔ sua fleiin kun m’ɔ buli guali’n i ndɛ .\n(src)="87"> Like nga ti yɛ sua’n bu guali’n yɛle kɛ , sran’m be dili sika nga be fa mannin be kɛ be fa kplan’n .\n(src)="88"> Ɔ maan , b’a kplanman sua’n i kpa .\n(src)="89"> Awa i janunfuɛ’m be wunnin i sɔ’n nun .\n(src)="90"> Sanngɛ , b’a kanman ndɛ .\n(src)="91"> Afin be sɔli adi like nun .\n(src)="92"> Kɛ ɔ yo naan sran’m b’a yaci ndrunmun dilɛ’n , ɔ fata kɛ be kle be like naan be yaci aɲinkpli yolɛ’n , ɔ nin be ngunmin be wun akunndan bulɛ’n .\n(src)="93"> Sanngɛ siefuɛ’m be kunndɛman kɛ bé fɛ́ i sɔ ajalɛ’n .\n(src)="94"> Sɛ bɔbɔ be waan bé yó sɔ kusu’n , ɔ yoman ye .\n(src)="95"> LIKE NGA TI YƐ NDRUNMUN DILƐ’N SU TRANMAN LƐ KUN’N : Sran nga Ɲanmiɛn sieli i famiɛn’n , ɔ kle sran’m be like .\n(src)="97"> ( Efɛzfuɛ Mun 4 : 23 ) Yɛle kɛ , be yaci aɲinkpli yolɛ’n , yɛ be yaci be ngunmin be wun akunndan bulɛ’n .\n(src)="98"> Siɛn’n be ɲin yi like nga be le i’n , yɛ be wiengu’m be ndɛ lo be .  — Filipfuɛ Mun 2 : 4 ; 1 Timote 6 : 6 .\n(src)="99"> SRAN KPA MUN YƐ Ɔ́ SÍE BE Ɔ\n(src)="100"> LIKE NGA TI YƐ NDRUNMUN DILƐ’N WIEMAN’N : Kannzɛ be kle sran’m be like naan be yaci ndrunmun dilɛ’n , sanngɛ be nun wie’m be su yacimɛn i le .\n(src)="101"> I sɔ’n ti’n , sran wie’m be se kɛ siefuɛ’m be kwlá yoman like fi naan ndrunmun dilɛ’n w’a tranman lɛ kun mlɔnmlɔn .\n(src)="103"> LIKE NGA TI YƐ NDRUNMUN DILƐ’N SU TRANMAN LƐ KUN’N : Like nga siefuɛ’m bé yó naan ndrunmun dilɛ’n w’a tranman lɛ kun’n , be bɔbɔ be yoli i wun aɲia .\n(src)="104"> Be seli kɛ , ɔ fata kɛ siefuɛ’m be wla sran’m be fanngan kɛ be “ nanti seiin , be di nanwlɛ , yɛ be tu be klun be di junman . ”\n(src)="105"> Sɛ siefuɛ’m be wla sran’m be fanngan kɛ be yo sɔ’n , ɔ ti kpa .\n(src)="106"> Ɲanmiɛn i famiɛn’n , ɔ wla sran’m be fanngan kɛ be yo sɔ wie .\n(src)="107"> Sanngɛ , ɔ kaman sran’m be fanngan wlalɛ’n i ngunmin su .\n(src)="108"> Be kwlaa nga be kunndɛ kɛ ɔ sie be wie’n , ɔ fata kɛ be fa nzuɛn sɔ mun .\n(src)="109"> Afin Biblu’n se kɛ Ɲanmiɛn su sieman “ sran bɔ be nyin yi - man like’n , ” ɔ nin “ be kwlaa nga be bua ato’n ” be mlɔnmlɔn . — 1 Korɛntfuɛ Mun 6 : 9 - 11 ; Sa Nglo Yilɛ 21 : 8 .\n(src)="110"> Klistfuɛ klikli’m be kleli kɛ sran’m be kwla fa nzuɛn kpa sɔ mun .\n(src)="111"> I wie yɛle Zezi i sɔnnzɔnfuɛ kun mɔ be flɛ i Simɔn i liɛ’n .\n(src)="114"> Be seli Simɔn kɛ : “ Kaci wɔ akunndan sɔ’n , yɛ kpata e Min Nyanmiɛn’n ɔ klun akunndan tɛ sɔ’n ti . ”\n(src)="115"> Be ja nun lɛ’n , Simɔn bɔbɔ wunnin kɛ akunndan ng’ɔ buli’n , ɔ timan kpa .\n(src)="116"> Ɔ maan , ɔ seli Piɛli nin Zan kɛ be kpata Ɲanmiɛn be mɛn i .  — Sa Nga Be Yoli’n 8 : 18 - 24 .\n(src)="118"> NGUE YƐ Á YÓ NAAN ƝANMIƐN W’A SIE WƆ WIE Ɔ ?\n(src)="119"> Ɲanmiɛn kpaman sran nun .\n(src)="121"> ( Sa Nga Be Yoli’n 10 : 34 , 35 ) Kɛ é sé yɛ’n , asiɛ wunmuan’n su be kle like ng’ɔ fata kɛ sran’m be yo naan Ɲanmiɛn w’a sie be wie’n .


