Historya Uniwersytetu Jagiellońskiego. T. 1 : średnie wieki i odrodzenie : z wstępem o Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego. [Kazimierz Morawski] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00224 005541 18760568 na godz. na dobę w sumie\nHISTORYA UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO Średnie wieki i Odrodzenie. z wstępem o uniwersytecie Kazimierza Wielkiego napisał Kazimierz Morawski Tom I. Kraków z drukarni Uniwersytetu Jagiellońskiego pod zarządem J. Filipowskiego 1900. HISTORYA UNIWERSYTETU JAGIELLOŃ SKIEGO\nŚrednie wieki i Odrodzenie… z wstępem o uniwersytecie Kazimierza Wielkiego napisał Kazimierz Morawski Tom I. Kraków z drukarni Uniwersytetu Jagiellońskiego pod zarządem J. Fi li powskiego 1900.\nPRZEDMOWA. Thou art a scholar, speak to it Tyś jest scholarem, więc przemów do niego, odzywa się Marcellus do przyjaciela Hamletowego Horatio, przy zjawieniu się nagłem cienia zamordowanego króla. I mnie jako członkowi krakowskiej szkoły nałożono obowiązek, abym wywołał cienie przeszłości, do mowy je nakłonił i do opowieści o dawnych i minionych czasach. Ztąd, z tych słów i mowy miało wyróść wiano, które pokolenie dzisiejsze zamierzyło złożyć w ofierze pięciowiekowej już instytucyi. Ztąd dalej miała wytrysnąć niejedna nauka, jaka zawsze bije z źródeł przeszłości; a chociaż życie, nie widma, daje dalsze życie, to i te mają jednak pewną moc krzepiącą i uzdrawiającą jak cień św. Piotra w Aktach Apostolskich: ut veniente Petro saltem umbra illius obumbraret quemquam illorum, ut liberarentur ab infirmitatibus suis. I to jest po części rolą i posłannictwem historyi. Myśl o przeszłości i teraźniejszości i miłość zarazem dla minionych pokoleń, wielkich przodków w dziedzinie naszej kultury i pracowników, którzy rdzeń naszej duszy ukształtowali, ożywiała tę książkę i autora, który ją pisał; a zarazem gorące uczucie i współczucie dla teraźniejszych spadkobierców wielkiej przeszłości, którzy w tak odmiennych i tak ciężkich okolicznościach snują dalej przędzę w odległych wiekach zadzierzgniętą i przez tyle witą stuleci; przywiązanie wreszcie do tej drogiej instytucyi, gdzie od tak dawnych czasów tętno polskiej myśli bije jednym ciągiem, a mowa polska brzmi nieprzerwanie na chwałę narodu i jego ukrzepienie, wybrzmiewając niekiedy głosami, które mają akcenta Wajdeloty, czasem znów Kassandry, a są zawsze czarem i nadzieją i karmią tyle już pokoleń pożywieniem, które powinno być czystem i szanownem, jak sama wiedza i cnota. Ta miłość w niczem, jak tuszę, nie zabarwiła fałszywie mego przedstawienia, nie kładła jasnych barw tam, gdzie nie było do tego powodu. Potrzebną ona jednak w pisaniu o przeszłości. Kiedy Odysseusz zstąpił do podziemi, natenczas dusze zmarłych przemówiły doń wtedy dopiero, gdy zakosztowały krwi świeżej ofiary. Tak i historyk krwią swego serca, a u nas i łzami piszący, skłoni dopiero duchy minionych pokoleń do odezwania się i porozumienia z tymi, co są krwią z ich krwi i kośćmi z ich kości. Objąłem mem przedstawieniem nie całe dwa wieki, prowadząc rzecz od fundacyi Kazimierzowskiej aż do pierwszych dziesiątków szesnastego stulecia. Stanąłem tam, bo to chwila przełomu w znaczeniu uniwersytetu i po części w sposobie nauczania. Reformacyi nie wciągnąłem już prawie zupełnie w zakres opowiadania, bo wpływy jej dopiero około połowy stulecia bardziej stanowczo się zaznaczają. A chociaż praca moja nie obejmuje stósunkowo długiej epoki, przybrała ona jednak dosyć duże rozmiary. Wymagało tego naprzód znaczenie światowe krakowskiego uniwersytetu w tej epoce, w drugim zaś rzędzie wielka liczba osobistości, które czytelnikowi przedstawić należało. Na wielką bowiem instytucyę i jej historyę składa się massa drobnych czynników i osobistości często drobnych, które jednak zbiorową pracą wielkie wywoływują życie. W całym poczcie tych nauczycieli, podobnie jak w armii Xerxesa, może było wielu ludzi, a mało tylko mężów. Ale nawet drobny i pospolitszy człowiek, skoro jest sumiennym nauczycielem, wielkim może zostać siewcą, słowa jego mogą się stać zarzewiem dla prac i myśli, które zejdą po wiekach. I natem właśnie polega wielka odpowiedzialność nauczyciela, jego słów i posłannictwa; cud o rozmnożeniu chlebów ze słów, które on rzuca na pokarm słuchaczy, może się tu powtarzać codziennie. Dlatego obok mężów także i ludzie musieli znaleść miejsce w tej galeryi przodków naszych duchowych, dostojniejszych od wielu antenatów, malowanych po śmierci, a po trochu i czasem za życia. Przewodników po tej dziedzinie przeszłości mi nie brakło, choć żaden nie pokusił się o całość obrazu i przedstawienia. Historya uniwersytetu Jagiellońskiego czekała dosyć długo na odpowiednich pracowników. Pierwsze wieki istnienia wszechnicy zapisały się głęboko na kartach dziejów naszych, lecz nie wzbudziły historyografa. Dopiero w wieku siedemnastym poczęły się myśli i plany do tego zmierzające celu. Prace Marcina Radymińskiego, który się urodził w roku 1610, jego Fasti z r. 1658 i Annales, doprowadzone do roku 1660, sięgnęły po raz pierwszy w głąb, a autor zamierzył dać nam życiorysy dawniejszych mistrzów i obraz rozwoju całej szkoły od jej początków. Prace te, które dotychczas spoczywają w rękopisie (1), są fragmentarycznymi zbiorami materyałów pod przyszłą budowę. Skrzętny zbieracz ani nie przetrząsał zbyt gorliwie zabytków archiwalnych, ani się nie odznaczał zbyt surowym zmysłem krytycznym. Ale mimo tego praca jego jest cenną i szanowną, a czasem wśród massy podrzędnych i znanych zkądinąd wiadomostek natrafi się na szczegół, o którym w dochowanych zabytkach jest głucho. – Krótka historya uniwersytetu bezimienna z tego samego stulecia przynosi wśród przeważnej massy ogólnikowych twierdzeń także kilka zapisków, którym wartości pewnej odmówić niepodobna (2 ). Potem nastaje długa cisza natem polu; historyografowie, którzy wychodzą z fundacyi Sebastyana Petrycego (1621) mają spisywać współczesne dzieje… z uwzględnieniem domowej historyi uniwersytetu. Dla naszego zadania nie mają oni więc interesu, a wiadomem z resztą, że z całej ich pracy niewiele się zachowało. W osiemnastego wieku drugiej połowie, już po pierwszym rozbiorze kraju, spotykamy się z pracą - 1) Cod. Jag. 225 i 226. 2) Cod. Jag. 59, K. 58. profesora uniwersytetu ks. Józefa Putanowicza pod tyt.: Stan wewnętrzny y zewnętrzny Studii generalis universitatis Cracoviensis (1774). Jest to statystyczny pogląd na położenie szkoły, jej wyposażenie, organizacyę, a więc rodzaj antykwarskiego szkicu, który dla nagromadzonego w nim materyału i z trzeźwością zebranych wiadomości, zaczerpniętych jeszcze ze życia, ma swą wartość niezaprzeczoną. –W progu dziewiętnastego wieku znajdujemy znów próbę objęcia całokształtu dziejów w obrazie jednolitym. Sołtykowicz wydaje w r. 1810 księgę: O Stanie Akademii krakowskiej od założenia jej w r. 1347 aż do teraźniejszego czasu. Jest to "krótki wykład historyczny", podany książęciu warszawskiemu Fryderykowi Augustowi. Autor powiada, że nie miał pewnego przewodnika, że "cztery wieki dziejów akademii krakowskiej, nigdzie nie znajdujących się całych, po różnych pismach, drukach i bibliotekach rozrzuconych, przetrząsnąć wypadało". Zobaczmy tedy, jak się z tego zadania wywiązał. Szkic sam, ujęty w formę przemowy do księcia jest wskutek tego krótki i miejscami zanadto krasomówczy; wiele też z niego dowiedzieć się ani nauczyć nie można. Za to przypisy dodane z tyłu zawierają dość dużo i dość skrzętnie zebranych wiadomości i o ludziach i o instytucyach. Niewątpliwie więc przyczyniły się one znacznie do pewnego ożywienia studyów natem polu. W r. 1840 zaczęła się pojawiać wielotomowa Historya literatury polskiej Michała Wiszniewskiego. W dziele tem rozsiane są wszędzie wiadomości do dziejów kultury, nauki i wychowania w naszym kraju, a prócz tego poświęcił autor w tomie czwartym (1842) osobny rozdział historyi akademii krakowskiej od jej założenia w roku 1400 do Zygmunta Starego. Wiszniewski był niepospolitym uczonym; mimo pewnej pobieżności w niektórych częściach pracy, mimo wielkich niedostatków paleograficznych, które sprowadziły błędne odczytywanie rękopisów, dał on tu, jak gdzieindziej, dużo cennego materyału, a szeroki horyzont uczonego postawił całą pracę na piedestale i tle europejskiem, którego brakło w dotychczasowych próbach z tego zakresu. W tym samym zaś roku 1842 pojawiła się praca Józefa Muczkowskiego pod tytułem: Mieszkania i postępowania uczniów krakowskich. Znakomity kierownik biblioteki Jagiellońskiej pozostał odtąd wiernym tym zajęciom, myśl o napisaniu historyi uniwersytetu nie opuściła go do zgonu. Owocami studyów przygotowawczych była rozprawa pod tyt.: Wiadomość o założeniu uniwersytetu krakowskiego, z roku 1859 i wydanie, ogłoszone w tym samym roku, księgi pod tyt.: Statuta nec non liber promotionum (1). Prócz tego owocami tych zabiegów były bardzo obfite materyały kartkowe, które miały się złożyć na przyszłą budowę, a dziś spoczywają wśród rękopisów biblioteki Jagiellońskiej. Muczkowski był uczonym pierwszorzędnym, pracownikiem niezmordowanym, wielkim miłośnikiem prawdy, dla której ani czasu ani największych nie żałował mozołów. Obdarzony wielką - 1) Muczkowski już w trzydziestych latach pracował nad dziejami naszej kultury, w roku 1840 wydał rzecz o Rękopismach Marcina Radymińskiego. trzeźwością i zmysłem krytycznym wypróbowanym, przetrząsał on z rezygnacyą prawdziwego uczonego biblioteki i archiwa, zapisując wszelkie wiadomości do uniwersytetu się odnoszące; ład, który miał w głowie, nie opuszczał go nigdy; to też na jego daty, wskazówki spuścić się można niechybnie, a z rzewnością odczytuje się zapiski człowieka, który nie uwieńczył dzieła i zbierał cegiełki dla innych… quae alteri saeculo prosint (1) . Po nim chciał Józef Szujski do tego samego dzieła się zabrać; i jemu śmierć przedwczesna wytrąciła pióro z ręki i przerwała tok pracy i marzeń. Używam rozmyślnie słowa: marzeń, bo Szujski ze swojem gorącem sercem przystępował do każdego dzieła z nastrojem uczonego goniącego za prawdą i z miłością poety, dążącego do piękna, a wreszcie z gorliwością nauczyciela, który w każdej pracy szukał pokarmu dla współczesnych i dla umiłowanego narodu. Ostatnie lata tego krótkiego a pełnego żywota zaprzątnięte były myślą o spisaniu dziejów kultury polskiej i krakowskiego uniwersytetu. Pozostały z niej tylko okruchy w odczytach o Odrodzeniu i reformacyi w Polsce (1880–81), w których szerokie i hojne rzuty myśli i pióra Szujskiego otworzyły tyle widnokręgów i nakreśliły tyle kierunków dla dalszej pracy, a całość błyska ogniem tej płomiennej duszy, która gorzała wszystkiemi zapałami i bólami pokole- - 1) Łukaszewicz w swej Historyi szkól w Koronie i Wiel. Ks. litewskim, Poznań 1849–51 mówi obszernie o uniwersytecie w pierwszym i trzecim tomie, opierając się głównie na pracach Wiszniewskiego i Muczkowskiego. nia i chciała być słupem gorejącym dla swoich, aż się w tej służbie i ofierze zużyła i spaliła. Myśl o tym wielkim zmarłym nie opuszczała piszącego nigdy; nawet wobec pięćsetletniej rocznicy nie blednie postać tego nauczyciela narodu, który krótkiem swem życiem wiele czasów wypełnił, tyle natchnął myśli i pracy. Zaczęły się potem publikacye źródeł, z których Muczkowski i Szujski czerpali swoją wiedzę. Już w latach 1870–1884 pojawiły się cztery tomy Codicis diplomatici uniwersytetu, do których dostarczył dokumentów niestrudzony badacz rzeczy polskich i zasłużony ich wydawca Żegota Pauli. Teraz na nowo podjęto tę wydawniczą pracę. A Szczęśliwem było dla uniwersytetu zrządzeniem, że znalazł się dla tych zadań pracownik, którego sumienność idzie o lepsze z wytrwałością, dr. Władysław Wisłocki. Jego "Liber diligentiarum" z r. 1886, wydanie "Acta Rectoralia", (tomy dwa, 1893 i 1897) są wzorowemi publikacyami, które ułatwiają nadzwyczajnie wszelkie badania w zakresie dziejów uniwersytetu. Rozprawy tego samego autora, przedewszystkiem rzecz "o wydawnictwie Liber diligentiarum" (1886) i inne wypłynęły z doskonałej znajomości źródeł archiwalnych. Pod wpływem i natchnieniem tych publikacyi praca w tej dziedzinie znacznie się ożywiła. Następowały po sobie rozprawy Dr. Karbowiaka i prof. Birkenmajera, które uwzględniłem w przynależnych rozdziałach, wreszcie znakomite prace ks. profesora Jana Fijałka, które się zbiegły z robotą piszącego. Szczęściem było dla autora, że rezultaty tych publikacyi, opartych na szerokiem oczytaniu