Biuro # 5 DRES by BIURO - Organ Prasowy BWA Wrocław - issuu\nORGAN PRASOWY BWA WROCﾅ、WBIUROnr 5 (2/2012)1W NUMER ZEROZM OW Y12 Dres Bohema\nz Francisem Throburnem rozmawia Anna Mituś\n18 Polska jest nie tylko biało‑czerwona\nz kibicami WKS Śląsk rozmawia Agata Kalinowska\n26 Gatunek splotu bawełny\nz Michałem Korchowcem, rozmawia Michał GrzegorzekM AT E R I A Ł Y W I Z U A L N E31 Pot\nZdjęcia: Łukasz Rusznica\nZdjęcia: Łukasz Gawroński\n56 S/S ‘18\nzdjęcia: Justyna FedecBARW Y68 Ślęza\nJan PelczarTEKSTY75 O dwóch takich, co szyli buty\n78 Dresy zza żółtych firanek\n86 Dres mniej przezroczysty\n88 Dres kod\n89 Krótki zarys historii swetra\nDominik PodsiadłyPIOSENKI90 Bluza z kapturem, spodnie dresowe i buty sportowe\nBeata BarteckaNa okładce oraz na s. 5–11:\nUstawki: Bez tytułu\nFoto: Mikołaj Długosz\nAsystent: Robert Zydel\nMake-up: Ola Dutkiewicz\nPrezentowane na zdjęciach wydarzenie jest kreacją\nartystyczną i nikt nie ucierpiał podczas jej realizacji.Biuro Nr 5, 2/2012, Organ Prasowy\nBiuro to magazyn wydawany nakładem\nBWA Wrocław poświęcony współczesnej\nkulturze wizualnej, sztuce, dizajnowi\ni przestrzeni publicznej. Strony BIURA to\nrównież dwuwymiarowa, niskonakładowa\nprzestrzeń wystawiennicza.Odtwarzanie odtwarzania\nUstawki są najbardziej popularne w krajach\nwyzwolonych spod okupacji niemieckiej przez Armię\nCzerwoną. Mężczyźni, od dziecka, są w nich karmieni\npropagandą narodową, mitem żołnierskim. Trudno\nten etos realizować, bo po prostu aktualnie nie ma\ntam wojny. Przy okazji pracy też nie ma za wiele.\nBitwa to szczyt samorealizacji.\nJeśli można podziwiać piękno „Bitwy pod\nGrunwaldem”, to czemu nie podziwiać piękna\nwspółczesnego rycerstwa?Redaktor naczelna: Anna Mituś\nProjekt graficzny i skład: Maciek Lizak\ngaleria Awangarda BWA Wrocław,\n50-149 Wrocław, Wita Stwosza 32\ntel. 71 790 25 86, fax: 71 790 25 90\nISSN: 2081-2434Koncepcja numeru: Michał Grzegorzek,\nKatarzyna Roj, Łukasz Rusznica\nPrawa do tekstów i zdjęć o ile nie\nzaznaczono inaczej BWA Wrocław i autorzy.BIURO wydawane jest nakładem BWA Wrocław Galerie Sztuki Współczesnej, miejskiej instytucji kultury, finansowanej z budżetu miasta\nWrocławia. Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.partner medialnyWiesz już wystarczająco dużo. Ja też. To nie wiedzy nam brakuje. Brak nam odwagi, by zrozu\nmieć to, co wiemy, i wyciągnąć z tego wnioski.\nWieczorem uznano, że pomysł, by biali pomalowali swoje twarze na czarno, który\nwcześniej wydał się jak najbardziej słuszny i sprawiedliwy, może jednak nie był krokiem we\nPodbój ziemi, polegający przeważnie na tym, że się ją odbiera ludziom o odmiennej cerze lub\ntrochę bardziej płaskich nosach, nie jest rzeczą piękną, jeśli się w niego wejrzy zbyt dokładnie.\nOdkupia go tylko idea. Idea tkwiąca w głębi; nie sentymentalny pozór, tylko idea;\ni altruistyczna wiara w tę ideę – coś, co można wyznawać i bić przed tym pokłony,\ni składać ofiary.\nWysoko nad ziemią mieszka niespokojny naród. Gdy nad ścieżką przeprawia się to stado,\nich zapach długo unosił się w powietrzu – ostry i stęchły, przypominający myszy. Jadąc dalej\nsłyszy się nagle nad głową szum i świst. Gdy jednak ktoś zatrzyma się w miejscu, może\ndostrzec jednego, siedzącego bez ruchu przy drzewie, a po jakimś czasie cały las wokoło\nroił się od jego krewniaków. Wśród gałęzi wyglądają jak owoce, szare lub ciemne, zależnie\nod ilości dochodzącego w to miejsce światła, wszystkie z długimi, zwisającymi ogonami.\nWydają szczególny głos przypominający cmokliwy pocałunek z następującym po nim lekkim\nkaszlem. Jeżeli ktoś na ziemi naśladuje ten odgłos, zaczynają rozglądać się zainteresowani na\nOdwiedziliśmy jeszcze kilka innych miejscowości o nazwach jak z farsy, gdzie śmierć\ni handel wiodą wesoły taniec wśród cichej atmosfery nasyconej zapachem ziemi, niby\nw przegrzanych katakumbach.\nZ daleka można było dojrzeć połyskujące białka ich oczu. Krzyczeli, śpiewali; ciała\nich oblewał pot, twarze przypominały groteskowe maski; ale mieli kości, muskuły, dziką\nżywotność, intensywną energię w ruchach, co było równie naturalne i prawdziwe jak fale\nrozbijające się o brzeg. Ich obecność nie wymagała usprawiedliwienia. Widok tych ludzi\nstanowił wielką pociechę.\nUsłyszeć za sobą lekki brzęk i odwrócić głowę. Sześciu czarnych ludzi szło ścieżką gęsiego,\ndążąc z trudem pod górę. Szli powoli, wyprostowani, niosąc na głowie małe kosze pełne\nziemi, a brzęk towarzyszył miarowo ich krokom. Wkoło bioder mieli przepaski z czarnych\nłachmanów, których krótkie końce chwiały się z tyłu jak ogony. Można było policzyć\nwszystkie żebra tych ludzi; stawy ich członków wyglądały jak węzły na linie. Każdy miał na\nszyi żelazną obrożę, a wszyscy byli połączeni łańcuchem, którego ogniwa kołysały się między\nnimi rytmicznym dźwiękiem. Wychudłe piersi Murzynów dyszały równocześnie, rozdęte\ngwałtownie nozdrza drgały, oczy patrzyły kamiennym wzrokiem w górę przed siebie. Przeszli\no sześć cali ode mnie, nie rzuciwszy mi nawet spojrzenia, z zupełną, śmiertelną obojętnością\ndzikich, którzy są nieszczęśliwi.\nNaokoło szyi miał zawiązane pasemko białej wełnianej przędzy. Dlaczego? Skąd je wydostał?\nCzy to był jakiś znak szczególny – czy ozdoba – czy amulet – czy akt błagalny? Czy była\nw ogóle jakaś myśl z tym związana? Dziwnie niepokojąco wyglądała na czarnej szyi ta\nodrobina białej przędzy. Czułem, że stawałem się interesujący dla nauk.\nJ. Conrad, Jądro ciemności\nL. von Trier, Manderlay\nS. Lindqvist, Wytępić całe to bydło4567891011ROZMOWYDRES BOHEMAz Francisem Throburnem rozmawia Anna MituśBrytyjski rzeźbiarz i performer Francis Thorburn\nzasł ynął jako MINISTER ALTERNATY WNEGO\nTRANSPORTU. Swoje akcje realizuje w przestrzeni\nmiejskiej, angażując przechodniów w błazeńskie\npochody, w których absurd i ekstrawagancja łączą\nsię z rytualną formą procesji i epickim rozmachem.\nCentralną rolę odgrywają w nich skonstruowane\nprzez artystę spektakularne wehikuły napędzane siłą\nWe wrocławskim preformansie „Fiat 126 MK\nDRP1800 18202764” grupa rozbawionych półnagich\nfacetów, ubranych jedynie w śmieszne sportowe czap‑\nki, spodenki i skarpety, pchała główną ulicą dziwny\npojazd. Czym jest to, co nazywasz „dres bohemą”?\n„Dres” to przecież polskie słowo, prawda?\nDres Bohema to odpowiedź na potrzebę nowego\nuniformu dla Sieci Alternatywnego Transportu (ATN),\nktóry to problem chciałem rozwiązać, budując swój\npierwszy pojazd w Polsce – „Fiat 126 MK DRP1800\n18202764”. Zainspirowała mnie grupa społeczna,\nktórą nazywacie w Polsce „dresami”, a my w Anglii\n„chavs”, „pikies”, „scallies”, lista jest długa. Człon\n„bohema” pojawił się , żeby przekształcić utarte kono-tacje określenia „dresy”. Chodziło o zdezorientowanie\nodbiorcy i nieco rozmazanie pojęcia, ale tak, żeby nie\nstraciło całkiem czytelności. Do napędzania moich\nrzeźb-pojazdów podczas performansów, wykorzystuję\nzwykle grupy męskie. Tworzą oni za każdym razem\ncoś w rodzaju plemienia wyróżniającego się strojem.\nSądzę, że „dres bohema”, wykorzystując nietypowe\nwzorce męskości i stadną mentalność do pozytywnego\ndziałania, rzuca absurdalne i prześmiewcze wyzwanie\nwartości/przydatności takich kategorii, jak „dresiarstwo”. Ostatecznie definiuje ona człowieka jako człowieka, nie jako dresa. Jest apelem o solidarność i przełamanie bezwartościowych społecznych podziałów,\nktóre są źródłem braku empatii pomiędzy ludźmi.1213ROZMOWYo moją rządową zapomogę. Zawsze byłem\nzaskoczony i rozbawiony ilością nowiuteńkich Nike’ów i dresów, które nosili petenci\ntej instytucji. Może się to wydawać śmieszne, ale to objaw wynaturzonego społeczeństwa konsumpcyjnego, w którego rozwój\nwszyscy czasami inwestujemy.\nPerformans odbył się 1 maja, dlaczego?\nJakie znaczenie miał dla ciebie kontekst\nSzczerze? Musiałem przeprowadzić\nperformans w tym dniu, bo w innym\ntrudniej byłoby uzyskać zgodę od miasta na organizację tego typu przemarszu.\nWykorzystałem zatem prawo do protestu\nze względów logistycznych. Inna sprawa to, że Święto Pracy idealnie łączy się\nz koncepcją i językiem wizualnym, którego się trzymam. Praca jest w moich performansach estetycznie bardzo ważna,\nw końcu pojazdy napędzają „ludzkie chomiki”. Przez wykorzystanie ciężkiej pracy\nw moich działaniach chciałem zwrócić\nuwagę na problem wpływu i kierunku,\njaki technologie nadają współczesnej komunikacji, biznesowi i stylowi życia. Mam\nna myśli zanik fizyczności i pracy w codziennym życiu społeczeństw. Człowieka\nzastępuje maszyna, rozmowę zastępuje\nSMS. Z kolejnym krokiem technologicznego postępu postępuje też separacja od\nnaszej fizycznej rzeczywistości. Do czego\nTwoje prace mają być zabawne, więc jest\npewna dwuznaczność w przedstawieniu\npracy w twoich wehikułach. Zmieniasz\nludzi w chomiki. W tym kontekście rów‑\nnież dres jest śmiesznym uniformem...Twoja żona pochodzi z Polski. Wiesz\nzatem doskonale, co w języku polskim\nznaczy „dres” – to pejoratywne określe‑\nnie osób należących do rozpoznawalnej\nspołecznej grupy, marnie sytuowanych,\npozbawionych wykształcenia, przeważ‑\nnie bezrobotnych, a więc ekonomicznie\ni kulturowo pozbawionych znaczenia.\nCzy używając tanich podróbek znanych\nmarek sportowych, chciałeś wskazać\nna te zjawiska i wykluczenie miejskich\nW idealnym świecie użyłbym autentyków z górnej półki. Najdroższych spodenek, skarpet, czapeczek i pasujących\nbutów, ale niestety mimo hojnego wspar-cia BWA Wrocław i miasta, lwią część\nbudżetu na materiały pochłonęła produkcja rzeźby. Wydawanie większych sum na\nstroje, które miały jedynie imitować dres,\nwydało mi się nieproporcjonalne do osiągniętego efektu. Co ciekawe, zarówno brytyjska, jak i polska subkultura dresiarska\nprzywiązuje dużą rolę do ceny ubioru,\nktóra wydaje się wyznacznikiem statusu.\nWydaje się absurdalne, że ludzie bezrobotni i gorzej sytuowani społecznie, są skorzy\ndo wyrzucania pieniędzy na tak drogie\nrzeczy po to tylko, żeby zaznaczyć pozycję w grupie. Kiedy skończyłem studia na\nakademii, przez pewien okres byłem bezrobotny. Co tydzień musiałem chodzić do\npośredniaka, żeby się rejestrować i ubiegać14Humor jest rodzajem narzędzia, którym\nposługuję się w moich performansach.\nCelem jest sprowokowanie bezpośredniej\ninterakcji z publicznością. Absurdalne\nstroje, obiekty i działania są dwuznaczne,\ngdyż nie nazywają siebie „dziełem sztuki”.\nŚmieszność jest sygnałem dostępności.\nMaskuje na chwilę poważne społeczno-polityczne podteksty pracy i pozwala, mam\nnadzieję, na głębsze zaangażowanie, o ile\nwidz zdecyduje się włączyć. Bezsens moich\nprocesji ma sprowokować widza do kwestionowania sensów. Ostatecznie element\nabsurdu powinien służyć do podważania\nstruktur i instytucji, którym podlegamy\nw codziennym doświadczeniu. To rebelia\nna wesoło.DRES BOHEMAs. 14–19: Dokumentacja performansu Fiat 126 MK DRP1800 18202764,\nzrealizowanego 1 maja 2012 roku, w ramach OUT OF STH VOL.3 (kuratorzy:\nJoanna Stembalska, Sławek Czajkowski ZBK).\nZdjęcia: Maciej Kułakowski151617ROZMOWYPOLSKA JEST NIE TYLKO\nBIAŁO‑CZERWONAz kibicami WKS Śląsk rozmawia Agata KalinowskaKiedy szłam na swój pierwszy wywiad z kibicem WKS\nŚląsk, byłam przekonana, że trudno nam będzie się\nNie znałam nigdy nikogo, kto zagorzale kibicował,\nwięc kibic był trochę moim Innym, otoczonym wianuszkiem stereotypów wyrytych w opinii publicznej.\nKiedy ich poznałam, musiałam zmienić zdanie. Nie\ndlatego, że od razu złapaliśmy wspólny język – jeśli\nw ogóle – ale dlatego, że tam gdzie jest pasja, słowa\npłyną strumieniem. Poznałam ludzi na poziomie,\npotrafiących długo i wyczerpująco mówić o tym, co\nkochają – bardziej nawet o wspólnocie niż o piłce.\nZjawisko, którego nigdy nie rozumiałam, pokazało\nmi się od najlepszej strony, podrasowane na pewno\ndobrym PR-em. Kiedy zapytałam o wartości, jakimi\nkierują się kibice, przy autoryzacji zasugerowano mi,\nżeby zmienić słowo „wartości” na „Zasady”. Paradoks\npolega na tym, że nieważne jakiego terminu użyjemy,\ncały czas mówimy o tym samym, dopiero kiedy w grę\nwchodzi rozumowanie kategoriami polityki, pojawiają\nsię nieporozumienia i nieufność.