Grzechy dzieciństwa - Bolesław Prus — Ridero\nBezpłatny fragment - Grzechy dzieciństwa\nKup za 18.13\nOjciec, ja i moja siostra Zosia (bom już nie miał matki) mieszkaliśmy w murowanej oficynie, o kilkadziesiąt kroków od pałacu. Pałac zaś zajmowała pani hrabina z córeczką Lonią, moją rówieśniczką, z jej guwernantką, ze starą gospodynią Salusią, tudzież z wielką liczbą garderobianych i panien służących. Dziewczęta te po całych dniach szyły, z czego wyprowadziłem wniosek, że wielkie panie są od tego, żeby darły odzież, a dziewczęta — ażeby ją naprawiały. O innych przeznaczeniach wielkich dam i ubogich dziewcząt nie miałem pojęcia, co w oczach ojca stanowiło jedyną moją zaletę.\nPani hrabina była młodą wdową, którą mąż dość wcześnie pogrążył w nieutulonym smutku. O ile mi wiadomo z tradycji, nieboszczyka nikt nie tytułował hrabią ani on nikogo plenipotentem. Natomiast sąsiedzi z dziwną w naszym kraju jednomyślnością nazywali go półgłówkiem. W każdym razie był to człowiek niepospolity. Zajeżdżał wierzchowe konie, tratował na polowaniach chłopskie zasiewy, a z sąsiadami pojedynkował się o psy i zające. W domu męczył żonę zazdrością, a służbie zatruwał życie długim pieprzowym cybuchem. Po śmierci oryginała jego wierzchowce poszły do wożenia gnoju, a psy rozdarowano. Świat zaś otrzymał po nim w spadku małą córeczkę i młodą wdowę. Ach! przepraszam, bo został jeszcze olejny portret nieboszczyka z herbowym sygnetem na palcu i — ów pieprzowy cybuch, który, skutkiem niewłaściwego użycia, wygiął się jak turecka szabla.\nZ hrabianką przed moim wejściem do szkół bawiliśmy się tylko jeden raz, mając oboje niespełna po dziesięć lat. Przy sposobności chciałem ją nauczyć sztuki łażenia po drzewach i usadowiłem ją na żerdziowym płocie w taki sposób, że dziewczynka poczęła wniebogłosy krzyczeć, za co jej guwernantka wybiła mnie niebieskim parasolem, mówiąc, że mogłem Lonię zrobić na całe życie nieszczęśliwą.\nOd tej pory zbudził się we mnie wstręt do małych dziewcząt, z których żadna nie była w stanie ani łazić po drzewach, ani kąpać się ze mną w stawie, ani jeździć konno, ani strzelać z łuku albo rzucać kamieni z procy. W razie zaś bitwy, bez której — cóż znaczy zabawa! — prawie każda zaczynała mazać się i biegła do kogoś na skargę.\nPonieważ z folwarcznymi chłopcami ojciec znowu nie pozwalał mi się wdawać, a siostra prawie całe dnie przepędzała w pałacu, więc rosłem i hodowałem się sam jak drapieżne pisklę, które porzucili rodzice. Kąpałem się pode młynem albo w dziurawym czółnie pływałem po stawie. W parku ze zwinnością kota goniłem po gałęziach wiewiórki. Raz wywróciło mi się czółno i pół dnia przesiedziałem na pływającej kępie, nie większej od balii. Raz przez dymnik wdrapałem się na dach pałacu tak nieszczęśliwie, że musiano związać dwie drabiny dla sprowadzenia mnie stamtąd. Innego dnia całą dobę błąkałem się po lesie, a jeszcze innego stary wierzchowiec nieboszczyka dziedzica, przypomniawszy sobie lepsze czasy, z godzinę ponosił mnie przez pola i w końcu — zapewne niechcący — przyprawił o złamanie nogi, która zresztą zrosła mi się dość prędko.\nNie mając z kim żyć, żyłem z naturą. Znałem w parku każde mrowisko, w polu każdą jamę chomików, w ogrodzie każdą ścieżkę kretów. Wiedziałem o ptasich gniazdach i o dziuplach, gdzie hodowały się młode wiewiórki. Odróżniałem szmer każdej lipy około domu i umiałem wyśpiewać to, co wiatr wygrywa na drzewach. Nieraz słyszałem jakieś wiekuiste chodzenie po lesie, choć nie wiedziałem, czyje ono. Wpatrywałem się w migotanie gwiazd, rozmawiałem z nocną ciszą, a nie mając kogo całować, całowałem psy podwórzowe. Matka moja dawno odpoczywała w ziemi. Już nawet pod przyciskającym ją kamieniem zrobił się otwór sięgający pewnie aż do wnętrza grobu. Raz, kiedy mnie za coś obito, poszedłem tam, wzywałem jej, nadstawiałem ucha, czy nie odpowie... Ale nie odpowiedziała nic. Widać, naprawdę umarła.\nW owym czasie tworzyłem sobie pierwsze pojęcia o ludziach i o ich stosunkach. W mojej na przykład wyobraźni plenipotent musiał koniecznie być trochę otyły, mieć rumianą twarz, wąs zwieszony, duże brwi nad siwymi oczami, basowy głos i przynajmniej taką zdolność do krzyczenia — jak mój ojciec. Osoby zwanej hrabiną nie mogłem wyobrazić sobie inaczej, tylko jako wysoką damę, z piękną twarzą i smutnymi oczyma, chodzącą w milczeniu po parku w białej, powłóczystej sukni.\nZa to o człowieku noszącym tytuł hrabiego nie miałem pojęcia. Podobny człowiek, gdyby nawet istniał, wydawał mi się rzeczą mniej znaczącą od hrabiny, a nawet całkiem nieużyteczną i nieprzyzwoitą. Według moich poglądów, tylko w obszernej sukni z długim ogonem mógł przemieszkiwać majestat jaśnie wielmożności; wszelkie zaś odzienia krótkie, obcisłe, a tym bardziej złożone z dwu części mogły służyć tylko pisarzom prowentowym, gorzelnikom, a w najlepszym razie plenipotentom.\nTaki to był mój legitymizm oparty na przykazaniach ojca, który nieustannie zalecał mi — kochać i czcić panią hrabinę. Zresztą gdybym kiedy zapomniał o tych przepisach, dość mi było spojrzeć na czerwoną szafę w kancelarii ojca, gdzie, obok kwitów i notatek, wisiała na gwoździu pięciopalczasta dyscyplina, wcielenie zasad społecznego porządku. Stanowiła ona dla mnie pewien rodzaj encyklopedii, na którą patrząc, przypominałem sobie, że nie należy drzeć butów, ciągnąć źrebiąt za ogony, że wszelka władza pochodzi od Boga itd.\nOjciec mój był człowiek niezmęczony w pracy, nieskazitelnie uczciwy, a nawet bardzo łagodny. Z chłopów i służby nikogo nie tknął palcem, tylko strasznie krzyczał. Jeżeli zaś był nieco surowy dla mnie, to zapewne nie bez słusznych powodów. Nasz organista, któremu raz wsypałem do tabaki odrobinę ciemierzycy, skutkiem czego przez całą mszę świętą kichał zamiast śpiewać i wciąż mylił się w graniu, często mawiał, że gdyby miał takiego jak ja syna, to by mu strzelił w łeb.\nPanią hrabinę nazywał ojciec aniołem dobroci. Istotnie, w jej wsi nie było ludzi ani głodnych, ani obdartych, ani krzywdzonych. Komu zrobiono źle, szedł do niej na skargę; kto był chory, brał ze dworu lekarstwo; komu urodziło się dziecko, prosił dziedziczkę w kumy. Moja siostra uczyła się z hrabianką, a ja sam, choć unikałem arystokratycznych stosunków, miałem jednak sposobność przekonania się o nadzwyczajnej łagodności hrabiny.\nSwoją drogą wiedziałem o tej broni i bardzom do niej tęsknił. Nieraz marzyło mi się, że spełnię taki szlachetny czyn, za który ojciec pozwoli mi strzelić z ogromnego pistoletu, a tymczasem — wymykałem się do gajowych i uczyłem się „wygarniać” z ich długich pojedynek, które posiadały tę własność, że przy wystrzale wyrządzały bezpośrednią szkodę tylko moim szczękom nie tykając żadnego stworzenia.\nPewnego dnia, podczas naoliwiania dubeltówki przeznaczonej na wilki, pistoletu na obronę własności i pałasza na obronę honoru hrabiny, udało mi się ukraść ojcu garść prochu, który, o ile wiem, nie miał jeszcze specjalnego przeznaczenia. Gdy ojciec wyjechał w pole, schwyciłem olbrzymi klucz do spichrza, który posiadał otwór podobny do lufy, tudzież dziurkę z boku, i poszedłem na polowanie.\nLedwiem wyszedł za dom, ujrzałem kilka wron polujących na dworskie kaczęta. Prawie w moich oczach jedna ze szkodnic porwała kaczę, a nie mogąc go dość łatwo unieść, przysiadła na obórce.\nNa ten widok zagrała we mnie krew przodków spod Wiednia. Podkradłem się pod obórkę, zatliłem hubkę, wymierzyłem klucz w lewe oko wrony, dmuchnąłem, podpaliłem... Huknęło — jakby piorun uderzył. Ze szczytu obórki stoczyło się już zaduszone kaczątko na ziemię, wrona dotknięta śmiertelną obawą uciekła na najwyższą lipę, ja zaś ze zdumieniem przekonałem się, że w moich rękach z wielkiego klucza zostało tylko ucho, ale za to ze słomianego dachu obory zaczyna wydobywać się niewielki kłębik dymu, jakby kto palił fajkę.\nZbiegli się ludzie, przygalopował na koniu mój ojciec, po czym, w asystencji tych wszystkich dzielnych i uczciwych osób, nieruchomość „wypaliła się — do środka ziemi” — jak powiedział pan gorzelany.\nPrzez ten czas ze mną działy się nieopisane rzeczy. Naprzód pobiegłem do mieszkania i powiesiłem na właściwym miejscu — ucho od rozerwanego klucza. Potem uciekłem do parku z zamiarem utopienia się w sadzawce. W sekundę później zasadniczo zmieniłem projekt, postanowiłem kłamać jak prowentowy pisarz i wyprzeć się klucza, strzelania i obórki. Gdy mnie zaś schwytano — od razu przyznałem się do wszystkiego.\nZaprowadzono mnie do pałacu. Na tarasie zobaczyłem mego ojca, panią hrabinę w powłóczystej sukni, hrabiankę ubraną dość kuso i moją siostrę, obie płaczące; potem — klucznicę Salusię, kamerdynera, lokaja, chłopca z kredensu, kucharza, kuchcika i cały rój pokojówek, garderobianych i dziewcząt. Gdym odwrócił oczy w przeciwną stronę, ujrzałem za budynkami — zielone wierzchołki lip, a nieco dalej żółtawobrunatny słup dymu, który, jakby umyślnie, unosił się nad pogorzeliskiem.\nW tej chwili przypomniałem sobie słowa organisty, który mówił o konieczności strzelenia mi w łeb, i wywnioskowałem, że jeżeli kiedy, to chyba dzisiaj spotka mnie śmierć gwałtowna. Spaliłem oborę, zepsułem klucz od spichrza; siostra płacze, cała służba stoi w komplecie przed pałacem, cóż to więc znaczy?... Patrzyłem tylko, czy kucharz ma swoją fuzją — do jego bowiem obowiązków należało strzelanie zajęcy, tudzież śmiertelnie chorych zwierząt domowych.\n— Łajdak!... podpalacz!... zepsuł mi klucz od spichrza! — odparł ojciec, a potem prędko dodał:\n— Macie mnie zabić, to zabijcie, ale ja tam nikomu nie będę padał do nóg — odpowiedziałem, nie spuszczając oka z pani, która zrobiła na mnie dziwne wrażenie.\n— Aha! nikt!... Niby ja nie wiem, że mi strzelicie w łeb... Przecie mi to obiecał organista! — odparłem.\n— Hańbi moją starość — odezwał się ojciec. — Trzy skóry bym z tego gałgana zdarł i posolił, żeby go pod swoją obronę nie wzięła pani hrabina.\n— Ja pokazałem język kucharzowi, bo on myślał, że mnie tak zastrzeli jak starego bułanka...\n— Nie wiadomo — odparła pani, gładząc mi najeżone włosy. — Trzeba by go do szkół oddać, bo tu zdziczeje.\n— Jest materiał na człowieka, panie Leśniewski... Trzeba go tylko uczyć.\nZ tarasu odeszli wszyscy, ale ja zostałem, nieruchomy jak kamień, zapatrzony we drzwi, w których znikła nasza dziedziczka. Teraz dopiero pomyślałem z żalem: dlaczegom nie upadł do jej nóg? — i uczułem jakieś dławienie w piersiach. Gdyby kazała, chętnie położyłbym się na zgliszczach obórki i tak dałbym się powoli upiec na niej. Nie za to, że mnie nie kazała zastrzelić kucharzowi, ani zbić, ale za to, że miała taki słodki głos i takie smutne spojrzenie.\nEgzamin zdałem wcale dobrze dzięki polecającym listom pani hrabiny, po czym ojciec umieścił mnie na stancji z korepetycją, rodzicielską opieką i wszelkimi wygodami za dwieście złotych i pięć korcy ordynarii na rok i — sprawił mi szkolny uniform.\nNowy strój tak mnie zajął, że nie mogąc nacieszyć się nim w ciągu dnia wstałem cichutko w nocy, ubrałem się po ciemku w surdut z czerwonym kołnierzem, włożyłem na głowę czapkę z czerwonym lampasem i miałem zamiar posiedzieć tak kilka minut. Ponieważ jednak noc była dżdżysta, ode drzwi trochę ciągnęło, a ja poza obrębem munduru i czapki byłem w negliżu, więc trochę zdrzemnąłem się i przespałem w uniformie do rana.\nTaki sposób nocowania bardzo rozweselił moich kolegów, ale w gospodarzu naszej stancji obudził podejrzenie, że ma w domu nadzwyczajnego urwisa. Pobiegł czym prędzej do zajazdu, gdzie stał mój ojciec, i powiedział mu, iż za żadne w świecie skarby nie chce mnie trzymać na stancji, chyba — że mu ojciec dołoży jeszcze pięć korcy kartofli na rok. Po długich targach stanęło na trzech korcach, ale swoją drogą ojciec pożegnał się ze mną w tak demonstracyjny sposób, że ani żałowałem go, kiedy wyjeżdżał, ani tęskniłem za domem, gdzie częściej mogły mnie spotkać podobne owacje.\nPrzebieg mojej edukacji w klasie pierwszej nie przedstawia żadnych wybitniejszych momentów. Dziś patrząc na owe czasy z historycznej odległości, koniecznej, jak wiadomo, dla sformowania obiektywnego sądu, wyznaję, że w ogólnych zarysach życie moje zmieniło się niewiele. W szkole trochę dłużej przesiadywałem w zamkniętej sali, w domu — trochę więcej biegałem po otwartej przestrzeni. Zmieniłem suknie cywilne na mundur, a osoby, pracujące nad harmonijnym rozwinięciem moich fizycznych i duchowych uzdolnień, zamiast dyscypliny — używały rózgi.