w drukach i rękopisach mógł jeszcze w swej książce w pewnej części uwzględnić; Studya do dziejów uniwersytetu krakowskiego z roku 1898 poznał on w druku, arkusze książki o Jakóbie z Paradyża przesyłano mu z pozwoleniem autora prosto z pod prasy. Zajęcie książką, ktorej te słowa jako przedmowa towarzyszą, przypadło więc na czas bujniejszej w tej dziedzinie twórczości, wywołanej zbliżającym się jubileuszem. Taka bujność odbiera może autorowi nieco spokoju, ale zarazem utrzymywa jego uwagę w ciągłem naprężeniu. Oczywiście obfite plony pracy ostatnich lat, które dopiero w bieżącym roku ujrzą światło dzienne, przyrzucą niejedną wiadomość i niejedną poprawkę do słów autora. Zna on najlepiej wady swej książki; w miarę jak człowiek zagłębia się w jakiem badaniu, luki wiedzy i jej braki uświadamiają mu się coraz bardziej. Nie wątpi on, że dużo nowych szczegółów oświeci jaśniejszem światłem osobistości, które on ogólnikowo naszkicował; wielka praca ks. Fijałka, Polonia apud Italos scholastica, w pierwszym rzędzie do tego się przyczyni. Spodziewać się dalej należy, że organizacya uniwersytetu, którą autor w niniejszej książce przedstawił dorywczo z okazyi nowych urządzeń przy rozmaitych rozdziałach pracy, a w ostatniej części co do niektórych szczegółów dokładniej rozwinął, doczeka się jeszcze licznych monografii i zupełnego obrazu. Autor rozmyślnie go z swej pracy wykluczył, bo ta organizacya ostatecznie jest podobną do urządzeń innych średniowiecznych wszechnic i przedstawienie szczegółowe rozparłoby mu książkę do nadmiernych rozmiarów. Chodziło mi przedewszystkiem o zaznaczenie przewodnich idei, które uniwersytetem w owej epoce kierowały i o uwydatnienie głównych etap jego rozwoju. Mam też nadzieję, że w ogólnych rysach przedstawienie to nie odbiegło od prawdy i rzeczywistości. Że udało mi się nieco nowych wiadomości wprowadzić do tego obrazu, to zawdzięczam z jednej strony ogromnej literaturze, która szczególnie w ostatnich lat dziesiątkach w dziedzinie badań nad średniowiecznymi uniwersytetami powstała, a z drugiej strony nie dosyć dotąd wyzyskanym źródłom rękopiśmiennym naszych i obcych bibliotek. W pierwszym rzędzie bardzo były mi pomocnemi Conclusiones naszego uniwersytetu, zarówno Conclusiones universitatis, zaczynające się z rokiem 1441, jak Conclusiones domus maioris, które zachowały się począwszy od r. 1432. Biblioteka Jagiellońska, Czartoryskich, Ossolińskich i Dzikowska, biblioteka uniwersytetu wrocławskiego, a wreszcie bogate archiwum naszego uniwersytetu przysporzyły mi sporo rękopiśmiennych wiadomości. Znakomity katalog rękopisów Biblioteki uniwersytetu Jagiellońskiego przez Dr. Wisłockiego ( 1877 – 1881) sporządzony nieocenionym był mi przewodnikiem. Wiem jednak, że wszystkich skarbów rękopiśmiennych nie wyczerpałem i że zasoby ich, nawet krakowskie, przyniosą jeszcze niejedno do uzupełnienia obrazu. Popierali mnie w tej pracy radą i pomocą sam Dr. Wisłocki, potem Prof. Ulanowski, mistrz niedościgniony w odczytywaniu starych rękopisów i przyjaciel, ochotny zawsze do wszelkiej usługi dla autora i dla dobra nauki. Ks. prof. Fijałek nie szczędził piszącemu notatek z bogatego skarbca swych studyów, które z benedyktyńską iście pracowitością naprzód posuwa. Prof. Birkenmajer był najlepszym doradcą w dziedzinie, w której jest powagą, na polu dziejów matematyki i astronomii. Czwarty rozdział trzeciej książki jest w połowie własnością prof. Birkenmajera. Do jego cennych zapisków i wskazówek przyrzucił autor to, co sam z książek i innych źródeł zebrał i cytatami poparł, które oczywiście z własnej jego wypłynęły pracy. Dalej z wdzięcznością zwraca się autor do tych wszystkich przyjaciół i kolegów, którzy jak prof. Sokołowski Maryan, prof. Creizenach, prof. Miodoński, dyr. Łuszczkiewicz, dr. Tomkowicz, dr. Potkański, dr. Kutrzeba i dr. Winiarz, albo interes piszącego podsycali, albo mu cennych udzielali wskazówek. Prof. Abraham przez swe odkrycia w archiwach rzymskich znacznie się przyczynił do rozświecenia początków uniwersytetu, a wynikami swych poszukiwań podzielił się bezzwłocznie z autorem. W końcu złożyć mi dzięki wypada Szanownemu dyrektorowi i zarządowi biblioteki Jagiellońskiej, w której przez cały ciąg mej pracy znajdowałem wszelką usłużność i ochotną pomoc, i Dr. Zaczkowi, który w korekcie książki dzielnym był pomocnikiem i indeksy do niej sporządził. A prócz tych podniet idących od ludzi, jakże tu nie wspomnieć ciągłej wymowy dostojnego miasta, które tysiącznemi głosami, gmachami i pamiątkami szepce o swej świetnej przeszłości, chowa w sobie tyle skarbów i wielkich umarłych, których twarze wyrzeźbione w kamieniu patrzą z zadumą na nędzę dzisiejszego otoczenia, a błogosławić się zdają wszelkiej miłości, co z nich się poczęła i z uszanowaniem do ich postaci się zbliża. Założyciele uniwersytetu, Kazimierz Wielki i Jagiełło spoczęli na Wawelu, święte prochy Jadwigi u podnóża wielkiego ołtarza zdają się modlić: Exoriare aliquis.! Cóż dzisiaj żyje z ich wielkich dzieł i myśli? Żyje ich wiara, tli się nadzieja i miłość i trwa ten uniwersytet prastary, który otworzony na oświecenie szerokich dziedzin dawnej Polski, i dzisiaj oświeca dusze i rozgrzewa, a przytem według słów Wawrzyńca Medyceusza skierowanych w roku 1472 do odnowionego uniwersytetu w Pizie ma być "solatium veteris amissae libertatis", – nietylko jednak pociechą w klęsce, lecz i zadatkiem odrodzenia. Spis rzeczy, zawartych w tomie I. WSTĘP. Kazimierz Wielki i założenie uniwersytetu w Krakowie… str. 1 – 48. Powstanie pierwszych uniwersytetów, str. 3 – 4. – Paryż i Bolonia, str. 4 – 6. – Karol IV i założenie uniwersytetu w Pradze, str. 6 – 7. – Kultura ówczesnych Czech, str. 7 – 8. – Charakterystyka Kazimierza Wielkiego, str. 9 – 11. – Wpływy Węgier i Czech, str. 11 – 14. – Otoczenie Kazimierza i jego pomocnicy: Skotnicki, Strzelecki, str. 14 – 16. – Dotychczasowe szkoły, str. 16 – 17. – Powody założenia uniwersytetu, str. 17 – 19. – Kroki wstępne, str. 19 – 21. – Urban V, str. 21 – 22. – Pośrednicy: Jan z Buska, Janko z Czarnkowa, str. 22 – 24. – Korespondencya z Avignon'em str. 24 – 26. – Plan fundacyi na Kazimierzu i pobudki tego pomysłu, str. 26 – 32. – Rok 1364 i założenie uniwersytetu w Krakowie, str. 32 – 33. – Dokument erekcyjny, str. 33 – 36. – Właściwości i odrębności Kazimierzowskiej fundacyi, str. 36 – 39. – Zastrzeżenia papieskie, str. 39 – 42. – Rozmieszczenie i życie Kazimierzowskiej szkoły, str. 42 – 46. Rzeczywistość wobec śmiałych króla zamysłów, str. 46 – 48. KSIĘGA PIERWSZA. Władysław Jagiełło… str. 51-293. Rozdział I. Odnowienie uniwersytetu w r. 1400 przez Jagiełłę… str. 51 – 75. Charakterystyka Jadwigi i Jagiełły, str. 51 – 54. – Przewodnie idee ich związku, str. 54 – 55. – Przesłanki odnowienia uniwersytetu, str. 56 – 57. – Benedyktyni słowiańscy, str. 57. – Polska i Czechy, str. 57 – 58. – Przybysze czescy: Jan Hieronim z Pragi, Jan Sczekna, str. 58 – 59. – Mateusz z Krakowa i jego działalność w Polsce, str. 60 – 61. – Papież pozwala na otworzenie wydziału teologicznego w Krakowie, str. 62 – 63. – Fundacya kollegium litewskiego w Pradze, str. 63. – Ludzie popierający zamysły Jadwigi w Polsce, str. 63 – 65. – Piotr Wysz, str. 65. – Śmierć królowej, str. 67 – 68. – Fundacya z r. 1400 i jej hasła, str. 68 – 70. – Wyposażenie pierwszych profesorów, str. 70 – 71. – Kollegium na ulicy św. Anny, str. 71 – 75. Rozdział II. Podwaliny organizacyi i majątku (1400 – 1410) str.. 76 – 112. Uroczyste otwarcie uniwersytetu, str. 76 – 78. – Piotr Wysz, kanclerz uniwersytetu, str. 79 – 80. – Znaczenie tego urzędu, str. 80 – 82. – Napływ mistrzów z Pragi, str. 82 – 83. – Pierwsi profesorowie, str. 83. – Rektorzy i dziekani, str. 83 – 93. – Wyposażenie uniwersytetu przez króla i innych dobrodziejów, str. 93 – 95. – Kapituła św. Floryana, str. 95 – 99. – Kollegiatury uniwersytetu, str. 99 – 104 – Linia Piastów Mazowiecka, str. 104 – 105. – Troska o Litwę i Ruś myślą przewodnią, str. 105 – 106. – Liczba profesorów, str. 107 – 108. – Przedmioty wykładane, str. 109 – 110. – Frekwencya uniwersytetu, str. 110 – 112. Rozdział III. Pierwsze wystąpienie uniwersytetu na widowni europejskiej. Sobór w Konstancyi… str. 113 – 183. Znaczenie uniwersytetów w tej epoce, str. 113 – 115. – Schizma w papiestwie, str. 115. – Dążenia do jej usunięcia, str. 115 – 117. – Koncyliaryzm, str. 116 – 117. – Stanowisko Polski wobec schizmy, str. 117 – 119. – Koncylium w Pizie, str. 119 – 121. – Król Zygmunt, str. 122 – 123. – Sobór w Konstancyi, str. 123 – 124. – Zadania Polski na soborze, str. 124 – 125. – Wysłańcy polscy, wśród których się wyszczególniają Paweł Vladimiri i Andrzej Laskary. Znaczenie dekretystów, str. 125 – 130. – Traktat Pawła: de Annatis, str. 130 – 134. – Pierwsze występy Polaków w Konstancyi, str. 134 – 136. – Radykalne stanowisko Andrzeja Laskarza, str. 136 – 137. – Sprawy polskokrzyżackie, str. 137 – 138. – Traktaty i działalność Pawła Vladimiri, str. 138 – 144 – Piotr Wolfram, str. 145 – 149. – Inwektywa Jana Falkenberga na Polaków, str. 149 – 152. – Nienawiści narodowe w średnich wiekach, str. 152 – 154. – Słowianie i Niemcy, str. 154 – 155. – Sprawa Falkenberga przed soborem, str. 155 – 157. – Polemika na pióra w tej sprawie, str. 157 – 160. – Conclave w r. 1417 i wybór Marcina V, str. 160 – 162. – Unia Kościołów na so – borze, str. 163 – 164. – Sprawa Petit'a i podjęcie sprawy Falkenberga w ostatnich miesiącach soboru, str. 164 – 166. – Burzliwe sceny i występy Polaków wobec nowego papieża, str. 166 – 169. – Załagodzenie połowiczne rozstroju, str. 169 – 170. – Profesorowie uniwersytetu krakowskiego w Konstancyi, str. 171 – 172. – Paweł Vladimiri, Andrzej z Kokorzyna, Piotr Wolfram, str. 172 – 174. – Wpływ soboru na europejską kulturę, w szczególności na Polskę, str. 174 – 181. – Ocena działalności posłów polskich w Konstancyi, str. 182 – 183. Rozdział IV. Dzieje uniwersytetu w drugiej połowie rządów Jagiełły ( 1410 – 1434)… str. 184 – 293. Służba publiczna mistrzów krakowskich, str. 185. – Paweł Vladimiri i dalsza jego działalność w sporach polsko – krzyżackich, str. 186 – 187. – Przebieg tej sprawy po soborze, str. 187 – 189. – Wyrok wrocławski Zygmunta i apelacya Polaków do papieża, str. 187. – Włosi w Polsce, str. 187 – 194. – Stosunki Jagiełły z Medyolanem i Florencyą, str. 187 – 189. – Paweł Vladimiri posłuje do Rzymu, str. 194 – 195. – Koniec sprawy Falkenberga w r. 1424, str. 195 – 196. – Andrzej Laskary umiera, str. 196. – Ostatnie lata Pawła Vladimiri, jego śmierć, str. 196 – 197. – Charakterystyka jego działalności, str. 197 – 198. – Rozszerzenie uniwersytetu, nowe fundacye i nowe kollegiatury, str. 198 – 204. – Fakultety, str. 205 – 206. – Fakultet artystów czyli filozoficzny, str. 206 – 207. – Zakres jego nauki i zadania magistrów, str. 207 – 220. – Kanonicy św. Floryana i ich przeznaczenie, str. 220 – 225. – Dysputy na wydziale artystów, str. 225 – 226. – Niektóre szczegóły, dotyczące tego wydziału, str. 226 – 229. – Fakultet medyczny, str. 229 – 231. – Medycyna w średnich wiekach, str. 230 – 231. – Mistrzowie, a mianowicie Jan de Saccis, str. 231 – 235. – Wydział ten nie ma dostatecznych warunków życia i rozkwitu, str. 235 – 239. – Fakultet kanonistyczny, str. 239 – 240. – Zadania i wyposażenia prawników, str. 241 – 244. – Dekretyści wybitniejsi: Jakób Zaborowski, Jan Elgot, Mikołaj z Błonia, str. 244 – 249. – Dekretyści w służbie biskupów i króla, str. 249 – 251. – Spór o królestwo Witolda, str. 251 – 252. – Fakultet teologiczny, str. 253. – Zaopatrzenie, stopnie w tym wydziale, str. 253 – 257. – Kierunki i metoda ówczesnej teologii, str. 257 – 262. – Uniwersytet i jego wydział teologiczny warownią przeciw husytyzmowi, str. 262 – 268. – Plany redukcyi Czechów i dysputy z Husytami, str. 268 – 271. – Stronnictwa w Polsce wobec tych planów, str. 271 – 278. – Mikołaj Kozłowski i Andrzej z Kokorzyna, str. 278 – 284. – Wymowa kaznodziejska i zasługi uniwersytetu natem polu, str. 284 – 293. KSIĘGA DRUGA. Zbigniew Oleśnicki… str. 299 – 467. Rozdział I. Nowe prądy… str. 299 – 327. Osobistość Oleśnickiego, str. 299 – 300. – Jego młodość, str, 300 – 301. – Znaczenie jego dworu biskupiego i jego kancelaryi, str. 301. – Przebudzenie się historycznego interesu, str. 302. – Cyceronianizm, str. 302 – 303. – Towarzystwo biskupa, str. 303. – Jan Elgot i Jan Długosz, str. 304 – 305. – Ostatniego interes dla autorów starożytnych i pewne