Tuesday 18th November, 2014 – The National Assembly of Seychelles\nHome » Verbatim » Verbatim -- Third Term 2014 » Tuesday 18th November, 2014\nTuesday 18thNovember, 2014\nThe Assembly met at 9:00am\nBonzour tou bann Manm Onorab, bonzour Minis ek son delegasyon, tou bann ki pe ekout nou dan lakour, bonzour. Ozordi avek nou , nou annan Minis pour Zafer Etranzer, Msye Jean-Paul Adam ki pe vin reponn plizyer kestyon konsernan son Minister. E nou pou komans avek kestyon 190 par Onorab Maria Payet-Marie. Onorab.\nMersi Mr Speaker, bonzour Mr Speaker, Minis ou delegasyon e tou Manm Koleg Onorab. Eski Minis responsab pour Zafer Etranzer i kapab enform nou Lasanble, si dan bann diskisyon ou Lakor avek bann pei kot Seselwa i bezwen Visa pou antre, si i annan plan pou reviz pri ou retir konpletman pri ki en Seselwa i bezwen peye anver en Visa medikal. Mersi.\nMersi bokou. Bonzour Mr Speaker, tou bann Manm Onorab, tou dimoun alekout dan lakour. Mersi pou sa kestyon. Lo kote nou stratezi koman Gouvernman, nou’n pran li en priyorite ki negosyasyon bann Lakor abolisyon Visa i en priyorite dan tou nou demars ki nou fer avek tou pei avek ki nou annan rekasyon bilateral. Annefe i premye pwen lo azanda dan sak negosyasyon ki nou fer.\nNou touzour pran en lapros pou nou ganny en Visa free agreement. Savedir en lagreman ki permet nou sitwayen annan akse avek sa pei san okenn Visa. Ki se swa pou en vizit lwazir, ki se swa pou en vizit medikal oubyen lezot rezon. Vizit fanmiy, Konferans eksetera. Me i vre ki nou bezwen rekonnet ki tou pei souvren e tou pei depann lo zot Lalwa dan zot pei. E sa bann Lalwa i depan ankor lo bann Parlman dan sa bann pei. E serten pei zot annan en politik ki zot aplik Visa, zot aplik li pou plizyer rezon. Parfwa zot frontyer i pa net, i pa en landrwa fasil. Alor zot fer sir ki i annan Visa koman en sours kontrol. I annan serten pei kot Visa i en sours reveni osi.\nDan bann ka kot nou pa kapab ganny en full Visa Waiver Agreement, nou osi parfwa diskit bann mezir fasilitasyon ki nou kapab fer avek serten pei. Par egzanp nou’n fer li resaman avek Leta Ini, kot bann dimoun ki pe al pou biznes i kapab ganny fasilitasyon kot i konsern zot laplikasyon pou Visa. Menm si pou nou ganny en Visa waiver, Gouvernman Ameriken in dir nou klerman ki aktyelman sa i pa posib. Me avek tou pei nou pe fer sa demars.\nKot i konsern Visa medikal spesifikman, mon konnen laplipar Seselwa, souvan si nou al lo en vizit medikal, enn bann pei kle dan sa sans se Lenn. E Lenn i en pei avek ki nou bann Lopital nou annan diferan Lakor. Alor bokou nou bann sitwayen i bezwen al laba e Lenn i aplik en Visa pou tou kalite vwayaz ki zot fer. Me pri i diferan depandan lo ki bi sa vwayaz. E pri pou Visa medikal mon krwar, definitivman tou Seselwa i dir i tro bokou. Me parey mon’n dir nou bezwen travay avek en pei, travay avek sa Parlman e respkete ki sa pei i annan son prosedir.\nNou’n toultan met sa pwen. Par egzanp si mon pran Gouvernman Lenn. Nou’n touzour met sa pwen a zot latansyon. Dernyenman nou’n fer li avek lakredikasyon nouvo High Commissioner. Me nou’n osi fer li dan Joint Commission ki nou’n fer avek Lenn, mwan Me, sa lannen. Alor i bann pwen ki nou kontinnyen met devan. Me parey mon’n dir, laplipar pei letan zot pe antre dan bann negosyasyon pou abolisyon Visa, zot bezwen osi gard antet ki sa desizyon zot pou pran vizavi Sesel. Ki reperkisyon i annan lo lezot pei.\nAlors Sesel nou touzour pran sa lapros resiposite. Nou, nou pa aplik Visa e nou demann bann lekoz pei pou konsider sa koman en rezon pou osi kapab ofer nou parey nou ofer zot. Me parey mon’n dir i annan plizyer lezot rezon ki diferan pei parfwa zot pa kapab fer li a sa moman.\nMr Speaker, mon krwar lo kote Visa nou stratezi pe marse, akoz se nou pei dan Lafrik ki annan plis lagreman Visa dan lemonn. Se nou ki annan pli bon passport. Passport, si mon kapab servi sa tenm. Passport pli for dan Lafik. E menm nou annan en passport ki mon kapab dir pli ganny apresye, ki menm bokou pei Eropeen e nou annan Lagreman avek serten pei ki bokou lezot pei napa. Lagreman ki nou’n sinnyen avek Lasin. I annan zis 2 pei omonn ki annan en Lagreman non-Visa avek Lasin e nou, nou enn parmi sa 2 pei.\nAlor koman nou stratezi nou pe kontinnyen pran sa lapros e nou pe kontinnyen osi kot i annan bann destinasyon sirtou ki Seselwa i kontan vwayaz, swa pou rezon medikal, pou fer shopping, pou lwazir eksetera. Nou met sa koman bann priyorite e i permet mwan dir osi ki avek UAE. Sa osi i en negosyasyon kot nou pe fer progre, nou dan en leta tre avanse dan nou negosyasyon. E mon espekte Mr Speaker, ki nou pou kapab ganny rezolisyon prosennman. E mon remersye tou bann Manm Lasanble pou osi zot travay ki zot fer a sa legar. Akoz dan tou sa bann pei, sa bann Lakor Visa i pas dan bann Parlman toufason. Alor i en travay konzwent ki Minister zafer Etranze i fer avek bann Parlmanter, avek tou dimoun pou nou kapab fer sir ki mesaz i pase. E parey mon’n dir, mon santi ki nou stratezi pe marse. Mersi Mr Speaker.\nMon napa siplemanter, mersi.\nMr Speaker mersi. Mr Speaker, etandonnen konplikasyon parfwa ki en edividi i pas ladan pou resevwar Visa anzeneral. Eski Minis i kapab enform sa Lasanble si dan son Minister i annan, ouswa si pou dan plan son Minister pou dedye en zofisye pou ede asiste e fasilit prosesis Visa pou bann Seselwa ki pe al fer en trete medikal. Mersi.\nMersi bokou Onorab pou sa kestyon. Mon krwar ki lo kote nou Minister nou’n fer li en priyorite pou nou ranforsi nou seksyon konsiler ki travay lo bann kestyon Visa dan son totalite. Pa zis bann Visa medikal, me osi bann leozt. Nou napa malerezman ase staff pou nou kapab dir mon annan en staff zis pou Visa medikal. Me nou annan en group anplwaye, zofisye dan mon Minister ki tre dedye anver zot travay, mon krwar zot fer bokou zefor pou donn sa meyer servis posib. Tout an rekonesan ki zot desizyon pa avek zot. Zot la pou sey fasilit kominikasyon, pou pas mesaz, pou kapab ede transmet lenformasyon dan landrwa kot fodre ale. Me nou bezwen rapel ki mon Minister, kot i konsern Visa. Se pa nou bann staff ki pran desizyon, nou sey gid bann manm piblik otan ki posib. Nou osi gid piblik lo zot responsabilite. Akoz bokou bann problenm ki arive parfwa lo bann kestyon Visa. Se osi, mon kapab dir en serten mank latansyon, dimoun ki passport napa sa 6mwan. Zot passport napa – son expiry date i tro kourt, oubyen ki zot pa’n regard byen dat zot tiket ki zot pe extend zot sezour laba pli lontan ki sa pei i permet.\nAlor i annan serten sa bann kestyon ki vini. Nou staff i sey zot mye dan bann sirkonstans e nou osi travay avek bann Lanbasad, bann pei konsernen e avek, si nou pe koz lo Visa medikal. Nou kontan ki isi nou annan Okomiser Lenn, ki mon krwar osi i fer bokou zefor pou sey fasilite letan i annan problenm. Me i pa vedir ki napa problem ditou. E mwan mon ti a zis kontan remersye mon staff ki fer bokou zefor. Me i touzour annan posibilite amelyorasyon. E sertennman nou pou kontinyen ranforsi, akoz vi ki Seselwa pe voyaz deplizanpli. Nou pe kontinnyen, nou bi se kontinnyen ranforsi sa seksyon konsiler. E mon krwar i annan bokou linisyativ ki zot pou vwar sorti dan nou Minister, kot nou pou donn plis lenformasyon avek piblik lo lafason ki nou kapab donn plis lenformasyon, donn plis gidans e donn plis sipor. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, mersi. Mr Speaker, eski Minis i kapab dir avek nou Lasanble, byensir pep Seselwa osi. Kwa ki pe fer li pran tou sa letan pou nou kapab annan, konklir sa Lakor Visa avek UAE? Eski serten issue teknik, oubyen keksoz ki annan pou fer avek son Minister oubyen, kwa konmsi ki pe fer li tarde, pran tou sa letan koumsa? Mersi.\nMersi bokou Onorab. Mon krwar ki sa kestyon i enn ki tre pertinan e mon ti ava dir ki sak pei i annan son spesifisite e byensir letan nou, nou pe negosye avek en lot pei, nou bezwen pran kont sa spesifisite sa pei. Zis pou montre en pti pe sa, akoz i kapab pran letan, akoz diferan desizyon parfwa i vin lo diferan Lotorite.\nEn dimoun in deza demann mwan, akoz ki nou sinny bann Lakor egzanpsyon Visa pou passport dipolmatik ek ofisyel avan ki nou fer pou tou passport par egzanp. Sa i en rezon senp. Akoz dan laplipar pei sa desizyon ki baze lo passport diplomatik ek ofisyel i baze dan Minister Zafer Etranzer. Savedir en Minister Zafer Etranzer i koz avek en lot Minister Zafer Etranzer, nou ariv lo en baz en Lakor e nou kapab sinnyen.\nMe kot i konsern sa Visa pou en pei antye. Sak pei parey mon’n dir i diferan. Dan UAE spesifikman ki ou’n nonmen, zot annan en Konsey Deta ki regard sa bann kestyon. E nou ava rapel ki UAE annefe i 7 Leta ki fer 1. I annan 7 Emirates, i annan 7 diferan Emirates ki fer 1. E Abu Dhabi i dan en pozisyon, Abu Dhabi i sa emira prensipal, i dan en pozisyon mon kapab dir leadership. akoz toultan Prezidan UAE annantye se Lerwa Abu Dhabi. Ok. Me lo serten dosye par egzanp Zafer Etern, i bezwen annan en Lagreman ant tou le 7. E sa i pa zis en kestyon i lev en telefonn pou li call sa lot emira. I bezwen ganny negosye dan sa Konsey Deta kot tou le 7 i reini e zot pran en desizyon formel. Alors sa spesifisite lo plan politik mon kapab dir, ki politik entern sa pei.\nApre lo plan teknik wi, i annan bokou, sirtou avek UAE kot zot annan en sistenm tre avanse laba, ki konpletman elektronik e ki nou, nou’n bezwen kontinnyelman montre zot kimannyer nou, nou sistenm i enplimante ki kapab konpatib avek zot, avek zot sistenm. Oubyen dan bann sityasyon kot i pa konpatib ki zot kapab fer serten legzanpsyon e met sa bann egzanpsyon dan son sistenm.\nAlors larepons Mr Speaker, se i en pti pe toulede. I annan en spesifisite dan lafason ki Gouvernman UAE i ganny met ansanm e osi i annan bann kestyon teknik. Me mon ti a kontan dir Mr Speaker, ki Prezidan Michel a sak loportinite in met sa koman pwen nimero 1 e in dir avek Gouvernman UAE poudir sa i en priyorite pou pep Seselwa. E mon annan tou konfyans Mr Speaker, ki nou pou kapab finaliz sa Lakor prosennman. Mon apresye ki tou bann Manm Lasanble i kontinnyen lev sa kestyon, akoz i reprezant en priyorite pou pep Seselwa e mon kapab donn lasirans Mr Speaker ki mon konnen ki Prezidan Michel, Gouvernman e osi nou Minister pe fer sir ki sa i en kestyon ki ganny adrese. Mersi.\nKestyon 191, Onorab Derek Samson.\nMersi Mr Speaker. Bonzour, bonzour tou dimoun. Mr Speaker, eski Minis responsab pour Zafer Etranzer i kapab donn nou Lasanble en revi lo bann Lakor Nasyon Ini ki Sesel pa ankor sinnyen e bann rezon akoz? Mersi.\nMersi Onorab. Mr Speaker, tou bann Manm Onorab, annefe i annan lalis tou bann Trete ki Sesel pa’n sinnyen, i ase long e si ou permet, mon ava soumet en lalis avek Sektretaryat Lasanble Nasyonal pou latansyon tou bann lezot Manm e osi nou kapab fer li piblik dan en fason ki zot ava gid mwan e pour ki tou dimoun i okouran sa bann diferan Konvansyon. Me mon ti a kontan note ki tou Konvansyon i pa en lobligasyon ki tou pei i sinny tou Konvansyon.\nPar egzanp mon krwar Mr Speaker, tou dimoun ava dakor avek mwan ki koman nou koman en pti leta zil antoure avek lanmer, en Konvansyon lo proteksyon bann lak i napa en gran lenportans spesifik pou nou. Oubyen Konvansyon kot i konsern dezer, ankor i napa en gran lenportans pou nou.\nAlor dan travay Nasyon Ini i annan en kantite diferan Konvansyon, ki kouver, mon kapab dir preski tou eleman relasyon enternasyonal e osi bann kestyon nasyonal dan diferan pei. Bokou sa bann Konvansyon e petet mon ti a dir menm la lamazorite sa bann Konvansyon i pa neseserman aplik pou Sesel. E i annan en kantite Lorganizasyon osi ki pa neseserman direkteman afilye avek Nasyon Ini. Me ki deside depoz son Konvansyon avek Sekretaryat Nasyon Ini. E i annan osi bokou Konvansyon avek bann Lorganizasyon desantralize Nasyon Ini. Par egzanp i annan 39 Konvansyon ek Protokol ki baz Lae. Laoland kot i konsern Lalwa prive enternasyonal. Alor i annan en kantite sa bann diferan Konvansyon Mr Speaker, ki konsern Nasyon Ini, me i pa toultan konsern Sesel.\nMe Sesel nou stratezi anver adopte bann diferan Konvansyon, premyerman i baze lo ki lentere Sesel? Sa i premye kestyon ki nou demann nou lekor. Ki lentere Sesel vizavi sa bann Konvansyon ? E osi ki prensip par egzanp ki nou, nou’n adopted dan nou Konstitisyon? Non Konstitisyon Mr Speaker, i enn ki tre progresif. I enn ki mon kapab dir i pran laplipar, sirtou kot i konsern drwa imen, i pran laplipar bann prensip debaz ki egziste dan bann Konvansyon Nasyon Ini, kot i konsern drwa imen. E i dan nou Konstitisyon, i dan nou Lalwa siprenm Sesel e nou fer li en priyorite pou nou regard bann Konvansyon kot i konsern drwa imen. Par egzanp Sesel nou’n sinny 8 lo sa 9 Konvansyon kot i konsern drwa imen. Nou osi met lenportans lo bokou bann Konvansyon kot i konsern lanvironnman. Par egzanp akoz sa i bann kestyon ki annan bokou lenportans pou nou.\nMe osi avan nou regard. Alor apre ki nou’n regard sa lentere nasyonal. Nou osi bezwen regard son laplikasyon vizavi nou Lalwa entern. Akoz serten Konvansyon in ganny drafte avek en serten konteks. Kot petet nou kapasite nasyonal i fer ki i pa neseserman ideal pou nou adopte sa Konvansyon dan son laform ki i ete. I pa vedir ki nou pa kapab ankonformite avek sa Konvansyon. Me ki petet nou, nou pou adopte en stratezi pou travay avek sa Konvansyon san adopte li akoz son bann lobligasyon, dizon i pa an konformite avek nou Lalwa nasyonal e i pli senp pou nou adopte bann prensip atraver par egzanp bann Lalwa domestik ki plito adopte sa Konvansyon.\nMr Speaker, i osi enportan letan nou’n adopte Konvansyon pou regard ki son lenplikasyon finansye. Akoz bokou bann Konvansyon i osi demande ki i annan bann kontribisyon ki ganny fer. Nou en pti pei. Nou pa kapab zis sinny Konvansyon e apre pey det plitar. Nou bezwen avan ki nou sinnyen pran an kont tousala e vi ki nou en pti pei me nou annan sanmenm responsabilite ki en gran pei, akoz tou manm Nasyon Ini i egal. Nou bezwen fer sir ki nou fer sa travay dan en fason sistematik.\nMon ti a kontan eksprim mon lapresiasyon pou Lasanble, akoz zot osi en mayon kle dan sa prosesis kot i konsern bann Konvansyon, akoz dan bann travay ki nou fer pou adopte Konvansyon, Gouvernman i annan sa travay pou fer pou byensir regarde, benefis, ki benefis sa bann Konvansyon. Kapab sinny sa bann Konvansyon, apre i vin kot Lasanble Nasyonal pou raktifikasyon.\nMon ti a sinyale ki prosennman Arms Trade Treaty, en Trete ki nou’n sinnyen pou vin devan Lasanble pou ratifye. E mon ti a kontan remersi Lasanble ki’n osi resaman ratifye Minamata Convention of Mercury ki osi en Konvansyon tre enportan pou nou vi enportans lanmer pou nou pei.\nMersi Mr Speaker, mon krwar mon’n kapab adres sa kestyon en pti pe dan en fason zeneral. E parey mon’n dir nou ava soumet sa lalis konplet, tou bann Konvansyon ki egziste me ki Sesel pourlemoman pa ankor sinnyen, menm si sa pa en lobligasyon pou Sesel. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker mon ti a kontan demann Minis si i kapab dir nou, si Sesel i annan en Polisi lo peryod letan ki nou pran pou enplimant sa bann Konvansyon. E si i santi nou annan sifizaman kapasite imen, oubyen bann lezot kapasite teknik pou enplimant bann Konvansyon ki ordinerman Sesel i komet son lekor avek. Mersi bokou.\nMersi Onorab. Petet mon a pran dezyenm parti sa kestyon avan kot i konsern resours imen. Mon krwar sa i en pwen ki tou bann pti leta zil nou fer sorti a sak loportinite ki vini. Se ki malerezman bann kad kot i konsern Konvansyon. Bann kad zeneral bann diferan Konvansyon enternasyonal i pa vreman adapte pou bann pti leta zil. E i parfwa, i ganny fer avek resours bann gran pei antet. Kot zot kapab dedye bokou Avoka, bokou ekspert pou adres sa bann diferan kestyon. E nou bann pti leta zil, souvan se sa menm dimoun ki bezwen fer tou Konvansyon. E se ase rar kot nou annan bann ekspert spesyalize dan sa Sekter. Sesel nou annan serten lavantaz dan serten Sekter. Par egzanp dan lanvironnman nou annan plizyer eksper ki menm dan sa Sekter zot bann referans e sa i en lasans pour nou . E se poursa par egzanp lo kote bann Konvansyon lanvironnman souvan nou fer byen e nou kapab fer li dan en fason sistematik e nou kapab osi fer sir ki nou azour avek nou bann lobligasyon. Lo bann lezot Konvansyon parfwa nou bezwen rod bann eksper aletranze. Nou resevwar bokou led avek bann Lorganizasyon tel ki Commonwealth e sa i en keksoz ki tre apresye. E i enportan, e en keksoz ki nou pe kontinnyen demande se ki bann pti pei i ganny plis led kot i konsern resours imen e kapasit teknik pou aplik sa bann diferan Konvansyon.\nKot i konsern peryod letan, i pa fezab vizavi nou kontrent imen pou nou kapab definir dan en fason fix en peryod letan pou nou adopte bann Konvansyon e ratifye zot. E nou tou nou ti ava swete ki i pli vit. Anmenmtan koman en pti pei nou annan bokou fleksibilite, e si ou regard nou rikord ant sinnyatir e ratifikasyon. Sesel nou menm an avans par rapor a bokou bann gran pei, akoz mon krwar nou annan en serten lefikasite e parey mon’n osi bokou nou ban Lalwa i deza an konformite avek bann Konvansyon enternasyonal. E si pou regard, parfwa i kapab pran nou 1an, 1an edmi. Me i annan lezot pei ki zot kapab ant sinnyatir en Konvansyon ek son raktifikasyon i kapab 5an, 6an, menm plis. E alor menm si nou ti avan swete i pli vit, nou ti ava swete annan plis resours pou fer li. Mon krwar si ou regard nou rikord e nou bench mark li parey nou dir avek bann leozt pei, enm bann pei devlopman, menm bann pei devlope eskize. Nou ti a dir ki Sesel i ase byen pase. Mersi Mr Speaker, mersi Onorab.\nKestyon 192, dan labsans Onorab Fideria mon’n ganny advise ki Onorab Vidot ki pou demann sa kestyon. Onorab.\nMersi, bonzour Mr Speaker. Bonzour tou dimoun ki alekout. Mr Speaker, kestyon Onorab Fideria, Manm Elekte pour Les Mamelles i lir koumsa. Eski Minis i kapab enform sa Lasanble ki plan son Minister pou fasilit bann graduate e post graduate pou ganny akse ek pos dan bann Lorganizasyon Enternasyonal. Mersi bokou.\nMersi Onorab. Tou dabor mon ti a dir i en politik kle nou Gouvernman e Minister Zafer Etranzer pou nou siport otan ki posib, kandidatir Seselwa dan bann Lorganizasyon Enternasyonal. Nou fyer ki dan plizyer Lorganizasyon, World Bank, Nasyon Ini nou annan bann Seselwa ki o plase e zot fer nou paviyon flot tre o e nou tou nou fyer ler nou vwar zot dan sa bann diferan pozisyon. Nou osi swete ki annan plis alavenir, akoz dan serten Lorganizasyon nou sou reprezante. Menm mon ti a dir dan bann Lorganizasyon rezyonnal tel ki SADC ek COMESA. Nou ganny rapel poudir ki Sesel napa ase reprezantasyon par rapor avek nou quota. Akoz sa i bann Lorganizasyon ki fonksyonn lo quota.