"Турмушга чиқишни истамайман..." | ayol.uzayol.uz\n«Турмушга чиқишни истамайман…»\nОила\t 22/08/2017 0 Sayt admini\nОппоқ келинлик либосини кийган қўғирчоқни бағрига босиб ўйнамаган, қўшни келинчакка ҳавас-ла боқиб келинсалом қилмаган, энг чиройли кун — тўй оқшомини хаёлида гавдалантириб энтикмаган қиз бўлмаса керак. Негадир айрим дугонажонларимиз турмуш қуриш ёшига етгач, катта ҳаётга қадам қўйишдан чўчиб қолишади? Руҳшунос Шаҳноза ХАЛИЛОВА билан бирга ушбу саволга жавоб излаймиз.\n1-мурожаат: «Кўнглим йўқ»\n— Ёшим йигирма учда. Ўзим ҳали талабаман. Икки йилдан буён дўстона муносабатда бўлган йигитимдан совчилар келди. Уйдагилар рози бўлишди, оқлик ўрашди. Ойим ҳарчанд «Тўйдан кейин кўнгил қўйиб кетасан», деса ҳам, бунга кўзим етмаяпти. Йигитга доим «Дўст бўлиб қолайлик, оқликни қайтарайлик», деб айтаман. Турмуш қургач ҳам унга муносабатим илимаса-чи, деб иккиланаяпман…\n2-мурожаат: «Ўтмишимдан хавотирдаман…»\n— Ёшим йигирма бирда. Мақтанишмас, мактабда ҳам, коллежда ҳам аъло баҳоларга ўқидим. Ота-онам обрў-эътиборли инсонлар. Бизни ҳеч кимдан кам қилмай ўстиришди. Мактабни тугатган йилимиз синфдош йигитим менда кўнгли борлигини айтди. Мен ҳам уни севиб қолдим, деб ўйлардим. Биз учрашиб турардик. Бора-бора у ўзини эркин тута бошлади. Мен эса унинг ҳаракатларига қаршилик қилолмасдим, охири бошқа коллежга ҳужжат топшириб, ундан узоқлашдим. Аммо ўзимдан жуда уялардим. Йиллар ўтса ҳам, шу уят, айбдорлик ҳисси мени тарк этмади. Ўз билмим билан талабалик бахтига эришдим. Келаси ўқишни тугатаман. Уч ой олдин уйдагилар бир йигитнинг совчиларига розилик беришди. У жуда ҳам яхши инсон. Ўқимишли, бўй-басти келишган. Мен учун ҳамма нарсага тайёр. Ўзим ҳам у умр йўлдошим бўлишини истайман. Бироқ унинг олдида виждоним қийналади.\n3-мурожаат: «Дугонам бахтсиз!»\n— Танлаган инсоним бор. У мени жуда ҳам яхши кўришини доим таъкидлайди. Тез орада тўй бошлаш ниятида. Аммо яқинда дугонам оиласидан ажрашди. У ҳам севиб-севилиб турмушга чиққанди. Афсус эри ёш келинчакка қўл кўтарди, қайнонаси ҳам ёқтирмади. Дугонамнинг ҳаётини кўриб, менда ҳам шундай бўлса-чи, дея чўчиб қолдим.\n4-мурожаат: «Севганимни унута олмаяпман»\n— Яхши кўрган инсоним мен биланмас, бошқаси билан умр ришталарини боғлади. Яқинда мени ҳам унаштиришди. Йигитнинг опалари билан муносабатимиз жуда самимий. Унинг ўзини эса умуман хушламайман. Тергашлари ҳам малол келади. Тўйни тўхтатсаммикан?\nТаҳририятга мурожаат қилган қизларимизнинг ёши йигирмадан ошган, айни оилавий ҳаётини йўлга қўядиган пайтлари. Уларнинг муомаласи, ўз муаммосини тушуниб, унга ечим излаётганлари ҳам турмуш масаласига енгил-елпи қарамасликларидан далолат. Бири олий ўқув юртда таълим олаётган, яна бири ўз ишини топган, хуллас — ўз интилишлари, қизиқишлари бор дугоналаримиз нега турмуш қуришни исташмаяпти? Оила қўрғонига қадам босишдан қўрқишаяпти? Турли баҳоналар топиб, бу вазиятдан қочишаяпти? Қизларимиз мурожаатларида сабабларни қисман келтиришган бўлса-да, уларга чуқурроқ назар солиб, таҳлил қилишни лозим топдик. Шунда муаммонинг ечимига борадиган йўл қисқаради. Тўйга розилик бериш эса бу шахсий масала. Бир қарорга келишлари учун аввало қўрқувларини енгишлари керак.\nОила қуришдан нега қўрқасиз?\nСабаблар билан танишинг!\nЭркини йўқотиб қўйишни истамаслик. Оилали бўлгач, кўп нарса ўзгаради. Кун тартибидан тортиб организм фаолиятигача. Эркакнинг измига бўйсуниш, қайнота-қайнонанинг фикри билан ҳисоблашиш, қайсидир истакларни чегаралаш ўз мустақиллигини ҳамма нарсадан устун қўювчи қизга даҳшатли туюлиши мумкин. Чунки у боши очиқлигидан иккиламчи фойда кўраяпти. Атрофдагиларнинг ниқташлари, ёшининг ўтиб бораётганини «+»лар босиб кетаяпти-да.\nЁмон тажриба. Гарчи сиз ўзингиз ҳали турмуш остонасига қадам қўймаган бўлсангиз-да, сизда қайсидир маънода тажриба бор. Яъни ён-атрофдагиларнинг ҳаёт тарзи натижасида орттирилган тажриба. Айрим оналар қизларига эшиттириб турмушидан нолишади. «Сизга турмушга чиқмай, тоқ ўтганим яхши эди», дея турмуш ўртоғига баралла айтади. Қиз болада эса онасига ачиниш билан бирга турмушдан хавфсираш пайдо бўлади. Ёхуд аммаси, ёйинки холаси, ё яқин дугонасининг бахтсизлигига қараб тўн бичади.\nЖинсий ҳаётдан қўрқиш. Мана, энг катта сабаблардан бири. Бу қўрқув, албатта, ўз-ўзидан пайдо бўлмайди. Эр-хотин муносабатлари, биринчи никоҳ кечаси, туғруқ ҳақидаги қўрқинчли маълумотларнинг қулоққа қуйилиши оқибатида юзага келади. Яна бир учи эса Ойдиннинг мурожаатига бориб тақалади. Йигит қиз ўртасидаги муносабатларнинг чегарадан чиқиши оқибатида айбдорлик ҳисси ва қўрқув пайдо бўлиб, бир нуқтада кесишган. Оилали бўлиш хоҳиши бор, аммо уни кучли қўрқув сўндираяпти. Бундан ташқари, қизларда бундай қўрқув таъсирида ҳимоя функцияси ишга тушиб, жинсий аъзоларда сиқилиш юз беради. Оқибатда эса аёллик органларида оғриқ, касалликлар пайдо бўлади.\nЭркаклар билан муомала қилолмаслик. Қиз бола тарбиясида ҳаддан зиёд қаттиққўлик асорати сифатида қарама-қарши жинс вакилларидан ўзини олиб қочиш, улар билан умуман мулоқот қилолмаслик муаммоси келиб чиқиши мумкин. Шу туфайли ҳам «Тўйдан кейин кўнгил қўя олмасам-чи?» каби саволлар ўйлантиради. Кўнгил қўя оласизми, йўқми, буни ҳеч ким башорат қилолмайди. Ҳаммаси ўз қўлингизда аслида.\nСобиқ севгилисини унутолмаслик. Кўнгил қўйгани ундан юз ўгирса-да ёки бошқа қиз билан оила қурса-да, нега ўз бахтини топиши кераклигини тушуниб туриб ҳам айрим қизларимиз олдинга қадам ташлашмайди. Чунки улар собиқ севгилисини идеаллаштириб олишган. У билан кўзлаган мақсадга эришмадингиз, демак, уни идеал санашингиз нотўғри. Ахир севгининг кўзи кўр бўлади, оилали бўлгач, инсоннинг янги қирралари очилади. Сиз эса оғиз солганлар билан нуқул уни солиштирасиз. Битта камчилик топдингизми, дарров рад этасиз. Бунақаси кетмайди, азизам!\nЕчим. Оила қуриш масаласини ҳадеб ортга сураётган қизлар, қўлингизга дафтар ва қалам олинг-да, қуйидаги саволларга жавоб ёзинг:\nА. Ёлғизлигингиздан қандай фойда кўраяпсиз?\nБ. Оила қурсангиз, нималардан маҳрум бўласиз?\nВ. Агар турмушга чиқмасангиз, нима қилиш шарт эмас?\nД. Ўзингизга оилали аёл бўлишга рухсат берсангиз, ҳаётингизда қандай нохуш ҳодиса юз бериши мумкин?\nТоки бу саволларга жавоб топилгунча уларни ўзингизга такрор бераверинг. Шу билангани турмуш қуришгингизга нима тўсиқ бўлаётганини англаш имкони бор. Кейин эса бу тўсиқларни қандай бартараф этиш йўлларини излайсиз.\nЕчим. Агар бу тажрибага ота-онангиз сабаб бўлса, уларни айблашдан тўхтанг-да, тушунишга ҳаракат қилинг. Тушуниш натижасидагина ота-онангизнинг хатосини такрорламаслигингиз кафолатланади. «Оила — ғурбат!» «Эркакларнинг ҳаммаси бир гўр» деган фикрларингиз эса асоссиз. Унутманг, одамлар бахтсизликлари ҳақида соатлаб гапиришади. Бахтли дамларида эса мум тишлаб олишади одатда.\nЕчим. Нафақат руҳшунос билан ишлаш талаб этилади, албатта, гинеколог кўриги ҳам зарур. Балким жисмоний оғриқлар сабаб оила қуришни пайсалга солаётгандирсиз? Хасталик даволангач, бахтингиз ҳам очилиб кетар.\nЕчим. Биринчи ўринда, ҳар бир учрашувга чиққан йигит ёки танишишни таклиф қилган шахсга бўлажак умр йўлдош сифатида қараманг. Шунчаки улар билан гаплашиб кўринг. Бу сизга эркаклар оламини ўрганиш имконини беради. Ва энг муҳими, йигитлар билан муносабатда сабрли бўлинг. Улар учун дарров хулоса чиқарманг, қўрқувларингиз сабаб кўксидан итарманг. У билан кўришганда, гаплашганда нималарни ҳис қилаяпсиз, шунга аҳамият беринг. Ана шунда қўрқувингизга юзма-юз келасиз ва у билан дўстлашасиз.\nЕчим. Ҳиссиётлар инсонни тарк этмаслиги мумкин, аммо ўтган кунларни ортга қайтариб бўлмайди. Хотираларни маҳкам ушлаб ўтиргандан наф йўқ. Бу ҳаётда ҳаммаси ўткинчи. Вақт эса кутиб турмайди. Тасаввурингиздаги идеални синдириш учун бошқа йигитларга имкон беринг. Улар билан учрашинг, гаплашинг. Талабингизга тўғри келмайдиган томони учун юз бурманг-да, яхши томонларини кўришга ҳаракат қилинг. Унутманг, биз идеал дунёда яшамаймиз. Хато қиламиз, тузатамиз.\nЯна бир гап, ҳадеб куёвликка номзодларни ўтмишдаги муҳаббатингиз билан солиштираверманг. Ҳар бир инсоннинг ўзига хос томонлари бўлади. Қолаверса, сизнинг севгингизни қадрламаган, сизга уйланмаган йигитни байроқ қилиб олишингиз ҳам мантиққа зид. Уни юрагингиздан қўйиб юборинг. Шундоқ ҳам ҳаётингиздан чиқиб кетган. Бу ҳақиқатни тан олинг, оғриқли бўлса-да.\nБалким юқоридаги санаган сабабларимизнинг бирортаси сизникига ўхшамас. Ахир инсон психолгияси бир-биридан тубдан фарқ қилади. Муҳими, сиз «Истамайман, қўрқаман» деб ўтирмасдан, оилали бўлишингизга нима тўсқинлик қилаяпти, шу муаммони аниқлашга киришасиз, деган умиддамиз.\nБахтингиз ўзингиздан-да чиройли бўлсин!


Категория: Археологик обидалар, Табиат мўъжизалари, Зиёратгоҳлар\nСамарқанддан 40 км масофада жуда қизиқарли жой мавжуд бўлиб, у ерга ҳар йили юзлаб одам зиёратга келади. Араб талқинида шоҳ Довуд Исроилни бир неча йил бошқарувидан сўнг Худо томонидан якка худоликни тарғиб қилиш учун Осиёга юборилади. Топшириқни бажариш вақти Ҳазрати Довуд Аллоҳга сиғиниб, зардуштлар, яъни оташпарастлар ғазабига учрайди ва улардан қочиб, тоғдаги тошни суриб, ғор ичига ғойиб бўлади. Қўлида тош ва темирларни эрита олиш ҳусусиятига кўра Ҳазрати Довудни пир, темирлар ҳомийси деб тан олишган. Бошқа афсонага кўра, ушбу қобилияти учун Самарқанд ҳукмдори Довудни ўзига бўйсундириб, у учун ишлашига мажбурлашга қарор қилади. Яҳудийлар шоҳи Самарқандда темирлар ҳомийси ва маҳаллий аҳоли пирига айланганлиги ҳеч кирга маълум эмас, лекин бу жой маҳаллий аҳоли томонидан қадрланади.\nАйтишларича, бу муқаддас жойда қилинган энг эзгу ниятлар амалга ошар экан. Тош қояларда Ҳазрати Довуднинг кафт изини бор, шунчаки унинг устига кафтни қўйиб, ниятни тиласа бўлди, у албатта рўёбга чиқади. Ҳар биримиз замонавий одаммиз ва эртаклардан анча йироқмиз, шундан бўлса-да, энг эзгу ниятлари рўёбга чиққан биз каби замонавий одамларни учратамиз ва улар ўз ҳикоялари билан ўртоқлашишади. Айтишларича, айнан Ҳазрати Довуд айниқса фарзандсизликдан ноумид бўлган аёлларга ёрдам берар экан. Шу сабабли, ғорга кирвуришда мўъжизага умид қилиб, тоғга кўтарилаёган янги оила жуфтликларини кўриш мумкин. Кўпчилик бу ерга келиб, бир неча ётиб ҳам қолишади.\nҒорга етиб бориш учун 2500 зина-пояни босиб ўтиш зарур, зиёратчилар ўз манзилларига етиб боришлари учун от ва эшаклар боришни таклиф қилишади. Энг бардошлилари бу йўлни пиёда енгиб ўтишади. Тоғ чўққисида Ҳазрати Довуднинг кичкинагина масжиди бор бўлиб, у ерда суралар ўқувчи мулла ўтиради.


