Dom wydawniczy rebis - Strona 11\nMożna by zapytać, czy taka instynktowna wiedza dotycząca sposobów wnikania w kobiece ciało z konieczności implikuje instynktowną wiedzę na temat istnienia pochwy jako narządu przyjmującego. Sądzę, że można odpowiedzieć na to twierdząco, jeśli przyjmiemy pogląd Freuda, iż „teorie seksualne dziecka wzorowane są na jego własnej budowie seksualnej". Może to bowiem oznaczać tylko tyle, że rozwój dziecięcych teorii seksualnych wytyczany jest i determinowany przez spontanicznie doświadczane impulsy i doznania płynące z narządów. Jeśli przyjmiemy, że takie właśnie jest źródło teorii seksualnych, które już same w sobie stanowią próbę pewnego racjonalnego opisu, musimy tym bardziej zgodzić się, że jest tak w przypadku tej instynktownej wiedzy, która w symboliczny sposób przejawia się w zabawie, snach i różnego rodzaju obawach, a która najwyraźniej nie sięga jeszcze sfery rozumowania i nie podlega przebiegającym tam procesom. Innymi słowy, musimy przyjąć, że zarówno lęk przed gwałtem, typowy dla okresu dojrzewania, jak i dziecięce lęki małych dziewczynek oparte są na doznaniach pochwowych (albo płynących z nich impulsach popędowych), które nasuwają myśl, iż coś powinno wniknąć w tę część ciała.\nMamy tutaj, jak sądzę, odpowiedź na ewentualne zastrzeżenie, iż wiele snów wskazuje na wyobrażenie o tym, że otwór został stworzony dopiero wtedy, gdy członek w brutalny sposób po raz pierwszy wniknął w ciało. Albowiem fantazje takie nigdy by się nie pojawiły, gdyby wcześniejsze istnienie popędów - i leżących u ich podłoża doznań płynących z narządów - nie miało pasywnego celu przyjmowania. Czasami okoliczności, w jakich pojawiają się tego typu sny, całkiem jasno wskazują na źródło tego konkretnego wyobrażenia. Od czasu do czasu zdarza się bowiem, że gdy pojawia się ogólny lęk dotyczący szkodliwych następstw masturbacji, pacjentka miewa sny o następującej typowej treści: gdy coś szyje, nagle pojawia się dziura, której ona się wstydzi; albo przechodzi nad rzeką lub rozpadliną mostem, który nagle pęka pośrodku; albo idzie\nw górę po jakimś śliskim wzniesieniu i raptem zaczyna się zsuwać, co grozi upadkiem w przepaść. Na podstawie takich snów można przypuszczać, że gdy te pacjentki jako dzieci oddawały się zabawom onanistycznym, doznania pochwowe doprowadziły je do odkrycia samej pochwy, i że ich lęk przybrał właśnie postać przerażenia, iż zrobiły dziurę tam, gdzie nie powinno być żadnej dziury. Chciałabym tu podkreślić, że nigdy w pełni nie przekonywało mnie wyjaśnienie Freuda dotyczące tego, dlaczego u dziewczynek łatwiej i częściej dochodzi do tłumienia bezpośredniej ma-sturbacji genitalnej. Jak wiemy, Freud przypuszcza, że (łechtaczkowa) masturbacja zaczyna odstręczać małą dziewczynkę dlatego, że porównanie z członkiem godzi w jej narcyzm. Jeśli weźmiemy pod uwagę siłę popędu stojącego za impulsami onanistycznymi, to narcystyczne upokorzenie nie wydaje się czynnikiem całkiem adekwatnym i zdolnym do wywołania stłumienia. Z drugiej strony, przerażenie dziewczynki, że na trwałe uszkodziła tę część ciała, może być wystarczająco silne, aby zapobiec masturbacji pochwowej i albo skłonić dziewczynkę, żeby ograniczyła tę praktykę do łechtaczki, albo też w ogóle zrazić ją do wszelkiej ręcznej masturbacji genitalnej. Uważam, że kolejnym dowodem na ten wczesny lęk przed uszkodzeniem pochwy jest przepełnione zawiścią porównywanie się do mężczyzny, którego jesteśmy często świadkami w przypadku pacjentek mówiących, że mężczyźni są od dołu „tak ładnie domknięci". Podobnie ten najgłębszy lęk, który odczuwa kobieta wobec masturbacji, a mianowicie obawa, że uczyniło ją to niezdolną do rodzenia dzieci, zdaje się dotyczyć raczej wnętrza jej ciała, a nie łechtaczki.\nJest to kolejny element przemawiający za istnieniem i znaczeniem wczesnych podniet pochwowych. Wiemy, że obserwowanie aktów płciowych wpływa na dzieci niezwykle pobudzająco. Jeśli zaakceptujemy poglądy Freuda,\n7 Freud, Some Psychological Conseąuences of the Anatomical Distin-ction between the Sexes, „Int. J. Psycho-Anal.", vol. VIII (1927).\nmusimy również przyjąć, że tego rodzaju pobudzenie przeważnie wywołuje u małych dziewczynek te same falliczne impulsy do penetracji, które pojawiają się u chłopców. Wówczas jednak musimy zapytać: Skąd pochodzi lęk spotykany niemal powszechnie w analizie kobiet — obawa przed mogącym je przeszyć gigantycznym członkiem? Źródeł wyobrażeń o nienaturalnie dużym członku można chyba szukać tylko w dzieciństwie, kiedy to członek ojca musiał rzeczywiście wydawać się przerażająco duży i groźny. A ponadto, skąd pochodzi to zrozumienie kobiecej roli seksualnej przejawiającej się w symbolice lęku o podłożu seksualnym, w której ponownie pobrzmiewają te wczesne podniety? I jak w ogóle można wytłumaczyć nieposkromioną, pełną zazdrości wściekłość skierowaną przeciw matce, która często wychodzi na jaw w analizie kobiet, kiedy nastąpi afek-tywne odnowienie wspomnień związanych ze „sceną pierwotną"? Jak to się dzieje, jeśli w owym okresie kobieta mogła jedynie partycypować w pobudzeniu doświadczanym przez ojca?\nChciałabym teraz zebrać i podsumować powyższe dane. Oto one: Relacje o bardzo silnym orgazmie pochwowym, któremu towarzyszy oziębłość podczas późniejszego aktu płciowego; spontaniczne podniety pochwowe bez lokalnego bodźca, z jednoczesną oziębłością podczas stosunku; refleksje i pytania wynikające z potrzeby zrozumienia całej treści wczesnych zabaw seksualnych, snów i lęków, a później fantazji o gwałcie, jak również reakcje na wczesne obserwacje o charakterze seksualnym; i w końcu pewne treści i konsekwencje związane z lękiem odczuwanym przez kobietę z powodu masturbacji. Uwzględniając wszystkie wyżej wymienione dane, dostrzegam tylko jedną hipotezę, która dostarcza zadowalającej odpowiedzi na wszystkie te pytania, a mianowicie hipotezę, iż pochwa od samego początku odgrywa właściwą sobie rolę seksualną.\nZ tym tokiem rozumowania ściśle związany jest problem oziębłości, który moim zdaniem polega nie na tym, w jaki\nsposób cecha wrażliwości libidinalnej jest przekazywana do pochwy, lecz raczej na tym, jak to się dzieje, że pochwa, pomimo swojej już istniejącej wrażliwości, albo zupełnie nie reaguje, albo reaguje nieproporcjonalnie słabo w stosunku do bardzo silnych podniet libidinalnych dostarczanych w postaci wszystkich emocjonalnych i lokalnych bodźców powstających podczas aktu płciowego. Z pewnością może istnieć tylko jeden czynnik oddziałujący silniej niż dążenie do przyjemności, a czynnikiem tym jest lęk.\nNatychmiast staje przed nami problem, co oznacza ten związany z pochwą lęk, a raczej warunkujące go, pochodzące z dzieciństwa czynniki. Analiza ujawnia przede wszystkim impulsy kastracyjne skierowane przeciw mężczyźnie i związany z nimi lęk mający dwojakie źródła: z jednej strony, kobieta obawia się swych własnych wrogich impulsów, a z drugiej, lęka się mogącej nadejść zgodnie z prawem odwetu zemsty, polegającej na tym, że jej wnętrzności zostaną zniszczone, ukradzione lub wyssane z niej. Otóż jak wiemy, te impulsy same w sobie na ogół nie są niczym nowym, ich źródeł można się doszukać w dziecięcym uczuciu wściekłości i chęci zemszczenia się na ojcu, które to uczu-\n8 W odpowiedzi na przypuszczenie Freuda, iż libido może być tak silnie związane ze strefą łechtaczkową, że przemieszczenie wrażliwości do pochwy staje się trudne lub wręcz niemożliwe, ośmielę się przeciwstawić Freuda Freudowi. Albowiem to on właśnie przekonująco pokazał, jak bardzo skorzy jesteśmy do korzystania z każdej nowej sposobności do zaznania przyjemności i jak nawet procesy nie mające charakteru seksualnego — np. poruszenia ciała, mowy i myśli - mogą zostać uerotycznione, co odnosi się nawet do doświadczeń powodujących udrękę i niepokój, takich jak ból czy lęk. Mielibyśmy więc przypuszczać, że podczas aktu płciowego, który dostarcza sposobności uzyskania najpełniejszego poczucia zadowolenia, kobieta wzbrania się przed jej wykorzystaniem?! Ponieważ moim zdaniem problem taki naprawdę się nie pojawia, nie mogę śladem H. Deutsch i M. Klein snuć domniemań o przemieszczaniu libido ze strefy oralnej do strefy genitalnej. Niewątpliwie w wielu przypadkach te dwie strefy są ze sobą ściśle powiązane. Jedyna wątpliwość dotyczy tego, czy mamy uznać, że libido jest „przemieszczane", czy też jest po prostu nieuniknione, iż gdy postawa oralna wcześnie się wykształci i utrwali, wówczas musi się przejawiać r ó w n i e ż w sferze genitalnej.\ncia wynikają z rozczarowań i frustracji doznanych przez małą dziewczynkę.\nLęk o bardzo podobnym charakterze opisany został przez Melanię Klein; można doszukać się jego źródeł we wczesnych impulsach destrukcyjnych skierowanych przeciwko ciału matki. Ponownie chodzi tu o lęk przed zemstą, który może przybierać różne postaci, ale zasadniczo sprowadza się do tego, że wszystko, co wnika do ciała lub już tam jest (pożywienie, odchody, dzieci), może być niebezpieczne.\nChoć w gruncie rzeczy te formy lęku są jak dotąd analogiczne do lęku o genitalia u chłopców, nabierają one szczególnego charakteru z powodu tej podatności na lęk, która stanowi konsekwencję biologicznej budowy dziewcząt. W tej pracy i w poprzednich wskazałam już, jakie są źródła lęku, i tutaj wystarczy, abym uzupełniła i podsumowała to, o czym mówiłam przedtem:\n(1) Lęk powodowany jest przede wszystkim przez ogromną różnicę pomiędzy rozmiarami ciała ojca i małej dziewczynki, pomiędzy rozmiarami narządów płciowych ojca i dziecka. Nie musimy zadawać sobie trudu dochodzenia do tego, czy przekonanie o różnicy w wielkości członka i pochwy pochodzi z obserwacji, czy też wysnuwane jest instynktownie. Całkiem zrozumiałym i w zasadzie nieuniknionym rezultatem owej wiedzy jest to, że każda fantazja na temat zaspokojenia polegającego na rozładowaniu napięcia wywołanego przez podniety pochwowe (tzn. pragnienie, aby przyjmować w siebie, otrzymywać) powoduje lęk ze strony ego. Jak pokazałam w swojej pracy Lęk przed kobietą, uważam, że w tej biologicznie zdeterminowanej postaci kobiecego lęku jest coś wyraźnie różnego od początkowego lęku genitalnego, żywionego przez chłopca w relacji z matką. Kiedy fantazjuje on na temat zaspokojenia impulsów genitalnych, staje przed faktem, który stanowi duży cios dla jego miłości własnej („mój członek jest za mały dla mojej matki"); mała dziewczynka stoi natomiast w obliczu możliwości zniszczenia części jej ciała. A zatem jeśli odniesiemy ten lęk do jego ostatecznych podstaw biologicznych, to można powiedzieć, że obawa mężczyzny przed kobietą ma\ncharakter genitalno-narcystyczny, natomiast obawa kobiety przed mężczyzną ma charakter fizyczny.\nDrugim konkretnym źródłem lęku, którego powszech\nność i znaczenie podkreśla Dały, są obserwacje małej\ndziewczynki związane z menstruacją występującą u doro\nsłych członków rodziny. Poza wszelkimi (wtórnymi!) inter\npretacjami dotyczącymi kastracji, po raz pierwszy jest ona\nświadkiem słabości i podatności na zranienie kobiecego cia\nła. Na podobnej zasadzie jej lęk jeszcze bardziej wzrasta\nw wyniku obserwacji matki podczas porodu i w przypadku\nporonienia. Ponieważ w umysłach dzieci oraz (jeśli mieli\nśmy do czynienia z wyparciem) w podświadomości doro\nsłych istnieje ścisły związek pomiędzy aktem płciowym\ni porodem, więc lęk ten może przyjmować postać obawy nie\ntylko przed porodem, ale też samym aktem płciowym.\nI w końcu mamy trzecie konkretne źródło lęku - wy\nstępujące u małej dziewczynki reakcje (znowu wynikające\nz anatomicznej budowy jej ciała) na jej wczesne próby ma-\nsturbacji pochwowej. Sądzę, że następstwa tych reakcji\nmogą być u dziewczynek bardziej trwałe niż u chłopców,\na to z następujących powodów. Po pierwsze, dziewczynka\nnie jest w zasadzie w stanie określić skutków masturbacji.\nChłopiec, kiedy odczuwa lęk o swój narząd płciowy, może\nzawsze przekonać się po raz kolejny, że narząd ten napraw\ndę istnieje i nie jest uszkodzony. Mała dziewczynka nie\nma żadnej możliwości przekonania się, że jej lęk nie ma\noparcia w rzeczywistości. Przeciwnie, wczesne próby ma\nsturbacji pochwowej uświadamiają jej ponownie fakt jej\nwiększej fizycznej podatności na zranienie11, przekonałam\n9 Dały, Der Menstruationskomplex, „Imago", t. XIV (1928).\n10 Te rzeczywiste okoliczności trzeba z całą pewnością uwzględnić,\npodobnie jak siłę nieświadomych źródeł lęku. Na przykład lęk kastracyj-\nny u mężczyzny może nasilić się w wyniku zwężenia napletka.