Ғаффор Ҳотамов. Улар кўзёшларга ишонмайдилар (1990) - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа МатбуотҚайта қуриш даври матбуотиҒаффор Ҳотамов. Улар кўзёшларга ишонмайдилар (1990)\nҒаффор Ҳотамов. Улар кўзёшларга ишонмайдилар (1990)\nЁмғир тинмай ёғди кун бўйи,\nЁмғирли кун каби эзилди дардим.\nЯйдоқ кўчаларда жим юрган кўйи\nСенинг изларингни ахтардим…\nЁмғир ҳеч маҳал бунчалар — на кеча, на кундуз тинмасдан ёғмаган, ҳеч маҳал инсон дарди бунчалар эзилиши мумкин эканлигига шоҳид бўлмаганман. Боғ бағридаги бу қишлоққа таъзия учун ҳам келмаган эдик аслида.\nОсмон тунд, қир-адир, ҳатто майсалар ҳам ёмғир заҳридан эзилиб кетган эди гўё. Зах тортган пахса девор олисдан қорайиб кўзга чалинар, ундан сал берида қора чопон кийган, қадди дол эркаклар ҳасрат тўла овозда нола қилишар, уларнинг фиғони наинки фалакни, ҳатто тоғу тошларни ҳам титратар, тош қотган дийдаларни тилкалаб, қон қилиб юборар эди:—Жигарим-о-ов, жига-ри-им! жигари-им! Жигарим-э-эй, жигари-им!\nЖудолик ҳасрати силққан нолаи зор ҳали тинмасидан, айтиб йиғлаётган аёллар дарду оҳи ловвуллаб кўкка ўрлайди: — Келинчакнинг қўлин тутмай куйиб кетган болам-эй-й!..\nБиз эниш йўлакдан бир-бир босиб, мотамсаро ҳовлига тушдик ва удумга кўра,— овоз бераётганлар рўпарасига,— супага қўйилган темир ўриндиққа бориб ўтирдик, унсиз, юзимизга фотиҳа тортгач, турдик; таъзияга келганлар бесаранжон, қирдаги оғоч курсиларда ўтиришар, ора-сира йўлга қараб қўйишар, афтидан, ниманидир кутишар эди.\nҲамманинг юзи тунд, ҳамманинг дили хуфтон.\n— Нима бўлган экан ўзи?\n— Ток урган эмиш.\n— Ургутдан ҳам бирини «ток урди»га чиқаришган экан, тобутни очишса пичоқланган!..\n— Шунинг учун ҳам, ўзимизнинг дўхтирларга кўрсатиш керак, кейин армон бўлиб юрмайди, тўғрими?\nЖамоа шу фикрда эди, лекин…\nКишилар гўё дардлашар, аслида бизга қилинаётган ҳасрат эди бу, улар — даланинг одами, сурув боқиш, кетмон чопиш бўлса экан, мана бундоқ бўлади, деб кўрсатиб қўйишса; йўқ, бўлак масала бу, жуда жиддий, ҳар қанча бош қотиришмасин, қандайдир носоғлом, шубҳали ҳодисалар рўй бераётганлигини эҳтимол англар, бироқ нега, нима учун шундай бўлаётир — буни тушуниб етишмайди. Бу билан аслида ҳам зиёлилар, уларнинг ҳақ-ҳуқуқини ҳимоя қилувчи масъул шахслар шуғулланиши лозим. Рост, қачонлардир, қайлардадир ўзлари ҳам «Ватан олдидаги фарзандлик бурчларини ўтаб қайтишган». Эсларини танишгандан буён шу ҳол: Эр етган йигит борки, ҳарбий хпзматга чақирилади, ҳаётнинг ҳеч ким бука олмайдиган темир қонунига айланган бу. Бағрингдан узиб олинган жигарингни ҳарбий комиссариатга қадар кузатиб борасан, шу билан бас, у ёғи сенинг инон-ихтиёрингдан тамомила ташқарида. Чекига тушган жойда у хизмат қилади: Қурилиш батальонидами ва ёки Афғонистонда, Мўғулистондами ва ёки Олмонияда… Ўзларининг хоҳиш-иродасига итоат этмаган ҳолда, улар Тбилисида, Бокуда, Фарғонада… қон тўкишди, ўз кўйича тинчгина кун кўраётган афғонларнинг уйини бузишди. Биз эса бу қилмишни тўрпардадек безовчи, бироқ метиндек мустаҳкам сиёсий иборани ўйлаб топдик: «интернационал бурч»! Ҳа, истайсизмн, йўқми, бу соҳада сталинча ақидалар, муқим яшаб келаётир, эҳтимол, шунинг учундир, фариштадек бегуноҳ, беозор йигитларимиз хизмат бурчини ўтай туриб ногаҳоний ўлимга дучор бўлишмоқда?! Зеро, бугун маҳв этилаётган сталинча сирли шафқатсизликларни эслатмайдими бу сизга?!\n… Керосин сепилган олов каби, нолаи фиғон аланга олиб бирдан кўкка ўрлади: Тиббий ёрдам ишораси туширилган сарғиш машина қия йўлдан эниб келаётган эди. Ғилдираклари майсаларни эзиб-янчиб борди-да, қўнқайиб турган уйнинг биқинида тўхтади. Ҳалидан бери айтиб йиғлаётган аёллар энди уни муштлашганча қақшашар, уларнинг оҳу фарёдига сира чидаб бўлмасди. Талотўп ичида машина деярли кўринмай қолди. Ниҳоят, миқтигина ўзбек лейтенант минг тавалло билан тўдани хиёл орқага сурди, шундан сўнггина машинанинг орқа эшиги очилди ва ранги қув учган катта лейтенант, бир эмас, иккита аскар йигит, тағин аллаким — у сипойи кийинган эди — тушиб келишди. Рост, улар билан бировнинг зиғирча иши бўлмади, барча бирдек машина ичига талпинар эди. Кишилар бутун вужуди билан интилган нарсани авайлаб кўтарганча олиб майсалар устига қўйишди: Қизил мато билан ўралган тобут эди у!..\nНималар келмайди шунда хаёлга?!\nКатта лейтенант бошини солинтирган кўйи бизга яқинлашди, аввал зимдан синовчан назар солди, сўнг мурувват қўзғовчи синиқ овозда: — Чекишдан борми, йигитлар? — деб сўради.\n— Унинг ичидаги нима? — деди унга жавобан Фарҳод Бобожонов, мен унинг ҳамиша сокин юзида силқиб турган қаҳрни кўрднм, ёноқлари ҳам пир-пир учаётган эди.\n— Марҳум.— Катта лейтенант бу гапнинг чувалашишини истамасди, шунинг учун бўлса керак, шоша-пиша, жуда хокисор оҳангда изоҳ берди: — Бахтсиз ҳодиса, бояқишни ток урган — 380 киловатт. Очиқ ётган кабелни… — Унинг гапига ҳеч ким ишонмади: Дафн маросимига йиғилган кишилар барибир темир тобутни очиб, жасадни қайта тииббий текширувдан ўтказишни талаб қилишди, аскарнинг отаси: «Бир натижа чиқармикан?», дея пайсалга солган эди, «Тошкентдан манави кишиларни худо етказди, шулар ҳам биз билан бирга боришади», дейишди. Биз рози бўлдик.\nСаидаҳмад Мирзатоев жасади солинган темир тобут тағин сарғиш машинага ортилди. Муштипар онаизор жнгарбандининг ҳатто ўлиги ҳам қўлидан чиқиб кетаётганлигини кўриб, ер муштлаб қолаверди. Кўргуликнинг аччиқ мусибати каммиди унга? Шунча ситам етмай турганмиди? Лекин начора?\nОдесса вилоятида жойлашган ҳарбий қисмда ўтказилган илк тиббий текширув хулосаси кўнгилда шубҳа ва гумон туғдирган, устига-устак, кейинги пайтда ўлиги келган ургутлик, иштихонлик, пойариқлик аскар йигитларнинг деярли барчасини «ток урган!». Қисматдошлар кўргулиги замирида қандайдир носоғлом, пинҳоний саъй-ҳаракат яширин бўлиб туюлмайдими сизга?\nКиров номидаги хўжаликнинг «Ғаллакор» қишлоғидан токи Пойариқ ноҳия марказига қадар озмунча йўл эмас: тағин лойгарчилик, уйларни, кўприк ва йўлларни сел ювиб кетган. Қолаверса, ўша якшанба жумҳурият халқ депутатлигига қайта сайловлар бўлаётган кун эди. Пойариқда бўш ўрин бўлиб, унга даъвогарлар ичида биринчи котиб Саъдулла Бойзоқов номзоди ҳам бор. Эҳтимол, каттаю кичик раҳбарлар сайлов участкаларида, шунинг учун ҳам тиббий текширув ўтказувчи ҳакимни топа оламизми-йўқми, деб ташвишда эдик. Йўқ, ноҳия фирқа қўмитаси биринчи котиби қабулхонасида уч-тўрт масъул ходим, котиба қиз телекўрсатувни томоша қилиб ўтиришган экан. Уларга ташрифимиз сабабини айтдик, бироқ жумҳурият телевидениесининг пурмаъно кўрсатуви, фикри ёдларини тамомила банд этганми, зиғирча зътибор қилишмади ҳам. Эҳтимол, бизнинг ташвишимизни тушунишмагандир, ўзи шундай-ку, ахир, танимаганни сийламайдилар, сийланмаганнинг гапи эса ерда қолади. Биринчи котибни йўқлаган эдик, у киши чиқиб кетган, дейишди. Тиббий текширув ўтказувчи ҳакимни топишда ёрдам сўраган эдик, бугун дам олиш куни бўлса, ким қаерда юрибди, биз қаёқдан билайлик, дея елка қисишди. Шундан кейин Ҳамроқул Асқар секин борди-да, аввал телевизорнинг унини ўчирди, сўнг кечирим сўраб, айтдики, шундоқ икки қадам нарида бир аскар йигитнинг ўлиги турибди, унинг қариндош-уруғи турибди, қишлоғида буларни кутиб эли турибди! Улар имдод тилаб келишган сизга! Жилла қурса, шуни ҳурмат қилинг!\nҲамма нарса кеч тушунилади. Инсон тақдири ҳал бўладиган шундай нозик дамда бу идорадагилар нечун вазмин сукут сақлашганлигини мен кейин англадим, назаримда, улар барчасини беш қўлдек билар, ҳатто бизга қоронғи бўлган сирданда воқиф, шунинг учун ҳам, бехайр бу ишга аралашишни сира-сира исташмас эди. Қолаверса, қўлларида бу юмуш билан шуғулланинг деган кўрсатма ҳам йўқ, бу хилдаги масалалар уларнинг вазифа доирасига кирмайди, хуллас, шундай деб ҳисоблашади. Шунга одатланишган. Биз эса уларнинг тинчини буздик. Ҳолбуки, темир тобутда оқиб келаётган жасадлар янгилик эмас! Азалий ақидалар ва ҳамон давом этаётган эскича қарашлар.\nҲа, уларнинг беписанд муомаласидан шу англашилар эдики, ҳар қанча уринган тақдирда ҳам, бу саъй-ҳаракатдан ҳеч бир натижа чиқмайди. Юрагим сиқилиб кетди, яшириб нима, бундай пайтда киши ҳатто шундай ишга ўралашиб қолганлигингдан пушаймон бўласан, зеро, қандайдир бир йигит: «Қўлингдан нима ҳам келарди?» деган каби ич-ичидан кулиб қараса, тинглашни ҳам истамаса ва кейин сен у қандай кучга таянаётганлигини сезсанг, шу куч қошида ўзингнинг чиндан ҳам ожиз эканлигингни ҳис этсанг, алам қилмайдими?!\nСекин кўчага чиқдим. Осмон қовоғини солиб олган, тўзғиб юрган увада булутлар гоҳо чак-чак томчилар, кўкламнинг сўник қуёши кунботар сари силжий бошлаган эди.\nСарғиш машинанинг орқа эшиги очилди-да, қора чопон кийган афтодаҳол қария тушиб, менинг ёнимга келди; кейин билсам, марҳумнинг тоғаси экан у, ёши — олтмишда, исми — Ўроқбой. Уч ўғли ой бориб, омон қайтибди, тўртинчиси ҳозир хизматда экан.\n— Энди ука-а, нима бўлсаям бир ёрдам қилингизлар! — ўтинди у. — Буёғини тезлаштиришсин, илтимос. Таъзияга келган жамоа тарқаб кетади, ахир!\nШундагина мен масаланинг нозик бир жиҳатини ҳис этдим: Тиббий текширувдан ўтказмай туриб, ҳеч бир одам қайтиб марҳумни ўша — ер муштлаб, қон қақшаётган аёллар, йўлимизга кўз тикиб ўтирган кишилар қошига олиб бора олмайди. «Шундай экан, нега энди уззу-кун ўликни овораи сарсон қилдинглар?» деган таъна-маломот ҳар бир қарашда акс этиши муқаррар. Ҳар бир кўнгилда тоабад жуда нохуш асорат қолдиради бу. Шунинг учун ҳам шартта изимга қайтдим, қабулхонага чиқсам, Ҳамроқул ҳалиям телефон қўндоғини қулоғига босганча рақам терар, хонадагилар эса хушламайгина уни ҳамон кузатиб ўтиришар эди. Баногоҳ у тетикланди; қудуққа умидвор қичқираётган каби илтижо билан деди:\n— Ало-о! Ало-о! Менга ўртоқ Абдураҳмонов керак эдилар!\nВилоят фирқа қўмитаси биринчи котибининг исму шарифини эшитгач, ўтирганлар бирдан сергак тортишди ва шу пайтгача ўзлари эътибор қилмаган одам юзидаги ҳар бир ўзгаришни диққат-эътибор билан кузата бошлашди.\n— Ало-о, Пўлат Мажидович, саломалайкум, мен Ёзувчилар уюшмасидан, Одил Ёқубовнинг ёрдамчисиман. Бир қатор шоиру ёзувчилар Пойариққа келган эдик, ҳеч кутилмаганда, нохуш бир ҳодиса устидан чиқиб қолдик. Шу десангиз, бугун бир аскар йигит… Шундай, шундай Пўлат Мажидович!.. Шундай! Раҳмат Сизга, мингдан минг раҳмат, Пўлат Мажидович. — У телефон қўндоғини жойига қўйди, назаримда, шу лаҳзадан бошлаб, қўмита томирида тўнғиб қолган қон тағин кўпириб оқа бошлади. Мен «хўш нима бўлди буёғи?» деган маънода унга саволчан назар солдим.\n— Ҳозир комиссия тузиб жўнатаман, шахсан ўзим охиригача назорат қиламан, дедилар.\nЕлкамиздан тоғ қулаб тушгандек эди гўё. Рутубатли хонани тарк этиб, қўмита ҳовлисига чиқдик. Ҳар бир лаҳзаси ҳисобда бўлган вақт ўтиб борар эди. Йўқ, орадан бир пиёла чой ичгулик фурсат ўтмаёқ Саъдулла Бойзоқовнинг ўзлари ҳам келиб қолди. Тафсилотлардан хабар топгач, у киши қаттиқ афсусланди.\n— Пўлат Мажидович эрталаб ноҳияда бўлган, лекин у кишига бу ҳақда айтмаган экансизлар.\n— Айрим қишлоқларни сув босди, уйларни сув ювиб кетди, шу билан овора бўлиб десангиз… Э-э, аттанг, аттанг!\n— У киши бу масалага жиддий қараётир. Саъдулла Бойзоқов ҳам кўрсатма бердиларки, тиббий текширув ўтказувчи ҳаким, ноҳиянинг бош ҳакими, прокурор ва ички ишлар бўлими бошлнғи зудлик билан топиб келинсин! Тиббий текширув ўтказиш учун шунча расмий ташкилот раҳбари жалб этилиши зарурлиги етти ухлаб тушимга ҳам кирмаган эди. Орадан бирон соат вақт ўтгач, шу ҳол ойдинлашдики, ҳали бу ҳолва экан. Биринчи котиб ҳакимларга ва шахсан прокурорга «ўлим сабабларини аниқлайсиз, натижасини шахсан менга маълум қиласиз, лозим бўлса, жиноий иш қўзғаш ҳақида хат ёзасиз», дея кўрсатма берди. Шундан кейин, ҳеч кутилмаган парокандалик содир бўлди. Гап нимада эканлигини ҳали биз англаб етмасдан, Ўроқбой оқсоқол ҳаллослаб қошимизга келди-да: — Вақт кетиб қолди-ку, а? — деди эзилиб.\n— Ҳозир. Буёғи кўз очиб-юмгунча ҳал бўлади, оқсоқол.\n— Э-э, сизлар эшитмапсизлар-да, а? Ахир, прокурор укамиз, бўлмайди, бундай қилишга менинг ҳақим йўқ, деди-ку? Ана, у кетяпти, кўрдингизми?\nОқсоқолнинг жониққанича ҳам бор: Чиндан ҳам, қора плашч кийган рангпаргина прокурор йигит тумшайганча кетиб борар эди. Эрталабдан буён узлуксиз давом этаётган сансолорлик юракларга тўкилиб кетганлиги учун ҳам, шартта унинг йўлини тўсиб чиқдик.\n— Менинг ҳақим йўқ.\n— Нега? Нима учун ҳақингиз бўлмас экан, қачонки биринчи котибнинг шахсан ўзи кўрсатма берган тақдирда?\n— Барибир, ҳақим йўқ менинг.\nУ — Баҳодир Саъдуллаев — йигирма саккиз яшар йигит, айтишича, жасад ҳарбий қисмда тиббий текширувдан ўтказилган, қайта кўрик қилиш учун эса вилоят миқёсида нуфузли комиссия тузилиши, комиссиянинг ишга киришиши ҳақида у қарор қабул қилиши лозим экан. Шу қарорни мен чиқара олмайман, дейди прокурор укамиз. Нега десангиз, ҳали комиссия келмаган, нега десангиз, унинг ҳақи йўқ эмиш, бугун якшанба ва ҳоказо, ва ҳоказо. Тоғдек важ-карсон. Енгиб ўтиш маҳол бўлган расмиятчилик. Нима ҳам дея оласан киши? Лекин, шунга имоним комилки менинг, мабодо шу йигитнинг, дейлик, бирон жигарбанди ҳарбий хизматга чақирилгудек бўлса, шубҳа йўқки, на кечаси, на кундузи тиним нима — билмайди у. Ҳар қандай қонунни четлаб ўтиб, жониачир кишисини жумҳурият ҳудудида қолдиришга уринади, қолдиради ҳам. Бироқ назарида охир-оқибати у қадар хайрли туюлмаган адолатли ва савоб ишдан зўр бериб ўзини четга олиб қочади.\nЗўрнинг зуғуми билан ноҳия касалхонасига Баҳодиржонни ҳам сургалаб бордик, лекин шундан кейин ҳам қани энди у бир зум тинчлик билса денг, ҳали бош ҳакимни, ҳали тиббий текширув ўтказувчини, ҳали ички ишлар бўлими бошлиғини четга тортади, уйи куйган одамдай бесаранжом, ташвишлана-ташвишлана бир нималарни уқтиради уларга.\nЎн бешинчи апрель куни ўзим шоҳид бўлган жамики тафсилотни батафсил ёзишдаи мақсад, мен ўйлайманки, ўша — анчайин важларни рўкач қилаётган, ўзларини ҳар ёнга ташлаётган маҳаллий тармоқ раҳбарлари бевосита жавобгар шахслардирлар, аскарлар ўлими бундай тус олишида улар ҳам жиноятни содир этаётганлар бнлан теппа-тенг айбдорлар. Агар, ҳар бир фожиа асорати ўз вақтида изчил ўрганилса, ўлимга олиб келган сабаб ойдинлашса, биринчидан, чиндан бахтсиз ҳодиса рўй берган бўлса, буни билгач, ота-оналар юрагидаги ҳовур ва алам босилади, халқ ичида қаҳру ғазаб, норозилик илдиз отмайди; иккинчидан, қотиллик содир бўлган тақдирда, гуноҳкор аниқланса, у жиноий жавобгарликка тортилса,— тўғри, бу саъй ҳаракат на жувонмарг бўлган йигитнинг ўрнини босади, на ота-она юрагидаги доғу ҳасратни, — бироқ жиноят юзасидан берилажак жазо фақат шунинг учунгина эмас-ку, ахир, жамиятнинг ҳар бир аъзоси, миллатидан қатъи назар, тенг қадр-қимматга эга эканлиги, унинг ҳақ-ҳуқуқини муҳофаза этадиган қонун мавжудлигини англатмайдими бу!? Адолатсизликни бартараф этиш, ўзгаларни ҳушёрликка ундаш, бинобарин, кенг қулоч отиши мумкин бўлган зулм ва жаҳолатнинг олдини олиш эмасми бу?!\n«Ўтган йили ноҳиядан юзлаб йигит ҳарбий хизматга чақирилди. Шу йилнинг ўзидаёқ бир неча тобут келтирилди, 34 нафар йигит ногирон бўлиб қайтди, — жумҳурият Олий Советининг ўтган сессиясида Иштихон ноҳия фирқа қўмитасининг биринчи котиби, депутат Тўрақул Йўлдошев шундай деди. — Коми АССРда бир йигитимизни калтаклашди… Фрунзе шаҳрида йигитларимиздан бири ном-нишонсиз йўқолди…»\nБироқ уларни хизматга узатган, демак, биринчи навбатда ҳимоя қилиши лозим бўлган ноҳия, вилоят ҳарбий комиссариатлари жим, йилига 430 тобут келса-ю, ўзларига бунинг ҳеч бир дахли йўқ каби, улар сукут сақлашса?! Жон-жаҳдлари билан биринчи тиббий текширув хулосасини ҳимоя қилишса, ёпиқ тобутнинг ёпиқлигича кўмилиши учун жонларини жабборга беришса? Буни қандай тушунмоқ керак?\nФавқулодда тадбиркорлик? Журъатсизлик? Ва ёки хиёнатми бу?..\nТоки темир тобут ўликхонага элтиб, темир стол устига қўйилмагунча катта лейтенант Сергей Савенко бирмунча хотиржам, барчани бадгумонликда айблаш билан овора эди Бироқ тобут очилиши аниқлангач, аввалига у бесаранжон бўла бошлади. Кейин келиб, бизга ўтиндики, ҳарбий қисмдаги елкадош дўстлари Саидаҳмаджоннинг дафн маросимида ишлатсинлар учун, яъни ота-онанинг оғирини енгил қилиш ниятида, пича пул жамғаришган, бир минг тўрт юз сўм, шуни биз ё унинг қариндош-уруғига ва ёки отасига топширсак!\nАламингни чандон ўртайдиган таклиф. Унга жавобан нима ҳам дея оласан киши? Сенинг хайриянгга зормиди улар?\nВилоятдан келиши кутилаётган тиббий текширув ўтказувчи бош ҳаким ва комиссиядан ҳамон дарак йўқ, қуёш зса хиёл қизарганча мағриб уфқига оға бошлаган эди. Уззу-кун тик оёқда турган кишиларнинг тоқати тоқ бўлган назаримда, шунча елиб-югуриш, барча-барчаси бирдан ўз аҳамиятини йўқота бошлаган эди.\n— Очса, очиб қўя қолишмайдими! — деди Ўроқбой ака ҳом ҳорғин товушда. Қариндош-уруғи, сизлар, катталар шу ерда бўлса! Ёки шунча одамнинг гапи ҳеч қаерга ўтмайдими, а?!\n— Москва кўзёшларга ишонмайди-да. Ўроқбой ака, тушунмадим, деган каби хиёл энгашиб, менга қулоқ тутди.\n— Миллион одам йиғилиб, даъво қилгандаям ўтмайди оқсоқол. Ҳужжат бўлиши керак, расмий ҳужжат!\n— Ўлиб кетган киши учун ҳужжат нима керак?\n— Ўлганлар учун эмас, тирикларни ҳимоя қилиш учун, оқсоқол…\nҲамроқул Асқар асабий, идора томон юрди ва бир оздан сўнг хиёл чеҳраси ёришиб ичкаридан чиқиб келди: — йўлга чиқишганига анча бўлибди.— Шу чоғ Сергей Савенко аллақандай хира суратларни бизга узатди, бетон устида ётган, йўғонлиги билакдай келадиган, майишган жойи эса титилиб кетган кабель тасвири…\n— Мирзатоев босиб олган кабель.\n— Босиб олганида оёқяланг бўлганми у?\nСергей Савенко бизга мўлтираб қаради, афтидан, калаванинг учини йўқотиб қўйган эди.\n— Биласизларми, — деди у ҳеч кутилмаганда, — кейин уни массаж қилишган, айрим жойлари шунда кўкарган ҳам.\n— 380 киловат ток урадию одам боласи соғ қоладими, а? Жизғанаги чиқиб кетгандир, аҳир?\nУ бизни деярли эшитмас, гарангсиб қолган каби нуқул ғулдирар эди: — Оёғи… чап оёғи…\n— Ҳали дафн маросими бўлади, бориб халқнинг олдида сўровчиларга шу гапларни айтасиз, Сергей Федорович?\n— Тушунсангизлар-чи, менинг айбим нима, бормайман, деб худонинг зорини қилдим, барибир жўнатишди. Менга осон тутасизларми? Хэх, ўша…\n— Оёғига нима қилган?\n— Тиззадан пасти… суяклари синган. Ниҳоят, тобутнинг темир қопқаси олинди.\nСаксон тўққизинчи йилнинг 12 декабрида ҳарбий хизматга кетган ўн саккиз яшар йигит ҳозир узилган гулдай бўлиб тобутда ётар эди. Эгнида аскарлик кийими, оёқяланг, оёқлари устида — юлдузча қадалган фуражка. Гўё ҳозир жони узилгану шу бўйи қотириб қўйишган. Фақат кимдир обдон бурнини эзғилаган, ҳа, дарвоқе, юзлари хиёл сарғайган, буришган лабларида, ҳа, ҳа, лабларида беомон оғриқдан инграниш асорати из қолдирган, иягида, ёноғида, манглайида заха еб, қотиб қолган қонни эслатувчи қоп-қора доғлар. Унга кўзи тушган заҳоти шўрлик ота ўкраб юборди:\n— Э-воҳ! Болам бечорани уриб ўлдиришибди-ку! Нима гуноҳи бор эди унинг, худойим?!\nМен ҳаким эмасман, шунинг учун ҳам ортиқча сўз «айтишдан ўзимни тияман, бироқ ўз кўзим билан шуни кўрдимки, чиндан ҳам марҳумнинг ўнг билагида иккита ботиб кетган қонталаш из, тирсакдан юқори ва чап қўлида, ўнг оёғининг тўпиқдан юқори қисмида кўкарган жойлар мавжуд эди, чап оёғи тиззадан пастдан синган, терининг бирон қаричи тикилган бўлиб ҳамон қонталашиб турар эди.\n«Кабелни босиб олган» товонларда эса ҳеч бир асорат сезилмас, зоҳиран куйиш, пайларнинг тортишпб қолиш аломатлари йўқ эди: Текширув ўтказган ҳаким бунинг барчасини қайд этди, фақат хулосавий ҳукм чиқаришга шошилмади, нуфузли комиссия келишини кутди. Бу пайтга келиб Сергей Савенко ҳам, бошқа ҳарбийлар ҳам кетиб бўлишган эди.\n— Қилса бўлар экан-ку?! — деди кимдир чексиз бир надомат билан. Мен товуш келган тарафга юзландим. Эллик ёшлардаги вазмин бир киши ариқ бошида чўнқайиб ўтирар, ғам тўнган кўзларида армон ва ҳасрат акс этар эди. — Боламнинг ўлигини шу ерга ҳам, бўлак жойларга ҳам олиб бордим, йўқ, қайта текширув ўтказишга журъатлари етмади. Ёзмаган жойим, қилмаган саъйи ҳаракатим қолмади, ука. Ўзимдан ўтганини ўзим биламан, аёлимни айтмайсизми, қўйган нарсасини жойидан топа олмайди, ҳамон хаёли жойида эмас, э-э нимасини айтасиз…\nУ — Файзулла Рўзиқулов — Наримонов номидаги қароргоҳда яшайди, касби — шофёр. Ўғли — Зиёдулло Рўзиқулов хизмат қилатуриб, 442-госпиталга тушган ва бултур биринчи август куни вафот этган. Шундан беш кун бурун Файзулла ака аёли билан Ленинград вилоятига борган ва ўғлини кўриб қайтган. Иккинчи август куни телеграмма олганки…\n— Эртаси куниёқ биз етиб бордик, — дейди у. — Гўё ўғлим кимёвий тарзда заҳарланган эмиш. Ишонгим келмади. Ахир, у олти кун касалхонада ётган-ку, малакали тиббий ёрдам кўрсатиш наҳотки шунча қийин бўлса? Нега энди кўзи тириклигида бизни чақиришмади? Нега тиббий текширув ўтказилаётган пайтда ичкарига бизни киритишмади? Жасадни минг машаққат билан олиб келгач, удумга кўра, ювиш учун уни темир-тобутдан олаётгандагина барчаси равшан бўлди. Ана Мамаражаб Нугаев, Ҳиммат Эргашев — уруш қатнашчилари, шулар гувоҳ. Норжигит Саноқулов, Қулмамат Хидиров — оқсоқолларимиз, шулар гувоҳ, қирқ икки нафар киши — тиббиёт ходимлари дейсизми, ҳуқуқшунослар дейсизми, зиёлилар дейсизми, шулар гувоҳ, шулар ўз кўзлари билан кўришди: Ёноғи кўкарган, ўнг ўмров суяги синган, нақ юраги устидан пичоқ санчилган… Бошимни урмаган тош қолмади, ука, қай бирига куяримни ҳам билмайман: Ўн тўққиз ёшида жувонмарг кетган жигаримгами ёхуд ёш боладай алдашмоқчи бўлишганигами?.. Бу «имтиёз»дан келиб чиқиб, ўша қаттоллар бундан беш баттарини қилишмасмикин? Қайтиб бордим, рота командири Ерошкиндан, полк командиридан, штаб бошлиғидан: «Агар, сизларнинг фарзандингизниям шундай қийнаб ўлдиришса, нима қилган бўлур эдингиз?» деб сўрадим, тумшайиб ерга қарашди улар. СССР Бош прокурорига уч марта, СССР халқ депутати марҳум академик А. Д. Сахаровга, Ленинград ҳарбий гарнизонига, Ҳарбий Бош прокурорга икки марта, СССР Мудофаа министрига, СССР Соғлиқни сақлаш министрига мурожаат қилдим, улардан ҳам шундан ортиқ жавоб ололмадим… Жудолик ситами. Унга хайрихоҳ, ҳамдард бўлиш бошқа, кўргулик бошга тушганида, юракдан шу ситамни кечириш бошқа. Бу дунёда фарзанд доғидан кўра мусибатлироқ кулфат бўлмаса керак.\nТераклар учига илиниб қолган қуёш, шоир айтмоқчи, шарт узилган бошга ўхшаб, қуйига эна бошлади. Худди шу пайт дарвоза ланг очилди-да, тиббий текширув бўйича вилоят бош ҳаками ичкарига кириб келди. Дафъатан, у ҳарбий қисмда ўтказилган тиббий текширув хулосаси билан танишиб чиқди ва айтдики, бу қонуний кучга эга эмас, негаки, ток урган тақдирда терининг жароҳатланган қисми кесиб олинади ва махсус тарзда, етти кун мобайнида тадқиқ этилади, сўнг текширув якуни қайд этилган жойга қўйилади. Ашёвий бу далил йўқ, қолаверса, аскарнинг ўлимидан буён атиги уч кун ўтибди, холос. Демак…— У шундай деди-да, темир тобут турган хонага қараб юрди…\nҚора хуфтонда мотамсаро қишлоққа кириб бордик… Сўзлашгулик ҳолимиз қолмаган, бироқ машинадан тушишимиз билан, кишилар, эрталабдан буён туз тотмаган, бетоқат, бизнинг йўлимизга кўз тиккан кишилар сел каби тошиб, тўрт тарафдан устимизга ёпирилиб кела бошлашди. Шундагина мен халқ деб аталмиш асов бу кучнинг қудратини илк дафъа ич-ичимдан ҳис этдим, худо кўрсатмасин, агар ғазабга мингудек бўлса, шундай бир беомон тўфонга айланадики, ҳеч бир тазйиқ уни даф эта олмайди. Ҳозирча у бетоқатлик билан бир нарсани, фақат бир нарсани билишни истар эди, холос: Ҳарчанд аччиқ бўлса-да, бор ҲАҚИҚАТНИ!..\n«Фитна санъати» (1-китоб, «Фан» нашриёти, Тошкент, 1993) китобидан олинди.\n← Аввалги Аввалги Қўчқор Норқобилов. Нигоҳлардаги алам (1989)\nКейинги → Кейинги: Карим Баҳриев. Ой бориб, омон қайтмаган болам (1990)


