Program Rozwoju Bibliotek by Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego - issuu\nProgram Rozwoju Bibliotek Warszawa, 2009\nPolsko-Amerykańska Fundacja Wolności jest partnerem Fundacji Billa i Melindy Gates w przedsięwzięciu, które ma ułatwić polskim bibliotekom publicznym dostęp do komputerów, internetu i szkoleń. Przedsięwzięcie to – Program Rozwoju Bibliotek – jest prowadzone w ramach międzynarodowego programu „Global Libraries”. Program w Polsce jest realizowany przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, utworzoną przez Polsko-Amerykańską Fundację Wolności.\nJerzy Koźmiński prezes Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, przewodniczący Rady Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego\nJacek Wojnarowski prezes Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, dyrektor Programu Rozwoju Bibliotek\nProgram Rozwoju Bibliotek w Polsce ma szczególny charakter. Partnerami Fundacji Billa i Melindy Gates były z reguły rządy krajów, w których prowadzono projekt „Global Libraries”. W Polsce jest to Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności. Ponadto realizację Programu Rozwoju Bibliotek poprzedził ponad roczny okres intensywnych przygotowań. W tym czasie zostały przeprowadzone badania społeczne, a także liczne konsultacje z ekspertami i praktykami z różnych dziedzin. Zbudowany od podstaw kilkunastoosobowy zespół wypracował model i szczegóły Programu. Powstał projekt, który nie tylko ma poprawić dostęp mieszkańców małych miejscowości do nowoczesnych technologii informacyjnych i komunikacyjnych, ale szczególny nacisk kładzie na wykorzystanie zdolności i kompetencji ludzi, wzmacnianie i rozwijanie ich umiejętności. I wreszcie, w tym samym czasie został zainicjowany rządowy projekt modernizacji gminnych bibliotek publicznych Biblioteka+. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski zlecił jego realizację Instytutowi Książki. Obydwa programy skierowane do bibliotek będą się uzupełniać i wzajemnie wzmacniać. Wola ścisłej współpracy w tym zakresie została potwierdzona w porozumieniu podpisanym pomiędzy Ministrem Kultury i Dziedzictwa Narodowego a Prezesem Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności. Jeszcze przed swoją inauguracją Program Rozwoju Bibliotek zyskał szerokie poparcie. Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego zawarła porozumienia o współpracy między innymi z Biblioteką Narodową, Stowarzyszeniem Bibliotekarzy Polskich, Urzędem Komunikacji Elektronicznej. Swoją życzliwość i zaangażowanie zadeklarowały władze centralne i samorządowe, instytucje środowiska bibliotecznego, liderzy sektora pozarządowego, znane postaci ze świata nauki, sztuki, gospodarki i mediów.\nPolska wobec Europy Polska\nDostęp do szerokopasmowego internetu (odsetek gospodarstw domowych)\nUdział wydatków na kulturę w budżecie gospodarstw domowych\nOdsetek czterolatków objętych edukacją\nPolska wieś wobec miasta Wieś\nKorzystanie z usług multimedialnych Korzystanie z internetu\nDostęp do internetu w domu\nOdsetek osób, które przeczytały w ciągu roku co najmniej jedną książkę\nOBOP dla Biblioteki Narodowej, 2008\nOdsetek gospodarstw domowych, które mają co najmniej 50 książek\nUczestnicy imprez kulturalnych na 1000 mieszkańców\nCzytanie dzienników ogólnopolskich\nPolskie Badanie Czytelnictwa 2008\nKorzystanie ze żłobków i przedszkoli wśród dzieci w wieku 0-6 lat\nKontynuowanie nauki w grupie 20-24 lata\nCzytelnictwo i udział w kulturze\nAnna Streżyńska prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej\nSzanowni Państwo, nie ma alternatywy: musimy mieć dostęp do nowoczesnych narzędzi informacyjnych i komunikacyjnych, aby w pełni uczestniczyć w życiu gospodarczym i społecznym. Rozpowszechnienie technologii informacyjnych pobudza rozwój cywilizacyjny społeczeństw i przyspiesza osobisty rozwój ludzi. Bez dostępu do telefonu, komputera, internetu jesteśmy skazani na wykluczenie cyfrowe i narażeni na wykluczenie społeczne.\nBez nowych technologii informatycznych nie ma życia i nowej pracy.\n(uczeń gimnazjum i stypendysta Funduszu Lokalnego Masywu Śnieżnika, Bystrzyca Kłodzka)\nW porównaniu z Europą cyfrowy rozwój Polski jest znacznie opóźniony. Pod względem dostępu do technologii teleinformatycznych i umiejętności ich wykorzystywania polskie społeczeństwo plasuje się na ostatnich miejscach wśród krajów członkowskich. Dodatkowo, w samej Polsce stale pogłębia się podział cyfrowy pomiędzy miastem i wsią. Mieszkańcy małych miejscowości mają nie tylko ograniczony dostęp, ale – co jest zjawiskiem szczególnie niepokojącym – nie odczuwają potrzeby korzystania z nowoczesnych narzędzi informacyjnych i komunikacyjnych. Ten stan rzeczy wymaga podjęcia jak najszybszych działań, prowadzonych wielotorowo, przez różne instytucje i środowiska. Konieczne jest zaangażowanie zarówno centralnych instytucji państwa i władz samorządowych, jak i społeczności lokalnych i organizacji pozarządowych.\nPaństwa i Strategii Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego. Dotychczas administracja centralna nie dysponowała odpowiednimi funduszami na realizację tych planów. Obecnie dzięki środkom europejskim nie ma przeszkód, żeby przystąpić do konkretnych i energicznych działań. Po drugie, należy zmieniać prawo – przepisy powinny zachęcać do prowadzenia inwestycji telekomunikacyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem dostępu do szerokopasmowego internetu na terenach wiejskich. Również władze i mieszkańcy małych miejscowości muszą aangażować się w zwiększanie dostępu do usług telefonicznych i internetowych na ich terenie. Potrzebne są działania popularyzujące wykorzystanie technologii informacyjnych na terenach wiejskich (e-administracja, zakupy online) i podnoszenie umiejętności informatycznych obywateli. Jeśli mieszkańcy małych miejscowości będą umieli posługiwać się nowoczesnymi narzędziami komunikacyjnymi i dostrzegać płynące z tego korzyści, zostanie w nich rozbudzona potrzeba korzystania z ICT, a to pierwszy krok w cyfrowy świat. Dlatego z nadzieją przyjmuję dwie inicjatywy: przygotowywany przez Instytut Książki program „Biblioteka+” i właśnie inaugurowany Program Rozwoju Bibliotek, który zamierza dotrzeć z nowoczesnymi narzędziami IT do najmniejszych miejscowości, a jednocześnie rozwijać kompetencje bibliotekarzy i mieszkańców w zakresie technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Wykorzystując istniejący potencjał sieci bibliotek publicznych Program Rozwoju Bibliotek ma szansę znacząco zredukować podział cyfrowy między polską wsią i miastem. To ważne wsparcie wysiłków państwa, aby zwiększać możliwości rozwojowe miejsc najbardziej oddalonych nie tylko komunikacyjnie, ale przede wszystkim – cywilizacyjnie. Życzę powodzenia.\nPo pierwsze, trzeba wprowadzać w życie plany przeciwdziałania wykluczeniu cyfrowemu, znajdujące się w ważnych dokumentach rządowych: Planie Informatyzacji strona 5\nProgram Rozwoju Bibliotek Najważniejsze informacje\nBiblioteka to miejsce z potencjałem...\n8500 placówek 6600\nw których pracuje\nna wsi i w małych miastach\n9600 bibliotekarek i bibliotekarzy\nbardzo dobrze wykształconych – 41% posiada wykształcenie wyższe, 21% – pomaturalne, którzy cieszą się społecznym zaufaniem. Biblioteka potrzebuje impulsu do rozwoju... inwestycji w lokale i sprzęt teleinformatyczny, rozszerzenia kompetencji bibliotekarzy o umiejętności menedżerskie, informatyczne i komunikacyjne, funduszy na prowadzenie ponadstandardowej działalności, integracji środowiska i wzmocnienia całego systemu bibliotecznego, zrozumienia ze strony samorządów i zaangażowania mieszkańców.\nProgram Rozwoju Bibliotek: jest skierowany do bibliotek publicznych wraz z filiami we wszystkich gminach wiejskich i wiejsko-miejskich oraz w tych gminach miejskich, których liczba mieszkańców nie przekracza 20 tys. będzie realizowany w latach i obejmie\n3350 placówek bibliotecznych z 1120 gmin\noferuje: system praktycznych szkoleń, dostawy sprzętu i oprogramowania, wzmocnienie systemu bibliotecznego, pakiet działań komunikacyjnych i rzeczniczych Dzięki Programowi Rozwoju Bibliotek:\nBiblioteki w małych miejscowościach będą lepiej zaspokajać potrzeby mieszkańców. Bibliotekarze i użytkownicy bibliotek będą korzystać z nowoczesnych technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Biblioteki będą pełnić ważną rolę w rozwoju mieszkańców, lokalnych społeczności i całego kraju.\nProgram Rozwoju Bibliotek wspierają między innymi: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Instytutem Książki, Biblioteka Narodowa, Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, Urząd Komunikacji Elektronicznej, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, Związek Gmin Wiejskich, Grupa Onet.pl SA, marszałkowie i wojewodowie tworzący Regionalne Partnerstwa na rzecz Rozwoju Bibliotek, członkowie Krajowego Partnerstwa na rzecz Rozwoju Bibliotek – znane postaci i liderzy opinii ze świata nauki, literatury, sztuki, gospodarki i mediów.\nMicrosoft Corporation przekaże bezpłatnie oprogramowanie dla bibliotek.\nspis rzeczy 1. Biblioteki szansą na rozwój\n1.1. Potrzeby i oczekiwania lokalnych społeczności 1.2. Placówki biblioteczne w małych miejscowościach – stan na dziś 1.3. Potencjał bibliotekarek i bibliotekarzy\n2. Nasza propozycja – Program Rozwoju Bibliotek 2.1. 2.2. 2.3. 2.4. 2.5.\nRozwijanie kompetencji – system praktycznych szkoleń Łatwiejszy dostęp – pakiety narzędzi teleinformatycznych Integracja i wzmocnienie systemu bibliotecznego Popularyzacja idei – kampanie informacyjne i promocyjne Kalendarium działań i rezultatów\n3. Wizja sukcesu – biblioteka jutra\n1. Biblioteki szansą na rozwój Przygotowując Program Rozwoju Bibliotek staraliśmy się jak najlepiej poznać sytuację polskich bibliotek publicznych we wsiach i małych miastach, sprawdzić jak funkcjonują w swoich społecznościach i jakie są wobec nich oczekiwania użytkowników – obecnych i potencjalnych. W tym celu przeprowadziliśmy szereg badań i analiz, między innymi: pogłębione studia przypadków 78 gmin, które składały się z wywiadów grupowych z mieszkańcami oraz wywiadów indywidualnych z bibliotekarzami, przedstawicielami władz gminnych, nauczycielami, reprezentantami lokalnych organizacji i instytucji (np. Ochotniczej Straży Pożarnej, Gminnego Ośrodka Kultury, koła gospodyń wiejskich, parafii). Badania te zostały przeprowadzone przez Uniwersytet Warszawski (zespół ekspertów pod kierunkiem prof. Anny Gizy-Poleszczuk) oraz 39 Lokalnych Organizacji Grantowych Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, współpracujących z Akademią Rozwoju Filantropii w Polsce. badanie ankietowe bibliotek i bibliotekarzy (łącznie 1927 wywiadów), które pozwoliły poznać infrastrukturę bibliotek, prowadzoną przez nie działalność i sytuację finansową, jak również uzyskać wskaźniki obrazujące samoocenę środowiska bibliotekarzy i jego integrację oraz uczestnictwo i postawy wobec szkoleń. badanie ankietowe mieszkańców wsi powyżej 13 roku życia (1327 osób), w tym 615 użytkowników bibliotek, którego wyniki pokazały postrzeganie bibliotek, wzorce korzystania i potrzeby mieszkańców wsi. Oba badania ankietowe zostały wykonane przez agencję badawczą MillwardBrown SMG/KRC. Eksperci przygotowali ponadto raporty dotyczące kontekstu realizacji Programu Rozwoju Bibliotek: na temat sytuacji bibliotek wojewódzkich, programów studiów bibliotekoznawstwa i informacji naukowej, perspektyw rozwoju internetu szerokopasmowego na obszarach wiejskich, aplikacji internetowych, które mogą być wykorzystane w bibliotekach, programów rozwojowych realizowanych dotychczas w bibliotekach. Raporty badawcze są dostępne na stronie www.frsi.org.pl. W dalszej części rozdziału prezentujemy wybrane informacje z badań zrealizowanych na potrzeby Programu Rozwoju Bibliotek.\n1.1. Potrzeby i oczekiwania lokalnych społeczności 29,5% mieszkańców wsi i małych miast (czyli prawie 5 milionów osób) deklaruje, że w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy odwiedziło bibliotekę publiczną co najmniej raz. Dalsze 21% miało kontakt z biblioteką w innej formie – ta grupa czytała książkę wypożyczoną z biblioteki przez kogoś innego, odwiedzała stronę internetową biblioteki, kontaktowała się telefonicznie z biblioteką lub brała udział w imprezie zorganizowanej przez bibliotekę.\nBezpośrednie i pośrednie korzystanie z bibliotek W ogóle nie korzysta z biblioteki Osobiście był w bibliotece Nie był osobiście w bibliotece, ale: Czytał książkę wypożyczoną z biblioteki przez kogoś innego Czytał książkę wypożyczoną na własną kartę, ale przyniesioną przez kogoś innego Korzystał ze strony internetowej biblioteki Korzystał z katalogu biblioteki w internecie Miał kontakt telefoniczny z tą biblioteką Miał kontakt z inną działalnością biblioteki\nPoza korzystaniem z księgozbioru, osoby odwiedzające bibliotekę podejmują także wiele innych aktywności: zasięgają informacji u bibliotekarzy (36%), korzystają z internetu (31%, wśród młodzieży – 61%), spotykają się z innymi ludźmi (26%), biorą udział w spotkaniach organizowanych w bibliotece (12%). Już obecnie oddziaływanie społeczne bibliotek jest znaczne, zarówno pod względem liczby osób, jak i różnorodności pełnionych przez biblioteki funkcji, które wykraczają poza udostępnianie książek i czasopism. Odpowiednio wzmocnione biblioteki mogą zatem mieć bardzo duże znaczenie w procesie integracji społecznej i budowy kapitału społecznego. Przecież nie wszystkim uda się skończyć W naszych badaniach staraliśmy się również studia, wyjechać, część zostanie, więc ustalić, jakie konkretne działania mogłyby należy wszystko robić, aby tym, którzy podjąć biblioteki (wiele z nich w różnej skali zostaną, żyło się ciekawiej, a ci, już je podejmuje), żeby lepiej zaspokajać którzy wyjechali, żeby mieli do czego wracać potrzeby i aspiracje mieszkańców małych lub czym się chwalić. miejscowości. Wśród nowych form działal(uczeń z gminy Sanniki, województwo mazowieckie) ności, które zostały dobrze ocenione przez mieszkańców, władze lokalne i samych bibliotekarzy, znalazły się: prowadzenie małych przedszkoli, świetlic dla młodzieży, klubów seniora, kółek hobbystycznych, organizacja wystaw, pokazów filmowych, prowadzenie punktu usług multimedialnych umożliwiających drukowanie, kserowanie, skanowanie czy obsługę fotografii cyfrowej, pomoc osobom starszym w korzystaniu z komputerów, udostępnianie informacji lokalnych, inicjowanie blogów.\nKorzystanie z usług kulturalno-edukacyjnych Wypożyczał płyty DVD / wideo z wypożyczalni\nBrał udział w kursie języka obcego\nPokaz filmowy / kino\nSpotkanie z ludźmi kultury / pisarzami / muzykami\nBrał udział w kółku hobbystycznym 0%\nNie brał udziału, bo nie ma dostępu, czasu, bądź pieniędzy Brał udział Nie brał udziału, bo go to nie interesuje, lub z innego powodu\nWielu mieszkańców deklaruje chęć udziału w takich formach aktywności bibliotek. Nie mają jednak ku temu możliwości. Potrzeby mieszkańców wsi i małych miast w kontekście roli bibliotek okazały się bardzo różnorodne. Aby mogły być zaspokajane, konieczne jest elastycznie reagujące na potrzeby mieszkańców, wielofunkcyjne centrum aktywności lokalnej, którym może być biblioteka. Większe zapotrzebowanie na zróżnicowaną ofertę występuje w miejscowościach bardziej Skończyła się taka funkcja biblioteki, że się oddalonych od centrów życia społecznego, tylko gromadziło i wypożyczało, czyli w tych miejscowościach, które nie są to już nie te czasy. siedzibami gmin. W wielu takich miejsco(bibliotekarka z Górnego Śląska) wościach ulokowane są filie bibliotek, które mogą prowadzić właśnie tego typu działalność.\n1.2. Placówki biblioteczne w małych miejscowościach – stan na dziś W Polsce działa 8489 bibliotek publicznych. 6650 z nich ulokowanych jest na wsi i w małych miastach. Wśród nich 2291 to placówki główne, a 4359 to ich filie (dane GUS). Prowadzenie bibliotek jest zadaniem własnym gmin i jednocześnie ich obowiązkiem nałożonym przez ustawę o bibliotekach. Dzięki temu sieć bibliotek publicznych charakteryzuje się dużą stabilnością.\nOdkąd biblioteki zostały przejęte przez samorządy różnie było, ale ostatnio jest więcej, to nie są duże wzrosty, ale z roku na rok rośnie nam budżet.\nDziałalność bibliotek finansowana jest przez gminy. W 2007 roku średnie wydatki na ten cel w jednej gminie wynosiły jednak tylko 114 tys. zł.\nMożna powiedzieć, że biblioteki w niewielkim stopniu były beneficjentem zmian po (dyrektor biblioteki, województwo warmińsko-mazurskie) roku 1989. Skierowano do nich tylko dwa większe, systematyczne programy wsparcia i to dopiero po roku 2000. Ministerstwo Kultury uruchomiło dotacje na zakup nowości książkowych. Z kolei Ministerstwo Nauki i Informatyzacji zainicjowało, a Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji kontynuowało realizowany w latach 2001 – 2008 program Ikonk@, polegający na dostarczeniu do jednej placówki w gminie (biblioteki lub innej instytucji wskazanej przez samorząd) zestawu trzech komputerów do publicznego użytku.\nIle komputerów jest w bibliotekach?\nJaka jest szybkość internetu w bibliotekach?\npowyżej 1 Mb/s\ndo 256 Kb/s inna prędkość\nDzięki niewielkim wzrostom budżetów i programowi Ikonk@ biblioteki są dziś znacznie lepiej wyposażone w sprzęt komputerowy: ogółem 60% bibliotek publicznych posiada podłączone do internetu komputery do publicznego użytku, choć wśród filii bibliotecznych odsetek ten wynosi już tylko 40%.\nIle godzin są otwarte biblioteki? 100%\nponad 8 godzin 7-8 godzin\n40% 20% 0% razem\nfilia bez dostępu do internetu\nfilia z dostępem do internetu\nJednak sprzęt komputerowy jest często stary, ma średnio 3,5 roku (dane z lipca 2008). Słabe jest również wyposażenie bibliotek w sprzęt peryferyjny – skaner posiada tylko 42% placówek a projektor – 3%. Bardziej zaawansowane oprogramowanie, np. program PowerPoint, ma 52% bibliotek, programy do obróbki zdjęć już tylko 33% z nich. Stosunkowo niska jest też przepustowość łączy internetowych – na Są problemy lokalowe – za małe ogół poniżej 1 Mb/s. pomieszczenie oraz finansowe, kadrowe za mało personelu, brak czasu na dodatkową Złe warunki lokalowe są dużą barierą dla aktywność związaną z animacją, kulturą. funkcjonowania bibliotek. 23% z nich uznaje (bibliotekarka, Górny Śląsk)\npowierzchnię biblioteki za zdecydowanie za małą. Trzeba też podkreślić wyraźnie gorszą sytuację filii bibliotecznych w tym względzie. Są one zdecydowanie mniejsze – średnio 52 m2 powierzchni w porównaniu z 100 m2 w przypadku placówek głównych. Aż 30% filii nie posiada toalety.\nNiewystarczające i mało elastyczne są także godziny otwarcia placówek – przeciętna, nie dysponująca komputerami do użytku publicznego filia jest otwarta tylko 26 godzin w tygodniu. Jedynie 40% bibliotek jest otwartych w sobotę, a prawie żadna w niedzielę. Bibliotekę odwiedzają średnio 33 osoby dziennie. Biblioteki bardzo potrzebują inwestycji: w lokale, nową estetykę, narzędzia teleinformatyczne; potrzebują też wydłużenia i uelastycznienia godzin otwarcia. Mogłyby wówczas stać się atrakcyjnym miejscem aktywności, spotkań i integracji mieszkańców.\n1.3. Potencjał bibliotekarek i bibliotekarzy W bibliotekach wiejskich i w małych miastach pracuje 9600 bibliotekarzy, głównie kobiet (96%). Średnia wieku wynosi 44 lata. Większość bibliotekarek zaczęła pracę przed 1989 rokiem, co świadczy o dużej stabilności tej grupy zawodowej. Aż 41% bibliotekarek i bibliotekarzy posiada wykształcenie wyższe (wskaźnik dużo wyższy niż średnia krajowa), a dalsze 21% pomaturalne. LaWykształcenie pracowników bibliotek tem 2008 roku średnie wynagrodzenie wynosiło 1900 zł brutto, co na wsi nadal było 100% uznawane za stosunkowo atrakcyjne. 80%\nJak wynika z badań, nienajlepsze są umiejętności prowadzenia biblioteki w sposób nowoczesny (menedżerski), współpracy z innymi instytucjami, pozyskiwania środków i innych zasobów zewnętrznych czy promocji podejmowanych działań. Na przykład z lokalnym stowarzyszeniami współpracuje tylko 24% bibliotek, z parafiami zaledwie 4%. Jedynie 14% placówek korzysta z pomocy wolontariuszy, a przeciętna biblioteka pozyskuje zaledwie 3000 zł zewnętrznego finansowania rocznie. Z drugiej strony warto jednak zwrócić uwagę na brak oferty organizacji pozarządowych (dotacji, szkoleń, doradztwa) dla bibliotek czy uwzględniania bibliotek jako potencjalnych beneficjentów programów europejskich.\n60% 40% 20% 0% wszyscy pracownicy\nWyższe Pomaturalne Średnie Podstawowe/ Zasadnicze zawodowe\nAż 96% bibliotekarzy regularnie korzysta z komputera, a ich kompetencje informatyczne są coraz wyższe. Należy podkreślić brak systematycznej pomocy związanej z technologiami informacyjnymi i komunikacyjnymi (ICT) w wielu gminach (niedostatek informatyków), co jest przyczyną kłopotów w przypadkach awarii sprzętu komputerowego czy oprogramowania.\nZ kim współpracują biblioteki? Świetlica wiejska Muzeum Parafia Urząd Gminy Dom Opieki Społecznej Klub Seniora Ochotnicza Straż Pożarna Koło Gospodyń Wiejskich Lokalne stowarzyszenia Przedszkole Gminny\_Miejski Ośrodek Kultury Szkoła 0%\nPodsumowując, jeśli chodzi o kompetencje bibliotekarek i bibliotekarzy, najważniejsze jest wzmacnianie umiejętności nowoczesnego prowadzenia placówek: długofalowego planowania działań, współpracy z innymi instytucjami, pozyskiwania środków pozabudżetowych, umiejętności rozpoznawania potrzeb mieszkańców i proponowania nowatorskich usług odpowiadających na te potrzeby.\nOtoczenie instytucjonalne bibliotek Placówki biblioteczne niższego rzędu potrzebują opieki instytucjonalnej. Obecnie system opieki opiera się przede wszystkim na 18 bibliotekach wojewódzkich, w których brakuje kadry instruktorskiej – na 1 osobę przypada średnio 100 placówek. Innym problemem jest słabość sieci bibliotek powiatowych: około 100 powiatów nie posiada biblioteki o statusie powiatowej, a w wielu z nich taką funkcję pełni nominalnie biblioteka miejska zlokalizowana w siedzibie powiatu. Brakuje również efektywnych instrumentów sprzyjających rozwojowi i integracji zawodowej bibliotekarzy. Pewną pomocą w podejmowaniu nowych form działalności służy bibliotekom w małych miejscowościach prowadzony społecznie portal EBIB (platforma cyfrowa Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich), z którego korzysta 52% bibliotekarzy wiejskich. Z witryny Biblioteki Narodowej korzysta 78% z nich, z witryn bibliotek wojewódzkich 70%.\nZ jakich stron bibliotekarskich korzystają regularnie bibliotekarze Biblioteka 2.0 Biblioteka w Szkole EBIB Strona biblioteki wojewódzkiej Strona Biblioteki Narodowej Korzysta z internetu, ale nie korzysta ze stron bibliotekarskich W ogóle nie korzysta z internetu\nBiblioteka i zawód bibliotekarza w odbiorze społecznym Ogromnym atutem bibliotek i bibliotekarzy jest ich pozytywny wizerunek, choć tradycyjny i mało dynamiczny. Dominują skojarzenia biblioteki z książką (66%), znacznie rzadziej ze „spotkaniem ludzi” – 12%, dostępem do internetu – 8%, wydarzeniami w bibliotece – 2% W powszechnej świadomości biblioteka jest instytucją mało nowoczesną. Jednak wiele osób, zwłaszcza dorosłych, uważa ją za miejsce szczególne – spokojne, wyciszone i bezpieczne, gdzie można znaleźć chwilę wytchnienia. Książka jest w dalszym ciągu traktowana jako wiarygodne źródło informacji, pozwalające na poszerzanie i pogłębianie wiedzy o świeTo nie są tak jak kiedyś osoby, które siedzą cie. Natomiast bibliotekarze – wykształceni za biurkiem i nic nie robią. i posiadający rozległą wiedzę – kojarzeni są (młodzież z Księżpola, województwo lubelskie) z przewodnictwem intelektualnym.\nTrzy pierwsze skojarzenia ze słowem biblioteka wydarzenia w bibliotece biblioteka publiczna, miejska, gminna, Narodowa dobra, pożyteczna, potrzebna prasa, gazety, czasopisma personel biblioteki internet, komputery czytelnia wypożyczanie książek spotkania z ludźmi, czytelnicy, ludzie, spędzanie czasu budynek, wyposażenie biblioteki, atmosfera miejsca czytanie, czytelnictwo nauka, zdobywanie wiedzy, szukanie informacji ksiażki, książka\nBiblioteki i bibliotekarze cieszą się więc zaufaniem i są postrzegani jako wysoce wiarygodni – wywołują ponad 90% pozytywnych skojarzeń. Dzieje się tak mimo skromnej obecności tematu bibliotek i ich działalności w mediach, w porównaniu z innymi instytucjami działającymi w pejzażu gminnym, takimi jak szkoła, Ochotnicza Straż Pożarna czy parafia. Wizerunek bibliotek jest gorszy wśród młodszego pokolenia. Młodym kojarzy się z miejscem mało atrakcyjnym, wręcz stereotypowo nudnym. Użytkownicy wysoko oceniają podejście pracowników bibliotek do osób odwiedzających placówkę oraz kompetencje do prowadzenia tradycyjnej działalności bibliotecznej (oceny 4,4 – 4,7 na skali od 1 do 5). Gorzej są za to oceniane bardziej aktywne formy działalności, jak spotkania, zajęcia (ocena 3,5 – 3,6 na skali od 1 do 5). Przyczyną jest to, że biblioteki rzadko w sposób systematyczny prowadzą działalność wykraczającą poza wypożyczanie książek.\nJak użytkownicy oceniają biblioteki w skali 1 do 5 Spotkania organizowane przez bibliotekę Zajęcia dla dzieci Jakość sprzętu komputerowego Dostępność komputerów i internetu Zasobność księgozbioru Estetyka i aranżacja wnętrza Warunki lokalowe Godziny otwarcia biblioteki Łatwy w wykorzystaniu katalog książek Kompetencje informatyczne bibliotekarza Lokalizacja biblioteki Łatwość uzyskania informacji Zaangażowanie bibliotekarza w pracę Kompetentna obsługa Kultura obsługi\n2. Nasza propozycja – Program Rozwoju Bibliotek Opracowując Program Rozwoju Bibliotek koncentrowaliśmy się na następujących kwestiach: 1. Dostosowaniu naszej oferty do specyfiki poszczególnych społeczności lokalnych – zależy nam na tym, aby udzielane wsparcie odpowiadało rzeczywistym potrzebom mieszkańców i wpisywało się w priorytety konkretnej gminy, a jego formy były wypracowane z udziałem wszystkich zainteresowanych. 2. Uwzględnieniu potrzeb miejscowości najbardziej oddalonych od centrów życia społecznego – najważniejszym adresatem naszych działań będą filie biblioteczne, których sytuacja jest najgorsza, a które są często jedynym miejscem dostępu do publicznych usług i technologii informacyjno-komunikacyjnych.\nCzasami czuję, że i ja bym odmłodniała, gdyby to miejsce się zmieniło, że bym stawała się piękniejsza razem z nim (…) jak patrzę na tę bibliotekę, to czuję się nieraz tak zakurzona jak i ona. (bibliotekarka z województwa mazowieckiego)\n3. Podnoszeniu umiejętności i kompetencji bibliotekarzy w celu przygotowania ich do pełnienia nowej roli społecznej – inspiratorów i przewodników po świecie informacji, sprzyjającej rozwojowi społeczności lokalnych. 4. Systemowym podejściu – chcielibyśmy przyczynić się do trwałej zmiany systemu bibliotecznego, wzmocnienia jego siły instytucjonalnej oraz współpracy różnych partnerów, aby zainicjowane przez Program procesy pozytywnych zmian były trwałe i mogły być nadal rozwijane przez system biblioteczny. 5. Komplementarności z innymi inicjatywami, ukierunkowanymi na rozwój bibliotek i zwiększenie dostępu do internetu na obszarach wiejskich i w małych miastach. Program Rozwoju Bibliotek skierowany jest do bibliotek publicznych – placówek głównych wraz z filiami we wszystkich gminach wiejskich i wiejsko miejskich oraz w tych gminach miejskich, które mają mniej niż 20 tys. mieszkańców. Przewidujemy udział w Programie około 3350 placówek bibliotecznych z 1120 gmin. Ponieważ jesteśmy przekonani, że trwałą jakościową zmianę w życiu społeczności można uzyskać tylko wówczas, gdy wszyscy zainteresowani pozytywną zmianą połączą siły, nasze działania zakładają również aktywny udział przedstawicieli władz samorządowych, organizacji pozarządowych, szkół i innych liderów społeczności lokalnej. W gminach powstaną Koalicje na rzecz Rozwoju Bibliotek, ponieważ biblioteki nie mogą być osamotnione w swoich wysiłkach modernizacyjnych. Biblioteki będą także ściśle współpracować ze sobą już od momentu aplikowania do Programu. Program będzie realizowany w dwóch rundach. Do udziału w rundzie pierwszej, rozpoczynającej się w kwietniu 2009 roku, wyłonimy biblioteki z 600 gmin (ok. 1800 placówek bibliotecznych). W drugiej rundzie, do której nabór przeprowadzimy jesienią 2010 roku, przyjmiemy biblioteki z 520 gmin (ok. 1550 placówek). Nasze działania kierujemy także do wszystkich osiemnastu bibliotek wojewódzkich, które będą pełnić rolę regionalnych koordynatorów Programu, a po roku 2013, czyli formalnym zakończeniu Programu, będą kontynuować wsparcie i sprawować szczególną pieczę nad rozwojem bibliotek w małych miejscowościach. Na Program Rozwoju Bibliotek składają się działania w następujących obszarach: 1. Rozwijanie kompetencji bibliotekarzy i innych przedstawicieli społeczności lokalnej dzięki systemowi nowoczesnych, praktycznych szkoleń. 2. Ułatwianie dostępu do informacji i wiedzy poprzez dostawy narzędzi teleinformatycznych – sprzętu i wyposażenia technicznego. 3. Integracja i wzmacnianie całego systemu bibliotecznego. 4. Popularyzacja idei bibliotek – ośrodków aktywności lokalnej poprzez kampanie informacyjne i promocyjne.\n2.1. Rozwijanie kompetencji – system praktycznych szkoleń Zaprojektowany przez nas system szkoleniowy koncentruje się na podnoszeniu kompetencji bibliotekarek i bibliotekarzyi zadbaniu o to, by nowe umiejętności, zwłaszcza te związane z ICT, wykorzystali z pożytkiem dla swojej lokalnej społeczności. Do udziału w wybranych szkoleniach będą zaproszeni także przedstawiciele urzędu gminy i inni lokalni liderzy. Programem szkoleniowym obejmiemy łącznie około 3700 osób (na uczestnika szkoleń przypadnie ok. 20 dni szkoleniowych), w tym 3100 bibliotekarzy. Uczestnikom zaproponujemy trzy rodzaje szkoleń: warsztat planowania pracy biblioteki, którego efektem finalnym będzie przygotowanie trzyletniego planu pracy biblioteki (cele, pola specjalizacji, zadania, harmonogram realizacji i budżet) w oparciu o analizę SWOT biblioteki, zdefiniowanie profilu i potrzeb potencjalnych adresatów oraz określenie partnerów dla poszczególnych działań. szkolenia informatyczne dla bibliotekarzy z zakresu podstawowej obsługi komputera i oprogramowania biurowego oraz szkolenia bardziej zaawansowane, przygotowujące bibliotekarzy do przekazywania nabytych umiejętności osobom odwiedzającym biblioteki. szkolenia specjalistyczne wybrane przez biblioteki zgodnie z potrzebami społeczności lokalnych, w których udział wezmą bibliotekarz i lokalny lider. Podczas zajęć omawiane będą nowe usługi oferowane mieszkańcom przez bibliotekę, narzędzia, oprogramowanie i przykłady dobrych praktyk. Do wyboru zaoferujemy następujące obszary specjalizacji:\nPromocja czytelnictwa i kultury\nUsługi i poradnictwo w zakresie multimediów\nFunkcjonalny dostęp do zasobów bibliotecznych\nUłatwienie dostępu do informacji lokalnej\nWsparcie dla lokalnej samoorganizacji społecznej\nInformatyka dla grup wykluczonych\nNa zakończenie cyklu szkoleniowego w każdym regionie odbędzie się konferencja, podczas której zostaną zaprezentowane najlepsze plany pracy bibliotek. Uczestnicy szkoleń będą mogli także skorzystać z konsultacji (osobistych lub przez internet), dostosowanych do ich indywidualnych potrzeb. Ponadto biblioteki będą mogły ubiegać się o dofinansowanie realizacji planu pracy biblioteki (lub jego elementów) w ramach prowadzonego przez nas Programu Grantowego. Planujemy udzielenie około 400 dotacji o średniej wartości 5 tys. zł każda. Uczestnicy Programu Rozwoju Bibliotek będą mogli również zgłosić realizowane przez siebie działania do konkursu Dobrych Praktyk. Dodatkowo główne placówki biblioteczne w każdej gminie otrzymają małe granty na organizację konsultacji dla innych bibliotek, z którymi podzielą się swoją wiedzą i doświadczeniem. W Programie Rozwoju Bibliotek będziemy też wspierać współpracę bibliotek z instytucjami trzeciego sektora. W ten sposób zwrócimy uwagę bibliotek na nową kategorię partnerów, z którymi mogą współpracować, a jednocześnie pomożemy organizacjom pozarządowym dostrzec potencjał bibliotek. Planujemy przekazać granty kilkunastu ogólnopolskim organizacjom pozarządowym na realizację rozmaitych działań na rzecz bibliotek np. dodatkowych szkoleń i doradztwa, wizyt studyjnych, konferencji i seminariów, publikacji, portali internetowych.\n2.2. Łatwiejszy dostęp – pakiety narzędzi teleinformatycznych W obszarze technologicznym naszym podstawowym celem jest zwiększanie dostępu do nowoczesnych technologii informacyjnych i komunikacyjnych na wsi i w małych miastach. Dlatego planujemy dostarczenie komputerów wraz z oprogramowaniem oraz urządzeń peryferyjnych do tych bibliotek, które nie posiadają sprzętu komputerowego. Przygotowaliśmy pakiety sprzętowe w różnych wariantach. Do Jak ja mam coś robić, zachęcać do czytania, ponad 1900 bibliotek przekażemy komputemyślenia, budowania czegoś, jak mam do ry lub laptopy. dyspozycji stare książki, trzy połamane krzesła i radio? Teraz już tak się nie da. Zestawy komputerowe będą zawierać urzą(bibliotekarka z województwa warmińsko-mazurskiego)\ndzenia wielofunkcyjne (drukarka połączona z ksero, skanerem i faksem), rzutniki, kamery cyfrowe, a także sprzęt umożliwiający Jeżeli zostaniemy tylko przy książce to się stworzenie hot-spota w bibliotece. Sprzęt cofniemy. będzie wyposażony w oprogramowanie ogól(bibliotekarka z województwa warmińsko-mazurskiego) noużytkowe zarówno firmy Microsoft, która przekaże nieodpłatnie oprogramowanie dla bibliotek, jak i OpenSource oparte na otwartym kodzie źródłowym. Umożliwi to mieszkańcom wsi korzystanie z usług, które są często niedostępne w gospodarstwach domowych dysponujących podstawowym sprzętem komputerowym. Dostarczony sprzęt będzie instalowany przez wynajętą w tym celu firmę i objęty kilkuletnią gwarancją. Uczestnicy Programu będą mieli do dyspozycji help-desk telefoniczny i on-line. To ważne wsparcie, ponieważ w mniejszych miejscowościach fachowy serwis informatyczny często jest trudno dostępny.\n2.3. Integracja i wzmocnienie systemu bibliotecznego Przeprowadzone przez nas badania wykazały nie tylko instytucjonalne osamotnienie bibliotek z małych miejscowości, czy ich słabą pozycję w lokalnej konkurencji o fundusze, ale również atomizację środowiska bibliotecznego. W Programie Rozwoju Bibliotek będziemy ściśle współpracować z działami instrukcyjnometodycznymi bibliotek wojewódzkich, sprawującymi opiekę merytoryczną nad bibliotekami w terenie. Właśnie ze szkoleń organizowanych przez te działy najczęściej korzystali dotychczas wiejscy bibliotekarze. Doposażymy laboratoria edukacyjne bibliotek wojewódzkich, które otrzymają od nas narzędzia wspomagające prowadzenie działalności szkoleniowej, w tym sprzęt teleinformatyczny. Dla pracowników działów instrukcyjno-metodycznych zorganizujemy warsztaty z diagnozowania potrzeb szkoleniowych w regionie, opracowywania adekwatnych programów szkoleniowych, zapewnienia zasobów potrzebnych do ich realizacji, a także z ewaluacji szkoleń. Efektem ponad 20-dniowego kursu będzie opracowanie regionalnych strategii szkoleń dla bibliotekarzy z małych miejscowości. Równolegle rozpoczniemy kurs trenerski dla tych bibliotekarzy z terenu, którzy są innowacyjni, otwarci na nowe trendy i gotowi podzielić się własnymi doświadczeniami. W ten sposób będą mogli dołączyć do zespołów trenerów i konsultantów w bibliotekach wojewódzkich i zwiększyć ich potencjał. Będziemy także współpracować z uczelniami wyższymi kształcącymi bibliotekarzy. Gdybym miała pomoc, to chętnie Planujemy powołanie grupy roboczej skłapodjęłabym się realizacji tych pomysłów, dającej się z przedstawicieli uczelni, bibliosamej mi ciężko, bo nie mam cech lidera. tekarzy-praktyków i osób doświadczonych (bibliotekarka wiejska z województwa mazowieckiego) w działaniach na rzecz społeczności lokalnych. Grupa ta opracuje modelowy program kształcenia – specjalizację przygotowującą do prowadzenia małej lokalnej biblioteki. Następnie zorganizujemy szereg konferencji i warsztatów promujących nowy program kształcenia. Uczelnie, które zechcą wprowadzić do swego programu nauczania specjalizację „lokalna biblioteka”, będą mogły starać się o dofinansowanie w konkursie grantowym. We współpracy z platformą cyfrową Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich – EBIB będziemy tworzyć portal uwzględniający potrzeby bibliotekarzy z najmniejszych ośrodków. Będziemy oferowali e-learning i inne materiały szkoleniowe, rozmaite formy wymiany informacji i doświadczeń (fora, grupy dyskusyjne, blogi) oraz platformę umożliwiającą zaistnienie bibliotek w świecie wirtualnym (internetowe wizytówki). Portal będzie także służył do komunikacji pomiędzy zespołem realizującym Program a uczestnikami Programu, oraz będzie informował opinię publiczną zarówno o samym Programie, jak i o sytuacji polskich bibliotek np. poprzez publikację raportów badawczych.\n2.4. Popularyzacja idei – kampanie informacyjne i promocyjne Przez najbliższe pięć lat zamierzamy przeprowadzić szereg działań informacyjnych i promocyjnych, których celem będzie pokazanie biblioteki jako miejsca atrakcyjnego oraz popularyzowanie dobrych przykładów lokalnych bibliotek modernizujących się w ramach naszego Programu. Chcemy podkreślać uniwersalne wartości związane z biblioteką: powszechność i bezpłatność dostępu do informacji i wiedzy, możliwość spędzania wolnego czasu w ciekawy i pożyteczny sposób przez dzieci, młodzież i osoby starsze, jak również szansę na łączenie pokoleń. Głównym celem kampanii społecznej w mediach, zaplanowanej na jesień 2009 roku, będzie skierowanie uwagi polskiego społeczeństwa na bibliotekę udostępniającą różnorodne źródła informacji, wiedzy i kultury, a jednocześnie oferującą fachową pomoc bibliotekarza – przewodnika po tych zasobach. Chcielibyśmy wzmocnić pozytywny wizerunek zawodu bibliotekarza jako osoby zaufania publicznego, która może mieć bardzo duży udział w budowaniu społeczeństwa obywatelskiego poprzez aktywizację społeczności lokalnych.\nMy czujemy się jak takie siłaczki, trochę czasami dużo tego wszystkiego, bo i w lekcjach pomóc, i petycję napisać, i o historii wsi opowiedzieć, do sołtysa pójść i autobus do wsi załatwić, ale na tym ta praca polega. Nie ma komu się tym zająć. (bibliotekarka z województwa mazowieckiego)\nBibliotekarze są ludźmi wykształconymi, pracującymi z pasją, z poczuciem misji zawodowej. Są gotowi, żeby otworzyć się na zmiany, pokonywać trudności, tworzyć nową jakość. Chcemy im pomóc we wzmocnieniu środowiskowej integracji poprzez udostępnienie różnych kanałów komunikacji, transferu wiedzy i doświadczeń – dzięki temu będą mogli dostrzec, że są silniejsi, że jest ich więcej, że mają podobne problemy, z którymi mogą się skutecznie zmierzyć.\nBędziemy organizować doroczne konferencje regionalne, ogólnopolskie kongresy bibliotek wiejskich. Bieżącej komunikacji służyć mają comiesięczny elektroniczny biuletyn i portal o charakterze społecznościowym przeznaczony dla bibliotekarzy. Opinia publiczna będzie stale informowana o efektach Programu Rozwoju Bibliotek, o zmianach, które udało nam się zainicjować.\n2.5. Kalendarium działań i rezultatów\nZa rok, na wiosnę 2010 roku, Programem będzie objętych 1800 bibliotek z 600 gmin. W blisko 1000 z nich będzie już działał dostarczony przez nas sprzęt komputerowy, a program szkoleniowy dla ponad 1000 osób będzie wchodził w fazę kulminacyjną.\nZa dwa lata, w ramach II rundy, w Programie uczestniczyć będzie kolejne 1500 bibliotek z ponad 500 gmin. Biblioteki przyjęte w I rundzie będą natomiast przystępować już do realizacji swoich planów pracy i uczestniczyć w różnorodnych formach wsparcia: konferencjach i kongresach, Programie Dobrych Praktyk i Grantowym, będą współpracować z organizacjami pozarządowymi i współtworzyć portal internetowy.\nZa trzy lata szerokim wsparciem obejmiemy wszystkie biblioteki uczestniczące w Programie (ponad 3300 placówek). Mamy nadzieję, że będą one już dobrze przygotowane, żeby oferować użytkownikom nowe usługi. Biblioteki będą wspierane przez doposażone i wzmocnione kompetencyjnie biblioteki wojewódzkie oraz inne instytucje biblioteczne.\nZa cztery lata mieszkańcy małych miejscowości będą mieli dzięki bibliotekom publicznym dużo lepszy dostęp do tych form aktywności, których brakuje dziś na terenach wiejskich, zaś społeczny wizerunek bibliotek znacznie się poprawi.\n3. Wizja sukcesu – biblioteka jutra Polskie biblioteki po roku 2013 Wierzymy, że Program Rozwoju Bibliotek i ministerialny program Biblioteka+ przekażą polskim bibliotekom publicznym mocny impuls modernizacyjny. Dzięki temu za pięć lat biblioteki w małych miejscowościach staną się rzeczywistymi ośrodkami aktywności lokalnej. Osoby przychodzące do biblioteki będą mogły Stwórzmy biblioteki bardziej atrakcyjne, przeczytać na ekranie komputera najnowsze wtedy same się obronią i będą w stanie wiadomości, również lokalne, porozmawiać same znaleźć dla siebie miejsce w tej jakby przez komunikator z rodziną mieszkającą za nie było coraz ciaśniejszej przestrzeni granicą, znaleźć najlepszą ofertę kupna pozwiązanej z kulturą. (przedstawiciel władz gminy, województwo śląskie) szukiwanej rzeczy, załatwić sprawy urzędowe. W bibliotece systematycznie odbywać się będą ciekawe zajęcia dla dzieci i dorosłych, kursy komputerowe dla osób szukających pracy, spotkania ze znanymi ludźmi, a książkę będzie można zamówić także przez internet. Warunki działania lokalnych bibliotek będą bardziej stabilne. Dzięki wsparciu instytucjonalnemu ze strony władz samorządowych oraz bibliotek wyższego rzędu, jak również pozyskiwaniu środków na przykład od partnerów biznesowych, placówki biblioteczne w małych miejscowościach będą mogły stale rozwijać swoją działalność i szukać nowych form aktywności. Biblioteki wojewódzkie włączą do swojej oferty szkoleniowej nowoczesne warsztaty przeznaczone dla bibliotekarzy z małych miejscowości, uwzględniające specyfikę ich pracy i umożliwiające stały rozwój zawodowy. Stworzony w ramach Programu Rozwoju Bibliotek portal, wzmocniony we współpracy z EBIB – platformą cyfrową Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich i samowystarczalny, będzie stanowić dla bibliotekarzy łatwo dostępne narzędzie pogłębiania wiedzy i zdobywania nowych kompetencji. Dzięki kontaktom nawiązanym w naszym Programie łatwiej będzie o stałą wymianę doświadczeń między bibliotekarzami. Znacznie pogłębi się integracja środowiska. Wzrośnie prestiż zawodu bibliotekarza, a praca w lokalnej bibliotece stanie się atrakcyjna dla młodych aktywnych ludzi z żyłką społecznikowską. Ośrodki akademickie będą mogły otwierać kierunki specjalistyczne, odpowiadające na potrzebę kształcenia bibliotekarzy - liderów lokalnych społeczności. W roku 2013: Biblioteki w małych miejscowościach będą lepiej zaspokajać potrzeby mieszkańców. Bibliotekarze i użytkownicy bibliotek będą korzystać z nowoczesnych technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Biblioteki będą pełnić ważną rolę w rozwoju mieszkańców, lokalnych społeczności i całego kraju.\nRównolegle z Programem Rozwoju Bibliotek prowadzony będzie program Biblioteka+, zainicjowany w 2008 roku przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a realizowany przez Instytut Książki.\nProgram Biblioteka+ Biblioteka+ to wieloletni program Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Cele programu, zbieżne z celami Programu Rozwoju Bibliotek, to przekształcenie bibliotek w nowoczesne centra dostępu do wiedzy, kultury i informacji, a także wprowadzenie systemu certyfikującego dla bibliotek gminnych. Certyfikat Biblioteki+ przyznawany będzie przez zespół certyfikacyjny powołany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na okres pięciu lat i ma być odnawialny. Adresatami programu są biblioteki gminne z gmin wiejskich, wiejsko-miejskich i miejskich do 15 tys. mieszkańców. Za jego przygotowanie i wdrożenie odpowiada Instytut Książki.\nDziałania w ramach programu Biblioteka+ 1. MAK+ Stworzenie jednolitego, ogólnopolskiego, centralnego systemu komputerowego umożliwiającego zarządzanie zbiorami bibliotecznymi, wymianę informacji między bibliotekami oraz zdalny dostęp poprzez internet dla czytelników. 2. Internetyzacja bibliotek Zapewnienie wszystkim bibliotekom i filiom dostępu do szerokopasmowego internetu o przepływności minimum 2/1 Mb, umożliwiającej im wypełnianie zadań nowoczesnej biblioteki. 3. Szkolenia bibliotekarzy w zakresie nowych kompetencji Stworzenie wieloletniego programu grantowego dla wojewódzkich bibliotek publicznych, z przeznaczeniem na szkolenia w zakresie nowych kompetencji dla bibliotekarzy z bibliotek gminnych. 4. Program poprawy infrastruktury architektonicznej bibliotek Stworzenie wieloletniego rządowego programu wsparcia finansowego budowy, rozbudowy i modernizacji budynków bibliotecznych dla gmin wiejskich i wiejsko-miejskich. Uruchomienie jeszcze w 2009 roku przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego programu grantowego szybkiego wsparcia modernizacji pomieszczeń bibliotecznych podnoszącej standard biblioteki. Szczegóły tego programu będą dostępne na stronach: www.bibliotekaplus.pl, www.mkidn.gov.pl, www.frsi.org.pl na początku maja. Kontakt: Instytut Książki Oddział w Warszawie Pałac Kultury i Nauki Pl. Defilad 1, IX piętro, pok. 911 00-901 Warszawa tel. +48 22 656 63 86 faks +48 22 656 63 89 bibliotekaplus@instytutksiazki.pl osoby do kontaktu: Elżbieta Kalinowska e.kalinowska@instytutksiazki.pl Piotr Kieżun p.kiezun@instytutksiazki.pl\nPolsko-Amerykańska Fundacja Wolności Przedstawicielstwo w Polsce ul. Dobra 72 00-312 Warszawa tel. 022 828 43 73 faks 022 828 43 72 e-mail: paff@pafw.pl www.pafw.pl\nFundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego ul. Grójecka 5 02-019 Warszawa tel. 022 436 67 50 faks 022 436 67 51 e-mail: frsi@frsi.org.pl www.frsi.org.pl\nBroszura wydana z okazji inauguracji Programu Rozwoju Bibliotek 23 kwietnia 2009 roku.


