STM | “Avropa Birliyinin İnsan Hüquqları ilə bağlı Qlobal Sanksiya Rejimi”: yeni mexanizmin milli dövlətlərin insan haqları ilə bağlı fəaliyyətinə mümkün təsirləri\n“Avropa Birliyinin İnsan Hüquqları ilə bağlı Qlobal Sanksiya Rejimi”: yeni mexanizmin milli dövlətlərin insan haqları ilə bağlı fəaliyyətinə mümkün təsirləri\nAvropa Birliyi dünyada insan haqlarının pozulmasına görə sanksiyaların tətbiq edilməsi üçün yeni mexanizm hazırlayıb. 2020-ci il 7 dekabr tarixində nazirlər tərəfindən rəsmi olaraq təsdiqlənəcək sənədin, 10 dekabr “İnsan Hüquqları Günündə”- Ümumdünya İnsan Haqları Bəyannaməsinin 77-ci ildönümü münasibətilə yeni sanksiya rejiminin Birlik tərəfindən rəsmi olaraq imzalanması nəzərdə tutulub. Sənəd “Avropa Birliyinin İnsan hüquqları ilə bağlı Qlobal Sanksiya Rejimi” (EU Global Human Rights Sanctions Regime) adlanır.\nİnsan haqları ilə bağlı “Magnitski Aktı (qanununa)” bənzər bir sanksiya rejiminin tətbiqi ehtimalı istiqamətində ilk müzakirələrə Avropa Birliyi hələ oktyabr ayında başlamışdı. 19 Oktyabr 2020-ci il tarixində Avropa Komissiyasının iclasında dünyada insan haqlarının pozulmasına görə sanksiya rejimi təklifi təsdiq edildi. Bu haqda ilk açıqlamanı Avropa Komissiyası sədrinin müavini M. Sefçoviç Brüsseldə keçirdiyi mətbuat konfransında verib. O, xüsusilə vurğulayıb ki, "İnsan hüquqlarının pozulması ilə əlaqədar yeni Qlobal Sanksiya Rejimi rejimi qüvvəyə minərsə, bu, dünyanın harasında baş verməsindən asılı olmayaraq, hər yerdə ciddi hüquq pozuntularına yol verən şəxslərin və ya bu imkanlardan sui-istifadə edənlərin məsuliyyət daşıması və mühakimə olunması baxımından AB üçün daha çox çevikliyi təmin edəcək.\nHələ 2018-ci ilin dekabrında AB Şurası insan haqlarının pozulmasına görə sanksiya rejimi hazırlamaq üçün hazırlıqlara başlamağı nəzərdə tuturdu. Sanksiyaların ABŞ-da olduğu kimi “Maqnitski Aktı” adlanmaması da diqqəti cəlb edir. Avropa Parlamentində yeni rejimin adını rusiyalı şəxsin xatirəsinə ilə olduğu kimi adlandırmaq istəyənlərin çox olmasına baxmayaraq, bunun əleyhdarları da kifayət qədərdir. İkincilər- mövqelərini sanksiya rejiminin hər hansı bir ölkə və ya bölgəyə münasibətdə məhdudlaşdırmaq istəməmələri ilə əsaslandırır.\nArtıq qanunvericiliklə bağlı bütün prosedur işləri yekunlaşıb. Yeni sanksiya rejiminin qəbulu haqda son qərarı Avropa Birliyi Şurası vermək ərəfəsindədir.\nYeni sanksiya mexanizmi niyə lazımdır və onun üzv ölkələrə təsiri olacaqmı, yaxud necə olacaq?-kimi suallar hazırda qızğın müzakirə edilən məsələlər sırasındadaır.\nİnsan haqları ilə bağlı sanksiya siyasəti: yaxın tarixə nəzər\nMəlum olduğu kimi, insan haqları ilə bağlı ayrı-ayrı ölkələrə münasibətdə tətbiq edilən beynəlxalq sanksiyalar təcrübəsi artıq son illər geniş tətbiq edilib. Müasir dövlətlərin xarici siyasət aləti kimi sanksiyaların rolu, bu kimi məhdudlaşdırıcı tədbirlərin tətbiqinin lokal və regional xüsusiyyətləri, müxtəlif ölkələrə qarşı tətbiq olunan sanksiyaların hədəfləri, habelə sanksiyaların təsirinə qarşı mübarizənin nəticələri və strategiyaları haqda kifayət qədər geniş araşdırmalar mövcuddur. \nTramp administrasiyası, xüsusilə də, iqtisadi sanksiyaların tətbiqi istiqamətində əvvəlki ABŞ administrasiyalarına nisbətən daha aqressiv fəaliyyət ortaya qoydu. 2017-ci ilin avqustunda qəbul edilmiş “Amerikaya Qarşı Olanlara Sanksiyalarla Mübarizə Qanunu” (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Acts (CAATSA) ilə, Vaşinqton İran, Şimali Koreya və Rusiyaya təzyiqləri dəfələrlə artırıb. Venesuela, İran, Kuba, Şimali Koreya və Rusiya iqtisadiyyatları əvvəlki və son dövrdə Vaşinqton tərəfindən tətbiq olunan sanksiyalar üzündən ciddi şəkildə zərər görməkdədir.\n2019-cu ilin noyabrında bir qrup ABŞ senatoru insan haqlarının pozulmasına görə Rusiya rəsmilərinə qarşı sanksiyaların tətbiq olunmasını təklif etmişdi. O zaman, əsasən siyasi hakimiyyətlərin müxalifət və müxalif liderlərlə bağlı verdiyi qərarları nəzərdə tutulurdu.\nSona çatmaqda olan bu ildə Belorusiya hadisələri ilə bağlı insan haqlarına görə tətbiq edilən sanksiyalar məsələsi xüsusi aqressivliklə gündəmdən düşməyib.\nCari 2020-ci ilin əvvəlindən Konqres- ABŞ prezident administrasiyasını insan haqlarının pozulmasına görə Rusiyaya qarşı sanksiyalar tətbiq etməyə çağıran qərar qəbul etdi. Sənəd Rusiyanı "siyasi məhbusları dərhal sərbəst buraxmağa", D. Trampı “insan haqları pozuntularına cavabdeh olanlara sanksiya tətbiq etməyə" çağırırdı. Qətnamədə jurnalistlərə, müxalifətçilərə, vətəndaş cəmiyyəti fəallarına və din azadlığı tərəfdarlarına qarşı təzyiqlər pislənilirdi.\n01 yanvar 2021-ci il tarixindən Avropa Birliyindən çıxmağa hazırlaşan Böyük Britaniya da artıq sanksiyalar siyasətini müstəqil şəkildə reallaşdırmağa başlayıb. Belə ki,cari ildə İngiltərə Xarici İşlər Naziri Dominic Raab, Belarusiyada insan haqlarını pozmaqda günahkar olanlara qarşı sanksiyalar hazırlamağı əmr edib. O, deyib: “Lukaşenkonun inauqurasiyasını və Brüsselin sanksiyalarla bağlı gecikməsini nəzərə alaraq, Xarici İşlər Nazirliyinin sanksiya şöbəsinə sanksiyalar hazırlamağı əmr etdim”. Onu da qeyd edək ki, Belorusiya ilə bağlı ABŞ-ın sanksiya siyahısında da 16 yüksək vəzifəli şəxsin adı var.\nAB Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Komissarı Josep Borrell, Belarusiyaya qarşı sanksiyaların qəbul edilməsi üçün hər cür səy göstərəcəyinə söz verib.\nSanksiyalar siyasətində Qərbin reaksiyası Lukaşenkonun prezident kimi tanınmaması ilə məhdudlaşmayıb. Sanksiya açıqlamalarına həmrəylik nümayiş etdirən ölkələrin sayı çoxalıb. Almaniya, Danimarka, Latviya, Litva, Hollandiya, Polşa, Slovakiya, Çex Respublikası, Estoniya, Ukrayna, Kanada və ABŞ rəsmiləri tərəfindən də dəstək ifadə edilib.\nAvropa Birliyi insan hüquqları pozuntularını daha "tez cəzalandırmaq" istəyir.\nİnsan haqları ilə bağlı yeni hesab edilən sənədi şərti olaraq “Avropa Maqnitski Qanunu”da adlandırmaq olar. Bununla yanaşı, AB-nin sanksiyalarla bağlı bu addımı görünməmiş-yəni presedenti olmayan bir yeni layihə hesab edilmə bilər. İndiyə qədər Avropa Birliyində 34 dövlətə qarşı 40 məhdudlaşdırıcı rejim fəaliyyət göstərib. Onlardan bəzilərinin insan hüquqlarının müdafiəsinə yönəldilməsinə baxmayaraq, Avropa, Qərb-Amerika həmkarlarının etdiyi kimi indiyə qədər “Maqnitski Aktı”nın müddəaları üzrə insanın hüquqların pozulması ilə bağlı pul cəzasının (aktivlərin dondurulmasının) tətbiq edilməsinə qarşı qanunu qəbul etməmişdi.\nHazırda isə, bəhs edilən “İnsan hüquqlarının qorunması üçün Qlobal Sanksiya Rejimi” layihəsi ((EU Global Human Rights Sanctions Regime) Avropa Komissiyasının sədri Ursula von der Leyen və AB Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Komissar Josef Borrell tərəfindən təqdim edilib. Yeni sanksiya rejimində əksini tapan maddələr arasında, AB ölkələrinə giriş qadağası və məhdudiyyətlərin tətbiq edildiyi şəxslərin maliyyə-pul aktivlərinin dondurulması saləhiyyəti də var. Onlar, yeni mexanizmin dünyada fərdlər və təşkilatlar üzərində məhdudiyyətləri tətbiq etməyə imkan yaratmaqla Avropa Birliyini (AB) gücləndirəcyinə əmindir.\nSanksiyalarda başlıca olaraq 2 maddə: 1. Hüquq pozucusu hesab edilənlərin Aİ-yə girişinə qadağa qoyulması; və 2. Onların Avropa Birliyi ərazisindəki aktivlərin dondurulması;- şəklində tətbiq ediləcəyi nəzərdə tutulur. Görünməmiş yenilik də məhz- Avropa Birliyinin giriş qadağasına riayət olunmasına nəzarət səlahiyyətini ilk dəfə əldə etməsidir,belə ki,bu vaxta qədər həmin səlahiyyət müstəsna olaraq milli dövlətin suveren hüququ olub. Hər bir dövlət öz ərazisinə giriş məsələsini özü tənzimləmək hüququna malik idi.