Ścieżka dydaktyczna w Lasku Miejskim - Cieszyn.pl - serwis informacyjny\nŚcieżka dydaktyczna w Lasku Miejskim\n iglicznia trójcierniowa Gleditschia triacanthos, fot. A. Dorda\n Cieszynianka wiosenna Hacquetia epipactis, fot. A. Dorda\n lipa drobnolistna Tilia cordata , fot. A. Dorda\n głóg jednoszyjkowy Crataegus monogyna, fot. A. Dorda\n dąbrówka rozłogowa Ajuga reptans, fot. A. Dorda\n czosnaczek pospolity Alliaria officinalis, fot. A. Dorda\n babka lancetowata Plantago lanceolata, fot. A. Dorda\n złoć żółta Gagea lutea, fot. A. Dorda\n miodunka ćma Pulmonaria officinalis, fot. A. Dorda\n kokorycz pusta Corydalis bulbosa, fot. A. Dorda\n podbiał pospolity Tussilago farfara, fot. A. Dorda\n ostrożeń warzywny Cirsium oleraceus, fot. A. Dorda\n grab zwyczajny Carpinus betulus, fot. A. Dorda\n zawilec żółty Anemone ranunculoides, fot. A. Dorda\n łuskiewnik różowy Lathraea squmaria, fot. A. Dorda\n śnieżyczka przebiśnieg Galanthus nivalis, fot. A. Dorda\n zdrojówka rutewkowata Isopyrum thalictroides, fot. A. Dorda\n szczawik zajęczy Oxalis acetosella, fot. A. Dorda\n miesiącznica trwała Lunaria rediviva, fot. A. Dorda\n niecierpek Roylego Impatiens roylei, fot. A. Dorda\nŚcieżka przyrodnicza rozpoczyna się u zbiegu kilku ulic: Sienkiewicza, Ogrodowej, Kraszewskiego i Miarki. Wejście na teren rezerwatu przyrody „Lasek Miejski nad Puńcówką'' znajduje się obok posesji Domu Dziecka przy ul. Kraszewskiego (budynek powstał w 1898 r). Przed wejściem na teren rezerwatu warto zwrócić uwagę na piękny i okazały buk zwyczajny w odmianie purpurowolistnej Fagus silvatica 'Atropurpurea' , rosnący na terenie ogrodu Domu Dziecka, w narożniku ogrodzenia od strony ul. Kraszewskiego. Drzewo to ma ok. 15 m wysokości i ładnie wykształconą, symetryczną koronę. Charakterystyczną cechą tej odmiany buka jest barwa liści: ciemnopurpurowa lub ciemnoczerwona. Drzewo to ma nieco słabiej wybarwione liście, co może sugerować, że wyrosło z nasiona - intensywna barwa liści jest charakterystyczna przede wszystkim dla okazów rozmnażanych wegetatywnie. Okazały buk w ogrodzie Domu Dziecka został w 1993 r. uznany za pomnik przyrody i objęty ochroną. Miał wówczas 259 cm obwodu, jego wiek jest szacowany na około 100 lat.\nNaprzeciw buka, na rogu ul. Kraszewskiego i ul. Ogrodowej, rośnie drzewo rzadko spotykane w Polsce - iglicznia trójcierniowa Gleditschia triacanthos [zd.1], pochodząca z Ameryki Pomocnej (w Cieszynie iglicznie możemy także obejrzeć na skwerze przed frontem budynku Teatru im. A. Mickiewicza). Drzewo to ma drobne pierzastozłożone liście, długie (do 8 cm) czerwonobrunatne ciemię i gęste kwiatostany w kształcie grona. Bardzo dekoracyjne są owoce - długie nawet do 40 cm, sierpowato powyginane, brunatne strąki.\nO tym, że wchodzimy na teren objęty ochroną przyrody informuje nas oficjalna czerwona tabliczka - „Rezerwat przyrody prawem chroniony''. Rezerwat został utworzony w 1961 r. dla zachowania i ochrony populacji cieszynianki wiosennej Hacquetia epipactis [zd.2], rosnącej w lesie gradowym, zajmując 6,96 ha powierzchni (Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego - Monitor Polski Nr 87 z 1961 r. poz. 371).\nPoczątek ścieżki to krótka alejka, biegnącą wzdłuż ogrodzenia Domu Dziecka, obsadzona z jednej strony bukami Fagus silvatica, a z drugiej kasztanowcami zwyczajnymi Aesculus hippocastanum. Buki, mimo że należą do rodzimych gatunków drzew, do Lasku Miejskiego nad Puńcówką zostały wprowadzone sztucznie, nasadzone. Mają bardzo charakterystyczną srebrzyste - szarą, gładką korę i ciemnozielone całobrzegie liście o eliptycznym kształcie . Młode liście są gęsto, jedwabiście owłosione, starsze - mają włoski tylko na spodniej stronie, na nerwach. Większość buków, które w rezerwacie występują prawie wyłącznie w części położonej najbliżej centrum miasta, to okazy raczej niewielkich rozmiarów.\nKasztanowiec jest dla naszej flory gatunkiem obcym. Naturalnie występuje na Półwyspie Bałkańskim i został rozpowszechniony w Europie jako drzewo ozdobne w XVI w. W Polsce sadzony od XVII w., jest obecnie jednym z najpowszechniej spotykanych drzew parkowych. Wszystkim znane są okazałe białe kwiatostany, których początek kwitnienia (V – VII) ma przypominać maturzystom o zbliżającym się egzaminie dojrzałości, duże, palczasto złożone liście oraz nasiona, czyli chętnie przez dzieci zbierane kasztany. Dawniej kasztany były w Turcji stosowane jako środek leczniczy przeciw dychawicy i kaszlowi u koni - stąd łacińska nazwa gatunkowa hippocastanum, oznaczająca „koński kaszel''. Nasiona kasztanowca zawierają znaczące ilości (do 25%) saponin, dlatego też bywają wykorzystywane w niewielkim stopniu w przemyśle kosmetycznym (m.in. do produkcji kremów do golenia i środków piorących) i farmaceutycznym (zastosowanie w lekach wykrztuśnych). Kasztany stanowią także karmę dla zwierzyny leśnej, wykładaną w okresie zimy przez koła łowieckie.\nAlejka doprowadza nas do pomnika Mieszka I. Znajdujemy się w części rezerwatu, która pierwotnie była parkiem. Założenie parkowe powstało na początku XX w., jako otoczenie pomnika Franciszka Józefa - cesarza Austro-Węgier. Pomnik ten został odsłonięty w 1908 r. z okazji 60-lecia panowania cesarza. W 1933 r. posąg Franciszka Józefa został zastąpiony odlaną w brązie statuą cieszyńskiego księcia Mieszka I. Więcej informacji o dziejach tego terenu można znaleźć w opracowaniu przygotowanym na potrzeby katalogu parków zabytkowych województwa bielskiego.\nPomnik znajduje się na szczycie dość stromej skarpy, pod którą przebiega ul. 3-go Maja. Stojąc na brzegu skarpy widzimy w przedłużeniu ulicy 3-go Maja most Wolności na rzece Olzie. Po prawej i lewej stronie ulicy, przed mostem, znajdują się zabudowania zakładu przemysłowego Maszyny Elektryczne „Celma'' S.A.\nTeren wokół pomnika powstał jako założenie parkowe, jednak dziś trudno odczytać dawny układ kompozycyjny. Z okresu pierwotnego założenia pozostał układ ścieżek przecinających skarpę i schodzących do ul. 3-go Maja oraz kamienne schody prowadzące do ścieżki biegnącej nad Młynówką, wzdłuż zachodniej granicy rezerwatu.