\nAlor nou Minister, nou sey fer li sistematikman ki nou fer bann piblisite dan media lekol e nou osi siport okenn demars Seselwa ki pe rod pos dan sa bann Lorganizasyon. E mon ti a kontan dir ki i annan serten diferans parfwa dan lapros akoz i annan serten bann pos ki apel bann pos konpetitiv. Savedir ki sipor Gouvernman pou sa kandidatir i senbolik. Napa en kanpanny pou fer an faver sa kandida akoz desizyon i ganny fer baze lo en interview e sa desizyon i ganny pran lo lafors sa kandidattir endividyel e sa i sirtou lo bann pos mon kapab dir sa ki nou apel bann entry level post. Bann pos kot bann dimoun in graduate, zot annan en 4an, 5an leksperyans e zot pe antre dan en Lorganizasyon pou enternasyonal pou la premyer fwa. Alors sa i pa bann kandidatatir, i pa dan bann kanditatir eleksyon. Pou bann kandidatir eleksyon kot i depan lo sipor bann pei manm e bann pei kle, nou Minister nou fer bann kanpany a lenteryer sa bann Lorganizasyon vizavi bann lezot pei pou siport nou kandidatir. Dan bann ka koumsa i beynsir en pti pe pli difisil. E souvandfwa i annan bann gro pei ki met zot kandida an avans e i difisil pou bann pti pei kapab antre. Me serten Lorganizasyon i annan bann prensip lapartaz kot i annan bann posibilite ki nou kapab ganny sa bann kandidatir. E si i annan okenn Seselwa ki enterese mon ti ava konsey zot pran kontak avek nou Minister e nou ava gid zot san ezitasyon.\nZis pou dir osi Mr Speaker, akoz mon krwar i annan osi pa mal graduates ki’n fer bann demars pou zot antre direkteman dan bann Lorganizasyon Enternasyonal, e sa osi nou toutafe pare pou siporte. Me mon krwar i enportan ki nou sitwayen i konsyan ki laplipar ditan si ou pe antre direkteman dan en Lorganizasyon Enternasyonal letan ou fek graduate, letan ou fek fini Liniversite ou al direkteman, normalman zot pran ou koman en intern e sa i vedir ki ou pa pou forseman ganny en saler ki, parfwa ou pa pou ganny en saler ditou. Parfwa saler pa pou tre o. Pli bon stratezi pou antre dan en Lorganizasyon Enternasyonal se annefe pou travay dan en Departman ki konsernen, par egzanp Sesel. I kapab menm dan Sekter Prive. Annan leksperyans 3an a 5an. E sa i sa bon bagaz ki donn ou sa posibilite pou antre dan sa ki zot apel bann Entry Level Post dan Nasyon Ini oubyen dan bann lezot Lorganizasyon.\nE mon krwar laplipar Seselwa, ki nou vwar dan bann pozisyon enternasyonal zot in swiv sa parkour. Kot zot in fer 3an, 5an dan Servis Pibik Sesel oubyen dan Sekter Prive e apre zot in fer bann laplikasyon avek bann Lorganizasyon Enternasyonal. Mersi Onorab, mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, eski Minis i kapab dir nou dan ki domenn letid ki plizoumwen bann graduates i ganny swazir pou al dan bann Lorganizasyon Enternsasyonal i bezwen study ladan? Sa enn.\nE eski ki pli o nivo pos ki en Seselwa pe okipe ozordi dan en Lorgzanizasyon Enternasyonal? E ki fason nou pou ankouraz plis bann zenn pou pran sa bann pos ki enpe pli o dan sa bann Lorganizasyon. Mersi bokou.\nMersi bokou pou sa kestyon. Kot i konsern ki Seselwa ki dan bann pos pli o, i difisil pou mwan dir absoliman. Akoz i annan diferan grad pos e pa forseman ki sa bann pos i annan menm stati. E alor i difisil pou dir absoliman kimannyer sa pozisyon i tradwir dan en, lo en baz lenportans. Me mon krwar nou tou nou konn Dokter Peter La Rose ki baze Word Bank ki dan en pos Egzekitiv Labank Mondyal. I annan osi Mr Jonathan Lucas ki ansarz UNITAR, United Nation. Eskiz mwan, ki ansarz UniCre ki en Lorganizasyon Nasyon Ini ki baze Italy. E i annan plizyer lezot ki petet pa pe vin antet la pou lemoman ki dan bann pos o. E mon ti a dir koman en pti pei nou fer ase byen. Dan sa regar e sirtou en komanter ki’n deza ganny dir avek mwan se ki bann Seselwa letan nou travay dan en Lorgzanizasyon Enternasyonal nou pa zis la pour vi. Nou fer en lenpakt e zot bann dimoun ki ganny apresye e osi zot ganny vwar koman bann dimoun ki parey nou dir i napa en Agenda. I bann dimoun ki’n vin travay pour sa Lorganizasyon e ki pa pe anmenn en lentere, en lentere kasyet ki mon kapab dir kot i konsern sa bann Lorgzanizasyon.\nKot i konsern bann kalifikasyon. Sak Lorgzanizasyon pou annan en diferan kalifikasyon. Mon ti’n devret dir enn bann pli o osi se byensir Dokter Rolf Payet, ansyen Minis Lanvironnman ki’n ganny nonmen dan sa pos ki ekivalan avek Depite Sekreter Zeneral Nasyon Ini, e alor sa osi petet i enn parmi bann pli o. Me parey mon’n dir mon napa en lalis devan mwan. Mon pe zis site en pti pe anzeneral.\nMe lo kote bann kalifikasyon sak Lorgzanizasyon i diferan. I annnan serten Lorgzanizasyon ki tre, tre teknik ki pe rod bann dimoun ki annan en konesans vreman partikilye dan en serten domenn. Nou annan serten dimoun ki dan bann Lorganizasyon Enternasyonal ki dan bann Sekter vreman spesifik. Telekominikasyon par egzanp, oubyen lagrikiltir. Apre i annan osi ki en pti pe pli anzeneral baze lo la diplomasi. Alor anzeneral si en dimoun i anvi antre dan en Lorgzanizasyon Enternasyonal. Tou dabor i depan ki sa Lorganizasyon Enternasyonal. Si nou pe koz zis anzeneral, lavantaz touzour se pou annan en baz ekonomik managment, biznes ek relasyon enternasyonal. Sa i en pti pe labaz. Me dan serten Lorgzanizasyon si ou napa sa baz siyantifik par egzanp i pa pou servi ou akoz i annan serten Lorgzanizasyon, sirtou bann ki baze lo bann Konvansyon tre spesifik kot ou bezwen annan sa baz siyantifik. Mersi bokou.\nMersi Mr Speaker. Bonzour tou dimoun. Mr Speaker, mon ti a kontan demann Minis an sa ki konsern bann kandidatir non elekte, eski Gouvernman Sesel i ganny demande pou fer son lopinyon oubyen son sipor pou nominasyon pou sa bann pos. E ki Gouvernman pe fer pou promosyon e piblikasyon bann pos ler i ganny advertise? Mersi.\nMersi bokou Onorab. Nou, kot i konsern si lopinyon Gouvernman Sesel i ganny demande, i depan. Serten Lorganizasyon kot i pa konsern, kot i en prosesis zis baze lo interview i pa forseman ki Gouvernman Sesel i ganny konsilte. Nou kapab ganny demande parfwa pou en referans, me i pa absoliman. E mon ti a dir si i en pos, parey nou dir bann entry level post, nou pa pou ganny konsilte anzeneral, laplipar Lorgzanizasyon pa pou konsilte nou pou en entry level post akoz i ganny konsidere koman konpetitiv eksetera. Me dan serten Lorgzanizasyon zot menm demann nou pou prezant kandida akoz zot anvi zisteman bann pei parey nou dir ki napa bann hidden agenda. Zot anvi bann pei ki pou ganny vwar koman bann pei ki sa nasyon, sa dimoun ki pou dan sa pos pa pou ganny vwar koman i pe siport plis en kote oubyen en lot. E Sesel nou annan sa lavantaz ki nou ganny vwar koman en pei ki zis e ki balanse.\nKot i konsen donn piblisite sa bann difran pos, nou deza fer demars pou nou met li dan bann zournal. Nou osi souvandfwa kontakte bann Lorganizasyon kot i en pos tre spesifik. Nou kapab apros serten Lorganizasyon pou demann zot, eski zot annan dimoun enterese. E osi nou kapab demann lasosyete sivil. Par egzanp nou fer bokou travay avek LUNGOS, SEPS, pou nou kapab osi idantifye bann kandida ki zot koresponn avek sa bann krite ki sa bann Lorganizasyon Enternasyonal i demande. Mersi.\nKestyon 193. Onorab Vidot ankor dan plas Onorab Fideria.\nMersi ankor enn fwa Mr Speaker. Mr Speaker, kestyon Onorab Fideria i lir koumsa, eski Minis pour Zafer Etranzer i kapab dir avek sa Lasanble ki bann leson ki Sesel in tire dan rol ki in zwe pou rezourd problenm politik Madagascar. Mersi bokou.\nMersi bokou Onorab e mon krwar sa prosesis ki nou’n fer Sesel dan konteks met fen a sa kriz ki ti annan Madagascar i enn ki’n ranforsi nou kapasite koman en pei pou nou ganny vwar koman en pei ki pa zis parey nou dir en by standard. Me enn ki pran en pa aktif dan lemonn otour nou e osi in ede pou fer ki nou annan en zone ki pli anpe. Mon krwar ki tou Seselwa ozordi i konsyan ki nou prop sekirite i pa zis depan lo sekirite lo later Sesel oubyen lo lanmer Sesel.\nNou sekirite i depan lo sa zone otor nou. En kriz ki annan Madagascar i kapab fasilman vin en lot Somali. Si i annan en problenm demen Comore oubyen en lot pei ki pres obor nou, sa problenm i annan en lenpakt lo nou. E mon krwar osi i pa en aksidan ki pandan sa peryod kriz Madagascar nou’n osi vwar bokou drog pe antre dan nou pei e bokou fwa sa i pas atraver bann pei parey Madagascar.\nLefe ki nou annan en Gouvernman ki pe fonksyonnen Madagascar apezan i donn nou bokou plis sans pou nou kapab adres par egzanp ansanm bann fleo tel ki trafik drog. Dan negosyasyon ki nou’n fer Sesel, mon krwar nou Seselwa i kapab fyer se ki sa model ki ti ganny prezante avek sa 2 Prezidan isi, i sa model ki apre in ganny adopte. Savedir ki nou’n paran lapros ki ni sa ansyen Prezidan Marc Ravalomanana, ni sa Prezidan sa letan ki ti Prezidan tranzisyon, Prezidan Andry Rajoelina pa ti pou debout pou Prezidans.\nLetan nou ti fer negosyasyon Sesel zot pa ti kapab agree ant zot 2. Me sa prensip negosyasyon ti kontinnyen atraver sa prosesis SADC e in permet sa lakor ki finalman nou’n ariv lo sa eleksyon ki’n ganny fer zisteman kot sa 2 kandida pa’n prezant zot lekor e nou’n vwar eleksyon demokratik rekoni par lakominote enternasyonal kot ti annan obzervater osi sorti Sesel. E kot misyon obzervasyon COI ti ganny dirize par Anbasader Claude Morel. Nou ti vwar poudir en nouvo Prezidan in ganny elekte demokratikman e in permet Madagascar komans sa travay rekonstriksyon ki enn tre difisil e nou pe kontinnyen donn nou sipor avek sa prosesis.\nSa bann presip ki nou’n met devan dan sa Lakor, dan sa bann negosyasyon ki’n fer Sesel sete sa prensip met pep Malgas avan. Ki lentere pep Malgas? Premyen lentere pep Malgas se byensir stabilite, e mon krwar ti en tre bon legzanp ki Sesel nou’n annan sa stabilite, nou’n kapab montre ki rezilta stabilite pou koman en lenspirasyon anver sa bann leader e parey mon’n dir nou kapab fyer ki Madagascar ozordi i lo en meyer semen menm si sa semen i ase frazil e nou bezwen kontinnyen siport zot.\nEn lot prensip ki ti tre enportan dan sa negosyasyon se sa prensip solidarite rezyonnal. Ankor enn fwa mon pran sa lapros ki Sesel nou en zil dan milye en losean me nou izolasyon i pa pou eparnye nou ni kont bann problenm sekirite, ni kont problenm ekonomik, ni kont bann lezot defi tel ki sanzman klimatik. Mon’n sit par egzanp sa 3 defi, i annan bokou lezot ankor. Me pou nou kapab adres sa 3 defi nou pou pli for si nou pe travay avek bann pei dan larezyon pou nou fer koz komin kot sa bann fleo i kapab annan bann solisyon.\nSa legzersis ki nou’n fer Sesel kot i konser mediasyon pou met fen a sa kriz Madagascar mon krwar in ranforsi lapros ki Sesel pe pran koman pou kre sa zone lanmitye dan Losean Endyen e sa prensip ki nou tou nou annan en stake dan sa zone e ki Sesel menm nou kapab zwe malgre ki nou pti, nou kapab zwe en rol koman en leader dan sa rezyon. E osi pou nou fer sir ki i annan stabilite ek lape dan nou rezyon. Mersi.\nOnorab Vidot, Onorab Vidot.\nThank you Mr Speaker. Mr Speaker, eski Minis i kapab dir nou si nou espekte pe vwar Sesel dan lefitir atraver lasazes nou Prezidan e osi bann lezot diplomat pe angaz nou en pti pe plis dan bann deroulman, dan bann zafer diplomatik ou politik bann lezot pei dan larezyon pou nou ede anmenn en diferans dan sa bann pei. E si Mini i kapab dir nou osi ki Sesel pou kontinnyelman fer pou asire ki Madagascar osi nou kontinnyen gard sa lape ki pe egziste la. Mersi.\nMersi bokou Onorab, premyeman Sesel nou pe kontinnyelman enplik nou dan travay pou siport Madagascar dan en konteks rezyonnal atraver par egzanp la SADC kot nou pe partisip aktivman dan bann demars pou siport Madagascar pou li kontinnyen rekonstri son lekonomi par egzanp, me osi dan konteks COI, kot nou pe donn zot sipor pou devlop konsept Zil Vanille par egzanp. Ki enn ki pou permet zot benefisye plis atraver zot touris e nou a rapel ki konsept Zil Vanille i en linisyativ Seselwa. Osi dan konteks COI nou’n met aksan lo, nou’n met lenportanss lo sa kestyon konektivite aeryen e nou a note Air Seychelles prosennman pe al komans en vol ver Madagascar e sa konektivite dan zone Losean Endyen i enn ki form par kree plis stabilite e plis osi loportinite dan nou zone.\nKot i konsern bann medyasyon ki nou kapab fer dan lekzot problenm oubyen bann lezot konfli ki kapab leve. Mon krwar sa medyasyon ki nou’n fer lo nivo Madagascar in lev profil Sesel en kantite. E menm nou pe ganny demande resaman pou nou partisip deplisanpli dan diferan prosesis. Par egzanp Somali, kot Sesel nou pe fer bann proze ranforsman kapasite Somali avek sipor FAO, Food and Agriculture Organisation ki en Lorganizasyon Nasyon Ini. Pou nou kapab ranforsi kapasite lapes ki egziste Somali par egzanp. E sa pe servi lekspertiz Seselwa akoz letan nou pe regard leksperyans Sesel, zot vwar ki sa i pli adapte avek en pei par egzanp Somali. Kot Sesel nou enn bann e petet sel pei dan Les Lafrik ki annan en lendistri lapes ki ase for e menm ki nou menm nou souvan, nou santi ki nou devret ganny plis atraver nou resours lapes. Me nou annan en Sekter Semi-Endistriyel. Nou annan bann prosesis Seselwa ki pe debrouye e nou annan en lendistri lapes ki marse malgre nou tou nou konn son defi. E sa bann legzanp i enn ki pe ganny servi deplis anpli dan larezyon. Alor mon krwar sa prosesis ki nou’n fer ek sa 2 Prezidan Madagascar in lev nou profil, nou pe deplizanpli ganny enplike dan bann diferan linisyastiv rezyonal e nou pe sey fer sir ki nou servi sa dan en fason ki kapab ogmant ankor plis profil Sesel. Ranforsi nou kapasite koman en pei pou enplike dan bann tel medyasyon. Me osi i annan bann lavantaz segonder, par egzanp sak konferans ki nou fer isi i anmenn en lot eleman kot i konsern Lendistri Touristik. I anmenn en lot kontribisyon anver nou pei, anver diversifikasyon dan nou prodwi touristik ki nou pa zis en tourizm Eropeen oubyen en tourizm ki baze lo lans, me osi i annan sa laspe Konferans ki enkli bann Konferans tre politik me ki permet nou ganny serten lavantaz a lonterm.\nAlor mon krwar ou pou kontinnyen vwar Sesel enplike dan bann tel medyasyon e nou pou travay bokou avek bann Lorganizasyon Rezyonnal kot nou manm. Mersi.\nMr Speaker mersi. Mr Speaker dan sa menm lalinny ki Minis in koz lo la an sa ki konsern garanti sa stabilite ki pe ganny etabli Madagascar e ki tre frazil. Eski etandonnen listwar Madagascar limenm, eski Minis i kapab dir nou si i annan okenn demars ki pe ganny fer pou asire ki lentervansyon militer pa antre pou deranz sa stabilite parey listwar Madagascar toultan in montre nou. Mersi.\nMersi Onorab, en tre bon kestyon. Annefe Sesel atraver COI nou annan en prezans regilye, aktyelman se Madagascar limenm li ki annan Prezidans COI e sa i en pti pe en fason dan COI pou nou rekonnet poudir Madagascar pe sorti dan sa kriz e pe donn li sa loportinite pou li travay avek bann partener e ranforsi son kapasite.\nNou osi pe travay avek bann Lorganizasyon Enternasyonal pou nou anmenn plis baryer de fon, pou anmenn enpe plis larzan pou lenfrastriktir ek devlopman dan sa pei. Nou osi pe travay avek, atraver COI me osi atraver SADC avek bann militer. Akoz par egzanp dan SADC, COI nou pli pti, nou annan ensel Komite bann Minis. Me dan COI nou annan en dialog avek bann militer. Me osi dan SADC i annan menm en Komite Spesyal kot i konsern sekirite ek lape ki zis bann militer ek azan sekiriter ki enplike lo la e i annan bann meeting regilye ki ganny fer. E sa osi ti ganny leve pandan Some SADC ki ti fer sa lannen ki Prezidan Michel ti asiste, kot in eksprim sipor pou Madagascar e osi kot nou’n kapab e mon kapab dir avek petet leadership Sesel lo sa size pou Madagascar kapab renegosye son bann kontribvisyon anver SADC ki’n permet li reste en manm dan SADC. Akoz pandan tou sa lannen kriz i pa ti pe pey son kontribisyon e sa ti kree en serten difikilte. E nou, nou enn bann pei ki’n ede, ki’n ed li pou renegosye son aryere.\nAlor i enportan ki bann Lorganizasyon e pour Sesel nou pe regard COI ek SADC koman sa 2 Lorganizasyon dan premye plan. Me i annan osi Linyon Afriken. Akoz par egzanp sa retour resaman par ansyen Prezidan Ravalomanana in kree en pti pe en sans enstabilite, akoz ti annan serten lafreyer ki ti pou annan demonstrasyon ki ti kapab anmenn en lot koudeta. Erezman sa pa’n leka. Me se osi parski Linyon Afriken, SADC, COI nou tou nou’n koz avek en sel lavwa e nou’n dir wi, nou’n touzour demande ki ansyen Prezidan i retourn dan pei. Me sa ti en keksoz ki ti bezwen ganny negosye. Pa ti devret ganny fer lo en baz inelateral parey i ti ganny fer. Me erezman sa Gouvernman Madagascar in osi travay avek bann Lorganizasyon Rezyonnal pou asire ki i pe met anplas sa kad neseser pou enkli ansyen Prezidan Ravalomanana dan bann negosyasyon pou lavenir sa pei e asire ki napa bann force destabilizater.\nOu’n byen dir ki Madagascar son listwar i enn ki tre difisil, annefe i rar ki en Prezidan in kapab termin en manda. In touzour annan sa bann destabilizasyon e dan larezyon nou pe fer li en priyorite pou nou kontinnyen akonpanny Madagascar tout an respektan son souverente e son lendepandans koman en pei. Mersi.\n194, Onorab Jeniffer Vel\nMersi Mr Speaker, bonzour tou dimoun. Eski Minis pour Zafer Etranzer i kapab dir avek sa Lasanble si Gouvernman Sesel i annan lentansyon ouver en Lanbasad dan Les Lafrik anvi nou kandidatir pou en syez non-permanan lo konsey Nasyon Ini vi ki sa syez i pou rezyon Lef Lafrik. Mersi.\nMersi bokou Onorab. Annefe nou’n regard de tre pros sa kestyon Les Lafrik. Me nou deza annan en Lanbasad Les Lafrik e sa i nou Lanbasad Addis Ababa, Ethiopia e se sa Lanbasad ki kouver tou larezyon Les Lafrik, enkli Kenya, Uganda, Ruanda e osi Sudan, Sid Soudan, byensir Ethopia limenm, Somali. E tou sa rezyon Les Lafrik nou kouver li atraver Addis Ababa, ki osi syez Linyon Afriken me parey tou nou bann Lanbasad nou donn li plizyer misyon. I annan en misyon miltilateral dan konteks Linyon Afriken, me i annan osi en misyon bilateral kot nou Anbasader i akredite avek tou bann pei dan sa rezyon. Nou stratezi anver nou bann Lanbasad se zisteman otan ki posib met zot dan bann pozisyon kot nou kapab kouver plizyer pei e zisteman sa Lanbasad ki baze Addis Ababa i dan menm lobtik. Mersi bokou.