\nAB-nin yeni mexanizmi qəbul etməsinə başlıca zərurət və səbəbləri də məhz bununla izah edir. İndiyə kimi Birliyə üzv ölkələrdə səyahət qadağaları ilə bağlı müstəsna səlahiyyət yalnız milli dövlətlərə aid olduğu üçün Birliyin hər hansı fərdlərə səyahət qadağalarını tətbiq etmək hüququ yox idi. Sanksiya səlahiyyətləri siyasi-coğrafi amilllərdən asılı olaraq hədəflənmişdi. Lakin artıq 10 dekabr tarixindən, yeni sanksiya qanununu təsdiqlədikdən sonra Avropa Birliyi insan haqlarının pozulmasında iştirak edən şəxslərin maliyyə aktivlərin dondurulması və səyahət qadağaları qoyulması səlahiyyətlərini milli hökümətlərdən ala biləcək. Burada nəzərdə tutulan məhdudlaşdırıcı tədbirlər: soyqırım və işgəncədən tutmuş,qanunsuz həbs və qadağalara və s. qədər cinayətlərdə iştirak edənləri hədəf alacaq. Yeni hüquqi akt onu hazırlayanların fikrinə görə, “dünya miqyasında ciddi insan haqları pozuntuları və qanunsuzluqlara qarşı məqsədyönlü məhdudlaşdırıcı tədbirlər üçün ümumi bir çərçivə yarada biləcək”.\nBelə bir sanksiya rejimi ilə bağlı razılaşmanın əldəe dilməsi hələlik cəzaların tətbiqi deyil, onların təsbiti üçün bir hüquqi baza yaradıb. Növbəti addım konkret şəxslərin sanksiya siyahısına salınması olacaq. Bunun üçün AB Şurasının yeni yekdil qərarı lazımdır.Həmin qərarın isə, qeyd edildiyi kimi dekabrın 10-da verilməsi gözlənilir.\nBeləliklə, sanksiya rejimində yeni mexanizm kimi, Avropa Birliyinin sanksiyalara məruz qalan insanların səyahət qadağanına nəzarət etməyə imkanını əldə edib. Qeyd edildiyi kimi, bu funksiya milli hökumətin əlindən (qismən-siyahıya salınanların səyahəti ilə bağlı) alınıb. Təsadüfi deyil ki, J.Borrell açıqlamasında yeni sanksiya rejimini presedent adlandırıb. Buradan irəli gələn digər yenilik-hər hansı bir sanksiyanı bütün ölkələrin konsensusu əsasında deyil, əksəriyyətin qəbul etməsinin nəzərdə tutulmasıdır. Həmçinin, təklif olunan tədbirlər, Suriya, Belarusiya, Venesuelada və s. insan haqlarının pozulmasında iştirak edən şəxslərə qarşı tətbiq olunan məhdudiyyətləri əvəz etməyəcək. Avropa Parlamentinin Xarici Əlaqələr Komitəsinin rəhbəri David McCallister “AB Qlobal Sanksiyalar Rejimini” dəstəkləyərək vurğulayıb: "AB insan haqlarını pozanlara qarşı “nöqtəvi” (pinpoint)-məqsədyönlü sanksiyalar tətbiq edə bilməlidir".. Hollandiyanın xarici işlər naziri Stef Block da layihənin müsbət nəticələr verəcəyinə əminlik bildirib.\nAvropa Birliyinin indiyə kimi sanksiyaların tətbiq edilməsi üçün mövcud olan 40 mexanizmin birləşdirilməsinə və bu şəkildə yeni sanksiya rejimini formalaşdırmasına qərar verməsi birmənalı qarşılanmayıb. “Yeniliyin”- sanksiyalar tətbiq etmək üçün daha sadə bir prosedur təmin etmək məqsədi olduğu kimi izah edənlər çoxdur. Bu yanaşmanın yalnız bir müddət "işləri qaydasına salmaq" üçün müvəqqəti işlək olacağını deyən skeptiklər də var.\nSual-mübahisə yaradan məsələlərdən biri də,hər hansı bir sanksiyanı bütün ölkələrin konsensusu ilə deyil, əksəriyyətin səs çoxluğu ilə qəbul edilməsinin nəzərdə tutulmasıdır.\nBrüsselin insan haqlarının pozulmasına görə cəza vermək istəyi:Yeni rejim nə kimi vədlər və təhdidlər yarada bilər?\nArtıq vurğulandığı kimi, analoji mexanizm kimi ABŞ-da, eləcə də Breksit hadisəsindən sonra İngiltərədə qəbul və tətbiq edilən Magnitsky Aktı mövcuddur. Bununla yanaşı, indiyə qədər bütün Avropa Birliyini əhatə edən ümumittifaq hüquqi alət olmayıb.\nMagnitski Aktında əksini tapan mövcud qaydaların AB-nin insan haqlarının pozulmasına görə universal şəkildə sanksiya tətbiq etməsinə icazə vermirdi. Burada sanksiya qərarı milli hökumətlərin əlində qalırdı. 10 dekabr tarixində Birliyə üzv ölkələr belə bir maneənin götürülməsinə nail olarsa, sanksiyalar işlək qaydada tətbiq oluna bilər.\nGörünən həm də budur ki, Avropa Birliyi nəhayət, Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi də daxil olmaqla, insan hüquqlarının qorunması ilə bağlı bütün qərarların yerinə yetirilmədiyi qənaətinə gəlib. Yeni qaydalar qanun pozucularının cəzalandırılmasına imkan verəcək.\nYeni sanksiyaların qəbul-səsvermə mexanizmi ilə bağlı çətinliklər ola biləcəyini deyən şərhçilər də var. Yeni qaydalar bütün dövlətlərin mütləq konsensusu ilə deyil- səs çoxluğu ilə tətbiq olunmasına imkan verəcək. Hal hazırda məhdudiyyətlərin tətbiqi üçün bütün dövlətlər onları dəstəkləməlidir. Bu baxımdan AB-nin kiçik ölkələrinin qərar qəbuluna qarşı çıxa biləcəyini vurğulanır. Belə ki, onlar bunu öz mənafelərinə qəsd olaraq görə bilər. Məs. AB-nin Türkiyəyə "təzyiq göstərməməsindən" inciyən Kiprin də layihəyə qarşı çıxa biləcəyi ehtimallar sırasındadadır.\nSanksiyaların insan haqlarına təsiri:\nBeynəlxalq təşkilatlar insan haqları ilə bağlı istədikləri qərarı qəbul edə bilərmi?\nBunun üçün hər hansı hüququ məsuliyyəti varmı?\nGetdikcə yüksələn sanksiyalar dalğası, konkret ünvanlı tətbiq edilən snksiyalar beynəlxalq hüquqa və insan hüquqlarına necə təsir göstərir? Onlar bu sahədə beynəlxalq hüququn inkişafına necə təsir edəcək?\n2020-ci ilin martında BMT İnsan Hüquqları Şurası sanksiyaların insan haqlarına mənfi təsirləri barədə Xüsusi Məruzəçi təyin edib. Bu təsadüfi müzakirə deyildi. Daha sonra, 2020-ci ilin iyununda tarixdə ilk dəfə beynəlxalq təşkilatların məsuliyyəti məsələsi gündəmə gəldi. 11 iyun 2020-ci il tarixində ABŞ Prezidenti Donald Tramp Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi ilə əlaqəli şəxslərin əmlakının dondurulması barədə İcra Sərəncamı imzaladı.\nHəqiqətən də, bu gün ayrı-ayrı dövlətlərin və regional təşkilatların sanksiyaları getdikcə daha geniş tətbiq olunur. Bunlar sanksiyalar altında olan dövlətlərin iqtisadiyyatına və hədəfə alınan şəxslərin fəaliyyət və hüquqlarına mənfi təsir göstərir. Sanksiyalar, yaşamaq hüququndan iqtisadi və sosial hüquqlara qədər insan hüquqlarının bütün spektrini əhatə edir. Çox sayda olduğunu və bunları hər gün eşitdiyimizi nəzərə alsaq, təəssüf ki, sanksiyalar artıq istisna sayılmır və adi bir şey kimi qəbul edilir. Lakin beynəlxalq hüquqdakı statusları heç bir şəkildə birmənalı deyil.\nMüasir beynəlxalq münasibətlər sistemi Birləşmiş Millətlər Nizamnaməsində təsbit edilən beynəlxalq hüququn bu əsas prinsiplərinə əsaslanır:\n1.güc tətbiq etməmək və güc təhdidi prinsipi, 2.dövlətlərin suveren bərabərliyi prinsipi, 3.dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq prinsipi, 4.beynəlxalq öhdəliklərə uyğunluq prinsipi. Sənədə görə, yalnız BMT Təhlükəsizlik Şurası dövlətlərə sanksiyalar tətbiq etmək hüququna malikdir.Bu hüquq- yalnız sülhü təhdid, sülhün pozulması və ya təcavüz aktı hallarında tətbiq edilə bilər. Ancaq dövlətlər silahlı hücumlara məruz qaldıqları təqdirdə özünümüdafiə məqsədilə güc tətbiq edə bilərlər.\nBununla yanaşı, Maqnitski Aktları göstərir ki, BMT Nizamnaməsində təsbit olunmuş yanaşma heç də dövlətlərin başqa ölkələrə heç bir şəkildə təsir göstərə bilməməsi anlamına gəlmir. Müqavilə azadlığı prinsipini əsas götürərək, hansı dövlətlərlə və hansı formada əməkdaşlıq edəcəyinə özləri qərar verirlər. Əməkdaşlıqdan imtina sanksiya deyil. Eyni zamanda, dövlətlər öz fəaliyyətlərində beynəlxalq hüquq prinsiplərini və qəbul edilmiş beynəlxalq öhdəlikləri, o cümlədən əməkdaşlıq, ticarət, investisiya, insan hüquqları sahəsində müqavilələr normalarını poza bilməzlər.