\nW drzewostanie tego fragmentu Lasku Miejskiego dominuje jesion wyniosły Fraxinus excelsior [zd.3]; liczny jest kasztanowiec, klon zwyczajny Acer platanoides , klon jawor Acer pseudoplatanus [zd.4] i lipa drobnolistna Tilia cordata [zd.5]. Można także odnaleźć pojedyncze okazy sosny zwyczajnej Pinus silvestris z dwoma krótkimi, sztywnymi igłami wyrastającymi z krótkopędów i sosny wejmutki Pinus strobus, o igłach długich, wiotkich, rosnących po 5 na każdym krótkopędzie. Jednak okazy obu gatunków sosny rosnące w rejonie pomnika są bardzo rachityczne, o słabo rozwiniętych koronach, co świadczy o niesprzyjających warunkach wzrostu dla tych gatunków drzew i ich niewłaściwym nasadzeniu w tym miejscu. W drzewostanie możemy także rozpoznać dęby szypułkowe Quercus robur i nieliczne okazy modrzewia europejskiego Larix decidua, które jako jedyne spośród naszych rodzimych drzew iglastych zrzucają liście - igły na zimę. W drzewostanie porastającym skarpę, po prawej stronie pomnika (patrząc w stronę ul. 3-go Maja) można także wyróżnić pojedyncze okazy olszy czarnej Alnus glutinosa , wierzby białej Salix alba oraz robini białej (robinia akacjowa, grochodrzew) Robinia pseudacacia . Drzewo to ma delikatne, pierzaste liście i białe, zwisające w gronach kwiaty (V-VI). Jest to gatunek obcy w naszej florze, sprowadzony z początkiem XVII wieku z Ameryki Północnej, dziś dobrze zadomowiony i łatwo rozmnażający się (głównie wegetatywnie z odrostów korzeniowych). Drzewo to jest szczególnie cenione przez pszczelarzy; chętnie bywa także sadzone w miejscach zdegradowanych (np. na hałdach, wysypiskach), gdyż ścisła symbioza (współżycie) z bakteriami glebowymi umożliwia wzrost robinii na glebach jałowych. Dzięki płaskiemu i rozległemu systemowi korzeniowemu robinie sadzone bywają również na zboczach, gdyż powstrzymują erozję gleby.\nZ tym gatunkiem wiążą się częste nieporozumienia co do jego polskiej nazwy. Powszechnie grochodrzew bywa nazywany „akacją'', chociaż nie ma nic wspólnego z akacjami rosnącymi np. na afrykańskiej sawannie. Botaniczna, oficjalna nazwa – robinia biała lub robinia akacjowa - jest zupełnie nieznana i praktycznie nie stosowana poza gronem naukowców lub osób zawodowo związanych z botaniką i naukami pokrewnymi.\nWśród krzewów w tej części rezerwatu dominuje bez czarny Sambucus nigra, można także zauważyć ligustr pospolity Ligustrum vulgare - popularny krzew żywopłotowy o ciemnozielonych, często zimozielonych (czyli nieopadających w okresie zimy) liściach. Nieliczne są okazy głogu, głównie głogu jednoszyjkowego Crataegus monogyna [zd.6] o dekoracyjnych, czerwonych owocach, będących ulubionym pokarmem wielu ptaków. Można także rozpoznać śnieguliczkę białą Symphoricarpos albus. Gatunek ten, bardzo znany i powszechnie sadzony w parkach, pochodzi z Ameryki Północnej, jest dobrze zadomowiony i łatwo dziczejący. Jest to gatunek miododajny. Znane są wszystkim owoce śnieguliczki - białe, duże (do l cm średnicy) jagody, którymi lubią się zabawiać dzieci, gdyż rozdeptane lub zgniecione w palcach pękają z charakterystycznym odgłosem. Warto także zwrócić uwagę na jaśminowca wonnego Philadelphus coronarius. To również gatunek nierodzimy, występujący w sposób naturalny od Włoch po Kaukaz. Od starożytności jest uprawiany i sadzony dla pięknie i intensywnie pachnących, kremowych kwiatów.\nTak duża różnorodność gatunków drzew i krzewów, w tym szeregu gatunków obcych, rosnących na niewielkim obszarze jest potwierdzeniem, że ten fragment rezerwatu nad Puńcówką jest pozostałością po dawnym nasadzeniu parkowym, obecnie zaniedbanym i ulegającym powoli „dziczeniu'' - kolonizacji tego pierwotnie nieleśnego terenu przez gatunki typowo leśne.\nRuno jest raczej skąpe i mało interesujące pod względem botanicznym. Warto jednak zwrócić uwagę na skarpę pod pomnikiem, gdyż jest to teren częściowo porośnięty przez roślinność łąkową z dużym udziałem roślin leśnych, które zaczynają powoli dominować na skarpie. Wśród roślin na pewno zwrócą na siebie uwagę znane i popularne stokrotki Bellis perennis, kwitnące od marca do listopada, z liśćmi zebranymi w płasko przylegającą do ziemi „różyczkę'', co jest przystosowaniem tego gatunku do przetrwania w miejscach wypasanych lub koszonych. Innym gatunkiem rosnącym na skarpie jest jaskier rozłogowy Ranunculus repens, tworząc rozłogi - pędy nadziemne, służące do rozprzestrzeniania się rośliny (jest to jeden ze sposobów rozmnażania wegetatywnego). Podobne rozłogi wytwarza dąbrówka rozłogowa Ajuga reptans [zd.7], niewysoka (do 30 cm) roślina, o liściach dolnych karbowanych i zebranych w różyczkę, liściach łodygowych bezogonkowych siedzących i niebieskawych kwiatach rosnących w górnej części łodygi w niby - okółkach. Na uwagę zasługuje także rzeżucha łąkowa Cardamine pratensis o kwiatach białych lub liliowych (IV-VI). Roślina ta jest gatunkiem wskaźnikowym - rośnie wyłącznie w miejscach wilgotnych, a jej występowanie wskazuje na wysoki poziom wód gruntowych. Rzeżucha jest także rośliną leczniczą, zawiera glikozydy gorczyczne, a młode liście mogą być zjadane jak sałata.\nSpod pomnika możemy rozpocząć zwiedzanie rezerwatu korzystając z dwóch ścieżek - schodząc kamiennymi schodami w dół stoku, a później wzdłuż Młynówki tzw. dolną ścieżką, lub ścieżką górną, biegnącą wzdłuż wschodniej granicy rezerwatu. Proponujemy wybrać tę drugą możliwość i wyruszyć ścieżką prowadzącą wzdłuż ogrodzenia posesji Domu Dziecka, a następnie wzdłuż przylegającej do niej posesji Urzędu Celnego. Po prawej stronie, na początkowo dość stromym, a potem łagodniejszym zboczu, rośnie już w miarę typowy las, który bez wyraźnej granicy łączy się z dawnym założeniem parkowym wokół pomnika Mieszka I. Za budynkiem Urzędu Celnego, po lewej stronie ścieżki, znajduje się niewielki fragment rezerwatu przylegający bezpośrednio do ul. Kraszewskiego. W drzewostanie dominującą rolę jeszcze do niedawna odgrywały wiązy - głównie wiąz górski Ulmus glabra oraz wiąz polny Ulmus minor. Oba gatunki mają niesymetryczne u nasady ogonka liście. Ich owocem jest skrzydlak - drobny orzeszek otoczony „płaszczem'' tkanki, działającym jak skrzydło i ułatwiającym rozprzestrzenianie się nasion. Niestety wiązy w rezerwacie zamierają, a przyczyną tego niekorzystnego zjawiska jest rozpowszechniona choroba, tzw. naczyniowa (holenderska) choroba wiązów, powodowana przez grzyb Ceratocystis ulmi (= Ophiostoma novo), roznoszony przez dwa gatunki korników. Choroba ta jest obecnie nieuleczalna i w szybkim tempie prowadzi do obumarcia zarażonego drzewa (strzępki grzyba zatykają naczynia uniemożliwiając transport wody z solami mineralnymi). Zarażone drzewo należy jak najszybciej wyciąć, a korę wraz z gałęziami spalić poza terenem, na którym rosną inne wiązy. W 2003 r. na terenie rezerwatu w wyniku porażenia grafiozą zamarło ponad 100 wiązów, w tym drzewa dorodne i okazałe, o wymiarach pomnikowych.