АҚШ элчиси: Мирзиёев шу қадар тез ва талабчанки, у билан ёнма-ён кетиш қийин - Уч илдиз\nЖурфак аҳли! Суҳбат жанрида мана шундай дунёвий аҳамият касб этадиган даражада ижод қиладиган даврингиз келди, дейди Дониш домла ҳамкасблари ва талабаларини ижодий изланишларга даъват этиб.\nАйни пайтда халқаро экспертлар, сиёсатшунослар, таҳлилчилар, дунё ОАВлари Ўзбекистонда кечаётган ўзгаришларни диққат билан кузатиб, олиб борилаётган ислоҳотларга юқори баҳо бермоқда.\nЯқинда Ўзбекистонда сўнгги вақтларда шиддат олган ислоҳотларнинг мазмуни ва кўлами борасидаги саволлар билан “Америка овози” телерадиоси мухбири АҚШнинг Ўзбекистонда фавқулотда ва мухтор элчиси Памела Спратлен билан суҳбат қурди.\nҚуйида суҳбатнинг матнли ҳамда видео шакли билан танишасиз.\n— Элчи Спратлен хоним, сизни Вашингтонда кўриб турганимиздан, студиямизга келганингиздан жуда хурсандмиз.\nЭлчи Памела Спратлен:\n— Навбаҳор, сизни кўриб мен ҳам хурсандман. Янги йил билан!\n— Сиз Марказий Осиёда ва регион билан узоқ вақтдан бери ишлаб келасиз. Тарихий жараёнларга гувоҳ бўлгансиз.\n— Бугунги Ўзбекистон ҳақида қандай фикрдасиз? Ҳозирги алоқаларни қандай таърифлайсиз? Энг муҳими, ҳар икки давлатда ҳам раҳбарлар ўзгаришидан олдинги аҳвол билан ҳозирги шароит қанчалик фарқли?\n— Жуда долзарб саволлар. Ўзбекистонда иш бошлаганимга бу ой уч йил бўлади. 2015 йилнинг 27 январида Президент Каримовга ишонч ёрлиғи топширганман. Ўша давр билан таққосласам, ҳозирги вазият жуда бошқача. Энг катта фарқ — ҳозирги Ўзбекистон ғайратга тўла. Ўзгариш учун хоҳиш кучли. Ўзбекистоннинг дунёдаги ўрнини тиклаш ва уни қандай ривожлантириш ҳақида самимий ва очиқ муҳокама кетмоқда. Жуда ҳаяжонли, қувончли давр. Ўзбекистондан олдин Қирғизистонда элчилик қилганман, ундан олдин Қозоғистонда элчи ўринбосари бўлганман.\nПрезидент Мирзиёев лидер сифатида кўплаб минтақавий масалалар ечими томон жонбозлик қилмоқда. Муваққат президент сифатида 2016 йилнинг сентабрида қилган нутқида янгича қўшничилик сиёсати ҳақида гапириб, Ўзбекистон ёнидаги давлатлар билан алоқани мустаҳкамлайди, деган.\nБу жараён тезликда авж олиб, президент Туркманистонга борди, кейин эса Қозоғистонга ва бошқа давлатларга. Бош вазир ҳозир Тожикистонга бормоқчи… Бу Марказий Осиё билан ишлаб келаётган томонлар учун жуда қувончли. Минтақа катта потенциалга эга деб келганмиз ва мана энди буни минтақанинг ўзи исботлашга ҳаракат қилмоқда. Ҳамма умидга тўла.\nМарказий Осиё қўшни Афғонистон билан ҳам ҳамкорликни ривожлантиришни бошлаган. Ўзбекистон ва Афғонистон алоқаларида ўзгаришлар катта. Президент Ғани ўтган ой Ўзбекистонда жуда яхши кутиб олинди. Мен ўзим Президентларнинг зиёфатида қатнашиш шарафига муяссар бўлдим. Ажойиб ришталар. Президент Ғани Бухорога ҳам бориб, фахрий даража олди. Ўзбекистон ташқи ишлар вазири айни дамда афғон делегацияси билан музокарада.\nЎзбекистон, Марказий Осиё бўйлаб, қолаверса Афғонистон билан авж олаётган жараёнларга қарасангиз, 2015 йилдаги вазиятдан ер ва осмонча фарқни кўраяпман.\n— АҚШ ҳамиша Марказий Осиёда интеграцияни тарғиб қилиб келган, ўтган уч президентликда шуни кўрдик. Ўзбекистон ҳукумати одатда қарши томон, тўсиқ сифатида қаралар эди. Тўғрими?\n— Кўп ҳолларда, ҳа, тўғри.\n— Ҳозир эса Президент Мирзиёев интеграцияга етакчилик қилишга уринаётгандек.\n— Шундай, етакчилик қилаяпти ҳам, назаримда.\n— Гап фақат шундами ёки у АҚШнинг бошқа ғоя ва ташаббусларига ҳам очиқми?\n— Президент Мирзиёев жуда очиқ одам, назаримда. Раҳбарликка келиши биланоқ бу кўзимга ташланди. Одамлар билан яқиндан очиқ мулоқот қилишни хоҳлайди, сизни қунт билан тинглайди. Гаплашаётганда сиз томон эгилади. Президент Трампнинг Жанубий ва Марказий Осиё бўйича ёрдамчиси Лиза Куртис билан учрашганида ҳам шундай мулоқот қилди.\nБарча учрашувларда шуни кўраман. Давлат котиби ўринбосари Томас Шеннон ҳам 2016 йил келганида жуда очиқ гаплашди. Ғояларни олқишлайди. АҚШдан, Европадан, Жанубий Кореядан… Бу жуда яхши, назаримда. Кўп жиҳатдан ташқи дунёга ёпиқ турган давлатнинг ҳаммага очиқ эканини кўрсатмоқда.\nЭнди бу реал маънода нимани англатади, буни вақт кўрсатади, лекин «биз ҳамма билан ишлашга шаймиз» деб туришнинг ўзи ҳам катта ўзгариш.\n— Мирзиёевни яқиндан бирга ишлаш мумкин бўлган раҳбар сифатида кўрасизми?\n— У билан очиқ гаплашса бўлади, деб ўйлаймиз. Давлатини янгича йўлдан олиб боришга тайёр раҳбар деб ҳисоблаймиз. Бу дегани Мирзиёев билан яқиндан ишлай оламиз.\n— Мирзиёев Вашингтонга ташриф буюриш ҳаракатида.\n— Шундай катта умид бор ва ҳар қандай элчи давлатларнинг раҳбарлари учрашишини хоҳлайди. Энг олий даражадаги учрашув бўлса, мен элчи сифатида жон дейман. Ўтган ойда Президентлар телефонда гаплашди. Самарали мулоқот, ижобий. Кейинги қадамлар устида ҳаракат кетмоқда. Вашингтонга ташриф, албатта, энг ажойиб воқеа бўлади.\n— Мирзиёев сизни ҳайрон қолдирадими? Чунки, биласиз, у системадан чиққан. Камдан-кам одам у ҳозиргидек раҳбар бўла олади деб ўйлаган.\n— Шак-шубҳасиз. У нафақат мени, балки ҳаммани ажаблантирди. Унинг раҳбарликка танланиши жуда қизиқ, эҳтиёткорона ва пишиқ, чуқур мулоҳазали бир қарор бўлди. Халқаро ҳамжамиятда ҳеч ким Президент Каримов ўрнига шу одам келади деб кутмаган эди. Мени, шахсан, Мирзиёев жуда кўп жиҳатдан ҳайрон қолдирган ва қолдиради.\nБиринчидан, унинг темпераменти, боя айтганимдек. У одамлар билан ишлашни хоҳлайди, ҳамжиҳатлик тарафдори. Иккинчидан, ва бу Ўзбекистон халқи учун жуда муҳим: Мирзиёев раҳбарликка келганидан бери давлат ва халқни яқинлаштириш ҳаракатида. Халқ манфаатларини ўйланг, у билан мулоқот қилинг, деб келмоқда. Бундай ёндашувни одамлар, назаримда, кутмаган эди.\nОқсашлар бўлди албатта, лекин айрим ишлари самара бера бошлади. Гапираётганида бир нарса ойдек равшан: у ҳукумат золим куч бўлишини хоҳламайди, аксинча, ҳукумат халққа хизмат қилсин, дейди. Бунга эришиш эса жуда қийин. Машаққатли йўл олдинда, лекин Мирзиёевнинг халққа хизмат қилишга бел боғлагани мен учун кутилмаган ҳол.\nЁшларга эътибор катта. Хорижда ишлаётганларга салбий эмас, ижобий руҳда қарашаётгани таҳсинга сазовор. Сиз, масалан, бу ҳақда кўп гапириб келасиз, «Твиттер» ва бошқа жойларда. Бу жуда муҳим. Бозор иқтисодиёти ҳам силжий бошлади. Олдинда қилинадиган ишлар талай. Бироқ Президентнинг бу борада БМТда ва бошқа минбарлардан туриб гапириши, янги йўналишга ўтиш, ўтган сентабрда Нью-Йоркда АҚШ бизнес доираларига бу борада очиқ айтиши кенг олқишланди. Энди биз кутаяпмиз, бу қарорлар амалга ошишини.\n— Мирзиёев нимага қодирлигини исботлаши учун муҳлат борми, сизнингча? Гаплари одамларга куч бераётгани аниқ. Реторик жиҳатдан халққа ёқаяпти. Лекин Мирзиёевнинг бир ўзигина асосий кучдек кўринмаяптими? Ўзгариш ортида унинг бир ўзимасми? Ўзгаришлар систематик эмас, кенг кўламли эмас, деганлар кўп.\n— Бунга эътибор бераяпмиз ва кузатаяпмиз. Ҳозиргача ўзгаришлар ортида унинг ўзи турибди, бунга шубҳа йўқ. Мирзиёев шу қадар тез ва талабчанки, у билан ёнма-ён кетиш қийин. Унинг ташаббусларини қувватловчилар ҳақиқатда қанча? Унинг келажак ҳақидаги гапларини қанчалик тушунишмоқда? Мирзиёевда тезлик кучли. Шундай экан, муҳлат ҳақида гапириш менга қийин.\n— Президент кучли босим остида.\n— Тўғри, босим кучли. Ўзгариш қилиш керак. Бу имконият аслида. Имкониятлардан фойдаланиб қолиш керак, чунки уларнинг муддати бор. Аҳолининг тоқати қанчалик? Буни билмайман. Президентга қараб, у ўзига муҳлат бергани аниқ, дейсиз. Айримлар фикрича, 2-3 йил. Қани, кўрамиз. Аммо, хулосангизга қўшиламан, Президент нимага қодирлигини исботлаши керак деган босим бор. Буни у ўзига ўзи бераётган бўлиши ҳам мумкин.\n— Бу аниқ. Ҳар сафар гапирганида умид даражаси янада ошаяпти. Уларни оқлаш осон бўлмайди. Бу улкан синов.\n— Тўғри, шундай.\n— Ўзбекистон ҳукумати АҚШдан қандай ёрдам сўраяпти? Ислоҳотлар бобида кўмак сўраяптими? АҚШ ҳақида гап кеца, «сармоя» умиди ҳақида кўп эшитамиз.\n— Муайян нарсалар бор лекин умуман олганда, ҳукумат Ўзбекистондаги ўзгаришларни тан олишимизни хоҳлайди. Президент Мирзиёев бошқараётган Ўзбекистон олдинги Ўзбекистон эмас – у шуни тан олишимизни истайди.\n— Мирзиёев АҚШдан унга ислоҳотчи сифатида қарашини хоҳлайдими?\n— Шубҳасиз… Нафақат мен балки Америка сиёсий доиралари унга ислоҳотчи деб қарашини истайди. У кўтараётган масалалар, нутқларида аҳамият қаратаётган мавзулар — мисли кўрилмаган чиқишлар. Унинг тўрт соатлик мурожаатида мен йўқ эдим, лекин Конституция кунидаги нутқини тинглашга бордим. Қийноқларга қарши гапирди. Бу тарихий ўзгариш. Бу ислоҳот. Қора рўйхатлар бекор қилиниши, одамлар ундан чиқарилиши — ислоҳот.\nМирзиёев у қилаётган ишлар тўғри баҳоланишини истайди. У бошлаётган ислоҳотлар тан олиниб, қувватланишини истайди. У биладики, Ўзбекистон узоқ давр салбий баҳоланган. Халқ ҳукуматдан узоқ эди, шуни ўзгартирмоқчи. У ислоҳотчи сифатида майдонга чиқмоқда.\nПрезидент Мирзиёев АҚШнинг иқтисодий жиҳатдан фаол бўлишини хоҳлайди, айниқса, савдо бобида. Бизнинг гапимиз шуки, Ўзбекистонда шароит яхшиланган сари сармоячилар ҳам кўпаяверади. Бизнесларимиз ўзи боради.\nЎзбекистон бунинг учун нима қилиши кераклиги муҳокамада. Бизнинг инвесторларимизни қандай жалб қилиши мумкин? Шу ҳақда гаплашаяпмиз. Америка-Ўзбекистон Тижорат Палатасининг Нью-Йоркдаги йиғинида, ўтган сентябрда, қизиқиш катта экани сезилди. Мана шу қизиқиш энди амалда қандай акс этади? Шунинг устида ишлаш керак.\nКўп нарса Ўзбекистонга боғлиқ. Валюта борасида қилинадиган ишлар кўп. Қонун устуворлигини таъминлаш масаласида ҳам муаммолар талай. Мамлакатдаги меҳнат кучи юзасидан ҳам саволлар кўп. Сармоячилар талабига жавоб бера оладиган меҳнат кучи борми? Ҳажми ва уқуви қандай?\nПрезидент тўғридан-тўғри сармоя келишини истайди. Биз билан яқин иқтисодий ҳамкор бўлишни хоҳлайди.\nБундан ташқари у минтақа хавфсизлиги борасида ҳам етакчи рол ўйнамоқчи. Ўзбекистоннинг Афғонистон юзасиган ҳамкорлик қилиб келаётганини қадрлаймиз. Янги стратегия эълон қилинди. Мирзиёев уни қувватламоқда. У халқаро ҳамжамият билан яқин бўлмоқчи, АҚШ билан ўзаро манфаатлар йўлида бирга ишлаб, ҳамкорлик қилмоқчи. Бизнинг ишимиз — мана шу манфаатларни аниқлаб, бош қотириш ва самарали қадамлар ташлаш.\n— Вашингтон учун сиз Тошкентдаги энг ишончли одамсиз. Пойтахтингизга келиб, сиёсий доиралар билан гаплашганингизда, Трамп маъмурияти билан мулоқот қилганингизда, нималар дейишаяпти, қандай масалаларни кўтаришмоқда? Трамп маъмурияти учун Ўзбекистон билан алоқада нима энг муҳими? Биз янги стратегия (Миллий Хавфсизлик Стратегияси) матнини ўқидик. Марказий Осиё муҳим минтақа дея тилга олинган, лекин приоритет эмас. Покистон билан алоқалар совуқлашар экан, АҚШда Марказий Осиёга қизиқиш ошади, чунки Афғонистонга кирадиган йўллар бор.\n— Ҳар бир масаланинг ўз мураккаб жиҳатлари бор, албатта. Жанубий ва Марказий Осиёга нисбатан стратегияда Марказий Осиё жуда муҳим. Марказий қўмондонлик бошлиғи Генерал Вотел, Оқ уй расмийси Лиза Куртис Ўзбекистонга ташриф буюриб, Трамп маъмурияти учун Ўзбекистон қанчалик муҳим эканини қайд этди. Марказий Осиё биз учун жуда муҳим регион. Унинг аҳамияти пасаймаган.\nМамлакатлар билан алоҳида ҳамкорлик ҳам бор. Вашингтондаги учрашувларимда Ўзбекистонга қизиқиш жуда юқори…\n— Гап фақат Афғонистонда эмас, демак?\n— Фақат Афғонистонда эмас. Кенг муҳокама. Одамлар Ўзбекистондаги жараёнларни тушунгиси келади. Нима бўлаяпти, аҳамияти нимада, деб сўрашади. Фарқ қандай? Ўзгариш нимада? Боя айтганингиздек, ўзгаришлар ортида ким турибди? Президентни ким қувватламоқда? Шулар қизиқ.\n— Мирзиёевнинг атрофидаги одамларни қандай баҳолайсиз? Командаси қанчалик кучли? Тошкентдан эшитамизки, асосан эски одамлар…\n— Анъанавий команда ва унда эски даврдан қолганлар бўлса-да, муҳим одамлар бор. Уларнинг борлигидан миннатдормиз. Ташқи ишлар вазири, масалан. Ўзбекистоннинг қўшнилари ва Афғонистон билан бугунги очиқ ва дўстона сиёсатда унинг хизмати катта.\n— Абдулазиз Комиловни анчадан бери биласиз.\n— Шундай. Тажриба ва малаканинг аҳамияти катта. Шу билан бирга янги овозлар ва чеҳралар ҳам бор. Сармоя қўмитасида, хусусан, ёш раисни кўрасиз. Собиқ меҳнат вазири ҳозир туризм соҳасини бошқармоқда. Янги одамлар кўп. Уларнинг ғоялари қувватланиши муҳим. Сенатор Содиқ Сафоевдек маслаҳатчилар бор, уларнинг ёрдами ҳам муҳим. Лекин, бизга ҳам қизиқ: хўш, бу команда қанчалик катта ва Президент кимларга таянмоқда? Қувватлов қанчалик ишончли? Президент бераётган ваъдалар амалга ошиши учун у атрофидагиларга суяна олиши керак.\nЎзбекистонга қайтиш арафасидаман. Ўзгаришлар тўхтамайдиган кўринади ва улар давом этиши учун Ўзбекистон халқига ва раҳбариятига куч ва матонат тилайман. Биз Ўзбекистон билан яқиндан ҳамкорлик қилишни хоҳлаймиз, бу аниқ.\n— Охирги саволим Америкадаги ўзбеклар ҳақида.\n— Нью-Йоркда ўтган октябрь ойида юз берган террор хуружида ўзбекистонлик айбланаётгани ришталарга бирор жиҳатдан салбий таъсир қилдими? АҚШдаги ўзбеклар Президент Трампнинг гапларини эшитиб, хавотирга тушган.\n— АҚШда бирор жойда террор хуружи бўлса, муносабат билдирилади, жавоб берилади. Саккиз одам ўлди, ахир. Оғир фожиа. Бу воқеа ортидаги одам Ўзбекистон фуқароси экани афсусланарли ҳол.\nҚўшма Штатларда иммиграция масаласи долзарб бўлиб турган пайтда юз бергани учун ҳам бу ишга эътибор кучли. Бу шахс АҚШга қонунан келган.\nХавфсизлик, албатта, қалтис масала. Биз грин карта дастурини ўрганиб чиқиб, шуни аниқлаганмизки, бу йўл билан келаётганларнинг аксарияти Америкада янги ҳаёт қуриш билан банд ва тўғри йўлда.\nИммиграция бўйича дебатлар қандай қарорларга етаклайди, буни олдиндан айта олмаймиз. Кузатамиз, огоҳмиз. Ўзбекистон ҳозиргача бирор чеклов ёки алоҳида чора билан юзлашади, деган гап йўқ. Террор хуружларининг таъсири кучли ҳар доим, лекин Ўзбекистонга нисбатан салбий қарашни сезмаяпман. Бу воқеадан кейин Лиза Куртис (Оқ уй расмийси) Ўзбекистонга келиб кетди. Конгрессдан саккиз кишилик делегация келиб кетди. Президент Мирзиёев ва Президент Трамп телефонда гаплашди. Битта воқеа билан алоқалар издан чиқмайди.\n— У ердаги ўзгаришларни ҳам, бу ердаги ўзгаришларни ҳам кузатишда давом этамиз.\n— Албатта. Кузатамиз. Ўзбекистон билан алоқаларимиз, икки томонлама ришталарни мустаҳкамлашда давом этамиз. АҚШ Ўзбекистон суверенитети, мустақиллигини қувватлаб, унинг тараққиётида ҳисса қўшаверади.\nЯқинда АҚШ Савдо бошқармаси вакили Ўзбекистонда бўлди. Республиканинг Жаҳон Савдо Ташкилотига кириш ҳаракатини қувватлаймиз. БМТ вакиллари мамлакатга бориб келаётгани, бизнинг назаримизда, жуда муҳим ўзгаришлар ва мулоқотлар. Диний эркинлик бўйича жаноб Шаҳид, инсон ҳуқуқлари бўйича бош расмий Зиёд борганидан хурсандмиз. Бу Ўзбекистон янги йўлга тушганидан далолат.\n2018 йил Президент Мирзиёев ва унинг бутун командаси учун, Ўзбекистон халқи учун ажойиб давр бўлсин. Келажак порлоқ бўлсин.\n— Ўзбекистон ҳукумати 2018 йилдан жуда кўп нарса кутмоқда, улкан умидлар, айниқса АҚШ билан ҳамкорликдан.\n— Улар рўёбга чиқиши учун мамлакатда кўпроқ ўзгаришлар бўлиши керак. Жараёнлар бир-бирига боғлиқ.\n— Шундай. Суҳбатингиздан миннатдормиз, элчи хоним.\n— Сиз билан ҳам гаплашиб, жуда хурсандман. Навбаҳор, бир нарсани қайд этмоқчиман, «Америка Овози» жуда муҳим рол ўйнайди. Сизни «Твиттер» орқали кузатаман. Сизнинг таъсир майдонингиз кенг, нафақат Ўзбекистон аҳлини бохабар қилишда, балки дунё бўйлаб ўзбек тилида гаплашадиган одамлар хизматидасиз. Сизнинг таъсирингиз сиёсатни белгиловчилар доирасида ҳам сезилади. Ишингизга барака тилайман. Ишингизни ҳурмат қиламан. Шундай давом этинг. 2018 йил ва ундан кейинги даврда ҳам сизга муваффақият тилаб қоламан.\n— Катта раҳмат!\n— Омон бўлинг!\nАкадемик Маҳмуд Cалоҳиддинов\nNext story Академикнинг шогирди\nPrevious story Тинчлигингга жоним фидо – муқаддас Ватан!