Бўлди ажаб ҳангомалар... / ADOLAT ижтимоий-сиесий газетаси\nБўлди ажаб ҳангомалар...\nРеспублика суд-тиббий экспертиза бош бюроси мутасаддилари диққатига!\nИнсон зоти борки, ҳаётини, фаолиятини тасодифларсиз тасаввур қила олмайди. Биргина тасодиф ҳаётингизни остин-устун қилиб юбориши, сокин дарёдек бир текис давом этаётган фаолиятингизни издан чиқариб юбориши мумкин. Яқинда бошимга тушган ана шундай тасодиф сабаб ушбу мақолани ёзишга жазм этдим.\nДам олиш куни қариндошларни ҳайит билан қутлаб қайтаётгандик. Тасодифан бир шоввоз машинамизни ўнг томонидан қувиб ўтаман деб, “калла қўйди”. Қий-чув, тўполон, шифохона, ЙПХ, тергов-суриштирув ишлари бошланди. Ҳар кимни тасодифий фалокатдан Яратганни ўзи асрасин-ку, лекин ана шундай ҳолатга тушиб қолсангиз айбсиз айбдорлигингизни исботлаш учун ҳам сочингиз оқарар экан...\nМайли, ҳозир гап бу ҳақда эмас.\nГапнинг индаллосига ўтиб қўя қолай.\nХуллас, терговчи қўлимга шапалоқдек қоғоз бериб, Республика суд-тиббий экспертиза бош бюросига жўнатди. Айтдики, олган-олмаган жароҳатларимиз ҳақида экспертизанинг хулосаси керак бўларкан.\nИзлаб-қидириб қоғозда кўрсатилган манзилни топиб бордик. Биз бу ерда дуч келган ҳангомалар қолган сочимизни ҳам оқартирдики, қуйида шу ҳақда ҳикоя қиламиз.\nЎқувчиларимиздан биз қаламга олаётган воқеа 2018 йилнинг 2 июлида содир бўлганига эътибор қаратишни сўрар эдик. Демак, душанба куни соат 12.20 да суд-тиббий экспертиза бош бюросининг рўйхатхонаси ёнида ҳозир бўлдик. Рўйхатхона даричаси тепасига отнинг калласидай қилиб “Тушлик вақти соат 12.00 дан 12.30 гача”, деб ёзиб қўйилган экан.\nРўйхатхона ёнида 10-15 чоғли одам. Кимнинг қўли, кимнинг оёғи, яна бировининг боши боғланган. Бир сўз билан айтганда, ҳаммаси адолат излаб юрган жабрдийдалар. Албатта, бу муассасага ҳеч ким хурсандчилигидан ёки шунчаки бир айланиб кетиш учун келмайди.\nХуллас, навбатга турдик. Соат 12.30 бўлди. 12.40 бўлди. Сеҳрли дарча жонивор очилай демайди. Ниҳоят сабримиз тугаб бирин-кетин дарчани тақиллатишга тушдик. Ахийри дарча очилиб, оппоқ халат кийган қиз тушлик вақти эканини айтди. Биз ҳам қараб турармидик, тушлик тугаганини даъво қилдик. Қизгина тушлик соат 13.00 гача эканини иддао қилди. Биз дарча тепасида турган ёзувда тушлик вақти 12.30 гача белгиланганини даъво қилдик. “Истасангиз, ёзувни 14.00 қилиб ўзгартириб берамиз.” Шу билан дарча яна шарақлаб ёпилди...\nСоат роппа-роса 13.00 да дарча эмас, рўйхатхонанинг эшиги очилди ва ... Биз кутган ва кутмаган воқеа содир бўлди. Хона ичкарисидан рўйхатга олувчи қизимиз жаҳл билан бир парча қоғоз кўтариб чиқди ва бизнинг даъвомизга сабаб бўлган “Тушлик вақти соат 12.00 дан 12.30 гача” деган ёзувни олиб ташлаб, кўз ўнгимизда янги — “Тушлик вақти соат 12.00 дан 13.00 гача” деган ёзувни илди-қўйди. Навбат кутаётганлардан кимдир секингина “Хайрият, 14.00 деб ёзмабди-ку”, деди...\n“Бор-йўғи 40 минут кутибсиз, шунга шунча ота гўри қозихонами”, дейишга шошманг. Ҳали ҳангоманинг қизиғи олдинда.\nБиздан аввал навбатда турганлар бирин-кетин нимадандир норози бўлганча кимдир оқсоқланиб, кимдир ёнидаги шеригига суяниб рўйхатхона дарчасини тарк эта бошлади. Навбат тезлашганига хурсанд бўлиб, 1 3.20 ларда дарчага етиб бордик. Қўлимиздаги қоғозни “синчиклаб” ўқиган қиз “аввал 1-кабинетга учрашишимиз керак”лигини айтди. Биздан аввалгилар нимадан норози бўлганини билиб, “Шуни аввалроқ айтиб ёки ёзиб қўйса бўлмасмикан?” деб ғудранганча “1-кабинет”га югурдик. Барака топгур рўйхатхонадаги навбатдошларимиз аллақачон янгидан сафга тизилишган экан. На илож. Биз ҳам турдик. Ниҳоят соат 14.00 ларга яқин хушмуомалагина духтир опа паспортимизни кўриб, қўлимиздаги қоғозга имзо чекиб берди...\n“Ана, ишингиз битибди-ку”, дейишга шошманг. Биз яна энди анча яқин таниш бўлиб қолган навбатдошлар билан рўйхатхона ёнида саф тортдик...\nШунда сабр косам синиб, эълонлар тахтаси ёнига бордим. Ўйладимки, бирон-бир мутасадди бўлса, бу сансоларликдан арз қиламан. Афсуски, ниятим амалга ошмади. Чунки “Ишонч телефони” деб ёзиб қўйилган тахтачада бирон-бир телефон рақами йўқ экан.\nШундай қилиб, муассаса биносига кирганимиздан роппа-роса 2 соат 35 дақиқа ўтиб эксперт-шифокорнинг эшигини топиб бордик.\nБу ёғи энди алоҳида ҳангома...\nМаълум сабабларга кўра мақола муаллифининг исм-шарифини ошкор этмадик. Аммо кўнгилни бир ўй хижил этади. Дарҳақиқат, ҳеч ким бу идорага шунчаки бормайди, мажбурият, зарурат туфайли боради. Шусиз ҳам бошига ташвиш тушган фуқарони сарсон-саргардон этиш, ходимларнинг қўполлиги, тиббиёт ходимларининг (!) “хоҳласанг шу, хоҳламасанг катта кўча” қабилидаги тўнг муомаласи Инсон шаънини ерга уриш, уни ҳақоратлаш билан баробар эмасми?..\nЁзаверсак, гап кўп. Аммо, умид қилиб қоламизки, тегишли муассасалар, аввало Соғлиқни сақлаш вазирлиги мазкур бюродаги сансоларликларга, тартибсизликларга чек қўяди.\nДемак, мавзуга яна қайтамиз.\nСайлов жараёнларида қулайликлар кўпаяди...\nХусусан, участка сайлов комиссиялари жойлашган бинолар қуйидагилар билан жиҳозланган бўлиши лозимлиги таъкидланган: ...\nЁшлар билан учрашув\nҲуқуқий тарбия — демократик жамият ва ҳуқуқий давлат барпо этишнинг муҳим омилларидан бири саналади. ...\nСуд ҳоким қарорини рад этди\nҚонун устуворлиги таъминланган жамиятда тараққиёт бардавом бўлади.\nТуркия сиёсий янгиланишлар чорраҳасида “Адолат ва ...\nЖорий йилнинг 24 июнь куни Туркия Республикасида бир вақтнинг ўзида президент ва парламент сайловлари бўлиб ўтди. ...


"Айт, эй хаста булбулим, Ўшга қачон етамиз..."\nБугун култепаларга айланмиш киндик қони томган диёр ҳақида шоир Шавкат Раҳмон "Қорли тоғлар бағрида\_\_Бегим — Ўшим кўринди,\_\_Султон — Ўшим кўринди..." деб ёзган эди.\nҲаётининг сўнгги дамларида Ўшга кетишни орзулаб ана шундай сатрларни битган Шавкат Раҳмон, агар тирик бўлганида, ватанида содир бўлган ва бўлаётган мусибатни кўтара олмасди, демоқдалар шоирнинг дўстлари.\nҚирғизистон жанубида фожиа юз берди. Ўш ва Жалолобод шаҳарлари олов ичида қолди.\nЮзлаб одамлар бу тўполонлар нега ва қаердан бошланганини ҳали англаб етмаёқ ҳаётдан кўз юмдилар.\nҚирғизистонда бегуноҳ одамлар қони оқди. Бу алвон қонлар нима учун тўкилганини ҳеч ким билмайди, худди 20 йил олдинги Ўш-Ўзган воқеалари каби.\nЎзбек шоири Шавкат Раҳмон кўрганди у кунлар фожиасини.\nШавкат Раҳмон ёнган эди, куйган эди миллат дардига қўшилиб.\nОрадан 20 йил ўтиб, бу фожиа яна такрорланди. Бироқ у фожиадан даҳшатлироқ.\nШавкат Раҳмон яшаган уй ҳам ёниб кул бўлди.\n- Шавкат акам яшаган уйларни кейин қурилишлар қилиб, 2000 йилда янгилаган эдик. Шавкат акам уйланган¸ ëшлиги ўтган¸ бизнинг ҳам ëшлигимиз ўтган¸ ота-онамиздан қолган эшик (ҳовли демоқчи - таҳр.) эди-да. Тўполонларда йўлнинг бўйидалиги учун бекитиб чиқиб кетдик-да энди. Шавкат акамнинг номига қўйилган маҳалла ҳам ëнимизда эди. У ҳам ëниб кетди. Бизда 10-15 та¸ Шавкат Раҳмон номига қўйилган кўчада кўпроқ уй ëниб кетди. 100 дан ошиқ хонадон ëниб кетди¸ дейди шоирнинг укаси Маҳмуджон.\nЎшда шоир хотирасига бағишлаб қўйилган Шавкат Раҳмон номидаги маҳаллада ҳам ёнмаган уй жуда кам қолди.\nШавкат Раҳмон руҳи чирқиради.\nШоир бундай кунлар келишини билгандай шундай деб ёзган эди.\nНасабин билмаган шўрлик етимлар¸\nҒафлатда ухлади, кимлар йиғлади.\nФитналар домида пишган зулмдан¸\nАйбсиз босилди қўзғолган ёдлар,\nЎзликни топтаган маккор илмдан¸\nЮз йиллик адоват заҳрини қусиб¸\nЎлим-ла ўйнашган назм авжида¸\nТуркистон — тарихи ҳарбистонларда,\nРуҳи дод солмасди қабристонларда¸\nЗинодан тўралган неча даҳрий зот¸\nУрчитар малаклар туғитган жойда¸\nЖигарлар йўлинда темир тикантар,\nГадолик илмини ўргатар энди¸\nШавкат Раҳмон орзу қилган туркий халқлар бирлиги ва дўстлигига бундан 20 йил олдин бир дарз тушганди. Бу дарз бугун янада кенгайди.\n"Шавкат Раҳмон агар ҳаёт бўлганида, унинг юраги бу кунларни кўтара олмасди", дейди шоирнинг дўстлари.\n"Ҳа, кўтара олмаслиги тайин эди. Зеро, 20 йил олдин Шавкат Раҳмон Ўш-Ўзган воқеаларини ўз кўзи билан кўриб, Тошкентга зил-замбил дард билан қайтган эди", дейди шоирнинг рафиқаси Манзура опа.\n- Уни мен қандай сизга айтиб берсам экан - билмайман. Мана ҳозир менинг уйимда папкаларда ëтибди. Худди ҳозиргидай бости-бости бўлган саволларга жавоб ҳам бўлмаган. Умуман, 1990 йилдан кейин шеърга қўлини ювиб қўйган. Шеър ҳам ëзмаган. Одил полвон деган дўсти бор эди. Унинг уйлари ëнган. Унинг уйида чин дилдан ҳурмат қиладиган қўлëзмаларнинг асл нусхалари бор эди. Ўшалар ëнгандан кейин умуман адабиëтган яқинлашмай қўйган-да. Ëзмаган ҳеч қанақа шеър¸ дейди Манзура опа.\n"Туркий улуснинг бирлигини орзу қилган шоир учун бу кутилмаган зарба бўлди", дейди ўша кунлари шоир билан суҳбатлашган ёзувчи Набижон Боқий. Ўшандан бошлаб у жуда кам ёзадиган бўлиб қолди. Уни абадиятга олиб кетган саратон касаллиги ҳам ўша дардлар билан йўғрилиб келган бўлса ажаб эмас.\n- Олой тоғларида чўпонлар мол-қўйларини боқади-ку. Кўчма дўкон бўлар экан. Шавкат акамнинг дадалари чиқар экан-да. Ичида бегоначилик нимаси йўқ эди. Бутун турк халқларини битта халқ¸ битта миллат деб ўйларди-ку. Ўшанда Шавкат ака сочининг оқлари шунақа кўпайиб кетди. Кўпчилик қатори мен ҳам ҳайрон бўлдим. Шундан кейин шеър ëзганини¸ адабиëтга бир нима қилганини билмадим мен. Касаллик 1990 йилги воқеаларидан кейин пайдо бўлдида назаримда¸ дейди Набижон Боқий.\n“Мен куйган шоирларни кўп кўрганман. Шавкат Раҳмон агар ҳаёт бўлганида¸ бу дардга чидай олмасди”, дейди шоирнинг дўсти Ўзбекистон халқ шоири Усмон Азим. Усмон Азим шоирнинг Ўшдаги хонадонига кўп боргани ва бу сўлим шаҳар унинг хотирасида бир умр муҳрланиб қолганини айтади.\n- Шавкат билан дўст бўлиб, Ўшдаги уйида жуда кўп бўлганмиз-да. Ўзбекистондан жуда кўп одамлар борган. Хуршид Даврон¸ Азим Суюн¸ Шерали Жўраев борган. Кейин ҳам мен кўп бордим. Бундан тўрт-беш йил аввал Шавкатжоннинг укаси Маҳмуднинг уйига бордим. Маҳмуд кутиб олди. "Онамиз ҳам вафот этиб кетдилар Шавкатнинг дардида. Маҳмудни бир кўрайлик", деб бордик. Эркин икковимиз жуда хурсанд бўлган эдик. Чунки у уйни илгари кўрган эдик. “Маҳмуджон ҳовлини жуда чиройли қилиб олибди. Шавкат турган жойларни чиройли қилиб олибди” деб кўп гапириб, ҳавасимиз келган эди¸ дейди Усмон Азим.\nЎзбек шоири ва султони Бобур Мирзо “Фарғона вилоятида сафо ва ҳавода Ўш чоғлик қасаба йўқдур” деб ёзган эди. Ота-боболарнинг минг йиллик юрти бўлган ва “минг битта туйғуни ўйнатган гўша” Ўш бугун “тупроғи эланган, тоғи туюлган” тошга айланди. Шавкат Раҳмон “Хиргойи” деб номланган шеърида бу кунлар келишини сезгандай, шундай башорат қилган эди:\nгардинда кўринмас ғуллар шалдирар,\nдеб ёзган эди Шавкат Раҳмон.\nАдабиётшунос олим Иброҳим Ҳаққул Шавкат Раҳмоннинг бундан 20 йил олдинги Ўш-Ўзган воқеаларидан куйиб кетганини гапиради.\n- Ўш деганда шахсан менинг ўзимнинг эсимга шу кунларда раҳматли шоиримиз Шавкат Раҳмоннинг ҳолатлари келди. Ўшанда Шавкат қорайиб, куйиб кетган эди. Ўшга бориб келган эди. Чунки Ўш унинг туғилган жойи¸ жону жаҳони. Қариндош-уруғлари¸ онаси тирик эди. Умуман, жуда оғир қабул қилган эди ўша нарсаларни. Шу кунларда Шавкат бўлса, нима бўларди, деб ўзимча ўйлайман. Ëниб-куйиб кетарди. Ваҳшийликнинг олдида ақл¸ фаросат барибир ожиз бўлади-да. Шунинг учун мен ўйлайманки¸ бунинг сабабларини айтиб ëки фожианинг туб олдизларини очмасдан яна ўзбекларни жабру жафога¸ қўрқувга¸ ҳасратга¸ йиғининг ичига ташламаслик керак. Аввало, Қирғизистондаги ўзбеклар аҳил бўлиб¸ қўлни қўлга бериб, бу фожиадан чиқиши керак. Бўлмаса, ëшларга бу ëмон таъсир қилади. Келажак авлод учун жуда оғир таъсирлари бўлади. Кейин туркий дунë бор. Туркий халқлар қараши керак. Чунки шунча қон тўкилиб, шунча мусибат бўлгандан кейин бу бирдан тўхтамайди. Менинг назаримда, ҳозир ўзбекларга муносабат ҳам холис эмас. Радиодан¸ телевизордан воқеаларни эшитиб, одамларнинг гапини тинглаб, менда шундай кайфият бор. Шунинг учун мен ўйлайманки¸ ўзбекни у ерда яккалатиб қўймаслик керак. Қўлни қўлга бериш керак. Бу халқнинг тезроқ хотиржам яшашини¸ эртасига ишонишини, чирқираб юрган одамларнинг дардига малҳам қўйишни ўйлаш керак¸ дейди Иброҳим Ҳаққул.\nШоир Усмон Азим 1990 йилдаги Ўш-Ўзган воқеаларидан изтиробга тушиб шундай шеър ёзган эди:\nҚўлларим бошимга муштлади ҳаргиз¸\nАламдан тарихнинг афти буришди¸\nБир қўлим ўзбекдир¸ бир қўлим қирғиз¸\nМенинг икки қўлим, нега урушдинг?\nИккала кўзимда икки ëв ҳис¸\nНаҳотки тескари айланди дунë¸\nБир кўзим ўзбекдир¸ бир кўзим қирғиз¸\nМенинг икки кўзим, нега урушдинг?\nҚай бирингни айтсам¸ зирқирайди жон¸\nМенинг икки қўлим бекор сўйишдинг¸\nИкковинг сўйганинг ахир Туркистон¸\nМенинг битта халқим, нега урушдинг?\n"Энди эса шундай шеър ёзишга менинг қўлим бормайди", дейди Усмон Азим.\n- 1990 йилда шу воқеа бўлганида у ëқдан Чингиз Айтматов югуриб келган эди¸ бу ëқдан бизнинг ëзувчилар Одил Ëқубов борган эди. Ўшанда¸ энди кечирасиз, барибир шу гапни айтишга тўғри келади¸ мен Чингиз Айтматовни жуда яхши кўрганман¸ юбилейларида қатнашганман¸ у одам жуда буюк одам эди. Ўшанда у қирғизларга даҳшатли гапларни айтган эди. “Эй моллар¸ сенлар кимлар билан урушаëтганингни биласанми?” деган эди. Бу ўзининг муаммоларини бошқа халқлардан кўрадиган одамларга айтилган гапи бўлса керак¸ дейди шоир Усмон Азим.\nУнинг айтишича, Ўш ва Жалолободдаги қонли воқеалар сиёсий ўйиннинг маҳсули бўлди. Ва бу қонли “маҳсул” учун унинг фитначилари ҳамда бу ижрочилари албатта жазо олиши керак. Агар жиноят бу сафар ҳам жазоланмай қолса, Усмон Азим фикрича, яна 20 йилдан кейин бундан даҳшатлироқ фожеанинг такрорланишига ҳеч ким кафолат бера олмайди.\n- Бу воқеаларни уюштирган одамлар¸ бу қонхўрликни уюштирган одамлар топилиб жазоланмас экан, ҳеч қачон ҳақиқат юзага чиқмайди. Мен биламан, оломоннинг ўз психологияси бор. Ур деса, тўда бўлиб кетган-да. Лекин буни бошлаган одамлар бўлади. Улар топилиб жазоланмаса¸ Қирғизистоннинг бўйнида бу қон қолаверади. Бири икки бўлмайди уларнинг. Шавкат қандай ëзарди Ўш ҳақида? Биз ҳаммамиз у ëққа бориб, ҳамма қирғизлар билан кўришиб, дўсти ëр бўлиб юрганмиз. Мен жуда афсусдаман. Дунëга Чингиз Айтматовни берган халқ шунақа бўладими? Уйлар битар. Шавкатжоннинг укаси ҳам Шавкатжон туғилган уйни тиклаб олар. Лекин адолат бўлмагунча, бу масала ечилмайди¸ дейди Усмон Азим.\nШоир бу фожеаларнинг келиб чиқишида учинчи кучлар борлигини эътибордан соқит қилмайди.\n- Мен жуда ҳайрон қолдим. Бу ëқда халқ қирилиб ëтибди. Москвага бориб, Медведевдан: “Мана бу мажлисни чақирайлик” деса¸ мажлисни икки кундан кейин чақирди. Унда ҳам ҳеч нарса бўлгани йўқ. "Ўзининг масаласини ўзи ҳал қилсин". Ўзбек бетараф тарафмас, киролмайди. Кирса¸ ундан баттар бўлади. Ана Ўзбекистон бостириб кирди, дейди. Мана шундай ëмон бир жойга ташлашди-да. Бу сиëсий ўйин бўлди¸ дейди Усмон Азим.\nЎзбекистон халқ шоири Жамол Камол Ўш-Жалолобод воқеаларидан қаттиқ изтиробга тушганини айтар экан, бу воқеалар юзасидан халқаро тергов ўтказилиши лозимлигини таъкидлайди. Шоирга кўра, бундан 20 йил олдин рўй берган айни ҳолат сабаблари чуқур ўрганилмаганлиги ва жиноятчилар жазоланмай қолганлиги учун ҳам шундай ҳолат такрор содир бўлди.\n- Ўш воқеаси¸ Ўш ва Жалолободда бўлган хунрезликлар биз учун чексиз алам. Буни сўз билан ифода этиб бўлмайди. Лекин яна ўзимга тасалли бериб айтаманки¸ Чингиз Айтматовдай улуғ адиб чиққан қирғиз халқи ичида ақлли¸ олийжаноб¸ интеллигент¸ узоқни кўрадиган одамлар барибир бор. Мана шу одамлар овозини баландроқ кўтариши керак. Бу нарсалар такрорланмаслиги учун бунинг фақат битта йўли бор. Халқаро терговни амалга ошириш керак. Халқаро тергов комиссияси тузиб¸ бошидан охиригача буни ўрганиб чиқиб, жиноятга бош қўшганларни жазосини бермаса¸ бўлмайди. Чунки 1990 йилларда шундай бўлмаса ҳам шунга яқинроқ ваҳшийликлар¸ хунрезликлар бўлган эди. 1990 йиллардаги гаплар бости-бости қилиб юборилгани учун ҳам мана шу ишлар амалга ошди¸ дейди Жамол Камол.\nЖамол Камол, бу воқеаларга Қирғизистонга қўшни бўлган давлатларнинг ва ўзини доим тинчликпарвар деб атаб келаётган Россиянинг бепарво қараб тургани бўлди ўзига жуда алам қилганини айтади:\n- Менга алам қилгани шу бўлдики, Қирғизистондаги воқеаларга бу ёғи Қозоғистон, бу ёғи Туркманистон, бу ёғи Тожикистон индамай қараб туришди. Ҳолбуки, бир қўшни бошқасига жабр қилганда бошқалари қараб турмайди. Келиб унга айтади, "ҳой, сен нега бу бечорага жабр қиляпсан?" деб. Бунга ҳамма томошабин бўлиб қараб турибди. Бизга алам қилгани ана шу. Ахир бизда ШОС (Шанхай ҳамкорлик ташкилоти) деган ташкилот бўларди-ку. Бу ШОС Марказий Осиёдаги барқарорликнинг гаранти дейиларди. Қани ШОС, қани у?!\nМана Медведев ҳам индамай томошабин бўлиб турди. Нимамиш, биз бошқа давлатнинг ички ишига аралашмаймизмиш. Ие, бу қанақаси бўлди? Грузиянинг ички ишига аралашди-ку, босиб кирди-ку. Марказий Осиёдаги барқарорлик Россияга керак эмас, дейди шоир Жамол Камол.\nҚирғизистонлик таниқли ёзувчи Мелис Абакиров ҳам бу воқеалардан изтиробга тушганини айтади:\n- Ҳеч қачон қирғиз-ўзбек муносабатлари бунчалик таранглашмаган эди. Бу ахборот диверсияси маҳсули бўлди. Биринчидан¸ мен ҳеч қачон қирғизистонлик фуқаро ва ватанпарвар сифатида миллат ажратмаганман. Иккинчидан, менинг ўзбеклардан дўстларим шунча кўпки, уларни санаб адоғига етиб бўлмайди. Биз ўзбеклар билан бир бурда нонни бўлиб ейишамиз. Фақат кимлардир бу дўстликка раҳна солишмоқчи бўлишаяпти. Мен бу воқеаларда қирғиз билан ўзбек бир-бирини ўлдирганига ишонмайман. Тўғри ўлдиришди, лекин бу махсус тайёргарликдан ўтган, қуролли одамларнинг иши бўлди. Уларнинг қаердан келганини билмайман. Менда махсус маълумот бор. Қирғиз қалпоғи кийганни ўзбекча дўппи кийган одамлар, ўзбекча дўппи кийганни қирғизча қалпоқ кийганлар отиб, шундай диверсияни уюштирди. Улар тамоман бошқа одамлар ва улар албатта топилиб, жазосини олишларига умидворман. Қирғиз ва ўзбеклар асрлар давомида иноқ яшаб келган ва яшайди ҳам. Мен бунга аминман, дейди қирғизистонлик ёзувчи Мелис Абакиров.\nШавкат Раҳмон 1990 йилги Ўш-Ўзган воқеаларини таҳлил қилиб “Махфия” номли мақола ёзган эди. Бу мақолада шоир Қирғизистондаги ўзбеклар муаммоларини бирма-бир санаб ўтар экан, Ўзгандаги қирғинда инқирозга юз тутаётган расмий Москванинг қўли борлигини инкор этмаганди:\n“Аммо фожиадан кўзланган асосий мақсад—биринчидан, ҳокимият масаласи: Демократия шароитида ҳам, ҳокимият жиловини маъмурий-бюрократик аппарат қўлида сақлаб қолиш, кескин ўзгаришларни талаб қилаётган демократик ҳаракатга зарба бериш, ўзбек аҳолисининг маъмуриятчиликка қарши курашишини, исломнинг фаоллашувини тўхтатиш эди; иккинчидан, сиёсий ва иқтисодий мустақилликни танлаган, биринчи бўлиб президентлик бошқарувини жорий этган, мустақиллик декларациясини қабул этаётган Ўзбекистон ҳукуматига ҳам ташқаридан зарба бериш бўлса. Учинчидан, чет элларда ва Ўзбекистонда кучайиб кетган Туркистонни тиклаш ғояси, туркий халқларнинг бирлик сари интилишини барбод этишдан иборат эди”, деб ёзган эди Шавкат Раҳмон “Махфия” номли мақоласида.\nЎзбекистонлик ёзувчи Ёқубжон Хўжамбердиев бундан 20 йил бурун содир бўлган воқеалар ҳақда ёзган “Жар ёқасидаги оломон” мақоласида шундай деган эди:\n“Бугун Ўш, Ўзган воқеаларини яшириш, ўлган одамларни, ўт қўйилган уйларнинг сонини камайтириб кўрсатиш, фожеаларнинг асл сабабларини айтмаслик, хаспўшлаш яна янги фожеаларга, янги низоларга олиб боради, холос. Ойни этак билан ёпиб бўлмайди. Бугун одамларга насиҳатгўйлик эмас, ростгўйлик керак, қанчалик аччиқ, даҳшатли бўлмасин, рост гапириш керак”.\nБироқ бундан 20 йил олдин ҳеч ким рост гапирмаган эди. Бугун ҳам Ўш воқеалари ҳақида рост гапни топиш мушкулдай бўлиб қолди. Агар яна ёлғон гапирилса¸ бу воқеалар яна такрорланмаслигига ҳеч ким кафолат бера олмайди. Ва қулоқ остида Шавкат Раҳмоннинг ушбу шеъри жаранглайверади:\nҚасосин олмоқдан ўзини тийди\nжаллодлар ниқоби йиртилган кунда.\nКон қўлида сузар бедод салтанат,\nбарча тафсилотин, қани, ким ёдлар?\nБу содда халойиқ мунча алданар,\nпихиллаб кулади энди жаллодлар.\nЎтар ошкоралик ҳаш-паш дегунча,\nкелажак кўрсатар ким кулар, йиғлар,\nмилён айғоқчилар далил тергунча\nқайралиб турса, бас,\nбулбуллар толиқиб сайрар,\nҳавода учгандай милён малойик.\nБир четда жаллодлар тиғларин қайрар,\nуйқуни уради шўрлик халойиқ.\n"Айт¸ эй хаста булбулим¸ Ўшга қачон етамиз..."


