Tuesday 21st October, 2008 – The National Assembly of Seychelles\nHome » Verbatim » Verbatim - Third Term 2008 » Tuesday 21st October, 2008\nBon Bouzour tou bann Manm Onorab, bonzour Minis, bonzour tou bann dimoun ki pe ekout nou osi byen ki ozordi nou annan en group zanfan Lekol mon ava dir avek zot bonzour. E dan kad ledikasyon kontinnyel pou nou bann zanfan lo Lenstitisyon Leta, mon’n remarke ki kantmenm in dir All Rise i annan plizyer manrmay zot in kontinnyen asize. Mon krwar ki I en loportinite pou nou montre nou bann zanfan ki – zis parey ler head teacher I antre dan en lakas tou manrmay I bezwen debout. Dan Lasanble osi I enpe parey e nou a kontinnyen avek sa ledikasyon.\nBon nou ava pran bann kestyon. Premye kestyon 177, Onorab Theresine.\nHON VICKY THERESINE\nMersi Mr Speaker. Bonzour Minis, bonzour tou bann zanfan Lekol, bonzour bann dimoun ki alekout osi.\nMr Speaker eski Minis pou ledikasyon i kapab enform nou lasable ki plan son Minister dan ledikasyon prevansyon viz-a-vi drog dan progranm formel Minister ledikasyon.\nMR BERNARD SHAMLAYE\nBonzour Mr Speaker, bonzour tou Manm Onorab e tou dimoun espesyalman bann etidyan ki mon byen kontan pou vwar zot ozordi annan en lentere dan derolman bann zafer Lasanble Nasyonal.\nMr Speaker ledikasyon prevansyon konsernan drog I en konsern e en devwar pa zis Minister ledikasyon avek Lekol me tou lezot lazans ki travay dan sa domenn ensi ki paran, lafanmiy e lakominote an zeneral. I en devwar e en konsern tou dimoun dan pozisyon responsabilite dan lasosyete e nou devret servi tou mwayen kominikasyon e tou mwayen apropriye pou fer sa ledikasyon.\nAn sa ki konsern progranm formel Minister Ledikasyon, sa ledikasyon prevansyon i fer dan Lekol primer e segonder atraver sirtou progranm PSE, Personal and Social Education ki form parti curriculum nasyonal pou bann Lekol e i en size ki tou bann etidyan i fer.\nMr Speaker Progranm PSE i en progranm enportan. Bi sa progranm se pou ed zanfan devlope koman en dimoun. En dimoun ki osi viv avek lezot dimoun dan lasosyete. Bi se pou ed zanfan dan son devlopman personnel, sosyal e moral. Ed li dan devlopman son personnalite, ed li kapab pran responsabilite konsernan son prop lekor e anver lezot, ed li kapab pran desizyon konsernan son byennet ek byennet lezot, ed li devlop bann latitid pozitiv e sa ki nou apel bann life skills.\nProgranm PSE i viz devlopman konesans ek konpreansyon, konpetans, latitid ek valer. En tel ledikasyon Mr Speaker i ede pou zanfan ek zenn ganny sa bagaz pou fer desizyon konsernan son konportman, konsernan serten sitiasyon ki osi kapab dan serten ka ganny vwar koman problenm ki i kapab fer fas avek. Par egzanp sitiasyon kot en zenn i bezwen deside pou dir non konsernen en keksoz kip a bon pou li. Sitiasyon kot i bezwen deside si ipou les li ganny enfliyanse pou servi drog ouswa lalkol, ouswa partisip dan en aktivite bandisite menm kriminel.\nDan PSE zanfan ek zenn i ganny lenformasyon lo bann sibstans danzere enkli drog. Lo son bann lefe negativ e son bann move konsekans. Tou sa I form parti ledikasyon prevansyon. En ledikasyon ki son bi se pou konstri bann defans dan lespri bann zanfan pou ed zot fer fas avek bann sitiasyon problenm. E nou swete, tenir, pa sede, pa tonm dan sa problenm. E apard progranm PSE mmon ti ava azoute Mr Speaker ki Lekol, ansennyan, counselors I osi servi lezot lokazyon pou enform e edik etidyan lo problenm drog. I osi annan bann klib CARE dan Lekol ki fer en bon travay prevansyon avek bann zanfan e bann zenn.\nMinister ek Lekol I osi kolabore avek DAC, Drug and Alcohol Council lo sa size ledikasyon konsernan drog. Osi avek Minister Lasante ek Devlopman Sosyal, Lapolis ek Youth Health Centre. Mon ti ava osi dir Mr Speaker e la mon pou return lo pwen ki mon ti fer depi lo komansman ledikasyon prevansyon lo konsernan drog I konsern e responsabilite bokou plis ki Minister Ledikasyon, i osi konsern paran. E byensir Minister Ledikasyon I bezwen travay an kolaborasyon avek paran. Anlinny avek son travay revwar curriculum nasyonal Minister pou osi revwar progranm PSE an kolaborasyon avek Lazans konsernen ek son bann partner enkli paran. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker Minis in eksplik nou ki annan aktyelman e osi dan lefitir ki nou pou sipoze fer avek bann diferan partener. Mon ti a demann Minis si Minister I annan en prosedir anplas pou zot paregzanp kot en zanfan I ganny soupsyonnen ki pe servi drog ou lezot sibstans danzere ou dan ka en zanfan dan Lekol I pe reakte dan en fason parey nou pou dir abnomal ouswa pa normal, eski I annan bann prosedir kot sa zanfan i kapab vreman teste pou asire ki I aktyelman anba lenfliyans ouswa si vreman I pe servi drog.\nWi Mr Speaker, vi ki tou zanfan en serten laz I vin Lekol, Lekol I pa sel landrwa me I en landrwa si ou oule privilezye kot si serten zanfan I an difikilte Lekol ien landrwa kot ou kapab diviste sa difikilte. E dan Lekol i annan ansenyan, i annan counselors ki kapab vwar manrmay e zot kapab soubysonnen kid an serten ka en manrmay I riske pe annan kek problenm dan serten ka en manrmay i riske annan kek problenm dizon dan serten ka kot problenm pran drog. E wi Lekol i annan en prosedir e kot si lotortite Lekol, teachers in averti lotorite ki zot sispekte ki en zanfan i kapab annan sa problenm, Lekol i kontakte paran sa zanfan e Lekol avek paran i kapab organize avek konsantman paran pou sa zanfan ganny teste kot sant Mont Royale. E i arive de ka i annan bann ka kot ou vwar pou dir sa zanfan i annan sa problenm e de ka kot zanfan napa sa problenm i kapab en lot problenm. Me wi i annan prosedir Mr Speaker.\nMon ti ava kontan demann Minis an relasyon avek sa kestyon eski a sa pwen aktyelman i annan en problenm drog dan leko, sirtou dan Lekol segonder avek pos segonder. Eski i annan ? Mersi\nMr Speaker mon krwar tou seselwa, tou dimoun dan lasosyete i okouran ki dan sesel parey dan plizyer lezot pei i annan en problenm drog. En problenm drog parmi adilt-serten adilt e osi en problenm drog parmi zenn. E parmi bann zenn ki annan en problenm drog i annan bann zenn ki dan Lekol Segonder e zenn ki dan Lekol pos segonder. I annan problenm drog dan lasosyete Mr Speaker.\nAn referans avek repons Minis, mon ti a kontan Minis pou eksplik en pti pe Lasanble ki son Minister pe fer pou ki i anpans oubyen swiv progre en manrmay sitiasyon ki i pe fer dan Lekol si i sorti pandan ler Lekol pou li al involve son lekor dan sa bann aktivite pran drog oubyen menm parfwa nou konnen al vann drog.\nMr Speaker pandan ler Lekol en etidyan kin anrezistre dan en Lekol I sipoze dan em Lekol e si I pa dan Lekol I absan e Lekol I annan prosedir pou li konnen si en etidyan I absan, si I pa absan. E si Lekol I sispe ki en etidyan I enplike dan en problenm trafik drog ou kwa andeor Lekol mon panse ki Lekol pou fer son mye ki letan sa etidyan I kot lid an son Lekol pou regarde si sa etidyan pe anmenn sa problenm dan Lekol ouswa pou counsel li si I annan en suspicion e napa laprev me I annan sa disciplinary policy and procedures DPP ki egziste pou tou bann Lekol Minister ledikasyon e sa kestyon trafik drog I en kestyon tre serye e I kapab anmenn ki en etidyan ki ganny trouve guilty I kapab ganny dismissed dan Lekol.\nMr Speaker mon ti a kontan demann Minis ki bann mezir ki son Minister pe pran pou kree e mentenir en Drug Free Zone dan lakour Lekol e dan lezalantour lakour Lekol\nMr Speaker Minister byensir I enterese ki Lekol I en Drug Free Zone e No Smoking Zone, I en valued Zone. E byensir mon fek koz lo progranm PSE mon panse sa i form parti ledikasyon bann zenn. I annan osi tou bann lezot aktivite dan Lekol ki tou bann lezot lenstans ki bann Lekol head teachers ek bann teachers, counselors i ed etidyan pou vwar keksoz dan en bon fason e diriz zot kont sa bann fleo. I annan assembly kot mesaz i ganny pase.\nLo kestyon sekirite Lekol osi parey zot konnen tou bann Lekol segonder i annan de security dan Lekol e osi Lekol i ganny servis i aste en servis avek bann security agencies pou annan en prezans kot Lekol e dan zalantour Lekol pou fer sir ki Lekol i en zone ki trankil, ki conducive pou laprantisaz e otan ki posib epany bann zanfan bann problenm ki kapab annan dan lasosyete.\nMr Speaker mon ti a kontan demann Minis si anvi lenportans ki pe ganny atase lo en nivo nasyonal lo sa kestyon edik nou zanfan kont labi sibstans, eski Minister Ledikasyon pa santi ki ler in arive pou nou etablir en unit spesyalize dan Minister Ledikasyon, en Drug Enforcment Unit ki ava ede ranforsi sa mesaz, i ava fer sa mesaz vin pli prezan lo nivo Minister ki ava ede etablir bann mekanizm pou detection and prevention a en laz pli zenn an kolaborasyon avek tou bann partener ki ou’n dir zot pe travay ansanm.\nWi Mr Speaker byensir prevansyon I lakle. Parey mon’n dir donn zouti bann zenn, bann zanfan pou zot kapab eparnye zot lekor dan sa bann problenm.\nNou annan en unit dan Minister Ledikasyon ki apel en Student Welfare Unit. E sa Unit I en Unit sipor pou bann Lekol. Kot serten problenm ki bann Lekol i santi i devret deal avek, ganny sipor Minister ki zot demann sipor sa Minister. Mon krwar zanfan i dan Lekol pe Lekol mon krwar i sa premye landrwa ki devret deal avek bann sitiasyon bann zanfan enkli bann problenm ki zanfan i kapab fer fas avek e kot i neseser fer referans avek Student Welfare Unit. E byensir lo lot kote Student Welfare Unit osi i al dan lekor osi pou vwar ki pe pase dan Lekol e ki lasistans Lekol i bezwen.\nE wi Mr Speaker nou bezwen travay an etwat kolaborasyon avek li e nou pe fer li. Nou bezwen ranforsi, nou pe ranforsi travay avek sirtou CARE, avek Drug and Alcohol Council.\nMr Speaker eski Minis I kapab dir avek nou dan zot resers ki poursantaz nou bann zanfan Lekol in ganny atrape an koneksyon avek drog e si I annan lezot resers ki zot in fer depi sa Youth Study ki ti fer enpe letan pase pou regarde ki poursantaz nou bann zanfan ozordi dan bann Lekol in swa ganny en leksperyans drog oubyen pe servi drog lo en baz regilye.\nMr Speaker mon napa la a se moman bann sif lo zanfan ki pe servi drog ouswa pe servi drog dan en fason kontinnyel. Nou konnen pou dir I annan zenn ki an danze servi drog, I annan zenn ki servi li. I annan zenn kin ganny refer avek Mont Royale pou teste e sa I en travay ki nou oule entansifye avek korperasyon bann paran konsernen. E mon ti a osi kontan azoute ki nou travay an etwat kolaborasyon avek sant Mont Royale pa zis an term deteksyon bann problenm me sant Mont Royale i al osi dan bann sirtou bann Lekol Pos Segonder pou fer bann talks e atraver zot prezans dan sa bann sant i annan zanfan, i annan zenn ki ale pou al rod bann konsey avek bann dimoun Mont Royale. Alors nou vwar ki pou dir sa i en problenm, mon napa sif la egzakt me i en travay ki bezwen kontinnyen fer. Nou nide se pa pou pini dimoun me pou rod dimoun ki annan problenm e epanye zot dan problenm. E parey noun dir dan DPP i annan prosedir lekel ki bann staz kot nou dil avek etidyan ki annan problenm enkli ziska ler i ariv posibilite dismisal me sa i en deryen rekour eksepte dan ka trafficking.\nHON ANSLEY CONSTANCE\nMinis ou’n dir kip a selman Lekol ki reponsab pou atak sa problenm. Eski ou ganny korperasyon bann paran e sirtou ki Lekol I dan nou kominote eski ou ganny sa korperasyon kominote pou ede si oule adres sa problenm drog dan Lekol.\nMr Speaker kot I konsern paran, I annan bokou paran dan plizyer ka paran ki letan Lekol I apros zot pou dir ti a bon fer teste zanfan pou vwar si I pe servi drog paran I welcome, dan bokou ka ki paran I welcome sa sizesyon akoz zot osi zot konsernen avek byennet zot zanfan.\nI annan serten ka kot paran I refize akoz ketfwa I annan en refi krwar pou dir son zanfan I kapab annan sa problenm. Dan bann ka parey I en prosesis counseling sa paran. Kontinnyen counsel sa paran pou li aksepte e dapre ki mon konpran apre counseling paran I dakor akoz li osi I enterese parey mon’n dir dan byennet son zanfan.\nMinis dan menm lalinny mon ti ava kontan si ou eksplik sa Lasanble si I annan en progranm konkret ki’n ganny devlope par Lekol an kolaborasyon avek bann paran dan kominote pou dil dan en fason efektiv avek sa problenm drog dan Lekol.\nMr Speaker mon’n koz lo progranm PSE taler. I annan bann lezot aktivite par egzanp en serten moman ti annan en Lekol ki ti annan en Drug Free Project kot Lekol ti pe travay ansanm avek paran, avek lakominote pou tackle kestyon drog e ledikasyon zanfan konsernan drog. Apre sa project nou’n osi annan bann sa ki nou apel living values ki’n entrodwir dan Lekol e atraver bann tel progranm sa I permet kot Lekol kot I santi pou dir I annan en keksoz spesifik ki I oule tackle konsernan en problenm spesifik swa en issue spesifik I kapab fer li.\nBon kestyon 178, Onorab Pierre.\nMr Speaker eski Minis I kapab eksplik sa Lasanble ki polisi son Minister viz-a-vi bann etidyan an sa ki konsern lateness dan bann Lekol Gouvernman.\nMr Speaker Minister I consider li enportan ki etidyan I aler pou Lekol ek son bann laklas. Ler etidyan I ariv an retar sa I afekte bon deroulman leson e I pa dan lavantaz ni etidyan, ni ansennyan. Ponktyalite ariv aler kot zot sipoze ete i form parti ledikasyon zanfan ek zenn e i byen ki depi pti zanfan i aprann ariv aler dan en bon leta pare pou Lekol e pare pou son bann aktivite Lekol. Koumsa zanfan i pran bann bon labitid ki i grandi avek e i kontinnyen pratike ler i adilt, ki i kontinnyen pratike dan son travay ek son bann aktivite sosyal.\nSa dokiman Disciplinary Policy and Procedures for schools, DPP ki ti ganny adopte an 2004 swivan konsiltasyon avek Lekol ek paran I annan en seksyon lo ponktyalite ek retar e sa dokiman I detay bann aksyon ki pran dan bann ka retar.\nMr Speaker eski Minis I kapab enform sa Lasanble si I satisfe avek sa teknik ki serten Lekol segonder I servi kot bann zanfan I ganny kite an deor baro Lekol aparti 7.40 pou zot re-antre dan baro 8er ki definitvman I fors-I fer zot ariv dan laklas apre 8er ki disturb laklas. E si Minis I kapab donn sa Lasanble bann comparative statistics pou demontre progre si I annan ki’n ganny fer depi ladoptasyon sa teknik.\nMr Speaker mon krwar ki nou tou nou ava dakor ki retar I pa swetab e tou dimoun I devret fer son mye pou ariv dan son landrwa travay, dan son landrwa Lekol aler.\nMr Speaker I annan en Lekol segonder ki adopte en sistenm pou deal, pou adres en problenm retar ki sa Lekol okomansman lannen ti santi ti ase grav dan son Lekol. E sa Lekol I annan baro I ferm son baro e zanfan ki ariv an retar I ganny les antre apre en serten moman 8er kot akoz sa sistenm I depan lo en head of year, en teacher ki en head of year, I responsab pou vini 8er e pran, note lekel sa bann etidyan ki’n ariv an retar e la bann etidyan I al dan zot laklas.\nI en sistenm ki sa Lekol in santi ki I bezwen pran e in pran li apre konsiltasyon avek paran, apre diskisyon avek paran pou adres problenm retar ki I ti santi ti grav dan son Lekol. E leksperyans sa Lekol I montre pou dir depi ler in adopte sa bann zanfan I konpran, pe ganny mesaz e kantite retar in redwir en kantite. Dapre sif ki mon’n gannyen se ki an mwayenn par egzanp ti kapab annan plis ki 100 zanfan an retar en bomaten dan premye trimes. Dan dezyenm trimes sa in redwir en mwayenn 19 zanfan an retar e dan trwazyenm trimes I menm redwir plis ankor. En pti git zanfan ki ariv an retar nenport ki zour e mon panse ki I annan serten retar ki eksplikab me sa ka ti en ka kot sa Lekol ti santi I bezwen sa Lekol ek son kominote ek son bann paran ti santi ki zot bezwen adres sa sitiasyon e met li lo bon semen.