CZARNE WALENTYNKI ♥ | Super Size Xl by Gracja Błaszczyk\n12.2.19 41 komentarze by Gracja Błaszczyk\nWalentynki czerwień, miłość i serduszka...\nJa w tym roku proponuję inaczej.\nChociaż nie obchodzę tego święta (sama nie wiem czy jest zbyt komercyjne, czy po prostu ja już jestem za stara), chciałabym Wam zaproponować stylizację na romantyczną kolację. I to nie tylko na dzień 14.02.\nSukienka, którą Wam pokazuję, na pierwszy rzut oka wydaje się bardzo zwykłą, aby nie powiedzieć banalną. Ale wiecie, że u nie banalności jak na lekarstwo.\nProszę Państwa, proszę zerknąć na tył tejże sukienki: kompletnie niebanalny, awangardowy i przebojowy (chociaż wszystko to oznacza jedno i to samo, przyznajcie, że fajnie zabrzmiało).\nSukienka od https://grandio.pl/ jest genialnie skrojona w okolicy talii, przez co bez użycia paska tworzy piękne linie. No powiem Wam, że marka mnie zaskakuje.\nWiosenna kolekcja zachwyciła mnie niesamowicie: pastelowe kolory, cukierkowo pastelowy fiolet oraz krój jednej z propozycji powalił na kolana. Zerknijcie sobie.\nJestem ciekawa, czy ta propozycja przypadła Wam do gustu, bo i sukienka, i mocny makijaż, który dziś prezentuję, nie są codziennością spotykaną na ulicach. Ale już w kawiarniach i restauracjach na romantycznych kolacjach, może i tak?\nAnonimowy 13 lutego 2019 19:07\nMega Wyglądasz ,sukienka boska 😘❤\nsuper-size-xl 14 lutego 2019 05:51\nAnonimowy 13 lutego 2019 19:11\nPięknie Gracuś sukienka obłędna a Ty ją dopełniasz w całości! Pozdrawiam Agnieszka Grzybek\nsuper-size-xl 14 lutego 2019 05:52\nAnonimowy 13 lutego 2019 19:12\nJakoś wszystko się fajnie zagrało 😘\nAnna Fritz 13 lutego 2019 19:13\nPięknie wyglądasz, sukienka robi robotę i to oko to jest sztos!!!!\nsuper-size-xl 14 lutego 2019 05:53\nOj tak 😘\nUnknown 13 lutego 2019 19:26\nWoow 😲😲😲😲😲Pięknie 🌷⚘\nAleksandra Muszyńska 13 lutego 2019 19:27\nEhh...i ten czerwony pazur!❤Kropka nad i...Pięknie! 😍🖤\nBasiaM 13 lutego 2019 19:27\nBosko wyglądasz w tej sukience, mega seksownie i kobieco. Faktycznie rewelacyjnie podkreśla co trzeba a tył robi wrażenie. ����\nsuper-size-xl 14 lutego 2019 05:54\nDobrze jest skrojona. 😘❤\nAnonimowy 13 lutego 2019 19:27\nSukienka, fakt, prosta z niespodzianką 😉 piekjir lezy i widzialabym ją w wersji "Lady in Red" na sohie 🥰 Pozdrawiam Ewa\nsuper-size-xl 14 lutego 2019 05:55\nEwa masz rację, też by pięknie wyglądała 😉\nSylwia Karankowska 13 lutego 2019 19:40\nagunia bunia 13 lutego 2019 19:51\nJola 13 lutego 2019 20:01\nJak zawsze pieknie😘💕\nsuper-size-xl 14 lutego 2019 05:56\nAsia 13 lutego 2019 20:01\nAnonimowy 13 lutego 2019 20:15\nWidzialam juz ta sukienke na innej modelce, i zastanawiam sie czy tylko na niej mi vos nie gfa. Niestety gora jest swietna ale na dole cos nie gra-albo za sztywna albo za szeroka, albo nie wiem-cos jest po prostu zle. Wydlada jak spodnica ktora sama sobie kiedys uszylam, choc pojevia o szyviu nie mam🤣 Szukam dlugiej sukienki, ale tej mowie nie. Ty wygladasz jak zwykle swietnie, makijaz jak Zla Krolowa😉\nsuper-size-xl 14 lutego 2019 05:58\nJa jakoś w ogóle nie zwróciłam na to uwagi, widocznie mi to nie przeszkadza. Ja czekam teraz na czas jak w sklepach pojawią się długie boho sukienki 😉\nAdriana Mikula 13 lutego 2019 21:17\nBoska!!! Nie wiem ile Ci płacą ale powinni wiecej! Jesteś najlepszą Plus size. I nie tylko na zajęciach ! Na stories tez.. Uwielbiamy Cie... zawsze Wsyztko pokazujesz konkretnie i z klasą..\nsuper-size-xl 14 lutego 2019 06:00\nHaha. Komentarze ze słowem klasa zawsze powodują że obrastam w piórka, mieć klasę to nie lada wyczyn. Bardzo mi miło że tak mnie postrzegasz. Dziękuję\nAnonimowy 13 lutego 2019 22:07\nNoooooo😊 Wreszcie coś odmiennego od plastikowego święta czerwonych serduszek i innych kiczorów.Sukienka piękna na Tobie. Sukienka jak kobieta- pozornie zwykła i nagle zaskakuje nas niesamowicie. Przewrotny przód z tyłu... A może to skrzydełka elfa.... Sam nie wiem... Wiem tylko, że widok jest zapierający dech w piersi- mojej 😊 oczywiście. Jest wszystko, co tak strasznie lubię - seksapil z odrobiną tajemnicy i wielka niespodzianka pełna piękna. Pozdrawiam R.\nsuper-size-xl 14 lutego 2019 06:01\nWłaśnie przecież czasami czym więcej zakryte tym... Prawda?\nAnonimowy 14 lutego 2019 17:13\nPrawda. Prawda.... Choć czasem miło jest ujrzeć nieco Raju 😉. Pozdrawiam R\nAnonimowy 14 lutego 2019 06:20\nJak zawsze pięknie :) dla mnie Gracja wyglądała byś przepięknie nawet w worku pokutnym :) sukienka cudo :)\nsuper-size-xl 15 lutego 2019 08:27\nJak mi ktoś worek dobry załatwi podejmuje wyzwanie 💪💪\nOla Adamska 14 lutego 2019 09:40\nA ja mam pytanie o materiał: czy jest elastyczny i czy nadaje się by " zmiescic" bez ucisku brzuszek ciążowy?\nsuper-size-xl 15 lutego 2019 08:28\nKochana raczej nie to nie ten materiał\nAnonimowy 14 lutego 2019 09:54\nJak zawsze przepięknie . Pozdrawiam Gosia Malek\nKlaudia Roesner 14 lutego 2019 12:44\nFaktycznie z przodu niby prosta ale tył jest obłędny!🙃 Te wcięcie i ta grafika wygląda jakbyś miała takie skrzydła na sobie 🙆 Jestem fanką takich mocnych makijaży, a Twoja wersja bardzo mi się podoba 😊 Z wielką chęcią udałabym się na randkę w takiej odsłonie, którą prezentujesz 🙂 Buziak ♥\nsuper-size-xl 15 lutego 2019 08:29\nGabriela Czajkowska 14 lutego 2019 13:19\nOmatko Bosko :O To wygląda tak elegancko ������ przepięknie w niej wyglądasz!������ tyle Gracki w każdym calu, no no ��������\nHihi dziękuję Ci bardzo\nZ MEDYCYNĄ ESTETYCZNA ZA PAN BRAT. CZĘŚĆ I - BOTOX...


