Doktorantura | tiiame.uz\nТошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институтида юқори малакали илмий ва илмий-педагогик кадрларни тайёрлаш олий таълимдан кейинги таълим тизимига мувофиқ амалга оширилмоқда.\nОлий таълимдан кейинги таълим жараёни — жамиятнинг олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрларга эҳтиёжини таъминлашга йўналтирилган узлуксиз таълим тури;\n22.05.2017 йил № 304-сонли Вазирлар Маҳкамасининг «Олий таълимдан кейинги таълим тизимини такомиллаштириш тўғрисидаги чора-тадбирлари тўғрисида»ги Қарори.\nЮқоридаги хужжат орқали Олий таълимдан кейинги таълим тизимининг Давлат Талаблари, Олий таълимдан кейинги таълим тўғрисидаги Низом билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикаси Президентининг 16.02.2017 йилдаги № 4958-сонли “Олий таълимдан кейинги таълим тизимини такомиллаштириш тўғрисида”ги Қарорига мувофиқ Ўзбекистонда икки поғонали Олий таълимдан кейинги таълим тизими кўзда тутилган: фалсафа доктори ва фан доктори. Бунга кўра таълим жараёни: базавий докторантура, докторантура ва мустақил тадқиқотчиликка бўлинади.\nДокторантурага кириш жараёнида муҳим янгилик сифатида кириш имтиҳонлари суҳбатга алмаштирилганлигидир. Базавий докторантурага киришда эса чет тили ва мутахассислик имтиҳонлари сақланиб қолган.\nАйни вақтда Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институтида 27 докторант 10 турдаги ихтисосликлар бўйича ўқитилмоқда.\nИнститутда докторантура ва илмий-педагогик кадрларни тайёрлаш учун барча зарур шарт-шароитлар яратилган.\nИнститут раҳбарияти юқори малакали илмий ва илмий-педагогик кадрларни, докторантларни моддий ва маънавий рағбатлантириш орқали, самарали тайёрлаш учун барча зарур шароитларни яратишга интилмоқда,\nДокторантлар ҳар йилга илмий-амалий анжуманларда мунтазам иштирок этиб келишмоқда. Бундан ташқари, улар халқаро анжуман ва семинарларда ҳам фаол иштирок этишмоқда.\nДокторантурада ўқишга қўйиладиган талаблар\nДокторант ва мустақил изланувчилар Коллегиал орган қарори билан тасдиқланадиган индивидуал режага мувофиқ равишда таълим оладилар.\nИндивидуал режа олий ўқув юртидан кейинги таълим институтида ўқишнинг бутун даври учун тузилади.\nОлий малакали илмий ва илмий-педагог кадрларни сифатли тайёрлашни таъминлаш, шунингдек диссертация тадқиқотларини олиб боришда уларга илмий ва ўқув-методик ёрдам кўрсатиш мақсадида Коллегиал орган қарори билан:\nфалсафа доктори (PhD) илмий даражаси изланувчиларига илмий раҳбарлар тайинланади;\nфан доктори (DSc) илмий даражаси изланувчиларига илмий консультантлар тайинланади(мазкур банднинг олтинчи банди бундан мустасно).\nИлмий раҳбарлар этиб, фаол тарзда илмий ва илмий-педагогик фаолият олиб борувчи фан доктори, шунингдек илмий унвонга эга бўлган фан номзоди ёки фалсафа докторлари (PhD) тайинланиши мумкин.\nФаол тарзда илмий ва илмий-педагогик фаолият олиб борувчи фан докторлари илмий консультантлар бўлиши мумкин.\nФан доктори (DSc) илмий даражасини олиш учун диссертация тадқиқотларини, изланувчининг хоҳишига кўра, илмий консультантсиз ҳам олиб бориш мумкин.\nФалсафа доктори (PhD) талабгорларига қўйиладиган талаблар\nФалсафа доктори (PhD) таянч докторантурага кирувчи шахслар қуйидаги талабларга жавоб бериши лозим:\nФан доктори (DSc) талабгорларига қўйиладиган талаблар\nФан доктори (DSc) докторантурага кирувчи шахслар қуйидаги талабларга жавоб бериши керак:\nДокторантурага қабул қилиш бўйича мутахассисликлар рўйхати\n05.00.00 – Техника фанлари:\n05.01.01 – Муҳандислик геометрияси ва компьютер графикаси\n05.09.06 – Гидротехника ва мелиорация қурилиши\n06.01.02 – Мелиорация ва суғорма деҳқончилик (техника фанлари бўйича)\n06.01.10 – Ер тузилиш, кадастр ва ер мониторинги\n11.00.05 – Атроф–муҳитни муҳофаза қилиш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш (техника фанлари бўйича)\n13.00.00 – Педагогика фанлари:\n13.00.05 – Касб-ҳунар таълими назарияси ва методикаси\nИзланувчилар фаолияти самарадорлигининг мониторинги\nТасарруфида ОТМ ва ИТМга эга вазирликлар, идоралар ва ташкилотлар Ўзбекистон Республикаси Фан ва технологиялар агентлиги билан биргаликда ОТМ ва ИТМдаги изланувчилар фаолиятининг самарадорлиги бўйича мониторинг олиб борадилар.\nМониторингни олиб бориш учун ишчи гуруҳ тузилади, унинг таркиби тасарруфида ОТМ ва ИТМ мавжуд бўлган тегишли вазирлик, идора ва ташкилотлар томонидан тасдиқланади.\nФалсафа доктори (PhD) илмий даражаси учун изланувчилар фаолияти самарадорлигининг мониторинги қуйидаги мезонлар бўйича амалга оширилади:\nдиссертация мавзуси бўйича тасдиқланган шахсий режанинг мавжудлиги ва унинг бажарилиши;\nОАК рўйхатида кўрсатилган тармоқ илмий журналларида диссертация мавзуси бўйича камида битта илмий мақоланинг чоп этилганлиги;\nОТМ ёки ИТМ семинарида диссертация мавзусига доир таҳлилий умумлаштирувчи қисқача маълумот натижалари бўйича (илмий раҳбар билан биргаликда) маъруза қилганлиги;\nОАК рўйхатида кўрсатилган тармоқ илмий журналларида диссертация мавзуси бўйича ҳисобот даврида чоп этилган камида битта илмий мақоланинг мавжудлиги;\nОАК рўйхатида кўрсатилган хорижий журналда диссертация мавзуси бўйича камида битта чоп этилган илмий мақола мавжудлиги;\nОТМ ёки ИТМ илмий-ташкилий бўлинмаси (кафедра, лаборатория, бўлим, сектор) илмий семинарида диссертация ишининг дастлабки натижалари бўйича (мустақил) маъруза билан иштирок этиш;\nдиссертация мавзуси бўйича шахсий режасининг бажарилиши бўйича ҳисобот бериш;\nжурналларда, шу жумладан хорижий журналларда сони ОАК талабларига мувофиқ чоп этилган илмий мақолалари мавжудлиги;\nОТМ ёки ИТМ илмий-ташкилий бўлинмалари мажлисларида диссертация ва авторефератининг кўриб чиқилганлиги ва муҳокама қилинганлиги.\nФан доктори (DSc) илмий даражаси учун изланувчилар фаолиятининг самарадорлиги мониторинги қуйидаги мезонлар бўйича амалга оширилади:\nдиссертация мавзуси бўйича шахсий режанинг мавжудлиги ва унинг бажарилиши;\nдиссертация мавзуси бўйича ОАК рўйхатида кўрсатилган журналларда камида учта илмий мақола чоп этилганлиги;\nОАК рўйхатида кўрсатилган журналларда диссертация мавзуси бўйича камида тўртта илмий мақола эълон қилинганлиги (жумладан биттаси хорижда);\nдиссертация мавзуси бўйича шахсий режанинг бажарилиши тўғрисидаги ҳисобот;\nдиссертация мавзуси бўйича ОАК рўйхатида кўрсатилган журналларда камида учта илмий мақола эълон қилинганлиги;\nдиссертация ёки авторефератни ОТМ ёки ИТМ илмий-ташкилий бўлинмаларида кўриб чиқилганлиги ва муҳокама этилганлиги.\nМониторинг натижалари Коллегиал орган томонидан кўриб чиқилади ва тасдиқланади. Шахсий режаларини бажармаган изланувчиларга нисбатан тегишли қарорлар қабул қилинади.\nШахсий режаларини бажармаган докторантлар Коллегиал орган қарори билан таянч докторантура ёки докторантурадан четлатилади ва ўқишга қайта тикланмайди.\nДокторантурадан мониторинг натижалари бўйича четлатилган ёки диссертациясини муддатида ҳимоя қилмаган шахслар диссертациясини тугатиш ва ҳимоя қилиш даврида мустақил изланувчи сифатида расмийлаштирилиши мумкин. ОТМ ёки ИТМнинг ички тартиби ва қоидаларини бузганлиги учун ўқишдан четлатилган шахслар ўқишга тикланмайди.\nШахсий иш режаларини бажармаган мустақил изланувчиларнинг илмий раҳбарлари ва консультантларига нисбатан Коллегиал орган қарори билан раҳбарлик ва маслаҳат учун тўланадиган ҳақ тўхтатилади.\nИлмий-педагог кадрларга қўйиладиган талаблар\nОлий малакали илмий ва илмий-педагог кадрларга қўйиладиган умумий малака талаблари\nҚуйидагилар олий малакали илмий ва илмий-педагог кадрлар тайёргарлигининг зарурий ва етарли даражасини белгилайдиган асосий талаблар ҳисобланади:\nа) фалсафа докторлари учун (PhD):\nумумилмий ва аниқ тармоқ тадқиқотларининг методологиясини эгаллагани, муаммони малакали тарзда аниқлаши ва асослай олиши, илмий маълумотлар ва материалларни мақсадли тарзда излай олиши, таҳлил қилиши, тизимлаштириши ва умумлаштириш қобилиятига эга бўлиши;\nтадқиқот натижаларига асосланиб муаммо мазмунини баён қила билишни, илмий хулосалар ва тавсияларни аниқ ва лўнда ифодалай олиши;\nилмий натижаларни амалиётда жорий этиш учун тақдим қила олиши;\nб) фан докторлари учун (DSc):\nихтисослик бўйича чуқур фундаментал билимларга эга бўлиши;\nфундаментал тадқиқотларни юқори савияда бажара олиши ва муҳим ижтимоий-иқтисодий аҳамиятга эга илмий-амалий муаммоларни еча олиши;\nилмий натижаларни амалиётга жорий этиши.


Тожикистон прокуратураси норозилик намойиши бўлиб ўтган Хоруғдаги вазият юзасидан баёнот берди - Bugun.uz\nТожикистон прокуратураси норозилик намойиши бўлиб ўтган Хоруғдаги вазият юзасидан баёнот берди\n11:01 | 16-12-2021\nТожикистон ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари Хоруғдаги фуқаролик жамияти вакиллари билан учрашув ўтказди. Бу ҳақда Тоғли Бадахшон автоном вилояти прокуратурасига таяниб, «Sputnik Тожикистон» хабар берди.\nАниқлик киритилишича, музокаралар 13 декабрь куни кечқурун бўлиб ўтган. Йиғилишда мамлакат ички ишлар вазири Рамазон Раҳимзода, Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси раҳбари Саймуин Ятимов ва Тоғли Бадахшон автоном вилояти прокурори Парвиз Орифзода иштирок этган. Фуқаролик жамияти вакилларидан ҳуқуқшунослар — Манучеҳр Холиқназаров ва Музаффар Муборакшоён сўзга чиққан.\nЙиғилишда вилоят прокуратураси вакили 25–28 ноябрь кунлари Хоруғ шаҳрида содир бўлган воқеалар, суд-тиббий экспертиза, тергов гуруҳи аъзоларининг фуқаролик жамияти билан ўзаро ҳамкорлиги ҳақида маълумот берган. Жамоатчилик вакиллари тергов жараёнидан мамнун эканини билдириб, терговга оид бир қанча муҳим саволлар берган. Жараён сўнгида музокара иштирокчилари тергов ҳаракатлари жараёни республика қонунчилиги талаблари асосида давом эттирилишига келишиб олган.\nАввалроқ Тожикистонда болаларга нисбатан зўравонлик учун жарима миқдори оширилганди. Шунингдек, Тожикистон бир масалада Россиядан ёрдам сўраганди.


ИнтерФУТБОЛ :: Легионерларимиз: НЕСТЕРОВНИНГ ИШЛАРИ ЯХШИ ва...\nЛегионерларимиз: НЕСТЕРОВНИНГ ИШЛАРИ ЯХШИ ва...\nИккинчи ўйинда йирик ҳисоб. Саудия Арабистони Про-лигаси 19-туридан ўрин олган «Уҳуд» - «Ал-Файсали» ўйини майдон эгаларининг 4:1 ҳисобидаги йирик ғалабалари билан якунланди. ОК-2019дан сўнг «Уҳуд» билан шартнома тузган терма жамоамиз дарвозабони Игнатий Нестеров бу сафар ҳам тўлиқ 90 дақиқа давомида ишончли ҳаракатланиб, ижобий натижага катта ҳисса қўшди. Алоҳида айтиш керак, бунга қадар чемпионатда ишлари сира юришмаган жамоа Нестеров ёрдами билан кетма-кет иккинчи ўйинда ғалаба қозониб, очколар сонини 12тага етказиб олди. «Уҳуд» аввалги турда лига етакчиларидан бири - «Ал-Иттифоқ»ни 2:1 ҳисобида доғда қолдирганди.\n«Ўртоқлик» вақти. Россия чемпионатининг баҳорги қисмига тайёргарлик кўраётган «Ростов» клуби «Эстерсунд» (Швеция)га қарши ўртоқлик учрашувида мағлубиятни тан олди - 2:4. Ростов клуби таркибидаги Элдор Шомуродов мазкур учрашувда бошланғич таркибдан жой олди ва майдонда 55 дақиқа давомида фаол ҳаракатланди. Вадим Афониннинг клуби - «Оренбург» эса Туркияда шуғулланмоқда. Оренбургликлар бу йиғинда бир қатор назорат учрашувлари ўтказишди: «Шкендия» (Македония) - 0:2, «Баник» (Чехия) - 0:1, «Младость» (Сербия) - 3:1 ва «Шахтёр» (Беларусь) - 0:2. Вадим уларнинг охиргисида 64 дақиқа тўп сурди. «Крилья Советов» ҳам айнан Туркияда йиғин олиб бормоқда. Миодраг Божович бошчилигидаги самараликлар «Партизан» (Сербия) билан назорат учрашувида 0:0 ҳисобини қайд этишди. «Крилья Советов» ҳимоячиси Виталий Денисов мазкур баҳсда 90 дақиқа ҳаракатланди.\nЎхшовсиз дебют. Сардор Рашидовнинг «Насьонал» сафидаги дебют ўйинида Фуншал жамоаси мисли кўрилмаган омадсизликка учради. Аниқроқ айтсак, ҳамюртимизнинг янги клуби Португалия Примероси 21-тури доирасида «Бенфика» меҳмони бўлиб, 0:10 (!) ҳисобида ютқазди. Терма жамоамиз ярим ҳимоячиси ушбу ўйинда тўлиқ вақт давомида ҳаракатланди, аммо...