\n11 Interesujące może być przypomnienie w tym kontekście, iż ginekolog\nWilhelm Liepmann (który nie zajmuje stanowiska psychoanalitycznego)\nw swojej książce Psychologie der Frau mówi, że „podatność na zranienie"\nkobiet stanowi jedną ze specyficznych cech charakterystycznych ich płci.\nsię bowiem podczas analizy, że nie są bynamniej rzadkie przypadki, kiedy małe dziewczynki, podejmując próby ma-sturbacji albo angażując się w zabawy seksualne z innymi dziećmi, doświadczają bólu lub odnoszą drobne obrażenia, najwyraźniej spowodowane mikroskopijnymi zadraśnięciami błony dziewiczej.\nGdy ogólny rozwój przebiega pomyślnie - tzn. gdy w okresie dzieciństwa relacje z obiektem nie stały się bogatym źródłem konfliktów - lęk ten jest w zadowalający sposób opanowywany i kobieta nie napotyka przeszkód w zaakceptowaniu swojej roli kobiecej. Sądzę, że o tym, iż w niekorzystnych okolicznościach następstwa lęku są bardziej trwałe u dziewcząt niż u chłopców, świadczy fakt, że u dziewczynek stosunkowo częściej zdarzają się przypadki zupełnej rezygnacji z bezpośredniej masturbacji genitalnej, a przynajmniej ograniczenia jej do łatwiej dostępnej łechtaczki, mniej obciążonej uczuciem lęku. Często wszystko, co związane jest z pochwą - wiedza o jej istnieniu, wrażenia pochwowe i impulsy popędowe - ulega bezwzględnemu wyparciu; krótko mówiąc, jest tworzona i długo podtrzymywana fikcja, że pochwa nie istnieje, fikcja, która jednocześnie określa preferencje małej dziewczynki odnośnie do męskiej roli płciowej.\nMoim zdaniem wszystkie te względy bardzo wspierają hipotezę, iż za „niemożnością odkrycia" pochwy kryje się zanegowanie jej istnienia.\nPozostaje rozważyć kwestię, jakie znaczenie dla całej naszej koncepcji wczesnej kobiecej seksualności ma istnienie wczesnych wrażeń pochwowych lub „odkrycie" pochwy. Freud nie stwierdza tego wprost, niemniej jednak jest ja-\n12 Tego rodzaju doświadczenia często wychodzą na jaw w trakcie analizy - po pierwsze, w postaci wspomnień przesłonowych dotyczących obrażeń rejonu genitalnego odniesionych w późniejszym życiu, być może w wyniku upadku. Pacjentki reagują na te wspomnienia uczuciami przerażenia i wstydu, które są zupełnie niewspółmierne do wywołującej je przyczyny. Po drugie, może pojawiać się obezwładniający lęk, że takie obrażenia mogą się przytrafić.\nsne, że jeśli pochwa początkowo pozostaje „nie odkryta", stanowi to jeden z najmocniejszych argumentów przemawiających za przypuszczeniem o istnieniu u małych dziewczynek biologicznie zdeterminowanej, pierwotnej zazdrości o penis lub o ich początkowo fallicznej organizacji płciowej. Albowiem gdyby nie istniały żadne wrażenia lub pragnienia pochwowe, a całe libido skupione byłoby na pojmowanej w sposób falliczny łechtaczce, wówczas i tylko wówczas moglibyśmy zrozumieć wewnętrzny przymus skłaniający małe dziewczynki, z braku jakiegokolwiek własnego konkretnego źródła przyjemności lub braku jakichkolwiek konkretnych kobiecych pragnień, do koncentrowania całej swojej uwagi na łechtaczce i do porównywania jej z chłopięcym członkiem, co wobec faktu, że porównanie to wypada na ich niekorzyść, musiałoby je prowadzić do zdecydowanego odczucia, że są lekceważone. Jeśli jednak, zgodnie z moimi przypuszczeniami, mała dziewczynka od samego początku doświadcza wrażeń pochwowych i odpowiadających im impulsów, musi też od początku mieć żywe poczucie specyficznego charakteru swojej roli płciowej, a istnienie pierwotnej zazdrości o penis o postulowanym przez Freuda natężeniu byłoby trudno wytłumaczalne.\nW pracy tej wykazałam, że hipoteza o pierwotnej seksualności fallicznej niesie ze sobą doniosłe konsekwencje, jeśli chodzi o całe nasze pojmowanie kobiecej seksualności. Jeśli założymy istnienie specyficznie kobiecej, pierwotnej seksualności pochwowej, to poprzednia hipoteza, jeśli nawet nie zostanie całkowicie obalona, ulegnie tak drastycznemu ograniczeniu, że wspomniane konsekwencje staną się bardzo problematyczne.\n13 Helenę Deutsch dochodzi do tego podłoża zazdrości o penis na drodze logicznej argumentacji. Por. Deutsch, The Significance of Masochism in the Mentol Life of Women, „Int. J. Psycho-Anal.", vol. XI (1930).\nPsychologiczne uwarunkowania czynnościowych zaburzeń kobiecych*\nW ciągu ostatnich trzydziestu czy czterdziestu lat na łamach piśmiennictwa ginekologicznego toczyła się żywa dyskusja na temat psychologicznych uwarunkowań zaburzeń kobiecych. Zakres wypowiadanych opinii jest bardzo szeroki. Z jednej strony, istnieje tendencja do przypisywania tym czynnikom marginalnego znaczenia - podkreśla się na przykład, że oczywiście czynniki emocjonalne istnieją, ale uważa się je za pochodną uwarunkowań fizycznych: organicznych, hormonalnych i innych. Z drugiej strony, widać tendencję do przypisywania czynnikom psychologicznym bardzo dużego wpływu. Zwolennicy tego stanowiska skłonni są nie tylko doszukiwać się tutaj zasadniczego źródła mniej lub bardziej ewidentnych zaburzeń czynnościowych, takich jak ciąża urojona, pochwica, oziębłość, zaburzenia miesiączkowania, wymioty niepowściągliwe itd., lecz utrzymują, że podłoże psychiczne mają również schorzenia i zaburzenia na ogół o to nie posądzane, takie jak poród przedwczesny lub opóźniony, pewne formy zapalenia macicy, bezpłodność i niektóre formy upławów.\nFakt, że zmiany fizyczne mogą być wywoływane przez bodźce psychiczne, nie jest już kwestionowany od czasu, gdy eksperymenty Pawłowa dostarczyły na to empirycznych dowodów. Wiemy, że poprzez stymulowanie apetytu można wpłynąć na wydzielanie soków żołądkowych, że\n* Odczytane 18 Iistopadal932 roku na spotkaniu Chicagowskiego Stowarzyszenia Ginekologicznego. Przedrukowane z czasopisma American Journal of Obstetrics and Gynecology" 25:694 (1933), wydawanego przez C. V. Mosby Company, St. Louis, Missouri.\nrytm bicia serca oraz perystaltyka jelit mogą ulec przyspieszeniu pod wpływem strachu, że pewne zmiany naczyniowo--ruchowe, jak na przykład rumienienie się, mogą stanowić przejaw reakcji wstydu. Wiemy również dość dokładnie, jakimi drogami bodźce te przesyłane są z ośrodkowego układu nerwowego do narządów obwodowych.\nPrzejście od tych dość prostych powiązań do kwestii, czy bolesne miesiączkowanie może być powodowane przez konflikty psychiczne, wydaje się przeskokiem dość gwałtownym. Sądzę jednak, że zasadnicza różnica dotyczy tutaj nie samego procesu, ale podejścia metodologicznego. Można tak ustawić sytuację eksperymentalną, aby stymulować apetyt danej osoby i jednocześnie móc mierzyć wydzielanie soków żołądkowych. Można dokonywać dokładnych pomiarów zmian w wydzielaniu, które następują, gdy wywoła się u danej osoby jakiś rodzaj reakcji lękowej, nie sposób jednak zaaranżować takiej sytuacji eksperymentalnej, w której wywołałoby się bolesne miesiączkowanie. Procesy emocjonalne stanowiące podłoże bolesnego miesiączkowania są stanowczo zbyt skomplikowane, aby można było wywołać je w sytuacji eksperymentalnej; ale nawet gdyby można było podczas eksperymentu stworzyć dla danej osoby pewne bardzo skomplikowane okoliczności natury emocjonalnej, to i tak trudno byłoby spodziewać się jakichś konkretnych rezultatów, bowiem bolesne miesiączkowanie nie stanowi nigdy efektu jednego tylko konfliktu psychicznego, lecz zawsze implikuje cały szereg wstępnych uwarunkowań natury emocjonalnej, których podstawy kształtowały się w różnych okresach.\nZ tych właśnie powodów niemożliwe jest zbadanie tych problemów na drodze eksperymentalnej. Najwyraźniej jedyną metodą, która może wyjawić nam powiązanie pomiędzy pewnymi siłami natury emocjonalnej a danym symptomem, takim jak na przykład bolesne miesiączkowanie, jest metoda historyczna. Musi nam ona umożliwić, poprzez bardzo szczegółowe prześledzenie historii życia danej osoby, zrozumienie jej konkretnej emocjonalnej struktury oraz współzależności pomiędzy emocjami i symptomem.\nO ile wiem, jest tylko jedna szkoła psychologii, która oferuje tego typu zrozumienie charakteryzujące się wystarczająco wysokim stopniem ścisłości naukowej, a mianowicie psychoanaliza. W psychoanalizie uzyskujemy obraz istoty, treści i dynamiki czynników psychicznych, tak jak funkcjonują one w rzeczywistym życiu — wiedzę, która jest niezbędna, jeśli chcemy w sposób naukowy omawiać kwestię możliwości wywoływania zaburzeń czynnościowych przez czynniki emocjonalne.\nNie będę tutaj zagłębiać się w szczegóły tej metody, przedstawię tylko w bardzo zwięzłej formie niektóre emocjonalne czynniki, których znajomość uważam na podstawie swojej pracy analitycznej za niezbędną do zrozumienia kobiecych zaburzeń czynnościowych.\nZacznę od faktu, który przykuł moją uwagę ze względu na swoją powszechność. Moje pacjentki przychodzą na analizę z najróżniejszych powodów natury psychologicznej: różnych rodzajów stanów lękowych, nerwic natręctw, depresji, zahamowań związanych z pracą i kontaktami z ludźmi, trudności charakterologicznych. W każdej z nerwic zaburzone było ich życie psychoseksualne. Ich relacje z mężczyznami albo z dziećmi, albo i z tymi, i z tymi, były w jakiś sposób poważnie zaburzone. Uderzyła mnie rzecz następująca: pośród tych bardzo różnych typów nerwic nie było nawet jednego przypadku, który nie wiązałby się z jakimś czynnościowym zaburzeniem układu płciowego - oziębłością o różnym stopniu nasilenia, pochwicą, wszelkiego rodzaju zaburzeniami miesiączkowania, świądem, bólami i upła-wami nie mającymi żadnego podłoża organicznego i znikającymi po ujawnieniu pewnych nieświadomych konfliktów, różnymi lękami na tle hipochondrycznym, takimi jak obawa przed rakiem lub przed chorobą psychiczną, oraz niektórymi nieprawidłowościami w przebiegu ciąży i porodu, które zdawały się mieć podłoże psychiczne.\nNasuwają się tutaj trzy pytania:\n(1) Ta zbieżność pomiędzy zakłóceniami w życiu psychoseksualnym a kobiecymi zaburzeniami czynnościowymi\nmoże być bardzo uderzająca, ale czy ma ona charakter prawidłowości?\nAnalityk ma tę przewagę, że dysponuje bardzo dogłębną znajomością pewnej liczby przypadków, lecz mimo wszystko, nawet jeśli ma dużo pracy, spotyka stosunkowo niewielu pacjentów. Dlatego nawet jeśli okaże się, że nasze wyniki znajdują potwierdzenie w innych obserwacjach, jak również faktach etnologicznych, ta kwestia dotycząca powszechności i słuszności naszych spostrzeżeń powinna zostać kiedyś w przyszłości rozstrzygnięta przez ginekologów.\nOczywiście, aby mogli oni prowadzić takie badania, musieliby dysponować czasem oraz przejść przeszkolenie psychologiczne; ale gdyby przynajmniej część energii wkładanej w pracę laboratoryjną wykorzystano do odbycia przeszkolenia psychologicznego, z pewnością pomogłoby to w rozwiązaniu tego problemu.\n(2) Jeśli przyjmiemy, że ta zbieżność ma charakter prawidłowości, czy nie może być tak, że zarówno zaburzenia psychoseksualne, jak i czynnościowe mają wspólne podłoże o charakterze organicznym lub hormonalnym?\nNie chcę obecnie szczegółowo omawiać tych bardzo skomplikowanych problemów, a jedynie zaznaczyć, że według moich obserwacji współwystępowanie tych czynników funkcjonalnych i zaburzeń emocjonalnych nie jest powszechną regułą. Są na przykład oziębłe kobiety o wyraźnej postawie męskiej i silnie zaznaczonej niechęci wobec roli kobiecej. U niektórych kobiet tego typu drugorzędne cechy płciowe — głos, owłosienie, układ kostny - są zbliżone do męskich, ale większość z nich charakteryzuje się całkowicie kobiecą budową ciała. W obu grupach kobiet — tych o męskim wyglądzie i tych ewidentnie kobiecych - można dojść do tego, jakie konflikty stały się przyczyną zmian emocjonalnych;\n* Dr Horney sugeruje, że ginekolodzy byliby w stanie z większą precyzją ocenić wartość wyników swoich badań oraz uzyskać znaczące dane statystyczne ze względu na to, że mają kontakt ze znacznie większą liczbą pacjentów niż psychoanalitycy (przyp. wydawcy ang.).\njednak tylko w pierwszej grupie konflikty te mogły mieć podłoże organiczne. Mam wrażenie, że dopóki nie poszerzymy swojej wiedzy na temat czynników ustrojowych i ich konkretnego wpływu na późniejsze postawy, zakładanie zbyt ścisłego związku byłoby tutaj przejawem pseudonaukowej ścisłości. Co więcej, założenie takie może prowadzić do bardzo niebezpiecznych konsekwencji terapeutycznych, jeśli zaniedba się czynniki psychiczne. Na przykład w najnowszym niemieckim podręczniku ginekologii pod redakcją Halbana i Seitza jeden z autorów, Matthes, opisuje przypadek dziewczyny chcącej wyleczyć utrzymujące się od półtora roku bolesne miesiączkowanie. Powiedziała mu, że przeziębiła się na tańcach. Później dowiedział się, że rozpoczęła wówczas pożycie seksualne z mężczyzną. Powiedziała Matthesowi, że mężczyzna ten silnie podniecał ją seksualnie, ale jednocześnie doprowadzał do wściekłości. Ponieważ reprezentowała ona, jak określa to Matthes, „typ interse-ksualny", poradził jej, aby rzuciła tego mężczyznę, zgodnie z teorią, że stanowi ona typ osoby, która nigdy nie będzie szczęśliwa w związku seksualnym. Próbowała zastosować się do jego rad i miała dwie miesiączki pozbawione bólów. Następnie kontynuowała swój romans i bóle pojawiły się ponownie.