28 июнь, 2021, 23:45\nТеглар:Бахтиёр Ашурматов | ФК Қўқон-1912 | ФК Насаф\nБош мураббий ўйин ҳақида фикр билдирди.\n“Қўқон-1912” – “Насаф” (1:2) ўртасидаги ўйиндан кейин мезбонлар устози Бахтиёр Ашурматов журналистларнинг саволларига жавоб қайтарди.\n- Бугун жамоамиз ютқазди ва биз мураббийлар штаби хатога йўл қўйдик. Уйда ўйнашимизни инобатга олиб ҳужумкорроқ таркибни туширишимиз керак эди. Гапнинг очиғи, қўрқоқ тактика танладик. Нимага деганда, майдонда учта марказий ҳимояга мослашган ўйинчиларимиз бор эди. Бунга ҳам ўзига яраша сабаблар бор. Чунки “Насаф” таркибида тезкор ҳужумчилар бор. Биринчи бўлимда гол ўтказмасдан эҳтиёткор ўйин кўрсатиб, иккинчи бўлимда кўпроқ ҳужум қилмоқчи эдик. Афсуски, бу ўзини оқламади. Ҳимояга мослашган таркибни қўйишимизга қарамасдан тезкор гол ўтказиб юбордик. Қиқаси, “Насаф” биринчи бўлимда ҳар томонлама биздан кучли ўйин кўрсатди. Иккинчи бўлимда ўзгаришлар қилдик, ўйинни қутқариш учун охиригача ҳаракат қилдик. Йигитлар сўнгги дақиқаларгача курашишгани учун миннатдорчилик билдираман. Мухлисларимиз учун ҳам ўйнашимиз керак эди. Тўғри, мағлубиятга учрадик. Аммо иккинчи бўлимдаги ҳужумкор ўйинимиз орқали мухлисларимиз олдида ўзимизни оқладик. Бироқ бу дуранг учун ҳам етарли бўлмади.\n- Пенальти белгиланган вазиятга муносабатингиз қандай?\n- Олдин ҳам айтганман: ВАРга бутунлай қаршиман. Тўғри биз хатоларга йўл қўямиз ва ҳакамлар ҳам. Лекин ВАР ўйин темпини пасайтириб юборади. Бизда шунга ўхшаш вазият бўлганида ВАРга эътибор ҳам қилинмади. Афсуски, керак бўлмаган жойда жарима тўпи ишлаб олдик. Бу ўйинда катта бурилиш ясади. “Насаф” билан учрашувда 0:2 ҳисобида мағлубият бу рақибга катта устунлик беради. Барибир ўйинни ўзгартиришга ҳаракат қилдик. Ҳакамлар тўғрисида қўпол хатога йўл қўйди деб айта олмайман. Лекин бир нарсани тушунмайман: “Пахтакор”ни ютиб турган пайтимизда 8 дақиқа қўшишади, бугун дарвозабон Умид Эргашевга ёрдам бериш учун 7 дақиқа ўйин тўхтаб турди. Бештадан 10 та ўйинчи алмаштирилди. Ўтган сафар менга матбуот анжуманида “Қўқон-1912” ғалабани ушлаб қолиш учун вақт чўзди деб савол беришди. Мана, буларга ҳам шу саволни бериш керак. Ҳар бир жамоа ғалабани ушлаб қолиш учун майдонда ётади. Ҳар бир тўқнашувдан кейин футбочлилар нимадир бўлиб майдонда ётиб олишади, дарвозабон вақт чўзади. Хуллас, ҳакам бор-йўғи 7 дақиқа вақт қўшиб берди. Тўғри, биз ютқазган ўйинга улар айбдор эмас. Аммо камида 12 дақиқа вақт қўшиш керак эди. Ўша 7 дақиқанинг 2 дақиқасида ҳам рақиб дарвозабони майдонда ётди. Қолган вазиятлар бўйича ўзимиз айбдормиз. “Насаф”ни бугунги ғалаба билан табриклайман. Рўзиқул ака Бердиев ажойиб жамоа тузган. Бу мураббийдан кўп нарсани ўрганса бўлади. Уларга кейинги ўйинларда омад тилайман. Бизни энди АГМКга қарши мураккаб ўйин кутяпти. Аммо меҳмонда нисбатан осонроқ ўйнаяпмиз.\n- Футболчиларни майдондаги жойлашувида кутилмаган ўзгариш бўлди. Марказий ҳимоячи Йосович олдинроқда ҳаракат қилди. Бу нима билан боғлиқ?\n- “Локомотив” билан учрашувда марказий ҳимоячиларимиз – Бобур Акбаров билан Мурод Холмуҳаммедов яхши ҳаракат қилишди. Йосович эса тўртта сариқ карточкаси борлиги туфайли ўйинни ўтказиб юборганди. Ўша учрашувда сариқ карточка олган Ойбек Рустамов эса бугун майдонга туша олмасди. Шу боис унинг ўрнига Йосовични қўйишга қарор қилдик. Тўғри, у бу позицияда кам ўйнаган. Фақат “Насаф”нинг тезкорлигини ўйлаб шу таркибни туширдик. Аммо бу қарор ўзини оқламади. Уйимизда ўйнаётганимиз учун ҳужумкор тактика танлашимиз керак эди. Хатоимни тан оламан.\n- Трансфер ойнаси очилган пайтда жамоага кимлар келади?\n- Трансфер ойнасида бизга кимдир келади деб аниқ айта олмайман. Албатта, жамоамиз кучайишини истардим. Кўз остимизга олиб қўйган бир-иккита футболчилар бор. Ҳали бу аниқ эмас. Жамоа ўйинини кучайтирадиган футболчини хоҳласак, қайсидир клубдан шартномаси бор ўйинчини сотиб олишимиз керак бўлади. Лекин бизни қайсидир клубдан футболчи сотиб олиш ниятимиз йўқ.


22 Февраль 2017 13:58 1396\nСобиқ Югославияни парчалаб, узоқ йиллар давомида бир давлат остида яшаган қардош миллатлар тақдирида қонли изларнинг қолишига сабаб бўлган қора сиёсий кучлар сўнгги пайтларда яна жонланиб қолган кўринади. Чунки минтақа мамлакатларининг Россия билан муносабатларида яқинлашувнинг пайдо бўлаётгани уларга ёқмаётгани тайин. Шу боис уларнинг чизган чизиғида юрувчи маҳаллий ҳокимият масъуллари имкон қадар русларга қора чаплашга уринишмоқда.\n2016 йил кузида Черногорияда парламент сайловлари арафасида оммавий норозилик намойишлари бўлиб ўтганди. Бутун мамлакат бўйлаб ташкил этилган митингларда халқ ўз мақсадини аниқ намоён этиб чиққанди. Черногория ҳукумати бу намойишни ҳукумат тўнтариши учун амалга оширилган ҳаракат дея баҳолаб, бир қатор ташкилотчиларни қўлга олганди.\nБугун Черногория томонидан қорлавчи сифатида ишни ўрганаётган Миливое Катич ушбу тўнтаришда Россия махсус хизматлари қўли борлиги ҳақида баёнот билан чиқди. У ўз сўзларини гувоҳлар кўрсатмалари билан асослашга ҳаракат қилаётир.\nЧерногория ҳукуматининг Россияга қарши бу ахборот кампаниясига РФ Ташқи ишлар вазирлиги расмий вакили Мария Захарова изоҳ берди. “Бу янгилик эмас. Улар яна эски нарсани қўзғаган ҳолда бизга лой чаплашмоқда. Бу ҳаракатларнинг ортида Черногория ҳукумати турганини жуда яхши биламиз”, - деди Захарова.\nҲукумат ноширлар ва адибларни молиявий рағбатлантиради!\n2017-01-13 14:18:50 1071\nНаманган вилояти маданий мероси 19.10.2018 16974


САБР-ОЛИЙ ФАЗИЛАТ — Zamaxshariy.uz\nУламолар айтади: “Нафс улов бўлиб, инсонни жаннат ёки дўзахга олиб боради. Унинг жилови эса сабрдир”. Пайғамбаримиз (с.а.в) сабр ҳақида бундай деганлар: “Сабрнинг имондаги ўрни, бошни танадаги ўрни кабидир” (Дайламий ривоят қилади). Сабрли кишида иффат, ўзини босиш, шижоат, бағрикенглик, қаноат каби фазилатлар мужассам бўлади. Бир ҳадисда “Сабр зиёдир” дейилади. Сабр нур каби қийинчилик зулматини кетказади ва ҳақиқатни юзага чиқаради. Сабр ҳақида ҳикматли сўзлар ҳам жуда кўп. Кўпгина ҳадисларда ҳам ҳар қандай қийинчилик, мусибат келганда сабр-тоқатли бўлишга чақиради. Сабр инсонни нотўғри қадам қўйишдан сақлайди. Пайғамбаримиз (с.а.в) айтадилар: “Сабр 3 хил бўлади: тоатга сабр қилиш, мусибатга сабр қилиш, гуноҳдан тийилиш учун сабр қилиш. Ким мусибатга сабр қилиб, уни гўзал суратда қайтарса, Аллоҳ унга қанча даража(савоб) ёзади, ўзи билади. Сабр қилиш ҳўжакўрсинга, риё ёки ўзига-ўзи мақтаниб юриш учун эмас, балки Аллоҳ розилиги учун бўлиши керак.\nИмом Ғаззолий ўзининг “Дин илмларини жонлантириш” китобида бундай сўзларни келтиради: “Сабр, шаръий ҳукмга кўра фарз, фазилат ва макруҳга бўлиниди. Ман қилинган нарсаларга сабр қилиш-фарздир. Яқинлари оламдан ўтганда сабр қилиш-фазилатдир. Етказилган озорга сабр қилиш-макруҳдир. ”\nСабр қилганлар марднинг ишини амалга оширган бўладилар ва бунинг учун тўла-тўкис ажр (мукофот) оладилар, яъни сабрли бўлган инсонларнинг гуноҳлари авф қилинади. Сабр — бу Аллоҳ айтганини бажариш жараёнида дуч келадиган машаққатларни енгишдаги чидамдир.\nДемак, мусулмон киши ҳар бир ишга астойдил киришиши лозим экан. Бу дегани “нима бўлса ҳам сабр қилиб тураман” деб туриш билан сабр бўлмайди, аксинча сабр бирор бир ишни амалга оширишда ёки Аллоҳ таолонинг айтганини бажаришда дуч келинидиган машаққатларни енгиб ўтишдир.\nҒазабни енгиш ҳам сабрнинг бир тури ҳисобланади. Шунинг учун ҳам Абу Лайс Самарқандий айтадики: “Сизларга ғазаб келганда сабр қилишингиз лозим бўлади. Ғазаб келганда шошилманглар, шошилишдан сақланинглар. Шошқалоқликда ҳам сабрда ҳам уч нарса мавжуд. Шошқалоқликда уч нарса:\n1- пушаймон бўлади, 2- одамлар орасида маломатга қолади, 3- Аллоҳдан бу ишга яраша жазосини олади. Сабрдаги уч нарса: 1- ҳурсанд бўлади, 2- одамлар орасида мақтовга сазовор бўлади, 3- Аллоҳдан бу ишга яраша савоб олади”. Ғазабланганда сабр қилсак ғолибмиз,чунки жаҳл устида қилишимиз мумкин бўлган, шайтонни севинтирадиган амаллардан ўзимизни тийган бўламиз.\nЎМИ Хоразм вилоят вакиллиги хотин-\nPrevious Post:МЕҲР ОҚИБАТЛИ БЎЛАЙЛИК!\nNext Post:ДЕҲҚОНЧИЛИК — РИЗҚ РЎЗИМИЗ ОМИЛИ.


Самарқандни ривожлантириш борасида сенаторлар қандай фикрда? - zarnews.uz\nСамарқандни ривожлантириш борасида сенаторлар қандай фикрда?\nАввал хабар қилганимиздек, халқ депутатлари вилоят Кенгашининг бугун бўлиб ўтган навбатдаги сессиясида Олий Мажлис Сенатининг ишчи гуруҳи томонидан вилоятни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш, халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари фаолият самарадорлигини ошириш борасидаги ишларни ўрганиш якунлари кўриб чиқилди.\nОлий Мажлис Сенати раиси ўринбосари Зайниддин Низамходжаев ҳамраислик қилган сессияда кун тартибидаги масала юзасидан парламент юқори палатасининг Мудофаа ва хавфсизлик масалалари қўмитаси раиси ўринбосари, маҳаллий ҳокимият вакиллик органлари фаолиятини кучайтиришга кўмаклашувчи комиссияси раиси Толибжон Мадумаров маъруза қилди.\nҚайд қилинганидек, Сенат ишчи гуруҳи вилоятимизда 2-6 март кунлари ўрганиш ўтказган. Аниқланганидек, вилоятни комплекс ривожлантириш ва бу жараёнда халқ депутатлари маҳаллий Кенгашлари салоҳиятидан фойдаланиш борасида муайян ишлар амалга оширилган.\nДавлатимиз раҳбарининг вилоятга 6 марта амалга оширган ташрифлари давомида берилган топшириқлар ижроси доирасида 450 дан ортиқ лойиҳа тасдиқланиб, улар ижроси таъминланмоқда.\nПировардида 2019 йилда 40 мингта ўрнига 45 мингта янги иш ўрни яратилган ҳамда ялпи ҳудудий маҳсулот ҳажми 37 трлн. 594 млрд. сўмни ташкил этган. Бугунги кунда вилоят қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари етиштириш ҳажми бўйича республикада 2-ўринда туради.\nИжтимоий соҳани ривожлантириш борасида ҳам ижобий натижаларга эришилган. Жумладан, 2019 йилда тиббиёт муассасалари 10,3 млрд. сўмлик замонавий тиббий асбоб-ускуналар билан таъминланган, тез тиббий ёрдам автомашиналар сони 115 тадан 260 тага етказилган, охирги 3 йилда хусусий тиббиёт муассасалари сони 10 баробарга ортиб, 376 тага етган.\nВилоятдаги 237 та мактабни кенг полосали (оптик толали) юқори тезликдаги интернет билан таъминлаш ишлари олиб борилган, 764 та мактаб “Uztelecom” алоқа тизими орқали интернетга уланган.\nСессияда вилоятни ривожлантиришга салбий таъсир кўрсатаётган айрим муаммо ва камчиликлар борлиги, мавжуд салоҳиятдан тўлиқ фойдаланилмаётганлиги ҳам қайд этилди.\nЖумладан, вилоят бўйича 156 та эгасиз электр тармоқлари объектини ўз вақтида қабул қилинмаганлиги натижасида 2017-2019 йилларда 196,9 млн. сўмлик электр энергияси техник йўқотишларга олиб келган.\nҲисоб палатаси томонидан вилоятдаги халқ таълими муассасаларида 11 млрд. 432 млн. сўмлик молиявий хато ва камчиликларга йўл қўйилганлиги аниқланган.\nНуробод ва Самарқанд туманларидаги 2 та маданият ва истироҳат боғи ўз вақтида фойдаланишга топширилмаган.\nЎзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 28 ноябрдаги\nПҚ-4038-сон қарорига асосан 2019 йилда вилоятдаги маданият марказларида бажарилиши лозим бўлган ишлар тўлиқ амалга оширилмаган. Хусусан, 2 та маданият марказида (Булунғур, Пастдарғом) қурилиш ишлари якунланмаган бўлса, 2 тасида (Каттақўрғон шаҳри, Жомбой) қурилиш бошланмаган. Бугунги кунда маданият марказларида 4 турдаги 340 та мусиқа асбобига эҳтиёж мавжуд.\nВилоятда аҳолини ичимлик суви, электр энергияси ва табиий (суюлтирилган) газ билан тўлиқ ва узлуксиз таъминлаш борасида муаммолар мавжуд. Электр тармоқларининг айрим қисмлари фойдаланиш учун яроқсиз ҳолга келиб қолган. Газ қувурларини мукаммал таъмирлаш бўйича 2019 йилга белгиланган режа бажарилмаган. Вилоятнинг ички хўжалик йўллари таъмирталаб аҳволга келиб қолган.\nСессия иши давомида сенаторлар ва маҳаллий Кенгаш депутатлари қайд этилган камчиликларни бартараф этиш бўйича кечиктириб бўлмас чора-тадбирлар кўриш зарурлиги таъкидлашди ҳамда бу юзасидан маҳаллий ижро ҳокимияти органлари раҳбарларининг ҳисоботлари тингланди ва муҳокама этилди.\nСессия якунларига кўра, тегишли қарор қабул қилиниб, мавжуд муаммоларни бартараф этиш бўйича “Йўл харитаси” тасдиқланди ва ижроси устидан депутатлик назоратини қатъий йўлга қўйиш белгиланди.