Дунё бўйича энг кўп автомобиль сотган компания номи маълум бўлди – Kommers.uz\nБизнес\t9:30 | 1.2.22\nДунё бўйича энг кўп автомобиль сотган компания номи маълум бўлди\nКомпаниянинг глобал сотувлари 2020 йилга нисбатан 10,1 фоизга ошди.\nToyota 2021 йил дунё бўйича энг кўп автомобиль сотган компания бўлди. Бу ҳақда «Коммерсантъ» хабар берди.\nМаълум қилинишича, Япониянинг Toyota автомобиль ишлаб чиқарувчиси 2021 йилдаги автомобиль савдоси бўйича ҳисоботини эълон қилган. Унга кўра, компаниянинг 2021 йилги савдоси 10,5 миллион донани ташкил этган.\nШу тариқа компания автомобиль савдоси бўйича дунёда биринчи ўринни сақлаб қолган. Германиянинг Volkswagen компанияси 8,9 миллион дона маҳсулот билан иккинчи ўринни эгаллаган.\nToyota компаниясининг йиллик ҳисоботида айтилишича, 2021 йили COVID-19 пандемиясининг салбий таъсири 2020 йилга нисбатан камроқ бўлган. Натижада, бутун дунё бўйлаб Toyota Motor моделларининг сотуви 10,5 миллион донани ташкил этган, бу 2020 йилга нисбатан 10,1 фоизга кўп.\nЯпонияда Toyota савдоси 2,1 миллион, Япониядан ташқарида — 8,4 миллион автомобилни ташкил этган. Toyota Motor ишлаб чиқаришининг умумий ҳажми 10 миллион автомобилни ташкил этган, бу 2020 йилга нисбатан 9,4 фоизга кўпдир. Шундай қилиб, Toyota жаҳон автомобиль бозорида ўз етакчилигини сақлаб қолган, компания бу ўринга бир қанча вақт танаффусдан сўнг 2020 йил охирида қайтиб келганди.\nФақат Германиянинг Volkswagen концерни 2021 йилда глобал сотувлар ҳажми бўйича Toyota билан рақобатлаша олган. Бироқ, компания ҳисоботидан сўнг, бунинг эҳтимоли камайган: чипларни етказиб бериш билан боғлиқ давом этаётган муаммолар туфайли VW глобал сотуви 10 йиллик энг паст даражага тушиб, 8,9 миллион автомобилни ташкил этган.\nЎз навбатида, Toyota чип танқислиги таъсирини сезиларли даражада юмшатишга муваффақ бўлган, гарчи у декабрь ойида компонентлар етказиб беришдаги узилишлар ва яримўтказгичларнинг етарли даражада таъминланмаганлигининг салбий таъсири туфайли глобал жўнатмалар камайганини эътироф этган.\nЯпония компанияси, шунингдек, таъминот билан боғлиқ вазият ноаниқлигича қолаётгани, шу сабабдан ушбу салбий таъсирни минималлаштириш учун ҳаракат қилишда давом этишини таъкидлаган.\nҚайд этилишича, 2021 йилда Renault-Nissan-Mitsubishi альянси 7,8 миллион автомобиль билан глобал автомобиль савдоси бўйича учинчи ўринни эгаллаган.\nToyota 2008 йилда биринчи марта сотувлар бўйича дунёдаги энг йирик автомобиль ишлаб чиқарувчиси бўлиб, тахминан 70 йил давомида етакчилик қилиб келган Америка концерни General Motors’ни биринчи ўриндан сиқиб чиқарганди. 2008 йилдан 2018 йилгача Toyota биринчи ўринни эгаллаб, 2011 йилда фақат бир марта GM’га ютқазган. Бироқ, 2018 йил натижаларига кўра, Volkswagen дунёдаги энг йирик автомобиль ишлаб чиқарувчисига айланган. Компания бунга Хитойдаги фаол сиёсати туфайли эришган.


GM Uzbekistan 45 дақиқада автомобиль эгаларини аниқлайди\n21:45 / 26.09.2017\nGM Uzbekistan компаниясининг расмий сайтида «45 дақиқа ичида автомобиль!» деб номланган янги рукн очилди.\nУшбу бўлимда «45 дақиқа ичида автомобиль!» дастури доирасида савдога қўйилган автомобиллар рўйхати билан танишиш мумкин. Мижоз автомобиль учун тўлов қилган заҳоти унинг эгасига айланади. Рўйхат ҳар куни янгиланиб боради.\n«Мазкур тақсимот асосида, автомобиль сотиб олиш истагидаги мижозлар шартнома тузиш учун дилерлик корхоналарига тўғридан-тўғри мурожаат қилишлари мумкин», — дейилган GM Uzbekistan сайти хабарида.\nДастур доирасидаги жадвалдан GM Uzbekistan’даги барча дилерлари (автосалонлари) ўрин олган бўлиб, уларда ҳар бир дилер ихтиёрида 45 дақиқа ичида сотиб олиш мумкин бўлган Matiz, Spark, Nexia 3, Cobalt ва Lacetti автомобиллари сони кўрсатилган.\nКомпания автомобиллар сони чегаралангани ҳақида қўшимча қилган.\nАгар дилер ихтиёрида «45 дақиқада автомобиль!» дастури доирасида сотиладиган автомобиллар қолмаган бўлса, мижоз кейинги ойлар тақсимоти ҳисобидан бериладиган автомобиль учун электрон буюртмани расмийлаштириши мумкин бўлади.\nGM Uzbekistan АЖнинг 2017 йил бўйича кўрсаткичлари келтирилди\nСолиқ пасайтирилган, лекин машиналар нархи пасаймайди


Буюк Британия ТИВ "Петров" ва "Боширов"нинг айтганларига ишонмади\n13 сентябрь куни RT телеканали ўзларини Петров ва Боширов дея таништирган икки киши билан суҳбатни намойиш қилди.\nБуюк Британия ташқи ишлар вазирлиги ўзини Руслан Боширов ва Александр Петров дея таништирган икки эркакнинг RT телеканалига берган интервьюсига изоҳ берар экан, яна бир бор Россияни «масалани чалкаштириш ва ёлғончиликка» уринишда айблади.\nШу исмли одамларни Британия полицияси Солсбери шаҳрида Сергей Скрипал ва унинг қизи Юлияни заҳарлашда айбламоқда.\nБирлашган Қироллик ТИВи баёнот бериб, Англия «кўчаларида ғалати токсик кимёвий қурол ишлатган» икки нафар гумондор Россия махсус хизматларининг зобити сифатида идентификация қилинганини маълум қилди.\nЎз навбатида Солсберидан сайланган депутат Жон Глен гумондорларнинг бу шаҳарга диққатга сазовор жойларни томоша қилиш учун келганликлари борасидаги баёноти ишонарли эмаслигини таъкидлади. Унинг айтишича, уларнинг сўзлари Британия махсус хизматлари эга бўлган разведка маълумотларига мос келмайди.\n"Менда фақат битта савол бор: улар нимага асосланиб шу каби баёнот билан чиқмоқда? Бу баёнотда (Петров ва Боширов) қанақа ёлғон бор? Уларнинг сўзларини тингламаслик ва бошларини кўтармасликлари учун Буюк Британияда жамоатчилик фикрини шакллантриш учун кураш бошланди",– дея баёнот берди РФ ТИВ расмий вакили Мария Захарова.