Cały świat Karli: Wózek akrobatyczny\nKto powiedział, że wózek służy tylko do wożenia lalek ??\nI kto powiedział, że jest tylko dla dziewczyn ???\nW ogóle nie rozumiem podejścia, że chłopcy mają się bawić tylko samochodami a dziewczynki lalkami ale to oddzielny temat na post. Jako iż wychowałam się wśród braci sama bawiłam się samochodzikami, grałam w piłkę nożną i kapsle (pamiętacie tą grę, jak się grało na chodnikach??)\nWróćmy do wózka ;-)\nTo właśnie na tym wózku Gabrysia ćwiczyła jak będzie się opiekować braciszkiem ;-)\nPóźniej przyszedł czas na inne wykorzystanie wózka ;-) bo czemu nie ;-)\nJakiś czas temu Norbert zainteresował się wózkiem i podbierał go Gabi.\nBardzo lubi sobie wkładać do niego kuleczki z namiotu i je wozić po całym domu ;-)\nOstatnio to kolejny przyrząd do akrobacji Norberta ;-)\nTak sobie posiedzę\nMoże tak będzie wygodniej ??\nMamo, co tak dziwnie na mnie patrzysz??\nCoś nie pasuje ??\nNo dobra wyłażę\nPójdę z lalą na spacer.\nJustyna 28 marca 2012 17:41\n;)) zgadzam się całkowicie...nigdzie nie jest zapisane że wózek dla dziewczynek a autka dla chłopców...jakiś czas temu był u nas pewien młodzieniec;) przyniósł do nas swoje zabaweczki ...Marika przechwyciła jego autka a on jej wózek z płaczącą lalą...swoją drogą wytrzymały macie wózeczek;) pozdrawiam\nKarlita 28 marca 2012 18:39\nO tak, wózek jest nie do zajeżdżenia ;-)\nSwoją drogą Gabrysia od małego nie lubiła lalek, wolała maskotki, misie, pieski, koniki. Lalki tak ale na odległość. Jak miała 1,5 roku dostała lalę pod choinkę by się oswoić z myślą ze taki mały stworek niedługo zagości u nas w domu. Stworek -czytaj Norbert. Ale na początku to mama bawiła się lalka i pokazywała Gabi co i jak bo Gabi nie chciała jej nawet na ręce wziąć. Na szczęście później się z nią oswoiła :-)\nOstatnio usypia swoją lalę, kołysze ja i kołysze, śpiewając kołysanki. Nagle się do mnie odwraca i mówi "mamo moja lala jest zepsuta, oczu nie chce zamknąć, ile ja ją będę bujać?"\nMadzik 28 marca 2012 20:19\nJestem jak najbardziej za!!! Też się pomału przymierzamy do zakupu jakiegoś małego wózka dla Adiego;) A ostatnimi czasy jak odbieram Go ze żłobka, podjeżdża do mnie dumny z wózkiem, w którym zazwyczaj wozi autka;)\nKarlita 28 marca 2012 22:28\nbo wózek taki uniwersalny jest bardziej stabilny niż taczka ;-) można wozić wszystko :-)\nMadzik 29 marca 2012 19:42\nMamozmagania 28 marca 2012 20:29\nU mnie Amelka uwielbia bawić się zarówno wózkiem i lalą, jak i samochodzikami. Jednak ostatnio hitem jest skrzynka z narzędziami. Rano jak tylko wstanie idzie do swojej skrzynki, bierze śrubokręt i wkręca wszystkie napotkane na drodze śrubki :))))))\nKarlita 28 marca 2012 22:29\nto musi cudnie wyglądać :-) my akurat skrzynki z narzędziami jeszcze nie mamy ;-)\nagnieszka 28 marca 2012 21:09\nTo te wózki są takie wytrzymałe??? A ja Ani zabraniałam takiej zabawy :) Są słodkie te Twoje dzieciaczki!!!\nKarlita 28 marca 2012 22:31\nJa tez zabraniam ale czasami to jak grochem o ścianę ba ostatnio mały zleciał z tego wózzka bo go przewazył, nawet nie zdążyłam go złapać bo zrobił to w tempie błyskawicy. Mówię\n- Norbert spadniesz, zostaw , nie właź\nmisiek od razu\n-no no no bach - i włazi dalej\nno i bach ;-)\npłacz nieziemski, mama tuli, tłumaczy, że nie można że to dla lali i co ?? ledwo przestał płakać i zaczął znów gramolić się na wózek ...:E\nHafija 28 marca 2012 21:14\nA ja ostatnio gdzieś czytałam właśnie, że jak chłopak chce się pobawić lalką a dziewczynka samochodem to trzeba im pozwolić :)\nUwielbiam te Wasze fotografie porównania Gabi/Norbert w tych samych okolicznościach. Mam nadzieję, że i ja kiedyś tak będę mogła ;D\nKarlita 28 marca 2012 22:58\nto tak jakby dejavu ;-) wiesz, że już gdzieś to widziałeś ;-)\nzizi 29 marca 2012 01:07\nhehe..wyglada bosko w tym wozeczku :) A ostatnie zdjecie rewelacja!\nMojej siostry brzdace ostatnio wyczaili, ze mieszcza sie do takiego wozeczka i mlodsza wchodzi do srodka, a pozostala dwojka ja wozi po mieszkaniu. Frajde maja nie z tej ziemi :)\nDwie dziewczynki i chlopiec- nie ma podzialu na zabawki. Czasami chlopiec ciaga lale po domu, a czasami\ndziewczynki z autami szaleja na podlodze :)\nA gre w kapsle..kto by o takiej grze mogl zapomniec! Toz to kultowa zabawa byla :)\nKarlita 29 marca 2012 08:52\nGabrysia też miała pomysł by Norberta wozić ale na to już nie pozwoliłam ... O NIE NIE NIE, mamy za twarde podłogi ;-)\nkobieta przed 30. (eveleo) 29 marca 2012 12:02\njaki opiekuńczy kombinator :)