\nJa poznałam ludzi, którzy żyją według wartości –\nZasad – takich, jak solidarność, lojalność, braterstwo.Z jednej strony zaimponował mi ich idealizm, z drugiej zdziwiła pewna plemienność, która u radykalnych\nkibiców przeradza się w tworzenie barier, co w ich\nwypadku uniemożliwia dialog. Rozmowy, które przeprowadziłam, pokazały mi dobrą stronę kibicowania,\nuświadomiły mi również, jak ważnym elementem bycia kibicem jest patriotyzm lokalny i przywiązanie do\nbarw drużyny. Kibice nazywają się fanatykami, bo\nw ich przypadku oznacza to wierność i zaangażowanie, czyli cechy jak najbardziej pożądane u prawdziwego kibica. Nieporozumienie w ich odbiorze często więc\nrozbija się o słowa, a niestety o tym, co się mówi, a co\nsię przemilcza, nie decydują jednostki, ale całe środowisko. W związku z tym, trochę naprawdę dobrego\nmateriału przepadło w trakcie autoryzacji, a niektóre\nrzeczy nie zostały powiedziane wcale. Mimo wszystko to, co ukazuje się waszym oczom w tym numerze\n„Biura”, powinno przybliżyć wam ideologię towarzyszącą zjawisku kibicowania i jednocześnie oddać ich\npunkt widzenia.18Max i Tomek Figur, zdjÄ™cie: Agata Kalinowska19ROZMOWYJ es teś k i b i c e m W KS Ś l ą s k o d d a w n a. J a k by ś s i ę\nczuła będąc wielkim fanem jakiejś drużyny ligowej z innego\nkraju Europy, np. Realu Madryt albo F.C. Barcelona?\nAnonimowa: Ideą kibicowania jest\nprzede wszystkim uczestnictwo w meczach na żywo, robienie oprawy, jeżdżenie na wyjazdy, co przede wszystkim nie\nbyłoby do końca możliwe w przypadku\nlig innych niż polska. Dodatkowo wynika\ntutaj kwestia przynależności do kraju, do\nmiasta, do historii. Żeby to do końca zrozumieć, trzeba poczuć atmosferę stadionu.\nOczywiście mogę sobie pooglądać dobrą\npiłkę w telewizji, bo nie oszukujmy się,\npolskiej lidze daleko do ligi angielskiej lub\nhiszpańskiej, ale moją drużyną jest Śląsk,\ntutaj mam swoje korzenie.ne z działaniami miasta i klubu, bo poza\ntym, że piłkarze podkreślają, jak fajnie jest\ngrać, kiedy są pełne trybuny, to my po prostu ich wspieramy tym, że jesteśmy, dopingujemy i dodajemy im skrzydeł. W końcu\nwszystko się ze sobą połączyło – działalność kibiców, klubu, miasta, to że nagle\ndostrzeżono potencjał w tym, że można\npromować całe miasto przez klub sportowy. Nie przypisywałabym zasług samym\nUważacie się za patriotów?\nTak.A jak to jest u was z zasadami? Powiedz\nmy, że drużyna ma słaby sezon, nie idzie\njej najlepiej i niektórzy przestają chodzić\nna mecze. To jest raczej postawa mało\nakceptowana czy zachowanie dość po‑\nPanuje przekonanie, że albo jesteś kibicem danej drużyny na dobre i na złe,\nalbo jesteś sezonowcem lub kibicem sukcesu, czyli osobą, która się pojawia, kiedy drużyna odnosi sukcesy. Wtedy jest\nmodne chodzić na mecze i wspierać drużynę, ale prawdziwy kibic będzie kibicować niezależnie od tego, jak klubowi\nidzie. Przerabialiśmy już drugą, a nawet\ntrzecią ligę i prawdziwi kibice nie odwracali się od drużyny, tylko wspierali\nJak mniej więcej różnicuje się środowisko\nNa pewno są Ultrasi. To są wyodrębnione\nformalnie grupy, które zajmują się robieniem oprawy i prowadzeniem dopingu na\nmeczach. We Wrocławiu pierwsze grupy\nUltras zaczęły powstawać jakoś po 2003\nroku. Trwa też do tej pory pojęcie piknika, czyli osoby, która czasami przychodzi\nna mecze u siebie, ale nie jest stuprocentowym kibicem. Poza tym nie istnieje raczej\njakiś sztywny podział, są grupy bardziej\nzżyte i zaangażowane, które jeżdżą na\nwyjazdy i lepiej się znają oraz osoby, które\npojawiają się głównie na meczach u siebie.\nSą też oczywiście wspomniani kibice sukcesu.\nNie macie poczucia, że w dużej mierze\njest to wasz wkład, że WKS jest teraz mi‑\nMyślę, że to jest wszystko połączo-Ale ile ma to wspólnego z nacjonalizmem,\nz jakim utożsamiają kibiców media?\nJa mam takie odczucie, że powiedzenie\n„Jesteśmy patriotami” jest teraz strasznie\nniemodne i źle odbierane, od razu zaczyna\nsię to przykładać do skrajnej prawicy i negatywnych zachowań. Z jednej strony, jako\nspołeczeństwo, patrzymy z zachwytem na\nStany Zjednoczone, gdzie dzieci od małego są uczone patriotyzmu: flagi wywiesza\nsię wszędzie, jest się dumnym ze swojego\nkraju i z bycia Amerykaninem. Natomiast\nu nas to jest trochę bardziej wstydliwe,\npatriotyzm od razu łączy się z ortodoksyjnym katolicyzmem, z jakimiś neonazistowskimi poglądami. W moim odczuciu\npatriotyzm polega na tym, że jest się dumnym z bycia Polakiem i dumnym z naszej\nhistorii. Faktem jest jednak również to, że\nsą osoby, które mają bardziej skrajne poglądy, i to jest niestety niesprawiedliwie\nprzekładane na całą grupę.\nNie denerwuje was obraz kibiców w me‑\ndiach, który najbardziej radykalne posta‑\nwy i agresywne zachowania podczepia\npod całą grupę społeczną?\nTo są potępiane zachowania, ale chwytliwe medialnie. Weźmy na przykład absurdalną sytuację z Gdańska, gdy zdenerwowane dziecko zrzuciło z trybun banana,\nco poskutkowało tym, że od tej pory na\nmecze Lechii nie można wnosić bananów, bo jest to przejaw rasizmu. Podobnie\nbyło, gdy na meczu, który z trybun oglądały dzieci, padło pytanie „Czy uczą was\nw szkole kim byli Żołnierze Wyklęci?”\n(zbrojne podziemie antykomunistyczne\ndziałające na terenie Polski po II wojnie\nświatowej, prześladowane przez NKWD),\nwtedy „GW” napisała, że to jakaś fatalna20indoktrynacja. W informacjach medialnych podkreśla się zawsze, że sprawca\nkradzieży, pobicia etc., był kibolem (tak\njakby to było ważniejsze od tego, czy był\nlekarzem, budowlańcem czy profesorem),\npełno jest nierzetelnej dziennikarskiej nagonki, niepotwierdzonych w żaden sposób\ninformacji o „czynach kibolskich”. W rzeczywistości na stadionie podczas meczu\nznajduje się 20 tysięcy osób, wśród których będziesz miała prawników, lekarzy,\npolityków, osoby z rodzinami, będziesz też\nmiała wśród tego tłumu osoby problematyczne i wystarczy, że jedna z tych osób\ncoś zrobi, wtedy tendencja jest taka, żeby\nod razu to nagłaśniać i podciągać pod całe\nśrodowisko. Znany jest też fakt, że pewien\nwrocławski dziennikarz – bez nazwisk –\nktóry pisze o kibicach i skandalicznych zachowaniach na stadionie, nigdy jeszcze na\ntym stadionie nie był.\nJak jest na wyjazdach, są stosowane jakieś\nspecjalne środki bezpieczeństwa?\nWyjazdy są naprawdę bezpieczne z kibicowskiego punktu widzenia. Jedyne, co\nmożna zarzucić, to że na wyjazdach są\nprzede wszystkim łamane podstawowe\nprawa obywatelskie kibiców. Potrafią nas\ntrzymać w sektorze gości nawet po kilka\ngodzin bez wody, jedzenia i możliwości\nskorzystania z toalety. Z reguły jest tak,\nże kibice gości trzymani są na stadionie\ntak długo, dopóki kibice miejscowi się nie\nrozejdą. Rekordem był chyba Chorzów,\ngdzie staliśmy na sektorze kilka dobrych\ngodzin. Jeżeli wracamy pociągiem, to często jesteśmy wpychani po kilkaset osób do\ndwóch wagonów i wtedy ulubioną rozrywką policji jest wpuścić gaz. Nieraz się to\nzdarzało i nie ma się co dziwić, że niektórzy reagują agresywnie. Natomiast, kiedy\njedziemy samochodami, stacje benzynowe\nzamykają się przed kibicami, bo właściciele boją się kradzieży, chociaż na stacjach\njest mnóstwo policji, więc można łatwo\ntemu zapobiec – wystarczy wpuszczać nas\nna stację małymi grupami. Doprowadza to\ndo napięć, bo kiedy nie można zatankować\nsamochodu ani skorzystać z toalety, nawet\nnajspokojniejsze osoby się denerwują, nie\nda się przecież jechać z pustym bakiem.\nCzy identyfikacja z grupą kibiców Śląska\ndaje ci poczucie przynależności, bezpie‑\nczeństwa?POLSK A JEST NIE T YLKO BIAŁO-CZERWONAJest u nas takie hasło „Pasja godna poświęcenia” i myślę, że ono oddaje idealnie\nnasz stosunek do kibicowania. W pewnym\nmomencie orientujesz się, że twoje życie\ntoczy się praktycznie na stadionie i ludzie, z którymi spędzasz czas prywatnie,\nto znajomi i przyjaciele ze stadionu. Jeśli\nchodzi o przemoc, to czy wyobrażasz sobie, że w jakiejkolwiek sytuacji zagrożenia\nzostawiasz swojego brata czy siostrę i wiejesz? Jest to kwestia zasad, chyba nie tylko\nw kibicowskim świecie, ale też normalnie\nw życiu. Nieraz już przekonałam się, że\nmożna zaufać tym ludziom.\nOpowiedz mi trochę o kobiecym aspekcie\nbycia kibicem. Czy można czuć się kobie‑\nco na meczu, jakie macie stosunki z kole‑\nCiężko jednoznacznie odpowiedzieć\nna to pytanie, bo z jednej strony jest siętraktowanym jak kumpel, z którym można\nnapić się piwa i pogadać o meczach, z drugiej strony jest się takim kumplem pod\nspecjalnym nadzorem. Trochę bardziej się\no nas dba, bardziej martwi o nasze bezpieczeństwo, no i jesteśmy przepuszczane\nw większości kolejek. Powiedziałabym raczej, że w gronie znajomych jest się traktowanym jak taka młodsza siostra. Na\nstadionie zresztą nie zastanawiam się nad\nkobiecością, nie biegam tam w szpilkach\ni spódniczce, bo to by było totalnie niepraktycznie, szczególnie podczas meczu na\nwyjeździe, tam jestem dla swojej drużyny\ni emocji, które mnie przyciągają na stadion, a nie dla prezentowania się.\nWidzę, że masz kolczyki w barwach\nŚląska, macie jeszcze jakąś biżuterię, ak‑\ncesoria tego typu? Jest jakaś kobieca wer‑\nsja outfitu kibica? Jak sobie radzicie z do‑\nminacją bluz z kapturem i szalików?Zasadniczo, aż tak nasza garderoba się\nnie różni od męskiej. Podstawą są bluzy,\nkurtki, koszulki, oczywiście bywają one\nw damskim kroju, ale i tak najwięcej ciuchów zarówno tych produkowanych przez\nklub, jak i przez samych kibiców, kierowana jest raczej do męskiego odbiorcy. Jest to\nzrozumiałe, patrząc na liczbę dziewczyn\nna stadionach. Dużo gadżetów produkują sami kibice, a typowo dziewczęce dodatki powstają z zapotrzebowania na nie,\nwystarczy zebrać kilka osób, żeby wyprodukowanie danej rzeczy było opłacalne.\nTak powstają kolczyki, opaski, torebki\ndla dziewczyn, mam taką miejską torebkę\nw barwach WKS. W ostatnich latach wiele\nsię w tej kwestii poprawiło. Moim zdaniem\nnawet za bardzo w niektórych klubach,\nbo robią nawet różowe ciuszki z herbami\nalbo stringi klubowe, a to już dla mnie\nprzesada.Tomek: Można wulgaryzmy obrócić w inne słowa, np. „Kura”\nalbo „Sędzia Emil”\nTomek Figur: Jakie jest twoje podejście do\nNajbardziej zależy mi na na poczuciu\nwspólnoty kibicowania w regionie, w tym\noczywiście na dużej frekwencji na meczach, dobrze zorganizowanych i imponujących oprawach meczowych i pozytywnym przekazie medialnym. To jest moje\nmarzenie. Niestety nadal panuje negatywny stereotyp kibica, który owocuje tym,\nże wychodząc na miasto w koszulce lub\nbluzie z emblematami Śląska możesz budzić lęk, a ludzie mogą niechętnie z tobą\nrozmawiać. Zauważ, jak inaczej postrzega się ludzi noszących koszulki lub bluzy\ninnych europejskich klubów, jak Chelsea,\nBarcelony czy Realu. Jest to wręcz modne\nw niektórych środowiskach i nie ma problemu z pojawieniem się w takim stroju na\nOrganizacje kibicowskie są najbardziej\npiętnowane w niektórych mediach. Jaki\njest stosunek kibiców do obrazu Śląska,\njaki prezentują te media?\nRedaktorzy działów sportowych wrocławskich gazet piętnują Śląsk i jego najzagorzalszych kibiców uważając, że robią\nto na jego korzyść. Narzekają na łamach\nprasy, że na stadionach jest niebezpiecznie i że frekwencja jest niska, a faktem\njest, że sami napędzają ten mechanizm\npoprzez negatywny obraz kibiców Śląska,\njaki przedstawiają. Kiedy pewnego razu\ngrupa kibiców z trybuny B przebiegła się\npo trybunie C, zostało to natychmiast na-głośnione, chociaż nikt nie wspomniał, że\nnic się nie stało i żadne akty przemocy nie\nmiały miejsca. Pewnego razu dzieci kibicujące na meczu zostały przykryte sektorówką (wielką flagą, przykrywającą cały\nsektor), która jest jedną z największych\nw Polsce. Zorganizowali to Ultrasi, którzy\nsą odpowiedzialni za oprawę. Dzieciaki\nbyły zachwycone, że mogą uczestniczyć\nw oprawie meczowej, zwłaszcza, że do tej\npory widziały ten element tylko w telewizji. Mogły uderzać we flagę, sprawiać, żeby\nfalowała i dawała radość innym kibicom\nna stadionie. Po całym tym zdarzeniu jedna gazeta opublikowała pełną wzburzenia\nrelację, że przez rozkaz Ultrasów dzieci\npozbawione zostały możliwości oglądania\nmeczu, bo kazano im wejść pod sektorówkę. To typowe nieporozumienie w odbiorze zjawiska, jakim jest mecz i kibicowanie. Taki dziennikarz, nawet jeżeli pisze\nrelację w dobrej wierze, robi to na niekorzyść Śląska.\nMasz na myśli, że kibicowanie to nie tylko\noglądanie piłki, ale coś znacznie więcej?