29 Мая 2019 3289\nОлий мартабали меҳмон 29 май куни Урганч давлат университети профессор-ўқитувчилари ва талабалари билан учрашди.\nМазкур университет мамлакатимиздаги йирик билим масканларидан бири бўлиб, ундаги 10 факультетда 47 та таълим йўналишида 13 мингга яқин талаба ва магистр таълим олмоқда. Олий таълим муассасасида хорижий давлатлардан келган 1 минг 192 нафар талаба таҳсил олмоқда. Университет ўқитувчи ва профессорларининг сони 654 нафарни ташкил этади.\nГермания Федератив Республикаси Федерал Президенти Франк-Вальтер Штайнмайер университет профессор-ўқитувчилари ва талабалари билан суҳбатда бўлди. Қизғин савол жавобларга бой ўтган учрашувда Ўзбекистонда таълим тизимига қаратилаётган эътибор, ёшларнинг жаҳон андозалари даражасида замонавий билим ва касб-ҳунарларни эгаллаши, жисмонан ва маънан етук инсонлар бўлиб улғайиши, уларнинг қобилият ва истеъдодини, интеллектуал салоҳиятини юзага чиқариш, ёш авлод қалбида Ватанга садоқат ва фидойилик туйғуларини юксалтириш борасида улкан ишлар амалга оширилаётгани қайд этилди.\n– Ёшлари жамият ҳаётида фаол бўлган давлат албатта ривожланади, – деди Франк-Вальтер Штайнмайер. – Ўзбекистон ёшларни кўриб, ушбу мамлакат ҳақида ҳам шу фикрни аниқ айта оламан. Бу ерда ўтирган ёшлар билан нафақат ўзбек ҳалқи балки биз ҳам фахрлансак арзийди. Чунки, улар мулоқот жараёнида соф немис тилида грамматик ва фонетик хатоларсиз гапиряпти. Ўз фикрини равон ифода қилмоқда.\nОчиқ мулоқот тарзида ўтган давра суҳбатида ёшлар Германия Федератив Республикаси, немис ёшлари ҳаётига оид саволларга Федерал Президент ва у бошчилигидаги делегация аъзоларидан атрофлича жавоб олди.\n24 Июл 2020 2453\n14 Июл 2020 1658\n14 Июл 2020 1518\n21 Июл 2020 1255


Байрам баҳона - диндор ғанимат\n17 май 2021, Тошкент вақти: 02:43\nМиллий байрамлар арафасида ўзбек милицияси ва ҳарбийлари уруш вақтларида бўлгани каби шай ҳолатга келтирилади.\nЎзбекистонда 1 сентябрь куни нишонланадиган Мустақиллик куни ва Тошкентнинг 2200 йиллик юбилейи арафасида ҳуқуқ-тартибот идоралари диний ва сиёсий сабаблар бўйича қамалганларнинг қариндошлари устидан назоратни кучайтирган.\nТошкентдаги Инсон ҳуқуқлари ташаббус гуруҳи раҳбари Суръат Икромовнинг айтишича, айниқса диний гуруҳларга алоқадорликда айбланиб қамалганларнинг уйларига милиция ходимларининг бемаврид ташрифлари кўп кузатилмоқда.\n- Диний эътиқод билан қамалганларнинг уйларига милиция ходимлари келишаяпти. Яъни бу ўшанинг тумани ëки шаҳри бўйича назоратга олинган оилаларга ва одамларнинг ëнига келиб¸ нима қилиш ëки қилиш керак эмаслиги¸ кўчага чиқмаслик тўғрисида мана шунақа тазйиқлар бўлаяпти¸ дейди Суръат Икромов.\nМилиционерларнинг шундай ташрифларидан бири Тошкент вилояти Зангиота туманида яшовчи Мушарраф Худойбердиева хонадонига бўлди.\n- Худойбердиева Мушарраф маълум бир аëл. Унинг биринчи эри Усмонов Фарҳодни 1999 йилда олиб кетиб¸ тергов пайтида қийноққа учратишган ва тўққиз кун ичида ўлигини олиб келишган. Орадан уч йил ўтгач¸ Худойбердиева Мушарраф Рустам Худойбердиевга турмушга чиқади. Улар турмуш қурганларидан бир ой ўтгач, Рустам Худойбердиев қамоққа олиб кетилади ва апрел ойида унинг қийноқ орқали ўлдирилган жасади олиб келинган. Биз бу ҳақда гапирганмиз. Ҳозир бунинг уйига рўйхатда бўлгани учун келиб туришибди. “Эшикни тақиллатмасдан ҳовлига бостириб кириб¸ бизларни ҳақорат қилишаяпти” деб машиналарнинг номерларигача ҳамма маълумотларни берди. Шунинг учун биз бу хабарни бердик¸ дейди Суръат Икромов.\nТошкентдаги Инсон ҳуқуқлари ташаббус гуруҳи раҳбари Суръат Икромовнинг айтишича, Мустақиллик байрами арафасида бунақа ҳолатлар бутун республика бўйлаб кузатилмоқда.\n- Шуни айтиш керакки¸ милициянинг рўйхатига тушган яъни диний ва сиëсий мотивлар билан қамалганларнинг яқинларига нисбатан¸ сиëсий қамалганларга нисбатан иш олиб борганлар бўладими¸ бошқа бўладими¸ шуларга нисбатан байрамдан 10 кун олдин усиление бошланади. Бу одамларнинг уйларига бориб¸ тушунтириш ишларини олиб бориш тўғрисида ишлар олиб борилади¸ дейди Суръат Икромов.\nМустақиллик байрами арафасида Ўзбекистонда мухолифат ва инсон ҳуқуқлари фаолларига нисбатан ҳам таъқиблар кучайган.\n- Назорат кучли. Ҳамма жойда кучли. Масжидларда¸ жамоат жойларида¸ ҳамма жойларда хабарчилар ва назоратчилар бор. Бозорларда назорат кучайган¸ комиссиялар кўпайган¸ назорат кучли деган хабарлар бор¸ дейди Ўзбекистон “Эрк” демократик партияси бош котиби Отаназар Орипов.\nМустақиллик байрами арафасида бу йил ҳам пойтахт Тошкентда вилоятлардан келувчилар, милиция эътиборидан четда қолмаган. Байрам арафасида Тошкентда аэропорт, вокзаллар, автобус станциялари, бозорларда, шаҳар атрофидаги ўтиш пунктларида милиционерлар вилоятлардан келганларни тўхтатиб сўроққа тутаётгани кўп кузатилади.\n- Гавжум жойларда¸ мана бизлар мардикор бозорига чиқадиган жойда¸ одамлар кўпроқ йиғиладиган жойда кучайган¸ дейди Тошкентда мардикорлик қилувчи суҳбатдошларимиздан бири.\nЎзбекистондаги Демократик ташаббуслар маркази раҳбари Искандар Худойбергановнинг айтишича, ҳар йили мустақиллик байрами арафасида кузатиладиган бу холат мамлакатда халқ ва ҳокимият ўртасидаги жарлик катталашаётгани белгисидир.\n- Бизларнинг давлатнинг тузуми шунақа. Бизларнинг давлат руслар айтганидай “полицейская государства”. Чунки халқ билан ҳокимият ўртасида ҳеч қанақа яхши муносабатлар йўқ. Ҳокимият халқдан қўрқади¸ халқ ҳокимиятга нисбатан нафрат билан қарайди¸ дейди Искандар Худойберганов.\nЎтган хафта Россиянинг “Регнум” ахборот агентлиги Ўзбекистон Ички ишлар вазирлиги расмийсига таяниб ҳуқуқ-тартибот идоралари “Тозалаш-Антитеррор” дея аталувчи махсус тезкор профилактик операцияни ўтказаётгани ҳақда хабар қилган эди.\nТадбир давомида 415 та жиноят фош этилгани, паспорт-виза тартиби текширувлари давомида 61233 та ҳуқуқбузарликлар аниқлангани, 374 нафар чет эл фуқароси Ўзбекистондан чиқариб юборилгани билдирилди.


Муҳаммад Бекжоннинг қизи Ойгул ва набираси\n63 ёшли сиёсий маҳкум Муҳаммад Бекжон қамоқ муддатини тўлиқ ўтаб бугун озодликка чиққани инсон ҳуқуқи фаолларининг қувончига сабаб бўлмоқда.\nБугун эрталаб отасининг озод этилганини эшитган Америкада яшовчи Ойгул Бекжон ўз туйғуларини Фейсбукда улашди:\n«Мен бугун аралаш туйғуларни кечирмоқдаман… Бир томондан, ҳаммага отам турмадан чиққанини айтишдан шодман, бироқ айни пайтда, унинг ҳеч нарса учун 18 йилини йўқотганидан ғазабдаман! Ҳа, у озод бўлди… лекин кўп нарсани йўқотди!!! Мен унинг ўз ҳаётини қайта тиклаши учун дуо қиламан! Ўша ёқда бўлишни, уни қучишни ва биргаликда йиғлашни истайман.» дея ёзди у.\nҲюман Райтс Вотч (HRW) Инсон ҳуқуқлари ташкилоти Ўзбекистон бўйича тадқиқотчиси Стив Свердлов ҳам ҳаяжонини яширмади: «Мен бу сатрларни ёзаётганимга ўзим ҳам ишонмайман», деди у.\nСтив Свердлов, Ўзбекистонда инсон ҳуқуқлари бўйича HRW тадқиқотчиси\nСтив Свердлов: Бугун, 18 йиллик Ўзбекистон турмасидаги жаҳаннамдан сўнг, Мухаммад Бекжонов, дунёнинг энг узоқ турмада қолган журналисти, ниҳоят озод. Бекжоновнинг даҳшатли кунлари, Ўзбекистон Миллий ҳавфсизлик хизмати (SNB) 1999 йили уни Киевдаги квартирадан ўғирлаган пайтдан бошланди. Бекжонов, «Эрк» сиёсий мухолифат партиясининг аъзоси ва ўша даврнинг энг етакчи газеталаридан бирининг муҳаррири, қамоққа олининишидан икки йил бурун Ўзбекистондаги сиёсий мухолифат кенг миқёсда қувғин қилинган пайтларда Тошкентни тарк этган эди.\nЗўрлик билан Ўзбекистонга келтирилгач, Бекжоновни ёпиқ маҳкамада судга тортишди. Уни электр токи билан қийноққа солишгани, дубинка билан калтаклашгани ва бир муддат бўғишгани тасдиқланганига қарамай, Тошкент суди уни турли айблар, жумладан «конституцион тузамга» тахдидда айбловлар билан ўн уч йил қамоққа ҳукм қилди.\n2012 йилнинг январида, муддати тугашига бир неча кун қолганида, «турма қоидасини бузди» деган писанда билан Бекжоновга тағин беш йил қўшиб беришди. (Кейинчалик билишимизча, жазога расмий сабаб, унинг турма камерасида рухсат этилмаган тирноқ олгични сақлагани бўлган).\nТо шу бугунгача дунёда Бекжоновчалик узоқ турмада сақланган бирор мухбир бўлмаган. Бекжоновнинг айби, Ўзбекистондаги бошқа кўплаб сиёсий дастакланган фаолларники каби, асосий ҳуқуқларни, жумладан сўз эркинлиги, йиғинлар ўтказиш ҳуқуқини тинч амалга ошириш бўлган. Бошқа шундай маҳкумлар каби, унинг қандайдир зўровонлик кўрсатганига ҳеч қандай далил исбот йўқ.\nБу Муҳаммад Бекжон ва унинг оиласи учун ажойиб хушхабар бўлди. Бекжонов Каримов ўлимидан кейин озодликка чиққан тўртинчи сиёсий маҳкумдир. Шавкат Мирзиёев президентлик сайлови арафасида, адлия тизими ислоҳга муҳтож эканлигини эътироф этган ва фуқароларнинг жавобгарлигини оширишга ваъда берган эди. Бироқ у сиёсий дастакланган айблар билан қамалганларни озод этиш йўлида ҳеч бир қадам қўймади.\nПрезидент Мирзиёев тегишли идораларга, Бекжоновнинг қийноқларга тутилгани, ҳукмнинг ўзбошимчалик билан катталаштирилгани ва унинг зудлик билан, Қўшма Штатларда яшаётган оиласига қўшилиши учун имконият берилишини тайинлаши лозим. Мирзиёев Бекжоновнинг чиқиши билан боғлиқ ижобий имкониятдан фойдаланиши, ҳамон сиёсий мотивга кўра турмаларда қолаётган фаоллар ва ҳуқуқ ҳимоячиларини зудлик билан озод этиши лозим.\ndata-title="Муҳаммад Бекжоннинг озодликка чиққанидан фаоллар қувонишмоқда" data-description="<img class="wp-image-198891 size-medium" src="http://eltuz.com/wp-content/uploads/2017/02/r62309-300x169.jpg" width="300" height="169" /> Муҳаммад Бекжоннинг қизи Ойгул ва набираси 63 ёшли сиёсий маҳкум ..." data-image="https://eltuz.com/wp-content/uploads/2017/02/r62310.jpg" data-url="https://eltuz.com/asosiy-mavzular/198889/" data-services="facebook,odnoklassniki,twitter,telegram" data-counter="ig">\nҚозоғистон расмийлари мамлакат президенти Тўқаевга суиқасд уюштиришни режалаштирган “хорижий разведка агенти” қўлга олинганини маълум қилдилар. Лекин унинг қайси мамлакат ...\nЎзбекистон матбуоти Кадрлар тайёрлаш миллий дастури туфайли мамлакатда таълим тизими қанчалик «ютуқларга эришгани», «дунёда тан олингани» тўғрисида оғиз кўпиртириб ...