ШАҲИДЛАР ХОТИРАСИ ЁДГОРЛИК МАЖМУИ\nЎзбекистон мустақил Республика деб эълон қилингандан кейин мамлакатда Президент И. А. Каримов раҳбарлигида амалга оширилган хайрли ишлардан бири чор ва совет мустамлакачилиги йилларида бегуноҳ қурбон бўлган, ўтган асрнинг 30-50 йилларида “халқ душмани” сифатида қатағон этилган ва шу сабабли номлари ўзбек халқи ҳамда маданияти тарихидан ўчириб юборилган сиймолар хотирасини абадийлаштириш орқали тарихий адолатни тиклаш бўлди.\nРеспублика Президентининг 1999-йил 12-майда имзо чеккан Фармойишига кўра, Мустамлакачилик даври қурбонлари хотирасини абадийлаштириш комиссияси тузилди.\nЧу йили июл ойида ҳукумат қарори асосида “Чаҳидлар хотираси” хайрия жамғармаси ташкил этилди. Натижада бўлғуси музейнинг кўргазма воситаларини шакллантириш бошланди.\n2000 йил 12 май куни Тошкентнинг Юнусобод туманида барпо этилган “Чаҳидлар хотираси” ёдгорлик мажмуининг тантанали суратда очилиши мамлакат ва халқнинг ижтимоий, маданий ва маънавий ҳаётида улкан воқеа бўлди, қисқа муддатда мазкур мажмуа табаррук зиёратгоҳлардан, ёш авлодларни ватанпарварлик ва миллатпарварлик руҳида тарбиялашга хизмат қиладиган масканлардан бирига айланди.\nЎзбекистон Республикаси Президенти И. А. Каримовнинг 2001 йил 1 май санали “Қатағон қурбонларини ёд этиш кунини белгилаш тўғрисида”ги Фармони асосида “Чаҳидлар хотираси” ёдгорлик мажмуида “Қатағон қурбонлари хотираси” музейи барпо этилди.\nМузей 2002 йил 31 августда – мамлакатда илк бор нишонланган “Қатағон қурбонларини ёд этиш куни”да тантанали равишда очилди.\nЙодгорлик мажмуи ва музей барпо этилган жой ХХ асрнинг 20-йилларидан то Иккинчи жаҳон уруши бошлангунига қадар совет давлатининг жазо органларига қатлгоҳ бўлиб хизмат қилган. Тошкент шаҳрида отилган қатағон қурбонлари шу йердаги учта қатлгоҳга дафн этилганлар. Йодгорлик мажмуи ана шу собиқ уч қатлгоҳ ҳудудларини ўзаро бирлаштириб туради. Агар рамзий сағана ёдгорлик мажмуининг мемориал маркази ҳисобланса, музей биноси унинг маърифий маркази бўлиб хизмат қилади.\nМузей биноси Бўзсу бўйида, баҳаво жойда жойлашган бўлиб, бир қаватдан иборат, йердан баландлиги 20 м. Дастлабки бино бир гумбазли 400 м2ҳажимдаги ягона экспозиция залидан ташкил топган. Бино атрофи 28 та нақшинкор устунлар кўтариб турган айвондан иборат бўлган. Унинг умумий майдони 784 м2 ташкил этган. Бино ўзбек миллий меъморлиги анъаналари асосида қурилган. Музейнинг биринчи экспозицияси 6 бўлимдан иборат бўлган.\n2007 йилнинг 31 августида Президент И. А. Каримовнинг музейга ташрифлари чоғида, ушбу музей фаолиятини янада такомиллаштириш, қатағон қурбонлари тарихи ва аччиқ қисматини янада кенгроқ ўрганиш ва аск эттириш мақсадида унга қўшимча бино қуриш ҳақида айтиб ўтилди. Аждодларнинг анъаналарини давом эттириш, ҳозирги кунларнинг қадрига йетишга, экспозицияда нафақат бугунги кун, балки келажак учун ҳам ғоят муҳим аҳамиятга эга бўлган ҳужжат ва экспонатларни кўрсатилиши лозимлиги таъкидланди. 2008 йил 5 май куни давлат раҳбарининг “Қатағон қурбонлари хотираси” музейининг фаолиятини янада такомиллаштириш тўғрисида”ги ПҚ-861-сон Қарори қабул қилинди. Мазкур Қарор ижроси натижасида музейда катта ўзгаришлар амалга оширилди.\nМузейнинг қайта таъмирланган ва кенгайтирилган биноси қўш гумбазли экспозиция учун мўлжалланган 3 та залдан иборат иншоот бўлиб, атрофини ўйма нақшинкор айвон ўраб туради. Айвоннинг тўрт тарафидан 42 та миллий нақшлар ўйилган, бўйи 5 ярим метрли устунлар кўтариб туради. Бинонинг экспозиция залларининг майдони 960 м2 ташкил этади. Айвон қисми 640 м2, йер тўласи 1568 м2.\nМузей экспозицияси 10 та бўлимдан иборат: “Қатағон қурбонлари хотираси” музейнинг янги экспозициясини ташкил қилиш жараёнида ЎзР Фанлар академияси, ЎзР Архив агентлиги, Картография бошқармаси, Ўзбекистон матбуот агентлиги, Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси, Маданият ва спорт ишлари вазирлиги, Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги, Весмистр Университети, Ўзбекистон Бадиий академияси, Мудофаа вазирлиги, “Совпластитал” корхонаси билан ҳамкорликда иш олиб борилди. Чу билан биргаликда Ички ишлар вазирлиги, Миллий Хавфсизлик хизмати, Олий суд фондларида сақланаётган ҳужжатлардан экспозицияда фойдаланиш учун олинди.


Кобулдаги худкуш ҳужумда ҳалок бўлганларнинг асосий қисми аёллар ва болалардир\nКобулдаги худкуш ҳужумда яраланган одам.\nАфғонистон пойтахти Кобулда 7 август куни Толибон томонидан уюштирилган ҳужумда ҳалок бўлганлар ва яраланганларнинг асосий қисми аёллар ва болалардир. Бу ҳақда Ички ишлар вазирлиги расмий вакили Нусрат Раҳимий маълум қилди.\nАввалроқ Толибон худкуш ҳужумда “кўп сонли аскар ва полиция ходими ҳалок бўлди ёки жароҳат олди”, деб билдирган эди.\nКобулда худкуш полиция бўлими олдида бомба ўрнатилган автомашинани портлатиши оқибатида камида 18 киши ҳалок бўлди, 145 киши яраланди. Ўлганларнинг асосий қисми ва яраланганлардан 92 нафари тинч аҳоли вакилларидир.\nМазкур террор АҚШ ва Толибон ўртасида тинчлик музокаралари олиб борилаётган бир пайтда содир этилди.\n-Толиблар ҳужумларни давом эттираётгани, афсуски, уларнинг тинчликка қарши эканига далил-исботдир. Толибоннинг ҳар қандай ҳужуми тинчлик ўрнатиш жараёнига берилган зарбадир, - деди президент матбуот котиби Сиддиқ Сиддиқий.


Рим папаси вафот этди - www.ziyouz.uz\nБош саҳифа ЯнгиликларРим папаси вафот этди\nКатоликлар йўлбошчиси Иоанн Павел иккинчи узоқ хасталикдан сўнг, оламдан ўтди. У билан видолашиш учун Ватикандаги Авлиё Пётр майдонига ўн минглаб одамлар йиғилди.\nИоанн Павел II ўзининг папалиги даврида кўплаб «биринчи» деган номга сазовор бўлган. У тарихдаги биринчи поляк Рим папаси ва сўнгги тўрт юз эллик беш йил мобайнида Рим католик черковининг итальян бўлмаган раҳбари саналган.\n58 ёшида рим папаси этиб сайланган Карол Войтила асрнинг энг ёш папаси эди ва у тарихда энг узоқ вақт Рим католик черковини бошқарган папалардан бири ҳамдир.\nИоанн Павел II жуда ҳам одамохун ва кўпгина тилларни билган, матбуот юлдузига айланган биринчи папа ҳисобланади. Уни юздан ортиқ давлатларда миллионлаб одамлар олқишлашган ва дунёнинг қаэрида бўлмасин, папанинг қиёфаси ҳаммага таниш бўлиб қолган эди.\nИоанн Павел IIнинг жасурлиги ва қатъияти унга катта обрў келтирди, аммо шу билан бирга, кўплаб танқидларга ҳам учради. У Рим католик черкови ичида ўзгача фикрлашни ҳам чеклаб келган.\nОхирги йилларда католик ёзувчилар ва баъзи епископлар Римнинг қаттиқ назоратидан норози бўлишган, деб хабар беради БиБиСи ахборот агентлиги.\nЎтган йил октябрида ўз папалигининг 25 йиллигини нишонлаган Иоанн Павел II 1981 йилда суиқасддан зўрға омон қолган эди. Сўнгги йилда эса паркинсон хасталиги унинг мажолини қуритган, папа гапиришга ҳам қийналиб қолганди. Аммо, у Яратган ўзига бир вазифа юклаган, деб ишонарди ва шунинг учун ҳам истеъфога чиқиш ҳақидаги чақириқларга қулоқ солмади. Ўзининг таъбирича, сўнгги нафасига қадар Худо томонидан юкланган вазифани адо этишда давом этди.\nРим папаси ҳақсизлик, қашшоқлик ва урушнинг ашаддий танқидчиси бўлиб, бу йўлда у Ғарбу Шарқда ҳеч кимни аямаган.\nУ черков сиёсатида аввалги папаларга нистабан очиқчасига бирдамлик йўлини тутди ва бошқа динлар, ислом ва яҳудийлик билан яхшироқ муносабатларни йўлга қўйди ва папалар тарихида илк бор масжид ва синагогага қадам қўйганди.\nРим папасининг асл исми Карол Войтила бўлиб, у 1920 йил, 18 майда Полшанинг Вадовице шаҳрида таваллуд топган. 1964 йилда Краков шаҳрининг архиепископи этиб тайинланади. Орадан уч йил ўтиб кардинал мақомига лойиқ топилади ва 1978 йилда Рим папаси этиб сайланади.\nУ тарихда энг узоқ папалик қилган уч папанинг биридир. Буни замона имкониятлари билан ўлчаймизми ва ё Иоанн Павел ИИнинг ажабтовур ғайрати биланми, у жаҳоннинг 104 мамлакатига ташриф буюрган. Жумладан, Озарбайжон, Арманистон ва Қозоғистонда бўлган…\nРим папасининг таржимаи ҳоли ўта бой ва қизиқарли… Иккинчи жаҳон уруши даврида нацистлар Полшани истило қиларкан, Краковда бўлажак папа ўқиб турган университетни ёпишади.\nБўлажак папанинг қизиқишларидан бири театр бўлган, уни масалан, ўша даврдаги замондошлари ажойиб актёр сифатида ҳам хотирлашади… Етмишинчи йиллар охирларига келиб, папаликка сайланганидан кейин, таъбир жоиз бўлса, католик дунёсида бонг урган черков қўнғироқлари садоси, ўша пайт коммунистлар қўлида бўлган Полша ҳукумати учун даҳшат садолари бўлиб туюлган. Черков қўнғироғининг садолари, динсиз Москвага етиб боргани ва коммунист доҳийларнинг пайтавасига қурт туширгани маълум…\nАйниқса, 1979 йилга келиб Рим папаси ўзининг илк сафарларидан бири сифатида ватани Полшани танлагани ва уни Варшавада бир ярим миллион поляклар олқишлагани Шарқий Европада коммунизмга хавф етилиб келаётганидан дарак берган бўлса, эҳтимол…\n1981 йилда папанинг жонига қасд қилинади. Суиқасд ортида булғорлар ва алал-оқибат КГБ тургани ҳақида хабарлар урчий бошлайди… Нима бўлганда ҳам, ўшанда Рим папаси, бу суиқасддан омон қолишини Тангрининг инояти деб қабул қилгани тайин, дейди БиБиСи ахборот агентлиги папа ҳақида фикр билдириб.\n1986 йилда у жаҳоннинг барча дин вакилларини Ассиси шаҳарчасига йиға билди. Асосий кўтарилган ва кўрилган масала динлараро иноқлик ва тотувлик эди.\nБосния уруши даврида мусулмонларни қатл қилган сербларни аёвсиз танқид қилгани ва Ислом билан насронийлик ўртасида ўзига хос кўприк қуриш амаллари ва унданда каттароқ ниятлари жаҳон миқёсида олқишларга сазовор бўлди.\nБМТ бош котиби Кофи Аннан папанинг ўлимидан қайғуриб гапирар экан, «Папа мен каби урушда ҳар икки томон ҳам енгилади, деган фикрда эди», деди.\nИоанн Павел II жума куни дафн этилди.\nШарифа МУРОДЖОН қизи тайёрлади.\n← Аввалги Аввалги Эркинликка таҳдид\nКейинги → Кейинги: Гитлeр нeга гитлeр бўлди?


Ўзбекистонлик автоҳаваскорга автомобил берилмади\nМуаммоларга қарамай, Ҳасанбой Бурҳонов ўзбек автомобилида жаҳонгашталик қилиш ниятидан қайтгани йўқ.\nНаманганлик автоҳаваскор Ҳасанбой Бурҳонов май ойига режалаштирган саёҳатини кечиктиришга мажбур бўлди.\nУч ой олдин Озодлик дунё бўйлаб саёҳатга Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган автомашинада отланишни режалаштирган Ҳасанбой Бурҳонов ҳақида хабар берган эди.\nБироқ Ҳасанбой Бурҳоновнинг дунё бўйлаб автосаёҳати кечикадиганга ўхшайди. Бунга Ўзбекистондаги автомобил ишлаб чиқарувчи “GM Uzbekistan” автоконцернининг мазкур автосаёҳат учун машина ажрата олмагани сабаб бўлди:\n- Бизнинг ниятимиз шу эди. Сабаби Ўзбекистон 28 та автомобил ишлаб чиқарувчи давлатлар қаторига киради. Бизнинг ниятимиз айнан Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган автомобилда дунё айланиб, бу лойиҳани “GM Uzbekistan” компанияси билан ҳамкорликда амалга оширмоқчи эдик. Лекин бу лойиҳа уларни қизиқтирмади. Улар қизиқиш ҳам билдиргани йўқ. Биз уларга ишонган эдик. Аммо у ташкилотга лойиҳамиз қизиқ бўлмади. Шунинг учун биз бошқа томондан маблағларни қидиришга ҳаракат қилаяпмиз. Албатта Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган автомобилда шу лойиҳани амалга оширамиз, деган умиддаман, - деди Ҳасанбой ака.\nЖаҳонни “Тенг имкониятлар учун” шиори билан Ўзбекистонда ишлаб чиқарилган Captivaда айланиб чиқишни мўлжаллаган Ҳасанбой ака ёшлигидан ногирон. Болаликда полиомиелит билан оғригани сабабли у ҳассага таяниб юради.\n17 йил давомида автомобил бошқариб келган Ҳасанбой ака ўз акциясини Ўзбекистон мустақиллигининг 20 йиллиги бағишламоқчи эди.\n- Асосан маблағ томонидан қийналганимиз учун, йиғилмагани учун сафарга чиқиш бир ой, бир ярим ойга кечиктирилиши мумкин. Лекин лойиҳа барибир амалга оширилади. Керакли маблағнинг тахминан 50 фоиздан ортиғи йиғиб бўлинди, тўлалигича йиғилгани йўқ. Бошида тахминий ҳисоблаганимизда биз 90 минг доллар ҳисоблаган эдик. Кейин ҳисоблаб чиқиб, керакли мамлакатлар билан боғландик. Энг катта пул Атлантика орқали, Тинч океани орқали кемада ўтишда кетиб қолар экан, - деди ўзбекистонлик автоҳаваскор.\nАйни пайтда шахсий ташаббус билан чиққан ўзбекистонлик автоҳаваскорга ўзбекистонлик хусусий тадбиркорлар ёрдам бераётган экан.\n- Оддий фуқаролар, кейин баъзи Европанинг Ўзбекистондаги қўшма корхоналари, айрим Ўзбекистондаги тадбиркорлар ёрдам берди, - деди у.\nОзодлик Ҳасанбой ака бир неча ой олдин мурожаат қилган “GM Uzbekistan” компанияси билан боғланишга уринди, бироқ бу уринишлар ҳозирча самара бергани йўқ.\nАйни пайтда ўзбекистонлик ногирон Ҳасанбой ака дунё бўйлаб саёҳат қилиш маршрутида ўзгариш у қадар кўп эмаслигини айтади. Жумладан, Япониядаги табиий офат сабабли у эндиликда Владивостокдан Жанубий Кореянинг Пусан шаҳрига ўтишни режалаштираётган экан.\nШу билан бирга суҳбатдошимиз маблағ йиғиш мушкул бўлаётгани боис спутник телефон алоқаси бўлмаслиги, саргузаштнинг видеотасвир сифати ҳам яхши бўлмаслиги мумкинлигини қўшимча қилди.