\nPo prawej stronie ścieżki drzewostan tworzą głównie jesiony. Podszyt miejscami jest bardzo gęsty i tworzy go głównie bez czarny. Bez ma duże, nawet do 20 cm średnicy, baldachowate kwiatostany (VI - VII), zbudowane z drobnych białych lub kremowych kwiatów o silnym, mdłym zapachu. Bez czarny bywa zwany także bzem lekarskim, gdyż napar z suszonych kwiatów stosuje się jako środek napotny i do płukania gardła. Owoce - czarne pestkowce (zbudowane podobnie jak owoce czereśni) - używane bywają w produkcji wina dla poprawy efektów zapachowych i uzyskania lepszego zabarwienia napoju, sporządza się z nich także soki i konfitury. Bez preferuje gleby żyzne, zasobne w związki azotowe i wapń. Jest to gatunek szybko rozprzestrzeniający się i trudny do zwalczenia - wycinany systematycznie odbija z korzeni. W warstwie krzewów można także dostrzec porzeczkę czerwoną Ribes rubrum i porzeczkę agrest Ribes uva-crispa (= Ribes grossularia - ryc. ). Porzeczka czerwona jest gatunkiem bezbronnym (pozbawionym kolców), o czerwonych, kwaskowatych owocach. Agrest natomiast ma na pędach kolce różnej wielkości; owoce są zielonkawe i owłosione. Oba te gatunki to nasze rodzime krzewy, z których wyhodowano różne odmiany ogrodowe. Trudno jednoznacznie stwierdzić, czy agrest i porzeczka występują w Lasku na stanowiskach naturalnych, czy są to „ogrodowi uciekinierzy'' - zdziczałe rośliny, które rosły początkowo w ogrodach, a później jako owoce lub fragmenty pędów, dostały się w obręb rezerwatu i znalazły tu zbliżone do naturalnych warunki rozwoju. Ta druga interpretacja wydaje się być jednak bardziej prawdopodobna.\nW runie wczesną wiosną zakwita jako jeden z pierwszych zawilec gajowy Anemone nemorosa [zd.8], o białych kwiatach (III - IV) i trzech dłoniastodzielnych liściach. Z reguły zawilce rosną w dużych grupach, tworząc rozległe łany. Jest to tzw. roślina pyłkowa, gdyż wytwarza duże ilości pyłku będącego ważnym źródłem pokarmu dla zapylających ją owadów. Nasiona (drobne orzeszki) posiadają wyrostki zwane elajosomami i zawierające białka i tłuszcze. Są one chętnie zjadane przez mrówki, które rozsiewają przy okazji nasiona zawilców (jest to zjawisko myrmekochorii). Również wczesną wiosna, wówczas kiedy liście drzew i krzewów nie są jeszcze rozwinięte, a dno lasu jest dobrze oświetlone przez promienie słoneczne, kwitnie ziarnopłon wiosenny Ranunculus ficaria (= Ficaria verna ), o żółtych płatkach korony (III - V). Łodyga ziarnopłonu płozy się i ma zdolność zakorzeniania się korzeniami wyrastającymi w węzłach. Ziarnopłon tworzy gęste skupiska; ma błyszczące liście o sercowatym kształcie; w kątach dolnych liści mogą tworzyć się rozmnóżki - niewielkie, białawe bulwki służące do rozmnażania wegetatywnego. Dawniej ziarnopłon był rośliną jadalną i leczniczą - m.in. z uwagi na dużą zawartość witaminy C w młodych liściach używano ją do leczenia szkorbutu.\nNieco później pojawiają się ciasno owinięte liśćmi, początkowo wyglądające jak groty włóczni wyrastające z ziemi, pędy kokoryczki wielokwiatowej Polygonatum multiflorum. W pełnej okazałości są to łukowato wygięte łodygi, dwustronnie ulistnione eliptycznymi liśćmi. Z kątów liści, na długich szypułkach, zwisają od dołu białe, dzwonkowate kwiaty (IV - VI). Ich kształt sprawia, że mogą być zapylane prawie wyłącznie przez trzmiele o długich języczkach (typ narządu gębowego).\nRównież wczesną wiosną w dużych skupieniach rozwija się czosnek niedźwiedzi Allium ursinum . Jest to roślina o długich, lancetowatych liściach i baldachowatych kwiatostanach z białymi kwiatami (IV - VI). W tej części rezerwatu czosnek niedźwiedzi nie tworzy szczególnie dużych skupisk, mimo to można wyczuć w jego pobliżu intensywny zapach czosnku. Roślina ta zawiera duże ilości olejków eterycznych i witaminy C i ma szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie. Zwykle rośnie w miejscach wilgotnych i bywa uznawana za roślinę wskaźnikową - jej występowanie wskazuje na wysoki poziom wód gruntowych. W maju, kiedy rośliny wczesnowiosenne kończą okres kwitnienia, a liście drzew i krzewów cieszą nasze oczy świeżą zielenią, rozpoczynają kwitnienie inne rośliny, m.in. jaskier kosmaty Ranunculus lanuginosus, o żółtych kwiatach (V - VI). Jest to gatunek zasiedlający praktycznie cały rezerwat. Swą nazwę zawdzięcza gęsto owłosionym liściom i łodydze. Jest rośliną trującą. Również na terenie całego rezerwatu, choć mniej licznie, rośnie czosnaczek pospolity Alliaria officinalis [zd.9] o białych, szczytowych kwiatach (V - VI) i sercowatych liściach. Podobnie jak czosnek niedźwiedzi i ta roślina pachnie czosnkiem - wystarczy tylko nieco potrzeć liście. Powszechnie na terenie rezerwatu występuje kuklik pospolity Geum urbanum , o złotawożółtych, niepozornych kwiatach (V - IX). Roślina ta preferuje gleby wilgotne i zasobne w azot. Kłącza kuklika, zawierające olejek eteryczny o zapachu goździków, były niegdyś wykorzystywane jako namiastka tej przyprawy. Kuklik ma zastosowanie w ziołolecznictwie, m.in. w chorobach układu pokarmowego i wątroby. Częsty na terenie całego rezerwatu jest podagrycznik pospolity Aegopodium podagraria . Tworzy on duże baldachy drobnych białych kwiatów (V - IX). Podagrycznik jest uporczywym chwastem ogrodowym. Dawniej stosowany był przy leczeniu podagry i chorób reumatycznych, stąd też jego nazwa gatunkowa (polska i łacińska).\nWszystkie wyżej wymienione rośliny to gatunki typowo leśne, w lasach znajdujące optymalne warunki wzrostu, chociaż spotykane również w innych zbiorowiskach (np. podagrycznik na łąkach i w ogrodach). W tej części rezerwatu od wiosny do września runo zdominowane jest przez duże, dorastające do ok. 100 cm wysokości rośliny, o białych baldachach kwiatostanów, pierzastych liściach i owocach mających kształt zbliżony do kminku. Tak wyglądają trzy bardzo podobne do siebie gatunki - trybula leśna Anthriscus sylvestris, świerząbek gajowy Chaerophyllum temulentum i świerząbek orzęsiony Chaerophyllum hirsutum . Wszystkie mają szeroki zakres występowania - można je spotkać w lasach, na łąkach, w ogrodach, na glebach raczej wilgotnych i zasobnych w azot. W Lasku nad Puńcówką tylko w tej części tworzą gęste skupienia - łany i mają największy wpływ na wygląd runa leśnego. Od tego miejsca będzie nam także towarzyszył bluszcz pospolity Hedera helix [zd.10]. Gatunek ten podlega całkowitej ochronie prawnej. Bluszcz zwykle tworzy kobierce gęsto porastające glebę i tylko gdzieniegdzie można zobaczyć, że jest to jedna z naszych lian (pnączy), która przy pomocy pędów i chwytliwych korzeni wspina się na pnie drzew. Bluszcz kwitnie jesienią (IX - XI), owoce – czarne jagody - dojrzewają dopiero wiosną (III - IV). Na terenie rezerwatu nad Puńcówką nie zauważono dotąd kwitnących okazów bluszczu. W Cieszynie kwitnące okazy można zobaczyć m.in. na Górze Zamkowej, cmentarzu komunalnym i cmentarzu żydowskim.