A si mmla'n: «Nanh kun swran, nanh kunnde bla annze bian o yi annze o wun bô, nanh wua, nanh ton swran suen, nanh di ndrunmun, bu o si nin o nin bé swran.»\n Ke Pharisifue'm (*f4*) bé tii i ke Jésus nde'n kwlali Sadducéfue (*f5*) mun'n, bé kô yiali. Nan bé nun kun b'o ti mmla'n i sifue'n wa use i sa kun ke oh fah se nian, o use i ke: ?Ndya, mmla'n i nun dan'n yele ônin? Jésus sé i ke: «Klô o Min Nyanmien'n kpa, fo o wla'n kwlaa gue i su, man wo akunndan'n kwlaa tren i su.» I ye o ti mmla klikli nin i nun dan nion. Ye nien i nnyon su b'o fe'n: «Klô o wiéngu ke a fa klô o bobo wun'n sa.» Mmla nnyon nga su ye mmla'n nin Nyanmien nuan idyofue'm bé nde'n kwlaa takaa.\n Ye swran kun baa Jésus wun le, o use i ke: ?Ndya, nzu liké kpa ye n yô nan man nyan anannganman nguan nion? O sé i ke: ?Nzu ti ye a usa min liké ng'o ti kpa'n i wun ndeo? Nyanmien kunngba tye ye o ti kpaa. Se a klô ke ah nyanh nguan'n, fa mmla'n su. O usa Jésus ke: ?Mmla ônin? Ye i waan: «Nanh kun swran, nanh kunnde bla annze bian o yi annze o wun bô, nanh wua, nanh ton swran suen, bu o si nin o nin bé swran, klô o wiéngu ke a fa klô o bobo wun'n sa.»\n Anh sasa amun wun swran'm bé lika, afin bé wa fa amun ko dyole difue'm bé dyasu, béh bôh amun nin ngblé bé Nyanmien sua'm bé nun. Béh fah amun ko bé bo bé sié men'n nin famien'm bé dyasu min ti nan an kan min nde klé bé nin bé bo bé ti'a Juif'n. Sannge ble nga béh sanmanh amun'n, nanh an kôkô idyole wafa nga amunh fah idyo'n, nin nde nga amunh kôh kan'n ti. Nde nga amunh kôh kan'n, Nyanmien bobo wa klé amun do kunngba so'n su. Afin nanh amun bobo ye amunh idyooh, sannge amun Si i Wawe'n ye oh fah nde so'n wla amun nuaan. Swran bo bé ti niaan'n, kun wa fe i niaan bian wle swran'm bé sa nun ke bé kuin, ye swran wié'm bé wa yô bé mma'm bé so wié, ba'm béh dyaôh bé si nin bé nin'm bé wun ke bé kun bé. Swran'n kwlaa bé wa kpo amun min ti, sannge swran ng'o tre i awlen lélé dyu i awiélie'n, oh fitéh nun.\n Nanh man swran fi kale tran amun su, san amun wiéngu klôle ye o yô ke kale sa ye o tran amun suo. Afin swran ng'o klô i wiéngu'n, wuun wa wié mmla'n kwlaa su fa. Afin ke bé sé ke: «Nanh kunnde bla o yi bô annze bian o wun bô, nanh kun swran, nanh wua, nanh mon o nyin blô o wiéngu i liké su'n,» se mmla wié ô le, se o ti se ti se ô, i kwlaa so'n bé bô i kpole sé ke: «Klô o wiéngu ke a fa klô o bobo o wun'n sa.» Swran ng'o klô i wiéngu'n, o yô'e i te, o man swran ng'o klô swran'n, wuun wa wié mmla'n