skłonności humanistyczne, str. 304 – 305. – Mikołaj Lasocki, dworzanin, dyplomata i humanista, str. 305 – 306. – Guarino, jego szkoła i stosunki z Lasockim, str. 306 – 308. – Inny typ humanizmu: Stanisław Ciołek, str. 308 – 309. – Jego charakterystyka, str. 309 – 311. – Grzegorz z Sanoka, jego życie, i biografia Kallimacha, str. 311 – 318. – Franciszek Filelfo w Krakowie, str 318 – 319. – Eneasz Silvius Piccolomini, jego wpływ na kulturę Północy i Polski, korespondencya ze Zbigniewem Oleśnickim, str. 319 – 325. – Dzieło Długosza wykwitem kultury dworu i czasów Oleśnickiego, str. 325 – 327. Rozdział II. Sobór w Bazylei… str. 329 – 393. Zwołanie soboru, str. 329 – 330. – Rozdwojenie z papieżem Eugeniuszem IV, str. 330 – 331. – Wobec zabiegów obu stron, w Polsce chwiejność w obesłaniu soboru, str. 331 – 333. – Rząd skłania się raczej do Rzymu, str. 333 – 334. – 1433/4 przychodzi do ugody między soborem a papieżem, str. 334. – Wysłanie w r. 1434 urzędowej deputacyi polskiej na sobór, str. 334 – 335. – Uniwersytety za soborem, 335 – 336. – Z krakowskiego uniwersytetu pojawiają się już w r. 1433 mistrzowie w Bazylei, str. 336 – 337. – Wysłani oni byli przez biskupów, lub dla własnych tam podążyli interesów, str. 337 – 338. – W r. 1433 starcie uniwersytetu ze soborem z tego powodu, str. 338 – 329. – Urzędowa deputacya Polski: Stanisław Ciołek, Lutek z Brzezia, Mikołaj Lasocki, str. 339 – 340. – Nabożeństwo żałobne za Jagiełłę. Mikołaj Kozłowski ma mowę, str. 340 – 341. – Humanizm na soborze, str. 341 – 342. – Osobistość i działalność Lasockiego str. 342 – 344. – Tomasz Strzempiński, str. 344 – 345. – Rozłam między papieżem a soborem, który w r. 1438 suspenduje Eugeniusza IV – go, w r. 1439 składa go ze stolicy i wybiera antypapę Feliksa V – go, str. 345 – 346. – Rozmaite obozy i stronnictwa w chrześcijaństwie, str. 346. – Stanowisko uniwersytetu krakowskiego, Zbigniewa Oleśnickiego, króla i rządu, str. 346 – 352. – Poselstwa od soboru do Polski: Marek Bonfili, Dersław z Borzynowa, i Stanisław ze Sobniowa, str. 852 – 354. – Przyjęcie poselstwa w uniwersytecie, str. 354 – 355. – Traktaty mistrzów krakowskich za soborem, str. 355 – 364. – Synod łęczycki z r. 1441, przychylny soborowi, szczególnie Zbigniew Oleśnicki, str. 364 – 366. – Bonfili w roku 1441 wraca z Bazylei do Polski, str. 366. – Zbigniew Oleśnicki i arcybiskup gnieźnieński przyjmują purpurę z rąk Feliksa V – go, str. 367. – Elgot jedzie do Bazylei, aby w imieniu Zbigniewa podziękować Feliksow V – mu i złożyć mu obedyencyę, str. 867. – Ocena tego kroku, str. 367 – 368. – Walki obu stronnictw i chwianie się w Polsce, str. 369 – 370. – Król Władysław hamuje zapalnych Bazylejczyków, gromi uniwersytet, str. 370 – 871. – Unia florencka i przyjęcie, jakiego w Polsce doznała, str. 371 – 372. – Klęska pod Warną, str. 373. – Bezkrólewie, str. 378. – Po Eugeniuszu następuje Mikołaj V – ty, str. 373 – 374. – Kazimierz Jagiellończyk uznaje stanowczo nowego papieża, str. 374 – 875. – Zbigniew Oleśnicki zrywa z przeszłością i przystaje do Mikołaja V – go, str. 375 – 376. – Sprawa jego kardynalstwa, str. 376 – 377. – Zabiegi o purpurę, prowadzone przez Lasockiego, doprowadzone do skutku przez Długosza, str. 377 – 378. – Uniwersytet trwa wiernie przy soborze, str. 878 – 380. – Konflikt z rządem w r. 1448, str. 880 – 881. – Uniwersytet pyta o radę inne wszechnice, str. 382 – 388. – Korespondencya w tej materyi, str. 883 – 384. – Wreszcie w r. 1449 składa uniwersytet krakowski obedyencyę nowemu papieżowi, str. 385 – 887. – Ocena stanowiska uniwersytetu podczas soboru, str. 387 – 388. – Niektóre wpływy kulturalne bazylejskiego soboru, str. 388 – 393. Rozdział III. Wewnętrzne dzieje uniwersytetu w latach od zgonu Jagiełły do śmierci Oleśnickiego… str. 394 – 443. Król Władysław Warneńczyk i jego matka Zofia, str. 394 – 396. – Dzieje fakultetów, str. 396. – Wydział medyczny, str. 397 – 398. – Ówcześni medycy, mianowicie: Marcin Król ze Żórawicy, str. 398 – 400. – Jego życie i znaczenie na polu astronomii i matematyki, str. 400 – 407. – Wydział dekretystów, str. 407 – 408. – Zadania i prace tego wydziału, str. 408 – 409. – Jan Elgot, Strzempiński i inni mistrzowie kanonów, str. 409 – 410. – Jakób, syn Parkosza, str. 410 – 412. – Niedostatki wydziału, str. 412 – 413. – Wydział teologiczny, str. 413. – Uposażenie, str. 413 – 415. – Ówcześni teolodzy, przeważnie koncyliaryści, str. 415. – Benedykt Hesse, str. 415 – 416. – Jakób z Paradyża i jego wybitna działalność, str. 416 – 419. – Św. Jan Kanty, str. 419 – 422. – Inni mistrzowie wydziału, str. 422 – 424. – Jan Dąbrówka i jego wszechstronne zajęcia, str. 424 – 428. – Wydział artystów, str. 428 – 429. – Zakres czytanych w średnich wiekach autorów, str. 429 – 432. – Pewne przebłyski humanizmu, str. 432. – Grzegorz z Sanoka, Jan z Ludziska, Andrzej Grzymała, str. 432 – 436. – Nowe katedry i fundacye, str. 436 – 439. – Stworzenie kollegium, zwanego Minus, str. 439 – 441. – Jego przeznaczenie i znaczenie, str. 441 – 443. Rozdział IV. Zbigniew Oleśnicki i uniwersytet… str. 444 – 467. Znaczenie kanclerstwa w uniwersytecie, str. 444 – 447. – Stosunki między uniwersytetem a Oleśnickim, str. 447 – 448. – Troskliwość kanclerza o rozwój szkoły, str. 448 – 450. – Konflikta, str. 450 – 452. – Oleśnicki popiera swoich kandydatów i cudzoziemców w uniwersytecie, str. 452 – 453. – Starcie Zbigniewa z uniwersytetem w r. 1450, str. 453 – 454. – Husytyzm w murach uniwersytetu, str. 454 – 456. – Objawy husytyzmu w drugiej ćwierci piętnastego wieku, szczególnie w Wielkopolsce, str. 454 – 458. – Mistrz Andrzej Gałka z Dobczyna, str. 458. – Jego życie, jego doktryna, str. 458 – 459. – Doktryny Wiklefa, str. 459 – 460. – Gałka się niemi przejmuje, str. 460 – 462. – Oleśnicki przeciw niemu występuje, str. 462. – Przebieg tej sprawy, str. 462 – 463. – Burzliwy epizod bez doniosłych następstw, str. 463 – 465. – Zbigniew Oleśnicki w ostatnich latach życia zaznacza rozmaitemi zarządzeniami swą życzliwość dla uniwersytetu, str. 465 – 467.\nKAZIMIERZ WIELKI I ZAŁOŻENIE UNIWERSYTETU W KRAKOWIE. Powstanie pierwszych uniwersytetów. – Paryż i Bolonia. – Karol IV i założenie uniwersytetu w Pradze. – Kultura ówczesnych Czech. – Charakterystyka Kazimierza Wielkiego. – Wpływy Węgier i Czech. – Otoczenie Kazimierza i jego pomocnicy. – Skotnicki, Strzelecki. – Dotychczasowe szkoły. – Powody założenia uniwersytetu. – Kroki wstępne. – Urban V. – Zachody powzięte w tym celu w Avignon'ie. – Pośrednicy: Jan z Buska, Janko z Czarnkowa. – Korespondencya z Avignon'em. – Plan fundacyi na Kaźmierzu i pobudki tego pomysłu. – Rok 1364 i założenie uniwersytetu w Krakowie. – Dokument erekcyjny. – Właściwości i odrębności Kazimierzowskiej fundacyi. – Zastrzeżenia papieskie. – Rozmieszczenie i życie Kazimierzowskiej szkoły. – Rzeczywistość wobec śmiałych króla zamysłów. Po roku tysiącznym, millennium Chrześciaństwa, którego wyczekiwano z niepokojem i trwogą, jakby ono miało sprowadzić koniec świata i sąd ostateczny, odżyła ludzkość nowem życiem, tętna jej zabiły silniej, bo czuła, że nowe walki, nowe rozwoje ją czekają, że przyszłość niejasna, lecz daleka przed nią się roztwiera, którą należy zmierzyć podniesionem czołem. Jakiś świeży powiew przeleciał nad ludźmi, pokrzepił myśli i uczucia, przydał umysłom jędrności i hartu. Po wiekach pessymizmu i ponurości, rozwidniło się nieco na świecie, nowa nadzieja wstąpiła w serca, i jakieś Sursum zabrzmiało jako hasło przyszłości. Miały te średnie wieki, jak każda epoka ludzkości, swe przy – pływy i odpływy, falowania myśli i uczucia, miały swe odrodzenia i zamierania. Odrodzeniem był wiek Karola Wielkiego, kiedy na dworze tego monarchy skupiły się różnorodne siły i talenta i promieniały na zewnątrz, odrodzenie przyniósł wiek jedenasty. Nie należy przez to wyrażenie rozumieć wskrzeszenia zamarłej starożytności ze światem jej myśli i uczuć; wiek jedenasty niewątpliwie czyta autorów klasycznych więcej niż następne; kiedy w następnym wieku obojętność powoli osadzać na nich zaczyna pleśń zapomnienia, Jan ze Salisbury z równą żałością o tem mówi, jak Erazm z Rotterdamu w wieku XVI-tym. Ale przez odrodzenie jedenastego wieku rozumiemy raczej wielki rozkwit średniowiecznej myśli na polu spekulacyi religijnej, śmiały tej myśli polot, który się wznosi do najwyższych zagadnień ludzkości, aby w następnych wiekach stężeć nieco i zaskorupieć w wyżłobionych kolejach scholastyki. Energia pokoleń tego wieku dosięga myślą wyżyn, ta sama energia pcha je na wschód, na pierwszą krucyatę, która prowadzi ludzi na grób Zbawiciela, a zarazem otwiera przed ich oczyma cuda i dziwy dalekiego wschodu. W roku 1079 rodził się w Bretanii pod Nantes młody chłopiec, który się stał rzeczywistym ojcem i twórcą średniowiecznej teologii. Metoda badania, którą on zastosował, miała się stać właściwością wszelkiej pracy ducha następnych wieków i udzielić się wielkim szkołom, które w końcu XII-go wieku zaczęły się tworzyć. Do dwóch przeważnych potęg, które poruszały światem średnich wieków, de imperium i sacerdotium miało wtedy przybyć studium – uniwersytet, nieomal jako siła równorzędna, aby w następnych wiekach obok cesarstwa i kościoła wpływać wielorako na losy myśli ludzkiej i wogóle losy ludzkości. Najstarsze dwa uniwersytety powstają w romańskich krajach, pierwszy w północnych Włoszech, drugi w stolicy Francyi. Nie będziemy tu mówili o ich początkach. Obydwa miasta, Bolonia i Paryż, były ogniskami naukowemi, które już od dawna skupiały wielką ilość uczonych i uczniów. Ale bujny ten ruch naukowy nie był dotąd ujęty w żadną regułę, w żaden ustrój korporacyjny, któryby do powagi mistrzów dodawał powagę instytucyi. W ostatnich dopiero trzydziestu latach dwunastego wieku proces ten się odbył i przyniósł światu zachodniemu nową potęgę, Universitas, która w drugiej połowie średnich wieków tak ogromnie zaważyła na rozwoju ludzkości. W Bolonii kwitły przedewszystkiem studya prawnicze i nowa szkoła miała się stać ogniskiem badań i dociekań w tym kierunku, Paryż słynął już dawniej ze swych teologów, teraz powstała tu instytucya, która w zakresie teologicznym stała się powagą, nieomal rywalizującą z orzeczeniami stolicy świętej i dekretami soborów. Dwa te najstarsze uniwersytety były wykwitem i wytworem dłuższych rozwojów, powstały bez modły i wzorów jako coś zupełnie nowego. Ponieważ ustrój ich i organizacya poszły w innych kierunkach, ponieważ Bolonia zapewniła swoim scholarom wielki wpływ na kierownictwo szkoły, gdy tymczasem Paryż w ręce mistrzów czyli magistrów złożył władzę wyłączną i przeważną, przeto do różnicy naukowych kierunków przybyła jeszcze różnica ustroju wytwarzająca dwa typy, które miały się stać prototypami dla wszelkich późniejszych fundacyi. Miała więc Europa w trzynastym wieku dwa środowiska naukowe, do których młodzieńcy żądni wiedzy ciągnęli z najdalszych okolic, aby myśl swoją wyćwiczyć lub wdrożyć w karby średniowiecznego badania. Były to dwa wielkie emporya nauki europejskiej, dwa światła, do których zewsząd zbiegała się młodzież (1). Nazwa ich Studium generale nie oznacza bynajmniej połączenia wszystkich nauk w jednej i tej samej szkole, lecz znaczy to, że ognisko nauki stoi otworem dla wszystkich, nie tylko miejscowych scholarów; druga nazwa, universitas oznacza korporacyą jednostek połączonych jednym ustrojem, a więc - 1) Denifle. Die Universitäten der Mittelalters, Berlin 1885, str. 747. universitas scholarzy lub magistrów i scholarzy; wyrazu tego pierwotnie nigdy bez dodatku nie używano. Skoro raz hasło było danem, ruch nie dał się ograniczyć na tych dwóch centrach, które przodowały innym i czasem i znaczeniem. W trzynastym wieku zaraz powstało kilka uniwersytetów we Włoszech, pod wpływem i na wzór Bolonii, we Francyi wyrosły w tym samym czasie studya generalne w Orleans i Angers (1). Cesarz Fryderyk II zakłada uniwersytet w Neapolu, Innocenty IV w r. 1244 lub 1245 daje początek uniwersytetowi in Curia Romana. Hiszpania i Portugalia poszły za przykładem pobratymczych ludów, tak, że świat romański w XIII wieku wciągniętym był już w ruch nowy i zbierał jego owoce. Tymczasem zaś wschód drzemał jeszcze w pomroku dotychczasowym i długo nie umiał się zdobyć na krok stanowczy postępu. Co się rwało do nauki wyższej, do światła silniejszego, musiało daleką wędrówką na zachód okupywać te pragnienia. Do Paryża i Bolonii zdążano, aby się zapoznać z nowemi