\nInnym gatunkiem podlegającym ochronie prawnej (częściowej) jest kopytnik pospolity Asarum europaeum [zd.11], roślina bardzo pospolita, o skórzastych zimozielonych liściach. Jego purpurowo-zielone kwiaty (III - V) mają kształt dzwonka, są ukryte pod liśćmi i zapachem zepsutego mięsa przyciągają zapylające je owady (muchówki).\nPo ok. 200 metrach ścieżka dochodzi do niewielkiego placyku z ławkami - pozostałości po próbie nadania laskowi miejskiemu charakteru bardziej parkowego. Z placyku kolejne kamienne schody prowadzą do ścieżki dolnej nad Młynówką.\nPlacyk stosunkowo rzadko odwiedzany, powoli zarasta roślinnością charakterystyczną dla miejsc wydeptywanych. Rosną tu babki: zwyczajna Plantago maior i lancetowata Plantago lanceolata [zd.12]. Są to powszechnie występujące rośliny synantropijne, towarzyszące człowiekowi, rosnące w miejscach, w których człowiek zniszczył naturalną szatę roślinną. Babki to gatunki kosmopolityczne, mające szeroki zasięg i zakres występowania; traktowane są jako chwasty ruderalne, czyli występujące na tzw. przychaciach, przydrożach, miejscach powstałych i utrzymujących się dzięki działalności (świadomej lub nieświadomej) człowieka. Liście obu gatunków babek zawierają substancje śluzowe i garbniki, a roztarte były dawniej stosowane jako okłady przy leczeniu stłuczeń i ran. Podobne miejsca zasiedla także głowienka pospolita Prunella vulgaris o niebiesko fioletowych kwiatostanach w kształcie kłosa (VI - IX). Ta niewielka roślina tworzy rozłogi; nasiona rozsiewane są samoczynnie, dzięki mechanizmowi uruchomianemu kroplami deszczu. Niezwykle odporna na zmiany środowiska i rosnąca praktycznie wszędzie w miejscach dobrze oświetlonych jest wiechlina roczna Poa annua . Ta niewielka trawa (o wysokości 2-30 cm) rośnie w luźnych kępkach, często tworząc duże darnie. Obok wyżej wymienionych gatunków wzdłuż ścieżek w rezerwacie będą nam towarzyszyć inne pospolite gatunki. Do nich należy m.in.: gwiazdnica pospolita Stellaria media , typowa roślina kosmopolityczna, o szerokim zasięgu występowania i możliwościach wzrostu w różnych siedliskach. Jest to roślina o drobnych białych kwiatach, kwitnących praktycznie cały rok. Wszystkim jest doskonale znany mniszek pospolity Taraxacum officinale, zwany mleczem (z uwagi na zawartość soku mlecznego). Nasiona mniszka są przystosowane do rozsiewania przez wiatr (anemochoria) - delikatny puch tworzy rodzaj „spadochronu'' i wystarczy nawet lekki podmuch wiatru, by owocostan, czyli dmuchawiec, rozpadł się, a nasiona pofrunęły na znaczną odległość. Na placyku i wzdłuż ścieżek można także zauważyć szczawik żółty Oxalis stricta, o drobnych jasnożółtych kwiatach (VI - IX), czerwonawo nabiegłych łodygach i podobnych do koniczyny liściach. Jest to gatunek zawleczony z Ameryki Północnej, występujący głównie w ogrodach i mogący rosnąć np. w... szczelinach kamiennych murów. Z placyku wyruszamy dalej górną ścieżką, prowadzącą wzdłuż posesji Zespołu Szkół Rolniczo-Technicznych (czyli popularnego „rolniczoka'').\nOd końca XIX wieku w budynkach obecnej szkoły mieściły się koszary wojsk austriackich; po I wojnie światowej budynki zostały przeznaczone na cele oświatowe. Od 1922 r. miała tu swą siedzibę Wyższa Szkoła Gospodarstwa Wiejskiego, która w 1950 r. została przeniesiona do Olsztyna (obecnie jest to Akademia Rolnicza).\nWarto zwrócić uwagę na bardzo regularny układ drzew w drzewostanie - dominujące jesiony rosną w równych odległościach od siebie . Jest to najbardziej wyraźny dowód, że w przypadku niektórych partii rezerwatu mamy do czynienia z lasem nasadzonym, utworzonym ręką człowieka.\nRuno tego fragmentu lasu ma charakter runa zrębów, miejsc zaburzonych lub zdewastowanych. W runie miejscami dominuje jeżyna popielica Rubus caesius. Jest to roślina bardzo agresywna, aktywnie i szybko zajmująca nowe tereny i zagłuszająca inne rośliny, rosnąca w imponującym jak na roślinę tempie - około pięciu centymetrów dziennie. Jeżyna ma niepozorne białe kwiaty (V - IX); owoce są popielato oszronione i złożone z dużych lecz nielicznych pestkowców. Zdecydowanie rzadziej występuje w rezerwacie malina właściwa Rubus idaeus o czerwonych, wonnych owocach i pędach wzniesionych, niepłożących się. W podszyciu - miejscami bardzo gęstym i zwartym - nadal dominuje bez czarny, pojawiają się także inne gatunki krzewów. Obok głogu jednoszyjkowego można odnaleźć głóg dwuszyjkowy Crataegus laevigata oraz nieliczne okazy: trzmieliny zwyczajnej Euonymus europaeus o zielonych młodych gałązkach, niepozornych kwiatach (V - VI) i atrakcyjnie wyglądających owocach (dojrzewają od IX/X) - torebki o kształcie biretu są w kolorze różowo- lub karminowoczerwonym, nasiona natomiast mają pomarańczowe osnówki (uwaga - owoce są trujące); podlegającej ochronie prawnej kruszyny pospolitej Frangula alnus , o czarnych jagodach z trującymi nasionami i korą o właściwościach przeczyszczających; derenia świdwy Cornus sanguinea - w podszyciu występuje już od pomnika - o młodych gałązkach czerwonawych, starszych - oliwkowobrunatnych i białych kwiatach zebranych w dość duże (do 7 cm średnicy) baldachogrona (V - VI). Można także spotkać krzewy leszczyny pospolitej Corylus avellana , kwitnącej (II - IV) na długo przed rozwojem liści i mającej jadalne owoce - orzechy laskowe. Nielicznie rośnie podlegająca ochronie - kalina koralowa Viburnum opulus , o okazałych kwiatostanach (do l0 cm średnicy), tworzonych przez dwa typy kwiatów - duże, rozmieszczone na obwodzie kwiaty płonę, mające za zadanie przyciągnąć owady zapylające i drobne kwiaty wewnątrz kwiatostanu, z organami rozrodczymi.\nW runie, w miejscach gdzie nie dominuje jeżyna, pojawia się coraz więcej roślin leśnych. Do nich należy zaliczyć kwitnącą już od marca (III - V) złoć żółtą Gagea lutea [zd.13]. Ta niewielka roślina ma zazwyczaj pojedynczy liść odziomkowy i kilka żółtych (od spodu żółtozielonych), gwiazdkowatych kwiatów. Pojawia się także miodunka ćma Pulmonaria officinalis [zd.14], należąca do roślin wczesnowiosennych (III - IV), o kwiatach zawierających antocyjany i zmieniających barwy od czerwonej do niebieskofioletowej w zależności od wieku. Nazwa wskazuje na dwie istotne cechy tego gatunku - miodunka, gdyż jest to roślina miododajna i Pulmonaria (od łacińskiego pulmo, pulmonis - płuco), gdyż ma zastosowanie w leczeniu chorób płuc (miodunka bywała nazywana niegdyś „płucnym zielem''). W grupach rośnie szczyr trwały Mercurialis perennis z niepozornymi jednopłciowymi kwiatami (IV- V); jest to roślina dwupienna czyli z osobnikami mającymi tylko kwiaty żeńskie i tylko kwiaty męskie. Szczyr jest roślina trującą, bywa jednak wykorzystywany w ziołolecznictwie (zawiera m.in. saponiny i olejki eteryczne). Stosunkowo nielicznie występuje niewielki fiołek leśny Viola reichenbachiana o sercowatych liściach i kwiatach (IV-VI) od ciemnofioletowych do jasnoniebieskich. Nektar spływa do grubej ciemnofioletowej ostrogi kwiatu i stanowi tzw. pożytek - nagrodę dla zapylających fiołki owadów. Nasiona mają wyrostki bogate w tłuszcze i białko, co z kolei jest atrakcyjnym pokarmem dla mrówek, rozsiewających nasiona (myrmekochoria).