\nBeynəlxalq hüquqa görə, dövlətlər beynəlxalq öhdəlikləri yalnız tərəfdaş dövlət tərəfindən müvafiq müqaviləyə riayət etmək üçün bu cür öhdəliyin pozulmasına cavab olaraq poza bilər. Hər hansı bir dövlətdə bir soyqırımı, əsas insan hüquqlarının kobud şəkildə pozulması vəziyyətində də görülən tədbirlər həqiqətən zəruri, mütənasib olmalıdır və beynəlxalq hüququn prinsiplərini, insan hüquqlarına hörmət borclarını və beynəlxalq humanitar hüququ pozmamalıdır. Beləliklə, dövlətlər yalnız beynəlxalq hüququn pozulmasını istisna edən və ya yuxarıdakı hallarda beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq qanunsuzluğu istisna edilən təzyiq tədbirlərini tətbiq edə bilərlər.\nTəəssüf ki, praktikada birtərəfli sanksiyalar adlanan xeyli sayda hərəkət göstərilən meyarlara cavab vermir və beynəlxalq hüquqların, o cümlədən insan hüquqlarının qorunması öhdəliklərinin pozulmasını təşkil edir.\nƏn çox tətbiq olunan sanksiyalar hansılardır?\nBu gün tətbiq olunan sanksiyalar çox müxtəlifdir. Xarici siyasətdə təzyiq vasitəsi kimi iqtisadi sanksiyalar şübhəsiz ki,ilk yerlərdə durur. BMT Təhlükəsizlik Şurasının BMT Nizamnaməsinin VII Fəsli əsasında qəbul etdiyi sanksiyalar xüsusi bir yer tutur. BMT Təhlükəsizlik Şurası 1990-cı illərdə sanksiyalar tətbiq etməkdə çox fəal idi. Bu dövr hətta "sanksiyalar onilliyi" adlandı. Bununla birlikdə, sonradan Təhlükəsizlik Şurası, qanuniliyi mübahisəsiz olan bu sanksiyaların da kifayət qədər təsirli olmadığı, eyni zamanda əhali üzərində son dərəcə mənfi təsir göstərdiyindən, tətbiq olunmasına daha diqqətlə yanaşmağa başladı. Daha sonra, BMT Təhlükəsizlik Şurası, hərəkətləri Şuranın fikrincə beynəlxalq sülhü və təhlükəsizliyi təhdid edən konkret şəxslərə və ya təşkilatlara qarşı getdikcə daha çox hədəflənmiş sanksiya tətbiq etməyə başladı.\nTəəssüf ki, müvafiq qanunvericilik bazasının olmamasına və BMT Təhlükəsizlik Şurasının təsdiqinə baxmayaraq bu gün birtərəfli sanksiyalar daha çox tətbiq olunur. Xüsusilə, məqsədyönlü sanksiyalar getdikcə barışıq üçün təhdid və ya barışığın pozulması hallarında deyil, məhkəmə icraatı aparılmadan və dövlətlərin hüquqlarını və nüfuzlarını qorumağa imkan vermədən çox geniş bir əsasda tətbiq olunur.\nAyrı-seçkiliksiz tətbiq olunan sözdə sahəvi sanksiyalar - müəyyən bir ərazidə müəyyən bir dövlətdə fəaliyyət göstərən bütün və ya bir çox təşkilata (məsələn, Venesueladakı maliyyə və neft sektorundan və ya Rusiyadakı maliyyə, enerji, mədən və dəmir yolu sənayesindən danışa bilərik) Təcrübədə bu sahə sanksiyaları bütövlükdə dövlətə qarşı tətbiq olunan sanksiyaların tətbiqinə çox yaxındır.Onun uyğunluğu icraçı dövlətlərin sakinləri üçün cinayət təqibi və cərimələr təhdidi və ya qeyri-rezidentlərin sanksiya siyahısına salınması ilə təmin edilir.Mülki məsuliyyət altında olan 289 min dollara qədər və ya 10, bəzi hallarda isə 20 il həbs cəzasına məhkum edilir.\nGünümüzdə iqtisadi və ya ticarət sanksiyaları çox vaxt tətbiq olunur, sanksiyalar altında bir əyalətdə malların alınmasını qadağan edir və ya ümumiyyətlə onlarda malların tədarükünü, müəyyən bir növ mal və ya istehsal olunan komponentlərin müəyyən bir hissəsindən çoxunu ehtiva edən malların, məsələn, ABŞ-da tədarükünü maneə törədir; milli bankın və ya digər bankların hesablarının dondurulması, pulun, məsələn, ABŞ dollarında ödənilməsini və ya köçürülməsini qadağan edən və ya müəyyən qurumlara ödənişlərin qadağan olunduğu maliyyə sanksiyaları; bir dövlətin və ya bir dövlətin vətəndaşının xüsusi tətbiqetmə və ya platformadan istifadə etməsinə mane olan kiber sanksiyalar. Bir pandemiya kontekstində bir təzyiq tədbiri olaraq ABŞ, İran, Venesuela, Kuba və Sudandan Beynəlxalq Valyuta Fondu və Dünya Bankından borc istəmələrini maneə törətməyə çağırıla bilər. Hədəfli sanksiyalar arasında ən çox viza verilməsi və ya dövlət ərazisinə giriş qadağası, hesabların və əmlakın dondurulması yer alır.\nABŞ-ın Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinə qarşı son əməliyyatı sanksiyalar məsələsində ziddiyətiə müsal kimi\n5 Mart 2020-ci ildə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin (BCM)(The International Criminal Court (ICC) Apellyasiya Palatası, ümumi yurisdiksiya prinsipinə istinad edərək, ABŞ-ın Əfqanıstandakı əməliyyat zamanı hərbi cinayətlər törətməkdə olan ABŞ hərbi qulluqçuları və ABŞ-ın nəzarətində olan bölmələrinin mühakimə olunmasına dair istintaqı təsdiqlədi. BCM-nin yurisdiksiyasını tanımışlar.\nBuna cavab olaraq, 11 iyun 2020-ci il tarixində ABŞ Prezidenti BCM-nin ABŞ rəsmilərinə və müttəfiqlərinə qarşı beynəlxalq cinayətlərə dair ittihamlarla bağlı istintaqını kəskin şəkildə etiraz etdiyi, bu cür cinayətlərin araşdırılmasını milli təhlükəsizliyə və ABŞ suverenliyinə təhdid kimi tanıdığına dair bir sərəncam imzaladı və qadağaların qoyulmasına icazə verdi. BCM hakimlərinə, digər vəzifəli şəxslərə, ailə üzvlərinə və BCM-nin səylərini dəstəkləyən digər şəxslərə viza verilməsi; hesablarını dondurma və nəzarəti altında olan və ABŞ-da yerləşən başqa əmlaka əl qoyma ehtimalını təmin etdi.\nBCM əməkdaşlarına qarşı ABŞ tədbirləri- insan haqlarının pozulması kimi\nSanksiyaların tətbiqi BCM personalının ABŞ-ın razılığı olmadan və ya ABŞ müttəfiqlərinin personalına qarşı istintaq, həbs, həbs və ya ABŞ işçilərinə qarşı ittiham irəli sürülməsinin qarşısını almaq məqsədi daşıdığından, bu cür hərəkətlər BCM-nin işlərinə müdaxilə təşkil edir və hakimlərin, prokurorun və vəzifəli şəxslərin bacarıqlarını poza bilər. BCM rəsmi vəzifələrini qərəzsiz yerinə yetirir. Beynəlxalq Mülki və Siyasi Hüquqlar Paktına (ICCPR) görə, hakimlərin müstəqilliyi, xüsusilə beynəlxalq cinayətlərə görə məsuliyyətə gəldikdə, insan hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsində təməldir. Bənzər qaydalar, prokurorların müstəqilliyi ilə bağlı beynəlxalq hüquqda da təsbit edilmişdir. Beynəlxalq hakimlərə və BCM-nin digər işçilərinə qarşı məqsədyönlü sanksiyaların tətbiqi onları beynəlxalq vəzifəli şəxslərin imtiyazlarından və toxunulmazlıqlarından məhrum edir və eyni zamanda ədalətli mühakimə etmə hüququnun (ICCPR-in 14-cü maddəsi), sərbəst hərəkət etmə hüququnu (ICCPR-nin 12-ci maddəsi), müdafiə hüququnun pozur(Maddə 17 ICCPR).\nİcra qaydasında BCM səlahiyyətlilərinə kömək edən şəxslərə qarşı sanksiyaların tətbiq edilməsinin təmin edilməsi, insan hüquqları müdafiəçilərinin və insan hüquqları təşkilatlarının hüquqlarını pozur. Ən əsası isə bu cür hərəkətlər müharibə cinayətlərindən zərər çəkmiş şəxsləri özlərinə və ya yaxınlarına qarşı cinayət törətmiş şəxsləri səmərəli müdafiə etmək və məsuliyyətə cəlb etmək üçün son şanslarından məhrum edir.\nBeynəlxalq ictimaiyyət, xüsusən də BMT mexanizmləri ABŞ-ın BCM-nə qarşı tədbirlərinə necə reaksiya göstərir?\nBeynəlxalq Cinayət Məhkəməsi işçilərinə qarşı tədbirlərin beynəlxalq hüququn inkişafına hansı təsiri olacaqmı?-BCM hakimləri və işçiləri, ailə üzvləri və istintaqında onlara kömək edən digər şəxslərə qarşı birtərəfli sanksiyaların tətbiqi beynəlxalq hüquqa ziddir. Milli səviyyədə olduğu kimi, beynəlxalq hüquqda da qanunazidd hərəkətlərin edilməsi hüquqi normanı dəyişdirmir və yenisini yaratmır. Bu səbəbdən də BCM, 11 iyun 2020-ci il tarixli bir açıqlamasında, ABŞ tərəfindən obyektiv istintaqa və qərəzsiz mühakiməyə mane olan tədbirlərin qəbuledilməz olduğunu bildirdi.\nBənzər bir mövqeyi BMT Baş Katibinin mətbuat katibi, AB Xarici Siyasət üzrə Ali komissarı, bir sıra AB dövlətləri, İsveçrə, BMT-nin 34 xüsusi məruzəçisi və xeyli sayda beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatı səsləndirdi.