\nWydaje się to dość radykalnym wnioskiem terapeutycznym, wyciągniętym na podstawie bardzo nikłej wiedzy, i przypomina mi powiedzenie z Biblii: „A jeśli cię oko twoje gorszy, wyłup je".\nZ terapeutycznego punktu widzenia lepsze wydaje się szukanie w sferze psychicznej konfliktów, których przyczyną może być jakiś czynnik ustrojowy, szczególnie że często dostrzegamy te same konflikty bez obecności takiego czynnika.\n(3) Chciałabym teraz omówić trzecie pytanie. Precyzyjnie sformułowane brzmiałoby ono następująco: „Czy istnieje jakaś konkretna współzależność pomiędzy pewnymi postawami psychicznymi w życiu psychoseksualnym a pewnymi czynnościowymi zaburzeniami genitalnymi?" Niestety, na-\ntura ludzka nie jest prosta i wiedza, którą dysponujemy, nie jest jeszcze na tyle duża, abyśmy mogli formułować bardzo jasne i kategoryczne tezy. W rzeczywistości odnajdziemy pewne podstawowe konflikty psychoseksualne u wszystkich tych pacjentek. Obecność tych konfliktów wynika z faktu, że pewna doza oziębłości występuje u każdej z pacjentek - przynajmniej oziębłości o charakterze przejściowym; niemniej jeśli chodzi o trwałe powiązanie z pewnymi symptomami czynnościowymi, niektóre konkretne emocje i czynniki odgrywają dominującą rolę.\nGdy główne zaburzenie stanowi oziębłość, nieodmiennie odnajdujemy następujące charakterystyczne postawy psychiczne:\nPo pierwsze, oziębłe kobiety mają bardzo ambiwalentny stosunek do mężczyzn, który zawsze zawiera elementy podejrzliwości, wrogości i strachu. Elementy te bardzo rzadko są zupełnie jawne. Na przykład jedna z pacjentek żywiła świadome przekonanie, że wszyscy mężczyźni to kryminaliści i powinni zostać zabici. To przekonanie stanowiło naturalną konsekwencję jej wyobrażenia o akcie płciowym jako o czymś krwawym i bolesnym. Każdą kobietę, która wyszła za mąż, uważała za bohaterkę. Na ogół antagonizm ten spotyka się w formie zamaskowanej i wgląd w prawdziwy stosunek pacjentki do mężczyzn można uzyskać nie z jej wypowiedzi, lecz z zachowania. Dziewczęta mogą otwarcie opowiadać o tym, jak zależy im na mężczyznach, jak skłonne są ich idealizować, ale jednocześnie można zaobserwować, jak bardzo brutalnie i bez żadnego widocznego powodu zrywają ze swoimi „chłopakami". Podajmy typowy przykład. Miałam pacjentkę X, która utrzymywała dość przyjazne związki seksualne z mężczyznami. Nigdy nie trwały one dłużej niż rok. Za każdym razem po krótkim okresie mężczyzna zaczynał ją coraz bardziej irytować, aż w końcu nie mogła go już znieść. Wtedy znajdywała jakiś pretekst, aby z nim zerwać. Jej wrogie odruchy wobec mężczyzn stawały się nawet tak silne, że obawiała się, iż mogłaby wyrządzić im krzywdę, i unikała ich.\nCzasami pacjentki będą opowiadać, jak oddane są swoim mężom, ale wnikliwsze badanie wykazuje obecność wszystkich tych drobnych, ale bardzo niepokojących oznak wrogości, które wychodzą na jaw w codziennym życiu, takich jak zasadniczo lekceważący stosunek wobec męża, pomniejszanie jego zalet, negatywny stosunek do jego zainteresowań lub przyjaciół, zbyt duże roszczenia finansowe albo cicha, lecz wytrwała walka o władzę.\nW powyższych przypadkach można nie tylko odnieść mniej lub bardziej wyraźne wrażenie, że oziębłość stanowi bezpośredni przejaw ukrytych wrogich impulsów, ale na pewnych zaawansowanych etapach analizy można też bardzo dokładnie prześledzić, jak ta oziębłość została zainicjowana, gdy ujawnione zostanie nowe wewnętrzne źródło niechęci wobec mężczyzny, i zauważyć, jak zanika, gdy te konflikty zostaną przezwyciężone.\nWidać tutaj wyraźną różnicę pomiędzy psychologią kobiet a psychologią mężczyzn. Ogólnie rzecz biorąc, seksualność u kobiet jest znacznie bardziej niż u mężczyzn powiązana z czułością, z uczuciami, z miłością. Przeciętny mężczyzna nie będzie cierpiał na niemoc płciową nawet wtedy, gdy nie żywi wobec kobiety jakichś szczególnie ciepłych uczuć. Przeciwnie, bardzo często istnieje u niego rozdarcie pomiędzy sferą seksualną a sferą miłości, tak że w skrajnie patologicznych przypadkach mężczyzna taki jest w stanie utrzymywać kontakty seksualne tylko z kobietą, której nie kocha, natomiast nie czuje pociągu płciowego, a nawet cierpi na niemoc płciową wobec kobiety, na której naprawdę mu zależy.\nU większości kobiet widać ściślejszy związek pomiędzy uczuciami seksualnymi a całym ich życiem emocjonalnym, prawdopodobnie z oczywistych przyczyn biologicznych. Dlatego skrycie wroga postawa będzie bardzo łatwo znajdowała wyraz w niemożności dawania i brania w sferze seksualnej. Ta defensywna postawa wobec mężczyzn nie musi być zakorzeniona bardzo głęboko. W niektórych przypadkach mężczyźni, którzy potrafią obudzić w tych kobietach uczu-\ncie czułości, mogą z powodzeniem przezwyciężyć ich oziębłość; jednak w innej kategorii przypadków ta obronna i wroga postawa tkwi bardzo głęboko i jeśli kobieta ma się jej pozbyć, trzeba najpierw ujawnić jej źródła.\nW tej drugiej kategorii przypadków przekonamy się, że uczucia wrogości wobec mężczyzn mają swój początek we wczesnym dzieciństwie. Aby zrozumieć dalekosiężne konsekwencje wczesnych doświadczeń życiowych, nie trzeba mieć obszernej znajomości teorii psychoanalitycznej, trzeba natomiast mieć jasność co do dwóch kwestii: że dzieci rodzą się z uczuciami seksualnymi i że są zdolne do prawdziwych namiętności, prawdopodobnie znacznie bardziej niż my, dorośli, ze wszystkimi naszymi zahamowaniami.\nBadając historię życia tych kobiet, przypuszczalnie przekonamy się, że w ich wczesnym życiu miłosnym zostawiły swe piętno silne rozczarowania: ojciec lub brat, którego darzyły uczuciem, sprawił im zawód albo brat był faworyzowany przez rodziców. Mogło też dojść do całkiem innej sytuacji, jak w następującym przypadku: W wieku jedenastu lat pacjentka uwiodła młodszego brata. Parę lat później brat zmarł na grypę, co wywołało u pacjentki ogromne poczucie winy. Nawet po trzydziestu latach, gdy przyszła na analizę, była przekonana, że to ona spowodowała śmierć brata. Uważała, że w wyniku uwiedzenia brat zaczął się masturbować i jego śmierć nastąpiła z powodu masturba-cji. To poczucie winy sprawiało, że znienawidziła ona swoją kobiecą rolę. Chciała być mężczyzną, dość demonstracyjnie zazdrościła mężczyznom, kiedy tylko mogła, sprawiała im zawód, miała silne sny i fantazje o treści kastracyjnej i była całkowicie oziębła.\nPrzypadek ten, nawiasem mówiąc, rzuca nieco światła na psychogenezę pochwicy. Pacjentka ta utraciła dziewictwo dopiero cztery tygodnie po ślubie, a defloracja została dokonana przez chirurga, mimo iż jej błona dziewicza była najzupełniej normalna, a jej mąż nie cierpiał na impotencję. Skurcz stanowił po części wyraz jej silnej niechęci do roli kobiecej, a po części mechanizm obronny przeciwko jej\nimpulsom kastracyjnym wobec mężczyzny, któremu zazdrościła.\nTa awersja wobec roli kobiecej często wywiera duży wpływ, bez względu na to, jak powstała. W jednym z przypadków młodszy brat był faworyzowany przez rodziców. Zawiść, jaką żywiła wobec niego pacjentka, zatruła całe jej życie, a szczególnie jej związki z mężczyznami. Sama chciała być mężczyzną i odgrywała tę rolę w fantazjach i snach. Podczas stosunku czasem całkiem świadomie pragnęła zamienić się z mężczyzną rolami płciowymi.\nU tych oziębłych kobiet spotkamy się z jeszcze jedną sytuacją konfliktową, która pod względem dynamicznym jest jeszcze ważniejsza - konflikt z matką lub ze starszą siostrą. Na poziomie świadomym uczucia wobec matki mogą być inne. Czasami pacjentki te na początku leczenia przyznają się - nawet przed sobą - tylko do pozytywnych stron swojej relacji z matką. Możliwe, że już uderzyło je spostrzeżenie, iż pomimo wielkiego pragnienia zdobycia miłości matki, w rzeczywistości zawsze robiły dokładnie coś przeciwnego do tego, czego ona od nich oczekiwała. W innych przypadkach widoczna jest jawna nienawiść. Ale nawet jeśli zdają sobie one sprawę z istnienia jakiegoś konfliktu, nie znają ani jego zasadniczego źródła, ani wpływu, jaki wywiera on na ich życie psychoseksualne. Jedną z istotnych cech takiego konfliktu może być na przykład to, że matka nadal reprezentuje dla tych kobiet instancję, która zakazuje angażowania się w życie seksualne i czerpania zeń przyjemności. Pewien etnolog opisał ostatnio prymitywny obyczaj plemienny, który rzuca światło na wszechobec-ność tych konfliktów. Kiedy umiera ojciec, córki pozostają w domu zmarłego, ale synowie opuszczają go, obawiają się bowiem, że duch zmarłego ojca mógłby być im nieprzyjazny i wyrządzić im jakąś krzywdę. Kiedy umiera matka, synowie pozostają w domu, natomiast córki opuszczają go w obawie, że duch matki mógłby je zabić. Ten obyczaj stanowi przejaw tego samego antagonizmu i lęku przed zemstą, które spotyka się w analizie oziębłych kobiet.\nW tym miejscu ktoś nie obeznany z procesem analizy mógłby zapytać: Jeśli pacjentki nie uświadamiają sobie tych konfliktów, to jak można być tak pewnym, że one rzeczywiście istnieją i że grają taką właśnie rolę? Istnieje odpowiedź na to pytanie, może ona być jednak trudna do zrozumienia dla kogoś nie posiadającego doświadczenia analitycznego. U pacjentki odżywają dawne, irracjonalne postawy, które zajmuje ona teraz wobec analityczki. Na przykład pacjentka X na poziomie świadomym darzyła mnie uczuciem przywiązania, choć zawsze towarzyszyła mu pewna doza lęku. Jednak w okresie, gdy jej dawna, dziecięca nienawiść do matki zbliżyła się bardziej do progu świadomości, kobieta ta, siedząc w poczekalni, drżała ze strachu, a na poziomie emocjonalnym widziała we mnie coś w rodzaju bezlitosnego złego ducha. Stało się oczywiste, że w sytuacjach tych przenosiła na mnie swój dawny lęk przed matką. Jedno konkretne wydarzenie pozwoliło nam do pewnego stopnia zrozumieć, jak ważną rolę odgrywała w jej oziębłości ta obawa przed stawiającą zakazy matką. Na tym etapie analizy, kiedy jej zahamowania seksualne już osłabły, musiałam na dwa tygodnie gdzieś wyjechać. Później opowiedziała mi, że pewnego wieczoru podczas spotkania z paroma przyjaciółmi wypiła trochę alkoholu - ale nie więcej, niż zwykle potrafiła wypić - i nie pamięta, co działo się dalej. Jej partner powiedział jej jednak, że była wówczas bardzo podniecona, że chciała odbyć stosunek i miała pełny orgazm (do tamtej chwili była całkiem oziębła) oraz że wykrzyknęła parę razy z nutą triumfu w głosie: „Mam wakacje od Horney" (/ haue Horney holidays). Ja, która występowałam w jej fantazji jako stawiająca zakazy matka, byłam nieobecna, i dlatego mogła ona bez żadnych obaw być kochającą kobietą.\nInna pacjentka, cierpiąca na pochwicę, a później również na oziębłość, przeniosła na mnie dawny lęk, który czuła\n* Nieprzetłumaczalna gra słów: angielskie słowo „horny", wymawiane\ntak samo jak „Horney", oznacza „lubieżny, zmysłowy, pożądliwy", zatem\npowyższe zdanie można też rozumieć jako „Mam zmysłowe wakacje"\n(przyp. tłum. poi.).\nwobec matki, a szczególnie wobec swojej starszej o osiem lat siostry. Pacjentka ta kilkakrotnie próbowała związać się z mężczyzną, ale jej kompleksy zawsze jej to uniemożliwiały. W takich sytuacjach zawsze była na mnie wściekła, a czasami nawet wypowiadała dość paranoiczne uwagi, że to ja nie dopuszczałam do niej mężczyzny. Choć na poziomie intelektualnym zdawała sobie sprawę, że staram się jej pomóc, dawny lęk przed siostrą brał wówczas górę. A wkrótce po tym, jak miała pierwsze seksualne doświadczenie z mężczyzną, przyśnił jej się lękowy sen, w którym goniła ją jej siostra.\nW każdym przypadku oziębłości działają również inne czynniki psychiczne, z których kilka teraz wymienię. Nie będę jednak omawiać powiązań, jakie mają one z oziębłością, a zwrócę tylko uwagę na znaczenie, jakie może mieć ich wpływ na pewne inne zaburzenia czynnościowe.