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker, premyerman mon ti akontan demann Minis an vi proksimite Les Lafrik ek nou langazman dan sa rezyon, eski Minis i kapab dir nou si son Minister pe mazin reorganizasyon dan sa rezyon pour ki pei i ava kapab ganny kouver dan en fason pli korean ? E eski Minister i annan plan pou ki sa Lanbasad Sesel dan sa rezyon i kapab ganny elev son kapasite pou ki nou kapab ganny en reprezantasyon e en pli gran rol diplomatik. Mersi.\nAnnefe nou lapros se ranforsi sa Lanbasad sirtou dan konteks nou kandidatir pou syez Nasyon Ini, akoz i annan 2 misyon ki pou kle dan nou kandidatir pou sa syez. Enn se New York, akoz byensir konsey sekirite i baze New York, kot nou pou ranforsi sa misyon me osi Addis Ababa akoz nou pe met nou kandidatir koman en pei Afriken. Alor i tre enportan pou nou ranforsi sa kapasite dan nou rezyon.\nNou napa lentansyon pourlemoman annan en Lanbasad dan en lot pei Les Lafrik akoz nou mwayen pa permet, me nou stratezi atraver sa ranforsman nou Lanbasad Addis Ababa se vreman pou annan en langazman tre, tre for avek tou sa bann pai. Lanbasader pe vizit zot regilyerman e mon menm koman Minis mon’n fer vizit sa lannen, par egzanp Kenya e mon pou swiv li avek bann vizit bilateral dan bann lezot pei dan sa rezyon pou fer parti sa kandidatir.\nOsi resaman zot ava note ki nou’n annan meeting bann pei Eastern African Standby Force ki ti fer isi Sesel ki enkli tou sa bann pei Les Lafrik. E nou osi tre enplike kot i konsern sa letablisman sa lafors annatant. Sa standby force e Les Lafrik. Kot malgre ki nou en pti pei nou napa batayon pou nou anvoy dan sa lafors, me nou’n met serten mwayen a dispozisyon sa lafors enkli posibilite servi nou costal tanker pou fer ravitayman petrol, kot i konsern lozistik bann diferan lafors ki kapab ganny deplwaye. E osi nou pe anvoy bann military observers, bann zofisye ki annan leksperyans dan nou Lafors Defans ki pou kapab ede dan deplwayman sa lafors. E sa i en pti pe sa stratezi global, en langazman atraver nou Lanbasad Addis Ababa, ranforsi li, me osi servi bann diferan lezot striktir ki anplas dan larezyon pou nou ranforsi nou langazman avek sa bann pei dan Les Lafrik. Akoz toutafe nou kandidatir pou sa syez i sitiye koman en pei Afriken e koman en pei zisteman pou Les Lafrik akoz se an 2017 ki se tou Les Lafrik pou finaliz en, pou met devan en kandidatir pou sa syez. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Bonzour Mr Speaker, bonzour Minis, bonzour tou dimoun ki alekout. Mr Speaker, etandonnen nou rol dan rezyon Les Lafrik e etandonnen sa ki Minis in eksplike dan son larepons, ki kalite, kimannyer eski Minister pe fer pou ranforsi staff dan Lanbasad Sesel an Addis Ababa, Ethiopia etandonenn sa gran rol e sa kantite pei ki bezwen ganny kouver. E anmenmtan ki kalite reprezantasyon diplomatik ki annan dan bann lezot pei Les Lafrik ki Sesel i kouver par son Lanbasad an Addis Ababa. Mersi.\nMersi Onorab, lo kote Addis Ababa, ranforsman sa Lanbasad nou plan kot i konsern konsey sekirite nou kandidatir pou konsey sekirite, nou pe soumet aktyelman lalis bann dimoun, nou pe travay, nou pe finaliz sa lalis ki pou permet nou soumet li avek Minister Finans pou finansman pou nou kapab met plis staff dan sa Lanbasad. Mon napa sif egzakt ki nou’n planifye, me definitivman pourlemoman nou annan zis – nou Lanbasader apre nou konseye. Nou annan zis 2 dimoun. Sertennman i pou neseser pou nou omwen double, nou pou bezwen omwen 4, me posibleman nou pou menm al ziska 5, 6. Me sa bann sif mon ava konfirm pli tar avek Lasanble enn fwa ki sa lalis in ganny finalize.\nMe mwan krwar vi sa lenportans sa rol, sa lakantite pei ki pe kouver, parey ou’n dir i tre enportan pou nou ranforsi sa Lanbasad me sa i pou depan lo plizyer kestyon. Me i deza dan bann prozeksyon Bidzeter ki Minister Finans in fer, in deza pran kont akoz nou pe deza planifye sa depi enpe letan. Alor mon konfyan ki nou pou kapab met sa bann staff kot i neseser. Nou osi annan bann Konsil Onorer dan serten bann pei Les Lafrik e dan bann pei kot nou napa, nou pe fer demars pou nou mete. Nou annan 2 Konsil tre enksperyanse, enn Kenya ek enn Uganda. Zot fer en travay mon kapab dir menm formidab e nou pe osi vize pou apwent konsil dan bann leozt pei Les Lafrik kot nou napa pourlemoman. Mersi.\nMersi Mr Speaker, baze lo larepons Minis, Minis ou’n fek mansyonnen ki pou annan en lenpak Bidzeter e sa mon ekspekte ki i pou ase enorm lo Bidze ou Minister e Bidze pei. Eski Minis i kapab dir baze lo sa lenpakt Bidze ki si demen nou ganny en syez, ki nou pou gannyen. Ki benefis vizavi sa lenpakt Bidze ki nou pou gannyen ki pei limenm pou benefisye avek sa syez ? Mersi.\nMersi Onorab, i annan en lenpakt Bidzeter byensir e mon napa sa sif egzakt la pourlemoman. Me sa in fini ganny met devan dan bann prozeksyon Bidze ki Minister Finans in fer. E mon asire letan zot pou debat lo Bidze plitar sa lannen pou annan bann eleman ladan ki lye avek Bidze ki pou ranforsi sa demars Sesel pou annan son plas dan konsey Sekirite Nasyon Ini.\nLo kot lavantaz, alor sa sif parey mon’n dir, mon napa sa sonm la devan mwan. I enn ki ase konsekan, me mon krwar letan ou pou regard li dan konteks benefis ki Sesel pou gannyen, sa sonm i pa vreman bokou. E sirtou si ou regarde par rapor avek sa ki lezot pei i depanse, pa zis pou konsey sekirite, me dan zot relasyon enternasyonal. Mon krwar Sesel nou annan en reprezantasyon ki efikas vizavi larzan ki nou depanse. Nou servi byen nou resours, malgre ki nou resours i ase limite e lenpakt i ase vast.\nKot i konsern konsey sekirite, premye pwen ki mon ti a dir, ki lavantaz kandidatir Konsey Sekirite? Premye pwen ki mon ti ava rapel, se ki nou pe vwar toulezour kimannyer desizyon ki ganny pran lo labaz global, apre i annan konsekans lo nou e nou zis sibir sa konsekans. E Prezidan Michel in dir kleman Sesel nou pa en pei ki sibir, nou en pei ki reazir, nou en pei ki met lenportans lo nou prop desten ki nou anvi nou menm nou annan en lenpakt. Lo plizyer eleman nou deza komans, mon ti a dir ganny rekonnet, me sa pa zis sa rekonensans, se bann aksyon konkret ki pou permet nou pli byen definir nou lavenir.\nSanzman klimatik i en risk pou lemonn antye, i en risk sekiriter, e en pei koman Sesel si nou reisir dan nou kandidatir nou pou dan en plas inik pou nou kapab met sa bann pwen pa zis a latansyon bann leader enternasyonal. Nou deza pe fer li, me vreman lo sa lenstans Nasyon Ini ki annan plis pourvwar e ki annan plis lenpak lo sa ki arive dan lemonn. E mon krwar osi si ou regard bann lezot retonbe ki pou annan lo Sesel i pou ouver osi bokou lezot laport dan lezot Sekter.\nSi ou regard par egzanp Sekter Tourizm, nou stratezi, nou sikse i depan lo nou vizibilite. I depan lo Sesel ganny vwar koman en pei pa selman ki en pei ki zoli, me koman en pei ki gard serten valer e prensip ki preski iniversel. E Sesel parey mon’n dir nou pou dan en plas vreman inik si nou al dan konsey sekirite akoz nou pou al laba nou napa progranm nikleer, nou napa de milyar dolar pou nou donnen koman led pou nou dir dimoun vot pou nou. Si nou laba se nou konsyans lemonn finalman, se nou ki pou pli byen plase pou nou koz laverite, pou nou dir keksoz vreman baze lo koman i ete e pa zis baze lo lentere ekonomik sekiriter. Akoz nou lentere lekonomik, nou lentere ekonomik, nou lentere sekiriter i enn annefe ki global. E se sa nou lafors. Se sa lafors nou kandidatir e mon ti a dir se sa osi lavantaz pou nou koman en pti pei. Letan nou pe prezant nou kandidatir i pou annan parey mon’n dir en lenpak lo Bidze. Me letan ou pou regard li koman par egzanp menm poursantaz nou Minister i pa pou enorm e koman en poursantaz Bidze Global mon krwar ou pou kapab menm dir i pti git relativman. E lavantaz ki nou pou annan plitar i pou, mon krwar nou pou kapab mezir li atraver vizibilite ki Sesel pou annan dan plizyer domenn e dan plizyer Sekter. Mersi Mr Speaker.\nKestyon 195 Onorab Vel.\nMersi Mr Speaker. Eski Minis pour Zafer Etranzer i kapab dir avek nou Lasanble konbyen pos Konsiler Sesel i annan aletranze? E ki distribisyon sa bann pos Konsiler par Kontinan. Mersi.\nMersi bokou Onorab. Annefe an total Sesel i annan aktyelman 89 pos Konsiler aletranze. Sa bann pos parfwa i ogmante, i desann akoz nou fer bann revi regilye. Si en Konsil pa tro, tro aktiv nou fer bann sanzman. Annefe nou pe fer en revi aktyelman. Alor sa 89 pos ki nou annan aktyelman son distribisyon i koumsa: An Afrik, Lafirk nou annan 14, me nou annan plizyer laplikasyon. Nou annan 22 Lazi. Nou annan 44 Lerop. Nou annan 5 Nor Lanmerik. Nou annan 3 Sid Lanmerik e nou annan 1 Ostrali. Nou annan osi aktyelman 25 laplikasyon ki nou pe revwar e mon ti ava kontan zis soulinnyen avek Lasanble ki nou prosesis laplikasyon i tre sistenmatik kot nou fer en verifikasyon avek Interpol, nou fer en verifikasyon avek Financial Intelligence Unit isi Sesel e nou osi demann pwenvi sa Gouvernman sa pei kot i baze e sa prosesis parfwa i kapab long. Se poursa ki nou annan 25 laplikasyon.\nMon kontan osi pou note ki bokou dimoun i enterese pou vin nou Konsil akoz nou en pei ki ganny vwar koman enn ki annan en tre bon repitasyon e alor mon krwar i en refleksyon lo nou zimaz pozitif ki nou annan en kantite ki pe enterese pou sa pos. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker mon ti a kontan demann Minis, vi ki i annan tre pe Konsil Onorer dan bann pei Lafrik e bann pti Leta Zil, si son Minister i annan plan pou ogmant nou reprezantasyon konsiler dan sa 2 rezyon ki mon’n mansyonnen? E eski Minis i kapab elabor en pti pe plis lo frekans e sa prosesis evalyasyon travay bann Konsiler. E ki arive si sa Konsil pa pe perform byen ? Mersi.\nMersi bokou Onorab.\nMinister always address the Chair e ou pa adres Onorab, ou adres the Chair.\nMersi bokou Mr Speaker e mersi Onorab. Kot i konsern bann laplikasyon Konsil dan rezyon Lafrik, i en priyorite pou nou zisteman idantifye plis Konsil dan rezyon Lafrik. Nou annan plizyer laplikasyon ki pe ganny etidye an se moman. Dan konteks nou prosesis lapwentman nou egzize ki tou Konsil i fer en vizit Sesel e i vre ki avek difikilte parfwa konektivite aeryen dan Lafrik e sa i azout kou. Serten bann kandida i pran enpe letan avan ki zot vizit Sesel. Akoz nou egzize ki zot vizit Sesel avan ki nou nonm zot, fodre ki nou konn zot. Sa bann prosedir i fer ki parfwa dan bann Kontinan parey Lafrik i pe pran nou enpe pou nou apwent sa bann Konsil. Menm, problenm pour bann pti Leta Zil mon ti a dir ankor pli prononse akoz sa zistans ki zot bezwen vwayaze pou zot vin kot nou. Nou ti ava swete annan bokou plis Konsil dan sa bann pti Leta Zil.\nKot i ki konsern evalyasyon zot travay, nou demann zot tou pou zot fer en Rapor regilye anver nou Minister e toule lannen nou fer en revi lo travay bann Konsil e nou vwar en pti pe sa travay ki zot fer e nou pran en desizyon lo eski nou anvi kontinnyen oubyen non avek travay sa Konsil. Mon ti ava kontan ou rapel kantmenm ki tou nou bann Konsil i Onorer, zot pa ganny peye, zot fer sa travay lo en baz volonter e byensir letan nou fer sa evaliasyon nou gard sa antet. Nou regard zot volonte pou zot travay avek nou. Zot volonte pou zot siport nou otan ki posib me tout an respektan ki zot annan diferan mwayen. Nou annan serten konsil ki annan bokou mwayen e zot menm fer bokou donasyon anver bann diferan Minister Sesel. I annan ki’n fer donn lekipman Minister Lasante eksetera. Me pa tou ki dan sa sityasyon. Alor nou evalyasyon i osi gard an kont sa diferan sityasyon. Mersi Mr Speaker e mersi Onorab.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker mon ti a kontan demann Minis si sa mekanizm ki zot in met an plas pou evalye travay bann Konsil i pe donn zot en apersi kler lo travay ki sa bann Konsil i fer? E ki rol sa bann Konsil i annan pou zwe an relasyon avek bann fonksyon ki annan pou fer avek bann vizit ofisyel par bann diferan Letablisman pei par egzanp Parlman, Legzekitif oubyen Zidisyer.\nE trwazyenmman si son Minister i kapab asire ki i annan ladres e kontak sa bann Konsil dan en fason akse pou piblik konnen lekel sa bann Konsil kan zot vizit sa bann pei. Mersi Mr Speaker.\nMersi bokou Mr Speaker e Mersi Onorab. Lo kote lalis bann Konsil, sa i pibliye lo nou sit web me i osi disponib avek nou Minister. En dimoun i kapab telefonnen e zot kapab ganny sa lalis. An ka ki par egzanp sa enn lo sit web petet bann detay kontak petet i pa azour. Me selman mon krwar i devret azour e sa i permet mon krwar dimoun pou ganny zot kontak kot i neseser.\nKot i konsern bann vizit ofisyel e bann vizit bann diferan Departman, bann diferan Minis, Zofisye Gouvernman, Manm Lasanble eksetera, nou toultan demann nou Konsil otan ki posib pou ede. Me parey mon’n dir tou Konsil i onorer e depan zot mwayen e i parfwa ki zot pa pou baze dan sa Lavil akoz parfwa dan serten pei, si mon pran en legzanp Lafrans nou annan 5 Konsil, en repartisyon dan diferan Lavil. Dan serten lezot pei nou annan zis 1 ki petet baze dan en Lavil me dan serten ka sa Lavil i pa Kapital. I depan. Alor parfwa i pa konvenab pou zot petet partisip dan travay sa delegasyon e osi parey mon’n dir sa bann Konsil zot annan zot travay ordiner e i pa nou rol koman Minister Zafer Etranzer si sa dimoun par egzanp i ti’n deza planifye pou li dan en vizit travay akoz son biznes dan petet en lot Lavil i pa nou rol pou nou dir li i devret sanz son plan travay zis akoz pou siport nou. Me laplipar nou bann Konsil ki nou annan, mon’n dir laplipar, zot fer bokou zefor annefe pou siport travay Gouvernman an zeneral e sa i enkli fasilitasyon bann vizit, fasilitasyon bann meeting par egzanp avek bann diferan Lorganizasyon Gouvernman akoz nou sey swazir bann Konsil ki tre byen konekte avek Gouvernman, avek Sekter Prive. Bokou zot zot fer zefor osi pou konekte Sekter Prive e kree bann loportinite biznes pour Sesel anmenmtan ki zot pe kree loportinite biznes pour sa pei anver Sesel. Alor nou pe toultan esey devlop sa relasyon ki kree loportinite lo tou kote. Nou prosesis evalyasyon i baze lo la. Me nou nou pou plizoumwen pran en lapros fleksib avek nou Konsil akoz parey mon’n dir zot onorer. Me byensir en Konsil ki pa fer nanryen, ki pa pe kominike, ki pa pe met zimaz Sesel devan nou pou remersye li. Nou regard sa dan – nou annan bann kriter tre kler mon krwar pou bann Konsil ki nou ekspekte zot otan ki posib fasilit travay Gouvernman me sirtou ki zot kree en vizibilite pour Sesel e ki zot kree loportinite. Se sirtou sa bann kriter ki nou met devan. Mersi Mr Speaker e mersi Onorab.\nOnorab Arnephy, 196.\nMersi Mr Speaker. Bonzour tou dimoun. Mr Speaker, eski Minis pour Zafer Etranzer i kapab donn sa Lasanble detay lo kondisyon sa 3 Seselwa ki’n ganny kondannen Lezip? Mersi Mr Speaker.\nMersi bokou Mr Speaker e Mersi Onorab. Sa sityasyon nou 3 konpatriyot ki’n ganny konnen a mor Lezip i enn byensir ki preokip nou tou. Gouvernman in fer bokou zefor pou angaz Gouvernman Ezipsyen pou nou kapab ariv a en konklizyon ki permet omwen sa santans lanmor pa ganny aplike. Mon ti ava rapel ki nou demann anver Gouvernman Ezipsyen se pou zot pa aplik sa santans lanmor me nou travay toutafe an respektan bann Lenstitisyon Ezipsyen enkli sa Lakour ki’n pas sa santans me nou pe dir si sa santans i kapab ganny revwar baze lo lefe ki Sesel nou pa en pei ki aplik santans lanmor me osi an regardan bann fe dan sa ka.\nKot i konsern zot kondisyon, rapor ki nou annan se ki zot kondisyon fizik e mantal i ase bon. Mon ti a dir menm i byen. Me byensir mon krwar nenport ki dimoun ki pe fer fas avek en santans lanmor i pe pas dan en sityasyon mantal ki difisil e enn kot nou bezwen donn tou sipor bann fanmiy e donn zot sa sipor moral e mon ti a kontan dir ki sa sipor moral anver nou bann sitwayen, sa sipor Konsiler ki nou Minister pe anmennen i pa vedir ki nou akspete oubyen ki nou krwar ki sa krim ki zot in ganny sarze pa devret ganny rekonnet. Zisteman nou pe dir ki nou bezwen travay avek Gouvernman Ezipsyen akoz zot in ganny tyonbo dan en sityasyon kot ti annan en trafik drog pe ganny fer. Nou bezwen rekonnet ki en santans in ganny mete e nou priyorite se travay pou ki sa santans i kapab ganny redwir omwen a en santans lavi e pa sa santans lanmor.\nNou’n fasilit bann fanmiy pou zot kapab fer en vwayaz pou vizit nou 3 sitwayen. Sa ti fer le 4 Novanm e kot bann manm fanmiy ti kapab vwayaze Lezip, zot ti kapab zwenn avek sa 3 Seselwa e osi zwenn avek Avoka sa 3 Seselwa ki apel Doctor Bassel Moussen. E zot ti osi ganny akonpanyen par Sekreter Deta dan mon Minister, Lanbasader Barry Faure e osi avek nou Lanbasader ki baze Addis Ababa, Msye Joseph Nouricce e ki akredite avek Lezip e osi nou Konsil Zeneral dezinyen Lezip ki Doctor Mousa. E zot ti rankontre sa 3 prizonyen ki’n bouze dan en prizon ki pli pre avek Cairo, en prizon ki apel Wadi Natrun e ki apepre en 50 kilomet avek Cairo.\nAlor parey mon’n dir zot kondisyon i ase bon, si ou gard an kont zot sirkonstans e priyorite nou Minister se pou kontinnyen sa travay. Pou demann Gouvernman Lezip pou konsider sa rediksyon dan sa santans pou asire e nou pe demande osi ki Gouvernman Ezipsyen i konsidere ki evantyelman zot kapab ganny transfere Sesel e osi pou fer zot santans isi. Sa evantyelman. Me nou’n fini met sa posibilite devan Gouvernman Ezipsyen.\nKot i konsern kondisyon detansyon dan sa prizon, baze lo vizit ki’n ganny fer, nou estimen ki zot bann drwa debaz pe ganny respekte. Serten kondisyon spesifik i ase difisil. Sa prizon i enn ki ase bazik, sertennman mon krwar kondisyon i pa osi bon ki petet nou ti ava annan Sesel me nou bann sitwayen pa pe sibir okenn diskriminasyon e zot kondisyon, zot bann drwa debaz parey mon’n dir nou estimen pe ganny respekte.\nZis mon ti ava rapel, Mr Speaker, ki Gouvernman Sesel pe kontinnyen dan sa demars pou redwir zot santans. Prezidan Michel in ankor enn fwa ekrir Prezidan Sisi pou demann ki sa santans i ganny redwir swivan bann reket, bann demann ki ti’n ganny anvoye depi avan e osi nou’n depes Lanbasader Barry Faure Lezip pou anmenn mesaz Prezidan Michel. E osi dan sa dernyen vizit ki in fer semenn pase pou vizit nou bann sitwayen. Mersi Mr Speaker. Fotespere sa klarifikasyon i servi pou montre en pti pe zefor ki Sesel pe fer me osi bann kondisyon ki nou bann konpatriyot i ladan. Mersi.\nOnorab Arnephy, okenn siplemanter ? Request.