2014 йил 10 Iyunда киритилган. Рукни: Қашқадарё вилояти 1 410 марта кўрилган.\n1 июн “Халқаро болаларни ҳимоя қилиш куни”га бағишлаб “Ҳар бир болага меҳр эътибор” шиори доирасида Жумладан Фонднинг Қашқадарё вилояти ҳудудий филиали томонидан 2014 йил 30 май куни вилоят болалар касалхонасида даволанаётган бемор болаларнинг 50 нафарига оёқ кийимлар, дори-дармон ва ўқув қуроллари совға тарзида берилди.\n2014 йил 29 май куни Мудофаага кўмаклашувчи “Ватанпарвар” ташкилоти билан ҳамкорликда 1997-2004 йилларда туғилган ўсмирлар ўртасида спортнинг хаволи милтиқдан ўқ отиш тури бўйича вилоят биринчилиги мусобақаси ўтказилди. Мусобақада 75 нафар иштирокчи қатнашди. Тадбир иштирокчиларига “Соғлом авлод учун” фонди томонидан эсталик совғалар топширилди.\n2014 йил 1 июн куни Қарши шаҳридаги болалар маданият ва истироҳат боғида кам таъминланган оила фарзандлари ва “Меҳрибонлик” уйлари тарбияланувчилари учун “Болалар-юртимиз бойлиги” шиори остида хайрия концерт дастури ташкил этилди. Тадбир давомида 200 нафар болалар учун атракцион бепул ишлади.\n2014 йил 30-31 май кунлари Халқ демократик партияси вилоят Кенгаши ва ҳомийлар кўмагида Қарши шаҳридаги Мустақиллик ва Араловул маҳаллалари, Яккабоғ, Миришкор, Муборак ва Китоб туманларидаги уйда ётиб қолган жами 60 нафар ногирон ва бемор болалар ҳолидан ҳабар олинди. Уларга “Соғлом авлод учун” фонди томонидан озиқ-овқат ва оёқ кийимлари тарқатилди.\n2014 йил 30 май куни Ҳарбийлар шаҳарчасида “Ҳаёт соғлом болалар билан гулгин” шиори остида спорт мусобақаси ташкил этилди.