\nPrzede wszystkim chodzi o wpływ, jaki mogą mieć lęki związane z masturbacją na nastawienie psychiczne, jak również na procesy fizjologiczne. Powszechnie wiadomo, że biorąc pod uwagę tego rodzaju lęki dotyczące masturbacji, prawie każde schorzenie można by uznać za ich rezultat. U kobiet często lęki te przyjmują konkretną postać obawy\n0 to, że narządy płciowe ulegną w wyniku masturbacji fi\nzycznemu uszkodzeniu. Ta obawa jest często połączona\nz bardzo fantastycznym wyobrażeniem, że kiedyś wygląda\nły jak chłopiec i zostały wykastrowane. Taki lęk może prze\njawiać się w różnych formach:\nJako niejasna, lecz głęboka obawa, że nie jest się „nor\nJako hipochondryczne lęki i symptomy, takie jak bóle\n1 upławy nie mające podłoża organicznego, skłaniające ko\nbiety do zasięgnięcia porady ginekologa. Zostaną one wów\nczas poddane leczeniu poprzez sugestię albo zostaną pocie\nszone i uspokojone i poczują się lepiej, lecz naturalnie lęk\npojawia się znowu i wracają z tymi samymi dolegliwościa\nmi. Czasami ten lęk sprawia, że nalegają na przeprowa\ndzenie operacji. Mają poczucie, że ich dolegliwości mają\ncharakter fizyczny i tylko stosując tak radykalny środek jak operacja, można położyć im kres.\n(3) Obawy te mogą przybrać także następującą postać: „Ponieważ sama się uszkodziłam, nigdy nie będę mogła mieć dziecka". U bardzo małych dziewczynek tego rodzaju obawa może czasem być przeżywana bardzo świadomie. Ale nawet te młode pacjentki zazwyczaj najpierw powiedzą, że uważają posiadanie dzieci za coś obrzydliwego i że nie chcą nigdy ich mieć. Dopiero znacznie później dowiadujemy się, że to uczucie obrzydzenia stanowi dla nich pewnego rodzaju racjonalizację (nie warto mieć tego, czego mieć nie można), będącą reakcją na bardzo silne wcześniejsze pragnienie posiadania wielu dzieci, i że wyżej wspomniany lęk sprawił, iż wyparły się swojego pragnienia.\nMoże istnieć wiele wzajemnie sprzecznych nieświadomych tendencji związanych z pragnieniem, aby mieć dziecko. Naturalny instynkt macierzyński może być neutralizowany przez pewne nieświadome motywy. Nie mogę teraz zagłębiać się w szczegóły, więc wspomnę tylko o jednej możliwości: dla tych kobiet, u których w jakiejś części ich psychiki tkwi silne pragnienie, aby być mężczyzną, ciąża i macierzyństwo, które stanowią kobiecy odpowiednik sukcesu, mają szczególnie duże znaczenie.\nNiestety nigdy nie zetknęłam się z przypadkiem ciąży urojonej, ale prawdopodobnie ona również wynika z nieświadomego wzmocnienia pragnienia posiadania dziecka. Z pewnością przejściowy brak miesiączki świadczyć będzie o pragnieniu posiadania dziecka za wszelką cenę. Każdy ginekolog zna kobiety, które są niezwykle nerwowe i przygnębione, natomiast są najzupełniej szczęśliwe i zrównoważone, jeśli są w ciąży. Dla nich również ciąża stanowi szczególną formę satysfakcji.\nW przypadkach, o których myślę, wzmocnieniu ulega nie tyle pragnienie, aby mieć dziecko, aby je karmić i pieścić, ile samo wyobrażenie o ciąży, o noszeniu dziecka we własnym ciele. Stan ciąży ma dla takich kobiet wysoką wartość narcystyczną. W dwóch tego rodzaju przypadkach\nnastąpił poród opóźniony. Jest jeszcze za wcześnie na to, aby wyciągać jakieś wnioski, ale zachowując krytycyzm i rozwagę, można przynajmniej sformułować hipotezę, iż nieświadome pragnienie, aby trzymać w sobie dziecko, może stanowić wyjaśnienie niektórych przypadków porodu opóźnionego, których nie da się wyjaśnić w żaden inny sposób.\nInny czynnik, który czasami odgrywa pewną rolę, to silny lęk przed śmiercią podczas porodu. Sam lęk może być uświadomiony lub nie. Natomiast prawdziwe źródło tego lęku nigdy nie jest uświadomione. Zgodnie z moimi doświadczeniami jednym z istotnych elementów tego lęku jest dawne uczucie wrogości wobec ciężarnej matki. Przychodzi mi na myśl pewna pacjentka, która bardzo się bała, że mogłaby umrzeć podczas porodu, i która przypomniała sobie, że jako dziecko przez wiele łat z niepokojem obserwowała swoją matkę, aby przekonać się, czy nie jest ona znowu w ciąży. Nie potrafiła przejść na ulicy obok ciężarnej kobiety, nie odczuwając impulsu, aby kopnąć ją w brzuch, co naturalnie prowadziło do lęku przed odwetem i poczucia, że coś równie strasznego może się przytrafić jej samej.\nZ drugiej strony, uczuciom macierzyńskim mogą przeciwstawiać się nieświadome wrogie impulsy skierowane przeciw dziecku. Tutaj bardzo ciekawym problemem jest możliwość oddziaływania takich impulsów na występowanie wymiotów niepowściągliwych, porodu przedwczesnego i depresji poporodowej.\nWróćmy ponownie do kwestii obaw związanych z mastur-bacją; wspominałam już, że mogą one wynikać z wyobrażenia pacjentki o tym, iż doznała ona fizycznego uszkodzenia ciała, i że lęk ten może prowadzić do pojawienia się objawów hipochondrii. Obawy te mogą również wyrażać się w inny sposób: w stosunku kobiety do miesiączkowania. Wyobrażenie o uszkodzeniu ciała powoduje, że kobieta odnosi się z niechęcią do swoich narządów płciowych, traktując je jak coś w rodzaju rany, a zatem miesiączkowanie stanowi na poziomie emocjonalnym potwierdzenie słuszności takiego nastawienia. Takim kobietom krwawienie miesięczne kojarzy się ściśle z raną. W związku z tym staje się\nzrozumiałe, że menstruacja nigdy nie będzie im się wydawać procesem naturalnym i będzie budzić w nich uczucie głębokiej odrazy.\nTo prowadzi mnie do problemu zbyt obfitego i bolesnego miesiączkowania. Oczywiście mowa tu tylko o tych przypadkach, w których nie można doszukać się żadnej miejscowej lub innej organicznej przyczyny. Podstawa dla zrozumienia wszelkich czynnościowych zaburzeń menstruacyj-nych jest następująca. Psychicznym odpowiednikiem procesów cielesnych przebiegających w danym okresie w narządach płciowych jest zwiększone napięcie libidinal-ne. Kobieta, której rozwój psychoseksualny przebiega w sposób zrównoważony, poradzi sobie z tym bez szczególnych trudności. Ale jest wiele kobiet, którym ledwo udaje się zachować jako taką równowagę psychiczną i dla których to zwiększone napięcie libidinalne stanowi przysłowiową kroplę, która dopełnia miary.\nW wyniku tego napięcia odżywają wszelkiego rodzaju dziecięce fantazje, szczególnie te mające jakiś związek z procesem krwawienia. Treścią tych fantazji jest, ogólnie rzecz biorąc, to, że akt płciowy jest okrutny, krwawy i bolesny. Przekonałam się, że we wszystkich bez wyjątku przypadkach pacjentek cierpiących na zbyt obfite i bolesne miesiączkowanie tego typu fantazje odgrywały decydującą rolę. Bolesne miesiączkowanie zazwyczaj rozpoczyna się, jeśli nie w okresie dojrzewania, to wówczas, gdy pacjentka zetknie się z problemami seksualnymi ludzi dorosłych.\nSpróbuję podać kilka przykładów.\nJedna z moich pacjentek, u której myśli o stosunku zawsze wywoływały obfite krwawienie miesiączkowe, doświadczyła kiedyś wizji krwi. Podczas analizy odkryłyśmy, że pewne wspomnienia z dzieciństwa zawierają elementy determinujące pojawienie się tej wizji, która powstała w pewnych określonych okolicznościach. Kobieta ta była najstarsza z ośmiorga rodzeństwa i jej najstraszniejsze wspomnienia wiązały się z okresami, kiedy rodziły się kolejne dzieci. Słyszała, jak matka krzyczy, i widziała, że z jej pokoju wynoszone są miednice pełne krwi. Wczesne skoja-\nrżenia łączące poród, seks i krew były u niej tak silne, że gdy pewnej nocy jej matka doznała krwotoku z płuc, natychmiast skojarzyła to krwawienie ze stosunkami małżeńskimi pomiędzy rodzicami. Miesiączkowanie powodowało, że odżywały w jej pamięci te dawne dziecięce wrażenia i fantazje, iż pożycie seksualne jest bardzo krwawe.\nPacjentka, o której właśnie mówiłam, cierpiała na dotkliwe bóle miesiączkowe. Sama była doskonale świadoma tego, że jej rzeczywiste życie seksualne wiąże się z najprzeróżniejszymi fantazjami sadystycznymi. Zawsze gdy słyszała albo czytała o jakichś okrucieństwach, odczuwała pobudzenie seksualne. O swoich bólach miesiączkowych mówiła, że czuje się wówczas tak, jakby wyrywano jej wnętrzności. Ta konkretna forma przejawiania się bólów była zdeterminowana przez jej dziecięce fantazje. Przypomniała sobie, że jako mała dziewczynka wyobrażała sobie, iż podczas stosunku mężczyzna wydziera coś z ciała kobiety. Bolesne miesiączkowanie stanowiło emocjonalne odtworzenie tych dawnych fantazji.\nPrzypuszczam, że bardzo wiele z moich stwierdzeń dotyczących czynników psychicznych może brzmieć najzupełniej fantastycznie, ale może to wszystko nie jest tak naprawdę fantastyczne, a jest tylko obce naszemu potocznemu medycznemu myśleniu. Jeśli chcemy uzyskać coś więcej niż tylko emocjonalną ocenę tych stwierdzeń, jest na to jeden właściwy z naukowego punktu widzenia sposób - analiza i sprawdzenie faktów. Pogląd, iż ujawnianie treści psychicznych wydobywa na światło dzienne ich konkretne źródła i że w trakcie tego procesu objawy znikają, nie stanowi żadnego dowodu na to, że właśnie ten proces ujawniania doprowadził do wyleczenia. Każda umiejętnie podana sugestia może wywołać taki sam skutek.\nNaukowa weryfikacja powinna przebiegać podobnie jak\n* Inne ujęcie poglądów Horney może nieco bardziej rozjaśnić ich sens. Wymogi naukowej poprawności w tym kontekście byłyby następujące: znacząca liczba wyszkolonych psychoanalityków, korzystając w badaniu szeregu pacjentek cierpiących na kobiece zaburzenia czynnościowe i nie-\nw innych dziedzinach nauki: należy stosować psychoanalityczną technikę swobodnych skojarzeń i obserwować, czy otrzymywane wyniki są podobne. Ocena, która nie spełnia tego wymogu, nie ma wartości naukowej.\nWydaje mi się jednak, że istnieje jeszcze jeden sposób, w jaki ginekolog mógłby przynajmniej częściowo przekonać się o specyficznej współzależności pomiędzy pewnymi czynnikami emocjonalnymi a pewnymi nieprawidłowościami czynnościowymi. Gdyby tylko poświęcono pacjentkom trochę czasu i uwagi, przynajmniej część z nich bez żadnych trudności wyjawiłaby swoje wewnętrzne konflikty. Sądzę, że taki sposób postępowania może nawet mieć pewną bezpośrednią wartość terapeutyczną. Poprawna analiza może być wykonywana tylko przez lekarza, który przeszedł odpowiednie przeszkolenie psychoanalityczne. Jest to procedura nie mniej gruntowna niż operacja chirurgiczna. Ale oprócz operacji przeprowadza się również drobniejsze zabiegi chirurgiczne. Psychoterapia doraźna polegałaby na zajmowaniu się stosunkowo świeżymi konfliktami oraz na ujawnianiu ich związków z symptomami. Wykonywana już na tym polu praca mogłaby łatwo zostać znacznie rozszerzona.\nW związku z powyższym istnieje tylko jedno zastrzeżenie i ograniczenie, z którego trzeba sobie zdawać sprawę: musimy dysponować gruntowną wiedzą psychologiczną, jeśli chcemy uniknąć błędów, szczególnie takich, które mogłyby wzbudzić emocje, z którymi nie potrafilibyśmy sobie dać rady.\nprawidłowości psychoseksualne z metody wolnych skojarzeń, powinna odkryć podobne konfiguracje psychodynamiczne; w wyniku prowadzonej terapii psychoanalitycznej u pacjentek tych powinna nastąpić poprawa polegająca na ustępowaniu wcześniejszych objawów oraz przezwyciężaniu konkretnych ujawnionych konfliktów i obron; ponadto więcej analityków powinno dostarczyć, na podstawie dalszych podobnych przypadków, kolejnych dowodów potwierdzających te odkrycia (przyp. wydawcy ang.).\nW ciągu ostatnich trzydziestu czy czterdziestu lat różnie oceniano zdolności uczenia się charakteryzujące matki. Około trzydziestu lat temu uważano, że kierowanie się instynktem macierzyńskim stanowi niezawodne podejście w wychowywaniu dzieci. Kiedy okazało się to niewystarczające, nastąpił zwrot ku podobnie jednostronnemu przekonaniu o wartości teoretycznej wiedzy na temat wychowania. Niestety naukowa wiedza pedagogiczna nie chroni przed niepowodzeniami w większym stopniu niż poleganie na instynkcie macierzyńskim. Teraz zaczynamy ponownie podkreślać emocjonalny aspekt stosunków pomiędzy matką a dzieckiem. Jednak tym razem nie polegamy jedynie na mglistej koncepcji instynktów, lecz stoimy wobec jednego konkretnego problemu: Jakie czynniki emocjonalne mogą zaburzyć te stosunki i jakie jest ich źródło?\nNie podejmując próby omówienia wielu różnorakich konfliktów, jakie napotykamy podczas analizy matek, postaram się przedstawić tutaj tylko jeden konkretny ich rodzaj, w którym stosunek matki do jej własnych rodziców znajduje odzwierciedlenie w jej postawie wobec dzieci. Mam tu na przykład na myśli kobietę, która zgłosiła się do mnie, mając trzydzieści pięć lat. Była to inteligentna, zdolna nauczycielka, obdarzona ciekawą osobowością i sprawiająca wra-\n* Praca przedstawiona w 1933 roku na spotkaniu Amerykańskiego Stowarzyszenia Ortopsychiatrycznego. Przedrukowano z „The American Journal of Orthopsychiatry", vol. III, nr 4 (październik 1933). Prawa autorskie: The American Orthopsychiatric Association, Inc. Przedruk za pozwoleniem.