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker eski Minis i kapab eklersi okenn konfizyon ki petet serten dimoun i annan vizavi sa 3 dimoun baze lo sa santans ki zot in gannyen akoz zot pa’n ganny en bon reprezantasyon legal. E eski Minis i kapab osi enform nou Lasanble si Gouvernman Sesel i pe mentenir son zero tolerans vizavi bann tel krim tel ki trafik dorg me ki baze lo son bann lobligasyon, bann Konvansyon i pare pou siport tou Seselwa ki vwar zot dan bann tel sityasyon parey sa 3 Seselwa pe vwar zot an Lezip ozordi. Mersi.\nMersi Mr Speaker e Mersi Onorab. Petet sa konsern ki ou’n leve ki serten dimoun i krwar ki reprezantasyon legal pa ti adekwa oubyen pa ti alaoter, i baze lo lefe ki letan zot ti ganny arête e zot ti ganny anmenn devan Lakour, zot ti ganny menm reprezantasyon legal ki sa Kaptenm bato ki sa Msye Britanik Charles Fendale. Annefe nou ava rapel ki nou Minister nou ti fer tou demars, tou posib pou siport zot me parey ou’n dir prensip Gouvernman Sesel i zero tolerans anver drog, premeryman. Alor nou bezwen respekte Gouvernman Ezipsyen, zot drwa, zot in tyonbo en dimoun avek drog, i zot drwa pou zot fer en prosesis devan Lalwa. E nou’n respekte sa.\nOsi Gouvernman Sesel napa mwayen, si en dimoun i ganny arete dan nenport ki pei, nou napa mwayen pou nou pey en Avoka, nou napa mwayen. Akoz si nou ti pou fer sa, nenport ki Sesel i kapab ganny arete demen dan en lot pei, Gouvernman Sesel zis pou depans larzan lo bann Avoka etranze e mon ti a dir ki sa bann Avoka osi i kout tre ser. E zisteman mon krwar menm fanmiy sa lepok ti ganny aprose par plizyer – zot ti ganny met an kontak avek bann Avoka, bann posibilite bann Avoka me kou ti tre o. Gouvernman Sesel osi nou napa sa mwayen pou nou fer sa. Alor zot ti bezwen ganny defann par sa menm Avoka ki sa Msye Britanik, Charles Fendale.\nAlor dezavantaz byensir dan sa ka se ki zot pa’n kapab zwe sa kart pou dir ki zot napa menm responsabilite ki en Kaptenn, akoz zot in fer li koman en sel case. Alor se petet lo sa ki petet serten dimoun pe dir zot pa’n ganny byen defann. Me sa i zis en rezilta mon kapab dir ki zot in ganny defann byen dan lesans ki zot ti annan en Avoka ki sertennman mon krwar sa Avoka i ganny rekonnet dan sistenm Ezipsyen koman en bon Avoka.\nLetan nou’n al lo prosesis lapel, nou Konsil Zeneral Dezinnyen Lezip in fer en demars pou ganny en Avoka Ezipsyen pou fer sa travay avek nou bann sitwayen, me i en swa ki nou’n fer konzwentman avek bann fanmiy e bann sitwayen zot menm pou deside pou lapel pou pran en lot Avoka zisteman pou kapab anmenn sa bann pwen siplemanter ki zot pa ti kapab fer li letan pe defann ansanm avek sa Msye Britanik. Me mon ti ava kontan asir sa Lasanble e osi pep Seselwa mon napa okenn lendikasyon ki nou bann sitwayen pa’n ganny byen defann. Me la a sa staz ki la, kot tou bann lapel in ganny fini, sa Avoka ki nou Konsil Zeneral in kapab rode pou defann zot i pe servi tou stratezi posib enkli sa i vedir pou dir ki zot ti devret ganny drwa annan en lot Avoka lo premye defans. Me byensir sa i en – akoz ou dan en staz la kot tou stratezi pe ganny servi pou sey met bann pozisyon devan Lakour pou sa kapab ganny konsidere. Me nou napa okenn lendikasyon poudir ki nou bann sitwayen a okenn moman pa’n ganny byen defann e gardan an tet ki nou napa sa mwayen pou nou depanse pou nou rod, fanmiy napa mwayen, Gouvernman napa mwayen pou nou kapab dir ki nou ti devret rod en lot Avoka akoz nou’n pran meyer ki nou kapab dan sirkonstans. E osi sa Avoka ki aktyelman pe siport nou – ki pe travay avek nou 3 sitwayen i ganny rekoni Lezip, sa Avoka i apel Doctor Bassil Mousen e i ganny rekonnet Lezip koman enn bann Avoka eminan e ki annan bokou leksperyans dan sa bann domenn e osi bann ka santans lanmor. Alors mon krwar zot dan sirkonstans zot annan meyer reprezantasyon legal ki nou ti kapab annan.\nMon ti ava kontan dir osi e profit sa lokazyon dan Lasanble pou remersye tou Seselwa ki’n eksprim sipor anver nou 3 sitwayen. Nou Minister nou osi pe siport zot dan tou fason ki posib me sa pa met an koz nou politik zero tolerans kont drog. Sa 3 sitwayen in ganny pri dan en sityasyon kot i annan en krim, zot in ganny kondannen. Nou pe fer demars aprezan pou sa santans ganny redwir. I pa vedir ki sa krim i disparet. Sa krim i touzour egziste e dan sa demars ki nou pe fer nou pe demann ki sa santans lanmor i ganny redwir a en santans lavi prizon.\nMon ti ava kontan osi profit sa lokazyon pou dir ki lapros e stratezi ki nou Minister pe fer e sa in ganny diskite avek tou transparans avek fanmiy se pou angaz avek Gouvernman Ezipsyen. Nou pa estimen ki Gouvernman Ezipsyen pou reazir dan en fason pli pozitif avek en presyon dizon, en presyon dan media konstan, zot pou plito reazir anver en lapros Gouvernman a Gouvernman ki baze lo langazman avek zot sistenm.\nParey mon’n deza dir dan en interview, sa i pa vedir ki mon pe dir nenport ki aret koz lo la. Okontrer sakenn i son swa, sakenn i lib pou dir tou sa ki anvi. Me letan nou’n diskit avek fanmiy e la mon ti a kontan dir ki annou osi annan solidarite avek sa bann fanmiy. Annou konsyan letan nou pibliy nenport kwa dan bann diferan zournal, annou konsyan ki lenpak sa i annan lo sa bann fanmiy. E annou eksprim plito sa sipor anver sa fanmiy e pa zis servi ki pti loportinite pou fer politik avek en sityasyon ki finalman i konsern lavi 3 dimoun e ki konsern osi bann fanmiy – akoz tou dimoun, mon krwar tou dimoun ki en manman oubyen ki en papa, kwa ki son piti pou fer i pou annan sa lanmour pou son piti, i pou annan sa lanmour pou son piti e i pou fer tou sa ki i kapab pou siport son zanfan. Sa i pa vedir ki nou krwar sa krim pa devret ganny pini e ki i pa devret annan en santans. Mon krwar Gouvernman Sesel in kler. Nou estimen ki en santans lavi prizon i rekonnet sa krim ki’n arive me i annan en realite ki meyer stratezi e sa i enn ki nou’n diskite avek fanmiy ki meyer stratezi se langazman avek Gouvernman Ezipsyen e se sa lapel ki mwan mon ti a fer ki tou dimoun i donn sipor anver bann fanmiy. Respekte zot swa, respekte zot drwa e respekte – e annan sa solidarite anver zot dan sa moman ki tre difisil. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Bonzour tou dimoun. Minis an vi ou larepons, eski ou kapab enform sa Lasanble ki dernyen presedans en tel kondannasyon an Ezip? E eski Lezip in deza aksepte lapel okenn Gouvernman pou rezet en tel kondannasyon ? E ki posibilite ki zot aksepte negosyasyon Sesel an vi nou bon relasyon diplomatik ek Lezip tout an respektan Lalwa sa pei. Mersi.\nMersi bokou Mr Speaker e mon krwar baze lo lenformasyon ki mon’n ganny donnen, napa presedan pou Lezip mon ti a dir pa aplik en santans enn fwa ki in ganny donnen. A ma konesans napa en presedan. Me si zot pe swiv medya, resaman Prezidan Al-Sisi in fer en dekre konmkwa i annan sa posibilite ki bann prizonyen etranze ki dan zot prizon i kapab ganny – si zot in ganny kondannen ganny anvoye dan zot pei orizin pou zot pas zot santans. Sa i en dekre ki fek fer apepre 1 semenn pase.\nNou’n toutswit kontakte Gouvernman Ezipsyen e nou’n swiv sa demann ki nou ti’n deza fer depi oparavan lo sa posibilite transfer prizonyen ki ti pou permet nou bann dimoun pas zot santans Sesel. Me sa ki nou pa ankor kler dapre sa dekre, si sa pou aplike pou bann ka santans lanmor. Pou le moman sa i pa kler. Nou pa konnen si i pou aplik pou nou sitwayen oubyen non. Me demars i an kour e nou pe diskit sa avek Gouvernman Ezipsyen.\nMon krwar Gouvernman Ezipsyen in angaze avek nou. Mon krwar zot tou zot in tann Anbasader Lezip letan in vini e i ti zwenn Prezidan Michel, i ti prezant son let akreditasyon e in aksepte pou li vin an avans zisteman pou kapab diskit sa e koz lo sa size e in fer sir ki mesaz in ganny pase o pli o otorite. E mon krwar mesaz ki Lezip pe donn nou poulemoman se ki zot konpran nou, zot konpran nou mesaz, zot konpran poudir nou nou pa aplik santans lanmor me zot annan en problenm zot osi lo zot kote, se ki zot pa kapab annan de-pwa-de-mezir. Zot pa pou kapab dir 3 Seselwa ki pe fer santans lanmor ki zot pa pou aplike me ki i annan 300 Ezipsyen ki petet in fer menm krim e ki annan osi santans lanmor. Sa se zis en realite ki nou bezwen fer fas avek.\nMe lefe ki Gouvernman Ezipsyen pe angaze avek nou, zot pe montre sa lentere dan nou ka. Prezidan Al-Sisi in ganny en briefing lo sa case. Lefe ki zot pe kontinnyelman diskit avek nou, negosye avek nou, zot pe rod en solisyon me en solisyon ki respekte larealite zot sityasyon legal dan zot pei. Zot pa pou kapab kas zot prop Lalwa pou zot fer nou faver. Zot pou bezwen – e se pour sa ki nou stratezi in touzour baze lo en langazman avek bann Lenstitisyon Ezipsyen e avek Gouvernman Ezipsyen. Mon krwar nou ti ava kontan – ankor mon eksprim lapresyasyon pou tou Seselwa ki’n ofer zot servis akoz plizyer dimoun in vini pou dir zot ti ava kontan ede dan sa case enkli 2 Avoka ki 2 Avoka Seselwa ki pe ed nou lo en baz pro bono e mon ti a kontan profit sa lokazyon pou remersye zot. Me osi tou bann lezot Seselwa i annan serten Seselwa ki annan kontak Lezip e zot in ekrir bann let, zot in demann sipor e tousala i ede. Me i enportan ki nou fer li dan en fason ki respekte Leta e Gouvernman e Lenstitisyon Ezipsyen. Se sa mesaz senp ki baze lo stratezi ki nou Gouvernman pe fer. Mersi Mr Speaker.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker eski Minis i kapab enform nou Lasanble ki si sa Kaptenn sa bato in ganny menm kondannasyon ki sa 3 Seselwa ki laba? E si zot dan menm prizon? Mersi bokou.\nMersi Mr Speaker. Wi efektivman sa 4 dimoun, sa Kaptenm bato Britanik e nou 3 konpatriyot Seselwa in ganny menm santans e zot pe servi dan menm prizon. Tout-olon nou’n annan en kontak atraver British High Commission isi akoz sa Msye i en dimoun nasyonalite Britanik pou nou kapab osi esanz lenformasyon e kot i posib osi ganny serten lenformasyon, akoz Gouvernman Britanik zot annan en Lanbasad Lezip e nou’n osi a serten moman ganny serten lenformasyon gras a Lanbasad Britanik e nou remersye zot. Me efektivman sa toule 4 dimoun dan sa ka in ganny menm santans e in ganny zize koman en sel ka. Mersi.\nBon an vi labsans Leader Lopozisyon, kestyon 197 i tonbe e sa alor i anmenn nou alafen Question Time. Mon ava remersye Minis ek son delegasyon e eskiz li parmi nou. E kantanou nou ava adjourn ziska 11er.\nBon, nou a dir bonzour tou dimoun. E nou ava kontinnyen lo nou Order Paper. E nou a pran Mosyon table par Onorab Valmont e mon ava envit li pou prezant son Mosyon.\nMersi Mr Deputy Speaker. Bonzour. Bonzour tou Onorab. Mr Deputy Speaker, mon Mosyon i lir koumsa:- Sa Mosyon pe demande ki Gouvernman i konsider etablir en Public Service School, avek bi etablir en standar dan nivo Servis Piblik, parmi tou travayer Servis Piblik.\nMr Deputy Speaker, mon pe demande ki anba Lartik 41(1), mon fer en lamannman avek Mosyon orizinal, table ozordi Mardi le 18, 2014.\nBon. Prosedir i swivan. Nou’n resevwar sa lamannman in ganny table. Nou bezwen en dimoun ki pou segonn ou Mosyon orizinal e ou ava donn nou detay ou lamannman e apre ou lamannman a ganny segonde. Apre nou ava proceed lo Mosyon as amended.\nSo, okenn Manm ki oule segonn Mosyon orizinal? Onorab Pillay.\nMR SEBASTIEN PILLAY\nMr Deputy Speaker, mon oule segonn Mosyon orizinal, parey ti lo Order Paper.\nBon. Prezan ou a proceed avek lamannman e eksplik nou rezondet ou lamannman, apre nou ava segonn lamannman. Apre nou a proceed avek Mosyon as amended.\nMersi Deputy Speaker. Mon oule propoze ki sa Mosyon i lir swivan:- Sa Mosyon pe demande ki Gouvernman i konsider etablir en Civil Service Programme dan Gouvernman, avek bi etablir en standar dan nivo servis piblik, parmi tou travyer servis piblik.\nSavedir Mr Deputy Speaker, nou pe ranplas ‘Public Service School’ par ‘Civil Service Programme.’ Mersi Mr Deputy Speaker.\nBon. Okenn Manm ki segonn sa lamannman? I annan 2 la mon vwar. Lekel ki pou segonn lamannman?\nMr Deputy Speaker, mon oule segonn the Motion as amended.\nBon. Lamannman in ganny segonde. Lo sa lamannman nou pran en vot. Tou bann ki anfaver, lev lanmen? Okenn Manm ki kont? Lamannman in ganny aprouve e prezan mon ava envit ou prezant ou Mosyon, as amended.\nMersi Mr Deputy Speaker. Mr Deputy Speaker, permet mwan entrodwir sa Mosyon par en ekstre ki sorti dan Booklet Kod Kondwit e Etik pour Zofisye Servis Piblik, ki ti ganny pibliye an Zen 2009 e revize an 2010. Sa ti anlinny avek vizyon e misyon Gouvernman pour en meyer servis piblik e etik dan bann landrwa travay e mon quote:- ‘Servis piblik i devret reste pertinan pou li kapab akonplir son rol pilye dan lenplimantasyon bann progranm ek Polisi Gouvernman. Bann Zofisye Servis Piblik ki ganny sarze avek servis lepep i devret akonplir zot fonksyon avek konpasyon e enparsyalite e dapre bann standar etik ki zeneralman akseptab pou ganny respe e konfyans lapopilasyon ki zot enterakte avek, lo en baz kotidyen. Sa Kod Kondwit e Etik i prezant bann valer moral profesyonnalizm e bann standar etik ki ganny konsidere koman neseser pou akonplir en bon nivo gouvernans. Bon gouvernans i enkli responsabilite, latransparans ek enparsyalite. I pa en keksoz ki vin otomatik me ki plito ganny devlope atraver lapratik. Bann benefis ki ganny rekolte atraver en bon gouvernans i kapab akseler devlopman en pei e amelyor lavi e byennet son pep.’ Unquote.\nMr Deputy Speaker, sa ti mesaz Vis Prezidan Faure pou lansman sa Kod Kondwit e Etik ki ti byensir demontre ki pou plizyer lannen, i annan bann zefor ase signifikan ki Gouvernman pe fer, pou ki Servis Piblik i amelyore pou vin anlinny avek devlopman nou pei e reponn a bann defi en lemonn modern e global.\nAnmenmtan Mr Deputy Speaker, nou rekonnet letablisman Ethics Commission ki ti ganny etablir an 2008, pou plizyer rezon. E pou asire pei i meet bann norms e prensip bon gouvernans. Bann zefor ki’n ganny fer depi mon kapab dir, 2002, 2003 i osi enportan pou mansyonnen. Pandan sa letan, ti annan en kanpanny pou etablir standar dan tou biro Gouvernman, kot tou Minis, Sekreter Prensipal, Sef Ekzekitif, Direkter Zeneral, Direkter, Managers eksetera, tou ti swiv en progranm lo standar servis. Menm bann Sekter Prive a sa moman, ti ganny ankouraze pou fer parey.\nDepartman Ladministrasyon Piblik ti lead sa prosesis e permet mwan Mr Deputy Speaker a sa pwen pou osi mansyonnen ki an 2003, ti annan en Survey ki ti ganny fer pou evalye public satisfaction vizavi Public Service Delivery. E la ankor Mr Deputy Speaker, 10an apre, an Out sa lannen, in annan en lot Survey ki’n ganny fer par National Statistics Bureau, avek bann Administrative Personnel preski dan tou Lorganizasyon piblik, apele Public Service Survey 2014. I evidan ki sa lekzersis i ankor enn fwa pe ganny fer an kolaborasyon avek Departman Ladministrasyon Piblik e ki sa i anlinny avek en pli gro proze ki sa Departman pe fer, kot bokou lanfaz pe ganny mete pou amelyorasyon kontinnyel e efikasite dan Servis Piblik. Mon a profite pou salye e montre lapresyasyon bann Lorganizasyon ki pe kontinnyelman fer zefor e met bann mekanizm anplas pou amelyor servis piblik. Par egzanp, tou resaman, nou’n tande ki Divizyon Imigrasyon in fer fasil par egzanp pour bann dimoun ganny Passport dan en dele 24er. Sa i merit ganny aplodir. Nou vwar poudir i annan zefor e i annan lorganizasyon ki pe seye pou kapab donn dimoun en servis atan, kot dimoun pa espere oubyen en ta letan pou ou kapab ganny en keksoz ou en servis ki ou merite.\nMr Deputy Speaker, in ler pou ki i annan servis de kalite dan tou nou bann Lenstitisyon oubyen Ladministrasyon Servis Piblik, kot nou bann Lenstitisyon oubyen bann Civil Servant i delivre bann servis lo en nivo akseptab. Servis ki ganny donnen i merit a lekspektasyon manm piblik, kot i annan en sistenm smart e konsistan an plas dan tou landrwa travay, ki ava ganny respekte par tou travayer. E la mon repete. Par tou travayer. Depi son anler, ziska son anba. Konsekaman, sistenm i ava ede mentenir kredibilite e limaz sa Lorganizasyon ou Lenstitisyon.\nMr Deputy Speaker, in ler pou bann lenformasyon ki nou piblik i ganny donnen par bann Zofisye i kredib, kler e presi. In ler pou aret fer piblik monte desann plizyer fwa, zis pou vwar en Zofisye. Ler i donn randevou, sa kliyan i vini, me li sa Zofisye in pran konze. E napa personn ki kapab fer swivi lo sa ki i pe fer. In ler pou annan plis Customer Care, kot kliyan i ganny bokou plis respe e sa osi i merit resiprok. In ler pou aret dir nou piblik ki ou pou ganny en larepons dan 14 zour e apre sa piblik i bezwen esper 3 mwan oubyen 6 mwan pou li ganny en let ki apre i donn li en lot deadline. In ler pou aret met nou piblik asize pou plis ki en demi zournen, san mazinen pou dir i gaspiy letan e larzan pour en senp prosedir ki 10 minit. Lalis i long Mr Deputy Speaker e sa bann tel sityasyon ki fer nou piblik fristre, ankoler e maltret tou Lorganizasyon Gouvernman parey e zeneraliz bann problenm. Sa bann tel sityasyon ki fer ki menm Biro Prezidan i ganny bonbarde avek tou sord kalite konplent, kot parfwa, en senp pti leksplikasyon ti pou anpes en ta birokrasi.\nMr Deputy Speaker, servis dan Gouvernman i bezwen anlinny avek bann prensip e Kod Kondwit. An akor avek nou Konstitisyon e osi an relasyon etrwat avek PSO, ki gid performans travayer Servis Piblik. Dan sa konteks, performans i laspe fondamantal kestyon prodiktivite e konportman dan travay i bezwen ganny seryezman adrese. Travayer Servis Piblik i bezwen pe desarz zot responsabilite konsansyezman, tout an respektan bann valer tel ki respe, disiplin, etik, eksetera. I neseser annan bokou plis transparans e accountability parey nou dir, dan bann landrwa travay, kot bann konportman negativ pa ganny aksepte. Anmenmtan, performans traveryer Servis Piblik i merit byen ganny valorize me osi ganny sanksyonnen kan fodre.\nParey nou’n koz saler eleve, performans i mars osi ansanm. I evidan Mr Deputy Speaker alor, ki en sistenm evalyasyon travay ou Performance Appraisal i osi ganny fer dan en fason bokou pli efektiv. Bann best practices i bezwen ganny ankouraze e nou bezwen deklar lager kont bann latitid negativ, gaspiyaz resours e gaspiyaz letan.