Domicjan - Domitian - abcdef.wiki\nDomicjan - Domitian\nCesarz rzymski od 81 do 96\nDla innych osób o imieniu Domicjan, zobacz Domicjan (ujednoznacznienie) .\nPopiersie w Luwrze , Paryż\n14 września 81 – 18 września 96\n24 października 51\nRzym , Włochy , Cesarstwo Rzymskie\n18 września 96 (96-09-18)(w wieku 44)\nDomicja Longina (70–96)\nTitus Flavius Domitianus (narodziny)\nCezar Domitianus (69–81)\nCesarz Cezar Domicjan August\nDomicjan ( / d ə m ɪ ʃ ən , - ja ən / ; łaciński : Domitianus ; 24 października 51 - 18 września 96) był cesarz rzymski od 81 do 96. Był syn Wespazjana i młodszy brat Tytusa , jego dwóch poprzedników na tronie i ostatni członek dynastii Flawiuszów . Za jego rządów autorytarny charakter jego rządów postawił go w ostrych konfliktach z Senatem , którego uprawnienia drastycznie ograniczył.\nZa panowania ojca i brata Domicjan odgrywał niewielką i w dużej mierze reprezentacyjną rolę. Po śmierci brata Domicjan został ogłoszony cesarzem przez gwardię pretoriańską . Jego 15-letnie panowanie było najdłuższe od czasów Tyberiusza . Jako cesarz Domicjan wzmocnił gospodarkę poprzez rewaloryzację rzymskich monet , rozszerzył obronę graniczną imperium i zainicjował masowy program budowlany mający na celu odbudowę zniszczonego Rzymu. Znaczące wojny toczyły się w Wielkiej Brytanii, gdzie jego generał Agricola próbował podbić Kaledonię ( Szkocja ), oraz w Dacji , gdzie Domicjan nie był w stanie zapewnić decydującego zwycięstwa nad królem Decebalem . Rząd Domicjana wykazywał silne cechy autorytarne. Propaganda religijna, militarna i kulturalna sprzyjała kultowi jednostki , a mianując się wieczystym cenzorem , starał się kontrolować moralność publiczną i prywatną. W konsekwencji Domicjan był popularny wśród ludu i wojska, ale przez członków senatu rzymskiego uważany był za tyrana .\nPanowanie Domicjana zakończyło się w 96 roku, kiedy został zamordowany przez urzędników dworskich. Jego następcą został tego samego dnia jego doradca Nerva . Po jego śmierci pamięć Domicjana została skazana na zapomnienie przez Senat, a senatorscy autorzy, tacy jak Tacyt , Pliniusz Młodszy i Swetoniusz, propagowali pogląd Domicjana jako okrutnego i paranoicznego tyrana. Współcześni rewizjoniści zamiast tego scharakteryzowali Domicjana jako bezwzględnego, ale skutecznego autokratę, którego programy kulturalne, gospodarcze i polityczne stanowiły podstawę pokojowego drugiego wieku.\n1.1 Młodość i charakter\n2 Powstanie dynastii Flawiuszów\n2.1 Rok Czterech Cesarzy\n2.2 Następstwa wojny\n2,4 ceremonialny spadkobierca (71-81)\n3 Cesarz (81-96)\n3.1.1 Pałace, wille i inne duże budynki\n3.3 Kampanie wojskowe\n3.3.1 Kampania przeciwko Chatti\n3.3.2 Podbój Wielkiej Brytanii (77–84)\n3.3.3 Wojny Daków (85-88)\n3.4 Polityka religijna\n3.5.1 Bunt gubernatora Saturninusa (89)\n3.5.2 Stosunki z Senatem\n4 Śmierć i sukcesja\n4.2 Dziedziczenie i następstwa\n5 Flawiuszowe drzewo genealogiczne\n6.1 Źródła starożytne\n6.2 Współczesny rewizjonizm\nFlawiuszów rodzina drzewo, wskazując potomków Titus Flavius Petro i Tertulla.\nDomicjan urodził się w Rzymie 24 października 51, najmłodszy syn Tytusa Flawiusza Wespazjana – powszechnie znanego jako Wespazjan – i Flawii Domitilli Major . Miał starszą siostrę Domityllę Młodszą i brata, także Tytusa Flawiusza Wespazjana .\nDziesięciolecia wojny domowej w I wieku pne w znacznym stopniu przyczyniły się do upadku starej arystokracji rzymskiej, którą na początku I wieku stopniowo zastępowała nowa włoska szlachta. Jedna z takich rodzin, Flawianie lub gens Flavia , wzrosła ze względnego zapomnienia do rozgłosu w ciągu zaledwie czterech pokoleń, zdobywając bogactwo i status pod rządami cesarzy z dynastii julijsko-klaudyjskiej . Pradziadek Domicjana, Tytus Flawiusz Petro , służył jako centurion pod wodzą Pompejusza podczas wojny domowej Cezara . Jego kariera wojskowa zakończyła się hańbą, gdy uciekł z pola bitwy w bitwie pod Farsalos w 48 rpne.\nNiemniej jednak Petro zdołał poprawić swój status, poślubiając niezwykle zamożną Tertullę, której fortuna gwarantowała awans synowi Petra, Tytusowi Flawiuszowi Sabinusowi I , dziadkowi Domicjana. Sam Sabinus zgromadził dalsze bogactwo i możliwy status jeździecki dzięki swoim usługom jako poborca podatków w Azji i bankier w Helvetii (współczesna Szwajcaria). Poślubiając Vespasię Pollę , sprzymierzył rodzinę Flawiuszów z bardziej prestiżowym ródem Vespasia , zapewniając wyniesienie jego synów, Tytusa Flawiusza Sabinusa II i Wespazjana, do rangi senatora .\nDenar Domicjana. Podpis: CAES. DOPUSZCZAJ. ŚREDNIE. ZALĄŻEK. PM, TR. Str. XIII.\nSestercjusz Domicjana. Podpis: IMP. CAES. DOPUSZCZAJ. ŚREDNIE. ZALĄŻEK. CONS. IV, CENS. PERP. P. / IOVI VICTORI.\nKariera polityczna Wespazjana zawarte biura kwestora , edyl i pretora , a zakończył się konsulatu w 51, rok urodzenia Domicjana. Jako dowódca wojskowy Wespazjan zyskał wczesny rozgłos, uczestnicząc w rzymskiej inwazji na Wielką Brytanię w 43 roku. Niemniej jednak starożytne źródła twierdzą, że rodzina Flawiuszów w czasach wychowania Domicjana była w ubóstwie, a nawet twierdzi, że Wespazjan stracił reputację pod rządami cesarzy Kaliguli (37). –41) i Nerona (54–68). Współczesna historia obaliła te twierdzenia, sugerując, że te historie krążyły później pod rządami Flawiuszów w ramach kampanii propagandowej mającej na celu zmniejszenie sukcesu za mniej renomowanych cesarzy z dynastii julio-klaudyjskiej i zmaksymalizowanie osiągnięć pod panowaniem cesarza Klaudiusza (41–54) i jego syna Brytyjczyka .\nWszystko wskazuje na to, że Flawianie cieszyli się wysokimi imperialnymi łaskami w latach 40. i 60. XX wieku. Podczas gdy Tytus otrzymał wykształcenie dworskie w towarzystwie Brytanika, Wespazjan prowadził udaną karierę polityczną i wojskową. Po dłuższym okresie przejścia na emeryturę w ciągu lat 50. wrócił do urzędu publicznego w ramach programu Nero, służąc jako prokonsul w prowincji Afryka w 63, a towarzyszący cesarz Neron podczas oficjalnej trasy Grecji w 66.\nW tym samym roku Żydzi z prowincji Judei zbuntowali się przeciwko Cesarstwu Rzymskiemu, wywołując to, co jest obecnie znane jako pierwsza wojna żydowsko-rzymska . Wespazjan został wyznaczony do poprowadzenia armii rzymskiej przeciwko powstańcom, a Tytus, który w tym czasie ukończył już edukację wojskową, dowodził legionem.\nMłodość i charakter\nPopiersie Wespazjana ( Muzeum Puszkina ).\nZ trzech cesarzy Flawiuszów najdłużej rządził Domicjan, mimo że jego młodość i wczesna kariera w dużej mierze spędził w cieniu starszego brata. Tytus zyskał sławę militarną podczas I wojny żydowsko-rzymskiej. Po tym, jak ich ojciec, Wespazjan, został cesarzem w 69 roku po wojnie domowej zwanej Rokiem Czterech Cesarzy , Tytus piastował wiele urzędów, podczas gdy Domicjan otrzymywał zaszczyty, ale żadnych obowiązków.\nKiedy miał 16 lat, matka i siostra Domicjana już dawno zmarły, podczas gdy jego ojciec i brat nieprzerwanie działali w rzymskim wojsku, dowodząc armiami w Germanii i Judei. Dla Domicjana oznaczało to, że znaczna część okresu dojrzewania spędziła pod nieobecność najbliższych krewnych. W czasie wojen żydowsko-rzymskich prawdopodobnie znalazł się pod opieką wuja Tytusa Flawiusza Sabinusa II, pełniącego wówczas funkcję prefekta miasta Rzymu; a może nawet Marcus Cocceius Nerva , wierny przyjaciel Flawiuszów i przyszły następca Domicjana.\nOtrzymał wykształcenie młodego człowieka z uprzywilejowanej klasy senatorskiej, studiując retorykę i literaturę . W swojej biografii w Żywoty cezarów , Swetoniusz świadczy o zdolności Domicjana zacytować ważne poetów i pisarzy, takich jak Homer i Wergiliusz na odpowiednich okazjach i opisuje go jako uczonego i wykształconej młodzieży, z eleganckiej konwersacji. Wśród jego pierwszych opublikowanych dzieł znalazła się poezja , a także pisma z zakresu prawa i administracji.\nW przeciwieństwie do swojego brata Tytusa Domicjan nie kształcił się na dworze. Nie wiadomo, czy przeszedł formalne przeszkolenie wojskowe, ale według Swetoniusza wykazał się znaczną celnością w posługiwaniu się łukiem i strzałami. Szczegółowy opis wyglądu i charakteru Domicjana podaje Swetoniusz, który znaczną część swojej biografii poświęca jego osobowości:\nBył wysoki, ze skromnym wyrazem twarzy i wysokim kolorem. Jego oczy były duże, ale wzrok był nieco przyćmiony. Był też przystojny i pełen wdzięku, zwłaszcza gdy był młodym mężczyzną, a nawet w całym ciele, z wyjątkiem stóp, których palce były nieco krępujące. W późniejszym życiu miał dalsze zniekształcenie łysiny, wystający brzuch i wirujące nogi, chociaż te ostatnie chudły po długiej chorobie.\nDomicjan był podobno niezwykle wrażliwy na swoją łysinę, którą w późniejszym życiu maskował nosząc peruki. Według Swetoniusza napisał nawet książkę na temat pielęgnacji włosów . Jeśli chodzi jednak o osobowość Domicjana, relacja Swetoniusza ostro przeplata się między przedstawieniem Domicjana jako cesarza-tyrana, człowieka leniwego fizycznie i intelektualnie, a inteligentną, wyrafinowaną osobowością narysowaną gdzie indziej.\nHistoryk Brian Jones konkluduje w Cesarzu Domicjanie, że ocena prawdziwej natury osobowości Domicjana jest nieodłącznie skomplikowana przez stronniczość zachowanych źródeł. Z dostępnych dowodów wyłaniają się jednak wspólne wątki. Wydaje się, że brakowało mu naturalnej charyzmy brata i ojca. Miał skłonność do podejrzeń, wykazywał dziwne, czasem autoironiczne poczucie humoru i często komunikował się w tajemniczy sposób.