\nKibicowanie na żywo i oglądanie meczu to dwie różne sprawy. Mecz mogę sobie obejrzeć w domu, przeczytać analizy,\nstatystyki, zobaczyć skróty i upewnić się\nna przykład, że w danym momencie faktycznie był spalony albo faul. Kibicowanie\nnatomiast to przede wszystkim poczucie\nwspólnoty, atmosfera meczu, sposób na\nwyładowanie emocji drzemiących w człowieku. Na stadion idziesz, żeby pokrzyczeć, porozmawiać z kumplami, z którymi21masz okazję widywać się niekiedy tylko na\nstadionie. Tworzymy silną grupę i to jest\nnaprawdę odczuwalne, kiedy 5 tysięcy ludzi skanduje rytmicznie jakieś hasło lub\nprzyśpiewkę. Emocje są porównywalne\ndo wielkiego rockowego koncertu. Kiedy\nidziesz na koncert Iron Maiden, a jesteś\njego fanem, to masz gęsią skórkę, i tak\nsamo jest na meczu Śląska.\nJest wiele dziedzin życia, w których doj‑\nrzewasz i masz różne poziomy emocji,\ntak jak pisarz dojrzewa jako pisarz albo\nmuzyk dojrzewa muzycznie do nowych\ngatunków, jest taki proces dojrzewania\nu kibica, jakieś poziomy inicjacji i wta‑\nNie zaobserwowałem jakiegoś uporządkowanego procesu inicjacji, ale faktycznie\nmożna zaobserwować, jak działa fenomen\npiłki na przykładzie ludzi, którzy swoją\nprzygodę z kibicowaniem dopiero zaczynają. Weźmy choćby mojego kolegę z pracy.\nZ nim było tak, że pracując z nami codziennie widział nasz „ołtarzyk Śląska”,\ngdzie trzymamy różnego rodzaju gadżety,\njak zdjęcia z wyjazdów, zdjęcie drużyny,\nautografy, szalik w barwach Śląska. Mamy\nsynów w tym samym wieku, więc któregoś\nrazu poszliśmy w końcu razem na mecz\nz dzieciakami. Od tamtej pory zarówno\non, jak i jego syn, chodzą na wszystkie\nmecze i mają karnety. Najważniejsza jest\nwięc miłość do sportu, jeżeli poczujesz\natmosferę meczu i uwielbiasz sport, to\nmożesz wsiąknąć głęboko. Każdy mecz\nbudzi mnóstwo emocji, już trzy dni przedROZMOWYdyskutujesz, ilu będzie kibiców, czy będzie\noprawa i jak będzie wyglądać, kogo trener\nwystawi, etc. Emocje po meczu nie opadają szybko, w poniedziałek oglądamy skróty najciekawszych momentów spotkania,\nrozmawiamy zarówno o aspektach sportowych spotkania, jak i o skandalach w szatni. Wspólnota jest obudowywana takimi\nwłaśnie rzeczami, to łączy.\nNie masz problemu z żoną przez to, że\nciągle gadasz o piłce, oglądasz mecze, za‑\nbierasz pilota od telewizora?\nŻona też kibicuje, ale ona jest z tych\nkibiców, którzy wolą oglądać mecze\nw domu. Żona pilota nie dotyka.\nGosia: Nie mam z tym problemu, ja\nw ogóle lubię piłkę nożną, jako kibic ewoluowałam razem z Tomkiem.\nTomek: Gosia raczej lubi piłkę nożną jako piłkę nożną. Lubi się skupić na\ngrze, obejrzeć Ligę Mistrzów, Mistrzostwa\nEuropy albo Świata. Ja też lubię dobrą\npiłkę, oglądam ją jednak konesersko i nie\ntraktuję tego tak emocjonalnie jak mecze\nCały czas w kontekście polskiej ligi mówi\nsię o kosie, zgodzie, meczach przyjaźni,\nustawkach, albo inaczej – o ustawkach się\nraczej nie mówi.\nO ustawkach się oczywiście nie mówi\n(śmiech). Sprawę kosy i zgody najłatwiej\nwytłumaczyć na przykładzie historii.\nWiadomo, że Polska od zawsze nie lubi\nsię z Rosją i z Niemcami, podobnie jest ze\nsprawą drużyn, które mają ze sobą kosę.\nJestem kibicem relatywnie młodym i nie\npróbuję dochodzić źródeł konfliktów,\nktóre stanowią o „kosie” między kibicami pewnych drużyn. Na pewno były bardziej przypadkowe niż zatargi historyczne.\nFaktem jest jednak, że kosa i zgoda podkręcają atmosferę i są motywem chętnie\npodchwytywanym przez media. Mówi się\no meczach derbowych, meczach przyjaźni\nczy meczach rywalizujących ze sobą drużyn i jest to trochę chwyt marketingowy,\npodkręcający frekwencję. Na jutrzejszy\nmecz z Zagłębiem, z którym mamy kosę,\nna pewno przyjdzie więcej ludzi. Głośniej\nsię będzie śpiewało, kibice dadzą z siebie\nwięcej. Mecze, w których mogą uczestniczyć kibice drużyny przeciwnej, mają\nwiększy sens. Całą zeszłą rundę krzyczeliśmy w stronę pustego sektora gości, że\nŚląsk Wrocław jest najlepszy – o tym, że\njesteśmy najlepsi, to my wiemy (śmiech).\nTrzeba to jednak wyartykułować kibicom\nI kibice przyjezdni mają w ogóle jakąkol‑\nwiek szansę, żeby was przekrzyczeć?Jeżeli już mają okazję, to chyba tylko w trakcie trwania tzw. „Szkocji”. Nie\nwiem, czy ktoś ci opowiadał, co to jest.\nJest to rodzaj dopingu, który rozwija się\nw rytm podawany przez gniazdowego.\nCały stadion wtedy wstaje, nastaje cisza\ni wszyscy zaczynają powoli, rytmicznie\nklaskać. Później coraz szybciej i szybciej, aż kończy się to głośnymi oklaskami i krzykiem. Ten moment, gdy robimy\n„Szkocję” i na początku jeszcze jest cisza,\nkibice drużyny przyjezdnej wykorzystują\ndo zaznaczenia swojej obecności na stadionie. Jeśli są to kibice, z którymi nie mamy\nwiększego zatargu, to zaczynają swój doping, jeśli natomiast mamy kosę...\nNam wtedy nic nie przeszkadza. Chodzi\no to, że właśnie wtedy są słyszalni, chociaż\nstosunek liczby miejscowych do przyjezdnych to, powiedzmy, 20:1. W normalnej\nsytuacji nie mają szansy nas przekrzyczeć,\nale w tym momencie mogą zrobić wulgarną wrzutkę. Często wtedy spiker musi się\nodezwać, a w telewizji ściszają odgłosy trybun, bo niektóre rzeczy się nie nadają do\nprzedstawienia w mediach. Nawet wtedy\njednak, jeśli pojawiają się wyzwiska czy\nprzekleństwa, to nie są pełne chorej nienawiści czy uprzedzeń. Te śpiewy rodzą się\nzazwyczaj spontanicznie. Pewne melodie\nczy okrzyki są podchwytywane, wyzwala\nto sporą dawkę adrenaliny, pozwala rozładować stres. To niestety jest minus, gdy\nzabiera się ze sobą dziecko na mecz. Ja\nzabieram syna na każdy mecz, ma nawet\nswój karnet.rem będą w telewizji powtórki i wywiady z zawodnikami, to „odbijemy” sobie\nAle on chyba nie rozumie tych wywia‑\nWiesz, tu nie chodzi o to, co oni tam\nmówią. My znamy kilku zawodników\nŚląska osobiście. Kilku z nich mieszka na\nnaszym osiedlu, Max przybija sobie z nimi\npiątkę w Żabce. Wielu z nich go zna, więc\nnie są to dla niego anonimowi ludzie. Mój\nmłody chodzi do przedszkola z synem byłego kapitana Śląska, który też mieszka\nobok nas. W przedszkolu stworzyli nawet\ncoś w rodzaju własnego fanklubu Śląska,\nw salach są porozwieszane plakaty drużyny i kalendarze z emblematami. To jest\nwłaśnie budowanie tej pozytywnej mody\nna Śląsk. Absolutnie Maxa do niczego nie\nzmuszam. Chcę jednak, żeby dla niego\nbyło oczywiste, że w weekend jest mecz,\ntak samo jak my pamiętamy, że w niedzielę był „Teleranek”. Rodzicom się to nie do\nkońca podoba, że wnukowi niedziela kojarzy się z meczem.\nA jesteście wierzący?\nI co się dzieje w taką niedzielę meczową,\nidziecie do kościoła i na mecz, czy raczej\nNiestety raczej to drugie. Pójść na mszę\nto już jest jakiś wysiłek dla dzieciaka, później jeszcze na stadion... Ale to nie będzie\nw jakiejś katolickiej gazecie (śmiech)?I co wtedy, zatykasz mu uszy?\nNiekoniecznie. Można wulgaryzmy\nobrócić w inne słowa, np. „Kura” albo\n„Sędzia Emil”. Młody nie musi rozumieć,\no co chodzi. Chociaż bywa, że podłapuje.\nOstatnio mu się przypadkiem wymsknęło\nprzy dziadkach i miał rozmowę „edukacyjną” z babcią.\nA kiedy nie możesz Maxa zabrać na\nmecz, bo coś wypadnie albo jest chory?\nDenerwuje się wtedy, czy raczej przyjmu‑\nje to ze spokojem?\nRaczej ze spokojem. To jest małe dziecko (Max ma 5 lat). Ma swoje etapy. Teraz\nmam wrażenie, że jest na etapie przesytu\npiłką, więc staram się go nie zmuszać.\nKiedyś przyznał się babci, że to go trochę\nnudzi, więc postanowiłem na jeden mecz\ngo ze sobą nie zabierać. Od razu zaczął\nsię dopominać, kiedy idziemy na kolejny\nmecz, twierdząc, że wcześniej „mu się tak\ntylko powiedziało”. Jutro nie będę mógł go\nzabrać ze sobą, bo był chory, ale wieczo-22Żartuję. Niestety muszę się przyznać,\nże odkąd zaangażowałem się w kibicowanie, spadło mi zaangażowanie religijne.\nJako ojciec jednak zwracam uwagę na zaangażowanie religijne mojego syna, które\njest podtrzymywane choćby przez lekcje\nreligii w przedszkolu. Pewnego razu siostra zakonna powiedziała synowi, że jak\nsię nie chodzi do kościoła, to pan Bóg jest\nsmutny, więc musiałem mu wytłumaczyć,\nże pan Bóg jest też smutny, gdy Śląsk przegrywa.\nJesteś przesądny, masz jakieś rytuały\nNie, żadnych rytuałów nie mam. Jestem\nz natury optymistą. Zresztą, co się może\nzłego stać? Owszem, źle się dzieje, jeśli\nnam władze np. zamykają stadion. Jak już\njednak jadę na mecz i mam bilet w kieszeni, to niczym się nie martwię. Przegrają?\nTrudno. Żaden klub nie może mieć płyn-POLSK A JEST NIE T YLKO BIAŁO-CZERWONAnej fali sukcesów, kiedy nie ma stabilności\nzarządzania i stabilności finansowej. A tak\nniestety jest w przypadku Śląska. Złe decyzje transferowe, oddawanie – tak jak\nostatnio – za darmo najlepszego obrońcy,\nktóry teraz radzi sobie fantastycznie w lidze rumuńskiej, to może denerwować. Nie\ndoszukiwałbym się źródeł niepowodzeń\nw tym, że piłkarzom się nie chce, to chyba\nnieprawda. Znam paru z nich i po rozmowach z nimi mogę z czystym sumieniem\npowiedzieć, że ich ambicją jest granie dobrej piłki. Trzeba jednak zrozumieć, że\ndla piłkarza to jest praca. Nie możemy na\nkażdego piłkarza przekładać naszego przywiązania do klubu i barw, i mieć do niego\npretensji, że odszedł do innego klubu.\nMożesz mi przybliżyć podziały na różne\nrodzaje kibiców?Oczywiście istnieją nieformalne podziały. Są tzw. pikniki, kibice sukcesu budowlanego, turyści stadionowi i inni, którzy\nna mecz przyszli jak do teatru. Ponadto\njesteśmy my – fanatycy (chodzi o fanatyzm\nw kwestii dopingu i kibicowania, o wspieranie i organizowanie opraw meczowych,\nudział w wyjazdowych spotkaniach drużyny etc.). Inną grupą są tzw. „kumaci”, którzy mają swoją „ligę”, i w tej „lidze” liczą\nsię chyba inne rzeczy niż piłka nożna.\nA czemu „kumaci”?\nBo wiedzą o co chodzi (śmiech). Tak\nszczerze, to dopóki działają w ich własnym\nświecie i na ich zasadach – to ich sprawa.\nMnie osobiście wystarcza pójście na mecz\ni doping na stadionie.Wiesz, czemu tramwaje i autobusy we\nWrocławiu są obklejone emblematami\nŚląska? To jakaś zakonspirowana akcja\nkibiców, jak malowanie graffitti czy coś\nw tym stylu?\nTe naklejki są w pełni legalne. Wrocław\nscy motorniczy mają swój własny, prężnie\ndziałający klub kibiców. Zorganizowali\nw ramach promocji miasta i klubu naklejki\n-emblematy Śląska i ponaklejali je na autobusy i tramwaje.\nGosia: Ma to swój paradoksalny skutek\nw tym, że teraz kibice bronią tramwajów\nprzed wandalami. Ostatnio byłam świadkiem sytuacji, kiedy ktoś zaczął kopać\nw drzwi – od razu zaczęło się skandowanie: „Zostaw tramwaj! Zostaw tramwaj!”.Max: Lody!\nCześć Max! Powiedz mi, czy lubisz kibico‑\nwać Śląskowi?A w co będziesz grał, jak już będziesz\nNo nie, bo na stadionie nie ma.Max Figur: Tak.No może w taką... układankę hydraulika!A co jest na stadionie?A w piłkę nożną na komputerze nie bę‑\ndziesz grał?Hot-dogi i popcorn. Czasami mi tato\nkupuje hot-doga.A jak bardzo? W skali od 1 do 10.\nI krzyczysz na stadionie „Hej, Śląsk!”\nMało.No może. W taką z pilotami.Masz swój szalik, Max? Pilnujesz, żeby go\nnie zgubić?A co lubisz jeść? Kurczaka, lody?\nLody!A krzyczysz w domu?\nWięcej.Jaka jest twoja ulubiona gałka?Lubisz grać na komputerze?\nNo dopiero… jeszcze nie grałem.Czekoladowa.I nie jest za duży, nie boisz się, że się za‑\nplączesz i udusisz?\nJest duży, ale nie boję się.Tata zabiera cię na lody, jak Śląsk wygry‑Od kiedy kibicujesz Śląskowi Wrocław?\nPaweł Parus: Tak naprawdę chyba od\ndziecka. Urodziłem się we Wrocławiu i za\nsprawą mojego brata, który był piłkarzem\nręcznym Śląska Wrocław, zaraziłem się\nsportem. Miało to też wpływ na to, że stałem się fanem sportu i na zawsze zacząłem\nkibicować drużynom z Wrocławia.Czy uważasz się za patriotę?\nTak, jestem patriotą. Z pewnością z tym\npojęciem nie utożsamiam słowa rasista\ni daleki jestem od tego, żeby jakąkolwiek\ngrupę społeczną dyskryminować. Wartości\npatriotyczne natomiast z pewnością we\nmnie drzemią.Mam takie pytanie, które mnie intryguje\nod dawna: jakie są emblematy Śląska, co\njest na waszej fladze?Jaki jest twoim zdaniem stereotyp kibica\ni dlaczego się z nim nie zgadzasz?Przede wszystkim każda flaga Śląska\npowinna być w barwach zielono-biało\n-czerwonych, bowiem to są barwy Śląska.