\nżenię osoby bardzo zrównoważonej. Jeden z jej dwóch problemów dotyczył umiarkowanej depresji, na którą cierpiała od czasu, gdy dowiedziała się, że mąż zdradził ją z inną kobietą. Sama była kobietą o wysokich normach moralnych, znajdujących oparcie w jej wykształceniu i profesji, ale odznaczała się tolerancyjnym nastawieniem wobec innych, i dlatego nie była w stanie w świadomy sposób zaakceptować swoich naturalnych wrogich uczuć wobec męża. Niemniej utrata zaufania do męża wpłynęła na jej postawę wobec życia i nie dawała jej spokoju. Jej drugi problem związany był z jej trzynastoletnim synem, który z kolei cierpiał na ostrą nerwicę natręctw oraz stany lękowe, które jak wykazała jego własna analiza, związane były z niezwykłym przywiązaniem do matki. Oba problemy, z którymi się zgłosiła, udało się rozwiązać. Pojawiła się ponownie po pięciu latach, tym razem z kłopotem, który poprzednim razem pozostał ukryty. Powiedziała, że niektórzy z jej uczniów płci męskiej okazują jej uczucia bardziej niż ciepłe - prawdę mówiąc, istniały dowody na to, że niektórzy z nich zakochali się w niej bez pamięci, i pytała samą siebie, czy przypadkiem w jakiś sposób nie przyczyniła się do rozbudzenia w nich takiej namiętności i miłości. Czuła, że nie potrafi sobie poradzić ze swoimi reakcjami i postawą wobec uczniów. Oskarżała się o to, że reaguje na te przejawy namiętności i miłości zbyt emocjonalnie, i gnębiły ją ciężkie wyrzuty sumienia. Była najzupełniej przekonana, że będę ją potępiać za jej postawę, i z niedowierzaniem przyjęła fakt, że tak nie jest. Próbowałam ją uspokoić, mówiąc, że w sytuacji tej nie ma nic niezwykłego i że jeśli ktoś naprawdę intensywnie angażuje się w pracę w jakiejś dziedzinie i podchodzi do niej w sposób bardzo twórczy, to jest całkiem naturalne, że zaczynają funkcjonować głębsze popędy. To wyjaśnienie nie przyniosło jej ulgi, musiałyśmy więc szukać głębszych emocjonalnych źródeł jej problemów. Konkluzje, do jakich ostatecznie doszłyśmy, są następujące. Po pierwsze, oczywisty stał się seksualny charakter jej własnych uczuć. Jeden z chłopców pojechał za nią do\nmiasta, gdzie poddawała się analizie, i w końcu zakochała się w tym młodym, zaledwie dwudziestoletnim mężczyźnie. Było to dość osobliwe — obserwować, jak ta opanowana i powściągliwa kobieta walczy ze sobą i ze mną, zmaga się z silnym pragnieniem, aby nawiązać romans z dość jeszcze niedojrzałym chłopcem, i buntuje się przeciwko wszystkim barierom konwenansów, które uważała za jedyną przeszkodę w wejściu w ten związek.\nNastępnie wyszło na jaw, że to uczucie miłości tak naprawdę wcale nie dotyczy właśnie jego. Stało się jasne, że w chłopcu tym, tak jak i innych przed nim, widziała ona postać ojca. Wszyscy oni odznaczali się pewnymi fizycznymi i psychicznymi cechami, które kojarzyły jej się z ojcem, a w snach ci chłopcy oraz jej ojciec często pojawiali się jako jedna i ta sama osoba.\nUświadomiła sobie, że za jej młodzieńczą postawą dość ostrego sprzeciwu wobec ojca kryło się uczucie głębokiej, namiętnej miłości. W przypadku fiksacji na ojcu kobieta zazwyczaj wyraźnie preferuje starszych mężczyzn, gdyż kojarzą jej się z ojcem. W tym przypadku relacje wiekowe z dzieciństwa uległy odwróceniu. Jej próby rozwiązania tego problemu przyjęły w fantazji następującą formę: „Nie jestem małym dzieckiem, które nie potrafi zdobyć miłości niedostępnego ojca, ale jeśli ja jestem duża, to on będzie mały, a ja będę matką i on będzie moim synem". Przypomniała sobie, że po śmierci ojca miała ochotę położyć się obok niego i przytulić go do piersi, tak jak zrobiłaby to matka ze swoim dzieckiem.\nDalsza analiza wykazała, że uczniowie stanowili tylko drugi stopień przeniesienia jej miłości do ojca. Jej syn był pierwszym obiektem tej przeniesionej miłości, a następnie uczucie to zostało skierowane na rówieśników jej syna, po to aby jej uwaga mogła oderwać się od kazirodczego obiektu miłości. Jej miłość do uczniów stanowiła ucieczkę, drugą formę miłości do własnego syna, który stanowił dla niej pierwsze wcielenie jej ojca. Gdy tylko uświadomiła sobie swoje uczucie do ucznia, osłabło ogromne napięcie, które odczuwała w związku ze swoim synem. Do tej pory nalega-\nła, aby syn codziennie do niej pisał, w przeciwnym wypadku była bardzo niespokojna. Gdy ogarnęła ją namiętność do tego drugiego chłopca, nadmierny ładunek emocjonalny, jakim obciążona była jej relacja z synem, natychmiast się zmniejszył, co stanowi dowód, iż ten chłopiec, tak jak i inni przed nim, w rzeczywistości zastępował jej syna. Również jej mąż był od niej młodszy i znacznie słabszy psychicznie, a ich związek miał dość wyraźny charakter związku matki z synem. Jej emocjonalna więź z mężem straciła dla niej znaczenie z chwilą, gdy urodził im się syn. W rzeczywistości to właśnie ten nadmierny ładunek emocjonalny, jakim obciążona była jej relacja z synem, wywołał w nim na początku okresu dojrzewania ostrą nerwicę natręctw.\nWedług jednej z głównych koncepcji psychoanalitycznych seksualność nie pojawia się w okresie dojrzewania, ale w momencie narodzin, a zatem nasze wczesne uczucia miłości zawsze mają charakter seksualny. Jak widać w całym świecie zwierząt, seksualność oznacza wzajemne przyciąganie się płci. Przejawy tego dostrzec można również w dzieciństwie, kiedy to córka instynktownie odczuwa większy pociąg do ojca, a syn do matki. Wynikające stąd elementy rywalizacji i zazdrości wobec rodzica tej samej płci powodują powstawanie konfliktów. W powyższym przypadku widzieliśmy tragiczne skutki takiego konfliktu, rozwijającego się na przestrzeni trzech pokoleń.\nZnam pięć przypadków tego rodzaju przeniesienia miłości z ojca na syna. Ponowne uaktywnienie się tych uczuć wobec ojca zazwyczaj pozostaje nie uświadomione. Seksualny charakter uczuć do syna był uświadomiony tylko w dwóch przypadkach; na ogół świadomie odczuwany jest tylko wysoki emocjonalny ładunek cechujący związek matki z synem. Aby zrozumieć cechy takiej relacji, musimy zdać sobie sprawę, że z samej swojej istoty będzie ona zaburzona. Z istniejącej w dzieciństwie relacji z ojcem przenoszone są nie tylko kazirodcze elementy seksualne, lecz także z konieczności kiedyś z nimi związane elementy wrogości. Pewnej pozostałości wrogich uczuć nie sposób uniknąć, jako\nże stanowią one rezultat równie nieuniknionych afektów wywołanych zazdrością, frustracją i poczuciem winy. Jeśli uczucia wobec ojca zostaną w nie zmienionej postaci przeniesione na syna, syn stanie się obiektem nie tylko miłości, lecz również tej dawnej wrogości. Z reguły oba te uczucia zostają wyparte. Jedną z form, w jakich w sposób świadomy może przejawić się ten konflikt pomiędzy miłością i nienawiścią, jest postawa nadopiekuńczości. Takie matki nieustannie obawiają się, że ich dzieciom zagraża niebezpieczeństwo. Przesadnie obawiają się o to, że maleństwa na coś zachorują lub staną się ofiarami wypadków. Ich opiekuńczość nosi znamiona fanatyzmu. Kobieta, o której mówiliśmy, chroniła się poprzez całkowite poświęcenie się opiece nad synem, któremu jej zdaniem groziły niezliczone niebezpieczeństwa. Gdy był małym chłopcem, wszystko w zasięgu jego ręki musiało być sterylizowane. Nawet później, kiedy przytrafiało mu się najdrobniejsze nawet nieszczęście, matka nie szła do szkoły, żeby poświęcić się opiece nad nim.\nW innych przypadkach takie matki nie odważą się nawet tknąć swoich synów z obawy, że same wyrządzą im krzywdę. Dwie kobiety, które mam na myśli, korzystały z opieki pielęgniarek, których wyłącznym zadaniem było zajmowanie się małym synkiem, choć z punktu widzenia rodzinnego budżetu nie było ich na to stać, a obecność pielęgniarki w domu również z emocjonalnego punktu widzenia była bardzo niedogodna. A jednak matki gotowe były ścierpieć obecność pielęgniarek, albowiem ich funkcja chronienia syna przed rzekomymi niebezpieczeństwami była zbyt ważna.\nIstnieje jeszcze jeden powód nadopiekuńczości takich matek. Ponieważ ich miłość ma cechy zakazanej miłości kazirodczej, nieustannie obawiają się, że grozi im odebranie syna. Pewna kobieta śniła na przykład, że stoi w kościele, trzymając syna w ramionach, i że musi złożyć go w ofierze jakiejś strasznej bogini-matce.\nInna komplikacja związana z fiksacją na ojcu jest często wynikiem zazdrości pomiędzy matką a córką. Pewna doza\nrywalizacji pomiędzy matką a dojrzewającą córką jest naturalna. Ale jeśli własna sytuacja edypalna matki stała się u niej powodem przesadnie silnego poczucia rywalizacji, to rywalizacja ta może przyjąć groteskowe formy i rozpocząć się w bardzo wczesnym okresie życia córki. Może się to przejawiać w postaci generalnego onieśmielania córki, prób ośmieszenia i zdyskredytowania jej, uniemożliwiania jej, aby wyglądała atrakcyjnie lub spotykała się z chłopcami i tak dalej, a wszystko to z ukrytą intencją, aby przeszkodzić córce w jej kobiecym rozwoju. Choć może być trudno rozpoznać przejawiającą się na te najprzeróżniejsze sposoby zazdrość, cały psychologiczny mechanizm ma dość prostą zasadniczą strukturę, a zatem nie wymaga szczegółowego opisu.\nRozważmy bardziej skomplikowane rozwiązanie, które powstaje, gdy kobieta odczuwała szczególnie silną więź, ale nie z ojcem, tylko z matką. W przypadkach tego typu, z którymi miałam do czynienia podczas analizy, można wyróżnić pewne stałe cechy. Oto typowy przypadek. Dziewczynka może już bardzo wcześnie mieć powody ku temu, aby powziąć niechęć do swego kobiecego świata, może dlatego, że matka ją onieśmielała lub straszyła albo że doznała głębokiego rozczarowania ze strony ojca lub brata; mogła mieć jakieś wczesne doświadczenia seksualne, które ją przestraszyły; albo mogła odkryć, że jej brat cieszy się znacznie większymi względami niż ona.\nW wyniku tego wszystkiego na poziomie emocjonalnym odwraca się od swojej wrodzonej roli płciowej i pojawiają się u niej męskie skłonności i fantazje o byciu mężczyzną. Fantazje takie, jeśli już raz się pojawią, prowadzą do postawy rywalizacji wobec mężczyzn, co nasila jeszcze pierwotną niechęć do nich. Jest oczywiste, że kobiety o takim nastawieniu niezbyt nadają się do małżeństwa. Są oziębłe i niezadowolone, a ich męskie skłonności będą się na przykład przejawiać w pragnieniu dominowania. Kiedy kobiety te wyjdą za mąż i będą miały dzieci, prawdopodobnie będą się odznaczać nadmiernym przywiązaniem do nich, co czę-\nsto określa się mianem zahamowanego libido skupionego na dziecku. Ten opis, choć poprawny, nie daje żadnego wglądu w konkretne toczące się procesy. Zdawszy sobie sprawę ze źródła takiego kierunku rozwoju, jesteśmy w stanie rozumieć poszczególne charakteryzujące go cechy jako wynik prób rozwiązania pewnych wczesnych konfliktów.\nMęskie skłonności przejawiają się w dominującej postawie kobiety oraz jej pragnieniu, aby całkowicie kontrolować dzieci. Może ona też obawiać się tego i w związku z tym być wobec nich zbyt tolerancyjna. Może być widoczna jedna z następujących dwóch skrajności. Kobieta może bezpardonowo wtrącać się w sprawy dzieci albo też, obawiając się związanych z tym skłonności sadystycznych, pozostawać bierna, nie mając śmiałości interweniować. Niechęć wobec roli kobiecej przejawia się poprzez wpajanie dzieciom, iż mężczyźni to brutale, a kobiety to cierpiące istoty, że rola kobieca jest przykra i żałosna, że menstruacja jest chorobą („klątwą"), a stosunek seksualny ofiarą składaną żądzom męża. Takie matki nie będą tolerować żadnych przejawów seksualności, szczególnie ze strony córek, ale bardzo często również ze strony synów.\nBardzo często u takich matek o męskich skłonnościach pojawia się nadmierne przywiązanie do córki, podobne do tego, które inne matki przejawiają wobec syna. Bardzo często córka odwzajemnia się zbyt dużym przywiązaniem do matki. Córka wyobcowuje się z własnej roli kobiecej i w wyniku wszystkich tych czynników trudno jej w późniejszym życiu nawiązać normalne stosunki z mężczyznami.\nJest jeszcze inna ważna ewentualność: dzieci mogą nawet bezpośrednio ożywiać w pamięci swych rodziców postaci i role ich własnych rodziców. W okresie dziecięcym i młodzieńczym rodzice stanowią nie tylko obiekt miłości i nienawiści, lecz również wzbudzają lęk. Formowanie się naszego sumienia, a szczególnie tej jego nieświadomej części, którą nazywamy superego, polega w dużej mierze na włączaniu do naszej osobowości wywołujących lęk obrazów rodziców.\nTen dawny dziecięcy lęk, związany kiedyś z ojcem lub matką, może być również przenoszony na własne dzieci i prowadzić do ogromnego, choć mglistego poczucia niepewności wobec nich. Wydaje się, że jest tak szczególnie w tym kraju (tj. Stanach Zjednoczonych), a powody tego są skomplikowane. Ten lęk przejawia się u rodziców w dwóch głównych formach. Są przerażeni, że dzieci będą ich potępiać, że ich zachowanie - to że piją, palą i uprawiają seks - spotka się z krytyką dzieci. Albo też nieustannie martwią się, czy zapewniają dzieciom właściwe wykształcenie i przygotowanie do zawodu. Przyczyną tego jest ukryte poczucie winy wobec dzieci, które prowadzi albo do zbytniej pobłażliwości, aby uniknąć ich dezaprobaty, albo do jawnej wrogości - to znaczy instynktownego ataku jako najlepszej formy obrony.\nTemat nie został wyczerpany. Istnieje wiele pośrednich następstw konfliktów pomiędzy matką a jej własnymi rodzicami. Moim celem było wyjaśnienie, w jaki sposób dzieci mogą całkiem bezpośrednio reprezentować dawne obrazy (znaczących osób) i w ten sposób stymulować u swoich rodziców na zasadzie przymusu te same reakcje emocjonalne co kiedyś.\nMożna zadać pytanie: Jakie praktyczne zastosowanie mogą mieć te różne wglądy, jeśli chodzi o nasze usiłowania, aby pomagać dzieciom oraz polepszać warunki ich wychowania? W każdym przypadku najlepszym sposobem udzielenia pomocy dziecku byłoby przeprowadzenie analizy konfliktu związanego z macierzyństwem, ale nie da się tego zrobić na szeroką skalę. Sądzę jednak, że bardzo szczegółowa wiedza zdobyta na podstawie analiz tych stosunkowo nielicznych przypadków może wskazać właściwy kierunek, w którym należy podążać w przyszłości w celu odnalezienia rzeczywistych czynników rozwojowych. A ponadto znajomość zamaskowanych form, pod którymi pojawiają się czynniki patogenne, może być pomocna w łatwiejszym ich wykrywaniu w naszej obecnej praktyce.\nPrzecenianie wartości miłości