''ALAMAN SPORTS 2021'' киберспорт финали ўтди\nТуркистон шаҳрида “Alaman sports 2021” киберспорт турнири иккинчи мавсумининг финали ўтди.\nУнда Туркистон вилояти ҳокимининг биринчи ўринбосари Арман Жетписбай иштирок этиб, вилоятимизда ёшларни қўллаб-қувватлашга, уларнинг ижодини ривожлантиришга имкониятлар яратилаётганини таъкидлади.\nСўнгги йилларда ёшлар орасида оммалашиб бораётган киберспортга қизиқиш кучли. Ҳатто, халқаро мусобақалар ўтказилмоқда. Туркистондаги финал босқичи ҳам юксак даражада уюштирилди.\nУмумий мукофот жамғармаси 4 миллион тенгени ташкил қилдиган мусобақалар натижасига кўра, Дмитрий Ли (Tekken 7), Алмат Тўлеуғалиев (StarCraft II), Абилайхан Ахметов (PES 2021) биринчи ўринни эгаллади. PUBG йўналиши бўйича 1-ўрин Акежан Балташев, Ермек Тўребеков, Жанибек Ўмаров ва Артур Инжаковдан иборат гуруҳга насиб қилди.\nМусобақа давомида “Alaman sports 2021” LAN-финали меҳмонлари тўртта ўйин-соғломлаштириш марказларини оралаб, киберспортнинг сир-асрорлари билан танишишди. Тилак билдирувчилар PlayStation ўйинини бепул ўйнаш имкониятига эга бўлишди. Ўйинчилар ва шарҳловчилар учун жиҳозланган “кибер-ўтов” ва қозоқ миллий либосидаги аниматорлар тадбирга ўзгача тус берди.\n“Конгресс Холл” биносида киберспорт мактаб лигасини ташкил қилиш юзасидан меморандум имзоланди. “Qazaq Cybersports Federation” президенти Қуанишбек Есекеев, “Urpaq Endowment” хайрия кенгаши раиси Ерулан Қусайинов ва “Bilim Media Group” директори Рауан Кенжеханули ўзаро ҳамкорлик ўрнатиш юзасидан келишиб олишди.\nВилоят ҳокимининг матбуот хизмати, 2021-11-30, 03:08 120\n''ALAMAN SPORTS 2021'' киберспорт финали ўтди 120


ҚУРЪОН ВА ҲАДИСДАН ҲУКМ ОЛИШГА КИМЛАР ҲАҚЛИ? » O'zbekiston musulmonlar idorasi Qashqadaryo viloyati vakilligi rasmiy sayti\n19-11-2020, 16:19 18 Ўқиш режими + -\nУшбу мавзуни ёритишимиздан мақсад, ҳозирги кунда баъзилар ўзича оят ва ҳадислардан ҳукм чиқариб, нотўғри фатволар бериб, ўзини ва ўзгаларни адаштирмоқда. Аслида, Қуръон карим ва ҳадиси шарифдан ҳукм олиш ёки бир масала чиқариш ҳар кимнинг ҳам қўлидан келмайди. Бу масъулиятли ишни ижтиҳод (оят ва ҳадислардан ҳукм чиқариш) даражасига етган мужтаҳид зотларгина амалга оширишлари мумкин.\nАллоҳ таоло барчамизни ота-боболаримизнинг мазҳаблари бўлмиш Имоми Аъзам раҳматуллоҳи алайҳнинг йўлларини ушлаб, бир ёқадан бош чиқариб, ихтилоф ва тафриқачиликка берилмасдан, ўзаро ҳамжиҳатликда ҳаёт кечириб боришимизни насиб айласин!


Qalampir.uz - Генетик олимлар нима учун чекишни ташлаш қийинлигини аниқлашди!\nГенетик олимлар нима учун чекишни ташлаш қийинлигини аниқлашди!\n15:59, 09.11.2017 Олам\nОлимлар чувалчангларни никотинга ўргатиб қўйишди, сўнгра уларга бу моддани бермай, уларнинг ҳолатини кузатишди.\nНикотинга ўрганиб қолиш ва ундан кечиш синдромига генетик механизм таъсир кўрсатар экан. Мичиган университети олимлари шу фикрга келишди ва тажриба натижаларини “Medical Хpress” номли журналда нашр қилишди, дея хабар бермоқда РИА ахборот агентлиги.\nТекширув объекти сифатида илмий номи “caenorhabditiselegans” деб номланадиган юмалоқ чувалчанглари танлаб олинди. Аввалига олимлар чувалчангларни никотинга ўргатиб қўйишди, сўнгра уларга бу моддани бермай, уларнинг ҳолатини кузатишди.\nТадқиқот натижасида олимлар бир қанча ген ва никотин рецепторлари оқсилларини кўпайишига сабаб бўладиган микроРНКларни (РНК — рибонуклеин кислотаси) ажратиб олишди. Бу оқсиллар никотинга ўрганиб қолишда асосий ролни ўйнайди.\nЧувалчанглар сут эмизувчилар каби ўзларини тутишди. Шу сабабли олимлар бу тадқиқотни инсонларга татбиқ этиш мумкин, деб ҳисобламоқдалар. Илмий жамоа аввалига никотинга мутеликка генетик механизм таъсир қилмайди, деб ҳисоблар эди. Тадқиқот муаллифлари тадқиқот натижалари бу муаммони чуқурроқ ўрганишга кўмак беришига умид қилмоқдалар.\nОлимлар олдинроқ узоқ муддат сигарет чеккан инсонларда саратон касаллигининг ривожланишига ДНКнинг (ДНК — дезоксирибонуклеин кислотаси) оқсил таркиб ўзгариши сабаб бўлади, дея эълон қилган эдилар. Бунда ДНК турли мутацияларга мойил бўлиб қолади.\nЭслатиб ўтамиз, аввалроқ чекишни ташлашнинг самарали 5 та усули ҳақида айрим тавсиялар билан ўртоқлашган эдик.\nТеглар:Чекиш асоратлари Тадқиқот натижаси Никотин\nКашандалик иллатидан қутулмоқчимисиз?\n12:14, 26.03.2016 4 922


МЧЖ «VADES GROUP» маҳсулотларнинг қалбакилаштирилишидан ҳимояловчи деярли ҳар қандай ечимларнинг амалга оширилиши учун кенг имкониятларни очади.\nТизимимизнинг асосий афзаллиги -\nбу кодлаштирилган маълумотни киритиш учун ҳар хил материалларни ишлатиш имкониятидир. Биз буюртмачи материалига код киритишимиз ёки материалларнинг ноодатий турларини таклиф қилишимиз мумкин: пластик, мато, ПВХ, бундан ташқари ПЭТ-шиша қопқоқларининг ички юзасига кодларни жойлаштиришимиз мумкин.\nТартибга кўра биз белгиланган ўлчамларда стикерлар ишлаб чиқарамиз ва уларни рулонларга ўраймиз. Лекин шу билан бирга биз буюртмачининг ҳоҳишига биноан, дизайнини ишлаб чиқиб, ўлчам, форма, материал танлаб, буюртмачи танлаган скретч-қаватга голографик расмлар киритиб, стикерлар тайёрлашимиз мумкин.\nШахсий дастур таъминотини ишлатиб, биз ишлаб чиқарувчилар сўровлари бўйича келиб тушувчи маълумотлар таҳлили асосида ёрдам беришимиз мумкин. Биз маълумотлар алмашинуви мослашувчи тизим, кодлаштирилган маълумотлар шифрлаштирилиш алгоритмлари, мобил мосламалар учун приложениелар ва мижозларимизни техник таъминот билан қўллаб-қувватлаш меъерлари мажмуини ишлаб чиқдик.\nБиз мижозларимизнинг барча истакларни инобатга оламиз, техник имкониятларимизни амалга оширамиз ва умид қиламизки, ишимизнинг сифати жуда ҳам талабчан мижозларимизнинг талабларини қондиришига умид билдирамиз.


Ҳалима Аҳмедова (1960) | www.ziyouz.uz\nБош саҳифа Ўзбек зиёлилариҲалима Аҳмедова (1960)\nЧоп этилган 21.11.2015 25.02.2018 МуаллифZiyouz.uz\nҲалима Аҳмедова 1960 йил 1 октябрда Бухоро вилояти (ҳозирги Навоий вилояти) нинг Қизилтепа тумани Пўлоти қишлоғида туғилган.\n1983 йили Тошкент давлат университети (ҳозирги ЎзМУ) нинг филология факультетини тамомлаб, Навоий вилоятидаги педагогика билим юртида иш бошлаган. 1984-1985 йилларда вилоятнинг “Дўстлик байроғи” газетасида хизмат қилган. 1986-1988 йиллари Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриётида муҳаррир вазифасида фаолият юритган.\n1988-1990 йиллари Москвадаги Олий адабиёт курсида таҳсил олган. 1990-1991 йиллари Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси қошидаги адабиёт жамғармасида, 1994-1998 йиллари “Тонг юлдузи” газетасида ишлаган. 1998 йилдан Ўзбекистон радиосида муҳаррир.\nШоира 1987 йилдан буён Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси аъзоси. Шу кунларга қадар Ҳалима Аҳмедованинг “Кузимнинг тили” (1986), “Тунги марваридгуллар” (1987), “Эрк даричаси” (1996), “Тийрамоҳ” (2005), “Афсун” (2007), “Умид сояси” (2008) “Шафақ ибодати” (2011) ва “Нигоҳ қибласи” (2012) шеърий китоблари нашр этилган.\n← Аввалги Аввалги Шойим Бўтаев (1959)\nКейинги → Кейинги: Амирқул Карим (1960)


“Ўзга сайёралик” сиёсатчи (Видео) - Darakchi\n“Ўзга сайёралик” сиёсатчи (Видео)\nДУНЁ 17.04.2019, 12:35\nТортдаги шамларни ғалати тарзда ўчирган сиёсатчи ўзга сайёралик ҳисобланмоқда, деб хабар берди Лайф нашри.\nАҚШнинг Юта штати сенатори, республикачи Митти Ромни ижтимоий тармоқлар қаҳрамонига айланди. Гап шундаки, у тортдаги шамларни ғалати тарзда ўчирган.\nРомни шамларни бирданига ўчириш ўрнига биттама-битта қўлига олади ва аста-секин ўчиради.\nУшбу тантана сиёсатчининг туғилган куни муносабати билан уюштирилган эди.\nИжтимоий тармоқ фойдаланувчилари Ромни тортни одатдагидек ўчирмагани учун ўзга сайёралик ҳисоблашмоқда.


Google AdWords ва Facebook да реклама\nТелефон: (998) 88 625 1019\nFernovo Group LLC - Export management company\nБиз бизнесларни интернетда ривожлантирамиз\nМаркетинг - бу харидорларни маҳсулот сотиб олишга ёки хизматга обуна бўлишга ишонтириш таклифи билан боғланишдир.\nбиз билан ривожланинг\n3 йўналишда сизга ёрдам бера оламиз\nМаркетинг – бу харидорларни маҳсулот сотиб олишга ёки хизматга обуна бўлишга ишонтириш таклифи билан боғланишдир.\nGoogle ва Facebook да реклама\nФойдаланувчининг қарийб 75 фоизи харид қилиш тўғрисида қарор қабул қилганда AdWords ва Facebook га мурожаат қилишади. Маркетинг, ҳар қандай шаклда, ҳар бир бизнес иштирок этиши керак бўлган асосий фаолият турларидан биридир, чунки ҳеч қандай бизнес самарали маркетинг ва реклама қилмасдан яшай олмайди.\nАксар ҳолларда корхона ишлаб чиқариш жараёни ва савдога бир хилда эътибор қарата олмайди. Бунга сабаб вақт ва мутахассисларнинг етишмаслигидир. Профессионал мутахассислар эса қиммат иш кучи хисобланади. Бу эса айрим корхоналар учун эришиб бўлмас хашаматдир.\nВеб саҳифалар яратиш\nФойдаланувчиларнинг қарийб 90 фоизи веб-сайтнинг ноқулайлигидан ўзлари ҳоҳлаган маҳсулот ёки хизмат турини бошқа жойдан излашни бошлашади. Профессионал дизайни ёки янги дизайни билан потенциал мижозларни ва рақобатбардош даромадни ошириш имкони бизда мавжуд.\nБизнинг тажрибали ходимларимиз бизнесингиз ва компаниянгиз обрўси учун юқори натижаларни таъминлашга астойдил ҳаракат қиладилар. Биз аллақачон ўз маҳсулотларини чет давлатларга сотадиган кўплаб компаниялар томонидан тавсия этилганмиз\n+998 88 625 1019\n© 2022 Fernovo Group LLC


10:49 / 21.09.2016\nБразилиянинг Рио-де-Жанейро шаҳрида 7-18 сентябрь кунлари ўтказилган 15-Паралимпия ўйинларида муваффақиятли иштирок этган Ўзбекистон жамоаси бўлган самолёт бугун, тонгги 06:15да Туркия орқали Тошкент халқаро аэропортига етиб келишди. Уларни катта хурсандчилик билан кутиб олишди. Улар орасида Риода ўтган Олимпиадада иштирок этган спортчиларимиз ҳам бор эди. Бундан ташқари у ерда Ўзбекистон санъати вакилларини ҳам учратиш мумкин.\nЭслатиб ўтамиз: Ўзбекистон паралимпия терма жамоаси мусобақа дастурига киритилган спортнинг 5 та турида (енгил атлетика, сузиш, дзюдо, ўқ отиш, оғир атлетика) 32 спортчи билан иштирок этди. Спортчиларимиз Паралимпия ўйинларининг 31 медалини ( 8 та олтин, 6 та кумуш, 17 бронза) қўлга киритиб, умумжамоа ҳисобида 200 яқин иштирок этган давлатлар ўртасида 15-ўринни (медаллар сони бўйича 12-ўрин), Марказий Осиё давлатлари ўртасида 1-ўринни, МДҲ давлатлари ўртасида 2- ўрин (1-ўрин Украина, 171 спортчи билан иштирок этган), Осиё давлатлари ўртасида 2-ўрин (1-ўрин Хитой, 326 спортчи билан иштирок этган) қўлга киритди. Дзюдо спорт тури бўйича умумжамоа ҳисобида 1-ўринни эгаллашди.\nБундан ташқари, ғолиб спортчиларимизни тақдирлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси Президенти вазифасини бажарувчи Шавкат Мирзиёевнинг фармойиши имзоланган.\nУнга кўра, олтин медаль олган паралимпиячиларга 200 минг доллар, кумуш медаль олган паралимпиячиларга 100 минг доллар, бронза медаль олган спортчиларга эса 75 минг доллар миқдоридаги пул мукофотлари тайинланган.