naukami i nowemi zagadnieniami zajmującemi umysły, za Renem i za Alpami szukano źródeł wiedzy, które w kraju zbyt skąpo jeszcze sączyły. Oddalenie musiało niepoślednio utrudniać te wędrówki i pielgrzymki. Tem się też w wielkiej części tłómaczy, że kiedy wschód poszedł za ruchem zachodu, pierwsze kroki w tym kierunku zrobiono na jego krańcach, a nie w krainach blizko Francyi położonych, gdzie potrzeba posiadania nowego studium według nowego zakroju nie tak bardzo dotkliwie czuć się dawała. Kiedy w r. 1347 papież wydawał dokument fundacyjny dla pierwszego uniwersytetu na wschodzie, istniało - 1) Stare uniwersytety angielskie, Oxford założony może w dwunastym, Cambridge w trzynastym wieku, pozostawiamy na uboczu; bo te uniwersytety rozwijały się odrębnie i dla wschodu mniejsze oczywiście miały znaczenie. już we Włoszech przez dłuższy lub przemijający lat szereg szesnaście uniwersytetów, po za Italią piętnaście. Krok więc Karola IV był spóźnionym, lecz mimo tego nie mniej doniosłym. Wybrał on Pragę, aby swoje królestwo uświetnić fundacyą, która miała stać się przystanią nauki dla całego wschodu. Dwa najstarsze uniwersytety, Paryż i Bolonia były wytworami samodzielnemi, spontaneicznemi. Późniejsze studya miały w nich wzory gotowe. Karol IV wahać się nie mógł w wyborze prototypu dla swojej fundacyi. Był on przejęty cywilizacyą francuską, sam na studyach w Paryżu kiedyś bawił; teologiczne zagadnienia miały zawsze dla niego urok szczególny. To też nie dziwimy się, że pierwszy wschodnioeuropejski uniwersytet urządzony został na modłę Paryża. Karol IV był pierwszym księciem wschodu, który uprawę nauki uważał za obowiązek ziemskiego władzcy (1 ). Rola w Czechach była zresztą przygotowana dla nowego posiewu. Kultura niemiecka w tej epoce miała bowiem swój punkt ciężkości na tym dalekim wschodzie. Życie umysłowe w samej Pradze i po za Pragą było wtedy ożywione i ułatwiało niezmiernie górne zamysły monarchy. Obok niego stał znakomity kanclerz Jan z Neumarkt na Szlązku, człowiek ruchliwy i popierający wszelkie dążenia ku postępowi, wykwintny na swój wiek stylista, tak, że jego kancelarya przygotowywuje grunt pod działania późniejszych humanistów. W roku 1350 pojawia się w Pradze sławny marzyciel i trybun rzymski Cola di Rienzo, z wielkim Petrarką zamienia Karol IV listy, śpiewak Laury zjawia się na dworze cesarskim w Pradze w 1356-tym roku i utwierdza tu stare, zawiązuje nowe stosunki. Jakieś promienie włoskiej kultury wdzierają się z tymi ludźmi w życie duchowe północy. Szerzył się też teraz w Czechach zakon Augustyanów, który w żywszym ruchu umysłów od XIIIgo wieku począwszy niepoślednią odgry- - 1) Burdach, Von Mittelalter zur Reformation (1893) str. 23 i nast. wał rolę. Wielka postać św. Augustyna w XIVtym wieku zaczyna wywierać ogromny urok na umysły; Petrarka zapoznaje się z jego pismami w Paryżu i daje się owładnąć ich czarem. Zakon nowy, założony w trzynastym wieku zakwitał we Włoszech i Francyi i niebawem dostąpił wielkiego wpływu na uniwersytetach w Paryżu, Toulouse, Padwie i Bolonii. W Niemczech rozszerzał się mianowicie na wschodnich i północno – wschodnich kresach, w Czechach pojawił się już w XIII wieku. Ale dopiero za Karola IV nowe stowarzyszenie zakonne doznało tu wielkiego rozkwitu i silnego poparcia; cesarz Karol IV i ludzie z jego otoczenia, mianowicie sam kanclerz Jan z Neumarkt przyczyniają się stanowczo do jego rozkrzewienia, zakładają coraz to nowe domy zakonne. Panuje tu duch przypominający żary i zapały wielkiego świętego Afrykańskiego, pojawiają się pewne zapędy, aby myśl ludzką wyzwolić z tradycyjnych kolei spekulacyi scholastycznej i popchnąć na nowe i żywsze tory. Wykwitem i przystanią najwybitniejszą tego ducha stał się sławny klasztor S. Spirito we Florencyi. W murach zakonnych powstał tu rodzaj akademii, w której w tonie potocznych platońskich dyalogów dysputowano o najwyższych zagadnieniach filozofii i teologii, które współczesna nauka uniwersytetów wdrażała przeważnie w utarte i suche formułki. Luigi de' Marsigli był najznakomitszym teologiem tego towarzystwa, wpływy jego wyrobiły sławnego Coluccio dei Salutati, który był notaryuszem Urbana V w Avignonie a potem zajaśniał swą wiedzą i znaczeniem jako długoletni kanclerz Florencyi (+ 1406). Ale to są kwiaty południa; my tymczasem cofnąć się musimy na północ, w pełne średnie wieki i szukać tu szlaków, któremi myśl ludzka mniej rozgłośnie i mniej spiesznie posuwała się naprzód. W Polsce za panowania Władysława Łokietka, troska o ugruntowanie państwa, bytu i władzy tak dalece była naglącą, tak bardzo zaprzątała wszelkie energie, że prądy i myśli wielkoświatowe nie mogły tu się przedostać, że trudno było marzyć o kulturze wyższej w obec zadań cięższych i przeciążających bytu. Następca jego i syn Kazimierz, zwany Wielkim otrzymał wstępując na tron państwo już silniej utwierdzone, a zdolności wrodzone i wielka na obce wzory i wpływy wrażliwość podniecały go do czynów, do popierania wszystkiego, co mogło przynieść postęp i zapewnić rozwój pomyślny społeczeństwa. "W dziejach każdego narodu spotykamy, mówił Szajnocha (1), wielkie postacie historyczne, których genealogii moralnej, pokrewieństwa z poprzedniem i następnem pokoleniem dostrzedz nie można. Taką w części niewytłómaczoną postacią jest nasz Kazimierz Wielki". Po ojcu "manu et animo ferox" jak się Długosz wyraża, po dzielnym Łokietku o "heroicznej" duszy, wnosi on na tron tyle zasobów i właściwości nowych, takiego ducha rwącego się do postępu na wszystkich polach, że między panowaniem średniowiecznego Łokietka a temi rządami syna wielki jakiś przełom dostrzedz się daje. Przedsiębiorczy młodzieniec zrywa się na tak ogromne kroki, do jakich przeszłość nie przywykła, za którymi współcześni wydążyć nie mogą. Tą przeszłością, ani społeczeństwem samem on wytłomaczyć się nie da. Klucza zagadki potrzeba nam szukać w głębiach jego duszy, bogato wyposażonej, wrażliwej na wszelkie wpływy ościenne. Jest w nim pewna miękkość, odrębna od hartowności i rubaszności średniowiecznych książąt. Szuka pokoju nie gnuśnego, lecz pełnego błogosławieństw, całe jego panowanie jest w skutek tego szeregiem traktatów i dzieł pokojowych. Jakiś pociąg do piękna, wykwintności i wystawności wyróżnia go stanowczo od poprzedników. Objawia się to - 1) Wiek Kazimierza Wielkiego. w jego występach królewskich, wśród których splendorem otaczać się lubił, w jogo ucztach, przy których uważa na dobór potraw i napojów (non exigua illi cura fuit, quid esset quid quoque biberet, Długosz Ilist. Pol. III, 326), a mianowicie w tych budowach przelicznych, któremi pokrywa kraj cały, dbając zawsze o ich trwałość i piękne kształty (1). Dla zachodu, który mu w pierwszym rzędzie jako świat niemiecki się przedstawia ma życzliwość, która prawie graniczy ze słabością, okupywaną ustępstwami (2); dla indywidualności ma szacunek prawie nowoczesny, który mu w człowieku nie rodu i pochodzenia, lecz przedewszystkiem zalet osobistych szukać każe (3). Krewkość niezmierna zmysłowa dopełniała bujność tej bogatej natury i sprowadzała ją nieraz na manowce. W dziejach serca wielkiego króla są strony piękne i rzewne, wielkie przywiązanie do matki Jadwigi, pochowanej w Starym Sączu; pamięć pierwszej żony, Anny Gedyminównej, serdeczne uczucie dla Małgorzaty Bawarskiej, siostry Karola IV, która mu w przededniu niemal ślubu śmiercią wydartą została (4). Ale są i obłędy, które świadczą o niepowściągliwości i o tem, że wielki król, który miał panować nad innymi, nie umiał panować nad sobą. Długosz piętnuje te wybryki ostremi wyrazami. Doprowadziły one do zbrodniczego utopienia wikarego katedralnego krakowskiego Marcina Baryczki, prowadziły do starć ze stolicą apostolską i duchowieństwem krajowem. Pewien duch opozycyi, - 1) Długosz Liber Benef. I, 532: universum regnum Poloniae cocto nobilitavit latere. Por. ibid. I, 592: splendidis pro magnificentia regali mensam regiam ferculis et poculis ornat. 2) Długosz Hist. Pol. III, 262: nationes. Almannicae, quas speciali prosequebatur benivolentia et praerogativa. 3) Długosz Ibid… p. 325: clericos. quos sciebat… in aliqua parte peritos et exoellentes, etiamsi sortis humilis et obscurae originis fuissent, singulari illos prosequebatur favore… negleotis praeteritisque nobilibus. 4) Por. Garo, Geschichte Polens II. 232 i 307. który w kołach Kazimierzowskich panował, objawia się w postępowaniu Jana Suchywilka, późniejszego arcybiskupa Gnieźnieńskiego; z okazyi jego śmierci zaznacza Janko z Czarnkowa (cap. 58), że dygnitarz ten świeckich protegował, duchownych często więził "ribaldos et nequam appellando". Długosz jednak mimo tych zastrzeżeń nie szczędzi pochwał królowi, który według niego posiadł: summa civilitas, szczyt kultury i cywilizacyi, a może niczem trafniej nie maluje tej wyjątkowej, wyprzedzającej wiek postaci, jak słowami, że odrodził się ogromnie od ojca i to nie tylko w złem tego słowa znaczeniu: Animus enim suus a patrio plurimum degenerans. Występuje on przed nami ze znamionami pełni rozwoju, jakie noszą niekiedy na sobie ostatni z rodu, a zarazem widoczne w nim pewne zapowiedzie i przesłanki nowej jutrzenki odrodzenia, które pojawiły się za wcześnie i zginęły w mroku następnych czasów. Wpływami ościennemi i wielką wraźliwością i chwytnością jego natury da się wiele w jego postaci wytłomaczyć. Przypadło mu w udziale królestwo, które od południa stykało się z Węgrami, od zachodu sąsiadowało z Czeską kulturą. Węgry pod panowaniem Andegaweńczyków od r. 1308 zetknęli się przez rodzinę królewską z całą cywilizacyą i wszystkiemi prądami, które wtedy poruszały południem a przez to pośrednictwo o północ potrącać zaczęły. Rzemiosło włoskie, a nawet i sztuka znajdowały tu teraz przystań i opiekę (1); równocześnie jakiś powiew neapolitański miękczył tu szorstkości i rubaszności dawniejsze, a może nieraz i twarde obyczaje, zagnieżdżał na tym dworze pewną wykwintność i przepych, któremi Karol Robert jednał sobie umysły węgier- - 1) Sokołowski: Nieznany dar królowej Jadwigi dla katedry na Wawelu. Kraków 1891, str. 5. skich magnatów (1), a zarazem pewną luźność obyczajową, która bywa darem Danaów zarówno młodych jak starzejących się cywilizacyi. A z tego otoczenia miały paść pierwsze wpływy i pierwsze ziarna zepsucia w duszę młodzieńczego Kazimierza. Siostra jego Elżbieta, poszła w r. 1320 za króla węgierskiego Karola Roberta. Młody Kazimierz dużo na jej dworze przebywał i tu zawiązał romans z córką Felicyana Zacha, który należał do przeciwników andegaweńskiej dynastyi. W skutek tego rozegrała się na dworze królewskim scena, przypominająca grozą zbrodnie neapolitańskie lub dramaty rodzinne odrodzenia. Rozjuszony o niesławę córki ojciec wpadł do jadalni królewskiej rodziny, królowej Elżbiecie, podejrzanej o pośredniczenie w miłostkach, odrąbał cztery palce, zrąbał prawie nauczycieli królewskich dzieci. Działo się to w r. 1330. Podobno król Kazimierz później ofiarom gniewu królewskiego otworzył gościnne wrota Polski, gdzie tłumnie szukali schronienia przed zemstą własnego władzcy. Takie wrażenia i wpływy zmiękczyły z pewnością pod wielu względami syna Łokietkowego duszę. Jeżeli animuszem wojennym się nie odznaczał, a trudy wojenne traktatami zażegnywał, to ten kwietyzm i ta ugodność wypłynęły niezawodnie w części z miękkich wpływów i wrażeń młodości (2). Ale z drugiej strony niejedna zdrowa myśl i niejedno urodzajne ziarno mogło paść z tej strony węgierskiej w duszę młodego królewicza. W Karolu Robercie poznał on monarchę, który na wszelki sposób starał się o podniesienie podwładnego mu kraju, kultura tego dworu rozbudziła w nim niewątpliwie pragnienia cywilizacyjne i umysłowe, które go następnie do błogich zamiarów i działań podniecały. Siostra Elżbieta, choć piętnowana przez historyków, musiała być osobą nie zwykłej - 1) Huber, Geschichte Oesterreichs T. II, str. 201. 