\nBardzo często znajduje się tam herb, który\nrównież jest ułożony z tych kolorów, oraz\norzeł, który kiedyś był w herbie Wrocławia.Stereotyp kibica stworzony został na\nbazie społecznej historii ruchu kibicowskiego, który w Polsce pojawił się prosto\nz Anglii. Przez wiele lat samo środowisko\nkibiców sprawiło, że zaczęto ich postrzegać jako bandę kiboli, która się tylko ze23sobą bije. Kiedyś na stadion przychodzili\ntylko szalikowcy we flyersach. Od pewnego\nczasu to środowisko uległo bardzo dużej\nzmianie. Niestety, wciąż wiele osób i instytucji tego nie dostrzega i wciąż wydaje\nim się, że na stadionie znajduje się grupa\nrasistów czy skinheadów. Jest to oczywiście kompletną bzdurą, czego przykładem\njest choćby nasze stowarzyszenie (Klub\nKibiców Niepełnosprawnych). W naszym\nśrodowisku jest mnóstwo osób, które\nsą studentami, lekarzami, nauczycielami i chodzą na mecze Śląska Wrocław.\nUważają się za kibiców. Absolutnie nie\npopieram tego stereotypu, na który co\nprawda, sami kibice zapracowali sobie\nw latach 80. czy 90. Wydaje mi się, że\nprzede wszystkim sam wrocławski sta-ROZMOWYPaweł Parus, zdjęcie: Agata Kalinowska24POLSK A JEST NIE T YLKO BIAŁO-CZERWONAdion udowadnia, że wiele się w tej materii\nzmieniło. Teraz na stadionie jest 20 tysięcy ludzi, z czego niepoprawnie zachowuje się kilkaset osób. Powiem więcej, na\nostatnich dwóch meczach, które odbyły\nsię we Wrocławiu, np. na meczu z GKS\nBełchatów, przez 180 minut nie pojawiła\nsię ani jedna bluzga. Warto o tym mówić,\nbo kiedyś te bluzgi były na stadionach non\nstop. Teraz na szczęście jest ich wyraźnie\nMam pytanie o KKN, bo słyszałam pogło‑\nski, że jesteście jedną z najbardziej impre‑\nzowych grup kibiców, co roku macie swój\nbal. Jest wiele okazji do zabawy?\nWydaje mi się, że obszar aktywizacji poprzez zabawę jest jednym z wielu\nobszarów. My po prostu jesteśmy grupą\nprzyjaciół, a skoro jesteśmy grupą przyjaciół, to się wspólnie spotykamy. Nie tylko\nna stadionie, nie tylko na koncertach muzycznych, ale też na imprezach, na urodzinach, imieninach, Wigilii. Meczów jest\nwiele i sądzę, że te, na których się spotykamy, to jedna strona tego ruchu. Drugą\nsą prywatne kontakty. A skoro są prywatne kontakty, to są wspólne imprezy, które\njeszcze bardziej zacieśniają nasze relacje\ni sprawiają, że nasza grupa jest bardziej\nzgrana. O potrzebie wspólnej zabawy\nświadczy fakt, że chętnie wstępują do nas\nnowi ludzie. Co ciekawe, specyfiką tej grupy jest to, że jak ktoś do niej trafia, to raczej już z niej nie odchodzi. Klub Kibiców\nNiepełnosprawnych liczy w tym momencie\nponad 300 osób.\nWspominałeś, że lubicie wyjść na koncert,\nna czym ostatnio byliście?\nTak się składa, że na ostatnim koncercie byliśmy w środę, był to koncert Raya\nWilsona, któr y prezentował reper t uar\nGenesis. Fantastyczny koncert. Dał nam\nmnóstwo relaksu i pozwolił odetchnąć od\ncodziennej pracy. Dość duża grupa osób\nz KKN była ponad miesiąc temu na koncercieScorpionsów. 11 listopada wybieramy się do\nHali Orbita na Wrockfest.\nA jak to jest z podziałem na „wózkersów”\n(osoby na wózkach) i „chodzików” (osoby\nw pełni sprawne)? Jak się do siebie odno‑\nsicie nawzajem?przeczytanie codziennej gazety. Co wcale\nnie oznacza, że nie czekamy na te mecze\nNie masz problemów z dostaniem wolne‑\ngo w pracy, kiedy chcesz iść na mecz?Przede wszystkim mamy do siebie dystans i określamy się wielokrotnie różnymi\nnazwami. Bardziej lub mniej śmiesznymi.\nOczywiście nie lubimy tego stereotypowego pojęcia kaleka albo inwalida. Czasem\nżartujemy ze swojej niepełnosprawności.\nNa przykład z tego, że nie możemy się\noparzyć, bo tego nie czujemy. Często robimy sobie żarty. Rzeczywiście mówi się\nw środowisku osób niepełnosprawnych\no wózkersach, o chodzikach, o ślepych.\nAbsolutnie nam tego typu nomenklatura nie przeszkadza, jest to na porządku\ndziennym, bo jak mówiłem, mamy do tego\ndystans.Nie, nigdy. Człowiek, który faktycznie potrzebuje pójść na mecz, dla którego jest to hobby, jest w stanie wywalczyć\nsobie wolne u pracodawcy. Na szczęście\nw większości przypadków te terminy nie\nkolidują z obowiązkami zawodowymi. Ja\nakurat zajmuję się projektem, który jest\nzwiązany z organizacją meczów, więc nie\npotrzebuję brać sobie wolnego. Sam o tym\ndecyduję. Życie pokazuje, że inni też nie\nmają z tym problemu. Oczywiście jeden\nkorzysta z urlopu, żeby pojechać w góry,\ndrugi, żeby posprzątać mieszkanie, trzeci\nna remont, a czwarty po prostu na mecz,\nbo to kocha. Tym się różnią kibice od tych,\nktórzy w inny sposób spędzają wolny czas.Chciałabym się dowiedzieć, jaka jest róż‑\nnica dla was między meczem Śląska a me‑\nczem reprezentacji Polski.A co robisz w czasie wolnym, lubisz się\nwyspać, oglądasz telewizję, siedzisz na\nnecie?Dla większości osób mecz Śląska jest\nbliższy sercu i koszuli. W większości pochodzimy przecież z Wrocławia. Na te mecze chodzimy regularnie. Mało tego, to my\norganizujemy wyjścia na wrocławskie spotkania, przez co mamy możliwość zgromadzić na nich dużo więcej osób. Mecz\nreprezentacji jest jednak pewnego rodzaju\nświętem. Po pierwsze dlatego, że zdarza\nsię dużo rzadziej, po drugie jest to reprezentacja Polski, która reprezentuje nasz\nnaród w rozgrywkach międzynarodowych.\nMecz reprezentacji jest ogólnopolskim\nświętem piłkarskim i chyba to jest ta główna różnica. Nie ukrywam, że w swoim\nżyciu byłem przynajmniej na 30 meczach\nreprezentacji Polski. Jeżdżę na nie regularnie od 1993 roku i za każdym razem\nbyło to coś niezwykłego. Mecze Śląska są\nnaszą powszechnością, więc wielu z nas\ntraktuje to wręcz jak pójście do pracy lubLubię długo pospać, ale niestety nie mam\nna to zbyt wiele czasu, dlatego marzę o długim urlopie. Korzystanie z Internetu to z kolei część mojej pracy, trudno dziś wyobrazić\nsobie promocję organizacji bez częstego korzystania z Internetu. Telewizja? Nie pamiętam już kiedy ostatnio obejrzałem jakiś film\nlub mecz od pierwszej do ostatniej minuty.\nOwszem, telewizor jest włączony, ale żebym\nsię na nim szczególnie skupiał...\nJesteś rodowitym Wrocławianinem, na\npewno masz swoje ulubione miejsca w mieście, nie licząc oczywiście stadionów?\nPoza stadionem najbardziej lubię halę\nsportową. Tak na poważnie, to jak każdy Wrocławianin kocham Rynek, Ostrów\nTumski i Park Południowy. Najchętniej jednak wolny czas spędzam u swojej dziewczyny w Smardzowie. Niestety, zbyt rzadko.25ROZMOWYGATUNEK SPLOTU BAWEŁNYz Michałem Korchowcem,\nscenografem spektaklu Tęczowa Trybuna 2012, rozmawia Michał GrzegorzekOsoba, którą poprosiłem o rozmowę z Tobą,\nnie zgodziła się na to. Po obejrzeniu spektaklu\ni zapoznaniu się z kostiumami, zdecydowała, że\nnie podejmie się tego zadania. Usłyszałem, że „to\ntylko shopping plus garderoba teatru”. Kibic jest\nubrany jak kibic, ksiądz jak ksiądz itd. Nie ma w tym\nOsoba, którą poprosiłem o rozmowę z Tobą, nie zgo‑\ndziła się na to. Po obejrzeniu spektaklu i zapoznaniu\nsię z kostiumami, zdecydowała, że nie podejmie się\ntego zadania. Usłyszałem, że „to tylko shopping plus\ngarderoba teatru”. Kibic jest ubrany jak kibic, ksiądz\njak ksiądz itd. Nie ma w tym innowacyjności.\nW kostiumach, które tworzę, ważna jest przede\nwszystkim użyteczność. Nie jestem projektantem\nmodowym, nie interesuje mnie także zjawisko street fashion. Ważne jest dla mnie budowanie postaci - zastanawiam się, co bohater może mieć w szafie.\nWażnym aspektem jest integralność kostiumów ze scenografią. Są to czynniki, których nie można rozdzielić.\nScenografia, nawet jak podaje wikipedia, to oprawa\nplastyczna, składająca się z przestrzeni i kostiumów.Projekt scenografii jest zatem dla Ciebie ważniejszy?\nO scenografii trzeba myśleć jak o instalacji, co\nw trybie pracy nad naszymi spektaklami jest dosyć\nłatwe. Nie mam dostępu do tekstu, na podstawie którego powstaje przedstawienie, ponieważ rodzi się on\nw trakcie prób. Ważna jest natomiast idea, o której\ndyskutujemy. Ja muszę znaleźć wizualną odpowiedź\nna postawiony problem. Nie jestem w stanie wyłączyć\nkostiumów z myślenia o całej przestrzeni. Co do innowacyjności, to nie widzę potrzeby, żeby aktora „przebierać”. Aktor musi być po prostu „ubrany”, a wprowadzenie na scenę stroju ulicy jest w gruncie rzeczy\nczymś innowacyjnym, bo porzuca myśl o kostiumie,\njako sztucznym „przebraniu” oderwanym od rzeczywistości.26Nie pasuje do tego postać Hanny Gron\nNo tak, jednak należy zwrócić uwagę\nna to, co dana postać reprezentuje. Hanna\nGronkiewicz Walc nie jest już prezydentem Warszawy, ale jej królową-właścicielką. Dla niej normalne jest zakładanie sukni z turniurą. Chodzi o wartość naddaną.\nI tu, dzięki kostiumowi, mogę separować\npewną postać, dać jej coś szczególnego, co\npowoduje, że staje w opozycji do reszty bohaterów. Dzięki temu przerysowaniu, ona\nstaje się uosobieniem władzy feudalnej.\nZastanawiam się, czy taki wybór nie jest\nNie, lubię magazyny, tu można znaleźć\nniezwykłe i niepowtarzalne rzeczy. Nie widzę nic złego w odnajdowaniu i przetwarzaniu już niepotrzebnych przedmiotów.\nDo tego dochodzi również tryb produkcji\nspektaklu. Nie mamy na to wielu miesięcy, tylko dwa. Nie ma czasu na to żeby np.\njedna pani krawcowa zajmowała się dopracowywaniem szczegółów jednej sukni\nprzez pół roku, a kostiumy sprzed wielu lat\nnajczęściej takie są- wyszywane pieczołowicie, z dobrych materiałów, prawdziwych\nkoronek, To są w wielu przypadkach prawdziwe skarby.nieustannie sprowadzając rolę scenografów do dodatku do przedstawienia, w ich\nmniemaniu, tworzonego tylko przez reżysera, aktorów i autora tekstu. Nie mówię\ntu tylko o scenografii, ale również o muzyce, świetle, ruchu scenicznym i wielu\ninnych czynnikach. Wystarczy spojrzeć\nna recenzje i brak jakichkolwiek prób interpretacji tych zjawisk. „Po prawej stół,\na po lewej krzesła, słychać psychodeliczną\nmuzykę w tle”. Przecież to tylko opis. To\ntak, jakby teatr się jedynie opowiadało.\nZupełnie inne podejście dostrzegalne jest,\nna przykład w dziedzinie sztuk wizualnych. Proszę spojrzeć choćby na nagrody\nteatralne. Kto je dostaje, kto jest nominowany.\nZgodziłbyś się zinterpretować swoją sce‑\nOszalałeś. Traktuję ją jako pełnoprawny\nprzejaw sztuki, więc to tak, jakbyś zapytał\nmalarza o interpretację swojego obrazu.\nPoza tym Tęczowa... nie jest zbyt dobrym\nprzykładem. W tym przypadku cała przestrzeń miała syntetycznie pokazywać polskie błoto. W oczywisty sposób łączy się\nz wymową spektaklu, jednak nie zawsze\ntak działam. W jednej z poprzednich realizacji na scenie pojawił się fluorescencyjny\ndinozaur, który pozostawał w kontrze do\ntreści.Kiedy pojawia się scenografia i kostium?\nTak jak wspomniałem, w naszych\nprodukcjach zaczyna się od idei. Długo\nrozmawiamy o spektaklu, nie tylko\no scenografii. Dzięki temu czuję się pełnoprawnym twórcą naszego teatru. Tego\njednak zdaje się nie zauważać krytyka,W tym polskim błocie i codziennych ko‑\nstiumach pojawia się szczególna grupa,\nniemal wielcy wykluczeni. Dlaczego zde‑\ncydowaliście się, że to akurat homoseksu‑\nalni kibice staną się ofiarą alienacji wła‑\ndzy?27To prawda, ta grupa stanowi większość pośród innych bohaterów, a mimo\nwszystko jest wciąż mniejszością dla władzy. Zależało nam na stworzeniu ikonicznej hybrydy nietolerancji. To zestawienie\nmoże nie jest standardowe, ale działa jak\nsoczewka. Do tego dochodzi poczucie, że\nmimo wszystko to kibice są bardziej nieakceptowani przez społeczeństwo. Kibic\nda ci w ryja, jest niebezpieczny. Owszem,\nistnieje teoria, że homoseksualiści od środka niszczą fundament rodzin polskich, ale\nto przecież mit. Natomiast kibice, a raczej\nkibole, mogą być traktowani jako realne\nzagrożenie. A to razem sprowadza się do\nprostej myśli, że władza wszystkich nas\ntraktuje jak pedałów i kiboli. Jeśli chodzi\no TT 2012 i jej wymowę, to trzeba jasno\npowiedzieć, a powiedziało to już wielu,\no skandalicznej sytuacji niedostępności\nEuro dla kibiców. Te igrzyska opierały\nsię głównie na losowaniu. Dla nas kusząca była sytuacja zażądania czegoś,\nbuntu pewnej grupy społecznej - w tym\nprzypadku zażądania tęczowej trybuny.\nAbsurdalne wydają się głosy, że to rodzaj\ngetta. Czy ktoś w ten sposób nazywa strefę vip? Następuje odsłonięcie mechanizmu\ndialogu, który społeczeństwo prowadzi\nz warstwą rządzącą. Nie ma między nami\nzrozumienia, przez co jesteśmy wykluczani z kolejnych przejawów wolności.\nKostium w TT 2012 to prosty komunikat.\nOd razu wskazuje typ bohatera. Czy tak\nsamo prosta jest identyfikacja poprzez\nubiór w życiu?