\nTę niejednoznaczność charakteru dodatkowo pogłębiało jego oddalenie, a wraz z wiekiem coraz bardziej wykazywał upodobanie do samotności, co mogło wynikać z jego odosobnionego wychowania. Rzeczywiście, w wieku osiemnastu lat prawie wszyscy jego najbliżsi krewni zmarli w wyniku wojny lub choroby. Spędziwszy większą część swojego wczesnego życia u schyłku panowania Nerona, jego młodsze lata pozostawały pod silnym wpływem zawirowań politycznych lat 60., których kulminacją była wojna domowa w 69 roku, która wyprowadziła jego rodzinę do władzy.\nPowstanie dynastii Flawiuszów\nCesarstwo Rzymskie w Roku Czterech Cesarzy (69). Niebieskie obszary oznaczają prowincje lojalne wobec Wespazjana i Gaiusa Liciniusa Mucianusa . Tereny zielone oznaczają prowincje lojalne wobec Witeliusza .\n9 czerwca 68 roku, w obliczu narastającego sprzeciwu senatu i wojska, Neron popełnił samobójstwo, a wraz z nim dobiegła kresu dynastia julijsko-klaudyjska. Nastąpił chaos, co doprowadziło do roku brutalnej wojny domowej znanej jako Rok Czterech Cesarzy, podczas której czterech najbardziej wpływowych generałów w Imperium Rzymskim — Galba , Othon , Witeliusz i Wespazjan — sukcesywnie rywalizowało o władzę cesarską.\nWieść o śmierci Nerona dotarła do Wespazjana, gdy przygotowywał się do oblężenia Jerozolimy . Niemal równocześnie Senat ogłosił Galbę, ówczesnego gubernatora Hispania Tarraconensis (dzisiejsza północna Hiszpania), cesarzem Rzymu. Zamiast kontynuować swoją kampanię, Wespazjan postanowił poczekać na dalsze rozkazy i wysłać Tytusa na powitanie nowego cesarza.\nPrzed dotarciem do Włoch Tytus dowiedział się, że Galba został zamordowany i zastąpiony przez Othona, gubernatora Lusitanii (dzisiejsza Portugalia). W tym samym czasie Witeliusz i jego armie w Germanii powstali w buncie i przygotowywali się do marszu na Rzym z zamiarem obalenia Othona. Nie chcąc ryzykować, że zostanie wzięty jako zakładnik z jednej czy drugiej strony, Tytus porzucił podróż do Rzymu i dołączył do swojego ojca w Judei.\nOtho i Witeliusz zdali sobie sprawę z potencjalnego zagrożenia ze strony frakcji Flawiuszów. Dysponując czterema legionami, Wespazjan dowodził siłą prawie 80 000 żołnierzy. Jego pozycja w Judei dodatkowo dała mu przewagę, ponieważ znajdował się najbliżej ważnej prowincji Egiptu , która kontrolowała dostawy zboża do Rzymu . Jego brat Tytus Flawiusz Sabinus II, jako prefekt miejski, dowodził całym garnizonem miejskim w Rzymie. Napięcia wśród żołnierzy Flawiuszów były wysokie, ale tak długo, jak Galba lub Otho pozostawali u władzy, Wespazjan odmawiał podjęcia działań.\nKiedy Othona został pokonany przez Witeliusza w pierwszej bitwie pod Bedriacum , wojska w Judei i Egipcie wzięły sprawy w swoje ręce i 1 lipca 69 roku ogłosiły Wespazjana cesarzem. Wespazjan zgodził się i zawarł sojusz z Gajuszem Licyniuszem Mucjanusem , gubernatorem Syrii, przeciwko Witeliuszowi. Silne siły wyprowadzone z legionów judejskich i syryjskich maszerowały na Rzym pod dowództwem Mucjanusa, podczas gdy Wespazjan udał się do Aleksandrii , pozostawiając Tytusowi zadanie zakończenia buntu żydowskiego.\nPopiersie cesarza Witeliusza ( Luwr ).\nW Rzymie Domicjan został umieszczony przez Witeliusza w areszcie domowym , jako zabezpieczenie przed agresją Flawiuszów. Poparcie dla starego cesarza osłabło, gdy coraz więcej legionów w całym imperium przysięgło wierność Wespazjanowi. 24 października 69 roku siły Witeliusza i Wespazjana (pod wodzą Marka Antoniusza Primusa) spotkały się w drugiej bitwie pod Bedriacum , która zakończyła się druzgocącą porażką wojsk Witeliusza.\nW rozpaczy Witeliusz próbował wynegocjować kapitulację. Z Tytusem Flawiuszem Sabinusem II uzgodniono warunki pokoju, w tym dobrowolną abdykację, ale żołnierze gwardii pretoriańskiej — cesarskiej straży przybocznej — uznali taką rezygnację za haniebną i uniemożliwili Witeliuszowi wykonanie traktatu. Rankiem 18 grudnia cesarz pojawił się, aby złożyć cesarskie insygnia w Świątyni Zgody, ale w ostatniej chwili powrócił do cesarskiego pałacu. W zamieszaniu przywódcy państwa zebrali się w domu Sabinusa, ogłaszając Wespazjana cesarzem, ale tłumy rozproszyły się, gdy kohorty Witeliusza starły się z uzbrojoną eskortą Sabinusa, który został zmuszony do odwrotu na Wzgórze Kapitolińskie .\nW nocy dołączyli do niego krewni, w tym Domicjan. Armie Mucjanusa zbliżały się do Rzymu, ale oblężona grupa Flawiuszów nie wytrzymywała dłużej niż jeden dzień. 19 grudnia witeliści wdarli się na Kapitol iw potyczce Sabinus został schwytany i stracony. Domicjanowi udało się uciec, przebierając się za czciciela Izydy i bezpiecznie spędzić noc z jednym ze zwolenników ojca, Korneliuszem Primusem.\nDo popołudnia 20 grudnia Witeliusz nie żył, a jego armie zostały pokonane przez legiony Flawiuszów. Nie mając nic więcej do obaw, Domicjan wystąpił na spotkanie sił najeźdźców; powszechnie pozdrawiano go tytułem cezara, a masa wojsk zaprowadziła go do domu ojca. Następnego dnia, 21 grudnia, Senat ogłosił Wespazjana cesarzem Cesarstwa Rzymskiego.\nSpisek Klaudiusza Civilisa (detal), Rembrandt (1661). Podczas buntu Batawów Domicjan gorliwie szukał okazji do zdobycia chwały wojskowej, ale przełożeni oficerowie odmówili mu dowodzenia legionem.\nChociaż wojna oficjalnie się skończyła, w pierwszych dniach po śmierci Witeliusza panował stan anarchii i bezprawia. Zakon został właściwie przywrócony przez Mucjanusa na początku lat 70., ale Wespazjan wkroczył do Rzymu dopiero we wrześniu tego roku. W międzyczasie Domicjan pełnił funkcję przedstawiciela rodu Flawiuszów w senacie rzymskim. Otrzymał tytuł Cezara i został mianowany pretorem z władzą konsularną.\nStarożytny historyk Tacyt opisuje pierwsze przemówienie Domicjana w Senacie jako krótkie i wyważone, jednocześnie zauważając jego umiejętność unikania niezręcznych pytań. Autorytet Domicjana był jedynie nominalny , zapowiadając, jaka miała być jego rola jeszcze przez co najmniej dziesięć lat. Wszystko wskazuje na to, że Mucjanus sprawował realną władzę pod nieobecność Wespazjana i dbał o to, by Domicjan, mający dopiero osiemnaście lat, nie przekroczył granic swojej funkcji. Ścisła kontrola została również utrzymana młodego Cezara otoczenia , promowanie dala Flawiusza generałów takich jak Arrius Varus i Antonius Primus i zastąpienie ich bardziej wiarygodnych ludzi, takich jak Arrecinus Clemens .\nRównie ograniczane przez Mucjanusa były militarne ambicje Domicjana. Wojna domowa z 69 roku poważnie zdestabilizowała prowincje, prowadząc do kilku lokalnych powstań, takich jak bunt Batawów w Galii . Batawscy pomocnicy legionów nadreńskich pod dowództwem Gajusza Juliusza Cywilisa zbuntowali się przy pomocy odłamu Treveri pod dowództwem Juliusza Classicusa . Z Rzymu wysłano siedem legionów, dowodzonych przez szwagra Wespazjana Kwintusa Petilliusa Cerialisa .\nChociaż bunt został szybko stłumiony, przesadzone doniesienia o katastrofach skłoniły Mucjanusa do opuszczenia stolicy z własnymi posiłkami. Domicjan gorliwie szukał możliwości zdobycia chwały wojskowej i dołączył do pozostałych oficerów z zamiarem dowodzenia własnym legionem. Według Tacyta Mucjanusowi nie podobała się ta perspektywa, ale ponieważ uważał Domicjana za obciążenie w jakimkolwiek powierzonym mu charakterze, wolał trzymać go pod ręką niż w Rzymie.\nKiedy nadeszły wieści o zwycięstwie Cerialisa nad Cywilisem, Mucjanus taktownie odwiódł Domicjana od dalszych przedsięwzięć militarnych. Domicjan napisał następnie osobiście do Cerialisa, sugerując, że przekaże dowództwo swojej armii, ale po raz kolejny został zlekceważony. Wraz z powrotem Wespazjana pod koniec września jego polityczna rola stała się prawie przestarzała, a Domicjan wycofał się z rządu, poświęcając swój czas sztuce i literaturze.\nPopiersie Domicji Longiny z fryzurą Flawiuszów ( Luwr ).\nTam, gdzie jego kariera polityczna i wojskowa zakończyła się rozczarowaniem, prywatne sprawy Domicjana były bardziej udane. W roku 70 Wespazjan próbował zaaranżować małżeństwo dynastyczne między swoim najmłodszym synem a córką Tytusa, Julią Flawią , ale Domicjan był nieugięty w swojej miłości do Domicji Longiny , posuwając się nawet do przekonania jej męża, Lucjusza Eliusza Lamię Plaucjusza Aelianus , do rozwodu ją, aby Domicjan mógł sam ją poślubić. Mimo początkowej lekkomyślności sojusz był bardzo prestiżowy dla obu rodzin. Domicja Longina była młodszą córką Gnejusza Domicjusza Korbulo , szanowanego generała i zasłużonego polityka, który zasłużył sobie za przywództwo w Armenii. Po nieudanym spisku Pisonów przeciwko Neronowi w 65 roku został zmuszony do popełnienia samobójstwa. Była także wnuczką Juni Lepida , potomkini cesarza Augusta. Nowe małżeństwo nie tylko przywróciło więzy z opozycją senatorską, ale także służyło ówczesnej propagandzie Flawiuszów, która dążyła do zmniejszenia sukcesu politycznego Wespazjana pod rządami Nerona. Zamiast tego podkreślano powiązania z Klaudiuszem i Brytanikiem, a ofiary Nerona lub te w inny sposób przez niego pokrzywdzone, rehabilitowane.