kwlaa su fa. Amun bobo an si ble nga é ô nun ye'n, o man amun bo an ti ke swran b'o su lafi sa'n, amun tinngéle'n wa dyu, afin é ti nyanle'n wa mantan é kôkô a tre i nun nga é lafii Christ su'n. Lika'n wa o wié, alie'n su wa tyen! I so'n ti, man é wla sa tete nga bé fa kongue kata bé nyin yô'n bé asé, ye man é fa ale ninngé nga bé fa kun ale wia nun'n é tanndan é wun. Man é yô sa bo bé ti nanwle'n ke é ô wia klénglé kpa'n nun sa. Man é yatyi nzanbôe'n, nin nzanbôe nyôlie'n, ye bé wun wannzô yôle'n, bla nin bian kunndele'n, wlaka bôle'n, utré'n, nin swran nyin tyile'n. Anh fa é Min Jésus-Christ yô ke amun nyren sa. Nanh an bu liké nga klo swran i kônvi soe'n i akunndan ke amunh yôh.\n Mmla kléfue'm bé nun kun tii bé nde nga bé kan'n. Ke o wuun ke Jésus tee bé su kpa'n, o wunngéé Jésus wun le, o usee i ke: ?Mmla'n i nun dan'n yele ônin? Jésus sé i ke: Nien i nun dan'n ye, «Israël mun, anh tié, é Min Nyanmien'n i kunngba tye ye o ti é Min nion. Klô o Min Nyanmien'n kpa, fo o wla'n kwlaa gue i su, man wo akunndan'n kwlaa tren i su, fo o wunmien'n kwlaa yô liké ng'o klé ke a klôé'n.» Ye nian ng'o menten'n ye: «Klô o wiéngu ke a fa klô o bobo wun'n sa.» Mmla wié fi nu'an le bo i dan tra béo. Mmla kléfue'n sé i ke: Ndya, o ti kpa, ke a sé ke Nyanmien ti kunngba ye ufle nu'en i sin'n, o ti nanwle. Ye ke bé klôé kpa, bo bé fa bé wla'n kwlaa gue i su, bo bé akunndan'n kwlaa tren i su, bo bé fa bé wunmien'n kwlaa yô liké ng'o klé ke bé klôé'n, bo bé klô be wiéngu ke bé bobo sa'n, i so'n ti kpa tra te nnen kwlaa nga bé yre'n, nin liké kwlaa nga bé fa man Nyanmien'n. Ke Jésus wuun ke o te su kpa'n, o sé i ke: O ka kan ah yôh men nga Nyanmien sié'n i nunfue. O man swran fi a tre'e i awlen a use'e sa kun.\nSe an klô min'n amunh fah min nde'n su.\nO usa Jésus ke: ?Mmla ônin? Ye i waan: «Nanh kun swran, nanh kunnde bla annze bian o yi annze o wun bô, nanh wua, nanh ton swran suen, bu o si nin o nin bé swran,\nSe an fa min nde'n su'n, amunh sih ke n klô amun tititi. Ke n fa n Si nde'n su soo, o man n si ke o klô min tititi.\n Nde nga nh kanh klé amun'n ye, anh klô amun wiéngu ke n fa klô amun'n sa. Swran klôle ng'o ti dan tre i ngba'n, yele swran bo i dyanvue'n ti, o fe i wun man'n. Se an fa min nde'n su'n, an ti n dyanvue. N fle'a amun n swran kun, afin kanga'n si'a liké nga i min'n yô'n. Sa ti bo n fle amun n dyanvue'n yele ke liké kwlaa nga n sueen n Si sa nun'n, n kléli amun. Nanh amun ye an faa mion, sannge min ye n faa amuon. N faa amun ke an wo, an kô yô ke waka sama b'o su'n sa, ye mma nga an sui so'n oh kah le titi, nan liké kwlaa nga an fa n dunman sre é Si'n, o man amun. Nde nga nh kanh klé amun'n yele ke anh klô amun wiéngu.