“IT-Park University” рақамли университети ташкил этилди – nuqtai nazar\n13.06.2022 Расмий1 397\nуниверситет масъулияти чекланган жамият шаклидаги ахборот технологиялари соҳалари бўйича кадрлар тайёрловчи нодавлат олий таълим ташкилоти ҳисобланади;\nУниверситетда таълим фаолияти 2022/2023 ўқув йилидан бошланади ҳамда талабаларни ўқитиш тўлов-контракт асосида амалга оширилади;\nУниверситетда таълим жараёни кредит-модуль тизими асосида ташкил этилади ҳамда Интернетдан фойдаланган ҳолда масофавий таълим шаклида олиб борилади, шунингдек, «Таълим тўғрисида»ги Қонунга мувофиқ бошқа таълим шаклларида ҳам амалга оширилиши мумкин;\nУниверситетга таълим фаолияти билан шуғулланиш учун Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Таълим сифатини назорат қилиш давлат инспекцияси томонидан лицензия берилгандан сўнг рухсат этилади.\nУниверситетнинг асосий фаолият йўналишлари:\nахборот-коммуникация технологиялари, дастурий таъминотни ишлаб чиқиш, ахборот тизими ва компьютер тармоқларини бошқариш соҳалари бўйича олий маълумотли кадрларни халқаро стандартлар даражасида тайёрлаш;\nахборот-коммуникация технологиялари соҳасида мутахассисларни қайта тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш;\nуниверситет ўқув жараёнини илғор хорижий тажриба ва замонавий таълим технологиялари асосида ташкил этиш ҳамда очиқ ахборот-таълим муҳитининг ривожланишига кўмаклашиш;\nреспублика ва хорижий етакчи олий таълим ва илмий-тадқиқот ташкилотлари, дастурий маҳсулот ишлаб чиқувчи ҳамда ахборот-коммуникация технологиялари истеъмолчилари билан ҳамкорлик қилиш.\nҲужжат Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базасида эълон қилинган ва 02.06.2022 йилдан кучга кирди.


«Сизларга панд бердим». «Ливерпуль» хўжайини Клопп, футболчилар ва мухлислардан узр сўради\n«Ливерпуль» клуби хўжайини Жон Генри Европа Суперлигаси бекор қилингач, клуб мухлисларига мурожаат билан чиқди.\n«Сўнгги икки кун давомида келтирилган ноқулайликлар учун «Ливерпуль»нинг барча мухлислари олдида кечирим сўрамоқчиман. Яна бир карра айтишим керак – мухлисларнинг қўллаб-қувватлашисиз Суперлига лойиҳаси амалга ошмас эди. Англияда ҳеч ким бошқача ўйлаши ҳам мумкин эмас. Сиз буни аниқ тушунтириб қўйдиниз ва биз сизни эшитдик. Шахсан ўзим сизни эшитдим.\nМухлислар клублари билан фахрланишлари учун барча ишни қилаётган Юрген Клопп ва жамоа футболчиларидан узр сўрайман. Бўлиб ўтган воқеаларда уларнинг ҳеч қандай дахли йўқ. Шунга қарамай энг ноқулай аҳволга айнан улар тушишди ва бу адолатдан эмасди. Буни англаш мен учун оғир. Мен сизларга панд бердим. Барча танқид ва негативларга жавобгар шахс менман», - дея Жон Генрининг сўзларини келтирган клуб матбуот хизмати.\nЭслатиб ўтамиз, «Манчестер Сити», «Челси», «МЮ», «Арсенал», «Тоттенҳэм» ортидан «Ливерпуль» ҳам Европа Суперлигасидан чиқишини эълон қилганди.


“Каптива” "наушник" тақиб йўлдан ўтаётган велосипедчини уриб юборди. У вафот этди - Халқ сўзи\n“Каптива” "наушник" тақиб йўлдан ўтаётган велосипедчини уриб юборди. У вафот этди\n17:55 23 Май 2020 Жамият\n21 май куни соат 19:05 ларда Самарқанд вилояти, Самарқанд шаҳар, Қ.Румий кўчаси, 6-уй қаршисида ҳайдовчи 1971 й.т. А.В. (эркак) “Каптива” русумли транспорт воситаси тезлигини меъёридан оширган ҳолда бошқариб кетаётиб, тартибга солинмаган пиёдалар ўтиш жойидан қулоғига қулоқчин таққан ҳолатда велосипед бошқариб ўтаётган, 1985 й.т. Н.Я.ни уриб юбориб, ЙТҲ содир этган.\nНатижада велосипедчи 35 ёшли Н.Я. (эркак) олган тан жарохатлари оқибатида ЙТҲ жойида вафот этган. Бу ҳақда ИИВ ЙҲХББ Ахборот хизмати хабар берди.\nМазкур ЙТҲ юзасидан Самарқанд шаҳар ИИО ва ФМБ ТБ томонидан суриштирув ишлари олиб борилмоқда.\n"Барча ҳайдовчилардан йўлларда пиёда ва велосипедчиларга эътиборли бўлишларини, белгиланган тезлик меъёрларига амал қилишларини, пиёда ва велосипедчилар йўлдан ўтаётган вақтларида қулоқчин ва бошқа воситалардан фойдаланмасликларини сўраб қоламиз" дейилади хабарда.


Тожикистон ҳуқуқ ҳимоячилари Европа Парламенти раҳбариятидан ўз талабларини президент Раҳмонга етказишни сўрашмоқда\nТожикистонда сиёсий гаровга олинганлар ва маҳбусларни ҳимоя қилиш фуқаролик қўмитаси Европа Парламенти раҳбариятига мурожаат қилиб, президент Имомали Раҳмонга тожик ҳокимияти мухолифларининг олтита талабини етказишни сўради.\nКеласи ҳафта Тожикистон раҳбари Имомали Раҳмон расмий ташриф билан Франция ва Бельгияга келиши кутилмоқда.\nПолшада тожик мухолифатчилари томонидан тузилган фуқаролик қўмитаси 8 октябрь куни Европа Парламенти раҳбариятига йўллаган мактубида Европа Иттифоқидан Раҳмонни сиёсий рақиблар ва уларнинг оилаларини таъқиб қилишни тўхтатишни ҳамда сиёсий маҳбусларни қамоқдан озод қилишни сўрашини илтимос қилган.\nТожикистон расмийларининг айтишича, мамлакатда сиёсий маҳбуслар йўқ.\nТожикистонда сиёсий гаровга олинган ва асирларни ҳимоя қилиш фуқаролик қўмитаси ҳам ҳукуматни «Раҳмон оиласи чангалидан» озод қилишни талаб қилади; инсон ҳуқуқлари бўйича халқаро ташкилотларнинг, шу жумладан БМТ Инсон ҳуқуқлари қўмитасининг сиёсий маҳбусларни озод қилиш ҳақидаги сўровларини қондирилишини; мамлакатдаги барча сиёсий партиялар, гуруҳлар ва ҳаракатларнинг эркин фаолият юритишига рухсат берилишини; мамлакат Конституциясига ва инсон ҳуқуқлари соҳасидаги барча халқаро нормаларга риоя қилинишини; Афғонистон-Тожикистон чегарасида тўпланган афғон қочқинларининг мамлакатга киришига рухсат берилишини талаб қилади.\n25 августда Елисей саройи Тожикистон президенти Имомали Раҳмон шу йилнинг октябрь ойининг биринчи ярмида расмий ташриф билан Францияга ташриф буюришини эълон қилди. Президент Эммануэл Макрон бир кун олдин икки давлат раҳбарларининг телефон орқали суҳбатида тожик ҳамкасбини Францияга ташриф буюришга таклиф қилган. «Республика Президенти Имомали Раҳмонни 13 октябрда қабул қилади», — дейилади Елисей саройининг расмий баёнотида.\nЕвропа Кенгаши раҳбари Чарлз Мишел 26 августда твиттерда Имомали Раҳмонни октябрь ойида Брюсселга ташриф буюришга таклиф қилганини ёзди.\nКутилишича, Париж ва Брюсселдаги музокараларнинг асосий мавзуси «Толибон» радикал ҳаракати томонидан мамлакатда ҳокимиятни қўлга киритгандан кейин Афғонистондаги вазият бўлади. Тожикистон Афғонистон билан чегарадош барча давлатлар ичида фақат террорчилик ташкилотининг жангариларидан иборат Кобулдаги ҳозирги режимга нисбатан муросасиз позицияни эгаллаган ягона давлатдир.


Арманистон агрессив сайловларга тайёргарлик кўрмоқда | Ўзбекистон Халқ демократик партияси\n2021-06-08 16:50:10 1231\nАрманистон парламентга муддатидан илгари сайловга тайёргарлик кўрмоқда. Овоз бериш санаси маълум, 20 июнь. Мамлакатда парламентдаги ўринлар учун курашишга тайёр сиёсий кучларнинг сони бўйича мутлоқ рекорд ўрнатилди. Бош вазирликка ўз номзодини кўрсатиш ва янги ҳукуматни шакллантириш учун 27 та сиёсий куч – 23 та партия ва 4 та блок интилмоқда. Марказий сайлов комиссиясига аризалар ва партиявий рўйхатни топшириш муддати якунланди, сайловолди кампания эса 7 июнь куни бошланди. Аммо бу регламент, парламентдаги ўринлар учун даъвогарлар ўртасидаги кураш анча олдин бошланиб бўлган.\nПарламентга навбатдан ташқари сайловларни белгиланишига Арманистоннинг кузги Қорабоғ урушидаги мағлубияти сабаб бўлди. Арман жамиятидаги кўпчилик бу лаёқатсизликнинг, амалдаги ҳукумат ва шахсан Бош вазир Никол Пашиняннинг бевосита сотқинлигининг оқибати деб ҳисоблашади. Озарбайжон ва Россия президентлари билан Тоғли Қорабоғдаги урушни якунлаш бўйича 2020 йилнинг 9 ноябрида имзоланган уч томонлама баёнотдан кейин Арманистонда аксилҳукумат намойишлари бошланиб, унда ўн минглаб кишилар иштирок этди. Айнан урушдаги мағлубият, кўча босими, оммавий норозилик чиқишлари Арманистон ҳокимиятини муддатидан илгари парламент сайловини ўтказишга ундади. Мамлакатнинг олий қонун чиқарувчи органига даъвогарлар орасида 5-6 та сиёсий кучлар ўтиши мумкин. Таҳлилчиларнинг аксарияти бош даъвогарлар сифатида Никол Пашиняннинг “Фуқаролар шартномаси” партиясини ва республиканинг иккинчи президенти Роберт Кочарян бошчилик қилаётган “Арманистон” блокини айтишмоқда. Мандатларнинг аксариятини ана шу икки куч эгаллаши эҳтимоли юқори. Бундан ташқари, Гагик Царукяннинг “Фаровон Арманистон” ва биринчи президент Левон Тер-Перосян бошчилигидагни Арман Миллий конгресси парламентга ўтиш мумкин бўлган тўсиқни енгиб ўтиши мумкин.