\nSzkoła, jak wiadomo, dzięki swemu zbiorowemu charakterowi przygotowuje chłopców do życia w społeczeństwie i daje im takie umiejętności, jakich by nie nabyli, chowając się pojedynczo. O tej prawdzie przekonałem się w tydzień po przybyciu do szkoły, gdzie nauczyłem się sztuki dawania serów, która wymaga współudziału najmniej trzech osób, a więc nie może istnieć poza obrębem społeczeństwa.\nTeraz dopiero odkryłem w sobie ten rzeczywisty talent, którego natura chroniła mnie od teoretycznych zaciekań, a popychała w kierunku działalności zbiorowej. Należałem do pierwszorzędnych graczy w palanta, bywałem matką w bitwach, organizowałem pozaklasowe wycieczki, zwane wagusami, dyrygowałem w klasie ogólnym tupaniem lub beczeniem, cośmy sobie dla wytchnienia urządzali niekiedy w sześćdziesięciu. Natomiast znalazłszy się samotnym wobec gramatycznych prawideł, wyjątków, deklinacyj i koniugacyj tworzących, jak wiadomo, podstawę filozoficznego myślenia, wnet uczuwałem w duszy jakąś pustkę, z której głębi wynurzała się — senność.\nJeżeli przy takim talencie do nieuczenia się wypowiadałem lekcje stosunkowo dość płynnie, to tylko dzięki silnemu wzrokowi, który pozwalał mi czytać z książki odległej o dwie lub trzy ławki. Zdarzało się niekiedy, żem wydawał zupełnie co innego, niż było zadane, lecz wówczas uciekałem się do modelowego w takich wypadkach usprawiedliwienia. Mówiłem mianowicie, żem nie dosłyszał pytania albo że „się zaląkłem”.\nW ogóle byłem uczniem — przyszłości, nie tylko dlatego, żem budził niezadowolenie w starych rutynistach, a posiadałem sympatią młodych, ale i dlatego, że dobre stopnie z różnych przedmiotów, a wraz z nimi nadzieję promocji, widziałem tylko w marzeniach wybiegających daleko poza teraźniejszość.\nProfesor łaciny pisał mi nie najgorsze stopnie za to, że pilnie uczyłem się gimnastyki, którą także on wykładał. Ksiądz prefekt wcale mi nie dawał stopni, ponieważ zasypywałem go kłopotliwymi pytaniami, na które jedyną odpowiedzią z jego strony było: „Leśniewski, idź klęczeć!”. Nauczyciel rysunków i kaligrafii protegował mnie jako rysownik, ale potępiał jako kaligraf; lecz ponieważ w jego umyśle sztuka pisania była najważniejszym szkolnym przedmiotem, więc przy głosowaniu z sobą samym przeważał na stronę kaligrafii i dawał mi jednostki, niekiedy dwójki.\nArytmetykę rozumiałem wcale dobrze, ten bowiem wykład oparty był na metodzie poglądowej, to jest „na biciu łap” za nieuwagę. Nauczyciel języka polskiego wróżył mi świetną karierę, ponieważ raz udało mi się napisać mu na imieniny wiersz obejmujący pochwałę jego surowości. Nareszcie stopnie z innych przedmiotów zależały od tego, czy moi sąsiedzi dobrze mi podpowiadali albo czy leżąca na poprzedniej ławce książka była otwarta we właściwym miejscu.\n— Leśniewski — zawołał pewnego dnia, spostrzegłszy, że już idę z klasy do domu. — Leśniewski!... a dlaczego ty nie zostajesz?\n— Jak to, więc nie jesteś zapisany do dziennika?\n— Coś w tym jest! — szepnął. — Wiesz, Leśniewski, zostań ty tu na chwilkę.\n— Aha... przysięgasz się, ośle?... Chodźże mi tu zaraz!... A jeżeliś naprawdę nic nie zmalował, to... policzy ci się na drugi raz!...\nMiędzy kilkudziesięcioma pierwszoklasistami, z których jeden golił już wąsy prawdziwą brzytwą, trzej po całych dniach grali w karty pod ławką, a inni byli zdrowi jak kantoniści, znajdował się kaleka — Józio. Był to chłopczyk garbaty, karzeł na swój wiek, mizerny, z małym noskiem sinym, bladymi oczyma i gładkimi włosami. Był tak wątły, że musiał odpoczywać, idąc z domu do szkoły, a tak bojaźliwy, że gdy go wyrwano do lekcji, tracił mowę ze strachu. Nigdy nie bił się z nikim, tylko prosił innych, ażeby jego nie bili. Gdy mu raz „dano szczupaka” po suchej jak patyk rączynie — zemdlał, ale otrzeźwiony — nie poskarżył się.\nMiał on oboje rodziców, ale ojciec wygnał matkę z domu, a Józia zatrzymał przy sobie, pragnąc sam kierować jego edukacją. Sam chciał odprowadzać syna do szkoły, chodzić z nim na spacer, dawać mu korepetycje, ale nie robił tego z powodu braku czasu, który mu dziwnie prędko ginął w handlu trunków i owsianego piwa u Moszka Lipy.\nSwoją drogą Józio miewał pieniądze, po sześć i po dziesięć groszy na dzień. Za to miał sobie kupować w czasie pauzy po dwie bułki i po serdelku. Ale że go wszyscy prześladowali, więc on, chcąc się jako tako zabezpieczyć, kupował po pięć bułek i rozdawał je najsilniejszym kolegom, ażeby mieli dla niego łaskawe serce.\nPodatek ten nie na wiele się przydał, bo poza pięcioma zjednanymi, stało trzy razy tylu nieprzejednanych. Dokuczali mu bez ustanku. Ten go uszczypnął, tamten pociągnął za włosy, inny ukłuł, czwarty dał byka w ucho, a najmniej odważny nazywał go przynajmniej — garbusem.\nJózio tylko uśmiechał się na te koleżeńskie żarty, czasami prosił: „Dajcie już spokój!...” — a czasami i nic nie mówił, tylko opierał się na chudych rękach i szlochał.\nKoledzy wołali wtedy: „Patrzcie! jak mu się garb trzęsie!...” — i dokuczali mu jeszcze zawzięciej.\nDrągalowi trysnęła krew, zbladł jak ściana i zdawało się, że zemdleje. Cała klasa nagle przestała się śmiać, a potem zaczęła krzyczeć: „Dobrze mu tak, niech nie dokucza kalece!...”. W tej chwili wszedł profesor, a dowiedziawszy się, żem zranił nożem kolegę, chciał sprowadzić inspektora z diadkiem i z rózgą. Ale wszyscy zaczęli za mną prosić, nawet sam zraniony drągal; więc pocałowaliśmy się naprzód ja z drągalem, potem on z Józiem, potem Józio ze mną — i tak mi się upiekło.\nUważałem, że przez całą lekcją garbusek odwracał głowę w moją stronę i uśmiechał się zapewne dlatego, że przez ten czas nie dostał ani jednego byka. Na pauzie także mu nikt nie dokuczał, a kilku oświadczyło, że będą go bronili. On dziękował im, ale — przybiegł do mnie i chciał mi dać bułkę z masłem. Nie wziąłem, więc trochę zawstydził się, a potem rzekł cicho:\n— Czy ty już masz przyjaciela?\n— A mnie co po tym?...\nSpojrzałem na niego z góry. On zmieszał się jeszcze bardziej i znowu zapytał cienkim i stłumionym głosikiem.\nGarbusowi bardziej niż zwykle posiniał nosek. Już chciał odejść, ale zwrócił się jeszcze raz do mnie, mówiąc:\n— To może chcesz, żebym przy tobie siedział?... Widzisz, ja uważam, co belfry zadają, robiłbym za ciebie przykłady... Umiem dobrze podpowiadać.\nJuż po południu Józio przeniósł się do mnie. Był to mój najszczerszy pomocnik, powiernik i chwalca. On wybierał słówka i robił wszelkie tłumaczenia, on notował zadawane przykłady, nosił kałamarz, pióra i ołówki dla nas obu. A jak podpowiadał!... Przez czas pobytu w szkołach wielu mi podpowiadało, niektórzy nawet klęczeli za to, ale żaden w tej sztuce ani się umywał do Józia. W podpowiadaniu garbusek był mistrzem, bo umiał mówić z zaciśniętymi zębami i robił przy tym tak niewinną minę, że żaden z profesorów nawet nie podejrzewał...\nPewnego dnia, całkiem niespodziewanie, nauczyciel języka niemieckiego wyrwał mnie na środek. Przerażony Józio ledwie miał czas podpowiedzieć mi, że do czwartej deklinacji należą wszystkie rzeczowniki rodzaju żeńskiego, na przykład: die Frau — pani...\nOstro wyszedłem i z wielką pewnością zawiadomiłem nauczyciela, że do czwartej deklinacji należą wszystkie rzeczowniki rodzaju żeńskiego, na przykład: die Frau — pani... Ale na tym skończyła się moja wiedza.\nProfesor spojrzał mi w oczy, pokiwał głową i kazał tłumaczyć. Przeczytałem po niemiecku płynnie i głośno raz, potem jeszcze płynniej — drugi raz, ale gdy zacząłem czytać trzeci raz ten sam ustęp, nauczyciel kazał mi pójść na miejsce.\n— Ja — rzekł garbusek — dałbym ci piątkę, no... zresztą czwórkę, ale on...\n— A on ile mi dał?.... — pytałem.\n— Zdaje mi się, że... pałkę... Ale to osioł, co on tam wie!... — odpowiedział Józio tonem głębokiego przekonania.\nRaz zapytałem go: o czym mówił nasz nauczyciel zoologii?\n— Widzisz, o tym — odparł garbusek z tajemniczą miną — że rośliny są podobne do zwierząt.\n— Ale! — mówi garbusek — on ma racją. Ja już go trochę rozumiem.\nChłopiec zamyślił się i powoli zaczął.\n— Widzisz... krowa się karmi i wierzba się karmi sokami z ziemi...\n— Krowa jest rodzaju żeńskiego, no... i wierzba jest rodzaju żeńskiego — objaśnił Józio.\nTaka suma argumentów nadwerężyła moją wiarę w istnienie różnicy między zwierzętami i roślinami. Sam pogląd podobał mi się i od tej pory obudziło się we mnie zamiłowanie do zoologii streszczonej w książce Pisulewskiego. Dzięki wywodom garbuska zacząłem z tego przedmiotu miewać piątki.\nPewnego dnia Józio nie przyszedł do szkoły, a nazajutrz przed południem powiedziano, że ktoś mnie wypukuje. Wybiegłem na korytarz trochę niespokojny, jak zwykle w podobnych razach, lecz zamiast inspektora zobaczyłem tęgiego mężczyznę z pąsową twarzą, fioletowym nosem i czerwonymi oczyma.\nZnowu zachwiał się, spojrzał na mnie błędnym wzrokiem i odszedł, tupiąc o podłogę. Mnie jakby kto oblał gorącą wodą. Zdawało mi się, że to ja raczej powinienem być przejechany, nie zaś biedny garbusek, on — taki dobry i wątły...\nObaj z ojcem mieszkali na końcu miasta w dwu pokoikach parterowego domu. Gdym wszedł, zastałem garbuska leżącego w krótkim łóżeczku. Był zupełnie sam, sam jeden. Ciężko oddychał i drżał z zimna, bo w piecu nie napalono. Źrenice jego rozszerzyły się tak, że miał prawie czarne oczy. W izdebce czuć było wilgoć, a z dachu padały krople topniejącego śniegu.\nOn ożywił się, otworzył usta jakby do uśmiechu, ale — tylko jęknął. Wziął mnie za rękę wyschłymi rączętami i zaczął mówić:\nJeszcze nigdy Józio nie wydawał mi się takim jak dziś. Zdawało mi się, że z kaleki wyrasta olbrzym.\nTak siedzieliśmy godzinę, dwie, trzy — milcząc. Ja prawie straciłem władzę myślenia. Józio odzywał się rzadko i z wielkim wysiłkiem. Powiedział mi, że go z tyłu najechał jakiś wóz, że go strasznie zabolał krzyż, ale już go nie boli, że ojciec wczoraj wypędził sługę, a dziś poszedł szukać innej...\nPotem, nie uwalniając mi ręki, prosił, ażebym zmówił cały pacierz. Zmówiłem, a gdym zaczął: „Kiedy ranne wstają zorze”, przerwał mi:\n— Mów jeszcze — rzekł — „Wszystkie nasze dzienne sprawy...”. Ja już się jutro pewnie nie obudzę...\n— Ja, mój synu! — odparł przybysz ochrypniętym głosem. — Jakże ci tam? Pewnie lepiej!... Tak być powinno!... Zawsze uszy do góry, mój synu...\n— Tatku... nie ma światła... — mówił Józio.\n— Aha! Łukaszowa? dobrze!... Prześpij się dziś, a jutro... sprawię ci wnyki... Ja gubernator!... Rum-jamajka!...\n— Wyśpij się — dodał — a jutro marsz do szkoły!... Krokiem maarrsz!... Rum-jamajka... — wrzasnął i poszedł do drugiego pokoju.\n— Rum-jamajka!... — wołano w drugim pokoju. Znowu coś zabulgotało, a potem butelka z przeraźliwym brzękiem uderzyła o podłogę.\nZerwałem się z łóżka i stanąłem we drzwiach patrząc w ciemność:\n— Józio umarł!... — powtórzyłem cały drżący.\n— Wynoś mi się stąd, błaźnie!... Ja, jego ojciec, lepiej wiem, czy on umarł... Wiwat pan gubernator!... Rum-jamajka!...\nPrzez całą noc nie mogłem spać, miałem dreszcze, męczyły mnie jakieś straszne marzenia. Z rana obejrzał mnie gospodarz naszej stancji, powiedział, że mam gorączkę, że pewnie zaraziłem się od przejechanego Józia, i — kazał mi postawić na krzyżu dwanaście baniek ciętych. Po tym lekarstwie nastąpiło, jak mówił gospodarz, takie przesilenie, żem tydzień leżał w łóżku.\nNie byłem na pogrzebie Józia, którego odprowadziła cała nasza klasa z nauczycielami i księdzem prefektem. Mówiono mi, że miał czarną trumnę aksamitną, tak małą jak pudełko od skrzypiec.\nWyszedłem — za drzwiami stał ojciec zmarłego Józia. Miał twarz barwy bladofioletowej, a nos popielaty. Był zupełnie trzeźwy, tylko trzęsła mu się głowa i ręce.\n„Czy zwariował ten stary?” — pomyślałem, alem mu nic nie odpowiedział.\n— Byłeś przy jego śmierci... Powiedz mi prawdę, bardzo on się męczył?...\n— Biedny ja!... biedny...\n„Od biednego Józia — pamiątka”.\nW kufrze było mnóstwo pięknych książek po nieboszczyku Józiu, a między nimi: Księga świata, Historia Cesara Cantu, Don Quiszot, Galeria Drezdeńska i wiele innych. Książki te obudziły we mnie namiętną chęć do poważniejszego czytania.