2) Kazimierz używa później węgierskiego krawca Stefana. Por. Monum.: Med. Aevi IV, 1, 190. miary (1), zdolną nie tylko nierządów, o które ją złośliwi kronikarze pomawiają, ale i rządów, które i sama wykonywała i na które nieraz wpływała stanowczo. Nad Czechami tymczasem panowała również zachodnia dynastya Luxemburczyków. Mówiliśmy już o kulturze ówczesnej tego kraju, która za Karola IV wybitnie się podniosła i znalazła ostatni i najświetniejszy swój wyraz w założeniu uniwersytetu prazkiego. Kazimierz odbierał więc i z tej strony rozmaite bodźce i wrażenia, miał w blizkiem sąsiedztwie wzory podniecające do naśladowania i tegoż godne. Na wiosnę roku 1356 był on osobiście w Pradze i mógł tu się przypatrzyć zamiarom i dziełom Karola Czwartego. Pod wpływem wrażeń prazkich sprowadził zapewne Kazimierz Wielki do założonego przez siebie miasta Kaźmierza Augustyanów z Czech, przekonawszy się, że byli w Pradze życiodajnym żywiołem kościoła i kultury. Druga fundacya w Olkuszu zawdzięczała również Kazimierzowi swoje powstanie (2). Założenie i zabudowanie miasta Kaźmierza jest prawie wiernem odbiciem prac Karola IV-go, który Nowemu Miastu prazkiemu dał początek, a pierwotnie i nazwę w roku 1348 (3). Z Czech przychodziły zapewne do Kazimierza podniety do działania w prawodawczym kierunku. Karol starał się państwu swojemu zabezpieczyć spokój i prawny porządek, walczył z mącicielami tego pokoju, z rycerstwem rozbójniczem czyhającem na dostatki i mienie wędrownych kupców, kodyfikacyą nową usiłował wprowadzić wszędzie ład i porządek (4). To tez było jak wiadomo jedną z pier- - 1) Szajnocha prawie instynktową ma dla niej słabość. 2) Długosz. Liber Benef. III. 470: Casimirus Secundus Poloniae rex fundata civitate Casimiria… vastitatem ejus et infrequentiam sacris saltem templis et locis impleturus, monasterium fratrum eremitarum sub regula B. Augustini a… d. 1363 fundat novumque ordinem fratribus ex Praga accersitis fundat. Cf… ibid. 472. 3) Palacky, Geschichte v. Böhmen, III, 304. 4) Palacky, Geschichte von Böhmen III, 338. wszych i głównych trosk króla polskiego. A opatrzność zrządziła, że w tem błogosławionem dziele pokoju znalazł obok siebie w kraju poparcie i dzielnych w pracy pomocników. To tez obok nici, na których śledziliśmy wpływ obcy na rządy i działanie Kazimierza, równorzędnie trzeba uwzględnić natchnienia miejscowe, pochodzące od ludzi z jego otoczenia. Na pierwszy tu plan wysuwa się postać Jarosława Bogoryi Skotnickiego. Mąż ten wychowany we Włoszech dostąpił w Bolonii godności syndyka (1) uniwersytetu i ztąd wyniósł swoje prawnicze wykształcenie. Spowodował on jako dygnitarz uniwersytetu w r. 1321 secessyą bolońskich scholarów do Jmoli. Przyszło wtedy do gwałtownego sporu między uczniami i miastem; pewien młodzieniec pochodzący z Anglii dopuścił się cudołóztwa z mieszczką bolońską i został za to przez władze miejskie stracony. Jarosław Skotnicki jako syndyk wydał w odpowiedzi na to hasło opuszczenia miasta i pozostał ze scholarami poza Bolonią, aż im dano satysfakcyą za gwałt spełniony. Na płaskorzeźbie przechowanej w Museo Civico tego miasta widnieje dotąd postać Jarosława obok innych zwierzchników uniwersytetu. Później w kraju w skutek swego wykształcenia wielki osiągnął on wpływ i ważnych dostąpił dostojeństw. Magnus consiliis, wielkim w radzie nazywa go Janko z Czarnkowa. U niego w Łowiczu bawił król na kilka tygodni przed zjazdem wiślickim w r. 1347, on jeden w prologu statutu wielkopolskiego szczególnie z imienia jest nazwany jako doradzca prawodawczych zamiarów swego monarchy (2). Jako arcybiskup gnieźnieński rozwinął Jarosław w ustawodawstwie kościoła polskiego podobną czynność przy synodyku z r. 1357, jak król w sferze stosunków państwa, przy swych ziemskich statutach. Kon- - 1) Nie rektora, jak twierdzi Janko z Czarnkowa; w spisie rektorów bolońskich go nie ma. 2) Helcel w Starodawne prawa polskiego pomniki I. CCXXI. stytucye ecclesiarum Poloniae ustanowiono na tym synodzie w Kaliszu odbytym i ogłoszono je z przydaniem uchwał poprzednich synodów. Jarosław Skotnicki odgrywa obok Kazimierza podobną rolę, jak arcybiskup prazki Ernest z Pardubic obok Karola IV; ten dzielny pasterz odbył także w r. 1349 synod prowincyonalny i spowodował zbiór ustaw kościelnych, mających wówczas moc obowiązującą. Siostrzeńcem arcybiskupa Jarosława był Jan Strzelecki, Suchywilk. Swój doktorat dekretów przywiózł on niewątpliwie także z Bolonii. W kraju z koleji różne piastował urzędy, kościelne i świeckie, znajdował się przy królu przed sławnym zjazdem wiślickim z r. 1347. Przelotnie, w r. 1350, potem przez czas dłuższy od r. 1357 do r. 1373 był on kanclerzem krakowskim, a jako taki podniósł niewątpliwie znaczenie tej kancelaryi, jej nastrój i doniosłość. Obok niego zaś pracował jako podkanclerzy w latach 1363 – 1370 Janko z Czarnkowa, wybitny historyk, zaufany wielkiego króla powiernik i doradzca. Mimo duchownego swego charakteru, który go w późniejszych czasach, już po śmierci Kazimierza, na arcybiskupstwo gnieźnieńskie wprowadził, odznaczał się Strzelecki pewnym nastrojem prawie wrogim dla duchowieństwa, a Helcel przypuszczał, że niektóre artykuły w statutach króla zawarte, mniej sprzyjające interesom i przewadze kleru wpływowi tego męża przypisać należy. U króla miał on bowiem znaczenie ogromne – regem suis consiliis regere videbatur, jak się Janko z Czarnkowa (c. 58) wyraża. W każdym razie był to jeden z ludzi, którzy wyższą kulturę i naukę zachodu do Polski przenieśli i w kraju ugruntowali. Z tych kół wychodziły niewątpliwie natchnienia nakłaniające króla do przedsięwzięcia wielkiego dzieła w zakresie wychowania narodu, do utworzenia szkoły, która by stanęła obok młodej, wzrastającej prazkiej wszechnicy. Nie pokusimy się tutaj o obraz i przedstawienie duchowego życia w Polsce w owych czasach. Przypomnimy tylko, że wychowanie i wykształcenie opierało się o kościół i pod skrzydłami i pieczą kościoła znajdowało uprawę. Mnożące się szkoły parafialne dawały początki i elementa wykształcenia; w szkołach katedralnych pracował nastrój wyższy. Uczono tu sztuk wyzwolonych, t… z. septem artes liberales, a prócz tego na wyższym stopniu kształcono w teologii i prawie (1). Szkołę teologiczną katedralną nazywano niekiedy facultas theologica, a więc tak samo, jak w uniwersytetach. Szkoła jednak taka mimo wyższego swego poziomu zatrzymała zawsze swoje zacieśnione, partykularne znaczenie, była dyecezalną instytucyą, podległą miejscowemu biskupowi; nie mogła się zrównać ani pod względem powagi ani wpływu ze studyami, uznanemi przez światowe potęgi, uprzywilejowanemi przez Rzym, które też wskutek tego szerokie, światowe miały znaczenie. Kazimierz Wielki nie chciał się zadowolić dotychczasowym stanem. Pod jego bokiem istniała i rozwijała się szkoła katedralna krakowska, w której obok scholastyka nauczało zapewne kilku nauczycieli. Znamy nawet cudzoziemca, Włocha, który w niej działał w tych czasach. Był nim niejakiś Arnold de Cancina czy Caucina, nauczający tu w latach 1348 – 1372. Zastępował go niekiedy w tych obowiązkach jego nieodstępny towarzysz Amboldo Johannis de Campino (2). –- 1) Szkic cywilizacyi polskiej przed Kazimierzem W. rozpoczął nieodżałowany Szujski, Opowiadania. T. IV, 293. – Dzieło Dra Karbowiaka, Dzieje wychowania i szkół w Polsce w wiekach średnich (1898) przyniosło dużo cennego materyału. 2) Por. Karbowiak 1. c. 135. Ten Arnold był kollektorem papiezkim w Polsce. Por. Reg. Avign. T. 149 f. 65 z r. 1362. Sprawozdania z jego kollektorstwa znajdują się w Archiw. Vatic. Collectoria vol. 181 i vol. 182. Amboldowi nadał Urban V w r. 1366 za wstawieniem się króla kanonikat gnieźnieński. Prośbę królewską znajdujemy w Regesta Supplicationum (Wat.) T. 43 f. 250 v.: Supplicat Szkoła ta nie mogła jednak Kazimierzowi przynieść ani dosyć pożytku ani chwały, nie odpowiadała jego górnym zamysłom i ambicyom, które dążyły do światowego stanowiska i na szerszych, światowych oprzeć się chciały podstawach. Zaczął więc przemyśliwać o założeniu studium generale w Krakowie. Osobista ambicya i przedsiębiorczość, która kraj zdobiła całym szeregiem budowli, postanowiła teraz budować w krainie ducha. Wpływ sąsiedniej Pragi podsycał te zamiary; Kazimierz zamierzył w świetności jej dorównać. Przystąpiły rady i podniety ze strony Bolończyków, jak arcybiskupa Jarosława, którzy przejęci uniwersytecką nauką południa w tym vedovo sito północy oddźwięk tego życia wywołać chcieli. Odległość od wielkich centrów i ognisk naukowych utwierdzała w tej myśli; przecież ten wzgląd wpłynął w wielkiej mierze na szkoły praskiej powstanie. I nie w Kolonii i w cywilizacyą wyższych miastach niemieckiego zachodu wyrosły - S. V. devotus filius vester Kasimiras rex Pol… quatenus Amboldo Johannis de Campino presbytero, familiari contirmo commensali Arnoldi de Cancina collectoris et apost… sedis nuncii in Polonie et Ungarie regnis, qui citra XVI annis legendo in artibus scolaribus Sandomirie et Cracovie continuavit in dictis regnis et adhuc servire non desistat ac pronunc in ambasia dicti regis existenti, graciam fa-cientes speciałem cle canonicatu in ecclesia Gnesnensi et prebenda vacante…. dignemini misericorditer providere; non obstante, quod idem Amboldus obtinet ecclesiam parochialem in Laurenczicz dioc. Crac. Urban V nadał mu tę godność następnym aktem (Regesta Avign. T. 162 f. 409): Amboldo Johannis de Campino. Volentes itaque tibi qui ut asseritur per sexdecim annos vel circa in artibus in studio Cracoviensi et alibi legendo studium continuasti…. Arnold de Cancina zrobił testament w r. 1371 (Rationes collectorum w Arch… wat. T. 182 f. 1 – 11). W piśmie z daty Kraków 1372 25/X zeznawał on (por. tamże) że winien był pewną sumę pieniędzy magistro Amboldo canonico gnesnensi notario suo a XVI annis, servienti in negotiis camere apost… racione servicii facti per ipsum Amboldum scolam Cracovie in castro nomine ipsius domini Arnoldi per quinque annos regendo scolares. Wszystkie te dokumenta znalazł prof. Abraham w Rzymie i łaskawie mi je udzielił. pierwsze uniwersytety północy, lecz na krańcach cywilizowanych świata zachodniego, w Pradze, Krakowie i w Wiedniu. Położenie geograficzne i warunki i potrzeby lokalne wywołały w części wielkie te plany i fundacye. Sąsiedztwo innowierców na wschodzie wymagało na miejscu gotowych do walki szermierzy. Nic pod tym względem bardziej charakterystycznego nie znam, jak list króla Ludwika węgierskiego i królowej Elżbiety wystósowany w r. 1345 do Klemensa VI-go z prośbą, aby raczył przyczynić się do promowowania Stefana de Insula z zakonu Augustyanów na magistra teologii. W piśmie tem uskarżają się monarchowie, że brak im często światłej rady i powagi duchownej we własnych potrzebach i naradach publicznych (quod peritia doctorum in sacra scientia theologiae in ipsorum et regni eorundem consilio saepe se sentiunt indigere), a uskarzają się tym bardziej, że często według tegoż samego pisma błędy niewiernych, którymi zewsząd są otoczeni zwalczać im przychodzi (1). Tę potrzebę teologii i uczonych teologów odczuwano wtedy powszechnie. A teologia królowała tymczasem jako pani nauk wszystkich w Paryżu; na odległych krańcach świata chciano więc mieć wysłańców, przedstawicieli tej królowej, której rady i natchnienia dochodzić tak daleko nie mogły. Obok tego wpływały tu pobudki bardziej pozytywnej, ziemskiej natury, szczególnie w duszy Kazimierza. Równie wielką była bowiem potrzeba uczonych prawników. A choć notaryusze o przywileju cesarskim lub papieskim coraz częściej pojawiali się w kraju, choć w kancelaryi królewskiej pracowali ludzie biegli w prawie i wyrabiali się tą pracą, zapotrzebowanie prawników było ciągle wielkie. Oni to przecie spełniali w tej epoce w wielkiej części zadania dzisiejszej dyplomacyi, załatwiali i układali spory międzynarodowe, a Kazimierz jako pokojowy - 1) Chartularium univ. Paris. T. II s. I. p. 570. książe, którego panowanie jest jednym szeregiem traktatów, jako sąsiad Krzyżaków, którzy go narażali na tysiączne spory graniczne lub zasadnicze, więcej od innych potrzebował niewątpliwie poparcia prawników i musiał dbaćo to, aby w jego narodzie nauka prawa znalazła uprawęi rozszerzenie. Poszedł wkrótce za jego przykładem Ludwik węgierski, który w r. 1367 założył krótkotrwały uniwersytet w Pięciu kościołach. Bo wśród tych dynastyi wschodnich panuje natem polu rywalizacya; książęta chcą się otaczać majestatem i nimbusem chwały, a uniwersytety mają się do podniesienia tej chwały przyczyniać. Uniwersytet praski był dla Kazimierza przykładem i bodźcem; za nim poszli Habsburgowie i Andegaweńczycy. Ze grunt w Polsce nie był dostatecznie przygotowanym dla przyjęcia myśli królewskiej, to pewnem; nie była ona wykwitem obrobionej roli, lecz kwiatem, który ze śmiałej głowy Kazimierza wystrzelił nagle i jak późniejsze czasy przekonały, przedwcześnie. I w myśli samej i w jej ukształtowaniu objawia się dziwna rzutkość tej osobistości, która kładąc podwaliny pod późniejszą