mam, to powiedziaĹa, Ĺźe wyniki c - www.adminuwr07.fora.pl\nWysłany: Wto 23:42, 25 Mar 2014 Temat postu: A co do nadĹźerki ktĂłrÄ\nJedno i drugie leczy siÄ u endykronologa. [link widoczny dla zalogowanych] JesteĹmy skazane na to ĹwiĹstwo do moĹca Ĺźycia.\nale wĹosy zaczeĹy mi wypadaÄ jak zauwaĹźyĹam dopiero gdy odstawiĹam dziecko od piesi! [link widoczny dla zalogowanych] naukowcy wiele rzeczy ukrywa\nSzczerze wspĂłĹczujÄ, bo mam ten sam problem- leczÄ siÄ juĹź prawie rok . A wiÄc mieszkaĹam sobie na takiej prowincji gdzie byĹ jeden sklepik i pustota w nim,wiÄc raz w tygodniu wyruszaĹam na wiÄksze zakupy do miasta. He he jak ceny beda sie tak przedstawiac to w koncu dam sie namowic na spinning w klubie zaprzyjaznionego 56-letniego hydraulika [link widoczny dla zalogowanych] eniedywanow/ Killy [link widoczny dla zalogowanych]\na ja z kolei polecam dr Ĺwidraka, co osoba to jakieĹ polecenie heh ProponujÄ ustaliÄ gĹĂłwny warunek spotkaĹ: czy jest moĹźe jakiĹ sposĂłb by naturalnymi sposobami je wydĹuĹźyÄ?? OsobiĹcie nie korzystaĹam z Ĺźadnego, mam znajomÄ\n, ktĂłra siÄ wybiera, ale na jaki zabieg to na razie nie wiem dokĹadnie. sie nie udaĹo ,ale tez wiem ze duzo kobiet jest zadowolonych z zabiegow u Bromy ,tak ze w zyciu trzeba miec nie tylko pieniadze ale i duĹźo szczÄĹcia. Szukam tytuĹu lub chociaz wykonawcy piosenki z lat 80-90. Na mojÄ\nWysłany: Sob 0:42, 05 Kwi 2014 Temat postu: ale efekty sÄ\nMroczek the best!!!!!!!!!!!!!! Do Kanapka z Serem\n. [link widoczny dla zalogowanych] Acha i zlitujcie siÄ i nie dawajcie porno ani wirĂłw\nNarazie przepisaĹa mi jedno opakowanie piguĹek, niestety bez zadnych dodatkowych badaĹ typu proby wtrobowe...co mi sie troszke nie podoba! A co myĹlicie o fryzurze zawartej na tym filmiku? Rodziny nie mam bo wyjechaĹam na drugi kraniec Polski za nim a on mi teraz pĹaci. A co tu pisaÄ jak u mnie waga od dwĂłch dni stoi na 76,2 i nie chce przekroczyÄ I-szej bariery 75 kg?! DiabeĹ wszystkich ludzi kusi, a najbardziej KsiÄĹźy i Zakonnice ................... [link widoczny dla zalogowanych]\nPrzez 10 dni niejedzenia, mam nadziejÄ ze nie przytyjÄ za duĹźo 3-4 kg max, zobaczymy OczywiĹcie w zaleĹźnoĹci od potrzeb. a poza tym pare dni temu byĹam u fryzjera ktĂłry dosĹownie siÄ przeraziĹ na ich widok... jeĹli chodzi o medycyne - to ja akurat rozumiem czemu Alegoria woli studiowac w Niemczech - w Polsce za cholerÄ nie zrobisz specjalizacji jeĹli cie klika nie dopuĹci - a dopuszcza rzadko -np. Izabela WiÄc wyjÄlam go na jego koniuszku zobaczylam kre, z mojej pochwy zaczeĹa wydobywaÄ siÄ krewnajpier bardzo maĹo MinÄĹo juĹź pĂłĹ dnia.\nechh mam zle przeczucia....cos za latwo ida mi te cwiczenia....co prawda pod koniec serii jest mi goraco ale nie jestem zmeczona, miesnie czuje tylko przy pierwszym cwiczeniu, potem nastepuje jakas znieczulica, tak jakbym w ogole ich nie miala...dotykam reka brzucha i jest maksymalnie napiety....nie wiem co z tego bedzie...dzis 14 dzien...mysle ze schody sie zaczna od przyszlego tygodnia....mam nadzieje ze cos z tych moich staran wyjdzie...MUSI!!!! [link widoczny dla zalogowanych] Czy zna ktoĹ moĹźe tytuĹ i wykonawcÄ piosenki z lat 80tych italo disco w refrenie powtarza siÄ dwukrotnie coĹ w stylu ola more o ooo ,lub ona more ooo,piosenka coĹ w stylu Mauro Buona sera ale raczej to nie ten wykonawca.Na pewno leciaĹ ten teledysk w ostatnim wydaniu Video mix Sierockiego na PoloTV.\n.Po prostu skandal.Teraz chodzÄ na paznokcie juĹź od roku gdzie indziej i jestem baaardzo zadowolona -profesjonalnie i z poszanowaniem klienta.A Sowex omijam z daleka. Kreglicka ladniejsza,Foremniak wyglada jak Yeti... [link widoczny dla zalogowanych] wiosne-rozm-44-i3087457251.html PrzecieĹź ten egzamin jest ponoÄ bardzo trudny. Zastanawiam sie ile macie ubran w swoich szafach i jak czesto dokupujecie sobie cos nowego?? [link widoczny dla zalogowanych]\nMieszkam ponad 30 lat na zachodzie. Tez szukam w przedziale 28-38 Kiedy masz zabieg hepp? jedyne niepokojÄ\nskĂłrÄ dĹoni, ktĂłra schodzi mi pĹatmi - czy ktoĹ miaĹ podobne objawy? Ref: --> Regine, dziekuje troche za dlugo siedzialem wieczorem i musialem dospac. James Boys - Over and Over .\nPolecam sklep [link widoczny dla zalogowanych] Artur Broma\nzmrozilo mnie, ale niestety bylam sama, popiszczalam i zastanowilam sie co zrobic bo bym chyba nie dala rady go zabic. [link widoczny dla zalogowanych] AĹKIM >>> ta sama kwestia !!!!\nA teraz wady PowiÄkszenie wĹasnym tĹuszczykiem to koszt 2500(U Dr Bromy) a 157cm wzrostu julii- ah swieta... Jejku , to forum istnieje juĹź 3 lata ... [link widoczny dla zalogowanych]\nMam nadziejÄ, Ĺźe u Ciebie bÄdzie dobrze. co to sÄ\nza cwiczenia te wiaderka ktos wytlumaczy? Przytachalismy sobie z Polski slowniki bo tam kosztuja 4 razy mniej i teraz studiujemy razem. nie wiem co robic a jeszcze mam jedno opakowanie innych tabletek a po okresie mialam isc na badanie wiec juz nie wiem kompletnie.... Jestem po lekturze opini na temat Dr. 5 cm to Ĺźadna rĂłĹźnica. Ja kupujÄ niemiecki sĹodziÄ na bazie cyklaminianu sodu, nie ma wcale wÄgli.\n[link widoczny dla zalogowanych] driana_lima_3.jpg jej slawa przebrzmiala dawno temu\nTak samo jest z Twoim idolem, ktorego uparcie reklamujesz, nie podajac na niego namiarow, a ktory trzyma sie uparcie skompromitowanego MODEL - MED\_'u. [link widoczny dla zalogowanych] talentu wyglÄ\n. Troche logiki, droga kolezanko. na innych forach czytaĹam Ĺźe lek jest bezpieczny i stosowany przez kobiety w ciÄ\nĹźy. Witam Zainteresowane! ja proponuje wlozyc wklade 2 cm kregoslup ci sie wyrown i nie powinna tak bolec to tak na razie ale radze isc do specjalisty nie znam nikogo kolo rzeszowa ale wiesz czasmi warto przejechac iles tam km zeby bylo dobrze i byl dobry lekarz,ja jestemz torunia a w przeciagu miesiaca zrobilam 3 kursy do poznaia bo chce zeby bylo dobrze naprawde wydaje mi sie ze warto pozdrawiam [link widoczny dla zalogowanych]\ncu od @ wyszedĹ pozytywny byĹam w 5.tc. CzeĹÄ Dziewczyny Zreszta wiem jak to jest mieszkac za granica, nie zawsze latwo. PaĹşdziernik byĹ tzn. Robic loda w gumce !!! Jestem mega ciekawa kto tym dazem pisze w moim imieniu i potrafi napisac tylko to ja jestem moniula.\nWysłany: Sob 0:42, 05 Kwi 2014 Temat postu: Na basenie staram siÄ szybko wejĹÄ do wody, by nie zwraca\nUwaĹźasz, Ĺźe jednak bardziej celowaÄ w lata '80-te? [link widoczny dla zalogowanych] obiad- kurczak gotowany+ 3 ogĂłrki- 200 kcal\nCena ja k za ciÄcie w takim miejscu chyba sensowna - 54 zĹ, ale co mnie najbardziej zaciekawiĹo to mycie wĹosĂłw - na takiej myjce z masaĹźem - powiem super. Ostatnie zalegajÄ\nce kilogramy gubi siÄ najwolniej. Groszek...moje plany na swieta sa identyczne jak Twoje!! witam z Dancewicz [link widoczny dla zalogowanych]\nPrzecieĹź prl jest 9-krotnie przekroczona. Do broma tylko....Czy robiĹas nos u tego Dr? ale jak zastosowaĹam na pajÄ\nka krzyĹźaka za oknem to nie podziaĹaĹao.. Sprawdz cukier we krwi i moczu . ZrobiĹam sobie 3 kuracje po 3 miesiÄ\nce. Obiad rosol bez makaronu oczywiscie,duszona szynka z warzywami,na kolacje jeszcze brak mi pomyslu. W Rzeszowie sprawa wyglÄ\nJa nic nie odkaladalam bo placilam kursy jezyka francuskiego dla prawnikow a to kosztuje. [link widoczny dla zalogowanych] witam.Jestem szczeĹliwa bo znalazĹam topik dla siebie.Ja tez sie dietujÄod 6 dni.Jestem 1 miesiac po porodzie i waga staneĹa mi na 75 kg.Od 5 dni-dziĹ 6 stosuje dietÄ kopenhaskÄ\nRecytuje przy tym zĹote mysli Andriu Leppera,mojego przyszywanego wujka. znalazĹam info o p.Danusi Banas z Bronowickiej -nie tylko jest dobrym fryzjerem,stylista ,kolorystÄ\nale rowniez potrafi naprawic wĹosy po nieszczesliwie wykonanych zabiegach ,dociac najbardziej trudne wĹosy,szczeciniaste,krecone(!!!)..a to sztuka W koncu ile jest grubych nastolatek i 20latek? Obecnie grozi mi czwarta. [link widoczny dla zalogowanych]\nOczywiĹcie na czas postu zaprzestaĹam palenia jak wiÄkszoĹÄ doradzaĹa, ale jak bÄdzie po? Dlatego wszystko to co zrobilam w Polsce dla Wlochow mialo bardzo male znaczenie. Ma miaĹam 33 ng/ml ,ale sĹyszaĹam o normach dla starajÄ\ncych siÄ nie wiÄcej niĹź 20 ng/ml .WidaÄ tych teorii jest troszki wiÄcej mi wyszlo 2400, a dziennie jem o wiele wiecej i w cale gruba nie jestem. Dla kogos, kto zna ladne i piekne kobiety, Kukulska nie bedzie ladna z twarzy, bo ma na to za ostre rysy, a Gorniak owszem, ladna moze i jest, ale nie piekna. Ajlowiu zulajd... Bogate zdobienie m.in cyrkonie Swarovskiego.\ncu. [link widoczny dla zalogowanych] Jego dĹugoĹÄ wynosi 1-1,8 cm (wraz z odnĂłĹźami nawet do 8 cm).\nMnie to akurat podnosi na duchu i dodaje siĹ-dobranoc Pomocy? Poczujesz przypĹyw energii. Witam, doktora Bodniaka miaĹa ktoras z Was okazje poznac? A co tam u fatalnego zauroczenia osĂłbki z czarnym nickiem 6 lat no to nieĹşle , chyba jesteĹ tu najstarsza starzem [link widoczny dla zalogowanych]\nZywa - rozumiem, Ĺźe nie chcesz powiedzieÄ w jakim Tradzie pracujesz, ale moĹźe chociaĹź wojewĂłdztwo? JeĹźeli nie moĹźna okreĹliÄ czasu zachorowania robi siÄ awidnoĹÄ, ktĂłra mĂłwi czy zachorowanie jest ĹwieĹźe czy nie. Ja urzywam szamponu podkreĹlajÄ\ncy skrÄt fal i lokĂłw. Dodam ze u mnie jest 13st.pochmurno i mĹźy deszcz. ani niedoczynnoĹci ,a jedynie duĹźo guzkĂłw, ktĂłrych nawet nie odczuwaĹam w Ĺźaden sposĂłb. a tutaj szok. DziÄki Ĺliczne za radÄ-jak ktoĹ coĹ jeszcze moĹźe dodaÄ-bÄdÄ bardzo wdziÄczna\ntrening ma 42 dni i chodzi o stale obciazenie miesni. [link widoczny dla zalogowanych] Tez kiedys myslalam o firmach zjmujacych sie import-export, ale szybko sprowadzilam sie \_na ziemie\_, bo prawda jest taka, ze nie mam nic do zaoferowania.\nPoĹĂłĹź je (w wyobraĹşni) na tacce, w ciepĹym wilgotnym miejscu. To zabieg ktory usuwa problem - a nie zapobiega dalszemu osadzaniu kamienia. Gdy juĹź zapalenie zejdzie i chcemy siÄ dostaÄ do paznokcia, ktĂłry niestety boli i czÄsto siÄ \_wĹźyna\_ w gĹÄ\nb dzikiego miÄsa, polecam tabletki takie jak Altacet - idealnie schodzi opuchlizna. sie wysĹowiÄ nie umisz! czy one bÄda potrafiĹy to samo z makijaĹźem i wlosami zrobiÄ w domu [link widoczny dla zalogowanych]\nWasza atrakcyjnosc wzrosnie!!!! osobiĹcie uwaĹźam Ĺźe akryle sÄ\ntrwalsze paznokieÄ jest trochÄ grubszy ale jak sie go dobrze zrobi wcale nie jest nienaturalny sama nosze i robie tipsy akrylowe i jestem a nich zadowolona. xD ale sie w nich zakochaĹam, tylko mialam pewien problem: wydĹuĹźaÄ bedÄ\nmi okoĹo 4 cm. Jak dobrze Ĺźe moi rodzice majÄ\ndom... ale mam pytanie, po jakim czasie ginie ta obrÄcz wokĂłĹ dziurki? Zawsze na ciemniejszy kolor moĹźesz zafarbowaÄ z tym Ĺźe farby domowe sÄ