Товар-моддий захиралар қолдиқларидан ҚҚС қандай ажратиб чиқарилади | BUXGALTER.UZ\nТовар-моддий захиралар қолдиқларидан ҚҚС қандай ажратиб чиқарилади\nЮридик шахс умумбелгиланган солиқларни тўлашга ва (ёки) ҚҚСни ихтиёрий тўлашга ўтганда товарлар (ишлар, хизматлар) қолдиқлари бўйича ҚҚС суммасини ҳисобга олиш ҳуқуқига эга бўлади. Бу солиқ тўловчига бюджетга тўланиши лозим бўлган ҚҚС суммасини камайтириш имконини беради. Буни қандай амалга ошириш тўғрисида «Норма» экспертлари маслаҳат берадилар.\nКорхона ҚҚС тўловчисига айланса, ҚҚСни ҳисобга олишга ҳақли бўлади. Ўтилган пайтдан эътиборан товарлар (ишлар, хизматлар) қолдиқлари таннархида ҳисобга олинган ҚҚС суммасини ҳисобга олиш ҳуқуқи Солиқ кодексининг 218-моддасида белгиланган.\nКорхона товарни 120 минг сўмга харид қилди, шу жумладан ҚҚС 20 минг сўм. Сўнг уни харидорга 150 минг сўмга сотди, шу жумладан ҚҚС 25 минг сўм. Корхона ушбу битимдан бюджетга жами атиги 5 минг сўм (25 – 20) ҚҚС тўлаши керак. Бу корхона илгари сотувчига тўлаган 20 минг сўм миқдоридаги ҚҚСни ҳисобга олиши мумкинлиги билан боғлиқ.\nҚуйидаги шартларнинг БАРЧАСИГА риоя этган тақдирдагина товарлар қолдиқлари бўйича ҚҚСни ҳисобга олинг:\nҚҚС суммаси ТМЗ (ишлар, хизматлар) харид қилинганда тўланган ва бошланғич ҳужжат билан тасдиқланган бўлса;\nҚҚС суммаси солиқ тўловчининг ҳисоб сиёсатига мувофиқ товар таннархига киритилган бўлса.\nҲисоб сиёсатига мувофиқ балансдаги товар контракт қиймати бўйича ҳисобга олиниши мумкин. Бироқ 4-сон БҲМСнинг 22-бандида ташкилот қайта сотиш учун харид қилган товарлар ҳисобини уларнинг харид қиймати бўйича юритишга рухсат берилган. Бунда 4-сон БҲМСнинг 13-бандида назарда тутилган товарларни харид қилиш билан боғлиқ харажатлар улар юзага келган ҳисобот даврида ташкилотнинг давр харажатларига (реализация қилиш бўйича) киритилади. Бу ҳолда товарни импорт қилиш чоғида тўланган ҚҚС корхонанинг ҳисоб сиёсатига мувофиқ давр харажатларига ҳисобдан чиқарилиши мумкин эди. Бинобарин, товар қолдиқлари таннархида ҚҚС бўлмаса, бундай ҚҚС суммасини ҳисобга олишнинг иложи ҳам бўлмайди. Товар қолдиқлари қийматида кирувчи ҚҚС бўлса, уни ажратиб чиқариш ва ҳисобга олиш мумкин.\nҚандай активлар қийматидан ҚҚСни ажратиб чиқариш мумкин\nТМЗ қолдиқлари қийматида мавжуд ҚҚС суммасини ҳисобга олиш учун товарлар, материаллар, тугалланмаган ишлаб чиқариш ва тайёр маҳсулотлар қийматидан ҚҚСни ажратиб чиқаринг. Яъни 1000–2900 бухгалтерия счётлари бўйича қолдиқлардан.\nАсосий воситалар, номоддий активлар қолдиқлари қийматига киритилган ҚҚС суммасини ҳисобга олиб, шунингдек капитал қўйилмалар счётларида акс эттирилган суммалардан солиқни ажратиб чиқариб бўлмайди.\nЎтиш санасида барча ҳисобга олинган ҚҚС суммаларини жамлаш учун:\n1. Қийматига ҚҚС киритилган товар-моддий захиралар (ТМЗ) қолдиқларини аниқланг. 19-сон БҲМСга мувофиқ инвентарлаш йўли билан ТМЗнинг ҳақиқатда мавжудлигини тасдиқланг.\n2. ТМЗ қолдиғидан уларнинг таннархини шакллантирган ва ҚҚС билан харид қилинган товарлар, шунингдек ишлар ва хизматларни ажратиб чиқаринг.\n3. ҚҚС билан харид қилинган ТМЗ балансга келиб тушганини тасдиқловчи ҳужжатларни йиғинг. Булар кирувчи ҳисобварақ-фактуралар, БЮД ва етказиб берувчилардан илгари олинган бошқа ҳужжатлар бўлиши мумкин. Уларда ҚҚС ажратиб кўрсатилган бўлиши керак:\n– ҳисобварақ-фактуралар устунларида солиқ ставкаси (8-устун) ва суммаси (9-устун) кўрсатилган бўлиши керак. Улар Солиқ кодексининг 222-моддаси, МВ ва ДСҚнинг қарорига 3-иловага мувофиқ расмийлаштирилган бўлиши керак.\n4. Бухгалтерия маълумотномаларини тайёрланг, уларда қолдиқлар таннархидан кирувчи ҚҚС суммасини ажратиб чиқаришга оид ҳисоб-китобларни амалга оширинг.\nТМЗ қолдиқлари қийматини аниқлаш усулига қараб ҚҚСни ажратиб чиқариш хусусиятлари\nТМЗ қолдиқлари (шу жумладан ишлаб чиқаришга топширилган) қиймати қуйидаги усуллардан бири ёрдамида аниқланади:\nа) тегишли бирликнинг идентификацияланган таннархи бўйича;\nб) товар-моддий захираларни харид қилиш вақтига қараб биринчисининг таннархи (ФИФО) бўйича;\nв) ўртача тортилган қиймат (AVECO) бўйича.\nТМЗнинг ҳар бир гуруҳи (тури) бўйича йил давомида фақат битта қийматни аниқлаш усули қўлланилади.\nТегишли бирликнинг идентификацияланган таннархи, ФИФО\nҲисоб сиёсатига мувофиқ ТМЗ қолдиқлари қийматини аниқлашнинг ушбу усулларидан фойдалансангиз, кирувчи ҚҚСни ажратиб чиқаришда қийинчилик юзага келмайди.\nКорхона қолдиқлар қийматини аниқлаш учун ФИФО усулидан фойдаланади. Товар маҳаллий етказиб берувчилар – ҚҚС тўловчилардан харид қилинган.\nҲар бир номланишдаги товар таннархидан ҚҚСни формула бўйича ажратиб чиқаришингиз лозим: (ҳисобдаги товар таннархи айирув ҚҚС солинмайдиган хизматлар қиймати) / 120% х 20% = ҳисобга олинадиган ҚҚС.\nПроводкалар жадвалда келтирилган (шартли суммалар билан):\n31.12.2018 йилдаги ҳолатга кўра 1-сон номланишдаги товар таннархи сальдоси\n60 156 407\nҚолдиқларни инвентарлаш ва ҚҚСни ажратиб чиқариш натижасида қуйидагилар олинди:\nТовар таннархида ҚҚС солинмайдиган хизматлар ҳажми ҳисобланди = 156 407 сўм. Уларнинг суммаси 156 407 сўмни товар қолдиқлари таннархидан айирамиз\nПроводкалар талаб этилмайди\nҚҚС ҳисоблаб чиқариладиган товар қолдиқлари таннархи (60 156 407 сўм – 156 407 сўм)\n1-сон номланишдаги товар захираси қийматидан ҳисобга олинадиган ҚҚС ажратиб чиқарилди (60 млн сўм / 120% х 20%)\n01.01.2019 йилдаги ҳолатга кўра 1-сон номланишдаги товар таннархи сальдоси\n50 156 407\nҚҚС қайд этилган ҳисобварақ-фактуралар мавжуд бўлиши тўланган ҚҚС суммасини ҳисобга олиш шартларидан бири эканлигини унутманг. Ҳисобга олишга асос сифатида уларни тайёрлашингиз керак.\nҚҚС билан харид қилинган ТМЗ қолдиқларига оид ҳисобварақ-фактуралардан олдиндан нусха олишни тавсия этамиз. Нусхаларни ҚҚСни ажратиб чиқариш ҳисоб-китоби билан бирга бухгалтерия маълумотномасига илова қилинг.\nAVECO. ТМЗ қолдиқлари қиймати ўртача тортилган қиймат (AVECO) усули билан аниқланса, қолдиқлардан ҚҚСни ажратиб чиқариш анча мушкул бўлади. Ушбу усулда омбордаги товар бирлиги таннархи харидни тасдиқловчи ҳужжат ҳисобланадиган ҳисобварақ-фактурада кўрсатилган қийматга мос келмаслиги мумкин. Тегишли бирликнинг идентификацияланган таннархи бўйича ёки товар-моддий захираларни харид қилиш вақтига қараб биринчисининг таннархи (ФИФО) бўйича қолдиқлар қийматини аниқлаш усулидан фойдаланганда ҚҚСни ажратиб чиқаришда бундан номутаносибликлар юзага келмайди.\nAVECO усулида ҳисобга олинадиган ҚҚС суммаси кейинги ҳисобварақ-фактуралардаги ҚҚС суммасидан фарқланади. Ушбу фарқни диққат билан таҳлил қилинг. У бюджет фойдасига бўлмаса (масалан, товарнинг охирги туркуми чегирма билан келган бўлса), товарни туркумларга ажратинг ва ҚҚСни қайта ҳисобланг. Яна бир бор эслатиб ўтамиз, солиқ қонунчилигида ҳисобга олиш усулига боғлиқ бўлган фарқлар йўқ, асосийси кирувчи ҚҚС ҳужжатли асосига эга бўлиш керак.\nБунда ҳисобга олиш учун ажратиб чиқариладиган ҚҚСни ҳисоб-китоб қилиш вариантлари бўлиши мумкин. Улар туркумдаги товарни етказиб бериш қиймати ва сонига боғлиқ:\nЕтказиб бериш учун ҳужжат\nХарид қилинган товарлар сони\nБалансда акс эттириш учун товар таннархи, млн сўмда\nҲисобварақ-фактурага кўра таннархга кирадиган, етказиб берувчига тўланган ҚҚС\n5.05.18 йилдаги 1-сон ҳисобварақ-фактура\nҚҚС = 60 / 120 х 20 = 10 млн сўм, яъни 1 дона товар учун 1 млн сўм ҚҚС\n10.11.18 йилдаги 2-сон ҳисобварақ-фактура\nҚҚС = 120 / 120 х 20 = 20 млн сўм, яъни 1 дона товар учун 2 млн сўм ҚҚС\n1.01.2019 йилдаги ҳолатга кўра сизда кирувчи ҚҚСли товарнинг 15 бирлиги қолган бўлса, AVECO усули бўйича уларнинг таннархи 135 млн сўмга ((60 + 120) / 20 х 15) тенг бўлади.\nТаклиф этилган усул бўйича ҳисобга олинадиган ҚҚС 135 / 120% х 20% = 22,5 млн сўмни ташкил этади.\nҚҚСни ҳисобга олиш учун асос сифатида қуйидагиларни илова қиласиз: товарнинг 10 донаси учун тўланган ҚҚС 20 млн сўмга (10 х 2) тенг бўлган 2-сон ҳисобварақ-фактура ва товарнинг 5 донаси учун тўланган ҚҚС 5 млн сўмга (5 х 1) тенг бўлган 1-сон ҳисобварақ-фактура. Товар қолдиғи бўйича ҳисобга олинадиган жами ҚҚС 25 млн сўмни (20 + 5) ташкил этади.\nҲисобга олинадиган ҚҚС суммалари турлича бўлиб чиқди.\nБу мисолда ҳисобга олинадиган ҚҚСни 22,5 млн сўмлик суммада, яъни AVECO усули бўйича ҳисобга олинган товар қийматидан ажратиб чиқарилган ҳисоб-китоб суммаси бўйича қабул қилишни тавсия этамиз.\nНорма тавсия этади\nТМЗ қолдиқларида товар бирлиги таннархи ҳисобварақ-фактурада кўрсатилганидан кам бўлса, ҳисоб сиёсатига мувофиқ аниқланган қийматга мувофиқ келадиган ҚҚС суммасини ҳисобга олинг.\n12.11.18 йилдаги 2-сон ҳисобварақ-фактура\n1.01.2019 йилдаги ҳолатга кўра сизда кирувчи ҚҚСли товарнинг 15 бирлиги қолган бўлса, AVECO усули бўйича уларнинг таннархи 135 млн сўмга ((60 + 120) / 20 х 15) тенг бўлади. Товар бирлиги таннархи 9 млн сўмга тенг.\nҚҚСни ҳисобга олиш учун асос сифатида қуйидагиларни илова қиласиз: товарнинг 10 донаси учун тўланган ҚҚС 10 млн сўмга (10 х 1) тенг бўлган 2-сон ҳисобварақ-фактура ва товарнинг 5 донаси учун тўланган ҚҚС 10 млн сўмга (5 х 2) тенг бўлган 1-сон ҳисобварақ-фактура.\nТовар қолдиғи бўйича ҳисобга олинадиган жами ҚҚС 20 млн сўмни (10 + 10) ташкил этади. Ҳисобга олинадиган ҚҚС суммалари турлича бўлиб чиқди.\nТовар қолдиғи бўйича жами ҚҚС 20 млн сўмни ташкил этади. Ҳисобга олинадиган ҚҚСни 20 млн сўмлик суммада қабул қилишни тавсия этамиз.\nТМЗ қолдиқларида товар бирлиги таннархи ҳисобварақ-фактурада кўрсатилганидан кўп бўлса, ҳисоб сиёсатида кўрсатилган қийматга мувофиқ келадиган ҚҚС суммасини ҳисобга олиш лозим.\nИМПОРТ ҚИЛИНГАН ТОВАР\nҚуйидаги иккита шартга риоя этсангиз, импорт қилинган товарлар қолдиқлари бўйича ҳам ҚҚС суммасини ҳисобга олишингиз мумкин бўлади:\nҚҚС суммаси у импорт қилинганда тўланган ва бошланғич ҳужжат билан тасдиқланган бўлса;\nКорхона товарни импорт қилганда солиқ солиш тартибидан қатъи назар Солиқ кодексининг 206-моддасига мувофиқ ҚҚС тўлайди. ЯСТ тўловчисининг (ҚҚСни ихтиёрий равишда тўламайдиган) балансидаги импорт товар харид қиймати бўйича, тўланган ҚҚС ва харид қилиш билан боғлиқ бошқа харажатларни унга киритган ҳолда ҳисобга олиниши мумкин.\nТоварнинг божхона ва контракт қиймати тенг бўлса, бу ҳисобга олиш учун ҚҚСни ҳисоб-китоб қилиш жараёнини осонлаштиради. Ҳисоб-китоб юқорида кўрсатилганига ўхшаш бўлади.\nҚуйидагича йўл тутиш лозим: товарнинг мазкур турига ҳисобланган ҚҚСни унинг сонига бўлинг. Шу тариқа, кўрсатилган позициядаги товар бирлиги учун ҳисобга олинадиган ҚҚС аниқланади.\n10 дона товар импорт қилинди. Унинг контракт қиймати божхона қийматига тенг ва 1 000 АҚШ долларини ташкил этади. Товарга мулк ҳуқуқи ўтган санада МБ курси 1 АҚШ доллари = 8 200 сўмни ташкил этган.\nБожхонада расмийлаштириш чоғида 1 640 000 сўмлик суммадаги божхона божи ва 1 968 000 сўмлик суммадаги ҚҚС тўланган.\n1.01.2019 йилдаги ҳолатга кўра омбордаги мазкур товар қолдиғи – 2 дона, 2 361 600 сўмлик суммада ((1 000 х 8 200 + 1 640 000 + 1 968 000) / 10 х 2).\nҲисобга олиниши мумкин бўлган ҚҚС 393 600 сўмни ташкил этади (1 968 000 / 10 х 2).\nТоварлар счётида 1 968 000 сўмлик суммадаги (2 361 600 – 393 600) 2 дона товар қолади.\nБожхона ва контракт қиймати\nМуайян ҳолларда БЮДни «Эркин муомалага чиқариш (импорт)» (ИМ-40) режимида расмийлаштираётганда товарнинг божхона қиймати контракт қийматидан фарқланади. У товарнинг контракт қийматидан ошиши мумкин. «Импорт» ҚҚС айнан божхона қийматидан ҳисобланади.\nБожхона қиймати контракт қийматидан юқори бўлса, ҚҚСни ажратиб чиқариш қийинроқ бўлади.\nҲар бир импорт етказиб беришда битта номланишдаги товар бир хил божхона қийматига эга бўлади. БЮДни гуруҳланг, ҚҚСни эса қуйидагича ҳисобланг: сонда ифодаланган ушбу номланишдаги товар қолдиғини божхона баҳосига кўпайтиринг.\n10 дона товар импорт қилинди. Унинг контракт қиймати 1 000 АҚШ долларига тенг, божхона қиймати эса 1 200 АҚШ доллари. Божхонада расмийлаштирилган санада МБ курси 1 АҚШ доллари = 8 200 сўмни ташкил этган.\nБожхонада расмийлаштириш чоғида 1 968 000 сўмлик суммадаги божхона божи ва 2 361 600 сўмлик суммадаги ҚҚС тўланган.\n1.01.2019 йилдаги ҳолатга кўра омбордаги мазкур товар қолдиғи – 2 дона, 2 361 600 сўмлик суммада ((1 000 х 8 200 + 1 968 000 + 2 361 600) / 10 х 2).\nҲисобга олиниши мумкин бўлган ҚҚС 472 320 сўмни ташкил этади ((1 200 х 8 200 + 1 968 000) / 10 х 2 х 20%).\nТоварлар счётида 1 889 280 сўмлик суммадаги (2 361 600 – 472 320) 2 дона товар қолади.\nБошқача йўл тутиш ҳам мумкин.\nУшбу турдаги товарга ҳисобланган ҚҚСни унинг сонига бўлиш.\nШу тариқа, кўрсатилган позициядаги товар бирлиги учун ҳисобга олинадиган ҚҚСни аниқлайсиз.\nҲисобга олиниши мумкин бўлган ҚҚС 472 320 сўмни ташкил этади (2 361 600 / 10 х 2).\nБожхонада товар импорт қилинаётганда акциз ва божхона божи тўланади. Бу ҳолда товар қолдиғининг олинган божхона қийматини товар бирлигига тўғри келадиган ҳисобланган акциз ва бож суммасига оширинг. Натижада божхонада ҚҚСни ҳисобла учун база юзага келади.\nМазкур товар бирлиги бўйича ҳисобга олиш учун БЮД бўйича ҚҚС суммаси = (божхона қиймати + акциз + бож) х 20%ни ташкил этади.\nЕтказиб беришларда божхона қиймати ҳар гал фарқланса, ҳар бир келиб тушиш бўйича (ҳар бир БЮД бўйича) ҚҚСни ажратиб чиқаришга оид ҳисоб-китобларни қилишингизга тўғри келади.\nТовар қолдиғи таннархига кирган хизматларда, масалан, сертификатлаш, ташиш хизматларида ҳам кирувчи ҚҚС бўлиши мумкин. Хизматлар бўйича ҚҚСни аввал товар бирлигига тақсимлаб, ажратиб чиқариш ва ҳисобга олиш мумкин. Сумма катта бўлмаса, ҳисоб-китобни қийинлаштирмаслик учун ушбу ҚҚСни ҳисобга олмаслик ҳақида қарор қабул қилиш мумкин.\nКорхонангиз ноль даражали ставкада солиқ солинадиган экспортга етказиб бериш билан шуғулланса, ҚҚСни ҳисобга олишингиз мумкин. Экспортчининг Ўзбекистон банкидаги счётига товарлар экспортидан умумий тушумдан аниқланадиган улушда валюта тушуми келиб тушгандан кейин ҳисобга олиш ҳуқуқи юзага келади.\nТМЗ қолдиқлари бўйича аниқланган, товарлар экспорти бўйича оборот мақсадларида фойдаланиладиган ҚҚС суммасини бухгалтерия ҳисоби регистрларида алоҳида ажратинг. Мисол учун, 4414-«Экспорт операцияларига оид ҚҚС бўйича аванс тўловлари» счётидан фойдаланинг. Бу кечиктирилган ҚҚСни ҳисобга олиш суммасининг алоҳида-алоҳида ҳисобини юритиш имконини беради, сабаби бундай ТМЗ бўйича ҚҚС фақат келиб тушган валюта тушумидан улушда ҳисобга қабул қилинади.\n1.01.2019 йилдаги ҳолатга кўра товарлар қолдиқларида ҚҚС ажратиб кўрсатилишини тартибга солувчи қўшимча норматив ҳужжат қабул қилинмаса, товарлар қолдиқлари бўйича ҳисобга олинадиган ҚҚСни ҳисоб-китоб қилиш услубиятини (фаолиятингиз хусусиятларини инобатга олган ҳолда) ўзингиз ишлаб чиқишингиз ва уни тасдиқлаб, корхонанинг ҳисоб сиёсатига илова қилишингизни тавсия этамиз.\nТоварлар (ишлар, хизматлар) текинга берилганда ҚҚС қандай ҳисобланади\nЭркин ГАДОЕВ ҚҚСнинг янги ставкасига ўтишга доир амалий тавсиялар берди