wielkość i świetność Polski, myśli już o wieżycach gmachu i ich ozdobności i zatyka już na nich sztandary tryumfu. W celu urzeczywistnienia swej myśli zwrócił się Kazimierz do stolicy świętej, bo zwrócić się musiał. Od połowy trzynastego wieku utarło się bowiem przekonanie, że prawo zakładania nowych uniwersytetów nie przysługuje bęzwzględnie czy to miastu jakiemu czy księciu, że przeciwnie zatwierdzenie tego rodzaju fundacyi należy do prerogatyw już to papieża już to cesarza. Wpłynął na to pogląd, że znamieniem istotnem uniwersytetu jest nadawanie stopni, któreby uprawniały do nauczania w całym świecie, pociągały za sobą ius ubique docendi, a że tego rodzaju uniwersalne prawo mogły tylko nadać potęgi uniwersalne owych wieków t… j… albo papiestwo albo cesarstwo. Przystępowały do tego inne względy. Uniwersytet średniowieczny był instytucyą przeważnie duchowną; duchowni tu uczyli, wśród scholarów przeważali księża i przyszli księża, cele duchowne przyświecały i w teologii i w prawie (1). Całemu temu gronu duchownych i półduchownych magistrów i scholarów mogła jedynie ingerencya papieża zapewnić warunki pracy i pracy tej przywileje; papież uwalniał od rezydencyi dygnitarzy kościelnych i brać zakonną, papież wytwarzał dla magistrów środki i warunki istnienia przez nadawanie uniwersytetowi i jego członkom beneficyów kościelnych. Ta interwencya papieska mogła w zasadzie nie wydawać się niezbędną; praktyka zrobiła ją tak konieczną, że od początku czternastego wieku stała się ona zasadniczym warunkiem powstania nowego studyum. Inicyatywa przy zakładaniu tych ognisk nauki wychodziła albo od miast, albo od świeckich lub duchownych książąt. Dwa pierwsze uniwersytety na wschodzie, Praga i Kraków, zawdzięczały swoje istnienie zamiarom podniosłych monarchów. Kiedy Kazimierz przedsiębrał założenie wielkiej szkoły narodowej, szedł on w ślady Luksenburgskiego Karola i innych wspaniałomyślnych monarchów. Alfons VIII kastylijski w trzynastym wieku stworzył takie studyum w Palencia, krótko po nim sławny cesarz Frydryk II otwierał wielką szkołę w Neapolu. Wyrażono przypuszczenie, że ten ostatni wzór natchnął przedewszystkiem umysł polskiego króla. Przypuszczenie to jednak w obec bliższych wzorów mało ma prawdopodobieństwa (2). –- 1) Por. v. Bezold: die ältesten deutschen Univer. in ihrem Verhältniss zum Staat w Hist. Zeitsohrift N. F. 44 S. 440/441. 2) List erekcyjny cesarza Frydryka (Huillard – Bréholles Historia diplomatica Friderici Secundi, Paryż 1852 P. II, 450) mało ma szczegółów pokrewnych z późniejszym dokumentem Kazimierzowskim. Chyba w tem jest niejakie podobieństwo, że mieszkania dla studentów ma taksować dwóch cives na spółkę z dwoma scholarami i że cesarz podobnie jak Kazimierz oznaczyć zamyśla ludzi, u których by scholarze zaciągali pożyczki. Ale podobno rozporzą- Długosz w księdze dziewiątej, zaznaczywszy śmierć papieża Innocentego VI i wstąpienie na stolicę apostolską Urbana V, który wybrany został 28 września r. 1362, zaraz potem zapisuje myśl króla Kazimierza założenia uniwersytetu w Polsce… Casimirus rex universitatem studii generalis. fundare coepit (1). Umieszcza to jeszcze w opowiadaniu o roku 1361, ale przytacza same szczegóły odnoszące się do roku 1362. Datę tę, powtórzoną przez Miechowitę i innych, nowsi badacze uważali za błędną i przedwczesną; a jednak nowsze odkrycia archiwalne potwierdziły w zupełności prawdomówność średniowiecznego dziejopisarza. Pewnym jest dzisiaj fakt, że Kazimierz w r. 1362 poczynił pierwsze zapewne kroki zmierzające do wprowadzenia w życie wielkiej swej i królewskiej myśli. Zasiadł wtedy na stolicy papieskiej Urban V, wybrany 28-go września, koronowany 6-go listopada r. 1362. Znakomity ten papież był członkiem uczonego zakonu Benedyktynów; przed swoim wyborem nauczał kanonicznego prawa w Montpellier i Avignon. Słynny klasztor w Monte Cassino odnowił i ducha nowego wlał w swoje zgromadzenie. To też jako papież nie przestał on szczególną pieczołowitością otaczać życia umysłowego, imię jego zapisało się na kartach dziejów jako wielkiego opiekuna nauki, a w szczególności uniwersytetów. Nadał on przywileje uniwersytetowi w Montpellier, odnowił podupadły uniwersytet w Pizie, poparł swą łaską wszechnicę w Cahors, zajmował się troskliwie ubogiemi studentami, a biografowie jego wspominają, że do tysiąca scholarów po rozmaitych szkołach na swój koszt utrzymywał (2). Kazimierz Wielki mógł więc – dzenia mają i inne uniwersytety; pismo Karola II Neapolitańskiego dla Avignon'u w r. 1302 (Fournier, Les statuts et les privileges des universités francaises II, 305) ustanawia, aby kupiec wybrany przez scholarów zaopatrywał ich w razie potrzeby w pieniądze. 1) Hist, Pol. III, 284. 2) Denifle, die Entstehung der Universitäten I, str. 308, 309, 320, 354 – 6, 365. Pastor, Geschichte der Päpste I, 84. w osobie głowy Chrześciaństwa znaleść rzecznika i opiekuna gorącego swych dążności i pragnień. Avignon podniósł się w tych czasach do znaczenia i powagi ogniska umysłowego życia, promieniejącego na całą Europę, jak Paryż, Bologna i Oxford. Papieże, jak Jan XXII, Benedykt XII, Klemens VI a wreszcie Urban V popierali tam naukę, szkoły, podnosili ozdobność miasta, wzbogacali ogromną bibliotekę; prawo szczególnie zakwitło w tamtejszym uniwersytecie, który rywalizował pod tym względem z uniwersytetami w Orleans i Toulouse (1). Przygotowano tu grunt pod odrodzenie i torowano drogi dla nowych ducha ludzkiego kierunków. Kazimierz Wielki miał oczywiście ze stolicą papieską w Avignonie częste stosunki. W roku 1337 posłał tam wśród sporów z Krzyżakami poselstwo, któremu przewodził Jan Grot, biskup krakowski (2). Następca tegoż Piotr Falkowski umarł przy sprawowaniu poselstwa w Avignonie. W latach późniejszych przewijają się przed naszemi oczami rozmaici ludzie, którzy w stolicy papieskiej przedstawiali interesa polskiego króla i popierali ich załatwienie. Przebywał tam około r. 1360 i w następnych czasach wysłannik królewski i prokurator spraw polskich przy kuryi apostolskiej Jan z Buska. Był on już na dworze Innocentego VI-go, a więc bawił w Avignonie już przed końcem roku 1362. Osobistość ta zkądinąd mało jest znana. Wiemy tylko, że pracował dawniej w kancelaryi królewskiej; już w r. 1346 występuje tu jako scriptor curiae (3), w r. 1358 nazwanym jest capellanus et notarius nostrae maiestatis (4), w r. 1359 kanclerzem gnieźnieńskim i notaryuszem aulae nostrae (5). W r. 1363 zwie go pismo - 1) Burdach, Vom Mittelalter zur Reformation (Halle 1893) str. 55 i nast. Körting, Petrarca's Leben (1878) str. 85. 2) Długosz Hist. Pol. III, 175. 3) Kodex Wielkopolski Zakrzewskiego II n. 1250. 4) III, n. 1380. 5) Kodex dyplom, małopolski III p. 135. Urbana V-go kanonikiem krakowskim, wicekanclerzem króla Kazimierza i posłem królewskim dla kuryi apostolskiej przeznaczonym. Papież nadaje mu tem pismem kanonikat krakowski, najwyższy po biskupstwie w całej dyecezyi, pozwala, aby dotychczasowe godności kościelne zachował, a o inne później się starał (1). Zwie go prócz tego iurisperitus. W innem piśmie z marca r. 1364 (2) zapewnia papież króla Kazimierza, że tenże Jan z wielką zawsze gorliwością spełniał powierzone sobie interesa, ostrzega króla, aby nie wierzył oszczerstwom na osobę tego wiernego sługi miotanym. Jest to osobistość mało znana i mało wybitna; przypuścić jednak się godzi, że przy założeniu uniwersytetu jako wysłannikowi królewskiemu wybitna mogła mu przypaść rola, a znajomość prawa i znajomość szkoły Awignońskiej, gdzie to prawo kwitnęło, przypuszczać nawet pozwalają, że przy układaniu planu królewskiego wpływ Jana z Buska mógł się zaznaczyć. Godnością wysoką, którą Urban V w dyecezyi krakowskiej mu przeznaczał, był archidyakonat. Odznaczenie to jednak naraziło go na najrozmaitsze przykrości i utrudzenia; bo Jan Zawisza, późniejszy kanclerz i biskup krakowski, wyparł go z tej godności przy pomocy Bodzanty, biskupa krakowskiego. Nastąpiło to w latach 1364 – 66. Gorący ton, z jakim zdarzenie to opowiada Janko z Czarnkowa, jest dowodem, że Jan z Buska był człowiekiem tego samego odcienia i stronnictwa, co sam historyograf, że należał do pocztu wykształconych ludzi z otoczenia Kazimierza, którzy plany szlachetne króla popierali i radą i czynem (3). Janko z Czarnkowa spotkał się z nim zresztą osobiście w Avignonie. Ze znany historyograf był kiedyś, może około r. 1366 w stolicy papieży i spotkał się tam z księciem Włady- - 1) Theiner, Monumenta Poloniae I, 622. 2) Ibid. I, 624. 3) Mon. Poloniae II, 702. sławem Białym, to wiedziano z własnego jego wyznania (1). Zkądinąd dowiadujemy się, że Janko bawił także w Avignonie w początkach roku 1362 i w marcu tegoż roku złożył tamże pewną sumę, z Polski na rzecz kuryi przeznaczoną (2). Jest to wiadomość pierwszorzędnego znaczenia. W czasach, kiedy wielkie myśli założenia uniwersytetu kiełkowały i kształtowały się w duszy Kazimierza, sługa jego wybitny i znakomity znajdował się na miejscu, gdzie myśli te musiały szukać uznania, utwierdzenia i poparcia. Pierwsza, stanowcza wiadomość o zamysłach królewskich dochodzi nas z Avignonu w październiku r. 1362. Urban V zaraz po swojem wstąpieniu na stolicę apostolską zajmował się planami Kazimierza. Pisał do niego król polski, że zamierza założyć uniwersytet, bo podróże do innych wszechnic są zbyt uciążliwe i z tysiącznemi niebezpieczeństwami połączone. "Item ut in civitate Cracoviensi, insigniori regni sui studium generale in quacumque facultate et specialiter tam iuris canonici, quam civilis erigere valeat cum privilegiis aliorum studiorum generalium, potissime cum propter magnam distanciam studiorum generalium ultra XL dietas distancium scientia in illis partibus exilium paciatur et multi nobiles clerici de Polonia aliqui capti et alii detenti et in captivitate mortificati sunt et fuerunt."(3) –- 1) Ib. II, 662. 2) Regesta Avign. T. 149 f. 65 znajduje się zapiska, że kollektor w Polsce Arnold de la Cancina złożył 800 flor. u Jana, biskupa poznańskiego, aby je wniósł do kamery, a dalej czytamy: Hinc est quod prefatus Dnus Episcopus Pozn… in satisfactionem et solutionem dicti depositi ista die per manus d. Janconis de Czarnecow, eccles. Posn… et Wladisl… canonici, procuratoris sui solvit et assignari fecit dictos 800 flor. Data: Avignon 4/3 1362. 3) Ten pierwszorzędnej wagi dokument znalazł prof. Abraham w Rzymie w Reg… supplicat. T. 36, Urban V a. I fol. 85 v., i łaskawie mi go udzielił. Prośba ta zarejestrowana wśród innych prośb objętych przez Rotulus Regis Polonie. – Dopisano: Fiat z datą załatwienia tej prośby: VIII Id. Aprilis a. I, a więc 6 kwietnia r. 1363. Kiedy prośba była wniesioną, nie zaznaczono. Szesnastego października r. 1362 wystósował następnie Urban V do arcybiskupa gnieźnieńskiego pismo z zapytaniem o przywileje, jakie król nowemu uniwersytetowi nadać zamierza, żądał informacyi i kopii dokumentów w tym celu wystawionych (1). Tak się przedstawia sprawa w aktach rzymskich, które potwierdzają opowiadanie Długosza. Historyk polski mówi o poselstwie polskiem wysłanem do Avignonu, zło- – (1) Dokument ten znalazł prof. Abraham w Regest. Avignon… w Rzymie (Urbanus V, An. I, Par. VI, Tom VI. 155). Jest on prawie zupełnie identyczny z listem, który Urban V, 22 września 1364 wystosował z okazyi zamiaru założenia uniwersytetu w Wiedniu do biskupa Jana z Brixen, kanclerza księcia Rudolfa IV (Kink, Geschichte der Universitat zu Wien 1, 2, 1) i brzmi jak następuje: Venerabili fratri Archiepiscopo Gneznensi salutem etc. Nuper pro parte carissimi in Christo filii nostri, Kazimiri regis Polonie illustris, fuit nobis expositum, quod idem rex ad utilitatem rei publice intendens generale studium litterarum in quo preciosa margarita sciencie reperitur, statui et ordinari, per Sedem Apostolicam in ciuitate sua Cracoviensi, que, ut asseritur, insignior aliis ciuitatibus regni sui Polonie et ad hoc ydonea et accommoda existit, plurimum desiderat et quod tam ipse rex, quam dilecti filii, universitas dicte civitatis, studio huiusmodi ac docentibus et studentibus ibidem, nonnulla pri-uilegia et libertates dare et concedere proponunt. Nos igitur, qui utilitatem huiusmodi feruenter appetimus, de premissis certam noti-ciam non habentes, fraternitati tue, de qua in hiis et aliis fiduciam gerimus in Domino specialem, per apostolica scripta committimus et mandamus, quatenus ad regem et civitatem predictos, si opus fuerit, personaliter