Путин ва мудофаа вазири Шойгу Сибирда дам олди (фоторепортаж) - Daryo\n19:38, 26.09.2021 81894\nСентябрь бошида, Приморье ва Амур вилоятига ишчи ташрифдан кейин, Россия президенти Владимир Путин Сибирда бироз вақт ҳордиқ чиқариб қайтди, деб ёзади «РБК». Таътилда унга мудофаа вазири Сергей Шойгу ҳамроҳлик қилди.\nСибирда Путин ва Шойгу Саяно-Шушенский қўриқхонасини айланиб сайр қилди ва мороллар (Сибир буғулари) тўдасини учратди. «Бизни босиб кетишларига сал қолди! Ва шунчалик катта тезликда! Сакрашларини айтмайсизми! Улар Олимпия ўйинларида қатнашиши керак. Уларга ҳеч ким тенг кела олмасди», — дея ўз ҳиссиётлари билан бўлишди президент.\nТайгада Путин балиқ овлади.\nВа чўртанбалиқ тутди.\nДавлат раҳбарининг матбуот котиби Дмитрий Песковнинг сўзларига кўра, тутилган балиқнинг оғирлигини ўлчашмаган. «Лекин балиқ шўрва пиширишди», — деди у.\nБундан ташқари, Путин ва Шойгу катерда ва йўлтанламас машинада сайр қилди.\nПрезидент ва вазир денгиз сатҳидан тахминан 2 минг метр баландликка ўрнатилган чодирларда тунади.\nПесковнинг сўзларига кўра, биргаликдаги ҳордиқ вақтида Путин ва Шойгу Сибирда янги шаҳарларни қуриш ғоясини муҳокама қилган бўлиши мумкин.\nМудофаа вазири бундай ташаббус билан август бошида чиққан эди. Унинг фикрича, Сибирда аҳолиси 300—500 мингдан бошланадиган бешта йирик саноат ва илм-фан марказларини яратиш керак.\nПутин Тайгага таътил ўтказиш учун биринчи марта келаётгани йўқ. Ўтган сафар бу ерга Шойгу билан март ойида келганди. Ўшанда Песков «Путин таътилда ўзи билан ядро жомадончасини олиб юрадими?» — деган саволга ҳордиқ чоғида президентда барча зарур алоқа воситалари бўлади, дея жавоб берган эди.\nРоссия президенти Сибир ўрмонларига тез-тез сафар қилиб туради. Хусусан, 2018 йилда Сергей Шойгу ва федерал хавфсизлик хизмати директори Александр Бортников билан бирга тоғда сайр қилган, шанба ва якшанба кунларини Енисейда ўтказган эди.\n2017 йилда эса Сергей Шойгу, шунингдек, Тува раҳбари Шолбан Кара-оол ва Хакасия раҳбари Виктор Зимин ҳамроҳлигида тоғ кўлларида балиқ тутган, дарёларда моторли қайиқларда юрган, квадроциклда ва пиёда тоғдан тоғга кўчиб юрган. Таътил чоғида Путин гўшт қовуришни яхши кўради ва «ҳамма нарсани ўзи қилади», деган эди Тува собиқ раҳбари Шолбан Кара-оол.\nШунингдек, 2014 йилда Владимир Путин 7 октябрь, туғилган кунида биринчи марта ўзига таътил олиб, Сибир тайгасига жўнаб кетган эди.\n22:32, 03.10.2021 95807\n11:42, 22.09.2021 89400\n09:11, 22.09.2021 57952\n02:00 Бугун 1611\n00:36 Бугун 4201\n23:57, 21.10.2021 5751\n22:36, 20.10.2021 64267\n19:33, 20.10.2021 63010\n18:13, 21.10.2021 57614


жума, 31 Март 2017 22:58\tМуслималар учун ажойиб туҳфа!!!\tЎзбек интернет оламида яна бир ажойиб саҳифа очилди. Муслималар учун дурдона сайт бўлган Муслима.Уз сайти муборак бўлсин! Динимиз, Миллатимиз, Ватанимиз учун хайрли ва манфаатли бўлсин.\nБатафсил ...\tШанба, 04 Феврал 2017 16:52\tНью-Йоркдаги “Озодлик ҳайкали” муслима аёл тасвири эканлигидан хабарингиз борми?\tБутун дунё Дональд Трампнинг иммигрантларга қарши қарорини турлича талқин қилаётган бундай қалтис вазиятда, биз ҳаммага тарихнинг бир парчасини эслатишга қарор қилдик. Ҳозир Нью-Йорк шаҳрини безаб турган ва асрлар давомида бутун дунёдан миллионлаб иммигрантларни қарши олган Озодлик ҳайкалининг ғояси аслида мисрлик араб аёли сиймосидан олинган.


Қодир Жўраев: Оширилган контракт, туширилган стипендия – қанчалик адолатли?! | "Адолат" СДП\nҚодир Жўраев: Оширилган контракт, туширилган стипендия – қанчалик адолатли?!\nМамлакатимизда кўпгина соҳалар каби олий таълим тизими ҳам жиддий ислоҳ қилинмоқда. Ҳозирги кунда олий таълимга эътибор ҳар қачонгидан ҳам кучайди. Инновацион в фикрлайдиган талаба ёшларни тарбиялаш борган сайин муҳим стратегик вазифага айланмоқда.\nОлий таълим муассасалари ва уларга қабул қилинувчи талабалар сони ҳам тобора ошмоқда. Айниқса, қабул квоталарининг салкам икки бараварга (2015 йилдаги 58 мингдан 2019 йилда 102минггача) оширилиши олий маълумотли бўлиш илинжидаги ёшларнинг хоҳиш–истакларини рўёбга чиқаришда муҳим қадам бўлди. Бу каби сон ўзгаришлари, ўз навбатида, келгусида сифат ўзгаришлари учун қулай замин яратмоқда.\nБир сўз билан айтганда, тизимда эскилик сарқитларини бартараф этишга қаратилган кўпдан–кўп ислоҳотлар амалга оширилмоқда.\nАммо, бугунги шиддаткор замонда буларнинг ўзи етарли эмаслигини тизимда ҳали–ҳануз қатор муаммолар сақланиб қолаётгани ҳам кўрсатиб турибти ва бизни ташвишга солмасдан қўймайди. Тўғри, ушбу бир қисм муаммоларнинг ечими ОТМнинг моддий таъминоти, яъни молиявий ресурслар билан изоҳланади. Бироқ аксарият муаммолар ва уларнинг ечими инсон омилига боғлиқ бўлиб қолаётганлиги таажжублидир.\nЭнди бугунги кунда тизимда ҳал этилмаган асосий муаммолар хусусида. Аксарият профессор–ўқитувчиларнинг фаолияти бугунги кун талабларига жавоб бермайди, уларнинг аксарияти ўз устида ишламайди ва қотиб қолган. Профессор–ўқитувчилар учун ташкил қилинган малака ошириш курслари самарасиз ва уларда дарс бераётган профессура савияси паст. Ўз номи билан қайта тайёрлов курслари бўлсада, улардан ўтган профессор–ўқитувчилар билим даражаси деярли ўзгармаяпти.\nҚатор ОТМда коррупция ва таъмагирлик ҳолатлари ҳамон сақланиб қолмоқда. Кириш имтиҳонларида (айниқса, ижодий имтиҳонлар, хорижий олий таълим муассасаларидан ўқишни кўчириш учун ўтказиладиган имтиҳонларда) таниш–билишчилик, коррупция ва таъмагирлик ҳолатлари кўзга ташланмоқда. Аксарият ОТМда жамоатчилик назорати ўрнатилмаган, ОТМ қошидаги Жамоатчилик кенгашлари номигагина тузилган ва амалда фаолият юритмайди.\nЯна бир долзарб масала – магистратуранинг ҳамон эски тизимда қолаётганлиги, ижобий ўзгаришларнинг деярли йўқлиги, магистарурага кириш имтиҳонлари билан Давлат тест маркази эмас, балки ОТМнинг ўзи шуғулланаётганлиги ва шу боис, турли қаллобликлар, коррупциоген ҳолатларнинг сақланиб қолаётганидир.\nБу каби муаммоларнинг мавжудлиги албата, тизимдаги ислоҳотларнинг натижадорлигини шубҳа остига қўймоқда.\nЖамоатчиликнинг эътирозига сабаб бўлаётган яна бир масала бу контракт тўловлари миқдори ва талабалар стипендияси масаласидир. Маълумки, контракт нархлари иш ҳақига боғлаб қўйилган бўлиб, иш ҳақи миқдори ҳар ошганда контрактлар ҳам шунга мутаносиб равишда ошиши белгилаб қўйилган эди. 1 августдан бошлаб, Ўзбекистон Республикаси Президентининг тегишли фармонига мувофиқ иш ҳақи миқдори 10%га оширилди. Контракт тўловлари ҳам шунга мувофиқ 10%га оширилиши керак эди. Бироқ амалда бундай бўлмади. Турли важлар баҳонасида контракт тўловлари асоссиз равишда таълим йўналишларига қараб, 15%дан 23%гача оширилди.\nШу каби вазиятни стипендиялар масаласида ҳам кузатишимиз мумкин. Янги ўқув йилидан бошлаб, давлат гранти ва тўлов контракти асосида ўқийдиган барча талабалар учун стипендия миқдори бир хил, яъни 400 минг сўм этиб белгиланди. Стипендиялар миқдорининг талаба олган баҳога нисбатан дифференцияси, яъни, “ўрта”, “яхши”, “аъло” баҳолар учун стипендия бекор қилинди. Бунинг ўрнига фаол, аълочи, жамоатчи талабалар учун ОТМ ректорлари томонидан стипендиянинг 50%игача, яъни 200 минг сўмгача мукофот пули жорий қилинадиган бўлди.\nБуни қандай тушуниш мумкин? Жорий қилинаётган ушбу тизим қанчалик адолатли?! Олий таълим мутассадиларининг мазкур “инновацияси” “5” баҳо олишга астойдил интилаётган аълочи талабаларнинг шаштини сўндириб қўймайдими? Талабанинг 50%лик мукофотни олиш илинжи турли қинғирлик ва адолатсизликларга замин яратмайдими? Бу тизим талабаларнинг ректор, проректор ва декан жанобларига лаганбардорлигини келтириб чиқармайдими?\nМухтасар айтганда, олий таълим тизими мутасаддилари соҳада бир талай муаммолар борлигини, мамлакатимиз Президенти ва халқимизнинг ишончини оқлай олмаётганликларини тўлиқ англаб етишлари лозим. “Тошбақа юриш”, муаммолардан кўз юмиш, “кўзи кўр, қулоғи кар” бўлиб юриш билан иш битмайди. Айниқса, мамлакатимиз ўз тараққиётининг янги палласига кираётган ҳозирги ўта муҳим бир пайтда мутасадди раҳбарлар ўз зиммаларида янада катта масъулият турганини чуқур ҳис этмоқлари лозим.


Энг кучли компьютер ҳам ожиз қоладиган тезлик - 2 Ноября 2020 - BEPUL MP3 KO'CHIRISH, VIDEO KLIP, FOTO SURATLAR, YANGI\nArthurcrums, lightroomnok, RobertSlamb, rembashru, RachelSed, scosque, Nicolecow, ningopy, MicheleFup, Marieflorn, Lillianoneve, intarne, jordaneu3, Pearlnen, SusanMeemo, Justinapavy, protNoise, DanielBak, MatthewWhoxy, PaulineFuddy\nГлавная » 2020 » Ноябрь » 2 » Энг кучли компьютер ҳам ожиз қоладиган тезлик\nЭнг кучли компьютер ҳам ожиз қоладиган тезлик\nОлимлар асалари кўриш учун ультрабинафшадан фойдаланишини аниқладилар. Маълумки, ультрабинафша тўлқинларининг қисқалиги билан бошқа тўлқинлардан фарқ қилади. Шу боис ҳам асалари нарсаларни инсондан кўра анча тез шаклда кўради. Чунки у гуллар орасидан нектар йиғиш мақсадида учаётганда гулларни тезкорлик билан аниқлаши керак. Асалари видео кўрадиган бўлса, фақатгина қимирламай турган расмларни кўради. Сабаби унинг кўриш тезлиги инсонникидан анча тез. Бизнинг кўзимиз кетма-кет ўтаётган тасвирларнинг орасини ажрата олмай ҳаракатланаётгандек кўради. Асалари эса мазкур тасвирларни тинч турган расм ҳолида кўради.\nОлимларнинг айтишларича, асалари бир сонияда триллионта математик амалиётни бажарар экан. Бу ҳолат эса дунёдаги ҳар қандай кучли компьютердан ҳам тезкор саналади. Асаларининг кўзлари ёруғликни қабул қилувчи бир неча минг линзалардан иборат бўлиб, бу унинг инсондан афзалроқ кўришига сабаб бўлади.\nБугун олимлар асаларининг кўзларига ўхшаш линзали камера ясашга уриндилар. Лекин Буюк Мусаввир томонидан яратилган кўзлар олдида ожизларча тўхтаб қолдилар.\nАсалари кўзлари кичик линзалардан иборат бўлиб, мазкур линзалар олти бурчакли шаклдадир. Ушбу кўзлар асалари ўрмонлардан ўтаётганда кўришга, хусусан арилар жамоаси ичида учиш пайтида тўсиқларга урилиб кетмаслигига сабаб бўлади.\nМоддапараст олимлар ушбу арилар мияси миллиардлаб ҳужайраларни ўз ичига олишини, миясининг ҳажми игнанинг боши катталигидан ошмаслигини билсаларда, асалари кўриш амалиётини қандай ривожлантира оларкин деб ҳайрон бўладилар.\nБу расмдаги асаларининг боши бўлиб, ундаги миянинг ҳажми игнанинг боши катталигидан ошмайди. Шунга қарамасдан мия миллиардлаб ҳужайраларни ўз ичига олган, барча ҳужайра дунёдаги энг улкан компьютер ожиз қоладиган даражада катта тезлик билан ишлайди.\nСунъий кўз ясаб, ўша орқали асалари кўзига тақлид қилишга уринганлардан бири профессор Ли «Табиат қиммат техникаларга эҳтиёж сезмасдан комил, тартибли биноларни устма-уст қилиб қандай қура олаётганини тушунишни қанчалар истардим» деган.\nУнинг саволига жавобни ушбу оятдан топамиз:\n«У осмонлару ерни беназир қилиб яратувчидир. Унинг хотини бўлмай туриб, боласи қандай бўлсин?! У ҳамма нарсани Ўзи яратди ва У ҳамма нарсани ўта билувчидир. Ана ўша Аллоҳ сизнинг Роббингиздир. Ундан ўзга илоҳ йўқ. У ҳар бир нарсанинг Яратувчисидир. Бас, Унга ибодат қилинг. У ҳар бир нарса узра вакилдир! Кўзлар Уни идрок эта олмас, У кўзларни идрок этар. У ҳар бир нарсани дақиқ ва нозик жойларигача билувчидир, ўта хабардордир» (Анъом сураси, 101-103-оятлар)\nКатегория: DUNYO YANGILIKLARI / ДУНЁ ЯНГИЛИКЛАРИ | Ko'rganlar:: 22 | Добавил: www.horazm.net | Теги: #uznews, #Yangiliklar, #xabarlar, #новости, #news, #newsuz, #habarlar, #Yangilik, #ahborot | Рейтинг: 0.0/0