Przepis na tartę ze szparagami na cieście francuskim – ekoj.pl\nCzy Wy też tak bardzo lubicie tarty? Ja uwielbiam pod każdą postacią - na słodko i słono, z ciastem francuskim i kruchym. Właściwie wariacji na ich temat jest całe mnóstwo, a ograniczeniem może być tylko wyobraźnia. Dziś przepis na przepyszną tartę z zielonymi szparagami, na spodzie z ciasta francuskiego. /Mateusz\nZielone szparagi (1 pęczek)\nCiasto francuskie (25dkg)\nSzalotka (ew. cebula dymka - 4szt. lub zwykła cebula - 2szt.)\nŚmietana 36% słodka (lub kremówka - 250ml)\nŻółty ser twardy (my używamy Cheddara, ale można użyć sera Kreuzer - 20dkg)\nParmezan ((opcjonalnie) 10dkg)\nOstra musztarda (2 łyżki, mocno mielona, np. Dijon)\nMasło (20g + do posmarowania formy na tartę)\nSól (1 łyżeczka do szparagów + 2 szczypty do sosu)\nLód (do hartowania szparagów, 1 woreczek wystarczy)\nFasola suszona (2 garście - do pieczenia ciasta)\nFormę do tarty posmaruj masłem. Następnie wyłóż ją dokładnie ciastem (powinna być cała przykryta), a ew. wystające końcówki odetnij.\nPonakłuwaj widelcem na całej powierzchni. Przykryj folią aluminiową, wysyp na nią fasolę.\nPiecz w temperaturze 200st. ok. 15 minut (nie więcej).\nZdejmij fasolę i folię, piecz dalej ok. 5 minut, aby ciasto lekko się zarumieniło.\nWyjmij z piekarnika, pozostaw do ostygnięcia.\nSzparagi umyj, odetnij końcówki (na długość ok. 2-3cm).\nZalej szparagi wrzątkiem z dodatkiem 1 łyżeczki soli i 1 łyżeczki cukru. Trzymaj w nim przez 2 minuty.\nWylej wrzątek i zahartuj w wodzie z lodem przez kolejne 2 minuty. Odsącz na ściereczce.\nNa patelni rozpuść 20g masła z łyżką oliwy. Szalotkę/dymkę/cebulę posiekaj i zeszklij. Jeśli używasz szalotki, uważaj, aby nie przysmażyć jej zbyt mocno - może zrobić się gorzka.\nOstudzone ciasto posmaruj równomiernie musztardą.\nNa spód z musztardą wyłóż zeszkloną cebulkę.\nUłóż szparagi, jeśli są za duże możesz je poprzycinać. Nie musisz układać szparagów w całości - możesz pokroić je na kawałki - ułatwi to jedzenie ;)\nŚmietanę, jajka, sól, pieprz, gałkę rozbełtaj razem dokładnie. Wylej na szparagi.\nCałość posyp startym parmezanem (ten punkt możesz pominąć w przypadku braku parmezanu, możesz też podzielić ser, który znajduje się w dolnej warstwie tarty i część wykorzystać na jej górę - zamias parmezanu).\nPiecz w temperaturze 200st. ok. 25 minut.\nTartę możesz również przyrządzić na cieście kruchym.\n/ niedziela, 2015-05-10 09:39\nJako, że w ofercie pojawiły się ponownie szparagi z Folwarku Wąsowo, na niedzielny obiad nie może być co innego jak tarta z przepisu wg ekoj.pl :) Już nie mogę się doczekać, mniam :) A tymczasem pędzę na śniadanie z jajkami od zielononóżki z Jachny, pyyycha!