\nMyślę, że historycznie społeczeństwo\nzawsze wydzielało grupy przynależne do\ndanego terenu poprzez strój - łowicki,ROZMOWYgóralski, stroje plemienne itp., ale też poprzez klasy społeczne. W czasach uogólniania, sprowadzania wszystkiego do jednego poziomu, wyrównywania, także jeśli\nchodzi o ubiór, większość wydziela „subkultury”, i to one potrafią emancypować\nsię odzieżą, która staje się wtedy jasnym\nCzego manifestem jest dres?\nOdrzucając wszystkie przywary dresu,\na patrząc tylko na parametry, dres powinien być manifestem wygody, aktywności,\nruchu, dynamiki... Instalacja złożona z nowej polskiej rzeczywistości w czasach modernizacji. Płyta\nOSB, stal, plexi, trawa na orliki, wydmuszki od jaj, glina, folia…\nTeraz i ja zastanawiam się, co bohatero‑\nwie Tęczowej mogą mieć w szafie.\nMyślę, że u wielu znajdziemy garnitur\nz pierwszej komunii świętej, który musieli\njeszcze długo po niej ubierać na wszystkie\nuroczystości szkolne. Mam pewne przeczucie, że może też być sukienka, powiedzmy w typie Courtney Love. Schowana jest\ngdzieś bardzo głęboko.Jest szansa, że to w nim odnajdziemy dzi‑\nJeśli rozmawiamy o gatunku splotu bawełny, to jest to zbyt abstrakcyjne,\nchoć tak, jak z bawełną wiąże się historia\no Afrykańczykach sprowadzonych siłą do\nStanów Zjednoczonych, tak chyba i współczesne społeczeństwo lubi wydzielać z siebie grupy słabsze, które nazywa „dzikimi”.\nMichał, w galeriach sztuki na tablicach\ninformujących o autorze i tytule ekspona‑\ntu, znajduje się również opis materiału,\nz którego dany obiekt został wykonany.\nZ czego wykonana jest TT 2012?28GATUNEK SPLOTU BAWEŁNYTęczowa Trybuna 2012 Pawła Demirskiego\nReżyseria :Monika Strzępka\nScenografia i kostiumy: Michał Korochowiec\nChoreografia: Rafał Urbacki\nPremiera w Teatrze Polskim we Wrocławiu 5 marca 2011\nZdjęcia: Natalia Kabanow2930MATERIAŁY WIZUALNEPOTZdjęcia: Łukasz Rusznica\nKoncepcja sesji: Michał Grzegorzek\nTekst: Bartłomiej Zdunek\nW sesji udział wzięła grupa Cheerleaders Wrocław.\nDziękujemy za pomoc w sesji Teatrowi Polskiemu\nwe Wrocławiu i Pani Agacie StańczykPot jest wydzieliną gruczołów potowych. Składa się\nprzede wszystkim z wody, w stanowiącej jeden procent\nreszcie składu mieszczą się: tłuszcze, mocznik, kwas\nmlekowy, węglowodany i składniki mineralne (potas,\nwapń, magnez, żelazo). Dochodzi do tego jeszcze sól,\nale to wie każdy, kto oblizuje ciało kochanka/kochanki\nbądź swoje wargi latem.\nInnymi słowy – pot to życie. Jest ewolucyjną bronią przeciwko przegrzaniu. Nie dyszymy jak psy, oblekamy naszą skórę delikatną warstwą przezroczystej\nsubstancji. Wydzielamy ją podczas wysiłku fizycznego,\na w upale nawet przy biernej postawie. Także, gdy jesteśmy podnieceni lub zdenerwowani.Dzień po dniu nawet do półtora litra potu.\nSam pot nie śmierdzi, nie ma żadnego zapachu.\nZa wrażenia węchowe odpowiedzialne są rozkładające\ngo bakterie, żerujące na skórze.\nLudzie wydzielają pot.\nLudzie to kobiety i mężczyźni. Wszyscy razem,\npachnący bądź nie, uzbrojeni w instynkt, pieniądze\ni inne gadżety, wkraczamy do dżungli z nozdrzami szeroko otwartymi.31MATERIAŁY WIZUALNETRENINGZdjęcia: Łukasz Gawroński\nAsystent fotografa: Jan Zawadzki\nStylizacja: Ola Topczewska, Stylizacja asystent: Aleksandra Kwiatkowska\nW sesji udział wzięli: Rafał Gikiewicz,\nJasiek KlapaCRASH 1. (krãsh) v. <<angielski: crasshe /\nstaroangielski: crasshen, crashen>> zgrzytać, trzeć,\ngruchotać, łamać, zgrzytać [zębami].\nCRASH 2. (krãsh) ad. << Crash 1.>> głośny, ostry,\nróżnorodny dźwięk masywnych rzeczy upadających\ni rozbijających się: trzask upadającego drzewa lub\nwalącego się domu, lub każdy podobny dźwięk.\nCrescendo (wł. kreszendo) muz. coraz głośniej.\nCRASH 3. (krãsh) n. <<pochodzenie niejasne>>\nmocna, gruba tkanina lniana używana do produkcji\nręczników lub do pakowania.KRESZ n. tkanina z włókna poliamidowego,\nfabrycznie gnieciona.34353637383941MATERIAŁY WIZUALNESZATNIAZdjęcia: Łukasz Rusznica\nW sesji udział wzięli: Krakowski Klub Sportowy Krakersi; DNDK MultiactionŚrodowisko profesjonalnego, zawodowego sportu\nbudzi u osób o odmiennej orientacji seksualnej\nsprzeczne odczucia. Gotowi na coming out\ni wspierani poprawnością polityczną sportowych\norganizacji mimo wszystko boją się zaszkodzić swojej\nWrocławskie stowarzyszenie Multiaction powstało\njako samorządne, apolityczne, dobrowolne zrzeszenie osób z kręgu LGBT (Lesbians, Gays, Bisexuals,\nTransgenders). Pragną uprawiać sport hobbystycznie,\nbez presji i jednocześnie spełniać społeczną misję\nKoszykarska drużyna dziewczyn – DNDK – która\npowstała spontanicznie wiosną 2010 roku – zyskała\nswoją nazwę z potrzeby rejestracji w turnieju koszykówki ulicznej. Bardzo szybko przyciągnęła nowych\nludzi, szukających innych form integracji niż imprezy.Ten początkowy okres wspominam bardzo dobrze,\na poczucie solidarności i przynależności, które rodziło\nsię z tych spotkań, pozwoliło historii DNDK potoczyć się nowymi torami. W środowiskach mniejszości\nseksualnych sport staje się najlepszą metaforą walki,\nodbywającej się nie tylko na boisku, ale także w nas\nsamych – przełamywania swoich granic i ciągłego redefiniowania własnej tożsamości.\nAgata Kalinowska424344454647495051525455MATERIAŁY WIZUALNES/S ‘18Foto: Justyna Fedec\nStylizacja i tekst: Michał Niechaj\nMake-up & włosy: Ewa Bober\nModele: Antoni Wajda, Maria Zuba, Wojciech Kruzel, pies Jackie\nWszystkie ubrania pochodzą z kolekcji Spirit of 69 marki Maldoror, zainspirowanej fetyszem skinhead.\nZa pomoc w realizacji sesji dziękujemy klubowi WKS Śląsk WrocławSubkultura zabija nudę i ożywia modę. Spędzanie\nczasu oparte na jego utracie – przesiadywanie\ni szlajanie się – sprzyja szczególnemu pozowaniu.\nReprezentacja ubiorem sprawia, że cała obecność\nna scenie jest rodzajem pokazu, a jego groźna\natmosfera chroni wrażliwość grupy przed wzrokiem\ninnego. Nijakość przebywania w zdegradowanej\ni przypadkowej przestrzeni to czysta afirmacja\nwłasnej tożsamości – tego jak się siebie samego\ndefiniuje. Bezcelowość jest celem samym w sobie.565758596061626364656667BARWYŚLĘZAJan PelczarŚlęza Wrocław, pierwszy polski klub piłkarski\nzałożony we Wrocławiu tuż po II wojnie światowej,\npowoli odbija się od dna.\nOficjalnego wsparcia brak, chociaż drużyna gra\nw żółto-czerwonych barwach, w odcieniach znanych\nz flagi miasta. W herbie ma orła, jak Śląsk, ale białego, piastowskiego. Pierwszy klub sportowy w polskim Wrocławiu powstał pięć tygodni po kapitulacji\n„Festung Breslau”, do której tak chętnie odwołują się\nkibole Śląska, w czerwcu 1945 roku. Prezesem został\nJan Gorgos. Drużyna funkcjonowała m.in pod nazwami I KS We Wrocławiu, KS Samorządowiec, KS\nOgniwo, I KS Vroclavia.\nŚlęzę wspierają lokalni przedsiębiorcy, ale nic nie\nstoi na przeszkodzie, by w krótkim czasie stała się\ndrużyną modną w artystycznych kręgach. Ostateczną\nnazwę klubowi wybrali przed laty czytelnicy „Słowa\nPolskiego”, po największy sukces w jego historii sięgnęli nie piłkarze, a koszykarki. Dziś, tak jak w przypadku Śląska, pozostałe sekcje sportowe tworzą nie-zależne byty, które używają tej samej nazwy lub po\nprostu nie istnieją. Wizyta na stadionie przy ulicy\nWróblewskiego, czy na stronie internetowej klubu\nuświadamia z jaką pasją utrzymywany jest przy życiu\ni udoskonalany sportowo najstarszy wrocławski klub.\nJednocześnie widać, że w otoczeniu Ślęzy można niemalże od podstaw budować identyfikację wizualną,\nplanować działania artystyczne wokół stadionu i meczu. W tej chwili strona i stadion wyglądają jak pamiątki z lat 90. XX wieku. To, co niemożliwe w zetknięciu ze światem wielkich stadionów, korporacji\ni decyzji politycznych, jest wciąż wykonalne w lokalnej\nspołeczności, utrzymywanej przez drobnych przedsiębiorców.\nJeśli komukolwiek będzie na tym zależało, może\nzbudować we Wrocławiu swoje Sankt Pauli i swój\nBohemians.6869707173TEKSTYO DWÓCH TAKICH,\nCO SZYLI BUTYMaryna TomaszewskaRudolf DasslerAdolf Dassler„Podłe dranie wróciły” – to zdanie na zawsze\nzmieniło oblicze współczesnej odzieży sportowej.\nMiał je wypowiedzieć w piwnicy swojego domu\nw 1943 roku ADOLF DASSLER, komentując alianckie\nbombardowanie rodzinnego Herzogenaurach.\nJednak jego starszy o dwa lata brat RUDOLF,\nschodzący w tej samej chwili do kryjówki, odebrał\nte słowa jako potwarz skierowaną do własnej\nrodziny. Nieporozumienia nie rozwiązano, a pięć lat\npóźniej rodzinny interes został podzielony na dwie\nodrębne firmy, zwalczających się przez kolejne 60\nlat gigantów: ADIDASA i PUMĘ. Bracia już nigdy ze\nsobą nie rozmawiali.\nWszystko zaczęło się w małej, bawarskiej miejscowości\npołożonej 23 kilometry od Norymbergii. Tutaj, na\nprzełomie wieków, Adolf i Rudolf Dasslerowie przyszli\nna świat jako najmłodsi z czworga rodzeństwa. Ich\nojciec Christof był tkaczem, ale z powodu rewolucjiprzemys łowej zosta ł pozbaw iony moż liwości\nzarobku i musiał zatrudnić się w fabryce obuwia.\nMatka Paulina, chcąc pomóc w utrzymaniu rodziny,\nprowadziła pralnię na tyłach domu, w którym\nmieszkali.75TEKSTYAfroamerkanin, ku rozpaczy Hitlera, pobił w skoku w dal Niemca, Lutza Langa, a na podium obaj dumnie wystąpili w korkach z charakterystycznymi paskami\nbawarskiej fabryki. Bundesarchiv, Bild 183-G00630 / CC-BY-SASport na początku XX wieku praktycznie w Niemczech nie istniał. Jedyną\ntolerowaną dyscypliną była, mająca długą tradycję, gimnastyka. Konserwatywni\nNiemcy nie wyobrażali sobie, że można\nwykonywać jakiekolwiek ćwiczenia fizyczne, a zwłaszcza na świeżym powietrzu.\nW szczególności piłka nożna, propagowana przez nie cieszących się popularnością\nAnglików, była postrzegana jako niższa\nAdi Dassler, jako młody chłopak, nie\nprzejmował się powszechnie panującą\nopinią i większość wolnego czasu spędzał, organizując improwizowane zawody\nsportowe – w lecie biegi przełajowe, zimą\nskoki narciarskie. Ale ojciec miał inne plany wobec najmłodszego syna i mimo protestów wysłał go, by terminował u piekarza. W 1917 roku, po trzech latach pracy,\nAdolf, tak jak pozostali dwaj bracia, został\nwysłany na front.\nW 1920 roku Adi wrócił do domu, lecz\nnie do piekarni. Choć nie posiadał żadnych\nfunduszy, postanowił założyć własną firmę obuwniczą. Pierwszymi materiałami,\nz których korzystał, były resztki wyposażenia wojskowego: plandeki samochodowesłużyły do szycia kapci, skórzane chlebaki\ndo produkcji podeszew. Ponieważ częste\nbraki prądu uniemożliwiały ciągłość pracy, przycinarka do skóry była zasilana mechanicznie przez specjalną konstrukcję na\nPo trzech latach do młodszego brata dołączył Rudolf i odtąd działali jako\nGebrüder Dassler Schuhfabrik z siedzibą\nw byłej pralni matki. Początki nie były\nłatwe. Gospodarka kulała, a bezrobocie\nw ich mieście dochodziło do siedemdziesięciu procent. Jednak sport dawał szansę,\na mecze piłkarskie przyciągały tłumy. Sam\nAdi grał w lokalnej drużynie, której członkowie nosili, rzecz jasna, buty produkowane przez braci.\nInteres powoli się rozkręcał. Rudolf nawiązywał kontakty z klubami sportowymi\nw całym kraju, oferując im buty po dużych\nzniżkach. Pod koniec lat dwudziestych\nfirma zatrudniała około 25 pracowników\ni zmieniła siedzibę. Dom rodzinny został rozbudowany, aby pomieścić nowych\nczłonków, których przybyło po tym, jak\nbracia znaleźli sobie żony.\n1 maja 1933 roku bracia wstąpili do\npartii NSDAP. Wizja Hitlera bardzo odpowiadała interesom Dasslerów. Sport stał76się narzędziem propagandowym, mającym\n„poprawić morale i wydajność robotników niemieckich” – jak pisał Hans von\nTschammer und Osten, prezes organizacji\nNSRL, zrzeszającej odgórnie wszystkie\nkluby sportowe Niemiec. Teraz uprawianie\nsportu uznane zostało za przejaw patriotyzmu i oddania partii, a kulminacją miała stać się Olimpiada w Berlinie w 1936\nDzięki znajomościom, Adiemu udało się\nodziać większość reprezentacji niemieckiej\nw buty swojej produkcji, jednakże jego\nmarzeniem było, aby Jesse Owens, znakomity lekkoatleta amerykański, wystartował\nwe flagowym produkcie Gebrüder Dassler.\nAfroamerkanin, ku rozpaczy Hitlera, pobił\nw skoku w dal Niemca, Lutza Langa, a na\npodium obaj dumnie wystąpili w korkach\nz charakterystycznymi paskami bawarskiej\nOd tego momentu bracia zaczęli ekspansję międzynarodową, doprowadzając\nroczną sprzedaż do 200 000 par. Wojna\nprzerwała dobrą passę, nie tylko pod\nwzględem produkcji, ale także więzów\nrodzinnych. Adi, mimo powołania do\nwojska, wrócił do fabryki, przekonawszy\nwładze, żeby pozwoliły mu nadzorowaćO DWÓCH TAKICH, CO SZ YLI BUT Yprodukcję obuwia, które teraz w większości było przeznaczone dla armii. Rudolf\nnie miał takiego szczęścia i jako członka\nSS wysłano go do Łodzi. W powojennych\nNiemczech, na skutek denuncjacji, został\naresztowany przez wojska amerykańskie.