\nDobrze już na wiosnę wybrałem się pierwszy raz na grób Józia. Był taki mały i zgarbiony jak on sam. Spostrzegłem, że ktoś obsadził go zielonymi gałązkami. O parę kroków dalej, między trawą, znalazłem kilka butelek z napisem: „Rum Jamaica”. Siedziałem z godzinę, alem nie powiedział Józiowi, co zadali na lekcje, bo i sam nie wiedziałem, i on się nie spytał.\nW tydzień znowu przyszedłem na cmentarz. Znowu zobaczyłem gałązki świeżo zatknięte w grób Józia, a między trawą — znowu znalazłem kilka całych i nadtłuczonych butelek.\nW początkach maja rozeszła się po mieście szczególna wiadomość. Oto z rana przy grobie Józia znaleziono martwe zwłoki jego ojca. Obok nich leżała wypróżniona do połowy butelka z napisem: „Rum Jamaica”.\nWypadki te oddziaływały na mnie w szczególny sposób. Od tej pory ciężyło mi towarzystwo kolegów i nudziły ich krzykliwe zabawy. Wówczas zatapiałem się w czytaniu książek, które mi zostawił Józio, albo wymykałem się za miasto, w jary zarosłe krzakami i włócząc się tam, rozmyślałem — Bóg wie o czym. Nieraz zapytywałem się, dlaczego tak nędznie zginął Józio i dlaczego ojciec był tak samotny, że aż musiał tulić się do grobu syna? Czułem, że największym nieszczęściem jest opuszczenie, i zrozumiałem, dlaczego biedny garbusek szukał przyjaciela.\nMnie także potrzebny był teraz przyjaciel. Ale między kolegami jakoś żaden nie przypadł mi do smaku. Przypomniałem sobie siostrę. Nie!... siostra nie zastąpi przyjaciela.\nNadszedł akt uroczysty, na którym inspektor doniósł całemu światu, żem otrzymał promocją do klasy drugiej. Wypadek ten napełnił mnie radosnym zdziwieniem. Nagle poczęło mi się zdawać, że jakkolwiek szkoła posiada wyższe klasy, żadna przecież nie jest tak doskonała jak — druga. Zapewniałem kolegów, że uczniowie pozostałych klas, od trzeciej do siódmej włącznie, powtarzają tylko to, czego nauczyli się w drugiej, w duszy zaś lękałem się, ażeby profesorowie nie spostrzegli się po wakacjach, żem dostał promocją tylko przez pomyłkę, i nie cofnęli mnie do pierwszej klasy.\nNastępnego przecie dnia oswoiłem się poniekąd ze swoim szczęściem, a kiedym jechał do domu na wakacje, to przez całą drogę tłumaczyłem furmanowi, że ja jeden w klasie dostałem zasłużoną promocją i że moja promocja była najlepsza. Przytaczałem mu tak niezbite argumenta, że aż zaczął ziewać. Gdym jednak umilkł, przekonałem się ze strachem, że sam jestem pełen wątpliwości.\nDrugiego dnia, dojeżdżając do domu, spotkałem w drodze siostrę Zosię, która wybiegła naprzeciw mnie. Zaraz doniosłem jej, że już jestem w drugiej klasie i że mój przyjaciel Józio umarł, bo go przejechali. Ona zaś powiedziała, że tęskniła za mną, że jej kura ma dziesięć kurcząt, że do pani hrabiny po dwa razy na tydzień przyjeżdża z wizytą jakiś pan, że mają guwernantkę, która kocha pisarza i że nieboszczyk Józio nic ją — niby Zosię — nie obchodzi, ponieważ był garbaty. Ale swoją drogą żałuje go.\nW tym miejscu machnął ręką.\n— Cóż się stało, proszę ojca?... — spytałem jak dorosły człowiek i ażem się zląkł swojej odwagi.\nNadspodziewanie ojciec odpowiedział bez gniewu, z odcieniem goryczy:\nPrzerwał i odwróciwszy się, mruknął przez zęby:\n— Przegrać w karty majątek.\nWracając spotkałem na dziedzińcu ojca i powiedziałem, że pani hrabina jest taka wesoła jak nigdy. Kręci się, klaszcze w ręce, zupełnie jak jej pokojówki.\n— Bah! każda baba przed weselem ma dobry humor... — odparł ojciec jakby sam do siebie.\nW tej chwili przed pałac zajechał lekki powozik, a z niego wyskoczył wysoki mężczyzna z czarną brodą i oczyma jak płomienie. Zdaje się, że pani hrabina wybiegła na ganek, bom zobaczył, jak przez drzwi wyciągnęła do niego obie ręce.\n— Cha! cha!... Wszystkie baby powariowały!... Pani wzdycha za elegantem, a guwernantka za pisarzem... Dla Salusi zostałem ja albo proboszcz... Cha! cha!...\nMiałem dwunasty rok i jużem wiele słyszał o miłości. Ten kolega, który golił wąsy i siedział trzy lata w pierwszej klasie, nieraz mówił nam o swoich uczuciach dla pewnej panienki, którą po parę razy na dzień widywał na ulicy albo w lufciku. Zresztą sam czytałem kilka bardzo pięknych romansów i dobrze pamiętam, ile umartwienia kosztowali mnie ich bohaterowie.\nZ tego powodu półsłówka ojca wywarły na mnie przykre wrażenie. Uczułem sympatią dla naszej dziedziczki, a nawet dla guwernantki, obok niechęci do brodatego pana i do pisarza. Nigdy bym tego głośno nie powiedział (nie śmiałbym nawet wyraźnie pomyśleć), lecz zdawało mi się, że i nasza pani, i guwernantka zrobiłyby daleko stosowniej, gdyby wzdychały za mną.\nNiekiedy z głębi mojej duszy wynurzał się smutny cień zmarłego Józia i opowiadał mi rzeczy nieznane głosem cichszym aniżeli powiew letniego wiatru. Wtedy ogarniała mnie jakaś rzewność i tęskniłem, ale sam nie wiem do czego... Gdy raz, pod wpływem takich przywidzeń, wałęsałem się po zarastających trawą ścieżkach parku, zabiegła mi niespodziewanie drogę siostra Zosia i zapytała:\nPozostanie wieczną zagadką, dlaczego w tej chwili imię Loni pomieszało mi się z widziadłem Józia i dlaczegom się zaczerwienił tak, że mnie twarz piekła i pot wystąpił na czoło.\n— Cóż to?... nie chcesz się z nami bawić? — pytała zdziwiona siostra. — Na Wielkanoc był tu jeden uczeń z trzeciej klasy i wcale się tak nie pysznił jak ty. Po całych dniach chodził z nami.\nI znowu bez powodu uczułem nienawiść do owego trzecioklasisty, któregom nigdy nie widział. Wreszcie odpowiedziałem Zosi tonem opryskliwym, choć w sercu nie miałem do niej urazy.\n— Ech! daj mi spokój... i z sobą, i z twoją Lonią...\nI poszedłem w głąb parku, zarówno niekontent z niewczesnych wspomnień siostry jak i z tego, że nie bawię się z dziewczynkami. Sam zresztą nie wiem, czegom chciał, ale byłem taki zły, że kiedyśmy się zeszli z Zosią w domu, nie chciałem z nią rozmawiać.\nZasmucona siostra starała się schodzić mi z oczu, ale wtedy ja jej szukałem, czując, że mi czegoś brak, że kwestią wspólnej zabawy postawiłem zupełnie fałszywie. Więc dla poprawienia sytuacji, gdy strapiona Zosia wzięła się do cerowania, ja schwyciłem pierwszą z brzegu książkę i po kilkuminutowym przewracaniu kartek rzuciłem ją na stół, mówiąc niby sam do siebie:\nNie chcę nic ukrywać. Przez całą noc śniła mi się Lonia i odtąd zamiast biednego garbuska jej cień widywałem w przywidzeniach. Zdawało mi się, że ona jedna mogłaby być tym przyjacielem, którego mi od tak dawna potrzeba. W marzeniach przemawiałem do niej tak długo i tak pięknie, jak piszą w romansach, a byłem taki grzeczny jak pewien margrabia. W rzeczywistości zaś nie umiałem zdobyć się nawet na to, ażeby pójść do parku, gdy w nim bawiły się dziewczynki, których wesołym śmiechom, przeplatanym upomnieniami guwernantki, przysłuchiwałem się zza parkanu.\nDobrze pamiętam to miejsce, gdzie wyrzucano śmiecie z pałacu, a rosły wysokie pokrzywy i łopian. Wystawałem tam całe kwadranse po to, żeby uchwycić kilka niewyraźnych frazesów, łoskot bucików na ścieżce i zobaczyć migającą sukienkę Loni, gdy skakała przez sznur.\nZa chwilę wszystko milkło w parku i wtedym czuł piekący żar słońca, i słyszałem nieskończony brzęk much unoszących się nad śmietniskiem. Potem znowu dolatywały mnie odgłosy śmiechów i gonitwy, przed szczeliną w parkanie migały sukienki, a potem znowu górował szmer drzew, świergot ptaków, gorąco i natrętne muchy właziły mi prawie w usta.\nPodczas jednej z wycieczek pod parkan przekonałem się, że nie jestem sam. Z pagórka zobaczyłem między zielonym gąszczem łopianu szary ze starości kapelusz słomiany, przez wierzch którego widać było jasnopłową czuprynę, bo kapelusz nie miał dna.\nGdym postąpił kilka kroków w tamtą stronę, czupryna i kapelusz podniosły się nad łopian i ukazał się siedmio, a może ośmioletni chłopiec w długiej, ale brudnej koszuli, zaścięgniętej pod szyją na sznurek. Przemówiłem do niego, ale chłopiec zerwał się i uciekł, szybko jak zając, w stronę pola. Czerwony kołnierz mego munduru i posrebrzane guziki robiły w ogóle silne wrażenie na wiejskich dzieciach.\nZ wolna odszedłem w stronę folwarku, a w miarę tego chłopiec zbliżał się do parkanu. Gdym się ukrył za budynkiem, on wlazł na śmietnik i przyłożył oko do tej samej szczeliny, przez którą ja zaglądałem w ogród. Wątpię bardzo, ażeby co widział, ale wciąż patrzył.\nGdy na drugi dzień przyszedłem na stanowisko, ażeby śledzić zabawę panienek, znowu spostrzegłem między łopianem szary kapelusz, nad nim jasnopłową czuprynę, a pod oberwanym skrzydłem parę wlepionych we mnie oczu. Słońce bardzo piekło, więc chłopak po cichu urwał duży liść i zasłonił się nim jak parasolką. Wtedym już nie widział ani jego kapelusza, ani czupryny, tylko szarą koszulę nieco rozchyloną na piersiach.\nW tej chwili zrozumiałem śmieszność swoich postępków. Dopieroż bym miał, gdyby tak ojciec albo pan gorzelany, albo nawet — sama Lonia zobaczyła, że ja, uczeń drugiej klasy, w mundurze wystaję pod parkanem na śmieciach, luzując się z jakimś kandydatem na pastucha, który nie wiem, czy nosił kiedy wypraną koszulę.\nWstyd mnie ogarnął. Alboż ja nie mam prawa wchodzić jawnie do ogrodu, nie kryjąc się po kątach jak ten w oberwanym kapeluszu?\nŚmietnik i szczelina w parkanie obmierzły mi, ale zarazem obudziła się ciekawość: co za jeden jest ten chłopiec? Dzieci w jego wieku już pasą gęsi, a on najpiękniejszą młodość marnuje, wałęsając się za folwarkiem, podgląda cudze interesa, a spytany, zamiast przyzwoicie odpowiedzieć, ucieka jak królik przed obcym.\n„Czekaj — pomyślałem — już mnie tu nie zobaczysz, ale za to ja wyśledzę, coś ty za jeden!”.\nPamiętałem, że w romansach, obok bohaterów i bohaterek, bywają tacy zagadkowi nieznajomi, przed którymi trzeba się mieć na baczności i w porę ubezwładniać ich intrygi.\nW parę dni, nie zapytując nikogo, dowiedziałem się wszystkiego o tajemniczym nieznajomym. To nie był intrygant. To był Walek, syn dworskiej pomywaczki, którego wszyscy znali, lecz nikt się nim nie zajmował. Dlatego chłopiec miał dużo swobodnego czasu i jakem sam doświadczył, używał go w sposób niekoniecznie przyjemny dla innych.\n— Ażeby was Bóg skarał za moją krzywdę!... Ażeby wam ręce i nogi!... Ażebyś ty sczezł, psiawiaro!...\nOstatnie życzenie odnosiło się do Walka, który bezpośrednio po tym otrzymywał kopnięcie nogą poniżej owego węzła z koszuli. Dzieciak, dopóki był głupi, odpowiadał na taki poczęstunek rzewnym płaczem. Ale gdy nabrał rozumu, co nastąpiło dość prędko, wówczas milczał jak trusia i właził pod tapczan, za wielki szaflik, w którym świniom jeść dawano. Widocznie nie chciał być oblany ukropem, jak mu się to raz zdarzyło.\nBywało i tak, że Walek przesiadywał pod tapczanem całe godziny, dopóki nie zeszli się ludzie na obiad albo na wieczerzę. Czasem widząc głowę dziecka wytkniętą spod tapczanu i jego oczy, w których błyszczały łzy niedawnego bólu i — ciekawość do klusków, pytali parobcy matki:\n— Bodaj on z tobą gryzł ziemię! — odpowiadała rozdrażniona kobieta i choć poprzednio miała zamiar nakarmić Walka, teraz nie dała mu jeść.\n— Właśnie, że zdechnie na przekór wam, kiedy tak wydziwiacie!...\nChłopiec punktualnie spełniał rozkaz, a za to łykał wielkie kluski, nawet ich nie gryząc.\n— O bodajże wam ręce pokrzywiło! — wołała pomywaczka, a chłopiec umykał za swój szaflik.\nCzasem zziajany, strwożony biegł pędem na dziedziniec i krył się w gęstych krzakach naprzeciw pałacu. A gdy mu łzy obeschły, widział na ganku piękny stoliczek, przy nim dwa krzesełka, a na nich Lonię i moją siostrę, którym pokojówka wiązała serwetki pod brodą, Salusia nalewała zupę, a pani hrabina mówiła:\n— Dmuchajcie, dzieci, nie poparzcie się, nie powalajcie... A może niesłodkie?...\nSkoro parobcy odeszli do roboty i w kuchni nie było nikogo, pomywaczka wychodziła na podwórze i wołała:\n— Walek!... Walek!... Chodź ino tu...\nZe sposobu wołania chłopiec poznawał, że może wyjść, i biegł w stronę kuchni. Tam dostawał od matki kawał chleba, drewnianą łyżkę i trochę barszczu w ogromnej donicy, z której jadło sześć osób. Siadał na ziemi, matka stawiała mu donicę między nogi i poprawiwszy koszulę na plecach, rzekła:\nWnet jak spod ziemi wyłaził skądsiś pies podwórzowy i siadał naprzeciw chłopca. Z początku kłapał zębami na muchy, ziewał, oblizywał się. Potem powąchał barszczu raz i drugi i — ostrożnie zanurzył w nim język. Walek go pęc! łyżką w łeb. Pies cofnął się, znowu ziewnął i — znowu chlapnął parę łyków trochę śmielej. Potem już mógł go chłopiec opukiwać po łbie łyżką, jak chciał, bo pies nabrawszy apetytu za żadne skarby nie wyjąłby pyska z donicy. Lecz Walek zmiarkował, że ten będzie lepszy, kto pierwszy zje, i jadł, aż się zadyszał, z jednego brzegu, a pies chlapał sobie z drugiego.