Озодбек мухлислари фонограмма билан овунишмоқда\nОлмалиқ ҳокими ўринбосари пора билан қамалди. Раис айбини хаспўшлаган милиция нозири маҳкамага тортилди. Оролбўйида “Қизил китоб”га кирган жониворлар қирққа яқинлашди. Жорий ҳафта матбуот шу каби воқеалар ҳақида ёзди.\n“Олмалиқ ҳокими ўринбосари пора билан қўлга тушди”\nОлмалиқ шаҳар ҳокимининг ўринбосари Х. Ўролов ун ажратиш масаласини ҳал этиш эвазига “Покиза нон саноат” хусусий фирмаси раҳбари Т. Ирисбоевдан 2000 доллар пора олаётганда қўлга олинган (“Ҳуқуқ ва бурч” журнали, 2013 йил 2-сон).\nНаманган шаҳар ҳокимлиги тадбиркорлик субъектларини рўйхатга олиш бўйича расмийси О. Дадабоев “Бону Барно сервис” фирмасидан 1000 доллар олаётганда ҳибс қилинган. Шунингдек, Жиззах вилояти қишлоқ ва сув хўжалиги бошқармасининг бўлим бошлиғи Ж.Эгамбердиев Жиззах туманидаги “Отабек Зоҳид” жамияти таъсисчиси С.Саидовадан балиқ етиштириш учун сув ҳавзасини ижарага бериш эвазига 1000 доллар пора олаётганда қўлга туширилган.\nБош прокуратура бошқармаси бошлиғи Ислом Жасимовга кўра, маҳаллий ҳокимият идоралари томонидан тадбиркорлар фаолиятига ноқонуний аралашиш, иқтисодий эркинлигини чеклаш, талабларини асоссиз рад этиш кузатилмоқда. Ўтган йили тадбиркорлар ҳуқуқларини бузишга оид 311 та жиноят иши қўзғатилган, уларнинг 47 таси порахўрлик билан боғлиқ.\n“Чегарада порнографик дисклар ушланди”\nТошкент вилояти божхоначилари порнографик дискларга қарши курашни кучайтирмоқда (“Ҳуррият”, 17 апрел).\nБожхона ахборот хизматига кўра, Тошкент вилояти Ғишткўприк божхона постида фуқаро И. Тошбоев беҳаёликни тарғиб қилувчи хорижий фильмлар ёзилган 150 дона дискни олиб кираётганда қўлга олинган. Шу постда қўшни давлатдан пиёда кириб келган фуқаро Н. Турсуновадан хориж фильмлари ёзилган 200 дона контрафакт диск тўхтатилган.\nМаълум қилинишича, қонунбузарлардан олиб қўйилаётган сифатсиз маҳсулотлар, хорижнинг инсон руҳиятига салбий таъсир этувчи жангари ва беҳаё фильмлари ёзилган дисклар жамоатчилик иштирокида йўқ қилинмоқда. 2012 йилда божхоначилар бошқа ҳуқуқ идоралари билан ҳамкорликда 209 та қонунбузарлик ҳолатида 9,2 минг дона лицензияланмаган диск олиб ўтилишига чек қўйган.\n“Назарбеков жонли ижро ҳақидаги саволга жавоб бермади”\nТошкентдаги “Истиқлол” санъат саройида давом этаётган концерт дастурида Ўзбекистон халқ артисти Озодбек Назарбеков 23 та қўшиқдан 12 тасини жонли куйлади, холос (“Даракчи”, 18 апрел).\n“Юз фоиз жонли ижрода концерт бериш кечагина санъат остонасига қадам қўйган, овоз имкониятлари мақташга арзигулик бўлмаган хонандаларга эмас, балки кўпроқ Назарбековга ярашар эди. Лекин Назарбековнинг бир неча йиллардан буён жонли ижрода концерт беришга журъат этмаётгани кўплаб саволларга сабаб бўляпти” деб ёзди шоу бизнес нашри. Журналист бу борада Назарбековнинг ўзидан сўраган, аммо хонанда кейинроқ жавоб беришни маъқул кўрган.\nЭслатилишича, бу йил Назарбековнинг 17 кунлик концерт дастурига аввалги йиллардагидек кучли талаб ва чипталар учун ур-йиқит кузатилмаётир.\n“Раис айбини хаспўшлаган милициячи судга тортилди”\nСирдарё вилояти Оқолтин тумани ички ишлар бўлими нозири Абдуазим Мавлонов жиноятни яширгани учун маҳкамага тортилди (“Адолат кўзгуси”, 18 апрел).\nМилиция нозири Мавлонов “Дўстлик” маҳалла фуқаролар йиғини раиси Искандар Маматовнинг порахўрлик, мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш билан боғлиқ жиноятларини била туриб, улардан кўз юмган.\nБолалар нафақаси ва ёрдам пули тайинлаш эвазига ўнлаб фуқаролардан пора ундирган маҳалла раиси жиноят ишлари бўйича Янгиер шаҳар суди томонидан 7 йилу 6 ойга озодликдан маҳрум этилган. Милиция вакили Мавлонов эса 1 йил мансабдорликда ишлаш ҳуқуқидан маҳрум этилган ҳолда, ойлик иш ҳақининг 25 фоизини давлатга ўтказиш шарти билан 1 йил ахлоқ тузатиш жазосига ҳукм қилинган.\n“Психотроп дори сотган аёл рецидивист деб топилди”\nАндижон шаҳрилик Раҳима Батурова ноқонуний дори-дармон олди-сотдисида айбдор деб топилди ва 8 йилу 1 ойга озодликдан маҳрум этилди (“Ҳуқуқ”, 18 апрел).\nБатурова таркибида психотроп модда мавжуд бўлган дори-дармонларни пуллаётган пайтда қўлга олинган. Аввал ҳам бир неча марта судланган Раҳима Батурова жиноят ишлари бўйича Булоқбоши тумани суди ҳукми билан “хавфли рецидивист” деб топилган. Унга шерик деб кўрилган Нодира Қурбонава эса 7 йилу 1 ойга қамалди.\n“Қизил китоб”га киритилган жониворлар 40га яқинлашди”\nГенофонднинг ёмонлашуви Оролбўйи ҳайвонот ва ўсимликлар дунёсига салбий таъсир кўрсатмоқда (“Истеъмолчи”, 18 апрел).\nИлгари кўп учрайдиган жайрон, Бухоро кийиги, Устюрт қўйи, туркман қулони, Турон йўлбарси каби ҳайвонлар камайиб кетган. Ҳозир минтақа қушларининг 18 та, балиқларининг 5 та, сут эмизувчиларининг 13 та тури “Қизил китоб”га киритилган.\nНоёб бўлиб бораётган жониворларни сақлаб қолиш мақсадида Орол денгизи яқинида 50 минг гектар майдонда махсус зона ташкил этилган. Айтилишича, айни пайтда ҳудуддаги Жилтирбас ва Судоче кўлларини Рамсар конвенцияси рўйхатига киритиш чоралари кўрилмоқда.\n“Оқдарё бозори танқид қилинди”\nОқдарё деҳқон бозорида озиқ-овқат маҳсулотлари санитария қоидаларига зид равишда сотилмоқда (“Бозор ва истеъмолчи”, 17 апрел).\nҲарорат юқори бўлиб турган бир пайтда гўшт маҳсулотлари қуёш тиғида сотилмоқда, сабзавотлар лаборатория кўригидан ўтказилмаган. Бозор ҳудудида спиртли ва салқин ичимликлар сотиш қоидаларига ҳам риоя этилмаётир. “Тартибсиз бозордан вой-доод!” деб ёзади нашр.\n“Ногиронлар ҳуқуқи бузилмоқда”\nЎзбекистондаги атиги 10 фоиз бино ногиронлар ҳаракатланишига мослаштирилган (“Ўзбекистон овози”, 16 апрел).\nМисол учун, олий ўқув юртлари зинапояларида қулай ушлагичлар йўқ. Бунинг устига мармар поллар сирпанчиқ, биноларга пандус ўрнатилмаган. “Ўзбекистон Республикасида ногиронларни ижтимоий ҳимоя қилиш тўғрисида”ги қонунга кўра, ногиронлар ҳаракати учун шароит яратмаган ташкилотларга энг кам ойлик иш ҳақининг 70 бараваридан 100 бараваригача жарима солиниши керак.\nРасмий маълумотларга қараганда, мамлакатда 780 минг нафар ногирон истиқомат қилмоқда. I гуруҳ ногирони – 8,5 фоизни, II гуруҳ ногирони – 71 фоизни, 16 ёшгача бўлган болалар – 97 минг нафарни ташкил этади.


Россия парламенти намойишларга оид қонун лойиҳасини маъқуллади\nРоссия парламентининг юқори палатаси – Федерация кенгаши намойишчиларга солинадиган жаримани 300 баробаргача ошириш ва кўча тадбирлари учун янги жазолар жорий қилишни кўзда тутувчи қонун лойиҳасини қабул қилди.\nМазкур лойиҳа сешанба куни парламент қуйи палатаси – Давлат Думаси тасдиғидан ўтган эди.\nЭндиликда мазкур лойиҳа президент Путин қўл қўйгандан сўнг қонун кучига киради.\nПутин томонидан имзоланиши кутилаëтган мазкур қонун рухсат берилмаган намойишда иштирок этганларга 10 000 дан 900 000 рублгача жарима солишни кўзда тутади. Жорий қонунда бу жарима 100 рублдан 300 рублгача қилиб белгиланган.\nМазкур қонун лойиҳаси мухолифлари уни Путиннинг учинчи бор президентликка келишига қарши бошланган норозилик намойишларини кескин бостириш мақсадида ишлаб чиқилган жазо чоралари сифатида танқид қилмоқдалар.