\nErezman Mr Speaker I pe marse.\nEski Minis I kapab enform sa Lasanble si son Minister in fer en resers pou determine kwa ki vre lakoz lateness dan bann Lekol.\nMr Speaker bann Lekol I dil avek bann problenm lateness ki kapab arive. Parey dan sa Lekol ki mon ti fek mansyonnen I annan zanfan ki ler ou regarde akoz ki zot an retar I akoz zot dir kizot lev tar. E souvann fwa I annan zanfan ki an retar I pa bann zanfan ki reste pli lwen I bann zanfan ki reste pli pre avek Lekol ki ketfwa zot krwar akoz zot pre zot pa veye ler. I annan serten ka kot en zanfan pe reste an deor son zone ou ketfwa I annan en long semen pou vwayaze I pe reste an deor zone son Lekol pou en rezon ki ketfwa in bezwen sanz lakaz ensitswit e parfwa i kapab annan sa ki ariv an retar.\nI annan en Lekol osi kot I annan bis ki ariv an retar sa I en ka ki nou konpran ki nou ganny dir pou dir I an deor control servis bis.\nAnvi ki lateness I annan pou fer avek bis SPTC Minis osi. Mon ti a kontan demann Minis si I pa in ler pou Minister ledikasyon zot kondisyon ki zot fer avek SPTC pou vin pli strik anvi ki zot pey SPTC pou al sers sa bann zanfan pou anmenn kot Lekol zis parey dan lanterman I vin en ler. Eski pa zot kondisyon in ler pou vin pli strik ki tou bann zanfan ki ganny anmennen par bis SPTC ki ledikasyon I peye I ariv kot Lekol anver 8er.\nMr Speaker I arive de ka kot SPTC bis I an retar. Sa ki mon konnen I annan enka partikilye kot bis souvan ariv an retar e sa nou ganny konpran ki pou dir I annan pou fer avek trafik dan sa landrwa. Bis i sorti al ler me trafik i bloke dan s alandrwa ki i pa ed nou.\nWi toultan nou-tou bann service providers bann dimoun ki donn servis nou bann Lekol nou toultan vwar kimanyer servis I kapab amelyore pou nou kapab ganny value for sa ki nou peye.\nMr Speaker mon pa ti pe al demann kestyon mwan.\nOu tin lev ou lanmen. Kestyon 179 Onorab Pierre.\nMr Speaker eski Minis i kapab eksplik sa Lasanble lo kwa ki son Minister pe fer pou adres dan en fason serye bann problenm disiplin dan bann Lekol Gouvernman.\nMr Speaker disiplin, konportman, savwar viv, savwar etre, kimanyer ou viv e ou konport ou dan lasosyete, respe pou dimoun, respe pou ou prop lekor tou sa bann laspe devlopman personalite en zanfan e en zenn I en parti enportan ledikasyon.\nMr Speaker permet mwan pou dir ki sa ledikasyon byensir i pa komans ler en zanfan i annan 6an, 6an edmi e i al Lekol ni menm ler i al lakres. I komans e I kontinnyen dan fanmiy, dan lakour depi ler zanfan I pti. E premye edikater zanfan I pa ansenyan dan Lekol I paran dan lakour, I bann lezot manm dan lafanmiy, I bann dimoun dan sa milye kot I viv. Mr Speaker I annan en proverb Afriken ki dir “It takes a village to raise a child” elve en zanfan I devwar lakominote an antye. Byensir I osi annan en rol enportan dan elve zanfan, pou devlop bon displin dan en zanfan, pou ed sa zenn grandi koman en dimoun respektab, disiplinen e responsab. Lekol i annan rol asir laprantisaz sa zanfan son learning dan progranm ouswa curriculum ki konpri diferan size a diferan nivo.\nStriktir Lekol i pran kont sa laspe devlopman personnel e sosyal etidyan e osi son devlopman entelektyel, son konesans ek konpetans. Dan Lekol segonder anba direksyon head teacher i annan de depite, enn pou curriculum e en lot pou sa ki nou appel pastrol pou tou kestyon welfare etidyan enkli dispilin. I osi annan en head of year ki responsab pou welfare e displin zanfan en nivo. Paregzanp nivo S1, S2 ensit swit. I annan osi class teacher li I responsab en group apepre 30 zanfan pou tou kestyon sa zanfan koman en etidyan dan sa Lekol, son letid, son progre, son konportman eksetera. Lekol i osi annan en counseling service. Rol en counselors se pou asiste etidyan ki bezwenkonsey lo tel u tel size, en etidyan ki petet oule en dimoun pou koz avek lo en keksoz ki pe trakas li ouswa i ti a kontan ganny lenformasyon ouswa konsey lo la. Lekol i osi enplik etidyan dan ladMinistrasyon lavi ekol dan fason apopriye. Dan Lekol i annan striktir tel ki prefect, Peer-counselors, student association.\nEn etidyan I en etidyan en Lekol me I reste touzour zanfan son paran. I fer sans ki dan tou sa ki konsern ledikasyon e displin zanfan Lekol ek paran i travay ansanm.\nMr speaker mon’n koz lo tou sa akoz mon panse ki i enportan ki nou vwar keksoz dan son globalite e dan son konteks. Letan nou koz lo kestyon konportman ouswa disiplin zanfan i byen ki nou konpran ki Lekol i striktir dan tel fason pou donn siport zanfan dan son letid e dan son devlopman. Sa bann striktir se pou promouvwar bon konportman etidyan e son bon devlopman. An zeneral la mazorite etidyan i annan en bon konportman oubyen en konportman pasab ki zot kapab amelyore avek plis zefor ek sipor. Me i osi vre ki an depi tou striktir ek tou zefor i egziste dan Lekol. E i annan provizyon pou adres bann problenm depandan lo son kalite ek son severite.\nLartik 68 Lalwa lo ledikasyon, Education Act 2004 i fer provizyon pou code disiplin pou Lekol. Pli boner taler mon ti mansyonnsa sa Disciplinary Policy and Procedure, DPP i detay bann sanksyon ki aplikab depandan lo lofans kin konmet. Dan travay pou adres bann problenm disiplin ki leve kot etidyan i kas Lalwa Lekol. Lekol i aplik bann mezir, bann sanksyon dan DPP. Dan son demars pou aplik DPP Lekol ek Minister ledikasyon I kapab rod lasistans lezot lazans apopriye paregzanp servis sosyal, lapolis, biro Attorney General. Tou etidyan e tou paran i sipoze, i devret okouran konteni DPP.\nMinister ledikasyon ek bann Lekol i swete ki tou etidyan i konplet zot letan Lekol byen e zot kapab avanse dan zot lavi e nou pou kontinnyen fer tou posbi pou ed etidyan sirmont sa bann problenm e progrese. Me i osi kler ki i bezwen annan limit. Education Act i menm annan provizyon ki permet lotorite Minister dismiss edtidyan si i consider sa neseser. I pa swe Minister ki okenn etidyan i gannydismissed. Me kan i fodre Minister I bezwen pran mezir ki i consider neseser dapre Lalwa.\nMr Speaker eski Minis i kapab dir avek sa Lasanble si son Minister i annan okenn plan alavenir pou strengthen sa striktir ki in koz lo la e ogmant resours enkli en nouvo YRTC, akoz mon konnen YRTC in fermen, en nouvo YRTC pou ki Lekol i kapab deal avek bann nouvo kalite konportman ki pe sirfas dan nou bann Lekol. E dezyenmman eski Minis i kapab dir avek sa Lasanble ki kalite proteksyon ki i pe garanti dan nou bann Lekol pour nou bann etidyan e ansenyan pou fer sir ki bann lensidan parey sa ki ti arive en pe letan pase dan serten bann Lekol primer pa repet son lekor ankor.\nMr Speaker Minister parey nenport ki lorganizasyon i bezwen toultan vwar e revwar ki tou son bann striktir ki i annan an plas e kimanyer ki zot pe marse, zot lefikasite e si i annan rezon, si i annan bezwen pou revize e ranforsi. Sa i en travay ki Minister, Lekol toultan i bezwen fer.\nMinister li i napa en plan etabli en nouvo YRTC me si i annan en bezwen pou bann lenstitisyon ki kapab ed bann zenn ki kapab pe fer fas avek difikilte dan Lekol e dan lakour sa i en keksoz ki lasosyete i kapab konsidere. Plizyer Minister konsernen i devret konsidere.\nMon krwar Mr Speaker ki Onorab pe fer referans avek kekfwa en ensidan mon ava apel sa vyolans ki ti arive kot en ansenyan Lekol segonder ti ganny atake, ti ganny assaulted par serten etidyan avek dimoun menm an deor Lekol. I en lensidan grav, i en lensidan deplorab e dan sa ka leta in anmenn sa zafer ankour e zafer in pase ankour.\nMinister ledikasyon i pran proteksyon ek sekirite zanfan ek ansenyan dan Lekol koman en keksoz tre serye. Parey mon’n dir taler i annan en sistenm met sekirite dan Lekol i plizoumwen marse, i kapab ariv serten defayans parey dan nenport ki keksoz. Me apard sa bann keksoz parey prezans sekirite mon ti ava osi dir ki ledikasyon osi i annan son rol, i annan ledikasyon dimoun. Ou kapab annan lapolis dan lasosyete i pa pou anpes en dimoun ki en fou in pran li pou fer ditor son kanmarad e ledikasyon i enportan. E sanmenm sa ki Minister pe met bokou lanfaz lo Personal and Social Education, pe met bokou lanfaz lo kestyon konportman bann etidyan, pe travay ansanm avek bann paran, avek lakominote, avek bann District AdMinistration pou fer tou sa bann mesaz pase e nou pe osi kont bokou lo sa bann progranm living values ki mon ti koz lo la taler pou kapab anmenn sa bann valer dan zanfan depi en laz ti pti ansanm ankor enn fwa mon dir avek sa korperasyon paran pou ki zanfan dan zot menm zot zot annan en konportman ki pa vyolan, en konportman korperasyon, en konportman pran ka avek ou prop lekor e pran ka avek lezot.\nMinis, nou konnen ki problenm disiplin i pa zis en problenm Lekol Gouvernman i annan bann serten Lekol prive osi ki pe fer fas avek pa mal problenm disiplin eski ou Minister i annan en forum ki zot kapab koz osi avek bann Lekol prive pou adres bann problenm koman ki zot annan tel parey disiplin.\nMr Speaker i napa en forum atitre si ou oule me korperasyon avek diskisyon ant Minister ledikasyon ek bann Lekol prive ki anplis Lekol prive i ganny son manda avek Minister ledikasyon pou li kapab run son Lekol. Sa i toultan posib. E mon panse Onorab i annan rezon, problenm disiplin i pa en keksoz zis pou zanfan ki al dan Lekol distrik. E i pa en keksoz ki inik osi pou sesel, i en keksoz zeneral.\nSelman mon ti a kontan Mr Speaker nou pe koz problenm disiplin la e i byen ki nou koz problenm disiplin me nou bezwen remarke osi tou ki i annan en zanfan ki annan problenm disiplin me i osi annan bokou zanfan ki napa gro problenm disiplin, zot bann zanfan normal, e i annan zanfan ki ti annan problenm disiplin me apre gidans, apre sanksyon, apre travay avek zot paran avek lezot dimoun ki’n kapab ed zot, zot in vin bann bon etidyan ki reisi dan zot lavi.\nMinis vi ki nou pe koz lo disiplin, vi ki dan bann Lekol bullying i en keksoz ki pe ogmante dan preski tou Lekol partou lo Mahe, ki ou Minister pe anvizaze fer pou tackle sa problenm e elimin li.\nMr Speaker bullying i en size ki Minister dan bann lannen ki’n pase in met bokou lanfaz lo la e Minister i kontinnyen met lanfaz lo la. E i annan Lekol ki’n fer tre bon travay kot bullying ti en problenm e zot in preske dir elimin sa problenm. Me problenm toultan ou annan zanfan, ou annan nouvo zenerasyon zanfan e i arive ki i annan zanfan ki vin Lekol avek serten konportman e i bezwen ganny edike si ou oule e Minister i kontinnyen, Lekol, PTA i kontinnyen met lanfaz lo bon konportman en etidyan e tret kanmarad avek menm respe ki ou oule ou kanmarad tret ou avek. E dealing avek bullying i reste lo azanda Lekol pou kapab deal avek.\nMr Speaker eski Minis i kapab eksplik nou Lasanble si problenm disiplin dan bann Lekol sirtou Lekol Segonder i asosye avek okenn tandans partikilye par egzanp nivo ledikasyon bann zanfan, zot milye dan lekel zot sorti, matirite e zot devlopman si i asosye ek bann zanfan bann single parent ensidwit. Eski zot remark okenn tre, okenn norm, okenn specific keksoz konmsi ki asosye avek sa.\nDezyenmman eski Minister pe get dan posibilite fer bann zanfan avek bann gro problenm disiplin dan bann Lekol sirtou segonder, eski zot pe get posibilite komans al fer zot komans aprann en metye rather than reste dan Lekol ek sa bann gro problenm disiplin.\nMr Speaker lo premye kestyon Onorab la mon pa okouran resers aprofondi ki’n fer lo si oule, serten kategori zanfan swa group zanfan i annan plis problenm disiplin ki lezot kategori. Me mon panse ki si ou oule common sense ouswa sa ki ou tande, sa ki ou vwar dan lasosyete i montre poudir serten zanfan ki kekfwa dan lakour i pa pe ganny sa disiplin limenm dan lakour i annan sa problenm disiplin avek li e byensir sa zanfan i vin Lekol e sa problenm i avek sa zanfan.\nParkont osi i annan zanfan ki annan problenm disiplin dan lakour ki ler i vin Lekol i behave lotreman. Mon panse i annan serten mix sa, i mon pa konnen ki tel kalite fanmiy tel problenm disiplin. E i annan fanmiy ki osi byen, ki annan tou privilez ki annan zanfan ki annan problenm disiplin. E parfwa disiplin i annan pou fer osi avek serten problenm emosyonnel ki zanfan pe pas ladan, serten problenm familyal ki zanfan pe pas ladan. E mon krwar ki nou tou nou ava dakor ki en zanfan i ankor en zanfan e i devwar lasosyete pou ed li otan ki posib e tou dimoun korpere ansanm pou ed li. Byensir i annan de ka sever ki demann lezot kalite sanksyon.\nLo dezyenm kestyon Onorab. I annan zanfan ki dizon progranm Lekol zot vwar li i pa adapte avek zot lentere, avek sa ki zot ti a kontan fer e nou annan en progranm dan Minister ledikasyon ki’n ale depi en pe letan sa ki nou apel li en Special Education Programme ki bann zanfan mon krwar i laz 15an ki olye reste dan Lekol toultan zot fer serten nonm zour dan en landrwa, dizon dan en landrwa travay anba sipervizyon sa landrwa travay e zot vin dan Lekol mon krwar enn fwa par semenn pou fer serten aktivite Lekol pou kontinnyen annan en lyen avek Lekol. E i annan bann dimoun dan landrwa travay, garaz, laferm, SPTC, PUC, serten Minister ki pran sa bann zanfan e wi zot ganny sa progranm alternativ si oule. E dapre ki mon konpran i annan zanfan ki fer byen, ki napa problenm e i vwar sa koman en bon keksoz pour li.\nNou ava eskiz Minis parmi nou, non ariv alafen kestyon pou li e nou a remersye li osi. Kestyon 180 pou ganny reponn dezorme par 2 Minis. Premye parti par Minis Dugasse pou devlopman nasyonal e dezyenm parti Minis Finans. Kestyon 180 Onorab Ramkalawan.\nMr Speaker eski le 2 Minis ki prezan Finans avek Devlopman Nasyonal i kapab donn Lasanble Nasyonal sa bann lenformasyon swivan, premyerman lo;\n(a) detay lavant ou lease zil Coetivy ek tou bann kondisyon atase e dezyenmman\n(b) en statement lo leta bann det ki Coetivy ti annan.\nMersi Mr Speaker. Bonzour tou Manm onorab, bonzour tou bann zanfan e ansennyan. Speaker mon pou adres premye parti kestyon lonorab.\nParey Lasanble i konnen, pli boner sa lannen Gouvernman ti lans en tender pou Coetivy. Gouvernman ti byensir envit bann dimoun enterese pou soumet propozisyon pou redevlopman. Coetivy e tender parey nou a rapel ti ganny lanse le 5 Mars, e ti ale ziska le 21 Avril e apre byensir bann bid ki’n ganny resevwar in ganny ouver e analize e rekomandasyon ti ganny met devan Gouvernman pou lwe Coetivy e nou ti resvwar selman en sel bid, sorti kot en konpannyen ki appel Goodyson Investment. Ki baze dan offshore, anrezistre dan offshore Moris, e Goodyson i ganny own par en konpannyen ki apel Infotehch, Sterling Infotech group, i baze India, savedir sa son holding company of Goodyson e byensir Gouvernman ti donn mon Minister manda pou antre an negosiasyon avek Goodyson pou nou konklir en lease agreement avek en commercial avek development agreement pou permet redevelopman Coetivy.\nDepi sa nou’n progrese nou’n tonm dakor lo bann gran lalinny pou lease agreement apre nou’n tonm dakor lo en lease agreement e Coetivy nou pa pe vann li nou pe lease li, proposal ki devan se pou lease li, pou 99an e nou’n tonm dakor lo lease agreement e deswit nou’n move lo negosiasyon pou commercial development agreement e ziska ozordi nou pa ankor konklir bann negosiasyon lo tou detay commercial agreement me sa ki noun tonm dakor lo bann gran laliny sa commercial agreement par egzanp son development ki pou kontinnyen bann size ki pou arive avek bann assets ki deza la ki Coetivy. Nou lasirans.