\nMr Deputy Speaker, Public Service Orders, mye koni konm PSO i sa gid prensipal pou bann travayer Servis Piblik e Sapit 5, Code of Conduct and Discipline, Seksyon 111 a 146 i donn detay lo plizyer pwen kle. Anplis ki sa i annan Public Sector Procedures Manual ki mars kot a kot avek sa PSO ki donn bann leksplikasyon detaye lo tou laspe neseser, dan en fason tre konpreansiv. PSO pa merit zis en dokiman referans pou bann DG Admin oubyen HR Managers. Bann anplwaye Servis Piblik i bezwen ofe avek konteni sa dokiman osi. I enportan pou mansyonnen a sa pwen ki kan en rekritman i ganny fer, sa nouvo anplwaye i bezwen ganny en bon progranm Induction ki byen ankadre, ki enkli plizyer laspe sa job, ensi ki familyarizasyon avek PSO e Kod Etik sa landrwa travay.\nMr Deputy Speaker, performans nenport ki anplwaye pa kapab ganny evalye dan en fason sistematik, zis ler i lo Probasyon. Performans i bezwen result based e parey mon’n dir oparavan, i neseser annan bann mekanizm anplas pour ki lefikasite i annan a tou nivo. Sa Lorganizasyon limenm i bezwen annan en bon plan stratezik e plan daksyon, kot son vizyon e son misyon i kler. Kot i annan bann internal values ki ganny valorize e respekte par tou anplwaye e Leaders, san leksepsyon. Mon asire ki en bon Civil Service Programme, si i ganny enplimante dan en fason sistematik e konsistan, i ava ede adres bann gaps egzistan. I petet neseser ki i annan en lenstsans apropriye, apard ki sa landrwa travay limenm, pou annan ongoing monitoring dan en fason tre efektif, pou ki servis i ganny donnen par sa bann anplwaye Servis Piblik i kontinnyen amelyore. E i rekomandab osi oubyen neseser pou ki anlinny avek sa Civil Service Programme, i annan anplas sa laspe Performance Based Monitoring, pou asire ki standar i ganny mentenir dan sak Lorganizasyon, dan en fason sistematik e soutenab.\nMr Deputy Speaker, i pa neseser pou re-invent the wills so to speak. Dokiman pou enplimant standar i deza annan, me bann mekanizm pou ranforsi li i manke.\nA sa pwen Mr Deputy Speaker, mon ti a kontan zis fer resorti linisyativ ki pe ganny pran par Ethics Commission tou dernyenman, in komans lans en seri training programme dan bann Lenstitisyon oubyen landrwa travay parey nou dir, dan Public Service. Mon krwar sa i en pa ki merit ganny si ou oule valorize e petet en keksoz ki merit kontinnyen e en travay ki merit ganny fer etrwatman avek tou lezot Lorganizasyon.\nMr Deputy Speaker, i evidan ki nou pei i baze lo Service Industry. E anviron 65 poursan nou workforce parey nou dir i dan Sekter Servis. I alor annan en lenpakt lo nou Lekonomi kan nou servis i deklinen. En Civil Service Programme i ava fer provizyon pou annan kour apropriye, ki pou asire ki bann travayer i ganny bann skills relevan me osi annan en sistenm swivi efektiv anplas. Nou pei pe evolye e nou servis i bezwen evolye, pou kapab reponn a bann nouvo laspirasyon nou piblik an zeneral. Menm si nou annan enn de Lenstitisyon ki pe fer bann progranm relevan, i pa paret ki sa pe ganny fer dan en fason konsistan e i kontinnyen annan bann gaps dan bann formasyon e mankman mekanizm pou fer swivi.\nMr Deputy Speaker, nou konnen ki oparavan ti annan SIM, etablir an 1978 koman en Unit dan Departman Finans, pou donn Management Training Sekter Servis Piblik. E sa Lenstitisyon in kontinnyelman devlope pou adapte son manda avek bann sanzman e depi Mars 2014, in formelman atase avek Liniversite Sesel e apel Guy Morel Institute. Sa Lenstiti pe ofer plizyer Kour, Servis Resers e Konsiltan, avek bi pou build professional personnel e managerial capacity bann Seselwa dan Public Sector e Private Sectors. I ava petet rekomandab ki sa progranm Civil Service i vin en parti entegral sa Lenstitisyon. I ti ava petet osi en bon lide pour Guy Morel Institute network e vwar bann progranm ki pe ganny fer par lezot diferan pei e lezot diferan Kolez, par egzanp Civil Service College Singapore, en lot dan Botswana ki bann legzanp si ou oule, bann Lenstitisyon ki pe donn bann training modern e bann Lenstitisyon i pe build si ou oule zot bann training lo kapasite devlopman, pou asire ki kapasite bann travayer i vin bann first class Public Service.\nBokou plis lanfaz Mr Deputy Speaker i bezwen ganny mete lo lenplimantasyon standar. Sa progranm Civil Service i bezwen adres tou sa bann laspe ki’n ganny mansyonnen, me pli enportan, asire ki i annan o nivo dan Servis Piblik, ki tou travayer san leksepsyon i travay avek entegrite, lwayote e donn servis avek dignite. Bann modalite etablir en tel progranm i ava diskite par bann lenstans konpetan dan nou pei.\nMr Deputy Speaker, an konklizyon mon pou senpleman mansyonn enn de pwen ki ti ganny fer sorti an 2007 kan Prezidan ti adres bann Sef Ekzekitif, anlinny avek sa ki nou ti apel la more business like Government. Mon sit sa detrwa pwen an Angle Mr Deputy Speaker. Government should operate more like a business entity, putting its customers at the heart of its operation. It should be structured so that it can respond better and quicker to the needs of its customers, the citizens of Seychelles. It should focus on performance. There should be a culture of continuous improvements and personal developments amongst Employees.\nMon espere Mr Deputy Speaker ki bann koleg Onorab ki pou koz lo sa Mosyon pou anrisir sa deba sibstansivman e fortman e mon pou osi demann tou Manm pou siport sa Mosyon. Mersi Mr Deputy Speaker.\nBon, lo sa Mosyon deba i ouver. Okenn Manm ki oule entervenir? Onorab Pillay.\nMersi Mr Deputy Speaker. Mr Deputy Speaker, i annan en rezon akoz nou pei i toultan avans bokou pli devan ki lezot dan larezyon. Se esansyelman akoz bann deba tel parey sa enn ki nou pe pran ozordi bomaten. Nou en pei kot nou kontan improve e rafin lafason ki nou fer keksoz, pour ki nou kapab donn en meyer servis lepep Seselwa, nou Nasyon Seselwa e an fen kont, kontribye pou fer nou pei kontinnyen avans pli devan.\nMr Deputy Speaker, sa Mosyon an okenn lye, i pe fer referans as to whether nou bann Public Servants pa pe performen. I plito en langazman ki nou pe demande, ki nou bezwen fer pou nou kapab kontinnyen improve the level of service, provided by our Civil Servants, pou asire ki piblik Seselwa ki rely lo sa servis i devlop sa trust. I devlop sa konfidans dan sa bann servis, ki permet zot trust bann Lotorite e bann Departman ki’n ganny met anplas, esansyelman pou donn zot en servis dan bann sityasyon kot zot rely lo sa servis dan diferan sirkonstans.\nMr Deputy Speaker, one of the main corner stone en pei ki pe devlope, ki pe devlop byen se efikasite son Public Service. E se pour sa rezon ki toultan nou bezwen strive towards improving the efficacy of the Public Service, to ensure that it becomes more efficient e pou asire ki piblik an zeneral i satisfe an gran parti, avek sa servis ki zot pe gannyen. However, nou bezwen osi aksepte kot parfwa i annan bann lapses ki nou bezwen adrese.\nMover Mosyon dan son prezantasyon in sit diferan legzanp kot i annan sa bann lapse, i annan sa bann lacking ki nou bezwen adrese e mon krwar i enportan pou nou koz lo la, par lefe ki nou pei i en pti pei e souvandfwa bann lacking oubyen bann lapses ki annan, i annan en lenpakt ase konsiderab lo nou popilasyon.\nMr Deputy Speaker, enn bann eleman ki mon krwar i kle dan tousala se eski tou bann Public Servants par egzanp, bann Civil Servants dan bann Lorganizasyon i konn vizyon zot Lorganizasyon? I konn sa misyon zot Lorganizasyon? E parfwa ki sa ki fer ou demande si zot konnen set akoz ou kapab vwar a en serten nivo dan sa Lorganizasyon, i annan en servis tre o nivo, me par kont, lo en lot nivo, i annan en servis bokou pli medyok, ki fer ki i defeat the purpose of having the vision or the mission of the Organisation in the first place. E sa i en pwen fondamantal ki nou bezwen analize. E se pour sa rezon ki ler ou annan ou en Civil Service Programme, i pou ede ki ou kapab asire ki a tou nivo sa Lorganizasyon, tou bann fonksyonner, tou bann eleman dan sa Lorganizasyon i konnen ki rol son Lorganizasyon i bezwen zwe, an relasyon avek misyon sa Lorganizasyon e an relasyon avek kontribisyon ki sa misyon i annan pour devlopman nou pei.\nEn lot pwen fondamantal ki nou bezwen koz lo la se sa laspe inter-connectedness ki annan ant bann diferan servis e lafason ki en fonksyonner oubyen Civil Servant i bezwen adres lyezon ki bezwen annan ant son Lofis spesifik, an relasyon ek son servis ki i bezwen donn en manm piblik e avek en lot Lofis. E mon krwar parfwa, i annan en gray area ki ganny created la, kot ou vwar poudir par egzanp, sa Civil Servant i pe rely lo en lot Departman pou donn li en larepons e in between the 2, ou annan sa piblik ki li i pe ekspekte en larepons. Me si en Departman pa pe fonksyonnen e sa Civil Servant ki li i annan sa dosye dan son lanmen pa pe demann reference, oubyen pa pe demann feedback from sa lot Lorganizasyon, sa piblik dan milye i napa anywhere to turn e se pour sa rezon kot parfwa si ou pe vwar poudir i bezwen donn li en feedback in 14 days, the feedback is not forthcoming akoz esansyelman, i napa sa lyezon ki arive, me anplis ki sa, i napa sa commitment parfwa pou kontinnyen follow up lo case sa dimoun ki an premye lye ti’n anmenn sa issue devan sa Public servant. E sa i en pwen fondamantal ki nou bezwen adrese.\nMr Deputy Speaker, mon’n souvandfwa rankontre bann manm piblik ki vin koz ek ou lo la, kot par egzanp i dir ou, in al kot tel Departman e in ganny dir pou ganny en feedback dan en dele letan e i still pa ankor ganny nanryen e souvandfwa, mon vwar poudir en senp phone call from sa fonksyonner, i ede alyez sa mank konfidans. I ede alyez sa fristrasyon ki sa manm piblik i annan. E se sa ki en Civil Service Programme pou ed nou fer. I pou ed nou etablir oubyen rafin nou bann fason fer, up to the point ki nou kree en pli o nivo satisfaksyon dan servis ki piblik i resevwar. And that’s a crucial element of this Motion ozordi.\nBe i annan en lot laspe sa progranm osi ki nou bezwen osi tackle e sa set en prosedir atraver ki nou bezwen angaz nou bann Civil Servant pou edik dimoun on the expectations ki zot annan vizavi en servis. Par egzanp, i annan en servis ki pa pou kapab donn ou en larepons disi o lannmen. Me kan sa piblik li i pa’n ganny enformen oubyen in pa’n ganny eksplike as to bann prosedir ki annan anplas, i pou otomatikman krwar poudir sa Public Servant oubyen sa Civil Servant pe retard donn li en feedback dan sa sirkonstans spesifik. E se sa mon krwar kot ler ou’n fer sir ki tou ou dimoun dan ou Lorganizasyon i konpran kiltir ou Lorganizasyon. I konpran misyon ou Lorganizasyon, i kapab translate sa bann diferan prosedir pou sa dimoun ki prezant son lekor devan li a sa moman. Dir li be regarde madanm oubyen msye. Sa feedback ki la mon pa kapab donn ou akoz i annan en lot Departman ki li i bezwen travay lo ou dosye avan i donn mwan feedback. E si sa Departman pa kapab fer son louvraz byen, ou pou ganny ou en feedback ki demen ou bezwen retournen. Ou pou ale vini e i pou kree plis konplikasyon pou ou dan lefitir. E i enportan pou nou kapab annan sa lapros kot nou eksplik dimoun kimannyer keksoz i marse, akoz sinon sa lekspektasyon ki ganny kree, se sa apre ki dekoul dan sa fristrasyon e kot ou vwar kot dimoun parfwa i blanm en fonksyonner, malgre sa fonksyonner pe fer son louvraz tre byen. E se pour sa rezon ki mon’n dir lo komansman, nou bezwen pozisyonn byen deba lo sa Mosyon, kot nou pa pe dir poudir bann fonksyonner pa pe fer zot louvraz byen me par kont, nou krwar poudir si zot ganny ekipe avek davantaz skills, zot pou kapab devlop en pli bon job satisfaction e i pou ed zot delivre pli byen vizavi piblik ki esansyelman i zot main client. And that’s the fundamental of this Motion osi.\nMr Deputy Speaker, me i osi annan lezot eleman striktirel oubyen organizasyonnel ki nou bezwen adrese dan serten Departman. Par egzanp, Mr Deputy Speaker, ou vwar poudir i annan en serten Departman ki fermen oubyen i difisil pou ganny en Zofisye pandan Lunch Time. Me ki nou vwar? Se Lunch Time i en moman kot bokou, bokou piblik, bokou dimoun i profite pou li kapab al anmenn son case dan en Departman. Me si ou annan ou par egzanp 2 Desk Officer e toulede i dan Lunch. Personn pa pe reponn telefonn e personn pa la pou attend to sa kliyan ki’n vini. E se pour sa rezon ki nou bezwen dan bann Lorganizasyon structure nou Lorganizasyon. Organiz nou dan en fason ki nou annan en rotating system, ki nou kapab kontinnyen provide the service avek sa dimoun ki vini, akoz esansyelman li osi i dan en sityasyon kot i pa kapab kit son travay petet akoz i travay dan Sekter Prive, oubyen kot son Lorganizasyon pa pe permet li zisteman akoz li i bezwen form par en rotating system dan son Lorganizasyon. E se pour sa rezon ki nou bezwen annan serten fleksibilite e apros sa dan en fason smart, pou asire ki nou kapab attend to bann calls, attend to bann queries ki come up a diferan moman, sirtou dan bann moman kot nou vwar poudir bann Zofisye i dan Lunch Time. E sa pour mwan i tre, tre enportan akoz plizyer fwa mon’n rankontre bann dimoun ki dir ou poudir me ou telefonn tel Lorganizasyon, telefonn zis i sonnen. I al lo authomatic answering system. E parfwa i annan bann Lorganizasyon kot dimoun i bezwen ganny en response me zot pa pe ganny li. Se pour sa rezon ki i enportan ki nou striktire e sa ki kontan se ki nou annan bann Lalwa Lanplwa isi ki kler, ki donn nou bann Public Servants, nou bann anplwaye clear responsibilities me osi donn zot, zot bann rights. Ki en dimoun i bezwen pran son lunch efektivman. Me selman nou bezwen organiz nou dan en fason ki nou kapab kontinnyen donn sa servis si i annan en lenteripsyon.\nMe sa Mosyon Mr Deputy Speaker, i osi fer nou fer refleksyon lo lefe ki Gouvernman i kontinnyelman sey adres lefikasite dan servis ki i provide. Without a doubt. Ou vwar en kantite Training, ou vwar en kantite Workshop ki ganny fer. Me nou bezwen osi koz lo servis ki ekziste dan Sekter Prive. And it’s as important. Akoz ki nou vwar pe arive? Nou vwar poudir i ekziste en kiltir ozordi, osi dan Sekter Prive. Mon konpran sa en pti me andeor remit sa Mosyon Mr Deputy Speaker, me mon krwar i en pwen ki nou piblik ti a kontan ozordi nou Lasanble i tous lo la, akoz i anann dan Sekter Prive serten fason fer ki ozordi i pa akseptab ditou. Kot par egzanp en kliyan i demande pou en lenformasyon, ou bezwen pas atraver 5 a 6 dimoun, menm pou ganny en larepons. E mon krwar sa bann kritik ki ganny adrese a bann servis Gouvernman can be equally addressed to the Private Sector. E se pour sa rezon ki i enportan ki nou piblik i konpran ki zefor nou Gouvernman i mete pou li kapab kontinnyen improve son servis, but at the same time, nou bezwen etablir en mekanizm pou nou kapab monitor the level of service par egzanp, ki en Lorganizasyon, en Konpannyen oubyen kelkonk dan Private Sector i donn piblik. E mon krwar i bezwen vin en pre-condition of the licensing. Ki nou etablir bann standards. E i bezwen annan en review process ki ganny etablir, pou vwar whether or not – parfwa i kapab arive dan en Sekter, en Lorganizasyon oubyen Konpannyen i pe donn such a bad service ki apre i vin en de-service to the repitation of the Country. E kot ou vwar par egzanp i kapab vin en group envestiser etranze ki pe rod en servis atraver sa Konpannyen, i vwar li anbarase apre par the shoddy service, the bad service ki in resevwar e la, i zeneralize. I blanm tou lezot akter dan sa Sekter ki trouve dan nou pe e se repitasyon nou pei ki ganny tarnish. So, i enportan ki nou fer le pwen on the necessity of improving the service given to people e osi asire ki dimoun i konpran sa lekspektasyon and why sa issue i pa zis en issue ki Gouvernman i bezwen adrese, me i en issue ki bezwen ganny equally tackle by the Private Sector.\nMr Deputy Speaker, mon krwar mon’n fer le pwen ki mon ti anvi fer an relasyon avek sa Mosyon e mon oule dir ki mon pou vot anfaver sa Mosyon. Mersi Mr Deputy Speaker.\nOnorab Arnephy. Request. Ok.\nMersi Mr Deputy Speaker. Mr Deputy Speaker, mon ti a kontan dir de pti mo lo sa Mosyon akoz mon panse i en Mosyon ki tre relevan. Ki adres en size tre enportan ki nou pe koz bokou lo la ozordi e sa se en pti pe Customer Care.\nOzordi, enn nou bann defi ki egziste dan Servis Piblik osi byen ki Servis Prive. Me an vi relasyon natir Mosyon, nou pou focus en pti pe lo Servis Piblik. Se sa issue Customer Care. Malgre ozordi nou annan diferan Lenstitisyon ki provide Training, boner sa lannen an Oktob, apepre 200 ekek graduates ki ti’n konplet zot studies, ki swa lokal ou enternasyonal ti zwenn dan en Seremoni pou zot reafirm zot komitman, zot langazman vizavi sa Lenstitisyon ou manm piblik ki zot deservi. E tou resaman, semenn pase, ankor nou ti vwar poudir Liniversite Sesel ti fer en Graduation Ceremony kot ankor 100 ekek zenn ki fek konplet zot letid, ki swa pre-service, ki swa in-service, ti resevwar zot Sertifika e Diplonm. Mon panse tou sa bann lenvestisman ki Gouvernman i fer dan nou bann dimoun se zisteman avek bi pou ki zot an retour kapab donn en meyer servis. Me ki nou vwar ? Sa pa toultan neseserman leka. E dan en Booklet ki ti ganny pibliye an Oktob ler Prezidan Larepiblik ti zwenn avek sa bann Graduates, i ti dir e mon quote:- ‘I trust in your commitment and relevance to be Leaders, driving the Country forward, while remaining mindful of those in need of your support and assistance.’ So, mon krwar sa pti quote i dir bokou. Whatever ki nou resevwar dan nou training, an retour nou bezwen pe pas sa avek nou konsomater e donn zot sa servis ki zot ekspekte de nou.\nNou bann Leaders, nou bann travayer dan Sekter Piblik in travay dir e tre, tre dir pandan bokou lannen pour ki nou kapab adres bann defi striktirel e osi bann defi sosyal ki sa nouvo lepok i poze. E mon panse ki en fason pou nou fer sir ki nou fer keksoz pli byen se anmenn enpe sa lespri inovasyon. Me i malere ki ozordi, en kantite nou, nou tant pou reste anfermen. Malgre i annan ki dan serten pozisyon Leadership kle, zot reste anfermen. Zot pa ouver avek linovasyon e sa i fer ki i rann nou servis souvandfwa medyok. E nou pa anmenn sa progre dan sa dimansyon ki nou ti a anvi. E pour nou kapab fer sa, mon mazinen ki nou bezwen revizit nou bann stratezi. E Mosyon ki Onorab Valmont in anmennen mon krwar i en pti pe dan sa direksyon.