\nDo roślin efektownie kwitnących zalicza się nieliczną w tej części rezerwatu kokorycz pustą Corydalis bulbosa [zd.15]. Ta niewielka roślina tworzy na szczycie łodygi grono do ok. 20 purpurowo-czerwonych (rzadziej białych) kwiatów (III - V), które mają długą ostrogę - na jej dnie znajduje się przyciągający trzmiele nektar. Długa ostroga powoduje, że do nektaru dosięgają tylko trzmiele o długich języczkach i tylko one skutecznie zapylają kwiaty kokoryczy. Jednak jeśli uważnie przyjrzymy się kwiatom, to dostrzeżemy, że w niektórych ostrogach, tuż przy końcach znajdują się niewielkie dziurki. W przypadku gdy trzmiel nie może dosięgnąć języczkiem do nektaru, wtedy żuwaczkami przegryza ścianki i „kradnie'' nektar nie pośrednicząc w zapylaniu kwiatów. Nieco później zaczyna kwitnąć (IV - VI) żywokost bulwiasty Symphytum tuberosum [zd.16] - roślina dochodząca do 50 cm wysokości, o łodygach i liściach owłosionych i bladożółtych zwisających kwiatach, podobnych nieco do dzwonka. W niektórych miejscach czosnek niedźwiedzi tworzy duże łany, nie dopuszczając do rozwoju innych roślin i mocnym, intensywnym zapachem już z daleka informuje o swojej obecności.\nIdąc ścieżką po prawej stronie mamy las, po lewej - otwartą przestrzeń ogrodu przyszkolnego. Na styku tych dwóch różnych siedlisk dochodzi do powstania zbiorowiska zadziwiającego różnorodnością gatunkową, zwanego ekotonowym, czyli przejściowym. Dzięki specyficznym własnościom tego siedliska (czyli biotopu), mogą tu rosnąć zarówno rośliny wymagające pełnego oświetlenia (gatunki łąkowe), jak i gatunki preferujące miejsca zacienione i o dużej wilgotności (gatunki leśne).\nDo roślin światłolubnych - np. babki, głowienka - dochodzi m.in. podbiał pospolity Tussilago farfara [zd.17], którego kwiaty - złocistożółte koszyczki (III - IV) - są zwiastunami wiosny. Kwiatostany podbiału reagują na zmiany nasłonecznienia i zamykają się w chwili, gdy niebo jest zachmurzone (jest to zjawisko fotonastii). Dopiero po przekwitnięciu kwiatów rozwijają się dość duże, odziomkowe liście, pokryte od spodu białymi włoskami, tworzącymi gęsto zbitą warstwę - kutner. Podbiał jest stosowany w ziołolecznictwie przy zapaleniach, kaszlu, nieżycie oskrzeli.\nBardzo licznie występują również trzy gatunki jasnot. Jasnota plamista Lamium maculatum o grzbiecistych, purpurowych kwiatach (IV - XI) i liściach jajowatotrójkątnych zalicza się do gatunków leśnych i występuje prawie na całym obszarze rezerwatu. Mniejsza (do 30 cm wysokości), lecz bardzo do niej podobna jest jasnota purpurowa Lamium purpureum. Ma ona mniejsze, purpurowe kwiaty (III - XI), rosnące na szczycie łodygi, liście miękko owłosione i z reguły czerwono nabiegłe łodygi. Jasnota purpurowa to gatunek ruderalny, rosnący na przydrożach, wzdłuż ścieżek i dróg, w miejscach, które są w różny sposób kształtowane przez człowieka. Do tego samego rodzaju należy jasnota biała Lamium album . Jest to roślina występująca dość powszechnie w miejscach ruderalnych i w stanie płonym (niekwitnąca) trudna do odróżnienia od pokrzywy - ma podobny pokrój i kształt liści. Jasnota biała nie parzy, jednak skutecznie potrafi zmylić zarówno zwierzęta, które jej nie zjadają, jak i ludzi, którzy nadali jej zwyczajową nazwę „głucha pokrzywa''. Jest to przykład często spotykanego w świecie przyrody zjawiska upodabniania się organizmów bezbronnych do gatunków mających różnorodne przystosowania i mechanizmy obronne (w przypadku roślin to obrona przed zjadaniem i zrywaniem - w postaci kolców, igieł, parzących włosków czy trujących substancji). Dopiero w okresie kwitnienia widać wyraźną różnicę między pokrzywą i jasnota białą, która wytwarza liczne białe, dość duże kwiaty rosnące w okółkach (IV - X). Licznie wzdłuż ścieżki rośnie pokrzywa zwyczajna Urtica dioica, dorastająca nawet do 1,5 metra wysokości. Pokrzywa jest przykładem rośliny stosującej agresywną obronę przed zrywaniem, zjadaniem itp. Liście i łodygi pokryte są drobnymi włoskami, które niby krzemowe igiełki są kruche i łamią się nawet przy najdelikatniejszym dotknięciu. Ich ostre końce z łatwością wbijają się do skóry, a parząca, podrażniająca substancja w nich zawarta przenika do rany, wywołując uczucie przykrego swędzenia, zaczerwienie i bąble.\nPokrzywa jest traktowana jako chwast, który ludzie starają się bezwzględnie wytępić w swym najbliższym otoczeniu. Jednak przyroda nie zna pojęcia „chwast'', każdy gatunek ma swoje ściśle określone miejsce i pełni ważną funkcję w ekosystemie. Pokrzywę człowiek wykorzystywał dawniej w przędzalnictwie, dziś jest ona stosowana w ziołolecznictwie, a nawet do robienia sałatek z młodych, jeszcze „nieparzących'' liści. Pokrzywa jest rośliną pokarmową dla niektórych powszechnie spotykanych motyli. Rusałka pawik Inachis io, rusałka admirał Vanessa ata-lanta i rusałka pokrzywnik Aglais urticae na liściach pokrzyw składają jaja, na nich później rozwijają się gąsienice. Motyle te wykorzystują sytuację, w której nie muszą konkurować z innymi zwierzętami o pokarm - mają go pod dostatkiem, a parzące igiełki nie robią im krzywdy. Wytępienie pokrzyw oznaczać może ograniczenie liczebności motyli, których barwnymi skrzydłami tak bardzo lubimy się zachwycać.\nWzdłuż ścieżki możemy także spotkać ostrożeń warzywny Cirsium oleraceus [zd.18], dorastający do 1,5 metra wysokości z żółtawobiały-mi koszyczkami kwiatów na szczycie łodygi (VI - IX). Dolne liście są zazwyczaj pierzastodzielne, kwiatostan natomiast otaczają bladozielone liście z miękkimi kolcami na brzegach. Tu również rośnie barszcz zwyczajny Heracleum sphondylium . Ta duża (do prawie 2 metrów wysokości) roślina należy do rodziny baldaszkowatych i wytwarza duży baldach drobnych białych kwiatów (VI -X). W rezerwacie jednak nie spotkamy kwitnących okazów; barszcz można rozpoznać po dużych (do 40 cm długości) pierzastych liściach z rynienkowatymi, ciemniejszymi ogonkami. Do roślin leśnych, rosnących w miejscach zacienionych należy niecierpek drobnokwiatowy Impatiens parviflora . Jest to gatunek pochodzący z Azji, niegdyś sprowadzony jako roślina ogrodowa, obecnie całkowicie zadomowiony i miejscami wypierający gatunki rodzime. Owocem jest podłużna torebka, która dotknięta - pęka i z impetem wystrzeliwuje nasiona na odległość nawet ponad 3,4 m. Jest to przykład autochorii, czyli samodzielnego, przy zastosowaniu często skomplikowanych mechanizmów, rozsiewania przez rośliny własnych nasion, bez pośrednictwa zwierząt, wody czy wiatru. Łacińska nazwa - Impatiens - oznacza „nie dotykaj''. Przy dużej wilgotności powietrza możemy zobaczyć na brzegach liści kropelki wody -jest to zjawisko gutacji, czyli wydalania przez rośliny wody w staniem ciekłym (normalnie odbywa się to w postaci pary wodnej w procesie transpiracji).