Paco Rabanne 1 Million perfumy męskie | DOUGLAS\n75 ml (167,32 zł / 100 ml)\n1 szt. (448,00 zł / 1 szt.)\n1 szt. (214,95 zł / 1 szt.)\nPerfumy Paco Rabanne 1 Million - poznaj tajemnicę największego sukcesu hiszpańskiej marki\nWśród perfum dla mężczyzn są takie zapachy, które nigdy nie wychodzą z mody. Już w chwili premiery wiadomo, że staną się klasyką, która przez kolejne lata będzie rozbudzała męskie zmysły. Paco Rabanne 1 Million jest właśnie taką kompozycją. Głęboki i intensywny zapach został zaprezentowany światu w 2008 roku. W 2020 roku ukazał się w nowej odsłonie. Inspiracją do jego stworzenia była podróż nowoczesnego, ambitnego mężczyzny, który za wszelką cenę dąży do realizacji swoich celów. Ma w zasięgu ręki wszystko, czego zechce i odnosi sukcesy w każdej dziedzinie życia.\nPaco Rabanne 1 Million - drzewna, pikantna kompozycja zamknięta w sztabce złota\nNiezwykły zapach, który bez wątpienia stał się największym sukcesem hiszpańskiej marki, jest zamknięty w eleganckim, oryginalnym flakonie przypominającym sztabkę złota. Jego pozłacany front doskonale współgra z początkowymi akordami perfum i ukazuje zaklęty w kompozycji luksus, przepych oraz bogactwo. Widoczne z tyłu ciemne szkło nawiązuje z kolei do jej wieczorowego charakteru. Wszystko to sprawia, że Paco Rabanne 1 Million woda perfumowana znakomicie prezentuje się na półce i poza zmysłem zapachu, cieszy także oczy.\nA jaki dokładnie zapach skrywa w sobie pozłacana sztabka? Paco Rabanne 1 Million to drzewna i pikantna kompozycja, obok której nie przejdziesz obojętnie. Na pierwszy plan wysuwa się w niej dojrzała i soczysta mandarynka przełamana orzeźwiającym, mentolowym akordem mięty pieprzowej oraz intensywnością grejpfruta. Serce Paco Rabanne 1 Million budują orientalne przyprawy z cynamonem, kardamonem i goździkami w roli głównej, powodujące, że zapach jest charyzmatyczny i dojrzały. Obecne w nucie serca akordy róży sprawiają, że kompozycja chwilowo zyskuje przyjemną słodycz, przeobrażającą się stopniowo w skórzaną woń, wokół której tańczą akcenty cedru, ambry oraz paczuli.\nPaco Rabanne 1 Million - perfumy dla ludzi sukcesu\nPaco Rabanne perfumy męskie zostały stworzone dla odważnych osób, które nie boją się iść przez życie z podniesioną głową. One Million To zapach charyzmatycznego, silnego mężczyzny, realizującego swoje marzenia. Kompozycja dodaje mu pewności siebie i podkreśla jego klasę. Obok wody perfumowanej, możesz sięgnąć po inne produkty z linii One Million. Woda toaletowa, woda po goleniu, żel pod prysznic i dezodorant to rozwiązania, które świetnie dopełnią perfumy i otoczą Cię intensywnym, głębokim zapachem na wiele godzin.\nPaco Rabanne 1 Million to perfumy stworzone przede wszystkim z myślą o wieczorowych okolicznościach. Są dobrym pomysłem na randkę, uroczysty bankiet czy elegancką imprezę. Znakomicie komponują się z wyjściową stylizacją bazującą na garniturze lub smokingu. Połączenie nut owocowych i korzennych sprawia, że kompozycja Paco Rabanne 1 Million może też sprawdzić się na co dzień, podkreślając charakter casualowego outfitu.\nOdkryj ponadczasowy zapach Paco Rabanne 1 Million w DOUGLAS online\nPoznaj klasykę wśród perfum i jedno z najdoskonalszych dzieł marki Paco Rabanne. Perfumy 1 Million uosabiają sukces, bogactwo i zwycięstwo. Odkryj ich magnetyzujący zapach razem z DOUGLAS online. W naszej drogerii możesz kupić oryginalne perfumy Paco Rabanne 1 Million lub wersję dla kobiet Lady Million bez wychodzenia z domu. Oszczędzisz w ten sposób czas, robiąc zakupy w dowolnym miejscu i czasie. Po prostu złóż zamówienie, a elegancki złoty flakon niebawem dotrze pod wskazany przez Ciebie adres.


Dr Irena Eris, Vitaceric, Rewitalizujący Krem na Dzień SPF 15 - Drogeria Natalia\n> Pielęgnacja twarzy >Dr Irena Eris, Vitaceric, Rewitalizujący Krem na Dzień SPF 15\nKrem pielęgnacyjny na dzień, który dzięki innowacyjnemu, opatentowanemu kompleksowi MULTI.VIT ENERGY zapewnia intensywną pielęgnację przeciwzmarszczkową i nawilżającą dla skóry narażonej na codzienny, niekorzystny wpływ czynników środowiskowych.\nDzięki połączonej sile sylimaryny i tioproliny, krem zapewnia wzmocnione działanie przeciwutleniające oraz chroni skórę przed uszkodzeniem spowodowanym wolnymi rodnikami. Wykazuje doskonałe działanie przeciwzmarszczkowe widoczne w postaci poprawy gładkości skóry oraz redukcji ilości zmarszczek.\nAktywny kompleks MULTI.VIT ENERGY, z optymalnie dobranymi, stabilnymi witaminami niezbędnymi do prawidłowego funkcjonowania skóry, sprawia, że staje się ona jędrna i świetlista. Skóra odzyskuje zdrowy, wypoczęty i promienny wygląd. Krem stanowi doskonałą bazę pod makijaż. Rekomendowany do codziennej pielęgnacji każdego typu cery.