\nNou annan en kantite Training parey mon dir. Nou fer en kantite Training e la tou resaman, Guy Morel Institute, anba Liniversite Sesel i pe ofer en kantite bann Short Courses. Ok. Ki annan pou fer avek Customer Care. Me i malere ki apre ki sa bann dimoun i ganny sa bann konesans debaz ki en pti pe pli akademik, zot pa al anmenn sa dan zot landrwa travay lo en baz pratik kot zot kapab donn zot kliyan sa servis ki i merite. E mon panse sa i annan en kantite lefe advers lo sa servis ki nou delivre akoz 1, i fer ki manm piblik i perdi trust. I perdi trust dan nou. Mon krwar Onorab Pillay in donn legzanp. En larepons ki ou kapab donn en dimoun dan en dele letan e ou anvoy li demen tanto. Nou menm nou koman bann Manm Lasanble ki reprezantan nou distrik, nou bann dimoun, parfwa nou fer fas avek sa bann sityasyon kot en dimoun i anmenn son konplent kot ou. I genuine. Me ou, dan ou kapasite, ou bezwen refer sa par egzanp avek Lekzekitiv. Me souvandfwa nou vwar poudir en kantite sa bann cases i drag. E sa dimoun i ekspekte en larepons avek ou, me sa larepons, son solisyon i pa avek ou. I pa avek nou koman sa Manm Elekte. I avek sa Departman ou sa Minister respektiv. E la mon oule lans en lapel avek tou bann dimoun ki konsernen avek bann dosye, avek bann ka manm piblik, pou nou vin en pti pe pli proaktiv e annou travay lo bann dosye, travay lo bann file dan bann dele letan ki rezonnab e kot nou kapab donn sa kliyan en feedback dan en dele letan ki rezonnab.\nMr Deputy Speaker, en kantite resers – en kantite pei pe fer en kantite letid lo lafason ki zot kapab anmenn modernite. Ok. E zot servi sa mo modernite dan lafason ki Servis Piblik i ganny delivre. E mon panse ki Sesel i pa en leksepsyon. Ozordi nou koz en kantite lo devlopman soutenab. Dan mon pti resers ki mon’n fer, nou koz en kantite osi lo donn en servis ki soutenab. Ok. Sa mo servis soutenab i pe ganny en kantite koze lo la. Savedir ler dimoun i vin dan en Dapartman ouswa dan en Lofis, i konnen poudir i annan serten konsistans. Serten Protokol dan lafason ki sa servis pe ganny deliver.\nMon donn en legzanp Mr Deputy. Ozordi ou al dan serten Lofis. Ou zwenn en Clerk lo Resepsyon. Ou demann li serten lenformasyon lo serten Biro dan sa menm Departman kot i travay. I pa konnen. Ou demann li en lenformasyon lo en tel Zofisye. I pa konnen lekel sa Zofisye. Pour mwan sa Mr Deputy, i very sad, akoz mon panse poudir ler en dimoun i ganny anploye dan en landrwa travay, i merit annan en sistenm Induction ki met sa dimoun azour avek son landrwa travay e ki konnen the ins and the out of son bann diferan Departman dan sa landrwa travay. E sa mon panse i ed sa kliyan pou li santi li welcome akoz i konnen poudir i ape ganny en servis avek de kalite.\nMon panse nou bezwen osi mazin en pti pe dan sa direksyon kreativite. Ok. Nou bezwen be more creative. Be open minded, pou nou vwar bann solisyon pou bann defi ki nou fer fas avek vizavi nou landrwa travay, vizavi servis ki nou donn nou kliyan. Petet serten kestyon ki nou merit pe poze ozordi e ki bann Lotorite konsernen, bann lenstans ki donn bann Training bann diferan dimoun ki annan pou fer avek Customer Care i merit mazin lo la. Koman eski nou bann nouvo Polisi vizavi nou bann landrwa travay e fason fer dan travay i bezwen reponn a bezwen nou sosyete ozordi ? Petet i annan serten vye fason fer ki nou bezwen met deryer e mazin lavenir. Koman eski bann progranm i adapte avek bezwen nou bann sitwayen dan nou bann landrwa travay? E la nou pe koz spesifikman lo nou Servis Piblik. Koman eski par egzanp ozordi, lizaz bann nouvo teknolozi i kapab amelyor lafason ki bann servis i ganny delivre? Ozordi nou envestir en kantite. Bidze Gouvernman, atraver son bann Minister, son bann Departman i invest en kantite dan evolisyon teknolozik and so on. Me eski sa bann levolisyon teknolozi i pe anmenn sa diferans ki nou anvi vwar dan nou landrwa travay? Nou bezwen poz nou lekor lo ki kalite Leadership nou bezwen dan landrwa travay, pou nou kapab soutenir sa progre ki nou anvi vwar ? So, nou bann Leaders, diferan nivo ki ou ete, mon krwar i bann kestyon ki nou bezwen mazin seryezman lo la si nou anvi donn sa meyer servis.\nMr Deputy, si nou kapab adres sa bann kestyon, sa i a permet nou, i a permet sak Lenstitisyon, sak Departman, sak Minister kree sa azanda pou li kapab anmenn sa sanzman pozitiv dan landrwa travay e asir efikasite dan lafason ki nou merit fer keksoz. E sa anmenmtan, mon mazinen i ava ed nou pou annan plis kolaborasyon ant bann diferan Lazans. Bann diferan lenstans pou nou kapab amelyor sa servis ki nou donnen. Pou nou kapab fasilit sa kominikasyon bann dosye nou bann kliyan e sa i pou fer ki nou pe koz lo bann best practices. I en linisyativ ki nou merit partaze si nou anvi bouz devan.\nDesizyon ki Gouvernman i fer. Mon krwar dan sa Lasanble la, nou’n koz en kantite. Bann Minis in reponn kestyon. Nou dir poudir souvandfwa nou mank bann fe, bann levidans. So, nou bezwen bouz en pti pe dan evidence based. Ok. Ler nou pran nou bann desizyon. E sa ankor an retour i ava permet nou pou nou kapab anmenn en pli bon servis pour nou dimoun.\nBon desizyon, bon inovasyon pou anmenn avek li bann lefe pozitiv mon asire akoz ki ozordi Servis Piblik i depan en kantite lo Bidze. Bidze Leta. Bidze Gouvernman. E nou, nou bezwen fer sir ki sa servis ki nou pe donnen i vin responssive avek sa investment ki Gouvernman i fer dan son bann diferan lenstans. Landrwa travay, Departman e Minister.\nSo, Mr Deputy Speaker, mon panse ki sa Mosyon parey mon’n dir i vin a en bon moman kot ler nou pe koz lo fason fer keksoz. Nouvo fason fer keksoz. Nou pran an kont tou sa ki pou ganny dir ozordi. Ozordi nou pe koz lo Programme Performance Based Budgeting kot nou pe demann value for money e mon panse ki Bidze Gouvernman i pa tous zis bann keksoz tanzib me i tous osi bokou bann servis ki nou donnen. So, mon panse ki nou merit invest enpe plis atraver bann progranm konkret, invest plis dan nou dimoun pour ki zot kapab donn sa servis. Servis alaoter e kot sa servis i tous sakenn de nou.\nAn konklizyon Mr Deputy Speaker, listwar in montre ki bann vre Leaders se bann Leaders ki vizyonner, ki regard lavenir avek en lizye briyan, kot i met bann defi lepase dekote e kot nou sers nouvo fason fer. Fason pli inovativ pour nou fer keksoz posib. So, pou nou kapab fer sa, nou Servis Piblik i en lenstans ki pe merit bouz dan sa direksyon e sa i lakle pour lareisit.\nSo, mon pou donn mon sipir pour sa Mosyon e mon panse ki bann pwen ki nou fer resorti i ava al kot i fodre e kot manm piblik an retour a santi zot pe ganny sa servis de kalite ki nou tou nou swete. Mersi Mr Deputy Speaker.\nMersi Mr Deputy Speaker. Mr Deputy Speaker, rezon ki ozordi an 2014, Mosyon pe demann en tel progranm, i akoz nou Lasanble i konsernen avek sa sityasyon kot tro souvan dimoun pe eksprim mekontantman dan bokou landrwa travay, lo move servis ki zot eksperyanse, an rezilta konportman inapropriye ki en dimoun i angaz li dan bann travay pou donn servis ki piblik i ekspekte.\nSa konsern Mr Deputy Speaker, sa sityasyon pe vin tre alarman e mon santi ki in ler pou rod bann mwayen efektiv tel ki mover Mosyon pe demande, akoz sa pou annan move reperkisyon lo lafason ki travayer Seselwa pe ganny persevwar, menm si i annan bokou Lakonpannyen Gouvernmantal ki pe delivre en servis de kalite e o standar.\nLiv Code of Ethics ki ti ganny lanse an Zen 2009 par Public Officers Ethics Commission. Sa dokiman ki tou travayer i bezwen konn son konteni pa ase pou fer travayer azir dan en fason responsab e disiplinen, pou promouvwar en zimaz pozitiv pour li e son Lorganizasyon e osi promouvwar bann bon valer e standar etik travay. Ozordi, nou pe vwar ki serten travayer pe konfiz lakourtwazi e respe, etiket savwar viv ek savwar fer ki byen neseser pou delivre en bon servis dan son louvraz.\nI regretan Mr Deputy Speaker, pou serten, bokou travayer, zot pa valoriz sa ditou. I en gro problenm pou welcome en dimoun ozordi, pou fer li feel at ease e pou donn li lenformasyon ki i merite.\nMr Deputy Speaker, in ler pou laplipar landrwa travay, pou vwar bezwen zot travayer alafen lannen 2014, letan zot pe fer Appraisal, pou amelyor zot Service Delivery, travayer dan Servis Piblik pou vin pli profesyonnel dan zot lapros e mentenir en o standar entegrite, enparsyalite dan zot bann diferan responsabilite. Parey mon koleg ki’n koz avan mwan in mansyonnen, mon panse ki en tel progranm ki pe propoze par Onorab Valmont pou ankouraz e enfliyans bann Lorganizasyon e Minister pou revwar zot Polisi. Pou kit li azour avek sanzman e devlopman, pou asir bon rannman dan en lanvironnman konpetitif. Mentenir motivasyon, sekirite e lepanwisman zot travayer. Adopte en Leadership style pli modern, kot travay an tim is the best way to get things done. En rol primordyal en dimoun ki dan Leadership se pou lead by example. Model sa bon konportman e disiplin travay ki ganny definir par bann bon polisi e regilasyon ki azour avek larealite aktyel ou Minister oubyen Lorganizasyon. Kot sa zouti a ganny servi koman bann reper e gid pou diriz en travayer ki pe al andeor sa ki ekspekte de li. Don’t only talk the walk me osi pli souvan nou bezwen pe walk the talk.\nEn Leader Mr Speaker, i angaz li koman en profesyonnel ki krwar dan travay dir e dan bon rezilta. Montre plis responsabilite pou kree en bon lanvironnman travay e promouvwar bann regilasyon ki par egzanp dekouraz son bann travayer pou absant son lekor dan son travay, pirman par pares, ki moralman pa byen. Ranforsi lakourtwazi e servi langaz apropriye dan travay. Respekte Kod pour Labiyman konvenab. Servi ler travay pou travay me pa pou fer travay personnel. Me ki annan regilasyon pou pran mezir disiplin pour bann ki donn en move zimaz zot Lorganizasyon e nou piblik i fristre avek zot move servis. I tre apropriye la kot i annan en zefor Nasyonal.\nNou pe koz lo Renesans Moral Mr Deputy Speaker. Pou annan en Civil Servis Programme pou ede ranforsi lenplimantasyon Kod Etik dan tou landrwa travay. Nou kapab fer bokou sanzman pou amelyor kondisyon en travayer. Revwar zot kondisyon travay. Nou’n koz bokou lo zot Scheme of Service me si nou pa met bann mekanizm parey loter Mosyon pe demande, pou sanz sa move mantalite kot travayer napa respe e commitment pou enplimant Policy e swiv regilasyon travay, kalite e Service Delivery pou reste en gran dilenm.\nNou bann zanfan ki pe grandir i bezwen grandir pou swiv bon model travayer egzanpler. Dan lakour, dan Lekol e dan lakominote pou zot byen form zot karakter koman en bon travayer avek bon valer moral e latitid pozitiv. En paran ki pa responsab. Ki anmize weekend. Lendi i rod Sick Leave zis pou li dormi, i deza pe montre son zanfan sa konportman negativ anver travay.\nEn dimoun ki fer sikse dan son travay i demann plis ki son kalifikasyon profesyonnel. I osi son etik travay e son bann valer profesyonnel pozitiv ki i demontre. I annan konesans ek skills, bon lakourtwazi. I pa zis konnen me i swiv byen e met an pratik Polisi e Regilasyon son landrwa travay.\nNou bann zenn ki kit Lekol Post Segonder e pe antre dan lemonn travay i bezwen azour avek sa progranm ki pe propoze par Onorab Valmont. Nou bezwen annan en Module dan sa bann post Segonder, ki asire ki bann zenn i ganny en bon preparasyon dan swa zot karyer. I annan bokou zenn ki pa stab e kontinnyen sanz zot travay. Sa ki zot bezwen sanze an realite se zot konportman e latitid. Parfwa, i pran en bon pe lannen pour en dimoun realiz sa, telman fo persepsyon ki in formen in fini vin en move mantalite.\nMr Deputy Speaker, i annan nesesite plis ki zanmen pou adres sa size, konsider etablir en Civil Service Programme pou promouvwar en standar etik profesyonnel. Pou anpese ki karakter moral nou bann travayer i kontinnyen ganny determinen par sa bann move konportman e latitid pa pe zanmen anmenn nou lwen. Pou anpese ki bann anplwayer, sirtou bann dan prive pa pran tou sa koman bann bon rezon pou kontinnyen anploy travayer etranze e kit Seselwa ater akoz zot etik travay pa lo standar ki zot travay i egzize.\nMr Deputy Speaker, landrwa travay i bezwen anann mekanizm efektiv pou pa zis pour rekonpans me osi pou disiplin e sanksyonn travayer. Travayer a tou nivo letan zot pa pe donn en bon servis, avek bann pratik ki andomaz relasyon travay, respe e osi konfyans. Sa an retour i bezwen an konformite avek Lalwa Travay, ensi ki Polisi e Regilasyon Nasyonal. Par egzanp, en anplwayer i bezwen konn son travay azour avek demann son travay, respe pour son anplwayer e montre commitment pou promouvwar valer profesyonnel ki pozitiv. Mon konvenki ki en progranm Service Civil pou ede kree bann lanvironnman travay ki tre pozitiv, avek bann framework ki siport e tenir an kont pratik, prensip etik, lefikasite Induction, sipervizyon, work load management e kontinnyasyon dan devlopman profesyonnel bann travayer pou zot kontinnyen fer progre e adapte avek sanzman, okazyonnen par larealite dizour. Sa progranm a ed bann anplwayer pou re-klarifye zot swa travay. Ki bann valer etik i demande pou ou vin en Nurse par egzanp. ki bann valer etik i demande pou ou vin en Ansennyan e ki bann proteksyon e konsiderasyon ki merit pran, an tenan kont natir zot louvraz.\nMr Deputy Speaker, avek sa de pti mo, mon pou siport sa Mosyon. Mersi.\nBon. Avek sa nou ava pran en break e nou a rezwenn 2er apre midi.\nBon. Bonn apre midi tou Manm Onorab e tou dimoun prezan. Nou a kontinnyen deba lo Mosyon table par Onorab Valmont e prosen entervenan lo mon lalis, Onorab Barbe.\nMersi Mr Deputy. Mr Deputy, koleg Onorab, bonn apre midi.\nMr Deputy, avek lenplimantasyon Salary Grid, Gouvernman in kominik son lentansyon kler, pour ki tou travayer Servis Piblik i kapab annan bann le tap kler e byen definir lo kestyon zot bann logmantasyon, promosyon e lavansman saler. Sa Salary Grid in met anplas en sistenm saler ki garanti tou travayer Servis Piblik en pathway pou ganny akse avek saler ki zot merite. Me sa Salary Grid i pa kapab operate litousel dan en vid. Atase avek sa, i bezwen annan tou bann sipor e striktir neseser anplas, pou permet son lenplimantasyon dan fason pli efikas posib. Sa ki nou bezwen fer aprezan, se met anplas tou bann striktir neseser pou siport sa sistenm saler ki nou pei in adopte.\nPremye konsiderasyon ki nou bezwen annan se ki saler i bezwen ganny peye lo merit. Tou dimoun ki travay dan Servis Piblik i bezwen ganny peye en bon saler ki permet li viv, zouir, devlope, avanse e fer grandir son fanmiy dan en fason ki sen. Me en travayer i bezwen egalman ganny peye en saler ki i merite e non pa ganny peye nenport koman. Dezorme dan nou pei, saler i bezwen ganny baze lo merit e merit li i ganny definir par premyerman konpetans, me egalman kapasite, abilite e lanvi pou delivre.\nMr Deputy, se zisteman sa kestyon konpetans ki pe ganny adrese par Mosyon Ki devan nou Lasanble ozordi. Dan lemonn travay modern, se ki nou term formelman koman konpetans en travayer i vin atraver bann konesans ki sa travayer i annan atraver bann formasyon e lezot form lenstriksyon. Sityasyon ozordi dan nou pei, se ki i annan en kantite diferan progranm formasyon pou bann travayer Servis Piblik e i annan en kantite diferan Lenstitisyon Edikasyonnel ki pe delivre bann diferan kalite progranm formasyon pour nou bann travayer Servis Piblik. I menm annan serten Minister e Departman ki pous zot travayer pou elev zot bann konpetans avek bann Lenstitisyon Edikasyonnel ki tonm andeor bann progranm Governman, tel parey bann Kour DELF avek L’Alliance Francaise ki tre popiler parmi serten Minister. Sa ki nou bezwen rekonnet se ki i annan en kantite zefor ki pe deza ganny fer pou form nou bann travayer Servis Piblik e pou elev zot bann konpetans. Me nou egalman bezwen rekonnet ki i annan en gran lespas pou amelyorasyon e i annan bann Departman ki pa pe ganny touse preski ditou par bann progranm formasyon.\nMr Deputy, Sesel ozordi i kapab fyer pou dir ki i posed omwen en Senkantenn Letablisman Touristik, ant 4 a 5 Zetwal e lamazorite travayer Seselwa pour sa bann Letablisman pe ganny formen par Lekol Otelyer isi menm Sesel, me sa pa pe ganny reflekte par sityasyon bann Departman Lakey ouswa Front Office dan Servis Piblik. Nou en destinasyon 5 Zetwal wi. Sa i vre. Me sa pa pe ganny reflekte par lakey ki bann kliyan Servis Piblik i gannyen dan bann diferan Front Office. E lakey i souvan premye pwen kontak ki en kliyan i gannyen avek Servis Piblik. Ki swa lo Resepsyon ouswa lo telefonn. Relasyon ki sa kliyan pou annan avek sa Lotorite ou Minister ki’n aprose pou souvan ganny definir par lakey ki in gannyen diran son kontak inisyel.\nSa i fer mwan retourn lo le pwen ki mon pe sey fer. I annan serten formasyon debaz ki anba sistenm aktyel pa pe ganny adrese. Menm si nou deza annan bann Lentitisyon konpetan tel ki Lekol Otelyer Sesel. E nou menm kapab servi konpetans bann Lorganizasyon prive, tel ki bann Lotel 5 Zetwal, koman bann platform lesanz pou formasyon, kot nou kapab anvoy bann travayer Servis Piblik fer bann lesanz formativ, me egalman envit bann Trainers e Supervisors sorti dan sa bann Lorganizasyon pou vin evalye performans e konpetans dan Servis Piblik. I annan bokou ki pe deza ganny fer, me i annan bokou plis ki kapab ganny fer. E avek sa, en pti zefor e an servan bann resours ki nou annan isi menm Sesel, i annan bokou ki nou kapab fer pou met nou Servis Piblik lo en semen ver lekselans.\nMr Deputy, lespri sa Mosyon ki devan nou i tre kler. In ler pour ki nou pei i anbark lo en proganm formel ki inifye en striktir formasyon nou bann travayer dan Servis Piblik, dan en fason pli efikas posib. Sa ki nou bezwen Sesel set en progranm ki rekonsilye tou sa bann diferan formasyon egzistan e inifye zot anba en sel striktir formel ki tre kler e transparan e fasil pou bann travayer Servis Piblik kapab ganny akse avek. I egalman enportan pou idantifye nou bann febles dan lafason pli onnet posib. Si neseser, rod servis bann Konsiltan Seselwa endepandan e idantifye tou resours posib pou kabap adres sa bann febles. I nepli letan pou nou pei kontinnyen enpoz responsabilite formasyon e sanzman lapros e latitid bann travayer Servis Piblik lo Management bann diferan Lorganisasyon zot menm. Sa i en travay tro enportan pou ganny fer dan en fason piece meal. I bezwen annan en progranm formel ki kapab etidye bezwen formasyon en Lorganizasyon e propoz bann remed e solisyon. Par egzanp, si annan en bezwen irzan pou formasyon dan Lapolis anba sa progranm ki pe ganny propoze, la i avan annan bann eksper pou etidye bann bezwen sa Lorganizasyon e avans bann propozisyon konkret. Komisyonner Lapolis i en eksper dan Lord avek Lape e non pa dan formasyon travayer. E responsabilite pou formasyon bann Polisye pa devret repoz lo son zepol tousel. Sa i egalman aplik pour Lasante, Ledikasyon e tou bann lezot Minister e Departman.