\nZ traw wzdłuż ścieżki spotykamy zarówno życicę trwałą Lolium perenne - niewielką roślinę rosnącą w kępkach, będącą rośliną łąkową i przydrożną, jak i trawę typową dla lasów – prosownicę rozpierzchłą Milium effusum , dochodzącą do l metra wysokości. Wiosną kwitnie również w miejscach dobrze nasłonecznionych licznie rosnąca w rezerwacie poziomka pospolita Fragaria vesca, o małych, białych kwiatach (IV - VI), liściach trójdzielnych, od spodu jedwabiście owłosionych i jaskrawoczerwonych, wonnych owocach (a właściwie owocostanach). Od tego gatunku wywodzą się odmiany tej chętnie uprawianej w ogrodach rośliny. Rośliną kwitnącą od późnej wiosny do końca lata jest bodziszek cuchnący Geranium robertianum, o pierzastych liściach, czerwonawych, orzęsionych łodygach i różowych lub czerwonych drobnych kwiatach (V - IX). Roślina ta wydziela nieprzyjemny zapach. Nazwa rodzajowa - Geranium - oznacza „dziób żurawia'' i odnosi się do wyglądu owocu - rozłupni. Dojrzała rozłupnia bodziszka pęka na 5 części rozrzucając przy tym nasiona na znaczne odległości, nawet do 6 m! (przykład autochorii).\nW czerwcu kończy kwitnienie większość roślin, których kwiaty rozwijały się jeszcze przed pojawieniem się liści drzew. W kwiaty przyozdabiają się natomiast gatunki letnie. Do nich zalicza się czyściec leśny Stachys silvatica , z ciemnopurpurowymi kwiatami (VI - IX) zebranymi w szczytowy kwiatostan i dzwonek pokrzywolistny Campanula trachelium , o dużych, niebieskich (rzadko białych) kwiatach, wyrastających w kątach liści, przypominających pokrojem liście pokrzywy. Duże rozmiary osiąga starzec Fuchsa Senecio fuchsii , o lancetowatych liściach i żółtych koszyczkach kwiatostanów. Gatunek ten preferuje miejsca dobrze oświetlone, obok widnych lasów można go również spotkać na zrębach i wzdłuż potoków i strumieni. Szałwię lepką Salvia glutinosa można rozpoznać po brudnojasnożółtych kwiatach (VII -IX) oraz gruczołowato owłosionej łodydze i liściach. Jest to duża, dochodząca do ponad l metra wysokości roślina, dość licznie występującą na całym obszarze Lasku nad Puńcówką. W lipcu rozpoczyna kwitnienie czartawa pospolita Circaea lutetiana , o niepozornych i drobnych, białawych kwiatach (VII - IX). Jesienią dojrzewają jej małe jajowate owoce, pokryte sztywnymi, haczykowatymi włoskami. Zaczepiają się one o futro lub pióra zwierząt, czy też ubranie człowieka i w ten sposób umożliwiają rozprzestrzenienie się nasion na znaczne odległości. Jest to zjawisko zoochorii, czyli rozsiewanie nasion z pomocą zwierząt lub człowieka (antropochoria).\nMniej więcej po 100 metrach spaceru ścieżką zauważymy, że znika regularne nasadzenie jesionów, las staje się bardziej zróżnicowany. W drzewostanie coraz liczniejsze stają się klony, wiązy, lipy, zaczyna pojawiać się także grab zwyczajny Carpinus betulus [zd.19]. To drzewo ma bardzo charakterystyczną popielato szarą, gładką korę z ciemnym smugami. Liście kształtem przypominają liście buka, mają jednak drobno piłkowane brzegi. Owocem grabu jest orzeszek z trój-klapowym skrzydełkiem. Możemy także zauważyć dość liczny, zwłaszcza jako niewysokie drzewa lub w formie krzewiastej, klon polny Acer campestre , zwany także paklonem.\nW runie można dostrzec leżące kłody drzew, stare pniaki, złamane konary i gałęzie. Pełnią one ważną rolę w ekosystemie lasu, bowiem leżący martwy pień drzewa to np. ogromny magazyn wody i źródło biopierwiastków, które zasilą w przyszłości rośliny rosnące obok, a kłoda leżąca na stromym zboczu ma znaczenie przeciwerozyjne. Są to także miejsca występowania szeregu gatunków drobnych zwierząt (owady, wije, pajęczaki itd.) oraz roślin i grzybów . Las pozbawiony podobnych miejsc staje się lasem uboższym, mniej zróżnicowanym gatunkowo i siedliskowo. Podobne znaczenie dla lasu mają stare próchniejące i dziuplaste drzewa, będące miejscem występowania szeregu gatunku owadów i gniazdowania ptaków. Ich pozostawienie w lesie zapewnia utrzymanie w zbiorowisku leśnym równowagi, las staje się stabilniejszy i bardziej odporny na działanie czynników niekorzystnych.\nŚcieżka po około 250 metrach dochodzi do głębokiego jaru, przecinającego rezerwat. Przez jar prowadzi niewielki mostek, a wzdłuż brzegu jaru do dolnej ścieżki prowadzą drewniane - ziemne schody. W jarze tylko okresowo płynie woda, a mimo to sprawia wrażenie ciemnego i wilgotnego. Na dnie jaru oprócz licznych butwiejących kłód i konarów często niestety dostrzec można liczne śmieci, gruz itp. Na zboczach, dzięki specyficznym warunkom, jakie tu panują -cień i wilgoć - znajduje się jedyne w rezerwacie nad Puńcówka stanowisko żywca gruczołowatego Dentaria glandulosa . Żywiec zakwita wczesną wiosną (III - IV), ma fioletowe kwiaty i zazwyczaj 1-3 dłoniastozłożone liście. Jest to gatunek uznawany za ogólnogórski, reglowy, jednak występuje również w niższych położeniach, np. na Przedgórzu Karpackim. Tuż przy dolnej ścieżce, u wylotu jaru, można także zobaczyć zawilca żółtego Anemone ranunculoides [zd.20], bardzo podobnego do powszechnie rosnącego w rezerwacie zawilca gajowego, lecz tworzącego żółte kwiaty (III -V).\nPrzechodzimy mostkiem na druga stronę jaru. Ścieżka skręca wprawo i trawersuje zbocze. Obok ścieżki, na dość stromym zboczu możemy oglądać wiosną nieliczną, lecz bardzo interesującą roślinę - łuskiewnika różowego Lathraea squamaria [zd.21]. Nad powierzchnią gruntu wyrasta krótka, mięsista łodyga, pokryta łuskami i jednostronnie ustawionymi kwiatami. Cała roślina jest różowa i nie posiada chlorofilu, nie może więc prowadzić procesu fotosyntezy. Łuskiewnik jest rośliną pasożytniczą, tzw. pasożytem bezwzględnym, gdyż jest niezdolny do samodzielnego wytwarzania substancji pokarmowych, które musi czerpać z korzeni żywicieli - różnych drzew i krzewów. Widoczna część nadziemna stanowi tylko niewielki fragment całej rośliny, pod ziemią znajduje się jeszcze kłącze, dochodzące nawet do 5 kg wagi!