\n“Avropa Birliyinin Yeni Qlobal İnsan Haqları Sanksiya Rejimi”nin Azərbaycana nə kimi təsirləri ola bilər?\nArtıq yeni sanksiya rejiminin tətbiqi qaçılmazdır və müxtəlif ölkələrdə ekspertlər : “sanksiyaların təsiri necə olacaq, yeni mexanizm konkret ölkələrə necə təsir göstərəcək?”kimi suallara cavab axtarışındadır.\nEkspertlərdən bəziləri hesab edir ki, “Sanksiyalar insan hüquqları pozuntularında iştirak edən fiziki və hüquqi şəxslərə qarşı bir standart yanaşma olacaq. Lakin burada bir məqam var. Belə ki, sanksiyalar əgər təhlükəsizlik və güc strukturlarına qarşı tətbiq edləcəksə, burada başqalarının zərər görmə ehtimalı çox deyil. Yaxud əksinə, sanksiyalar iqtisadi ağırlıqlı şəxslərə yönəlik, iqtisadi amillərə bağlı olarsa, strateji şirkətlərə və ya müəssisələrə qarşı olacaqsa, bunun nəticəsinə hamının qatlaşacağı üçün pis olacaq.\nDigər qisim ekspertlər hesab edir ki, yeni sanksiya rejiminin digər ölkələrdəki insan haqları vəziyyətinə təsir etməsi ehtimalı azdır. Təsir sistemli olmayıb, hədəf şəxslərə, şirkətlərə yönələcək. Yeni mexanizm insan hüquqları ilə bağlı qeyri-məqbul fəaliyyət göstərən insanlar üçün siyasi bir siqnal rolunu oynaya bilər. Yəni kim isə əgər insan haqlarını pozursa o zaman AB-yə girişi qadağan ediləcək. Maliyyə varlığınız varsa, dondurulacaq. Rusiya müxalifət lideri A. Navalnı, sanksiyalarla bağlı AvroParlamentinin xarici əlaqələr komitəsinə verdiyi açıqlamada, sanksiyaların Rusiyanın ən zəngin adamlarını hədəf almasının vacibliyini qeyd edib.Onun fikrinə görə, Avropada bir çox mülkləri və bank hesabları olmayan hüquq orqanları əməkdaşlarına sanksiya tətbiq etməyin mənası yoxdur.Əsas olan yalnız oliqarxlarını hədəfə alınmasıdır.\nYeni sanksiya rejimi və Azərbaycan:proqnozlar, ehtimallar, mümkün təhdidlər\nAvropa Birliyinin icra orqanlarının dünyada insan haqlarının pozulmasına görə hazırladığı yeni sanksiya tətbiqetmə mexanizminin Azərbaycana mümkün təsirinin qiymətləndirilməsi, bununla əlaqədar proqnozların verilməsi vacibdir.\nAzərbaycan Respublikası 2001-ci ildə Avropa Şurasına üzv olub və İnsan hüquqlarının və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyasını ratifikasiya edib. Azərbaycan hüquq sistemi müvafiq olaraq, Avropa Şurası üzvlüyünə qəbul zamanı müəyyən öhdəliklər götürüb. Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasını ratifikasiya edərək,onu daxili qanunvericiliyinin bir hissəsinə çevirib. Avropa Məhkəməsi Avropa Şurasının əsas orqanlarından biri olmaqla məhkəmə vasitəsilə üzv dövlətlərin əsas insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsinə çalışır. Doğrudur, Avropa Məhkəməsi üzv dövlətlərin məhkəmələrinin çıxardığı qərarları ləğv etmir, milli məhkəmələrə göstəriş vermir və onlar üzərində nəzarəti həyata keçirmir. Çünki, Avropa Məhkəməsi hər hansı bir dövlətin yuxarı məhkəmə instansiyası hesab olunmur. Məhkəmə yalnız şikayət əsasında icraatına götürmüş olduğu mübahisələr üzrə şikayətçinin konvensiyada nəzərdə tutulmuş hüquqlarının üzv dövlət və onun orqanları tərəfindən pozulub -pozulmadığını məyyən edir.\nBununla yanaşı, 1995-ci ildə qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikasının Konstitutsiyasının 151-ci maddəsinə görə Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik sisteminə daxil olan normativ hüquqi aktlarla (Konstitusiya və refenrendumla qəbul olunan aktlar istisna olunmaqla) dövlətin tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələr arasında ziddiyyət yaranarsa beynəlxalq müqavilələr əsas götürülməlidir. Xatırladaq ki, analoji müddəa Rusiya qanunvericilik praktikasında da mövcud idi. Hazırda bu maddəyə dəyişiklik edilib və ölkənin öz qanunları əsas hesab edilir.\nReallıqda, 2002-ci ildən başlayaraq Avropa Məhkəməsinə vətəndaşlarımız tərəfindən şikayətlər göndərilməkdədir. Bu o deməkdir ki, Azərbaycan Respublikasının məhkəmələri cinayət və mülki işlər üzrə qərarlar çıxardığı zaman,Avropa Məhkəməsinin presedent huququnu diqqətdə saxlamalıdırlar.\nErməni lobbisi bu istiqamətdə mütəşəkkil fəaliyyət qura bilər.\nSirr deyil ki, yeni sanksiyalar müharibədən qalib çıxan Azərbaycanda "insan haqlarının pozulması" ritorikası altında maskalanan dünya/Avropa erməni lobbisi hədəfə götürə bilər. Ermənistanın lobbi qruplarının gecə gündüz fasiləsiz olaraq, Azərbaycanın dünyada və Qərbdə mənfi imicini yaratmaq,ölkəmizin beynəlxalq hüquq təşkilatları və digər ölkələrlə münasibətlərini pozmaq yönündə fəaliyyəti hər bizimizə məlumdur. Hətta belə pozucuuq fəaliyyəti dünya ermənilərinin həm həyat tərzi,həm də strategiyasıdır. ABŞ Konqresində 1992-ci ildə "Azadlığın dəstəklənməsi aktı"na 907-ci düzəlişi xatırlamaq kifayət edər. Doğrudur, son illərdə ABŞ ölkəmizə Ermənistandan daha çox yardım hərbi yardım ayırması ilə düzəlişin qüvvədən düşmüş hesab edənlər də var.\nAzərbaycan dövlətinin daxili və xarici siyasəti tamamilə müstəqil və suveren qərarlar qəbul etmək üzərində qərarlaşıb. İnsan Haqları ilə bağlı yeni məhdudiyyətlərin Azərbaycan iqtisadiyyatına təsir etməyəcəyini söyləmək olar. Ehtimal etmək olar ki, bəzi iri məmurlar bu siyahılara düşə bilər. Bunların nazir olacağı ehtimalı azdır. Ən çox gümanla siyahıda güc strukturlarının təmsil edən rəsmilər, vəkillər və ya hakimlər ola bilər. Bütövlükdə ad yeni olsa da,AB Qlobal Sanksiya rejimi qismən ABŞ-ın Magnitsky siyahısını təkrarlayacaq.\nBununla yanaşı, bütövlükdə, ölkəmizin hüquq-mühafizə sistemində qəbul edilən qərarların bu həssas məqamı nəzərə alınmaqla verilməsi gündəmdə olacaq. Avropa Məhkəməsinə şikayətin verilməsinə səbəb olmuş işlə əlaqədar Konvensiyanın tələblərini pozmuş hüquq sisteminin əməkdaşları qərarlar verərkən unutmamalıdır ki,ölkəmizin cavabdeh tərəf kimi AİHM-ə cəlb olunub-olunmaması onların fəaliyyətindən bilavasitə asılıdır. Burada əsas məsələ insan haqları ilə bağlı şikayətlərin maksimum azalmasını,Avropaya daha çox xüsusi hüquqi məsələlərlə bağlı işlər çıxarılmasını şərtləndirməkdir.\nBu baxımdan, “AB-nin Yeni Qlobal Sanksiya Rejimi”ilə bağlı müvafiq aidiyyətli sahələrdə hüquqi-maarifləndirmə tədbirlərinin aparılmasına da ehtiyac yaranacaq.Hər bir hüquqşünas qərarlar verərkən öz məsuliyyətini dərk etməlidir.\nSanksiyalarla bağlı tətbiq ediləcək siyasət insan hüquqları sahəsində haqlı-haqsız mütəmadi olaraq tənqid olunan dövlətimizlə bağlı qərarlara təsir edə bilərmi?\nAvropa İnsan Hüquqları Konvensiyasına (AİHK) əsasən, Avropa Şurasına üzv dövlətlər Strasburq məhkəməsinin qərarlarını icra etməlidirlər. Avropa Məhkəməsinin qərarlarının icrasına nəzarət mexanizminin gücləndirilməsi üçün AİHK-nın 46-cı maddəsinə 4-cü bənd əlavə edilib. Maddə 46.4 ilk dəfə məhz Azərbaycana münasibətdə- "İlqar Məmmədov qrupu işi"nə tətbiq olunub.Bunun üçün 12-yə yaxın beynəlxalq təşkilat bir araya gəlib.  ( Amnesty International, the Baku Human Rights Club, the Election Monitoring and Democracy Studies Centre, the European Human Rights Advocacy Centre , the European Implementation Network , the Human Rights House Foundation, the International Partnership for Human Rights , the Legal Education Society and the Netherlands Helsinki Committee.)\nBəzi subyektiv əsaslı,haqsız qərarlara baxmayaraq, Azərbaycan yenə də dünyada Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə (AİHM) edilən şikayətlərin statistikası baxımından yaxşı hesab ediləcək sıralarda yer alması xüsusilə qeyd edilməlidir. Bununla bağlı son 3 ildə Azərbaycandan AİHM-ə göndərilən şikayətlərin statistik müqayisəsinə nəzər salsaq onların ildən ilə azaldığını görə bilərik.