ОТБ: Пандемия ва энерготашувчилар нархининг пасайиши Узбекистон иктисодий усишини секинлаштиради – Дарё уз Янгиликлар\nГлавная / Жамият / ОТБ: Пандемия ва энерготашувчилар нархининг пасайиши Узбекистон иктисодий усишини секинлаштиради\n04.04.2020\tЖамият Comments Off on ОТБ: Пандемия ва энерготашувчилар нархининг пасайиши Узбекистон иктисодий усишини секинлаштиради 54 Показы\nОсиё тараккиёт банкининг янги хисоботида айтилишича, коронавирус пандемияси хамда табиий газ ва мисга булган нархларнинг пасайиши туфайли 2020 йилда Узбекистон иктисодиётининг усиш суръати пасаяди. Шунга карамай, купрок микдордаги инвестициялар, саноат ва кишлок хужалиги сохаларининг ривожланиши туфайли 2021 йилда тикланиш руй бериши кутилмокда.\nОТБнинг Тошкентдаги офисидан Kun.uz`га маълум килишларича, муассаса Узбекистонда 2020 йилда ялпи ички махсулот 4,7 фоизга усиши, яъни олдинги йилги 5,6 фоизга нисбатан пастрок булишини прогноз килган.\nШу билан бирга, прогнозга кура, 2021 йилда ислохотлар натижасида кишлок хужалиги, саноат ва хизматлар сохаларида кескин усиш юз беради ва бу уз навбатида ЯИМ усиш даражасининг яна 5,8%га кутарилишига олиб келади.\n«Биз пандемия таъсирининг тулик куламини хали билмаймиз, бирок Узбекистон хукумати узининг ислохотлар дастурини куллаб-кувватлашга ва иктисодиётнинг тикланиши учун зарур булган вактни кискартиришга каратилган мухим чораларни курмокда», дейди ОТБнинг Узбекистондаги доимий ваколатхонаси директори Синди Малвичини.\nТаъкидланишича, Узбекистонга кириб келадиган инвестициялар 2020-2021 йилларда иктисодий усишнинг асосий омили булиб хизмат килиши кутилмокда.\n«Бу эса шахар инфратузилмасини ва ишлаб чикариш объектларини ривожлантиришга каратилган давлат бошчилигидаги инвестицияларнинг такомиллашиши натижаси булади.\nРоссия Федерациясида валюта кадрсизланиши пул утказмаларига салбий таъсир курсатганига карамай, иш хакининг вакти-вакти билан ошиб бориши ва инфляциянинг пасайиши хусусий истеъмолга ижобий таъсир килиши кутилмокда», – дейилади ОТБ хисоботида.\nУзбекистон Марказий банки инфляцион таргетлаш натижасида инфляция 2020 йилда 13 фоизга ва 2021 йилда 10 фоизга пасайишини прогноз килган. Натижада, ОТБ прогнозларига кура, фискал сиёсат катъийлашади ва сиёсатга асосланган кредит ислохотларининг олиб борилиши кредитлар усишини икки баробарга пасайтиради.\n«Бирок электр энергияси ва табиий газ нархларининг режа асосида кутарилиши, шунингдек, кишлок хужалигида нархларнинг тартибга солинишининг бекор килиниши инфляцион босимларнинг хосил булишига хисса кушади.\nЖорий хисобварак камомади бу йил 4,0 фоизгача ва 2021 йилда 3,5 фоизгача янада камайиши кутилмокда. Табиий газ ва мис экспорти 2020 йилда пасайиши кутилар экан, буларнинг урни олтин экспорти билан копланади.\nКишлок хужалигида олиб бориладиган таркибий ислохотлар, хизматлар ва саноат учун инфратузилманинг яхшиланиши ва табиий газга булган ташки талабнинг ошиши натижасида 2021 йилда экспорт кенгайиши лозим», – дейилади хисоботда.\nОТБ Узбекистон бозор иктисодиётига утиш ислохотларини олиб бораётгани сабабли инфляцияни пасайтиришга каратилган саъй-харакатларни давом эттириш зарур, деб хисоблайди.\nБанк таклифига кура, кредит бозорини янада кучайтириш, электр энергияси ва бошка коммунал хизматлар нархларининг узгариши кам таъминланганларга салбий таъсир килмаслиги учун максадли компенсациялар куллаш лозим.\nХисоботда, шунингдек, инфляциянинг олдини олиш учун Хукуматга транспорт, таълим ва согликни саклаш сохаларида хусусий секторнинг иштирокини рагбатлантириш оркали ракобатни ривожлантириш ва импорт махсулотлари нархларнинг ошишига йул куймаслик учун божхона расмийлаштирув жараёнларини такомиллаштириш катъий тавсия этилган.\nЭслатиб утамиз, Узбекистон коронавирус пандемияси туфайли бюджетни куллаб-кувватлаш учун Осиё тараккиёт банкидан 1 млрд долларгача микдорда маблаг ажратишни сураган.


Бироздан сўнг Истомин Нур-Султан турнири яккалигидаги иштирокини бошлайди / Olamsport.com\n12:27Фьюри - Уайлдер жангидаги зарбалар статистикаси эълон қилинди\t2 12:06UFC Fight Night 168. Кечанинг марказий жанги тўлиқ давом этди\t0 11:45Осиё чемпионати. Бугун яна 5 нафар эркин курашчимиз гиламга чиқади\t0 11:24А Сериянинг 3 ўйини коронавирус сабаб бошқа кунга кўчирилди\t0 11:03Фьюри Уайлдерни «тахт»дан ағдарган баҳсдан ФОТОГАЛEРEЯ\t1 10:42Уайлдер ва Фьюри ўртасида узоқ кутилган жанг муддатидан олдин якунланди + ФОТО\t19 10:17Марсель. Циципас финалга йўл олди\t0 09:56Месси "гол+пас" тизимида 1000лик довонни забт этди\t0 09:35Беринчик ўз ватанида чемпионлик камарини ҳимоя қилди 0 09:14Симона Халеп Дубайни забт этди\t0 08:53Улуғбек Собиров Украинада кучли рақибга қарши рингга чиқди\t0 08:32АПЛ. Турнинг марказий учрашувида "Манчестер Сити" ғалаба қозонди\t0 08:03UFC. Зубайра Тухугов навбатдаги жангини ўтказди\t0 07:44“Амирсой” тоғ-чанғи курорти яна бир йирик мусобақага мезбонлик қилди\t0 07:23Оммавийлик. Тошкент туманида спорт тадбирлари ўтказилди ФОТОРЕПОРТАЖ\t0\n02 окт 14:55\nБироздан сўнг Истомин Нур-Султан турнири яккалигидаги иштирокини бошлайди\nТеглар : ТеннисИстоминНур-Султан\nХабар берганимиздек, Қозоғистоннинг Нур-Султан шаҳрида теннис бўйича "Челленжер" туркумига кирувчи турнир давом этмоқда.\nМусобақада мамлакатимизнинг биринчи ракеткаси Денис Истомин ҳам ўз маҳоратини намойиш этяпти. Ҳамюртимиз жуфтлик баҳсларидаги ғалабасидан сўнг бугун яккаликда ўз омадини синаб кўради. Дениснинг рақиби германиялик Юлиан Ленц бўлади.\nТаққослаш учун, Денис Истомин айни пайтда ATP рейтингида 164, Ленц эса 264-ўринни эгаллаб турибди. Яъни, Истомин рейтинг жадвалида рақибидан роппа-роса 100 поғона юқорида жойлашган. Теннисчилар шу кунгача кортда ўзаро тўқнаш келишмаган.\nДубай. Халеп иккинчи финалчи 0\nТим Rio Open турнирдан сўнг Федерерни ортда қолдириши мумкин 0\nЖўрабек Каримов Актобедаги мусобақа чорак финалида кортга чиқди 0


ДАВЛАТ БОЖХОНА ҚЎМИТАСИДА КИТОБ ЯРМАРКАСИ ТАШКИЛ ЭТИЛДИ\nЎзбекистон Республикаси Қуролли Кучлари ташкил этилганлигининг 27 йиллиги арафасида юртимизда ватанпарварлик ойлиги давом этмоқда. Шу муносабат билан Давлат божхона қўмитасида Матбуот ва ахборот агентлиги билан ҳамкорликда китоб ярмаркаси ташкил этилди. Бу ҳақда ДБҚ матбуот хизмати хабар берди.\nМазкур ярмаркада “Ўзбекистон” НМИУ, Ғафур Ғулом номидаги НМИУ, “Ўқитувчи” НМИУ, “Ўзбекистон миллий энциклопедияси” давлат илмий нашриёти ҳамда Чўлпон номидаги НМИУлар 500 номдаги 2000 дан ортиқ китоблар билан қатнашяпти. Божхона хизмати ходимларининг китоб мутолаасига қизиқишлари баланд эканини уларнинг иштироки ва кайфиятидан ҳам билиб олиш мумкин.