\nW 80 roku urodził się jedyny zaświadczony syn Domicji i Domicjana. Nie wiadomo, jak miał na imię chłopiec, ale zmarł w dzieciństwie w 83 roku. Wkrótce po objęciu funkcji cesarza Domicjan nadał Domicji zaszczytny tytuł Augusty , podczas gdy ich syn został deifikowany , widniejąc jako taki na rewersie typów monet. z tego okresu. Niemniej jednak wydaje się, że małżeństwo przeszło poważny kryzys w 83. Z nieznanych powodów Domicjan na krótko wygnał Domicję, a następnie szybko ją odwołał, albo z miłości, albo z powodu plotek, że utrzymuje związek ze swoją siostrzenicą Julią Flavia. Jones twierdzi, że najprawdopodobniej zrobił to z powodu jej niepowodzenia w spłodzeniu dziedzica. W 84 roku Domicja wróciła do pałacu, gdzie bez żadnych incydentów mieszkała do końca rządów Domicjana. Niewiele wiadomo o działalności Domicji jako cesarzowej, ani o tym, jak duże wpływy miała w rządzie Domicjana, ale wydaje się, że jej rola była ograniczona. Od Swetoniusza wiemy, że przynajmniej towarzyszyła cesarzowi do amfiteatru , podczas gdy żydowski pisarz Józef Flawiusz mówi o korzyściach, jakie od niej otrzymał. Nie wiadomo, czy Domicjan miał inne dzieci, ale nie ożenił się ponownie. Pomimo twierdzeń rzymskich o cudzołóstwie i rozwodzie, małżeństwo wydaje się być szczęśliwe.\nDziedzic ceremonialny (71-81)\nTriumf Tytusa autorstwa sir Lawrence'a Alma-Tadema (1885), przedstawiający rodzinę Flawiuszów podczas triumfalnej procesji w 71 roku. Wespazjan idzie na czele rodziny, ubrany jak pontifex maximus , za nim Domicjan z Domicją Longiną i wreszcie Tytus , również ubrany w religijne regalia. Wymiana spojrzeń między Tytusem a Domicją sugeruje romans, nad którym spekulują historycy. Alma-Tadema był znany ze swoich skrupulatnych badań historycznych nad starożytnym światem.\nZanim Domicjan został cesarzem, jego rola w rządzie Flawiuszów była w dużej mierze ceremonialna. W czerwcu 71 Tytus powrócił triumfalnie z wojny w Judei. Ostatecznie bunt pochłonął życie dziesiątek tysięcy, a może setek tysięcy, z których większość stanowili Żydzi. Miasto i świątynia Jerozolimy zostały doszczętnie zniszczone, najcenniejsze skarby wywiezione przez wojska rzymskie, a prawie 100 000 ludzi zostało schwytanych i zniewolonych.\nZa jego zwycięstwo Senat przyznał Tytusowi rzymski triumf . W dniu uroczystości rodzina Flawiuszów wjechała do stolicy, poprzedzona wystawną paradą prezentującą łupy wojenne. Na czele rodzinnej procesji stali Wespazjan i Tytus, a Domicjan na wspaniałym białym koniu podążał za pozostałymi krewnymi Flawiuszów.\nPrzywódców żydowskiego ruchu oporu stracono w Forum Romanum , po czym procesja zakończyła się religijnymi ofiarami w świątyni Jowisza . Łuk triumfalny The Łuk Tytusa , wzniesiony przy wejściu południowo-wschodniej na forum z okazji pomyślnego zakończenia wojny.\nJednak powrót Tytusa jeszcze bardziej uwydatnił względną znikomość Domicjana, zarówno pod względem militarnym, jak i politycznym. Jako najstarszy i najbardziej doświadczony z synów Wespazjana, Tytus dzielił z ojcem władzę trybuna , otrzymał siedem konsulatów, cenzurę i powierzono mu dowództwo gwardii pretorianów; moce, które nie pozostawiały wątpliwości, że był wyznaczonym spadkobiercą Imperium. Jako drugi syn Domicjan posiadał tytuły honorowe, takie jak Cezar lub Princeps Iuventutis , oraz kilka kapłaństw, w tym augura , pontifexa , frater arvalis , magister frater arvalium i sacerdos collegiorum omnium , ale bez urzędu z imperium .\nZa panowania Wespazjana sprawował sześć konsulatów, ale tylko jeden z nich, w 73 roku, był konsulatem zwykłym. Pozostałych pięć to mniej prestiżowe konsula sufffect , które sprawował odpowiednio w 71, 75, 76, 77 i 79 roku, zwykle zastępując ojca lub brata w połowie stycznia. Urzędy te, choć ceremonialne, niewątpliwie dostarczyły Domicjanowi cennego doświadczenia w senacie rzymskim i mogły przyczynić się do jego późniejszych zastrzeżeń co do ich znaczenia.\nZa Wespazjana i Tytusa nie-Flawianie byli praktycznie wykluczeni z ważnych urzędów publicznych. Sam Mucianus prawie zniknął z zapisów historycznych w tym czasie i uważa się, że zmarł między 75 a 77 rokiem. Prawdziwa władza była niewątpliwie skoncentrowana w rękach frakcji Flawiuszów; osłabiony Senat zachował jedynie fasadę demokracji .\nPonieważ Tytus skutecznie działał jako współcesarz z ojcem, po śmierci Wespazjana 24 czerwca 79 roku nie nastąpiła żadna gwałtowna zmiana w polityce Flawiuszów. Tytus zapewnił Domicjana, że wkrótce będzie jego pełne partnerstwo w rządzie, ale nie będzie to władza trybunowa ani żadnego imperium została mu nadana podczas krótkich rządów Tytusa.\nDwie poważne katastrofy miały miejsce w 79 i 80 roku. W październiku/listopadzie 79 roku wybuchł Wezuwiusz , zasypując okoliczne miasta Pompeje i Herkulanum pod metrami popiołu i lawy; w następnym roku w Rzymie wybuchł pożar, który trwał trzy dni i zniszczył wiele ważnych budynków użyteczności publicznej. W związku z tym Tytus spędził większość swojego panowania na koordynowaniu działań pomocowych i przywracaniu zniszczonego mienia. 13 września 81 roku, po zaledwie dwóch latach urzędowania, niespodziewanie zmarł na gorączkę podczas podróży na tereny Sabinów .\nStarożytni autorzy wplątali Domicjan w śmierć brata, albo bezpośrednio oskarżając go o morderstwo, albo sugerując, że zostawił chorego Tytusa na śmierć, twierdząc nawet, że za życia Domicjan otwarcie spiskował przeciwko swojemu bratu. Trudno jest ocenić prawdziwość tych twierdzeń, biorąc pod uwagę znane stronniczość zachowanych źródeł. Braterskie uczucie było prawdopodobnie minimalne, ale nie było to zaskakujące, biorąc pod uwagę, że Domicjan ledwo widział Tytusa po ukończeniu siedmiu lat.\nBez względu na charakter ich relacji wydaje się, że Domicjan nie okazywał współczucia, gdy jego brat leżał umierający, zamiast tego udał się do obozu pretorianów, gdzie został ogłoszony cesarzem. Następnego dnia, 14 września, Senat potwierdził uprawnienia Domicjana, przyznając mu władzę trybuna, urząd Pontifexa maximusa oraz tytuły Augusta („czcigodny”) i Pater Patriae („ojciec kraju”).\nCesarskie dynastie rzymskie\nKategoria: Dynastia Flawiuszów\nJako cesarz Domicjan szybko zrezygnował z republikańskiej fasady, którą jego ojciec i brat utrzymywali podczas swojego panowania. Przenosząc ośrodek władzy (mniej lub bardziej formalnie) na dwór cesarski , Domicjan otwarcie uczynił przestarzałymi uprawnienia senatu. Jego zdaniem Cesarstwo Rzymskie miało być rządzone jako boska monarchia z nim samym jako życzliwym despotą na jej czele.\nOprócz sprawowania absolutnej władzy politycznej Domicjan wierzył, że rola cesarza obejmuje każdy aspekt życia codziennego, kierując ludem rzymskim jako autorytet kulturowy i moralny . Aby zapoczątkować nową erę, rozpoczął ambitne programy gospodarcze, wojskowe i kulturalne z zamiarem przywrócenia Imperium do świetności, jaką widział za cesarza Augusta .\nMimo tych wielkich planów Domicjan był zdecydowany rządzić Imperium sumiennie i skrupulatnie. Osobiście zaangażował się we wszystkie gałęzie administracji: wydawano edykty regulujące najdrobniejsze szczegóły życia codziennego i prawa, sztywno egzekwowano podatki i moralność publiczną. Według Swetoniusza cesarska biurokracja nigdy nie działała wydajniej niż za Domicjana, którego wysokie standardy i podejrzliwy charakter utrzymywały historycznie niską korupcję wśród gubernatorów prowincji i wybieranych urzędników.\nChociaż nie pretendował do znaczenia Senatu pod jego absolutnymi rządami, senatorowie, których uważał za niegodnych, zostali z niego wyrzuceni, a przy podziale urzędów rzadko faworyzował członków rodziny, co stanowiło przeciwieństwo praktykowanego nepotyzmu. Wespazjana i Tytusa. Przede wszystkim jednak Domicjan cenił lojalność i plastyczność na stanowiskach strategicznych, które częściej odnajdywał u ludzi z zakonu jeździeckiego niż u członków Senatu czy własnej rodziny, których traktował z podejrzliwością i natychmiast usuwał z nich. urząd, jeśli nie zgadzali się z polityką imperialną.\nRzeczywistość autokracji Domicjana dodatkowo podkreślał fakt, że bardziej niż jakikolwiek cesarz od czasów Tyberiusza spędzał on dużo czasu poza stolicą. Chociaż władza Senatu podupadała od upadku republiki, za Domicjana siedziba władzy nie znajdowała się już nawet w Rzymie, ale raczej gdziekolwiek był cesarz. Do czasu ukończenia Pałacu Flawiuszów na Palatynie dwór cesarski znajdował się w Albie lub Circeii, a czasem nawet dalej. Domicjan intensywnie podróżował po europejskich prowincjach, a co najmniej trzy lata swego panowania spędził w Germanii i Illyricum , prowadząc kampanie militarne na granicach cesarstwa.\nPałace, wille i inne duże budynki\n„Brama Domicjana i Trajana ” przy północnym wejściu do świątyni Hathor , a Domicjan jako faraon na tej samej bramie, w Dendera , Egipt .\nNa własny użytek brał udział w budowie wielu monumentalnych budowli, w tym Willi Domicjana , rozległego i okazałego pałacu położonego 20 km od Rzymu na Wzgórzach Albańskich.\nW samym Rzymie zbudował na Palatynie Pałac Domicjana .\nSześć innych willi jest połączonych z Domicjanem w Tusculum , Antium , Caieta, Circei , Anxur i Baiae . Dziś zidentyfikowano tylko ten w Circei, gdzie jego szczątki można zwiedzać nad Lago di Paola.\nStadionu Domicjana został poświęcony w 86 rne jako dar dla ludzi z Rzymu jako część programu budowy Imperial następstwie uszkodzenia lub zniszczenia większości budynków na Polu Marsowym przez pożarze w 79 rne. Było to pierwsze stałe miejsce w Rzymie dla wyczynowej lekkoatletyki, a dziś zajmowane przez Piazza Navona .\nRównież w Egipcie Domicjan był dość aktywny w konstruowaniu budynków i ich dekorowaniu. Pojawia się wraz z Trajanem w oferowaniu scen na propylonie Świątyni Hathor w Denderze . Jego kartusz pojawia się również w szybach kolumn świątyni Chnuma w Esnie .