\n— Naści, pobaw się — mówiła pomywaczka, dając mu okruchy ciastek, talerz powalany sosem, rybi łeb, nieogryzione skrzydełko albo szklankę, na dnie której znajdowała się odrobina kawy i reszta nierozpuszczonego cukru. Gdy wszystko wyssał ze szklanki albo do czysta wylizał talerz, zapytywała go matka:\n— A co, dobre?...\nWalek brał się pod boki, jak to robili parobcy po obiedzie, głęboko oddychał i przesunąwszy na bakier swój stary kapelusz, odpowiadał:\nSwoje zabawy stosował do tego, co robili starsi. W czasie orki wydobywał zza koryta batożek, ujmował w rękę pierwszy lepszy kołek w płocie albo korzeń wywróconego drzewa i — orał całymi godzinami, naturalnie kiwając się w miejscu i wołając:\nJeśli łapano ryby, wyszukiwał między śmieciami dziurawego sitka i z niezmordowaną cierpliwością zanurzał je w wodę. To znowu siadał na kiju i jechał poić konie do studni. Raz, znalazłszy koło owczarni stare łapcie z lipowego łyka, rzucał je na wodę i niby to pływał czółnem — naturalnie w myśli.\nSłowem — bawił się doskonale, tylko nigdy się nie śmiał. Do jego dziecinnej twarzy przypił się wyraz niewzruszonej powagi, którą czasami tylko strach luzował. W dużych oczach siedziało wiecznie zdumienie jak u ludzi, którzy przez długie lata patrzyli na niesłychane rzeczy.\nWalek umiał zręcznie wymykać się z domu na całe dnie. I nie dziwiło to parobków, jeżeli jakiego ranka znajdowali go w stogu albo w lesie pod drzewem. Umiał też na środku pola wystawać długie chwile bez ruchu jak szary słupek i z otwartymi ustami patrzeć nie wiadomo na co. Wyśledziłem go raz w takiej pozycji, a będąc dość blisko, słyszałem, jak westchnął. Nie wiem dlaczego, westchnienie tak małej figurki przeraziło mnie. Uczułem jakiś żal, nie wiadomo do kogo, i w tej chwili polubiłem Walka. Ale gdym postąpił ku niemu parę kroków nieco śmielej, chłopiec ocknął się i uciekł w krzaki z niepojętą zwinnością.\nTaki to niepozorny człowieczek sprawił, że zamiast kryć się za parkanami postanowiłem wybrać się do parku, oświadczywszy pierwej Zosi, że odtąd będę się bawił — z nią i z Lonią.\n— Bądźże w parku wtedy — mówiła — kiedy obie wyjdziemy na spacer. Przywitaj się także z guwernantką, która zawsze czyta książki w altanie; ale nie rozmawiaj z nią długo, bo ona nie lubi, ażeby jej przeszkadzać. A potem zobaczysz, jak nam będzie wesoło!\nTego samego dnia przy obiedzie rzekła do mnie z miną tajemniczą:\nSiostra wzięła się do jakiejś roboty, a ja naturalnie wyszedłem, bo co prawda, nigdym nie lubił zabierać miejsca w pokoju. Już byłem na dziedzińcu, kiedy wybiegła za mną Zosia:\nI gdzieżem miał pójść, jeżeli nie do parku, choć do umówionej chwili brakowało tęgie półtorej godziny? Byłem tak zamyślony, że nie wiem, czy tego dnia śpiewał jaki ptak w ogrodzie, zazwyczaj bardzo ożywionym. Obiegłem go parę razy wkoło, a następnie siadłem w czółno przywiązane do brzegu i nie mogąc pływać, przynajmniej kołysałem się w nim z nudów.\n„Patrz, Loniu, to mój brat, pan Kazimierz Leśniewski, uczeń klasy drugiej, przyjaciel tego nieszczęśliwego Józia, o którym ci tyle mówiłam”.\n„Dawno już miałem zamiar...”. Nie, tak źle!... „Dawno już pragnąłem odnowić z panią...”. O, nie!... Lepiej będzie tak: „Dawno już pragnąłem złożyć pani moje uszanowanie”.\n„Pan dawno bawi w naszych stronach?...”. Nie, ona nie powie tak, ale tak: „Przyjemnie mi poznać pana, o którym tyle słyszałam od Zosi”. A potem co?... Potem — to: „Czy nie przykrzy się panu w naszej okolicy?... pan przywykł do wielkiego miasta”. A ja odpowiem: „Przykrzyło mi się, dopókim nie miał towarzystwa pani...”.\nW tej chwili pod powierzchnią wody mignął szczupak mający z pół łokcia... Wobec podobnej rzeczywistości pierzchły marzenia. Tu, w sadzawce, są takie ryby, a ja — nie mam wędki!...\nZerwałem się z czółna, chcąc zobaczyć, czy w domu są haczyki, — i o mały włos — nie potrąciłem Loni, która właśnie zabierała się do skakania przez czerwony sznurek.\nRyby, haczyki, plan zawarcia uroczystej znajomości — wszystko od razu pomieszało mi się w głowie. Oto — szczupak!... Nawet zapomniałem ukłonić się Loni, gorzej jeszcze — bom zapomniał mówić. Ale co za szczupak!...\nLonia, śliczna szatyneczka, z wyraźnie zarysowanymi ustami, które co chwilę układały się w inny sposób, spojrzała na mnie z góry i odrzuciwszy w tył bujne loki zapytała bez wstępu:\n— Ależ jak ojca kocham, tak nie przedziurawiłem czółna! — tłumaczyłem się jak przed inspektorem.\n— Czy tylko z pewnością? — pytała Lonia, bystro patrząc mi w oczy. — Bo to do kawalera bardzo podobne!\n— Kiedy ja mówię, że nie, to już jest z pewnością!... — odpowiedziałem silnie akcentując odpowiednie wyrazy.\n— W takim razie ogrodnik powiedział nieprawdę — rzekła Lonia marszcząc brwi.\n— Ja umiem i czółnem, i rękami, a także na wznak i stojący.\nRozmowa urwała się. Tylem jednak zyskał, żem śmiało patrzył na Lonię, a ona, o ile dziś mi się ta rzecz przedstawia, nic sobie ze mnie nie robiła. Owszem, nie ruszając się z miejsca, zaczęła podskakiwać przez sznur, w odstępach, rozmawiając ze mną.\n— Adaś jest w czwartej klasie, a jednak przez święta nie uczył się. Ach prawda!... kawaler nie zna Adasia...\n— A ja pojadę także do Warszawy — objaśniła Lonia i dodała: — Może kawaler powie Zosi, że już tu jestem...\nI nie czekając na moją zgodę lub odmowę, pobiegła ku altance wciąż skacząc.\n„A dajcie mi spokój z waszą zabawą — pomyślałem naprawdę rozgniewany. — Lonia to niegrzeczna, niedelikatna, to... smarkacz!...”.\n— No, wiesz — rzekłem rzucając czapkę w kąt — poznałem się z Lonią.\n— Ach, nic mnie to nie obchodzi. Właśnie prosi cię, żebyś tam przyszła.\n— Ale ty nie pójdziesz?\nTrudno dziś odgrzebać w pamięci uczucia, jakie mnie szarpały po odejściu Zosi. Jak to Lonia śmiała rozmawiać ze mną w podobny sposób?... Wprawdzie nauczyciele, a szczególniej inspektor traktowali mnie dość familiarnie, no — ale to starzy ludzie. Lecz między kolegami w pierwszej (obecnie już w drugiej) klasie cieszyłem się poważaniem. A tu na wsi — proszę posłuchać, jak rozmawiał ze mną ojciec, jak mi się kłaniali parobcy, ile razy mówił pisarz: „Panie Kazimierzu, może pozwoli pan do mnie na fajeczkę?”. Ja mu na to: „Dziękuję panu, nie chcę się przyzwyczajać”. A on: „Jaki pan szczęśliwy, że pan ma taką moc nad sobą... Pan nie dałby się i guwernantce...”.\nOdpowiednio do postępowania starszych, ja także byłem poważny. Przecie sam ksiądz proboszcz mówił do ojca: „Patrzaj, mości dobrodzieju, panie Leśniewski, co to szkoła robi z chłopaka. Ten Kazio rok temu był wisus i pędziwiatr, a dziś, mości dobrodzieju, to statysta, to Metternich...”.\nTak mnie sądzili ludzie... I trzeba wypadku, żeby jakaś koza, która ani jednej klasy nie widziała, ażeby ona śmiała mi powiedzieć, że — „to do kawalera bardzo podobne!...”. Kawaler?... co mi za dorosła panna! Że zna jakiegoś Adasia, to już zadziera głowę. Cóż ten Adaś? Skończył trzecią klasę, a ja idę do drugiej. Wielka różnica! Jak będzie osioł, to go dogonię, a nawet przegonię. Jeszcze, w dodatku do wszystkiego, każe mi iść po Zosię, jakbym ja był jej lokajczukiem. Zobaczymy, czy cię drugi raz usłucham!... Słowo daję, że jeżeli kiedy odezwie się z czymś podobnym, to po prostu — włożę ręce w kieszenie i odpowiem: „Tylko proszę sobie tak nie pozwalać!”. A nawet lepiej: „Moja Loniu, widzę, że nie nauczyłaś się grzeczności...”. Albo nawet tak: „Moja Loniu, jeżeli chcesz, ażebym się z tobą wdawał...”.\nCzułem, że mi nie przychodzi dobra odpowiedź, i to mnie coraz więcej drażniło. Musiałem się nawet zmienić na twarzy, bo nasza gospodyni, stara Wojciechowa, dwa razy wchodziła do pokoju, patrząc na mnie spod oka, aż nareszcie odezwała się:\n— Już ja widzę, że nie; nic przede mną się nie zatai. Jakeś co zmalował, to od razu idź do ojca i przyznaj się.\n— Ale nic nie zrobiłem. Trochęm się zmęczył i tyle.\nMusiałem wziąć, bojąc się, ażeby mi nie okapała miodem włosów albo munduru. Machinalnie zjadłem i naprawdę zrobiło mi się trochę lżej w sercu. Pomyślałem, że jakoś dam sobie radę z Lonią i że warto by także biednego Walka poczęstować, bo on pewnie miód rzadko jadał, a zresztą — już go lubiłem.\nNa moje żądanie Wojciechowa, widząc tak błogi skutek lekarstwa, ukroiła mi jeszcze większy kawałek chleba, nie żałując miodu. Ostrożnie zabrałem prowiant i wyszedłem szukać chłopca.\n— Kiej nie wiem jak — odparł Walek.\n— Nic, kpinkujemy se z niego. Zwyczajnie jak z głupiego.\nW godzinę później, idąc w stronę lasu, spostrzegłem, że chłopiec drepcze za mną w pewnej odległości. Zatrzymałem się i on stanął. Gdym zawrócił do domu, odskoczył na bok i skrył się w krzakach. Ale po małej chwili znowu biegł za mną.\nOd rana krążył pod naszymi oknami jak ptak, któremu przyjacielska ręka sypie ziarno. Wieczorem siadał pod kuchnią i patrzył na naszą oficynę. Dopiero gdy światło zgasło, szedł spać na płachtę za piec, gdzie mu świerkały nad głową świerszcze.\nW kilka dni po pierwszym spotkaniu z Lonią, ulegając namowom Zosi, poszedłem z nią do parku.\nCóż dziwnego, żem uległ, tym bardziej że mnie samego coś ciągnęło do Loni. Zdawało mi się, iż wtedy dopiero skończą się moje tęsknoty wywołane śmiercią Józia, gdy zacznę chodzić z Lonią pod rękę i prowadzić z nią poważne rozmowy. O czym mianowicie? — nie wiem do dziś dnia. Czułem tylko, że chcę pięknie mówić, dużo mówić i — mieć jedynego słuchacza w Loni.\nNa myśl o przechadzkach we dwoje coś grało mi w piersiach jak arfy, migotało jak słońce w kroplach rosy. Ale rzeczywistość nie zawsze odpowiada marzeniom. Toteż gdy prowadzony przez siostrę spotkałem znowu Lonię, odezwałem się do niej z zamiarem rozpoczęcia owych idealnych rozmów:\nW tej chwili dziewczęta wzięły się pod ręce, zaczęły szeptać, biegać po alei i śmiać się jak szalone. Osłupiałem, obracając w palcach wędkę, dla zrobienia której małom nie dostał kopytem od siwego konia za to, żem mu wyrwał z ogona włosień.\nWyszeptała Zosi jakiś długi frazes do ucha; ja jednak od razu zgadłem, o co chodzi. Pewnie mama boi się, ażebym nie potopił dziewcząt, ja, taki pływak i uczeń drugiej klasy!...\n— Poproś, Zosiu, brata, ażeby nam urwał lilii wodnych. One takie ładne, a ja ich nigdy nie miałam w ręku.\nDużo lilii rosło w sadzawce, ale nie przy brzegu, tylko trochę dalej. Ułamałem pręt i wszedłem na huśtające się czółno.\nLilie mają jakby sprężyste łodygi. Zaczepione prętem zbliżały się, lecz wnet odpływały. Ułamałem kij dłuższy, zakończony rodzajem haczyka. Tym razem udało mi się lepiej. Mocno pochwycona lilia przypłynęła tuż, tuż... Wyciągnąłem lewą rękę, jeszcze za daleko. Klękam na dziobie łódki, wychylam się i już mam zerwać kwiat, gdy nagle — padam na wodę jak długi, pręt wymyka mi się z ręki, a lilia znowu odpływa.\nPanny w krzyk... Ja wołam: „To nic! to nic! tu płytko!...”. Wylewam wodę z czapki, kładę ją na głowę i brodząc po pas w sadzawce, a po kolana w błocie, zrywam jedną lilią, drugą, trzecią, czwartą...\nJa nie słucham. Rwę piątą, szóstą i dziesiątą lilią, a potem liście.\nWyszedłem z sadzawki zmoczony od stóp do głów, zabłocony powyżej kolan i na rękawach. Na brzegu Zosia płacze, Lonia nie chce brać kwiatów, a za nimi kryje się żółty ze strachu — Walek...\n— No, mój Kaziu, umyjże się i idź do domu przebrać się, a my pójdziemy tymczasem do altanki — rzekła Zosia, podnosząc Lonię, która z nadmiaru uciechy była bliska spazmów.\n„Takaż to nagroda za moje poświęcenie?” — pomyślałem z goryczą, czując błoto w ustach. Zdjąłem czapkę. Strach, co się z niej zrobiło!... Podobna do ścierki, a daszek w jednym miejscu odłazi. Z munduru, z kamizelki, z koszuli strugami płynie woda. Pełno jej w butach, aż skwierczy, gdy się ruszę, czuję, że z płótna robi się na mnie sukno, z sukna skóra, a ze skóry drewno. A tam, w stronie altanki, słyszę jeszcze śmiech Loni, która moją przygodę opowiada guwernantce.\nZa chwilę przyjdą tu. Chcę się umyć, lecz nie dokończywszy uciekam, bo już idą!... Już w alei widzę ich suknie, słyszę wydziwianie guwernantki. Przecięły mi drogę do domu, zawracam w inną stronę ku płotowi.