\nMr Deputy, sa ki Onorab Valmont pe propoze se ki nou redonn en pli gran lenportans a formasyon bann travayer dan Servis Piblik. Striktir li dan en fason sa i vin en keksoz santral lo li menm dan Servis Piblik. Nou bezwen bouz ver en Sesel kot travayer Servis Piblik i ganny aksepte koman en konponan santral dan developman e lavansman ekonomik pei. Me plis ki sa ankor, bann travayer Servis Piblik pa debout lo zot menm an izolasyon. Zot form parti en striktir organizasyonnel e zot pe travay an akordans avek PSO. Me i egalman enportan ki travayer Servis Piblik i annan bann Protocol kler pou zot swiv. En travayer i bezwen konnen ki dan nenport ki sityasyon ki leve, prosedir se ki i fer e i fer bi e apre i fer sir. Sa i promot lefikasite dan landrwa travay, me i egalman ofer serten proteksyon sa travayer. E la mon konvenki ki en progranm formasyon formel i ava fer bokou plis ki zis form bann travayer Servis Piblik, me i ava egalman ede pou kree bann meyer kondisyon travay dan Servis Piblik.\nMr Deputy, nou bezwen viz pou en Servis Piblik ki konpetan e efikas. Ki travay ver lekselans pour tou Seselwa. Partou atraver Lemonn, fason modern pou ziz merit en travayer pour lavansman se ki i teste son konpetans atraver enm pti Legzanmen a sak fwa ki pou li avans en staz mazer. Sa i ganny zere dan en fason kit re kler e transparan. Napa promosyon otomatik me plito lavansman lo merit e sa set en keksoz ki kree en keksoz lo latmosfer pozitiv dan Servis Piblik. Sesel i bezwen bouz avek sa letan modern ki i ladan e sa i rezon prensipal pour lekel mon pe siport sa Mosyon. Mersi Mr Deputy.\nHON SHERYL VANGADSAMY\nMersi Mr Deputy Speaker. Mr Deputy Speaker, Manm Koleg Onorab, bonn apre midi.\nMr Deputy Speaker, Servis i ganny definir koman en aksyon pou ed en dimoun oubyen en travay pour dimoun. Servis i en mo ki ganny servi preski partou. Nou koz Customer Service, nou koz Servis Piblik, nou koz Servis dan Sekter Prive. Dan travay partou kot nou ete, partou ki nou pe fer e louvraz ki nou pe fer, oubyen nenport ki keksoz ki nou pe fer either volonter, ouswa ki nou pe resevwar en saler i en Servis ki nou pe donnen. Oubyen, nou pe provide en Servis pour lezot. Servis i osi en mo ki’n ganny servi dan enn de bann Moto bann Lorganizasyon.\nMr Deputy Speaker, parey Moto Lapolis ‘Service without fear, favor affection or ill will.’ Parey Moto Lafors Ladefans, ‘Service before self.’\nMr Deputy Speaker, sa mo Servis osi i bokou familyarize e i bokou popiler osi dan Labib, kot nou koz lo servi lezot, servi Bondye, servi osi nou bann lezot dimoun.\nMr Deputy Speaker, loter Mosyon ki’n anmenn sa Mosyon devan ozordi pe koz lo en keksoz ki kle, ki fondamantal. Servis. Servis ozordi i al avek en kantite keksoz. I al avek bann lezot valer moral ouswa bann lezot valer ki nou kontan koz lo la, ki ozordi ki’n anmenn nou Gouvernman ozordi pou etablir Renesans Moral ek Renesans Sosyal, akoz nou santi ki i annan serten sa bann valer ki a nivo degradasyon oubyen ki manke. E ozordi, si nou pe anmenn en Mosyon pou nou koz lo valer Etik, oubyen pou anmenn retourn Etik dan travay ouwsa dan Servis Piblik, se ki nou santi poudir sa osi i annan en konsern e i annan en nivo degradasyon ki’n arive la. Me Etik letan nou koz lo la, valer moral i en landrwa kot i komans prensipalman e sa se dan lakour. Letan nou koz dir bonzour ozordi, Onorab Arnephy bomaten in koze, i dir en Clark ki pa konnen ki son Lorganizasyon i fer. Sa i sipoze en mantalite e i sipoze en valer ki in aprann depi kot li. Bomaten letan ou leve, kantmenn ou’n dormi ek ou manman ek ou papa, premye keksoz ki ou aprann dir se bonzour manman. Bonzour papa. En dimoun i dir ou en keksoz, ou dir li mersi madam. I donn ou en keksoz ou dir li mersi. Ouswa ou dir silvouple.\nPou ou konnen ki pe pase dan lakour, nou asize koman en fanmiy atab Dimans, ouswa bomaten, nou diskite ki pe pase kot lakour. Me si ozordi nou annan en serten endividi ki travay dan en Lorganizasyon ki pa konn Moto son Lorganizasyon, ki pa konnen ki pe pase dan son Lorganizasyon. I montre ou pa zis en mank dan sa endividi, me i osi en mank ki komans depi kot lakour ki pa’n enkilke dan sa endividi.\nMr Deputy Speaker, mon largiman se ki nou annan en konsern pa zis lo nivo Servis Piblik, pa ni lo nivo entrodwir en progranm. Me nou annan en konsern ki relye a mazorite ozordi nou problenm ozordi ki nou pe ko lo la e sa se ki nou bezwen sa vreman sa Renesans Sosyal e sa Renesans Moral, pou montre nou dimoun sa sans la partenarya, sa sans Etik dan travay, sa sans valoriz zot lekor, sa sans valoriz zot louvraz, sa sans konsyan zot responsabilite anver zot lekor e anver zot landrwa travay.\nMr Deputy Speaker, mon lalinny anmenmtan mon pe koz lo servis, se lo disiplin. Mon’n toultan dir koman en ex-Zofisye Lapolis, koman en ex-madanm dan liniform, en keksoz ki Lapolis in montre mwan e sa se disiplin. Me ozordi, apard ki Servis, apard ki Valer Moral se serten nou bann dimoun i mank en disiplin. Nou mank annan en disiplin ozordi pou nou ariv travay avan 8er bomaten, si travay i komans 8er. Nou annan en mank, en disiplin e en mank lakourtwazi ozordi pou nou dir bonzour. Nou annan en mank, en disiplin ozordi, pou nou konnen poudir mon annan en Supervisor. Se si mon annan en issue, mon take li direkteman avek sa Supervisor, me non pa mon al anmenn li direkteman lo nivo Direkter Zeneral.\nLapolis nou annan nou sa ki nou apel en Chain of Command, Mr Deputy Speaker. Si ozordi nou annan en Kordgard. Mon pou servi Kordgard Anse Etoile koman en Legzanp. En Kordgard ozordi, si Kordgard Anse Etoile i annan li son Zofisye ki ansarz. Annou dir i en Sou-Lenspekter ki pe ansarz sa Kordgard. Par anba li i annan li on Kaporal, son Serzan, ek son Lenskaporal, ek son Konstab. Sa Konstab par sinny respe par en lafors disipliner, i pa kapab mank respe ni pou son koleg Konstab, ni pou son Lenskaporal e ni pou son Kaporal. E avanler ki sa Konstab li, si i annan en konsern ki konsern Lorganizasyon Lapolis, ouswa ki konsern sa ki pe deroule dan son Stasyon, i bezwen adres li avek son Lenskaporal. E son Lenskaporal li, i bezwen follow the chain of commands. I bezwen li koz lo son Kaporal. E son Kaporal li i bezwen al koz ek son Serzan. Son Serzan i bezwen anmenn kot Sou-Lenspekter. Me ozordi ki nou vwar, atraver Mosyon Onorab Valmont, se ki sa valer, sa disiplin ozordi dan landrwa travay i manke. Ozordi menm dan Lafors Lapolis, ou pou vwar sa Konstab ozordi i annan li en issue dan Kordgard Anse Etoile, i pou al direkteman, i pou bypass tou sa chain of commands. I pou al direkteman li kot Asistan Sirentandan ki ansarz sa rezyon.\nMe sa ozordi, si nou depi at the onset, depi okomansman koman sa lagrenn i komans bouzonnen, koman sa Sef ki ansarz sa Stasyon. Nou pa koup li la depi okomansman Mr Deputy Speaker, se la kot nou vwar sa latitid lese fer i komans enkilke. Se la kot nou var pou dir parey sa Clerk dan sa Lorganizasyo, si sa Supervisor depi at the onset si i konnen i pa’n konn son louvraz, i ti merit take li to task. E i menm parey pour sa Sou-Lenspekter. Si i arive ki i ariv okenn keksoz dan sa Kordgard Anse Etoile, i son responsabilite. I annan en nivo accountability ki li i bezwen rann kont, akoz ki son Stasyon pa pe mars lo sa nivo.\nE se sa ki manke ozordi Mr Deputy Speaker. Nou mank – parey Loter Mosyon in dir, petet i vre, in ariv ler pou nou re entrodwi sa progranm akoz petet kot lakour in fail. In sap nou kot lakour. Petet kot Lekol osi Ledikasyon in sap li osi. E petet si nou re-entrodwir sa progranm, petet serten nou bann etidyan, nou bann zelev, nou bann zanfan i ava komans reganny sa enkilklasyon 1, valer moral, bon servis, etik, lakourtwazi, ek en disiplin travay ozordi.\nMr Deputy Speaker, mo’n servi Lapolis koman en legzanp akoz Lapolis i deal avek 2 kategori dimoun li. Well letan ou dir 2 kategori dimoun, permet mwan esplike. Nou deal ek Piblik toulezour. Me anmenmtan Lapolis, i deal ek kriminel. Me nou annan en fason kimanyer nou bezwen adres nou bann dimoun ozordi.\nBokou mon bann Manm, koleg in koz lo lafason koze. Si ozordi nou annan en Zofisye Lapolisi, i aret en transpor ozordi, i pe fer spot check en konparezon. I annan en fason kimannyer i merit apros sa dimoun pou koz avek li. Me ou pe al fer en arestasyon ozordi. Pou arestasyon ou’n ganny en voler, ou pe al tayer dan bwa, ou pe al tyanbo li e i pe tay ek ou. I annan osi en lapros mannyer ou bezwen fer li. Me sanmenm la kot i enportan formasyon. Lapolis i annan en Lakademi Lapolis ki enkilke dan formasyon. Me sa formasyon anmenmtan ki pe enkilke zot lo Servis. Kimannyer i pou donn sa bon Servis. I bezwen prenan an kont bann louvraz, par egzanp parey Lapolis. Son nesesite e osi son bann diferans dimoun ki i deal avek osi e bann diferan lapros ki bezwen ganny adopte.\nMr Deputy Speaker, i annan kantite, plizyer progranm atraver lemonn. Sengapour i bann legzanp ki annan en bon progranm Servis Piblik. Lanmerik i enn ki montre ou dan bann diferan Sekter, dan bann diferan Departman, kimannyer zot in entrodwir sa progranm, pou asire ki nou bann dimoun dan Sekter Piblik i donn sa bon rannman.\nAnmenmtan Mr Deputy Speaker, nou bezwen fer resorti poudir i annan en group dimoun ki travay tre byen dan sa pei. Mwan mon regard otour sa latab ozordi, nou annan en bon kantite zenn. Malgre nou ganny en kantite kritik, byen ou mal, me selman dan Sekter Piblik e menm isi dan sa Lasanble e menm dan Sekretaryat, nou annan en kantite zenn ozordi ki donn en kantite. Konbyen nou la Mr Deputy Speaker, ki 8.30 diswar nou ankor pe anmas telefonn? Konbyen nou la Mr Deputy Speaker, ki nou donn nou Sanmdi ek nou Vandredi nou pe travay. Akoz? Akoz nou’n sermante. Nou’n dir wi a Lepep e anmenmtan osi, nou annan en responsabilite ki nou annan pou nou fer. Me konbyen lezot dimoun ki’n osi donn sa menm langazman, zot fer parey? Me selman nou annan piblik ozordi i annan en lekspektasyon, ki si li in fer sa avek en Manm Elekte, ouswa si li in fer sa avek en Minis ouswa en CEO, pou li as a Clerk li, i pa bezwen donn sa menm Servis li. I ekspekte ki sa MNA, letan i koz ek sa MNA, sa MNA i koz ek li byen. Me selman li koman sa Clerk li dan sa Biro laba li, si en manm piblik, nenport ki manm piblik i vini. Li selman, son fason koze i pou diferan. Be nou bezwen tret kanmarad byen lo tou kote. E sa lekspektasyon i bezwen aplik pour tou dimoun lo tou kote e lo tou nivo Mr Deputy Speaker.\nMon annan en konsern par egzanp. Nou annan en kantite nou ki annan bann Mobile 72 ozordi. Sa bann Mobile i bann telefonn ki ganny peye par Gouvernman. Letan nou aksepte en responsabilite Mr Deputy Speaker. Letan nou donn en langazman pour en pozisyon ki nou’n pran lo nenport ki nivo, ki landrwa travay ouswa vokasyon, i mars avek en serten bagaz ek en serten responsabilite. E alor nou bezwen espekte poudir a nenport ki moman letan, poudir nou pou ganny disturb, ouswa i pou annan serten keksoz ki pou arive. Be sa osi i bezwen ganny enkli dan sa formasyon ki Madanm Valmont pe koz lo la, ki letan nou, nou pe ganny sa promosyon. Ou pe ganny sa responsabilite ekstra, i vin avek en serten legzizans ekstra. Me ou bezwen pare osi pou serten sakrifis ekstra.\nE Mr Deputy Speaker, sa i en pti pe lo sa lalinny ki mon pe al lo la, me anmenmtan osi, dan sa formasyon i bezwen koz en pti pe lo finding the right balance. Anmenmtan osi kot nou ganny en kantite zenn ki pe travay tre, tre byen, me kimannyer nou endik nou bann zenn ki pe travay tre byen, ki pe donn en kantite dan zot travay, pou find the right balance between zot travay e osi zot lavi personnel ek zot lavi fanmiy ozordi. I en konsern ozordi i annan en kantite profesyonnel ki fer sa. Me i malere. I come at a cost ek zot fanmiy e en cost lo zot lavi personnel ozordi. Be kimannyer nou edik nou bann dimoun ki letan zot monte, letan zot ariv en – zot pe donn sa servis. Akoz i en bon servis zot pe donnen. Zot pe travay tre, tre byen, zot pe delivre. Me kimannyer nou ankadre zot ki zot osi pa lose out dan en lot fason, Mr Deputy Speaker.\nMr Deputy Speaker, nou bezwen fer nou piblik konpran ozordi. Labour Market i konpetitiv. Nou Seselwa, nou’n grandir. Nou Gouvernman in fer en kantite keksoz ozordi ki nou’n ariv nou lo sa oter ozordi, kot bokou dimoun i krwar, as long ki i vre. Anba Konstitisyon travay i en Drwa. I en Drwa pour ou ganny en landrwa travay, me ou osi ou annan en responsabilite. Anmenmtan ki ou pe resevwar sa saler, ou annan en responsabilite pou ou delivre, pou ou prodiktiv dan sa landrwa travay. E ozordi, avek en Labour Market ki konpetitiv, ou pou vwar poudir i vin bokou plis lezot dimoun avek pli bokou kalifikasyon e osi avek plis lanbisyon pou li li ganny sa job ki ou pe gannyen. E demen nou pou tann bokou mirmirasyon, letan i arive kot en dimoun i perdi son plas travay, ouwsa i ganny sack out, ou ouswa i ganny met deor. Me i le senp rezon e akoz son nivo prodiktivite i ba e Labour Market i konpetitiv ozordi e i pa lo sa nivo ki sa Lorganizasyon pe ekspekte e i pa pe delivre.\nMr Deputy Speaker, mo’n fer 2 legzanp. Mon ti al ganny sans Lasin ek Lanmerik. Lasin letan ti ale, keksoz ki mo’n aprann ek sa 2 pei lo lafason kimanyer zot Servis piblik i marse. Zot Servis Piblik i delivre e i enpresyonnan. I enpresyonnan lo lafason kimanyer dimoun i travay. E ozordi Onorab Anephy ek Onorab Jacqueline in koz lo Lunch Break. Anba PSO i dir poudir ki ou annan ou one hour paid Lunch Break, me i pa’n al pli lwen ki sa pou dir ou one hour savedir ki nou pe al deor. Si 12:20 ou’n sorti, 1.20 ou antre. Ouswa whatever. I dir ou one hour. Yer mon call en serten Lorganizasyon Mr Deputy Speaker. Mon call mon dir bonjour. Pas mwan avek tel, tel landrwa. Sa madanm i dir mwan i pe bwar son dite. I dir mwa i pe bwar son dite, call plitar.\nMr Deputy Speaker, ozordi nou annan nou en koutim Sesel, me pa zis i Sese, ek serten nou bann dimoun, poudir ki 10 ek 10.15 ouswa ziska 10.30, nou pran Tea Break. Nou pa travay sa. I Tea Break. Ki 12 ziska 1er, tou keksoz i switch off. Nou pa travay nou. Nou dan nou Lunch Break. Mon pa pe dir poudir en dimoun pa deserve parey PSO in dir, son Lunch Break. Me ki nou pe sey dir, se ki si demen nou konte konbyen fwa ou al kot Dokter par semenn, ouswa ou annan en apwentman personnel par semenn, ouswa ou annan, parey Onorab Jacqeline in dir, bann ki tou le Lendi i ganny Sick Leave. Ozordi ou pou al dan serten file serten dimoun, i annan plis ki 21 zour Konze Dokter dan son file Mr Deputy Speaker. E sa i en konsern. Ozordi nou dimoun nou mank sa sans responsabilite travay dir e sa sans responsabilite lapresyason nou travay e valoriz nou louvraz, pangar demen en lot nou kanmard ki petet i pli bezwen, ouswa i annan plis sa lapresyasyon pour sa louvraz, i ganny sa plas.\nE mwan sa en keksoz ki mon’n aprann e mon’n vreman apresye Lasin ek Lanmerik, kot ou ti vwar en zenn fiy i en senp Waitress dan en Restoran. I pe malad. I ti pe malad. I ti pe ganny malad, uhmmm, parey nou dir malad bann madanm. Me selman, ki i ti deside fer? I ti pe debout. E ou, ou ti konsernen avek li. Ou ti konsernen akoz ou ti vwar li dan douler. Me ou ti pe dir li poudir, be demann ou Sef pou ou ganny en zour off. I ti dir ou non. I ti pli per pou al apros son Supervisor pou li ganny en zour off, swa pou al kot Dokter pangar i perdi son plas travay. I ti pli mye debout tenir pou li travay, pou li fini son zournen akoz ti reste li ankor 4 erdtan travay. Me ozordi, konbyen nou dimoun ozordi nou annan en Migrenn ouswa nou annan en senp pti mo, ki sak pti keksoz ki nou gannyen, nou demann en zour travay.\nMon pa pe dir pa al kot Dokter mwan, Mr Deputy Speaker. Ki mon pe dir, se ki annou annan en balans. Annou annan en sans lapresyasyon e annou met nou travay dir koman premye, koman enn nou priyorite Mr Deputy Speaker. E mon krwar in plis ki ler pour – mon toutafe mon dakor avek Onorab Barbe. In plis ki ler pour nou Gouvernman asize, bann Minister asize, regard en pti pe nou prodiktivite. Pa en term larzan bitzeter ki nou prodwir avek Lasanble lafen lannen, me annou regarde. Eski letan ou anploye – mon ti toultan dir sa ek Lapolis e petet pa bokou dimoun ki ava tonm dakor avek mwan, ki ou kapab annan 700 e 800 Zofisye Lapolis ou. Mwan pour mwan i pa fer sans annan ou 1000 Zofisye Lapolis, me rannman at the end of the day, i lavaler zis 500 zonm. Plito ou annan ou 500 dimoun kalifye ki byen travay, ki pe delivre, ou pey li tre, tre byen, ki ou pou annan ou 1000 dimoun ki pa pe donn sa prodiktivite. Mon krwar in ler pou nou asize, bann Departman, bann Heads konsernen, fer en value chain analysis. Letan mon pe envesti sa kantite dan mon Resours Imen. Resours Imen ozordi i resours pli enportan ozordi. Mon pe envestir tan milyon Roupi dan sa resours ozordi. Eski nou pe ganny sa kantite ki nou pe gannyen?\nE mwan mon pou siport sa Mosyon Onorab Valmont, pour ki petet atraver sa progranm, i ava enkorpor en pti pe tousala ladan, ki ava ed nou bann dimoun pou pli byen konpran 1, respe pour lezot. Lanmour prop e sans lapartenaryans pour nou Lorganizasyon, landrwa travay. Lapresyasyon, Lakourtwazi e delivre e prodiktivite dan landrwa travay.\nMr Deputy Speaker, lo sa not, mon pou dir mersi e mon pou donn tou sipor sa Mosyon. Mersi.\nMresi Mr Deputy Speaker. Mr Deputy Speaker, sa Mosyon i en bon Mosyon e en Mosyon tre relevan. Ler nou pe koz lo Servis Piblik, mwan deswit i fer mwan mazin en progranm ki’n deza pase detrwa fwa lo bann Channel Televizyon, ‘Yes Minister.’ Ploto ou get sa progranm. I donn ou en apersi Servis Piblik. En mirwar dan lekel ou get Servis Piblik. E selman ozordi zour, kot keksoz osi in avanse. Mon krwar Servis Piblik in al lo en lot nivo. Me ou vwar Mr Deputy Speaker, Servis Piblik i neseser dan lavi toulezour. Dan tou sa ki nou fer, tou sa ki dimoun i fer, i annan en bout, en roulman, en zafer, ki i bezwen fer avek Servis Piblik. En Biro kelkonk ki bezwen al ladan. En servis kelkonk ki i bezwen pas atraver. Dan lavi toulezour, preski tou dimoun i annan en bout kot Servis Piblik i tous li. Se sa rezon ki nou bezwen en Servis Piblik ki for, ki efikas, ki alaoter e a ekspektasyon tou dimoun. E mwan mon form en saying ki dir ki lefikasite e sikse en Lorganizasyon, swa en biznes, swa en Departman, i annan en relasyon direk avek lafason ki lakalite Servis ki i donn son kliyan oubyen son piblik. I annan en rapor direk ant sa 2 keksoz. E ou vwar, menm Nasyon Ini i rekonnet valer e lenportans Servis Piblik akoz Nasyon Ini in deklar le 23 Zen koman Public Service Day e Nasyon Ini li i al pli lwen ki sa. I donn valer sa Servis Piblik, dan le sans ki annan en Award. En Award pli prestizye ki i donn the best Public Servant.