\n2018-ci ildə AİHM-də baxılmasını gözləyən ərizələrin 80 faizindən çoxu 10 ölkənin payına düşüb. Cəmi: 56350 işdən: Rusiyaya-11750; Rumıniyaya-8500; Ukraynaya-7250; Türkiyəyə-7100;İtaliyaya- 4050; Azərbaycaa-2050; Ermənistana-1900; Gürcüstana-1850;Serbiyaya-1800; Polşaya-1300; digər 37 ölkəya-8800 şikayət düşüb.\n2019-cu ildə Azərbaycandan AİHM-ə göndərilən şikayətlərin sayı 397 olub. Baxılmasını gözləyən işlər 2019-cu ilin sonu Rusiya-15050;Türkiyə-9250; Ukrayna-8850; Rumıniya-7900; İtaliya- 3050; Azərbaycan-1950;Ermənistan-1650;Bosniya-1600; Serbiya-1350; Polşa-1250;Digər 37 ölkə - 7900 olub.Müqayisə edilsə, ölkəmizdən gedən şikayətlərin sayı əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Üstəlik də, şikayətlərin hamısı insan haqları ilə bağlı olmayıb. Mülki işlər çoxluq təşkil edib.\nAzərbaycandan AİHM-ə göndərilən şikayətlərə və qəbul edilən qərarlara dair statistik bilgilər: 2020-ci ilin birinci yarısına- iyun ayına olan məlumata görə, hazırda AİHM-də baxılmasını gözləyən şikayətlərin cəmi 3,3 faizi Azərbaycanın payına düşür.Bu kateqoriya üzrə sıralamaya görə, Rusiya 1-ci (ümumi şikayətlərin 22.7 faizi), Türkiyə 2-ci (16,5%), Ukrayna 3-cü (15,3%), Rumıniya 4-cü (13,5%), İtaliya 5-ci (5%), Azərbaycan isə 6-cıdır.2020-ci ilin iyun ayına kimi Azərbaycanla bağlı 244 qərar qəbul edib.\nDövlətlər və ayrı-ayrı maddələr üzrə İnsan Haqlarının pozuntularının statistikası (2019) Rusiya Türkiyə Ukrayna Rumıniya ilk beşliklərdə, Cənubi Qafqaz ölkələri: Azərbaycan və Ermənistanda eyni rəqəm-20-dir. Nəzərə alsaq ki, Azərbaycanda əhalinin sayı, Ermənistanla müqayisədə milyonlarla nəfər çoxdur, şikayətlərlə bağlı vəziyyətin də dəfələrlə yaxşı olduğu qənaətinə gələ bilərik.\n2019-cu il üçün AİHM-də baxılan-kommunikasiyada olan işlər.\nMənbə: ANNUAL REPORT European Court of Human Rights.2019.// https://www.echr.coe.int/Documents/Annual_report_2019_ENG.pdf\nŞikayətlərin ümumi əhalı sayına nisbətlə müqayisəsi:\n ABŞ Senatı 2012-ci ildə Rusiya ilə bağlı “Qlobal Maqnitski İnsan Haqları Cavabdehliyi Akt”nı (Global Magnitsky Human Rights Accountability Act)qəbul edib.(Həbsxanada vəfat edən Maqnitski korrupsiya işini araşdıran Moskvalı vəkil/ vergi müfəttişi olub.) V.Putin Akt-la bağlı hiddətlənərək,rus uşaqlarının ABŞ-da övladlığa götürülməsini qadağan etmişdi.Sonradan Akt digər ölkələrə də aid edildi. Qanun, beynəlxalq insan haqlarını pozan, korrupsiyada əli olanlara viza imtinası və onların ABŞ-dakı aktivlərini dondurmaq səlahiyyəti verir. Sanksiya siyahısını dövlət katibinin “Demokratiya, İnsan haqları və Əmək üzrə müavini” təqdim edə bilər. ABŞ prezidenti siyahını ətraflı araşdırmalı və sanksiya barədə son qərarı haqda məlumat verməlidir.\n Effectiveness of sanctions as a foreign policy tool for Washington. //https://www.setav.org/en/effectiveness-of-sanctions-as-a-foreign-policy-tool-for-washington/;\nResolution… to impose sanctions with respect to persons responsible for that form of human rights abuse //https://foreignaffairs.house.gov/_cache/files/b/4/b47b6d86-965d-4be0-b698-4bcd795bd5b a/6EA5A149D3C2D6FFA268D611AB92236E.050820-ele-mc-political-prisoners-res..pdf\nAzərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin-UNEC- “Beynəlxalq İqtisadi münasibətlər” fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. ABŞ-ın Lindenvud Universitetində “Beynəlxalq münasibətlər və qlobal araşdırmalar” ixtisası üzrə magistr dərəcəsini alıb. Milli Məclisin İnsan Haqları Komitəsinin eksperti, AMEA Hüquq və İnsan Haqları İnstitutunun doktorantıdır.


Cəmiyyət 7 Mart 2019 17:45 (UTC+04:00)\nBu gün Azərbaycanda fikir, söz və məlumat azadlığı, plüralizm yüksək səviyyədədir. Hazırda ölkədə hər kəsin müstəqil fikir bildirmək, yürütmək, istənilən məsələyə mövqeyini sərgiləmək və hüquqlarını tələb etmək imkanı var. Bunu Azərbaycanda yaşayan hər bir azərbaycanlı bilir. Təhsilindən, savadından, peşəsindən asılı olmayaraq hər kəs öz hüquqlarını tələb etməyə qadirdir. Təbii ki, bu proses dövlətin diqqət və qayğısı, yaradılan şərait nəticəsində yaranıb. Dövlətin müstəqil medianın inkişafına dəstəyi söz və fikir azadlığının yaranmasına səbəb olub.\nAzərbaycanda azad sözün təməli - Heydər Əliyev siyasəti\nAzərbaycanda söz və mətbuat azadlığının təmin olunması ümummilli lider Heydər Əliyevin səyi nəticəsində başa gəlib. Bu, danılmaz bir faktdır. Ümummilli liderin ikinci dəfə hakimiyyətə qayıdışından sonra ölkədə müstəqil mətbuat inkişaf etdi, söz və məlumat azadlığının yüksək səviyyədə təmin olunması istiqamətində ardıcıl, məqsədyönlü tədbirlər həyata keçirildi.\nHeydər Əliyev hakimiyyətə gələndən sonra ilk növbədə bu istiqamətdə qanunvericilik bazasının formalaşdırılmasına çalışdı və ciddi addımlar atdı. Müstəqillik qazanan Azərbaycanda xaos, özbaşınalıq hökm sürdüyü halda Azərbaycanı qısa müddətdə müstəqilliyini itirməkdən qurtaran Heydər Əliyev ölkənin inkişafı ilə yanaşı, müstəqil fikir, söz azadlığı, insan hüquqlarının qorunması istiqamətində də ardıcıl addımlar atdı və bu addımlar tez bir zamanda bəhrəsini verdi. Ulu öndərin 1998-ci il 18 iyun tarixli sərəncamı ilə təsdiq edilmiş "İnsan hüquqlarının müdafiəsinə dair Dövlət Proqramı", həmçinin 1998-ci il avqustun 6-da imzaladığı "Azərbaycan Respublikasında söz, fikir və mətbuat azadlığının təmin edilməsi sahəsində tədbirlər haqqında" Fərman ölkəmizdə söz, mətbuat və fikir azadlıqlarının təminatına əlverişli şərait yaratdı. 2000-ci ildə isə Mətbuat və İnformasiya Nazirliyinin ləğv olunması dövlətin mətbuat üzərində nəzarətinə tamamilə son qoydu. 1999-cu ildə "Kütləvi informasiya vasitələri haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununun, sonrakı dövrlərdə isə "Vətəndaşların müraciətlərinə baxılması qaydası haqqında", "Məlumat azadlığı haqqında", "İnformasiya, informasiyalaşdırma və informasiyanın mühafizəsi haqqında", "Ətraf mühitə dair informasiya almaq haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunlarının qəbul edilməsi də kütləvi informasiya vasitələrini cəmiyyətin dinamik şəkildə demokratikləşməsinə təsir edən qüdrətli vasitəyə çevirdi. Dövlət başçısının 2000-ci il 6 mart tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilən "2000-2001-ci illərdə kütləvi informasiya vasitələrinin maddi-texniki şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün Tədbirlər Proqramı" isə bu sahənin maddi-texniki bazasının gücləndirilməsində mühüm rol oynadı. Ümummilli liderin söz və mətbuat azadlığının təmin olunması istiqamətində atdığı ən mühüm və tarixi addım senzuranın ləğv edilməsi ilə bağlı oldu. Senzuranın ləğvi Azərbaycanda söz azadlığına möhtəşəm təkan verdi. Müstəqil media orqanlarının təsis edilməsinə törədilən əngəllərin aradan qaldırılması bu sahədə əməlli-başlı dirçəlişə səbəb oldu. Nəticədə Azərbaycanda söz və mətbuat azadlığı hər gün sürətlə inkişaf etdi.\nBu gün demək olar ki, Azərbaycan mətbuatının inkişafı ilə bağlı heç bir problem yoxdur.