\nTeraz widzę, że Walek krok w krok biegnie za mną. Dopadam płotu, on za mną. Włażę na żerdzie, on także. I kiedy obaj, zwróceni twarzami do siebie, siedzimy na płocie jak na koniu, w krzakach ukazuje się Lonia, Zosia i guwernantka.\n— Ach! i ten przyjaciel!... — krzyknęła Lonia ze śmiechem.\nZeskoczyłem z płotu i pędem przez pole w stronę naszej oficyny, a Walek wciąż dotrzymuje mi towarzystwa. Widocznie bawi go ta obława, bo otwiera usta i wydaje głos beczący, który ma oznaczać zadowolenie.\nStanąłem wściekły z gniewu.\n— Idź sobie ode mnie, idź sobie precz!... — mówiłem zaciskając pięści. — Narobiłeś mi wstydu, wszyscy śmieją się ze mnie... Jeżeli mi jeszcze kiedy wleziesz w drogę, zbiję cię...\nPowiedziawszy to, odszedłem, a chłopiec został. Gdym oddalił się o kilkadziesiąt kroków i odwróciłem głowę, zobaczyłem go w tym samym miejscu. Patrzył na mnie i głośno płakał.\nWpadłem do naszej kuchni jak upiór, a gdziekolwiek stąpiłem, zostawała struga wody. Na mój widok spłoszone kury z gdakaniem i rozpuszczonymi skrzydłami rzuciły się do okien, dziewuchy zaczęły się śmiać, w Wojciechowa uderzyła w ręce.\n— Zgryzota moja z tym Kaziem! — odpowiedziała Wojciechowa. — Do kitla pewno guziki nieprzyszyte... Kaśka, rusz ino się, poszukaj butów!\nZaczęła mi rozpinać i zdejmować mundur przy pomocy drugiej dziewuchy. Poszło jako tako, ale z butami był ambaras. Ani w prawo, ani w lewo. Wreszcie zawołały do pomocy fornala. Musiałem położyć się na tapczanie, Wojciechowa z dziewuchami trzymały mnie pod ramiona, a fornal ściągał buty. Myślałem, że mi nogi powykręca. Za to w pół godziny byłem już jak lalka — wytarty, przebrany i uczesany. Nadbiegła Zosia i przyszyła mi guziki do płóciennego uniformu. Wojciechowa zmoczoną odzież wykręciła, wyniosła na strych i — cicho.\nOjciec jednak, wróciwszy do domu, wiedział już o wszystkim. Popatrzył na mnie drwiąco, pokiwał głową i rzekł:\nWnet ukazał się pan gorzelany. I ten mnie obejrzał, naśmiał się, ale podsłuchałem, jak mówił do ojca w kancelarii:\n— Żwawy chłopak! za dziewuchami wlezie w ogień... Tak jak my, za młodych lat, panie Leśniewski.\nDomyśliłem się, że cały folwark wiedział o mojej uprzejmości dla Loni, i byłem bardzo zawstydzony.\nNad wieczorem przyszła dziedziczka, Lonia i guwernantka, a każda z nich, o dziwo! miała przy sukni — lilią wodną... Chciałem schować się pod ziemię, uciec, ale — zawołano mnie i stanąłem przed obliczem pań.\n— Mój chłopczyku — rzekła — bardzo pięknie, żeś taki grzeczny, ale proszę cię, nie woź nigdy panienek czółnem. Dobrze?...\nPanie uśmiechnęły się, a po ich odejściu Zosia usiłowała wytłumaczyć ojcu, że hero pisze się hèros, a po francusku nie znaczy Heroda, tylko bohatera.\n— Bohater? — powtórzył ojciec. — On taki bohater, że zamoczył mundur i podarł majtki, a ja beknę Szulimowi ze dwadzieścia złotych. Niech diabli wezmą bohaterstwo, za które inni muszą płacić!\nOdtąd widywałem się z Lonią nie tylko w parku, ale i w pałacu. Jadłem tam parę razy obiad, co napędziło mi dużo kłopotu, i prawie co dzień podwieczorek, na który dawano kawę albo poziomki, albo maliny z cukrem i ze śmietanką.\nCzęsto rozmawiałem ze starszymi paniami. Hrabina dziwiła się memu oczytaniu, które zawdzięczałem bibliotece garbuska, a guwernantka, panna Klementyna, po prostu zachwyciła się mną. Tę ostatnią sympatią zawdzięczam nie tyle mojej erudycji, ile rozmowom o pisarzu, o którym wiedziałem, gdzie pilnuje roboty i co myśli o pannie Klementynie. W końcu światła ta osoba zwierzyła mi się, iż wcale nie myśli wyjść za mąż za pisarza, lecz pragnie tylko podnieść go moralnie. Oświadczyła mi, że według jej pojęć rola kobiet w świecie polega na podnoszeniu mężczyzn i że ja sam, gdy urosnę, muszę spotkać w życiu taką kobietę, która mnie podniesie.\nO ile dziś sobie przypominam, w pałacu życie było osobliwe. Do hrabiny co kilka dni przyjeżdżał jej narzeczony, a panna Klementyna po parę razy na dzień odwiedzała te zakątki parku, z których mogła zobaczyć pisarza, a przynajmniej — jak mówiła — usłyszeć dźwięk jego głosu, zapewne wówczas, kiedy wymyślał parobkom. Ze swej strony panna służąca płakiwała kolejno w rozmaitych oknach za tymże pisarzem, a reszta fraucymeru, naśladując zwierzchność, dzieliła swe uczucia między lokaja, chłopca kredensowego, kucharza, kuchcika i stangreta. Nawet serce starej Salusi nie było wolne. Panowały w nim indyki, gąsiory, koguty i kapłony, tudzież ich różnopióre i różnokształtne towarzyszki, w gronie których gospodyni całe dnie przepędzała.\nRzecz prosta, że w tak zajętym otoczeniu nam, dzieciom, schodził czas swobodnie. Bawiliśmy się od rana do wieczora i tylko wówczas widywaliśmy osoby starsze, gdy wołano nas na obiad, na podwieczorek albo na spoczynek.\nDzięki tej wolności moje stosunki z Lonią ułożyły się w sposób dość oryginalny. Ona mi mówiła przez parę dni „Kaziu”, później „ty”, posługiwała się mną, nawet krzyczała na mnie, a ja — wciąż nazywałem ją „panią”, coraz rzadziej mówiłem, ale coraz częściej słuchałem. Niekiedy budziła się we mnie duma człowieka, który za rok może pójść do trzeciej klasy. Wtedy przeklinałem ową chwilę, kiedym to Lonię po raz pierwszy usłuchał, idąc na jej rozkaz po siostrę. Mówiłem sobie:\n— Cóż to ona myśli, że ja u niej jestem w służbie, jak mój ojciec u jej matki?...\nByła tak obrażona i taka ciekawa, żem ją począł zaklinać, ażeby wzięła wróbla. Ona nie i nie!... Ledwiem ją przebłagał, naturalnie przy pomocy Zosi, i jeszcze mimo to przez kilka dni musiałem słuchać żalów.\n— Ja bym ci takiej przykrości nigdy w życiu nie zrobiła. Wiem teraz, jakiś ty stały! Pierwszego dnia skoczyłeś w wodę, ażeby mi lilij narwać, a już wczoraj nie chciałeś mi nawet pozwolić, żebym trochę pobawiła się ptaszkiem. Wiem już wszystko... O! żaden inny chłopiec nie postąpiłby ze mną w taki sposób.\nA kiedy po wszelkich możliwych wyjaśnieniach prosiłem ją w końcu, ażeby się choć nie gniewała, odparła:\nWtedy Zosia z uroczystą miną wytłumaczyła mi, że Loni było bardzo, ale to bardzo przykro.\nOdsyłany od Annasza do Kajfasza po bliższe określenie stopnia owej przykrości, zupełnie straciłem głowę.\nStałem się maszyną, z której panienki robiły, co im się tylko podobało, bo lada cień samodzielności z mojej strony wyrządzał przykrość albo Loni, albo Zosi, którą obie te panie odczuwały do spółki.\nGdyby biedny Józio wstał z grobu, nie poznałby mnie w tym cichym, posłusznym, zahukanym kawalerze, który wiecznie po coś chodził, coś nosił, czegoś szukał, o czymś nie wiedział, na czymś nie znał się i co kilka minut był strofowany. A gdyby to widzieli moi koledzy!...\nPewnego dnia panna Klementyna była bardziej zajęta niż zwykle. Pisarz bowiem miał jakiś dozór przy stajniach, o kilkanaście kroków od jej ulubionej altanki. Korzystając z tego, wymknęliśmy się we troje za park, do tych krzaków, gdzie rosły jeżyny.\nZmęczony staniem — usiadłem, zmęczony siedzeniem — położyłem się na krzakach jak na sprężynowym fotelu. Było tu tak ciepło, tak miękko i obficie, że nie wiem, skąd pomyślałem, iż właśnie tak musiało być Adamowi w raju. Boże! Boże! dlaczego ja nie byłem Adamem? Do dziś dnia na przeklętym drzewie rosłyby jabłka, bo dla zerwania ich nie chciałoby mi się nawet ręki podnieść nad głowę...\nRozciągając się jak wąż pod ciepłym słońcem, na giętkich krzakach, czułem nieopisane szczęście głównie z tego powodu, żem mógł zupełnie nie myśleć. Czasem przewracałem się na wznak, głową niżej niż reszta ciała. Poruszane wiatrem liście głaskały mnie po twarzy, a ja patrzyłem w ogromne niebo i z niezgłębionym zadowoleniem wyobrażałem sobie, że mnie — wcale nie ma. Lonia, Zosia, park, obiad, wreszcie szkoły i pan inspektor, wydawały mi się snem, który niegdyś był, ale już przeszedł, może sto lat temu, a może i tysiąc. Biedny Józio w niebie wciąż zapewne doświadcza tych uczuć. Jaki on szczęśliwy!...\nNagle coś szarpnęło mnie. Zerwałem się na równe nogi, nie pojmując, co się dzieje. Przez mgnienie było cicho jak i pierwej, lecz w tejże chwili usłyszałem płacz i krzyk Loni:\nJest coś strasznego w krzyku dziecka: „Na pomoc!...”. Przemknęły mi przez głowę wyrazy: żmija! Tarnina chwytała mnie za odzież, oplątywała nogi, szarpała, odpychała, nie!... ona mocowała się ze mną, biła się ze mną jak żywy potwór, a tymczasem Lonia wołała: „Na pomoc!... Boże, mój Boże!...” — a ja rozumiałem tylko jedną rzecz, jasną jak słońce, że tu muszę dać pomoc albo sam zginąć.\nZmęczony, podrapany, a najbardziej — przerażony, przedarłem się w końcu do tego miejsca, gdziem słyszał płacz Loni.\n— Loniu!... co tobie?... — zawołałem do niej pierwszy raz po imieniu.\n— Osa?... — powtórzyłem rzucając się ku niej. — Ukąsiła cię?...\n— Nie ma jej ani tu, ani tu.\n— Ależ i tu jej nie ma...\n— Musiała schować się w sukienkę... — rzekła płacząc jeszcze rzewniej.\n— Zabić ją czy puścić? — spytałem Loni, pokazując jej nieszczęsnego owada.\nChciałem muchę zabić, ale — nie miałem serca. A ponieważ i skrzydła, i ona sama była bardzo zmięta, więc — ostrożnie położyłem ją na liściu.\n— Nic — odpowiedziałem, usiłując się roześmiać. Uczułem, że siły gwałtownie mnie opadają.\nSerce uderzało mi jak dzwon, zaczęło mi się ćmić w oczach, zimny pot wystąpił na całe ciało i klęcząc — zachwiałem się.\nTeraz ona zaczęła się śmiać.\n— Ach, ty niepoczciwy, ach ty niedobry!... — mówiła — żeby mi narobić takiego strachu. Jakże ty mogłeś zemdleć przez takie głupstwo?... Gdyby to nawet była osa, to by mnie przecież nie zjadła... I co ja bym robiła tu z tobą?... Ani wody, ani ludzi, Zosia gdzieś poszła, a ja sama musiałabym ratować takiego dużego chłopca. Wstydź się!\nNaturalnie, żem się wstydził. Czy można ją było tak przestraszyć?\n— Cóż, jakże ci jest? — pytała Lonia. — Ech! już pewnie dobrze, boś nie taki blady. Pierwej byłeś blady jak płótno.\n— No — dodała po chwili — będę ja się mieć z pyszna, jak się mama o tym dowie!... Ach, Boże! boję się nawet wracać do domu...\n— O czym mama się dowie? — spytałem.\n— O wszystkim, a najgorzej o tej osie...\n— Choć i bez tego wszyscy się dowiedzą. Ty jesteś taki podrapany, potargany... Ale, czekaj no!... — dodała po chwili i obtarła mi twarz chustką. — Boże! czy ty wiesz, że ja ciebie nawet pocałowałam ze strachu, bom już nie wiedziała, co robić. Żeby się kto o tym dowiedział, spaliłabym się ze wstydu, choć, naprawdę, z osą byłby także kłopot. Ach! co ja mam zmartwienia przez ciebie...\n— Tak, nie mam! Wszystko się wyda, bo masz pełno liści w głowie. Zresztą zaczekaj, ja cię uczeszę. Byle tylko z jakiego krzaka nie podglądała nas Zosia. Ona jest dobra do sekretu, ale zawsze...\n— Ty zawsze jesteś potargany — mówiła. — Powinieneś czesać się tak, jak wszyscy panowie... O, tak!... Mieć przedział z prawego boku, nie z lewego. Gdybyś miał włosy czarne, byłbyś taki piękny jak narzeczony mej mamy. Ale żeś blondyn, więc uczeszę cię inaczej. Będziesz teraz wyglądał jak aniołek, co jest pod Madonną. Wiesz, który... Szkoda, że nie mam lusterka.\n— No, no!... — dziwiła się Lonia. — Bo ja, żebym zemdlała, to bym nie mogła wytrzymać...\n— Kaziu! Loniu!... — wołała moja siostra już o kilkanaście kroków od nas.\n— Kaziu! — szepnęła Lonia kładąc palec na ustach.\n— Nie ma po co — odparła Zosia. — U mamy jest ten pan, a panna Klementyna ani myśli wyjść z altanki. Możemy tu siedzieć choćby do wieczora. Ale już zaczynam rwać jeżyny, boście wy więcej zjedli ich niż ja.\n— Kaziu, wiesz, o czym myślę!...\n— Żebyś ty wiedziała, Zosiu, co się tu działo!... Ale nie, nie mogę ci powiedzieć ani słówka. Chociaż gdybyś mi przysięgła, że dotrzymasz sekretu...\nNa owych nieszczęsnych jeżynach byliśmy jeszcze z godzinę. Gdyśmy stamtąd wracali do domu, dostrzegłem wielką zmianę sytuacji. Zosia patrzyła na mnie ze zgrozą i ciekawością. Lonia wcale nie patrzyła, a ja byłem tak zmieszany, jakbym popełnił morderstwo.\n— Cóżem ja zrobił? — zapytałem na dobre przestraszony.\n— Jak to co? Naprzód — zemdlałeś (ach! Boże, i mnie przy tym nie było...), no — a potem ta osa czy mucha... Okropność... Biedna Lonia! Ja umarłabym ze wstydu.\n— Mój Kaziu — odparła — przede mną nie potrzebujesz się tłumaczyć, bo przecież ja ci nic nie zarzucam. Ale zawsze...\n„Ale zawsze...” — to mi odpowiedź!... Z tego „ale zawsze” wypadało, że w całej sprawie ja jeden jestem winien. Mucha nic, Lonia, która wniebogłosy krzyczała, także nic, tylko ja, za to żem biegł na ratunek.