Хокисорлик хосияти — Notiqlik san'ati — Rahimboy Jumaniyozov rasmiy sayti\nNotiqlik san'ati - Rahimboy Jumaniyozov rasmiy sayti > НАЗМ-У НАСР > Хокисорлик хосияти\nin НАЗМ-У НАСР\nУ нимаики иш қиладиган бўлса холислик билан беминнат бажаради. Унинг қалбида қўлингдан иш келадими, ёрдам бер, одамларни хурсанд қил деган даъват дил амрига кўчгандек, каминадан анча ёш бўлишига қарамасдан, ўткинчи дунё фалсафасини сиз-у биздан олдин идрок этгандек гўё. Инсоннинг юзу кўзидаги табассум ва кимнингдир фаолиятидаги ютуқларни кўрса, эшитса, ўша куни ундан шод инсон йўқ. Ширин сўзи ва билдирадиган дил изҳори ёхуд табриги тайёр. Ижтимоий тармоқлар ёхуд ўзининг муаллифлик сайти орқали дарҳол ўз муносабатини билдириб бошқаларнинг ҳам табрикларини етказишга қобил бўлган, ҳеч қандай тамаъ ёки манфаатни кўзламайдиган содда, самимий, муҳими, камтарин инсон. Ҳаммани ўзига дўст тутади. Республикамиз ҳаётидаги маънавий-маърифий жараённи иқтидорли журналист, фотомухбир, видеомуҳандис сифатида ёритадиган, санъат ва маданият ходимларининг ишончини оқлаб уларни қизғин фаолиятга чорлай оладиган истеъдод соҳиби. Бу инсон сиз ва бизни қадрлаб қадр топишни ният қилган ўзимизнинг Музаффарбек Муҳаммадназардир. Унинг назму насрга табъи ҳам баланд, бадиий ижодга уқуви юқорилигини назмий ва насрий битикларидан англадим. Гапни чўзиб нима қиламан. Яхшиси, унинг қуйидаги битта ҳикоясини ўқиш асносида ўзингиз баҳо беринг.\nЭҳтиром ила Раҳимбой Жуманиёзов ва Баҳриддин Муқимов.\nВаъда бериб қўйганим учун, ўғилчамни циркка обордим. Томоша кўриб ўтирганимизда ёнимда ўтирган киши мен билан қуюқ саломлашиб қолди. Одоб юзасидан ҳол-аҳвол сўрашдим-у, очиғи, уни мутлақо танимаганим учун бироз ўнғайсизландим. Ўғлим эса саҳнадаги шерларга оғзи очилганча тикилиб ўтирарди.\nНавбатдаги томошада кўзбойлоғичлик санъати бошланди. Чап томонимдаги ўриндиқда ўтирган бояги киши яна менга гапирди:\n– Ҳа, буларнинг ҳамма сири менга маълум. Кўраяпсизми, кўзбойлоғичнинг ёрдамчиси беш метрча нарида шам кўтариб турибди. Фокусчи ҳозир кўзим билан шамни ёндираман, деяпти. Аслида, шамнинг пилигига махсус кимёвий суюқлик шимдирилган. Ёрдамчиси эса унинг ишораси билан иккинчи қўлидаги кимёвий кукунни сездирмай шам устидан сочгач, икки модда реакцияга киришади ва шам ёнади.\nЎнг тарафимдаги ўғлим унинг гапини эшитиб, бизга қараб юзланди:\n– Демак, буларнинг ҳаммаси ёлғон экан-да. Шунча одамларни алдашаркан-да!\nБунга жавобан билағон қўшним буларнинг бари томошабинларнинг нигоҳини чалғитиш, моҳирона уддабуронлик экани хусусида эринмай маъруза ўқий кетди.\nБирор нарса томоша қилаётганимда кимдир ёнимда вайсаб турса, ғашим келади. Шунинг учун қўшнимга юзландим-да, иложи борича хушмуомалалик билан гапиришга уриндим:\n– Томоша тугагунча жимгина ўтирсангиз, илтимос!\nУнинг ташқи кўриниши афтодаҳол эди: кўзлари киртайган, юзлари ич-ичига ботиб, ёноқлари туртиб чиққан, юпунгина кийинган, соқоллари олинмаган.\n– Мени танимадингиз, а?\n– Йўқ, ўйлайманки, биз таниш эмасмиз. Сиз чамаси, мени ким биландир адаштирдингиз. Маъзур тутасиз!\nУ бошини сарак-сарак қилиб, миғида кулди:\n– Ҳечам адаштирганим йўқ. Хотирангиз ёмон экан. Мен бир маротаба кўрган одамимни ўн йилдан кейин ҳам танийман.\n– Энди, ҳарҳолда, хотирани мустаҳкамлаш ҳақида маъруза ўқимассиз, деб умид қиламан, – дедим унинг гапларини эшитишга тоқатим йўқлигини яширмасдан,.\n– Ҳа, қаёқдан била қолдингиз, мабодо телепат эмасмисиз? Ичимдагини бирпасда топа қолдингиз, а?! – деди у ҳам кесатиб.\nОрага бир муддат жимлик чўккач, у яна гап бошлади:\n– Бундан роппа-роса етти йил аввал мен ҳақимда газетангизга мақола ёзгандингиз, Мухтор ака. Илк танишувимиз эса ҳамкасбингиз Салим Сатторовнинг уйидаги суннат тўйида бўлганди. Сиз менинг кўзбойлоғичлик санъатимга қойил қолганингизни айтиб, мени таҳририятга чақиргандингиз.\nЭ, ҳа, энди эсладим! Ўшанда бу киши ялтироқ қора костюм кийиб олган, капалаксимон бўйинбоғ тақиб, бошига цилиндрсимон қалпоқни қўндириб олганди. Унинг гуруҳида акробатлик ўйинлари, оловли ҳалқалардан сакраб, синган шишалар устида ялангоёқ юришлари билан томошабинларнинг олқишига сазовор бўлган соҳибжамол аёл ҳам бор эди. Ўша кўзбойлоғич акробат жувонни у бизга «хотиним” деб таништирганди. Ёпирай! У одам тўлачадан келган одам эди-ку. Рўпарамдаги нусха эса қоқ суякнинг худди ўзгинаси! Наҳотки… шу одам бир пайтлар машҳур кўзбойлоғич сифатида донг таратган Карим Илёсов бўлса?!\n– Ҳа, худди ўша Карим Илёсовман! Ҳечқиси йўқ, хижолат бўлманг! Мени ҳозирги аҳволимда раҳматли туққан онам ҳам танимаган бўлармиди, эҳтимол.\n− Аммо, кўнглингизга олманг-у, қандай қилиб…\n– Бундай аянчли аҳволга тушиб қолганимни билмоқчисиз, шундайми? Майли, томоша тугасин, сизга барчасини батафсил гапириб бераман.\nУ «гапим тамом” дегандек, мендан кўзини узиб, саҳнага қаради-да, негадир қовоғини уйиб олди. Боягина асабимга тегаётган одам энди менда ачиниш ҳиссини уйғотибгина қолмасдан, қизиқишимни ҳам орттирганди.\nИчимда «Сабрнинг таги сариқ олтин”, дедим-у талқон ютгандек жимгина ўтиравердим.\nНиҳоят, томоша тугаб, томошабинлар ўринларидан туришиб, цирк биносини тарк эта бошладилар. Мен қўшнимга саволомуз боқдим.\n– Ҳа, юринг. Фақат бирор жойга кириб, тамадди қилиб олсак. Бамайлихотир ўтирамиз ва бафуржа гаплашамиз.\nМен «тушунарли”, дегандек бош ирғаб, ўғлимни қўлидан етаклаганча, ташқарига йўналдим. Ҳамроҳим ортимдан эргашди. Шу яқин атрофдаги «Ҳилола” ресторанига таклиф қилдим, аммо Карим Илёсов бош чайқади.\n– Ҳозир ресторанларда ўтиришга қурбим етмайди. Бирорта оддийгина ошхонами, қаҳвахонагами кира қолайлик.\n– Меҳмон қилмоқчиман сизни, Каримбек, ҳақини ўзим тўлайман, бу ёғидан хотирингиз жам бўлсин.\n– Ўзим ҳам тамадди қилиб олмоқчи эдим, барибир. Циркка кеч қолмай, деб ишдан шошиб чиқдим, овқатланишгаям фурсатим бўлмаганди. Баҳонада биргаликда қоринни тўйдирамиз.\nРесторанга кириб, жойлашиб ўтириб олганимиздан кейин, официант қиз олдимизга келтириб қўйган таомнома рўйхатига қараб қовурилган жўжа, ўн беш сих кабоб, бир шиша ароқ, яхна ичимлик буюртма қилдим.\nОта-боболаримиз айтган «Аввал таом, баъдаз калом” мақолига риоя қилиб, овқат чоғида ортиқча саволлар бергим келмади. Келтирилган таомларга ютоқиб тикилаётганидан меҳмонимнинг қорни очлиги, анчадан бери тансиқ овқат емагани сезилиб турарди.\n– Қани, тортинмай, бошланг, ҳужумни бошладик! – деб ҳазиллашиб, дастурхонга ундадим.\nКарим Илёсов аввал бироз тортиниб турди-да, сўнг олдидаги таомларни иштаҳа билан ея бошлади. Стол устида турган ароқни олдим-да, қадаҳларга қуйдим.\n− Қани, Каримбек, саломат бўлайлик! Шунинг учун, қани, бир олайлик-чи!\nШиша яримлагач, оч қоринга ичилган ароқ ўз таъсирини кўрсатди. Бир пайт қарасам, Каримнинг кўзлари жиққа ёш.\n– Мен… мен.. етимчаман, ғирт етимчаман, ака! Ҳеч кимим йўқ! – дея кўкрагига муштлаб, ҳўнг-ҳўнг йиғлаб юборса бўладими!\nХудо раҳмат қилгур Ҳожибой Тожибоевдан айримлар ичиб олса «Етимман”, деб йиғлашини эшитгандим-у, аммо кўрмаганим учунми, Каримнинг бу ҳолатини кўриб, ноқулай аҳволга тушиб қолдим.\n– Каримбек, ўзингизни босиб олинг! Атрофдагилар бизга қарашаяпти, – дедим уятдан ерга киргудек бўлиб.\nАгар шу ҳол давом этса, официант билан ҳисоб-китоб қилиб, ўрнимдан туриб кетвораман, деб тургандим, йўқ, ҳайтовур, Карим қандай «лов” этиб ёнган бўлса, шундай «пов” этиб ўчди.\n− Кечирасиз… Ўзимни бир лаҳза тутолмай қолдим. Бўлди… ўтиб кетди, кечиринг! Ака, яна бир қадаҳдан ичиб олайлик… Ваъдам эсимда, сизга бошимдан ўтказганларимни гапириб бераман.\nЯна бир қадаҳни бўшатганимиздан кейин, Карим чиндан ҳам кўрган-кечирганларини бир бошдан гапира бошлади.\n− Лобар билан вилоятга уюштирилган гастролдаги сафарларимизнинг бирида танишиб қолгандим. Таклифимга кўра у мен ижодий раҳбар бўлган сайёр цирк гуруҳимизга қўшилди. Биргаликда ишлай бошладик. Мен ўша пайтлари жуда кўп пул тўплашни, қисқа фурсат ичида беҳад бойиб кетишни орзу қилардим. Шу орзуйимга етиши учун жон-жаҳдим билан ҳаракат қилардим. Назаримда, бой бўлиб олсам бас, ўз-ўзидан бахтли бўлиб қоладигандек эдим. Афсуски… Хуллас, Лобар акробатик ўйинлари, шиша синиқлари устида ялангоёқ юришлари билан ҳаммани ўзига маҳлиё қилиб олганди. Вилоятларга сафарга борганимизда, анқайиб, оғзини ланг очиб қолган томошабинларга кўзбойлоғичлик санъатимни кўрсатардим. Томоша орасида эса кўзларини шамғалат қилиб, айримларининг чўнтакларини «тозалаб” қўярдим. Қарабсизки, кўз очиб-юмгунча анойиларнинг чўнтакларидаги пуллар, бармоқларидаги тилла узуклар, бўйинларидаги занжирлар менинг чўнтагимга ўтиб қоларди. Лобарнинг мухлислари ва шайдолари кўплиги менга қўл келарди, айниқса содда довдирларнинг унга суқланиб тикилиб қолишлари айни муддао эди. Негаки, бундай пайтда улар ҳушёрликни унутиб, чалғиб қолардилар, менинг моҳир ва эпчил қўлларим ҳеч кимга билинтирмай, ўз ишини бажарарди. Бундан ўз мақсадим йўлида фойдаланишни ўйлаб қолдим. Ҳозир-ку унга яхшигина ҳақ тўлаб турибман. Аммо мендан кўра кўпроқ пул тўлайдигани топилиб қолса, қушча қўлдан учиб кетиши тайин эди. Бундан ташқари, унинг турмушга чиқиб кетиш эҳтимоли ҳам ниятларимни чиппакка чиқариши аниқ. Шунинг учун, ўйлай-ўйлай, унга уйланиб олишга аҳд қилдим. Шундай қилсамгина, кўзлаган режаларим тўла амалга ошарди. Бир қарорга келганимдан сўнг, узоқ ўйлаб ўтирмай, унга севги изҳор қилдим. Аслида, уни мутлақо севмасдим. Йигитлар билан ҳиринглашишлари, ўзини енгилтаклардек тутишидан жаҳлим чиқса-да, асосий даромадимиз манбаи бўлгани учун, унга қаттиқ гапиролмасдим. У ҳам кўп ноз қилиб ўтирмай, дарровгина рози бўлди. Мен уни осонгина лаққиллатганимдан ич-ичимдан роса суюндим! Ана энди пул деганлари, сиз бир пайтлар газетангизда таърифлагандек, «сеҳрли қўллар” воситасида оқиб келавериши турган гап эди.\nАммо… Кўп ўтмай, соддагина бўлиб кўринган, аслида эса маккора Лобар мени чув туширгани маълум бўлиб қолди. Ҳа… тўйимизнинг биринчи висол кечасидаёқ унинг бокира эмаслиги аён бўлди. Ғазабим қанчалик жўш урмасин, ҳаммасини ичимга ютишга мажбур бўлдим…\nТурмуш қурганимиздан кейин унинг бошқа эркаклар билан кулишиб гаплашишлари энди менда рашк туйғусини уйғота бошлади. Худди атрофимдагилардан кўпчилиги унинг беҳаёлигини биладигандек, хотиним ҳам уларга қўшилиб, биргаликда устимдан мазах қилиб кулишаётгандек туйила бошлади менга. Унга бир-икки бор бу хусусда гап очганимда, кетиб қолишини писанда қилгач, даромадим манбаидан ажралгим келмай, тишимни тишимга босишимга тўғри келди.\nҲадемай, орадан бир йил ўтар-ўтмас, қизчалик бўлдик! Эндиликда у қизалоғимизга қараши керак эди. Шу туфайли, уни гастролларга бирга олиб кета олмасдим. У уйда чақалоқ билан ёлғиз қолганда, юрагимни шубҳа-гумонлар кемирар эди. Уйга чарчаб қайтганимда, у менга аччиққина қаҳва тайёрлаб берар, қаҳвани ичганимдан кейин уйқум қочиши ўрнига, негадир донг қотиб, ухлаб қолардим. Қаҳва, аслида, уйқуни қочиришини кейинчалик билиб олдим. Етимхонада ўсганим учун, авваллари қаҳва ичмаганим учун, унинг хусусиятидан бехабар эдим.\nКунларнинг бирида, Бухоро вилоятидаги гастролимиз одам гавжумлиги боис, уч-тўрт кунга чўзилиб кетадиган бўлиб қолди. Чипталар сотилиб бўлингани учун, хотинимга қўнғироқ қилиб, яна бир-икки кун Бухорода бўлишимни, хавотирланмаслигини айтдим. Кечга бориб, суякларим зирқираб оғриганча, пайларим, томирларим қаттиқ тортишиб қолди. Миямда эса, чидаб бўлмас даражада кучли санчиқ пайдо бўлди! Оғриқ қолдирадиган дорилардан анальгину баральгинлар ҳам наф бермади. Нима бўлаётганига тушунолмасдим. Оғриқларга зўрға чидаб, бир амаллаб уйга етиб келганимда, қўшни хотиннинг гапи ҳаммасидан ошиб тушиб, дардимга ўн чандон дард қўшди.\n– Каримбой, хотинингизни тўғри йўлга солсангиз бўлмайдими? Қанақа эркаксиз? Йўқлигингизда, уйингизга ҳар хил эркаклар келиб, ярим кечагача магнитофонни варанглатиб қўйишадими-ей, тапир-тупир қилиб, билмадим, қувлашмачоқ ўйнашадими-ей, ўйинга тушишадими-ей. Ҳар ҳолда эркаксиз, ғурурингиз борми ўзи?!. Бор гапни очиқ айтганим учун мендан хафа бўлманг.\nЭшикни калит билан очиб кирдим-у важоҳат билан хотиним ётган хонага кирдим. Иккаламиз қаттиқ жанжаллашиб кетдик. Мен ундан уйда бўлмаган пайтларим келиб-кетадиган эркаклар кимлигини сўраганимда, хотиним уввос солиб, йиғлашга тушди.\n– Биламан, кимдир кўролмасдан, сизга мени ғийбат қилган. Эрим «Қаёққа боргандинг?”, демасин, қўни-қўшни гапирмасин, дея, уйдан остона ҳатлаб кўчага чиқмасам ҳам гап қиладиганлар топиларкан-да! Қўшнилар бизнинг яхши топиш-тутишимизга ҳасад қилишади, наҳотки шуни тушунмасангиз? Сиз миш-мишларга қулоқ солаверинг, қулоғингизга лағмон илдираверинг! Хотинингиз шаънини булғашса, мени ҳимоя қилиш ўрнига, индамай эшитаверинг. Камига мен билан жанжаллашинг! Тўй куни мени кечирганингиз учун сизга умрбод вафодор хотин бўлишга аҳд қилганман. Бундан сўнг биров билан юрсам Худо урсин, деб ичган қасамим ёдингиздами? Мен ёш эдим, алдандим, менга уйланаман деган йигит қамалиб кетди. Ишонинг, тўйимиздан кейин сизга хиёнат қилганим йўқ! Худо урсин агар ёлғон гапираётган бўлсам!\nХотинимнинг артистларга хос сохта кўз ёши тўлиб турган кўзларига ишонқирамай қарасам-да, исботим йўқлиги учун индолмадим.\nНавбатдаги гастролимиз Хоразмда ўтказиладиган бўлди. Сайёр гуруҳимиз билан бирга боргандик. Айрим техник носозликлар сабабли томоша қолдирилди ва бизни таклиф қилган киши келишувимизга асосан, келишилган пулларни санаб бергач, ҳаммамизни бир танишининг тўйига таклиф қилди. Тўй бўлаётган хонадонда ҳам томоша кўрсатиб, пул ишлаб олишимиз мумкин эди. Гуруҳимизнинг бир қисми тўйга, қолганлар эса, шу жумладан мен ҳам, уйимизга жўнадик.\nУйга тонг саҳар, соат тўрт-тўрт яримларда етиб келиб, ичкарига кирганимда… не кўз билан кўрайки, ётоқхонадаги каравотда хотиним бегона эркакнинг қучоғида ётар, қизчамиз эса, бешикда ухларди. Лобар онадан туғилгандай, Момо Ҳавонинг «либоси”да ётганди.\nМен эркакка ташландим ва унинг юз-кўзига аямай ура кетдим. Лобар қўққис чўчиганча уйғониб кетиб, қўрқувдан қичқириб юборди ва унга қўшилиб, қизимиз ҳам йиғлай бошлади. Эркак мендан кўра анча бақувват ва гавдали эди. Мен тинмай тушираётган зарбалардан бир зумда ўзига келиб, менга жавоб қайтарди. Аввало, ётган жойида, қорнимга тепиб, мени деворнинг у четига улоқтириб юборди ва кескин ҳаракатлар билан ўрнидан сапчиб туриб, кафтининг қирраси билан томоғимга ва бўйнимга кучли зарба билан урди. Камига қорнимга қаттиқ тепди. Сўнгра, сочимдан ушлаб олиб, бошимни деворга ура кетди. Кўз олдим қоронғулашиб, кўнглим озди, ҳамма ёғим кетма-кет аёвсиз тушаётган мушт ва тепкилардан қаттиқ оғрирди. Оғриқнинг зўридан инграб тўлғанганча, ерда чўзилиб ётардим. Эркакни Лобар келиб тўхтатмаганда, билмадим, охири нима бўларди.\nЭркак истеҳзоли тиржайиб, менга пўписа қилди:\n– Ўв, дайди кўзбойлоғич, гапларимни диққат билан эшит! Лобар менинг маъшуқам эди. Лекин сенга ўхшаган бир ҳезалакни ўлдириб қўйиб, қамалиб кетгандим. Ҳозир кўрганларингни унут, бўлмаса, миянгни пачоқлаб қўяман, кейин ё хотирангдан айриласан, ё бўлмаса ақлдан озасан, тушундингми, хунаса?!\nХиёнаткор Лобар эса бир чеккада ғолибона, беписанд қиёфада, қўлларини икки белига тираганича, оғзининг таноби қочиб, илжайиб турарди.\nХуштори уйдан чиқиб кетгач, хотиним тепамга келиб, менсимаган оҳангда гап бошлади:\n– Сенга бир ҳақиқатни айтайми? Сенга доим қаҳва тайёрлаганимда, қорадори қўшардим. Сен ўзинг билмаган ва истамаган ҳолда гиёҳванд бўлиб қолгансан. Ўликдай сасиб ётганингда мен мазза қилиб маишат қилардим, билдингми? Нега бу гапларни қўрқмай айтаяпти, деб ҳайрон бўлаётгандирсан, а? Чунки, сени энди йўқ қиламан! Мени ушлаб олмаганингда, тинчгина масхарабозлигингни қилиб яшайверган бўлардинг.\nҚизимнинг тинмай йиғлаётгани, Лобар унга аҳамият бермаётгани баттар асабимга тегарди. Ўрнимдан туришга ҳолим йўқ эди. Жисмоний зарблардан ҳам кўра, бу айтилган гаплар юракка урилган ханжардай оғирроқ эди.\n– Қизимизни эмиз, сен билан кейин гаплашаман, – дедим зўрға.\nЛобар хо-холаб кулди:\n– Қизимиз дейсанми? Қанақасига бу сенинг қизинг бўлсин? Сен нафақат ўғри, киссавур, муттаҳамсан, балки банги ҳамсан! Боя гапимни тушунмадингми? Нашавандлардан бола туғилмайди. Эрлик бурчингни бажара олмай қолганингга қанча бўлганини бир эслаб кўр-чи?\nБу гапларга ортиқ дош беролмадим! Бор кучимни тўплаб, ўрнимдан ирғиганча сакраб турдим-у, уни ўласи қилиб саваладим ва «бу уйни энди елкамнинг чуқури кўрсин”, деганча, уйдан бош олиб, чиқиб кетдим. Бироқ ўша куниёқ милиция ходимлари томонидан ҳибсга олиндим.\nКалтак еган Лобар милицияга қўнғироқ қилиб, ўғри, киссавурлигимни айтибди ва мен чиндан ҳам томошабинлардан ўмарган нарсаларим, жумладан, тилла тақинчоқларни дадилий ашё сифатида топширибди. Лекин унинг берганлари, йиққан бор бисотимнинг ўндан бири эди, холос. Буни тергов пайтидагина билдим. Қолганини ўзи қаергадир яширган. Яна у: «Эрим гиёҳванд, вос-вос бўлиб қолган, бўлар-бўлмасга рашк қилиб, мени ҳар кун уради, хўрлайди. Кўзига уйда бегона эркак юргани кўринармиш. Бу галлюцинация, қорадорининг таъсири эканлигини ҳар қанча тушунтиришга уринсам ҳам, тушунмаяпти”, – дея нолиганча кўз ёш тўкиб, мен истеъмол қиладиган «қорадориларим”ни ҳам «яшириб қўйган жойимдан” топиб берибди.\nНаркология экспертизаси ўтказилди, қонимда гиёҳванд моддаси мавжудлиги ўз тасдиғини топди. Ўғрилик, гиёҳвандлик, қасддан тан жароҳати етказишда айбланиб ўн беш йилга озодликдан маҳрум қилиндим. Амнистияга тушиб, етти йил деганда, шу бугун озодликка чиқдим. Қамоқхонада бироз пул беришганди. Борар ерим бўлмагани туфайли мен неча йиллар мобайнида соғинганим, қадрдон циркка келгандим. У ерда сизни учратдим. Менинг қайғули қиссам шу, Мухтор ака…\nБир пайтлар ўзим мақтаб ёзган қаҳрамоним Карим Илёсовга жудаям ачиниб кетдим. Бечора… қанча азоб ва уқубатларни кўрибди.\nВақт алламаҳал бўлиб қолганди. Официант билан ҳисоб-китоб қилгач, ҳамроҳимдан бу кеча қаерда тунашини сўрадим.\n– Очиғи, бирорта уйни ижарага оламан, деб ўйлагандим. Кейин ишга кирмоқчи эдим. Циркдан кейин уй қидирмоқчи эдим. Суҳбатимиз чўзилиб кетиб, кечга қолиб кетдим. Бунинг устига кайфим бор. Ким ҳам мендек маст одамни кечқурун уйига киритарди? Кўчада тунаб қолсам керак.\nМен учун вақт ажратган эски танишимни кўчада қолдиришга виждоним йўл қўймасди. Лекин уни уйга таклиф қилиш ёки қилмасликни ҳам билмай, иккиланаётгандим.\n– Майли, раҳмат сизга! Сиз туфайли бугун тўйиб овқатландим. Мени қўяверинг. Ўйламанг. Менга ишонмаётганингизни, уйингизга бир кечагагина меҳмон қилишдан чўчиётганингизни сезиб турибман. Лекин билиб қўйинг, мен тузлиғимга тупурмайман. Ўғирлаган бўлсам, мутлақо нотаниш одамларникини ўғирлаганман. Буларни сизга айтмаслигим ҳам мумкин эди. Хайр. Яхши боринг.\nУнинг мунғайиб қолганини кўриб, баттар ичим ачиди. «Ўзингга эҳтиёт бўл, қўшнингни ўғри тутма”, деганлар. Эҳтиёткорлик чораларини кўриб қўйсам, нима ҳам қила оларди? Қолаверса, ўзи ҳам еган тузлиғимга тупурмайман, деяпти-ку, деган фикрлар кўнглимдан ўтди.\n– Юринг уйга! Сизни бу аҳволда кўчага ташлаб кета олмайман. Бир кечага бизникида тунаб қоласиз. Фақат эртага бошқа ердан ижарага уй топасиз, келишдикми? – дедим унга.\nКарим қувониб кетди:\n– Раҳмат, Мухтор ака! Яхшилигингизни ўла-ўлгунимча унутмайман!\nТакси тўхтатиб, уйга етиб келгунимизча, йўлда ўғлим ухлаб қолди. Уни қўлимга кўтариб олиб, машинадан тушдим ва меҳмонни уйга бошлаб кирдим. Хотиним бизни пойлаб ўтирган экан.\n− Дадажониси, яхши келдингизми? Овқатни иситиб келайми, боя оч кетгандингиз, – деди у ғамхўрлик билан.\nМен овқатланиб келганимизни айтдим. Меҳмондан ҳам мезбон сифатида сўраб қўймаслик ўзбекчиликка тўғри келмас, деган андишада сўрадим:\n– Сизнинг қорнингиз қалай? Овқатлангингиз келаётган бўлса, тортинманг, бехижолат айтаверинг.\n− Қорним-ку тўқку-я, аммо аччиққина чой бўлса, йўқ демасдим. Малол келмаса, албатта. Бўлмаса, зарур эмас, – деди Карим тортиниб.\n– Ўзим ҳам юзта-юзтадан кейин бош оғриғини қолдириш ва кайфим тарқаши учун чой ичмоқчи бўлиб тургандим. Хотин, бир чойнак аччиққина чой дамла.\nЧой дамлаб келингач, ошхонага ўтдим-да, секин хотинимга шивирладим:\n– Хотин, бу одам эски танишим, лекин айтиб қўяй, қўли эгри. Эҳтиёт бўл. Тилла-пиллаларингни юзада қолдирма, жавонга яшириб, қулфлаб қўй. Иложи бўлса, эрталабгача ухламасликка ҳаракат қилайлик. Ким билсин, тағин, телевизор ёки бошқа бирор қимматбаҳо нарсани ярим кечаси кўтариб кетмасин.\nШиринликларни ликопчага жойлаётган хотинимнинг ранги қув ўчиб кетди.\n– Вой, дадаси, тағин бизни бир бало қилиб кетмасин. Бунақа ўғрилар одамларнинг нарсасини ўғирлаб, ўзларини сўйиб кетишгани ҳақида кўп ёзишади. Бекор олиб келибсиз.\n– Бўлди, бўлди, ваҳима қилаверма! Хотин зоти ўзи шу, пашшадан фил ясайди. Мен борман-ку, нимадан қўрқасан? – деб уни тинчитдим.\nМеҳмонхонага кириб, Карим билан биргалашиб чой ичдик. Унга бошқа хонада жой тайёрлаб, ётишга ҳозирландик.\nЧироқни ўчирдик, аммо мен ухламаслигим керак. Хотинимни секин туртгандим, у шўрлик чўчиб кетди.\n− Тсс! – бармоғимни лабимга теккиздим. – Қўрқма. Ухламаяпсанми?\n– Йўқ, дадаси.\n– Тиллаларингни қулфлаб қўйдингми?\n– Ҳа. Пулларниям қулфлаб қўйдим. Хотиржам бўлинг.\n– Ундай бўлса, яхши.\nШунча ухламасликка уринаман, аммо қовоқларим ўз-ўзидан оғирлашиб, юмилиб кетаверди.\n…Бир маҳал кўзимни очсам… тонг ёришган! Хотиним ёнимда, юзида дастрўмол, қимирламай ётибди. Нафас олаётган-олмаётгани сезилмайди. Ўтакам ёрилгудек қўрқиб кетдим!\n– Ҳой, хотин, тур! – дея елкасидан силкитдим.\nХотиним аранг кўзини очди-ю нимадир эсига тушгандек, кўзлари мошдек бўлиб кетди:\n– Вой! Дадаси! Ўғлимиз қани?\nЮрагимни ваҳм босиб, югурганча ўғлим ётган хонага кирсам, у пишиллаб ухлаб ётарди. Карим ётган жойга қараб югурдим. У… йўқ эди. Хотиним йиғлади.\n– Дадаси, кеча ярим кечаси ҳалиги ер ютгур хонамизга пусиб кирди. Мен сизни уйғотдим, турмадингиз. Қўрқиб кетдим. У пичоқ ўқталиб, товушимни чиқарсам, иккаламизни ҳам сўйишини айтди. Кейин бурним аралаш оғзимга аллақандай сассиқ, ҳўл дастрўмолни босди. Сўнгра нима бўлганини билмайман… – деди йиғидан ҳиқиллаб.\n– Нарсаларни қаерга беркитгандинг? Юр, қарайлик-чи, балки тополмагандир ё очолмагандир, – дедим ишончсиз оҳангда охирги умид билан.\nХотиним жавонни очганида… жавон бўм-бўш эди!\nДастурхон устида аллақандай қоғоз турарди. Уни қўлимга олиб, хотинимга тайинладим:\n– Тез, милицияга қўнғироқ қил! Уйимизни ўғрилаб кетишганини айт! Мен унгача у нималарни ёзганини ўқиб тураман! Имиллама, тез бўл!\n– Вой, сурбетлигини қаранг, а! Ҳали хат ҳам ёзибдими?\n– Гап сотмасдан, тезда қўнғироқ қил! Чоп!\nМен хатни ўқишга тутиндим.\n«Мухтор ака! Ўрганган кўнгил ўртанса қўймас, деганлари рост экан. Сизни нарсаларингизни шип-шийдон қилиб кетиш ниятим йўқ эди. Аслида, чиндан ҳам бирорта уй топиб, эгасидан ижарага қўйишини сўраб, унга уйқу дори бериб, нарсаларини ўғирламоқчи бўлгандим. Шунинг учун аввалдан уйқу дори ва керакли нарсаларни қолган-қутган пулимга сотиб олгандим. Бахтимга сиз учрадингиз. Ошхонага чиққанингизда хотинингизга мени ўғри, деб ёмонлаганингиз қулоғимга чалинди. Бўрининг оғзи еса ҳам қон, емаса ҳам. Хотинингизга тиллаларингни яшир, деганингизни эшитиб, жаҳлим чиқди. Яхшилик қилиб, қорнимни тўйдирганингиз, уйингиздан жой берганингиз қаерда қолди-ю, ишончсизлик сабаб, мени ўғрига чиқарганингиз нимаси! Берган тузингизга рози бўлинг! Тилла тақинчоқлар ва пулларингиз бус-бутун, ёстиғингизнинг тагида. Ҳеч нарсангизни олганим йўқ. Омон бўлинг!”.\nХонага кириб, шоша-пиша ёстиғимни кўтардим. Хотинимнинг тилла узуги, зираклари, бўйнига иладиган занжири ва пуллар турганди.\n– Хотин, тез кел! – дея қувонганимдан бақириб юбордим. Ҳовлиқиб югуриб кирган хотиним қимматбаҳо нарсаларни кўриб, йиғлаб юборди. – Йиғини қўйсанг-чи! Сана, текшир ҳаммаси жойидамикан?\nУ пулларни қўлига олиб, санади ва менга ажабланиб қаради.\n– Ҳа, нега анграясан? Гапир! Қанча кам?\n– Кам эмас, қайтага кўп. Шунга ажабланаяпман. Жамғариб қўйган пулимиз беш юз доллар эди, яна юз доллар қўшилибди.\nШу топ эшик қўнғироғи устма-уст жиринглади! Хотиним икки кафтини оғзига олиб борди.\n– Ҳойнаҳой, милиция! Боя милиция чақирувди-ку! Энди нима деймиз?\nМен эшикни очдим. Дарҳақиқат, иккита милиция кийимидаги йигит эшик ёнида туришарди.\n– Мумкинми? Сизларнинг уйингизда содир бўлдими ўғирлик? Қачон нарсаларингиз ўғирланганини билдингиз? Бир бошдан гапиринг-чи! – дея, ҳали оғиз жуфтлаб улгурмасимдан, мени кетма-кет саволларга кўмиб ташлади ходимлардан бири.\nУларга тушунтиришдан аввал, уларга хатни кўрсатишни маъқул, деб топдим.\n– Киринглар ичкарига, мен ҳозир, – дея, меҳмонхонага ўтдим.\nНе кўз билан кўрайки… хат куйиб, қоп-қора кулга айланганди. Унинг кўзбойлоғичлиги, шу ерда ҳам найранг қилганини англаб, асабийлашганимдан, хо-холаганча кулиб юбордим.\nМилиция ходимларидан бири бир менга, бир шеригига тикилиб:\n– Бечора… Жуда катта давлатидан айрилганга ўхшайди. Жинни бўлиб қолибди, шекилли, – деганини эшитиб, баттар кулдим!\n– Пулларимизни ўғирламабди. Умуман, ҳеч нарсамизга ўғри тегмабди, – деганимни эшитиб, баттар ҳайрати ошди.\n– Сиз чиндан ҳам телба бўлиб қолганга ўхшайсиз! Унда бизни нега чақирдинглар? Ёлғон чақириқ учун жавобгарликка тортишим мумкинлигини биласизми?\nХотиним қорайган қоғозга қараб, гап нимадалигини фаҳмлади. У менга кўз қисиб, милиция ходимларига шивирлади:\n– Сизлар кетаверинглар. Эрим жинни бўлиб қолибди, мен жиннихонага қўнғироқ қиламан. Ана, қаранглар, туппа-тузук журналист ўзини ҳеч кулгидан тўхтата олмаяпти! Жинни одамни эса, жавобгарликка тортиб бўлмайди…\nМилиционерлар бир-бирларига маънодор қараб олишгач, ниманидир тушунгандай индамай чиқиб кетишди. Хотиним уларни кузатиб қайтиб келганида мен ҳамон хо-холаб кулардим…\nМузаффар Муҳаммадназар. 2004 йил.