‘Ɲanmiɛn maan amun wun jɔ́ amun fɔuun’—Filipfuɛ Mun 4:7 | Like suanlɛ liɛ\n“[Ɲanmiɛn] maan amun wun jɔ́ amun fɔuun, amun su wun-man sa ti bɔ amun wun jɔ amun fɔuun sɔ’n i bo mlɔnmlɔn. Aunjuɛ sɔ’n maan amun wla su bo-man.”—FILIPFUƐ MUN 4:7.\nJUE: 76, 141\n?Ngue yɛ sa ng’ɔ juli akoto Pɔlu su Filipu lɔ’n, ɔ kle e-ɔ?\n?Sa benin wie mun yɛ Biblu’n kan be ndɛ mɔ be kle kɛ Zoova kwla yo like nga e sunnzunman’n, ɔ man e-ɔ?\n?Kannzɛ afɛ o e su’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo naan e wun w’a ‘jɔ e fɔuun’ titi-ɔ?\n1, 2. ?Sa benin yɛ ɔ juli Pɔlu nin Silasi be su Filipu lɔ-ɔ? (An nian desɛn ng’ɔ o kan like suanlɛ’n bo i bo lɛ’n.)\nI NUN mɔ Pɔlu nin Silasi be o Filipu lɔ’n, sran’m be fali be wun ya. Kpɛkun, be fali be ɔli gua’n su lɔ klɔ kpɛnngbɛn’m be ja su. Kpɛnngbɛn sɔ’m be seli kɛ maan be bo be. Ɔ maan, be yili be wun tralɛ’n. Yɛ be boli be tɛ kpa nin ngble. (Sa Nga Be Yoli’n 16:16-22) I sin’n, be wlali be bisua. Bisua sunianfuɛ’n fa be sieli i bisua’n i longo kpa’n nun lɔ. Lɔ’n dun tritritri. Bisua sunianfuɛ’n boli be kpawun. Ɔ maan, be kwlá yoman like fi. Yɛ bolɛ mɔ be boli be dan’n ti, be wiasin’n yo be ya. (Sa Nga Be Yoli’n 16:23, 24) I lɛ nun’n, be buli Pɔlu i lufle dan. Ɔ fataman kɛ be yo i sɔ. Afin, ɔ ti Rɔmunfuɛ. *—An nian nzɔliɛ’n i su ndɛ’n.\n2 Kɛ Pɔlu o bisua lɔ’n, atrɛkpa’n, ɔ buli sa nga be juli cɛn sɔ nun’n, ɔ nin Filipu lɔfuɛ’m be akunndan. Klɔ ng’ɔ sinnin be su’n, be dan lika be le Ɲanmiɛn sulɛ nin i srɛlɛ sua. Sanngɛ, i wie nunman Filipu lɔ. I sɔ’n ti, klɔ’n i sin lɔ nzue ba kun nuan yɛ Zuifu nga be o lɔ’n, be yia be su Ɲanmiɛn-ɔn. (Sa Nga Be Yoli’n 16:13, 14) Sɛ Zuifu nga be o klɔ kun su’n be yasua’m be juman sran blu’n, be kwlá ɲanman Ɲanmiɛn sulɛ sua. Atrɛkpa’n, i sɔ’n ti yɛ Zuifu nga be o Filipu lɔ’n be leman wie-ɔ. Filipufuɛ’m be ti Rɔmunfuɛ. Yɛ be fɛ i sɔ’n be di be nuan. (Sa Nga Be Yoli’n 16:21) ?I sɔ’n ti yɛ be buli i kɛ Pɔlu nin Silasi mɔ be ti Zuifu’n, be kwlá yoman Rɔmunfuɛ-ɔ? E kwlá dimɛn i nanwlɛ. Like nga e si i’n yɛle kɛ, be wlali be bisua ngbɛn.\n3. (a) ?Kɛ Pɔlu o bisua lɔ’n, akunndan benin yɛ atrɛkpa’n ɔ buli-ɔ? (b) ?Sanngɛ, ngue yɛ ɔ yoli-ɔ?\n3 Atrɛkpa’n, Pɔlu buli like nga ti yɛ ɔ wɔli Filipu lɔ’n i akunndan wie. I nun m’ɔ o Azi mɛn’n nun lɔ’n, ɔ kunndɛli kɛ ɔ́ kó bó jasin fɛ’n lika wie’m be nun. Sanngɛ, Ɲanmiɛn wawɛ’n w’a mɛnmɛn i atin. Ɲanmiɛn kunndɛli kɛ ɔ wɔ lika uflɛ. (Sa Nga Be Yoli’n 16:6, 7) ?Nin yɛ ɔ fata kɛ Pɔlu wɔ-ɔ? Kɛ ɔ wɔli Troasi lɔ’n, aolia nun’n sran kun seli i kɛ: “Sin Maseduani wa.” Lika nga Zoova kunndɛ kɛ Pɔlu wɔ’n, yɛ ɔ o lɛ-ɔ. I sɔ’n ti, Pɔlu ɔli Maseduanin ndɛndɛ kpa. (An kanngan Sa Nga Be Yoli’n 16:8-10 nun.) Kɛ ɔ juli lɔ’n w’a cɛman, kpɛkun, b’a wlɛ i bisua. ?Ngue ti yɛ Zoova kplinnin su kɛ sa sɔ’n ju Pɔlu su-ɔ? ?Afuɛ nɲɛ yɛ ɔ́ dí i bisua lɔ-ɔ? Atrɛkpa’n, Pɔlu usɛli i wun kosan sɔ mun. Sanngɛ i kwlaa yoli o, ɔ lafili Ɲanmiɛn su kpa, yɛ i klun jɔli titi. Kɛ ɔ nin Silasi be o bisua lɔ’n, “be nin Nyanmiɛn be kokokli yalɛ, be toli Nyanmiɛn manmanlɛ jue.” (Sa Nga Be Yoli’n 16:25) Ɲanmiɛn kusu yoli maan be wla w’a boman be wun, yɛ be akunndan w’a sannganman.\n4, 5. (a) ?Sa benin yɛ ɔ kwla ju e su-ɔ? (b) ?Kɛ be wlali Pɔlu i bisua’n, i sin’n, sa benin yɛ ɔ juli-ɔ?\n4 Atrɛkpa’n, blɛ wie nun’n, e kunndɛli kɛ é fá ajalɛ kun. Ɔ maan, e srɛli Ɲanmiɛn kɛ ɔ kle e like ng’ɔ fata kɛ e yo’n. Kpɛkun, e fali atin nga Ɲanmiɛn wawɛ’n kleli e’n su. Sanngɛ, kɛ ɔ́ kɔ́ i ɲrun’n, sa fanunfanun be tɔ e su. Ɔ maan, e wun e ɲrun. (Akunndanfuɛ’n 9:11) Kɛ ɔ yo sɔ’n, e usa e wun kɛ ngue ti yɛ Zoova kplin su mɔ sa kɛ nga sa’m be tɔ e su-ɔ. ?Blɛ sɔ nun’n, ngue yɛ e kwla yo naan y’a tra e awlɛn, naan y’a lafi Zoova su kpa-ɔ? Kɛ be wlali Pɔlu nin Silasi be bisua’n, sa ng’ɔ juli’n kwla tike e ɲin.\n5 Kɛ Pɔlu nin Silasi bé tó Ɲanmiɛn manmanlɛ jue’n, sa fanunfanun mɔ b’a sunnzunman’n, be juli. Asiɛ’n kejeli dan kpa, ɔ maan bisua’n kejeli, yɛ anuan’m be tikeli. Like nga be fa cili bisuafuɛ mun’n, be kwlaa be flo guali. I sɔ’n ti, bisua su kpɛn’n kunndɛli kɛ ɔ́ kún i wun. Sanngɛ, Pɔlu seli i kɛ nán maan ɔ yo sɔ. I sin’n, be yoli bisua su kpɛn’n nin i awlofuɛ’m be kwlaa be batɛmun. Ɔ maan, be kacili Klistfuɛ. Kɛ aliɛ cɛnnin’n, jɔlɛ difuɛ’m be sunmannin sonja mun kɛ be ko se bisua su kpɛn’n kɛ ɔ yaci Pɔlu nin Silasi be nun naan be wɔ. Kɛ jɔlɛ difuɛ’m be tili i kɛ Pɔlu nin Silasi be ti Rɔmunfuɛ’n, srɛ kunnin be. Afin, sa nga be fa yoli be’n, ɔ timan su. I sɔ’n ti, be bɔbɔ be ko sunmannin Pɔlu nin Silasi. Sanngɛ, kwlaa naan Pɔlu nin Silasi b’a wɔ’n, be ɔli Lidi mɔ be yoli i batɛmun ɔ nin a cɛman’n i lika lɔ. Be wunnin aniaan mun, yɛ be mannin be afɔtuɛ. (Sa Nga Be Yoli’n 16:26-40) Nanwlɛ, b’a bumɛn i kɛ be afɛ’n i bo gúa kɛ ngalɛ’n sa mlɔnmlɔn.\n“AMUN SU WUN-MAN SA TI BƆ AMUN WUN JƆ AMUN FƆUUN SƆ’N I BO MLƆNMLƆN”\n6. ?Ngue yɛ é wá kɛ́n i ndɛ like suanlɛ nga nun-ɔn?\n6 ?Ngue yɛ sa nga be juli Pɔlu nin Silasi be su’n, be kle e-ɔ? Yɛle kɛ, sɛ e su wun ɲrɛnnɛn’n, ɔ fataman kɛ e koko dan. Afin, Zoova kwla yo sa nga e sunnzunman’n, ɔ man e. Ndɛ nga Pɔlu klɛ ko mɛnnin i niaan nga be o Filipu lɔ’n, ɔ kle kɛ i bɔbɔ wunnin i wlɛ sɔ. Ɔ seli be kɛ nán be koko sa fi su, naan Ɲanmiɛn kwla yo maan be wun jɔ́ be fɔuun. Ndɛ sɔ mɔ Pɔlu kannin’n, ɔ o Filipfuɛ Mun 4:6, 7 nun. (An kanngan nun.) É wá yíyí ndɛ sɔ’n nun like suanlɛ nga nun. I sin’n, é kán sran wie mɔ like nga b’a sunnzunman’n yɛ Ɲanmiɛn yo mannin be’n, be ndɛ. Kɛ sa’m be o e su’n, Ɲanmiɛn kwla yo ‘maan e wun jɔ́ e fɔuun’ naan y’a tra e awlɛn y’a su i. Wafa nga Ɲanmiɛn yo sɔ’n, é wá wún i wie.