\nAnfet bann gran gran lalinny ki normalman i standar dan bann commercial agreement sa ki reste set en detay en detay pli enportan se bann Schedules sa commercial agreement e prensipalman bann schedules ki konsern bann konsesyon avek bann incentives ki sa promoter byensir in demann e ki nou bezwen negosiye avek zot pou nou kapab tonm dakor lo en lagreman ki en win-win pou Gouvernman pou lepep seselwa e byensir pou sa developer pou permet li fer son developman, e byen sir nenport dimoun ki fer developman i pa fer devlopman akoz i kontan fer, i fer pou li fer larzan e i enportan ki i annan en lekilib ant ki nou donn li ki nou pa al donn tro ki anmenmtan ki permet son devlopman kapab procceed. E anmenmtan nou ti pe fer sa i annan serten developman ki’n arive dan nou pei i annan en progranm reform ki pe pran plas e i annan serten lanons ki’n ganny fer e enn sa bann reform se reform Tax. Alor noun bezwen dir avek sa developer nou pou bezwen poz enpe, nou pou bezwen antann sa bann reform pou nou kapab vwar ki bann nouvo mezir ki ganny met an plas e apre nou ava re-negosiye or kontinny negosiasyon avek bann schedule e nou lekspeyans dan tou bann negosiasyon se laspe ki pran plis letan se ki konsern bann schedules prensipalman bann kosesyon e bann incentives sirtou kan en promoter pe demann konsesyon ki par lao, sa ki Lalwa sa ki TIA par egzanp i permet. So vwala kot nou ete e as at today nou pa ankor konklir lagreman e mon negosiasyon i ankor pe kontinnyen, pou le moman i on hold e nou pou kontinnyen dek ki bann mezir in ganny annose e nou panse nou kapab konklir commercial agreement e development agreement boner lannen prosenn, pou ki establish en timeline, kan nou pou komanse e kan nou pou fini e ki proze i kapab bouze, so mon krwar Lasanble i a dakor avek mwan e Lonorab i a dakor i pou difisil pou mwan donn detay spesifik bann detay sa lagreman mon pou petet pe konpromi serten negosiasyon i pou posible weaken nou negosiasyon alor poulemoman mon pa kapab donn plis detay ki mon’n donnen me mon panse dek ki noun fini, finaliz lagreman noun sinnyen mon pa war naryen mal ki nou ava vin devan Lansanble atraver en statement mon kapab enform Lasanble ki nou finalman tonm dakor, Gouvernman in tonm dakor pou nou kapab redevlop Coetivy.\nBon Minis i a pran dezyenm parti, limero 2.\nBonzour Mr Speaker, bonzour tou bann Manm onorab. Bonzour bann zanfan e bann miss.\nMr Speaker ver lafen Septanm sa lannen Gouvernman Sesel an relasyon avek Coetivy i annan en det 5milyon avek Gouvernman Zaponnen – sa 5milyon Dolar ok avek Gouvernman Zaponnen e ver lafen Septanm sa lannen Mr Speaker, anrelasyon avek Coetivy Gouvernman Sesel i annan en det avek en Labank Komersyal apele ABM Amro en Labank Komersyal baze Netherlands. E sa det i 5.3milyon Dolar, Mersi Mr Speaker.\nNou a pran bann siplemanter, Onorab Ramkalawan.\nMersi bokou Mr Speaker, parey relize i enpe limite. An vi larepons ki’n ganny demande eksi me Minis i a kapab dir avek nou si a ler akyel proze kanmaron i pe kontinnyen lo zil Coetivy e dezyenman si sa pa pe arive eksi i kapab dir avek nou ki’n arive avek bann travayer ki ti lo sa zil e ki kalite rekonpans ki zot in resevwar. Mersi\nMersi Mr Speaker. Atan ki mon konsernen lefe ki zil pa ankor ganny ofisyelman transfer avek sa promoter depi ki nou napa bann lagreman neseser an plas. Zil i kontinnyen, Coetivy i kontiyen reste anba responsabilite STC e sa nouvo konpannyen ki’n ganny kree pou zer Coetivy e keksoz i kontinnyen bann prodiksyon, mon pa konn bann detay egzakteman ki prodiksyon ki pe arive, naryen pann sanze as far ki nou konsernen otan ki mon Minister i konsernen keksoz i kontinnyen ziska ler ki nou konklir lagreman. Mersi.\nHON COLLIN DYER\nMersi Mr Speaker. Mon ti a kontan demann Minis pou eksplik Lasanble akoz Gouvernman in pran en desizyon pou lwe Coetivy avek sa konpannyen menm avan ki i konnen ki kalite developman sa konpannyen pou anmennen lo Coetivy. Mersi\nMr Speaker ler nou ti fer lapel lof, tender nou ti defini serten gran lalinny e byensir sa konpannyen in donn nou en proposal detaye lo ki egzakteman zot pou fer Coetivy. I kler pou nou ki zot pou fer Coetivy e komite kin analiz tender in fer zot rekomandasyon avek Gouvernman e baze lo la Gouvernman satisfe ki sa proze i en proze ki Gouvernman i krwar i pou al byen lo en zil parey Coetivy e vwala kot nou pe negosye prezan bann term e bann kondisyon ki pou permet sa developman posib so nou konen tre kler ki pou ganny fer, me ki nou pa ankor tonm dakor se bann term e kondisyon anba ki sa developman pou kapab ne e ganny develop e vin en develoman reel lo coetivy. Mersi\nMersi Mr Speaker. Bonzour Minis. Minis mon ti a kontan demande si apre ki Minister in konkli en lagreman pou li pas en lease, parey dan sa ka i Coetivy, resers i montre ki i annan bann lezot resours ki pa ti’n ganny pran an konsiderasyon letan sa lease ti pe ganny fer, si Gouvernman in fer provizyon dan sa bann lease, la mon pe koz Coetivy spesifik me selman i posib dan lezot zil osi, pou nou re-antre an negosiasyon avek sa devloper pou nou kapab ganny benefis lo sa bann resours si i annan ki ganny dekouver apre ki sa lease in ganny fer. Mersi.\nMINISTER JACQUELIN DUGASSE\nMersi Mr Speaker. Si resours i dan lanmer then napa nanryen ki apes Gouvernman, napa okenn restriksyon ki anpes Gouvernman eksplwat sa resours akoz letan nou lwe en nenport propriyete swa lo mahe oubyen lo en zil elwanye rights sa envestiser i ariv ziska high water marks, anything apre sa al anver lanmer i reste touzour soverennte Gouvernman Sesel so sa mon ti a kontan promonse, zil osi parey high water mark, on the high water.\nSa i konsern si resours i dan lanmer. Si resours i lo later akoz aktyelman nou pa konnen ki resours ki annan lo okenn zil ou lo Mahe now dan tou bann lease agreement in annan en termination clause ki nou mete pou nenport parti i kapab donn notis sa lot parti pou terminate sa lease e i annan en dele letan e byensir ler ou terminate en lease, i give rise to konpansasyon e dan laplipar ka nou demande nou met en clause ki i annan en arbitrasyon en arbitration kot byensir le 2 parti, byensir ler ou pe exercise en termination clause sa parti aksepete pou demann konpansasyon la kot arbitrators i antre i vwar i fer bann prosedir kot ou kapab tonm dakor lo nivo konpansasyon. Now si i ariv sitiasyon kot i annan resours i ganny dekouver dan nou zil Coetivy demen bomaten, ou dan detrwa lannen alavenir then Gouvernman i annan sa opsyon pou egzers son drwa anba sa clause pou terminate the lease e pey konpansyon. Mersi\nMr Speaker mon kestyon pou Minis se akoz Coetivy? Eski se Gouvernman ki ti deside pou lwe sa zil oubyen eski sa konpani Infotech ki’n fer demars viz-a-vi Gouvernman pou en rezon ki li sa konpani i annan e pandan ki nou lo la eski Minis i kapab dir nou lekel ki beneficial owner sa lakonpani Endyen Infotech silvouple. Mersi\nMr Speaker tou resaman an prenan kot ki later pou devlopman lo mahe i komans limite natirelman i normal ki nou komans regard bann zil e noun fer en analiz detaye lo potansyel nou bann zil pou vwar lekel bann zil ki annan potansyel pou fer develpman touristik, ki bann zil ki annan potansyel pou fer devlopman lagrikiltir oubyen lapes ou lezot devlopman e ki bann zil ki nou pou kit li koman bann zil proteze, sa in ganny fer e Gouvernman in pran en desizyon lo la.\nBann zil prezan ki annan potansyel pou devlopman fir anmezir nou release zot, nou pa release tou ansanm me nou fer li enn par enn. E Coetivy byensir sa enn ki ti ganny selekte pou met lo tender e se Gouvernman ki ti inisye sa, parey ki lannnen pase ou ava rappel onorab nou ti tender Farquhar, ok sete en inisyasyon Gouvernman, e la prezan i tour Coetivy e fir anmezir nou ava tender lezot, so vwala repons Mr Speaker, se Gouvernman ki inisye sa prose.\nNow byen sir nenport konpannyen ki deal avek nou i enportan nou en due diligence lo sa konpannyen e i parfetman normal ki nou’n fer en due diligence lo Infotech e lo Goodyson premye, e lo Infotech e nou’n dekouver ki the beneficial owner of Infotech i en konpannyen apepre 875 bilyon Dolar son network Infotech, i 875bilyon Dolar Ameriken, son beneficial owner se Mr Sivasankaran. Mersi.\nMersi Mr Speaker. Mon ti a kontan demann Minis si i kapab a sa staz dir nou enn pti pe ki kalite devlopman pou annan lo sa zil e eski Seselwa pou annan akse avek sa zil apre ki sa zil pou’n fini devlope. Dezyenmman, mon ti a kontan demann Minis finans ki pou arive avek sa det 10.3milyon Dolar ki nou ankor annan lo Coetivy, lekel ki pou pey sa det e kimannyer Gouvernman pe mazin manage sa sitiasyon.\nMr Speaker, akse avek Coetivy, i en keksoz ki nou pe ensiste lo la e nou pe ensite pou fer sir ki whatever devlopman ki pran plas Coetivy ki Seselwa i kapab ganny akse e nou pe menm propoze ki i annan serten fasilite ki a ganny konstrir i ava ganny lwe avek seselwa, a en pri ki abordab pou fer sir ki nou dimoun, nou zanfan i kapab konn osi nou bann zil ki form parti nou patrimwan. An term ki kalite devlopman Coetivy ki’n ganny propoze i en devlopman entegre prensipalman devlopman touristik e i pou annan plizyer lotel i pou annan bann vila, bann condominium, i pou annan bann facilities lwazir parey marina, yatch facilities restoran i pou osi annan en sant ki pou ofer bann servis finansyel ki pou link, si oule en ekstansyon SIBA lo Coetivy e apre i pou annan bann fasilite sosyal prenan kont ki nou pou annan en popilasyon ase enportan ki pou travay lo Coetivy evantyelman e ou pou bezwen bann fasilite sosyal parey Lekol, health facilities, community centres and so on, so annefe i en devlopman entegre me prensipalman vize lo touris e avek son laspe servis finansyel ki si oule i en model ki egziste dan plizyer pei omonn, dan bann resers ki nou’n fer, e nou panse ki i en devlopman ki kapab ganny sighted konmsi ganny konsevwar byen, ganny swiv byen lo Coetivy e i ava anmenn benefis pou nou pei, dan medium to long term. Mersi\nMr Speaker sa 10.3milyon Dolar i dezormen form parti det bilateral e komersyal ki pou prosennman ganny diskite lo nivo Paris Club. Mersi Mr Speaker.\nHON NICHOLA PRÉA\nMon kestyon i an 2 bout, en bout pour le d2e Minis. Mon ti a kontan demann Minis pour Devlopman Nasyonal si apard sa lakonpannyen ti napa okenn lezot, petet menm avan ki ti eksprim serten lentansyon pou devlop coetivy. E pour Minis Finans si Minis i kapab promet nou sa Lasanble ki en pti pe parey dan ka SIDEC nou kapab ganny en kont randi lo manda Coetivy, e son travay, son bann rannman ki i fer dan lekonomi e rapor i ganny prezante ek nou Lasanble. Mersi\nSpeaker pou premye parti kestyon wi, ti annan plizyer lentere inisyalman menm avan nou ti tender, ti annan plizyer dimoun ki ti’n eksprim pou fer devlopman lo Coetivy me anlinny avek nou prosedir nou ti envit tender ki’n dir preski en mwan sote e finalman ler tender ti close nou ti ganny selman en tender ti ganny prezante e se sa tender ti ganny ouver e analize e ganny met devan Gouvernman i size negosiasyon prezan, mersi Mr Speaker.\nWi Mr Speaker anlinny avek bann prosedir ki pe ganny pratike, parey nou tou nou konnen ki desizyon Gouvernman pou privatiz SMB ti pran lefe aparti le 1 Mars sa lannen, donk tou bann keksoz tou bann tranzaksyon ki lie avek le 1 Mars pou form parti en rapor detaye ki Minis Finans pou ganny posibililte prezant avek nou Lasanble Nasyonal enn fwa ki prosesis likidasyon, in fini ganny fer. E dezyenm parti ozordi i annan en konpannyen ki appel coetivy Prawns limited e se sa konpannyen ki ozordi pe run Coetivy. Enn fwa ki tou bann negosiasyon ki Minis Dugasse pe fer, avek sa investor e in fini ganny fer nou ava dan en pozisyon pou nou kapab tackle sa dezyenm parti kestyon e mon krwar anlinny avek bann pratik ki nou pe pratike koman Gouvernman nou ava fer Lasanble Nasyonal konnen bann tranzaksyon e loperasyon sa konpannyen lo Coetivy. Mersi Mr Speaker.\nHON MICHEL MARIE\nEski Minis i kapab dir nou akoz sa nouvo envestiser pa ti enterese kontinnyen avek biznes kanmaron vi ki ti deza annan envestisman dan sa proze?\nSpeaker ler nou ti tender nou ti donn bann promoter, bann dimoun ki enterese 2 opsyon either zot propoz en devlopman ki enkli prawns ou en devlopman ki pa enkli prawns me pou sa konpannyen zot in pran opsyon pou proze devlopman ki pa enkli prawns, mon pa konnen akoz. Mon panse ki apre ki zot in fer bann analiz neseser e petet zot in vwar ki sa devlopman aktivite prawns pa pou konpatib avek en devlopman touris petet pou sa rezon ki zot pa’n vwar li neseser pou propoz en opsyon avek prawns. Mersi Mr Speaker\nVi ki later lagrikiltir i limite Minis mon ti a kontan konnen, ou ti a eksplik sa Gouvernman akoz Gouvernman pa ti gard Coetivy par egzanp koman en zil pou kiltivasyon alimanter oliye lwe li pou 99an avek Mr Sivasankaran. mersi.\nMr Speaker pour lenformasyon Onorab, ler nou’n fer analiz bann zil i annan bann zil ki annan potansyel pou fer lagrikiltir lo la, i annan bann zil ki annan pli bon potansyel parey in dir ki Coetivy e sa bann zil i available. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker, eski Minis i kapab eksplik nou Lasanble akoz ki Gouvernman pe sey lwe Coetivy pou 99an olye fer parey zot fer avek lezot bout later, pou devlopman komersyal ek bann vre Seselwa, pou 60an, 50an e lefe ki lagreman pa ankor fini ganny konklir e ki lepep i kont lafason ki pe ganny fer sa keksoz la, lepep seselwa i kont sa, eski…\nWi kestyon eski lefe ki i pa ankor konklir eski son Minister i kapab fer en propozisyon anmenn devan sa Lasanble avan pou aprouve avan al pli devan. Dezyenmman eski Gouvernman pe fer okenn investigation pou vwar akoz sa gro loan 10.3 milyon pa’n kapab pey son lekor e met Sesel dan gro problenm det e i annan lezot keksoz ki noun tande anler. Mersi bokou.\nMr Speaker, mon’n dir ki negosiasyon i ankor pe kontinnyen, e negosiasyon byensir pou pran kont bann reform ki Gouvernman pe propoze fer e a moman apropriye Minister responsab i ava met pozisyon devan Legzekitif e Legzekitif i ava deside si bezwen anmenn dan Lasanble e mwan mon ava swivre direktif ki Legzekitif i donn mwan. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker mon ti a kontan met lo rikord ki envestisman orizinal atraver loan ki Gouvernman in prete avek Gouvernman zapon e sa loan komersyal son total i 30milyon Dolar, ki ti ganny prete pou kapab envestir e det ki nou annan la ozordi i 10.3 milyon. E enn bann fason ki Gouvernman ti pe repey toulede det, se atraver kiltivasyon kanmaron e son lavant, me osi enportan pou nou tou konnen ki detrwazan pase, Coetivy ti pe kiltiv lo en nivo anyel apepre 1200 tonn kanmaron dan en lannen e ki sa lannen ver lafen novanm i pou selman arive en target 330 tonn kanmaron e son rezon prensipal i divers; enn i annan en fakter enstabilite an sa ki konsern si vreman nou bezwen ogmant sa prodiksyon an relasyon avek bann kou limenm akoz bann kou fuel in ariv 200 % at the time, i pe desann, korek, nou pe swete i desann plis ankor. E dezyenmman osi i annan logmantasyon an sa ki konsern manze, nou apel sa feed ki nou bezwen servi. I annan en logmantasyon 75% me lo rikord mon ti a kontan enform Lonorab ki wi noun bezwen borrow 30 milyon ki over the years nou’n peye e ziska la det, ki nou’n akimile se 10.30 milyon. Mersi Mr Speaker.