GIOSEPPO 38993 STEIGER NAVY | Schaffashoes.pl\n« poprzednia stronajesteś tutaj: Strona główna » DZIECKO » Obuwie » ONA » Gioseppo » GIOSEPPO 38993 STEIGER NAVY powiększ\nGIOSEPPO 38993 STEIGER NAVY kolekcja: wiosna-lato 2017|nr. katalogowy: 61028#28\nSneakersy z kolekcji Gioseppo wiosna/lato 2017. Cholewka wykonana z materiału. Wkładka materiałowa. Od wewnętrznej strony zapinane na suwak. Produkt wolny od wad.\nSneakersy z kolekcji Gioseppo wiosna/lato 2017. Cholewka wykonana z materiału. Wkładka materiałowa. Od wewnętrznej strony zapinane na suwak. Gioseppo"Urodziliśmy się nad morzem, obok Morza Śródziemnego", jak śpiewał hiszpański piosenkarz Joan Manuel Serrat. Fale i słoneczne dni uformowały markę otwartą i będącą zawsze blisko swoich klientów. Gioseppo wie, jak przywrócić radość życia. W ofercie Gioseppo znajduje się obuwie, odzież i akcesoria. Wszystkie kolekcje utrzymane są w duchu śródziemnomorskim. Marka kreuje mod i tworzy modne i uniwersalne produkty. Klienci marki to całe rodziny: ojcowie, matki, chłopcy i dziewczęta. Gioseppo tworząc każdą nową kolekcję podejmuje wszelkie działania z myślą o wszystkich członkach rodziny. Zawsze oferując szeroką gamę możliwości, aby znaleźć najlepszą drogę do swoich klientów i pomóc wyrażać swoją osobowość. FULL FREE\nConverse\t129.13 zł | 189.90 zł


Nawet dogorywaj aniżeli cena wynajmu wozu są niecałe miniaturowe pierwiasteki, jakie należy pomyśleć blisko podpisywaniu umowy wynajmu. Musisz rozmyślać o takich myślach, jak, jak będziesz płacić w ciągu gaz , co będzie pozytywnego aż do...\nNawet dogorywaj aniżeli wartość najmu wozu są niecałe malutkiego elementy, jakie powinno się rozważyć obok podpisaniu umowy wynajmu. Musisz rozmyślać o takich materiach, gdy, podczas gdy będziesz płacić za coś mocniejszego , co będzie celowe do...\nfurów ordynansów natomiast szlabanów umożliwi twoje doświadczenie jest w sam raz. Skonfrontuj pańszczyźnie w wypożyczalni tudzież serwów turystycznych . Pamiętaj, iż każdego "okazje" są ano okazje: Niekiedy współczynnik ściśle mówiąc nie istnieje...\nKiedy na swoim komputerze utrzymujemy niezabezpieczone rozmaitego typu grunt dane, dopiero cyklicznie narażamy się na ich utratę. Gdyby nie sprawiamy powtórce zapasowych, wtenczas kiedy nadejdzie destrukcja nośnika azaliż podobnie pojawią się w...\nwynejm auta modlin\nfurów regulaminów a zakazów zawaruje twoje eksperyment jest nadający się. Porównaj należności w wypożyczalni natomiast serwów turystycznych . Pamiętaj, że niecałkowitego "batalie" są no batalie: Kiedy niekiedy tempo właściwie nie jest istotnie...\nKiedy na swoim pececie łapiemy niezabezpieczone odmiennego modela grunt dane, nie prędzej częstokroć narażamy się na ich stratę. Jeśliby nie wytwarzamy powtórce zapasowych, w tamtym czasie gdy stanie anihilacja nośnika jednakowoż podobnie pojawią...\nfurów imperatywów oraz szlabanów zawaruje twoje sprawdzian istnieje godziwy. Skonfrontujże daniny w wypożyczalni natomiast serwisów turystycznych wypożyczalnia samochodów bydgoszcz . Pamiętaj, iż każdego "konfrontacje" są naprawdę okazje: Czasem...\nwynajem aut bydgoszcz\nfurów rozkazów tudzież zakazów zagwarantuje twoje test jest odpowiedni. Skonfrontujże daninie w wypożyczalni oraz serwów turystycznych wynajem samochodów bydgoszcz . Pamiętaj, że każdego "okazje" są tak okazje: Od czasu do czasu stopa ano nie jest...\nKiedy na swoim kompie utrzymujemy niezabezpieczone wielorakiego modela ważne dane, dopiero częstokroć narażamy się na ich stratę. Gdyby nie działamy kopii zapasowych, wtedy gdy nastąpi unicestwienie nośnika czy też pojawią się w związku spośród...\nagregaty prądotwórcze mielec\nNasze zespoły posiadają ciąg ponadstandardowych wyjść gwarantujących obronność zaś trwałość na zacięcie profesji natomiast zapewniają wieloletnią solidną eksploatację. Produkcja oparta na sławnych markach podzespołów zapewnia wysoką forma...\nNasze kompleksy posiadają kolejność ponadstandardowych rozstrzygnięć gwarantujących obronność oraz trwałość na dryg fabrykacji natomiast gwarantują wieloletnią bezawaryjną eksploatację. Wyrób oparta na sławetnych markach podzespołów gwarantuje...\nKiedy na swoim kompie łapiemy niezabezpieczone przeróżnego modela grunt dane, dopiero często narażamy się na ich stratę. Jeśli nie sporządzamy powtórki zapasowych, wówczas jak zajdzie destrukcja nośnika azaliż podobnie pojawią się w związku z zanim...\nNasze agregaty dysponują ciąg ponadstandardowych wyjść gwarantujących bezpieczeństwo i wytrzymałość na zacięcie fabrykacji zaś zapewniają wieloletnią pewną eksploatację. Wyrób bazująca na wyróżniających markach modułów gwarantuje wysoką forma...\nNasze agregaty dysponują łańcuch ponadstandardowych wyjść gwarantujących bezpieczeństwo tudzież solidność na talent pracy natomiast zapewniają wieloletnią bezusterkową eksploatację. Wytwórczość bazująca na zaszczytnych markach modułów poręcza wysoką...\nagregaty gazowe mielec\nNasze kompleksy posiadają etap ponadstandardowych rozstrzygnięć gwarantujących obronność oraz solidność na warunki robocie natomiast twierdzą wieloletnią bezawaryjną eksploatację. Produkcja bazująca na znanych markach modułów zapewnia wysoką jakość...\nNasze zespoły posiadają sekwencja ponadstandardowych podejść gwarantujących bezpieczeństwo tudzież trwałość na zdolność roboty tudzież zaopatrują wieloletnią bezusterkową eksploatację. Praca bazująca na rasowych markach podzespołów ręczy wysoką...\nW współczesnych czasach co chwila częściej napotykamy się spośród takimi widziadłami gdy monumentalna konkurencja na wielu bogatych sektorach. Sprawia płeć słaba misja trwałego wywieszania swoich noty i umiejętności, za sprawą cięcie wodą co...\nNasze agregaty dysponują kolejność ponadstandardowych rozwiązań gwarantujących obronność zaś solidność na zadatek robocie i dostarczają wieloletnią bezusterkową eksploatację. Fabrykacja bazująca na znakomitych markach elementów zapewnia wysoką...\nNasze agregaty dysponują szereg ponadstandardowych rozstrzygnięć gwarantujących obronność oraz odporność na zdolność roboty zaś umożliwiają wieloletnią solidną eksploatację. Wytwórczość bazująca na kapitalnych markach elementów zapewnia wysoką stan...\nW współczesnych terminach co chwila nagminniej spotkamy się spośród takimi widziadłami kiedy przemożna konkurencja na wielu przeróżnych rynkach. Skutkuje kobieta zadanie każdorazowego podnoszenia swoich punktacji zaś wprawy, przy użyciu cięcie...


Reklama w innych sewisach | Forum Jednoślad.pl\nReklama w innych sewisach\n13 odpowiedzi, 4 odp, ostatnia aktywność 11 lat, 6 miesięcy temu od\n11 maja 2010 dnia 21:52 #2402 Reply\nPostów: 1 204\nJako leszcz na tym forum proponuję temat: Reklamy w innych serwisach.\nJestem zielonką w temacie skuterów ale fajnie aby kto może wlepił buttona 160×70 na swoich stronkach.\nStrona jest ok – szybka odpowiedź na problem i zapytanie – Polecam.\nW ramach rewanżu proponuje Leszkowi reklamę w postaci buttona na paru stronach. Friko – za normalność. (około 4 tys uniq. dziennie na wszystkich www)\n11 maja 2010 dnia 22:29 #2404 Reply\nTo bardzo miłe WODZU, przyczyniasz się do rozwoju społeczności skuterowej i dzięki temu więcej osób zdecyduje się przesiąść na dwa kółka:)\n12 maja 2010 dnia 07:27 #2407 Reply\nPomysł jest bardzo dobry!\nJednak niektóre fora o podobnej tematyce zabraniają reklamy konkurencji np. s.net.\n14 maja 2010 dnia 21:38 #2495 Reply\nLeszek – linki zapodane na tych stronach co żeśmy uzgodnili.\nqazwsxedc – jest to dla mnie śmieszne…..\n14 maja 2010 dnia 21:44 #2500 Reply\nŚmieszne, jak śmieszne- poprostu boją się konkurencji:)\n14 maja 2010 dnia 21:46 #2501 Reply\nqazwsxedc – można wiedzieć jak masz na imię?\nCo do tematu – to nie konkurencja – to dzieciństwo:)\n14 maja 2010 dnia 21:49 #2503 Reply\nOczywiście, nazywam się Jacek:)\nMasz racje, że to dziecinne zachowanie, ale cóż…\n14 maja 2010 dnia 21:53 #2504 Reply\nMiło mi – Piotrek z tej strony.\nTaki off top o dziecinadzie – zapodałem temat na pewnym forum miejskim (mojego miasta) zjedli mnie. Fakt – jestem leszcz w temacie skuterów – mam skuter od 2 dni – ale chciałem zainteresować tematem i co? 🙂 Ja nie mam pierdzikółka tylko woza itp…\n14 maja 2010 dnia 22:12 #2506 Reply\nMi również bardzo milo:)\nTaka jest najczęstsza reakcja jeźdzących katamaranami;p nie masz się co przejmować!\nDo póki nam nie szkodzą to jest wszystko ok, ale przybywa coraz więcej hamów, którzy z pełną premedytacją utrudniają nam życie- zajeżdzając droge w korku, pokazując fakacze itp.\n15 maja 2010 dnia 08:04 #2517 Reply\nNaprawdę śliczne dzięki!\n19 maja 2010 dnia 16:55 #2755 Reply\nBędę pisał stronkę w html-u na której chciałbym umieścić testy skuterów, czy mógłbym skopiować tam testy waszych pojazdów? Czy ktoś ma jakiś sprzeciw. W zamian za to postaram się umieścić reklamę skuterowo.com oraz jeżeli ktoś chcę jego stronki\n19 maja 2010 dnia 17:02 #2756 Reply\nJeśli chodzi o mój test to spoko, ale ŻĄDAM aby pod tekstem była adnotacja, że pochodzi ze Skuterowo i kto jest autorem.\n19 maja 2010 dnia 18:12 #2761 Reply\noczywiście adnotacje będą\n19 maja 2010 dnia 18:40 #2764 Reply\nHej Grocik. Looknij na mail:)\nOdpowiedz na: Reklama w innych sewisach\nBarton B-max poszukuje instrukcji obsługi po polsku w PDF\nWyświetlacz HMI do skutera elektrycnego\nChciałbym kupić tą Yamahe Aerox'a ? Dobry wybór ?\nRieju rs2 - dozownik i mieszanka\nAm6 nie odpala\nCo to jest w gaźniku skuter 4t ?\nZipp Fresco - brak świateł mijania + rozładowujący się akumulator.\nZakup cruisera – dylematy...\nPowrot do skutera po 10 latach


Operatora koparki Warszawa Bielany • OLX.pl\nWarszawa, Mazowieckie, Bielany Dodane o 13:58, 20 maja 2018, ID ogłoszenia: 433356825\nPraca na koparce fuchs z chwytakiem do złomu. Przeładunki, załadunki odpadów. Praca stała lato/zima. Możliwa bezpłatna kwatera. Elastyczny grafik. Wymagane polskie uprawnienia!\nKierowca kat. C na śmieciarkę bez d...\nKierowca kat. C, C+E bez doświadcze...\nWarszawa\t, Bielany\tDodane o\t11:56, 11 maja 2018, ID ogłoszenia: 433356825


Narzeczony lady Anny - Laura Martin (eBook) - Księgarnia PWN\nNarzeczony lady Anny(eBook)\nSzacowne londyńskie matrony od dawna unikają lady Anny Fortescue. Czy to nie dziwne, że ta młoda kobieta w ciągu sześciu lat pochowała trzech mężów? Czy to wypada, by wdowa zajmowała się prowadzeniem interesów? Anna jest świadoma, że złośliwi nazywają ją Czarną Wdową, dlatego nie bywa w towarzystwie. Jednak gdy na prośbę ciotki pojawia się na balu, od razu wpada w kłopoty. Na skutek splotu niefortunnych wydarzeń zostaje posądzona o romans z lordem Edgertonem. Oboje pragną uniknąć skandalu, dlatego zgodnie oświadczają, że są po słowie. Udając narzeczonych, szybko przekonują się, że mogą sobie pomóc w wielu sprawach. I to znacznie ważniejszych niż zamknięcie ust rozplotkowanej londyńskiej socjecie.\nOpowiadanie kryminalne „warszawskiego Sherlocka Holmesa” z pierwszej połowy XX wieku, podane z pierwszej ręki. Daniel Bachrach, aspirant Urzędu Śledczego w Warszawie, wspomina sprawę kryminalną, którą prowadził. Na początku lat 20. w...