\nAzərbaycanın söz azadlığı və 10 yaşlı KİVDF\nPrezident İlham Əliyevin ölkəyə rəhbərliyi dövründə də media sektorunun inkişafı üçün ciddi addımlar atılıb, söz, fikir azadlığının təmin olunması istiqamətində əsaslı nailiyyətlər əldə edilib. Kütləvi İnformasiya Vasitələrinə Dövlət Dəstəyi Konsepsiyası ilə bağlı qərarın qəbul olunması, Kütləvi İnformasiya Vasitələrinə Dövlət Dəstəyi Fondunun (KİVDF) yaradılması, jurnalistlərə fəxri adların verilməsi, onların orden və medallarla təltif olunması, qəzet redaksiyalarına, informasiya agentliklərinə birdəfəlik maliyyə yardımlarının edilməsi media sektorunun inkişafını sürətləndirdi. Bu addım Azərbaycan jurnalistlərinin həvəslənməsi, peşələrinə daha sıx bağlanması ilə nəticələndi. Jurnalistlərin fərqlənməsi, onların əməyinin qiymətləndirilməsi gənc nəsil jurnalistlərinin ruhlanması və daha səmərəli çalışmasına xüsusi töhfə verdi. Fond fəaliyyəti dövründə fikir, söz və məlumat azadlıqlarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində ardıcıl tədbirlər həyata keçirməklə bu sahəni daha da inkişaf etdirdi.\n2009-cu ildə yaradılmış adıçəkilən fond Azərbaycan mediasının inkişafında böyük rol oynayıb. Fonda hazırkı dövrə qədər dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlərlə mətbuatın maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi, jurnalistlərin peşəkarlığının artırılması və sosial vəziyyətinin yaxşılaşdırılması istiqamətində çoxsaylı layihələr həyata keçirilib. Fondun ən uğurlu layihələrindən biri peşəkar jurnalistlərin mənzil şəraitinin yaxşılaşdırılması və ictimai fikrə təsir edə biləcək media qurumlarına maliyyə yardımı verməsidir. Bu layihələr nəticəsində ağır mənzil şəraitində yaşayan yüzlərlə peşəkar jurnalist təmirli və yüksək keyfiyyətli mənzillə təmin edildi və çapını dayandırmaq üzrə olan media orqanlarına maliyyə yardımı edilərək onların peşəkarlıq səviyyəsinin daha da artırılmasına şərait yaradıldı. Hətta bu layihələrin reallaşması ağır maddi vəziyyətdə yaşayıb-yaradan və bu durumdan əziyyət çəkdiyi üçün jurnalistikadan getmək istəyən bəzi peşəkar jurnalistlərin fəaliyyətini davam etdirməsinnə şərait yaratdı.\nKİVDF dövlət və cəmiyyət üçün prioritet təşkil edən məsələlərin həllində kütləvi informasiya vasitələrinin potensialından səmərəli istifadəyə, jurnalist peşəkarlığının artırılması və sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi məsələlərinə xüsusi diqqət ayırır.\nBu gün artıq KİVDF-nin yaranmasından 10 il ötür. Bu qurumun 10 il ərzində gördüyü işlər, Azərbaycanda söz və fikir azadlığının təmin olunmasındakı xidmətləri həqiqətən danılmazdır. Qurumun təkcə ölkə mediasında çalışan insanların problemlərini vaxtında qabartması, onların sosial problemlərinin həllinə dəstək verməsi faktı Azərbaycan jurnalistikasına, fikir və söz azadlığına ən böyük töhfələrdəndir.\nAzərbaycanda söz azadlığı modeli\nArtıq indi Azərbaycan söz və məlumat azadlığının təmin olunması, medianın inkişaf etdirilməsi istiqamətində görülən işlərdə nəinki Qafqazda liderdir, bütün dünyada ön sıralardadır. Azərbaycan söz azadlığının qorunduğu, mətbuat azadlığı prinsipinə hörmətlə yanaşılan ölkələrdən hesab edilir. Ölkədə azad medianın, insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi demokratik mexanizmlərin mövcudluğunun əsas şərtlərindən biri kimi qəbul edilir. Kütləvi informasiya vasitələri – qəzetlər, jurnallar, televiziya və radiolar, informasiya agentlikləri və informasiyanın müntəzəm formada yayıldığı digər vasitələr cəmiyyətin inkişafına ciddi təsir göstərən, onun vəziyyətini və mahiyyətini müəyyənləşdirən siyasi sistemin tərkib hissəsidir. Kütləvi informasiya vasitələri cəmiyyətdə ictimai fikri, dövlətə inamı və sosial fəallığı formalaşdırmaqla yanaşı, həm də onları istiqamətləndirir. Dördüncü hakimiyyət hesab olunan kütləvi informasiya vasitələri dünyada demokratiya və informasiya azadlığının mühüm vasitəsi hesab edilir. Bu gün ölkəmizdə kütləvi informasiya vasitələrinin azad fəaliyyəti və inkişafı üçün zəruri tədbirlər görülür. Artıq kütləvi informasiya vasitələri də məhz bu imkanlardan yararlanaraq öz müstəqil, azad fəaliyyətlərini davam etdirir, dövlətçilik, milli maraqlar prizmasından çıxış edirlər.\nSöz azadlığının inkişafından qıcıqlanan qüvvələr\nYazılı və elektron KİV-lərin ictimai fikrə təsir imkanlarının böyüklüyünü nəzərə alsaq, bu missiyanın obyektivliyə, qərəzsizliyə söykənməsinin böyük zərurət olduğu aydın dərk olunur. Azərbaycanda yazılı və elektron KİV-lərin müstəqil inkişafına hər cür şərait yarandığından bu sahənin üzərinə də böyük məsuliyyət düşür. Azərbaycanda fikir və söz azadlığının olmasından bəziləri sui-istifadə edir, bu ifadənin nədən ibarət olduğunu dərk etmədən şəxsi mənafeləri üçün istifadə edirlər. Təbii ki, bu da sonda həm dövlət, həm də dövlətçiliyin inkişafına, ölkədə fikir və söz azadlığının normal təbliğinə mane olur. Müstəqil mətbuatda müstəqil fikir yürütmək azadlığı qazanan bəziləri bu fürsətdən sui-istifadə edərək ayrı-ayrı şəxslərə, vəzifə mənsublarına, dövlətə və dövlətçiliyə qara yaxmaq kimi çirkin əməllərə də əl atmaqdan çəkinmir. Bəziləri müstəqil fikir yürütməyi kimlərisə təhqir etmək, onların şərəf və ləyaqətinə toxunmaqla səhv salır. Nəticədə bu prosesdə xoşagəlməz hallar yaşanır.\nMüharibə şəraitində olan ölkədə söz azadlığı\nYazılı və elektron KİV qlobal problemlərin işıqlandırılmasına, dövlətçiliyin inkişafına mane olan amillərin aradan qaldırılmasına, müstəqil Azərbaycanın inkişafına dəstək verməlidir.\nƏn əsası, nəzərə alsaq ki, Azərbaycan müharibə şəraitindədir, bu gün mətbuatdan gözləntilərin nədən ibarət olduğu daha qabarıq şəkildə özünü büruzə verir. Həmin səbəbdən Dağlıq Qarabağ probleminin əsl mahiyyətini, Azərbaycan dövlətinin münaqişənin həlli ilə bağlı mövqeyini, erməni təbliğatının əsassızlığını KİV-lər faktlar əsasında dünya ictimaiyyətinə çatdırmalıdır. Çünki Azərbaycanın uğurlarını qəbul etməyən ermənipərəst dairələr daim ölkəmizə qarşı qarayaxma kampaniyası aparırlar. İkili standartdan çıxış edən bəzi dairələr tərəfindən Azərbaycanın qeyri-demokratik ölkə kimi təqdim olunması da aparılan bu qərəzli siyasətin tərkib hissələrindəndir. Belə şəraitdə qələm sahiblərimiz, xüsusən mətbuat məkrli yanaşmalara cavab olaraq Azərbaycanın əldə etdiyi uğurları obyektiv və operativ şəkildə ölkə və beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmalıdır.\nƏlbəttə, plüralizmin inkişafı kimi, ölkə daxilində müxtəlif baxışlar, müxtəlif siyasi meyillərin mövcudluğu təbiidir. Bu, hərəkətverici qüvvə kimi hər bir normal cəmiyyətdə olmalıdır. Lakin burada dövlət və milli maraqların üstün tutulması, jurnalist peşəkarlığı, ən əsası, onun vətənpərvərlik duyğuları çox vacibdir. Söz, mətbuat azadlığı, həmçinin söz, mətbuat məsuliyyətini inkar etməməlidir. Çünki dünyada hüququn, azadlığın sərhədi, balansı var. Bir insanın hüququ digərinin hüququ başlayan yerdə bitir. Burada müxalifətçilik dövlət maraqlarına, xalqın mənafeyinə zidd addımların atılması kimi qəbul olunmamalıdır.\nHər bir xalqın dövlət quruluşu, demokratik durumu onun dini, fəlsəfəsi, incəsənəti, ümumiyyətlə, onun mədəniyyəti ilə birgə vahid bir substansiyanı, vahid ruhu əmələ gətirir. Bu vahiddən onun istənilən tərəfini ayırmaq nə qədər zərərlidirsə, ona antimilli fikri, sözü calaq etmək də bir o qədər zərərlidir. Təəssüf ki, Qərbin cazibəsinə düşən bəzi yazarlar onun demokratiya şablonundan çıxmaq imkanından məhrum olaraq milli kimliyini, adət-ənənələrini unutmaq dərəcəsinə enib, daxili problemlərin ölkə xaricində qərəzli müzakirəsinə can atırlar.\nMətbuatın əsas vəzifəsi görülən işləri işıqlandırmaq, neqativləri obyektiv qabartmaq, həllini gözləyən məsələlərin çözülməsinə dəstək olmaqdır. Təbii ki, birgə səylər inkişafa, tərəqqiyə böyük yol açır. Bir məqamı da qeyd edək ki, bu gün mətbuat dördüncü hakimiyyət kimi dəyərləndirilirsə, bu, artıq media ictimaiyyətini üzərinə düşən məsuliyyəti daha dərindən dərk etməyə çağırır.