\nRównież znana wszystkim jemioła pospolita Viscum album jest gatunkiem pasożytującym na innych roślinach i występuje w Lasku nad Puńcówka. Jest jednak półpasożytem, gdyż z roślin żywicielskich pobiera tylko wodę i substancje mineralne, prowadząc samodzielnie fotosyntezę. Jemioła żyje na gałęziach i konarach drzew. Jej owocem jest biała lub żółtawa jagoda z lepkim, kleistym miąższem; owoce są zjadane przez ptaki, które przyczyniają się do rozsiewania nasion jemioły. Jemioła ma właściwości lecznicze, jest także gatunkiem trującym.\nŚcieżka skręca w lewo i przez kilkadziesiąt metrów będzie prowadziła przez dwa wyraźnie różniące się zbiorowiska leśne. Po lewej stronie w drzewostanie znaczący udział mają drzewa iglaste - świerk pospolity Picea abies oraz modrzew. Podszyt tworzy praktycznie wyłącznie bez czarny, natomiast runo zdominowane jest miejscami całkowicie przez jeżynę, której długie pędy miejscami zarastają ścieżkę.\nPo prawej stronie las wygląda zupełnie inaczej - jest to las zaliczany do zespołu grądu lilio - Carpinetum. Grąd to stara nazwa ludowa, która na stałe weszła do terminologii botanicznej. Określa las, w którym dominującą rolę odgrywa w drzewostanie grab oraz lipa, klony, wiązy, dęby, czasem jesion i buk. W podszyciu można odnaleźć wszystkie te gatunki, o których wspomniano już wcześniej. Runo jest bogate i bardzo różnorodne pod względem gatunkowym. Las taki rośnie na glebach żyznych i wilgotnych. Dawniej grądy na terenie Pogórza Cieszyńskiego zajmowały największą powierzchnię, jednak z uwagi na typ siedliska zostały wycięte i w ich miejscach powstały pola uprawne, łąki, pastwiska. Grądy przetrwały jako odosobnione, niewielkie lasy śródpolne, rosnące najczęściej w miejscach -nie nadających się lub niezwykle trudnych do uprawy - na stromych zboczach, wzdłuż jarów, czasem na zboczach dolin strumieni i potoków.\nJesion, wcześniej bardzo liczny, nie jest już gatunkiem dominującym w drzewostanie. W tej części rezerwatu spotykamy wszystkie wymienione wcześniej drzewa z wyjątkiem drzew iglastych. Podszyt jest bogaty w gatunki, jednak praktycznie nigdy nie jest tak gęsty, jak w niektórych poprzednich fragmentach rezerwatu, gdzie np. bez czarny tworzył gęste zarośla i często uniemożliwiał rozwój warstwy runa, zacieniając go niemal zupełnie.\nDotychczas ścieżka przyrodnicza prowadziła przez fragmenty lasu, który nie był w pełni wykształconym grądem. Licznie występowały rośliny nieleśne, nasilone były zjawiska niekorzystne, takie jak dominowanie miejscami roślin zrębowych lub światłolubnych. Te fragmenty lasu podlegają dopiero kolonizacji przez większość gatunków gradowych - następuje więc proces, którego efektem jest powstanie zbiorowiska leśnego w miejscu nasadzeń drzew na obszarach dawniej odlesionych. Najprawdopodobniej gatunki leśne przetrwały w tej części rezerwatu, w której obecnie się znajdujemy i która być może nigdy nie była odlesiona. Stąd rośliny te mogły wkroczyć na tereny sąsiednie w chwili, kiedy powstały tam warunki umożliwiające im przeżycie (np. rozwinęła się warstwa drzew). Proces zmian w biocenozie (zespół organizmów roślinnych i zwierzęcych, żyjących na danym terenie i ściśle ze sobą powiązanych), następujących w określonej kolejności i prowadzący do powstania zbiorowiska ostatecznego nazywamy sukcesją ekologiczną. Proces ten zachodzi na terenie Lasku nad Puńcówką i w jego wyniku na całym obszarze rezerwatu powinien wykształcić się w przyszłości grąd.\nW warstwie krzewów możemy zauważyć suchodrzew pospolity Lonicera xylosteum. Suchodrzew ma puste w środku gałązki, liście miękko owłosione i białe, często zaróżowione z zewnątrz, niepozorne kwiaty (V - VI). Owocem są dojrzewające późnym latem szkarłatnoczerwone, trujące jagody, ustawione parami na długich szypułkach .\nRuno grądu, szczególnie wiosną, jest niezwykle bogate, o dużych walorach estetycznych - kwitnie wtedy szereg gatunków wczesnowiosennych. Gęste i duże skupiska tworzy zawilec gajowy, w mniejszych grupach rośnie miodunka, kokorycz pusta oraz kokoryczka wielokwiatowa. Kwitną wówczas także nieliczne w rezerwacie gatunki będące pod ochroną prawną. Tuż po zejściu śniegu, najwcześniej zakwita (II - IV) śnieżyczka przebiśnieg Galanthus nivalis [zd.22], o białych, zwisających na szczycie łodygi kwiatach i wąskich liściach. Jest to roślina bardzo atrakcyjna i popularna, dlatego w pobliżu miasta została praktycznie wytępiona (mimo, że jest pod ochroną całkowitą). Być może nieliczne kępki śnieżyczki w lasku to zdziczałe rośliny ogrodowe. Kwiaty śnieżyczki zamykają się kiedy temperatura spada, a otwierają się przy wzroście temperatury otoczenia (jest to zjawisko termonastii). Innym znanym gatunkiem jest pierwiosnka wyniosła Primula elatior [zd.23], o siarkowożółtych kwiatach (III - V) w kształcie dzwonka i mięsistych, owłosionych liściach. Są to popularne i niestety bezmyślnie zrywane „kluczyki'' (pod ochrona częściową). Kwiaty pierwiosnków charakteryzują się heterostylią, czyli różną długością pręcików i słupków, co uniemożliwia niekorzystne z biologicznego punktu widzenia samozapylenie.\nJako jedne z pierwszych wiosennych kwiatów, rozwijają się kwiaty cieszynianki wiosennej Hacquetia epipactis . Cieszynianka zazwyczaj zakwita w marcu, jednak w literaturze naukowej odnotowano już pojawienie się jej kwiatów w drugiej połowie lutego! Najpierw pojawiają się na długiej, do 20 cm wysokości, bezlistnej łodydze, żółtozielone kwiatostany. Kwiatostany, gdyż cieszynianka należy do roślin baldaszkowatych i tworzy typowy baldach. To, co zwykle bierze się za płatki korony to fałszywy okwiat, utworzony z zielonych podsadek (zwykle w liczbie 5 - 7), czyli przekształconych liści. Same kwiaty są bardzo drobne, żółte i wypełniają wnętrze baldachu. Liście pojawiają się później, są dloniastozłożone, na długich ogonkach. Cieszynianka dość szybko przekwita i już w maju, czerwcu wytwarza owoce, a latem obserwuje się już tylko kępy liści, czasem trudne do zauważenia w gęstwinie innych roślin, chociaż przy odrobinie wprawy można je odróżnić po nieco błyszczącej blaszce liściowej.\nTo właśnie dla cieszynianki zostały utworzone oba rezerwaty przyrody: „Lasek Miejski nad Puńcówką i „Lasek Miejski nad Olzą''. Są to rezerwaty florystyczne, mające na celu zachowanie populacji cieszynianki wraz z jej siedliskiem, czyli lasem gradowym. W rezerwacie nad Puńcówką Cieszynianka występuje praktycznie wyłącznie w części najbardziej południowej, od jaru z mostkiem w kierunku ul. Błogockiej i Puńcówki. Wcześniej, na odcinku 20 - 30 metrów przed jarem, rośnie tylko kilkanaście niewielkich kęp cieszynianki w środkowej części stoku (cieszyniankę można dostrzec idąc dolną ścieżką nad Młynówką). Występowanie cieszynianki w Lasku nad Puńcówką ogranicza się wyraźnie tylko do tej części, którą można uznać za las o charakterze zbliżonym do naturalnego, nie występuje ona natomiast w części nasadzonej na przełomie XIX i XX wieku. W trakcie kilkuletnich obserwacji zauważono, że Cieszynianka wymiera w miejscach, gdzie zagęszczenie warstwy krzewów jest największe, a runo jest mocno zacienione. Jednocześnie Cieszynianka nie toleruje miejsc całkowicie nasłonecznionych.