\nSɛ e su wun ɲrɛnnɛn’n, ɔ fataman kɛ e koko dan.\n7. (a) ?Afɔtuɛ benin yɛ Pɔlu mannin i niaan nga be o Filipu lɔ’n mun-ɔn? (b) ?Ngue yɛ ndɛ ng’ɔ kan kleli be’n, ɔ kle e-ɔ?\n7 ?Kɛ aniaan nga be o Filipu lɔ’n, be kanngannin be fluwa nga Pɔlu klɛli’n nun’n, akunndan benin yɛ be buli-ɔ? Atrɛkpa’n, be wla kpɛnnin sa ng’ɔ juli Pɔlu nin Silasi su’n, ɔ nin wafa nga Zoova deli be’n su. ?Afɔtuɛ benin yɛ Pɔlu mannin be-ɔ? Yɛle kɛ, nán be koko. Maan be srɛ Ɲanmiɛn. Sɛ be yo sɔ’n, Ɲanmiɛn yó maan be wun jɔ́ be fɔuun. Pɔlu seli be kɛ: “Amun su wun-man sa ti bɔ amun wun jɔ amun fɔuun sɔ’n i bo mlɔnmlɔn.” ?Ndɛ sɔ’n i bo yɛle benin? Biblu wie’m be nun’n, be klɛli ndɛ sɔ’n kɛ “ɔ tra nga amun sunnzunnin’n su.” Annzɛ “ɔ tra amun akunndan’n su.” Ɔ maan, Pɔlu su se kɛ wafa nga Ɲanmiɛn yo mɔ ‘e wun jɔ e fɔuun’n,’ ɔ tra e akunndan’n su. Kɛ sa tɔ e su’n, wie liɛ’n, e wunmɛn i trawlɛ. Sanngɛ, Zoova wun i trawlɛ. Yɛ ɔ kwla yo like nga e sunnzunman’n, ɔ man e.—An kanngan 2 Piɛr 2:9 nun.\n8, 9. (a) ?Kannzɛ Pɔlu nin Silasi be wunnin ɲrɛnnɛn Filipu lɔ’n, wafa sɛ yɛ i bo guali-ɔ? (b) ?Ngue ti yɛ aniaan nga be o Filipu lɔ’n, be kwla lafi ndɛ nga Pɔlu kan kleli be’n su-ɔ?\n8 Fluwa nga Pɔlu klɛli ko mannin aniaan nga be o Filipu lɔ’n, ɔ wlali be fanngan dan. Afin atrɛkpa’n, be buli like nga Zoova yo mannin be afuɛ 10 nga be sinnin lɛ nun’n, be akunndan. Yɛle kɛ, kɛ Zoova yacili Pɔlu nin Silasi be lɛ mɔ sran’m be kleli be ɲrɛnnɛn’n, i bo’n guali kpa. Afin, Pɔlu ɔli Filipu lɔ siefuɛ’m be ja su. Yɛ ɔ ‘jrannin jasin fɛ’n su maan ɔ takali kpa.’ (Filipfuɛ Mun 1:7) I sɔ’n ti, kɛ sran wie’m be wa kacili Klistfuɛ Filipu lɔ’n, lɔ siefuɛ’m b’a kleman be yalɛ. Pɔlu nin Silasi be jasoli Filipu lɔ. Sanngɛ atrɛkpa’n, kɛ mɔ Pɔlu seli kɛ ɔ ti Rɔmunfuɛ’n ti’n, Liki kwla kali lɔ. Kpɛkun, ɔ niannin Klistfuɛ nga be o lɔ’n be lika.\n9 Aniaan nga be o Filipu lɔ’n be si kɛ ndɛ nga Pɔlu klɛli ko mannin be’n, w’a kpɛmɛn i ti nun yɛ ɔ klɛli-ɔ. Sa kekle wie’m be tɔli i su. I nun mɔ Pɔlu klɛ́ be fluwa sɔ’n bɔbɔ’n, nn ɔ ti bisuafuɛ i bɔbɔ i sua’n nun Rɔmun lɔ. Sanngɛ, Pɔlu kleli kɛ Ɲanmiɛn fanngan nun’n, ‘i wun jɔ i fɔuun.’—Filipfuɛ Mun 1:12-14; 4:7, 11, 22.\n“NÁN AMUN KOKO SA FI SU”\n10, 11. (a) ?Sɛ sa wie ti e koko’n, ngue yɛ ɔ fata kɛ e yo-ɔ? (b) ?Sɛ e yo sɔ’n, ngue yɛ Zoova yó mán e-ɔ?