\nLetan mon pe dir sa, anmenmtan i fer mwan osi regard nou pei Sesel kot i konsern Servis Piblik. E mon memwar si i bon, i fer mwan vwar pou dir Gouvernman ki an mars dan Sesel, in fer en kantite osi, in envestir en kantite larzan pou amelyor Servis Piblik dan nou pei. Gouvernman dizour, dei ler in opouvwar, in envestir enormeman de resours finansyel sirtou, pou kapab elev nivo Servis Piblik e redwir lakantite, birokrasi ki annan dan lavi toulezour dan Servis Piblik. E sa la, mon vwar poudir kantmenm in ganny fer, ozordi i fer nou poz nou lekor kestyon. Eski sa servis ki lepep i gannyen, ki piblik i gannyen, i reflekte sa kantite larzan ki’n ganny envestir e depanse dan devlopman Servis Piblik? E larepons ki mon pe gete, letan nou pe get around. Ou pe get otour ou. E lefe ki i annan sa Mosyon devan nou Lasanble, nou, nou poz nou lekor kestyon. Si vreman i annan sa refleksyon, sa reflekte, sa balans, sa kantite larzan ki’n ganny envestir e sa kalite servis, sa lefikasite servis, sa alaoter servis ki nou pe gannyen dan piblik. Mon’n dir taler ki Nasyon Ini menm in rekonnet e donn en Award. Eski nou Sesel, menm ki en bout Gouvernman li i pe realize e i fer sa depans. I rod larzan pou fer sa depans dan Public Service. Eski lezot bout Gouvernman ki administre petet Public Service, i vwar li pli enportan pou li kapab redonn sa valer. Ki i fer li konmsi lot bout? Par egzanp, eski nou Sesel, zour Public Service Day, eski nou annan nou rekonnet nou Public Servant. Nou donn sa bann Award e Award pli prestizye and what not. Konmsi mon krwar nou bezwen al ankor en pti pe dan sa direksyon.\nMe tout an sasan ki letan pou nou al dan sa direksyon, nou wvar poudir menm ki nou pe koz Servis Piblik, Servis Piblik ziska en serten nivo i vin prive. Akoz la mon oule dir ki pa zis Servis Piblik ki nou devret montre ledrwa lo la dan Sesel. Menm Servis Prive tou. Savedir, nenport landrwa ki pe donn en servis an zeneral, nou annan problenm. Mon oule dir la ki nou problenm i al partou e dan Prive li, i difisil pou ou al kritik zot. Letan ou dir ki i annan problenm la, i annan i zwe pa tande e ou napa landrwa pou ale vreman, pou ou kapab fer sa ladiferans. I annan bokou dimoun i perdi, i les tonbe, i les bato marse akoz i pa kapab lager avek en miray e anmenmtan, nou vwar poudir i annan serten fason dan serten ka kot letan nou pe kritik sa bad Service ki dimoun i gannyen an zeneral, ou kree plis lennmi. Plis dimoun i pa dakor ek ou akoz ou pe kritike pou amelyore e li i pa konpran ou. Ki ou pe kritike pou amelyore? I krwar poudir zis nou pe kraz li e la ou kree plis lennmi dan sa prosesis. Sa i en Move latitid osi anmenmtan.\nE letan nou gete osi, nou kwar poudir koman kliyan, kwa ki nou pe fer alor, kwa ki motiv alor dimoun pou donn en move servis lezot? Sa le kestyon osi ki nou bezwen poze. Eski i koripsyon, gous? I annan dan serten landrwa wi e dan serten pei nou’n vwar kot sa i mars tre, tre byen. Pou ou ganny en Servis, ou bezwen depanse e peye en. Eski lapares? Eski mank linisyativ? Eski neglizans ki fer ki dan serten Lorganizasyon, serten Departman pa donn sa bon Servis lezot? Mwan mon krwar poudir mank lenformasyon, mank konnesans, mank lenformasyon dan en landrwa travay, en Biznes en Lorganizasyon ouyben Departman e mank ledikasyon i ede pou fer ki sa move servis i ganny donnen. Se la kot sa Mosyon i vin enportan. E sa Mosyon li pe demande ki en progranm spesyal pou bann Public Service, dan Public Service i ganny fer. E mwan mon krwar i devret al pli lwen. Letan Public Servant i ganny train koumsa. Letan en progranm koumsa i ganny fer, laport i devret ouver pou al pli lwen ki zis dan Public Servic limenm. I devert servis osi an zeneral. Konmsi nou devret koman en pei renouvle nou dinamiz, renouvle nou fason, ki nou pran Servis dan pei limenm. Dan tou nivo. Lo tou nivo. Sansan nou perdi nou valer, nou lasaler ki nou annan koman en Nasyon, pou kapab kontinnyen e donn sa ki bon akoz mon krwar dan Sesel nou annan tout fason en keksoz pour nou, ki nou apresye. Dimoun in koz lo nou byen nou. Dimou deor, touris letan i vini, i dir Seselwa fantastik. I riy ek ou. I donn ou en bon servis. Me ou a krwar i pe al anba. I pe desann sa bon servis la. Nou bezwen re os li e se sa ki sa Mosyon i pe sey adrese, pou nou redonn sa valer, remet sa servis lo sa standar, lo sa oter.\nPar kont, i enportan dir Mr Deputy Speaker ki i annan plizyer landrwa, plizyer Biznes, plizyer Departman Gouvernman ki pe donn en bon Servis. I annan sa bout la. Konmsi i pa partou ki annan problenm. Parfwa dan en Lorganizasyon limenm, ou vwar i annan en bout i donn ou en tre bon lakey, en tre bon servis, en tre bon konmsi deal dan ou problenm ki ou annan. Me koman ou kit sa Biro ou al dan en lot Biro, dan menm Lorganizasyon, nek i donn ou en lanver sa ki ou’n fek resevwar. La ou pas dan en kosmar enkrwayab. Sa nou pa kapab kontinnyen aksepte. Ou pa kapab ganny ou dan en Departman, dan en Minister, en bout ki bon, me lot bout laba i pa konplemant sa enn ki bon e i donn ou en move deal. E i fer ou pas konmsi parey mon dir, en kosmar.\nE sa Mosyon li i pe sey adres tousala. Nou pe dir bann ki pe delivre dan Public Service, kontinnyen. Fer bon travay. Me bout ki pa pe bon, nou bezwen donn training. Nou bezwen annan en progranm. Letan en dimoun i komans antre dan Public Service, i pas atraver son probasyon, ou bezwen benny li dan sa delo Public Servic la. Dan sa kivet Public Service la. I bezwen benny ladan li, pou li konpran dan sa Lorganizasyon ki ou pe antre, la la fason ki nou fer keksoz. I bezwen fer li byen. I bezwen aprann listrwar sa Lorganizasyon, son fonksyonnman. I bezwen konnen. Ki swa i en Cleaner, ki swa i en Manager, i bezwen konnen li. I annan bann bout ki i oblize konnen, pour li kapab ed lezot ki pe servi sa Lorganizasyon oubyen sa Biznes, oubyen sa entity ki nou pe dir la.\nVwala the way forward ki mon krwar i devret ganny touse e anmenmtan, nou vwar poudir koman en way forward osi, nou demande ki Gouvernman i pran linisyativ dan Public Service la. Re-organiz son bann ler ki i donn servis piblik. Pa kapab dan midi, midi-1er dan Lunch Break la, tou Biro in fermen. Preski tou Biro. Menm kot Lasanble Nasyonal. Letan ou telefonnen, ou lo soz. En speaker ki reponn ou. Non pa Speaker Lasanble, me en ekouter la. Ou konpran? Menm la, nou pe dir ki i bezwen ganny gete service. Savedir, nou pe dir partou, etabli bann shift. Letan Lunch Break, en bann i pran son Lunch Break. En lot bann a pran son Lunch Break plitar. Nou bezwen kapab revwar lafason the whole Government, kot i konsern Public Service i fonksyonnen. E an fezan sa, Gouvernman li i a spear head. I a montre the way forward pou Sekter Prive osi, bann ki pa pe fer, ganny angaze pou donn en pli bon Servis son piblik, son kliyantel, pou kapab Sesel nou al pli lwen. Nou al a sa lekspektasyon ki bann etranze e nou piblik Seselwa i ekspekte nou deliver.\nAvek sa Mr Deputy Speaker, mon krwar ki sa Mosyon i en tre bon Mosyon e nou swete ki sa ki bezwen manage li. Sa ki bezwen pran bann bout enportan dan sa Mosyon e met li an pratik, i pa tarde pou fer li, sirtou la ki nou pe al dan en bon lannen 2015. I zisteman bon pou kapab reos sa servis ki nou devret donn piblik an zeneral dan nou pei. Mersi bokou.\nOnorab Rose. Request. Request now.\nMersi Mr Deputy. Mr Deputy, mon krwar bokou in ganny dir lo sa Mosyon, me mon pou kanmenm pran laparol akoz i en size ki mon tre pasyonnen lo la. I en Mosyon ki mon siport 100 poursan, akoz mon krwar ki keksoz i bezwen ganny fer pou amelyor servis dan Governman, osi byen ki dan Prive, parey serten Manm in fer resorti. Me etan donnen ki nou isi, nou sovgard lentere piblik anver Gouvernman e depans piblik i Tax Payers Money. Mon krwar nou annan en pli gran lentere pou fer sir ki servis dan Gouvernman, dan Servis Piblik parey nou dir i amelyore. I amelyore akoz mon krwar zeneralman nou menm, piblik an zeneral, menm leadership i toultan pa satisfe avek servis ki nou piblik i gannyen opre bann Biro Gouvernman. Bann Departman, bann Parastatal e in ariv en pwen kot i entolerab serten servis ki dimoun i dir ou zot gannyen. Ki nou menm nou, nou gannyen ler nou al dan serten landrwa. Par egzanp sa legzanp ki Onorab Vangadasamy in dir, ki sa dimoun i dir i pe bwar son dite. I pa akseptab. E parfwa ou demann ou lekor. Eski sa bann dimoun ki pe dir sa bann keksoz oubyen ki pe fer sa bann move keksoz dan Servis Piblik, eski zot realize ki sa ki zot pe fer i mal, oubyen i zis en kiltir ki’n ganny etablir. En tre move kiltir ki’n ganny etablir e ki keksoz i bezwen ganny fer. Nou pa pou kapab asize e nou pa pou kapab progrese Mr Deputy. E nou pa pou arive dan lobzektif ‘Nouvo Sesel’, si nou napa en nouvo mindset. Si nou napa en nouvo Seselw. E nou pe demann en nouvo Seselwa dan sa Servis Piblik pou konpran ki savedir etre en Serviter Piblik.\nI annan en kantite dimoun Mr Deputy, ki ekspekte – mon krwar Onorab Vangadasamy in fer sa pwen sorti tre kler. I espekte en bon servis avek son Manm Lasanble Nasyonal ki mon krwar ladan. I ekspekte ki ler i telefonn son Manm Lasanble Nasyonal, i reponn telefonn. Ki mon krwar ladan. I ekspekte en bon servis avek son Prezidan. Ki ler i reponn lapel, i ekspekte en bon servis avek son Gouvernman. Me li menm li sa dimoun, li menm li i travay dan Gouvernman e ler i ariv kot li pou li ofer sa bon servis, i pa krwar ki i form parti sa menm bon servis ki i pe rode. Ou vwar sa an kantite bann komanter bann dimoun. Swa en Ners i al rod en bout later MLUH, swa en travayer MLUH i al lo ban Lopital. I dir ou servis laba pa bon, me kanmenm li lo son Biro, en kantite file piblik i pri, i pran en ta letan eksetera, eksetera.\nApre mon krwar dezyenm pwen ki’n ganny fer resorti dan sa deba, se etik. I annan bad Public Service akoz sa dimoun i tarde avek file dimoun, kekfwa i en parese eksetera, eksetera. Me i osi annan move etik. Kimannyer par egzanp ou reponn en telefonn. Kimannyer par egzanp ou akey en manm piblik. Kimannyer par egzanp – e lot fwa en dimoun ti fer resorti a very bad example of Public Service, kot in antre dan en Biro e en dimoun pe koze lo telefonn e sa dimoun i pez son telefonn, i dir wi madanm. That is very, very bad ethics.\nPrezan lot ketsyon ki nou demande. Eski sa dimoun i konnen sa ki i pe fer i mal, oubyen zanmen in ganny montre fer sa ki byen. Akoz nou bezwen aksepte ozordi, i annan en kantite household ki’n fail e i annan serten Lekol ki pe fail nou zanfan. Alors kote sa zanfan oubyen sa zenn, oubyen sa zenn adilt i aprann ki sa i devret ganny fer koumsa. Si lakour pa pe dir li ou devret dir bonzour. Pov pti bet. Kot i konnen sa li? Kote en dimoun i dir li ki ou bezwen dir bonzour, ki ou bezwen debout, ou bezwen annan respe pour ou siperyer, ki ou bezwen annan basic life skills e lakourtrwazi. Konmsi, kot i al aprann tousala.\nI osi annan en lot mantalite ki ganny antre dan nou Public Service which is very bad ankor e sa se ki ler nou pe ofer en dimoun en bon servis, konmsi nou pe fer li en faver. E i pa leka ler ou ofer en dimoun en bon servis, ou pa pe fer li en faver. I sa ki i ekspekte de nou ler nou resevwar nou lapey lafendimwan. Ler nou al Labank nou tir nou larzan, nou ganny peye pou fer sa ki nou fer. E isi nou napa en kiltir servis. Nou krwar si nou debout. Si en Manm Lasanble i antre nou salye li oubyen nou debout, nou pe met nou dan en pozisyon soubalter. Sa pa leka. Oubyen si nou dir en dimoun bonzour, oubyen si nou dir, madanm donn mwan 5 minit mon a get ou case en pti kou, mon a reponn ou. Nou pe met nou dan en pozisyon pli ba ki li. Oubyen si nou redi en sez, oubyen si nou ouver en laport pour en dimoun, nou vreman krwar sa i dimean nou, oubyen fer nou mwens sa ki nou ete. E sa i en move mantalite. I en tre, tre move mantalite ki’n ganny enkilke e mon dakor pa zis dan Servis Piblik, dan Sekter Prive osi, kot en dimoun i devret – ou pe pey li pou ou ganny sa servis me kw, swa i pe koup telefon oubyen i pa pe reponn telefonn oubyen i pa return en call. I pa pe donn ou en feedback a en letan apropriye eksetera. Alors, etan donnen ki mwan mon refize aksepte en Servis Piblik ki konmsa. E mon krwar nou Lasanble i refize aksepte en Servis Piblik ki konmsa. Nou pe propoze e sa ki Onorab Valmont pe propoze, ki i annan en progranm debaz pour tou dimoun ki komans travay dan Gouvernman. E petet sa ki manke. Tou sa Drayver, tou sa Cleaner, tou sa Direkter, tou sa CEO, tou sa Minis. Tou sa dimoun ki ganny apwente e ki ganny en plas dan Gouvernman, ki lekol zot ale pou aprann tousala? Napa.\ntoultan i ann bann Refresher Course e Sesel i en pei ki fer en kantite Workshop Mr Deputy. Nou fer en pake Workshop. Toulazournen dimoun lo Televizyon i dir, mon pe al apply sa ki mon’n aprann. E ler ou al devan li, ou ganny menm Servis. Nou bezwen kalkile. Be kantite milyon nou pe depanse dan sa bann Workshop e ki rannman nou pe gannyen? Mon krwar en Manm in fer resorti sa. Ki the investment that is being made dan Servis Piblik. Scheme of Service. Tou lazournen nou pe lager pour Scheme of Service. Workshop toulazournen. Training, refresher, workshop aletranze, exposure. Me staz ki nou’n arive dan nou pei, mon krwar in ler pou nou tyonbo en kou. Be annou arete tousala. Petet an 2015 annou arete tousala. Annou tyonbo en kou. Annan refer nou Servis Piblik. Annou regarde kote ki byen nou praise e kote ki mal nou bezwen komans nonm non, nonm Departman e shake up enpe sa Servis Piblik.\nHaving said that Mr Deputy, i annnan en kantite bon dimoun ki travay dan sa Gouvernman e mon krwar nou bezwen fer resorti ki nou deba ozordi wi, nou pe gete kot i annan defayans, akoz i annan defayans e nou bezwen koze, nou bezwen aksepte ki i annan defayans. Me i annan en kantite bon dimoun ki ou vwar zot travay dir. Me zot travay pa vin efektiv akoz zot pa depan lo zot menm. Si zot tir zot dosye la zot pas kot en lot dimoun, zot bloke. I annan en kantite Manm Lasanble ki esper dosye en manm piblik, i esper en feedback. E sa i fer li ineffective akoz i pe esper en feedback avek en dimoun, en Teknisyen dan Governman ki pa pe kapab donn li en feedback pou rezourd problenm en dimoun. E i annan en kantite Zofisye, en kantite Ners i anvi donn en bon servis, me ler i al kot Dokter, Dokter in mal administre latizann. Oubyen kantite Dokter ki anvi donn en bon servis me ler i al kot Ners, Ners i mal pans pasyan, eksetera.\nSo, sa dimoun li dan sa Servis Piblik ki pe travay dir, ki anvi debrouye. Leve bomaten, i kontan son louvraz. I ganny afekte par sa kiltir move servis. E sa i move e nou pa kapab les la kontinyen. Now, sa ki pe ganny propoze, se ki ler en dimoun i komans travay i annan en 6 mwan probasyon, pour 6 mwan i ganny dir ki nou ekspekte de li. Pour 6 mwan i ganny dir, ou bezwen annan lakourtwazi. Nou ekspekte ki ou dir bonzour. Nou ekspekte ki dan 1 a 2 minit plitar, ou pe reponn telefonn. Nou ekspekte sa, nou ekspekte sa, nou ekspekte sa, nou ekspekte sa. E si i fail sa bann lobligasyon, savedir i pa kalifye pou li vin en Serviter Piblik. Si sa bann dimoun, apre 6 mwan of good training, apre 6 mwan ki ou’n dir, lala ki nou ekspekte. Bon respe. Tou sa ki nou ekspekte de li. Apre 6 mwan i dir ar, sa louvraz mon pa kapab fer. Then i pa kalifye pou li vin en Serviter Piblik. E mon krwar sa i en bon baz e mon welcome sa lide kot Onorab De Commarmond i dir, annou anmenn Sekter Prive osi akoz sa dimoun pou pas dan sa menm training dan Sekter Prive e si i pa kapab tenir sa training, then i pa kalifye pou li travay at all. Akoz travay se ofer en lot dimoun, en kliyan, en servis a en nivo ki akseptab. Savedir sa dimoun, menm si in sorti lekol, menm si in sorti aletranze, menm si i vin ek son Degree. Menm si sorti dan Sekter Prive, i bezwen pas atraver the same robust training for 6 months, on the job si i bezwen, oubyen en fwa par semenn, i al en landrwa kot i ganny dir sa.\nE bann pei ki fer sa byen Mr Deputy, legzanp Sengapour, i bann pei ki’n prouve that it works. I bann pei ki’n prouve. Sengapour i en pti pei parey nou. Nou pran en kantite legzanp lo li e en kantite legzanp ki’n marse. Bann pei ki’n deside annan en Programme oubyen en School for Public Servants, in ganny demontre ki sa in marse. I mars tre byen e mon krwar i en lide ki devret ganny enplimante o pli vit posib, si nou bezwen met lanmen en pe lo sa Servis Piblik ki pe met nou retar. Ki pe met millions of investment an retar. I pe met vizyon en pei anretar. I pe met devlopman anretar. I pe met devlopman personnel bann piblik ki annan zot plan, zot plan pou zot personnel anretar. I pe met economic investment anretar dan nou pei. E si nou pou mazin the cost of sa retar ki pe met nou. It’s a lot of money. It’s a lot of time, ki nou ti kapab vin pli prodiktiv e alors mon siport sa Mosyon 100 poursan e i vreman, reelman en Mosyon ki mon krwar Gouvernman i devret pran konsiderasyon serye e met li an mars o pli vit posib. Mersi Mr Deputy.\nMersi Mr Deputy Speaker. Mr Deputy Speaker, les mwan premyerman remersye tou bann Onorab ki’n koz lo sa Mosyon. In annan en varyete konsern, lide e sizesyon ki’n ganny eksprimen e tousala avek bi pou redinamiz e moderniz nou Servis Piblik, pour ki i progrese dan meyer direksyon posib.\nI enportan pou fer resorti fortman Mr Deputy Speaker, ki nou pa pe dir ki tou landrwa travay pa an konformite avek standar. Levidans bann bon pratik i annan dan plizyer domenn, me i annan ankor bokou zefor. Bokou zefor ki merit ganny fer, pour ki nou pei i annan en Servis Piblik o nivo, kot travayer i ganny valorize, kot travay i ganny valorize e travayer i osi ganny byen reminere.\nMr Deputy Speaker, i pa toultan posib pou nou kapab annan la perfeksyon, me sa ki pli enportan e mesaz fondamantal sa Mosyon, se ki meyer solisyon i merit ganny rode e mekanizm i ganny met anplas pou adres bann problenm e defi egzistan pour ki i annan o nivo standar, pa selman dan Servis Piblik, me osi dan Servis Prive.\nMr Speaker, formasyon e sanzman mindset, i lakle pou nou anmenn nou pei Sesel ver lekselans. Mersi bokou Mr Speaker.\nBon, lo sa Mosyon nou pran en vot. Tou bann ki anfaver lev lanmen? Inanim. Mosyon in ganny aprouve.\nE nou pe aret la pou ozordi e nou pou rezwenn Mardi le 25 Novanm.