Obama Hilari Klintonu dəstəkləməkdən çəkinmədi » www.tezadlar.az\nObama Hilari Klintonu dəstəkləməkdən çəkinmədi\nBarak Obama ilk dəfə seçkiqabağı mitinqə qatılıb. Prezident ilk çıxışında Hillari Klintonu dəstəklədiyini ifadə edib. Xarici KİV-lərin verdiyi məlumata görə, Barak Obama Şimali Karolina ştatının Şarlott şəhərində keçirilən mitinqdə sabiq dövlət katibinin tərəfdarları qarşısında nitq söyləyib. “Mən bu gün ona görə buradayam ki, Hillari Klintona inanıram. Mən istəyirəm ki, siz onu Birləşmiş Ştatların növbəti prezidenti seçəsiniz”, - deyən prezident, Klintona olan dəstəyini nümayiş etdirib.\nŞimali Karolinada demokratların və respublikaçıların mövqeləri təxminən bərabərdir və mövqeyini hələ müəyyənləşdirməyən seçicilərin səsi uğrunda gərgin mübarizə gedir. Sorğulara görə, bu cür 11 regionun 8-də seçicilər arasında populyarlığa görə Klinton rəqibi Trampı qabaqlayıb.


Hüseyn Abdullayev “quldurlar sizin aranızdadır” dedi | Azadliq\n25 Oktyabr 2017 11:47\nDəyərli həmvətənlərim, sevimli dostlar!\nBildiyiniz kimi mən gələn il Azərbaycanda keçiriləcək prezident seçkilərində öz namizədliyimi irəli sürmək niyyətindəyəm. Və təbii olaraq yaxın vaxtlarda öz platformamı, fikirlərimi və avtobioqrafiyamı ictimaiyyətə təqdim etməyi düşünürəm. Lakin, bu gün mən həm sizləri, həm də yüz minlərlə Azərbaycan vətəndaşını narahat edən və insanda sözün əsil mənasında ikrah hissi doğuran bir məsələyə toxunmaq istəyirəm. Deməli, üç ilə yaxındır ki, ölkəmizi dərin iqtisadi böhranla üz- üzə qoyan, Azərbaycan dövlətini faktiki olaraq, defolt həddinə çatdıran, öz səriştəsiz fəaliyyəti ilə bütün sferaları bərbad və iflic vəziyyətə salan hakimiyyət, büdcə kəsirini imkansız və ehtiyac içində boğulan sadə vətəndaşların hesabına bağlamağa çalışır. Yəni görəsən bir hakimiyyət nə qədər öz millətinə qarşı biganə, nə qədər düşmən mövqeyində olsun ki, gərək, dönüb bu cür alçaq üsullara əl atsın (özü də təkrar-təkrar)\nMən heç cür anlaya bilmirəm. Ölkə büdcəsinə milyardların axdığı zaman və bu vəsaitləri dağıdaraq kral kimi şellənən siz, vəziyyət pisləşəndə isə öz uşağının boğazından kəsib budcə açığını bağlamağa məcbur edilən yoxsul xalq olsun? Bu nə cür ədalətdir, bu nə antixalq siyasətidir aparılır belə? Hələ bu rüsvayçılıqdan sonra mənə cinayətkar deməyə üzünüz də var? İctimaiyyətə “bandit prezident olmaq istəyir” deyirsiniz. Bəyəm banditlik edib ölkəyə idxal olunan bütün strateji mallara monopoliya tətbiq edən mənəm, yoxsa Kamal kimi, Bəylər kimi yaramazlar? Məni iqtisadi cinayətlərdə günahlandırıb, vergi qaçaqçısı olduğumu deyirsiniz. Məgər uzun illərdir davam edən və vergidən qaçıb, sözdə Azərbaycan xalqına aiddir deyilən dövlət büdcəsinə milyardlarla ziyan vuran mənəm, yoxsa Paşayevlərin şirkətləridir?\nEy Azərbaycan dövlətini zorla qəsb etmiş İlham Əliyev iqtidarı… Mən Almaniyada yaşamağıma baxmayaraq, bir Azərbaycan vətəndaşıyam. Və bununla hər zaman qürur duymuşam. 2018-ci ildə Azərbaycanda keçiriləcək president seçkilərində iştirak etməyə də sizdən daha çox haqqım və hüququm vardır. Əgər sizin əlinizdə mənimlə bağlı hansısa faktlar, yaxud da hüquqa və arqumentlərə söykənən dəlillər varsa, buyurun qoyun ortalığa. Yox, əgər bunu edə bilmirsinizsə, Geynulla kimi bir AZEFİ hürdürüb mənə qarşı vahimə hissini yaratmağa can atmayın. Artıq camaat siz düşündüyünüz qədər də avam deyil və kimin kim olduğunu sizdən daha yaxşı bilir. Bu günki yazımı yekunlaşdırmadan öncə Azərbaycandakı bütün iş adamlarına və sahibkarlara səslənmək istəyirəm. Dostlar. Əgər siz diqqət edirsinizsə, İlham Əliyev hər dəfə “qanunsuz yoxlamalara son qoyulmalıdır”, “monopoliya yaradan insanlar məsuliyyətə cəlb edilməlidir” dediyində, vergi və gömrük sistemində vəziyyət daha da pisləşir və insanların başına daha betər oyunlar açılır. Buradan bəyan edirəm ki, dövlət başçısı seçildiyim halda, bütün bu xoşagəlməz hərəkətlərin və bu sahələrdə tügyan edən rüşvətxorluğun, eləcə də dərəbəyliyin kökünü kəsməyin necə mümkün olduğunu xalqımıza nümayiş etdirəcəm. Çünkü dövlət üçün xüsusi önəm daşıyan vergi və gömrük sistemində qayda – qanun yaratmadan, heç bir uğurlu inkişafdan və güclü iqtisadiyyatdan danışmaq mümkün olmayacaq. Son olaraq onu da vurğulayıram ki, mənim ən böyük arzularımdan biri Azərbaycanımızı Almaniya modeli, yənı Parlament Respublikası kimi görməkdir. Bütün demokratik düşüncəli soydaşlarıma bildirirəm ki, prezident seçildiyim təqdirdə, ilk işim parlament üsulu ilə idarəetmə sisteminə təkan vermək olacaqdır. Eyni zamanda mən inanıram və əminəm ki, gün gələcək Ana Yurdumuz Azərbaycanda azad və demokratik seçkilər keçiriləcək, parlament kürsülərində təyin olunanlar yox, doğurdan da öz bölgəsini və seçicilərini təmsil etməyə layiq övladlar oturacaq. İnşallah. Məhz bu yolla bizlər bir araya gələr, öz milli sənayemizi yaradar və çoxşaxəli istehsal sahələrini artıraraq, güclü bir iqtisadiyyata sahib ola bilərik.\nDərin hörmətlə: Hüseyn Abdullayev


İnsan beynini imitasiya edən ən böyük superkompüter işə salınıb | Chip.az\nOnun hər mikrosxemi 100 milyon oynaqlı detalla təchiz edilib.\nSuperkompüter yaradıcıları konsepsiyanın hazırlanmasına 20 il, yığılmasına 10 il, xərclərinə isə 15 milyon funt-sterlinq sərf ediblər. Əvvəlcə Britaniyanın Mühəndis və Fizika Elmləri üzrə Tədqiqat Şurası (Engineering and Physical Sciences Research Council - EPSRC) tərəfindən maliyyələşdirilən layihəni hazırda Avropanın “Human Brain Project” (HBP) layihəsi dəstəkləyir. Superkompüter ilk dəfə noyabrın 2-də işə salınıb.\nMəlumata görə, Mançester Universitetinin informatika məktəbinin hazırladığı və yığdığı “SpiNNaker” real vaxt rejimində digər kompüterlərlə müqayisədə daha çox bioloji neyron modelləşdirə bilir.\nSuperkompüter adi kompüterlərdən fərqli olaraq standart şəbəkə vasitəsilə A məntəqəsindən B məntəqəsinə iritutumlu informasiya ötürməməsinə görə unikaldır. O, bunun əvəzinə, böyük paralelli kommunikasiya arxitekturasını imitasiya edərək eyni anda minlərlə müxtəlif istiqamətdə kiçik həcmli informasiya ötürür.\nBildirilir ki, kompüter yaradıcıları real vaxtda 1 milyardadək bioloji neyron modelləşdirmək niyyətindədirlər. Müqayisə üçün qeyd edək ki, siçan beyini təxminən 100 milyon, insan beyini isə 1000 dəfə çox neyrondan ibarətdir. Bir milyard neyron təxminən 1 kvadrilyon (15 sıfır vahidi) sinapsla bir-biri ilə sıx birləşmiş 100 milyard neyrondan ibarət insan beyninin miqyasının 1 faizini təşkil edir.\nBeyin fəaliyyətini imitasiya edən 1 milyon nüvə prosessoruna malik kompüter ilk növbədə neyrobioloqlara bu orqanın necə işləməsini daha yaxşı anlamağa kömək edir. O, bunu real vaxt rejimində digər kompüterlərin bacarmadığı irimiqyaslı simulyasiyalar etməklə həyata keçirir.\nHuawei-nin Apple üçün 5G dəstəkli çiplər istehsal edə biləcəyi ilə bağlı şayiələr ortaya çıxıb\nYeni Mac Pro bazara girmədən əvvəl görüntüləndi