\n10 ?Kɛ sa o e su’n, ngue yɛ é yó naan y’a kokoman dan, naan e wun w’a jɔ e fɔuun-ɔn? Ndɛ nga Pɔlu kan kleli Filipufuɛ mun’n, ɔ kle e like ng’ɔ fata kɛ e yo’n. Yɛle kɛ, maan e srɛ Ɲanmiɛn. (An kanngan 1 Piɛr 5:6, 7 nun.) Kɛ e yo sɔ’n, maan e wun i wlɛ kɛ e ndɛ lo i. Yɛ ninnge kwlaa nga Zoova man e’n ti’n, maan e lɛ i ase titi. Nán e wla fi su le kɛ ɔ “kwla yo sa dan tra like nga e srɛ i kɛ ɔ yo’n i kwlaa.”—Efɛzfuɛ Mun 3:20.\n11 Kɛ Pɔlu nin Silasi be liɛ’n sa’n, like nga Zoova yó mán e’n, ɔ kwla bo e nuan. Nán atrɛ yɛ Zoova yí-ɔ. Sanngɛ, like ng’ɔ́ yó’n ti’n, é fíte nun. (1 Korɛntfuɛ Mun 10:13) I sɔ’n kleman kɛ, ɔ fata kɛ e tran lɛ sa ngbɛn, naan e minndɛ kɛ Zoova ti e wun ɲanman nun. Like nga e srɛ i’n, maan e yo i su sa. (Rɔmfuɛ Mun 12:11) Sɛ e yo sɔ’n, é klé Zoova kɛ like sɔ’n ti e cinnjin sakpa. Ɔ maan, ɔ́ yó man e. Nán e wla fi su kɛ like nga Zoova yó mán e’n, i dan kwla tra nga e srɛ i’n. Ɔ ju wie’n, like ng’ɔ yo man e’n, ɔ bo e nuan bɔbɔ. Laa’n, Zoova yoli sa nga i sufuɛ wie’m b’a sunnzunman’n mannin be. Maan e kan be ndɛ. I liɛ’n, é láfi su kpa kɛ ɔ kwla yo sɔ man e wie.\nABONUAN SA WIE MƆ ZOOVA YOLI BE’N\n12. (a) ?Kɛ Sankeribu ɔli Zerizalɛmun klɔ’n i falɛ’n, ngue yɛ Famiɛn Ezekiasi yoli-ɔ? (b) ?Ngue yɛ like nga Zoova yoli’n, ɔ kle e-ɔ?\n12 Biblu’n kle kɛ like nga Zoova i sufuɛ wie’m b’a sunnzunman’n, ɔ yo mannin be. I wie yɛle Ezekiasi m’ɔ ti Zida famiɛn’n i liɛ’n. I blɛ su’n, Sankeribu m’ɔ ti Asiri famiɛn’n fali alɛ wluli Zida klɔ nga be sisili be wun’n be kwlaa be nun, naan w’a fa be. Zerizalɛmun klɔ’n kunngba yɛ ɔ kali-ɔ. (2 Famiɛn Mun 18:1-3, 13) I sin’n, Sankeribu ɔli Zerizalɛmun klɔ’n i falɛ. Kɛ ɔ yoli sɔ’n, Ezekiasi srɛli Zoova kɛ ɔ de be. Kpɛkun, ɔ usali Ɲanmiɛn nuan ijɔfuɛ Izai i ngwlɛlɛ afɛ. (2 Famiɛn Mun 19:5, 15-20) I sin’n, Ezekiasi kleli kɛ ɔ ti ngwlɛlɛfuɛ. Yɛle kɛ, sika nga Sankeribu waan ɔ mɛn i’n, ɔ fa mɛnnin i. (2 Famiɛn Mun 18:14, 15) Kasiɛn su’n, Ezekiasi fali ajalɛ wie mun naan klɔ’n i falɛ’n w’a yoman pɔpɔ Asirifuɛ’m be sa nun. (2 Be Nyoliɛ 32:2-4) ?Kɛ ɔ yoli sɔ’n, wafa sɛ yɛ i bo guali-ɔ? Le kun kɔnguɛ’n, Zoova sunmɛnnin i anzi kun, ɔ ko kunnin Sankeribu i sonja 185.000. Ezekiasi w’a sunnzunman kɛ sa kɛ ngalɛ’n sa jú.—2 Famiɛn Mun 19:35.\n?Ngue yɛ sa nga Zoova yo mannin Zozɛfu’n, ɔ kle e-ɔ?—Bo Bolɛ 41:42. (An nian ndɛ kpɔlɛ 13 nun.)\n13. (a) ?Ngue yɛ sa ng’ɔ juli Zozɛfu su’n, ɔ kle e-ɔ? (b) ?Sa benin yɛ ɔ boli Sara nuan dan-ɔn?\n13 Zozɛfu liɛ’n, be wlɛli i bisua Ezipti lɔ. Kɛ ɔ o lɔ’n, w’a bumɛn i le kɛ cɛn kun’n, Ezipti famiɛn’n sé i kɛ ɔ niɛn i mɛn’n su. Yɛ w’a bumɛn i le kɛ i dunman nun ti’n, i awlofuɛ’m bé ɲán aliɛ bé dí. (Bo Bolɛ 40:15; 41:39-43; 50:20) Nanwlɛ, Zozɛfu w’a bumɛn i le kɛ Zoova jrɛ́n i sin kɛ ngalɛ’n sa. Zozɛfu i nannan bla Sara kusu, like nga Zoova yo mɛnnin i’n, ɔ boli i nuan dan. Yɛle kɛ, Sara w’a yo oke. Ɔ maan atrɛkpa’n, ɔ buli i kɛ i afanniɛn bla’n yɛ ɔ́ wú ba mɛ́n i-ɔ. Sanngɛ Zoova fanngan nun’n, ɔ wuli Izaaki. Sara w’a bumɛn i kɛ ɔ́ kwlá wú ba cɛn kun le.