Абу Сирма розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Аллоҳим! Албатта мен Сендан беҳожатлигимни ва мавломнинг беҳожатлигини сўрайман», дер эдилар».\nШарҳ: Бу ҳадис бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган экан.\nБу ердаги беҳожатлик маънавий ҳам, моддий ҳам бўлиши мумкинлигини уламоларимиз таъкидлашган.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бизга нафсимизнинг беҳожатлигини ва молу мулкда ҳам беҳожатликни сўраб дуо қилиб туришимиз кераклигини таълим бермоқдалар.\nШатийр ибн Шакл ибн Ҳумайд отасидан ривоят қилади:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга:\n«Ё Аллоҳнинг Расули! Менга фойда келтирадиган дуо ўргатиб қўйинг», дедим.\n«Аллоҳим! Менга қулоғимнинг, кўзимнинг, тилимнинг, қалбимнинг ва манийимнинг ёмонлигидан офият бер, деб айт», дедилар».\nВакийъ, «манийим» яъни, зино ва фужур», деди.\nШарҳ: Бу ҳадиси шарифда саҳобаларнинг илмга бўлган иштиёқларидан бир намуна келтирилмоқда. Ровий саҳоба розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўзига фойда келтирадиган дуони таълим беришни илтимос қилмоқдалар.\nПайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам одатларича энг фойдали таълимни тақдим қилмоқдалар.\n«Аллоҳим! Менга қулоғимнинг, кўзимнинг, тилимнинг, қалбимнинг ва манийимнинг ёмонлигидан офият бер, деб айт», демоқдалар.\nАллоҳ таоло томонидан бандага берилган қулоқ, кўз, тил, қалб ва фарж каби нарсалар ўз ўрнида ва тўғри ишлатилмаса ёмонликка бурилиб қолиши ҳам бор экан.\nДемак, банда қулоқ, кўз, тил, қалб ва фарж билан қилинадиган гуноҳлардан сақланиб юриши керак экан. Чунки асосан гуноҳ содир бўладиган аъзолар шулардир.\nШунинг учун уларнинг гуноҳга кириб қолмаслигини доимий равишда Аллоҳ Таолодан дуо қилиб, сўраб турилса, инсон манфаат топар экан.\n«Аллоҳим! Менга ёрдам бергин, менга қарши ёрдам бермагин. Менинг фойдамга нусрат бергин, менинг зиддимга нусрат бермагин. Менга ҳидоятни осон қилгин», дер эдилар».\nШарҳ: Бу ҳадиси шарифда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳ таолодан сўраётган нарсалари уч қисмга бўлинади.\n1. Менга ёрдам бергин, менга қарши ёрдам бермагин.\nЁрдам сўрашда Аллоҳ таолонинг Ўз амр қилган нарсаларга амал қилишда ва дин, дунё ишларидаги нафс, шайтон, жин ҳамда инсдан бўлган душманларга қарши туришда мувофақият сўраш бор.\n2. Менинг фойдамга нусрат бергин, менинг зиддимга нусрат бермагин.\nНусрат сўрашда Аллоҳ таоло яратган барча махлуқотлардан устин бўлиш, уларнинг босқиси остида қолмасликка нусрат тилаш бор.\n3. Менга ҳидоятни осон қилгин.\nМенга ҳидоятни осон қилгин дейилганда ҳидоятга эргашишни ва яхшилик йўллари ва сабабларини осонлаштиришни сўраш бор.\n«Роббим! Менга ёрдам бергин, менга қарши ёрдам бермагин. Менинг фойдамга нусрат бергин, менинг зиддимга нусрат бермагин. Менинг фойдамга макр қилгин, зараримга макр қилмагин. Менга ҳидоятни осон қилгин. Менга тажовуз қилганларнинг устидан менга ёрдам бергин.\nРоббим! Мени Ўзингга кўп шукр келтирувчи, Ўзингни кўп зикр қилувчи, Ўзингдан қўрқиб турувчи, Ўз амрингга бўйсунувчи, Ўзингга хушуъ-хузуъ ила талпинувчи, кўп оҳ урувчи ва барча ишларда ўзингга қайтувчи қилгин.\nТавбамни қабул эт. Гуноҳимни юв. Дуоимни ижобат эт. Ҳужжатимни собит эт. Қалбимни ҳидоят эт. Тилимни тўғри эт. Қалбимнинг қорасини суғириб ол» деб дуо қилганларини эшитдим».\nШарҳ: Бу ҳадиси шарифда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг жамловчи калималар – қисқа сўзлари ила кўп маънони ифода этувчи услуб ила дуо қилганларига шоҳид бўлиб турибмиз.\nАлбатта, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг бошқа дуолари каби бу муборак дуолари ҳам ҳаммамиз учун ўрнак ва таълимдир. Бу дуони чуқур тушунган, ёдлаб ўрганган ва қилиб юрган шахс кам бўлмайди.\nКелинг, ушбу дуони қисқача бўлса ҳам ўрганиб чиқайлик. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ўз дуоларида қуйидагиларни илтижо ила Аллоҳ таолодан сўрамоқдалар:\nБу икки маъно аввалги ҳадиси шарифда ўтди.\n3. Менинг фойдамга макр қилгин, зараримга макр қилмагин.\nАллоҳнинг макри дейилганда У зотнинг ўз балоларини ўз душманлари улар сезмаган тарафдан туширилиши англанади.\nАллоҳнинг макри банданинг умрини узайтириб қўйиш, унга зоҳирий неъматларни бериб қўйиш кабилар билан бўлиши мумкин.\nАллоҳнинг макри гоҳида бандани тоатлар ила даражама даража олиш ила бўлиши ҳам мумкин. Банда ўзича ибодатларим қабул бўлди дея ўзидан кетиб юраверади. Аслида улар қабул бўлмаётган бўлади.\nХулоса қилиб айтадиган бўлсак, бу дуода «Макрингни менинг душманларимга раво кўргин, менга эмас» деган маъно бор.\n4. Менга ҳидоятни осон қилгин.\nБу маъно ҳам аввалги ҳадиси шарифда зикр қилинган.\n5. Менга тажовуз қилганларнинг устидан менга ёрдам бергин.\nБошқа шахс томонидан бирор бандага тажовуз қилиниши катта ташвиш ва ғам бўлади. Шунинг учун бу нарсадан сақлашини Аллоҳ таолонинг Ўзидан сўраб дуо қилиб туриш жуда ҳам яхши бўлади.\n6. Мени Ўзингга кўп шукр келтирувчи (қилгин).\nКафавий: «Шукр урфда неъмат учун берилган ҳар бир мукофатдир. Шукрнинг асли, неъматни тасаввур ва изҳор қилишдир. Шукр бандадан бўлганда эҳсонга нисбатан бўлган ирфондир. Аллоҳ таолодан бўлганда савоб ва ажр ҳамда гўзал мақтовдир», деган.\nМуновий: «Шукр икки хил бўлади. Биринчиси, тил шукри бўлиб, у неъмат берувчига мақтов айтиш билан адо этилади. Иккинчиси, аъзоларнинг шукри бўлиб, неъматга яраша мукофат тақдим қилиш билан адо этилади», деган.\nШукр қилувчи инсон Аллоҳ таоло ўзини доим кузатиб туришини ҳис этади ва неъмат етганда зоҳир бўладиган манманлик, исроф ва шунга ўхшаш салбий ҳолатлардан холи бўлади. Натижада ўзига берилган неъматлардан фойдаланиб, яхши амалларни кўпайтиради.\n7. Ўзингни кўп зикр қилувчи (қилгин).\nАллоҳ таолонинг Ўзи Қуръони каримдаги кўплаб оятларда биз бандаларга зикр қилишни амр этган. Зикрда бардавом бўлишни ва уни кўп қилишни нажот учун шарт қилинган. Зикр қилувчиларни мақтаган, уларни Ўз оятларидан баҳраманд бўладиганлар, деб атаган ва зокирларни ақл эгалари эканини таъкидлаган. Баъзи уламоларимиз мазкур оятларнинг сони бир юз етмиш тўртта эканини таъкидлаган.\nАллоҳ таоло зикр қилмайдиганларни қоралаган, зикрни унутиб бошқа нарсани эслайдиганларни ҳасрат-надоматда қолишини таъкидлаган.\n8. Ўзингдан қўрқиб турувчи (қилгин).\nДунёда Аллоҳ таолодан қўқмайдиган одамдан ёмони йўқ. Шунинг учун ҳам нақлда «Аллоҳдан қўрмайдигандан қўрқ» дейилган. Аллоҳ таолодан қўрқиб турувчи бўлиш эса ҳар бир банда учун катта бахт ва улкан саодатдир.\nАллоҳдан қўрқишлик доимо руҳий ҳаётнинг асосларидан бўлиб келган. Чунки бу нарса доимо инсонни яхшилик чўққиларига олиб чиққан. Шунинг учун ҳам барча динлар мана шу фикрни кишилар қалбига жо қилиш учун келган бўлиб, уларга Аллоҳнинг ғазаби бу дунёю у дунё азобига гирифтор қилишини баён этган.\nГарчи инсон Аллоҳдан қўрқмас экан, у ҳеч қандай ёмонликдан қайтмайди, ҳавойи-нафси нимани хоҳласа шуни қилади, бу йўлда ўзидан бошқаларга қандай жабрлар етиши ҳақида қайғурмайди. Инсонни ўзидан бошқага ёмонлик қилишдан қайтариш учун тузилган ҳеч қандай қонунлар ҳозиргача фойда бергани йўқ.\nИсломда доимо Аллоҳдан қўрқиб туриш, унинг азобидан хавфда бўлишни кишиларга эслатиб келган. Шундай бўлгандагина кишилар Аллоҳга итоат қиладилар ва унинг розилигига муяссар қилувчи тўғри йўлдан борадилар. Қуръон оятлари бунинг гувоҳидир:\n1. «Ким Аллоҳга ва Унинг Пайғамбарига итоат этса ҳамда Аллоҳдан қўрқиб, Унга тақво қилса, бас, ана ўшаларгина ютуққа эришгувчилардир» («Нур» сураси, 52-оят).\n2. «Албатта ўз Роббиларидан ғойибдан қўрқадиганлар учун гуноҳларини кечиш ва улкан ажр-савоблар бордир» («Мулк» сураси 12-оят).\n3. «Аллоҳ улардан рози бўлди, улар ҳам У зотдан рози бўлдилар. Бу Роббисидан қўрққанлар учундир» («Баййина» сураси, 8-оят).\nАллоҳдан қўрқиш инсонни одоб доирасида шижоатли қилади. Бу эса энг яхши инсоний сифатларидандир.\nКишининг ўз парвардигоридан қўрқишнинг чегараси бўлиб, у ноумидликка етиб бормаслиги керак. Фақат қўрқитиш асосида қилинган тарбия, Ислом назарида нотўғри тарбия ҳисобланади. Чунки бундай тарбия қалблардаги нурни сўндиради ва яхшилик аломатларини беркитади. Ҳар бир кишида яхши иш қилишга хоҳиш бўлиб, бу хоҳишни яхши мукофот ва Аллоҳнинг фазли карамига эришиш ваъдаси билан руҳлантириб туриш лозим.\nАллоҳдан умидворлик билан қўрқиш инсоннинг ишларига таъсир қилувчи энг муҳим омиллардан биридир. Шу нарса инсон виждонини тарбиялайди ва уни инсоният жамиятининг яхши аъзосига айлантиради.\n9. Ўз амрингга бўйсунувчи (қилгин).\nАллоҳ таолонинг амрига бўйсунувчи бўлиш банданинг улкан бахти. Ҳар бир ишда Аллоҳга бўйсуниш, итоат қилиш, Аллоҳнинг амрларини бажариш банданинг бурчидир. Бу ҳолатга эришиш ҳар банда учун улуғ мақомдир. Ана ўшани дуода сўраб туриш кераклигини ушбу ҳадиси шарифдан ўрганмоқдамиз.\n10. Ўзингга хушуъ-хузуъ ила талпинувчи (қилгин).\n«Хушуъ» қўрқув билан сукунатнинг бирга қўшилганидир. Маълумки, хушуъ қалбга оид амалдир. Хушуъли қалб тузук, хушуъсиз қалб бузуқдир. Қалбнинг бузуқлиги ва тузуклигига қараб инсоннинг ўзининг бузуқ ёки тузуклиги белгиланади.\n«Хузуъ» луғатда таврзуъли бўлиш, ўзини паст олиш ва ўзини хор тутишни билдиради. Унда бўйсуниш ва итоаткорлик маъноси ҳам бор.\nХузуъ ва хушуъ бир-бирига яқин маънолардир. Уларнинг орасидаги фарқни айтадиган бўлсак, хузуъ фақат баданда бўлади, хушуъ эса банда, овозда ва кўзда бўлади. Хузуъни сунъий равишда қилиш мумкин. Хушуъни эса, сунъий равишда қилиб бўлмайди.\nҲамма ҳам намоз ўқийверади, аммо ўша намозга Аллоҳ таоло томонидан бериладиган ажр намозхоннинг ихлоси ва хушуъ-хузуъига қараб берилар экан. Хушуъ-хузуъни, ихлосни жойига қўйган одам намоз учун белгиланган савобнинг ҳаммасини олар экан. Хушуъ-хузуъ ва ихлос камайган сари бериладиган савоб ҳам камайиб ярим, учдан бир, тўртдан бир, ўндан бир бўлиб камайиб кетаверади.\nБу икки сифат ўта зарурий бўлганидан Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам уларни дуоларида Аллоҳ таолодан сўрамоқдалар.\n11. Кўп оҳ урувчи (қилгин).\nАллоҳ таоло Иброҳим алайҳиссаломни оятда «оввоҳун» деб сиатлаган. Яъни, кўп нола қилиб, оҳ урувчи киши деган. Бу ҳам гўзал сифат бўлганидан уни дуода сўралмоқда.\n12. Барча ишларда Ўзингга қайтувчи қилгин (қилгин).\nАлбатта, барча ишларда Аллоҳ таолонинг Ўзига қайтадиган бўлиш банда учун энг зарурий сифатлардан бири. Мўмин-мусулмон банда катта-кичик, ошкор ва махфий ҳар бир ишда Аллоҳ таолонинг Ўзига қайтувчи бўлгандагина тўла нажотга эришиши мумкин.\n12. Тавбамни қабул эт.\nҲар бир банда учун тавбасининг қабул бўлмай қолишдан кўра ёмон ҳолат бўлмаса керак. Зотан беайб фақат Аллоҳ таолонинг ёлғиз Ўзи. Ҳар бир банда тавба қилишга ва тавбасининг қабул бўлишига муҳтож.\nДемак, биз тавбани қилиш билан бирга унинг қабул бўлишини ҳам Аллоҳ таолонинг Ўзидан сўраб, илтижо қилиб туришимиз керак экан.\n13. Гуноҳимни юв.\nАлбатта, Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг аввалгию кейинги гуноҳларини мағфират қилинганини Аллоҳ таолонинг Ўзи эълон қилиб қўйган. Лекин Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам бандалик мақомида бу дуонинг қилишлари ўзлари учун шарафдир. Икккинчидан бу дуолар умматлари учун таълим ҳамдир.\n14. Дуоимни ижобат эт.\nДуонинг ижобат этилиши ҳам банда учун катта неъмат. Дуоси қабул бўлмай қолишдан Аллоҳ таолонинг Ўзи асрасин. Бундан дуонинг ижобат этилишини ҳам илтижа ила сўраб туриш кераклиги чиқади.\n15. Ҳужжатимни собит эт.\nУламоларимиз ушбу дуодаги ҳужжжатнинг собит этилиши дунёда ва қабрда эканини таъкидлаганлар.\n16. Қалбимни ҳидоят эт.\nЯъни, шариат ҳақиқатларини идрок этишга қалбимни ҳидоят қил.\n17. Тилимни тўғри эт.\nЯъни, фақатгина ростни нутқ қилишим ва фақатгина ҳақни гапиришим учун тилимни тўғри қил.\n18. Қалбимнинг қорасини суғириб ол.\nЯъни, қалбимда ҳеч бир қоралик қолдирма.\nМуҳаммад ибн Каъб Қаразийдан ривоят қилинади:\n«Муовия ибн Абу Суфён минбарда туриб:\n«Аллоҳим! Албатта, берганингни манъ қилувчи йўқ. Аллоҳ манъ қилганни берувчи йўқ. Бойлик эгасига Сенинг ҳузурингда бойлик манфаат бера олмас. Аллоҳ кимга яхшиликни раво кўрса, уни динда фақиҳ қилиб қўяди».\nМен бу калималарни Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан худди мана шу ёғочлар устидан эшитганман», деди».\nШарҳ: Бу ривоятдан саҳобаи киромлар Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг дуоларини катта эътибор билан ўрганганлари, дуо қаерда ва қандай қилганигача ёдлаб олганларини билиб оламиз.\nМуовия ибн Абу Суфён розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг минбарларида туриб У зотдан ўрганиб олган дуони ўқиб уни қандай ёд олганларини одамларга айтиб бермоқдалар.\n«Албатта, берганингни манъ қилувчи йўқ».\nАллоҳ таоло берганини ким ҳам манъ қила олар эди. Агар бутун жунё бирлашиб Аллоҳ таоло берган нарсани манъ қилмоқчи бўлса ҳам, ҳеч нарса қила олмайдилар.\n«Аллоҳ манъ қилганни берувчи йўқ».\nАммо Аллоҳ таоло бандага бирор нарсани манъ қилиб қўйса, У манъ қилган нарсани берувчи зот ҳам йўқ. Бундай зотнинг бўлиши ҳам мумкин эмас.\nАллоҳ таоло бандасига Ўзи истаган нарсани беради. Унинг берганини манъ қилувчи зот йўқ. Бундай зотнинг бўлиши мумкин ҳам эмас.\nАллоҳ таоло манъ қилганини ким ҳам бера олар эди. Агар бутун жунё бирлашиб Аллоҳ таоло манъ қилган нарсани бермоқчи бўлса ҳам, ҳеч нарса қила олмайдилар.\n«Бойлик эгасига Сенинг ҳузурингда бойлик манфаат бера олмас».\nБу дунёда бойлк эгаси бўлганлар ўз бойликларидан турли фойдалар олиб юришлари мумкин. Бойликлари уларга обрў бўлиши мумкин.\nАммо у дунёда, оламларнинг Роббиси ҳузурига борганда эса бойларнинг бойлиги уларга манфаат бера олмай қолади. У ерда манфаат берадиган нарса иймон, ибодат ва амали солиҳ бўлади.\nАллоҳ таолонинг ҳузурида иймон, ислом, тақво, ибодат ва амали солиҳлар манфаат беради. Бойлик ҳеч қандай манфаат бера олайди. Бойлик бу дунёнинг матоҳи, холос.\n«Аллоҳ кимга яхшиликни раво кўрса, уни динда фақиҳ қилиб қўяди».\nБу диний илмларни яхши ўзлаштирган олимлар учун улкан башоратдир. Динда фақиҳ бўлиш, Аллоҳ таолонинг бандага яхшиликни ирода қилгани аломатидир.\nДинда фақиҳ бўлишилик Аллоҳ таолонинг бандага яхшиликни раво кўрганининг белгиси эканини ушбу жумладан билиб оламиз. Бас, динда фақиҳ бўлишга ҳаракат қилайлик.\n«Дуонинг энг ишончлиси «Аллоҳим! Сен Роббимсан! Мен бандангман. Мен ўз-ўзимга зулм қилдим ва гуноҳимни тан олдим. Сендан ўзга гуноҳларни мағфират қилмас. Роббим, мени мағфират қилгин» дейишингдир», дедилар».\nШарҳ: Бу ҳадиси шарифдаги дуода энг ишончли ва мустаҳкам дуо зикр қилинган. Унда дуо қилувчи бандалигини ва гуноҳларини бўйнига тўлиқ олиб туриб илтижо ила қилиши борлигини мулоҳаза қиламиз.\nБас, дуоларимизда мана шу омилга алоҳида эътибор беришимиз керак бўлади.\n«Аллоҳим! Менинг ишимнинг тутувчиси бўлган динимни салоҳиятли қилгин. Менинг унда маошим бўлган дунёимни салоҳиятли қилгин. Ўлимни мен учун ҳар бир ёмонликдан раҳмат қилгин» деб дуо қилар эдилар».\nШарҳ: Уламоларимиз, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ушбу дуолари ўзида жамловчи калималарни мужассам қилган дуолардандир, дейдилар. Чунки бу дуода бу дунё ва охиратнинг салоҳияти ва ўлимнинг яхшиликка бўлиши сўралган.\n«Аллоҳим! Менинг ишимнинг тутувчиси бўлган динимни салоҳиятли қилгин».\nДиннинг салоҳиятли бўлиши банда учун унинг ҳаётининг мазмунидир. Дини яхши бўлмаган одамнинг дунёси ҳам, охирати ҳам яхши бўлмаслиги бор ҳақиқат.\n«Менинг унда маошим бўлган дунёимни салоҳиятли қилгин».\nҲаётни яхши ўтказиш, динга амал қилиш учун одам боласининг маоши макони бўлган бу дунёси ҳам салоҳиятли бўлиши керак.\n«Ўлимни мен учун ҳар бир ёмонликдан раҳмат қилгин».\nТурли ёмонликларга гирифтор бўлмасдан ўлиш ҳам банда учун Аллоҳнинг раҳмати бўлади.\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам балонинг қаттиқ бўлишидан, бадбахтлик етишидан, қазонинг ёмонлигидан ва душманларнинг ичқоралигидан паноҳ тилар эдилар».\nСуфён: «Ҳадисда учта. Мен битта зиёда қилдим. Қай бири эканини билмайман», деди».\nШарҳ: Ушбу ривоятда тўрт ёқимсиз нарсадан паноҳ сўраш бор. Аслида учта бўлган. Аммо ровийлардан Суфён биттани қўшган ва қай бири қўшилганини ўзи билмайди. Мана шу ҳолатни у кишининг ўзи эътироф ила айтиб ҳам қўйган.\nБалонинг қаттиқ бўлишидан мурод инсонга етадиган ҳар бир машаққат кўзда тутилган. Уни кўтаришга одамнинг тоқати етмайди. Уни даф қилишга қудрати йўқ бўлади.\nБаъзи уламолар, балонинг қаттиқ бўлишидан мурод инсон бундан кўра ўлганим яхши дейдиган даражадаги мусибатдир, деганлар.\nБадбахтлик етишидан мурод саодатга тескари ҳолат пайдо бўлишидир.\nБадбахтлик икки хил, диний ва дунёвийга тақсимланади.\nДунёвий бадбахтлик нафсоний, жисмоний ва хорижийларга турларга тақсимланади.\nДиний бадбахтлик гуноҳ ишларни қилиш ила бўлади.\nДуода уларнинг барчасидан паноҳ тиланади.\nҚазонинг ёмонлигидан мурод бандага тақдир қилинган нарсалардан бандани маҳзун қиладиганларидир. Бу нарса умумий бўлиб, у банданинг динида, дунёсида, ўзида, аҳлида, молида ва бошқа нарсаларда бўлиши мумкин.\nНабий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг қазонинг ёмонлигидан паноҳ сўраб дуо қилишларидан бу иш қазои қадарга рози бўлишга хилоф эмаслиги келиб чиқади.\nҚазо бандаларга нисбатан икки қисмдан иборат бўлади. Яъни, яхши ва ёмондан. Биз бандалар уларга иймон келтириш ва рози бўлишга амр қилингамиз. Бас, бунга амал қилишмиз лозим. Биз бандалар қазонинг ёмонидан паноҳ сўрашга амр қилинганмиз. Бас, унга ҳам амал қиламиз. Иймонимиз ҳам, паноҳ сўрашимиз ҳам Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг кўрсатмаларига биноандир.\nДушманларнинг ичқоралигидан мурод душманнинг ўз душмани хурсандлигидан хафа ва хафалигидан хурсанд бўлишидир.\nИчиқоралик салбий тасири кучли бўлгани учун, одамларда адоватни кучайтириши турган гаплигидан ундан панох сўралмоқда.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам беш нарсадан: дангасаликдан, бахилликдан, кибрнинг ёмонлигидан, қалбдаги фитнадан ва қабр азобидан паноҳ сўрар эдилар».\nШарҳ: Келинг, дуодаги беш нарса ила батафсил танишиб чиқайлик.\n1. Дангасалик жуда катта офат. Бундай офатдан доимий равишда паноҳ сўраб туриш керак. Дангасалик мунофиқларнинг сифатларидан бири ҳисобланади.\n2. Бахиллик ҳам жуда ёмон хислат, кўп одамнинг бошига бало-офатларни, фалокатларни олиб келадиган сифат. Бахил кишини қариндош-уруғ ҳам, аҳлу аёли ҳам ёмон кўради. Ўзининг охиратдаги сифати ҳам ёмон бўлади. Аллоҳ булардан Ўзи сақласин.\n3. Аввалги ҳадисда айтилганидек, кибр ҳақни инкор қилиш ва одамларни пастга уришдир. Мўмин-мусулмон киши бировга жабр қилувчи, кибрланувчи бўлмаслиги керак. Аксинча, ўзини фақир тутиши, ҳаммани тенг кўриши, мутавозеъ бўлиши лозим.\nКибр-ҳавога берилган одамлар қиёмат куни маҳшаргоҳга одам суратидаги заиф, кўзга илинмайдиган чумолига ўхшаш ҳайвон шаклида тирилтириладилар. Хорлик, зорлик уларни ҳамма тарафдан қоплаб туради, улар эса қўрқиб, титраб-қақшаб турадилар.\n4. Қалбдаги фитнадан мурод инсон қалбидаги ботил ақийдалар, ҳасад, ҳақни қабул қилмаслик сифатлардир. Буларнинг ҳар бири ўз эгасига олам-олам бало офатлар олиб келиши мумкин.\n5. Қабр азоби гуноҳкор банда учун энг ёмон азоблардан бири ҳисобланади. Бу нарса ҳам ҳар қанча паноҳ сўралса, арзийдиган ишдир.\n«Аллоҳим! Мен Сендан ожизликдан, дангасаликдан, қўрқоқликдан, ўта қариликдан паноҳ тилайман.\nМен сендан ҳаёту мамотнинг фитнасидан ва қабр азобидан паноҳ сўрайман», дер эдилар».\nШарҳ: Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бу ҳадиси шарифда олти нарсадан паноҳ сўрамоқдалар.\nОжизлик сўзи луғатда бир нарсадан кеч қолиш ва заифликни лозим тутишдир. Яна бир нарсани қилишда камчиликка йўл қўйишни ҳам билдиради. Умумий маънода қудратсизликни анлатади.\nДангасалик луғатда бир ишни қилишга имкони ва қудрати бўла туриб баданининг роҳатини кўзлаб тарк этишни билдиради.\nҚўрқоқлик ҳам энг ёмон сифатлардан биридир. Қўрқоқ одам ҳар қандай пасткашликка боради. Ҳатто шариатга, динга хилоф иш қилиб қўяди. Шунинг учун Аллоҳ Таолодан қўрқоқликдан ҳам паноҳ сўраш керак.\nЎта қариб, бошқаларга оғирлиги тушиб қолиш ҳам шундай. Аллоҳ Таоло бундан ҳам сақласин.\n5. Ҳаёту мамотнинг фитнаси.\nҲаёту мамотнинг фитнаси жамловчи сўзлардан бўлиб жуда кўп нарсаларга далолат қилади. Дунёнинг фитнасига учиб охиратни унутиб қўйиш жуда ҳам ёмон оқибатларга олиб бориши ҳаммага маълум. Охиратнинг фитнаси ҳам турли бўлади. Муҳими банда улардан ўзига етганидан халос бўлишни ва етмаганини дафъ қилишни Аллоҳ таолонинг Ўзидан сўраб туриши керак.\n6. Қабр азоби.\nҚабр бу дунёнинг охирги ва охиратнинг дастлабки манзилидир. Бошқача қилиб айтадиган бўлсак, икки дунё орасидаги бир манзиладир. Шу билан бирга қабр охиратдаги мақомни белгиланиш жойи ҳамдир.\nУсмон розияллоҳу анҳунинг мавлоси Ҳониъдан ривоят қилинади:\n«Усмон қачон қабр устига келса йиғлар, ҳатто соқоллари ҳўл бўлиб кетарди.\n«Жаннат ва дўзахни зикр қиляпсанми? Йиғлама. Шунга йиғлайсанми?» дейилди. Шунда у:\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам, албатта, қабр охиратнинг манзилларидан аввалгисидир. Ундан нажот топса, ундан кейингилари ундан осондир. Агар ундан нажот топмаса, ундан кейингиси, ундан кўра шиддатлидир», деганлар.\nЯна Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:\n«Қанча даҳшатли манзара кўрган бўлсам, қабр ҳаммасидан кўра даҳшатлироқдир», деганлар», деди.\nҲа, қабр энг қўрқинчли, энг даҳшатли жой экан.\n«Аллоҳим! Мен Сендан ғам ва маҳзунликдан, ожизлик ва дангасаликдан, қўрқоқлик ва бахилликдан, қарздорликнинг кучайиб кетишидан ва одамларнинг менга ғолиб бўлишидан паноҳ сўрайман» деганларини эшитим».\nШарҳ: Бу ҳадиси шарифда Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васаллам бизларга ўта муҳим нарсалардан пннаноҳ тилаб дуо қилиб юришни таълим бермоқдалар.\nБиз «ғам» деб таржима қилганимиз сўз арабчада «ҳамм» дейилади ва кутилаётган ишдан кўнгил ғаш бўлиши ва қўрқиш маъносини билдиради.\nМаҳзунлик эса, бўлиб ўтган ишдан хафа бўлишни англатади.\nБахиллик луғатда карамлилик ва сахийликнинг зиддидир.\nУламолар истилоҳида бахиллик бир неча хил таъриф қилинган бўлиб, улар бир-бирларини тўлдириб келади.\nЖуржоний дейди: «Бахиллик ўз молини ман қилишдир».\nЯна: «Ҳожат тушганда ўзидан устун кўришни тарк қилиш бахиллик ҳисобланади», деган.\nИбн Ҳажар: «Бахиллик сақлаб турилган нарсадан талаб қилинганда ман қилишдир», деган.\nБахиллик шариат истилоҳида бериш лозим бўлган нафа-қани қилмасликдир.\nБахиллик энг ёмон хулқлардан бири ҳисобланади.\n7. Қарздорликнинг кучайиб кетишидан.\nҚарздорликнинг кучайиб кетишидан мурод унинг оғирлашиши ва шиддатлашиши бўлиб қарздорнинг ноилож қолишидир.\nЎтган азизларимиздан бирлари: «Агар қарзнинг ғами қалбга кирса, албатта ақлдан унга қайтиб келмайдиган нарсани чиқаради», деганлар.\n8. Одамларнинг ғолиб бўлишидан.\nОдамларнинг ғолиб бўлишидан эси ва таги пастларнинг устун бўлиши кўзда тутилган.\nЗотан, разолатлар уч турли бўлади; нафсоний, жисмоний ва хорижий.\nХорижий разолатлар ноўрин шиддат ва бошқаларга устунлик қилишдан иборат бўлиб бири молга иккинчиси мансабга боғлиқ бўлади.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дуолари:\n«Аллоҳим! Мени аввалги ва кейинги, сир ва ошкора бўлган ҳамда мен билмай, сен билган гуноҳларимнинг ҳаммасини мағфират қилгин.\nСен Ўзинг Аввалсан ва Охирсан, Муқаддимсан ва Муаххирсан, Сендан ўзга илоҳ йўқ», эди».\nШарҳ: Уламоларимиз ушбу ҳадисни оз сўзлар билан кўп нарсани ифода қилувчи жавомул калим-жамловчи сўзлар эгаси бўлган ҳадиси шарифлардан деб баҳолайдилар.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ушбу ҳадиси шарифдаги дуолари Ўзидан ўзга илоҳ йўқ бўлган Аллоҳ таолонинг гўзал исмларидан баъзиларини эсга ва тан олиб ихлос ила қилинган дуодир.\nУнда банданинг барча гуноҳларини кечирилиши сўралмоқда. Ожиз банданинг аввалги ва кейинги, сир ва ошкора, билиб билмай қилган барча гуноҳларига мағфират сўралмоқда.\nБаъзи уламоларимиз бу дуодаги маъноларни Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ўзларига хослашга уриниб таъвил қилишга ўтганлар. Аммо бу дуо У зотнинг умматларига таълим ҳам эканини унутиб қўйганлар.\nБизлар ҳам бу дуоларни ёдлаб доимо ўқиб юришга одатланишимиз лозим.\n«Аллоҳим! Мен Сендан ҳидоятни, иффатни, беҳожатликни сўрайман», дер эдилар».\nАсҳобларимиз Амрдан «Ва тақвони» деганлар.\nШарҳ: Ушбу ривоятни шарҳ қилган уламолар унинг охирида номи зикр қилинган Амр имом Бухорийнинг шайхлари Амр ибн Марзуқ бўлса керак, дейдилар. Мазкур Амр исмли зот ўз ривоятида «Ва тақвони» сўзини ҳам қўшиб айтар экан. Шу маънони имом Бухорий қўшимча маълумот тарийқасида келтирган эканлар.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг дуоларини ҳис туйғусиз, қуруқ сўз сифатида эслаб юрадиганлар бебаҳра қолишларини эслатиб қўйишимиз лозим. У зотнинг дуоларига эътибор билан, ихлос билан муносабатда бўлган одам олам - олам маънони, балоғат ва фасоҳатни, бандаликни бутунлай тан олишни, Аллоҳ таолони улуғлашни, банданинг илтижо ва тазарруъни, оз сўзлар билан кўп нарсани сўрашни ва бошқа фойдаларни кўради.\nУшбу ривоятдаги дуода сўралаётган тўрт нарсани олиб кўрайлик. Ўзини билган ҳар бир одам боласига худди шу тўрт нарсадан ўзгаси керак эмаслиги ҳеч кимга сир эмас.\nҲидоятга-тўғри йўлга бошлаш, луғатда, бирор нарсага лутф билан йўллаб қўйишга айтилади.\nАллоҳ таолонинг сифатларидан бири Ҳодий-Ҳидоят қилувчидир. У зот Ўз фазли ила хоҳлаган кимсани ҳидоят қилади. Яъни, Аллоҳ кимни тўғри йўлга ҳидоят қилса, албатта, Ўз хоҳиши ва фазли ила ҳидоят қилади.\nИнсонни яратган Аллоҳ уни икки дунё саодатига эриштирувчи йўлни ҳам билади. Шунинг учун бандаларига диний кўрсатмалар юбориб, уларни тўғри йўлга солиб туради. Бу кўрсатмаларнинг сўнггиси Исломдир.\nБу дуода айни ўша ҳидоят сўралмоқда.\nИффат сўзи луғатда қабиҳ нарсадан тийилиш маъносини англатади. Ибн Манзур: «Иффат аслида қолдиқнинг ўрнига ўтадиган нарсани тановул қилиш ила кифояланишдир. Иффат ҳалол ва гўзал бўлмаган нарсадан ўзини тийишдир. Иффат ўта покликдир», деган.\nУламолар иффат ҳақида бир – бирини тўлдирувчи бир неча таърифларни айтганлар:\nРоғиб: «Иффат нафсда бир ҳолатнинг ҳосиб бўлиши бўлиб, у ила шаҳватнинг ғалабасидан четланади.\nИффат нафсни ҳайвоний лаззатлардан тийиб туришдир. У ҳаддан ошган нафси бузуқлик билан нуқсон ҳисобланган шаҳватсизлик орасидаги ўртача ҳолатдир», деган.\nЖоҳиз: «Иффат нафсни шаҳватлардан жиловлашдир. Уни жасадни тик туришига ва соғлигини муҳофаза қилишига етадиган нарса билан кифояланишдир. Барча лаззатли нарсалардан исрофдан четта бўлиб, мўйтадиллик йўлини тутишдир. Кифояланган шаҳватлари ҳам мустаҳаб равишда ва уни қондиришга иттифоқ қилинган ҳамда ҳожат тушган вақтдагина бўлиши керак. Шу билан бирга ундан кўпга ҳожат тушмайдиган миқдорда бўлиши лозим», деган.\nЖуржоний: «Иффат шаҳвоний қувватга оид ҳайъат бўлиб, у баўкур қувватнинг ҳаддан ошган ҳолатидаги фужур ва нуқсонга учраган ҳолатидаги туғунлик орасидаги ўртача ҳолатдир. Иффатли киши ишларни шариат ва мурувват асосида олиб борадиган одамдир», деган.\nБеҳожатликни бойлик деб аташ ҳам мумкин. Арабчадаги «ғина» сўзини шундай таржима қилганмиз. Яъни, моддий ва маънавий бойлик дегани. Бой одам бировга ҳожати тушмагани учун ғаний – бой деб аталган. Бу сифат ҳам зарур сифатлардандир. Яъни, моддий ва маънавий маъноларда тўқ бўлиш катта бахтдир.\nАслида «тақво» сўзи сақланмоқ, эҳтиёт бўлмоқ маъноларини англатади. У виқоя сўзидан олинган бўлиб, бир нарсани унга озор ва зарар берадиган нарсадан сақлашни англатади. Бинобарин, тақво ўзини қўрқинчли нарсадан сақлашдан иборатдир. Гоҳида тақво хавф маъносида ёки аксинча ҳам ишлатилади.\nҲазрати Умар розияллоҳу анҳудан, тақво нима, деб сўраганда, араблар сертикон майдондан яланг оёқ бўлиб, тикондан сақланиб ўтиб кетишни тақво деб атайдилар, деганлар.\nҲаётда гуноҳ ишлар ҳам худди тиконларга ўхшайди, ким улардан эҳтиёт бўлмаса, озор чекади, улардан сақланиб юрган киши эса тақво қилган бўлади. Оқибатда тақво инсон қалбидаги ҳолатга айланади. Бу ҳолат қалбни ҳассос қилиб, ҳар доим Аллоҳнинг сезгиси билан яшайдиган қилиб қўяди.\nТақвонинг истилоҳий маъноси ҳақида уламолар бир бирини тўлдирувчи бир қанча таърифларни айтганлар:\n«Шариат урфида тақво нафсни гуноҳдан муҳофаза қилишдир. Бу ман қилинган нарсаларни тарк этиш ила бўлади. Баъзи мубоҳларни тарк қилиш ила мукаммал бўлади», деган.\n«Тақво ҳар бир зарарли нарсадан, яъни, маъсиятдан ва ортиқча-кераксиз нарсалардан четда бўлишдир. Шунга биноан у фарз ва нафлга тақсимланади», деган.\nЎтган азизлардан Толқ ибн Ҳабиб:\n«Тақво Аллоҳнинг раҳматидан умидвор бўлиб, унинг нури ила Унга тоат қилмоқлик ва Аллоҳнинг азобидан қўрқиб, унинг нури ила қайтарган ишларни тарк қилмоқликдир», деган.\nҚуръони Каримда «тақво» сўзи хавф, қўрқиш, ибодат, маъсиятни тарк қилиш, тавҳид ва ихлос каби маъноларда ишлатилган.\nҚоронғи жойга кириб олиб, тасбеҳ ўгириб ўтириш тақводор бўлиш учун шарт эмас. Тақво – бу гуноҳ ишлардан ўзини сақлашдир. Аллоҳнинг азобидан сақланиш учун ҳаракат қилишдир. Бунинг учун ёмонликлардан сақланиш, яхши амалларни қилиш керак.\nБу дуода айнан ушбу тўрт муҳим нарса сўралгандир.\nСамома ибн Ҳазан розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:\n«Бир чолнинг баланд овоз билан:\n«Аллоҳим! Мен Сендан ҳеч нарса аралашмаган ёмонликдан паноҳ сўрайман» деб дуо қилаётганини эшитдим.\n«Бу чол ким?» дедим.\n«Абу Дардо», дейилди.\nШарҳ: Ҳазрати Абу Дардо розияллоҳу анҳу улуғ саҳобалардан бўлганлар. У киши бу дуони Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламдан ўрганган бўлсалар керак деган тахмин борлигидан уни бу ерда келтирилган.\n«Аллоҳим! Мени худди кир кийимнинг кири поклангани каби муз, дўл ва совуқ сув билан поклагин.\nАллоҳим! Сенга осмонлар тўла, ер тўла ва Сен нимани ҳоҳасанг, ўша тўла ҳамд бўлсин!» дер эдилар».\nШарҳ: Уламолардан кийимнинг кирини совуқ эмас иссиқ сув билан кетказиладику, нима учун ҳадисда муз, дўл ва совуқ сув айтилган деб сўралган. Бу саволга улардан баъзилари қуйидаги маънода жавоб берган.\nГуноҳлар қалбда ҳарорат, нажосат ва заифлик пайдо қилади. Улар худди оловга ташланган қуруқ ўтинга ўхшайди. Гуноҳлар кўпайган сари қалбнинг олови, кири ва заифлиги кўпайиб бораверади. Сув кирни ювади ва оловни ўчиради. Агар у совуқ бўлса, жисмнинг қуввати ва салобатини зиёда қилади. Сув билан бирга қор ва дўл ҳам бўлса, совутиш, салобат ва шиддат яна ҳам кучли бўлади.\nАлбатта, Аллоҳ таолога айтиладиган ҳамд осмон ёки ерга тўладиган нарса эмас. Уни оғирлиги, узунлиги ёки бошқа ҳажми йўқ. Лекин дуода унинг ҳаддан ташқари кўплигини ифода қилинмоқда, холос.\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ушбу дуони кўп қилар эдилар:\n«Аллоҳим! «Роббимиз, бизга бу дунёда ҳам яхшиликни, охиратда ҳам яхшиликни бергин ва бизни дўзах олови азобидан сақлагин!»\nШўъба айтди: «Мен Қатодага айтган эдим, Анас бу дуони қилар эди. Аммо кўтармаган деди».\nШарҳ: Кўтармаган дегани Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга ривоятини етказмаган дегани.\nБу дуо мусулмонларнинг дуоси. Улар Аллоҳ таолодан икки дунёнинг яхшилигини сўрайдилар. Чунки Ислом дини икки дунёнинг ободлигига чақиради.\nМўмин-мусулмонлар динсизу худосизларга ўхшаб, фақат бу дунёнинг ҳой-ҳавасини сўрамайдилар. Ёки баъзи тоифаларга ўхшаб, фақат охиратни ўйлаб, бу дунёни эсдан чиқармайдилар.\nБу дуода юксак одоб ҳам ёрқин кўриниб турибди. Сўраладиган нарсани таъйин қилиб номини айтмасдан, умумий қилиб «яхшилик» деб айтилмоқда. Аллоҳ таолонинг Ўзи «яхшилик»нинг нималигини яхши билади.\nИбн Мурдавайҳ Абдуллоҳ ибн Аббосдан розияллоҳу анҳу ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллалоҳу алайҳи васаллам: «(Байтуллоҳнинг) бурчагидан ҳар ўтганимда, «Омийн!» деб турган фариштани кўрдим. Унинг ёнидан ўтсангиз, «Роббана атина фиддуня ҳасанатан ва фил охирати ҳасанатан ва қийна азабан-наар»ни ўқинглар», деганлар.\nБу дуо Пайғамбаримиз Муҳаммад алайҳиссолату вассаломнинг кўп қиладиган дуолари эди.\nИбн Аби Ҳотим Абу Толутдан қилган ривоятда қуйидагилар айтилган:\n«Анас ибн Молик ҳузурида эдик. Собит у кишига: «Биродарларингиз дуо қилишингизни сўрашяпти», деди. Анас ибн Молик «Роббана атина...»ни ўқиди.\nБир муддат гаплашиб ўтирдилар. Туришмоқчи бўлишганда:\n«Эй Абу Ҳамза, биродарларингиз туришмоқчи, уларни бир дуо қилсангиз», деди.\nШунда Анас ибн Молик:\n«Сизларга ишларни майдалаб беришимни хоҳлайсизми?! Агар Аллоҳ сизга бу дунё ва охиратнинг яхшилигини бериб, дўзахнинг азобидан сақласа, яхшиликнинг ҳаммасини берган бўлади-ку», деди».\n«Аллоҳим! Мен Сендан фақирликдан, озликдан ва хорликдан паноҳ сўрайман. Мен Сендан зулм қилишимдан ва зулмга қолишимдан паноҳ сўрайман», дер эдилар».\nШарҳ: Бу ҳадиси шарифдаги дуода ҳам бир неча нохуш нарсаларадан Аллоҳ таолодан паноҳ тилаш бор.\nФақирлик сўзи аслида фақр-умуртқа поғанасининг синишидан олинган. Бундай мусибатга учраган одам қўлидан ҳеч нарса келмай, ўзгаларга муҳтож бўлиб, қимирлай олмай ётиб қолади. Фақирлик ҳам шунга ўхшаш, кишига муҳтожлик келтиради.\nЯъни, яхшилик ва хайр-бараканинг камлиги. Бу ҳам одамни муҳтожлигининг аломати ва бошига тушган кулфати бўлади.\nКишининг бошқалар олдида ҳақорат қилиниши хорлик бўлади. Бошқалар уни одам ўрнида кўрмаган, ҳурмат қилмаган ва унинг билан ҳисоблашмаган одам хор бўлади. Бу ҳам ҳар бир одам учун катта мусибат бўлади.\n4. Зулм қилиш.\nБу ишни қилган одам золим бўлади. Золимнинг кимлиги ва оқибати қандай бўлишини ҳамма яхши билади.\n5. Зулмга қолиш.\nБунга дучор бўлган одамни мазлум дейилади. Бу ҳолат ҳам ҳеч кимга муносиб кўрилмайдиган нарсалардан.\nУламолар ушбу дуолардан мурод умматга таълим беришдир деганлар.\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг ҳузурларида эдик. Бас, У зот кўп дуо қилдилар. Уни ёдлай олмадик.\n«Биз ёд олмаган дуони қилдингиз», дедик.\n«Мен Сизларга ўшаларнинг ҳаммасини жамлайдиган насани айтаман – Аллоҳим! Албатта, биз Сендан Набийинг Муҳаммад алайҳиссалом сўраган нарсани сўраймиз. Биз Сендан Набийинг Муҳаммад алайҳиссалом паноҳ сўраган нарсадан паноҳ сўраймиз.\nАллоҳим! Ёрдам сўралувчи Сенсан. Етказувчи Сенсан. Аллоҳдан бошқада қувват ҳам, тоқат ҳам йўқ», дедилар».\nШарҳ: Демак, Аллоҳ Таолодан Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам сўраган нарсани сўрайман, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам паноҳ сўраган нарсадан паноҳ сўрайман, деб қилинган дуо жуда кўп нарсани қамраб олар экан.\nУламолар, ушбу дуо каби жамловчи ва фойдали нарса йўқ, деганлар. Чунки, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам бу дуоларида дунё ва охиратнинг яхшиликларидан бирор нарсани қолдирмай сўрадилар ва дунё ва охиратнинг ёмонлигидан бирортасини қўймай паноҳ сўрадилар.\nАмр ибн Шуъайбдан, у отасидан, у бобосидан ривоят қилинади:\n«Аллоҳим! Мен Сендан Масийҳ Дажжолнинг фитнасидан паноҳ сўрайман ва дўзахнинг фитнасидан паноҳ сўрайман» деганларини эшитдим».\nШарҳ: Дўзахнинг фитнасидан мурод дўзахга тушишга сабаб бўладиган фитнадир.\nБу дуода қиёматга яқин ва охратга боғлиқ ёмонликлардан паноҳ сўраш бор.\n1. «Масийҳ Дажжолнинг фитнасидан паноҳ сўрайман».\nДажжол сўзи аслида кўп алдовчи деган маънони билдиради. Кўп алдамчилик қилиши учун қиёмат яқин қолганда чиқадиган Дажжол ҳам шу лақабни олган. Унинг тана тузилишида ўзига хос аломатлари бўлади. Бир кўзи теп-текис бўлади. Шунинг учун уни масийҳ сифати ила сифатланади.\nДажжолга берилган сеҳр, баъзи одамларни ўлдириб бошқаларини тирилтириш каби нарсалар одамларни алдаб қўйиш хавфи бор. Шунингдек, у ҳақни ботил ила кўмиб ташлаш қобилиятига ҳам эга.\nУ асли яҳудий одамдир. Мадинаи Мунавварага нисбатан машриқ тарафдан чиқади. У одамлар орасида аҳли салоҳликни ва тақводорликни даъво қилади. Кейинроқ худолик даъвосини қилади.\nУнинг фитнасига жуда кўп одамлар, хусусан, яҳудийлар учади ва унга эргашади.\n2. «Дўзахнинг фитнасидан паноҳ сўрайман».\nДўзахнинг фитнасидан мурод дўзахга тушишга сабаб бўладиган нарсалардир.\nАллоҳ таоло барчамизни Дажжол ва дўзахнинг фитнасидан Ўзи асрасин!\nСаъийддан ривоят қилинади:\n«Ибн Аббос: «Аллоҳим! Мени берган ризқингга қаноатли қил. Уни менга баракотли қил. Мендан ғойиб бўлган нарса ўрнига яхшисини бер», дер эди».\nШарҳ: Улуғ саҳобий Абдуллоҳ ибн Аббос розияллоҳу анҳунинг бу дуоларида инсонга аввало бу дунёда керак бўладиган уч нарсани сўраш бор.\n1. «Мени берган ризқингга қаноатли қил».\nАгар амал оз насибага сабр қилиш бўлса, қаноат дейилади.\nАллоҳ тақсим қилган нарсага рози бўлган одам қаноат номли улкан сафат соҳиби бўлади. Қаноатли одам эса одамларнинг энг бойи бўлади.\n«Пайғамбар саллоллоҳу алайҳи васаллам:\n«Қаноатни лозим тутинглар! Қаноат туганмас молдир», дедилар».\n2. «Уни менга баракотли қил».\nРизқнинг баракали бўлиши ҳам Аллоҳ таолонинг бандага улкан раҳматидир. Ризқидан барака бўлган банда жуда ҳам катта бахт соҳиби бўлади.\nАллоҳ таоло Ўзи ризқнинг баракасиз бўлишидан асрасин. Бас, ризқнинг баракали бўлишини сўраб дуода бўлишимиз керак.\n3. «Мендан ғойиб бўлган нарса ўрнига яхшисини бер».\nБиз ўзимиз учун яхши деб билган нарсамиз ғойиб бўлса, афсус надомат қилмалигимиз, фиғон чекмаслигимиз керак. Балки ушбу дуони қилишимиз лозим.\nАфсус надомат ва дод вой билан ҳеч нарсага эришиб бўлмайди. Балки, Аллоҳ таолонинг қазои қадарига рози бўлмаслик деган ўзимизга номуносиб иш содир бўлади.\nБундай патларда сабр ила ушбу дуони ўқиш эса, бу дунё ва охиратимиз учун фойдали бўлади.\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васалламнинг кўп дуолари:\n«Роббимиз, бизга бу дунёда ҳам яхшиликни, охиратда ҳам яхшиликни бергин ва бизни дўзах олови азобидан сақлагин!» эди.\nШарҳ: Бу дуонинг батафсил шарҳи олдин ўтди. Алҳамду лиллаҳ! Бу дуо халқ ичида жуда яхши ўзлаштирилган ва одамларни уни ихлос билан ўқиб юришга одатланганлар.\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам кўпинча:\n«Аллоҳим! Эй қалбларни айлантириб турувчи зот! Қалбимни динингда собит қилгин!» дер эдилар».\nШарҳ: Инсон қалби тез ўзгарувчан нарса. Араб тилида «қалб» сўзи ўзгариш, айланиш каби маъноларни англатади.\nҚалбнинг тез ўзгарувчанлигини Қуръони Каримда ва ҳадиси шарифларда тез-тез эслатиб турилади. Ушбу ҳадис ҳам шундай эслатмалардан биридир.\nИнсон тез-тез Аллоҳнинг зикрини қилиб турса, қалби юмшайди, мулойим бўлади, ҳис қилиш малакаси ошади. Ушбу ҳадиси шариф ҳам бизга ўша ҳақиқатни эслатмоқда.\nҚалблар дунёдаги ҳамма нарса Аллоҳдан эканлигини яхши биладилар. Аллоҳдан ўзганинг қўлидан ҳеч нарса келмаслигини ҳам яхши биладилар.\nУлар бу дунёю, у дунёнинг саодати Аллоҳнинг ихтиёрида эканини яхши биладилар. Шундай бўлганидан кейин нега Аллоҳдан қалбларни Ўз динида собит қилишни сўраб дуо қилинмасин?!\nБанда учун унинг қалбининг динда собит бўлиши икки дунёнинг нажоти ва ютуғининг асосий сабабидир.\nШунинг учун Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бу дуони кўп қилар эдилар.\n«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам қуйидаги дуони қилардилар:\n«Аллоҳим! Сенга осмонлар, ер ва сен ҳоҳлаган нарсаларнинг барчаси тўла ҳамд бўлсин.\nАллоҳим! Мени дўл, қор, совуқ сув билан поклагин!\nАллоҳим! Мени гуноҳлардан поклагин! Мени оппоқ кийимни кирдан тозалангандек поклагин».\nШарҳ: Бу маънодаги дуо ҳам олдин ўтган ва уни батафсил шарҳ қилганмиз. Бу ривоятда олдин Аллоҳ таолога ҳамд айтиш зиёда бўлган.\n«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам дуолари ичида:\n«Аллоҳим! Албатта, мен Сендан неъматларинг заволидан, офиятинг бошқа тарафга ўтишидан, тўсатдан келадиган уқубатингдан ва барча ғазабингдан паноҳ сўрайман» бор эди».\nШарҳ: Бу ҳадиси шарифда тўрт нарсадан паноҳ сўралмоқда.\n1. Неъматларнинг заволидан.\nАллоҳ таоло Ўзи берган неъматни Ўзи кетказиб қўйши ҳеч гап эмас. Банда учун унга берилган неъматнинг заволга учраши катта бахтсизлик бўлади.\nНеъматнинг заволи кўпроқ унга шукр қилмаслик оқибатида содир бўлади. Неъматнинг заволи унинг озайиши, нуқсонга учраши, баракасининг кетиши ёки бутунлай йўқ бўлиши билан бўлади.\nБанда ўзига берилган неъмат учун доимий шукр қилишбилан бирга ушбу дуони ҳам қилиб турса яхши бўлади.\n2. Офиятинг бошқа тарафга ўтишидан.\nОфият сўзи саломатлик, эсон-омонлик, бардамлик, яхши кайфият каби маъноларни ифода қилади.\nКўриниб турибдики, офият ҳам Аллоҳ таолонинг катта неъматларидан бири экан. Уни бандадан бошқа тарафга ўтиши унинг учун катта мусибат бўлиши турган гап.\nШунинг учун доимо Аллоҳ таолодан офиятни бошқа тарафга бурилиб кетишидан паноҳ сўраб туриш лоўим бўлади.\n3. Тўсатдан келадиган уқубатдан.\nБундай уқубат тўсатдан келгани учун бандан тавба ҳам қила олмай, балони даф қилиш учун чора ҳам кўра олмай қолади. Бутун дунё бирлашиб унга ёрдам бермоқчи бўлса ҳам, заррача ёрдам бера олмай қолади.\nАллоҳ таолонинг Ўзи бу каби уқубатлардан доимо асрасин.\n4. Аллоҳнинг барча ғазабидан.\nЯъни, Аллоҳ таолонинг ғазабига сабаб бўладиган ишлардан паноҳ сўралган. Чунки, Аллоҳ таолонинг қай бир ғазабига дучор бўлган банда, албатта, ҳалок бўлади, ноумид бўлади ва ютқазади.\nКўриниб турибдики, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг дуолари жуда кўп.\nҲозирги кунимизда ҳам ҳамма дуога жуда ўч бўлиб қолган. Бугунги кунда дуо китоблари чиқса, тезда тарқалиб кетмоқда.\nОдамларнинг дуога ўч бўлиб қоладиган ҳолатлари бўлиб туради. Айниқса, омадсизликка учраганда Аллоҳдан сўрайдиган нарсалари кўпайиб қолади.\nБозорда намоз китоби, рўза китоби туриб, бир ёқда дуо китоби турган бўлса, ҳамма дуо китобини олади. Чунки кўпчилик, намоз, рўзадан кўра дуо қилиб, ниятимга ета қолсам, деган тушунчада.\nБироқ ундай эмас. Тўғри, дуо, унинг лафзи бор нарса, айниқса, Қуръони Каримда келган дуолар. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қилган, у Зотнинг муборак лафзларидан қолган дуолар бор. Бироқ, бу дуоларни ўқиш билан иш битиб қолмайди.\nДуо бу маълум бир сўзни қўлларни кўтариб туриб, Аллоҳдан сўраб, айтишнинг ўзи эмас. Буни талаб дейилади.\nМасалан, мен ёнимда ўтирган одамга сув бериб юборинг, десам, у киши олиб беради. Мана шу талаб бўлади. Талабнинг дуодан фарқи бор. Талаб – кимдандир бирон нарсани сўрашдир.\nДуо эса инсоннинг ўзидаги нафсоний бир ҳолатдир. Дуо - бутун вужуд билан берилиб, ҳамма нарсани унутиб, Аллоҳ Таолога қурбат – яқинлик ҳосил қилиб туриб, Парвардигори оламнинг ўзига ёлворишдир.\nҚўлларни очиб, чиройли сўзларни териб, қофиясини келтириб, ниҳоятда гўзал қилиб айтишнинг ўзи дуо бўлавермайди. Эҳтимол, чин дуо қилаётган одам йиғлаб туриб, бир оғиз ҳам сўз айта олмас, лекин кўнглидан, қалбидан бир нималар ўтиб туради, юрагида Аллоҳдан қўрқув – хушуъ ва хузуъ бор, ёлвориш, тилак бўлса – ана шунинг ўзи кифоя қилади.\nШунинг учун, албатта бундай бу чала-чулпа таржима қилинган дуоларни ўқиш, ёдлаш яхши, бироқ унинг моҳиятини тушуниш лозим.\nДуо қилишнинг одоблари, услублари, шартлари бор. Имкони бўлса, дуодан олдин бирор солиҳ амални тақдим қилиш керак.\nДуоларим қабул бўлсин, деган киши учун энг биринчи шарт – тавбадир. Чунки тавба – солиҳ амалдир. Қилинган гуноҳларга афсус-надоматлар билан, пушаймон бўлиб, Аллоҳ Таолога йиғлаб, ёлвориб, астойдил тавба қилиш – дуодан олдин қилинадиган солиҳ амалдир.\nУндан кейин, дуолар қабул бўладиган соатлар, ҳолатлар бор, дуонинг қабул бўлиши учун қилинадиган амаллар бор. Ана шуларни топиш, излаш керак.\nДуо қабул бўладиган соатлар – тонг, саҳар чоғларидир. Ана шу пайтлардаги дуолар кўпроқ қабул бўлади.\nЖумъа намозида иккинчи азон билан иқомат ўртасидаги вақт ҳам дуолар қабул бўладиган пайтдир.\nҲадисларда келишича, банданинг Аллоҳ Таолога энг яқинлашган пайти – саждада турилган пайт ҳам – сўраладиган нарсаларни сўраб олинадиган пайтдир.\nДуо кўп қабул бўладиган вақтлардан яна бири фарз намозларидан кейинги вақтдир.\nБизда фарз намозларидан кейинги вақт дейилса, фарз намозидан кейин, суннат намозидан аввал дуо қилиш керак экан, деган тушунча пайдо бўлган. Бу ҳам нотўғри.\nБизнинг мазҳабимиз бўйича равотиб суннатлар фарз намознинг бир қисми, уни тўлдирувчи намозлар ҳисобланади.\nШунинг учун фарздан кейин суннати бор намозларда ўша суннатларни ўқигандан кейин дуо қилинади. Ва шу дуо фарз намозидан кейин қилинган дуога ўтади.\nҚуёш ботаётган пайтдаги (айниқса жумъа кунларида) дуолар ҳам ниҳоятда яхши қабул бўлади.\nАрафа куни, ҳайит куни, лайлатул қадр кечаларидаги дуоларнинг ижобат бўлишини ҳам ҳамма билади.\nДуо қабул бўладиган энг улуғ вақтлардан бири - Қуръони Каримни қироат қилгандан кейинги вақтдир. Шунингдек, хайр-садақа қилгандан кейин қилинган дуолар ҳам яхши қабул бўлади.\nДуо қабул бўлиши учун қўлларни кўтариш керак, қиблага юзланиш керак, таҳоратли бўлиш керак, ўзининг хорлигини изҳор қилиши керак, айни пайтда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламга салавот айтиш керак.\nРасулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Менга салавот айтилмагунча, кишининг дуоси бошидан юқорига кўтарилмайди», деганлар.\nДемак, мана шу одобларга риоя қилиб, нафсоний ҳолатларга риоя қилиб туриб, астойдил дуо қилиш керак экан.\nМайда-чуйда нарсаларни қаторлаштириб, ҳар нарсаларни санаб, қофиясини келтириб дуо қилиш мутлақо қабул бўлмайди.\nШунингдек, кишининг ҳалқуми пок бўлмаса ҳам дуо қабул бўлмайди. Ҳатто, бир луқма ҳаром еган кишининг дуоси қирқ кунгача қабул бўлмайди. Бу жиҳатларни ҳам билиш керак.\nХуллас, дуонинг матни муҳим эмас. Машҳур дуоларнинг матнларини билиш яхши, лекин бу дуонинг ижобат бўлишига сабаб бўладиган асосий омил эмас. Дуонинг қабул бўлиши учун юқорида айтилган ҳолатлар мавжуд бўлиши керак.\nЭнг муҳими – инсоннинг қалби Аллоҳга боғлиқ бўлиши, Аллоҳга илтижо қилиш, сўраётган нарсасини фақат Аллоҳдан сўраб, бошқа бирор банда ёки нарсани бунга яқинлаштирмаслиги керак бўлади. Ана шунда дуолар қабул бўлади.\nБугунги кунда дуо қиляпмиз, лекин қабул бўлмаяпти, дейдиганлар ҳам кўп учрайди. Шу ҳолатнинг ўзи ҳам дуонинг қабул бўлмаслигига сабаб бўлади. Банда «Мен дуо қиляпман, лекин қабул бўлмаяпти» демаса, дуоси қабул бўлади. Акс ҳолда дуоси қабул бўлмайди.\nШунингдек, дуони ўзига қилиш билан бировга қилишнинг ҳам фарқи бор. Ҳозирги кунда кўпчиликнинг ҳаққига қилинган дуолар қабул бўлмаяпти. Чунки беш-ўнта киши йиғлаб, астойдил дуо қилиб ўтирса, ҳақларига дуо қилинаётган кишиларнинг эса худо билан иши йўқ, намоз ўқимайди, ароқ ичади, зино қилади – парвойи фалак. Бу ёқда ўтирволиб, ўша Аллоҳга осийлик қилаётганларнинг ҳаққига қилинган дуо қандай қабул бўлсин?\nШунинг учун, дуо – ибодатнинг мағзи, илиги, мўминнинг силоҳидир, жуда катта, улуғ бир фазийлатдир. Бироқ унинг одоби, шартларини йўлга қўйиш лозимдир. Аллоҳ Субҳанаҳу ва Таоло дуоларимизни қабул бўладиган дуолардан қилсин.