Kəmaləddin Heydərov da "yola salınır"\nHome/Xəbərlər/Manşet/Kəmaləddin Heydərov da “yola salınır”\nKəmaləddin Heydərov da "yola slınır"\nPrezident İlham Əliyevin AzTV-yə müsahibəsindən sonra Fövqəladə Hallar naziri medianın diqqətinə gəlib. Uzun müddət az qala barəsində neqativ materiallar dərc edilməyən Kəmaləddin Heydərov indi bunun əksilə üzləşib. Vaxtilə həm iqtisadi, həm də siyasi təsir imkanları güclü olan “fövqəlnazir” indi sanki “vurulmuş məmur” təsiri bağışlayır.\n2018-ci ildə keçirilən prezident seçkilərindən sonra hakimiyyət nümayəndələrinin dilindən kardinal islahatlara gediləcəyi barədə açıqlamalar eşidilməyə başlandı. İctimaiyyət bunu ciddi qəbul etməsə də, 2019-cu ildə həqiqətən cəmiyyət üçün gözlənilməz olaylar baş verid.\nBaş nazir Novruz Məmmədovun istefası ilə başlanan proses Baş nazirin müavini Əli Həsənov, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Hacıbala Abutalıbov, Prezidentin köməkçisi Əli Həsənov, Prezident Administrasiyasının rəhbəri Ramiz Mehdiyevin “yola salınması” ilə zənginləşdirildi.\nArdınca görünməmiş anti-korrupsiyası aktlarına imza atıldı. Dövlət Təhlükəsizlik Xidməti (DTX) yerli və mərkəzi icra hakimiyyətlərində yüksək vəzifəli şəxslərin həbsilə müşayiət olunan əməliyyatlar keçirdi. İlk dəfə olaraq əməliyyat çəkilişləri ictimailəşdirildi.\nCəmiyyət icra başçılarının, onların müavinlərinin, mərkəzi icra hakimiyyətlərindəki yüksəək vəzifə tutan məmurların rüşvət və korrupsiya əməliyyatlarını əyanı şəkildə gördü.\nHakimiyyətin səmimiliyinə inanlar ölkənin birinci şəxsini daha radikal atmağa səsləyərkən, baş verənləri imitasiya hesab edənlər həbslərin, istefaların əslində iqtidardaxili ziddiyyətlərin təzahürü olması barədə mülahizələr irəli sürdü.\nMülahizələrin ana xəttini “yenilər”lə “köhnələr”in savaşı təşkil edirdi ki,bundan doğan nəticə Kəmaləddin Heydərov uzun müddət yüksək vəzifədə təmsil olunmağın hesabına oliqarxa çevrilən köhnəyə komanda aid bütün məmurların “vurulacağı” barədə idi. Yəni, Kəmaləddin Heydərovun da vəzifəsinə əlvida deyəcəyi barədə bundan əvvəl də danışırdılar.\nBeləliklə Kəmaləddin Heydərov da “yola salınır”\nBuna rəğmən Fövqəladə Hallar Kəmaləddin Heydərov naziri barədə hələ mediada neqativ materiallar dərc edilmirdi, yaxud çox az gözə dəyirdi. Prezident İlham Əliyevin məşhur müsahibəsindən sonra isə Kəmaləddin Heydərovun varidatı barədə mətbuatda müxtəlif faktların dərcinə start verildi. Bu arada oxucuların yadına salaq ki, Prezident AzTV-yə müsahibəsində Fövqəladə Hallar nazirini də tənqid atəşinə tutmuşdu.\n“Fövqəladə halla naziri mənə müraciət edib ki, icazə verin Şuşada Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Qarabağ regional mərkəzini yaradaq. Yenə də eyni məqsədlə yenə də torpaq, yenə də hasar, yenə də tikanlı məftil, iqamətgah…”, –\ndeyə ölkə başçısı bildirmişdi. Bu müsahibədən qısa müddət sonra Kəmaləddin Heydərovun istefaya göndəriləcəyi barədə məlumat yayıldı. Hakimiyyətə yaxin media orqanları da bu xəbəri həvəslə tirajladı. Ardınca Kəmaləddin Heydərovun qardaşının bahalı avtomobil kolleksiyası sosial şəbəkələri və veb-medianı bəzədi. Bu gün isə Kəmaləddin Heydərov və ailəsinin yaxın şirkətlərin vergi borcu barədə siyahı yayılıb (həmin yazını oxuyun). Bütün bunların təsadüfi olduğu əlbəttə inandırıcı deyil.\nTəcrübə göstərir ki, hansısa yüksək vəzifəli şəxs işdən çıxarılmamışdan öncə mediada onun əmlakları, biznes imperiyası, korrupsiya əməliyyatları barədə materiallar yayılır. Deməli, artıq Kəmaləddin Heydərov vidalaşmaq üçün zamanını gözləyir. Bəzi iddialara görə, mart ayına qədər o postunu təhvil verə bilər.\nHətta Fövqəladə Hallar Nazirliyinin ləğv edilərək əvvəlki tək komissiya şəklində fəaliyyət göstərəcəyi barədə də mülahizələr irəli sürülür.\n“24 saat” Araşdırma Mərkəzi – Kəmaləddin Heydərov da “yola salınır”\nDövlət şirkətlərinin rəhbrələri təşviş içində – Həbslər ola bilər\n‘Eyni ölkədə yaşayırıqsa, eyni qanunlar varsa və…’\nYAP-ın qurultayı: Siyasi Şura ləğv edildi\nBal istehsalı artıb, arı südü yox\nYAP-ın qurultayı başlayıb\n‘AXCP rəhbərliyi yürüşdə iştirakın əleyhinə idi, çünki…’\nHəbsdəki gənc fəaldan xəbər var\nSuriyada vuruşmuş azərbaycanlı: ‘Düyü, çörək pulsuz idi…’\nBəzi partiyalar YAP-a birləşir\nDeputatdan sual: ‘Bəs hanı ədalət?’\nUşaqların 10 faizi hər gün şirin qəlyanaltı yeyir\nAvropa İttifaqı Yanukoviçin sanksiyalarını uzatsa da…\n‘Əvvəl məni Xətai polisində döydülər’\nElmar Hüseynovun qətli barədə FTB hesabatında yazılanlar açıqlanıb\n2 milyard manatla bağlı yoxlama aparılır


ALDP sədri: "28 may Azərbaycan xalqının həyatına əlamətdar hadisə kimi daxil olub" » Avrasiya.Net\n27 may 14:59siyaset\nALDP sədri: "28 may Azərbaycan xalqının həyatına əlamətdar hadisə kimi daxil olub"\n28 may Azərbaycan xalqının həyatına böyük və əlamətdar hadisə kimi daxil olub. Şərqdə ilk demokratik dövlət quruluşunu yaratmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti istiqlaliyyətimizi elan edərək xalqımızın müstəqillik əzmini nümayiş etdirib.\nBu tarix xalqımızın qan yaddaşında ən möhtəşəm və parlaq səhifədir. Məhz həmin gün – 98 il öncə 1918-ci il mayın 28-də Məhəmmədəmin Rəsulzadənin liderliyi ilə müsəlman dünyasında ilk dəfə olaraq Azərbaycanda demokratik respublika – Xalq Cümhuriyyəti elan edilib!\nMüsəlman Şərqində ilk demokratik respublika olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ölkəmizin çoxəsirlik sosial-iqtisadi, ictimai-siyasi və mədəni inkişafının, xalqımızın milli oyanışı və dirçəlişi proseslərinin məntiqi nəticəsi kimi meydana çıxıb. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti xalqımızın siyasi şüur səviyyəsinin, intellektual və mədəni potensialının, yüksək istedad və qabiliyyətinin göstəricisi idi. ADR Türk və İslam dünyasında ilk Parlamentli Respublika ve ilk demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət nümunəsi idi. Müstəqil Azərbaycan Cümhuriyyəti qısa ömrundə böyuk naaliyyətlər və qalibiyyətlər əldə edib.\n1918-ci il mayın 28-də Azərbaycanın istiqlaliyyətinin elan edilməsində, Xalq Cümhuriyyətinin təşəkkül tapmasında və fəaliyyət göstərməsində Cümhuriyyətə rəhbərlik etmiş şəxslərin – Əlimərdan bəy Topçubaşovun, Məmmədəmin Rəsulzadənin, Fətəli xan Xoyskinin, Həsən bəy Ağayevin, Nəsib bəy Yusifbəylinin, Səməd bəy Mehmandarovun, Əliağa Şıxlinski və başqalarının böyük xidmətləri olub. Bu görkəmli dövlət xadimləri-nin, vətənpərvər ziyalıların, peşəkar hərbçilərin adları xalqımızın yaddaşına əbədi həkk olunub.\nAzərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Avropanın demokratik dəyərləri ilə Şərq mədəniyyətinin xüsusiyyətlərini üzvi şəkildə birləşdirən yeni dövlət və cəmiyyət nümunəsi idi. Cəmi 23 ay fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, ilk respublika dövründə həyata keçirilən tədbirlər müstəqil dövlətçiliyimizin əsaslarının yaradılması və gələcək inkişaf yolunun müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb etdi.\nİlk dəfə qadınlara seçim hüququ tanıyan və qadın – kişi bərabərliyini təmin edən cümhuriyyət o cümlədən milli ordu, milli pul, demokratlaşma, milli bank, azad seçkilər, beynəlxalq əlaqələr və beynəlxalq ictimayyət tərəfindən Azərbaycan istiqlalının rəsmiyyətə tanınması, Azərbaycanın bütövlüyünü təmin etmək, iqtisadi islahat və bir cümlədə desək bugün özlərini modern hesab edən ölkələrin bir çoxunun hələ də təmin edə bimədiyi demokratik şəraiti 98 il bundan əvvəl Müstəqil Azərbaycan Cümhuriyyəti təmin edib.\nSizi Azərbaycan xalqının tarixində unudulmaz günlərdən biri olan 28 May Respublika günü münasibətilə təbrik edirəm. Arzu edirəm ki, Azərbaycanımız daha güclü, bütöv və iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş dövlətlərdən biri olsun.\n“Heydər Əliyevin qarşımıza qoyduğu məqsədlərə çatmışıq” - Əli HəsənovSloveniyada 28 May - Respublika Günü qeyd edilib"Ulu Öndərin misilsiz xidmətləri Azərbaycanı bütün fəlakətlərdən xilas etd ...Söz və mətbuat azadlığının Azərbaycan modelinə həsr olunmuş monoqrafiya"Ölkəmizdəki əmin-amanlıq prezidentin yüksək xidmətinin göstəricisidir"