Хўжакўрсин – Все актуальные новости Бухары\nКеча, 1 декабрь куни, Ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги IMEI-кодлар ҳақида баёнот берди.\n(http://mitc.uz/uz/news/1071)«Aйни кунларда мобил қурилмаларининг IMEI-кодини рўйхатдан ўтказиш масаласи, ОАВларда кенг ёритиб борилмоқда. Шундай бўлсада, ҳар бир фуқаро учун муҳим бўлган ушбу тизим ҳақида кўплаб саволлар юзага келмоқда. Шуни эътиборга олиб IMEI-код (ҳақида) энг кўп берилаётган долзарб саволларга яна бир бор ойдинлик киритамиз», – дейилади вазирлик ахборотида.\nЛекин ахборотни ўқисангиз, ҳеч ҳам долзарб саволларга жавоб берилмаган. Балки шундоқ ҳам ҳамма биладиган маълумотлар, яъни IMEI-код нима, уни қандай аниқлаш мумкин, рўйхатдан ўтказиш учун қаерга мурожаат қилиш керак, қанча тўлов тўлаши керак ва ҳ.к.\nАммо менинг постимдаги (https://t.me/xushnudbek/3723) ва бошқалар берган (https://t.me/shahnozxon/507) асосий саволларга жавоб берилмаган. Бошқача айтганда бу ахборот шунчаки хўжакўрсинга эълон қилинган. Сабаби АОКА давлат ташкилотлари томонидан барча танқидий мақолаларга муносабат билдириш кераклигини назорат қилмоқда. Вазирлик эса IMEI-кодлар ҳақидаги танқидий постларни мана шу хабар билан ёпмоқчи шекилли. “Жавоб бердимми, бердим” деган принцип.\nАммо бунақа ахборотлар халқнинг устидан кулишдан бошқа нарса эмас. Нега дейсизми? Сабаби вазирлик сайтида “IMEI” деб қидирувга бериб кўрдим. Чиққан жавоблардан шуни билдимки, вазирлик шу пайтгача бирор марта, ҳа, ҳа, бирор марта IMEI-кодларини қандай рўйхатдан ўтказиш мумкинлиги ҳақида тушунтириш бермаган экан. Илк марта бундай ахборотни кеча, яъни 1 декабрда берибди. Унгача берилган хабарларда шунчаки янги тизим мақсади ва матбуот анжуманлари ҳақида маълумот бор холос.\nЭнди ўзингиз айтингчи, 8 ой давомида рўйхатдан ўтказиш бепул бўлганда ахборот бермасдан, айнан пулли бўлган куни вазирликнинг бу ҳақида маълумот бериши халқнинг устидан кулиш эмасми? Нима, улар атайин пулли бўлиш кунини кутишдими? Ажойиб, жуда ажойиб!\nАхборот ва оммавий коммуникациялар агентлигидан илтимос қилмоқчи эдимки, айни шу масалада вазирлик ва бошқа масъул мансабдорлар матбуот анжумани ўтказишсин. Масала жуда долзарб ва бизнинг кўплаб саволларимиз бор. Кечагига ўхшаган хўжакўрсин ахборотлар бизни қаноатлантирмайди. Имкони бўлса, шахсан вазирнинг ўзи қатнашсин. Ахир бу миллионлаб фуқароларга бевосита дахл қилувчи қарорку. Вазир миллионлаб фуқаролар учун вақт ажратмаса, нима қилиб вазир бўлиб ўтирибди?\nВазирлик сайтидаги қидирувларим пайтида қизиқ бир хабарга (http://mitc.uz/uz/news/425)кўзим тушди. 2017 йилда эълон қилинган ушбу ахборотда айнан IMEI-кодларни рўйхатдан ўтказиш режалаштирилаётгани ва бундан кўзланган мақсадлардан бири «маҳаллий мобил қурилма ишлаб чиқарувчиларини қўллаб-қувватлашга, маҳсулот ишлаб чиқариш кўлами ва сифатини оширишга замин яратиш» эканлиги ёзилган экан. Ўзбекистонда маҳаллий телефон ишлаб чиқарувчи компания, бу – ARTEL!\nАҳааа, демак, бу янгиликни жорий этишдан мақсадлардан бири Artel компаниясини қўллаб-қувватлаш бўлган эканда? Демак, Artel телефонлари кўпроқ сотилиши учун халққа 50 минг сўмдан 100 минг сўмгача “солиқ” солинган эканда?\nАммо энг қизиғи 2019 йилга келиб бу ҳақида бирорта расмий манбада «маҳаллий ишлаб чиқарувчиларни қўллаб-қувватлаш» мақсади ҳақида ёзилмаяпти. Фақат ноқонуний савдо, жиноятчиликка қарши кураш, йўқолган телефоннинг топилишини айтишмоқда холос. Чунки халқнинг онгги 2017 йилдагидан анча ошди, энди улар бундай баёнотлардан фақат жунбушга келмоқда. Лекин касални яширсанг, иситмаси ошкор қилади.\nМайлида, ҳар кимга Худо инсоф берсин. Бошқачасига ечим йўқ, менимча.\nByAuthor Шерзод КамаловPosted on 02.02.2020 02.02.2020\nБош Прокурор долларга “ер сотиб” бойиган амалдорларни “савалади”\nПенсияни ҳисоблаш учун янги тартиб жорий этилади


Huawei инновацион аккумуляторни ҳавола қилди\n17:45 / 03.12.2016\nХитойнинг Huawei компанияси Японияда аккумуляторларга бағишланган 57-симпозиумда инновацион батареясини тақдим этди. У Watt Laboratory олимлари томонидан ишлаб чиқилган. Батареянинг хизмат қилиш муддати ҳозирги турдош маҳсулотлардан икки марта кўпроқ, бундан ташқари, юқори ҳароратга анча чидамли, дея таъкидламоқда ишлаб чиқарувчи.\nЯнги литий-ионли батареяларда графендан фойдаланилган. У аккумуляторни совутиб, қурилмани қизиб кетишдан асрайди.\nАксарият замонавий батареялар Цельсий бўйича 50 даражагача бўлган шароитларда анча самарали ва хавфсиздир. Huawei аккумуляторларини эса 60 даражалик ҳароратда ҳам бехавотир қўллаш мумкин.\nБундан ташқари, электролитга махсус модда қўшилган бўлиб, у юқори ҳароратда буғланиб кетмайди. Шу билан бирга, катод ва анод конструкцияси ҳам такомиллаштирилган.\nСиновлар шуни кўрсатдики, янги батарея юқори ҳароратда турдошларига қараганда 5 фоиз совуқроқ бўлган. 60 ҳароратда 2 минг марта қувватланганидан сўнг, графенли батареянинг 70 фоизи ўз кучини сақлаб қолган. Аккумулятор айни ҳароратда 200 кунга қолдирилганда эса, қувватининг 13 фоизини йўқотган холос.\nHuawei вакилларининг уқдиришларича, янги маҳсулотдан дронлар, электромобиллар ва бошқа қурилмаларда фойдаланиш мумкин. Уни иссиқ иқлимли мамлакатларда қўллаш фойдалидир.\nHuawei, шунингдек, тезкор қувватлашнинг янги технологиясини ҳам намойиш этган. унинг ёрдамида 3000 мАс ҳажмли батарея 5 дақиқада 48 фоизга тўлдирилди.\nХитой Huawei электромобиль батарея дрон


НАТО Бош котиби: Россия миссиясининг саккиз аъзоси разведка ходимлари бўлган\nНАТО бош котиби Енс Столтенбергнинг айтишича, Брюсселдаги Альянс қароргоҳидаги Россия дипломатик миссиясининг саккиз аъзоси «Россия махсус хизматларининг махфий ходимлари» бўлгани учун аккредитацияси бекор қилинган.\nСаккиз нафар россиялик дипломатни аккредитациядан маҳрум қилиш ва миссияда яна иккита лавозимни қисқартириш ҳақида бир кун олдин маълум бўлди. НАТО қарори натижасида Россия миссияси иккига — 20 кишидан 10 кишига қисқартирилади.\nСтолтенберг пайшанба куни ўтказилган матбуот анжуманида айтганидек, русларни чиқариб юбориш қарори «бирон бир аниқ воқеа билан боғлиқ эмас». Унинг таъкидлашича, НАТО «охирги пайтларда Россиянинг зарарли фаолияти, жумладан, Европада кўпайган» ва бу мамлакатдан чиқариб юбориш жавоб чораси бўлган. У батафсил маълумот бермади.\nКремль матбуот котиби Дмитрий Песковнинг айтишича, Москвада энди муносабатларни нормаллаштириш ва НАТО билан мулоқотни тиклаш имконияти ҳақида ҳеч қандай тасаввур йўқ. «Аксинча, бу истиқболлар деярли бутунлай барбод бўлади», деди у НАТОнинг ҳақиқий ҳаракатлари унинг баёнотларига зид деган фикрини билдириб.\nРоссия Ташқи ишлар вазирлиги матбуот котиби Мария Захарованинг айтишича, Россиянинг НАТО ҳузуридаги доимий ваколатхонаси қисқариши Москвани ҳайратда қолдирди, лекин бу кутилмаган ҳол эмас. Захарованинг сўзларига кўра, «жавоб чоралари» кузатилади.\n«НАТОнинг Россияга нисбатан сиёсати изчиллигича қолмоқда. Биз Россиянинг тажовузкор ҳаракатларига жавобан тийилиш ва ҳимояни кучайтирдик ва шу билан бирга конструктив мулоқотга очиқмиз», — деди НАТО вакили бир кун олдин Россия миссияси аъзоларини чиқариб юборилгани ҳақида.


“Сурия томон берган зарбасидан сўнг, Исроил Сурия ва Яқин Шарқни кенг низолар доирасига олиб киришга ҳаракат қиляпти деди”, - Сурия Президенти Башар Ал-Ассаад.\n19 апрел 2021, Тошкент вақти: 03:46\nҲужумлар борасида ўзининг биринчи чиқишида Президент , Исроилнинг бу ҳаракатини жамоатчиликни Фаластин атрофида юз бераëтган низолардан чалғитиш, деб баҳолади.\nИсроил Бош Вазири Ариэл Шарон эса , унинг мамлакати душманлар қаерга ўрнашиб олган бўлса, ўша ерга ҳеч ҳам иккиланмасдан ҳужум қилишини билдирди. Исроилнинг таъкидлашича Суриянинг зарба берилган худудларида Фаластиннинг “Исломий Жиҳод” гуруҳига қарашли лагери жойлашган.\n“Ўз фуқароларини ҳимоя қилиши учун Исроилга ҳеч нарса ғов бўла олмайди. Биз душманлар қаерда бўлмасин, улар томон зарба берамиз. Бу билан , биз мамлакатимизга қўшни давлатларнинг биз билан келишуви учун барча имкониятларни ишга соламиз”, - деди Шарон.\nАҚШ Президенти Жорш Буш Исроилнинг ўз-ўзини ҳимоя қилиш ҳуқуқини маъқуллади. Шунингдек, Оқ Уйда қилган чиқишида Буш Исроилни Яқин Шарқдаги вазиятни кескинлаштирмасликка чақирди.\nХайфада 19 одам ўлимига сабаб бўлган портлашни “Исломий Жиҳод” гуруҳи ўз зиммасига олган эди.


Июн воқеалари ўшлик хотин-қизлар ҳаётини тубдан ўзгартирди\n26 октябр 2021, Тошкент вақти: 01:07\nЎшлик фаоллардан бирига кўра, 11 июндан буён Ўш ва шаҳар атрофида ўзбек хотин-қизлардан 83 нафари зўрланган. Бунинг учдан икки қисми 11 июндан 17 июнгача босқинчилар қурбони бўлган бўлса, қолганлари сўнгги икки-уч ойда ўғирлаб кетилиб, зўрланди.\nИюн қирғинининг дастлабки кунлари зўрланганлардан бири 14 октябр куни “Озодлик”ка ўз мудҳиш кечмиши ҳақида гапириб берганди. Суҳбатдошимиз илтимосига кўра, унинг исмини бермаган эдик:\n- Телефонимнинг соатига шундай қараганимда саҳар 4.30 бўлган экан. Тарақ-туруқ бошланди, ҳар хил овозлар, хунук гаплар. Эшикни тепиб киришди. Биз ҳаммамиз ётган жойларимиздамиз. Орада биттамиз қиз бола эди. Кирганидан кейин ваҳшийларча (мен тасаввур ҳам қила олмайман, йиғлаб кўзимнинг ёши ҳам тугаб қолаяпти) ташланишни бошлашди. Уни орасида биттаси мени таниган ҳолатда бир нарса деганга ўхшади. Мен ўзимча айтадиган бўлсам, 7-8 та бор, 10 тага етмайди. Жуда ҳам елкали, қора баданли, ҳаммасида футболка, бошида кепка. Аниқ биламан - хунук одамлар, жуда ҳам хунук одамлар. Ўзимга яқинлашганини эслай оламан. Қолганларининг ҳам кирганини кўрганман. Бизга ташланишни бошлаганидан кейин, бизга азоб бўлганидан кейин мен ҳушимни йўқотганман. Унча эслай олмайман нима аҳволда бўлганимни. Уйғонганимда, тасаввур қилиб айтиб бера олмайман, ҳамма ерим қон. Ҳозиргача белгилари бор. Кийимим йўқ - қаердан кийимим бўлсин? Сочларим ҳурпайган. Баданларимиз хунук аҳволда. Биз уйғонганимизда қўшни катта аёллар бизга қараган. Мен кўзимни очиб қараганимда, ҳаммаёғимиз тишланган, худди баданимизни узиб чиққандек. Худонинг аяганини қарангки, биз ўша пайтда бу азобни билмадик. Кейин жуда тортдик бу нарсани. Лекин у пайтда билмадик, - дейди ўшлик зўрланган аёл.\nСуҳбатдошимиз июн воқеаларидан сўнг 4 ойдан ортиқ вақт даволанди. Унинг шериги ёш қизни эса онаси олиб кетиб, бошқа шаҳарда даволатди.\nБугун ўшлик суҳбатдошимиз ўзининг маҳалласида икки фарзанди билан яшамоқда.\nУнинг бошидан ўтганини яқинлари ҳалигача билмайди.\n- Вақт ҳар нарсага даъво деганидек, у нарсалар юрагимни ичида туради. Лекин ҳаёт давом этаяпти. Буни мен кўзим билан кўриб, Оллоҳ берган кунида мени йўқ қилиб қўймаганига шукр қилиб, ҳаётим давом этаяпти. Ҳеч қаерда ишламаяпман, уйда фарзандларим тарбияси билан, Оллоҳга ибодат қилган ҳолда, бундан кейинги ҳаётимиз хайрли бўлишини Оллоҳдан сўраб яшаяпман. У нарсалар эсдан чиқадиган эмас, лекин шунчаки берилган умрда яхши яшаш керак, биз мажбурмиз. Нимагаки, кунимиз бор, ризқимиз бор, яшаб юрибмиз, - деди ўшлик суҳбатдош аёл.\nЎшлик фаоллар гуруҳидан олинган маълумотга кўра, июн воқеалари чоғида 68 хотин-қиз зўрланган. Бу жиноятларни содир этганлар жазолангани йўқ. Қирғизистонлик ҳуқуқ фаоли Азиза Абдирасулова июн воқеаларида зўрланган хотин-қизлар ҳақида бундай деган:\n- Ҳуқуқ-тартибот органлари июн воқеалари давомида 7 хотин-қизнинг зўрланганини расман эълон қилган. Ўшда фаолият юритган хотин-қизлар ва ўсмирлар ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи ташкилотлар эса ўша кунлари 60 дан зиёд хотин-қизнинг зўрланганини эълон қилган эди. Ўша пайтда зўрланган ёш қизлардан 5 нафарига ёрдам берганмиз. Улардан 4 нафари билан шу кунгача иш олиб бораяпмиз, - деган эди ҳуқуқ фаоли Азиза Абдирасулова.\nАвгуст ойидан буён ўшлик хотин-қизлар янги жиноят қурбонига айлана бошланди.\nЎшда уларни ўғирлаб кетишлар бошланди. Бундай воқеалар қурбонлари қаттиқ калтакланган, зўрланган ҳолатлар ҳам бўлди. Юқорида тилга олинган ўшлик фаоллар гуруҳи маълумотига кўра, августдан ноябрга қадар 15 хотин-қиз зўрланган.\n“Фуқаролар коррупцияга қарши” ташкилотига кўра, 7 нафар хотин-қиз ўғирлаб кетилиб, уларга нисбатан куч ишлатилган.\nЎш ҳуқуқ-тартибот идоралари эса шу пайтга қадар одам ўғирлаш бўйича фақат битта ҳолат қайд этилганлигини айтмоқдалар. У ҳам бўлса шу йилнинг декабр ойида ўз уйи олдидан ўғирлаб кетилган Ирода Зулунова ишидир.\n16 ёшли Ирода 9 декабр куни Ўшда ўғирлаб кетилиб, 12 декабр куни топилган эди.\nУнинг ўзи ўғирлаб кетган бир аёл ва икки эркак эканлигини, аёл азоб берганлигини, калтаклаб, дори ичирганини айтган эди. Айни пайтда тиббий экспертиза Ирода Зулунова зўрланмагани ҳақида хулоса тақдим қилган. Уни ўғирлаб кетган шахсларни қидириш ишлари қандай кетаётгани ҳақида эса Ўш вилоят ҳуқуқ-тартибот идораларидан маълумот олишнинг имкони бўлмади.\nСўнгги маълумотларга кўра, июн воқеаларида зўрланган қизларнинг бир нечтаси турмушга чиққан. Яна икки нафар ўшлик қизларнинг тўйи 2011 йил баҳорида бўлиб ўтиши кутилмоқда.