\nRudolf nie miał wątpliwości, kto stał za\nGdy po odsiedzeniu rocznego wyroku w obozie jenieckim, powrócił do\nHerzogenaurach, nie było już mowy\no wspólnym interesie. Rudolf zabrał swoją rodzinę i przeniósł się na drugą stronę\nrzeki Aurach. Od tej chwili stała się ona\nzarówno symboliczną, jak i fizyczną linią\ndemarkacyjną. Pracownicy mieli wybrać,\nz którym z braci chcą pracować dalej.\nTechnicy wybrali młodszego, podczas gdy\ndział sprzedaży postanowił pójść za starszym z Dasslerów. Miasto na długie lata\nzostało podzielone na zwolenników Adolfa\ni Rudolfa, a tutejsza legenda głosi, że\nmieszkańcy zaczynali rozmowę od sprawdzenia, której firmy buty ma na nogach ich\nBracia – za pomocą prawników – ustalili, że żaden nie będzie używał nazwiska\nDassler w swoich produktach. Wówczas\npowstał Addas, później przekształcony w Adidas oraz Ruda, również szybko\nzmieniona na lepiej brzmiącą Pumę.\nBył rok 1948, w kraju napiętnowanym wojną i nazizmem dopiero teraz na\ndobre rozpoczęła się bratobójcza walka.\nWalczono na polu związanym ze sportem,\ndziedzinie stawiającej na fairplay i uczciwość. Lecz, jak się szybko okaże, żaden\nz członków rodziny nie będzie przestrzegał tych zasad, począwszy od pań Dassler,\nktóre robiły wszystko, by pomóc swoim\nmężom. Dzięki temu żona Adiego zyskała wśród pracowników przydomek die\nCheffin, a jej szwagierka po drugiej stronie\nrzeki: die Puma-Mutter.\nW 1956 dwudziestoletni Horst Dassler,\nreprezentujący Adidasa, został oddelegowany do Melbourne na Olimpiadę. Jego\nzadaniem było rozpowszechnienie marki wśród sportowców. Igrzyska, będące\nwtedy czysto amatorskimi zawodami,\nzakazywał y olimpijczykom jakichkolwiek korzyści materialnych związanych\nz uczestnictwem. Horst ominął zakaz,\nrozdając buty za darmo i twierdząc, że\nwspiera zawodników jedynie od strony\ntechnicznej. Jak chwalił się później, ponad\n70 medali zostało zdobytych w butach produkcji Adiego. Dziwnym trafem, w tym samym czasie buty Pumy zostały zatrzymane na cle i nie wypuszczone aż do końca\nP uszka Pandor y została otwarta.\nŁapówki dla sportowców za noszenie wyrobów obuwniczych Pumy lub Adidasa\nna zawodach stały się codziennością.\nNiektórzy brali nawet pieniądze od obuproducentów, startując w butach jednej\nfirmy, a medal odbierając w konkurencyjnych. Nikt oficjalnie nie mógł mieć\npretensji, gdyż pieniądze szły pod stołem. Kulminacją była kolejna Olimpiada,\nw 1968 roku w Meksyku, gdzie sportowcy już bez żadnych oporów kasowali czeki na pokaźne sumy. Rosnące żądania rozpoczęły dyskusję o zasadach\nfinansowania zawodów amatorskich. Nikt\nnie miał wątpliwości, kto doprowadził\ndo takiego stanu.\nKolejne brudne zagrania towarzyszyły\nfirmom przez lata, spory toczyły się również wewnątrz skłóconych rodzin. Horst,\nwbrew woli ojca, rozpoczął produkcję\nodzieży pływackiej pod nazwą Arena,\na Armin, syn Rudolfa, pokłóciwszy się\nz nim, wyjechał z rodzinnego miasta do\nAustrii. Założyciel Pumy do tego stopnia\nbył poróżniony z synem, że w ostatniej\nchwili zmienił testament, zapisując cały\nmajątek córce Gerdzie. Arminowi udało\nsię jednak podważyć wolę ojca i przejął\n60% udziałów w firmie.\nSpory wewnętrzne i nieczułość na nowe\ntrendy pozwoliły rozwinąć się amerykańskiemu Nike. Mimo wszystko, aż do lat\nosiemdziesiątych, Puma i Adidas pozostawały największymi graczami na rynku.\nKiedy jednak Amerykanie podpisali kontrakt z Michaelem Jordanem i firmowane\nprzez niego Air Jordan zostały najlepiej\nsprzedającymi się butami do koszykówki w historii sportu, okazało się, że dla\nNiemców nie ma już miejsca w Stanach\nZjednoczonych. Dasslerowie – w Adidasie\ni w Pumie – zmuszeni byli do odsprzedania wszystkich swoich udziałów.\nPo chudszych latach obu firmom udało się wyjść na prostą. Adidasowi dzięki\nRobowi Strasserowi, wcześniej pracującemu w Nike. Pumie, dzięki przejęciu przez\nfrancuskiego giganta PPR, do którego należy między innymi Gucci.\nW 2009 roku w Herzogenaurach po raz\npierwszy rozegrany został towarzyski mecz\npiłkarski, na którym wspólnie wystąpili\nprzedstawiciele obu korporacji, tworząc\ndrużyny o mieszanych składach. Spotkanie\nwygrał 7 do 5 zespół Czarnych, w którym\nwystąpił zarówno prezes Adidasa Herbert\nHeiner, grający w ataku, jak i szef Pumy\nJochen Zeitz, stojący na bramce. Na zakończenie wszyscy pracownicy podali\nsobie ręce w geście pojednania. Tak, po\nsześćdziesięciu latach sporów i walk, zakończyła się między firmami epoka nienawistnej rywalizacji, a rozpoczął czas handlowej konkurencji.77W następnych numerach:6\nczyli sztuka i moralność7\nWrocławTEKSTYDRESY ZZA ŻÓŁTYCH FIRANEKBarbara ChabiorTe rysunkowe projekty ubrań wyglądają jak kostiumy\ndo filmów science-fiction. Biała narciarska kolekcja\nprzywołuje na myśl film „Seksmisja”. To nie do wiary,\nale w tym naprawdę chodziło się po ulicach i śmigało\npo polskich stokach! I być może znów będzie, bo ten\nstyl powraca. I to w wielkim stylu.\nŚmiałe, rysowane odważną kreską odzieżowe projekty wyszły spod ołówka Wiesława „Sokoła” Koreckiego\npod koniec lat siedemdziesiątych. W siermiężnych,\nponurych dla polskiego wzornictwa czasach największego od powojennych lat niedostatku na rynku. W latach, kiedy jedynie cukier zapewniały w podstawowej\ndystrybucji kartki, reszta – od smakowitej szynki (niezachwianie dostępnej jedynie w sklepach dla prominentów, zwanych „za żółtymi firankami”), po kupony\nmateriałów pozwalających zręcznorękim Polkom wytworzyć metodą DIY odzienie dla całej rodziny.\nWięc rodaczki szyły nocami, chodziły do domowych\nkrawcowych, zaopatrywały się na bazarkach w produkcje „sztruksowych prywaciarzy” lub – w desperacji –\n„zdobywały”, jak wszystko wówczas, rzucane (to słowo\nbyło magiczne) sporadycznie do sklepów rodzime wytwory odzieżowe.\nA wśród magmy nieprzeoranej rzeczy typowych,\nnieciekawych, skazujących na standard, zdarzały się w sklepach w tym kraju kolekcje jak z bajki.\nProjektowali je autentyczni wizjonerzy, którzy nie tylko\nmieli talent i wyobraźnię, ale również i oko do ciucha.Ten krój, ten sznyt\n– To było życie jak w filmie, pełne niezwykłych – jak\nna owe czasy – radości. Łatwe, atrakcyjne i przyjemne,\nale też bardzo twórcze. Wspaniałe było to, że w ten szary, siermiężny świat można było wnieść trochę koloru.\nChoć nie każdy mógł się na te kolory i modny sznyt załapać – tak swoją pracę we wrocławskiej firmie odzieżowej OTiS wspomina Wiesław Korecki – „Sokół”.\nPo jego kolekcje Polacy tłoczyli się w państwowych\nsklepach tak, że pod naporem kolejki pękła niejedna\nsklepowa witryna. Jednak w modnej kreacji paradować\npo ulicy nie mogli wszyscy, choć państwowa produkcja\nbyła na obywatelską kieszeń. Trzeba było mieć chody,\nkoneksje, „swojego człowieka” w sklepie.\n– Szkoda, że nie można było zaspokoić tak wielkiego popytu. Ale przecież brakowało wtedy wszystkiego,\nz zaopatrzeniem w materiały do produkcji odzieży też\nbyło krucho – wspomina Wiesław „Sokół”.\nOTiS, czyli firma produkująca odzież turystyczną\ni sportową, była wrocławskim sztandarowym przed-787980DRESY ZZA ŻÓŁTYCH FIRANEKsiębiorstwem, prawdziwym hitem eksportowym, a jego wytwory, praktycznie\nniedostępne lokalnie, robiły furorę na zagranicznych rynkach i pokazach mody.\n– Jeśli zdarzało mi się spotkać na wrocławskich ulicach kogoś ubranego w strój\nmojego projektu, czułem się naprawdę\nszczęśliwy. Żałowałem, że nie jest to codzienne przeżycie: cóż by szkodziło, żeby\nte ubrania miał każdy, kto chciałby je kupić? – mówi projektant.\nSwoją przygodę z tworzeniem designu\n– wtedy tego słowa nikt jeszcze nie stosował do określenia wyglądu czegokolwiek\nw polskiej rzeczywistości – zaczął jako\nstudent wrocławskiej Akademii Sztuk\nPięknych. Wygrał w 1979 roku konkurs na\nstanowisko projektanta odzieży sportowej\nw państwowym przedsiębiorstwie. Lata\nbyły chude, pozbawione już nadziei na\nwsparcie Zachodu, a daleko przed jutrzenką solidarnościowej nadziei.\n– A ja chciałem chwycić los w swoje\nręce – mówi Wiesław Kornacki. – Byłem\nświeżo po ślubie, chciałem ulepić chałupę.\nCiężka praca była dla mnie szansą na zapewnienie bytu rodzinie, nadzieją na posiadanie i stworzenie domu. Gdzieś trzeba\nZaczęło się więc życie niemal jak w filmie. Intensywna praca sprawiła, że trzeba\nbyło przejść na indywidualny tok studiów,\nrobić dwa lata w jeden rok.\nSzare ulice, szare kamienice\nW Polsce w tym czasie panowała komunistyczna szarość. Prawie nikt nie śmiał\nwyłamać się ze smutnych standardów zewnętrznej rzeczywistości.\n– Ta szarość przytłaczała. A ja wyjechałem na pierwsze zagraniczne targi odzieżowe i zobaczyłem świat pełen nowinek,\nkolorów, form. Zatkało mnie najpierw,\na potem poniosło. Oszalałem… – opowiada Kornacki. – Wielu ludzi wyskakiwałoz mundurków, do głosu dochodzili polscy hipisi z tymi farbowanymi pieluchami\nz tetry, zamienianymi na ubrania. Mnie\nteż chciało się pracować w nowym, choć\nniezbyt dostępnym tworzywie: nowych\nmateriałach, strukturach, barwach. To był\nwielki dysonans. Nie byłem sam: współpracowali ze mną we Wrocławiu fantastyczni ludzie, w projektach na przykład\nznakomita była pani Eugenia Subotowicz.\nŻycie bogate, pełne sekretów, szary\nDla polskiego wzornictwa przemysłowego\ni użytkowego – między innymi dla projektowania odzieży lata 60., 70. i 80. nie były,\nwbrew pozorom, złym czasem. To wielki\ndysonans pomiędzy jakością (i kolorem!)\nżycia zwykłego obywatela i światem kreowanym przez media.\nZ modą nigdy nie byliśmy na bakier.\nNawet w powojennych latach kobiety potrafiły sobie radzić, szyjąc modne stroje\nz płótna ze spadochronów „z demobilu”,\nczy malując na gołych nogach kreski, udające pończochy ze szwem, będące na topie\nw europejskich stolicach mody. W latach\n70. życie dopuszcza do głosu naturalny\nzew światowych trendów, nawet jeśli granice są szczelnie zamknięte na obce napływy.\nLada moment Barbara Hoff założy\npierwszy autorski dom mody w warszawskich domach handlowych. O jej ubrania\nbędą bić się nastolatki z całej Polski, czasem specjalnie przyjeżdżające ze szkolną wycieczką po najnowszą kolekcję.\nW publicznej (i jedynej wówczas) telewizji, alfą i omegą od mody stanie się Jerzy\nAntkowiak w nieśmiertelnym, wówczas\nabsolutnie ekscentrycznym szaliku owiniętym wokół szyi.\n– Nastały strategiczne czasy. Dostałem\npropozycje od szwajcarskich i niemieckich\nfirm produkujących odzież. Tam nie trzeba81było już toczyć bojów o te wszystkie niedostępne na polskim rynku szczegóły: zamki,\nnapy, rzepy. Musiałbym jednak wyjechać\nz kraju, a wtedy było to postrzegane jako\nzdrada. Nastąpił stan wojenny. Straciłbym\nprawo powrotu, a nikt z mojej rodziny nie\nmógłby już nawet na moment przekroczyć\ngranicy tego państwa. Czułem zbyt wielką odpowiedzialność za takie decyzje: nie\nmogłem tego zrobić najbliższym – mówi\nWiesław Kornacki nie projektuje dziś\nodzieży, choć jego wizje urzekały Polaków\njeszcze na początku lat 90. Tworzył bowiem kolekcje strojów narciarskich i sportowych na najwyższym światowym poziomie.\n– Czas minął – mówi. – Po roku 89’, po\ntransformacji, zawalił się cały polski przemysł odzieżowy. Ale mam jeszcze jedno\nmarzenie, taki ostatni strzał: zrobić najlepszą w moim życiu kolekcję, która zmierzy\nsię z dzisiejszym rynkiem.\nNawet nie projektując odzieży, Wiesław\nKorecki stworzył sobie nowy, pełen aktywności świat. Prowadzi firmę inżynierską,\nstworzył i opatentował podnośnik – windę\ndla niepełnosprawnych (to dlatego, że osoba z bliskiego kręgu na skutek stwardnienia rozsianego traci sprawność).