—Bo Bolɛ 21:1-3, 6, 7.\n14. ?Ngue yɛ e lafi su kɛ Zoova kwla yo-ɔ?\n14 E si kɛ mɛn uflɛ’n nun lɔ yɛ Zoova yó maan e su sa’m bé wíe-ɔ. E srɛman Zoova kɛ ɔ yi atrɛ fa de e. Sanngɛ e si kɛ laa’n, ɔ yoli abonuan sa fa deli i sufuɛ wie mun. Zoova w’a kaciman. (An kanngan Ezai 43:10-13 nun.) I sɔ’n ti yɛ e fa e wla guɛ i su-ɔ. Maan e lafi su kɛ Zoova bɔbɔ fanngan nun’n, e kwla yo i klun sa’n. (2 Korɛntfuɛ Mun 4:7-9) ?Ngue yɛ Ezekiasi nin Zozɛfu, ɔ nin Sara be wun ndɛ’n kle e-ɔ? Yɛle kɛ, maan e nin Zoova e nanti klanman titi. I liɛ’n, kannzɛ sa ng’ɔ o e su’n ti kekle sɛ’n, ɔ́ súan e bo.\nMaan e nin Zoova e nanti klanman titi.\n15. (a) ?Kɛ sa o e su’n, ngue yɛ é yó naan e wun w’a jɔ e fɔuun-ɔn? (b) ?Ngue ti yɛ e kwla fa e wun mantan Zoova-ɔ?\n15 ?Kɛ sa o e su’n, ngue yɛ é yó naan e wun w’a jɔ e fɔuun-ɔn? Ɔ fata kɛ e fa e wun mantan Zoova kpa. E ti kpɔlɛ tɛ’n ti yɛ e kwla yo sɔ-ɔ. Like cinnjin nga Zoova yo mannin e’n, be nun kun yɛle e ti kpɔlɛ tɛ’n. E ti kpɔlɛ tɛ’n ti’n, Zoova kwla yaci sa tɛ nga e yo’n cɛ e. Ɔ maan, e klun titiman e. Yɛ e kwla fa e wun mɛntɛn i.—Zan 14:6; Zak 4:8; 1 Piɛr 3:21.\nAUNJUƐ SƆ’N MAAN E WLA SU BO-MAN,YƐ E AKUNNDAN SU SANNGANMAN\n16. ?Kɛ Ɲanmiɛn yo ‘maan e wun jɔ e fɔuun’n,’ wafa sɛ yɛ i bo gua-ɔ? An fa sa kun yiyi nun.\n16 Biblu’n se kɛ Ɲanmiɛn yó ‘maan e wun jɔ́ e fɔuun, e wunman sa ti mɔ e wun jɔ e fɔuun sɔ’n i bo mlɔnmlɔn.’ Ɔ maan, ‘e wla boman, yɛ e akunndan sannganman.’ (Filipfuɛ Mun 4:7) Glɛki nun ndɛ mma nga be kacili i Wawle nun kɛ “amun wla su bo-man, yɛ amun akunndan su sanngan-man,” be fa kan sonja akpasua mɔ be sasa klɔ kun’n, be ndɛ. Filipu lɔ’n, sonja wie’m be sasa klɔ’n. Ɔ maan, kɛ sran’m be la kɔnguɛ’n srɛ kunman be. I wafa kunngba’n, e si kɛ Zoova nian e lika, naan ɔ kunndɛ kɛ e liɛ yo ye. (1 Piɛr 5:10) Ɔ maan, ‘e wun jɔ e fɔuun,’ e wla boman, yɛ e akunndan’n sannganman. Nanwlɛ, e kokoman dan. Yɛ e sa sin bubuman e.\n17. ?Ngue ti yɛ ɔ fataman kɛ ɲrɛnnɛn dan’n ti, e koko-ɔ?\n17 Ɔ ka kan’n, ɲrɛnnɛn dan’n bó i bo. (Matie 24:21, 22) Sa ng’ɔ́ jú e tinuntinun e su blɛ sɔ nun’n, e simɛn i. Sanngɛ, ɔ fataman kɛ i sɔ’n ti, e koko dan. E siman sa kwlaa nga Zoova wá yó i blɛ sɔ nun’n, sanngɛ e si Zoova bɔbɔ. E si like ng’ɔ yo mɛnnin i sufuɛ nanwlɛfuɛ mun laa’n. Ɔ maan, kannzɛ sa nga be ju’n be ti sɛ o, e si kɛ ɔ́ yó maan i klun sa’n kpɛ́n su. Wie liɛ’n, like nga e sunnzunman kɛ ɔ́ yó’n yɛ ɔ yo-ɔ. Kɛ ɔ yo sɔ’n, ‘e wun jɔ e fɔuun.’ Yɛ ‘e wunman sa ti mɔ e wun jɔ e fɔuun sɔ’n i bo mlɔnmlɔn.’\n^ ndɛ kpɔlɛ 1 Atrɛkpa’n, Silasi ti Rɔmunfuɛ wie.—Sa Nga Be Yoli’n 16:37.