\nPo wstąpieniu na tron Domicjan dokonał rewaluacji waluty rzymskiej, zwiększając o 12% zawartość srebra w denarze . Moneta upamiętnia przebóstwienie syna Domicjana. Podpis: IMP. CAES. DOMICJAŃSKIE ŚREDNIE. PM / DIVUS CAESAR MP. DOMITIANI F.\nSrebrna tetradrachma Domicjana z mennicy Antiochii w Syrii. ok. 91-92 r. n.e. Awers: Popiersie laureata cesarza Domicjana w prawo, Meduza klasyczna na karku Domicjana. Legenda brzmi: AYTO. KAIΣAP OMITIANOΣ ΣEB. ΓEPM. (imp. caesar Domitianus avg. Germ.) Rewers: Orzeł stojący na piorunie, z przednią dłonią, rozpostartymi skrzydłami, głową zwróconą w prawo, trzymający w dziobie wieniec. Legenda brzmi: ETOYΣ NEOY ΙEPOY ENΔEKATOY (nowy jedenasty rok święty) Rozmiar: 27mm, 14,8g 22, nie. 147S\nSkłonność Domicjana do mikrozarządzania nigdzie nie była bardziej widoczna niż w jego polityce finansowej. Kwestia, czy Domicjan pozostawił Cesarstwo Rzymskie w długach, czy z nadwyżką w chwili swojej śmierci, jest przedmiotem zaciekłych dyskusji. Dowody wskazują na zrównoważoną gospodarkę przez większą część rządów Domicjana. Po akcesji radykalnie przewartościował rzymską walutę . Zwiększył czystość srebra denara z 90% do 98% – rzeczywista masa srebra wzrosła z 2,87 grama do 3,26 grama. Kryzys finansowy w 85 roku wymusił dewaluację czystości i wagi srebra odpowiednio do 93,5% i 3,04 grama.\nNiemniej jednak nowe wartości były nadal wyższe niż poziomy, które Wespazjan i Tytus utrzymywali podczas swoich rządów. Rygorystyczna polityka podatkowa Domicjana zapewniła utrzymanie tego standardu przez kolejnych jedenaście lat. Monety z tej epoki charakteryzują się wysoce spójną jakością, w tym drobiazgową dbałością o tytuły Domicjana i wyrafinowaną grafiką na rewersach portretów.\nJones szacuje roczny dochód Domicjana na ponad 1,2 miliarda sestertów , z czego prawdopodobnie ponad jedna trzecia zostałaby wydana na utrzymanie armii rzymskiej. Innym ważnym kosztem była rozległa przebudowa Rzymu. W momencie wstąpienia na tron Domicjana miasto wciąż cierpiało z powodu zniszczeń spowodowanych przez Wielki Pożar w 64 r. , wojnę domową w 69 r. i pożar w 80 r.\nProgram budowlany Domicjana był czymś więcej niż projektem renowacji, miał być ukoronowaniem renesansu kultury obejmującego całe imperium . Wzniesiono, odrestaurowano lub ukończono około pięćdziesięciu budowli, które ustępują jedynie dorobkowi Augusta. Do najważniejszych nowych budowli należał odeon , stadion i rozległy pałac na Palatynie zwany Pałacem Flawiuszów, zaprojektowany przez mistrza architekta Domicjana Rabiriusa .\nNajważniejszą budowlą odrestaurowaną przez Domicjana była Świątynia Jowisza na Kapitolu, podobno pokryta złoconym dachem. Wśród ukończonych znalazły się Świątynia Wespazjana i Tytusa , Łuk Tytusa i Amfiteatr Flawiuszów (Koloseum) , do którego dodał czwarty poziom i wykończył wewnętrzną część wypoczynkową.\nSzacuje się , że w czasie panowania Domicjana , aby uspokoić ludność Rzymu, wydano na darowizny, czyli congiaria , 135 milionów sestertii . Cesarz wskrzesił także zwyczaj publicznych bankietów, który za Nerona sprowadzał się do prostej dystrybucji żywności, podczas gdy on inwestował duże sumy w rozrywkę i gry. W 86 roku założył Igrzyska Kapitolińskie , co cztery lata zawody składające się z pokazów sportowych , wyścigów rydwanów oraz konkursów oratorskich , muzycznych i aktorskich.\nSam Domicjan wspierał podróże konkurentów ze wszystkich zakątków Cesarstwa do Rzymu i rozdzielał nagrody. Innowacje zostały również wprowadzone do regularnych gier gladiatorów, takich jak zawody morskie, bitwy nocne oraz walki gladiatorów kobiet i krasnoludów. Na koniec dodał dwie nowe frakcje do ras rydwanów, Złotą i Fioletową, aby ścigać się z istniejącymi frakcjami Białymi, Czerwonymi, Zielonymi i Niebieskimi.\nNapis naskalny w Gobustanie , Azerbejdżanie (wówczas kaukaskiej Albanii ), wymieniający Domicjana i Legia XII Fulminatę .\nKampanie militarne podejmowane za panowania Domicjana miały generalnie charakter defensywny, gdyż cesarz odrzucał ideę wojny ekspansjonistycznej. Jego największym wkładem militarnym był rozwój Limes Germanicus , który obejmował rozległą sieć dróg, fortów i strażnic zbudowanych wzdłuż Renu w celu obrony Cesarstwa. Niemniej jednak kilka ważnych wojen toczono w Galii, przeciwko Chatti i po drugiej stronie granicy Dunaju przeciwko Swebom , Sarmatom i Dakom .\nPodbój Wielkiej Brytanii był kontynuowany pod dowództwem Gnejusza Juliusza Agricoli , który rozszerzył Imperium Rzymskie aż do Kaledonii , czyli dzisiejszej Szkocji . W 82 roku Domicjan założył nowy legion , Legio I Minervia , do walki z Chatti. Domitianowi przypisuje się także najbardziej wysunięty na wschód dowód rzymskiej obecności wojskowej, inskrypcję skalną w pobliżu góry Boyukdash w dzisiejszym Azerbejdżanie . Jak wynika z wyrzeźbionych tytułów Cezara, Augusta i Germanika, pokrewny marsz odbył się między 84 a 96 rokiem n.e.\nAdministracja Domicjana w armii rzymskiej charakteryzowała się takim samym wybrednym zaangażowaniem, jakie przejawiał w innych gałęziach władzy. Jego kompetencje jako stratega wojskowego były jednak krytykowane przez współczesnych. Choć odniósł kilka triumfów, były to w dużej mierze manewry propagandowe. Tacyt wyśmiewał zwycięstwo Domicjana nad Chatti jako „udawany triumf” i skrytykował jego decyzję o wycofaniu się z Wielkiej Brytanii po podbojach Agricoli.\nMimo to wydaje się, że Domicjan cieszył się dużą popularnością wśród żołnierzy, spędzając w armii na kampaniach około trzech lat swego panowania — więcej niż jakikolwiek cesarz od czasów Augusta — i podnosząc ich pensję o jedną trzecią. Chociaż dowództwo armii mogło odrzucić jego taktyczne i strategiczne decyzje, lojalność zwykłego żołnierza była niekwestionowana.\nKampania przeciwko Chatti\nBędący niegdyś cesarzem Domicjan natychmiast starał się osiągnąć długo spóźnioną chwałę militarną. Już w 82, a może 83, udał się do Galii rzekomo w celu przeprowadzenia spisu ludności i nagle nakazał atak na Chatti . W tym celu utworzono nowy legion, Legio I Minervia, który zbudował około 75 kilometrów (46 mil) dróg przez terytorium Chattan, aby odkryć kryjówki wroga.\nChociaż zachowało się niewiele informacji o stoczonych bitwach, najwyraźniej osiągnięto wystarczająco dużo wczesnych zwycięstw, aby pod koniec 83 roku Domicjan wrócił do Rzymu, gdzie świętował wyszukany triumf i nadał sobie tytuł Germanika . Rzekome zwycięstwo Domicjana było bardzo pogardzane przez starożytnych autorów, którzy opisywali kampanię jako „niepotrzebną” i „udawany triumf”. Dowody uwiarygodniają te twierdzenia, ponieważ Chatti odegrali później znaczącą rolę podczas buntu Saturninusa w 89 roku.\nPodbój Wielkiej Brytanii (77-84)\nGnejusz Juliusz Agricola ( kąpiel )\nGłówny artykuł: rzymski podbój Brytanii\nJedno z najdokładniejszych doniesień o działalności militarnej za panowania dynastii Flawiuszów napisał Tacyt, którego biografia teścia, Gnejusza Juliusza Agrykoli, w dużej mierze dotyczy podboju Wielkiej Brytanii w latach 77-84. 77 jako gubernator rzymskiej Brytanii, natychmiast rozpoczynając kampanie w Kaledonii (współczesna Szkocja).\nW 82 Agricola przekroczył niezidentyfikowany zbiornik wodny i pokonał ludy nieznane do tej pory Rzymianom. Ufortyfikował wybrzeże zwrócone w stronę Irlandii, a Tacyt wspomina, że jego teść często twierdził, że wyspę można podbić jednym legionem i kilkoma oddziałami pomocniczymi . Udzielił schronienia wygnanemu irlandzkiemu królowi, którego miał nadzieję wykorzystać jako pretekst do podboju. Podbój ten nigdy nie miał miejsca, ale niektórzy historycy uważają, że przeprawa, o której mowa, była w rzeczywistości małą ekspedycją rozpoznawczą lub karną do Irlandii.\nOdwracając swoją uwagę od Irlandii, w następnym roku Agricola zebrał flotę i ruszył za Forth do Kaledonii. Aby wspomóc natarcie, w Inchtuthil zbudowano dużą fortecę legionową . Latem 84 roku Agricola stawił czoła armii Kaledończyków dowodzonych przez Calgacusa w bitwie pod Mons Graupius . Chociaż Rzymianie zadali wrogowi ciężkie straty, dwie trzecie armii kaledońskiej uciekło i ukryło się na szkockich bagnach i wyżynach , ostatecznie uniemożliwiając Agricoli objęcie całej brytyjskiej wyspy.\nW 85 roku Agricola został odwołany do Rzymu przez Domicjana, który służył przez ponad sześć lat jako gubernator, dłużej niż normalnie dla legatów konsularnych w epoce Flawiuszów. Tacyt twierdzi, że Domicjan zarządził jego odwołanie, ponieważ sukcesy Agrykoli przyćmiły skromne zwycięstwa cesarza w Germanii. Związek między Agricolą a cesarzem jest niejasny: z jednej strony Agricola został odznaczony triumfalnymi odznaczeniami i posągiem, z drugiej Agricola nigdy więcej nie zajmował stanowiska cywilnego ani wojskowego, pomimo swojego doświadczenia i sławy. Zaproponowano mu stanowisko gubernatora prowincji afrykańskiej, ale odmówił, albo z powodu złego stanu zdrowia, albo, jak twierdzi Tacyt, machinacji Domicjana.\nNiedługo po odwołaniu Agricoli z Wielkiej Brytanii, Imperium Rzymskie rozpoczęło wojnę z Królestwem Dacji na Wschodzie. Potrzebne były posiłki, a w 87 lub 88 roku Domicjan nakazał strategiczne wycofanie wojsk na dużą skalę z prowincji brytyjskiej. Twierdza w Inchtuthil została rozebrana, a forty kaledońskie i wieże strażnicze porzucone, przesuwając granicę rzymską o około 120 kilometrów (75 mil) dalej na południe. Dowództwo armii mogło mieć pretensje do decyzji Domicjana o wycofaniu się, ale dla niego terytoria kaledońskie nigdy nie były niczym więcej niż stratą dla rzymskiego skarbca.\nWojny dackie (85-88)\nDalsze informacje: Wojna Daków Domicjana\nRzymska prowincja Dacja (obszar fioletowy) po podboju Trajana w 106, z Morzem Czarnym po prawej stronie.\nNajwiększe zagrożenie, przed którym stanęło Cesarstwo Rzymskie za panowania Domicjana, pochodziło z północnych prowincji Illyricum, gdzie Swebowie, Sarmaci i Dakowie nieustannie nękali rzymskie osady wzdłuż Dunaju. Spośród nich największe zagrożenie stanowili Sarmaci i Dakowie. Około 84 lub 85 roku Dakowie pod wodzą króla Decebala przekroczyli Dunaj do prowincji Mezja , siejąc spustoszenie i zabijając mezyjskiego gubernatora Oppiusa Sabinusa .\nDomicjan szybko rozpoczął kontrofensywę , osobiście podróżując w te rejony w towarzystwie dużej siły dowodzonej przez swojego prefekta pretorianów Korneliusza Fuskusa . Fuscus skutecznie przepędził Daków z powrotem przez granicę w połowie 85 roku, co skłoniło Domicjana do powrotu do Rzymu i świętowania drugiego triumfu.\nZwycięstwo okazało się jednak krótkotrwałe: już w 86 roku Fuscus wyruszył w niefortunną wyprawę do Dacji. Fuscus zginął, a sztandar bojowy Gwardii Pretoriańskiej zaginął. Utrata sztandaru bitewnego, czyli aquila , wskazywała na miażdżącą porażkę i poważny afront dla rzymskiej dumy narodowej.\nDomicjan powrócił do Mezji w sierpniu 86. Podzielił prowincję na Mezję Dolną i Mezję Górną i przeniósł nad Dunaj trzy dodatkowe legiony. W 87 roku Rzymianie ponownie najechali Dację, tym razem pod dowództwem Tecjusza Julianusa , i ostatecznie pokonali Decebala pod koniec 88 roku w tym samym miejscu, w którym wcześniej zginął Fuscus. Atak na stolicę Daków, Sarmizegetusa, został powstrzymany, gdy w 89 roku pojawiły się nowe kłopoty na granicy niemieckiej.\nAby uniknąć konieczności prowadzenia wojny na dwóch frontach, Domicjan zgodził się na warunki pokoju z Decebalem, negocjując swobodny dostęp wojsk rzymskich przez region Dacian, jednocześnie przyznając Decebalusowi coroczną dotację w wysokości 8 milionów sestercji. Współcześni autorzy ostro skrytykowali ten traktat, który został uznany za haniebny dla Rzymian i pozostawił śmierć Sabinusa i Fuskusa bez pomsty. Przez pozostałą część rządów Domicjana Dacja pozostała stosunkowo pokojowym królestwem-klientem , ale Decebalus użył rzymskich pieniędzy do umocnienia swojej obrony.\nDomicjan prawdopodobnie chciał nowej wojny z Dakami i wzmocnił Górną Mezję dwoma kolejnymi oddziałami kawalerii sprowadzonymi z Syrii i co najmniej pięcioma kohortami sprowadzonymi z Panonii. Trajan kontynuował politykę Domicjana i dodał jeszcze dwie jednostki do sił pomocniczych Górnej Mezji, a następnie wykorzystał budowanie wojsk do swoich wojen dackich. Ostatecznie Rzymianie odnieśli decydujące zwycięstwo nad Decebalem w 106. Ponownie armia rzymska poniosła ciężkie straty, ale Trajanowi udało się zdobyć Sarmizegetusa i, co ważne, zaanektował dackie kopalnie złota i srebra.\nGeniusz Domicjana z szyldem i obfitości , marmurowy posąg, Kapitolińskie Muzea , Rzym\nDomicjan mocno wierzył w tradycyjną religię rzymską i osobiście dopilnował, aby starożytne zwyczaje i obyczaje były przestrzegane przez cały okres jego panowania. Aby uzasadnić boski charakter panowania Flawiuszów, Domicjan podkreślał związki z głównym bóstwem Jowiszem , być może przede wszystkim poprzez imponującą restaurację Świątyni Jowisza na Kapitolu. Niewielka kaplica poświęcona Jupiter konserwatora została również wykonana w pobliżu domu, w którym Domicjan uciekli w bezpieczne miejsce w dniu 20 grudnia 69. Później w jego panowania, zastąpił ją bardziej ekspansywnej budynku, poświęconej Jupiter Kustosza .\nBoginią, którą czcił najbardziej gorliwie, była jednak Minerwa . Nie tylko trzymał w swojej sypialni osobistą kapliczkę poświęconą jej, ale regularnie pojawiała się na jego monetach – w czterech różnych potwierdzonych odwróconych typach – i założył legion, Legio I Minervia, w jej imieniu.\nDomicjan wskrzesił także praktykę kultu cesarskiego , który za czasów Wespazjana nieco wyszedł z użycia. Co znamienne, jego pierwszym aktem jako cesarza było ubóstwienie jego brata Tytusa. Po śmierci jego syn i siostrzenica Julia Flavia również zostali zaliczeni do bogów. W odniesieniu do samego cesarza jako postaci religijnej, zarówno Swetoniusz, jak i Kasjusz Dion twierdzą, że Domicjan oficjalnie nadał sobie tytuł Dominus et Deus („Pan i Bóg”). Jednak nie tylko odrzucił on tytuł Dominusa za swoich rządów, ale ponieważ nie wydał w tym celu żadnej oficjalnej dokumentacji ani monety, historycy tacy jak Brian Jones twierdzą, że takie sformułowania adresowane były do Domicjana przez pochlebców, którzy chcieli zasłużyć na przychylność cesarz.\nAby wspierać kult rodziny cesarskiej, wzniósł dynastyczne mauzoleum na miejscu dawnego domu Wespazjana na Kwirynale i ukończył Świątynię Wespazjana i Tytusa, świątynię poświęconą kultowi jego deifikowanego ojca i brata. Aby upamiętnić militarne triumfy rodziny Flawiuszów, zlecił budowę Templum Divorum i Templum Fortuna Redux oraz ukończył Łuk Tytusa.\nTego typu projekty budowlane stanowiły tylko najbardziej widoczną część polityki religijnej Domicjana, która zajmowała się także realizacją prawa religijnego i moralności publicznej. W 85 roku mianował się cenzorem wieczystym, który miał za zadanie nadzorować obyczaje i postępowanie rzymskie. Domicjan po raz kolejny wywiązał się z tego zadania sumiennie i starannie. Odnowił Lex Iulia de Adulteriis Coercendis , na mocy którego cudzołóstwo było karane wygnaniem. Z listy przysięgłych skreślił jeźdźca, który rozwiódł się z żoną i przyjął ją z powrotem, a byłego kwestora wyrzucono z Senatu za aktorstwo i taniec.\nPonieważ eunuchów powszechnie używano jako służących, Domicjan karał ludzi, którzy kastrowali innych i chcieli zakazać samych eunuchów. Kolejni cesarze wprowadzali podobne zakazy, ale Domicjan mógł to zrobić pierwszy. Pomimo swojego moralizowania, Domicjan miał swój ulubiony chłopiec eunucha Earinus, który został upamiętniony przez współczesnych poetów dworskich walki i Statiusem .\nDomicjan również ostro ścigał korupcję wśród urzędników publicznych, usuwając przysięgłych, jeśli przyjmowali łapówki i uchylając przepisy, gdy podejrzewano konflikt interesów . Zapewnił, że oszczercze pisma, zwłaszcza te skierowane przeciwko niemu samemu, będą karane wygnaniem lub śmiercią. Podejrzliwie traktowano również aktorów. W związku z tym zabronił mimom publicznego występowania na scenie. Niewiele lepiej poszło filozofom. Epiktet , który osiadł w Rzymie jako profesor filozofii, zauważył, że filozofowie potrafili „stale patrzeć tyranom w twarz”, a dekret Domicjana z 94 r., wypędzający z Rzymu wszystkich filozofów, spowodował baza do niedawno założonego rzymskiego miasta Nikopolis , w Epirze w Grecji, gdzie żył skromnie, pracował bezpiecznie i zmarł ze starości.\nMoneta Domicjana, znalezionych w buddyjskiej stupy z Ahin Posh , dedykowany pod Imperium Kushan w 150-160, we współczesnym Afganistanie .\nW 87, Vestal Virgins stwierdzono złamali swoje święte śluby czystości przez całe życie publiczne. Ponieważ westalki były uważane za córki społeczności, przestępstwo to zasadniczo stanowiło kazirodztwo . W związku z tym ci, którzy zostali uznani za winnych jakiegokolwiek takiego wykroczenia, byli skazywani na śmierć, albo w wybrany przez siebie sposób, albo zgodnie ze starożytną modą, która nakazywała, aby westalki były grzebane żywcem .\nReligie obce były tolerowane, o ile nie zakłócały porządku publicznego lub mogły być zasymilowane z tradycyjną religią rzymską. Kult bóstw egipskich szczególnie rozkwitł za dynastii Flawiuszów, w stopniu niespotykanym ponownie aż do panowania Kommodusa . Szczególnie widoczny był kult Serapisa i Izydy, utożsamianych odpowiednio z Jowiszem i Minerwą.\nPisma Euzebiusza z IV wieku utrzymują, że Żydzi i chrześcijanie byli ciężko prześladowani pod koniec panowania Domicjana. Apokalipsa i Pierwszy List Klemensa są uważane przez niektórych zostały napisane w tym okresie, to ostatnie making wzmianka o „nagłym i powtarzających się nieszczęść”, które odnosi się do zakładanych prześladowań pod Domicjana. Chociaż Żydzi byli mocno opodatkowani, żaden współczesny autor nie podaje szczegółowych szczegółów procesów lub egzekucji opartych na przestępstwach religijnych innych niż te w religii rzymskiej. Swetoniusz wspomina, że w młodości widział nieletniego, rozbieranego przez prokuratora, aby sprawdzić, czy jest obrzezany.\nBunt gubernatora Saturninusa (89)\nDomicjan, Muzea Kapitolińskie , Rzym\n1 stycznia 89 gubernator Germanii Superior , Lucius Antonius Saturninus , i jego dwa legiony w Moguncji , Legio XIV Gemina i Legio XXI Rapax , z pomocą germańskiego ludu Chatti zbuntowali się przeciwko Cesarstwu Rzymskiemu. Dokładna przyczyna buntu jest niepewna, choć wydaje się, że została zaplanowana z dużym wyprzedzeniem. Być może oficerowie senatorscy nie pochwalali strategii militarnych Domicjana, takich jak decyzja o umocnieniu granicy niemieckiej zamiast ataku, a także niedawny odwrót z Wielkiej Brytanii, czy wreszcie haniebna polityka ustępstw wobec Decebala.\nW każdym razie powstanie było ściśle ograniczone do prowincji Saturninusa i szybko wykryte, gdy plotka rozeszła się po sąsiednich prowincjach. Gubernator Germania Inferior , Aulus Bucius Lappius Maximus , przeniósł się do regionu naraz, wspierana przez prokuratora Rhaetia , Titus Flavius Norbanus . Z Hiszpanii wezwano Trajana, a sam Domicjan przybył z Rzymu wraz z gwardią pretoriańską.