Менопур – medu.uz – Дорилар ҳақида маълумотлар ўзбек тилида\nHome Йўриқномалар Менопур\nПрепаратнинг савдо номи: Менопур\nТаъсир қилувчи модда (ХПН): менотропин\nДори шакли: инъекция учун эритма тайёрлаш учун лиофилизацияланган кукун\n75 ХБ фолликулостимулловчи гормон (ФСГ) 75 ХБ лютеинловчи гормон (ЛГ) ни сақловчи, менотропин (юқори тозаланган одам менопауза гонадотропини оМГ);\nЁрдамчи моддалар: лактоза моногидрати, полисорбат 20, натрий гидроксиди, хлорид кислотаси.\nЭритувчи: 0,9% ли натрий хлориди эритмаси, суюлтирилган хлорид кислотаси, инъекция учун сув.\n1 флакон оқ рангдан деярли оқ ранггача бўлган қават кўринишидаги лиофилизат сақлайди;\nЭритувчиси бўлган 1 ампула тиниқ рангсиз суюқлик сақлайди.\nФармакотерапевтик гуруҳи: Гонатропинлар ва овуляциянинг бошқа стимуляторлари. Одам менопауза гонадотропини.\nАТХ коди: G03G A02.\nМенопур фолликулостимулловчи гормон (ФСГ) лютеинловчи гормон (ЛГ) лар таркиб топган менотропин (оМГ) сақлайди. Бундан ташқари, Менопур препаратида постменопауза даврида аёлларнинг сийдигидан ажратиб олинган, ЛГ нинг фаоллигига олиб келадиган одам хорионик гонадотропини (оХГ) мавжуд. Ҳам ФСГ, ҳам ЛГ фаоллигига эга бўлган Менотропин фолликулаларни ўсиши ва ривожланишини рағбатлантиради, шунингдек тухумдонларни бирламчи дисфункцияси билан хасталанмаган аёлларда жинсий стероид гормонларни ишлаб чиқарилишини рағбатлантиради. ФСГ фолликулогенезда фолликулаларнинг популяциясини тўлиши ва ўсишини белгилайдиган асосий омил ҳисобланади, айни вақтда ЛГ эса тухумдонларда стероидогенез ва фолликулани овуляциядан олдин етилиши учун муҳим ҳисобланади. ФСГ ЛГ бутунлай бўлмаганида (масалан, гипогонадотропли гипогонадизмда) фолликулаларнинг ўсишини рағбатлантириши мумкин, аммо натижада нормал бўлмаган фолликулалар ривожланади, бу эстрадиолнинг даражасини пастлиги билан ассоциацияланади ва фолликулаларни етарли даражада етилмаслиги юз бериши мумкин.\nШунга мувофиқ стероид жинсий гормонлар ишлаб чиқарилишини, эстрадиолнинг даражасини, Менопур билан даволаш билан боғлиқ ҳолда ошишига нисбатан ЛГ ни таъсири, бошқариладиган ЭКО/ИКСИ циклларини тайёрлашда рекомбинант ФСГ га нисбатан юқори бўлади. Бу масала пациентнинг жавоб реакциясини эстрадиолнинг даражасига асосланиб мониторинг қилишда кўриб чиқилиши керак. Эстрадиолларнинг даражалари орасидаги фарқ ановулятор пациентларда овуляцияни паст дозали протоколларидан фойдаланилганда аниқланмаган.\nМенопурдаги ФСГ нинг фармакокинетик профили ҳужжатлар билан тасдиқланган. Соғлом аёл кўнгиллиларда ингибиция қилувчи бошқариш учун Менопурнинг 150 ХБ дозаси такроран юборилгандан сўнг 7 кун ўтгач қон плазмасида ФСГ нинг максимал концентрацияси (базисли коррекцияда ўртача ± SD) тери остига ва мушак ичига юбориш учун мувофиқ 8,9±3,5 ХБ/л ва 8,5±3,2 ХБ/л ни ташкил қилган. ФСГ ни максимал концентрациясига ҳар иккала қўллаш усулида 7 соат давомида эришилган. Такроран юборилганидан сўнг ФСГ тери остига ва мушак ичига юборилганида мувофиқ равишда 30±11 соат ва 27±9 соатлик ярим парчаланиш даври (ўртача ± стандарт силжиш) билан чиқарилган. Гарчи ЛГ нинг концентрациясини вақтга нисбатан айрим эгри чизиғи, Менопур препарати қабул қилинганидан сўнг ЛГ нинг концентрациясини ошишини кўрсатса-да, мавжуд бўлган маълумотлар фармакокинетик таҳлилга яроқли бўлиши учун кам бўлган. Менотропин асосан буйрак орқали чиқарилади. Менопурнинг фармакокинетикаси буйрак ёки жигар етишмовчилиги бўлган пациентларда ўрганилмаган.\n– Аёлларда кломифен билан даволаб бўлмайдиган ановуляция билан боғлиқ бўлган бепуштлик (хусусан, тухумдонлар поликистози натижасида).\n– Бепуштликни даволаш бўйича медикаментоз дастурларни (шу жумладан, in vitro шароитларда уруғлантириш/эмбрионни ташиш, гаметаларни бачадон найи ичи бўйлаб ташиш (ГБТ) ва сперматозоидларни интрацитоплазматик инъекцияси (СИЦИ)) ўтказишда кўп сонли фолликулаларни ҳосил бўлишини индукция қилиш учун тухумдонларни назоратли гиперстимуляциясида қўлланади.\nМенопур препарати тери остига ёки мушак ичига юбориш учун мўлжалланган. Кукун бевосита юборишдан олдин ўрамида илова қилинган эритувчини ишлатиш ёрдамида эритилади. 1 мл эритувчида 3 флаконгача Менопур кукуни эритилиши мумкин.\nТиниқ бўлмаган эритмани ёки агар унда заррачалар аниқланса, қўллаш мумкин эмас.\nДозалаш тартиби тери остига ёки мушак ичига юбориш учун бир хилдир.\nТухумдонларни экзоген гонадотропинларга нисбатан индивидуал реакцияси аҳамиятли даражада ўзгариб туради, бу стандарт дозалаш схемасини қўллаш имконини бермайди. Шу сабабли, препаратнинг дозалари тухумдонларнинг даволашга нисбатан реакциясига қараб, индивидуал равишда танланади. Менопур препаратини алоҳида ҳолда, ёки гонадотропин рилизинг-омил (тухумдонлар гиперстимуляциясини назорат қилиш мақсадида унинг агонисти ёки антагонисти) билан мажмуада қўллаш мумкин. Тавсия этилган дозалаш тартиби ва даволаш давомийлиги индивидуал даволаш схемасига қараб ўзгариши мумкин.\nАновуляция (шу жумладан, тухумдонлар поликистози): Менопур билан даволашдан мақсад одам хорионик гонадотропин гормони (ХГГ) нинг таъсири натижасида бир дона Граафов фолликуласини ҳосил бўлиши ва ундан овоцитни ажралиб чиқишидан иборатдир.\nМенопур билан даволашни ҳайз кўриш циклининг биринчи 7 куни давомида бошлаш керак. Тавсия этилган дозаси 7 кун давомида кунига 75-150 ХБ ни ташкил этади. Навбатдаги дозалаш тартиби клиник мониторингларга (шу жумладан тухумдонларни алоҳида ёки эстрадиолнинг даражасини назорати билан мажмуада ультратовуш текширувидан ўтказиш) асосланиб, жавоб реакциясига қараб, индивидуаллаштириш керак. Дозани 7 кунда кўпи билан бир марта бошқариш мумкин. Дозани тавсия этилган ҳолда бир марталик ошириш 37,5 ХБ ни ташкил этади ва 75 ХБ дан ошмаслиги керак. Максимал суткалик дозаси 225 ХБ дан ошмаслиги керак. 4 ҳафталик даволаш курси давомида натижа кузатилмаса, даволашни тўхтатиш керак, кейинчалик даволашни цикл тўхтаганида ишлатилган дозаларга нисбатан юқорироқ дозалар билан бошлаш керак.\nОптимал натижага эришилганидан сўнг Менопурнинг охирги дозаси юборилганидан сўнг эртасига ХГГ ни 5000 дан 10000 ХБ гача бўлган бир марталик дозасини юбориш керак. ХГГ юборилган кунда ва эртасига жинсий алоқани амалга ошириш тавсия этилади. Муқобил усул бўлиб, бачадон ичи сунъий уруғлантиришни ўтказиш ҳисобланади. Менопурга нисбатан юқори реакция кузатилса, даволашни тўхтатиш керак, пациентлар аёллар жинсий алоқадан сақланишлари ёки навбатдаги ҳайз цикли бошлангунича контрацепциянинг тўсиқ усулларидан фойланишлари керак.\nЁрдамчи репродуктив технологиялар (ЁРТ) дастурлари ўтказилганида кўп сонли фолликулалар ҳосил бўлишини индукция қилиш учун тухумдонларни назоратли гиперстимуляцияси\nМенопур препаратини гонадотропин-рилизинг омилнинг агонистлари билан тахминий қўллаш протоколи.\nГонадотропин рилизинг-омил ёрдамида бошқаришдан иборат бўлган клиник тадқиқотларда, Менопур билан даволашни агонист билан даволаш бошлангандан сўнг тахминан 2 ҳафта ўтгач бошлаш керак. Менопурнинг тавсия этилган бошланғич дозаси даволашнинг камида биринчи 5 куни давомида суткада 150-225 ХБ ни ташкил этади. Навбатдаги дозалаш тартиби клиник мониторингларга (шу жумладан тухумдонларни алоҳида ёки эстрадиолнинг даражасини назорати билан мажмуада ультратовуш текширувидан ўтказиш) асосланиб, индивидуаллаштирилган бўлиши керак, аммо дозаси ҳар сафар бошқарилганида 150 ХБ дан ошмаслиги керак. Максимал суткалик дозаси 450 ХБ дан ошмаслиги керак, кўпчилик ҳолларда 20 кундан ортиқ даволаш тавсия этилмайди.\nДозани регуляция (ингибиция) қилиш кўриб чиқилмаган даволаш схемаларида, Менопур билан даволашни ҳайз кўриш циклининг 2-3 кунидан бошлаш керак. Тавсия этилган дозалаш тартиби ва катталиги, бошқариш учун ХГГ агонистлари қўлланган юқори санаб ўтилган протоколлар учун тақдим этилган протоколлар каби бўлади.\nОрганизмни оптимал реакциясига эришилгач, пациент аёлларга, фолликулани тўлиқ етилишини индукция қилиш ва овоцитни ажралиб чиқишига тайёргарлик қилиш учун ХГГ 5000 дан 10000 ХБ гача бўлган бир марталик дозаси юборилади. Пациент аёллар, ХГГ юборилганидан сўнг камида 2 ҳафта давомида синчков кузатувда бўлишлари керак. Менопурга нисбатан реакция юқори бўлганида даволашни тўхтатиш керак, пациент аёллар эса, жинсий алоқадан сақланишлари ёки навбатдаги ҳайз цикли бошлангунича контрацепциянинг тўсиқ усулларидан фойланишлари керак.\nКлиник тадқиқотларда Менопур билан даволанишда қуйидаги ножўя реакциялар: абдоминал оғриқ, бош оғриғи, 10% гача учрайдиган, юборилган жойда реакция ва оғриқ юзасидан кўпроқ хабарлар берилган. Жадвалда аъзолар ва тизимлар томонидан, клиник тадқиқотлар вақтида энг кўп кузатилган ножўя реакциялар келтирилган.\nАъзолар тизими бўйича синфланиши Тез-тез (>1/100, <1/10)\nОвқат ҳазм қилиш тизими томонидан бузилишлар Қоринда оғриқ, кўнгил айниши, қоринни дам бўлиши\nНерв тизими томонидан бузилишлар Бош оғриғи\nРепродуктив тизим ва сут безлари томонидан кузатиладиган бузилишлар Тухумдонлар гиперстимуляция синдроми, чаноқ соҳасида оғриқ\nУмумий бузилишлар ва юборилган жойдаги бузилишлар Инъекция қилинган жойда оғриқ\nКлиник тадқиқотларнинг маълумотларига кўра, овқат ҳазм қилиш тизими томонидан, ТГС билан боғлиқ бўлган типик симптомлар дискомфорт ва қоринни дам бўлиши, кўнгил айниши, қусиш бўлган. ТГСда кам кузатиладиган асоратлар бўлиб, веноз тромбоэмболик бузилишлар ва тухумдонларни буралиб қолиши ҳисобланади.\nГонадотропин препаратлари қўлланганида аллергик реакциялар: тери томонидан маҳаллий реакциялар ва умумий реакциялар, шу жумладан анафилаксия юзасидан хабарлар берилган.\nОМГ билан даволаш ихтиёрсиз кўп ҳомилали ҳомиладорликка олиб келади. Бепуштликни гонадотропинлар билан даволаниш фонида ривожланган ҳомиладорлик одатдаги ҳомиладорликка нисбатан кўпроқ абортлар билан тугайди.\nЎта юқори сезувчанлик реакциялари (тана ҳароратини ошиши, терида тошмалар), шиш, инъекция қилинган жойда оғриқ ёки қичишиш кам ривожланади.\nПрепарат узоқ муддат қўлланганида якка ҳолларда антителалар ҳосил бўлиши мумкин, бу ўтказилган даволашни самарасизлигига олиб келади.\nОМГ билан даволаш тухумдонлар гиперстимуляциясини чақириши мумкин, бу клиник жиҳатдан овуляция мақсадида одам хорионик гонадотропини (оХГ) буюрилганидан сўнг намоён бўлади. Бу катта ўлчамдаги тухумдан кисталари ҳосил бўлишига олиб келиши мумкин. Бундан ташқари, тухумдонларнинг яққол гиперстимуляциясида асцит, гидроторакс, олигурия, артериал гипотензия ва тромбоэмболия кўринишлари кузатилиши мумкин.\nГриппсимон симптомлар ривожланиши мумкин.\nМенопур препаратини қуйидаги аёлларга қўллаш мумкин эмас:\n– гипофизар ёки гипоталамик ўсмалари бўлган аёлларда;\n– тухумдонлар, бачадон ёки сут безлари карциномасида;\n– этиологияси номаълум бўлган гинекологик қон кетишларида;\n– препаратнинг ҳар қандай компонентига юқори сезувчанликда;\n– тухумдонлар кисталарида ёки тухумдонлар ўлчамини, тухумдонлар поликистози билан боғлиқ бўлмаган катталашганида қўллаш мумкин эмас.\nҚуйида келтирилган ҳолатларда даволашдан ижобий натижа кутилмаганлиги сабабли, Менопур препаратини буюриш мумкин эмас:\n– тухумдонлар фаолиятни бирламчи етишмовчилигида;\n– жинсий аъзоларни, ҳомиладорлик билан номутаносиб бўлган аномалияларида;\n– бачадонни, ҳомиладорлик билан номутаносиб бўлган фиброзли ўсмаларида.\nМенопур препаратини бошқа дори воситалари билан ўзаро таъсири юзасидан тадқиқотлар ўтказилмаган.\nКлиник тажрибалар йўқлигига қарамасдан, Менопур ва кломифенни бир вақтда қўлланганда фолликулаларни етилиш реакциясини кучайтириши мумкинлиги кутилади. Гипофизар десенсибилизация мақсадида гонадотропин-рилизинг омил агонистлари билан бирга қўлланганида тухумдонлар томонидан кутилган реакцияга эришиш учун Менопур препаратининг юқори дозалари талаб этилиши мумкин.\nМенопур препаратини Ферринг компанияси ишлаб чиқарган урофоллитропин Бравель 75 ХБ дан ташқари бошқа препаратлар билан битта инъекцияда юбориш мумкин эмас. Тадқиқотлар, Менгопур ва урофоллитропинни бирга юбориш кутилган биофаолликни аҳамиятли даражада ўзгартирмаслигини кўрсатади.\nМенопур – турли оғирлик даражасидаги ножўя самараларни чақириши мумкин бўлган кучли таъсир қилувчи гонадотроп препаратдир, шунинг учун уни фақат бепуштликни даволаш усулларини яхши эгаллаган шифокор кузатуви остида қўллаш керак.\nГонадотропинлар билан даволаш шифокорларда маълум бир вақтни олади ва тухумдонларни даволашга нисбатан реакциясини синчиклаб ва мунтазам равишда назорат қилиш, шу жумладан ультратовуш текширувини ўтказишни талаб этади, ультратовуш текширувини қон плазмасида эстрадиолнинг даражасини аниқлаш билан бирга ўтказган афзал. Пациентлар ўртасида менотропинни юборишга нисбатан маълум бир фарқлар мавжуд, уларнинг баъзиларида – даволашга нисбатан жавоб реакцияси жуда паст бўлади. Даволаш мақсадига жавоб берувчи кичик дозаларни қўллаш керак.\nМенопурнинг биринчи инъекциясини шифокорнинг синчков назорати остида қўллаш керак.\nДаволашни бошлашдан олдин ҳар иккала партнерда бепуштликнинг сабабини аниқлаш, шу билан бирга қўллаш мумкин бўлмаган ҳолатлар борлиги юзасидан тиббий текширув ўтказиш керак. Хусусан, пациент аёлларда гипотиреоидизм, адренокортикал етишмовчилик, гиперпролактинемия, гипофизар ёки гипоталамик ўсмалар борлигини текшириш, бундай патологик ҳолатларда кўзда тутилган мувофиқ даволашни буюриш керак.\nАновуляция натижасида бепуштликни даволаш доирасида ҳам, ёрдамчи репродуктив технологиялар (ЁРТ) дастурлари доирасида ҳам фолликулаларни ўсишини рағбатлантириш ўтказилаётган пациент аёлларда тухумдонлар ўлчамини катталашиши ёки тухумдонлар гиперстимуляция синдроми ривожланиши мумкин. Менопур препаратини тавсия этилган дозалаш тартибига риоя қилиш ва тухумдонларни даволашга нисбатан реакциясини яхшилаб назорат қилиш ушбу ножўя самараларни ривожланиш ҳавфини камайтиришга ёрдам беради. Фолликулаларни етилиш кўрсаткичларини экспресс баҳолаш шифокордан бундай синамаларни тахлил қилиш тажрибасини талаб этади.\nТухумдонлар гиперстимуляцияси синдроми (ТГС)\nТГС – тухумдонларни асоратсиз катталашишидан фарқ қилувчи ҳолатдир. ТГС симптомларнинг оғирлиги авж олиб бориши мумкин бўлган синдром ҳисобланади. Синдром тухумдонлар ўлчамини аҳамиятли даражада катталашиши, жинсий стероид гормонларнинг даражасини ошиши, шунингдек қон-томирларнинг ўтказувчанлигини ошиши билан намоён бўлади, бу қорин бўшлиғи, плевра бўшлиғи, камдан-кам ҳолларда перикардиал бўшлиқда суюқликни тўпланишига олиб келиши мумкин.\nТГС оғир ҳолатларда қуйидаги симптомлар: қоринда оғриқ, қоринни дам бўлиши, тухумдонларни аҳамиятли даражада катталашиши, тана вазнини ошиши, диспноэ, олигурия ва кўнгил айниши, қусиш ва диарея каби гастроинтестинал симптомлар кузатилиши мумкин. Клиник текширувларда гиповолемия, электролитлар мувозанатини бузилиши, асцит, гемоперитонеум, плевра бўшлиғини бўртиши, гидроторакс, ўткир ўпка дистресс синдроми ва тромбоэмболия эпизодларини аниқлаш мумкин.\nТухумдонларни гонадотропин билан даволашга нисбатан реакцияни ошиши, овуляцияни стимуляция қилиш учун ХГГ қўлланган ҳолатлардан ташқари, ТГС га олиб келади, шунинг учун ТГС ривожланганида овуляцияни ХГГ ёрдамида стимуляция қилишдан сақланиш, шунингдек пациент аёлларга жинсий алоқалардан сақланиш ёки камида 4 кун давомида контрацепциянинг тўсиқли усулларидан фойдаланишни тавсия этиш керак. ТГС тез (бир суткадан бир неча кунгача) бошланиши мумкин ва жиддий ножўя самара ҳисобланади, шунинг учун пациент аёллар ХГГ юборилганидан сўнг камида 2 ҳафта давомида шифокорнинг синчков назоратида бўлишлари керак.\nМенопурни тавсия этилган дозалаш тартибига риоя қилиш ва даволаш вақтида синчиклаб назорат қилиш тухумдонлар гиперстимуляцияси ва кўп ҳомилали ҳомиладорликни ривожланиш ҳавфини минималлаштириш имконини беради. Ёрдамчи репродуктив технологиялар (ЁРТ) дастурларини ўтказишда овуляция бошланишида барча фолликулаларни аспирацияси гиперстимуляцияни ривожланиш ҳавфини пасайтиришга ёрдам беради.\nТГС оғир шаклларга ўтиши мумкин ва ҳомиладорлик кузатилганида узоқроқ давом этиши мумкин. Одатда ТГС ҳайз кўриш цикли кузатилганида ўз-ўзидан ўтиб кетади.\nТГС оғир ҳолатларида гонадотропинни юборишни тўхтатиш керак, пациент аёл эса махсус даволашни олиши учун шифохонага ётказилиши керак.\nСиндром асосан тухумдонлар поликистози бўлган пациентларда кузатилади.\nКўп ҳомилали ҳомиладорлик\nКўп ҳомилали ҳомиладорлик, айниқса ҳомилалар миқдори кўп бўлганида, перинатал даврда она учун ҳам, ҳомила учун ҳам асоратларни ривожланиш ҳавфи юқори бўлади.\nОвуляция гонадотроп гормони билан даволаш натижасида кузатиладиган пациент аёлларда кўп ҳомилаликни ривожланиш ҳоллари табиий уруғланиш натижасида кузатиладиган ҳомиладорликка нисбатан кўпроқ кузатилади. Кўп ҳомилаликни ривожланиш ҳавфини минималлаштириш учун пациент аёлдаги тухумдонларнинг реакциясини синчиклаб назорат қилиш керак. Ёрдамчи репродуктив технологиялар (ЁРТ) муолажаси ўтказилганидан сўнг пациентда кўп ҳомилали ҳомиладорликни ривожланиш ҳавфи, асосан ўтказилган эмбрионларнинг миқдори, уларнинг сифати ва пациентнинг ёшига боғлиқ.\nДаволашни бошланишида пациентлар, уларда кўп ҳомилали ҳомиладорлик ривожланиши мумкинлиги юзасидан огоҳлантирилган бўлишлари керак.\nҲомиладорликни тўхташи ёки спонтан абортлар натижасида ҳомилани тушиш ҳоллари фолликулаларни етилиши стимуляция қилинган аёлларда ёки ёрдамчи репродуктив технология (ЁРТ) дастурларини ўтишда, табиий уруғлантиришга нисбатан юқори бўлади.\nБачадон найларини касалликлари бўлган аёлларда бачадондан ташқари ҳомиладорликни ривожланиш ҳавфи табиий уруғланиш ёки бепуштликни даволаш ҳолларига нисбатан юқори бўлади. In vitro шароитларида фертилизация ўтказилганидан сўнг эктопик ҳомиладорликни учраш частотаси, популяциядаги 1-1,5% га нисбатан 2-5% ни ташкил этади.\nРепродуктив аъзоларда ўсмаларни ҳосил бўлиши\nБепуштлик бўйича медикаментоз даволашни кўп марта олган аёлларда тухумдонлар ва репродуктив тизимнинг бошқа аъзоларида ҳам ҳавфсиз, ҳам ҳавфли ўсмаларни ривожланиши кузатилган. Ҳозирги кунда бепуштлик билан хасталанган аёлларда гонадотропин билан даволаш ва ўсмаларни риволанишига бошланғич мойиллик ўртасида боғлиқлик аниқланмаган.\nТуғма ривожланиш нуқсонлари\nЁРТ ўтказган аёллардан туғилган ҳомилада туғма ривожланиш нуқсонларини тарқалиши, табиий йўл билан уруғлангандаги нуқсонлар сониидан бироз ортиқ бўлиши мумкин. Бу ота-оналарнинг индивидуал ҳусусиятлари (масалан, онанинг ёши, сперманинг ҳусусиятлари ва ҳ.) ва кўп ҳомилали ҳомиладорликнинг натижаси бўлиши мумкин деб ҳисобланади.\nТромбоэмболик ҳолатларни ривожланиш ҳавфи юқори бўлган аёлларда наслий мойиллик, аҳамиятли даражадаги семириш (тана вазни индекси > 30 кг/м2) ёки тромбофилия сабабли гонадотропин билан даволаниш вақтида ҳам, даволаш тугаганидан кейин ҳам веноз ва артериал тромбоэмболик бузилишлар ривожланиши мумкин. Ҳомиладорликни ўзи ҳам тромбоэмболик асоратларни ривожланиш ҳавфини оқишига олиб келишини таъкидлаш керак.\nМенопур препаратини қўллаш допинг-синамасини ижобий натижасига олиб келиши мумкин. Менопур препаратини допинг сифатида қўллаш пациентнинг аҳволини ёмонлаштириши мумкин.\nПрепарат таркибида лактоза сақлайди, шунинг учун уни галактозани ўзлаштиролмасликни кам учрайдиган наслий шакллари, лактаза етишмовчилиги ёки глюкоза-галактоза мальабсорбция синдроми бўлган пациентларга қўллаш мумкин эмас.\nҲомиладорлик ёки эмизиш даврида Менопур препаратини қўллаш мумкин эмас.\nАвтотранспорт ва бошқа механизмларни бошқариш қобилиятига Менопур препаратини таъсир қилиш эҳтимоли кам.\nДозани ошириб юборилиш самаралари номаълум, тухумдонлар гиперстимуляция синдроми ривожланиши мумкин. Даволаш симптоматик бўлади.\nКукунли 10 флакон ва 1 мл эритувчили 10 ампула картон қутида.\n25°С дан юқори бўлмаган ҳароратда, ёруғликдан ҳимояланган сақлансин.