Ўтган йилнинг энг қизиқарли археологик кашфиётлари\n14:41 01.01.2021 (Янгиланган 14:54 01.01.2021)\nОртда қолган 2020-йил давомида кўплаб кашфиётлар қилинди, археологик қазилмалар шулар жумласидан. Мисол учун, Ямал-Ненецк округи ҳудудида палеолит даврига мансуб мамонт суяклари аниқланди.\nЯмал-Ненецк округи ҳудудидаги археологик қазилмалар давомида палеолит даврига мансуб мамонт суяклари фрагментлари топилди.\nЖорий йилнинг энг қизиқарли археологик топилмаларини - фотолентамизда томоша қилинг!\nАфинада топилган грек худоси Гермеснинг бош қисми.\nПерудаги Наска платосида топилган мушук геоглифи, икки минг йилдан ортиқ тарихга эга.\nЯмал-Ненецк ҳудудида археологик қазилмалар давомида аниқланган катта мамонтнинг суяклари фрагментлари.\nФаластинда аниқланган ритуал ҳаммом ва черков вайроналари, 2000 йиллик тарихга эга.\nЛондонда аниқланган дастлабки театрнинг қазилма ишлари.\nХитойда аниқланган қуш ҳайкали, 13 минг ёшдан катта.\nНорвегиядаги Lendbreen музлигида аниқланган от бош суяги.\nҚадимги Рим шаҳарларидан бири Фалерия-Новининг георадар ёрдамида яратилган илк тўлиқ харитаси.\nЯкутияда аниқланган 39500 ёшдан катта бўлган ғор айиғининг танаси.\nРим Форумидаги Ромул саркофаги.\nИспаниядаги Фонт-Мажор ғоридаги қояларга ўйилган суратлар.\nТувадаги скиф қизи қолдиқлари.


Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги - Бепул ҳуқуқий маслаҳат беришга мўлжалланган www.advice.uz портали расман иш бошлади.\n19:59:09 (GMT +5), Жм, 10 июл 2020\nБепул ҳуқуқий маслаҳат беришга мўлжалланган www.advice.uz портали расман иш бошлади.\nПортал орқали меҳнат, оила, ижтимоий ҳимоя, солиқ, уй-жой, соғлиқни сақлаш, транспорт ва бошқа соҳалардаги қонунчилик ҳақида маълумот олиш мумкин.\n“Advice.uz”да маълумотлар мазмуни аниқ ва мақсадли, тили содда ва тушунарли, фойдаланувчиларга қулай шаклда жойлаштирилган.\nМаълумотлар билан ўзбек ва рус тилларида, порталнинг “Чет элликларга эслатма” бўлими билан эса араб, хитой, рус, инглиз, француз, испан тилларида танишиш мумкин.\nАдлия вазирлиги, Буюк Британиянинг машҳур “Citizens Advice” тармоғи тажрибалари асосида яратилган мазкур ижтимоий лойиҳа орқали ҳуқуқий муаммоларингиз ечимини тезкорлик билан топишингизга умид қилади.\nТез орада Республикамизнинг ҳар бир туман (шаҳар)ида “Advice.uz”нинг маслаҳат бюролари ўз фаолиятини бошлайди. Мазкур бюролар орқали ҳам турли ҳаётий масалалар юзасидан бепул ҳуқуқий маслаҳат олиш мумкин бўлади.\nЭслатиб ўтамиз, 2019 йил учун мўлжалланган Давлат дастурида Адлия вазирлигига фуқароларга бепул ҳуқуқий маслаҳат беришга мўлжалланган "Advice.uz" интерактив ахборот порталини ташкил этиш вазифаси юкланган эди.