\nSzczęśliwym trafem odwilż uniemożliwiła Chatti przekroczenie Renu i przybycie na pomoc Saturninusowi. W ciągu dwudziestu czterech dni bunt został stłumiony, a jego przywódcy w Moguncji okrutnie ukarani. Zbuntowane legiony zostały wysłane na front w Illyricum, a ci, którzy pomogli w ich pokonaniu, zostali należycie wynagrodzeni.\nLappius Maximus otrzymał gubernatorstwo prowincji Syrii, drugi konsulat w maju 95, a wreszcie kapłaństwo, które nadal sprawował w 102. Tytus Flavius Norbanus mógł być mianowany prefekturą Egiptu, ale prawie na pewno został prefektem Gwardia Pretoriańska do 94 roku, z Tytusem Petroniusem Secundusem jako jego kolegą. Domicjan otworzył rok po powstaniu, dzieląc konsulat z Markiem Kocejuszem Nerwą, sugerując, że ten ostatni odegrał rolę w zdemaskowaniu spisku, być może w sposób podobny do tego, jaki grał podczas spisku Pisonów za Nerona.\nChociaż niewiele wiadomo o życiu i karierze Nerwy przed jego wstąpieniem na stanowisko cesarza w 96 roku, wydaje się, że był wysoce elastycznym dyplomatą, przetrwał wiele zmian reżimu i wyłaniał się jako jeden z najbardziej zaufanych doradców Flavian. Jego konsulat mógł zatem mieć na celu podkreślenie stabilności i status quo reżimu. Bunt został stłumiony, a Imperium wróciło do porządku.\nStosunki z Senatem\nDomicjan w stroju wojskowym, w kirysie mięśniowym z ozdobnymi płaskorzeźbami , z Vaison-la-Romaine , Francja\nOd upadku Republiki , władza Senatu Rzymskiego uległa znacznej erozji w ramach quasi-monarchicznego systemu rządów ustanowionego przez Augusta, znanego jako Principate . Principate pozwolił na istnienie de facto reżimu dyktatorskiego, przy zachowaniu formalnych ram Republiki Rzymskiej. Większość cesarzy podtrzymywała publiczną fasadę demokracji, aw zamian Senat bezwarunkowo uznał status cesarza jako de facto monarchy.\nNiektórzy władcy radzili sobie z tym układem mniej subtelnie niż inni. Domicjan nie był tak subtelny. Od początku swojego panowania podkreślał realność swojej autokracji . Nie lubił arystokratów i nie bał się tego okazywać, odbierając Senatowi wszelkie uprawnienia decyzyjne, a zamiast tego polegał na małej grupie przyjaciół i jeźdźców, którzy kontrolowali ważne urzędy państwowe.\nNiechęć była wzajemna. Po zabójstwie Domicjana senatorowie rzymscy ruszyli do domu senatu, gdzie natychmiast wydali wniosek skazujący jego pamięć na zapomnienie. Za rządów dynastii Nervan-Antonian autorzy senatorscy publikowali historie, które rozwijały pogląd Domicjana jako tyrana.\nNiemniej jednak dowody wskazują, że Domicjan poszedł na ustępstwa wobec opinii senatorskiej. Podczas gdy jego ojciec i brat skupili władzę konsularną w dużej mierze w rękach rodziny Flawiuszów, Domicjan przyznał zaskakująco dużą liczbę prowincjałów i potencjalnych przeciwników konsulatu, umożliwiając im kierowanie oficjalnym kalendarzem, otwierając rok jako zwykły konsul. Nie można stwierdzić, czy była to prawdziwa próba pogodzenia się z wrogimi frakcjami w Senacie. Oferując konsulat potencjalnym przeciwnikom, Domicjan mógł chcieć skompromitować tych senatorów w oczach ich zwolenników. Kiedy ich postępowanie okazywało się niezadowalające, prawie zawsze stawali przed sądem i wygnani lub straceni, a ich majątek skonfiskowano.\nZarówno Tacyt, jak i Swetoniusz mówią o eskalacji prześladowań pod koniec panowania Domicjana, wskazując na gwałtowny wzrost około 93 roku lub jakiś czas po nieudanym buncie Saturnina w 89 roku. Co najmniej dwudziestu senatorskich przeciwników zostało straconych, w tym były mąż Domicji Longiny, Lucjusz Aelius. Lamia Plautius Aelianus i trzech członków własnej rodziny Domicjana, Titus Flavius Sabinus , Titus Flavius Clemens i Marcus Arrecinus Clemens. Flawiusz Klemens był kuzynem Domicjana, a cesarz wyznaczył nawet dwóch młodych synów Klemensa na swoich następców, nazywając ich „Wespazjanem” i „Domicjanem”. Niektórzy z tych ludzi zostali straceni już w 83 lub 85 roku, jednak niewiele przypisuje się koncepcji Tacyta o „rządach terroru” pod koniec panowania Domicjana. Według Swetoniusza niektórzy zostali skazani za korupcję lub zdradę, inni na błahych zarzutach, które Domicjan uzasadnił swoim podejrzeniem:\nZwykł mawiać, że los Imperatorów był bardzo niefortunny, ponieważ kiedy odkryli spisek, nikt im nie wierzył, chyba że zostali zamordowani.\nJones porównuje egzekucje Domicjana do egzekucji cesarza Klaudiusza (41–54), zauważając, że Klaudiusz skazał na śmierć około 35 senatorów i 300 jeźdźców, a mimo to był deifikowany przez Senat i uważany za jednego z dobrych cesarzy w historii. Domicjan najwyraźniej nie był w stanie zdobyć poparcia wśród arystokracji, mimo prób uspokojenia wrogich frakcji mianowania konsularnymi. Jego autokratyczny styl rządzenia uwydatniał utratę władzy Senatu, podczas gdy polityka traktowania patrycjuszy, a nawet członków rodziny na równi ze wszystkimi Rzymianami, przyniosła mu pogardę.\nWedług Swetoniusza Domicjan czcił Minerwę jako swoją boginię opiekunkę z zabobonną czcią. Mówi się, że we śnie porzuciła cesarza przed zamachem .\nDomicjan został zamordowany 18 września 96 w spisku urzędników sądowych. Bardzo szczegółowy opis spisku i zabójstwa przedstawia Swetoniusz. Twierdzi, że główną rolę w spisku odegrał szambelan Domicjana Partenius, a historyk John Grainger przytacza prawdopodobną obawę Parteniusa przed niedawną egzekucją przez Domicjana Epafrodyta , byłego sekretarza Nerona . Sam akt został dokonany przez wyzwoleńca z Parteńczyków imieniem Maximus oraz stewarda siostrzenicy Domicjana Flawii Domitylli o imieniu Stephanus.\nWedług Swetoniusza wiele wróżb przepowiadało śmierć Domicjana. Germański wróżbita Larginus Proclus przewidział datę śmierci Domicjana iw konsekwencji został przez niego skazany na śmierć. Kilka dni przed zamachem Minerwa ukazała się cesarzowi we śnie. Ogłosiła, że została rozbrojona przez Jupitera i nie może już dłużej chronić Domicjana. Zgodnie z otrzymanym auspicjami cesarz wierzył, że jego śmierć nastąpi w południe. W rezultacie w tym czasie zawsze był niespokojny. W dniu zamachu Domicjan był zaniepokojony i wielokrotnie prosił służącego, aby powiedział mu, która jest godzina. Sługa, który sam był jednym ze spiskowców, okłamał cesarza, mówiąc mu, że jest już późne popołudnie. Najwyraźniej uspokojony cesarz podszedł do swojego biurka, aby podpisać kilka dekretów. Nagle pojawił się Stephanus, który od kilku dni udawał zranienie ręki i nosił bandaż, aby mógł nosić ukryty sztylet:\n... udawał, że odkrył spisek iz tego powodu otrzymał audiencję: po czym, gdy zdumiony Domicjan przeglądał dokument, który mu wręczył, Stephanus dźgnął go w pachwinę. Ranny cesarz podjął walkę, ale uległ siedmiu kolejnym ciosom, a jego napastnikami byli podwładny o imieniu Klodianus, wyzwoliciel Parteniusa Maximus, Satur, naczelny szambelan i jeden z cesarskich gladiatorów.\nPodczas ataku Stephanus i Domicjan walczyli na podłodze, w tym czasie Stephanus został zadźgany przez cesarza i wkrótce potem zmarł.\nCiało Domicjana zostało wyniesione na marach i bezceremonialnie skremowane przez jego pielęgniarkę Phyllis. Później zabrała prochy cesarza do Świątyni Flawiuszów i zmieszała je z prochami jego siostrzenicy Julii. Miał 44 lata. Jak przepowiedziano, jego śmierć nastąpiła w południe.\nKasjusz Dion, pisząc prawie sto lat po zamachu, sugeruje, że zabójstwo było improwizowane, podczas gdy Swetoniusz sugeruje, że był to dobrze zorganizowany spisek, powołując się na udawane obrażenia Stephanusa i twierdząc, że drzwi do kwater służby zostały zamknięte przed atak i miecz, który Domicjan trzymał pod poduszką jako ostatnią linię ochrony osobistej przed niedoszłym zabójcą, również zostały wcześniej usunięte.\nDio włączył Domicję Longinę do spiskowców, ale w świetle jej poświadczonego oddania Domicjanowi – nawet wiele lat po śmierci męża – jej udział w spisku wydaje się mało prawdopodobny. Dokładne zaangażowanie Gwardii Pretoriańskiej jest niejasne. Jeden z dowódców gwardii, Tytus Petroniusz Secundus , prawie na pewno wiedział o spisku. Drugi, Titus Flavius Norbanus, były gubernator Raetii , był członkiem rodziny Domicjana.\nSukcesja i następstwa\nPo śmierci Domicjana Nerva został ogłoszony cesarzem przez Senat .\n„ Fasti Ostienses” , kalendarz Ostian, odnotowuje, że tego samego dnia, w którym dokonano zamachu na Domicjana, Senat ogłosił cesarzem Marka Cocceius Nerva. Mimo jego doświadczenia politycznego był to niezwykły wybór. Nerva był stary i bezdzietny, a większość swojej kariery spędził z dala od światła publicznego, co skłoniło zarówno starożytnych, jak i współczesnych autorów do spekulacji na temat jego udziału w zabójstwie Domicjana.\nWedług Kasjusza Diona, spiskowcy zbliżyli się do Nervy jako potencjalnego następcy przed zamachem, sugerując, że był przynajmniej świadomy spisku. Nie pojawia się w wersji wydarzeń Swetoniusza, ale może to być zrozumiałe, ponieważ jego prace zostały opublikowane za bezpośrednich potomków Nerwy, Trajana i Hadriana. Sugerowanie, że dynastia zawdzięcza swoje przystąpienie do morderstwa, byłoby mało delikatne.\nZ drugiej strony Nerva nie miał szerokiego poparcia w Imperium, a jako znany lojalista Flawiuszów, jego osiągnięcia nie poleciłyby go spiskowcom. Dokładne fakty zostały zaciemnione przez historię, ale współcześni historycy uważają, że Nerva został ogłoszony cesarzem wyłącznie z inicjatywy Senatu, w ciągu kilku godzin po tym, jak rozeszła się wiadomość o zamachu. Decyzja mogła być pochopna, aby uniknąć wojny domowej, ale wydaje się, że żaden z nich nie był zamieszany w spisek.