\nByłem niepocieszony. Na drugi dzień wcale nie poszedłem do parku, byle tylko nie pokazywać się Loni, a na trzeci — ona kazała mi przyjść. Gdym przyszedł, kiwnęła mi głową z daleka i rozmawiała tylko z Zosią, rzucając na mnie od czasu do czasu spojrzenia dumne i smutne jak na zbrodniarza.\nTymczasem dziewczynki chodziły po ogrodzie poważnym krokiem, ani myśląc o skakaniu przez sznur, tylko szepcąc coś między sobą. Nagle Lonia zatrzymała się i rzekła głosem bolejącym:\n— Będziesz się fatygował?... — odpowiedziała Lonia, obrzucając mnie melancholijnym wejrzeniem.\n— Cóż to szkodzi? Niech idzie, kiedy chce — wtrąciła Zosia.\nPoszedłem tym śpieszniej, że mi już w ogrodzie zaczynało być duszno wobec tylu grymasów. Mijając kuchnią usłyszałem, że panienki śmieją się, a gdym od niechcenia zajrzał przez parkan, spostrzegłem, że w najlepsze skaczą przez sznur. Widać, że tylko wobec mnie zachowywały tak uroczyste miny.\n— Walek!... chodź mi tu zaraz, psiawiaro, bo z ciebie będę pasy darła, jak wnet nie przyjdziesz.\nZrobiło mi się żal chłopca i chciałem załagodzić sprawę. Pomyślałem jednak, że mogę zrobić to samo wróciwszy z lasu, bo Walek chyba dopiero w nocy pokaże się w kuchni i — poszedłem w swoją stronę.\nLas był odległy od folwarku na jakie pół godziny drogi, może i dalej. Rosły w nim dęby, sosny, leszczyna, a poziomek i czarnych jagód było tyle, ile kto mógł zebrać. Z brzegu trochę pastusi przerzedzili jagody, głębiej było ich więcej, zajmowały takie płaty ziemi jak dziedziniec.\nDostawszy się w te okolice narwałem jagód całą czapkę i całą chustkę, sam mało jedząc, bom się śpieszył. Pomimo to upłynęła godzina albo i dłużej, nim obładowany zdobyczą zabrałem się do powrotu. Nie szedłem prosto, alem trochę nakładał drogi, gdyż w ogóle pociągała mnie przechadzka po lesie.\nNic łatwiejszego, jak wtedy zbłądzić. Gdziekolwiek ruszysz się, wszędzie jest jednakowo, wszędzie drzewa rozsuwają się przed tobą, a zbiegają za tobą. Zaczynasz pędzić, one także pędzą wciąż za ciebie, byle ci odciąć odwrót. Stajesz — one stają i zmęczone chłodzą się gałęźmi jak wachlarzami. Poruszasz głową na prawo i na lewo szukając drogi i widzisz, że niektóre z drzew kryją się za innymi, jakby chcąc cię przekonać, że jest ich mniej, niż sądzisz.\nO! las to rzecz niebezpieczna. Tam każdy ptak szpieguje, gdzie idziesz, każde ziółko chce ci oplątać nogi, a nie mogąc, przynajmniej szelestem donosi o tobie innym. Tak on widać tęskni za ludzką twarzą, że raz ją zobaczywszy używa wszelkich podstępów, by ją zatrzymać na zawsze.\nNie uciekał przede mną. Stanął i wskazując żółtą rączyną na las odparł cicho:\n— O, zbije...\nPrędko poszedłem ku folwarkowi. Byłem chyba w połowie drogi do domu, gdym odwrócił głowę i zobaczyłem Walka na wzgórku pod lasem. Stał ze swym kijem w ręku i patrzył na mnie. Wiatr powiewał szarą koszuliną, a podarty kapelusz w promieniach zachodzącego słońca błyszczał mu na głowie jak ognisty wieniec.\n— Tak jest. Tatko już nie ma miejsca. Lonia pod sekretem powiedziała guwernantce o tej osie, a guwernantka pani... Kiedy tatko przyszedł do pałacu, pani kazała, żeby ciebie natychmiast wywiózł do Siedlec. Ale tatko odpowiedział, że... wszyscy wyjedziemy razem...\nW tej chwili zobaczyłem ojca na dziedzińcu. Podbiegłem naprzeciw i bez tchu upadłem mu do nóg.\n— Bo, widzi tatko, byliśmy na jeżynach... Lonię ugryzła osa...\n— Jadą do Warszawy na kilka dni, a wrócą, kiedy nas już tu nie będzie.\n— Ależ teraz ksiądz proboszcz nie da wam ślubu, a później ona będzie w Warszawie, a ty w Siedlcach... Zresztą, co by powiedział tatko, pani?...\nJa? Walka?... Nic nie rozumiałem. Ale później przyszło mi do głowy, że zbieram jagody w lesie i że zza każdego drzewa patrzy na mnie Walek. Wołam go, on ucieka — gonię za nim, lecz nie mogę dopędzić. Tarnina chwyta mnie i odpycha, jeżyny oplątują nogi, drzewa tańczą, między pniami porosłymi mchem miga szara koszulina chłopca.\nNiekiedy marzyłem, że ja sam jestem Walek, to znowu, że Walek, Lonia i ja jesteśmy jedną osobą. Przy tym zawsze widywałem las albo gęste krzaki, zawsze ktoś wołał mnie na pomoc, a ja — nie mogłem ruszyć się z miejsca.\n— Oho! — paniczu — odparła — nie ma już Walka...\nBoże, jak tu smutno... Bez myśli włóczyłem się po wilgotnych ścieżkach, bo niedawno deszcz padał. Trawa pożółkła, sadzawka jeszcze bardziej zarosła, w czółnie pełno wody. W alei głównej stały wielkie kałuże, w których przeglądał się mrok. Ziemia czarna, pnie czarne, gałęzie obwisły, liście więdną. Smutek szarpał mi duszę i z głębi raz po raz wydobywał jakiś cień. To Józia, to Loni, to Walka.\nWtem wionął wiatr, zaszumiały wierzchołki drzew i z chwiejących się gałęzi zaczęły padać duże krople jak łzy. Bóg widzi, że płakały drzewa. Nie wiem, czy nade mną, czy za moimi przyjaciółmi, ale to pewne, że — razem ze mną...\nCiemno było, kiedym wyszedł z parku. W kuchni parobcy jedli wieczerzę. Za kuchnią, w polu, zobaczyłem figurę kobiecą. Przy niepewnym świetle, które spływało na ziemię z jasnego paska obłoków, poznałem pomywaczkę. Patrzyła na las i mruczała:\n— Walek... Walek!... a wracajże do domu... O, coś ty mi zgryzoty narobił, ty niecnoto, niecnoto...


Wycieczka z okazji obchodów 226. rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 Maja - Cedyński Ośrodek Kultury i Sportu\nWystawę przygotowało Archiwum Główne Akt Dawnych oraz Archiwum Państwowe w Szczecinie. Można się było z niej dowiedzieć, w jakich okolicznościach powstawała Konstytucja, jakie zmiany wprowadzała w ustroju Rzeczypospolitej Obojga Narodów i jakie wywołała skutki w ówczesnej Polsce i Europie.\nUroczyste otwarcie wystawy nastąpiło 22 kwietnia w pięknym gmachu Zachodniopomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Szczecinie. Była to wyjątkowa a można rzec, że szczególna okoliczność, gdyż na Pomorzu Zachodnim mięliśmy okazję po raz pierwszy oglądać Księgę Metryki Litewskiej, która zawiera oryginalny rękopis Konstytucji 3. Maja z 1971 roku.\nNależy również wspomnieć, że była to pierwsze w Europie, a druga na świecie po Stanach Zjednoczonych Ameryki ustawa zasadnicza, która miała na celu regulację zasad funkcjonowania państwa, a także prawa i wolności obywateli.\n„Konstytucja 3. Maja to przede wszystkim wpisany do serc i umysłów Polaków szacunek dla Rzeczpospolitej, umiłowanie wolności i solidarności, a także wielowiekowa tradycja praworządności oraz potwierdzenie szeregu praw i wolności, których źródłem niezmiennie pozostaje godność osoby ludzkiej. Te wszystkie wartości zostały wpisane do tego dokumentu……….” (Wojewoda Zachodniopomorski Krzysztof Kozłowski)\nNietrudno zgodzić się ze słowami Wojewody Zachodniopomorskiego i myślę, że naprawdę warto było czekać w długiej ponad godzinnej kolejce, by móc zobaczyć ten wyjątkowy dokument. Zatrzymać się na chwilę i spojrzeć na sporej wielkości księgę spisaną ponad dwa wieki temu, poczuć ten majestat i dumę, gdyż stanowi ona w pewnym sensie nasz testament, dzięki któremu teraz Polska ma wolne państwo.\nPo obejrzeniu wystawy udaliśmy się na spacer po Szczecinie. Zazwyczaj bywa tak, że przyjeżdżamy tutaj na zakupy, do urzędu czy lekarza i brak nam czasu, by choć na chwile przystać, spojrzeć na zabytki, których pełno wkoło. Samo miasto kryje w sobie wiele ciekawych miejsc i historii, które próbował odkryć przed nami dr Paweł Migdalski. Tym razem wcielił się on w rolę przewodnika po swoim mieście. Zaczęliśmy spacer od Wałów Chrobrego, przeszliśmy do Rynku Siennego następnie ul. Kurkową do Kamienicy Loitzów, ulicą Grodzką doszliśmy do Pałaców Książąt Pomorskich, stamtąd podążyliśmy do placu Mariackiego i Orła Białego, by następnie udać się w kierunku Bramy Królewskiej i zaułkami dotrzeć do naszego autokaru. Dużo , ciekawie i intensywnie jak na jedno popołudnie, ale przede wszystkim było miło. Dziękuje wszystkim tym, którzy zechcieli wybrać się ze mną na wycieczkę. Bardzo mi było miło spędzić z Państwem to popołudnie.\nOpiekun Muzeum Magdalena Wieczorek


Wizualizacje | Bomba.Blog - Part 2\nStrona Główna » Wizualizacje » Strona 2\nWspółczesne instytucje administracyjne i badawcze coraz bardziej ułatwiają dostęp do gromadzonych przez siebie danych. Dzięki temu powstają interesujące wizualizacje zjawisk i procesów rozgrywających się w przestrzeni miejskiej. „Puls of the city”, wizualizacja stworzona przez Jona Readesa pokazuje natężenie ruchu w Londynie. Projekt wykorzystał dane dotyczące ruchu drogowego z jednego tygodnia. […]\nOpublikowano grudzień 15, 2012\nW 1998 roku Darren Aronofsky nakręcił film o genialnym matematyku, który miał obsesję związaną z liczbą Pi. Obliczając kolejne miejsca po przecinku główny bohater dochodzi do granic rzeczywistości ocierając się o świat pełen szaleństwa i transcendencji. Obecnie niekoniecznie trzeba być matematykiem, aby doświadczyć fascynacji liczbą Pi. Umożliwia to wizualizacja. Za […]\nWizualizacja liczby Pi\nOpublikowano listopad 6, 2012\nWizualizacja wykonana przez artystkę Dian Lange przedstawia książkę autorstwa Friedricha Schillera pt.: Die Bürgschaft. Zasadniczym celem wizualizacji było stworzenie algorytmu, który sortuje tekst w porządku alfabetycznym. Każde koło symbolizuje jeden wyraz w tekście natomiast jego wielkość pokazuje jak często dany wyraz był użyty w tekście, czyli im większe koło tym […]\nOpublikowano październik 9, 2012\nCzy mechanizmy i interfejsy znane z gier komputerowych mogą być użyteczne do wizualizacji danych? Twórcy projektu Debtris połączyli wizualizacje danych i interfejs popularnego Tetrisa. Prezentacja w takiej formie jest nie tylko ciekawa, ale także w pełni przejrzysta i zrozumiała. Szczególnie dobrze sprawdza się w porównywaniu skali różnych inicjatyw. W Debtris […]\nGra z danymi\nPrzewidywana długość życia jest wyliczana na podstawie analiz statystycznych dotyczących śmiertelności w danym kraju.Obejmuje to również śmiertelność niemowląt. W 1900 roku w USA na 1000 urodzonych dzieci około 100 nie przeżywało pierwszego roku życia. Obecnie jak pokazuje infografika zamieszczona na końcu tego posta praktycznie we wszystkich europejskich krajach średnia długość […]\nOpublikowano wrzesień 27, 2012


Przelicz µm³ na mi³ (Mikrometr sześcienny na Cubic mile)\nµm³ a mi³\nMikrometr sześcienny a Cubic mile\nIle Cubic mile ma 1 Mikrometr sześcienny?\n1 Mikrometr sześcienny [µm³] = 0,000 000 000 000 000 000 000 000 000 239 912 758 578 93 Cubic mile [mi³] - Przelicznik jednostek miary, za pomocą którego można przeliczyć np. Mikrometr sześcienny na Cubic mile\nPrzelicz Mikrometr sześcienny na Cubic mile (µm³ na mi³):\nKalkulator ten pozwala na wprowadzenie wartości do przeliczenia wraz z oryginalną jednostką miary; na przykład '28 Mikrometr sześcienny'. W ten sposób można użyć pełną nazwę jednostki lub jej skrótna przykład 'Mikrometr sześcienny' lub 'µm3'. Następnie kalkulator określa kategorię, do której należy jednostka miary, która ma zostać przeliczona, w tym przypadku 'Objętości'. Po tym przelicza wprowadzoną wartość na wszystkie znane mu odpowiednie jednostki. Na liście wyników można również odnaleźć początkowo wyszukane przeliczenie. Ewentualnie wartość do przeliczenia może zostać wprowadzona w następujący sposób: '59 µm3 ile to mi3' lub '52 µm3 a mi3' lub '66 Mikrometr sześcienny -> Cubic mile' lub '35 µm3 = mi3' lub '48 Mikrometr sześcienny ile to mi3' lub '39 µm3 ile to Cubic mile' lub '55 Mikrometr sześcienny a Cubic mile'. Dla tej opcji kalkulator również natychmiastowo odnajduje, na jaką jednostkę ma konkretnie zostać przeliczona początkowa wartość. Niezależnie od tego, która z możliwości zostanie wykorzystana, pozwala to uniknąć niewygodnego wyszukiwania stosownej pozycji na długich listach wyników z miriadą kategorii i nieskończoną liczbą obsługiwanych jednostek. We wszystkim wyręcza nas kalkulator, który załatwia całą sprawę w ciągu ułamka sekundy.\nPonadto kalkulator umożliwia stosowanie wyrażeń matematycznych. W rezultacie można nie tylko wyliczać liczby pomiędzy sobą, jak na przykład '(46 * 14) µm3', ale też różne jednostki miary można łączyć ze sobą bezpośrednio w przeliczeniu. Może to wyglądać na przykład tak: '28 Mikrometr sześcienny + 84 Cubic mile' lub '61mm x 33cm x 53dm = ? cm^3'. Oczywiście jednostki miary połączone w ten sposób muszą pasować do siebie i mieć sens w danej kombinacji.