Жангга бир кун қолганда Элнур Абдураимовнинг...\n18.10.2018 21:03 0 1817\nЖаҳон чемпионати совриндори, Осиё чемпиони Элнур Абдураимов эртага, 19 октябрь куни тонгда АҚШда профессионал боксдаги иккинчи жангини ўтказиши ҳақида хабар берилганди.\nҲамюртимизга мазкур жангда америкалик Хосе Салинас рақиблик қилиши лозим эди. Миллий олимпия қўмитаси матбуот хизмати маълум қилишича, Салинас бу жангда иштирок эта олмайди. Абдураимовга эртанги жангда бошқа бир америкалик чарм қўлқоп устаси Жованни Гонсалес рақиблик қиладиган бўлди.\nМаълумот учун, Гонсалес проф рингда 7 та жанг ўтказиб, уларнинг 5 тасида ғалаба қозонган. Иккита жангда мағлубиятга учраган. Элнур эса бир неча кун олдин проф рингдаги дебютини нишонлаган ва ўша жангда америкалик Арон Холлинсни нокаутга учратганди.\nЭслатиб ўтамиз, жангга АҚШнинг Калифорния штати Индио шаҳридаги «Fantasy Springs Casino» аренаси мезбонлик қилади.\nСпорт 19/10, 07:55


Кун мавзулари, 26 январ 2015 саҳифа pageno\n18 ноябр 2019, Тошкент вақти: 08:31\nдушанба 26 январ 2015\nИпотекага уй олиш тартиби қандай?\nТурар-жой харид қилиш учун зарур пул маблағи бўлмаган тақдирда ипотека кредити олиш имкони бутун дунёда бўлгани каби Ўзбекистонда ҳам мавжуд. OzodJavobнинг бугунги сонида банкдан ипотека кредитини олиш тартиб-қоидаларига тўхталамиз.\nBahsOnline: Мирзиёев Бош вазирликни эплаяптими ёки йўқми?\nЎн икки йилдан буён Ўзбекистон Бош вазири бўлиб келаётган Шавкат Мирзиёевнинг бу вазифани қанчалик уддалаётгани BahsOnlineнинг 21 январь, чоршанба куни Тошкент вақти билан соат 19.05да ўтказилган навбатдаги мунозарасида баҳс қилинди. Баҳсда иштирок этишни истаганлар OzodlikOnline, OzodSkype, OzodOvoz манзилларига қўшилинг!\nТошкент вилояти ўқувчиларига баклажка “солиғи” солинди\nТошкент вилоятидаги мактаб, коллеж ва бошқа таълим масканларида ўқувчиларга баклажка “солиғи” солинди. Ҳар бир ўқувчига камида 10та баклажкани мактабга топшириш мажбурияти юкланди. Мутасаддилар буни ҳокимнинг вилоятни маиший чиқиндилардан тозалаш ҳақидаги қарори билан изоҳламоқда.\n"Фарғонаазот" 8 минг ишчисидан 15 миллиард сўм қарздор бўлиб қолди\nЎзбекистондаги энг йирик кимё заводларидан бири – Фарғонаазот корхонаси 8 мингга яқин ишчисидан 15 миллиард сўмга яқин қарзини тўлолмаяпди. Ўзкимёсаноат давлат ширкати тасарруфидаги Фарғонаазот ва бошқа корхоналарда маошларнинг кечиктирилиши билан боғлиқ муаммони Озодлик авал ҳам ёритган.\nНоринда жарроҳлар фонарь ёруғида операция ўтказяпти\nНаманган вилояти Норин туманининг Шошилинч тиббий ёрдам марказида электр токи тез-тез ўчгани боис, жарроҳлик амалиётлари фонарь ёруғида ўтказилмоқда. Тиббиёт муассасаси бошлиғи Абдували Мавлонов Озодлик билан суҳбатда электр токи тез-тез узилишини тан оларкан, жарроҳлик амалиётларининг фонарь ёруғида ўтказилаётганини инкор қилди.\n"Минор" масжиди имом-ҳатиби Charlie Hebdo ҳужумини "фитна" деди\n“Минор” жоме масжиди имом-хатиби Раҳматуллоҳ Сайфуддинов Charlie Hebdo ҳужумини мусулмонларга қарши “фитна” деб баҳолади. Намозхонларнинг айтишича, мамлакатдаги энг фаол имом, деб тан олинган 40 яшар Сайфуддинов дунёда "ислом ва террор тушунчалари ёнма-ён қўйилаётганидан" таассуф билдирган.\nТошкентда Hand Made in Uzbekistan кўргазмаси бўлди\nМиллий санъат галереясида Hand Made in Uzbekistan кўргазма-ярмаркаси бўлиб ўтди. Кулол, кандакор, каштадўз, заргар, дурадгор, газмолчи, миниатюрачи рассом, пичоқчи, косиб, телпакдўз ва бошқа ҳунармандлар асл молларини намойиш этди. Чўнтаги кўтарганлар амалий санъати намуналарини харид қилди.\nянвар 19, 2015\n“Ўзбекистонда боғдорчилик Мирзиёев монополиясига айланмоқда”\nСўнгги тўрт йил ичида Ўзбекистонда жами 50 минг гектарда янги боғлар ташкил қилинди. Жумладан, 14 минг гектарда тез ҳосилга кирадиган интенсив боғлар яратилди. Ўзбек фермерларига кўра, боғдорчиликни ривожлантиришга бош-қош бўлган Бош вазир Шавкат Мирзиёев бу соҳани тўла ўз назоратига олган.\nЎзбек-қирғиз чегарасидаги отишмада ўзбекистонлик овчи яраланди\n18 январь куни Қирғизистон жанубида, Жалолобод вилоятининг Олабуқа туманидан ўтувчи қирғиз-ўзбек чегарасида ўқ отилди. Қирғизистон расмийлари овчилик билан шуғулланиб юриб, Қирғизистон ҳудудига ноқонуний ўтиб кетган уч ўзбекистонлик “Кўксерек” чегара заставаси участкасидаги қирғиз чегарачиларини ўққа тутганини билдирди. Ўзбекистон отишмада чегарани бузган қирғиз ҳарбийларини айбламоқда.\n7 боласидан 5 нафари қамалиб, бири ўлган ёлғиз она адолат изламоқда\nФарғоналик 60 яшар пенсионер Қаноат Мўминова фаррошлик қилиб, ёлғиз боққан 5 фарзанди ноҳақ қамалганидан арз қилмоқда. Даъвосича, аёлнинг 7 фарзандидан 5 нафари қамалган, 3 нафари қайта қамалган, бири тўрт марта, яна бири олти марта қамалган, бири эса қамоқда юққан хасталикдан вафот этган.\nПрезидентнинг собиқ маслаҳатчиси Тимур Алимов оламдан ўтди\nТимур Алимов 78 ëшида 19 январь тонгида Тошкентда оламдан ўтди. Жаноза Алимов яшаган Тошкентнинг Шукур Бурхонов маҳалласида душанба куни пешинга бориб ўқилди ва марҳум “Ўзбекфильм” киностудияси ëнидаги қабристонга дафн қилинди.\nOzodlikOnline: Президентликка номзодларни танийсизми?\n29 март куни ўзбекистонликлар келаси 5 йил давомида мамлакатни бошқариш ваколатини оладиган шахсни президентликка сайлайди. Мамлакатда рўйхатга олинган партиялар 17 январга қадар ўз расмий номзодларини Марказий сайлов қўмитасига тақдим этди. Сиз бу номзодларни танийсизми¸ уларнинг сиëсий-ижтимоий фаолиятидан хабардормисиз? Душанба Тошкент вақти билан кечки соат 7 да бошланадиган жонли суҳбатда шу ҳақда гаплашамиз.


Сўхда аэропорт қурилиши бошланди - Anhor\nAnhor Все посты Сўхда аэропорт қурилиши бошланди\nСўх туманида аэропорт қурилиши бошланди. Президентнинг Сўх туманини ривожлантириш бўйича қарорига биноан, туманда аэродром қурилиши учун «Новобод» МФЙ ҳудудидан жаъми 4,5 гектар ер майдони ажратилган, деб ёзади “Газета” нашри.\nЛойиҳага кўра, учиш ва қўниш майдончасининг узунлиги 650 метр ва эни 100 метрни ташкил этади. Лойиҳа қиймати 12 млрд сўмни ташкил этади. Қурилиш ишларини май ойига қадар якунига етказиш режалаштирилган.\nФарғона ва Сўх ўртасида авиақатновлар йўлга қўйилиши август ойида маълум бўлган эди. Авиақатновларга Ўзбекистондаги «Humo AIR» авиакомпаниясининг Ан-2 самолёти ҳамда «Uzbekistan Helicopters» МЧЖга қарашли МИ-8 вертолётларини жалб қилиш режалаштирилган.\nЭслатиб ўтамиз, ўтган йил май ойида Ўзбекистон-Қирғизистон чегарасида низо юз бериб, унинг натижасида 187 нафар ўзбекистонлик фуқаро ва 25 нафар қирғизистонлик фуқаро жабрланганди.\nБош саҳифадаги фотосурат: mezon.io