\nSenat jednak ucieszył się ze śmierci Domicjana i natychmiast po objęciu przez Nerwę funkcji cesarza, przekazał damnatio memoriae pamięci Domicjana; jego monety i posągi zostały przetopione, jego łuki zostały zburzone, a jego imię wymazane ze wszystkich publicznych rejestrów. Domicjan i ponad sto lat później Publiusz Septymiusz Geta byli jedynymi znanymi cesarzami, którzy oficjalnie otrzymali damnatio memoriae , choć inni mogli je otrzymać de facto . W wielu przypadkach istniejące portrety Domicjana, takie jak te znalezione na Reliefach Cancelleria , były po prostu przerabiane na podobieństwo Nerwy, co pozwalało na szybką produkcję nowych obrazów i recykling poprzedniego materiału. Jednak rozkaz Senatu został tylko częściowo wykonany w Rzymie i całkowicie zlekceważony w większości prowincji poza Włochami.\nWedług Swetoniusza lud rzymski z obojętnością przyjął wiadomość o śmierci Domicjana, ale armia była bardzo zasmucona, wzywając do jego przebóstwienia zaraz po zamachu, aw kilku prowincjach zamieszki. Jako środek kompensacyjny Gwardia Pretoriańska zażądała egzekucji zabójców Domicjana, czego Nerwa odmówił. Zamiast tego po prostu zwolnił Tytusa Petroniusza Secundusa i zastąpił go byłym dowódcą, Casperiusem Aelianusem .\nNiezadowolenie z tego stanu rzeczy nadal krosna nad panowania Nerwy, a ostatecznie wybuchł kryzys w październiku 97, gdy członkowie gwardii pretorianów, kierowany przez Casperius Aelianus, położył oblężenia do Pałacu Cesarskiego i wziął Nerva zakładnika. Został zmuszony do podporządkowania się ich żądaniom, zgadzając się na przekazanie sprawców śmierci Domicjana, a nawet wygłaszając mowę dziękującą zbuntowanym Pretorianom. Odszukano i zabito Titus Petronius Secundus i Partenius. Nerva nie odniósł obrażeń w tym ataku, ale jego autorytet został zniszczony nie do naprawienia. Wkrótce potem ogłosił przyjęcie Trajana na swojego następcę i tą decyzją prawie abdykował .\nFlawiuszowe drzewo genealogiczne\nTytus Flawiusz Petro Tertula Wespazjusz Pollio Julia Młodsza\nTytus Flawiusz Sabinus Vespasia Polla (mężczyzna)\npretor Emilia Lepida Agrypina Starsza Germanik\nTytus Flawiusz Sabinus Wespazjan\n(69-79) Domitilla Starsza Flavia\n(zmarła młodo) Junia Lepida Vistilia\nTytus Flawiusz Sabinus Domitilla Młodsza Tytus\n(79–81) Arrecina Tertulla Kasia Longina Gnejusz Domicjusz Korbulo Cezonia Kaligula\nTytus Flawiusz Sabinus Tytus Flawiusz Klemens Flavia Domitilla Julia Flawia Domicjan\n(81-96) Domicja Longina Domicja\nDomicjan jako cesarz ( Muzea Watykańskie ), prawdopodobnie wycięty z posągu Nerona.\nKlasyczny pogląd Domicjana jest zwykle negatywny, gdyż większość źródeł antycznych dotyczyła klasy senatorskiej lub arystokratycznej, z którą Domicjan miał notorycznie trudne stosunki. Co więcej, współcześni historycy, tacy jak Pliniusz Młodszy , Tacyt i Swetoniusz, spisywali informacje o jego panowaniu po jego zakończeniu, a jego pamięć została skazana na zapomnienie przez Senat. Twórczość nadwornych poetów Domicjana Wojennego i Statiusa stanowi praktycznie jedyny dowód literacki towarzyszący jego panowaniu. Być może tak samo zaskakujące, jak postawa historyków postdomicjańskich, wiersze Wojennego i Statiusa są wysoce uwielbione, chwaląc osiągnięcia Domicjana na równi z osiągnięciami bogów.\nNajobszerniejszy opis życia Domicjana, jaki przetrwał, napisał historyk Swetoniusz, urodzony za panowania Wespazjana i opublikował swoje dzieła za cesarza Hadriana (117–138). Jego De Vita Caesarum jest źródłem wielu informacji o Domicjanie. Chociaż jego tekst jest w przeważającej mierze negatywny, nie potępia ani nie chwali Domicjana, i zapewnia, że jego rządy zaczęły się dobrze, ale stopniowo przeradzały się w terror. Biografia jest jednak o tyle problematyczna, że wydaje się przeczyć sobie w odniesieniu do rządów i osobowości Domicjana, jednocześnie przedstawiając go jako człowieka sumiennego, umiarkowanego i dekadenckiego libertyna .\nWedług Swetoniusza Domicjan całkowicie udawał zainteresowanie sztuką i literaturą, nigdy nie zadawał sobie trudu poznawania klasycznych autorów. Inne fragmenty, nawiązujące do zamiłowania Domicjana do ekspresji epigramatycznej , sugerują, że znał on w istocie pisarzy klasycznych, a także patronował poetom i architektom, organizował olimpiadę artystyczną, a po spaleniu osobiście odrestaurowywał bibliotekę rzymską wielkim kosztem.\nDe Vita Caesarum jest także źródłem kilku oburzających historii dotyczących życia małżeńskiego Domicjana. Według Swetoniusza Domicja Longina została zesłana w 83 roku z powodu romansu ze słynnym aktorem imieniem Paris . Kiedy Domicjan się o tym dowiedział, rzekomo zamordował Paryż na ulicy i szybko rozwiódł się z żoną, a Swetoniusz dodał dalej, że gdy Domitia została wygnana, Domicjan wziął Julię na swoją kochankę, która później zmarła podczas nieudanej aborcji .\nWspółcześni historycy uważają to jednak za wysoce nieprawdopodobne, zauważając, że złośliwe pogłoski, takie jak te dotyczące rzekomej niewierności Domicji, były chętnie powtarzane przez postdomicjańskich autorów i wykorzystywane do podkreślania hipokryzji władcy, który publicznie głosił powrót do moralności augustańskiej, podczas gdy prywatnie oddawał się ekscesom i przewodniczenie skorumpowanemu sądowi. Niemniej jednak relacja Swetoniusza od wieków zdominowała cesarską historiografię.\nChociaż Tacyt jest zwykle uważany za najbardziej wiarygodnego autora tej epoki, jego poglądy na temat Domicjana komplikuje fakt, że jego teść, Gnejusz Juliusz Agrykola, mógł być osobistym wrogiem cesarza. W swoim biografii Agrykola Tacyt utrzymuje, że Agrykola został zmuszony do przejścia na emeryturę, ponieważ jego triumf nad Kaledończykami uwydatnił nieodpowiedniość samego Domicjana jako dowódcy wojskowego. Kilku współczesnych autorów, takich jak Dorey, twierdziło coś przeciwnego: Agrykola był w rzeczywistości bliskim przyjacielem Domicjana, a Tacyt starał się jedynie oddalić swoją rodzinę od upadłej dynastii, gdy Nerwa był u władzy.\nGłówne dzieła historyczne Tacyta, w tym Historie i biografię Agrykoli, zostały napisane i wydane za następców Domicjana, Nerwy (96-98) i Trajana (98-117). Niestety, część z Tacyta Historie zajmujących się panowania dynastii Flawiuszów jest niemal całkowicie stracone. Jego poglądy na temat Domicjana przetrwały dzięki krótkim komentarzom w pierwszych pięciu książkach oraz krótkiej, ale bardzo negatywnej charakterystyce w Agricoli, w której ostro krytykuje militarne poczynania Domicjana. Mimo to Tacyt przyznaje się do długu wobec Flawiuszów w odniesieniu do własnej kariery publicznej.\nInni wpływowi autorzy z II wieku to Juvenal i Pliniusz Młodszy, z których ten ostatni był przyjacielem Tacyta i w 100 roku przedstawił swojego słynnego Panegyricus Traiani przed Trajanem i senatem rzymskim, wychwalając nową erę przywróconej wolności, jednocześnie potępiając Domicjana jako tyrana. Juvenal w swoich Satyrach ostro wyśmiewał dwór domicjański , przedstawiając cesarza i jego otoczenie jako skorumpowanych, brutalnych i niesprawiedliwych. W konsekwencji tradycja antydomicjanizmu była już dobrze ugruntowana pod koniec II wieku, a do III wieku została nawet rozszerzona przez historyków wczesnego Kościoła, którzy utożsamiali Domicjana jako wczesnego prześladowcę chrześcijan, jak w Dziejach Apostolskich Jana .\nPopiersie Domicjana w koronie obywatelskiej z Palazzo Massimo alle Terme w Rzymie\nW ciągu XX wieku przewartościowano politykę militarną, administracyjną i gospodarczą Domicjana. Wrogie poglądy Domicjana były propagowane do czasu, gdy postępy archeologiczne i numizmatyczne ponownie zwróciły uwagę na jego panowanie i wymusiły rewizję tradycji literackiej ustanowionej przez Tacyta i Pliniusza. Minęło jednak prawie sto lat po opublikowaniu przez Stéphane'a Gsella Essai sur le regne de l'empereur Domitien z 1894 roku , zanim opublikowano jakiekolwiek nowe, obszerne książki.\nPierwszym z nich był " Cesarz Domicjan " Jonesa z 1992 roku . Konkluduje, że Domicjan był bezwzględnym, ale skutecznym autokratą. Przez większość jego panowania nie było powszechnego niezadowolenia z jego polityki. Jego surowość ograniczała się do bardzo głośnej mniejszości, która wyolbrzymiała jego despotyzm na korzyść późniejszej dynastii Nervan-Antonian . Jego polityka zagraniczna była realistyczna, odrzucając ekspansjonistyczne wojny i negocjowanie pokoju w czasach, gdy rzymska tradycja wojskowa dyktowała agresywny podbój. Prześladowania mniejszości religijnych, takich jak Żydzi i chrześcijanie, nie istniały.\nW 1930 r. Ronald Syme opowiadał się za całkowitym przewartościowaniem polityki finansowej Domicjana, którą w dużej mierze uznano za katastrofę. Jego program gospodarczy, który był rygorystycznie skuteczny, utrzymywał rzymską walutę na poziomie, którego nigdy więcej nie osiągnie.\nRząd Domicjana wykazywał jednak cechy totalitarne . Jako cesarz uważał się za nowego Augusta, oświeconego despotę, którego przeznaczeniem jest poprowadzenie Cesarstwa Rzymskiego w nową erę renesansu Flawiuszów. Posługując się propagandą religijną, militarną i kulturalną, pielęgnował kult jednostki . Deifikował trzech członków swojej rodziny i wzniósł potężne budowle upamiętniające osiągnięcia Flawiuszów. Świętowano wymyślne triumfy, aby wzmocnić jego wizerunek jako cesarza-wojownika, ale wiele z nich było niezasłużonych lub przedwczesnych. Mianując się wieczystym cenzorem, starał się kontrolować moralność publiczną i prywatną.