\nOu ti oule azoute, yes Minister.\nMr Speaker mon ti oule azout enn pti keksoz lo kestyon Lonorab De Commarmond, mon ti anvi zis klarifye pou son lenformasyon ki pa zis etranze ki nou lwe later pou 99an pou lenvestisman i annan plizyer Seselwa envestiser ki nou’n lwe later pou 99an, seselwa. Mersi .\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker mon kestyon i pour Minis Finans. Minis in mansyonn Coetivy prawns limited en lakonpannyen, mon ti a kontan si Minis i dir avek nou lekel bann aksyonner dan sa lakonpannyen. Mersi Mr Speaker.\nMr Speaker se Gouvernman. I en konpannyen Gouvernman. 100 poursan.\nMersi Mr Speaker, mon premye bout mon kestyon in fini ganny demande. Dezyenm bout se dan bann laranzman finansyel ki Gouvernman pe anvizaze fer avek bann nouvo lenvestiser, eski Minis i pe ekspekte ki nou pou ganny sa reveni imedyat pou kouver sa 2 loan ki an se moman i 10.3 milyon Dolar. Mersi.\nMr Speaker, reveni ki nou ava anmase i ava reveni ki pou rantre dan kof Gouvernman. Me parey mon’n deza dir ki sa det avek Gouvernman Zapon in fini antre lo liv negosiasyon, in vin nou det eksteryer ok. Ki prosennman tre byento nou pou komans negosye avek Paris Club. Sa lot loan avek sa labank komersyal i osi dezormen i lo dosye negosiasyon dan Paris Club. Mersi Mr Speaker.\nBon mersi bokou, nou’n ariv a lafen bann kestyon nou ava ekskiz Minis Dugasse parmi nou. Minis Faure pe reste pou en Bill lo Petroleum, me toudmenm nou pou adjourn ziska 10er mwen 10. 11er mwen 10.\nBon nou ava kontinnyen avek nou travay, nou annan en Bill, motion for second reading.\nMr Speaker mon move ki Seychelles Petroleum Taxation Bill 2008 i ganny lir en dezyenm fwa.\nMon segonn mosyon.\nMon ava envit Minis pou li entrodwir son Bill.\nMr Speaker, sa Proze de Lwa ki devan nou Lasanble Nasyonal i enn ki enteresan. I enteresan pou plizyer rezon, i pa enn ki pe anons avek Lasanble Nasyonal ki nou’n dekouver delwil me i enn ki met nou an perspektif akoz dan nou rezyon i en rezyon ki bokou bann konpannyen Sesel i lo zot radar, sa vedir Sesel i annan en lavenir, e lefe ki SEYPEC e Gouvernman i okouran ki nou teritwar i lo radar plizyer bann konpanyen enternasyonal nou bezwen aziste. E zisteman Mr Speaker sa proze de lwa ki devan nou pe aziste lo sa Proze de Lwa, lo sa Lalwa ki an egzistan, akoz sa Lalwa ki an egzistan ozordi ti ganny konsevwar pou atrakte bann gran lakonpannyen Ameriken. E sa Lalwa ki an egzistan i annan li 2 konponan e tou le e konponan enkli dan sa Lalwa i fer ki Gouvernman esel i kapab met an enplimantasyon en rezim fiskal savedir taksasyon a en to 55%. me sa en constraint i en lobstak pour tou sa bann konpannyen ki’n met Sesel lo radar.\nAkoz? Akoz dan lezot parti lemonn sa rezim fiskal, sa rezim taksasyon in ganny sanze. in ganny sanze baze lo bann leksperyans plizyer bann pei, e se pou se la ki SEYPEC in ganny 2 eksper enternasyonal. en eksper dan lekonomi, e en eksper legal, finanse antyerman par Commonwealth ki’n travay avek tim lekip Sesel, lekip SEYPEC pou kapab entrodwir en nouvo Lalwa, en nouvo Lalwa ki kapab eksit bann konpannyen ki tanzantan Sesel i lo radar.\nAprezan ki advice lekonomi ki advice legal nou’n gannyen, enn bann premye keksoz se ki nou bezwen sanz sa rezim fiskal sa rezim taksasyon, savedir nou bezwen fer en besman dan to lentere pou anmenn li en to lentere 35%. E sa 35% Tax i anlinny avek bann nouvo prensip enternasyonal vedir ki nou bezwen moderniz sa Lalwa ki an egzistan pou tir sa 2 konponan e dezormen nou pou annan nou en proze de lwa ki son nivo Tax i 35 me anmenntan sa nouvo Lalwa pe fer provizyon en lot Tax, ki enportan. E sa lot Tax ki enportan nou apel sa, Additional Profitable Tax. E mon a eksplike. pou nou kapab konpran sa i zis parey nou koman en konpannyen nou’n ganny dir fodre nou lwe en landwar ki pe prodwir en kantite delo, e nou lwe sa landwar me nou annan en rent ki fixed, dizon 10 mil Roupi par mwan i fixed. Me anmenmtan nou’n dir hold on, sa landrwa nou pou pey ou rent R10,000 fixed me nou ti a kontan lo 1000 boutey delo ki ou fer, nou ganny R10 ouswa R25 pli i pou prodwir pli nou gannyen e se sa ki nou appel the additonal profitable Tax.\nNow SEYPEC i persyade ki dan ka Sesel i enportan ki nou annan sa tel Lalwa. parey mon’n dir nou lo radar e nou bezwen eksit bann konpannyen pou vin fer eksplorasyon. Me avan ki okenn demars eksplorasyon i ganny fer, SEYPEC li i bezwen antre dan negosiasyon me an gardan antet sa rezim fiskal taksasyon ki pei i bezwen annan akoz i annan en thinking ozordi sirtou dan commonwealth – mon krwar i enportan nou ganny enspire bokou, se ki nou resours, lefe ki nou en pti pei nou bezwen fer sir ki nou resours, lefe ki nou napa abilite kapasite nou menm nou pou fer eksplorasyon, e si zanmen nou trouv delwil, nou napa kapasite pou nou fer prodiksyon me i enportan ki sa resours Sesel e son pep i benefisye akoz parey zot konnen zot in deza lir, zot in vwar lo televizyon delwil in anmenn en kantite divizyon, dan serten pei, menm lo kontinan lafrik tou lezour ou tande sirtou dan Nor Lafrik. E i annan lezot parti lemonn kot sa resours in ganny donnen 100%, lagreman in ganny fer e pep pa ganny narnyen donk SEYPEC i dir ki sa i en model, en model kot pei i gannyen. Ler bann konpannyen i vini nou pa met en sou ladan, bann konpannyen ler i vini i fer leksplorasyon se i tou zot larzan ki ganny mete me zour zot komans pare egzanp nou appel en landwar kot i annan akimilasyon delwil, kot nou bezwen komans drile, kot nou bezwen annan prodiskyon vwala kot i enportan ki ou rezim fiskal, ou rezim taksasyon i fer ki ou pep e pei i pa perdi, me ki i ganny sa larzan.\nNow sa additional profit Tax i tre enportan i enn bann konponan pli enportan dan sa rezim fiskal e taksasyon. I pou baze lo prodiksyon, i pou baze lo kou prodiksyon, i pou baze lo pri delwil enternasyonal e osi i pou baze lo grander sa landrwa. I annan en fason kimannyer zot kalkile, lo kantite barik ki i annan me sa additional profit Tax pou baze ladan, ozordi Sesel i ganny konsidere koman an sa ki konsern delwil high risk akoz zanmen in annan prodiskyon. In annan plizyer attempt pou nou kontinnyen fer eksplorasyon ensidswit. Me si zanmen nou tonm lo delwil then nou sorti lo radar koman sa pei high risk nou vin nou antre dan en kategori kot nou ganny nou pe frot lekor avek bann lezot pei ki annan delwil, then sa Lalwa sa Lalwa i entrodwir sa eleman fleksibilite ok, i entrodwir sa eleman fleksibilite pou nou kapab negosye ensideswit.\nDonk Mr Speaker e tou nou bann Manm Lasanble Nasyonal sa Lalwa ki devan nou, sa Proze de Lwa i reflekte nouvo Polisi, i en depar avek the existing Policy ki ti pitch Tax at 55 e ki ti anan de konponan, ok the new Policy fiskal taksasyon 35, e dezyenmman pou fer sir ki nou resours, lepep i benefisye o maximum, i annan sa additional profit Tax ki ‘n ganny mete ladan. Donk sa Proze de Lwa i enn ki mondern. Enn ki tre tre modern, tre avanse, e nou anan konfyans ki bann dimoun ki’n donn nou led i bann dimoun ki’n annan relasyon avek lezot bann pei dan Commonwealth e lezot pei ki andeor Commonwealth ki’n advice SEYPEC lo the way forward. Mon ti a kontan ki nou Lasanble i donn sipor sa Proze de Lwa ki devan nou. I enn ki pou tir bann konpannyen ki pe regard nou lo radar e pou eksit – akoz sa Lalwa pou attract zot. Vwala. Mersi Mr Speaker.\nBon deba i ouver. Onorab Vel, lavyeyes pe antre, yes onorab Vel.\nMersi Mr Speaker. Mr Speaker sa Petroleum Bill 2008, parey Minis in eksplike pe senpleman ranplas sa Petroleum Income Tax Decree 1999, 1997, 1977 ekskize.\nMr Speaker, resers pou sours lenezir in toultan zener bokou lentere dan tou parti lemonn petrol i pa zis prensipal sours lenezir dan lemonn me i osi en gran sours larises se pou sela ki petrol i ganny refer koman lor nwanr e larzan ki bann pei eksportater petrol i resevwar i ganny dekrir koman petrol Dolar annefe preski tou pei dan lemonn ki prodwir e eksport petrol se bann pei ase ris, petrol i domin komers enteransyonal akoz tou pei lemonn i atas gran lenportans avek pri petrol lo marse enteransyonal, letan pri petrol i ogmante bann pei eksportater i retri plis profi, tandis ki bann pei enportater i vwar zot Import Bill ogmante, Sesel koman en pei enportater i sirber konsekans logmantasyon dan pri petrol, letan pri sa komodite i ogmante depi Gouvernman ziska dravyer Taxi anpasan par bann biznes e lakour ki pey elektrisite i vwar zot depans ogmante.\nPetrol i en sours larises enportan akoz set atraver larzan petrol ki bann pei eksportater in reisi ogmant zot rezerv deviz etranzer e kre bann soveign funds ki zot servi pou envestir dan lezot pei lemonn. Mr Speaker set akoz petrol i en komodite esansyel dan lavi toulezour ki preski tou pei lemonn pe ese rod sa resours sesel pa en leksepsyon sirtou akoz nou annan lanmer ki annan gran potansyel pou sa resours natirel. Resers pou petrol dan lanmer Sesel in anmenn en kantite latraksyon dan nou pei e se sa rezon prensipal pour sa Bill. Sa nouvo Lalwa pe an dot mo, monderniz sa vye Lalwa Petroleum Income Tax Decree 1977. Sa Lalwa ti ganny drafte pou akomod bann lakonpannyen baze Lanmerik ki ti annan lentere pou vin fer leksplorasyon petrol isi Sesel. Akoz lotorite Tax Ameriken Inland Revenue Services pa ti rekonnet a sa letan Tax an ekse 35poursan, petroleum income Tax 1977 ti fer provizyon pou de konponan Tax. Sa i sa Petroleum Income Tax ki ti 35 poursan e osi en Petroleum Sur Tax ki ti ganny kalkile dapre en formil. Sa ti fer ki sa Tax ti egal 55poursan.\nSa nouvo Proze de Lwa pe fer provizyon pou ranplas sa Petroleum Sur Tax par en Additional Profit Tax ki pou zeneralman ogmant reveni ki Gouvernman i kapab gannyen baze dan sa sekter baze lo profitabilite en oil field. An dot mo depandan lo lakantite petrol ki pou kapab ganny ponpe dan en oil field, Sesel i annan potansyel retir benefis maksimonm. Pli en oil field I prodiktiv, plis benefis nou pou kapab retire atraver sa additional profit Tax.\nMr Speaker revizyon sa Lalwa in vin a en moman apropriye la ki bokou pei pe montr lentere pou fer leksplorasyon dan bann pei Les ek Sid Lafrik. Apre 30an I neseser pou moderniz sa Lalwa e met li an konformite avek bann norm e pratik enternasyonal dan sekter petrol. Modernizasyon sa Lalwa pou ede met Sesel Anlinny avek bann lezot norm bann lezot pei ki an konpetisyon avek nou pou leksplorasyon petrol. Sa nouvo Proze de Lwa pou alor ogmant konpetitivite Sesel enternasyonalman.\nMr Speaker leksplorasyon petrol i parmi bann biznes pli riske e pli kout ki egzite omonn. Paregzanp ti kout lakonpannyen Axon 150 milyon Dolar Ameriken pou fer en eksplorasyon petrol Kenya. E pou annan en oil rig pou dril dan fon lanmer I kout apepre 1 milyon Dolar Ameriken par zour. Risk dan leksplorasyon petrol I tre o e bann eksplorater napa okenn nide si kot zot pe drile pou annan ouswa napa petrol. Zot osi pa konnen si zot pou dekouver pli bon kalite ouswa petrol pli enferyer. Dan mazorite ka kot i Gouvernman en pei pa kapab finans bann tel leksplorasyon alor zot kontribisyon i vin atraver kreasyon bann kondisyon ki favorab pou atrakte bann lenvestisman pou leksplorasyon petrol. Sa bann pei i bezwen etablir bann term fiskal e ekonomik ki pou atrakte lenvestisman dan leksplorasyon petrol. Se dan sa konteks ki sa Proze de Lwa i devan nou Lasanble ozordi. Sa Petroleum Taxation Bill pe kree en klima favorab pou atrakte lenvestisman dan leksplorasyon petrol Sesel.\nMr Speaker sa nouvo bill ki’n ganny drafte an konsiltasyon avek Sekretaryat Commonwealth in fer sir ki Sesel i kapab tir benefis maksimonm si en zour nou dekouve sa resours presye.\nAlor se dan sa lespri ki mon pou aport mon sipor pou sa Proze de Lwa e mon demann mon bann lezot Koleg pou osi aport zot sipor.\nMr Speaker leksplorasyon petrol parey nou vwar toulezour i en bon keksoz e i en move keksoz. Nou vwar Lanmerik ozordi zot pe debat lo eski pou eksplor plis dan rezyon Golf Meksik, eski zot pou al drill en pti pe dan teritwar Madanm Felin anler Alaska oubyen eski zot pa pou. Nou vwar Nigeria zot in al lager e I annan menm en lager Civil War, ___ War akoz petrol. Si Ameriken I Iraq ozordi I annan mwens pou fer avek lademograsi ki pou fer avek petrol. E ler nou nou pe abord sa size nou osi nou konsyan e mon sir ki nou tou dan sa Lasanble nou konsyan kilo en kote leksplorasyon petrol i en keksoz ki a kapab anmenn gran gran lavantaz pou nou pei me i pou annan osi sertennman bann ekolozis ek bann dimoun ki travay dan domenn lanvironnman ki pou opoz en tel linisyativ.\nMon krwar e mwan se mon pozisyon personnel ki lo balans se en direksyon ki nou devret pran. Akoz i kler ki si nou ti pou dekouver petrol dan nou teritwar bann benefis ti pou outweigh bann draw bats selon mwan. Nou annan en gran lavantaz e nou teritwar i gran e i bann kondisyon selman bann zeolog i met sa bann landrwa kot petrol i kapab ganny trouve Sid avek nou zil Mahe dan en landrwa kot napa bokou lezot zil. Si nou ti pou trouv petrol Les Mamelles oubyen menm obor zil Mamelles mon krwar nou tou nou ti ava pe think twice akoz i ti pou afekte nou tou dan en fason direk. Me lefe ki i pou anba laba en pti pe lwen out of sight as it was out of mind i donn nou mon krwar pou nou kapab dir wi, se pa bann landrwa ki environmentally speaking I annan en gran risk e apre tou nou annan nou ant 115 e 225 zil selon fason ki nou konte, si nou pou perdi enn oubyen de so what? Tan ki i pa sa bann ki nou pe reste lo la. Alor mon krwar ki lo sa pwennvi lo sa deba mwan mon ti ava tant anfaver leksplorasyon.\nAnnefe set en dilenm ki personnelman mwan mon’n annan dan bann lannen, dan bann deryen lannen 1980 ler deryer ___ ti ganny drile isi Sesel,mon vwar Mr Belle laba deryer i ti travay pou Snoke sa lepok osi kot Enterprise Oil ti vin Sesel e tin siny en lagreman pou zot dril en ____. E dilenm ki zot ti annan en lobligasyon pou dril en ____ me zot ti osi konnen sans pou zot ganny okenn keksoz ti zero e alor mwan mon ti azir pou zot, zot ti fer propozisyon avek Gouvernman zot ti dir i pou kout nou plizyer milyon Dolar pou dril en ___ tel parey Onorab Vel in fer nou rapele bomaten. Nou konnen ki nou pou depans sa larzan e nou pa pou vwar nanryen, donk nou pe propoze avek Gouvernman Sesel nou a pey zot 5 milyon Dolar sinny sa lobligasyon pou nou dril en ___. E mon konnen ki Gouvernman in tante akoz 5 milyon Dolar ou konnen ki ou pa pe al vwar naryen so a bird in the hand annou pran 5 milyon Dolar. Me mon krwar ki Gouvernman malgre ki mwan mon ti pe negosye dan lot direksyon mon krwar ki Gouvernman in fer en bon swa ler in dir non, dril ou trou. Akoz finalman 5 milyon Dolar i 5 milyon Dolar me ou pou servi li me tandis ki ler ou drile ou annan en sans one in a million. Si ou met tou ou larzan lo nimero 7 ou dir roul lo roulet ou annan en sans gannyen. E mon krwar se sa ki Gouvernman in fer e plis ki sa Gouvernman in osi konnen ki malgre ki nanryen pa ti pou ganny vwar i ti pou ganny enkantite lenformasyon, en kantite data ki i ti pou kapab servi li in the future. Donk i pa ti en kestyon perdi selman me ou ti pou ganny still en serten keksoz.