Andrzej Łukaszczyk - zbiórka charytatywna | Siepomaga.pl\nJeśli dasz mi szansę, moje oczy przemówią\nZbiórka na cel: cyber-oko - jedyny sposób, by Jędruś porozumiał się z rodzicami i przemówił\n5 756 zł (21,64%)\nAndrzej Łukaszczyk, 14 lat\nAndrzej Łukaszczyk - zbiórki na Siepomaga\nCel: cyber-oko - jedyny sposób, by Jędruś porozumiał się z rodzicami i przemówił\nZakończenie: 11 Października 2018\n3 554 zł (58,61%)\nMamy Cyber Oko w domu! Andrzejek jak tylko ma ochotę, pracuje na tym urządzeniu, świetnie sobie radzi z gaszeniem pożaru, strzelaniem goli, karmieniu małpki. Skupia swój wzrok, celowo patrzy na dany punkt albo przedmiot. Bez Cyber Oka trudno było go do tego zmobilizować, a teraz sam bardzo chętnie. Jesteśmy bardzo wdzięczni i dziękujemy z całego naszego góralskiego serducha za okazane nam wsparcie i słowa otuchy. Komentarze jakie zamieszczali darczyńcy są dla nas bezcenne, dzięki nim pojawiało się światełko w tunelu, że uda się uzbierać potrzebną nam kwotę.\nTeraz wierzymy , że są jeszcze ludzie ,którym los niepełnosprawnego dziecka nie jest obojętny , że można liczyć na pomoc drugiej osoby.\nBędąc rodzicem dziecka specjalnej troski, to tak, jak być kimś niezniszczalnym, upartym i wytrwałym, nie rezygnującym po pierwszym niepowodzeniu. I tacy staramy się być. Robimy wszystko, aby naszemu synkowi nie zabrakło niczego.\nTrudno jest mi wyrazić słowami, to co czuję, jak widzę Andrzejka pracującego na cyber oku, jak bardzo jest szczęśliwy, z jaką uwagą śledzi to co dzieje się na ekranie.\nBardzo dziękujemy wszystkim, którzy przyczynili się do naszego szczęścia. Podziękujemy w naszej gwarze. Bóg Wom wielki zapłoć!\nJeśli masz dziecko, które umie usiąść, chodzić i mówić – nawet nie zdajesz sobie sprawy z tego, że jesteś najszczęśliwszą mamą na świecie. Tak strasznie Ci zazdroszczę. Oddałabym wszystko, żeby Jędruś to potrafił, chociaż przez jeden dzień. Żeby przybiegł do mnie na własnych nóżkach, objął rączkami, powiedział „kocham cię, mamusiu”…\nNiestety tak się nie stanie. Mogę jednak sprawić, żeby moje dziecko przemówiło do mnie oczami… Żeby udało mi się nawiązać jakikolwiek kontakt. Żeby powiedziało do mnie „mama” za pomocą komputera… Tylko o taką pomoc proszę.\nMam na imię Joanna i jestem mamą Jędrusia. Piszę ten apel w imieniu swoim i mojego męża. Jędruś to nasze ukochane dziecko, jedyne dziecko… Ma Dziecięce Porażenie Mózgowe, padaczkę, nie chodzi, nie siedzi, nie mówi. Nie działają rączki, nie słuchają go nóżki... Niedowidzi. Trzeba go karmić, dawać mu pić, zmieniać pampersy… robić wszystko, co na co dzień bezrefleksyjnie robi każdy z nas. Jędruś jest całkowicie zależny od pomocy drugiej osoby. Wymaga opieki przez całą dobę.\nUrodził się zdrowy – tak wtedy myśleliśmy. Miał objawy niedotlenienia, ale nawet go nie intubowano. Niedotlenione dzieci przychodzą na świat w ciszy. On płakał. Wydawało się, że wszystko będzie dobrze, martwiło mnie jednak, że rozwija się tak wolno. Ciągle też chorował. Przed jego drugimi urodzinami byliśmy w szpitalu 18 razy… Nasz największy koszmar rozegrał się, gdy Jędruś miał 7 miesięcy. Pamiętam to jak dziś – leżał w łóżeczku, gdy jego ciałem zaczęły szarpać drgawki. To był napad padaczki. Pierwszy z wielu… Trwał 3 dni. Lekarze nie mogli go opanować, karetka na sygnale zabrała Jędrusia do innego szpitala. Dopiero tam lekarzom udało się uratować mojego synka…\nJędruś ma 14 lat. Przez ten czas były lepsze i gorsze dni… Do tych drugich ciężko wracać pamięcią. Do dnia, w którym dotarło do nas, że Jędruś nigdy nie będzie zdrowy, że będzie niepełnosprawny intelektualnie i ruchowo. Do nocy, w których z moich oczu płynęły łzy, gdy ciało mojego synka wykręcały kolejne ataki padaczki. Do poranków, w których okazywało się, że atak zabrał Jędrusiowi wszystko, co z takim trudem udało nam się wypracować, nauczyć. Padaczka to okrutna choroba, a każdy atak jest takim obciążeniem dla mózgu, że zupełnie go resetuje… Całą pracę, cały trud trzeba było zaczynać od nowa. Na szczęście mamy lek, który ją uśpił! Oby tak zostało...\nRehabilitację synka rozpoczęliśmy w wieku 4 miesięcy. Ćwiczymy codziennie aż do dzisiaj. Dziękujemy Bogu za nawet każdy, nawet najmniejszy postęp. W zeszłym roku udało nam się zakwalifikować do eksperymentalnego programu leczenia. Jędruś jest w dużo lepszej kondycji zarówno psychicznej, jak i fizycznej. Ma więcej siły, wykonuje prawidłowo wszystkie polecenia, współpracuje z uśmiechem na twarzy. Rozumie prawie wszystko, co mówią mu terapeuci. Jest z nim zdecydowanie dużo lepszy kontakt niż wcześniej. Nasz syn ciągle zaskakuje nas tym, jak wiele jest w stanie zrobić, ile rozumie, ile może nam przekazać. Dla nas, rodziców, nie ma większego szczęścia. Cały czas się rozwija, pokonuje kolejne bariery!\nPodziwiam mojego synka. Na jego twarzy ciągle gości uśmiech... a przecież tyle wycierpiał! To bardzo towarzyskie dziecko. Ma wiele koleżanek i kolegów. Gdyby tylko mógł, szalałby z nimi na podwórku do wieczora. Gdyby tylko mógł, opowiadałby im przeróżne historie. Gdy wraca ze szkoły, z radością i błyskiem w oczach gaworzy już po przekroczeniu progu domu. Gdy odwiedzają nas znajomi, wita wszystkich szczerym uśmiechem.\nPodczas jednego z turnusów mieliśmy okazję skorzystać z urządzenia cyber-oko. To niesamowity sprzęt, dzięki któremu nasz syn mógł się z nami porozumieć! Wszystko za pomocą ruchu gałek ocznych... Wzrok działa wtedy jak kursor myszki, za pomocą którego Jędruś może wybierać obrazki, odpowiadać na pytania… To jedyny sposób, aby dzieci, które żyją w ciszy, mogły „przemówić”, wyrazić swoje myśli! Podczas zajęć terapeuta mówił Jędrusiowi, co ma robić, a on tak umiejętnie kierował swoimi oczkami, że wykonywał wszystkie polecenia. Wszystko rozumiał! Wiemy, że dzięki temu urządzeniu Jędruś mógłby się z nami porozumieć, a może nawet odblokować się i zacząć mówić… Jest na to szansa - na razie gaworzy, ale logopedzi mówią, że może się udać! Dla nas – rodziców oraz dla naszego jedynego dziecka byłoby to ogromne, niewyobrażalne szczęście.\nBardzo prosimy o pomoc, abyśmy mogli kupić to urządzenie! Kosztuje ponad 25 tysięcy złotych, po prostu nas na to nie stać… To ogromna rozpacz, wiedzieć, że jest sposób, by pomóc dziecku, a nie móc go zdobyć… Robimy wszystko, żeby Jędruś miał godne życie, sprzedaliśmy już działkę, sprzedaliśmy samochód… Nie mamy już więcej. Będziemy wdzięczni za każdą złotówkę. Dzięki cyber-oku Jędruś będzie mógł podziękować Tobie sam, bo to naprawdę odmieni jego i nasze życie.


Zabierając sunię ze schroniska, nie miała żadnych podejrzeń. Potem odkryła TO i postanowiła zemścić się na byłej właścicielce... - Podaj.to\nZabierając sunię ze schroniska, nie miała żadnych podejrzeń. Potem odkryła TO i postanowiła zemścić się na byłej właścicielce...\nZastanawialiście się kiedyś, dlaczego ludzie oddają swoje psy do schroniska? Czy to przez brak pieniędzy, znudzenie opieką, brak możliwości? Teraz możecie się przekonać, dlaczego kobieta o imieniu Jean postanowiła oddać swoją sunię. Osoba, która przygarnęła porzuconego psa, napisała pełen emocji list otwarty do byłej właścicielki Cocoa. Te słowa warto przeczytać...\nnie znamy się i dla twojego dobra będzie lepiej, jak tak zostanie. Chcesz wiedzieć, skąd znam twoje imię? Pracownicy schroniska dali mi kartę informacyjną, którą jakiś czas temu wypełniłaś. Tam wyczytałam, że Cocoa ma 12 lat i że przez ten cały czas ty byłaś jej właścicielką, i że miałaś się przeprowadzić do mieszkania, w którym nie chcieli mieć zwierząt. To niby sprawiło, że nie mogłaś zabrać ze sobą swojej wiernej przyjaciółki, która towarzyszyła ci od 12 lat. Tej samej, którą w karcie nazywałaś "słodką staruszką" i "uroczą towarzyszką." Na koniec dodałaś coś jeszcze o problemach finansowych.\nJa też kiedyś miałam sunię, Jean. Zabrali mi ją, bo ugryzła w tyłek jakiegoś wrednego dzieciaka, który szarpał ją za uszy. Kiedy władze zamknęły ją na 48 godzin, by zobaczyć, czy jest zdrowa, byłam gotowa zostawić wszystko: dom, pracę... Nie chciałam zostać bez niej. Byłam gotowa na wszystko, bo widzisz Jean, nie opuszcza się własnego psa."\n"Kiedy więc zobaczyłam zdjęcie Cocoa, nie mogłam zrozumieć, jak ktoś mógł pozbyć się członka rodziny w tak zimny sposób. Zaczęłam współczuć tej suni i postanowiłam od razu ją adoptować. Działaj szybko, potem przyjdzie czas na myślenie - teraz to moje motto, Jean.\nKiedy zabrałam Cocoa, miałam zapalenie spojówek i zapalenie zatok, czułam się fatalnie. Mimo to postanowiłam jechać do schroniska jak najszybciej, bo bałam się, że sunia będzie przerażona albo, jeszcze gorzej, postanowią od razu podać jej zastrzyk... Nie mogłam znieść myśli, że jest wystraszona i chce szukać swoich właścicieli oczekując śmierci. Nie mogłam znieść tych myśli pomimo to, że to nawet nie był mój pies.\nTo ja płaciłam za kosztowne leczenie twojego psa. Psa, który zawsze ci towarzyszył, był częścią twojej rodziny i którego opuściłaś jakby nigdy nic. Ostatecznie to ja kupowałam jej co dwa tygodnie tabletki na nietrzymanie moczu. To ja odkryłam, że pieluchy XXL były dla niej najlepsze, jeśli wycięło się otwór na ogon. To nie było takie trudne, Jean!"\n"Pomimo wszystko, cieszyłyśmy się wspólnym czasem. Pojechałyśmy w góry i Cocoa koniecznie chciała sprawdzić, czy uda jej się upolować sarenkę, bo udało nam się kilka zobaczyć. Świetnie się bawiła! A z czasem zaczęła nawiązywać kontakt z moimi pozostałymi psami. Moje dwa psiaki od razu zaakceptowały twoją sunię. Byłam szczęśliwa widząc ich razem, wspólnie śpiących. W każdą niedzielę rano pozwalałam im wskoczyć na moje łóżko. I wiesz, Jean, Cocoa uwielbiała ten moment. Czasem na moim łóżku oprócz trzech psów, leżały też dwa koty. Wszyscy to uwielbialiśmy!\nNiestety, guzy znowu dały o sobie znać. Według weterynarza operacja nie wchodziła w grę, ponieważ Cocoa była już staruszką, do tego bardzo osłabioną. W zeszłym tygodniu pierwszy raz strasznie nabrzmiał jej brzuch. Miałam nadzieję, że to się unormuje, ale tak się nie stało. Wczoraj pojechaliśmy do weterynarza, okazało się, że Cocoa ma w żołądku tyle płynów, że nie da się zobaczyć organów. Lekarz proponował jakieś leki na rozwiązanie problemu płynów, ale nie chciałam, żeby Cocoa zamartwiała się nagłym wypadkiem w domu. To różnica między tobą a mną. Ja martwiłam się o Cocoę, a ty nie za bardzo...\nOstatecznie z lekarzem zdecydowaliśmy się na przepisanie jej tych leków, a ja zabrałam ją do domu, by radośnie spędziła swoje ostatnie dni. Chciałam troszczyć się o nią i rozpieszczać, by wiedziała, że jest wspaniałym psem. Niestety, nie trwało to długo. To był jej ostatni dzień. To, co mnie pociesza, to myśl, że Cocoa nie spędziła ostatnich chwil na zimnej posadzce schroniska w otoczeniu nieznanych osób, które niekoniecznie martwiłyby się jej losem. Chciałam, by odeszła w ramionach osoby, która naprawdę troszczyła się o nią, i tak się stało. Trzymałam na kolanach łeb twojego psa, przemawiając do niego łagodnie i głaszcząc go. Było dla mnie ważne, by wiedziała, że ją kocham. Chciałam, by moja twarz i mój głos były ostatnimi rzeczami, jakie zapamięta, zanim odejdzie."