Мехнат ва унга хак тулаш хисоби\nНазвание Мехнат ва унга хак тулаш хисоби\nМехнат ва унга хак тулаш хисоби.\n1. Мехнат ва унга хак тулаш хисобининг аҳамияти ва вазифалари.\n2. Корхоналарда қулланиладиган мехнат хаки шакллари ва турлари.\n3. Мехнат хаки юзасидан хисоблаш ишларини аналитик хисоби.\n4. Мехнат хаки юзасидан хисоблашларни синтетик хисоби\nБозор иктисодиётига утиш шароитида давлатнинг мехнат хакини тулаш, ходимларнинг ижтимоий жихатдан куллаб кувватлаш ва химоя қилиш ва бошқа соҳалардаги функцияларни айникса корхоналарнинг зиммасига ута бошлайди ва улар эркин равишда мехнатга хак тулашнинг шакллари тизими ва тулов хажмларини уларнинг моддий натижаларига қараб белгилайдилар, чунки бозор иктисодиёти шуни такозо этади.\nКорхонанинг ишлаб чиқариш хужалик фаолияти жонли менатни истеъмол қилиш билан бирга юз беради, унинг микдори ишлаган киши-соатлар билан улчанади. Мехнат жараёнида ҳар бир ходимнинг бажарган иши, тайёрлаган махсулоти, истеъмолчига курсатган хизматлари учун сарфлаган мехнатига хак тулаш микдорини асослаш ҳамда аниқлашни талаб қиладиган узаро муносабатлар вужудга келади. Шу муносабат билан корхонанинг бухгалтерия хисоби олдида мехнат меъёри ва унга хак тулашни хисобга олиш, назорат қилиш вазифалари ҳам белгиланадики, бу эса,\nишбай ишловчилар ва бошкка ходимларнинг иш сифатини туғри ва уз вақтида хужжатлар билан расмийлаштиришни, шунингдек иш хакини хисоблаш ва уни белгиланган муддатларда туланишни;\nхиосбланган мехнат хаки суммаларини ва ижтимоий сугуртага ажратмаларини ишлаб чиқариш ҳараждатларига кикритиш учун ҳаражатларнинг йуналишлар буйича аниқ таксимлашни;\nмехнат хакидан бюджет фойдасига мажбурий туловларнигнг, шунингдек корхонага етказилган моддий зарарни айрим ташкилотлар ва жисмоний шахслар фойдасига туғри ҳамда уз вақтида ушлаб колиш ва уларни утказишни;\nходимлар сонини ва иш вақтидан фойдаланишни назорат қилишни таъминлаш керак.\nКорхонада ходимлар авввало икки гуруҳга ажратилади:\n1. Асосий фаолиятда банд булган ходимлар (саноат ишлаб чиқариш ходимлари);\nАсосий булмаган фаолиятда банд булган ходимлар .\nАсосий ходимлар жумласига асосий ва ёрдам цехларнинг, ёрдам ишлаб чиқаришларнинг, завод лабораториялари ва булимларининг, тозалаш иншоатларининг, алока узелларининг, ахборот-хисоблаш марказларининг, барча турдаги куриклашнинг, завод бошқармаларининг ходимлари киради.\nАсосий булмаган фаолият билан банд булган ходимларнинг уй-жой ва коммунал хужалигига хизмат курсатиш, савдодаги, ёрдам қишлоқ хужалиги корхоналари, тиббий муассалари ҳамда мактабгача тарбия муассалари, маданий муассаларида банд булган ходимлар ташкил этади.\nМехнаткашларнинг мехнат унумдорлигини ошириш ва корхона ишини яхшилашга булган моддий кизикишларини янада ошириш мақсадида уларга туланадиган мехнат хакида корхоналар ишининг умумий якунини яхшилаш учун туланадиган кисмни (хиссасини) оширишга кенг йул очиб берилмокда. Шунинг учун корхонадаги бухгалтерия хисобини энг мухим вазифаларидан бири мехнат улчови ва унга хак тулаш устидан назорат килиб туришдир. Корхоналарда мехнат хаки ва мехнат хаки юзасидан хисоблашишлар хисобини юритишни вазифалари қуйидагилардан иборат:\n1. Корхонанинг узи томонидан тасдикланган режада белгиланган иш ва хизматчиларнинг сонига риоя килиниши, мехнат унимдорлигини ошириш буйича режаларининг бажарилиши буйича мехнат интизоми иш вақтида тулик фойдаланиши устидан назорат килиб туриш;\n2. Ҳар бир ишчи – хизматчига туланадиган мехнат хакини уз вақтида хисоблаш, уни махсулот таннархига туғри таксимлаш;\n3. Корхонага ажратишган иш хаки фондидан туғри фойдаланиш ва бунда ортиқча ҳаражатларга йул куймаслик;\n4. Ишчиларга махсус мақсадларга мулжалланган вазифалар хисобидан бериладиган мукофотларни туғри ва уз вақтида тулаш;\n5. Ижтимоий сугурта ажратмалари ва ишчилардан ушлаб колинадиган суммаларни туғри аниқлаш;\n6. Мехнат унумдорлигини ошириш учун ички ва ташки омилларни ва имкониятларни аниқлаш;\n7. Мехнат хаки ва унинг юзасидан хисоблашишлар билан боғлиқ жараёнларни уз вақтида ва туғри расмийлаштириш;\n8. Мехнат ва унинг юзасидан хисоблашишлар билан боғлиқ дастлабки хужжатларни уз вақтида ва туғри қайта ишлаш, ҳамда хисоб регистрларида туғри бухгалтерия проводкалари оркали уз вақтида акс эттириб бориш;\n9. Мехнат хаки ва мехнат хаки юзасидан хисоблашишларни уз вақтида ва туғри амалга ошириш;\n10. Ходимлар билан бошқа жараёнлар юзасидан хисоблашишларни уз вақтида ва туғри амалга ошириш ва уни назорат этиш.\n11. Мехнат хаки фонди юзасидан ижтимои сугуртага туловларни туғри ва уз вақтида хисобланиши ва утказилишини назорат этиш.\nЮқорида келтириб утилган мехнат хаки ва унга хак тулаш юзасидан хисоблашишлар хисобининг олидга куйилган вазифаларга риоя этиш натижасида ишлаб чикилган махсулот таннархини уз вақтида ва туғри аниқлаш ва шу билан бирга корхона молиявий натижаси курсаткичларини туғри хисоблашни таъминлаш имконияти яратилади. Мана шулар корхоналарда мехнатга хак тулаш хисоби ва мохиятининг асосий вазифаси хисобланади.\n^ 2. Корхоналарда қулланиладиган мехнат хаки шакллари ва турлари.\nБугунги бозор иктисодиёти шароитида хужалик юритувчи субъектларда бош вазифа кишиларнинг фаровонлигини янада юксалтириш хисобланади. Мехнат ва мехнат хаки хисобида хисоб ишларининг аниқ ва тезкор маълумотлар талаб килувчи энг мухим соҳалардан биридир. Мехнатга хак тулаш жараёнида, ишнинг сифатини, ишчилар томонидан белгиланган меъёрларнинг бажарилишини назарда тутиш ва мехнат хакини хисоблашнинг аниқ ва пухта таркибини урнатиш зарур.\nКорхоналарда мехнат хаки 3 та узаро богланишдадир:\nмехнат хаки шакллари билан аниқланади.\nИшни сифатли бахолашда тариф тизими кул келади. Мехнатни меъёрлаштириш оркали эса, сарфланган мехнат хажми аниқланади, мехнат хакини хисоблаш тартиби эса мехнат хакини тулаш шакллари оркали шаклланади. Ишчи, ходимларнинг иш хакини тулашда асос булиб тариф сеткаси хисобланади ва у уз урнида мехнат қилиш шароитларида, ишчи ходимларнинг малакаларига мехнат хакининг шакли ва муайян соҳанинг халк хужалигидаги урнига боғлиқ булади. Тариф тизимига қуйидагилар киради:\nишчининг разрядига мувофик маълум вакт бирлиги (соат, кун) учун туланадиган хак микдорини аниқлайди. Одатда тариф ставкаси 1 - разряд учун белгиланади, колган разрядлар учун эса 1 - разряд тариф ставкасини колган разрядлар тариф коффицентига купайтириш оркали топилади.\nТариф сеткаси – бу разрядлар ва уларга тегишли булган тариф коффицентлари курсатиладиган хужжатидир. Ҳамма корхоналарда 1 - разряднинг тариф коффиценти бирига тенг булиб разряд ортган сари тариф коффицентлари ҳам ошиб боради.\nМалака – тариф маълумотномаси - у асосида тариф ставкасига асосан ишчининг ва ишнинг разряди аниқланади. Оддий ишнинг хаки 1 - разрядли ишчининг тариф ставкаси асосида туланади. Мехнат малакасига ёки урнатилган тариф разрядига ва урнатилган тариф коффицентига боғлиқ холда бошқа разрядларнинг тариф разрядлари юқорида таъкидланган разряддан юкори булади. Тариф разряди ҳар бир ишнинг тури қараб урнатилади, шунинг учун тариф ставкаси колган ишга қараб умумий тарзда ишлатилади.\nУзбекистон республикасининг мехнат кодексида мехнат хакининг шакли ва тизимларида, мукофотлар, кушимча туловлар, рагбатлантириш туловлари жамоа шартномаларида махаллий актларда урнатилади ва келишиб олинади. Улар иш берувчи томонидан қулланилади. Шунингек улар касаба кумитаси билан келишилган булиши шарт. Касб ишчи ходимларининг малакаси бажарадиган иш ва шароитларининг кийинликларига қараб, давлат ставкалари ва окладлари мехнат хаки диференциация қилиш учун база сифатида қулланиши мумкин. Узбекистон республикаси Вазирлар Махкамасининг 1996 йил 23 – мартдаги № 103 ракамли қарорига мувофик мехнат хаки буйича ягона тариф сеткаси қабул килинди ва унда мехнат хакини тулаш буйича разрядлар ва нолинчи разрядлар тариф коффицентлари урналтилган.\nОддий ишбай тизимида бажарилган иш ишбай нархига купайтириш йули билан мехнат хаки микдори аниқланади. Ишбай мукофот тизимида ишчи асосий мехнат хакидан ташқари маълум ишлаб чиқарилган ютукларига эришилганликлари учун мукофот олади. Ишбай аккорд тизимида мехнат хаки суммаси бажарилиши керак булган иш учун белгиланади. Ишбай аккорди асосан мавсумий ҳаридордаги ишларни ҳамда айрим буюрмаларни бажаришда қулланилади.\nМехнат хакининг вактбай шаклда мехнатга хак ходимнинг ишлаган вақти ва малакасига қараб туланади. Амалда вактбай мехнат хакининг оддий ва мукофот турлари қулланилади.\nОддий вактбай шаклида инженер - педогок ходимлар, хизматчилар ва бошқаларнинг хакикатда ишлаган вақтига қараб белганланган.\nВактбай мехнат хаки шаклида хак олувчи иш ходимлар мехнатига хак уларнинг ишлаган вақти ва тариф ставкалари асосида аниқланади.\nВактбай мукофот турида асосий мехнат хакидан ташқари мукофот ҳам туланади. Рахбар, инженер, ходимлар, хизматчилар мехнати ойлик белгиланган оклад асосида туланади.\nХисобот ойидаги ҳамма иш кунини тулик ишлаган ва бу категориядаги ходимлар мехнати ойлик оклад микдорида туланади. Агар ходим ҳамма иш кунида тула ишламаган булса, у холда уларнинг мехнатларига хаки ишлаган вақти ва оклади асосида хисобланади.\nМукофотда асос буладиган курсаткичлар ҳар бир корхона хусусиятлари хисобига олинган холда белгиланади. Ишчиларга ҳамда ходим ва хизматчиларга мукофот мехнатга хак тулаш фондидан туланади. Корхона рахбари тасдикланган мехнат хаки фонди доирасида касаба уюшмаси ташкилоти билан келишилган холда ишчиларнинг айрим гуруҳи учун мехнатга хак тулашнинг ишбай, вактбай ёки аккорд шаклларини белгилаши ҳамда ишчилар, инженер, ходимлар ва хизматчиларни мукофотлаш шартлари ва курсаткичларини аниқлаб олиш мумкин. Амалдаги тариф малака маълумотномасига мувофик ишчиларга разряд белгилаш, янгиларни тасдиклаш мумкин. Ундан ташқари, корхона рахбари юкори малакали уста ва бошқа ходимларни ойлик мехнат хакига рахбарлиги учун кушимча фоиз белгилай олади, штатлар оклад, маъмурий бошқарув ҳаражатлари сметасини тасдиклайди. Корхона рахбари томонидан тасдикланган штат, оклад ва маъмурий бошқарув ҳаражатлари учун смета молия органлари томонидан руйхат килинмайди. Кейинги йилларда ходимларни иш штатларидан моддий манфаатдорлиги асосан мехнат хаки ва хизматчиларнинг ойлик окладлари, ставкаларини ошириш, тариф ставкаларини, такомиллаштириш йули билан амалга ошира бошланмокда. Шу билан бирга турмуш мехнатга хак тулашнинг рагбатлантириш механизмини янада такомиллаштиришни такозо этади. Мехнат хаки фонди режалаштириш тартибини узгартириш билан бир каторда мехнатга хак тулашнинг рагбатлантиришнинг кучайтиришга эришилган юкори натижаларни моддий жихатдан рагбатлантиришнинг илгор шаклларини амалда кенг қулланишга алоҳида эътибор берилади. Корхоналарга мехнат хаки фондининг иктисод қилинган кисми хисобидан белгиланган оклад ва тариф стафкаларига устама хак тулаш хукуки берилган.\nКорхоналарда қулланиладиган оддий вактбай иш хакини хисоблашни қуйидаги мисол ёрдамида куриб утамиз: Ишчининг бир ойлик мехнат хаки 15 000 сум. Маош хисобланаётган ой 25 иш кунидан иборат. Унда ишчининг мазкур ойдаги бир кунлик маоши 600 сумни ташкил қилади (15000 : 25). Ишчи хисобот ойида ҳаммаси булиб 20 кун ишлаган ва 5 кун касал булган. Шунинг учун ишчининг шу ойда оладиган маоши 12000 сумни ташкил этади (20 х 600). Колган 5 кун учун мазкур ишчига мавжуд конун ва меъёрий хужжатларга асосан, сугурта ажратмалари хисобидан нафака хисобланади ва туланади.\nИшчи тарифи ставкасига белгиланган мехнат хакини кам ишчи сони билан бажариш, юкори касб усталигига эришилган такдирда ва бошқа холларда устама хак туланади.\nМехнат хаки уз таркибига кура иккига булинади:\nВ) кушимча мехнат хаки.\nАсосий мехнат хаки деганда ишчи ва хизматчиларнинг ишлаган вақти ва ишбай иш хакининг ҳамма турлари, мехнат шароитининг узгарганлиги учун туланадиган кушимча хак, тунги сменада ишлаганлигига ҳамда смена соатидан ортиқча ишлаганлиги учун туланадиган хак ва бошқалар.\nКушимча мехнат хаки деб ишчи ва хизматчиларнинг ишлаган вақти учун амалдаги конун – коидаларга мувофик туландиган хакга айтилади.\nКорхона ходимларининг асосий ва кушимча мехнат хаки ҳамда руйхатида бушаган ходимлар мехнат хаки фондини ташкил қилади. Ишчи ва хизматчилар мехнат хаки тузилган табелга асосан аниқланади. Табелда ишларнинг ой давомида ишлаган кунлари, вақти буйича курсатилади. Ишчи ва хизматчилар касалликлари туфайли ишга келмай колса, табелда касаллиги туғрисида белги (к) куйилади. Корхоналар дам олиш кунлари ишласа табелда дам олиш белгиси (Д.О) куйилади. Бошқа ҳамма кунларда хакикий иш вақти курсатилиб борилади. Табел тузиш тури корхоналарда турлича булиши мумкин. Бу нарса корхонадаги ишчи ва хизматчилар сонига боғлиқ булиши мумкин. Тузилган табель корхонанинг бухгалтериясига топширилади, бухгалтерияда табелга асосан ишчи ва хизматчиларга мехнат хаки хисобланади. Мехнат хаки хисоблашда махсулот ишлаб чиқариш режаси неча фоиз бажарилганлиги, мукофотлар таркиби албатта хисобга олинади. Ишчиларга ажратилган мехнат хаки алоҳида мехнат хаки хисоблаш кайдномаларида курсатилади. Кайднома мехнат хаки бериш кунларига кура бир ойда 2 марта тузилади. Биринчи кайднома мехнат хаки юзасидан бунак бериш иккинчисида эса ойлик мехнат хакининг тулик хисоби келтирилади. Бу кайдномада ишчиларга хисобланган мехнат хаки суммаси ва ушлаб олинадиган соликлар суммаси курсатилади. Тузилган кайднома корхона бош бухгалтер ва корхона рахбари томонидан имзоланади.\n^ 3. Мехнат хаки юзасидан хисоблаш ишларини аналитик хисоби.\nБир ойлик мехнат хакининг умумий суммасини аниқлаш учун бирламчи хужжатларни гуруҳлаш ва ҳар хил ажратмаларни амалга ошириш лозим. Туловга доир мехнат хакини узида акс эттирувчи хужжатлар номи тулов ва хисоб кайдномалари деб юритилади. Бу кайдномаларда туловга мехнат хаки корхонанинг булимлари, ишчиларнинг категориялари, тулов турлари буйича курсатилган булади ва у ҳар хил хужжатларни ва хисобларни тузишда шунингдек мехнат хаки фондини ишлатилиши устидан назоратини олиб боришда айникса кул келади. Шундай килиб тулов ва хисоб кайдномалари икки хил функцияларни бажаради, биринчисида улар буйича ишчи ва ходимлар билан хисоб китоб қилишда фойдаланилади, иккинчи функцияда эса, улар ходимлар билан мехнат хаки юзасидан хисоб - китоб аниқлик хисобини юритиш шакли хисобланади ва улар курсаткичлари асосида маълумотномалар ва мехнат буйича хисобот тузилади. Юқорида такидлаб утилганидек, бухгалтерия хисобини счётлар режасида мехнат хакининг хисобга олишда “Ходимлар билан мехнат хаки юзасидан хисоблашишлар” счети белгилангандир.\nХодимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб – китоблар буйича аналитик хисоб ҳар бир ишчи ва хизматчиларга очилган махсус варакларда юритилади. Бу махсус варакларда ишчининг фамилияси, исми, лавозими, бажарадиган иши, ой давомида килган мехнатига яраша хисобланган мехнат хаки ёзиб борилади. Депонент қилинган мехнат хаки буйича аналитик хисоб алоҳида депонент варакларида юритилади. Бухгалтерияда “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоблашишлар” хисобвараги буйича кайднома тузилади. Кайдномага ёзувлар мехнат хаки хисоблаш ва ходимларга мехнат хакининг берилишини тасдикловчи хисоб регистрларига асосан ёзилади. Ҳар бир ойнинг охирига эса, қолдиқ аниқланади ва қилинган жараёнларнинг умумий суммаси бухгалтерия дафтарига ёзилади мехнат хаки мукофот ва бошқа туловлар кассадан хисоблаб тулов кайдномаларидан кучирма асосида амалга оширилади.\nАмалдаги конунчиликка асосан мехнат хаки бир ойда икки марта берилади ва унга (микдори), муддатлари жамоа шартномаларида банк билан келишилган холда амалга оширилади. Бошқа алоҳида категориядаги ходимларга туловнинг бошқа (алоҳида) муддатлари ҳам урнатилиши мумкин. Ҳар ярим ой мехнат хаки туловида бунакли ва бунаксиз мехнат хаки урнатилиши мумкин. Бунакли тартибда ойнинг биринчи ярмида бунак берилади, охирги хисоб - китоб эса ойнинг иккинчи ярмида амалга оширилади. Бунакнинг микдори жамоа шартномасида келишилади, аммо у ишчининг тариф ставкаси буйича ишланган вакт учун бериладиган мехнат хаки суммасидан кам булмаслиги керак. Бунак суммаси учун ишланган иш вақтини аниқлашда асоса булиб, табель ва табель хисоби юритилади.\nМехнат хакини бунаксиз хисоблашда мехнат хаки бир ой хакикий ишланган вакт учун балки бажарилган ишлар акс эттирилган хужжатлар асосида хисобланади. Мехнатга хак тулаш буйича қуйидаги дастлабки хужжатлар тулгазилади:\nТ -1 шакли – “Ишга қабул килиниш туғрисида буйрук” унда ходимнинг касби, мансаби ва мехнат хаки курсатилиб, кадрлар булимида бир нусхада тулгазилади ва мехнат дафтарчасига кайд килинади.\nТ -2 шакли – “Ходимнинг шахсий вараги” кадрлар булими томонидан ҳар бир ходимга алоҳида тулгазилади ва ходим томонидан имзо билан тасдикланиб, кейинги узгартиришлар киритиб борилади.\nТ –3 шакли – “Бошқа ишга утказилганлиги туғрисида буйрук” Ходимлар корхона ичида бошқа ишга утказилганда икки нусхада тулгазилиб, бир нусхаси кадрлар булимида, иккинчи нусхаси бухгалтерияда сакланади.\nТ -6 шакли – “Таътил бериш туғрисида кайд” . У ҳар йилда ва бошқа сабалар билан таътилга чиқарилишда қулланилади ва бухгалтерияга таътил хакини хисоблашда асос улади. Агар ходим хак туланмайдиган таътилга чиқарилса, бухгалтерия томонидан ходимга хак хисобланмайди.\nТ -8 шакли - “Мехнат шартномаси тугатилганлиги туғрисида буйрук”. У ходимлар ишдан бушатилганда бир нусхада ёзилади. У кадрлар булими томонидан мехнат дафтарчасига кучирилади ва бухгалтерия иш асосида хисоб – китоб қилади.\nТ –8 шакли - “Иш вақтидан фойдаланишни хисобга олишни ва мехнат хакини хисоблаш табели” ходимларнинг ишга келишини белгилайди ва шунга асосан мехнат хаки хисобланади.\nТ - 13 шакли – “Иш вақтини хисоблаш табели” да ходимларнинг ишга келиши белгиланиб борилади. Табелларда ишга келиш кунлари, соатлари, келмаганлик сабалари: таътилда, касал, дам олиш кунлари, байрам деган ва бошқа белгилар куйилиб, маъсул шахслар томонидан имзо чеқилади ва ҳар ойда бухгалтерияга берилади. Унга асосан мехнат хаки Т -49 “Хисоблаш - тулов кайдномаи” да хисобланади. Т – 49, Т - 49а, Т – 51, Т - 53 ва Т - 53а кайдномалари ходимлар билан мехнат хаки буйича хисоблашиш ва уни тулаш муомилаларини кайд килувчи жамгарма маълумотларини ифодоловчи хужжатлардир. Корхона ва фирмаларда хисобот йилдаги ва хакикий мехнат хаки фондини хисоблаш ва режадаги мехнат хаки фондидан фойдаланишни назорат қилиш учун 5 – “Турлари ва ишчиларнинг тоифалари буйича хисобланган мехнат хаки буйича маълумот ва ишчи хизматчилар билан хисоблашиш буйича маълумот” ҳар ойла тузилиб борилади.\nЖадвалнинг биринчи кисмида мехнат хаки фондига киритиладиган ва киритилмайдиган суммаларнинг хисобланиши, жадвалнинг ичида эса мехнат хакининг турлари: ишбай, вактбай, мехнат таътили ва шунга ухшашлар акс эттирилади. Иккинчи кисмида эса ходимлар билан хисоблашиш холатининг маълумотлари – корхонанинг ой бошидаги колдиги, ой давомида хисобланган, туланган, ушланган, чегирилган суммалар ва ой охиридаи қолдиқ келтирилади. Жадвалнинг бу кисмидаги маълумотлар ёрдамида мехнат хакини хисоблаш ва тулаш холати тахлил килинади. Яъни “Мехнатга хак тулаш буйича хисоблашишлар” хисобварагининг маълумоти ҳамда ҳар – хил ушланмалар туғрисида маълумотлар йигилади. Ушбу маълумотлар 8 – журнал ордер ва 7 – кайдномага килинади ҳамда қолдиқ сумма (ишчи ва ходимларга булган карз) бош дафтар билан таккосланади. Ишчи ва хизматчиларнинг уз вақтида олмаган суммалари 3 йил давомида сакланади ва “Турли дебитор ва кредиторлар билан хисоб – китоблар” счётининг “Депонентга утказилган мехнат хаки” илова хисоб варагида хисобга олиб борилади.\nМехнат хаки ёзиш учун қуйидаги бирламчи хужжатлар асос булади:\nмазкур шахс корхона штатига ишга қабул қилинганлиги хакидаги буйрук, унда ходимга тайинланган маоши ва майян касб кори буйича даражаси курсатилади.\nИш вақтидан фойдаланишни хисобга олиш табелида вактбай мехнат хакини хакмда вакт асос килиб олинган бошқа ҳамма хил туловларни хисоблаш учун (бекор туриб колиш, тунги вактда ҳамда иш вақтидан ташқари ишлаганлиги учун кушимча хак, вақтинча ишга яроксиз ва бошқалар).\nМехнат хаки жамгарув варакалари – ишбай ишловчи ходимлар учун.\nКушимча мехнат хаки ва вақтинча ишга яроксизлиги учун нафакаларнинг барча турлари буйича табель ва касаллик варакалари.\nУтган ой учун хисоб – китоб кайдномаларида ушланган соликлар суммасини хисоблаш учун.\nСудлов органларининг ижро варакалари буйича ушлаб колиш хакидаги қарорлари.\nОйнинг биринчи ярми учун илгари берилган бунакнинг тулов кайдномалари.\nРежада ташқари бунак берилганлиги хакидаги касса тулов ордерлари.\nИш, бекор туриб колиш, кушимча хаклар давлат ёки жамоат вазифаларини бажариш, касаллик кайд этиб бориладиган бирламчи хужжатлар.\nМехнатда иштирок коффиценти (МИК) хусусида бригадасининг қарори.\nИшчи ва хизматчилар мехнат хаки тузилган табелларига асосан (т) аниқланади. Табелда ишчиларнинг ой давомида ишлаган кунлари числолар буйича курсатилади. Ишчи ва хизматчилар касалликлар сабабли ишга келмай колса, табелда касаллиги туғрисида белги (К) куйилади. Магазин дам олиш куни ишламаси, табеьда дам олиш белгиси (д. о) куйилади. Табель тузиш турли магазинларда турлича булиши мумкин. Бу нарса магазиндаги ходимлар сонига боғлиқ булади. Агар магазинда ишлайдиган ходимлар сони куп булса, уларнинг ишга кириши махсус хронометрларда хисобга олинади. Хронометрга ишчи ва хизматчилар узларига варакани куйиб, ишга келган ва кетган вактларини белгилайди. Тузилган табель магазин бухгалтериясига топширилади ва унга асосан мехнат хаки хисобланади. Мехнат хаки хисоблашда магазин товар обороти неча% бажарилгани, мукофотлар тартиби албатта хисобга олинади. Ишчиларга ажратилган ишхаки алоҳида мехнат хаки хисоблаш кайдномаларида курсатилади. Кайднома мехнат хаки бериш кунларига кура бир ойда икки марта тузилади. Биринчи кайдномада мехнат хаки юзасидан бунак бериш, иккинчисида эса ойлик мехнат хакининг тулик хисоби келтирилади. Бу кайдномада ишчиларга хисобланган мехнат хаки сумма ва ушлаб колинадиган соликлар суммаси, кредитга олинган товарларнинг ойлик туловлари ва бошқа суммалар курсатилади. Тузилган кайднома магазин бош бухгалтер ва директори томонидан имзоланади. Тузилган кайдномага асосан ишчи ва хизматчиларга мехнат хаки берилади. Баъзи магазинларда ишчи ва хизматчиларга мехнат хаки бериш учун мехнат хаки хисоби кайдномаига асосан тулов кайдномалари тузилади. Тулов кайдномаларида ишчининг фамилияси, вазифаси, унга берилиши керак булган иш хаклари суммаси, уни олганлиги туғрисидаги имзоси курсатилади. Агар бирор сабабга кура мехнат хаки олинмаса, сумма туғрисига “Депонент” белгиси куйилиб, кейин кайднома топширилади.\nДепонентлаштирилган мехнат хаки суммаларини корхона кассасидан берилиши ҳар бир депонент суммаси буйича алоҳида –алоҳида амалга оширилади. Бунинг учун ҳар бир депонентлаштирилган сумма эгаси номига карточка очилиб, унда қуйидаги маълумотлар ёзилади. Ходимнинг исми-шарифи, лавозими, ишлайдиган булими, депонент суммаси, муддати. Депонент суммасини бериш учун бухгалтерия ходими томонидан касса чиким ордери тузилиб, унда ҳам ходимнинг исми-шарифи, лавозими, депонент суммаси (ракам ва сузда), ордер тузилган муддат, уни расмийлаштирган ходим исми-шарифи ва имзоси, бош бухгалтер ва корхона рахбари (уринбосари)нинг имзоси ва мухр куйилади ва унинг асосида кассадан депонентлаштирилган сумма берилади. Мехнат хаки ва унга хак тулаш исобьини аналитик хисобини юитиш атижасида ходимлар ва ишчилар билан мехнат хаки юзасидан хисоблашишларни деталлаштирилган маълумотлари олинади ва бу борадаги тезкор назоратни олиб бориш таъминланади.\n^ 4. Мехнат хаки юзасидан хисоблашишларни синтетик хисоби.\nЯнги счетлар режасига асосан, ишчи ва хизматчилар билан хисоб - китобнинг синтетик хисоби 6710 - “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб - китоблар” номли синтетик счётларда юритилади, бу счёт корхона руйхатидаги ва руйхатда турмайдиган ходимлар билан мехнат хаки тулаш (барча турдаги мехнат хаки, мукофотлар, ишлайдиган нафакахурларга бериладиган нафакалар, ҳамда бошқа туловлар) буйича, шунингдек, мазкур корхонанинг акция ва бошқа кимматли когозлари юзасидан даромадларни тулаш буйича хисоблашлар буйича ахборотларни умумлаштириш учун мулжаллангандир. Унда қуйидаги счетлар мавжуд:\n6710 “Ходимлар билан мехнат хаки юзасидан хисоблашишлар”.\n6720 “Депонентлаштирилган мехнат хаки”.\nУшбу счётларнинг кредит буйича қуйидаги суммалари акс эттирилади: ходимларга туланадиган мехнат хаки суммаси, бу сумма ишлаб чиқариш ҳаражатлари ва бошқа манбалар хисобларга доир счётлар билан корреспонденцияланади.\nИшчи ва ходимлага мехнат хаки хисобланганда тегишли ҳаражат манбаларини узида акс эттирувчи счетлар дебетланиб, 6710 “Ходимлар билан мехнат хаки юзасидан хисоблашишилар” счети эса, кредитланади.\nАгар асосий ишлаб чиқаришда банд булган ходимларга мехнат хаки хисобланса, қуйидаги бухгалтерия проводкаси оркали хисобга олинади:\nДебет 2010 “Асосий ишлаб чиқариш ҳаражатлари”\nКредит 6710 “Мехнат хаки юзасидан хисоблашишлар”\nИшчи ёрдам ишлаб чиқаришда банд булса ва унга мехнат хаки хисобланса,\nДебет 2310 “ёрдам ишлаб чиқариш ҳаражатлари”\nКредит 6710 “Ходимлар билан мехнат хаки юзасидан хисоблашишлар”\nЦех мастерлари ва асбоб-ускуналарга хизмат килувчи ходимларга махнат хакинининг хисобланиши эса, куидагича хисобга олинади:\nДебет 2510 “Умумишлаб чиқариш ҳаражатлари”\nХужалик юритувчи субъектнинг бошқарув аппаратида банд булган ходимларга мехнат хакининг хисобланиши бухгалтерия хисобида давр ҳаражатларининг ошиши ва мехнат хаки юзасидан мажбуриятларнинг ошишиши сифатида акс эттирилади.\nДебет 9421 “Мехнатга хак тулаш сарфлари”\nХодимларнинг мехнат таътилига туланадиган хак резерв маблағи хисобидан ва узоқ муддат хизмат қилинганлиги учун йилига бир марта бериладиган мукофот пули резерв хисобидан туланадиган мехнат хаки суммаси “Келгуси давр туловлари ва ҳаражатлари юзасидан захира” номли счёт билан корреспонденцияланади ва бундай проводка берилади яъни “Келгуси давр туловлари ва ҳаражатлари юзасидан захира” счётнинг дебетида ва “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб - китоблар” номли счётнинг кредитида акс эттирилади,яъни\nДебет 8910 “Келгуси давр ҳаражатлари ва туловлари юзасидан захира”\nАсбоб-ускуна ҳарид қилиш ва саклаш билан боғлиқ жараёнлари буйича мехнатга хак тулаш хисобланса, “Урнатиладиган ускуналар” счёти дебетланади ва “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб - китоблар” счёти кредитланади, яъни\nДебет 0710 “Мамлакатимизда ишлаб чиқарилган урнатиладиган ускуналар”\nКапитал куйилмалар соҳасида, шу жумладан монтажда иш талаб килмайдиган ускунанинг ҳарид килиниши билан банд булган ходимларга қуйидаги проводка берилади; бунда “Капитал куйилмалар” счёти дебетланади ва “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб - китоблар” счёти кредитланади, яъни\nДебет 0820 “Капитал куйилмалар”\nМатериаллар, бокувдаги ва бурдокидаги хайвонлар тайёрланиши ва ҳарид билан боғлиқ жараёнларда 1010 - “Материаллар”, 1110- “Бокувдаги хайвонлар” счётлари дебетланади ва “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб – китоблар” счёти кредитланади.\nОлдинги жараёнлар 1510 счёт ишлатилганда “Материалларнинг тайёрланиши ва ҳарид килиниши” счёти дебетланади ва 6710 - “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб - китоблар” счёти кредитланади.\nСавдода ишчиларга мехнат хаки хисобланганда 9414 - “Мехнатга хак тулпаш сарфлари” счёти дебетланади ва 6710 - “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоблашишлар” счёти кредитланади.\nОртиқча мехнат хаки кассага қайтарилганда 5010 - “Миллий валютадаи пул маблағлари” счёти дебетланади ва 6710 - “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб -китоблар” счёти дебетланади.\nКелгуси давр ҳаражатлари билан боғлиқ жараёнлар бажарилгандаги ходимга 3120- “Олдиндан туланган хизмат хаки” счёт дебетланади ва 6710 - “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб - китоблар” счёт кредитланади.\nТабиий офатларнинг олдини олиш ёки уларни окибатини тугатиш билан боғлиқ булган ходимларга 9720 - “Фавкулодда зарарлар ” счёти дебетланади ва 6710 - “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб - китоблар” счёти кредитланади.\nАкциядор ходимларнинг даромадлари (девидентлари) ходимларга мукофот акс эттирилганда 8710 - “Таксимланмаган фойда” счёти дебетланиб, 6710 - “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб - китоблар” кредитланади. Мехнатга хак тулаш асосий воситаларнинг чикиб кетиши операциялари буйича хисобланганда 9431 - “Асосий воситаларни сотиш ва бошқа холатларда чикиб кетиши буйича зарарлар” счёти дебетланди.\n“Ходимлар билан мехнат хаки тулаш буйича хисоблашишлар” счёт дебетланганда мехнат хаки, мукофотлар, нафакалар, корхонадан иштирок этишдан даромад ва хисоб - китоблар учун туланган суммалар акс эттирилади, шунингдек, белгиланган салмоклар, ижро эттувчи хужжатлар буйича туловлар сумма ва бошқа хил ушлаб колишлар суммаси ҳам акс эттирилади. Хисобланган мехнат хаки белгиланган микдорда (олувчилар келмаганлиги сабабли) туланмаган суммалар “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоблашишлар” счёти дебетида “Депонентлаштирилган мехнат хаки” сетида акс эттирилади, яъни\nДебет 6710 “Ходимлар билан мехнат хаки буйича хисоблашишлар”\nКредит 6720 “Депонентлаштирилган мехнат хаки”\nАкционерларни даромадлари (девидентлар) “Таксимланмаган фойда” ҳамда “Давр ҳаражатлари” счётлари дебетида ва “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб - китоблар” счётнинг кредитида акс эттирилади.\nДевидент мехнат хаки кассадан туланганда “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб-китоблар” счёти дебетланади ва “Миллий валютадаги пул маблағлари” счёти кредитланади, яъни\nДебет 6710 “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоблашишлар”\nКредит 5010 “Миллий валютадаги пул маблағлари”\nХисобланган мехнат хаки суммаларидан даромад солиги, ижтимоий сугурта ташкилотлари булмиш нафака фондига 2,5%, касаба уюшмасига 1% ушлаб колинади. Хисобланган мехнат хакидан ушланадиган суммалар “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоблашишлар” счёти дебетида ва мос равишда “Бюджетга туловлар буйича казлар”, “Ижтимоий сугурта буйича туловлар” счётлари кредитида акс эттирилади, яъни\nДебет 6710 “Ходимлар билан мехнат хаки юзасидан хисоблашишлар”\nКредит 6410 “Бюджетга туловлар буйича казлар”\nКредит 6520 “Ижтимоий сугурта буйича туловлар”\nКредитга сотиб олинган товарлари учун сумма ушланганда “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб – китоблар” счёти дебетланади ва “Насяга сотилган товарлар буйича ходимларнинг карзлари” счёти кредитланади, яъни\nКредит 4710 “Насяга сотилган товарлар буйича ходимларнинг карзлари”\nЖорий ойга ёзган ойлик оборотлар билан ёзилади, “Ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича хисоб – китоблар” счётининг кредит обороти барча хисоблашувларда ва тулов кайдномаларининг курсаткичлари умумлаштирилган ходимлар билан хисоб - китоблар буйича йигма кайдномадан утказилади. Йигма кайднома мехнат хакининг синтетик хисобида асосий хужжатлардан хисобланади, у булимлар буйича тузилади, бу эса ҳар бир булимдаги мехнат хаки юзасидан хисоблашнинг туғри юритишни назорат қилишда жуда кул келади.\nЮқорида таъкидланганидек, “Мехнатга хак тулаш буйича ходимлар билан хисоб - китоб” счёти бу муносабат юзасидан синтетик хисоб юритишга мулжалланган. Бу счёт корхонанинг ходимлар руйхати таркибига кирадиган ва кирмайдиган ходимлар билан мехнатга хак тулаш буйича (мехнат хакининг ҳамма турлари, мукофотлар ва бошқа туловлар), шунингдек, мазкур корхонанинг акциялари ва бошқа кимматли когозлари буйича даромадларнинг тулланишига доир хисоб – китоблар хакидаги ахборотни умумлаштиришга мулжалланган.\nОртиқча туланган суммалар кассага кайтрилганда 5010 – “Касса” счёти дебетланиб, 6710 -“Ходимлар мехнат хаки юзасидан хисоблашишлар” счети эса, кредитланади.\nИжтимоий сугуртмага ажратмалар хисобидан нафакалар ва шу каби суммалар хисобланганда 6520 - “Ижтимоий сугурта буйича туловлар” счёти дебетланади. Яроксиз махсулотларни тузатиш билан боғлиқ мехнатга туланадиган хак хисобланганда 2610 – “Ишлаб чиқаришдаги яроксиз махсулотлар” счёти дебетланади.\nАкцияларга обуна буйича мажбуриятларнинг узилиши 4710 – “Муассисларининг устав капиталига бадаллари буйича карзлари” счёти кредитида акс эттирилади. Хисобдор шахсларнинг мехнатига туланадиган хаклардан қайтарилмаган бунаклар суммалари ушлаб колинганда 4420 – “Хизмат сафари учун берилган бунаклар” счёти кредитланади.\nХодимларга ёрдам цехлар курсатган хизматлар қиймати ушланганда 2310 - “ёрдам ишлаб чиқариш” счёти кредитланади.\nКорхонада ходимлар икки гуруҳга ажратилади:\n1.Асосий фаолиятда банд булган ходимлар (саноат ишлаб чиқариш ходимлари);\n2. Асосий булмаган фаолиятда банд булган ходимлар.\nМехнатга хак тулашнинг қуйидаги шакллари мавжуд: ишбай, вактбай.\nМехнат хаки, оддий ва ишбай, асосий ва кушимча, табель, далолатнома, иш куни, хизмат сафари, ажратма, ушлов, шакл, ижтимоий сугурта, мехнат таътили, ҳаражат, таннарх.\nМавзу юзасидан савол ва топшириклар:\nМехнат хаки ва унга хак тулаш хисобининг аҳамияти ва вазифаларини изохланг.\nМехнат хаки шакллари ва турлари нималардан иборат?\nМехнат ва унга хак тулашнинг аналитик хисоби кандай юритилади?\nМехнат ва унга хак тулашнинг синтетик хисобини юритиш тартибини айтинг.\nХодимлар билан бошқа жараёнлар юзасидан хисоблашишларнинг хисоби кандай юритилади?\nЯгона солиқ тўловини тўлаш муддатини кечиктириш ҳуқуқини олиш тўғрисида ариза\nСиздан ягона солиқ тўлови тўлаш муддатини дан гача кечиктириш ҳуқуқини беришингизни сўрайман\n1. /МТМ ва Макта-интернат Бола таъминот хак.doc\nАсосий воситалар холати ва улардан фойдаланиш тахлили\nАсосий воситалар (воситалар) ишлаб чиқаришнинг мухим омили сифатида каралиб улар воситасида мехнат предметлари ва мехнат кучлари...\nМуҳим факт номи: Эмитентнинг қимматли қоғозлари бўйича даромадларни ҳисоблаш ва (ёки) тўлаш\n1. /БОШКАРУВ ХИСОБИ.rtf\n1. /Вал хисоби.doc