Дунёнинг мақсади 5 — Dilkashradio.com\nДунёнинг мақсади 5\nАссалому алайкум хурматли радио тингловчи мухлислар. Сизлар билан яна радио тўлқинлари орқали учрашиб турганимиздан бағоят мамнунмиз. Хурматли радио тингловчи мухлислар, келинг бугунги эшттиришимиз орқали, дунёнинг мақсади хақида суз юритсак. Коинот тараққиётининг қандайдир мақсади борми? Бутун жонзот интилаётган охирги манзил борми? Бу саволга Муқаддас Китобдаги жавобни биз 2-Бутрус 3:1-15 дан топамиз. У ерда Худо – коинотнинг Яратувчиси, Сақловчиси, Ҳокимигина бўлиб қолмай, унинг Нажоткори ҳам эканлиги ёзилган. Коинотни гуноҳ булғаб ташлаган, шунинг учун Худо уни бузуқлик кишанларидан халос қилиш ва “адолат ҳукм сурадиган янги ер ва янги осмон” яратиш йўлини кўрсатди.\nЎшанда коинот ҳозир уни тўлдириб турган гуноҳдан ва қайғудан халос қилинади. “Айни замонда махлуқотнинг ўзи ҳам фано қуллигидан озод этилмоқ ва Худо фарзандларнинг улуғвор эркинлигига эришмоқ умидига эгадир. Биламизки, борлиқ маҳлуқот ҳозирга қадар биргаликда оҳ-нола қилиб, гўё туғиш азобини чекиб ётибди” Бу ҳамма одамлар нажотга эга бўлишини билдирмайди ва Муқаддас Китобда бу ҳақда аниқ ва равшан ёзилган. Шахсий нажот фақат Рабби Исо Масиҳ орқали келади ва моддий коинотнинг гуноҳ кишанларидан озод бўлиши фақат У орқалидир.\nБу Худо билан бу дунёнинг ўзаро муносабатлари ҳақидаги энг умумий тасаввурдир. Улар коинот Худодан бутунлай ажратиб қўйиладиган ёки Худо ва коинот айнан бир нарсадай тасвирланадиган мавжуд фалсафий таълимотларга зиддир. Пайдо бўлиш, сақланиш, бошқариш ва мақсад ҳақида янгидан-янги туғилувчи саволларга фақат Муқаддас Китобгина ягона тўғри жавобларни таклиф қилади. Худони Яратувчи сифатида тасвирловчи Ибтидо 1:1 ва Юҳанно 1:3 оятларни доимо хар биримизнинг ёдимизда бўлмоғи лозим.\nБу эса Бизга Муқаддас Китоб нима ҳақида ўргатиши ҳақидаги саволларга жавоб беришимизда ёрдам беради. Муқаддас Китоб имонни хулқдан ажратмайди. Биз қанча кўп билсак, билганларимизни ҳаётимизга татбиқ қилишда шунчалик кўп жавобгарликка эга бўламиз. Хурматли радио тингловчи мухлислар. Энди ўз ўзидан савол пайдо бўлади нима учун биз Худонинг каломини ёддан билишимиз керак деган. Биринчидан кўп биродарларнинг айтишича кўп оятларни ёддан билиш инсонни турли гунох қилишдан асрайди. Чунки Ичиингиздаги Муқаддас Рух доимо қийин вазиятларда хар биримизга нима қилиш ёки қандай йўл тутишимиз тўғрисида гапиради.\nБундан ташқари Каломни яхши билиш қийин пайтларимизда ёки турли қўвғинларга учраган пайтларда инсонга доимо куч бағишлайди. Яна бир мухим жихати. Агар ёнимизда Худованднинг каломи бўлмаса, яъни муқаддас китобни назарда тутяпмиз, кимгадир далда беришимиз учун ёддан билган оятларимиз бизга доимо хизмат қилади. Хуллас Каломни ёддан билиш ёки яхши билишнинг ахамиятли томонлари жуда кўпдир. Хурматли тингловчилар шунинг билан бугунги эшттиришимизга якун ясаймизда сиз азиз тингловчилар билан келгуси эшттиришларимизгача хайирлашиб қоламиз. Хайр омон бўлинглар.\nМуқаддас Калом 8 қисм\nИброҳимнинг имони ва Худонинг содиқлиги\nКалом ёвуз руҳ ҳақида


Бишкекда бакиевчилар судланмоқда\nШу йилнинг 7 апрел куни Бишкекдаги бош майдонда бошланган талотум 90 га яқин кишининг ҳаётига зомин бўлган.\nҚирғизистонда собиқ президент Қурмонбек Бакиев ва 2010 йилнинг 7 апрелида норозиларга қарши ўқ отишга буйруқ берган ҳамда ўқ отганликда айбланаётган 27 одамга нисбатан суд жараёни бошланди. Собиқ президент Қурмонбек Бакиев бу жараёнда сиртдан судланмоқда.\nМазкур жараёнда 28 киши судланаяпти. Улардан 6 нафари, жумладан, собиқ президент Қурмонбек Бакиев, унинг укаси - Давлат қўриқлаш хизмати раҳбари Жаниш Бакиев, Миллий хавфсизлик қўмитаси собиқ раиси Мурат Суталинов ва собиқ бош вазир Данияр Усенов сиртдан судланмоқда. Қолган 22 судланувчи эса норозиларга қарши ўқ отиш тўғрисидаги ноқонуний буйруқни бажарганликда айбланаётган “Алфа” ва “Арстан” махсус қуролли отряднинг ходимларидир.\nСуд жараёнини мингга яқин журналист, халқаро ва маҳаллий нодавлат ташкилотлари вакиллари кузатмоқда. Жараёнда 18 адвокат, 7 та давлат қораловчиси, 360 жабрланувчи, 7 апрелда ҳалок бўлганларнинг 78 нафар қонуний вакили, 129 гувоҳ иштирок этиши маълум қилинган.\nСуд жараёни ўтаётган Бишкекдаги спорт саройи биноси 300 нафар милиция ходими томонидан қуршаб олинган.\n- Агар залнинг ичида қандайдир тўполон бўлиб қолса, уни бартараф этиш учун ҳам махсус чора-тадбирларни режалаштириб қўйганмиз. Суд жараёнида турли фитна ҳаракатлари содир этилишига мутлақо йўл қўймаймиз, - деди Қирғизистон Ички ишлар вазирлиги расмийси Усуп Ташқараев.\nИчки ишлар вазирлиги расмийсининг айтишича, суд залида жабрланувчилар ва айбланувчилар тарафдорлари ўртасида низо келиб чиқишининг олдини олиш мақсадида, ҳар икки тарафга алоҳида-алоҳида жой қилинган. Уларнинг оралиғига эса мустақил кузатувчилар, халқаро ва маҳаллий нодавлат ташкилотлари вакиллари ҳамда халқ дружинаси учун ўтирғичлар қўйилган.\nБироқ ҳуқуқ-тартибот тузилмалари томонидан кўрилган тадбирлар кутилган натижани бермади. Суд жараёни бошланганидан бир оз вақт ўтгач, ўзларини жабрланганлар деб атаган шахслар судланувчилар ва уларнинг адвокатларига ҳужум қилиш мақсадида ҳаракат бошлади. Йиғилганлардан бири судланувчилар томонга қарата шиша идишларни отди. Адвокатлар суд залидан қочишга мажбур бўлишди. Милиция эса ҳужумчиларни аранг тўхтатиб қолди. Мазкур воқеадан сўнг суд 18 ноябр кунига қолдирилди.\nПрезидент маъмурияти раҳбари Эмил Қаптағаев фитначи гуруҳлар мазкур жараённи бузишдан ва тартибсизликлар келтириб чиқаришдан манфаатдор эканини, шунинг учун ҳам суд зали ўта кучайтирлган тартибда қўриқланаётганини айтди:\n- Қирғизистон демократик йўналишни танлади. Бироқ буни истамаган кучлар бор. Масалан, Ўш воқеасини ҳам мана шу кучлар уюштирган. Бу куч ташқи томондан молия билан ҳам таъминланаяпти. Шунинг учун суд жараёнини жуда кучайтирилган тартибда қўриқлаш талаб қилинади, - деди Эмил Қаптағаев.\nАйтиб ўтиш керакки, жараён Қирғизистон ҳарбий суди томонидан олиб борилмоқда. Ҳарбий суд раиси Нурланбек Ашимбековнинг айтишича, маҳкама жараёни қанча муддатга чўзилиши мумкинлигини аниқ айтиб бўлмайди. Суд раиси, агар гувоҳлар ва бошқа иштирокчилар маҳкамага белгиланган муддатларда келиб туришса, жараён икки ой давом этишини тахмин қилади.\nАйни пайтда ҳарбий хизматчилар ҳуқуқини ҳимоя қилиш қўмитаси раҳбари Алимбек Ниёзов 7 апрелда норозиларга қарши ўқ отишга буйруқ берганликда ва бу буйруқни бажарганликда айбланаётганларга нисбатан ўтаётган суд жараёнини шоу сифатида баҳолайди:\n- Ҳарбийларнинг судига хоҳлаган одам кириши мумкин, дейишмоқда. Бундан ташқари, жараён суд биносида эмас, спорт саройида ўтказилаяпти. Бу билан судни шоуга айлантиришмоқда. Ҳолбуки, мазкур жараёнда ўнлаб одамларнинг тақдири ҳал этилади. Ҳукумат эса жараённи сиёсийлаштирмоқда, - деди Алимбек Ниёзов.\n2010 йилнинг 7 апрел куни Бишкек ва Ўшда мухолифат лидерларининг барчаси қамоққа олинганига қарши норозилик сифатида минглаган одамлар Бишкек марказий майдонига йиғилган эдилар. Норозиларга қарши ўқ отилган, оқибатда 90 га яқин одам нобуд бўлганди. 7 апрелдаги қонли воқеа президент Бакиевнинг ҳокимиятдан ағдарилиши билан якун топган эди.