Fundamentowanie – Architektura budownictwo i projektowanie przemysłowe\nKupno mieszkania u dewelopera Jeśli chcemy zmienić mieszkanie, przeprowadzić się na przykład do nowego budownictwa, powinniśmy dokładnie przeanalizować rynek oraz wszystkie możliwości, które nam on proponuje. W większym mieście swoją działalność gospodarczą prowadzi niejeden deweloper, i dlatego przeglądając oferty nie musimy narzekać na nich jednorodność. Do dyspozycji będzie wiele mieszkań, które spełnią nasze wymagania. Dopasowane […]\nPiękny i rozległy taras to marzenie wielu ludzi, którzy chcą mieć kawałek przestrzeni przeznaczonej wyłącznie do relaksu. Aranżacja tarasu nie jest jednak czymś łatwym, wymaga bowiem wiedzy i znajomości wielu materiałów budowlanych, wyboru odpowiednich produktów, które przetrwają upalne lata i mroźne zimy, a także umiejętności odpowiedniego zaaranżowania przestrzeni. Dlatego też w przypadku kapitalnego remontu tarasu […]\nszybka naprawa kuchenek gazowych\nwynajem igłofiltrów stalowych, Umywalka Simas Flow 63,5x49,5cm FL04, niskonadkładowy haft komputerowy warszawa, Umywalka Catalano Star 105x48 1105ST00, taśmy transportujące Primacon, Umywalka Simas Flow 115x50cm FL03, wypożyczalnia igłofiltrów elastycznych, salon kosmetyczny N25, Umywalka Simas Flow 115x50cm FL22, Umywalka Simas Evolution 58x42cm EVO10


Marta Guśniowska - aktorka i pisarka, laureatka Nagrody Stowarzyszenia Autorów ZAIKS za twórczość dla dzieci\nRadio Białystok | Gość | Marta Guśniowska - aktorka i pisarka, laureatka Nagrody Stowarzyszenia Autorów ZAIKS za twórczość dla dzieci\naktorka i pisarka, laureatka Nagrody Stowarzyszenia Autorów ZAIKS za twórczość dla dzieci\n24.03.2019, 10:30, akt. 26.03.2019, 15:19\nDzień Lalkarzy o niespełna tydzień wyprzedza w kalendarzu Dzień Teatru. I też ma swoje przesłanie, które w tym roku przypomina o fundamentach współczesnego teatru formy. To: Tradycja, Talent, Wyobraźnia i Praca. Żadnej z tych cech nie brakuje Marcie Guśniowskiej - zawodowej baśniopisarce.\nMarta Guśniowska, fot. Joanna Szubzda\nZ Martą Guśniowską rozmawia Olga Gordiejew\nMarta Guśniowska z wykształcenia jest filozofem, z zamiłowania dramatopisarzem, a ostatnio bywa i reżyserem, i aktorem. Od 12 lat związana z BTL-em. Jako zawodowa baśniopisarka, współpracuje z większością teatrów lalek w Polsce, a także w Czechach, Słowacji i na Węgrzech.\nNapisała już ponad sto sztuk dla młodych widzów. Jej teksty w inteligentny, humorystyczny sposób mówią o sprawach niezwykle ważnych: o przyjaźni, odmienności, byciu sobą, przełamywaniu stereotypów. Autorka w oryginalny sposób przetwarza, miksuje baśniowe motywy i schematy, bawi się słowem. Często sama mówi, że pisze o tym, o czym sama chciałaby przeczytać.\nMarta Guśniowska jest wielokrotną laureatką "Konkursu na Sztukę dla Dzieci i Młodzieży" organizowanego przez Centrum Sztuki Dziecka w Poznaniu. W sobotę (23.03) otrzymała Nagrodę Stowarzyszenia Autorów ZAIKS za twórczość dla dzieci.\nA już za tydzień (31.03) z okazji Międzynarodowego Dnia Teatru w BTL-u Dzień Otwarty. Miłośnicy teatru będą mogli m.in. posłuchać baśni Marty Guśniowskiej "Wiosna, wiosna..." o 11.30.


, ale również odpowiedni skład. Montaż klimatyzacji nie jest zbytnio skomplikowany, więc można go wykonać samemu. Jeśli jednak ktoś nie czuje się na siłach to lepiej skorzystać z usług zewnętrznej fir\nGłównym zadaniem klimatyzacji jest wytworzenie w pomieszczeniu właściwego mikroklimatu. Powietrze musi mieć nie tylko właściwą temperaturę i wilgotność, ale również odpowiedni skład. Montaż klimatyzacji nie jest zbytnio skomplikowany, więc można go wykonać samemu. Jeśli jednak ktoś nie czuje się na siłach to lepiej skorzystać z usług zewnętrznej fir\nObsługa BHP WarszawaPolish wildlife - article about Białowieża forestArtykuł o ogrzewaniuGdzie leczyć zęby?Porady na temat klimyNowoczesne zabiegi w gabinetach stomatologicznych - endodoncjaSprzedawanie foteli pod wynajemCzy można wypożyczyć podnośniki w dzień?Dentysta ZabrzeTłumaczenia biznesowe i nie tylko. Praca tłumaczaZamki centralne od seataWypożyczyć meble jak mistrz!Oszczędne ogrzewanie pompą ciepłaJak wybrać biuro tłumaczeń?Czy 2020 będzie dobry dla ogób które chcą bhp?Z wizytą u prawnikaStomatolog zabrzeCzy w 2021 dasz radę kupić oprogramowanie dla logistyki?Krótko o ubieraniu się w lumpeksie. Ogólnie o odzieży używanejNikt nie lubi sprzątać?Potrzebne na wyprawkę dla niemowlakaCena tego jak leczyć zębyLooking for ways to buy a cabin filter Na szybko o geodezji i sprawach z nią związanychDrewno a styl i ekologiaKrótko o Marokańskich sekretach urodyCzy można uczyć bhp wieczorem?Kto korzysta z mebli na wynajem?Kilka słów o pozycjonowaniu dla firmJak wybrać biuro tłumaczeń?


Akcesoria - TH ALPLAST\n> Środki czystości>Eko środki czystości>Akcesoria\nAkcesoria There are 23 products.\n49,41 zł\tIn Stock\nSonett pompka do pojemników 5/10 litrów\nEcozone Gąbka czyszcząca bez detergentów...\nEcozone Magical Stain Eraser Single EAN 5060101530375 Odśwież powierzchnie w domu. Pozbądź się drogich środków chemicznych i pozwól sile Stain Eraser zrobić pracę dla ciebie! Zmocz wodą a delikatna gąbka stanie się silną gumką, która usunie uparte plamy.\nEcozone Pochłaniacz wilgoci do wnętrz,...\nEcozone Czyścik do garnków, żelazek i...\nEcozone Ściereczka z mikrofibry do mycia...\nEcozone Ściereczka z mikrofibry do...\nBioBag MaxAir II - Pojemnik na odpady...\nDoskonale wentylowany pojemnik na odpady organiczne MaxAir II. Pomaga rozwiązać problem niemiłych zapachów wytwarzanychprzez rozkładające się śmieci.\n10,89 zł\tIn Stock\nBioBag Worki na odpady organiczne i...\n14,59 zł\tIn Stock\n16,49 zł\tOut of stock\nEcozone Patyczki czyszczące do odpływów...\n95,99 zł\tIn Stock\nEcozone Lint Remover - Samoczyszcząca...\nUrządzenie idealne dla właścicieli zwierząt. Szczotka czyści ubrania, dywany, tapicerki samochodów z sierści, włosów, kurzu oraz innych zanieczyszczeń.\nTenzi spryskiwacz do butelek\n3,49 zł\tOut of stock\nSonett Plastikowa miarka do Wybielacza i...\nSonett Kranik do pojemników 5/10 litrów


Forum Wszystko O Wszystkim Strona Główna -> Konsole\n"nie podwac" yyy... a tak na polski ;p ? ;p\nWysłany: Sob 21:57, 02 Wrz 2006 Temat postu:\nNIe nie nie:D\nNIepodwać słowa Admina:P\nWysłany: Pon 23:31, 28 Sie 2006 Temat postu:\nłoo tam, pska lepsiejsza ;d\nWysłany: Czw 10:12, 01 Wrz 2005 Temat postu:\nxbox 360 wyjdzie prawdopodobnie razem z ps3 i bedzie az kosztował 1500zł więc za te pieniadze mozna piec 2 konsole 1.6\nWysłany: Czw 9:15, 01 Wrz 2005 Temat postu:\nhmmmmm..... ja tam nie lubie osobiście konsolek ten typ grafiki mnie odpycha. No i 700zł to moim zdanie zbyt wiele jak na takie coś xbox 360 jest w prawdzie droższy ale chyba bardziej się opłaca uzbierać troche i kupić tego next gena\nWysłany: Śro 20:27, 31 Sie 2005 Temat postu:\nCana JEst Zbliżona Do Cen Ps2 czyli koło 700stówek(Nóweczka)\nA konsola jest Podpinana pod telewizor tak jak plejka ale tez chyba mozna i ją podlaczyc pod monitor.\nWysłany: Śro 20:25, 31 Sie 2005 Temat postu:\nja sie tam zbytnio nie znam wiec mam 2 pytania :\n1. ile dałeś za nią??\n2. ona ma swój własny ekran czy pod monitor podpinaszz??\nwiem ze z tym ekranem moze byc troche głupie pytanie ale poprostu nie wiem\nWysłany: Śro 20:21, 31 Sie 2005 Temat postu: Xbox\nOd niedawna jestem szczęsliwym posiadaczem konsoli Xbox 1.6\nchodzi poprostu jak marzenie:grafika troche lepsza od ps2\nA najwiekszym pusem jest to że ma wbudowany dysk twardy(Standart 10gb)\nAle zawsze mozna zmienić na większy,a pozatym większośc gier mozna mieć na tm twardzieli i nieorac tak napędu\nNaprawde Polecam Zakup Takiej Konsolki!


Motofakty.pl Porady Warto wiedzieć Auto rodzinne. Jak wybrać odpowiedni model?\nData publikacji: 2018-06-07 09:21 Autor: Mariusz Michalak\nZa auto rodzinne najczęściej uważa się samochody typu kombi, van lub tzw. kombivany, ale nie trzeba ograniczać wyboru tylko do modeli z tymi popularnymi rodzajami nadwozi. Przewymiarowanie swoich potrzeb może okazać się nieopłacalne. Jeżeli auto na co dzień ma służyć tylko do dojeżdżania nim do pracy czy rozwiezienia członków rodziny do szkoły znajdującej się kilka kilometrów od domu, to może okazać się, że wystarczające okażą się mniejsze modele typu hatchback.\n- Jeżeli zdecydujemy się na większe auto, np. typu van, to w porównaniu z małymi miejskiej autami, musimy liczyć się z większym zużyciem paliwa oraz trudnościami ze znalezieniem miejsca do zaparkowania na zatłoczonych parkingach. A jeśli większy bagażnik jest potrzebny jedynie kilka razy w roku, to można zastanowić się nad wynajęciem boksu dachowego, co będzie dużo bardziej opłacalne – wyjaśnia Grzegorz Grodecki.\nZamiast dużego bagażnika, większą wagę lepiej przywiązać do tylnego rzędu siedzeń. Jeżeli w rodzinie jest trójka małych dzieci i każde z nich będzie przewożone w foteliku, to lepszym rozwiązaniem mogą okazać się szersze, oddzielne fotele (a nie łączna tylna kanapa), które zazwyczaj są montowane w vanach oraz kombivanach.\nRedakcja poleca: Mapa fotoradarów w Polsce. Lista lokalizacji\nNa to pytanie musi sobie każdy odpowiedzieć samodzielnie w zależności od budżetu jakim dysponuje. Jeżeli ma to być auto używane to musi pochodzić z pewnego źródła wraz z rzetelnymi informacjami na temat jego historii serwisowej. Klienci chętnie udają się di komisów znajdujących się przy autoryzowanych salonach sprzedaży lub decydują się na zakup auta pokontraktowego profesjonalnie serwisowanego przez wyspecjalizowanego operatora. Najczęściej jest to firma leasingową, która dysponuje historią serwisowania auta, pełną wiedzą na temat ich stanu technicznego oraz przebiegu.\n- Kluczową różnicą między autem pokontraktowym, a samochodem który można znaleźć w komisie samochodowym, jest historia pojazdu. Samochody pokontraktowe to najczęściej 3- czy 4-letnie auta, które dotychczas były regularnie serwisowane. Wcześniejszym właścicielem auta był podmiot udzielający leasingu, któremu zależało, aby auto pozostawało w jak najlepszym stanie technicznym. Często podnoszone są argumenty, że takie auta legitymują się wyższym przebiegiem. Często tak jest, jednak auta pokontraktowe mają ten przebieg udokumentowany. Tymczasem kupując samochód, na przykład sprowadzany z zagranicy, z reguły trudno ustalić jego faktyczny stan - dodaje Grzegorz Grodecki.\nSamochody rodzinne to na całym świecie jedne z najczęściej wybieranych pojazdów przez klientów. Najczęściej stawiane warunki wobec takiego auta to ekonomiczność, wystarczająco duża przestrzeń i bezpieczeństwo. Jednak wybór konkretnego modelu zależy od wielu jeszcze innych czynników.\nJurek (gość) 2018-06-07 11:51\nZnajomy ma trójkę dzieci i postawił na rodiusa,za tydzień jadą całą rodziną do Bulgarii, sam miałem okazje się przejechać naprawdę wózek godny polecenia\nKlaudia (gość) 2018-06-13 11:17\nFajne są samochody rodzinne, ale trzeba dbać o odpowiednią tapicerkę takiego auta. Ja do swoich skór w samochodzie używam K2 AURON jest to zestaw do pielęgnacji skór. Przy dzieciach to obowiązek posiadać taki zestaw, bo ciągle czymś brudzą tapicerkę, a ten produkt bardzo dobrze czyści wszelkie zabrudzenia.\nkonik polny (gość) 2018-06-20 13:43\nPatrze na koszty eksploatacji głównie a mniej na wygląd i dla naszej 3 yaris w zupełności starcza. Może nie za dużo miejsca w środku ale mały silniczek niedużo pali i części oe delph są dostępne na necie.\nKonik nie polny (gość) 2018-11-22 08:06\nA ja mam lagunę 3. 10 lat eksoatacji od nowosci. Samochod idealny dla rodziny. Spełnia wszelkie moje oczekiwania...duży bagażnik...oszcEdny diesel 1.5.... przestrzeń kabiny...zwrotny...tani w eksploatacji....do tej pory nie zawiodł mnie.\nalaska89 (gość) 2019-08-26 18:06\nPolecam BMW Gran Tourer- duże, przestronne i przede wszystkim bezpieczne auto dla dużej rodziny, bo jest aż na 7 osób. Udało nam się kupić w Warszawskim salonie Bawaria Motors Bmw


wyprawa motocyklowa do chorwacji - Mazda dealer używane\nTag: wyprawa motocyklowa do chorwacji\nprzez mazda-dealer-gliwice.pl · Published 21 listopada 2017 · Last modified 9 stycznia 2019\nWiększość spotykanych przez nas osób czerpie przyjemność z podróżowania oraz poznawania nowych miejsc. Niestety nie zawsze nasz tryb życia oraz obowiązki pozwalają na wielodniowe wyjazdy na za granicę, dlatego musimy szukać innych sposobów na...\nprzez mazda-dealer-gliwice.pl · Published 21 października 2017 · Last modified 9 stycznia 2019\nWiedza z dziedziny motoryzacji szczególnie jeśli chodzi o motocykle nie jest szeroko rozpowszechniona. W jaki sposób więc zdobywać informacje jeśli chcemy poszerzyć naszą wiedzę związaną z pasją, którą zaczynamy się interesować? Obecnie najlepszym źródłem...\nChciałbyś zrobić niespodziankę osobie, którą kochasz? Marzysz o tym, aby zaskoczyć ją i wywołać uśmiech na jej twarzy? Według nas świetnym pomysłem może okazać się organizacja, krótkiego wyjazdy za granicę do miasta zakochanych. 4...\nprzez mazda-dealer-gliwice.pl · Published 11 września 2017 · Last modified 9 stycznia 2019\nJazda motocyklem wymaga od nas bardzo dużej ostrożności oraz uwagi. Dzięki temu możemy uniknąć wielu niebezpiecznych wydarzeń i zapobiec wypadkom, które częstą wiążą się z winą innych kierowców znajdujących się na drodze. Ze względu...\nIle kosztuje wymiana linki hamulca ręcznego opel corsa Opel Automobile GmbH to znane i cenione na całym świecie niemieckie …