##### Wielki czarny kutas pieprzyć białą dziewczynę - Wielki kutas rucha szmatę do granic możliwości - Porn300.com.\nCzarny dziwak pieprzy się na schodach z wielką rudowłosą suką. Piękna brunetka robi się kurwa wielkim czarnym kutasem · 20:55 263. Rżnie ją tak. Wiekki czarny kutas pieprzy białą cipkę Obejrzano. Facet założył czarną dziewczynę na swój ogromny penis. Bianca mędrzec zgadza się ssać i pieprzyć na cam za czerwony ponr gotówkę.\nK 56,76%. Wielki wielki czarny kutas pieprzyć białą dziewczynę kutas pieprzy białą cipkę Obejrzano. Czy najpierw jestem kobietą, czy jestem czarna? Oglądaj filmy porno, Czarny koleś pieprzy się i liże białą cipkę jednej pożądliwej blondynki at. Oglądaj filmy porno, Czarny koleś znajduje seks camrie foxxx na zewnątrz at Roksa Porno. Oglądaj filmy porno, Nastolatki Dziewczyna kuttas texas z gorąco rundy tyłek czarne kurki białe zdjęcia cipki. Oglądaj Czarny ojczym rucha swoją małą białą córkę na najlepszą stronę dla pieprzyyć porno.\nNapalona brytyjska gospodyni domowa ssie i pieprzy jej dupę. Czarny facet jebie w dupę Mason Moore. Amber bluszcz bierze tego koguta w jej wielki mokry tyłek jak supergwiazda. Gorąca dziwka pochłania wielki czarny kutas pieprzyć białą dziewczynę kutasa w niszczeniu trybów POV. Oglądaj filmy porno, Czarny kumpel z wołowiną pieprzy się z amatorska seks lesbijska taśma małym białym kocurkiem w.\nCzarna laska w rajstopach kabaretki pieprzy się ze swoim czarnym wibratorem do. Oglądaj Biała córka pieprzy się z czarnym ojczymem na najlepszą stronę dla wielki czarny kutas pieprzyć białą dziewczynę porno.\nCzarny heban odbić na biały kutas okrągły gorący seksowny tyłek. Oglądaj filmy porno, Czarny przystojniak pieprzyć całkiem gorącą białą laskę z soczystym. Dielki filmy porno, Cycata szef cieszy się wielki kutas pracownika w przycięte. Oglądaj filmy porno, Piękna brunetka dziewczyna ssie ogromny kutas w POV at Cipki Porno.\nK 64,97%. Czarny kutas fetyszyzm porno tę białą szparkę Obejrzano. Czarny głodny kumpel pieprzy swoją spragnioną białą dziewczynę w mish a. Czarny spragniony mężczyzna pieprzy swoją śliczną białą dziewczynę w.\nCzarny facet polerujący białą soczystą szczelinę paskudnej laski nevae koronka. Brunetka o smukłym ciele namiętnie pieprzy się w kabinie. Czarny heban cutie. Seksowny czarny dziewczyna z okrągły tyłek pieprzy a biały facet.\nOglądaj filmy porno, Wielki wielki czarny kutas pieprzyć białą dziewczynę wyposażony w bujną macochę Ryana Connera at Sekretarz Porno. Wielki czarny kutas pieprzy białą cipkę.\nTłusty czarny kutas wchodzi w ciasną dupkę dziewczyny niczym żelazny drąg. Czarny penis niemal rozrywa białą cipkę - Riley Reid, Biała Cipka I Czarny Kutas 0% 67575. Urzekający, międzyrasowy seks na pieska między facetem z wielkim czarnym wielki czarny kutas pieprzyć białą dziewczynę, który pieprzy ciasną cipkę szczupłej, białej dziewczyny.\nOna uwielbia się pieprzyć - Abella Danger, Ruchanie Darmowe biseksualne zdjęcie porno Odbyt 0% 1283.\nBlond wielji Riley Reyes wysysa wielkiego czarnego kutasa w pokoju dziura chwały. K 62,50%. Wielki czarny kutas pieprzy białą cipkę Obejrzano. RedTube Porno. Czarny napalony pieska macho mocno pieprzy swoją słodką białą. Rżnij mnie swoim wielkim czarnym fiutem! Blond bogini blanche bradburry daje głowę i jeździ na kutasie jak szalona. Nastolatka, Obcasy, Seks, Ogromny, Wysoka rozdzielczość, Casting, Pochwa, Biała. Czarny perwersyjny mężczyzna pieprzy pożądliwą białą sukę od tyłu.\nCzarny. Czarny kutas rzuca biedną białą dziewczynę dorothy nash rozdzierającą dżinsy.\nAle za te białą czcionkę to czarny murzyński kutas sie należy. Niektóre dziewczyny mają obsesję na punkcie wielkiego kutasa. Oglądaj filmy porno, Ruda biała dziwka i gigantyczny czarny kutas w jej ustach at Pornosy. Czarny spragniony mężczyzna pieprzy swoją śliczną białą dziewczynę w stylu mish. Facet pieprzy się z dorosłą kurwą na barze i liżąc jej cipkę · 8:01 343.\nKurwa nastolatek porno Rodzina xxx sex wideo Gorąca azjatycka strona porno Pierwszy seks gejowski porno Gej niedźwiedź porno kanał Wielki czarny kutas porno wideo\nProszę pieprzyć moją szeroko otwartą ogoloną cipkę ostrą siłą · 8:01 2017 · Gorące piękno brunetka z galaretką tyłek deepthroat wielki kutas. Azjatycka nieśmiała dziewczyna dostaje assfucked po niechlujstwa loda. Czarny facet lubi dostawać swojego fiuta przez białą dziewczynę · 26:07 1410.\nCzarny wytatuowany ogier pieprzy słodką białą sukę od tyłu mocno · 5:44 339. Piękna dziewczyna jęczy z przyjemności podczas gdy napalony facet penetruje jej mufę od. XVIDEOS Murzyn i wielki kutas rozpycha cipe polskiej amatorce free. Czarny zboczony facet uwielbiał pieprzyć swoją nową białą przyjaciółkę. Czarny kutas brutalnie pieprzy seksowne MILF Indie w lecie w pozycji stojącej.


10 rzeczy, które koniecznie zrób w weekend! – Psychologia Sprzedaży\n10 rzeczy, które koniecznie zrób w weekend!\nRozwój / sobota, Kwiecień 7th, 2018\nMyślisz: Byle do piątku! Wreszcie będę mieć czas! Czekasz na weekend z nadzieją, że będzie różnić się od pozostałych dni. Ale potem okazuje się, że czas przeleciał Ci jak przez palce, załatwiałeś zaległe sprawy, obowiązki wzięły górę. Na dodatek nie mogłeś oderwać się myślami od firmy, a wszystkiego emocje z tygodnia właśnie się skumulowały. W efekcie nie umiałeś cieszyć się wolnym czasem.\nOto 10 inspiracji, jak o siebie zadbać w weekend,\nby w dobrym nastroju obudzić się w poniedziałek.\nJeśli w tygodniu musisz być rannym ptaszkiem, to w weekend śpij do woli. Sen jest bardzo ważny, więc warto o niego zadbać. Zwłaszcza, jeśli czujemy spore deficyty w tym zakresie. Nie układaj więc napiętego grafiku od samego rana. Zwolnij tempo. Nie spiesz się. Po prostu wyśpij się!\n2. Celebrować posiłki\nPosiłki (albo coś na kształt posiłków) pewnie na co dzień bardziej połykasz niż spokojnie zjadasz. Weekend to świetna okazja, by cieszyć się smakami i nad talerzem celebrować wolne chwile. Niektórzy czerpią energię właśnie z kuchni – piekąc, gotując, robiąc kulinarne eksperymenty, testując nowe przepisy.\n3. Pozwolić sobie na zdrowy egoizm\nGdy przychodzi weekend, to często dopadają nas wyrzuty sumienia. Tego nie zdążyliśmy zrobić w tygodniu, tamto jest bardzo pilne. Trzeba brać się do roboty! Tymczasem w weekend dobrze jest też pomyśleć o sobie i czerpać z tego przyjemność. Taki zdrowy egoizm jest potrzebny. Może przybierać rozmaitą formę – w zależności od indywidualnych potrzeb, zainteresowań, pasji.\n4. Być z bliskimi\nW tygodniu zwykle narzekamy na brak czasu dla rodziny. W weekend możemy dać jej sto procent naszej uwagi i np. wybrać się razem za miasto albo po prostu wyjść na spacer, ulepić z dzieckiem bałwana na dworze albo ciastka w domu. Oglądać filmy albo czytać książki. Ważne, żeby być obecnym nie tylko fizycznie, ale faktycznie przeżywać to, co się dzieje tu i teraz.\n5. Nadrobić zaległości towarzyskie ale i pobyć samemu\nSpotkania i rozmowy z przyjaciółmi mają wielką moc i dzięki nim potrafimy oderwać się myślami od pracy. Po ciężkim tygodniu można więc nadrobić zaległości towarzyskie. Ale może potrzebujesz czegoś zupełnie przeciwnego? Masz burzę w głowie od ciągłych telefonów, rozmów, spotkań z klientami i chcesz się wyciszyć, odpocząć od zgiełku, zaszyć gdzieś z dala od ludzi? Czasem dobrze jest pobyć samemu i pomilczeć, żeby na nowo złapać równowagę.\n6. Czytać i oglądać ale i pobyć w ciszy\nWeekend to okazja, żeby nadrobić zaległości w lekturze, posłuchać lub pooglądać ulubione programy, zgłębić interesujące nas tematy. Niektórzy czują się bowiem sfrustrowani tym, że wiecznie nie mają czasu na takie rzeczy. Ale inni wolą odciąć się od wszelkich newsów i w ten sposób odpoczywają. To już kwestia indywidualna.\n7. Zregenerować ciało i umysł\nWarto postawić na aktywność sportową, bo dobrze działa nie tylko na ciało, ale i na psychikę. Basen, bieganie, jazda na rowerze albo na rolkach, a nawet spacer potrafią dać duży zastrzyk energii. Niektórym pomaga siłownia, a jeszcze innym joga. Dużo frajdy można też czerpać z nauki tańca.\n8. Ponudzić się\nNie bój się nudy. W weekend możesz sobie na to pozwolić! Wbrew pozorom nie każdy potrafi się nudzić, bo „nakręceni” po całym tygodniu nie zawsze umiemy się zatrzymać i stale wymyślamy coraz to nowsze zadania i obowiązki.\n9. Nabrać dystansu\nRefleksja na temat minionego tygodnia nie zaszkodzi, ale nie ma sensu analizowanie wszystkich trudnych sytuacji, rozpamiętywanie i przeżywanie na nowo stresu, zdenerwowania, irytacji. W efekcie możemy wzniecić negatywne emocje i dobra energia gdzieś się ulotni, jeszcze zanim nadejdzie poniedziałek.\n10. Zaplanować tydzień\nJeśli stresuje nas wizja najbliższego tygodnia, to z końcem weekendu możemy zrobić sobie plan: zanotować rzeczy ważne i pilne do zrobienia, zastanowić się, co może spokojnie poczekać. Dzięki temu oswoimy się z po weekendową rzeczywistością.\n07/04/2018 07/04/2018 Psychologia SprzedażyRozwójrozwój, zdrowie\nPrevious Post Oto najważniejsza zasada w prezentacjach\nNext Post Decyzje managerskie: #Braincalming


Pokoje Gościnne Stramy - Tani Nocleg » e-turysta.pl\nznaleziono 96 ofert noclegowychofert (0 w Stramach oraz 96 w okolicy)\nPokoje gościnne w Stramach, województwo małopolskie, powiat limanowski\nPokoje gościnne w miejscowości Stramy. Porównaj możliwość zakwaterowania w Stramach w zależności od standardu oraz ceny. Stramy, szeroki zakres noclegów od hoteli po pensjonaty, ośrodki wypoczynkowe i hostele. Od pokoi gościnnych i kwater prywatnych po gospodarstwa agroturystyczne. Sprawdź również ofertę rozrywkową i turystyczną w Stramach:


Wybielanie martwych zębów - Dentyści pod 1\nMartwe zęby są pozbawione żywej miazgi, która jest obecna w tych, które są w pełni zdrowe. W związku z tym bardzo często ciemnieją. Do obumarcia może dojść po leczeniu kanałowym. Nieestetyczne przebarwienia nie wyglądają zbyt efektownie, więc w takiej sytuacji warto zdecydować się na wybielanie martwych zębów. Jest to bardzo skuteczny zabieg pozwalający na rozjaśnienie ciemniejszych zębów. Wybielanie zębów pozwala na nowo cieszyć się pięknego uśmiechu.\nMetody wybielania martwych zębów\nWybielanie martwych zębów jest powszechnym zabiegiem wykonywanym w gabinetach dentystycznych. Jest ono niezbędne wówczas, gdy ciemnieje jeden lub kilka zębów na samym przodzie łuku zębowego. Przebarwiona jedynka czy dwójka wyróżniają się na tle zgryzu. Takie zęby mocno szpecą uśmiech. Wówczas w grę wchodzi ich wybielanie.\nObecnie w tym celu stosowane są specjalne techniki wykorzystujące substancje wybielające oraz zabiegi z zakresu protetyki stomatologicznej. Najpopularniejsze z nich to:\nWalking Bleaching – czyli stopniowe wybielanie termokatalityczne\nPower Bleaching - czyli intensywne wybielanie zębów\nlicówki – czyli płytki mocowane na powierzchni zębów\nkorony – służące do odbudowy martwego zęba\nW celu wykonania zabiegu należy zadzwonić do naszego gabinetu dentystycznego, gdzie zostanie wykonana diagnostyka oraz ocena stanu uzębienia. Na podstawie zdjęcia RTG dentysta określa czy ząb został prawidłowo wyleczony. Jeśli nie, to wówczas konieczne jest leczenie kanałowe i dokładne oczyszczenie kanału. Po wykonaniu tego zabiegu stomatolog może przejść do wybielania zębów za pomocą wybranej metody.\nSkuteczność zabiegu zależy od wybranej metody oraz stanu uzębienia. Dobór warto zostawić specjalistom z pod 1! Bardzo trwałe są dobrej jakości licówki porcelanowe, których kolor przy odpowiedniej pielęgnacji jamy ustnej potrafi utrzymać się przez kilkanaście lat.