\nProwadzi niezwykle aktywny tryb życia: jest w zespole, który Gołębiewskiemu\n(temu od hoteli) maluje niesamowite\nbasenowe plafony, rekonstruuje (z zachowanych starych dokumentów) wraz\nz Andrzejem Jarockim wystrój nieistniejącej, zburzonej w latach wojny filharmonii\nw Warszawie, współtworzy scenografię do\nogólnopolskich programów telewizyjnych\ndla wrocławskich producentów.TEKSTYGOALKEEPERPatrycja SikoraZdzisław Sosnowski Goalkeeper 1975Po osiągniętym przez Polaków złotym medalu igrzysk\nolimpijskich w Monachium w 1972 roku, nastał wyjątkowy rok 1974 i Mistrzostwa Świata. Wtedy to\nodwieczny rywal, czyli Niemcy, na własnym boisku,\nw ostatniej chwili powstrzymał polską drużynę. Lato\nzostał królem strzelców. Polacy pokonali Brazylię\nw walce o trzecie miejsce. W tym samym rokuZdzisław Sosnowski obronił dyplom na wrocławskiej\nPWSSP. Wtedy też, w atmosferze futbolowej euforii\npowstawał Goalkeeper, bramkarz – spreparowane alter\nego Zdzisława Sosnowskiego, postać o wymyślonym\nżyciorysie, zacierającym granice między fikcją i rzeczywistością. Chodziło oczywiście o stworzenie postaci,\nktórej biografia będzie odzwierciedleniem splotu spek-82Zdzisław Sosnowski Goalkeeper 1976Miałem przy tym\nże sytuacja ta,\naby wyróżnić się\nposiadać takie cechy,\n(...) podjąłem próbę, w obiegową\ntrwającą do dzisiaj,\ngraniczącą z prawdą.\nTak więc od tego\njedynie w reprodukcji. bramkarzem.*\ntakularnych sukcesów sportowych i artystycznych. Sosnowski wyszedł z założenia,\nże świat sztuki i sportu rządzi się podobnymi prawami, przynajmniej jeśli chodzi\no mechanizmy kreacji gwiazd i uzależnienie ich istnienia od siły mediów. Jest to\nzresztą zgodne z przywoływaną przez niego, przy różnych okazjach, McLuhanowską\ndiagnozą kultury masowej, w której środek przekazu sam staje się jego istotą,\nw myśl słynnego hasła „medium is a message”. Innymi słowy przekaz fotograficzno-filmowy odgrywa niebagatelną rolę\nspołeczną, w momencie przekazu informacji tworzy określony wizerunek, powołuje go do życia i staje się jego sensem.\nW tekście z 1977 roku Sosnowski pisze:83Ważnym elementem strategii artystycznej było stworzenie dress code’u\nodpowiedniego dla kreacji wizerunku supersportowca, gwiazdora rodem z okładek zachodnich magazynów. Sosnowski\nubrany w biały, dobrze skrojony garnitur, w Beuysowskim kapeluszu, modnych\nokularach przeciwsłonecznych i z wielkim kubańskim cygarem w zębach, pozował wówczas do setek zdjęć, występował przed kamerą, udzielał wywiadów.\nPrzypominający amerykańskiego dandysa,\nz niemałą dozą nonszalancji bronił bramki\nna murawie (oczywiście wciąż w okularach i z cygarem). Sportowe fetysze, takie\njak piłka czy rękawice, w obecności pięknych i skąpo odzianych kobiet, stawały się\nakcesoriami w erotycznej grze, rozgrywającej się nie tylko na boisku, ale gdzieś na\nbackstage’u, w hotelowych pokojach czy\nna zapleczu piłkarskiego klubu. Sosnowski\njako artysta i sportowiec w jednym mógł\nwięc mieć wszystko – modne ciuchy, kobiety, sławę. Jeśli tylko obiektyw kamery\nzwrócony był w jego stronę.\nStworzony przez niego image prawdziwego człowieka sukcesu lat siedemdziesiątych był materializacją marzenia o spektakularnej karierze artystycznej, fantazją o\nspełnieniu „American Dream” w realiach\nepoki Gierka, w momencie kiedy właśnie\nwprowadzono kartki na cukier.\n* Zdzisław Sosnowski, Goalkeeper, 1977 [w:]\nZdzisław Sosnowski, Goalkeeper vs. Robokeeper,\nkat. wyst. Muzeum Narodowe we Wrocławiu,\nWrocław 2012, s. 17.TEKSTYZdzisław Sosnowski Goalkeeper 197684na sąsiedniej stronie: Zdzisław Sosnowski Goalkeeper 197685TEKSTYDRES MNIEJ PRZEZROCZYSTYBartłomiej ZdunekPrzedmiot pożądania, syndrom postępu\ni zmiany jakości życia dynamicznie bogacących\nsię społeczeństw. Smutne przebranie biedy,\nkostium tych, co pragną niemożliwego. Jogging,\nendorfiny, zieleń, powietrze, zdrowy tryb życia.\nA z czym tobie kojarzy się dres?\nW latach 60. XX wieku nadchodzi okres rozwoju\ni stabilizacji zachodnich gospodarek, oznaczający coraz większy dobrobyt oraz znaczną poprawę jakości\nżycia. Kiedy zakres podstawowych potrzeb zostaje zaspokojony, obywatele i obywatelki zaczynają zwracać\nuwagę na swoje ciała. Higiena, dieta i kultura fizyczna\nzaczynają mieć znaczenie. Dostrzeżony zostaje wpływ\nfizycznego wymiaru egzystencji na wzajemne relacje.\nCoraz większe staje się także przyzwolenie na eksponowanie ciała, związane z szerzącą się kontrkulturą\ni postępującą rewolucją seksualną.\nJogging i fitness nabierają znamion religii, której\nwyznawcy – ćwiczący, cierpliwie wykonują polecenia\nkapłanów – trenerów. Bardziej sfeminizowany aerobik\notrzymuje twarz znanej aktorki Jane Fondy, której programy telewizyjne i nieodłączny, perłowy uśmiech zarażają entuzjazmem miliony kobiet na świecie.\nW połowie lat 70. dres wychodzi z parków, kortów,\nsal gimnastycznych i staje się, obok dżinsów, garniturów i wzajemnych kombinacji, strojem noszonym na codzień. Damska wersja – legginsy – zaczyna interesować kreatorów mody.\nPolska nie należy jeszcze do zachodniej kultury.\nKapitalizm dociera do Polski na przełomie lat 80.\ni 90., a wraz z nim rodzi się potrzeba posiadania.\nPolacy szybko odkrywają, że ich potrzeby konsumpcyjne są spore. Na rynek wchodzą znane koncerny\nodzieżowo-sportowe. Okazuje się, że adidasy to nie\nrodzaj butów sportowych, ale nazwa własna. Odzież\nmarkowa staje się nie tylko przedmiotem pożądania,\nale i swoistym fetyszem. Jej posiadanie jest źródłem\nprzyjemności i znakiem aspiracji.\nWe wczesnych latach 90. nie stać jeszcze przeciętnych Polaków na markową odzież, dlatego jej substytutu szukają na bazarze – miejscu symbolicznym dla krajów Europy Wschodniej. W podróbkowym raju rozwija\nsię kultura prowizorki, przemytu, szemranych interesów, brutalnej rywalizacji, tandety, zmęczonych ludzi\nwstających o czwartej nad ranem, marznących przez\nwiększość roku nad blaszanymi „szczękami”, późniejszym symbolem polskiej przedsiębiorczości.86W takim krajobrazie, w sąsiedztwie\nblokowisk, rodzi się “subkultura posiadaczy”. Posiadaczy dresów, czyli dresiarzy.\nChód nie znoszący sprzeciwu, szeroko\nrozstawione ręce, gotowość do konfrontacji przede wszystkim z obcym, słabszym,\nale też z ziomkiem z klatki obok. Nie ma\nproblemu, będzie trzeba, to będziemy lać\npo gębach, przy akompaniamencie małpopodobnych pohukiwań przeplatanych\nOto pułapka oczywistości. Pisanie\no dresiarzach narzuca tryb żartobliwie-ironiczny. Pojawia się potrzeba ocieplenia\ni oswojenia tematu, zmniejszenia strachu\nprzed przypadkową konfrontacją. Inaczej\nsię nie da. Nad marnością trzeba się pochylić. Dresiarze są zbiorową ofiarą, doskonałymi wykluczonymi. Nikt o nich nie\nmyśli dobrze, nikt od nich niczego nie\nchce (prócz pragnień negatywnych – „nie\npobij mnie”, „nie ukradnij mojego auta”,\n„nie zniszcz klatki schodowej”). Dresiarz\nniczego nie kontestuje, niczego nie popiera. Nie podważa żadnego ładu społecznego, za żaden nie dałby się także pociąć.\nPostrzegamy go jako pokracznego, ogolonego na łyso reprezentanta osiedlowej biedy i szarzyzny, cechującego się skłonnością\ndo wyolbrzymionych i negatywnych form\nJeśli jest posiadaczem samochodu, to\nnajlepiej szybkiego i byle jak stuningowanego. Jeśli mówi, to krzyczy i klnie. Jeśli\npije, to na umór. Jeśli ćwiczy, to korzystając ze sterydów. Jeśli ćpa, to wpada w ciąg.\nJeśli się tłucze, to do nieprzytomności.\nMike Brake, znany ekspert od subkultur\nmłodzieżowych, opisuje dwa źródła ich\npowstawania. Są nimi kultura gangów\ni ruchy awangardowe. Kulturę gangów\ncharakteryzuje silna spoistość grupowa.\nNiezmiernie ważny jest w niej podział na\nswoich i obcych, naszych i wrogów. Istotna\njest hierarchia grupowa – boss wskazuje\nwrogów oraz stymuluje autoidentyfikację\ngrupową. Kręgi takich kultur zasila przede\nwszystkim młodzież z klas biedniejszych,\nSzeregi ruchów awangardowych, jak łatwo się domyślić, zasilają chłopcy i dziewczęta z klas wyższych. Stawiają na kreatywność, wolną ekspresję.Zewnętrzny styl subkultur opiera się na\nprzeniesieniu istniejących już obiektów zarówno symbolicznych, jak i rzeczywistych,\nw nowy kontekst, w którym zyskują nowe\nznaczenie. W sferze stroju subkultury nie\nwymyślają niczego nowego, zestawiają\njedynie rzeczy w nieistniejące wcześniej\nmieszanki, bądź nadają przedmiotom\ni ozdobom nową symbolikę. Taką drogę\nprzeszedł na przykład tatuaż, przeszła ją\nrównież punkowa agrafka.\nWygoda dresu ma wymiar symboliczny. Nie krępuje ruchów, sprzyja osiąganiu\ntężyzny i sprawności fizycznej. Odsyła\nteż do wartości – męskiej siły. Staje się\nrównież przebraniem pewnej grupy ludzi. Traci swoją przezroczystość i staje się\nczynnikiem wyróżniającym (oprócz dzieci\ni sportowców nikt w nim nie chodzi na co\nUbiór ma, wraz z normami obyczajowymi i zasadami postępowania, tworzyć\nsubkulturę, ale czy możemy mówić o subkulturze dresiarzy?\nPolacy są społeczeństwem homogenicznym mentalnie przy postępującym rozwarstwieniu ekonomicznym. To znaczy,\nże mimo różnic w posiadaniu i statucie,\nstosunkowo łatwo nam się dogadać. Ma\nto swoje źródło w dziesięcioleciach społeczeństwa deklaratywnie bezklasowego. Dziś wszyscy jednakowo pragniemy\nposiadać, a wspomniane rozwarstwienie\nwciąż jest dla wielu wydumaną abstrakcją. Pośród tego oceanu równości ubranie\ndresu przestaje być wyrażaniem czegokolwiek. Po prostu, kiedy pojawiła się kolorowa nowość w postaci dresu, ludzie zaczęli\nsię w nią ubierać. Biedni, bogaci, wszyscy.\nDopiero później dopada dres stygmatyzacja, staje się przebraniem ludzi, którym\nnie do końca się udaje. Ale widzą to tylko\nci, którzy z dresu się uwolnili, wskakując\nw mniej lub bardziej dopasowane garnitury i casuale. Stąd ciężko identyfikować\ndres jako przebranie pewnej grupy społecznej czy subkultury. Po prostu niektórzy\nw nim zostali.\nPunkowcy walczą z konglomeratem\nnorm, nakazów, zakazów i regulacji, czyli\nsystemem. Skinheadzi, czy też narodowcy,\npragną ojczyznę uczynić silniejszą, wyczyścić ją z inności etnicznych i obyczajowych, rastamani palą święte zioło, nawet\nlekarze (według Wikipedii jest taka subkultura) organizują się, przynajmniej teoretycznie, wokół ideału niesienia pomocy\nw problemach zdrowotnych.87A dresiarz? Czy cokolwiek organizuje jego grupową samoświadomość? I czy\nw ogóle istnieje taka grupa?\nDresiarz, jeśli za dużo nie pije, bądź nie\nćpa, chciałby popracować za jakieś godziwe pieniądze. Na ogół nie może, i to nie\nzawsze ze swojej winy. To wersja uczciwa.\nJeśli jest bardziej zdeterminowany, to\nzgłasza akces do jakiejś grupy przestępczej, w której królują chamstwo, cwaniactwo, przemoc, oszustwa, kradzieże,\nwalka, rywalizacja, nieufność, używki.\nPrzyświeca temu prosta potrzeba poprawy\nstatutu. Bo dres żyje na krawędzi. Pozostał\nw dresie, ale fakt, że Pan Heniek – szef, dla\nktórego kładzie kafelki od czasu do czasu\n– rozumie te same sprośne żarty, utwierdza go w przekonaniu, że on też może\nsię dorobić. Legalnie czy nielegalnie, byle\nKażdy sobie, tu i teraz\nTo właściwie jedyna potrzeba i jedyna\nwartość, jaka łączy tę grupę. Mieć trochę\nkasy. Ciężko doszukiwać się form kultury. Twoja niemoc rodzi przemoc – śpiewał niegdyś zespół alternatywno-kpiarsko-kabaretowy. A dresiarstwo jest bliskie\nprzemocy. Rzeczywistość obchodzi się\nz dresem brutalnie, dlatego ten oddaje tę\nenergię – skumulowaną w fizycznej formie\nMentalne getto. Znikoma cyrkulacja\npozytywnych emocji. Królestwo frustracji, zręczny obiekt manipulacji. Taką siłę\nłatwo wprawić w ruch, ale ciężko zatrzymać. Nic się jednak nie dzieje. Bo nie ma\nżadnych grupowych emocji. Są małe prywatne dramaty wraz z małymi prywatnymi sukcesikami. Każdy sobie, tu i teraz.\nDlatego ostatecznie zrezygnujmy z nazywania dresiarzy subkulturą. Pochylmy\nsię nad dresiarzem i współczujmy mu. To\nprzynajmniej nowa postawa. Różna od\nobezwładniającego strachu, bądź protekcjonalnej kpiny.\nDresiarza trochę nie ma, a trochę jest.\nSpogląda się na niego z zainteresowaniem\npodszytym dreszczykiem emocji, a jednocześnie odwraca wzrok. Jest jak ofiara wypadku, na którą chcemy patrzeć, ale jednocześnie zamykamy oczy. Posiadacz staje się\nAlicja Klimczak-DobrzanieckaŻeby odnieść sukces w art worldzie należy\nodpowiednio wyglądać. Miejsce, gdzie sztuka\nspotyka się z pieniądzem, jest przestrzenią walki.\nZnalezienie się w takim miejscu to prawdziwy\ntrening. Profity mogą być znaczne.\nOstatni papieros przed otwarciem bramy dla publiczności to okazja by szybko przyjrzeć się pozostałym\ngościom: kto przybył, kogo znamy, jakimi językami\nmówią inni i czy ich styl bycia jest bardziej swobodny (niż nasz?). Szybka ocena własnej atrakcyjności:\nbycie na czasie, umiejętność sprawiania wrażenia\nczłowieka obytego, zupełny luz, a najlepiej obojętność. Dizajnerskie okulary w grubych oprawkach są\njak “mała czarna”, do tego torba podróżna LV (wciąż\nmodna) lub w wersji skromnej – płócienna z prowokacyjnym napisem, autorstwa alternatywnego projektanta. Kolekcjonerzy z Włoch noszą wypucowane lakierki\nGucci, my poprzestajemy na markowych trampkach.