accedens, de uoluntate et consensu regis et universitatis predictorum in hac parte et presertim de huiusmodi pri-uilegiis et libertatibus per dictos regem et universitatem concedendis studio huiusmodi ac docentibus et studentibus in eodem, que et qualia fuerint, aliisque circumstanciis uniuersis diligencius te infor-mes et quodcunque per informaciones iride repereris, nobis, per tuas patentas (sic) litteras, haram seriem continentes, tuoque sigillo si-gnatas, intimare, necnon litteras et instrumenta super concessionem priuilegiorum et libertatum huiusmodi confecta, ipsorum regis et uniuersitatis sigillis munita, fideliter destinare procures ut exinde, habita certitudine predictorum in huiusmodi negocio, tucius proce-dere valeamus. Datum Avinione XVII. Kal. Nouembr. Anno primo. żonem z dygnitarzy duchownych i świeckich (1). Wspomnieliśmy kilku pośredników królewskich, o osobnem poselstwie więcej powiedzieć byśmy nie umieli. Mówi dalej Długosz, że Urban V przychylił się do prośby królewskiej, co niewątpliwie jest prawdą. Ale prócz tego są w jego opowiadaniu szczegóły, które zadziwiają czytelnika, niepokoją niedokładnością, sprzecznością i budzą pewne wątpliwości. Długosz twierdzi, że król polski postanowił uniwersytet założyć na Kaźmierzu i nazywa to studium Kazimiriense sive Cracoviense. Nie można więc wątpić, że taka była pierwotna myśl króla. Jakkolwiek ona dziwną wydawać się może, musimy ją przyjąć jako fakt prawdziwy. O to tylko chodzi, co na takie postanowienie wpłynąć, co taką myśl natchnąć mogło. Wydaje się nam dziwnem to pominięcie stolicy, bo przecie Kraków za Kazimierza znacznie się podniósł, a król dbał o to troskliwie, aby jego stolica rozwijała się a "bezładnemi budynkami na miejscach główniejszych oszpeconą nie została"; w r. 1354 otwiera król miasto Kraków, którego "fama longe lateque per orbem ubilibet commendabiliter praedicatur" dla kupców obcych z jakichkolwiek krajów. Znaczenie tego monarchy w rozwoju Krakowa jest bardzo wielkiem i doniosłem (2). Cóż więc przy założeniu uniwersytetu mogło myśl Kazimierza raczej ku innej skierować stronie? Chyba naprzód ten wzgląd, że miasto Kaźmierz, które król w r. 1335 we wsi Bawoł założył, potrzebowało ze wszech miar poparcia i podniesienia, że założyciel wszelkiemi sposobami dążył do zabudowania i uświetnienia tej nowej swojej fundacyi. Wspaniałe świątynie, jak kościół Bożego Ciała - 1) Hist. Pol. III, 284: missis notabilibus nuntiis et oratoribus suis ecclesiasticis et saecularibus in Avinionem. 2) Szujski w Monumenta medii aevi T. IV. str. XXXI. i św. Katarzyny, są wymownemi pomnikami tych zabiegów (1). Możliwem jest dalej, że król u mieszczan krakowskich nie znalazł dosyć oddźwięku, że skąpili oni ułatwień i chętnej pomocy, niezbędnej dla przeprowadzenia dzieła. Częste bywały zatargi uniwersytetów z miastami o exempcye scholarów, o drożyznę mieszkań i tym podobne szczegóły; może być że myśl kazimierzowska w samym progu na takie trudności natrafiła. Ale obok tego wchodziły tu zapewne w grę inne nieporozumienia i względy. Za panowania Łokietka zaciężyła dotkliwie ręka księcia nad Krakowem w skutek buntu mieszczan i wójta Alberta. Następstwa tej sprawy miały się miastu dotkliwie dać we znaki. Kazimierz Wielki, następca Łokietka, pod wielu względami przyczynił się do wzrostu Krakowa, ale nie przebaczył zupełnie mieszczanom ich względem ojca krnąbrności, a kilka jego postanowień przyjęli Krakowianie z szemraniem i uważali sobie za krzywdę. Nie podobało im się to, że król nowe miasto w najbliższem sąsiedztwie Krakowa założył, jak im się później nie podobała nowa lokacya Kleparza z r. 1366; przyznał wtedy król Kleparzanom te same prawa i wolności, których używali mieszczanie krakowscy (2). Rządy Kazimierza wzmocniły dalej szlachtę, osiadłą w mieście i zapewniły temu żywiołowi pewne przywileje, co na mieszczanach dotkliwie z\n<a href="http://cyfroteka.pl/ebooki/Historya_Uniwersytetu_Jagiellonskiego__T__1___srednie_wieki_i_odrodzenie___z_wstepem_o_Uniwersytecie_Kazimierza_Wielkiego_-ebookRO/p02024802i020" target="_blank" title="Historya Uniwersytetu Jagiellońskiego. T. 1 : średnie wieki i odrodzenie : z wstępem o Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego. [Kazimierz Morawski] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="http://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Historya Uniwersytetu Jagiellońskiego. T. 1 : średnie wieki i odrodzenie : z wstępem o Uniwersytecie Kazimierza Wielkiego. [Kazimierz Morawski] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Właściciel :Kinga Moryson\nOgłoszenie nr :5281\nSprzedam klacz o łagodnym usposobieniu co jak najbardziej pozwala jej na pracę w szkółce jeździeckiej, hipoterapii i dla kochającego dziecka.Czantra ma 10 lat i nie posiada żadnych narowów ani nawyków. Chodzi w tereny samodzielnie jak i w zastępie. Dobrze dogaduję się z innymi końmi. Nie sprawia problemu przy transporcie, bezproblemowo wchodzi do przyczepy.Klacz jest zdrowa i regularnie odrobaczana. Konik codziennie chodzi na padok. Tylko w dobre i kochające ręce!\nCzantra koń Asyż ojciec ----- -----\nCykada matka ----- -----\nImię i nazwisko :Kinga Moryson\nChciałem ci polecić ogłoszenie: http://gielda-koni.com.pl/Konie/5281


Dom > Products > Wyłącznik Rozrusznika(Wszystkich 24 Produkty dla Wyłącznik Rozrusznika)\nWyłącznik Rozrusznika - producent, fabryka, dostawca z Chin\nJesteśmy wyspecjalizowanymi Wyłącznik Rozrusznika producentami i dostawcami / fabryką z Chin. Sprzedaż hurtowa Wyłącznik Rozrusznika o wysokiej jakości w niskiej cenie / taniej, jednej z Wyłącznik Rozrusznika wiodących marek z Chin, NINGBO ZHONGWANG AUTO FITTINGS CO.,LTD.\nWyłącznik elektromagnetyczny 66-9125\netykieta: Wyłącznik elektromagnetyczny rozrusznika , Wyłącznik rozrusznika , Bosch 66-9125\nInformacje szczegółowe:WAI NR 66-9125 SS1753 ZASTĘPUJE. 0-331-302-040 12V, 3\nWyłącznik elektromagnetyczny 66-9125 Skontaktuj się Now\nWholesale Wyłącznik Rozrusznika from China, Need to find cheap Wyłącznik Rozrusznika as low price but leading manufacturers. Just find high-quality brands on Wyłącznik Rozrusznika produce factory, You can also feedback about what you want, start saving and explore our Wyłącznik Rozrusznika, We'll reply you in fastest.


Jak przeprowadzić wideokonferencję? – IdeaPlace\nW spektrum ostatnich wydarzeń, wideokonferencje stały się powszechnie stosowaną formą spotkań biznesowych.\nDzięki platformom takim jak Skype, Zoom czy Microsoft Teams, przedsiębiorcy mogą łączyć się bezpośrednio ze swojego biura ze swoimi rozmówcami z całego świata.\nMogłoby się wydawać, że przeprowadzenie wideokonferencji to bułka z masłem. I owszem, nawiązanie połączenia za pomocą specjalnej aplikacji nie jest czymś trudnym, a jednak można przy tym popełnić pewne błędy, które mogą wpłynąć na jakość i efekt rozmowy.\nPierwszą kwestią o jakiej należy pamiętać przed odbyciem wideokonferencji, jest dobór odpowiedniego komunikatora, z którego będziemy korzystać.\nRynek oferuje bardzo wiele platform do obsługi wideokonferencji i każda z nich jest na swój sposób unikalna. Kwestie, którymi należy się kierować podczas wyboru odpowiedniej aplikacji to przede wszystkim:\nCzy nasza rozmowa będzie stricte biznesowa czy może towarzyska? Niektóre platformy, takie jak np. Facebook Messenger, choć popularne, to przeznaczone są tylko do jednego typu rozmów – w tym wypadku o charakterze towarzyskim i użycie ich w celach biznesowych będzie widziane jako bardzo nieprofesjonalne.\nGłówną funkcją wyróżniającą między sobą komunikatory oraz ich różne wersje jest ilość osób, które mogą uczestniczyć w rozmowie. Do dziś najpopularniejszą platformą do prowadzenia wideorozmów pozostaje Skype. Jego podstawowa wersja umożliwia prowadzenie rozmów w gronie nie większym niż 20 osób, natomiast dodatkowo płatna, zaawansowana wersja Skype for Business nawet w gronie do 250 osób. Każda z tych wersji będzie dobrze widziana w rozmowach biznesowych, ale z przyczyn technicznych należy zastanowić się nad tym jakiej potrzebujemy.\nUnikalne dla każdej z nich. Przed zaplanowaniem wideorozmowy, warto również zastanowić się, czy potrzebujemy jedynie kamery i mikrofonu, które pozwolą nam prowadzić rozmowę, czy planujemy coś więcej. Platformy komunikacyjne oferują szereg różnych dodatkowych funkcji, takich jak: ankiety, czat na żywo, a do rozmów towarzyskich filtry i wybór tła.\nJak już wspominaliśmy, rynek oferuje bardzo wiele platform. Większość podstawowych platform jest darmowa, jednak jeżeli zależy nam na profesjonalnych, biznesowych rozwiązaniach, zawierających unikalne dodatkowe funkcje należy liczyć się z tym, że najprawdopodobniej będą one płatne. Ceny natomiast są bardzo różne. Można znaleźć platformy za 10$ miesięcznie jak i takie za 35$. Wybór należy uzależnić przede wszystkim naszymi potrzebami.\nPoza komunikatorem musimy zadbać jeszcze o sprzęt, jakiego będziemy używać.\nNiezwykle ważne dla jakości rozmowy oraz wizerunku jaki uzyskamy w oczach odbiorców są kamera, która powinna udostępniać płynny obraz wysokiej jakości, ale i przede wszystkim mikrofon którego już wiele osób niestety nie bierze pod uwagę jako istotny czynnik.\nMikrofony wbudowane w laptopy nie odznaczają się najwyższą jakością dźwięku. Nie tylko nie posiadają dobrej redukcji szumów, ale również uchwycają głos jedynie na wprost laptopa, zamiast z całego pomieszczenia. W rezultacie gdy w sali zgromadzone jest więcej niż jedna osoba, uczestnicząca w konferencji, można spodziewać się, że ich głos będzie albo słabo, albo nawet w ogóle niesłyszalny.\nDobrej jakości dźwięk ma tak samo duże znaczenie jak dobrej jakości obraz, dlatego w przypadku, gdy wideokonferencje są częstą praktyką w Twojej firmie, warto jest zainwestować w lepszej jakości sprzęt.\nDobry sprzęt oraz odpowiednio dobrana platforma wpłyną nie tylko na jakość rozmowy z perspektywy techniki, ale również pomogą uzyskać jej pozytywny rezultat i zbudować nasz profesjonalny wizerunek.\nCo nasz rozmówca widzi w kamerze\nWydaje się to oczywista zasada, a jednak życie pokazuje, że nigdy nie zaszkodzi jej powtórzyć.\nPo pierwsze należy zadbać o schludny wygląd oraz czyste i eleganckie ubranie.\nPo drugie, co może już nie być tak oczywiste, równie wielkie znaczenie ma nasze otoczenie, które widać na kamerze.\nJeżeli pracujesz w biurze, wybierz oddzielne pomieszczenie przeznaczone do spotkań biznesowych, w którym nikt nie będzie Ci przeszkadzał i zakłócał połączenia.\nNatomiast jeżeli nie masz takiej możliwości, skorzystaj z sali biznesowej na wynajem.\nW IdeaPlace znajdziesz profesjonalne sale w centrum Wrocławia, co umożliwia wygodny dojazd z każdej części miasta, a na miejscu spotkasz nasz zespół, który ugości Cię w każdy dzień tygodnia i zadba o najwyższy komfort wizyty. Ponadto, sala, z której korzystasz jest w pełni wyciszona i udostępniona jedynie na Twój prywatny użytek, a jeżeli nie posiadasz profesjonalnego sprzętu, to nasz zespół zapewni Ci go, wraz z przeszkoleniem jak z niego korzystać i ewentualnym wsparciem technicznym w trakcie wideokonferencji.\nNie tylko wygląd się liczy, ale również to, co chcemy przekazać naszym odbiorcom.\nZarówno przed organizacją wideokonferencji jak i webinaru należy odpowiednio przygotować się do rozmowy.\nJeżeli zamierzasz prezentować materiały tematyczne na udostępnionym ekranie, to niezwykle ważnym aspektem,o którym musisz pamiętać, jest to, aby za wszelką cenę nie czytać tekstu z prezentacji.\nPrezentacja zawsze ma służyć jako wizualne wspomaganie tego o czym mówisz, więc pamiętaj aby była minimalistyczna i estetyczna. Zamiast umieszczać na niej cały tekst, zamieść go na notatkach, którymi będziesz mógł się wspomagać.\nKolejną istotną kwestią jest to, aby dopasować przekaz do jego odbiorców. Pamiętaj, że Twój klient lub partner z innego kraju nie pracuje z Tobą na co dzień więc nie będzie znać branżowego języka charakterystycznego jedynie dla twojego oddziału.\nPamiętaj aby informacje, które przekazujesz były jasne i czytelne, wyprzedzaj pytania, które mogą się pojawić i na bieżąco obserwuj swoich odbiorców i reaguj, żeby podtrzymywać ich uwagę.\nWideokonferencja na piątkę\nJak widać, wideokonferencję może i jest łatwo przeprowadzić, ale dobra wideokonferencja wymaga już dbałości o pewne aspekty, które choć niewielkie, znacznie wpłyną na Twój wizerunek i jakość rozmowy.\nNie zapominaj o nich, a na pewno będziesz zadowolony.