\nMr Speaker mon’n dir sa akoz mon krwar ki e mon persyade parey bokou parmi nou ki bann lendis pou antre ki i annan en gran probabilite ki nou annan delwil dan nou delo. E parey nou tou nou konnen tan ki ou pa fer plis resers e tan ki ou pan dril en pi ou pa pou zanmen konnen si i annan e si i annan eski i eksplwatab, eski i vo lapenn eksplwat li akoz ou pa konn son kantite ou pa konn son grad eksetera. Me rezon ki mon pe dir tousala se pou mwan demann avek Gouvernman en faver, annou silvouple pa les serten parti devans nou dan sa demarski nou pe fer. Sa Lalwa mon pa tro tro konpran li fransman. Mon konnen ki i en bon Lalwa, mon’n tann Minis eksplik li, mon’n lir li mon’n vwar ki sa ki i pe dir grosommodo i bon. Me si bann expert e finalman se bann expert ki deside se pou sa rezon ki nou annan expert, pa expert dan Lalwa taksasyon petrol, si zot dir ki sa i en bon keksoz mwan mon pou aksepte zot lekspertiz e mon pou dir wi nou bezwen al avek. Me i pa vo lapenn ki nou fer tou sa bann demars e ki nou met nou lekor byen pare e si nou pa kontrol tou bann aspe ki annan pou fer avek leksplorasyon petrol. Sa agreement i enn me i annan lezot fakter. E konpran mwan byen Mr Speaker ler mon dir ki I annan en dout ki pe zermen dan mon lespri apropo sa ki nou’n koz lo la bomaten avek Minis pou devlopman nasyonal. Tou lendikasyon i montre parey mon’n dir taler ki si nou pou trouv petrol i pou Sid nou teritwar. I kapab bann zeolog pou dir ou ki sa pa oule dir ou nanryen me nou tou nou konnen ki tanzantan bann boul tar, bann boul goudron i sorti anba lanmer dan rezyon Coetivy e i tonm lo lans Coetivy. Dan son liv kin ekrir lo zistwar petrol dan lemonn antye ki apel the price, son loter Daniel ____, i fer nou rapel ki petrol in dekouver an Filadelfi Lanmerik at the back hand of 19 century pa egzakteman parey bann goudron ki ti sorti dan later e bann Red Indians I servi sa koman medikaman avan ki bann Ameriken in realize ki ou kapab servi li pou alim lalanp, be se ki petrol in komans avek paraffin e se sa ant parantez en pti not istorik ki’n fer ki Sesel in perdi son plas koman en prodikter delwil balenn St Anne, ki stasyon delwil balenn kot ban Ameriken ti sorti Filadelfia pou vin isi pou vin rod delwil balenn pou al alim zot lalanp laba epi zot in trouv goudron dan zot back yard.\nI kapab ki bann zeolog pou dir ou ki sa napa nanryen pou fer avek si petrol i la or not, annefe zot pou dir ou ki si ou vwar goudron probableman napa petrol akoz i annan en crack e bann crack dan bann sistenm se sa ki redwir sa presyon ki permet ou pou ponp delwil. Me Mr Speaker mon pe demann Gouvernman silvouple dan sa bann negosiasyon ki pe ale la, Coetivy pou en item nou teritwar byen byen byen enportan. Akoz si delwil i ganny trouve, petrol i ganny trouve dan sa bann area dan Sid nou pou bezwen en landrwa kot lenstalasyon pou bezwen ganny fer, kot bann rafinri me kot bann tanker pou vin deplway zot eksetera e sel zil ki nou annan avek en grander sifizaman larz se Coetivy. Alor mon pa pe dir pa lwe li, mon pa pe dir cancel tou keksoz me at least reflesir lo la e si zot pou lwe li met en clause pou dir ki si nou retrouv delwil sa lease nou kapab revocate or whatever, akoz pou nou pa perdi enn bann kwen ki nou annan pou kas en ros ler nou pe met bann lezot parey sa Lalwa ki devan nou. Annou pran sa byen o serye and lets hope ki problenm pa pou arive me sa ki mon pe, sa ki mon ti ava swete ki nou met kler lo latab ozordi se annou pa an mezir ki nou pe met nou lekor anmas pou al dan en bon direksyon dan sa endeavour annou pa at the same time _____ nou lalit par perdi en lot keksoz ki kapab vin enportan.\nMr Speaker lo sa Bill limenm personnelman parey mon’n dir mon napa okenn problenm. Mon vwar son merit, mon vwar son loptik, mon vwar son eleman katalizer ki I pou annan pou anmenn bann lakonpannyen Sesel pou fer zot vin fer leksplorasyon dan en monn kot sa resours pe vin de pliz an pli rar e de pliz an pli ser. Dan sa konteks mon ti ava kontan demann avek Minis revwar en pti pe bann fine ki enpoze anba clause 45 ek 46. Dan en lendistri petrol mon estimen ki en fine Rs1000 ki i pa vo gran keksoz. Nou ava retourn lo la kekfwa taler ler nou regard en pti pe an detay lo bann Bill me sa set enn bann keksoz ki mon vwar ki kekfwa nou ti ava kapab tigthen li enpe pou fer sir ki bann keksoz ki nou pe demande, disclosure of information, ____ of officials eksetera dan en landrwa kot sa i pou obvious ki i pou arive akoz nou pe koz milyon e milyon e santenn milyon Dolar, annou fer sir ki nou met sa bann dimoun out of reach of temptation.\nMr Speaker avek sa de parol mont i ava kontan anmenn mon soutyen pou sa proze delwa. Mersi.\nMr Speaker enn bann statement ki Minis in fer bomaten ki mon krwar i enteresan se letan in remind nou kimannyer dan serten pei petrol oubyen delwil in vin en lobze bann diferan konfli, civil war oubyen serten dimoun in anrisi zot lekor, pei li I pan benefisye nanryen. E letan Minis ti ape dir sa I ti fer mwan mazin en parol Former President Mancham. Mr Manchan en zour letan ti pe annan tou sa bann zafer leksplorasyon i dir avek mwan, li sel delwil ki i swete Sesel i annan se delwil koko, akoz si nou al dekouver delwil dan son lafonm petrol ensit swit i zis pa konnen kimannyer sa i kapab transform nou Seselwa limenm, transform nou labote depande lo kimannyer, e kote ki i ganny dekouver e anmenmtan osi parey nou konnen avek bann keksoz ki annan pou fer avek petrol bann oil steels ensidswit kimannyer sa i kapab afekte nou pei. Sa i lopinyon Mr Mancham.\nMe mwan letan mon pe regard sa Bill obviously nou konpran rezon det deryer sa Bill e sa size petrol dernyen fwa ki i ti leve nou rapel byen sete en pti git avan eleksyon Prezidansyel 2006 e la ti annan en bato Larisi mon krwar e ti annan bokou media attention otour li kan ou vwar Mr Michel ki ti’n fini vin Prezidan sa letan Mr Michel ti personelman zis koman sa bato ti koste avek por i ti ganny filme pe vizit sa bato e apre sa i ti ape koz lo kimannyer konmsi sa bato ti pe vini zis pou li al konfirmen kote sa landrwa i ete pou nou al komans fouye. Apre sa keksoz in trankil, ok apre eleksyon keksoz in trankli. Ofet dan enn bann interview ki Prezidan ti donnen enteresan Prezidan ti fer remarke ki ti annan en moman nou ti met petrol koman enn bann size enportan me la konmsi petrol in enpe lo kote nou bezwen al get bann lezot pillars e sete dan sa moman kot bann bills ki ti vin dan nou Lasanble ki ti koz lo Hedge Fund, ki ti koz lo ou konnen bann size koumsa kot Mr Benoiton ti vin la lo son legran I ti enpresyonn nou avek sa ta zero ki annan deryer, bokou nou nou ti reste etonnen ki kantite zero I kapab annan deryer en sif e kantite larzan ki ti available. E alors ozordi nou trouv nou ankor enn fwa pe koz lo sa fame size petrol. E enn ler nou demann nou si sa size petrol i napa nanryen pou fer avek eleksyon. Si i pa parey sa bann boul koltar pou edike ki aparet lo lans ki dir avek ou ki kekfwa i annan en serten keksoz. Konmsi mon pa konnen ki i anonse mwan sa bann zafer petrol. Me selman all of a sudden tou bann files, nou’n trouv bann zeolog lot zour lo SBC pe koz lo bann posibilite reel ki pou dir Sesel i kapab annan keksoz.\nMe Selman Mr Speaker mon osi tou toultan dan mon lespri i dir avek mwan i bezwen annan keksoz somewhere dan nou lanmer e kekfwa enn ler mon dir be-ou konnen ou tannn diferan dimoun ki ou frekante sakenn I vini zot tou zot koz avek zot lekspertiz, serten I dir avek ou I annan selman I tro fon alors konmsi problem pou drile, pou fouye pou nou eksplwate. Serten I dir avek ou in fini trouve zot in menm fouy en trou e zot in tir enpe pou al analize, pou al gete konbyen barik i annan dan sa field. Ou tann tou kalite keksoz ki enn ler i donn nou lespwar ki enn ler I pa donn ou lespwar. Me selman ziska aprezan mon krwar ki in annan dan milye tou sa bann eleman dout, sa bann eleman sispans mon krwar ki ti ava bon si Gouvernman espesyalman la ki i dan sa moman kot nou pe koz transparans, kot nou pe koz IMF konmsi tou keksoz fodre i vin pli kler mwan mon ti ava kontan si Minis at some point lefe ki la nou pe koz lo bann zafer petrol, leksplorasyon, radar tou sa bann dil konmsi si Minis ti ava kapab donn nou en leta konmsi donn nou leta kot nou ete la. Eski sa bann resers ki’n ganny fer oparavan kote in anmenn nou? Eski in donn nou serten lendikasyon kler ki pou dir la i la kot sa keksoz i ete? Akoz dan en serten sans sa ti ava ed nou ti ava permet nou pou nou regarde si sa Bill i zis about parey Minis pou servi lekspresyon Minis si pou pou nou bann lakonpannyen laba eksite-konmsi ki i zis en leksitasyon ki nou pe donn vot ek sa Bill ? Pou nou sorti 55 pou vin 35, oubyen eski konmsi nou a pe met keksoz anba zot nennen konmsi nou pe akyelman santi sa keksoz ki alors i pli pre avek realite.\nMon krwar ki ti ava bon pou nou konn sa paski sa dan limenm li i ti ava ed sa pep parski kot sa keksoz i ganny dekouver ek son eksplorasyon at the end of the day nou pe espere ki se sa pep seselwa ki pou benefisye. E alor si sa pep ki pou benefisye e sa teritwar i pou li petet ti ava bon dir avek li enkou dan ki direksyon keksoz i ete e Mr Speaker mwan mon osi krwar ki i pa koensidans ki en dimoun i vin pare pou li envestir sitan larzan dan en zil dan Losean Endyen zis par koensidans. Bomaten nou’n ganny dir annou pa bliye ki pou dir en businessman i vin fer biznes pou li ganny larzan, sa bann zafer businessman avek konsyans sosyal mon krwar en prensip sosyalis ki i am sure ki SPPF pou bezwen bouze lo la. Son bi prensipal en businessman se biznes fer larzan. Si ou vwar en dimoun i pare pou li aste oubyen pou li pey en kantite larzan pou en keksoz se parski i vwar kwa ki i pou gannyen pli devan, labib i dir nou sa. Labib i dir avek ou ki en dimoun ki vwar en pli gro trezor i ale i vin tou keksoz ki i annan pou li vin aste sa teren akoz i konnen ki pou dir lo sa teren i annan li en gro trezor ki vo plis ki tou sa bann lezot keksoz ki i annan. Alors tousala i form parti sa leksperyans. E donk konmsi ou demann ou kestyon tou sa bann proze e letan ou regard zil Coetivy kimannyer i ete ozordi, sa zil Coetivy lanmwatye i ranpli avek basen kanmaron. Letan regard li parfwa ler ou pe fly ou pas par lao li lanmwatye i ranpli avek basen kanmaron e son lot bout laba ki i annan enpe verdi. E si tou sa bann keksoz in vin dir nou bomaten pou form parti sepa konbyen detrwa lotel, en ekstansyon SIBA, konmsi ou pou bezwen al fouy tou sa bann basen, tir tou sa bann basen pou al rod tou sa bann zafer pou al fer tousala mon pa tro anvale sa enn mwan Mr Speaker. Mon pa tro anvale sa enn, im sorry to say. Mwan mon plito krwar parey Onorab Georges ki zil Coetivy son lenvestisman prensipal akoz pe ganny fer se akoz sa posibilite ki leksplorasyon petrol, dekouver petrol I ganny fer laba. E anplis ki sa si mwan mon ti en envestiser, si okenn parmi nou nou ti en envestiser e nou ti pe al aste sa zil e nou konnen ki pkou dir Petroleum zot pe vini nou pa ti pou al demann en pe kestyon me kote ki zot in fouye avan? Ki konmsi mwan mon pou al fer lotel 5 zetwal lo en zil ki pa zis goudron ki pou monte mon pa konnen ki lezot keksoz ki kapab tonm lo sa zil ki konmsi sa touris ki’n sorti Lanmerik, ki’n sorti sepa ki bor Lerop ensidswit pou li vin dan en konze trankil, dan milye son zil zis pou li vwar teanters ki pase. Non, annou regard keksoz enpe pli realis.\nMwan mon krwar ki pou dir i annan bokou plis ki sa e mon krwar ki i enportan ki pou nou koman en Lasanble Nasyonal, mon krwar ki i nou drwa koman en Lasanble Nasyonal pou nou konn plis e se pou sa rezon ki mon dir avek Minis, ok nou pe al pas sa Bill lo ki kalite Tax ki nou pou fer dimoun peye, 35 poursan e apre pou sak barik ki pourdwir en lot pti Tax ankor me at the end of the day annou sey regarde si sa zil Coetivy kimannyer keksoz i ete la poulemoman annou pa esper Zanvye pounou sinny sa lease me annou dir tyonbo en kou, paski la nou pe annan bann boug ki pe desann avek bann gro bato ki dril dan fon, zot pe vin tyeke kimannyer keksoz i ete e alors nou teritwar Sesel nou nou ti ava prefere ki zil Coetivy i ganny rezerve la koman en stand by ki si nou annan petrol pa tro lwen avek li nou ava kapab servi sa zil ki form parti nou teritwar. Akoz sa bann zafer letan ou pas lease ensidswit tousala sa i kapab finalman al end up dan en gro kankan sa , kimannyer pou ou al reganny ou zil espeyalman letan sa boug in konnen ki pou dir la i la in pas lease apre i ti ava kapab ganny li sepa konbyen milyon, bilyon ensidswit. Parski nou bezwen mazinen ki pou dir i annan serten dimoun parey nou ti vwar tou sa bann kalite zero la, i annan serten dimoun i kont byen dan sa bann gro gro zero la, me nou Seselwa nou popilasyon nou pa tro konn konte sa bann gro gro zero me i annan bann boug ki vin isi e deswit letan zot vwar en keksoz e la mon a donn ou legzanp Mr Speaker. Ti annan en Mr, en eksplorater ti vin isi Sesel, i ti fer, fer letour apre i ti al dekouver kot ki ti annan en trezor, lo Ile Au Cerf bor kote kot Ile Cache. Sa boug ti vini avek son prensip labib, i ti nobou ganny sa teren, i ti konstri son lakaz, konstri en nespes lakok otour sa lakaz pa en lakaz ki i ti ape konstri i ti ape senpleman met en baraz otour kot tou le swar sa boug ti pe fouye li, tou le swar sa boug ti fouye ziska en zour parski nou konnen sa bann zafer trezor ki pou dir i annan Lalwa ki pou dir si ou dekouver en trezor lanwatye i vin pou Gouvernman, lanmwatye i vin pou ou. Sa boug sa zour swar i tin met pare son yot tou son bann zafer i ti tir son trezor e apre sa personn pa ti vwar li ankor. E nou konnen osi sa bann zafer bulldog and beegle, beegle and bulldog sa 2 bato ki letan nou ti ankor pe Lekol tanzantan ou ti tann bulldog and beegle ti isi, ti ape fer bann survey ensidswit. Kimannyer nou nou konpran ki pou dir bulldog and beegle ki’n osi idantifye en ta keksoz, pa zis trezor labiz ki konmdir-ti annan en kantite ankor bann tezor ki pou dir nou konnen ki Sesel ti en landrwa frekante par bann pirat ensit swit.\nDonk Mr Speaker mwan mon pwen e la mon zwenn avek Onorab De Commarmond ki’n demann sa kestyon bomaten e apre ki in demann kestyon in dir mwanmon pou demande ki poudir ki Seselwa i annan en serten… Mwan mon pou dir si nou pe pas sa Bill ozordi nou pa pas en Bill zis dan vid, nou pa pas en Bill zis pou nou eksit bann Ameriken pou zot vin isi. Mwan mon krwar ki nou pas en Bill akoz nou vwar ki i annan keskoz pli dan fon. E mwan mon ti ava dir ozordi annou pa nek zis taye pou detrwa milyon pou nou sed Coetivy paski plitar mon krwar ki sa dimoun ki ozordi i ape envestir sa bann milyon ki ape taye pou li tou sa bann milyon kekfwa mon krwar ki li in vwar enpe pli lwen ki nou. Be annou koman en pep koman en pei annou pa les sa bann boug toultan vwar pli lwen ki nou. Annou gard sa zil Coetivy koman form parti nou patrimway ki napa okenn lease ki‘n gannyen avek okenn lakonpannyen me ki Coetivy annou gard li 100 poursan koman nou teritwar Seselwa san okenn lease pou ki demen apre bann leksplorasyon, apre tou sa bann zafer si napa nanryen, la aprezan nou ava dir be ok, annou al dan bann devlopman touristik. Me si i annan keksoz annou gard li pou nou kapab koman en leta souveren pou nou kapab servi sa bann fasilite pou nou fer keksoz.\nMr Speaker nou napa problenm pou nou siport sa bill, okenn larises ki nou pei I kapab gannyen I byen pou nou pei, okenn keksoz ki kapab amelyor nou pep, nou sitiasyon ki kote lasante, ledikasyon, you name it, okenn keksoz kial dan sa direksyon nou nou dakor. E le fe ki Minis in vin dirnou klerman ki poudir i annan serten keksoz la ki pa ankor fini sinnyen mwan mmon ti ava enplore, mon enplore lo non lepep Seselwa, lo non tou dimoun ki deklar son lekor Seselwa ansemoman annou gard sa zil Coetivy koman en patrimway nasyonal ki napa okenn lezot non ki ganny lotorite, annou fer sir ki Sesel, leta Seselwa i napa dwa lo sa zil aparti high water mark annalan ver delo me ki okontrer high water mark avek an montan sa zil i ganny garde antyerman pou nou bann trezor, nou bann pti trezor, nou bann pti dimoun, nou nasyon.