\nGasimy papierosa, wchodzimy.\nHierarchia wkraczania na teren imprezy jest bardzo\nistotna: najważniejsi dostają zaproszenia i wchodzą\nwejściem dla VIP-ów, z honorami. Dla prasy są przewidziane drzwi boczne, co sytuuje ją na niższej pozycji niż VIP-a (to zrozumiałe, dziennikarz niczego nie\nkupi), ale za to w pakiecie są gratisy: materiały, katalog\noraz torba. Najniżej w hierarchii stoją ci, którzy musieli kupić bilet w kasie – nie znaczą tyle by dostać zaproszenie, nie reprezentują mediów. Najczęściej są zwykłymi miłośnikami sztuki, którzy przyszli pooglądać\n(czyli także nic nie kupią). Idziemy dalej.\nŻeby zostać dopieszczonym, warto udawać kolekcjonera. Dziennikarze powinni schować identyfikatory oraz\npress kit, osoby które kupiły bilety niech je wyrzucą.\nNależy sprawiać wrażenie bardzo ważnego gościa imprezy, którego zaproszono i który jest tym faktem nieco znudzony, ponieważ tym samym oderwano go od\npoważnej pracy. Przerzucamy marynarkę przez rękę,\nw drugiej dzierżymy Iphone’a. Krążymy. Galerzyści\nprzypominają wygłodniałe tygrysy w zoo: siedzą\nw boksach, bacznie obserwując odwiedzających.\nDokonują błyskawicznej oceny, czy mają przed sobą\npotencjalnego klienta, dziennikarza, czy tylko zwy-kłego miłośnika sztuki. Jeżeli to akurat dwa ostatnie\nprzypadki, wracają do bębnienia w klawiaturę komputera. Potencjalny klient napina w nich wewnętrzna\nstrunę – prostują się, uśmiechają, zagadują, wyciągają\nze schowka wszystko, co mają najlepsze.\nKażdy z galerzystów ma określone wyobrażenie o potencjalnym kolekcjonerze i o jego gustach artystycznych, stara się zatem trafić w nie jak najprecyzyjniej. Klient galerii amerykańskich to człowiek, który\nnie lubi eksperymentów, chce pewnych inwestycji.\nPodsuwa mu się Warhola, Baselitza lub Immendorfa.\nBrytyjska tradycja posiadania najznamienitszych domów aukcyjnych oraz przywileju kreowania popytu\nna najdroższych artystów zobowiązuje: Damien Hirst\njest zawsze w ofercie kilku galerii, a jego nazwisko jest\ngwarantem uzbierania dużej ilości czerwonych kropek.\nUltrakonserwatyści znajdą bezpieczną klasykę we\nfrancuskich galeriach – Picabia, Dubuffet, Magritte,\nDuchamp. Pamiętajmy, nawet jeżeli coś bardzo nam\nsię spodoba, nigdy nie okazujmy szczenięcego zachwytu. Jedynie kontrolowane malkontenctwo wzbudza szacunek i niepewność u sprzedawców sztuki.\nWybór sztuki jest duży. Tak duży, że po kilku godzinach oglądania, przerywanego popijaniem kawy oraz\nwina (10 Euro kieliszek) w champagne bar, wszystko\nzaczyna nam się mieszać i już nie jesteśmy pewni czy\nto co nam się na początku podobało, nie jest jednak\nartystycznym obciachem. Postarajmy się jednak wykrzesać trochę więcej energii i przechadzajmy się po\ntargach z kieliszkiem w ręku. To robi wrażenie.\nNie samym kupnem (oglądaniem) sztuki człowiek żyje,\nbezgotówkowa konsumpcja intelektualna doda nam\nniezbędnego blasku. Dlatego też zanotujmy sobie spotkania z artystami, wykłady kuratorskich celebrytów,\notwarcia wystaw towarzyszącym czy pokazy w mieście. Dyskutujmy i bywajmy.88TEKSTYKRÓTKI ZARYS HISTORII SWETRA\nWspółczesny sweter jest typem bluzy wełnianej. Jak\npodają źródła, wywodzi się z irlandzkich wysp Aran\ni po różnych modyfikacjach ustaliło się kilka jego podstawowych wzorów i krojów. Każda miejscowość lub\nosada posiada odrębny wzór swetra, wykonanego zwykle z surowej, nieoczyszczonej owczej wełny, charakteryzujący się silnym zgeometryzowaniem elementów,\nzapożyczonych z okolicznego pejzażu. Widzimy w nim\nnawiązanie do abstrakcyjnych fal, pagórków, sieci rybackich i takielunku. Z wzorami miejscowych swetrów\njest związana anegdota o tutejszych rybakach, którzy\nw większości nie umieją pływać*. Potocznie twierdzono, że różnice w ubiorze pomagają rozpoznać topielca,\nale udokumentowano tylko jeden przypadek identyfikacji człowieka przy pomocy ornamentów na swetrze.\nTo historia z 1904 roku, kiedy wyłowione z wody\nzwłoki rozpoznano przy pomocy charakterystycznego,\nużywanego w danej miejscowości wzoru. Symbolika\nwyróżnia grupy rodzinne na kształt naszego nazwiska, herbu czy zawołania bojowego. Rytuał nazwiska\njest osadzony w regionalno-folklorystycznej tradycji,\nstojącej u podstaw więzów lokalnych. Zależności te\nkształtują historię i kulturę ludzkości. W mikro skali\nwidzimy to też na przykładzie mody, jej historii i funkcji. Jedną z gałęzi swetrowego drzewa genealogicznego\nsą swetry sportowe. Można je podzielić na praktyczneciepłe swetry narciarskie, używane dawniej do jazdy\nna nartach i bardziej reprezentacyjne, wywodzące się\nz tradycji sportów anglosaskich- swetry do polo czy\ngolfa. Spotykamy też przypominające rybackie, klasyczne swetry marynarskie, używane przez osoby uprawiające żeglarstwo. Tradycja i przeznaczenie wywarły\nwpływ na wzory i kroje. Swetry wywodzące się ze\nSkandynawii, będące typem ciepłej bluzy ochronnej,\nposiadają często tradycyjne wzory norweskie. Swetry\ndo gry w golfa są z reguły lżejsze, w typie lekkiej bluzy,\nczęsto z charakterystycznym ornamentem w romby**\nzwanym Argyle. Wzór ten wzięty został z tartana klanu Campbell z hrabstwa Argyll w zachodniej Szkocji.\nAktualnie sweter sportowy zatracił swoje pierwotne\nprzeznaczenie i został zastąpiony przez bluzy z lekkich\nbawełnianych i syntetycznych materiałów. Odnaleźć\nmożna również swetry sportowe w formie reprezentacyjnych bluz wełnianych, wykorzystywanych jako gadżety fanowskie.* Temperatury morza w okolicy wysp Aran powodują, że\nczłowiek wytrzymuje w nim od 1 do 15 minut w zależności od\n** Tkanina w kratę będąca wizualnym identyfikatorem\nprzynależności do konkretnego klanu szkockiego.Na zakończenie, aby wyprowadzić Czytelników z osłupienia i załagodzić wściekłość po przeczytaniu tego koszmarnego elaboratu,\nAutor prezentuje się w dresie i swetrze kupionym przez jego babcię na nielegalnym targowisku w Paryżu w latach 70 .\nDo czego służy to zdjęcie? To zdjęcie można sobie ustawić na tapecie w komputerze lub smartfonie. Tu link do obrazków:\n(https://www.dropbox.com/sh/gt2blwygpim4r8w/mrgVmhzlCb/Tapety). Gdyby wam było mało, to sobie to wydrukujcie. Świetnie się\nsprawdzi jako tarcza do rzutek.89PIOSENKIBLUZA Z KAPTUREM, SPODNIE\nDRESOWE I BUTY SPORTOWEBeata BarteckaStaram się znaleźć najlepsze słowa, najbardziej pojemne wyrażenia, które oddadzą istotę „dresu”, jego\nbogatą historię i symbolikę, cały lokalny i globalny\nkontekst, a także inspiracje i marzenia, które kryją się\nza tym kawałkiem ubrania. Łatwo ulegam pierwszym\nskojarzeniom: Eros i Tanatos w jednym kawałku materiału, przeznaczonego i do celebrowania życia (sport),\ni celebrowania śmierci (gangsterka)? Dlatego dresy\nsą pociągające. Dlatego tak mocno wkraczają w subkultury, stając się nie tyle ich narzędziem, co pełnym\nznaczącym zbiorem. Dlatego tak dużo emocji skrywają\ni odkrywają jednocześnie.Próbuję jednak dalej. Dalej jest tylko zachętą do\nciągłego szukania kolejnych przeciwieństw, w które\nwkracza „dres”: bieda i bogactwo; kicz i wzniosłość;\nprostactwo i prostota. Jednak gdzieś pomiędzy myślami pojawia się przeczucie, że to ciągle nie to. Nawet\njeśli w „dres” mogę włożyć całą kulturę ostatnich dziecięciu lat, to i tak umknie źródło i sens.\nI w końcu nadchodzi, wypowiedziane wprost i banalnie – błysk jasności, pełni, która umyka przed pustką słów. Pozornie, ale i tak wrażenie jest prawdziwe:\nDres jest wygodny.We moseyin, sweatsuit Adidas, best believe\n—Wu-Tang Clan („Heaterz”)\nSweat pants, hair tied, chillin’ with no make up on\n—Drake (Nicki Minaj „Best I Ever Had”)\nSpot on my sweatsuit, it must be semen.\n— The Game („Ecstasy”)\n90Gray cotton Louie sweatsuit,\nwith the Ralph Lauren waistline\n— The Game (Ghostface Killah „Drama”)\n— Missy Elliot („Back in the day”)\nOK fair enough, the streets is flarin’ up\n‘cause they want gun-talk, or I don’t wear enough\nbaggy clothes, Reebok’s, or Adidas\n— Kanye West („Everything I Am”)\nI’m like Adidas on a zebra mothafucka\nway too many stripes\n— Young Jeezy („Amen”)\nI use to wear my hoodie like that (like that)\n— Jay-Z („30 something”)\nT-shirt white, three stripes with all ice\n— Lil’ Wayne („Look at me”)\nWolf Gang got the ink on me now it’s banged out\n— Tyler, The Creator („Steak Sauce”)\nWhile police and community watchmen justify why\nthey shot Emmit Till and Malice Green, Rekia Boyd\n91PIOSENKIand Trayvon Martin Better not wear that hoodie\nwhile shopping for a carton\n— Lupe Fiasco („Ayesha Says Intro”)\n3 stripes but not like tesco\nAddidas hoodies are d bes do\nMy dress code don’t involve dresses\nI got a hoodie fetish\n— Lady Sovereign („Adidas Hoodie”)\nI’m a wheeler dealer\nHash brown & wine\nT-shirts, 9 tracksuit\nWith tha black Fila\n— Wiley (N-Dubz „Na Na”)\n— Aesop Rock („Tetra”)\nThen he became highly civilized\nand spent time amongst the wise,\nwent through a garment renaissance\nand stopped wearing Benetton\nTommy Hill, Perry Ellis, Nautica, or Liz Claiborne\nOcean Pacific, Fila, Bill Blass and leave fitted\nQuit the Armani sweaters\nwith the Gucci wool knitted\n92Now all he buys, Kani’s,\nCross Colours, Shabazz Brothers\nMecca, Pelly Pell, 88, North Q,\nBear and a few others\nFor the new year, strictly Wu-Wear\n— RZA („Wu-Wear: The Garment Renaissance”)\nSay bye to Reebok, say hi to Chanel\nSay hi to Gucci, Prada as well\n— Jay-Z („Get Your Mind Right Mami”)939596WYKRÓJDres projektu marki Maldoror pochodzi z kolekcji Spirit of 69.\nMateriał użyty w projektach to farbowany nylon uzyskany\nz recycklingu wojskowych spadochronów. Kolor nawiązuje do\nostrzegawczych podszewek w kurtkach pilotów amerykańskich,\nkojarzących są głównie z subkulturą „skin”. Wybór materiału,\nz którego można wykroić swój egzemplarz, jest dowolny.\n(więcej na s. 57)DRES98All pages:2341214182021222325262728313442566875767778818283868788899091929397InfoSaveLikeShareDownloadMoreBiuro # 5 DRES Published on Dec 29, 2012 Tematem numeru jest dres, rozumiany przez autorów jako symbol pewnego zjawiska, subkulturowy kod, narzędzie protestu, rezyduum miejskiej dzi...See MorebiuroFollowRead moreRead moreSimilar toPopular nowJust for youGo explore


Malarstwo Polska. Kupuj na ALL.BIZ\nALL.BIZPolskaTowaryMeble i wyposażenie wnętrzWystrój wnętrzObrazyMalarstwo\n← Wróć do kategorii "Obrazy"\nZnaleziono: 115 towarów\nProdukty z innych krajów (761)\nObrazy ukraińskiego artysty Linkevicha\n1461.63 PLN (od 2 szt)\nKopiuj "Wave" Ayvazovski kopie razhmer o wymiarach 150 x 102 cm.\nKolekcja zdjęć gwiazdy Nessa Shine\n3440.72 PLN (od 2 szt)\nMalowanie zimowe w Karpatach DSC_0100\n1720.36 PLN (od 2 szt)\nObraz (kopia) Paul Mervat "Flood" 190 x 120cm.\nFragment walki między dwoma obrazami łodzi\n3870.81 PLN (od 2 szt)\nObraz, sceny batalistyczne w Morzu Czarnym\nMalowanie atak dwóch łodzi 190 x 145 cm., Olej na płótnie\nMalowanie morskich. Na zamówienie, kopia Aivazovsky vysokokachechtvennye\nObraz, kopia Ostatniej Wieczerzy Philippe de Shampen 108h158\nObraz gotowy do powieszenia, w ramie, przedstawiający tematykę florystyczną: osty, dmuchawiec i czerwone kwiaty.\nObrazy florystyczne przedstawiające rożne gatunki kwiatów, romantyczna i nastrojowa dekoracja wnętrza utrzymana w pastelowych barwach.\nSielankowy pejzaż przedstawiający jezioro i usytuowany w tle las, na brzegu znajdziemy czerwone maki i żółte kwiaty, obraz pogodny i słoneczny utrzymany w tonacji błękitów.\nPejzaż z zachodzącym słońcem w tle; obraz przedstawia jezioro i odległy las skąpane w promieniach zachodzącego słońca, utrzymany w czerwonej tonacji kolorów.\nObraz marynistyczny przedstawiający cztery żaglowce płynące po morzu na pełnych żaglach, obraz okręty utrzymany jest w ciepłych, pastelowych barwach.\nObraz przedstawiający kobietę ubraną w czarną sukienkę trzymającą parasolkę w tym samym kolorze; czarny kolor przełamuje czerwień ust i paska sukienki.\nObraz "Żyd liczący pieniądze"\nPejzaż przywodzący na myśl włoską prowincję, obraz przedstawia dom, romantyczne ogrodzenie i oddzielające je schody, w tle włoskie topole, całość nastrojowa i sielankowa.\nPastelowe tulipany, obrazy dostępne w trzech rozmiarach, obramowane i zapakowane w folię chroniącą przed zarysowaniem.\nObrazy ręcznie malowane - Aniołek Wesoły Magenta\nObrazy i malowidła\nKoga Bohdan Batko