• BAZA NOCLEGOWA - 3 strona - słowo kluczowe - katalog.inforam.pl\nKwatery w mieście Zakopane\nDom wczasowy zaprasza do korzystania ze swojej oferty hotelowej. Na obszarze obiektu działa bezprzewodowy darmowy internet. Istnieje możliwość wynajmu pokoju z łazienką oraz z węzłem sanitarnym na korytarzu. Udostępniamy wygodne i atrakcyjne kwatery w mieście Zakopane. Do dyspozycji gości oddajemy kompletnie wyposażoną kuchnię. Pokoje wyposażone są w telewizory, komplet talerzy i sztućców i czajniki elektryczne. Doba hotelowa trwa od godziny 14 dnia przyjazdu do 12 dnia kolejnego.


Sztućce - sklep internetowy Gastro-swiss\nSztućce  \nŁyżeczka do herbaty, Restauracyjne Eko, L 135 mm\nWidelec stołowy, Restauracyjne Eko, L 190 mm\nŁyżka stołowa, Restauracyjne Eko, L 187 mm\nNóż stołowy, Restauracyjne Eko, L 205 mm\nŁopatka do tortu, Navia, L 220 mm\nWidelec stołowy, Navia, L 201 mm\nŁyżka stołowa, Navia, L 189 mm\nŁyżka wazowa, Navia, L 305 mm\nŁyżka stołowa Florencja 18/10\nKlasyczna łyżka stołowa to obowiązkowy element zastawy, bez którego nie wyobrażamy sobie podania drugiego dania. Florencja to jeden z popularniejszych wzorów sztućców, które znakomicie sprawdziły się w gastronomii. Możemy zobaczyć je w dużej ilości lokali gastronomicznych czy restauracji. Niezawodne oraz trwałe, dobrze pełnią swoją rolę. Sztućce nadają...\nŁyżeczka do herbaty, Turia, L 140 mm\nWidelczyk do ciasta Florencja 18/10\nModny widelczyk stołowy to obowiązkowy element zastawy, bez którego nie wyobrażamy sobie podania drugiego dania. Florencja to jeden z popularniejszych wzorów sztućców, które znakomicie sprawdziły się w gastronomii. Możemy zobaczyć je w dużej ilości lokali gastronomicznych czy restauracji. Niezawodne oraz trwałe, dobrze pełnią swoją rolę. Sztućce nadają...\nWidelec stołowy, Turia, L 218 mm\nŁyżka stołowa, Turia, L 198 mm\nNóż stołowy, Turia, L 229 mm\nŁyżeczka do herbaty, Ebro, L 140 mm


LPDsoft przekazuje na loterię nagród na konferencji Narodowy Dzień Świni 1 licencję programu komputerowego OptiPasz. | Wschodnioeuropejski Kongres dla hodowców i producentów trzody chlewnej Trzoda 3.0\nCena programu brutto to 1831,47 PLN.\nProgram został opracowany przez zespół polskich żywieniowców i informatyków z LPDsoft i służy do optymalizacji mieszanek paszowych o nazwie. Program ten przeznaczony jest m.in. dla hodowców, żywieniowców, technologów i jednostek akademickich.


Delikatne, mięciutkie i ciepłe mitenki wykonane na drutach z włoskiej włóczki o luksusowym składzie: 70% wełna dziewicza merino, 20% alpaka, 10% jedwab- limitowana edycja! Mitenki bezszwowe, długość całkowita ok. 21-22 cm. Zalecam pranie ręczne w delikatnych środkach przeznaczonych do prania wełny, nie używać środków zmiękczających. Suszyć w stanie rozłożonym. Nasi klienci dokonują u nas zakupów od 2006 roku. Każdy z nich ma prawo do zwrotu w ciągu 14 od dnia otrzymania przesyłki.


Cialo jezdzca warsztaty | Instytut\nCiało jeźdźca w równowadze\nWarsztaty podczas, których zajmiemy się zadbaniem o ciało jeźdźców - poszukamy wzorca ruchu, pozwalającego jeździć bez przeciążeń, płynnie i w harmonii z koniem.\nPilates dla jeźdźców - zajęcia na matach\nWykład – biomechanika ruchu jeźdźca oraz podstawy biomechaniki ruchu konia\nTreningi w siodle\nPilates dla jeźdźców\nPilates to forma treningu skierowana na odciążenie kręgosłupa, poprawę postawy. Ćwiczenia wzmacniają mięśnie głębokie grzbietu, brzucha i dna miednicy, które stabilizują kręgosłup i obręcz biodrową. Pomagają wzmocnić i uelastycznić mięśnie całego ciała, poprawić ruchomość stawów, wyrównywać napięcia mięśniowe. Pozwalają zapobiegać bólom pleców. Wpływają na poprawę jakości oddechu, świadomość ciała i obniżenie poziomu stresu.\nPodczas warsztatów uczestnicy bardzo stopniowo zostaną wprowadzeni w trening pilates od podstaw. Ze szczególną uwagą na wyjaśnienie i pokazanie jak prawidłowo poprowadzić poszczególne ruchy, aby trening mógł mieć efekt terapeutyczny, a nie obciążający.\nĆwiczenia specjalnie dobrane dla jeźdźców oprócz wzmacniania ciała, pomogą poczuć, zrozumieć i poszerzyć możliwości własnego ciała w zarządzaniu nim na końskim grzbiecie.\nPodczas wykłady poruszymy zagadnienia dotyczące biomechaniki ruchu jeźdźca - możliwości optymalnego organizowania własnego ciała w ruchu konia, a także podstaw biomechaniki ruchu konia.\nCo prowadzi do pojawiania się dolegliwości bólowych u jeźdźców.\nJak dążyć do tego by nasze ciało funkcjonowało w siodle, w jak najbardziej optymalny sposób mimo istniejących ograniczeń.\nCo wpływa na jakość naszego oddechu i jak nasz oddech wpływa na konia\nJak zwiększyć zdolności układu nerwowego, do wytwarzania i koordynowania ruchu.\nCzy możliwa jest jazda bez bólu pleców, bioder, kolan, kostek, barków, napięcia szyi i innych dolegliwości, powszechnych w jeździectwie.\nCo w naszym ciele ogranicza swobodny ruch konia, a co sprawia, że wierzchowiec pod jeźdźcem „rozkwita”.\nJak nauczyć się większego wyczucia w aspektach:\nJak zmniejszyć ilość napięć…tych fizycznych i emocjonalnych.\nPodczas treningów będziemy pracować przede wszystkim z dosiadem jeźdźców. Zajmiemy się poszukiwaniem w siodle wzorca ruchu optymalnego dla każdego z uczestników. Wykorzystamy to czego Wasze ciała nauczą się podczas zajęć na matach.\nPopracujemy też nad płynną i klarowną komunikacją z koniem. Wspieraniem go w ruchu i poszukiwaniem lekkości w jego odpowiedziach na Wasze sygnały.\nJeśli chcesz zorganizować warsztaty w swojej stajni\nNasze potrzeby odnośnie obiektu, w którym moglibyśmy zorganizować warsztaty:\nSala, w której może swobodnie położyć się na matach 8-12 osób - ok 40 m2 (bądź więcej przy opcji ze słuchaczami)\nDostęp do koni, które mogą wziąć udział w warsztatach pod uczestnikami.\nMożliwość zakwaterowania koni przyjezdnych - opcjonalnie\nMiejsce gdzie uczestnicy będą mogli zjeść posiłek\nMożliwość zorganizowania posiłków dla uczestników– obiad na miejscu lub zamówienie cateringu.\nMiejsca noclegowe w niedalekiej okolicy lub na miejscu.


Obchody 100-lecia Odzyskania niepodległości w 155 rocznicę zwycięskiej bitwy Powstańców Styczniowych pod Rybnicą. – Miasto Klimontów wita\nW sobotę 20 października 2018 roku Wójt Gminy Klimontów Marek Goździewski wziął udział w uroczystości obchodów 100-lecia Odzyskania Niepodległości przez Polskę w dniu 155. rocznicy zwycięskiej bitwy Powstańców Styczniowych nad Moskalami, pod miejscowością Rybnica zorganizowanej przez Nadleśnictwo Staszów.\nPrzy pomniku upamiętniającym Powstańców Ojciec Romuald Półtorak z Sanktuarium Maryjnego w Sulisławicach odprawił Mszę Świętą w intencji walczących za Wolność i Niepodległość Polski. Następnie przy pomniku delegacje złożyły kwiaty i wieńce. Kolejnym punktem uroczystości było posadzenie drzew. Przy ścieżce prowadzącej do Pomnika Powstańców posadzono dziesięć brzóz, by każdej wiosny symbolizowały odradzające się życie, a obok pomnika dęba- potomka wielkiego Bartka, który symbolizować ma siłę i niezłomność naszego Narodu. Uroczystość uświetnili uczniowie Szkoły Podstawowej w Nawodzicach, którzy zaprezentowali montaż słowno–muzyczny ze wspólnym śpiewaniem pieśni patriotycznych. W obchodach uczestniczyli m.in. Wójt Gminy Klimontów Marek Goździewski, Radny Gminy Klimontów Robert Orłowski, Zastępca Dyrektora RDLP w Radomiu Piotr Kacprzak, przedstawiciele lokalnych organizacji, mieszkańcy sołectwa Rybnica, a także licznie zgromadzeni leśnicy – przedstawiciele ościennych Nadleśnictw oraz obecni i emerytowani pracownicy Nadleśnictwa Staszów. Podniosłego charakteru uroczystości nadała warta honorowa zaciągnięta przez jednostkę strzelecką 2151 ze Staszowa oraz poczty sztandarowe: Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu, Związku Leśników RP, związku Solidarność oraz Szkoły Podstawowej im. Jerzego Ossolińskiego w Klimontowie. Uroczystości zakończył wspólny posiłek – grochówka wojskowa.\nRolniczy handel detaliczny →


Dramatyczne odkrycie w Lubaniu. Ciała w masowym grobie były ułożone chaotycznie - WP Wiadomości\nżołnierze radzieccymasowy grób\nDramatyczne odkrycie w Lubaniu. Ciała w masowym grobie były ułożone chaotycznie\nW Lubaniu archeolodzy dokonali mrocznego odkrycia. Badacze z pracowni archeologiczno-konserwatorskiej Attyka odnaleźli zbiorowy grób żołnierzy, którzy brali udział w pancernej bitwie na terenie miasta w czasie II wojny światowej. Okazało się, że polegli to żołnierze radzieccy. Przy szczątkach odnaleziono wiele rzeczy osobistych. Teren w okolicach murów obronnych miasta kryje w sobie więcej historycznych niespodzianek. Jedną z nich są dwie tajemnicze studnie, na które przypadkowo natrafiono.\nZbiorowy grób żołnierzy radzieckich Źródło: ATTYKA Pracownia Archeologiczno-Konserwatorska, fot: ATTYKA Pracownia Archeologiczno-Konserwatorska\nNietypowy układ ciał\nPrace badawcze na terenie starego Lubania prowadzi archeolog Grzegorz Jaworski, właściciel pracowni archeologiczno-konserwatorskiej Attyka. Ekspert wraz z zespołem potwierdził, że w odnalezionym grobie znajdowały się ciała czterech osób. Badacze zwrócili uwagę na nietypowy sposób ich ułożenia - bardzo chaotyczny, gdyż ciała nachodziły na siebie i były zwrócone w różnych kierunkach, twarzą do dołu. Według badaczy oznacza to, że pochówek został zorganizowany bardzo pośpiesznie - albo w momencie pojawienia się przerwy w walkach, albo tuż po zakończeniu bitwy, gdy teren był porządkowany.\nATTYKA Pracownia Archeologiczno-Konserwatorska\nW odkrytym grobie archeolodzy odnaleźli nie tylko ciała. Znajdowały się tam również przedmioty osobiste. Choć nie zachowały się one w dobrym stanie, to właśnie dzięki nim udało się określić, że w odkrytej mogile pochowani zostali żołnierze radzieccy. Ze zbiorowego grobu archeolodzy wydobyli elementy umundurowania (m.in. guziki, buty oficerskie i odznakę), a także fajki, papierośnicę i grzebienie.\nZakopane tajemnice Lubania\nArcheolodzy w okolicy murów obronnych miasta odkryli nie tylko masowy grób. Udało im się odkopać jeszcze wiele innych, cennych dla historii Lubania artefaktów. Wśród zabytków znalazły się duże ilości medali i odznaczeń niemieckich. Co ciekawe, dokopano się także do dwóch studni, które już niedługo zostaną poddane dalszym badaniom.\nBezcenne odkrycie w Szwajcarii. W grobie dziewczynki z VI wieku znaleziono coś jeszcze