\nAvek sa Mr Speaker mon anvi dir 100 poursan nou pou siport sa Bill. Nou annan 10.3 milyon ki nou ankor dwa lo Coetivy, Minis in dir avek nou ki sa i dan negosyasyon, mon swet li bon sans letan i negosye si sa 10.3 i kapab ganny written-off oubyen i kapab ganny re-schedule oubyen i kapab ganny en discount annou sey fer sa e apre sa pou sa 10.3 milyon nou ava nobou gard nou teritwar, gard nou larises olye ki nou larises i al dan en offshore ki’n ganny anrezistre Moris.\nOnorab Joseph 15 minit ? 15 Minit. Ok.\nMon osi mon pou komans mon lentervansyon lo nou teritwar, nou drwa souveren. Mr Speaker an akor avek Lalwa enternasyonal, Sesel parey nenport ki pei souveren i annan en drwa souveren lo leksplorasyon, lo lekplwatasyon lo zesyon tou son resours natirel ki trouve dan son teritwar e s ai enkli resours petrol.\nAlor Mr Speaker dwa pou rezouir larzan ki petrol si i ganny trouve dan nou pei pou anmennen i pou zis en manifestasyon en tel drwa souveren. Alor en Lalwa ki apel Petroleum Taxation Act li i pe fer provizyon pou etablir en rezim Tax spesifik pou bann aktivite leksplwatasyon petrol e tou lezot resours ki asosye avek petrol dan nou teritwar.\nMr Speaker permet mwan al en pti pe dan listwar leksplorasyon petrol dan nou pei, dan nou teritwar. SNOC Mr Speaker e la tou resaman SEYPEC i annan plizyer letan ki zot ti ape aktivman rod bann lakonpannyen enternayonal pou vin leksplorasyon petrol dan nou delo, nou konnen avek Lalwa kit i vin an viger an 1977 sa se Petroleum Income Tax Decree en gran lakonpanyen Ameriken…\nOnorab, Onorab hold on. Minister petet ti a bon zot vin… Wi akoz he is addressing you as well….. Fer li enpe Dousman. Kontinnyen Onorab Joseph.\nAn 1980, 1981 en gran lakonpannyen Ameriken en lakonpannyen ki renonmen dan leksplorasyon petrol ___ li I ti dril 3 sa ki nou dir ___ an term langaz geologist e la I ti fer e seri case e sa lakonpannyen ti confirm prezans bann konponan neseser ki montre tou si ki I annan konponan potansyel petrol dan nou delo. E plitar en lakonpannyen Angle ki’n ganny nonmen bomaten Enterprise Oil li osi I ti vin lo tar lannen 80 e an 1995 li osi I ti fouy aparaman dapre mon resers en ___ en katriyenm ____ e li osi I ti confirm menm keksoz, savedir tou lendikasyon ki annan potansyel petrol dan nou teritwar.\nMr Speaker apre sa pou plis ki 10an bann aktivite resers oubyen leksplorasyon petrol dan nou delo in diminyen oubyen in preske arête. Alor nou demann nou lekor kestyon akoz zot in aret? Mr Speaker I annan plizyer largiman, I annan plizyer lenformasyon ki ganny donnen lo akoz. Parmi bann largiman se pa konnen ki kantite petrol oubyen gas natirel I annan dan nou delo. Pa asire lokasyon egzakt kot petrol oubyen gas natirel i egziste dan nou delo. Pa konnen ki kantite si i annan ki kantite ki annan dan nou delo e pa konnen si i rantab baze lo lakantite reserv pou kapab eksplwat sa bann petrol Sesel.\nAlor Mr Speaker in ganny ekrir ki i pat i viab pou eksplwat petrol dan nou delo pou de rezon prensipal, enn pri petrol lo marse enternasyonal sa lepok ti tre tre ba letan ou balans kou avek risk dan leksplorasyon petrol viz-a-vi benefis pat i ase atiran e lot rezon prensipal se ki Lalwa Tax ki egziste Sesel i pa ankourazan pou bann tel lakonpannyen vin akyelman min petrol dan nou pei, savedir drile dan nou pei. Mon pa pe koz ____ sizmik survey kot ou detekte bann crack ek ___ me dril petrol dan nou pei.\nMr Speaker si nou rappel byen Onorab Ramkalawan in fer nou mazinen 2005 Gouvernman Sesel ti anonse ki i ti’n aksepte en bid sorti sa ki annan dan mon resers sorti kot en lot lakonpannyen Ameriken Petro Cuess International pou rod petrol dannou delo. La sa ti pou kas sa silans 10an apepre ki deryen aktivite petrol ti ganny fer kot nou. Me pou sa de fakter ki mon’n nonmen pli boner savedir kou petrol lo marse enternasyon e nou sistenm Lalwa ek Tax rizid kit i egziste pa’n atir sa lakonpannyen pou kontinnyen avek en tel negosyasyon.\nNou konnen poudir Sesel I osi devlop lagreman letan en lakonpannyen I vin dan nou delo pou eksplor petrol I sinny bann diferan lagreman, sa ki devan nou I Lalwa Tax savedir son laspe finansyel Selman son reveni, me I annan lezot lagreman anba Petroleum Mining Act 1976 ki Sesel I antre avek sa bann lakonpannyen. E plizyer lagreman in deza ganny sinnyen e sirtou an relasyon avek eksplor petrol e gas natirel dan rezyon kot in ganny koz lo la par egzanp ban ___, ban Topaz, otour delo Farquar e Coetivy. E la mon ti oule fer sorti Mr Speaker ki petrol si I ganny dekouver Sesel I pou kapab transform Sesel koman enn bann pli pti nasyon dan lemonn pou fer li vin enn probableman bann nasyon pli ris dan lemonn si nou nobou annan ase provizyon pou retir byen bann benefis ki asosye avek. E se la kot sa Lalwa ki devan nou ozordi I antre.\nMr Speaker 3 lakonpannyen petrol in fer letid dan nou delo e sirtou letid ki nou dir sizmik study e zot in rate Sesel koman en pei ki annan gran potansyel pou annan petrol. En katriyenm lakonpannyen ki li i annan bann lenstriman bokou pli modern ki sa 3 lakonpannyen avan ki in servi i dan en negosiasyon pou esey sir lagreman pou kontinnyen sizmik survey dan delo Sesel. Me li sa lakonpannyen i annan teknolozi en pe pli avanse ki sa bann avan e li i enterese pou regard en pti pe dan bann landrwa ki en pti pe pli fon ki sa 3 lakonpannyen avan pa’n kapab fer letid avan.\nMr Speaker bann lakonpannyen parey Enterprise Oil, Langleter, ____ Lanmerik, Petro Cuest, Lanmerik, ____, ____, e tou lezot I deza parey Minis in dir pe -si oule met Sesel lo radar.\nMr Speaker apard sa Lalwa Tax lefe kip ri petrol lo marse enternasyonal ti o zot ti pe regard byen lo ki incentives ki Sesel i osi kapab ofer zot. An dot mo kimannyer Sesel I kapab fer sa lendistri vin konpetitiv pou zot antre.\nMr Speaker parey in ganny dir dekouver petrol Sesel I kapab rezourd problenm ekonomik si ou oule overnight, sa I lo de baz, lo redwir lo depan lenportasyon petrol domestik ki anmenmtan ogmant reveni atraver Tax oubyen leksportasyon petrol direk. Me Mr Speaker sa bann menm lavantaz I otan kapab ganny savire par dezavantaz ekolozik ki nou pei I atas en gran lenportans avek.\nMr Speaker bann lakonpannyen delwil ki enterese vin Sesel bokou zot zot in fer zot letid, I annan ki’n servi bann lenstriman modern oubyen menm zot bann lenstriman enpe ansyen. I annan ki’n fer letour nou bann lans parey Onorab Georges in deor ki’n vwar bann tar balls parey in dir goudron o nou bann lans, zot in vwar sa lo nou bann lans Coetivy, zot in osi vwar sa lo nou lans Farquar, lo nou lans Ile Poivre e i osi annan lenformasyon ki i vwar sa lo nou bann lans, lo nou bann zil granitik savedir lo nou bann lans kot nou sitie otour.\nAlor I kler Mr Speaker e napa okenn dout ki I annan preski tou kondisyon zeolozik ki asosye avek dekouver petrol dan nou pei.\nMr Speaker ziska prezan Sesel I pa konnen ki kantite petrol I annan anba nou lanmer e en rezon petet ki mwan mon pe spekile akoz se probableman limitasyon bann tel teknolozi ki bann lakonpannyen in servi. Deplizanpli teknolozi pe devlope e I posib e I annan bokou lendikasyon baze lo bann dokiman ki’n ganny pibliye ki I kapab annan bokou plis petrol anba nou lanmer ki sitie en pti pe pli fon ki bann lenstriman dan lepase in kapab detekte.\nMr Speaker lo kote kou, ___ tousel in depans plis ki 45 milyon Dolar Ameriken, Sesel an 1977 a 1986 pou drile isi Sesel e alor I kler ki pou dir en tel lenvestisman I annan serten risk ki nou pei I bezwen pran kont. I vre potansyel pou transform nou lekonomi I bokou me risk ki sa lakonpannyen I pran pou vin drile dan nou pei I osi bokou. E la Mr Speaker mon ti a profit sa lokazyon pou felist nou bann zeolog lokal Seselwa ki’n partisip dan plizyer sa bann travay. Mon aprann ki in annan 3 sa bann zeolog byen kalifye kot SEYPEC e nou tou nou devret pe respe zot akoz si ozordi Moris napa en bon zeolog parey nou nou annan i montre pou dir sa i en domenn tre tre spesifik e nou nou devret fyer aprezan pou nou prêt Moris nou lekspertiz avek en kou.\nMr Speaker mon’n dir tou sa la pou reponn sa kestyon ki mwan mon krwar baze lo tou lenformasyon ek resers ki mon’n fer ki dan nou delo i annan petrol. Mr Speaker, me li sa bil ki li devan, ki la devan nou i pe met anplas bann mekanizm modern an relasyon avek nou bann sistenm Tax lokal ki’n fek revize dernyenman i pe met anplas en sistenm tasasyon modern e konparab avek lezot pei ki lo menm bout semen, lo menm zistans lo sa petrol parey nou e la mon pou fer referans avek detwa sabann pei, Bangladesh li i annan en provizyon 30% anba son Lalwa, taksasyon, Barbados i annan 25% in mete, Beliz 40%, Bene 35% , Cote D’ivoire 27, Ti Mor Les 30, Lendonezi 44, Kenya obor nou 30, La Malezi 35, Namibia 35, Senegal 33 e pli pros obor nou, La Tanzani 30%.\nAlor mr Speaker avek sa mon ti le met an kontest en tel Lalwa pou nou pei, rann nou konpetitif parey sa bann eksplorasyon lezot pe rann zot pei, e nou dan sa Lasanble sirtou sa kote latab, nou pou donn tou nou sipor sa Bill e nou swete ki seselwa tre byento i a war benefis sa Bill. Mersi.\nBon nou ava adjourn ziska 2er apre midi. Pou kontinnyen avek deba.\nLer mon vin avek sa madanm ma kriy mon menm mon kRwar. Bon nou ava kontinnyen avek deba Onorab Préa.\nHON NICHOLAS PRÉA\nMr Speaker mon pou ase bref lo la. Me Mr Speaker pour mwan ankor ennfwa i paret ki i annan bokou lenformasyon petet i ankor pe ganny kasyet avek nou isi dan sa Lasanble, kasyet avek lepep e nou pa pe ganny sans vreman pou konnen ki pe arive sirtou a sa staz dan nou pei. Dan sa moman ki pei pe pas ladan, i enportan ki i annan latransparans e osi nou ki la nou pa zis ganny demande pou vote e donn sa sipor menm ki nou pa konnen ki bann lenplikasyon plitar.\nAnlinny avek deklarasyon ki Minis pou Devlopman Nasyonal in fer bomaten, e leksplikasyon ki Minis Finans in fer lo sa Proze de Lwa, deba ki’n swiv, i fer ki plizyer Manm, mon asire la, lo toulede kote latab i dout vreman kwa ki pe pase dan nou pei. Mon dir dout akoz parey mon’n dir dan mon lentrodiksyon, dan mon komansman, nou pa konn detay sa lagreman ki pe ganny negosye oubyen ki’n fini negosye lo sitiasyon zil Coetivy. Dan bokou bann lagreman, nou’n vwar dan lepase ki Gouvernman in restrikte sa devlopman pirman dapre bann proposals ki’n ganny fer. Mon a donn en senp legzanp par egzanp dan ka Poivre, devloman lo Poivre in ganny fer e in ganny restrikte pirman pour en devlopman touristik, savedir okenn lezot proze ki sa developer i pou anmennen i pa pou kapab rantre ladan. Me i osi annan bann open agreements ki les sa envestiser oubyen menm dan konteks plizyer biznes ki’n ganny fer isi Mahe, i les li son bann opsyon ouver, se sa ki’n fer nou bomaten rod plis lenformasyon lo sa proze. E nou bezwen mazinen ki Minis pour Devlopman Nasyonal dan son premye repons ti dir nou senpleman ki sa devlopman i pou en devlopman komersyal e dan devlopman komersyal nou tou nou konnen poudir i kapab annan plizyer kalite devlopman. Se pa akoz en Lalwa i met nou a zour avek larestan lemonn e osi parey Minis in dir pou fer nou frot lekor avek bann dimoun ki pe ganny (..)Dollars i pa zis sa ki nou bezwen ozordi kapab aport nou sipor. Nou bezwen regard pli lwen, e parey mon’n dir ki bann lenplikasyon plitar sirtou si nou pa pe ganny ase lenformasyon. Mwan osi enpe letan pase dan mon frot zepol, mon’n aprann – pa lekor, zepol. Ki tou lendikasyon…\nMon bezwen deside sa zafer frot lekor i parliamentary. Kontinnyen .\nAlright Mr Speaker. Mon’n aprann ki tou lendikasyon pe montre oubyen santre resers dan zanviron Coetivy. Alors petet i pa koensidans ki sa bann keksoz pe mars koumsa dan nou pei. Mon’n osi ganny lenformasyon ki survey pe deza ganny fer lo sa zil ki demontre malgre nou bann largiman en konsern la ozordi, sa sitiasyon petet nou deza an retar e petet an deor nou kontrol.\nNou tou nou konnen nenport lakonpannyen, ki demen pou set up en offshore drilling platform oubyen sa ki nou apel en oil rig i pou bezwen sipor en baz pli pros, en baz ki nou apel solid ground pou soutenir serten enfrakstriktir, oubyen servis e supplies ki sa tel platform, sa tel resers pou bezwen e dan en tel konteks i fer sans pou Coetivy form en tel baz ki vi ki i osi aksesib par servis aeryen. Sa ankor i montre nou pozisyon stratezik sa zil dan ka ki nou dekouver delwil dan sa area.\nMr Speaker, mon ti a osi kontan vwar vi ki nou pe deal avek sirtou bann foreign companies ki otan posib bann fees e bann fines i ganny met a la norm be why not ganny settled an deviz – nou pe koz bann envestiser ki pe vin enzekte Dolar dan nou lekonomi, ki rezon ki nou bann fees i bezwen an Roupi. Mr Speaker mon vwar osi bokou sa bann sonm parey Onorab Georges in fer sorti i minim e pou mwan vi lenstabilite nou currency, nou roupi i ti a bon osi ki nou revwar nou trading currency. Clause 29 i osi fer referans lo return relating to petroleum income Tax, e la mon dir return Petroleum Income Tax ki’n ganny express in Seychelles Rupees e pli ba mon pa ganny en konpran, lot i return to petroleum additonal profit, Tax li i ganny express in US Dollars. Petet Minis i kapab eksplik nou enn pti pe sa si petet si toulede pa ti kapab ganny anba en sel currency. Dan sa konteks osi petet la, i annan plizyer Lalwa ki pe vin devan nou, nou’n konnen pou dir i annan sa new maritime bill ki pou vin devan Lasanble e ankor bann konsern kin ganny fer sorti lo la se ki why not ki bokou sa bann akter ki konsernen i bann akter ki pe deal an foreign currency, why not dan sa lavironnman pou le moman la, ki Sesel i anmas bann fees and penalties in foreign currency e pou pa donn zot sa swa pou pey in Seychelles rupees.\nE petet Mr Speaker avan mon terminen, la ki Minis in fek sorti kot IMF e sa bann reform ki pei pe rantre ladan, plizyer proze delwa ki pou vin isi dan nou Lasanble Minis petet i kapab met nou a zour ki vre currency ki form nou legal trading currency. Mon pou termin la Mr Speaker, mersi.\nMr Speaker, sa proze de lwa ki devan nou i riske proze de lwa pli enportan ki sa Lasanble i kapab vote, i riske akoz sa proze de lwa i annan potansyel determinen si Sesel pou vin ris ouswa non, Si Seselwa pou benefisye ouswa non.\nMr Speaker larises en pei i baze lo bann stratezi byen kalkile, e mon partaz pwennvi bann koleg ki’n koz avan mwan, ki menm si nou Lalwa i sound, menm si nou Lalwa i protez nou lekor kont bann ki enterese pou tir delwil dan nou pei, i enportan ki nou regard nou dan en loptik pli larz. I enportan ki nou regard tre byen bann endividi oubyen lakonpanyen ki eksprim lentere dan Sesel, lentere pou envestir dan Sesel.\nOzordi dan en lemonn kot larzan pe vin pli rar, kot delwil i komodite limero enn mondyal, kot nou pe negosye avek IMF pou en nouvo reform ekonomik, responsabilite anver nou pep dan sak desizyon ki nou pran i vin bokou plis, bokou pli larz e nou pep natirelman i vin bokou pli egzizan. I normal ki nou pep i demann bokou plis kestyon lo bann deal ki nou fer, i normal ki nou koman en Lasanble nou vin pli konpetan e ouver nou lizye pli gran, e i normal ki nou Gouvernman i fer sir ki dan okenn lagreman lentere Sesel e Seselwa i avan tou.