NASA космосга энг қиммат ва қудратли “James Webb” телескопини учирди\nТОШКЕНТ, 26 декабрь. /«Дунё» АА/. Кеча Франция Гвианасидаги Куру космодромидан «James Webb» телескопи фазога учирилди, деб хабар бермоқда “Дунё” АА мухбири.\n“Унинг шарофати билан биз коинотнинг кўриниб турган энг чекка нуқтаси - 13,5 миллиард ёруғлик йилига тенг масофага назар ташлаймиз”, - дея шарҳлади Европа космик агентлиги (ESA) олими Энтони Мартсон Deutsche Welle радиосига берган интервьюсида.\nАҚШ Аэронавтика ва космик тадқиқотлар миллий агентлиги (NASA)нинг иккинчи раҳбари шарафига номланган ушбу телескоп тарихда энг қиммат ҳисобланади. 1980 йилда бошланган ва қайта-қайта узайтирилган лойиҳага жами 10 миллиард доллар сарфланди. Телескоп устида ESA, Канада космик агентлиги (CSA) ва NASA биргаликда иш олиб борди.\nТелескопдан ёрдамида олинадиган илк фотосуратлар 2022 йилнинг ёзида кутилмоқда. «James Webb» ҳажми ва техник жиҳозланиши бўйича ўзидан аввалги “Hubble” телескопидан бир неча баробар устунликка эга. У тадқиқотчиларга коинотнинг узоқ ўтмиши, илк галактикалар ва илк юлдузларнинг ҳосил бўлишини ўрганиш имконини беради. Энтони Марстоннинг айтишича, «James Webb»нинг афзалликларидан яна бири унинг инфрақизил диапазонда ишлаш қобилиятидир. Бу олис галактикаларни ўрганиш учун кўпроқ имкониятлар беради.\nТелескоп тахминан тўрт ҳафтадан сўнг ердан 1,5 миллион километр олисда жойлашган орбитага чиқади. «James Webb»дан олинган илк маълумот ва фотосуратлар 2022 йилнинг ёзида пайдо бўлиши кутилмоқда. Телескопнинг вазифалари сирасига сув заҳиралари мавжуд ва ҳаёт кечириш учун яроқли бўлган сайёраларни қидириш ҳам киради.\nМалайзия университети ва Тошкент IТ-парк...\nБугун Ўзбекистоннинг Куала-Лумпурдаги элчихонаси кўмаги билан Дастурий маҳсулотлар ва ахбо...\nДеҳли университети профессори Ҳадис илми...\nДеҳли университети Тилшунослик илғор тадқиқотлар марказининг Тилшунослик кафедраси профес...