Мулоҳаза: Ўзбекистонда фаол қатламни юзага келтириш имкониятлари\n14:02 / 28.05.2017\nМустақил таҳлилчи Шокир Шарипов Ўзбекистонда иқтисодий-ижтимоий фаол қатламни юзага келтириш истиқболларини ўз мақоласида мушоҳада қилди.\nУнинг «Ўзбекистонда ер ўз эгасига топширилиши керак: рақамлар, мулоҳаза ва мушоҳада» сарлавҳали мақоласи бундан олдинроқ сайтда нашр этилган эди.\nҲар қандай фаолликнинг замирида стимул ётади. Стимул бўлмаса фаол, ғайратли бўлишингизга йўл бўлсин. Уйингизда мурғак, яқиндагина дунёга келган, ҳимоясиз бир тирик мавжудот бўлса-ю, унинг тириклиги сизнинг ҳаракатларингизга, фаоллигингизга боғлиқ бўлса, фаол бўлмай кўринг-чи! Боз устига у сизнинг пушти камарингиздан дунёга келган бўлса. Унинг таъминоти йўлида «гастарбайтер» бўлишдан ҳам тонмайсиз! Мана, бир неча миллион йигитларимиз шу ҳолда юришибди.\n- ўзга юртда менсилмай, руҳи чўкиб, ўзлигини танимай, кимларнинг авлоди эканлигини билмай, «ҳолим шу экан-да», деб юрган бир неча миллион ўғлоннинг қаддини кўтариб, устини қоқиб, ўзлигини танитиб, буюк юртга кераклигини билдириб қўйиш;\n- шахсига нисбатан билдирилган умид ва ишончни белгиловчи, шахсан президент томонидан имзо чекилган, тагида бир гектар ерни унинг қўлига топширувчи «Келажакка йўлланма» ёрлиғини унинг қўлига бериб, миллат олдидаги масъулиятини билдириш;\n- миллат ва давлатнинг суянчиғи бўла оладиган, онгли равишда, буйруқ ва топшириқларсиз ҳам юрт равнақи учун хизмат қиладиган, ривожланишнинг ҳар қандай воситасини биров буюрмаса ҳам қўллашга иштиёқи зўр кучли бир тоифани вужудга келтириш;\n- фақат кучли назорат остида, тазйиқ ва текширувлар остидагина тузук ишлайдиган, «мансаб борлигида фойдаланиб қолиш» илинжида ишлайдиган бюрократик «армия»дан фарқли ўлароқ, ўзидан билиб яхшиликларни яратадиган, Ватан равнақини ўзининг равнақидан айри кўрмайдиган СИНФни вужудга келтириш;\n- бюрократик системани назорат этишда президентга кўмакдош бўладиган СИНФни вужудга келтириш;\n- маориф, тиббиёт ва бошқа соҳаларнинг ривожини ўз танасидаги ривож, деб биладиган, бу йўлда саъй-ҳаракатини аямайдиган СИНФни вужудга келтириш.\nТадбир ила иш юритаётган ҳар бир ҳукумат ҳозирда ўз мамлакатида мавжуд имкониятлардан фойдаланиб, айнан шу тоифа кишиларнинг, яъни мулкдорларнинг кўп бўлишига ҳаракат қилади. Зеро, бу тоифа мамлакат ривожини ўта зўр таъминлаб берувчи кучдир.\nТабиийки, биз ҳам юртимизда имкон қадар кўпроқ мулкдорларнинг, шахсий мулк стимули ила стимулланган кишиларнинг кўп бўлиши учун ўз имкониятларимиздан келиб чиқиб уринмоғимиз даркор.\nМиллатимизнинг бу хусусиятини ҳам фойдага йўналтирмоқ керак. Зеро, бу ҳам кишиларимиз учун кучли стимул бўлиб, бўлажак ислоҳотларнинг негизидаги асос бўлишга арзийди.\nГлобализация деган нарса дунёга келтирган феноменлардан бири, бу — йирик ва ўта йирик корхоналар (корпорациялар)нинг вужудга келиши ва бундай корпорацияларда ишлайдиган кишилар ўз корхоналарига нафақат моддий, балки маънавий боғланиб ҳам қолаётганларидир. Ҳаёту-мамоти, фикру-зикри корхона раҳбарларининг кайфиятига боғланиб қолаётган қатламнинг тобора ўсиб бораётганидир.\nБундан фарқли ўлароқ ўз эрки ўзининг қўлида бўлган, реал воқеликка очиқ кўз билан қарайдиган, изланиш ва новация ҳаёт тарзига айланган мулкдорлар СИНФидан ташкил топган қатлам умуман бошқача манзарани ҳосил этади. Тадбиркорлик фаолияти юртининг тинч-тотувлиги билан бевосита боғлиқлигини билган мулкдор учун нафақат юрт тинчлиги, балки дунё тинчлиги тушунчаси ҳам асло бегона бўлмайди...\nМаълумки, ҳар қандай экин-текиннинг... чиқити бор. Бундай чиқит эса ҳайвонлар учун емишдир. Текин емишингиз бўлса, ҳайвон боқишни ногоҳ истаб қоласиз. Айтмоқчи бўлганим — чорвачилик, паррандачилик, балиқчилик ва ҳоказо «чиликлар» ўз-ўзидан, буйруқ ва фармойишларсиз ҳам, ривожга юз тутади шунда.\nАграр ислоҳот — тарих онларининг бирида ўзлигини йўқотиб қўйиб, оқибатда шаъни топталган халқимиз учун аввало ночор ҳолатидан чиқиб олиб, сўнг аввалги шаънини тиклаб олиш учун имконият.\nфаол қатлам стимул