\nMon dir sa Mr Speaker akoz demann ou lekor en sel kestyon, ki mannyer i fer ki lafrik, kontinan pli ris an term resours natirel dan lemonn, i kontinnyen soufer avek lapovrete ekstrenm. Ki mannyer i fer ki mineral eksporte ver lerop i vo plizyer bilyon Dolar me selman bann dirizan Afriken pe retourn ver sa menm lerop pou kontinnyen demann led. Ki mannyer selman 1% a 2% sa larises ki lafrik i annan i retourn dan kof Gouvernman e bokou pli mwens ki sa i ganny partaze avek pep Afriken. Larepons a sa se ki lafrik an gran parti in les li ganny tronpe par bann gran miltinasyonal.\nOzordi dan sa nouvo lord mondyal ki nou trouv nou ladan, bann pei pli pov pe retrouv zot devan laport kolonizasyon, pa kolonizasyon politik, me plito kolonizasyon ekonomik. Sa proze delwa ki devan nou e anvi sa boulversman ekonomik ki lemonn pe fer fas avek, i demande alors ki pti Sesel avek son prop vilnerabilite i tir leson avek grann- ter lafrik, e se sa ki sa proze delwa pe fer. Detay sa proze delwa i devan nou. Mon prefere fer komanter lo stratezi e prekosyon ki sa proze delwa pe met anplas.\nSesel i merit protez premyerman son sovrennte, e dezyenmman son propriyete, son byen. E se sa ki sa proze de lwa pe fer. Mon vwar Mr Speaker sa proze de lwa koman ground work, travay teren ki nou pei i bezwen fer pou fer sir ki nou ti de byen e de maximum, levantyalite ki nou trouv okenn delwil ouswa lezot mineral lo nou teritwar dan en fason petet ki byen ki nou pa’n trouv okenn delwil oparavan parske nou ti’n riske tonm dan menm pyez ki lezot nou bann konpatriot in tonm ladan .\nPetet timing i bon pour nou. Me tou sa la nou bezwen zwe li dan nou lavantas set alors la kot nou kapab tir de maximum dan sa lepok ki nou pe viv ladan pou atir bann ki enterese dan leksplorasyon delwil, pou vin tyeke si nou annan delwil e pou fer sir ki Sesel e pli enportan ankor Seselwa i resevwar en bon deal.\nMr Speaker se lo sa not ki mwan osi mon partaz konsern an sa ki konsern nou sovrennte e nou bann zil, nou en pti pei beni avek 115 zil ou plis depandan lekel ki ou koz avek. Nou bann zil i annan labote natirel ki fer nou fyer ki pe atir viziter e anvestiser dan nou pei. Sesel pou bokou lannen in konsyan devlopman ki’n pran plas dan nou pei, sirtou lo nou bann zil sa lepok e nou ankor pe fer li, nou ti pe protez nou lans, nou lavenir nou labote, nou’n reisi fer li e ziska prezan nou’n reisi eparnny Sesel bann gran miltinasyonal ki ti riske detri sa menm labote ki zot osi zot ti pe rode, sa i bann desizyon ki Gouvernman in fer e ki’n aport fri.\nOzordi Mr Speaker, nou realize ki nou pa ti’n zis protez labote nou bann zil me posibleman nou ti pe osi protez plizyer milyon barik delwil ki kapab trouve anba sa bann zil e dan son zalantour, si nou dekouver delwil tou dimoun pou kontan nou, tou pei pou vin nou zanmi tou miltinasyonal pou anvi fer nou letour oubyen frot zepol soudennman tou IMF tou Paris Club pou anvi asiz avek nou. Mr Speaker bomaten en Onorab in fer nou mazinen ki dekouvert en tel larises i non selman en bon zafer me kot i kapab osi enn en move zafer.\nPei e pep in ganny detri atraver vorasite zonm, Sesel nou’n toultan enn pti pei lib e fyer. Nou lafyerte kreol e tou sa ki nou’n akonplir koman en nasyon pe enport nou diferans fodre ki nou protez sa pei ek sa pep. Mr Speaker se lo sa not alors ki nou bezwen eksplor tou posibilite delwil lo okenn nou zil. Nou bezwen donn nou lekor sa sans eksplor tou nou resours, nou bezwen kontinnyen a la resers e reste satisfe ki okenn deal ki nou fer, nou pa pou antrenn nou dan okenn konplikasyon. Nou bezwen fer sir ki en tel senaryo pa zanmen devlope e ki personn pa zanmen anbaras oubyen anpes nou progre, nou bezwen fer desizyon ki ferm, bon e zis nou drwa pep Seselwa omwen sa, nou pep, sa zenerasyon e prosen zenerasyon pou ziz nou lo la, e listwar pou mark nou lo la.\nMon siport sa proze de lwa ki premye pa ki nou Gouvernman pe fer pou protez tou sa ki pou Seselwa e mon pou kontinnyen donn sipor okenn demars ki nou fer pou protez nou pep, nou pei kont okenn lentere ki riske detri nou e nou bann aki.\nMon pran Onarab Dyer, apre right of reply Minister. Ok onorab Dyer.\nMwan osi parey lezot Manm ki’n entervenir avan mwan, mon anvi dir de pti parol lo merit sa proze de lwa ki devan nou.\nMon’n enn pti pe etonnen bomaten e anmenmtan annan serten kontantman ler mon’n antann Minis dan son prezantasyon in eksprim li konm kwa bann pei ozordi zot pe get nou dan radar e zot enterese. E sa i fer mwan mazin sa vye top ten kreol lontan ki dir, ‘twist, manmzel, rock manmzel mon get dan rardar mon a vwar ou’. Mr Speaker apre sa vizit ki nou ti fer ansanm Namibia mon pa ti anvi ale ler mon ti tande mon pou reste 3 zour, 4 zour Sid Afrik avan mon retour Sesel, me mon krwar tou keksoz i ariv pou en serten rezon. E 2 zour laba, 3 zour laba mon’n ganny sans tann plizyer komanter, plizyer reaksyon e plizyer dezir anmentan e vre konmdir Minis ki zot pe get nou dan radar e ler nou nou pe twist, nou pe rock e zot pe enjoy get nou e zot annan dezir, zot annan dezir petet desann, zot annan dezir pou vin enterakte e zot senpleman anvi vini.\nMr Speaker sa proze de lwa anmentann pou taksasyon petrol mon’n en pti pe kontan fason ki i ete e anmenntan ki zot zot pe get nou dan radar e nou nou pe demontre topless, nou pa pe dan en serten fason prostitye nou me nou pe rod en ase fair deal dapre sa proze de lwa pou Sesel, menm i annan serten pti keksoz ki kapab ganny remedye e reaziste me angro mon vwar li en proze de lwa ki pe demann en ase fair deal an ka ki Sesel i vwar petrol. Enpe lannen pase mwan mon pa ti krwar personnelman poudir Sesel nou pou vwar petrol me recently mon’n ekout bann zeolog atraver SBC, bann progranm e bann komanter ki mon’n tande andeor Sesel mon santi poudir i kapab vre ki Sesel i annan gran posibililte annan delwil.\nBomaten nou’n ganny 2 Minis anmenmtan dan Lasanble, pou reponn en kestyon sorti kot Lider lopozisyon lo lavant Coetivy e dan sa demars delwil parey Onorab Georges in fer resorti ki pli o dan sid, i annan serten koze e serten koneksyon avek Coetivy. Mwan mon pa en expert me parey Minis Finans in fer resorti poudir ki zot pe get nou dan radar e zot eksite pou desann e vre mon’n konpran, vre i annan ki eksite pou desann zot pe get tou bann posibilite reel ki egziste e mon panse dan Gouvernman osi i annan en kantite dimoun ki anann koneksyon ki petet in vreman parey Onorab lider lopozisyon in dir zot in santi loder poudir sa bann eleman ki pe manifeste son lekor i kapab annan gran potansyel annan delwil.\nLer Minis Dugasse in reponn kestyon bomaten, apre ki mon’n demann li akoz Gouvernman pe finaliz en lagreman avek serten konpani e ki sa konpani pa menm konnen ki devlopman pou fer lo Coetivy, i ti reponn poudir sa in dan plan Gouvernman e Gouvernman i toultan konnen ki devlopman sa envestiser pe vin fer lo Coetivy e apre lider zafer Gouvernman in demann li ki bann envestisman in fyerman mansyonn enpe bann envestisman, e i annan bann Condominium, i annan lot, nou konnen touris pa vin reste dan Condominum, e i pou annan en seksyon SIBA Coetivy. E suddenly akoz SIBA i annan lentere pour met en biro Coetivy. Mr Speaker, Sesel nou ase pti pti e lemonn pe vin pti pit atraver teknolozi, akoz vreman en lofis SIBA Coetivy. E sa devloper i pou devlope e sirman SIBA pou lwe en lofis Coetivy oubyen i pou aste, mon pa konnen. Sa nou pa ankor vreman kler, me SIBA i deal avek bann zafer biznes enternasyonnal vedir si nou pou bezwen en lofis SIBA Coetivy i vedir big money, big money i vedir en kantite zero atase avek, parey lider lopozisyon in dir nou. Mr Speaker e nou tou nou nou konnen poudir delwil i big, big money e en kantit zero atase avek e ozordi mon pa anvi vin en pesismist, mon anvi vwar mon pei avans devan e mon anvi vwar tou sitwayen mon pei progrese e viv konfortableman avek sa ki nou pei i kapab ofer li. Mon demann mon lekor eski avek loder petrol nou’n santi poudir laba i pour en gold-mine, pou serten dimoun e serten dimoun ki annan koneksyon, i bann kestyon ki mon poz mon lekor. Mon annan tantasyon pou donn mon lekor larepons, se ki nou bezwen veye parey Onorab Rose in fer nou rapel poudir Lafrik avek tou son bann mineral, delwil i ankor en kontinan ki son pep i ankor dan laprovrete absolit. E prop parol Onorab Rose in dir erezman Sesel pa’n dekouver delwil enn pti pe letan pase sansan nou ti’n kapab tonm dan menm kondisyon ek bann lezot pei lafrik.\nMr Speaker, i en gro parol, e wi erezman nou pa’n annan petrol pour nou vwar diferan pti kingdom lo diferan nou bann zil dan nou pei. Mon panse sa proze de lwa li i pe fer provizyon pou bann Tax ki Gouvernman pou ranmase pou al dan kof leta, e mon panse osi bann lezot reveni mon a retourn ankor lo Coetivy e si Sesel i annan posibilite vwar delwil dan sa zamerant nou pou bezwen serten enfraktriktir mazer ki pou fasilit tou bann tranzaksyon. E annou pa bliye poudir dan sa rezyon atraver sa zil, nou pei i kapab benefisye otan ankor oliye ki pran sa zil, etablir en pti kingdom e serten dimoun i kapab retir maximum pour zot byen personnel pou sa lenvestisman ki delwil i kapab anmennen – bann fasilite lozman, kominikasyon, transpor and so on. Annefe sa ki bann dalon i kapab tire laba atraver dekouver petrol Sesel i pou vreman imans e a mon’n avi si sa i arive i pou ankor en serten form koripsyon antre dalon parske sa zil Gouvernman pa ti oblize lwe sa zil pou 99an oubyen pou vann li parske apre tou sa 10.3milyon dollar ki reste i devan Paris Club dapre parol Minis, e napa personn ki pe pey sa det Coetivy me se Sesel avek pep Seselwa ki bezwen fer fas avek sa det.\nMr Spekaer i annan serten koze deor tou sa ki annan zorey i tande, i ekoute, i anan spekilasyon deor ki vire, i annan dimoun i dir avek ou ki i annan ansyen Prezidan ki son dalon ti Mr Mukesh Valabjhi e Dokter Ramados e i annan lot koze ki dir ek ou ki Prezidan Michel son zanmi se Kaptenn Adam e Sivasankaran e sa mon dir i bann spekilasyon ki pe roule deor.\nRelevance onorab, but what you’re saying pa ni menm relevant to the Bill and I don’t know what point you are trying to make, so get back to the Bill.\nYes Mr Speaker, sa ki mon pe sey dir se ki nou bezwen veye Sesel ki kan nou annan posibilite vwar delwil nou pa tonm dan sa sitiasyon kot lepep i tir minimum e bann zanmi i retir maximum dan sa deal. Mwan mon anvi vwar kot Sesel limenm ek lepep i kapab tir maximum dan sa deal. Mr Speaker nou anvi manz pistas me nou pa anvi manz lakok pistas, pistas ki nou nou plante. Nou’n tann en kantite koze, en kantite envestisman ki ti pou tir nou dan problenm foreign exchange avek inisiasyon proze kanmaron i enn bann pilye ki ti pou tir nou dan sa sitiasyon foreign exchange, touris avek 5star i ti enn ki pou tir nou dan sa sitiasyon foreing exchange. Nou’n tann offshore ki ti pou tir nou dan sa sitiasyon foreign exchange. E ozordi sitiasyon in agrave, olye aleze.\nMr Speaker mon espere senserman ki si Sesel i vwar delwil, si Sesel i extract delwil nou pa vwar nou ankor dan sa menm sitiasyon kot nou pei i reste en pon kot tou larises i pas lo la i iale e ki Sesel i reste sa por kot larises i ganny debarke pou benefis nou nasyon anntye. Mr Speaker avek sa de parol mon pou donn mon sipor sa bill akoz mon krwar i en ase fair deal ki Gouvernman i donn bann dimoun ki vin fer eksplorasyon petrol dan nou lanmer oubyen lo nou later si i arive pou fer, parske in ganny dir depi boner poudir evvestisman i enorm tandis ki avan nou ti krwar si i annan la nou kapab anmenn bann boug vin eksplore, vin tire apre nou pou bezwen pran tou, fou zot en koudpye, nou’n realize poudir ozordi erezman i pa mars koumsa e tou le de partner i bezwen ganny en fair deal. Sa ki pe fer eksplorasyon sa ki tire e ou kot sa byen i vwar lo ou later, lo ou prop teritwar e ou osi ou bezwen annan en fair deal e ou osi ou bezwen manz pistas non pa manz zis lakok.\nMr Speaker sepandan avek sa mon ti a kontan lans en lapel pou dir si zanmen Sesel i vwar delwil, rafin delwil dan nou pei, mon krwar nou pou bezwen la fer en resers, ziske sa mwen pti detay akoz nou pa anvi nou lavironman e nou sistenm ekolozi i ganny detri zis par delwil ek larzan, e mon pa ti a swete avan ki annan bann nouvo teknik rafin delwil ek petrol ki Sesel i zanmen etablir en rafinry lo son teritwar e mon ti a anfaver ki nou eksport nou crude si zanmen nou vwar e nou tir en fair deal parey mon’n dir.\nMr Speaker, mon ti a kontan premyerman remersye parti mazoriter e lopozisyon pou aksepte e agree lo merit zeneral sa proze de lwa ki devan nou, sa i en bon keksoz e mon dir zot mersi pou kapab vwar sa loptik akoz sa loptik i tonm anlinny avek polisi Gouvernman e nou polisi se ki resours pei i bezwen benefisye lepep, i bezwen benefisye pei, e i enportan ki i annan en framework lezislasyon, tel parey in ganny met devan nou pou fer sa arive. Son polisi fiskal e taksasyon ki garanti ki si zanmen delwil i ganny dekouver dan Sesel dimoun ki bezwen benefisye se lepep limenm, sa ti premye pwen.\nDezyenm pwen i annan en demann pour ki nou Lasanble Nasyonal Mr Speaker, i ganny byen enformen, byen eksplike lo tou bann demars ki nou’n fer an sa ki konsern leksplorasyon delwil dan delo Sesel. Sa Mr Speaker mon kapab konfirmen e mon ti a kontan soumet pou latansyon e direksyon, SEPEC in pare nenport moman, nenport ler, ler nou Lasanble Nasyonal in pare pou fer en prezantasyon ki ava eksplik nou ki nou’n fer, kote nou ete e ki direksyon ki nou pe ale. Sa osi i ava ede pou ki nou bann parlmanter i ava annan lenformasyon ki neseser pour ki zot a kapab eksplik nou dimoun, ed SEPEC ek Gouvernman eksplik nou dimoun.\nTwazyenmman Mr Speaker i annan en kantite komanter ki’n ganny fer lo ki kote nou kRwar delwil i ete. lamazorite nou in dir ki delwil i dan sid. I riske dan en lot landrwar me annnou dir dan sid. E lefe ki nou dir i dan sid, Coetivy osi tou i dan sid, Plat osi i dan sid. E Plat i sitiye ant Mahe e Coetivy e i sitiye nor Coetivy e pou nenport eksplorasyon si vreman ti annan prodiskyon, lendikasyon sorti kot SEPEC meyer baz se lo lil Plat sa se lendikasyon.\nKatriyenmman Mr Speaker i zis par sheer koensidans ki sa proze de lwa pe ganny diskite ler lider lopozisyon in demann kestyon lo Coetivy bomaten.\nMe mon ti a kontan dir Mr Speaker, mon senkyenm pwen se ki ler nou regard sa proze de lwa, en bon pe letan bann teknisyen pe travay lo la, en bon pe letan, zot pa’n komans travay lo la sa lannen. Me zot in ganny retar, me finalman nou’n deside pou nou kapab akseler e annan en proze de lwa.\nSizyenmman Gouvernman li in pran son desizyon pour nou transform Coetivy dan en lot kalite keksoz e Gouvernman ti dir nou bezwen annan en konsep, nou bezwen annan en konsep kot nou anann en devlopman ot gam, top e ler nou dir top i annan i asosye sa avek big money, i annan ki asosye sa avek beauty, pa problenm me top. Prezan dan sa top, petet pour nou klarifye, mon krwar nou tou nou’n ganny sans petet aprann enpe lo Coetivy, ouswa konn Coetivy, Coetivy i annan bann lenfrakstriktir la ozordi enn son bann enfrakstriktir ki bon se son piste, son air strip e ler ou regard li, i kapab annan en kantite devlopman entegre toursim, top villa, e osi sa ki nou apel son financial services, ki pa vedir ki ou bezwen annan en SIBA laba me ou ava annan ou en financial services sofistike me anba Lalwa SIBA. Ok, sa ti konsep ki Gouvernman ti pe in anvi konsep e i vre parey Minis in konfirmen bomaten i annan en letere ki’n ganny eksprimen e sa lentere pe ganny konkretize atraver sa ki nou apel en commercial agreement e ki Minis in dir moman apropriye i ava les nou Lasanble Nasyonal konn bann detay.