«Танқид қилган инсонни ёмон кўриш позициясидан четланишимиз керак» – блогер Шавкат Ҳасан билан суҳбат\nВолонтёрлик – феномен. Ижтимоийдан ошиб ўтиб, кўпроқ руҳий-маънавий деб аташга арзигулик феномен. Унинг негизида инсон қалбида ҳосил бўладиган сирли, тадқиқ этилмаган кечинмалар ва бу кечинмалар ортидан келадиган «тушунарсиз» ҳаракатлар ётади – қандайдир куч инсонни бошқа инсонларга, жамиятга эвазсиз хизмат кўрсатишга ундайди.\nБиз пандемия даврида фаол волонтёр сифатида кўплаб ҳамюртларимиз оғирини енгил қилаётган блогер Шавкат Ҳасан билан суҳбатлашдик.\nСуҳбатимиз аввалида Шавкат Ҳасандан Чирчиқ шаҳридаги волонтёрлик фаолияти, эришган натижалари ҳақида сўрадик. Шунингдек, интервьюда унинг ижтимоий тармоқларда муҳокамаларга сабаб бўлган пости ва шу постни чиқариши ортидан босимга учрагани борасида ҳам сўз борди.\n– Куни кеча Facebook'да эҳтиросли бир чиқиш қилдингиз. Анча изоҳларга сабаб бўлди. Чиқишингиз сабабини тушунтириб берсангиз.\n– Ижтимоий тармоқда жонли тарзда чиқишимга волонтёрларимиздан бирининг отаси пневмониядан вафот қилгани сабаб бўлди. Ҳозирда Чирчиқ шаҳрида кислород концентраторларидан бепул, вақтинча фойдаланиш хизматини йўлга қўйганмиз. Бизда 10 дона шундай ускуна бор. Ўша волонтёримизни отасининг аҳволи оғирлашиб қолди. Сатурация, яъни қондаги кислород миқдори 40 фоизгача тушиб кетди. Касалхонага ётқизилди, у ерда шароитлар ёмон экан.\nКислород аппарати керак бўлди ва биз ўша жойга олиб бордик. Оталарига уладик ускунани. 40 фоизга тушган сатурация 80 фоизга кўтарилди.\nБемор ўша куни фарзандларига қўнғироқ қилиб, ҳол-аҳвол сўраган. Шифокорлар шароитлари яхши эмаслигини айтишган, «экстренный»га борсанглар, ҳамма шароитларни қилиб беришади», дейишган. Тез тиббий ёрдам машинаси чақиртирилди, зудлик билан олиб бориш кераклиги айтилди, бемор ўпкасининг 75 фоизи хасталаниб бўлган эди. У ерга ҳам қўнғироқ қилинган «бемор кетяпти, кутиб олинглар» деб. Етиб боргандан сўнг бемор кўчада, машинада ярим соат қолиб кетган, шунча вақт ичкарига олиб киришмаган. Кейин ҳарбийлар бемор келганини эслатиб, ичкарига олиб киритишди. Унда ярим соат чамаси ўтганидан кейин, шифохонадан бизнинг волонтёримизга яширин рақамдан қўнғироқ бўлиб, «отанг ўлди» дейилди. Майитни олиб чиқишга тўрт ярим соат вақт сарфладик.\nШифохонадагилар жасад учун машина чақиришганини айтишди. Ўша жойда муаммога дуч келдик. Машина келишини кутдик. Шифохона раҳбаридан: «Бемор нима учун ярим соат кўчада қолиб кетди», деб сўраганимизда, у томонидан турли хил гаплар айтилди, гапларнинг орасида «бизда лифт ишламайди» дейилди. Лифт ишларкан-у, лекин фойдаланиш мумкин эмас экан...\n– Бу камчиликларнинг сабаби нимада деб ўйлайсиз?\n– Мен ўша видео чиқишимда ҳам айтганман, соғлиқни сақлаш тизимига «чириган» деган сўзни ишлатганман. Ҳиссиётга берилган вақтдаги сўз. Лекин мен шунақанги фикрда қолавераман. Соғлиқни сақлаш тизими нотўғри йўлга қўйилган. У ерда марказлашув деган нарсани кўрмадим. У шифокорга борсанг, «мен билмайман», дейди, бунисидан сўрасанг, «билмайман» деб айтади. Учта бино бир-бири билан келиша олмайди.\nАгар улар ўзаро хабарлашиб ишлаганида эди, тезлик билан ишлаш имконига эга бўларди. Шунақа вазиятларда шифокор шифокорга эмас, оператор операторга нисбатан айтиб қўйса, рўйхатга киргизиб қўйса ва «ҳозир оғир аҳволдаги бемор келади», деб хабар берса, тайёр турса... Тўғри тизим бўлганида эди, бунақанги тартибсизликни биз кўрмас эдик.\n– Ижтимоий тармоқдаги чиқишингиздан кейин сизга босимлар бўлибди. Шу ҳақида ҳам айтиб ўтинг.\n– Бевосита ўзим билан ҳеч ким алоқага чиққани йўқ. Нима бўлди, деб сўрамади. Лекин ўша куннинг ўзида, биз соат 20дан 13дақиқа ўтганида видео чиқарган бўлсак, уйимизга етиб бормасимиздан олдин отам телефон қилдилар. Кимдир отамга қўнғироқ қилганини, агар ўғлини, яъни мени йиғиштириб олмаса, бизга нисбатан жудаям бир катта иш қилиниши, керак бўлса қамаб қўйиш ҳақида айтилибди. Отамдан сўрадим: «Ким қўнғироқ қилди, қайси рақамдан қўнғироқ қилди?» Буни айтмадилар. Шунчаки, отам орқали менга босим бўлди.\nОтамнинг ҳолатидан англадимки, фаолиятим гўёки давлатга хиёнатдек тушунтирилган. Ва отам шу даражагача бордиларки, «агар сен шу фаолиятингни – танқид қилиш, обрўсизлантириш ишларингни тўхтатмайдиган бўлсанг, сендан воз кечаман», дедилар. Мени қизиқтирадиган нарса, қандай қилиб инсонни шу даражага олиб бориш мумкин?\nМен буни цензуранинг – сўз эркинлигига қарши курашнинг янгича кўриниши деб баҳоладим. Яъни буни инсонга бевосита таъсир қила олмаганидан кейин, яқинлар орқали таъсир ўтказиш орқали цензура қилиш кўриниши деб баҳолайман.\n– Блогерлар, давлат, волонтёрлар ва ОАВ. Сиз буларни эртанги кундаги ўзаро муносабатини қандай кўрасиз?\n– Агарда ҳамкорлик яхши йўлга қўйилса, айтилаётган ислоҳотларга етиб борилади, деб ўйлайман. Шунчаки муаммони олиб чиққан инсонни таъқиб қилмаслик керак. Унга босим ўтказишни тўхтатиш керак.\nМен ўзимни ватанпарвар деб ҳис қиламан. Муаммони олиб чиқсам, у ечимини топса, инсонларга фойдали бўлади. Танқид қилган инсонни ёмон кўриш позициясидан четланиш керак. Давлатимиз раҳбари ҳам айтадилар-ку, «танқид қилиш керак, танқид қилинглар, қарсакбозликни тўхтатиш керак, ютуқ ўзимизники, лекин камчиликларни устида ишлаш керак», деб.\nТўлиқ суҳбатни юқоридаги видео орқали томоша қилишингиз мумкин.\nМаълумот ўрнида айтиш жоиз, Шавкат Ҳасан интервью давомида Тошкент вилояти соғлиқни сақлаш бошқармаси бошлиғи Тўрақул Арзиқулов ва Чирчиқ шаҳридаги юқумли касалликлар шифохонаси бош шифокори Гулжаҳон Юлдашева ўртасидаги кислород аппаратлари билан боғлиқ низо ҳақида ҳам тўхталиб ўтган. Бу масалада аввалроқ ҳар икки томоннинг позицияси берилган эди.\nБиз хулоса ўрнида ошкоралик нақадар муҳим эканини таъкидлашни истардик. Айтайлик, хонанинг бир бурчаги қоронғулик остида, у ерда нима борлиги кўринмаяпти, балки у ерда ахлат тўлиб қолгандир. Ошкоралик, бу – «прожектор. Ўша бурчакни ёритади ва нима борлигини кўрсатади, ўша ахлатларни йиғиштиришга имкон беради.\nАгар ошкоралик бўлмаса, ҳамма ёқ зулматга чўмиб, ахлатга ботиб қолиши эҳтимоли бор. Биз бу юртни бегонага эмас, фарзандларимизга қолдираётганимизни ҳис қилишимиз керак. Муаммоларни ошкоралик воситасида ҳозир йиғиштириб олмасак, эртага болаларимиз ҳам худди шу муаммолар билан ҳаёт кечиради.\nБлогерларнинг саҳифаларига электрон почта манзили ҳамда фамилияни жойлаштириш талаби қўйилиши мумкин


ЯНГИ ЙИЛНИНГ ЯНГИ ҚИЁФАСИ — Shahrisabzt.UZ\nShahrisabz tumani 25.12.2019 Mahalliy\nЖорий йилнинг 24 декабрь кунидан Шаҳрисабз туманида янги йил тадбирлари бошлаб юборилди.\nБайрамга ташриф буюрар экансиз, барча аҳоли нигоҳида янги йил шукуҳи акс этиб турганини яққол сезишингиз мумкин. Туман марказида ўрнатилган, баландлиги 20 метрни ташкил этган арча атрофида йиғилган кенг аҳоли вакиллари, ёшлар, айниқса болажонларимиз бирдек олам завқ олишмоқда. Уларнинг табассумида эса янги йил байрамининг қиёфаси акс этиб турибди.\nБайрам тадбири давомида туман ҳокими Исроил Аманов сўзга чиқиб, барчани кириб келаётган янги йил байрами билан чин кўнгилдан табриклаб ўтди.\nСўнгра, байрам тадбири куй-қўшиқларга уланиб, болажонлар талқинида ажойиб тароналар янгради.\nШу ўринда Исроил Аманов, байрам кўркига кўрк қўшган болажонларимизга турли ширинликлар тўпламидан иборат байрам совғаларни тортиқ этиб, уларга ўзгача қувонч улашди.\nМаълумот ўрнида шуни айтиб ўтиш керакки, Шаҳрисабз туман марказида бўлиб ўтаётган янги йил тадбирлари жорий йилнинг 24 декабрь кунидан, 2020 йилнинг 10 январигача, кундуз соат 10:00дан, кеч соат 22:00гача давом этади.\n«Жаҳолатга-қарши маърифат» мавзусида тарғибот тадбирлари ўтказилди.


Бухородаги мактабларнинг бирида мактаб ўқувчилари ҳожатхоналарда дарс ўтишди - UzNews.uz\nИнтернет тармоқларида ўқувчилар ҳожатхонадаги доска ёнида ўтирганлари акс этган суратлар тарқалган эди. ХТВ мазкур вазиятга изоҳ берди.\nБухоро вилояти халқ таълими бошқармасининг хабарига кўра, мазкур суратлар Когон шаҳридаги 9-умумий ўрта таълим мактабида олинган. Мактаб биноси 1986 йилда қурилган бўлиб, ҳозирда 1573 нафар ўқувчи таҳсил олади.\nМактаб биноси 3 қаватдан иборат бўлиб, ҳар бир қаватда ички ҳожатхона, ювиниш хоналари лойиҳалаштирилган. Бироқ, 3-қаватдаги ҳожатхона ва ювиниш хонасидан йиллар давомида фойдаланилмаган. Шу сабабли айрим ҳолларда ўқувчилар билан алоҳида синфдан ташқари машғулотларда фойдаланиш учун реконструкция қилинган.\nАйни вақтда хонадан фойдаланиш тўхталди ва синфдан ташқари машғулотларни ўтказиш учун иккинчи сменада бўшайдиган синф хоналаридан фойдаланиш ташкил этилди.