ШАФФОФ ВА АДОЛАТЛИ - Самарқанд вилояти кенгаши\nЯнгикент маҳалла фуқаролар йиғинида ҳам маҳалла раиси (оқсоқоли) сайлови шаффофлик ва адолат тамойили асосида ташкил этилди. Дастлаб фуқароларнинг ўзини-ўзи бошқариш органлари фаолиятини мувофиқлаштириш туман Кенгаши раисининг кексалар ва фахрийлар ишлари бўйича ўринбосари Б.Бобохўжаев сайловчиларнинг жараёнда иштирок этиш тартиб-қоидалари ҳақида йиғилганларга тушунча берди. Шундан сўнг номзодларнинг сайловолди дастурлари тингланди.\nМФЙ ҳудудидаги бешта қишлоқдан ташриф буюрган сайловчилар яратилган шароитлардан фойдаланган ҳолда ўз фуқаролик ҳуқуқларини амалга оширдилар. Сайлов якунига кўра номзодлар орасида энг кўп овоз тўплаган Воҳид Турдиев МФЙ оқсоқоли этиб сайланди.\nМанба:"Иштихон овози" газетасидан\nАвтор: кўрсатилмаган / Манба: кўрсатилмаган / Кўришлар: 199


Тошкентда театр рассомларининг «Амалга ошмаган ниятлар” кўргазмаси бўлиб ўтди - Фарғона.Ру ахборот агентлиги\n15:37 msk, 15 Июль 2020\nТошкентда театр рассомларининг «Амалга ошмаган ниятлар” кўргазмаси бўлиб ўтди\n22.12.2005 10:50 msk\nТошкентдаги НБУ тасвирий санъат галереясига ушбу ҳафтада ўн тўрт театр рассомининг юздан ортиқ оригинал ишлари кўргазмага қўйилди. “Амалга ошмаган ниятлар” деб номланган бу кўргазма Швейцариянинг қўллаб-қувватлаш ва ҳамкорлик бюроси томонидан ташкил этилди.\n- Амалга ошмаган лойиҳалар эндигина иш бошлаган рассомлардагина эмас, балки ўз ишининг моҳир усталарида ҳам анчагина, - деди кўргазманинг очилишида санъатшунос Қамардин Ортиқов. - Театр жуда ўжар санъат ва унда ҳамма вақт ҳам ўз дунёқарашингизни намоён эта олмайсиз. Лекин томошабинлар кўзидан анча йироқ бўлган, цехларгача етиб бормаган, режиссёр томонидан қабул қилинмаган ёки бюрократик тўсиқларни ошиб ўта олмаган бу санъат намуналари орасида ҳақиқий ижодий изланишларни топиш мумкин.\nҚамардин Ортиқовга кўра, томошабин билан ўзаро алоқа ўрнатиш муаллифлар учун жиддий синов бўлди. Томошабинлар эса декорация ва костюм эскизлари, макетларни қизиқиш билан томоша қилдилар. Айрим асарларнинг даражаси жанр талабларидан келиб чиқиб, театр постановкаларининг фалсафий мушоҳадасига ўхшаб кетади. Рассомлар бадиий асарнинг ички мантиқий ва эмоционал атмосферасини рассомлар ўз ички оламлари орқали яққол тасвирлаб бера олганлар. Шу тариқа, тасвирий санъат мухлислари ўз услубига эга бўлган ўнлаб янги номларни кашф қилдилар. Масалан “Фарғона.Ру” мухбирларига Татьяна Фадееванинг “Дашт бўриси”га чизган экспрессив эскизлари, Анастасия Чапленконинг “Саломея”га чизган ёрқин, кўпқиррали эскизлари жуда маъқул бўлди.\n- Мен учун театр рассоми устахонасидаги муҳаббат ва эстетика атмосферасидан ёқимлироқ муҳит йўқдир, - дея хулосалади Қамардин Ортиқов.


Ўзбекистоннинг халқаро имижи қандай бўлиши керак? — KMODS\nPosted on 30.07.2019 Author admin\tКомментарии к записи Ўзбекистоннинг халқаро имижи қандай бўлиши керак? отключены\nЎзбекистонни интеллектуал ва инновацион давлатлар қаторидан жой олишига эришиш, имижни яратиш ва тарғиб этишга алоҳида эътибор қаратилмоқда.\nЗамонавий Ўзбекистон қиёфасини илгари суриш бўйича аниқ чора-тадбирлар амалга оширилиб, халқаро экспертлар фикр-мулоҳазалари, ривожланган мамлакатлар имиж бўйича стратегияларини ўрганишга алоҳида эътибор қаратилмоқда.\nХўш, бугун халқаро экспертлар, мамлакатимиз илмий доира вакиллари томонидан Ўзбекистон имижини яратиш бўйича қандай таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилмоқда?\nЎзбекистоннинг имиж концепцияси Буюк ипак йўли чорраҳасида жойлашган давлат, тарихий шаҳарларга бой мамлакат сифатида шакллантириладими ёки илғор ривожланиш тамойиллари асосида одимлайдиган давлат тариқасида?\nЎзА мухбири ушбу масала юзасидан халқаро экспертлар ва мамлакатимиз академик доираларининг фикрларини ўрганди.\nАкмал САИДОВ, Олий Мажлис Қонунчилик палатаси депутати, Инсон ҳуқуқлари бўйича Ўзбекистон Республикаси Миллий маркази директори:\n– Ўзбекистоннинг халқаро имижини юксалтириш масаласи бир неча жиҳатларни қамраб олади.\nАна шундай жиҳатлардан бир илмий-теоритик характерга эга. Аммо афсус билан тан олиш керак, бугун Ўзбекистонда имижиология илми етарли даражада ривожланмаган. Дунёнинг кўпгина давлатлари тараққиётида ана шу соҳа муҳим аҳамият касб этган. Шунинг учун чет давлатлар ижобий тажрибасидан андоза олган ҳолда ушбу соҳани кенгроқ ўрганиш зарурати бор.\nСўнгги уч йилда мамлакатимиз халқаро имижини яхшилаш бўйича сезиларли натижаларга эриша олди. Ҳозирги кунда дунё ҳамжамияти Ўзбекистоннинг янги қиёфаси ҳақида гапирмоқда. Америкалик олим Фредерик Старрнинг “Ўзбекистоннинг янги қиёфаси” китоби нашр қилингани фикримизга ёрқин мисол бўла олади.\nУнда келтирилишича, Ўзбекистоннинг халқаро имижини ривожлантиришда Президент Шавкат Мирзиёевнинг фаолияти алоҳида аҳамиятга эга. Халқаро майдонда, хусусан, Марказий Осиё давлатлари билан олиб бораётган фаол ҳамкорлик сиёсати мамлакат халқаро имижини ижобий томонга ўзгартиришга хизмат қилмоқда.\nЎзбекистон халқаро имижини мустаҳкамлаш бўйича берилаётган бу каби баҳолар бизни қувонтиради. Аммо шуларнинг ўзи Ўзбекистон брендини, имижини тарғиб қилиш учун етарли эмас. Бунинг учун концепция ишлаб чиқиш, халқаро тажриба асосида миллий ёндашувни яратиш зарур.\nЯпонияликларнинг чел элларда “Япон миллий боғ”ларини ташкил этишлари, бошқа мамлакатларда Хитой миллий таомлари ошхонасининг бўлиши ёки французлар ошхонасида биргина пишлоқдан тайёрланадиган 500 дан ортиқ тур таомларнинг бўлиши ўша давлатларнинг халқаро майдондаги ўзига хос имижи ҳисобланади.\nАндоза олиш ёки тақлид қилиш орқали эришилган услуб имиж ҳисобланмайди, албатта. Буларни мисол келтириш орқали мен ўзига хослик масаласига алоҳида эътибор бериш кераклигини таъкидлаб ўтишни истардим.\nВиолен де ВИЛЬМОР хоним, Франциянинг Ўзбекистондаги элчиси:\n– Мамлакат халқаро имижини мустаҳкамлаш ҳақида музокараларга киришмасдан аввал ягона қарашни шакллантириш керак. Ўзбекистон ҳукумати қандай халқаро имижни хоҳлайди? Замонавий имижми ёки тарихий. Халқаро майдонга қандай қиёфада намоён бўлишни истайди? Арзон нарх-наво, бозор иқтисодиёти асосидаги меҳмондўст халқ имижими ёки жўшқин, юқори нарх бозор иқтисодиётига эга давлат имижими? Жиддий тартиб-қоидаларга асосланган ҳукуматми ёки фуқаролар эркинлиги асосий ўринга кўтарган бошқарувдаги давлатми? Шу каби саволларга жавоб топиш, шундан сўнг концепциялар лойиҳасини ишлаб чиқиш керак.\nФранцуз халқи вакили сифатида шуни айтишим мумкинки, францияликлар Ўзбекистон цивилизациясини қадрлайди. Мамлакатингизда тарихий ривожланиш босқичида яратилган юксак маданий мерос дунё халқлари орасида ўзига хослиги ва бойлиги билан ажралиб туради. Нафақат францияликлар, балки бошқа кўплаб халқлар ҳам ўз ҳолича сақланиб қолган маданий ва моддий мерос объектлари билан танишиш учун юртингизга келади. Яқин кунларгача дунё ҳамжамияти Ўзбекистонни Бухоро, Самарқанд, Хива каби тарихий шаҳарлар орқали таниганлари сир эмас.\nМамлакатнинг замонавий қиёфасини яратиш Ўзбекистоннинг инвестицион жозибадорлигини оширишда ҳам катта аҳамиятга эга. Бунинг натижасида туризм ривожланади, иқтисодий тараққиёт кузатилади. Лекин мамлакатда амалга ошириладиган бунёдкорлик ишлари тарихий қадамжоларни бузиш эвазига амалга оширилмаслиги керак. Замонавий инфратузилмани яратиш Ўзбекистоннинг жаҳонда туристик салоҳиятини пасайтириб юбормаслиги керак. Зеро, бугун юртингизнинг мавжуд халқаро имижи тарихий-маданий бойликлари эвазига шаклланган.\nМатиас ВАНГЛЕР, Ўзбекистон Ёшлар иттифоқи ташкилотининг германиялик эксперти:\n– Ёшлар иттифоқига халқаро эксперт сифатида жалб қилингунга қадар юртингизда бўлмаганман ва Ўзбекистонни Буюк ипак йўлида жойлашган, Самарқанд, Бухоро, Тошкент каби шаҳарлари орқали таниганман. Бу шаҳарлар мен учун Ўзбекистоннинг имижи сифатида намоён бўлган. Ҳозирги кунда Ўзбекистон жаҳон ҳамжамиятида ўзининг янги келажаги томон жадал интилиб бораётган давлат сифатида эътироф этилмоқда.\nБирор давлатнинг имижини шакллантириш ёки мустаҳкамлаш ҳақида сўз борганда, бунинг мураккаб жараён эканини қайд этиш жоиз.\nМамлакатнинг халқаро имижини мустаҳкамлаш масаласида аввало қандай натижа кутилаётганини белгилаб олиш керак. Ундан сўнг ушбу вазифаларни амалга ошириш тадбирини ишлаб чиқиш керак. Халқаро имижни ривожлантириш, аввало, ички тараққиётни мустаҳкамлаш натижасида амалга оширилиши керак.\nШунингдек, таълим соҳасини ислоҳ қилиш ҳам муҳим жиҳат. Табиий бойликлари у даражада кўп бўлмаган Германия ҳам тараққиётнинг бугунги босқичига таълим тизимини ислоҳ қилиш орқали эришган.\nЖон МАКГРЕГОР, ЕХҲТнинг Ўзбекистондаги лойиҳалари мувофиқлаштирувчиси:\n– ЕХҲТга аъзо давлатлар Ўзбекистондаги ислоҳотларни қўллаб-қувватлайди. Дунё ҳамжамияти Ўзбекистонни барқарор ривожланиб бораётган мамлакат сифатида тан олмоқда.\nМамлакат халқаро имижини мустаҳкамлаш ҳақида сўз кетганда, Ўзбекистоннинг халқаро ташкилотлар билан ҳамкорлик муносабатлари тобора мустаҳкамланиб бораётганини қайд этиш ўринли.\nМен Ўзбекистоннинг халқаро имижини мустаҳкамлашда халқаро ташкилотлар билан муносабатларни ана шу тарзда ривожлантириб бориши тарафдориман. Зеро, бу орқали мамлакатда инвестиция муҳити яхшиланади, туризм соҳаси тараққий этиб, дунё мамлакатлари билан тажриба-кўникма алмашиш имкони туғилади.\nТошкент вилояти Юқори Чирчиқ тумани Гулистон МФЙ ҳудудидаги Миллатлар дўстлиги маданият саройидан репортаж\n30 июль — Халқлар дўстлиги куни: Тошкент вилояти Юқори Чирчиқ тумани Гулистон МФЙ ҳудудидаги Миллатлар […]\nТуркияда ўзбек тилини ўргатиш курсининг илк битирувчиларига сертификатлар топширилди\nМамлакатимиз Бош консулхонаси кўмагида Туркиядаги ўзбек диаспораси фаоллари — Бугра Кавунжу ва Чокай Кожар томонидан […]\nNoComment: Қўмитада Россиянинг Ўзбекистон билан дўстлик ва ҳамкорлик жамияти раиси Игорь Кругових билан учрашув бўлиб ўтди\nPosted on 28.10.2021 Author admin\nҚўмитада юртимиздаги Президент сайловини кузатиш учун мамлакатимизда бўлиб турган Россиянинг Ўзбекистон билан дўстлик ва ҳамкорлик […]


Мамлакатимизда ҳунармандчилик ва амалий санъатни ривожлантиришга алоҳида эътибор қаратилмоқда. Соҳа вакиллари, қўли гул усталарнинг ўз истеъдодларини намоён этишлари учун барча шарт-шароит яратиб берилаётир. Бунда, айниқса, Президентимизнинг 2010 йил 30 мартда қабул қилинган “Халқ бадиий ҳунармандчилиги ва амалий санъатини ривожлантиришни янада қўллаб-қувватлаш тўғрисида”ги Фармони муҳим дастуриламал бўлиб хизмат қилаяпти. Пойтахтимиздаги Маданият ва санъат кўргазмаси биносида ташкил этилган “Мустақил юрт ҳунармандлари” деб номланган кўргазма-савдонинг очилишига бағишланган тадбирда шу хусусда алоҳида таъкидланди.\nРеспублика “Ҳунарманд” уюшмаси ва бир қатор ташкилотлар ҳамкорлигида ўтказилаётган мазкур тадбирда Қорақалпоғистон Республикаси, Тошкент шаҳри ва вилоятларда фаолият кўрсатаётган моҳир усталар ўзларининг энг сара маҳсулотлари, ижодий ишлари билан иштирок этмоқда.\nМиллий ҳунармандчилик ва амалий санъат маҳсулотларини халқимиз ҳамда мамлакатимизга ташриф буюраётган чет эллик меҳмонларга намойиш қилиш, ушбу соҳага ёшларнинг қизиқишини ошириш, ҳунармандлар фаолиятини қўллаб-қувватлаш ва улар ўртасида ўзаро тажриба алмашишни йўлга қўйишдек эзгу мақсадда ташкил қилинган кўргазмадан ҳар бир вилоятнинг ўзига хос ҳунармандчилик йўналишидаги маҳсулотлари жой олган.\nЖумладан, наманганлик Аҳмаджон Абдулатиповнинг атрофи меҳмонлар билан гавжум. Сабаби, у шу ернинг ўзида ўрнатилган махсус дастгоҳида қадимий адрас нусхаларини тўқимоқда. Ўз-ўзидан аёнки, бундай инжа гўзаллик санъат ихлосмандларини бефарқ қолдирмайди.\n— Бугунги кўргазма-савдонинг “Мустақил юрт ҳунармандлари” дея номланиши бежиз эмас, — дейди “Ҳунарманд” уюшмаси Когон шаҳар бўлими раҳбари Нилуфар Абдуллаева. — Негаки, миллий ҳунармандчилигимизнинг ривожланиши, ҳунар аҳлининг эркин ижод қилиши, уларга яратилган шарт-шароит, кўрсатилаётган эътибор мустақиллигимиз туфайлидир. Бундай имкониятдан унумли фойдаланиб, изланган, интилган киши борки, албатта, ўз мақсадига эришади.\nДарҳақиқат, юртимиз ҳунармандларига яратилаётган имконият ва имтиёзлар боис уларнинг сафи йилдан-йилга кенгайиб бормоқда. Масалан, 1997 йилда уюшма аъзолари сони 700 нафарни ташкил этган бўлса, бугунги кунга келиб улар 21191 нафарга етди. Айни пайтда ҳунармандлар томонидан йигирма беш йўналишда мингдан зиёд маҳсулот турлари ишлаб чиқарилмоқда. Шунингдек, ҳунармандчиликни янада ривожлантириш, ёшларни миллий қадриятларимизга ҳурмат руҳида тарбиялаш, уларга касб-ҳунар ўргатиш мақсадида 600 дан зиёд “Устоз — шогирд” мактабларининг фаолияти ҳам йўлга қўйилган.\nУч кун давом этадиган кўргазма-савдода тажрибали усталар билан бир қаторда, йигирма нафарга яқин ёш ҳунармандлар ҳам ўз маҳсулотлари билан қатнашмоқда. Шўрчилик ёғоч ўймакорлиги устаси, 21 ёшли Баҳриддин Тошқўзиев шулардан бири.\n— Очиғи, мамлакат миқёсидаги бундай нуфузли тадбирда илк бор иштирок этишим, — дейди у. — Ўтган йили Республика дизайн коллежини тугаллаб, туманимиздаги 7-мусиқа ва санъат мактабида иш бошладим. Айни пайтда ўндан зиёд шогирдларим бор. Мақсадим — устозлар изидан бориб, ушбу соҳада муваффақиятларга эришиш, миллий ҳунармандчилигимиз бардавомлигига ҳисса қўшиш.\nМазкур рукндаги бошқа мақолалар: « Халқ қалбидаги шоир\tМиллий санъатимиз дурдоналари »


Чимкентда «Террорчилик ҳақида ёлғон маълумот» беришда айбланган шахс қўлга олинди\n17:16 / 30.06.2015\nҚозоғистоннинг Чимкент вилоятида 52 ёшли фуқаро «Террорчилик ҳақида ёлғон ҳисобот» беришда айбланиб ҳибсга олинди. Бу ҳақда «КазИнформ» нашри хабар тарқатди.\nМанбанинг ёзишича, 29 июнь маҳаллий вақт билан 23:30ларда Чимкентда жойлашган кўп қаватли уйларнинг биридан Қозоғистон хавфсизлик хизмати ходимларига телефон қилинган. Номаълум шахс уйни ва бир неча фуқароларни гаровга олганини, гаровдагиларни озод қилиш учун хавфсизлик хизматининг юқори мартабали ходими билан учрашишни, шунингдек ўзи учун зарур бўлган маълум миқдорда пул, самолёт ва ўзининг наздида ноқонуний ҳибсда сақланаётган бир қатор маҳбусларни қўйиб юборишларини сўраган.\nОлиб борилган тезкор тадбирлар натижасида номаълум шахс қўлга олинган. Унинг телефон орқали портловчи моддаси бор экани билан қилган таҳдиди натижасида беш қаватли уйдаги 300дан ортиқ одам эвакуация қилинган.