\nMe pwen ki mon ti anvi fer sorti se ki konsep ki ti pe ganny avanse me anmenmtan mon krwar i annan bann santiman lezitim, napa problenm avek sa mon bezwen respekte sa pa kapab lager kont sa bann santiman pa kapab lager kont sa bann konsern, si sa bann konsern ki vreman konsern nou e mon krwar dan demars en demokrasi nou bezwen diskite, toultan pled nou ka, poudir be ok, mon kwar desizyon ki Gouvernman pe fer i en bon keksoz.\nPrezan nou nou dir si delwil i sitiye dan sid e ki i dan later Coetity, ki nou fer? Mon’n demande mwan, larepons se ki ladiferans avek Lanmerik ek Sesel Lanmerik si en Ameriken i pe asiz lo en rezerv delwil, Lalwa Lanmerik i dir sa delwil i pou sa endividi, Lalwa lamerik. Sel keksoz ki i bezwen fer koman en endividi se pey royalties leta Lanmerik. Me dan konteks Sesel parey lezot zil e pei, si zanmen i annan delwil Coetivy, son mineral, son delwil i vested dan Larepiblik Sesel, i pou pei, i pa pou sa endividi ki annan okenn devlopman lo sa zil. Sa delwil i pou nou.\nAnnou avans sa largiman pli lwen, dizon sa envestiser in fini met son bann financial services tou son bann zafer, ki mannyer ou extract sa delwil, mon’n demande dan lunch time Mr Speaker, akoz mon ti anvi sers sa bann zafer pou nou kapa konpran, mon ganny dir ki i annan bann devlopman teknik, sofistike avanse ki an loperasyon ozordi e ki pou fasil annan en ponpaz san afekte anler. Sa se lenformasyon ki mon’n serse e mon’n gannyen e zot a ganny zot loportinite Mr Speaker ler SEYPEC i vini pou kapab plis gran detay, leksplikasyon lo la.\nSo Mr Speaker, lenerzi i preokipasyon limero enn ozordi e ler mon dir radar mon pe dir sa rezyon in vin en rezyon zeopolitik, a diferan 45an pase, ler dimoun ti krwar ki ler zot regard Sesel zot ti kapab met en baz militer kelkel par dan bann zil Losean Endyen, sa Losean, i annan en lenportans zoepolitik, ekstraordiner, la ozordi, e se pou se la ki nou nou bezwen fer sir ki nou bann Lalwa i nou bann Lalwa parey ou pe dir i fair, i annan fair deal akoz si nou pa fer li nou kapab vin viktim sa bann gran pwisans, e nou nou dir nou bezwen egziste, nou nou dir nou bezwen kontiyen egziste, nou bezwen kontinnyen prezerv nou demokrasi nou dir nou bezwen kontinnyen devlop nou pei, me ler ou dir ki nou’n seye, nou’n seye, lir tou zistwar tou pti leta zil, si napa larzan dan devlopman, i demande ki nou toultan pe rod meyer fason pou zenere plis larises pou kapab met o servis nou pep. Kimannyer nou fer sa, nou ava debat lo la, me son prensip pli enportan se ki dan devlopman Sesel nou’n sey fer tou pou kapab annan sa nivo devlopman ki kapab devlop pei e devlop pep e pei an zeneral pou li fer tou, nou’n sey fer tou, zis parey ler nou ti komans fer proze kanmaron, Onorab Wavel i ava rapel, Onorab Potter, Onorab Georges. Ti annan osi kestyon lo lanvironnman, pou toultan annan sa pou toultan annan. Me nou bezwen fer sir toultan nou strike the balance, the right balance. Ozordi ler nou pe koz lo delwil, i en konsern lezitim lo nou par, pou demande whether nou pe strike the right balance e i responsabilite Egzekitiv pou nou met nou Lasanble Nasyonal okouran anmezir ki nou forge ahead. Sa i en commitment ki mon ava take up, mon ava enform direksyon nou pei pou nou kapab donn Lasanble Nasyonal lenformasyon as we move ahead.\nMr Speaker, parey in ganny demande, i annan bann serten kestyon lo legal tender, sa mon ti ava prefere kit li la ozordi me dir avek nou Lasanble Nasyonal tou sa bann seri reform ki pei pe prepare pou ganny eksplike semenn prosenn par Prezidan Larepiblik kot nou ava ganny bann detay e nou ava pran tou nou bann pozisyon pour ki nou tou nou a kapab ganny enformen dan en fason apropriye e dan en fason korek.\nFinalman, Mr Speaker, sa Proze de Lwa, annou annan konfyans dan li. I en bon Proze de Lwa, i enn ki diferan, i enn ki modern, i enn ki nou kapab eksplik nou zanfan ki ; “En zour an Oktob, nou ti pran en desizyon lo kimannyer nou pou negosye pou fer sir ki resours nou pei i pa ganny mis-managed, Le 21 Oktob”. 21 Okotob…\n…istoryen i ava dir sa me nou politisyen nou ava dir: ‘Regarde Le 21 Oktob, nou ti deside annan en Lalwa ki vreman, ki fer sir ki sa resours ki apel delwil, i ganny zere dan en fason ki korek, ki benefisye nou zanfan e lavenir Sesel.\nIn ariv ler pou vote lo Merit Zeneral sa Bill. Tou bann ki an faver: Inanim. Personn pa kont. Nou a ganny en Formal Second Reading.\nA Bill of an Act to amend and consolidate the Law relating to petroleum Taxation and to make provision for the charging of a further Tax to be known as Petroleum Additional Profits Tax; to repeal the Petroleum Income Tax Decree; and for connected purposes. Conscious.\nI annan plizyer amannman la devan mwan e ki vedir ki nou pou bezwen al dan staz Komite. I annan bann amannman ki senp, annefe laplipar bann amannman i senp eksepte pou 2 part Leader of Government Business ki ase konplike. Donk, nou pou konstitye nou lekor dan en komite.\nMr Speaker, mon pe zis regarde ki, toultan nou fer remark lo la kantite Lamannman ki ganny propoze, bann simple amendments, mon ti a kontan regarde si Biro Attorney Zeneral zot tann nou letan nou dir sa parski pandan sa bann dernyen mwan, sakenn sa bann Bill ki vi’n devan nou, parfwa nou’n annan ziska 10 paz lamannman konmsi ki, parey Onorab Georges ti fer sorti lotrozour ki nou Lasanble nou pa la pou nou vi’n koriz bann fot tipografik, nou pa bann proof readers me nou bann Lezislater ki alors si Biro Attorney Zeneral ti ava, silvouple, regard sa enpe plis avan – e mon per la ki semenn prosenn nou pe al ganny bann Bills ki pe vi’n anpe enn lo lot, ki olye nou pe fer travay Lezislasyon, nou plito fer proof reading. Thank you.\nMon dakor ek ou obzervasyon, i en konplet ki mon’n fer ek AG, be mon pa konnen ki problenm, dan sa lofis, pou dir ou fransman mon pa konnen ki problenm, Minister Faure koman Minis pli Sinyor, antan ki AG’s Office i tonm anba Gouvernman, i ava take up sa. Nou pe sey rod en solisyon, nou pe sey rod en dimoun ki apparently pa dan pei pe fer Legal Drafting la, ki pou atas ek nou zisteman pou fer bann travay ki nou pas nou letan fer, an prensip AG’s Office in dakor, nou menm nou, nou’n ganny bann sipor avek plizyer pei pou train sa dimoun anplis, nou a espere, nou a gete, me i en problenm. I annan bann reprezantan lofis AG ki la, esperon zot ava retransmet nou konsern e nou desatisfaksyon total avek performans sa lofis, an sa konsern drafting. Tro bokou bann fot tipografik.\nNou a kontinnyen, nou dan staz Komite, yes, dan staz komite. Silvouple dan staz Komite napa okenn filming, tou camera off.\nOk, nou a pran parey labitid, clause par clause. Clause 1 ziska 3 ki form parti sa Bill. Mon note ki i annan en amannman propoze par Onorab Lucas e 2 amannman propoze par Onorab Potter.\nNou a pran le de amannman, Onorab Potter.\nMr Speaker, wi, parey ou’n dir laplipar sa bann lamannman, in fact tou bann lamannman i bann lamannman i bann typos and formatting, napa okenn lamannman vreman sibstansyel dan sa ki mwan mon pe propoze.\nAn sa ki konsern, Clause 1 and 2. Dan Clause 1 lamannman ki pe ganny propoze se ki nou azout the word ‘Sesel’ ant ‘the’ and ‘petroleum’. E dan Clause 2 ki nou nou met ‘act’ an capital letter ‘A’. Savedir this ‘Act’, ‘Act’ avek en capital letter. Sa i sa 2 clause.\nNapa okenn dimoun ki segonn sa 2 amannman. Mon krwar i tipografik, nou ava aksepte li, nou a go ahead, Onorab Lucas.\nHON HARDY LUCAS\nPou mwan Clause 3, kot definisyon “Petroleum Information”, mon ti a swete ki nou add ‘all ‘ after being e fer li vin ‘all information that relates to the presence, absence or’ whatever…\nOk, nou a demann reprezantan AG pou vi’n devan an ka i annan bann lobzeksyon pou bann proposals ki pe ganny fer, ou ava endik avek Minis.\nKi Clauses 1 ziska 3 i form parti sa Bill, tou bann ki anfaver, okenn ki kont.\nClauses 4 ziska 6, nou annan en lamannman par Onorab Potter.\nMr Speaker, dan Clause 6, lamannman ki ti pe ganny propoze se ki dan subclause 1, ‘a’ be inserted before the word ‘Tax’ and ‘a’ is omitted before ‘computed’.\nSenp amannman. Mon krwar nou’n tonm dakor lo sa bann amannman tipografik, nou fer pase.\nKi Clauses 4 ziska 6 i form parti sa Bill. Bann ki anfaver, okenn ki kont, ok.\nClauses 7 ek 8 ankor 2 amannman par Onorab Potter.\nDan Clause 7, paragragh (2) (a) and (b), the words ‘in this subsection’ i ganny inserted after the words ‘in paragraph (c) or (d)’.\nIn paragraph 5(b), page xv mon krwar, 5(b) page xv, lo sa dernyen fraz la, “Miscellaneous assessable income” i ganny be deleted.\nDan Clause 8, page xv, subclause 8(3) pou azout 1(a) of this section apre subsection, savedir at the end of subclause (3).\nAlright. Ki Clause 7 ek 8 i form parti sa Bill, bann ki anfaver, okenn ki kont.\nNou a pran Clauses 9 ziska 20, Onorab Potter.\n1, 2, 9 ek 15.\nDan Clause 10 that part of subclause (2) on page xviii to add a subclause (3).\nRe-number sa subclause (3) as follows: savedir azout (3) la avan sa ‘The withdrawal’.\nAnd Clause 15, i pirman pou re-format sa seksyon la, pou fer –\nThat subpart (b) be formatted as follows: (b) to read;’ that a lesseer amount of expenditure…’ ziska ‘other’, apre ‘other’ move the next paragraph ki swiv, the next bit ki swiv to the left e kit en lespas, konmsi, enter li. Leksplikasyon pour sa, se ki sa bout la, starting from ‘the amount’ to ‘the Controller’ it applies to both (a) and (b). se pour sa rezon i bezwen ganny formatted konmsa dan langaz legal.\nLo paz xix clause 14(1)(a) mon propoze ki nou add ‘relevant’ apre ‘a’ ki a fer li lir ‘authority of a relevant petroleum agreement; e paz xx 14(e), after ‘credit’ mon propoze ki nou add ‘for all operations under the Petroleum Agreement’. E ‘f’ after ‘royalty’ nou add ‘under a Petroleum Agreement’.\nI ok sa Minister? Yes, lo kwa ou pe al koze ou?\nLo sa mo Cotroller, konmsi i annan en soz, konmsi dan Tax language enn ler i Controller, enn ler i ‘Controller’ ki konmsi mon pe regarde kwa ki pou donn nou, whether it’s Controller or ‘controller’. It can be either.\nMinor amendment Mr Chairman, very minor – at the beginning of clause 9 – nou pe 9 to 20 la, right at the beginning, go back to clause 9. ‘Division4 – Allowable deduction’ should be in bold. Si nou regard bann lezot Divizyon avan, lo paz x ek xi, nou ava vwar sa ki mon pe mean. ‘Division 1, Division 2, Division 3’ i an bold e Division 4 i devret parey.\nKi clauses 9 ziska 20 i form parti sa Bill. Tou bann ki an faver. Personn pa kont. Nou a pran clauses 21 ziska 26 i form parti sa Bill.\nClause 23, mon krwar i en lamannman ki mon krwar Onorab Georges petet i a kontan, pou senpleman fer sa langaz vin en pti pe plis gender positive. Mon krwar in en batay ki in anmennen pou en bon pe letan. Me mon apresye lefe ki nou pe komans ganny bann madanm ki pe fer drafting kot AG’s Office e petet alavenir nou a kontinnyen vwar pa zis bann nouvo Lalwa ganny drafte dan sa fason me reviz bann ki deza la pour li vin gender sensitive.\nE ladan osi i annan en fot. ‘application to supply him or her mon mazinen i ava vini non? Aprezan i bezwen vin him or her.\nZis avan clause 21 menm lamannman ki mon’n fek propoze taler, ‘Division 5 – Special provisions in relation to assignments and sales’ an bold, i en heading.\nMinister en simple amendment, i oke, ki clauses 21 ziska 26 i form parti sa Bill. Tou bann ki an faver? Personn pa kont. Nou ava pran clauses 27 ziska 40. Onorab Potter ou annan 2 amannman, 3 actually.\nAnba clause 29 senpleman pou tir sa comma after ‘subsection(2)’. E clause 30 pou renumber sa 2 paragraphs ki lo paz xxvii, pou re-number sa 2 paragraf as (i) roman figure and (ii) roman figure olye (a)(b). E par laswit amann anba sa subclause (2), sa clause ki swiv li imedyatman, in third line ranplas (a) avek (i) – e dan sixth line ranplas (b) avek (ii) pou fer li konsistan.\nMinister ou ti oule reakte?\nYes Mr Speaker avek ou permisyon dan general debate ti annan en komanter – en konsiderasyon de lapar nou lo latab pou revwar the amount of fee. Pandan lunch time nou’n diskite e mon pe seek ou permission pour mwan kapab dir ki bann fee, sa bann fines…\nOu pe entrodwir nouvo fine olye sa R5,000 ek R2,000. Prosedir se ki ou ti drwatet, atraver Leader of Government Business ekrir nou me mon krwar a la les sa pase antan ki in ganny leve par Onorab Georges. Oke Minister, yes.\nRoman (i) olye R5,000 i vin R50,000. Roman (ii) olye R2,000 i vin R5,000. Apre clause 2 fourth line, sa R5,000 i vin R50,000, apre dan seventh line, clause 2 olye R5,000 i vin R50,000.\nAnlinny avek sa mon ti ava kontan move en seri minor amendments. Kot sa bann fines nou dir ‘Seychelles rupees’, nou pa bezwen dir ‘Seychelles’ – Rupees because we are fining in Rupees. Parkont dan clause 29 lo paz xxvi kot nou koz lo Seychelles rupees, that’s fine akoz nou pe koz en currency la parey US $ etc, an exchanged currency. But when wer are talking of a fine dan tou bann lezot Lalwa nou met zis Rupees because we assume that it is Seychelles rupees.\nI ok Minister?\nKi clauses 27 ziska 40 as amended i form parti sa Bill. Tou bann ki an faver? Personn pa kont. Nou a pran clause 41 ziska 53 e napa okenn notis okenn amannman. Deba i ouver 41 ziska 53, Onorab Georges ou ti oule dir en keksoz?\nMon pe esper Minis keksoz koze akoz i annan detrwa ankor Mr Speaker lo 45 par egzanp ek 46 ek 48(4). E sa ki mon ti anvi dir ankor enn fwa Seychelles Rupees pour vin ‘rupees’. E the sum, zot ava konsider sum appropriate.\nClause 45 olye 1,000 i vin 50,000, 46, 50,000 apre clause 48(4) olye 500 i vin 5,000.\nKi clauses 41 ziska 53 as amended is form parti sa Bill. Okenn ki an faver, okenn ki kont. Schedule 1 ek 2 i form parti sa Bill. La osi mon pa’n ganny okenn notis pou okenn amannman. Okenn entervansyon. Ki sa 2 schedule i form parti sa Bill. Bann ki an faver, bann ki kont. Donk alors nou a pran en vot lo Bill as amended. Tou bann ki an faver, personn pa kont. Alors nou rekonstitye nou lekor dan en Lasanble e nou a ganny en motion for third reading.\n(End of Committee Stage)\nMr Speaker mon move ki Seychelles Petroleum Taxation Bill 2008 i ganny lir en trwazyenm fwa. Okenn ki segonn sa. Tou bann ki an faver lev zot lanmen, personn pa kont. Third reading.\nThis Act may be cited as the Petroleum (Taxation) Act, 2008.\nBill in pase, nou ava remersye Minis ek son delegasyon e nou a ekskiz li parmi nou isi. Mersi.\nPour ozordi mon oule termin la malgre i annan bann Mosyon lo Order Paper pour la senp rezon ki mon pou vwar li en dezord pour nou annan 2 size ki nou pa pour kapab fini, pou anvoy li pou semenn prosenn. Parey zot konnen nou annan Human Rights ki nou pa ankor fini deba lo la e nou fer kontinnyasyon semenn prosenn. E si pou komans Mosyon mon krwar pa si nou pou fini li e i pa tro ann ord. So nou pou adjourn la e mon oule ki zot konnen parey mon’n deza enform sa 2 Whip ki travay semenn prosenn pou entans. Olye zwenn zis mardi nou pou zwenn mardi, zedi e vandredi. E zot bann respective Whip ava eksplik zot pour ki rezon. So nou ava adjourn pour ozordi.