Nagrobki Czarnków Pomniki Czarnków Tanio Producent Nagrobków Czarnków Nagrobek Cena Nagrobki Granitowe Czarnków Nagrobki Kamienne Ceny\nJesteś tutaj: Home Nagrobki Czarnków\nNagrobki Czarnków Tanio Granitowe Kamienne nagrobki w Czarnkowie Pominiki! Nagrobek Czarnków\nZobacz Nagrobki Czarnków Tanio Niska cena nagrobek Czarnków - najlepsze pominki Czarnków\nNagrobki Czarnków Tanio! Producent nagrobków Czarnków oraz producent pomników Czarnków. Modne, solidne i tanie nagrobki Czarnków cena. Nagrobki granitowe Czarnków oraz pomniki z granitu i kamienia w Czarnkowie.\nGrób bliskiej osoby to miejsce, które szczególnie chcielibyśmy, aby było eleganckie. Dlatego też decydując się na jego postawienie, zawsze warto zastanowić się zarówno nad materiałem, z jakiego chcemy, aby był wykonany, jak i nad wyborem firmy, która ma się tym zająć. Tylko połączenie jakości surowca i jakości wykonania gwarantuje trwały efekt. A przecież nikt z nas nie wyobraża sobie sytuacji, żeby po roku czasu grób miał zacząć niszczeć na przykład pod wpływem negatywnego wpływu czynników atmosferycznych.\nDobre nagrobki granitowe Czarnków producent tanio nagrobki z granitu w Czarnkowie cennik. Producent najlepszych i solidnych nagrobków z kamienia i pomników granitowych Czarnków.\nJeśli mieszkasz w Czarnkowie lub w najbliżej okolicy, swoją uwagę zwróć szczególnie na nagrobki z granitu w Czarnkowie. Dlaczego właśnie granit? Właśnie ze względu na fakt, że jest to przede wszystkim surowiec niezwykle trwały. Biorąc pod uwagę fakt, że grób przez cały rok stoi na świeżym powietrzu i działają na niego wszelkie czynniki atmosferyczne, wybór granitu wydaje się doskonały. Poza tym granit jest materiałem niezwykle eleganckim. No i możemy znaleźć różne jego rodzaje, które różnią się między sobą kolorami. A jeśli do tego zostanie profesjonalnie wypolerowany, wówczas staje się jeszcze piękniejszy.\nUpusty, okazje i promocja nagrobek Czarnków, promocja na pomnik granitowy lub kamienny oraz nagrobek granitowy i kamienny Czarnków. Niska cena nagrobków z granitu lub z kamienia Czarnków.\nSam granit nie daje jednak gwarancji najwyższej jakości. Ważne jest także to, jak będzie obrobiony. A to zależy od firmy i stosowanych przez nią technik. Bo jeśli na przykład zależy nam na zachowaniu efektu polerowania na lata, to nie może proces ten być wykonany przy pomocy środków chemicznych. Tylko polerowanie tradycyjnymi metodami pozwala uzyskać ten efekt.\nNajlepsze polecane nagrobki Czarnków Tanio. Ceny producenta nagrobków w Czarnkowie. Montaż nagrobka. Sprawdź naszą ofertę.\nKolejnym kryterium, jakie warto wziąć pod uwagę przy wyborze firmy kamieniarskiej, jest cennik jej usług. W praktyce znajdziemy zarówno nagrobki Czarnków tanio, jak i ofertę znacznie droższą. Jeśli porównamy rodzaj materiału i techniki stosowane do jego obróbki, wówczas przekonamy się, że ta droższa oferta w praktyce nie przekłada się na wyższą jakość świadczonych usług. Szukajmy więc profesjonalisty, który jednak nie jest nastawiony na zyski, ale przede wszystkim na satysfakcję klienta, która zawsze powinna być priorytetem. Już dziś zapraszamy Cię do zakupu modnego i solidnego nagrobek Czarnków firma lub pomnik w Czarnkowie sklep. Producent nagrobków Czarnków, tanie nagrobki Czarnków cena najlepsza w regionie, gdyż nagrobki Czarnków producent tanio. Zobacz najlepszą ofertę pomników granitowych i kamiennych nagrobków Czarnków. Zapraszamy do kontaktu.


Baza konkurencyjności - Nabór na stanowisko Opiekuna Punktu Aktywizacji Społeczno-Zawodowej w Sycowicach gmina Czerwieńsk\nNabór na stanowisko Opiekuna Punktu Aktywizacji Społeczno-Zawodowej w Sycowicach gmina Czerwieńsk\nOfertę należy złożyć w siedzibie Zamawiającego: Związek Lubuskich Organizacji Pozarządowych w Zielonej Górze, ul. Zacisze 17, 65-775 Zielona Góra( pok. nr 2) lub pocztą w nieprzekraczalnym terminie do dnia 04.03.2020 r włącznie, w zamkniętej kopercie opatrzonej adnotacją: „Nabór na opiekuna Punktu Aktywizacji Społeczno-Zawodowej w Sycowicach. Nie otwierać”.\nPrzedmiotem zamówienia jest pełnienie obowiązków opiekuna Punktu Aktywizacji Społeczno-Zawodowej w Sycowicach gmina Czerwieńsk.\nCelem zamówienia jest pozyskanie oferty na stanowisko OPIEKUNA PUNKTU AKTYWIZACJI SPOŁECZNO-ZAWODOWEJ w Sycowicach gmina Czerwieńskj w ramach realizacji Zadanie 3. Integracja Społeczna projektu „Lepsze jutro II”. Projekt współfinansowany jest ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego – Lubuskie 2020, Osi Priorytetowej 7. Równowaga społeczna Regionalnego, Działanie 7.4 Aktywne włączanie w ramach podmiotów integracji społecznej, Poddziałanie 7.4.2 Aktywne włączanie w ramach podmiotów integracji społecznej realizowane przez ZIT Zielona Góra.\nPrzedmiotem zamówienia jest prowadzenie Punktu Aktywizacji Społeczno- Zawodowej w okresie 09.03.2020 r.- 31.12.2021 r. dla uczestników Zadania 3. projektu „Lepsze jutro II” - osób zagrożonych ubóstwem i wykluczeniem społecznym, łącznie 22 miesiące w cyklu miesięcznym po 80 godzin.\nMiejsce realizacji zadania - Punkt Aktywizacji Społeczno-zawodowej zlokalizowany w Sycowicach.\nWykonawca zobowiązuje się do realizacji zadania obejmującego w szczególności zagadnienia:\n1. Zrekrutowanie podstawowych uczestników projektu i uczestników z ich otoczenia według wytyczonych w projekcie kryteriów kwalifikowalności i w liczbie określonej umową.\n2. W przypadku przerwania udziału uczestnika w projekcie, niezwłoczne zrekrutowanie kolejnego uczestnika.\n3. We współpracy z pracownikiem socjalnym wstępne poznanie sytuacji problemowej i określenie potrzeb każdego kandydata na uczestnika podstawowego projektu, w tym określenie sytuacji zawodowej, planowanego kursu zawodowego, wsparcia doradców personalnych.\n4. Ustalenie i zorganizowanie spotkania wstępnego każdego kandydata na uczestnika podstawowego z pracownikiem socjalnym Projektu w celu zweryfikowania kryterium kwalifikowalności do projektu.\n5. Sporządzanie i terminowe przekazywanie do ZLOP-u kompletu dokumentacji rekrutacyjnej uczestników podstawowych i uczestników z otoczenia.\n6. Planowanie i prowadzenie działań integracyjnych i innych wg wytyczonej ścieżki wsparcia uwzględniając podmiotowość każdego uczestnika z wykorzystaniem właściwych metod.\n7. Monitorowanie i motywowanie uczestników w zakresie ich aktywnego udziału w projekcie, uczestnictwa w zajęciach integracyjnych w Punkcie AS-Z, korzystania ze wsparcia doradców personalnych, udziału w kursie zawodowym i uzyskania kwalifikacji zawodowych.\n8. Prowadzenie dokumentacji z pracy Punktu AS-Z oraz dokumentacji uczestników projektu\ni terminowe przekazywanie kompletnej dokumentacji do Biura Projektu.\n9. Współdziałanie ze społecznością lokalną, samorządem lokalnym, organizacjami społecznymi\ni instytucjami publicznymi w zakresie niezbędnym do zabezpieczenia procesu aktywnej reintegracji uczestników (jak Ośrodek Pomocy Społecznej i inne).\nWykonawca będzie realizował obowiązki opiekuna Punktu AS-Z w Sycowicach gmina Czerwieńsk zgodnie z miesięcznym planem pracy w okresie 09.03.2020 r.- 31.12.2021 r.\n1. Są osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej bądź prowadzącymi indywidualną działalność gospodarczą;\n2. Posiadają wykształcenie wyższe pedagogiczne lub pokrewne, lub ukończone podobne studia podyplomowe;\n3. Posiadają minimum roczne doświadczenie w pracy z osobami zagrożonymi ubóstwem\n4. Posiadają minimum roczne doświadczenie w organizowaniu i prowadzeniu zajęć typu świetlicowego;\n5. Posiadają znajomość przepisów i wiedzę na temat reintegracji społecznej i zawodowej;\n6. Posiadają praktyczną umiejętność obsługi komputera.\nZamawiający zastrzega sobie prawo unieważnienia postępowania w przypadku zaistnienia jednej lub kilku okoliczności: braku ofert podlegających rozpatrzeniu; gdy cena przewyższa kwotę przewidzianą w budżecie; gdy wystąpiła istotna zmiana okoliczności powodująca, że prowadzenie postępowania nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć; postępowanie jest obarczone niemożliwą do usunięcia wadą uniemożliwiającą zawarcie umowy; jeśli środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, które zamierzano przeznaczyć\n1. Załącznik nr 1- Formularz oferty;\n2. Załącznik nr 2- Oświadczenie o braku konfliktu interesów;\n3. Załącznik nr 3- Oświadczenie RODO;\n4. Załącznik nr 4- Oświadczenie o braku powiązań;\n6. List motywacyjny;\n7. Kserokopie dokumentów potwierdzających posiadane wykształcenie, doświadczenie oraz potwierdzające posiadane kwalifikacje i umiejętności( oryginały do wglądu przed podpisaniem umowy).\nOferty niepodlegające odrzuceniu będą oceniane wg poniższych „wag”( znaczenia) na podstawie danych z oferty Wykonawcy, gdzie cena oferty to „C”.\nOferta z najniższą ceną uzyska 100 pkt i zostanie uznana na najkorzystniejszą. Pozostałe oferty otrzymają punkty w ilości proporcjonalnie mniejszej według następującego wzoru:\nC=-----------------------------X 100 pkt\n4. Zamawiający wybierze ofertę najkorzystniejszą spełniającą wymagane warunki. Realizacja zamówienia zostanie powierzona Wykonawcy, który uzyska najwyższą ilość punktów.\n1. O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się Wykonawcy, którzy nie podlegają wykluczeniu z\n2. Zamawiający wykluczy z postępowania Wykonawcę, który jest powiązany z nim osobowo.\nPrzez powiązania osobowe rozumie się wzajemne powiązania między Zamawiającym lub z osobami upoważnionymi do zaciągania zobowiązań w imieniu Zamawiającego lub wykonującymi w imieniu Zamawiającego czynności związane z przygotowaniem i przeprowadzeniem procedury wyboru Wykonawcy a Wykonawcą, polegające w szczególności na pełnieniu funkcji członka organu nadzorczego lub zarządzającego, prokurenta, pełnomocnika; pozostawania w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa lub powinowactwa w linii bocznej, do drugiego stopnia lub stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.