ЎзА - «Ибройим дер, жоним қурбон…»\n11.05.2018 12:20 Чоп этиш версияси\n«Ибройим дер, жоним қурбон…»\nИброҳим Юсупов таваллудининг 89 йиллигига\nИбройим оға ижоди қандай бўлса, ўзи ҳам ўша маънавий қиёфада ҳаёт кечирган шоир. Қай бир асарга қўл урмасин, уни фидойи сидқидилдан ишларди ва узукка кўз қўяётган заргардек, ҳар бир сўзни ўрнига тушмагунича эълон қилмасди. Ибройим оғанинг шоирлик маҳорат мактаби ўтган аср қорақалпоқ адабиётининг гуллаб-яшнашига асос солди. У ўзи кўйлаган бўзтўрғай каби баъдиий сўзни, осмоннинг баланд чўққисига олиб чиқди. Шунинг учун ҳам, уни халқ ХХ аср Бердахи деб айтади.\nИбройим оғанинг ижодига лойиқ дўстлари қўп эди: Расул Ҳамзатов, Михаил Луконин, Чингиз Айтматов, Зульфия опа, Қайсин Қўлиев, Давид Кугультинов, Мустай Карим, Сибхат Хаким, Суюнбой Эралиев, Римма Казакова… тиза берсак, гапни буюк исмлар билан тўлдириш мумкин. Мен уларнинг кўпчилиги билан шахсий, ижодий ва оилавий муносабатларининг гувоҳиман.\nЎтган асрнинг 50-йиллари озғин, ориқ, лекин новча ёш Ибройимни кўрган синчков рус шоири Михаил Луконин: «Саҳрода бир халқ кўрдим, қовурғасининг орасидан юраги кўриниб турибди. Улар – қорақалпоқлар…», деган экан. Ҳақиқатан, Ибройим оғада халқига тан барча хусуссиятлар барқ уриб турарди. Шоирнинг маънавий дунёсида Ўзбекистон ҳамиша, етакчи мавзулардан бири бўлган. Айниқса, Тошкентда «Менинг йигит вақтим, сенинг қиз вақтинг…» қўшиғини кўпчилик дўстларимиз ёд билади.\n«Товусдек таранган ўзбек қизлари…\nҲинд қўлига тўшган асранди филдек,\nСекин орқасидан эргаша бердим…»\nБўлғуси янгамиз Бийбизода қорақалпоқнинг атоқли оқсоқолларидан бирининг танти қизи бўлиб, Тошкент давлат университетида ўқирди. Ибройим оға эса - Нукусда. Муҳаббат масофа билмайди деганларидек, ёш шоир севгилиси йўлида Тошкент кўчаларини тўзғитти, тўздирди… Натижаси ажойиб шеър, мустаҳкам оила пайдо бўлди…\nИбройим оғанинг шоирона ўхшатишларидан яна оқсоқолимиз Жўлмирза Оймурзаевнинг таърифида берилган. Жўлмирза оғанинг ҳам тошкентлик дўстлари кўп бўлган экан, шаҳарга тушиши билан улар талашиб, оқсоқолни уйларига олиб кетишаркан. Ибройим оғанинг айтгани: «Жўлмирза оға Тошкентга келса, гулга тушган олмадек, топа олмайсиз…»\n«Какова полет моего степного орла?” - деб сўраганди Расул Ҳамзатов мендан бир кўришганимизда Ибройим оғани сўроқлаб. Расул оға дўстини «Дала қарчиғойи» деб атарди. Чингиз оғанинг шоирона қалбидан чиққан илиқ саломларини оғамга оқизмай-томизмай талай етказганман. Улар бир-бирлари билан оилавий дўст эди. Қайсин Қўлиев билан Мустай Каримнинг Ибройим оға билан суҳбатларида қанчадан қанча тонглар отган.\n1983 йил куз. Ёзувчиларнинг «Переделкино» ижод уйида эрталаб, қирғиз халқ шоири Суюнбой Эралиев ҳар куни эрталаб, хотини билан бирга югурарди. Бир куни йўлда мени қўриб, тўхтади. У ҳам Ибройим оғани сўради ва ҳазил аралаш: «Ошы Ибрайым хотинига етиб югура оладими? деб қолди. «Вой оғай, Ибройим оға чопганида орқасидан янга тугул, марафончи қизлар ҳам ета олмайди» дедим, мен ҳам ҳазиллашиб. Уларнинг қадрдонлиги, бир-бирига ҳурмати чексиз эди.\nОлатоғдан оқ қалпоғинг кўринса,\nҚоратоғдан қора қалпоқ билғайман…\nдеганди Ибройим оға қирғиз дўстларига.\nБир-бирини қўрмак бўлар,\nШунинг учун баланд улар,\nКўнгил кўнгилдан сув ичар…\nШоирнинг издош-сафдошлари Улмамбет Хўжаназаров, Тўлепберген Матмуродов, Кенгесбай Раҳмонов Ибройим оғанинг муборак ишларини давом эттирди. Адабиётимизнинг кенжатой авлоди эса, Президентимиз очиб берган Ибройим Юсупов маҳорат мактабида таҳсил олмоқда…\nИбройим оғанинг халқига садоқати, Ватанга муҳаббати, эзгулик карвонига бошчилиги ҳаммамиз учун тенги-тойисиз дарслик. Авлодлар дарслиги, буюк шоирнинг жони қурбон дарслиги.


Фарғонанинг этноойконимлари « Ўзбекистон Халқ Ҳаракати\n24 January 2019 - 7:00\nФарғона водийсида 10 дан ортиқ аҳоли маскани юз этнонимидан ном олган. Дарҳақиқат, юзлар ўтмишда 92 бовли ўзбек уруғ ва қабилалари орасида энг катта қабилалардан ҳисобланган. Профессор Х.Дониёровнинг ёзишича, юз қабиласи аввало учта катта бўлакка бўлинган: марқа боласи, қиропчи, ражаб боласи. Марқа ўз навбатида иккига ажралган: уяс солин ва хитой юзи. Уяс олтига, солин ҳам шунча гуруҳга, хитой юзи эса 12 отага бўлинган. Юзнинг қаропчи, ражаб боласи бўлаклари ҳам бир неча тармоқларга бўлиниб кетган.\n“Ўзбек энциклопедияси”да уқтирилишича, 1920, 1923 ва 1970 йилларда ўтказилган аҳоли рўйхатига кўра, ҳозирги Ўзбекистон ва Тожикистон ҳудудларида юзлардан қарийб 60 мингга яқин киши яшаган. Юзларнинг бир қисми Фарғона водийси, жумладан вилоятимиз ҳудудида ҳам истиқомат қилганлар. Юзлар (Қува, Шаҳрихон, Олтинкўл туманлари), Юзия (Шаҳрихон, Қува туманлари), Юзмаҳалла (Қува тумани), Қаропчиюз (Шаҳрихон тумани), Марқаюз, Қаропчи, Ғанчиюз (Асака тумани), Чўжаюзия (Шаҳрихон тумани), Улюз (Марҳамат тумани) ойконимлари юз этноними ва унинг тармоқлари, узвлари номлари билан аталгандир.\nБундан ташқари, ўтган асрнинг бошларида тузилган аҳоли пунктларининг рўйхатида кўрсатилишича, собиқ Қўқон уезидининг Қипчоқ волостига қарашли Сарой қишлоқ жамоасида (бу ҳудуд хозирда Данғара туманига қарайди) Юзлар қишлоғи мавжуд бўлган. Шунингдек, Қўқон шаҳри маҳаллаларидан бири XX асрнинг 30-йилларигача Юзлар деб аталган. Шаҳар топонимия комиссияси қарори билан бу тарихий этноойконим тикланиб, қайта истеъмолга киритилди.\nВилоятимизнинг Данғара туманидаги Топтиқсарой, Капасарой, Бағдод туманидаги Чексарой, Ўзбекистон туманидаги Дўнгсарой қишлоқларининг номи сарой этноними билан алоқадордир. Манбаларда баён қилинишича, сарой этник бирлашма сифатида XIV-XV асрлар давомида Дашти Қипчоқда шаклланган бўлиб, XVI асрда бошқа ўзбек қабилалари билан бирга ҳозирги Ўзбекистон ҳудудидига келиб жойлашган. 1924-1926 йилларда ўтказилган аҳоли рўйхатига кўра ўлкамизда яшовчи саройларнинг умумий сони 50 мингдан ортиқ бўлган. С.Қораевнинг ёзишича, сарой қабиласи Бухоро, Кармана, Ғиждувон, Каттақўргон, Самарқанд ва Жиззах атрофларида, қисман Фарғона водийсида яшаган. Юқорида мисол қилиб келтирилган этноойконимлар Фарғона вилоятининг баъзи жойларида сарой қабиласига мансуб кишилар яшаганлигидан далолат беради.\nУрганжи этноойконими Фарғона водийсида 10 га яқин жойда учрайди. Вилоятимизнинг Данғара, Бувайда, Учкўприк туманларида шу ном билан юритилувчи қишлоқлар бор. Шунингдек, Қўқон шаҳрида яна Урганжибоғ маҳалласи мавжуд. Мазкур топонимлар урганжи этноними замирида юзага келгандир. Этноним Урганч шаҳри номига тожикча-и қўшимчасини қўшиш орқали ясалган, маъноси “урганчлик” демакдир. С.Қораевнинг тарихий манбаларга суяниб ёзишига қараганда, урганжилар XVIII аср охирида Урганч шаҳридан чиқиб, бошқа ерларга ўрнашган ўзбеклардир. Дарҳақиқат, Фарғона вилоятидаги урганжилар шу даврларда бу ерларга келиб ўрнашган бўлишлари мумкин. XIX аср Қўқон хонлиги тарихига оид манбаларда ҳам мазкур ҳудудларда урганжи қавмига мансуб кишилар истиқомат қилганлиги ва улар ўз уруғларининг номини унутмаганликлари баён этилган.\nҚотағон ҳам ўзбек халқи таркибига кирган йирик уруғлардан ҳисобланади. Манбаларда қайд қилинишича, қотағонлар ўтмишда жуда кенг доирада, хусусан Фарғона водийсининг Наманган билан Қўқон ўртасидаги жойларда, Хўжанд шаҳри яқинида яшаган. Даврлар ўтиши билан қотағонларнинг катта қисми ўз уруғларининг номларини унутиб юборганлар. Шу этник ном улар истиқомат қилган ҳудудларда ойконимлар шаклида учрайди. Ўзбекистон, Бешариқ, Бағдод туманларидаги Қотағон деб аталувчи қишлоқлар номини бунга мисол қилиб келтириш мумкин.\nКенагас–йирик ўзбек қабилаларидан бири. Фарғона вилоятида кенагас этноними асосида шаклланган аҳоли масканларининг мавжудлиги қайд этилди. Ўзбекистон, Бағдод туманларидаги Кенагас ҳамда Учкўприк туманидаги Катта Кенагас ва Кичик Кенагас қишлоқлари шундай ойконимлар жумласидандир.\nВилоятимизнинг Қува туманида Қалмоқ, Охунбобоев тумани ҳудудида эса Қалмоқлар қишлоғи бор. Булар қалмоқ этнонимига алоқадор ҳолда вужудга келган ойконимлардир. Қалмоқ қабиласи 92 бовли ўзбек қавмларининг деярли ҳамма рўйхатларида тилга олиб ўтилган. Тарихий манбаларда кўрсатилишича, Фарғона ҳудудида қалмоқлар XVIII асрнинг ўрталаридан яшаб келганлар. Қалмоқларнинг водийда туриб қолиши шу ҳудуднинг жой номларида ўз “изи”ни қолдирган.\nФарғона вилоятининг Учкўприк туманидаги Қирқ, Данғара туманидаги Қирқлар ойконимларининг номланиши 92 бовли ўзбек уруғларидан бири – қирқ этноними билан бевосита боғлиқдир. Ўтган асрнинг 30-йилларига қадар Қўқон шаҳридаги маҳаллалардан иккитаси Қирқлар деб юритилган. Мазкур маҳаллаларда қирқ уруғи вакиллари яшаганлар. Шу туфайли уруғ номи маҳаллага атама бўлиб кўчган. Этноним ойконим сифатида қўлланила бошлаган.\nБулардан ташқари, Фарғона вилоятида Ғозиёғлиқ (Қўқон шаҳри), Олчин (Бағдод тумани), Қаракўрпа (Данғара тумани), Чимбой (Бешариқ, Қува туманлари) Унгут (Бешариқ тумани), Чуваланчи (Бағдод тумани), Қияли, Қиёт (Бешариқ тумани), Телов (Бешариқ, Ўзбекистон туманлари), Қушчи (Фурқат тумани), Қорақушчи (Охунбобоев тумани), Туячи (Риштон тумани), Болғали (Ўзбекистон, Бағдод туманлари), Уймовуд, Уйрот (Риштон тумани), Бешэчки (Фурқат тумани), Қўчқорчи (Қувасой шаҳри), Келарчи (Олтиариқ тумани), Калтатой, Турғоқ (Учкўприк тумани), Тома (Данғара тумани), Жов (Бувайда тумани), Тўқибой, Қорақунос, Қорақозон, Ромадон (Тошлоқ тумани), Овчи (Ўзбекистон тумани), Бешқовоқ (Данғара тумани), Қорасоқол (Ёзёвон тумани) ойконимлари мавжуд бўлиб, буларнинг асосида ҳам этнонимлар ётади.\nФарғона вилоятида тарқалган этноойконимлар орасида бошқа миллат, халқ вакиллари тарқалганлигини, яшаганлигини билдирувчи жой номлари ҳам мавжуд. Учкўприк, Қува, Данғара туманларидаги Қирғизқишлоқ, Бувайда туманидаги Қирғизқўрғонча, Охунбобоев туманидаги Қирғизлар, Қирғизобод, Фарғона туманидаги Қирғизшўра, Қува, Учкўприк туманларидаги Қирғизмаҳалла ойконимлари шу ҳудудларда яшаган қирғиз халқи номи билан аталган.\nЎзбеклар билан тожиклар қадим замонлардан бери ёнма-ён яшаб, ўзаро иқтисодий, сиёсий, маданий алоқада бўлиб келганлар. Бундай муносабатлар икки халқ тарқалган ҳудуднинг жуғрофий номлари тизимида ҳам ўз аксини топган. Тожиклар билан ўзбеклар аралаш яшаган жойларнинг кўпчилик қисмида тожик этноними жой номи шаклида учрайди. Бундай ойконимлар жумласига Қува, Тошлоқ, Учкўприк, Охунбобоев туманларидаги Тожикқишлоқларни ҳамда бир неча аҳоли масканлари таркибида учровчи Тожикмаҳаллаларни мисол қилиб келтириш мумкин.