Yango Choleo Pro 30 kaps 563mg – Przedmioty które chciałbyś mieć w domu i takie których byś nie chciał\nYango Choleo Pro 30 kaps 563mg\nSKU: e165d0de8080 Kategorie: Suplementy_diety, Uklad_krazenia_i_serce, Zdrowie\nCHOLEO PRO YANGO – naturalny suplement diety dla redukcji złego cholesterolu 30 kaps.\nProfesjonalny produkt funkcyjny mający na celu redukcję „złego” cholesterolu LDL i regulację poziomu „dobrego” HDL9 wyselekcjonowanych składników aktywnych o synergicznym działaniuAż 5% stężenia Monakoliny K w ekstrakcie z czerwonych drożdży ryżowych98% Trans-resweratrol + Koenzym Q10 + WitaminyZawarta piperyna w opatentowanej formule BioPerine® ułatwia wchłanianie substancji czynnychDelikatne kapsułki z celulozy roślinnej, przyjazne wegetarianom i weganom.\nCHOLEO PRO™ od YANGO- TO AŻ 9 SKŁADNIKÓW AKTYWNYCH!\n– Monakolina K przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu we krwii\n– Witamina B1 wpływa na prawidlowe funkcjonowanie serca\n– Witamina B6 i B12 wspomagaja prawidłowy metabolizm komocysteiny\n– Zawarta piperyna zapewnia wysoką przyswajalność składników\nTo naturalny odpowiednik syntetycznie otrzymywanych statyn – leków stosowanych przy dyslipidemii, czyli nieprawidłowym stężeniu lipidów we krwi (w tym cholesterolu LDL). W przyrodzie występuje naturalnie jako produkt fermentacji przeprowadzonej przez grzyby pleśniowe (Aspergillus terreus) znajdujące się w rozkładających się szczątkach roślin.\nTo związek organiczny z grupy polifenoli, które są naturalnymi antyoksydantami. Poprawia nieprawidłową utylizację kwasów tłuszczowych, uruchamia działanie enzymów, które rozbijają molekuły tłuszczu. Proces ten także hamuje powstawanie uszkodzeń na komórkach śródbłonkowych.\nStatyny wpływają na biosyntezę koenzymu Q10, obniżając jego stężenie w osoczu. Statyny ograniczają syntezę mewalonianu, prekursora cholesterolu. Niestety mewalonian jest prekursorem także kilkunastu innych produktów końcowych, w tym Q10. W związku z tym poleca się suplementację koenzymu Q10 w trakcie lub po przyjmowaniu statyn.\nCholeo Pro™ zawiera również witaminy: D3, E, B1, B6, B12 oraz ekstrakt z czarnego pieprzu – BioPerine® (standaryzowany na 95% zawartości piperyny)\nSkładnik aktywnyDawka dzienna (%ZDS*)\nCHOLEO PRO YANGO – naturalny suplement diety dla redukcji złego cholesterolu 30 kaps. Warszawa Sklep\nInne suplementy diety Yango w naszym sklepie\nGeriavit Pharmaton 100 kapsułek 79.90zł\nEmporio Armani Ea 3110 5599 55 349.00zł


Pełnomocnik Systemu Zarządzania w Laboratorium - PCBC S.A.\nPełnomocnik Systemu Zarządzania w Laboratorium\nZalecana co najmniej roczna praktyka zawodowa.\nUkończenie wymaganych programem szkoleń: „Planowanie, budowa i doskonalenie systemu zarządzania w laboratorium” lub „Asystent systemu zarządzania w laboratorium” realizowane przy współpracy z innymi jednostkami szkolącymi według ramowego programu PCBC S.A.\nPosiadanie certyfikatu Asystenta systemu zarządzania jakością w laboratorium*.\nUkończenie szkolenia „Auditor wewnętrzny i ekspert techniczny oceniający laboratoria”\nUkończenie szkolenia „Pełnomocnik ds. systemu zarządzania w laboratoriach badawczych, w medycznych laboratoriach diagnostycznych i w jednostkach kontrolujących”\nZdanie wymaganego programem sprawdzianu.\n* wymaganie nieobowiązkowe dla osób, które ukończyły szkolenie podstawowe „Planowanie, budowa i doskonalenie systemu zarządzania w laboratorium” przed dniem 01.06.2007 r. (każdy wniosek będzie rozpatrywany pod tym względem indywidualnie).


Alternatywne (strona 4) - Konferencje.pl\nStudio Bank, Warszawa\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w centrum Warszawy, przy ulicy Daniłowiczowskiej 18b. Architektura: Zabytkowy budynek zaprojektowany na początku XX wieku, przedwojenna siedziba Banku Polskiego. Sale konferencyjne: Ponad 200 metrów...\nData otwarcia: Wrzesień 2018 r. Lokalizacja: Centrum Praskie Koneser zlokalizowane jest na warszawskiej Pradze, przy Placu Konesera 2. Obiekt: Kompleks wielu budynków, z częścią mieszkaniową, biurową, powierzchnią handlową, Hotelem Moxy oraz Muzeum Polskiej...\nLokalizacja: Obiekt znajduje się na warszawskim Służewcu. Architektura: W skład Toru Służewiec wchodzą: tor wyścigowy, padok, park angielski, parking główny oraz trybuna główna. Sale konferencyjne: Wszystkie części Toru...\nForty GRAK, Warszawa\nLokalizacja: Obiekt znajduje się na warszawskim Bemowie, w bliskiej odległości od Wojskowej Akademii Technicznej. Architektura: 24 hektary terenu ogrodzonego fosą. Sale konferencyjne: 2000 mkw powierzchni użytkowej w pomieszczeniach. ...\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Sopocie przy ulicy Polnej 1. Architektura: W skład Hipodromu wchodzi Hala z Galerią, Zabytkowa Czarna Trybuna, Sala konferencyjna - całość na rozległym zielonym terenie. Sale konferencyjne: Powierzchnie...\nKonferencja: 3500 os.\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Warszawie przy ulicy Młocińskiej 5/7, obok ronda "Radosława" i CH Arkadia. Architektura: Kilkubryłowy, jednopiętrowy, murowany budynek z czarną elewacją i płaskim dachem. Sale konferencyjne: Przestrzenie...\nUnity Line Prom Polonia, Szczecin\nLokalizacja: Prom Polonia pływa pomiędzy Polską a Szwecją, na linii Świnoujście - Ystad. Architektura: Prom pasażersko-samochodowo-kolejowy, mający niemal 170 metrów długości i 28 metrów szerokości. Sale konferencyjne:...\nNocleg: 618 os.\nStena Line Polska, Gdynia\nLokalizacja: Prom pływa pomiędzy Polską a Szwecją, na linii Gdynia-Karlskrona. Architektura: Prom pasażersko-samochodowy o długości 176 metrów. Sale konferencyjne: 8 sal konferencyjnych mogących pomieścić od 6 do 291 osób. ...\nBankiet: 291 os.\nNocleg: 1700 os.\nPort Lotniczy Rzeszów-Jasionka, Jasionka\nLokalizacja: Port lotniczy znajduje się w miejscowości Jasionka w powiecie rzeszowskim. Architektura: Nowoczesny budynek z przeszkloną elewacją. Sale konferencyjne: 2 sale mogące pomieścić od 15 do 26 osób. Pokoje:...\nSofa Club & Restaurant, Rzeszów\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w centrum Rzeszowa, przy ulicy Moniuszki 2. Architektura: Brak danych. Sale konferencyjne: Sala mogąca pomieścić około 100 osób. Pokoje: Obiekt nie oferuje noclegów....\nExtreme Park 59, Kuklówka Radziejowicka\nKuklówka Radziejowicka, woj.mazowieckie\nCentrum sportów ekstremalnych Extreme Park 59 znajduje się w Kuklówce, 35 km od Warszawy. Obiekt to ponad 20 hektarów zróżnicowanego terenu, tor dla samochodów terenowych i quadów, pole do paintball'a, wiaty grillowe....\nCentrum Dziedzictwa Szkła Krosno, Krosno\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Krośnie, przy ulicy Blich 2. Architektura: Kilkubryłowy, murowany budynek z częściowo przeszkloną elewacją. Sale konferencyjne: Sala konferencyjna dla 60 osób w ustawieniu kinowym. ...\nWarmińsko-Mazurska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. w Olsztynie, Olsztyn\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Olsztynie przy Placu Gen. Józefa Bema 3. Architektura: Dwupiętrowy, murowany budynek z użytkowym poddaszem i czarnym dachem. Sale konferencyjne: 3 sale mogące pomieścić od 15 do 100 osób....\nCowork Olsztyn, Olsztyn\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Olsztynie przy ulicy Kajki 3/1. Architektura: Trzykondygnacyjny, murowany budynek z jasną elewacją. Sale konferencyjne: 2 sale konferencyjne dla 5 i 16 osób. Pokoje: Obiekt nie oferuje...\nBankiet: 12 os.\nVitalia Hotel & Resort, Włoszakowice\nVitalia Hotel & Resort to elegancki i nowoczesny hotel w Boszkowie, niespełna 20 km od drogi krajowej łączącej Poznań z Wrocławiem. Umiejscowiony jest w letniskowym kurorcie, nad brzegiem Jeziora Dominickiego, wchodzącego w skład malowniczego Szlaku Konwaliowego....\nStrefa Rozwoju Olsztyn, Olsztyn\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Olsztynie przy ulicy Lipowej 15A. Architektura: Murowany, parterowy budynek z różową elewacją i czerwonym dachem. Sale konferencyjne: 3 sale konferencyjne dla 40, 25 i 18 osób. Pokoje: Obiekt nie...\nAber Business Center, Olsztyn\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Olsztynie przy ulicy Sprzętowej 3. Architektura: Dwypiętrowy, murowany budynek z jasną elewacją i płaskim dachem. Sale konferencyjne: 2 sale konferencyjne dla 50 i 30 osób. Pokoje: Obiekt nie oferuje...\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w podwarszawskich Morach, przy węźle autostradowym Warszawa Zachód. Architektura: Żelbetonowy budynek bryłą przypominający prostopadłościan o wysokości 38 metrów. Sale konferencyjne: 3 sale mogące pomieścić od 10 do 30...\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Warszawie przy ulicy Ogrodowej 31/35. Architektura: Murowany, czteropiętrowy budynek z szarą elewacją i płaskim dachem. Sale konferencyjne: 4 sale mogące pomieścić od 3 do 15 osób. Pokoje: Obiekt nie oferuje...\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w centrum Krynicy-Zdroju. Architektura: Jednobryłowy budynek z przeszklonymi ścianami. Sale konferencyjne: Sala mogąca pomieścić 1100 osób. Pokoje: Obiekt nie oferuje noclegów. ...\nPark Naukowo-Technologiczny w Ełku, Ełk\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Ełku przy ulicy Podmiejskiej 5. Architektura: Nowoczesny budynek z szaro-pomarańczową elewacją. Sale konferencyjne: 3 sale mogące pomieścić od około 40 do 80 osób. Pokoje: Obiekt nie oferuje...\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Mysłowicach na Górnym Śląsku. Architektura: Budynek szybu nieistniejącej już Kopalni Mysłowice. Sale konferencyjne: 3 sale mogące pomieścić od 70 do 130 osób. Pokoje: Obiekt nie oferuje...\nLokalizacja: Obiekt znajduje się centrum Warszawy przy ulicy Pankiewicza 3. Architektura: Pięciopiętrowa kamienica z jasną elewacją. Sale konferencyjne: 13 sal konferencyjnych mogących pomieścić od 5 do 70 osób. Pokoje: Obiekt nie oferuje...\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Warszawie przy ulicy Rydygiera 8. Architektura: Hala nr 3 na terenie Instytutu Chemii Przemysłowej. Sale konferencyjne: Powierzchnie konferencyjną stanowią studia od 1 do 7 o zróżnicowanej powierzchni. Pokoje:...\nTo kompleksowy miejski obiekt golfowy z jedynym naturalnym polem golfowym typu PITCH&PUTT w Warszawie. Usytuowany w centrum, na 1,5 ha zielonego terenu, w cichym zakątku Pola Mokotowskiego; dogodny dojazd, własny parking (ok. 30 miejsc) ułatwiają...\nStudio Jasna Sprawa, Warszawa\nLokalizacja: Obiekt znajduje się na parterze budynku przy ulicy Racławickiej 99 w Warszawie. Architektura: Brak danych. Sale konferencyjne: 270 mkw. ustawnej przestrzeni oraz butikowe studio o powierzchni 70 mkw. Pokoje: Obiekt nie oferuje noclegów. ...\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Warszawie, przy ulicy Racjonalizacji 6/8. Architektura: Jednobryłowy, murowany budynek z płaskim dachem. Sale konferencyjne: 7 pomieszczeń mieszczących od około 10 do około 350 osób. Pokoje: Obiekt nie oferuje...\nMieszkanie Pomysłów, Warszawa\nMieszkanie Pomysłów to miejsce stworzone do kreatywnych warsztatów, sesji, spotkań, szkoleń, badań, wydarzeń, konferencji, prezentacji, sesji fotograficznych, planów zdjęciowych – wszystkiego co twórcze i kreatywne. Dbając o atmosferę...\nCentrum Rozwoju Nowoczesnych Form Biznesu, Warszawa\nLokalizacja: Obiekt znajduje się na warszawskim Żoliborzu przy ulicy Słowackiego 19A. Architektura: Zabytkowy budynek, w którym siedzibę ma też Teatr Komedia. Sale konferencyjne: 2 sale oraz 2 VIP Roomy mieszczące od 2 do 35 osób. Pokoje: Obiekt nie...\nDime-office Warszawa, Warszawa\nLokalizacja: Obiekt znajduje się w Warszawie przy ulicy Domaniewskiej 47/10. Architektura: Pięciopiętrowy, murowany, budynek z beżową elewacją. Sale konferencyjne: Salka mieszcząca 15 osób kinowo. Pokoje: Obiekt nie oferuje miejsc noclegowych. ...


Wrzesiński o powrocie na ring - Tymex Boxing Promotion\nPięściarz Grupy Tymex Boxing Promotion Damian Wrzesiński o powrocie na ring i przygotowaniach w Norwegii:\nKamil Kierzkowski: Jakiś czas temu wyleciałeś z Polski. Czym spowodowana była ta decyzja?\nDamian Wrzesiński: Wyjazd z Polski spowodowany był zwyczajnie mało perspektywicznymi realiami życia w naszym kraju. Brak konkretnej pracy, narastające problemy finansowe. Te i kilka innych czynników spowodowało, że nie mieszkam już w Polsce.\n– Czemu akurat Norwegia?\nMam tu rodziców, którzy pomagają mi na starcie. Dzięki nim mogę pracować, chodzić do szkoły językowej i w dalszym ciągu trenować boks. Planujemy zostać tu z żoną już na stałe.\n– Wylot do Norwegii nie przystopuje Twojej kariery pięściarza zawodowego?\nNie, zdecydowanie nie. Mam tutaj lepsze warunki niż w Polsce. Mieszkam w pobliżu gór, morza. Nieporównywalne są również warunki sprzętowe. Spędzam tutaj dużo czasu na sali treningowej. Poznaję coraz więcej ludzi ze środowiska bokserskiego. Nowi trenerzy, sparingpartnerzy… nie brakuje ich tutaj. Przy tym wszystkim nie muszę się martwić o to, czy starczy mi pieniędzy na życie do końca miesiąca.\n– Stosunkowo niedawno rozpocząłeś współpracę z Tymex Boxing Promotion. Jak na decyzję zareagował pan Mariusz Grabowski?\nKontrakt z moim promotorem podpisałem mieszkając już tu w Norwegii. Prowadziliśmy ze sobą negocjacje i rozmowy od dłuższego czasu. Obaj wiedzieliśmy na co się piszemy. Myślę jednak, że nie będzie to stanowiło aż tak wielkiego problemu.\n– Gdy rozmawialiśmy wcześniej wspomniałeś, że prawdopodobnie będziesz ćwiczył pod okiem doświadczonego i utytułowanego Norwega – Ola Klemetsena [były mistrz Europy, pretendent do tytułu mistrza świata w kategorii półciężkiej – przyp. red.]. Jak sytuacja wygląda w chwili obecnej?\nOle to świetny człowiek. Polecił mi treningi w najlepszym z tutejszych klubów – „Wiking”. Mam tu kilku dobrych sparingpartnerów, w tym mistrza Norwegii w mojej wadze. Oprócz sparingów będę tu uczestniczył w turniejach międzyklubowych itp. Ole ma pokaźne znajomości i zapewniał, że pomoże mi w przygotowaniach do walk zawodowych.\n– W mediach pojawiało się kilka różnych informacji na temat Twoich najbliższych pojedynków. Czy są jakieś rzeczywiste konkrety w tym temacie?\nDo pewnych należy to, że 17 października walczę w Dzierżoniowie na gali Tymex-Global Boxing, gdzie w walce wieczoru wystąpi Mariusz Wach. Przygotowuję się już do tej walki od jakiegoś czasu i nie mogę się jej doczekać. 9 miesięcy przerwy od ostatniego pojedynku to zbyt długi okres. Teraz już nie powinienem mieć tego typu problemów.