Monika Szuba "pomiędzy" Tomaszem Wiśniewskim i Davidem Malcolmem (fot. WS)\n- Warto rozmawiać o wszystkim, a o literaturze szczególnie. Warto czytać, dyskutować z ciekawymi ludźmi, szukać zderzenia między autorem a czytelnikiem – przekonuje Leszek Sarnowski, dyrektor Departamentu Kultury Urzędu Miejskiego i zachęca do udziału w I Festiwalu Literatury Wielorzecze.\nDziś (17 sierpnia) rozpoczął się dwudniowy festiwal literatury w Elblągu. Na inauguracji w Ratuszu Staromiejskim tłumów nie było. Ba, oprócz organizatorów pojawiło się zaledwie kilka osób. Nie zrażeni mówcy podjęli jednak rozmowę na temat literatury.\n- Nie ilość a jakość się liczy – żartował prof. David Malcolm z Uniwersytetu Gdańskiego, który wraz z dr Tomaszem Wiśniewskim i dr Moniką Szubą (literaturoznawcy) rozprawiali o pomyśle Between.Pomiędzy, który sprawdził się w Sopocie.\n- Elbląg jest pomiędzy Olsztynem a Gdańskiem – dodał Leszek Sarnowski, dyrektor Departamentu Kultury Urzędu Miejskiego. - Ale próbujemy tworzyć własną tożsamość.\n- Wszystko jest „pomiędzy” – wyjaśniał prof. Malcolm. – Każde miejsce i my sami też. Jesteśmy przecież pomiędzy młodością a starością, jednym światem a drugim, pomiędzy językami, dziedzinami kultury. „Pomiędzy” to motyw, który daje możliwość do spotkania.\nDziś „pomiędzy słowami” z publicznością spotkał się pisarz urodzony w Elblągu, Stanisław Modrzewski, autor zbioru opowiadań „Gdzie tataraki, gdzie jerzyki… Natomiast w klubie Mjazzga dyskutowano o czasopismach z redaktorami kwartalników kulturalnych. Jednym z gości był Tadeusz Dąbrowski, poeta, eseista, krytyk literacki. Redaktor dwumiesięcznika literackiego „Topos”. Swoje „pięć minut” mieli członkowie Alternatywnego Elbląskiego Klubu Literackiego.\nA o godzinie 21 w Galerii EL duże wydarzenie. Po raz pierwszy w Elblągu wystąpi Teatr Wierszalin.\nJutro (18 sierpnia) kolejne spotkania z literaturą, m.in. warsztaty teatralne, które poprowadzi Antoni Libera, pisarz, tłumacz, reżyser, znawca twórczości Samuela Becketta. Będą też spotkania z pisarzami elbląskimi – przy stoliku usiądą trzy koleżanki „po piórze”: Agnieszka Pietrzyk, Wioletta Piasecka i Anna Peplińska, a także panowie: Tomasz Stężała i Andrzej Kasperek.\nO Festiwalu Literatury Wielorzecze rozmawialiśmy z Leszkiem Sarnowskim, dyrektorem Departamentu Kultury UM w Elblągu:\nO literaturze warto rozmawiać?\nWarto rozmawiać o wszystkim, a o literaturze szczególnie. Warto czytać, dyskutować z ciekawymi ludźmi, szukać zderzenia między autorem a czytelnikiem. W programie wymieszaliśmy znakomitych autorów zewnętrznych, jak Antoni Libera z naszymi. Chcemy pokazać wielogłosowość literatury, bo to jest główna idea tego przedsięwzięcia.\nZamysł dość ryzykowny, frekwencja, póki co, niewielka\nLudzie z nowościami mają kłopot. Jak inżynier Mamoń „lubią to, co już znają”. Ale podejmujemy ryzyko. Tak było już z jazzem. Nie wiedzieliśmy czy Festiwal Jazzbląg się obroni. Jednak się udało, ale tylko dzięki różnorodności. Tu jest podobnie, program mamy bogaty i też różnorodny. Frekwencja nie jest oszałamiająca, ale to jest dopiero otwarcie. A może ktoś kupi książkę Stanisława Modrzewskiego, dowie się, że jest on z Elbląga, zacznie go czytać, może sam coś napisze? Taki festiwal może być inspiracją do różnych działań, otwiera wiele możliwości.\nCo warto zobaczyć? W czym wziąć udział?\nSą warsztaty teatralne organizowane przez Liberę, co, myślę w Elblągu jest wydarzeniem wyjątkowym. Szczególnie dla młodych ludzi, którzy próbują swoich sił w teatrze. Mamy Alter Ego, są młodzi ludzie z III LO, którzy wystawili nawet Szekspira po angielsku.\nDajemy także możliwość spotkania się z ludźmi, którzy dla nas piszą, zderzenia między autorem a czytelnikiem. Mieliśmy wiele sygnałów, że Teatr Wierszalin czy Libera to wydarzenia kultowe. Mam nadzieję, że po dwóch dniach uda nam się ściągnąć publiczność i ją zaktywizować. Stąd pomysł na literacki jam session, który zwołałem na koniec. Będzie to próba pomieszania twórców i czytelników. Każdy będzie mógł spróbować swoich sił i np. zaprezentować fragment swojego wiersza. Być może uda nam się skomponować jeden, wspólny wiersz pt. Wielorzecze?\nZobacz program Festiwalu Literatury Wielorzecze\nCiekawe bardzo przedsięwzięcie, ale oprócz pana Modrzewskiego mamy też innych ciekawych autorów z Elbląga i trzeba też o nich mówić przy tego rodzaju rzadkich przecież imprezach -n. p. Brywczyński, Lewandowski, Tomczyk !


Premiera książki Jakuba Dziewita „Aparaty i obrazy. W stronę kulturowej historii fotografii” « grupakulturalna.pl\nPremiera książki Jakuba Dziewita „Aparaty i obrazy. W stronę kulturowej historii fotografii”\nGaleria Rondo Sztuki – Katowice, Rondo im. Gen. Jerzego Ziętka 1 (www.zlabuka.pl)\n20 grudnia 2014 (sobota), godz. 17.00\nAparaty i obrazy… to opowieść trzyczęściowa. W pierwszej autor omawia kulturową historię fotografii – od jej powstania, aż do najnowszych trendów „łomograficznych”. W drugiej przedstawia historię aparatów – szczególnie skupiając się na kwestii wolności i zniewolenia fotografów przez ich narzędzia. W trzeciej prezentuje swoją interpretację dwóch wielkich tematów fotografii – erotyki oraz walki z przemijaniem.\nJakub Dziewit – fotograf i kulturoznawca o zacięciu antropologicznym. Pracownik naukowy Uniwersytetu Śląskiego (Zakład Teorii i Historii Kultury), w swoich badaniach skupiający się na kulturowej historii fotografii oraz antropologii wizualnej. Autor kilku wystaw fotograficznych, współredaktor czasopisma naukowego „Laboratorium Kultury”, laureat przyznawanej przez Rektora UŚ nagrody III stopnia za osiągnięcia badawczo-naukowe.\nSpotkanie poprowadzi dr Adam Pisarek\nTagi: fotografia, historia fotografii, historia kultury


O Tempora! O Mores! - Kurek Mazurski\n...kto na czym siedzi. Stare to, ale wciąż aktualne porzekadło przekłada się czasem na rzeczywistość w sposób mało chwalebny.\nNigdy nie narzekaliśmy na brak anonimów, w których autorzy, oczywiście "dobrze poinformowani" koniecznie próbowali zainteresować nas jakąś sensacją, najczęściej mającą co najmniej charakter równy aferze "Water gate", choć teraz już mamy swój własny, rodzimy odpowiednik - "Rywin gate". Nie wiem, czy to wiosna tak złośliwie i zjadliwie bliźnich usposabia, bo z pewnością nie dodaje ani odwagi, ani nadziei, ani też nie napawa miłością bliźniego, w każdym razie odczuwam wyraźny wzrost "ludowej twórczości". I choć już o naszym - redakcyjnym stosunku do anonimów kilka razy pisałam, to jak widać - groch o ścianę.\nPrzyznać trzeba, że nieudolni następcy Anonima (choć Gall mu było i kronikarstwem, a nie donosicielstwem się parał) poczynają sobie coraz śmielej, dziwniej i... coraz bardziej głupio. Oto bowiem, na początku wiosny, dotarła do redakcji kopia (bez żadnego przewodniego pisma - oczywiście) pewnego dokumentu skierowanego do szczycieńskiej prokuratury. Autor - nadawca, być może miał nadzieję, że łakomi "mocnych wrażeń" puścimy ów list w eter (czytaj - na łamy) bez żadnej weryfikacji, podnieceni niezdrowo samą jego treścią. Bo był to donos, "sporządzony" przez przewodniczącego Rady Powiatu SLD Krzysztofa Mańkowskiego na przewodniczącego Rady Miejskiej SLD i starostę w jednej osobie Andrzeja Kijewskiego. Mniejsza o to, czego w szczegółach ów donos dotyczył, dość rzec, że cały ów dokument okazał się falsyfikatem, a prokuratura - i owszem - wszczęła śledztwo - ale nie w kwestii gospodarczych przekrętów, a fałszerstwa. Ktoś więc tu ostro przedobrzył i gotów jeszcze za to beknie.\nKolejne, alarmujące w swej treści pismo przysłali "mieszkańcy" - tak stało w podpisie - jednego ze szczycieńskich domów wielorodzinnych. Problemy, jakie w epistole przedstawiono, wyglądały na ważkie. Mało tego, na ile stan tego domu jest mi znany - w sporej części zasadne. Co z tego, skoro nawet nie wiadomo, kogo pytać o szczegóły owych problemów, a faktyczni mieszkańcy bloku, przynajmniej ci, do których dzwoniliśmy, nic o piśmie nie wiedzą. Tu więc jakiś anonim, nie dość że z odwagą na bakier, to jeszcze dopisał sobie prawo reprezentowania ściśle określonej społeczności, podczas gdy ona mu tego prawa nie dała. To już nie tylko brak cywilnej odwagi, ale i szacunku dla sąsiadów.\nSzczególnym hitem samym w sobie jest kolejna epistoła, składająca się z niezależnych jakby dwóch artykułów, poprzedzonych wstępem, który - ze względu na oryginalność - w części zacytuję: "Jestem anonimowym obserwatorem naszego lokalnego środowiska partyjno-mieszczańskiego i chciałabym (a zatem kobieta - przyp. H.B.), żeby tak pozostało. Wierzę, że tematyka poruszana w moich opracowaniach znajdzie osobę z tak szacownego grona (tu się autorka podlizuje - przyp. H.B.), która ów temat podejmie i zweryfikuje zawarte w nich tezy. Chciałabym, aby "moje" (dlaczego w cudzysłowie? - H.B.) obserwacje nie miały charakteru doniesienia obywatelskiego, ale postrzegane były jako głos sumienia". W podpisie, z łacińska - Annonimus.\nMnie osobiście pierwszy z opisanych tu listów obraził, bo wskazywał na to, że dostawca uznał redakcję i jej pracowników za bezmózgie roboty, które można wykorzystać do jakichś tylko jemu znanych, brudnych celów. Ostatni - rozgoryczył. Owa Annonimus wyraża swoje(?) opinie o aktualnych, miejskich zdarzeniach, które ani jej ujmy nie przynoszą, ani też zbytnio nikomu nie uwłaczają. Skąd więc pomysł, by zachować tak daleko idące incognito? Wnioskując z poruszanych tematów - wywodzi się ona z miejscowego pedagogicznego grona. Wstyd, pani nauczycielko! Wolałabym, aby dzieci (nie tylko moje) nie były wychowywane przez pedagogów, którzy nie potrafią ich nauczyć obywatelskiej uczciwości, bo sami są tej cechy pozbawieni. Sądząc po treści i formie, autorka kobietą światłą i inteligentną jest. Cała reszta wskazuje jednak na to, iż to walory aż nadto pozorne. Mam nadzieję, że moja córka nigdy nie będzie kształcona przez owego Annonimusa.


Lokalne Centrum Kompetencji w Pilawie – MGOK Pilawa\nLokalne Centrum Kompetencji w Pilawie\n6 listopada 2015 MGOK\nGorąco zachęcamy Państwa do odwiedzania mieszczącego się w budynku pilawskiej MGBP, Lokalnego Centrum Kompetencji.\nPilawskie LCK powstało w ramach projektu M@zowszanie, służącego rozwojowi e-usług i ich dostępu dla lokalnych społeczności w ramach Mazowieckiej Sieci Społeczeństwa Informacyjnego. Jest to projekt służący przeciwdziałaniu wykluczeniu informacyjnemu w województwie mazowieckim.\nWyodrębniona w pomieszczeniu Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej sala została wyposażona w wysokiej jakości sprzęt informatyczny; komputery, urządzenie wielofunkcyjne, drukarkę 3D, przystosowane meble, projektor wraz z ekranem projekcyjnym, aparat fotograficzny oraz serwery plików, umożliwiających przesyłanie treści i wykorzystanie do uruchomienia strony internetowej.\nMamy nadzieję, że nasze pilawskie centrum posłuży przede wszystkim, tym z Państwa, którzy dotychczas nie mieli lub mieli ograniczony dostęp do komputerów, chcemy dzięki indywidualnym szkoleniom obsługi komputera przybliżyć wiele możliwości jakie daje on we współczesnym życiu jak chociażby serfowanie po sieci, e-kontakt, umiejętność pisania, drukowania, przesyłania i przenoszenia danych.\nLiczymy, że nasze, stworzone na wzór kafejki internetowej centrum posłuży państwu w rozwijaniu zainteresowań i znacznie poszerzy horyzonty wiedzy i umiejętności. Zapraszamy szczególnie seniorów, zapewniamy miłą, serdeczną atmosferę i fachową pomoc. Jesteśmy do Państwa dyspozycji codziennie od poniedziałku do piątku, w godzinach 10.00 – 15.00\nOpublikowany w Biblioteka w Pilawie, Wydarzenia, Wydarzenia z roku 2015\nKonkurs poetycki – „Jesienna zaduma”\n„Bajkowe cztery pory roku”