Ўзбекистонда коронавирусдан 26-бемор вафот этди\n29 октябр 2020, Тошкент вақти: 02:04\n62 ёшли Б.Я., коронавирусдан вафот этган 26-бемор бўлди.\nСоғлиқни сақлаш вазирлигининг 1 июлга ўтар кечаси билдиришича, Қорақалпоғистон Республикаси Тахиатош туманида яшовчи, 62 ёшли Б.Я., коронавирусдан вафот этган 26-бемор бўлди.\nХабарда айтилишича, у 10 июнь куни Қозоғистондан келганлиги сабабли Карантин марказига жойлаштирилган. 19 июнь куни унда коронавирус аниқланган ва Тошкент тиббиёт академияси кўп тармоқли клиникасига ўтказилган ҳамда ўтган кунлар давомида реанимация бўлимида бўлган.\n“Бироқ шифокорларнинг стандартлар асосида ўтказган тезкор реанимацион муолажаларига қарамасдан бемор ўпка ва ўткир нафас етишмовчилигидан вафот этди”, -дейилади хабарда.\n62 ёшли Б.Я., Ўзбекистонда 30 июнда коронавирусдан вафот этган иккинчи бемор бўлди. Аввалроқ Жиззах вилоятининг Шароф Рашидов туманида яшаган ва коронавирусга чалингани тасдиқланган 70 ёшли аёл Ф. О. оламдан ўтгани хабар қилинган эди.\nБу билан Ўзбекистонда коронавирусдан ўлган беморлар сони 26 нафарга етди


Лайлакликлар миллатлар аро низо ваҳимасида яшамоқда\nХабарларга қараганда низо нуқтаси бўлган Интерноционал қишлоғига фақат Роза Ўтунбаева кўрсатма бергачгина милиция ходимлари жўнатилган.\nҚирғизистоннинг Боткен вилоятига қарашли Лайлак туман аҳолиси сўнгги кунларда миллатлараро низо чиқишидан ташвишланиб яшамоқда. Бундай ваҳимага бундан икки кун аввал Лайлак туманида маст аҳволдаги қирғиз йигитлари ва ўзбек таксичилари ўртасида чиққан жанжал сабаб бўлди.\nМаълумотларга кўра, шу йилнинг 6 май куни Боткен вилояти Лайлак тумани Интернационал қишлоғида 4 нафар қирғиз йигити маст аҳволда ўзбек таксистидан уларни уйига олиб бориб қўйишини сўрашади. Бироқ йўл ҳаққини келиша олишмайди ва уларнинг ўртасида жанжал чиқади.\n6 май куни такси ҳайдовчилари билан жанжаллашгани учун икки қирғиз йигити қўлга олинган, бироқ 7 май куни маъмурий жавобгарликка тортилган ва қўйиб юборилган.\nБундан ташқари 7 май куни соат кунузги 11лар чамаси икки юздан ортиқ қирғиз йигитлари Интернационал қишлоғига келишади ва ўзларининг танишларини калтаклаган ўзбек йигитларини топиб беришни талаб қилиб, ўша қишлоқдаги ўзбеклар истиқомат қилувчи беш уйни талон-тарож қилишади.\nБу борада Лайлак туманининг Исфана шаҳрида истиқомат қилувчи Республика ўзбек миллий маданий маркази вице президенти Шуҳратжон Камолов Интернационал қишлоғидаги маҳаллий ўзбек лидерларидан бири Рўзивой Каримовга таяниб хабар берди.\n- Уйларни тошбўрон қилишган. Каримов Рўзивойни гапи бўйича, 5та уйга кириб, марадёрства бўлган. “Эшик, ромигача кўтариб кетишган”, деб менга телефон қилиб айтти. Қолганини қўяверинг, энди. Хотинларнинг латтасигача қолмаган. Улар милицияга дўстини калтаклаган болани топиб берасан деган. Улар топиб бермагани учун, уни уйини (Рўзивой Каримов назрда тутиляпти - таҳр.) кейин қўни қўшнисиникини шундай қилишган, - деди Шуҳратжон Камолов.\nУнинг айтишича, қирғиз йигитлари ўз мақсадларига ета олмай тарқаб кетишади. Бироқ орадан бир неча соат вақт ўтиб, яна қайтиб келишган ва уч ўзбек йигитини калтаклашган.\nШуҳратжон Камоловнинг айтишича, калтакланган ўзбек йигитлари ҳозирда Лайлак туман касалхонасида ётибди. Уларнинг боши ёрилган ва оёғи синган.\n7 май куни биз бўлиб ўтган воқеа тўғрисида батафсил маълумот олиш учун Лайлак туман давлат маъмуриятига телефон қилдик. Бироқ туман расмийлари мазкур воқеани маиший ҳодиса сифатида баҳолашди:\n- Бу маиший даражада бўлган воқеа. Ёш болалалар жанжаллашган. Ҳозир вазият яхши. Хеч қандай уйга ҳужум қилинмаган. Фақат ёш болалар тўпланиб, тарқаб кетишган. Бу масалани ўзимизнинг кучимиз билан ҳал қилдик. Бу воқеани жуда бўртириб юборишибди. У даражада эмас, - деди Лайлак туман давлат маъмурияти апарат етакчиси Бабарайим Тажибаев.\nБиз 8 май куни Лайлак туманидаги вазиятни билиш мақсадида у ерга қўнғироқ қилдик. Исфаналикларга кўра, ҳозирда туманда вазият барқарор, ҳеч қаерда миллатлараро низо кузатилмаган.\nИсфаналикларга кўра, 7 май куни Интернационал қишлоғида бўлиб ўтган нотинчликларда уч нафар ўзбек йигити ҳам маҳаллий ҳуқуқ - тартибот ходимлари томонидан қўлга олинган. 8 май куни эса лайлаклик ўзбекларнинг талаби билан бу йигитлар ҳам озод қилинган.\nБиз билан телефон орқали суҳбатлашган “Ота макон” партиясининг Лайлак тумани бўйича мувофиқлаштирувчиси Маъмуржон Шарипов Лайлак туман ҳокимияти ва маҳаллий ҳуқуқ - тартибот органлари оммавий ахборот воситаларига воқеа юзасидан очиқ - ойдин маълумот бермаётганини айтди:\n- Кеча инетернет орқали берилган маълумотларнинг барчаси нотўғри берилган. Булар СНБ, маҳаллий милиционерлар, ҳокимлар ўзлари лавозимидан ажраб қолмаслик, ўз манфаати учун нотўғри маълумот беришган. Аслида ҳоким ҳам, Ички ишлар бошқармаси бошлиғи, эллика яқин миллиционерлар одамларни уйини талаётганларни томоша қилиб турган. Шуни кўриб туриб, ажрата олмаган. Элни ҳимоя қила олмаган, - деди Маъмуржон Шарипов.\nУ яқинда ушбу воқеаларнинг видеотасвирлари ва керакли ҳужжататларни тайёрлаб, Қирғизистон муваққат ҳукуматига юборилишини ва оммавий ахборот воситалари орқали эълон қилинишини айтди.\nҚўшимча қилиб ўтамиз, 7 май куни Исфана шаҳрида истиқомат қилувчи ўзбеклар орасида “қирғизлар ўзбекларнинг уйига бостириб келишябди”деган гап сўз тарқаган. Шу куни Исфана шаҳарнинг ҳуқуқ - тартибот ходимлари Интернационал қишлоғига юборилгани сабабли бир неча юз ўзбек туни билан шаҳарни қўриқлаб чиққан:\n- Бутун кўчама - кўча юрибмиз. Ҳозир мэр ҳам, ҳоким ҳам “Ўзингларни ўзинглар қўриқланглар деб, бизга кўрсатма берди. Биз эплолмаймиз”, деди. Элни ҳар қаёққа бўлиб ташлаганмиз. Ҳар қайси кўчада юз - икки юздан одамлар бор, - деди 7 май куни тунда исфаналиклардан бири.\nМаълумотларга кўра, 7 май куни Республика ўзбек миллий маданий маркази лидерлари мазкур воқеа тўғрисида Қирғизистон муваққат ҳукумати раисаси Рўза Ўтунбаевага ҳам хабар беришган. Шундан сўнг Интернационал қишлоғига аҳоли орасида нотинчлик чиқишини олдини олиш учун Лайлак туманнинг барча ҳуқуқ - тартибот ходимлари юборилган.