Меҳнат муҳожирларидан нафақат уларнинг ватанлари, балки Россия ҳам бирдек манфаатдор | Interpress.uz\nБош саҳифаЯнгиликларЖаҳонМеҳнат муҳожирларидан нафақат уларнинг ватанлари, балки Россия ҳам бирдек манфаатдор\nМеҳнат муҳожирларидан нафақат уларнинг ватанлари, балки Россия ҳам бирдек манфаатдор\n11:57 | 23-12-2020\nБироқ, бу очиқ ҳақиқатни Москва ҳар доим ҳам тан олавермайди. Аксинча, Кремлдагилар, Думадаги сиёсатчилар мамлакат меҳнат бозоридаги ресурслар тақчиллигини бартараф этаётган Марказий Осиёдан келган меҳнат муҳожирларини турли сунъий чекловлар ва куракда турмас талаблар билан сиқиштирмасликка ҳаракат қилади. Айрим пайтларда иш ҳатто шу даражага борадики, Кремл Марказий Осиё давлатлари билан бирон масалада тил топишолмаса (аниқроғи, йўриғига сололмаса) ўша мамлакатга мансуб бегуноҳ меҳнат муҳожирларидан аламини олади. Рус сиёсатчилари ушбу минтақа меҳнат муҳожирлари учун Россия оилани тебратиш манбаи эканини бот-бот такрорлашдан чарчамагани ҳолда, мамлакатлари учун бу фуқаролар кўплаб соҳаларда етишмаётган ресурсларни тўлдириб келаётган арзон ишчи кучи эканини эътироф этишни “унутиб” қўядилар.\nКоронавирус пандемияси туфайли бу ҳақиқатни энди Москва очиқчасига тан оляпти. Жумладан, Россия Ички ишлар вазирлигининг маълум қилишича, 2020 йилда меҳнат муҳожирлари оқими хизмат кўрсатиш соҳасида 33,5 фоизни, уй-жой коммунал хўжалигида 25,8 фоизни ва қурилиш соҳасида 22,2 фоизни ташкил этган. Россия Қурувчилар миллий уюшмаси эса ишчилар етишмаслиги сабабли кўплаб объектларда қуриб фойдаланишга топшириш муддатлари кечикаётгани кузатилганини маълум қилди. Қурилиш вазирлиги вазиятни бартараф этиш учун иш берувчиларга мурожаат қилиб, хорижлик меҳнат муҳожирлари учун расмий иш тақдим этишни, уларнинг яшаш ва ишлашлари учун тўлақонли шароитлар яратиб беришга чақирди. Бироқ, қурилиш ширкатларининг атиги 36 фоизигина вазирликнинг тавсиясини амалга оширишга розилик билдирган.\nҚайд этилишича, хорижлик ишчилар сони ҳудудлар кесимида 20 дан 50 фоизгача қисқариб кетган. ИИВ ҳисоботига кўра ноябр ойида Россиядаги меҳнат муҳожирлари сони расман 1,798 нафарни ташкил этган. Ваҳоланки, ўтган йилда бу рақам 2,353 нафардан кўпроққа етган эди. Бугунги кунда меҳнат муҳожирлари етишмаслигидан энг кўп азият чекаётган ҳудудлар сифатида Москва шаҳри ва вилояти, Санкт-Петербург, Ленинград вилояти ҳамда Краснодар улкаси қайд этилган.\nҚурилиш соҳасида асосан пардозлаш, монолит конструкцияларни тиклаш ишларини бажариб келган муҳожир ишчиларга талаб ҳозирда жуда юқори. Бу соҳада кадрлар етишмаслиги Россия минтақаларида 50 фоизни ташкил этмоқда. Айниқса, Узоқ Шарқ, Волгабўйи ва Урал федерал округларида бу борадаги муаммо ўткирлигича қолмоқда. Натижада қурилиши 2018-2019 йилларда бошланган, аллақачон топширилиши керак бўлган объектларда ишлар халта бўлиб ётибди. Бунинг ортидан мамлакатда уй-жойлар қурилиши ҳажми 30 фоизга тушиб кетди.\nҚурилиш вазирлиги соҳадаги мавжуд аҳволдан келиб чиққан ҳолда ҳукуматдан соҳа учун сув ва ҳаводек зарур бўлаётган меҳнат муҳожирларининг мамлакатга келишларини соддалаштириш борасида чора-тадбир кўришни сўради. Вазирлик бу кетишда вазият янада жиддий тус олишини, агар биз қабул қилмасак, улар Европа давлатларига йўл олишади, деб ҳам огоҳлантирди. Аммо ҳозирча Мишустин раҳбарлигидаги ҳукуматдан жавоб бўлгани йўқ.\nМедалнинг иккинчи томони ҳам бор деганларидек, қурилиш ва талаб юқори бўлган соҳаларда иш кучи етишмаслиги туфайли меҳнат муҳожирларига тўланадиган ҳақ миқдори 2–2,5 каррага ошди. Бу, албатта, меҳнат уларга адолатлироқ иш ҳақи тўланишига имконият яратмоқда.\nҚурилиш ширкатлари, маҳаллий ҳокимиятлар иш кучи етишмаслиги билан боғлиқ муаммони бартараф этиш учун ишсиз туб аҳолини меҳнатга жалб этишга ҳаракат қилмоқда. Бироқ, бу йўл муаммонинг ечими эмаслиги Москва шаҳри мисолида кўриниб қолди. Хусусан, пойтахт мэри Сергей Собянин бош шаҳардаги уй-жой хўжалиги соҳасидаги ишчи етишмаслиги масаласи мамлакатнинг бошқа ҳудудларидаги бекорчи аҳолини жалб этиш орқали ҳал этамиз, деганди. Лекин гап гаплигича қолиб кетди, бу йўналишда бирон ижобий ўзгариш кузатилмади. Мисол учун, Москвада ноябр ойида 4000 нафар кўча тозаловчига эҳтиёж сезилган бўлса, декабрга келиб бу рақам 3693 нафарни ташкил этган. Биргина пойтахтнинг Таганск тумани учун 230 нафар шундай иши керак бўлгани ҳолда, икки ой давомида атиги бир нафар одам шу ишга олинган. Хуллас, ҳукумат меҳнат муҳожирлари етишмаётганини рўй-рост очиқламаётган бўлса-да, ҳақиқий аҳвол бу борадаги вазиятни кўзгудагидек акс эттириб турибди.


Нашр этилган: 22 феврал 2015, 18:16 | Кўришлар сони: 1658\nТелефон: +998(90) 946-28-85\nБосиб ўтилган масофа 35 000 км\nДвигателнинг тури 1.0л / 62лс / Бензин инжектор\nБошланғич тўлўв 3 500ш.б. Ҳар ой 550ш.б.\nБошланғич тўлўв 3 000ш.б. Ҳар ой 550ш.б.\nБошланғич тўлўв 5 000ш.б. Ҳар ой 779ш.б.\nБошланғич тўлўв 4 000ш.б. Ҳар ой 600ш.б.


09:47 / 02.01.2018\nБразилиянинг Гояс штатида жойлашган турмада исён кўтарилиши оқибатида 9 маҳбус ҳалок бўлди, 14 маҳбус яраланган. Бу ҳақда “Глобо” маълум қилди.\nSeap нашри маълумотларига кўра, исён икки қарама-қарши гуруҳ ўртасидаги зиддият сабаб бошланган. Маҳбуслар матрасларни ёқиб, ёнғин уюштиришган. Ҳалок бўлганларнинг кўпи ёнғинда ёниб кетган. Ҳозирда ҳалок бўлганлар шахсини ўрнатиш ишлари олиб борилмоқда. Текширув вақтида турмада иккита тўппонча ҳамда турли қўлбола пичоқлар топилган.\nШунингдек, исён вақтида 106 маҳбус қочиб кетган. Улардан 29 нафари ушланган, 77 маҳбус қидирилмоқда. Қочиб кетган яна 127 маҳбус вазият тинчлангандан кейин турмага қайтиб келган. Жароҳатланганларга тиббий ёрдам кўрсатилгач, улар яна турмага қайтарилганлар.\nБразилия Гояс штати\nBoeing Бразилиянинг Embraer'ини сотиб олмоқчи


Урганч Давлат Университетида қабул жараёни: шароитлар, муаммолар ва қулайликлар\n18:45 / 08.07.2019\n15 июнь кунидан бошлаб Ўзбекистоннинг барча олий таълим муассасаларида қабул комиссиялари ўз ишини бошлади.\nХусусан, Хоразм вилоятининг энг катта олийгоҳи Урганч Давлат Университети (УрДУ) ҳам абитуриентлар учун ўз эшикларини очди.\nБу йилдан бошлаб қабул жараёнига бир қатор ўзгартириш ва қўшимчалар киритилди. Энди абитуриентлар паспорт (агар у йўқ бўлса 09-форма ёки туғилганлик гувоҳномаси), шаҳодатнома (иловаси билан) ёки коллеж дипломи, мабодо имтиёзи бўлса уни тасдиқловчи ҳужжатни тақдим қилган ҳолда, фанлар блоки бир хил бўлган учта йўналишни танлаш имкониятига эга бўлишди (касбий (ижодий) имтиҳон топширадиганлар бундан мустасно. Улар фақат 1та йўналишни танлай оладилар). Ҳужжатларни топшириш мактаб ёки коллежни 2019 йилда тугатганлар учун бепул, ўтган йилларда тугатганлар учун эса пуллик – 101 365 сўмга тенг.\nҚабул жараёнининг сўнгги ҳафтаси бошлангани ва у қизғин паллага киргани муносабати билан Урганч Давлат Университетига бориб, жараённинг қандай кетаётгани, абитуриентлар ва ота-оналарга яратилган шароит ва қулайликларни ўрганишга жазм қилдик.\n2019/20 ўқув йилида Урганч Давлат Университетига бакалавриатнинг кундузги таълим шакли бўйича жами 2770 талаба, бакалавриатнинг сиртқи таълим шакли бўйича жами 890 талаба, магистрлар тайёрлаш бўйича 135 талаба қабул қилиниши режалаштирилмоқда.\nҲужжатларни қабул қилиш жараёни УрДУ ўқув ва маъмурий биноларида мутахассисликлар бўйича эмас, балки шаҳарлар ва туманлар бўйича ташкил қилинган. Яъни абитуриентлар қайси йўналишни танлашидан қатъий назар, ўз тумани бўйича ҳужжат топширишига тўғри келади.\nҲужжатларни қабул қилиш жараёнини ўрганиб, шароитлар турлича эканини аниқладик.\nМасалан, Ҳазорасп ва Янгиариқ тумани абитуриентларидан ҳужжатларни қабул қилиш жараёни Тарих факультети биносининг йўлагида ташкил қилинган. Ваҳоланки, йўлакнинг икки томонидаги катта аудитория бўш турибди. Натижада, куннинг иссиғида йўлак жуда дим ҳолатга келган, нафас олиш оғир бўлган даражада исиб кетган. Бу эса ходимлар, абитуриентлар ва ота-оналар учун жуда ноқулай вазиятни юзага келтирган.\nБоғот тумани абитуриентларидан ҳужжатни қабул қилиш жараёни Жисмоний маданият факультети биносининг фойесида ташкил қилинган. Бевосита ҳужжат топшириш жараёнидаги шароитга эътироз йўқ. Аммо бинога кираверишда катта навбат туфайли тиқилинч юзага келган, жуда иссиқ об-ҳаво шароитида абитуриентлар ва ота-оналар учун бу шароит оғир.\nХива ва Ҳонқа тумани, шунингдек бошқа вилоятлардан келган абитуриентлар Жисмоний маданият факультетининг спортзалида ҳужжат топширмоқда. Бу ерда тахминан 300га яқин абитуриент ва ота-оналар жуда иссиқ ва дим бўлган оғир шароитда навбатда туришибди. Қайд қилиш жоизки, вазиятни ўрганиш жараёнида баъзи ходимлар бу жойда суратга олиш мумкин эмаслигини таъкидлаб, тўсқинлик қилишга ҳам уриниб кўришди. Абитуриентлардан ҳужжатларни қабул қилиш жараёни улар учун давлат сири шекилли. Эътибор қилмадик, бундай оғир меҳнат шароитида ҳамманинг ҳам асаби дош беравермайди деб ўйладик.\nГурлан тумани абитуриентларидан ҳужжат қабул қилиш жараёни УрДУ асосий биносида бирмунча яхши ташкил қилинган. Оператор ходимларнинг устида катта навбатлар йўқ. Аммо йўлакда навбат кутиб турганларнинг иссиқ ва дим ҳавода қийналиб кетишганини гувоҳи бўлдик.\nУрганч тумани абитуриентларидан ҳужжат қабул қилиш жараёни ҳам УрДУ асосий биносида ташкил қилинган. Бу ерда оператор ходимлар бемалол ишламоқда. Абитуриентлар сони нисбатан кам, навбатлар катта эмас.\nҚўшкўпир тумани абитуриентларидан ҳужжатлар УрДУ асосий биносининг катта аудиториясида қабул қилинмоқда. Навбатлар катта бўлса-да, аудиторияда ҳаво алмашиши меъёрда, иссиқ ва дим эмас.\nУрганч шаҳрининг абитуриентлари ҳужжатларни УрДУ асосий биносининг катта фойесида топширишмоқда. Шаҳар аҳолисининг сони кўплиги туфайли, табиийки, бу ерда навбатлар катта, иш ҳам қизғин эканини кузатиш мумкин.\nҚайд қилиш жоизки, УрДУ қабул комиссияси томонидан ҳужжатларни топшириш жараёнидаги хатоларни таҳрирлаш хонаси ҳам ташкил қилинган. Аслида абитуриент ҳужжатни топширганидан сўнг паспорт маълумотлари, йўналиши, тест топшириш манзили тизимга хато киритилганини билиб қолса, 30 дақиқа ичида оператор олдида таҳрирлатиб олиши мумкин. Агар хатони уйига борганидан сўнг аниқласа ёки танлаган йўналишини ўзгартирмоқчи бўлса, хатоларни таҳрирлаш хонасига ариза билан мурожаат қилиши ва маълумотларни ўзгартириб олиш имкониятига эга.\nУрДУ қабул комиссияси қошида абитуриентларга турли масалаларда маслаҳат берадиган, таълим йўналишлари, бошқа шаҳарлардаги олийгоҳлар, имтиёзлар бўйича маълумот берадиган ахборот маслаҳат маркази ҳам ташкил қилинган. Абитуриентлар бевосита марказ ходимларига мурожаат қилган ҳолда ёки телефон (+998622246617, +998622246618, +998622246619, +998622246635, +998622246605) орқали ўзларини қизиқтирган саволларга жавоб олиши мумкин.\nЯнги тартибга кўра, мактаб ёки коллежни ўтган йилларда тугатган абитуриентлар ҳужжат топшириш жараёнида 101 365 сўм миқдоридаги тўловни амалга ошириши шарт. Қайд қилиш жоизки, УрДУ биносида фақат Халқбанкининг битта кассаси ишлаб турибди. Олийгоҳга энг яқин банккача бўлган масофа тахминан 2 километрни ташкил қилишини инобатга оладиган бўлсак, фикримизча бу етарли эмас.\nУрДУ ҳудудида абитуриентлар ва уларнинг ота-оналарига дам олиш ва овқатланиш учун ошхона биноси ажратилган.\nВазиятни ўрганиш жараёнида мактаб ва коллежни ўтган йиллари тугатган абитуриентларнинг ҳужжатларини Давлат Тест Маркази сайтига киритишда муаммолар юз берди. Тизимга маълумот киритишнинг, ундан тўлов квитанцияси – инвойсни чиқариб олишнинг имкони бўлмай қолди.\nНатижада, кўплаб абитуриентлар тўловни амалга оширолмасдан, узоқ кутиб қолишди. Бундан ташқари, баъзи операторлар тизимда юз берган хатоликлар туфайли, абитуриент маълумотларини такроран киритишга мажбур бўлган ҳолатларга ҳам гувоҳ бўлдик. Бу эса шундоғам иссиқ ва дим об-ҳаво шароитида ҳужжат топшираётганларда норозилик кайфиятини уйғотди, асабийлашиш ҳолатларини келтириб чиқарди.\nУрганч Давлат Университетидаги қабул жараёни, унинг муаммолари ҳақида Қабул комиссияси масъул котиби Жуманазар Рўзимовдан изоҳ олдик.\n«Урганч Давлат Университетида ҳужжат топшириш жараёни қизғин паллага кирди. Бугун, 8 июль куни ҳужжат топшириш истагида бўлганлар сонининг бошқа кунларга нисбатан ҳаддан зиёд ошганини кўряпмиз. Ҳужжат топшириш жараёнининг якунланишига 1 ҳафта қолганини инобатга оладиган бўлсак, бу табиий ҳол.\nБу йил ҳужжатларни қабул қилиш жараёнини туманлар кесимида ташкил қилишга қарор қилдик. Чунки мутахассисликлар сони жуда ҳам кўп. Шу туфайли, ўтган 5 йилда топширилган ҳужжатлар сонини таҳлил қилиб, туманлар кесимида ҳужжат қабул қилувчи 11та нуқтани ташкил қилдик. Тўғри, баъзи жойда навбатлар жуда кўп, баъзи жойларда камроқ. Шуларни инобатга олиб, бу жойларни қайта ташкил қилишни режалаштириб кўрамиз.\nҲужжат топширувчилар сонининг кескин кўпайиши туфайли ДТМ сайтига юклама ошган. Шунинг учун ҳам тизим яхши ишламаяпти, квитанция – инвойс чиқариб олишнинг имкони бўлмаяпти, бу ҳақда ДТМ маъмуриятига хабар берганмиз.\nБанкнинг касса шоҳобчаларини ташкил қилиш бўйича бир неча банкларга таклиф жўнатган эдик. Аммо фақат Халқ банки рози бўлди. Ҳозирги вақтда битта касса ишлаяпти», - деди Жуманазар Рўзимов.\nМуҳтарам абитуриентлар, шу ўринда Урганч Давлат Университетига ҳужжат топшириш билан боғлиқ муҳим маълумотларга эътиборингизни қаратамиз. Олий ўқув юртларига ҳужжатлар олий таълим муассасалари қабул комиссиялари томонидан 15 июлгача қабул қилинади. Урганч Давлат Университетида ҳужжатлар ҳар куни соат 8-00дан кечки 20-00гача қабул қилинмоқда. Соат 13-00дан 14-00гача тушлик учун танаффус эканини инобатга олинг, бу вақтда ДТМ сайти ҳужжатларни қабул қилмайди.\nМактаб ва коллежни ўтган йили тамомлаган абитуриентлардан шанба ва якшанба кунлари ҳужжат қабул қилишда муаммолар бор. Чунки бу кунлари банклар ишламайди, кассалар орқали тўловни амалга оширишнинг имкони йўқ. Бу муаммонинг яқин шанба ва якшанба кунигача ҳал қилиниши номаълум. Шу туфайли ҳужжат топширишни дам олиш кунларигача кечиктирмаганингиз маъқул.\nУрганч Давлат Университетига ҳужжат топшириш билан боғлиқ бўлган ҳар қандай савол бўйича ахборот маслаҳат марказига бевосита мурожаат этишингиз ёки қўнғироқ қилишингиз мумкин. Телефон рақамларини юқорида келтирганмиз.\n#Урганч Давлат Университети\nХотин-қизларнинг ОТМга ажратилган қўшимча грант асосидаги қабул танловида иштироки учун тавсияномалар бериш тартиби очиқланди\n13:08 / 13.03.2020\nАйрим абитуриентлар ижодий имтиҳон билан биргаликда мажбурий учта фандан тест топширади\n20:20 / 10.03.2020