\nOsobiście zaangażował się we wszystkie organy władzy iz powodzeniem ścigał korupcję wśród funkcjonariuszy publicznych. Ciemna strona jego władzy cenzorskiej obejmowała ograniczenie wolności słowa i coraz bardziej opresyjny stosunek do senatu rzymskiego. Karał za zniesławienie wygnaniem lub śmiercią, a ze względu na swój podejrzliwy charakter coraz częściej przyjmował informacje od informatorów, aby w razie potrzeby postawić fałszywe oskarżenia o zdradę stanu.\nPomimo jego oczerniania przez współczesnych historyków, administracja Domicjana dała podstawy dla spokojnego pryncypatu II wieku. Jego następcy Nerva i Trajan byli mniej restrykcyjni, ale w rzeczywistości ich polityka niewiele różniła się od jego. Imperium Rzymskie prosperowało w latach 81-96, w okresie rządów, które Theodor Mommsen określił jako ponury, ale inteligentny despotyzm.\nwizerunki kulturowe Domicjana\nGrainger, John D. (2003). Nerwa i kryzys sukcesji rzymskiej w latach 96-99 . Londyn: Routledge. Numer ISBN 978-0-415-28917-7.\nJones, Brian W. (1992). Cesarz Domicjan . Londyn: Routledge. Numer ISBN 978-0-415-10195-0.\nLevick, Barbara (2002). „Córka Corbulo”. Grecja i Rzym . 49 (2): 199–211. doi : 10.1093/gr/49.2.199 . JSTOR 826906 .\nMorgan, Llewelyn (1997). „Achilleae Comae: Włosy i bohaterstwo według Domicjana”. Kwartalnik Klasyczny . Nowa seria. 47 (1): 209–214. doi : 10.1093/cq/47.1.209 . JSTOR 639608 .\nMurison, Charles Leslie (2003). „M. Cocceius Nerva i Flawianie”. Transakcje Amerykańskiego Towarzystwa Filologicznego . 133 (1): 147–157. doi : 10.1353/apa.2003.0008 . S2CID 162211747 .\nSwetoniusz (1979). Dwunastu Cezarów . Przetłumaczone przez Gravesa, Roberta . Ontario, Kanada: Penguin Books Canada LTD. Numer ISBN 978-0140054163.\nSullivan, Philip B. (1953). „Uwaga w sprawie przystąpienia Flawiusza”. Dziennik klasyczny . 49 (2): 67–70. JSTOR 3293160 .\nSyme, Ronald (1930). „The Imperial Finances pod Domicjana, Nerwy i Trajana”. Czasopismo Studiów Romańskich . 20 : 55–70. doi : 10.2307/297385 . JSTOR 297385 .\nTownend, Gavin (1961). „Niektóre połączenia Flawiuszów”. Czasopismo Studiów Romańskich . 51 (1 i 2): 54–62. doi : 10.2307/298836 . JSTOR 298836 .\nWaters, KH (1964). „Postać Domicjana”. Feniks . 18 (1): 49–77. doi : 10.2307/1086912 . JSTOR 1086912 .\nWellesley, Kenneth (1956). „Trzy historyczne zagadki w historii 3” . Kwartalnik Klasyczny . 6 (3/4): 207–214. doi : 10.1017/S0009838800020188 . JSTOR 636914 .\nWellesley, Kenneth (2000) (1975). Rok Czterech Cesarzy . Rzymskie biografie cesarskie. Londyn: Routledge. P. 272. Numer ISBN 978-0-415-23620-1.\nGsell, Stéphane (1894). Essai sur le regne de l'empereur Domitien . Bibliothèque des Écoles françaises d'Athènes et de Rome (w języku francuskim). Paryż: E. Thorin . Pobrano 10 lutego 2007 .\nJones, Brian W. (1984). Cesarz Tytus . Londyn: Palgrave Macmillan. Numer ISBN 978-0-312-24443-9.\nLevick, Barbara (1999). Wespazjan (rzymskie biografie cesarskie) . Londyn: Routledge. Numer ISBN 978-0-415-16618-8.\n(w języku francuskim) Minaud, Gérard, Les vies de 12 femmes d'empereur romain – Devoirs, Intrigues & Voluptés , Paryż, L'Harmattan, 2012, rozdz. 5, La vie de Domitia Longina, femme de Domitien , s. 121–146. ISBN 978-2-336-00291-0 .\nPołudniowej, Pat (1997). Domicjan: tragiczny tyran . Londyn: Routledge. Numer ISBN 978-0-415-16525-9.\nCassius Dio , Roman History Book 67 , tłumaczenie angielskie\nSwetoniusz , Żywoty dwunastu Cezarów , Żywot Domicjana , tekst łaciński z tłumaczeniem na język angielski\nTacyt , Agricola , tłumaczenie na język angielski\nTacyt, Historie , tłumaczenie na język angielski\nWikimedia Commons zawiera multimedia związane z Domicjanem .\nDonahue, John (10 października 1997). „Titus Flavius Domitianus (AD 81-96)” . De Imperatoribus Romanis: internetowa encyklopedia władców rzymskich i ich rodzin . Pobrano 10 lutego 2007 .\nPrywatna kolekcja monet bitych przez Domicjana\nUrodzony: 24 października AD 51 Zmarł: 18 września AD 96\nTytusa Cesarz rzymski\nTytusa III konsul rzymski\nz L. Valerius Catullus Messallinus Następca\nTytusa VII konsul rzymski\nz Tytusem VIII Następca\nL. Flavius Silva\nM. Asinius Pollio Verrucosus\nM. Asinius Pollio Verrucosus konsul rzymski\nM. Asinius Atratinus\nM. Asinius Atratinus konsul rzymski\nz Marcusem Cocceius Nerva II Następca\nM.' Acilius Glabrio\nTrajan konsul rzymski\nz Q. Volusius Saturninus Następca\npłci. Pompejusz Collega\nQ. Peducaeus Priscinus\nL. Nonius Calpurnius Torquatus Asprenas\nT. Sextius Magius Lateranus konsul rzymski\nz T. Flavius Clemens Następca\nC. Manliusa Valensa\nTa strona była ostatnio edytowana 25 września 2021 o 21:49 (UTC) .\nThis page is based on the copyrighted Wikipedia article "Domitian" (Authors); it is used under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License. You may redistribute it, verbatim or modified, providing that you comply with the terms of the CC-BY-SA.


luke skywalker – Star Wars Extreme\nO co ten cały fandomowy szum? „Star Wars” to przecież tylko filmy… prawda? Niby tak, ale z pewnego punktu widzenia – niekoniecznie.\n22 września 2018 15 stycznia 2019 Siobhan\nNasz specjalny korespondent niekoniecznie wojenny odwiedził ostatnio znane nam skądinąd Skellig Michael.\nNa wyspie Skellig – część 1\n15 września 2018 16 września 2018 Siobhan


Czujniki szaleją, a sezon grzewczy dopiero startuje. Tragiczny stan powietrza w...\nwtorek, 17 październik 2017 10:00\nIlustracja Fot. Archiwum Wadowice24.pl\nZaczęło się. Dzięki sensorom rozmieszczonym w Andrychowie, Kalwarii i jednym na rynku w Wadowicach wiemy, że najgorsze powietrze jest w...\nMiasta powiatu wadowickiego idą do przodu jeśli chodzi o szukanie rozwiązań zmniejszających emisję smogu. Pozyskiwane są pieniądze na wymianę starych pieców węglowych, coraz częściej w domach i firmach witają strażnicy sprawdzający czym ocieplamy nieruchomości.\nOd dłuższego czasu na wadowickim rynku stoi urządzenie mierzące poziom emisji pyłów zawieszonych. W Andrychowie i Kalwarii postawili na bardziej obrazowy przekaz instalując kilkanaście czujników w różnych miejscach gminy.\nW Kalwarii Zebrzydowskiej akcję informacyjną zapoczątkowała grupa "Płuca Kalwarii". Czujniki [sprawdź TUTAJ] znajdują się m.in w centrum miasta i przy jego drogach dojazdowych, a także Stanisławiu Dolnym i Barwałdzie Górnym.\nOd kilku dni funkcjonuje też sieć monitoringowa w Andrychowie. Miasto skorzystało z usługi polskiej firmy "airly" i zapłaciło za 12 czujników nieco ponad 16 tys.zł.. Pyłomierze badają stan powietrza w Andrychowie, Targanicach, Rzykach, Zagórniku, Brzezince oraz Inwałdzie. [sprawdź jakość powietrza TUTAJ]\nPomiary z ostatnich dni wyraźnie wskazują na to, co już od kilku lat powtarza światowa organizacja zdrowia, jednym z najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie jest... Kalwaria Zebrzydowska.\nPatrząc na ostatnią noc to w gminie Andrychów największą wartość pyłu zawieszonego PM10 odnotowano w Inwałdzie. Nieco gorzej było na wadowickim rynku, gdzie pyłomierz odnotował o 21:00 90 jednostek na metr sześcienny. Niestety nie wiemy jak to wygląda w innych miejscach gminy.\nTymczasem w centrum Kalwarii Zebrzydowskiej czujniki już nad ranem wykazały ponad 200 jednostek pyłu zawieszonego (PM10) na metr sześcienny. Przypomnijmy, że norma nie przekracza około 60 jednostek. W takich przypadkach trzeba już mówić o zagrożeniu dla zdrowia.\n}} Wykaz stanu powietrza z monitoringu na godz. 9.00, 17.10.2017r. Kalwaria Zebrzydowska\n« Kilka godzin trwały poszukiwania 82-latki. Na jej ślad trafił ochotnik z Przybradza\tPrezydentowa upodobała sobie tę firmę ubraniową. Znowu wybrała stylizację z Frydrychowic »


Dni Gminy Czarne. Przegląd Piosenki Dziecięcej i Młodzieżowej oraz Koncert Młodych Talentów | Czarne Nasze Miasto\nDni Gminy Czarne.…\nDni Gminy Czarne. Przegląd Piosenki Dziecięcej i Młodzieżowej oraz Koncert Młodych Talentów\nBeata Gliwka 10 czerwca 2019, 16:27\nPiątek i sobota w Czarnem upłynęły pod znakiem muzyki – najpierw na scenie centrum kultury zaprezentowali się młodzi wokaliści i muzycy, dzień później święto przeniosło się na teren zielony przy ul. Młyńskiej...\nW piątkowym Przeglądzie Piosenki Dziecięcej i Młodzieżowej „Afera” zaprezentowało się 18 uczestników. Oceniało ich jury w składzie: Marzena Kaczmarska, Aleksandra Kaczmarska i Przemysław Hepner.\nW kategorii dziecięcej pierwsze miejsce zdobyła Michalina Michałowska, drugie Zuzanna Milczarek, a trzecie Hania Chałaczkiewicz. Wyróżnienia jury przyznało Marcelinie Zioło oraz Laurze Pędrak.\nW kategorii młodzieżowej pierwsze miejsce zdobyła Diana Chernenko, której na gitarze akompaniowała Valeriia Medvediewa. Dziewczęta zaprezentowały swój autorski utwór „Kupidyn”.\nDrugie miejsce otrzymała Olivia Fudala, trzecie Alicja Kołakowska, a wyróżnienia: Anastazja Boin i Zuzanna Raplis.\nW przerwie przeglądu, podczas kiedy obradowało jury, na scenie odbył się koncert młodych talentów – muzyków uczących się gry na gitarze pod okiem Jarosława Dawlaszewicza oraz wokaliści ze studia prowadzonego przez Renatę Dawlewicz.\ndni gminy czarne\nCzłuchów. Pasowanie pierwszoklasistów w szkole sportowej\nPasowanie uczniów SP nr 1 im. Przyjaciół Ziemi w Człuchowie\nCzłuchów. Dzień nauczyciela w Zespole Szkół Sportowych\nCzłuchów. Aurelia Taizari nie wróci do ZST\nCzłuchów. Aurelia Taizari kontra Aleksander Gappa przed sądem\nCzłuchów. Unieważniony konkurs na dyrektora ZST