\nObok cieszynianki w runie wiosną efektownie kwitnie (IV - V) groszek wiosenny Lathyrus vernus [zd.24]. Zwykle roślina ta wytwarza 3-8 kwiatów różniących się barwą: od czerwonofioletowej, poprzez niebieskofioletowe do zielononiebieskich, co związane jest z wiekiem i rozwojem kwiatów (podobne zjawisko występuje u miodunki). Bardzo rzadko można spotkać zdrojówkę rutewkowatą Isopyrum thalictroides [zd.25], o białych dość dużych kwiatach (IV -V). Równocześnie kwitnie (IV - VI) wilczomlecz migdałolistny Eu-phorbia amygdaloides . Jest to roślina zimozielona, wiosną na szczycie gęsto ulistnionych, zdrewniałych łodyg wyrasta rozgałęziony kwiatostan z żółtymi kwiatami o oryginalnym kształcie. Obok wilczomlecza migdałolistnego zakwita (IV - V) również wilczomlecz słodki Euphorbia dulcis , o wzniesionej łodydze i lancetowatych liściach. Cała roślina (z wyjątkiem żółtawych kwiatów) jest jasnozielona. Wilczomlecze wytwarzają białawy sok mleczny, zawierający substancje trujące, działające drażniąco na skórę. Powszechnie w rezerwacie występuje jasnota gajowiec Lamiastrum galeobdolon [zd.26], która przypomina nieco jasnotę białą, wytwarza jednak złocistożółte kwiaty (IV - VII). Gajowiec ma często długie, płożące się rozłogi i miejscami może tworzyć gęste kobierce.\nBardzo rzadko można spotkać w tej części rezerwatu jedną z bardziej oryginalnych roślin - obrazki alpejskie Arum alpinum [zd.27], będące gatunkiem podlegającym ochronie. Roślina ta zwraca uwagę dużymi, ciemnozielonymi i błyszczącymi liśćmi, w kształcie grota strzały . Bardzo oryginalny jest kwiatostan - zielony, przypominający nieco kaptur na szczycie łodyżki. Jego budowa związana jest ze skomplikowanym mechanizmem zapylenia, gdyż jest to przykład kwiatu pułapkowego. Kłącza obrazków są bogate w skrobię i dawniej, w latach głodu były suszone, mielone i dodawane do mąki.\nObrazki alpejskie to jeden z najciekawszych gatunków rodzimej flory, warto więc poświęcić mu nieco więcej uwagi. Zadziwiający twór, który wyrasta na łodyżce spomiędzy liści to kwiatostan otulony pochwą, wewnątrz u dołu purpurową, a z zewnątrz zielonkawą. Z pochwy tej wystaje maczugowaty wyrostek. Jeżeli rozetniemy pochwę zobaczymy, interesujący układ kwiatów. Oczywiście w rezerwacie nie wolno zrywać ani niszczyć kwiatów. U dołu kolby znajduje się pierścień kwiatów żeńskich, ponad nim kwiatów męskich. Kwiaty te rozdzielone są pierścieniem wyrostków powstałych z przekształconych płonych kwiatów. Podobne wyrostki znajdują się także nad kwiatami męskimi. Z pochwy wydziela się zapach atrakcyjny dla owadów, głównie różnych muchówek. Owady zwabione zapachem (a także wyższą od otoczenia temperaturą, jaka utrzymuje się wewnątrz pochwy) siadają na wewnętrznej stronie pochwy i ześlizgują się w głąb - ta strona pochwy jest bardzo śliska i owady nie są w stanie utrzymać się na jej powierzchni. Owady spadają na dno pochwy i nie potrafią wydostać się na zewnątrz z uwagi na blokujące wyjście wyrostki. Kwiat obrazków stanowi więc pułapkę, w której owady są więzione zazwyczaj l - 2 dni. W tym czasie następuje dojrzewanie najpierw kwiatów żeńskich a później męskich. O ile „więźniowie'' odwiedzili już wcześniej inne „więzienia'', to pozostawiają na znamionach słupków pyłek; wyrostki dotąd blokujące wyjście więdną, wewnętrzna strona pochwy przestaje być śliska i owady wydostają się na zewnątrz zabierając kolejną porcje pyłku. Są więc „przygotowane'' na kolejne odwiedziny innych dojrzewających w różnym czasie kwiatów - pułapek. Pod koniec pobytu w tym roślinnym więzieniu owady pożywiają się skąpą ilością nektaru - jak widać roślina nie korzysta z usług owadzich zapylaczy za darmo. Owocem obrazków jest purpurowa jagoda.\nDo grupy roślin leśnych często i licznie rosnących w grądach zalicza się kilka gatunków traw. Wśród nich najbardziej interesująca jest perłówka zwisła Melica nutans, delikatna trawa, tworząca luźne kępki. Ma charakterystyczny kwiatostan, składający się z niewielkich, nieco fioletowo zabarwionych kiosków, zwisających z jednej strony łodygi. Luźne kępki tworzy także wiechlina gajowa Poa nemoralis, o źdźbłach wąskich i charakterystycznie zgiętych pod kątem prostym. Do l metra wysokości dorasta rosnąca w dużych kępach kłosownica leśna Brachypodium silvaticum . Kwiatostan tej trawy zbudowany jest z dużych kiosków z długimi ośćmi plewek.\nŚcieżka prowadzi nas wzdłuż, ogrodów posesji przy ul. Błogockiej. Na wąskim terenie pomiędzy ścieżką a ogrodzeniami bardzo często można spotkać rośliny ogrodowe, warzywa i kwiaty, które w rezerwacie pojawiają się tylko na krótko i giną po jednym sezonie wegetacyjnym. Tu także rośnie barwinek pospolity Vinca minor. Roślina ta jest zimozielona, ma lancetowate, skórzaste liście i pełzające łodygi. Jasnoniebieskie kwiaty (IV - V) rozwijają się na łodygach wznoszących się; w pączku płatki korony są skręcone. Jest to gatunek dość często sadzony w ogrodach i na cmentarzach, raczej cieniolubny i uznawany za gatunek typowo gradowy. Nieliczne w rezerwacie okazy są z pewnością roślinami pochodzącymi z ogrodów, które „wróciły'' do swego naturalnego siedliska.\nTen fragment rezerwatu jest pocięty licznymi dzikimi ścieżkami. Można także zauważyć, szczególnie w części położonej najbliżej jaru, liczne luki w drzewostanie powstałe po usunięciu drzew. W większości zostały usunięte wiązy porażone grafiozą.\nZarówno ścieżki, jak i luki powstałe po usuniętych drzewach są doskonałym miejscem, w którym


Wydawnictwo Napoleon V - Strona 24 - Strategie\nDzisiaj jest sobota, 16 stycznia 2021, 10:44\nPost autor: Karel W.F.M. Doorman » czwartek, 18 czerwca 2020, 17:54\nCzasami przychodzą chwile załamania. Zwłaszcza, jak człowiekowi się wydaje, że nikt się nie interesuje tym, co on robi.\nPost autor: Raleen » czwartek, 18 czerwca 2020, 19:18\nNo tak, ale w przypadku działalności gospodarczej, z której ktoś żyje i jest to jego główne źródło utrzymania (a wg mojej wiedzy tak jest w przypadku Napoleona V), to trochę inna sytuacja niż w wydawnictwach, gdzie ta działalność jest dla właściciela dodatkiem do właściwej pracy. Jak nie będzie dochodu na odpowiednim poziomie, to długo się nie pociągnie.\nPost autor: cadrach » czwartek, 18 czerwca 2020, 20:24\nBiblioteka Narodowa podała, że 37% Polaków przeczytało w 2019 roku książkę. Jedną. Więcej niż 7 książek rocznie czyta mniej niż 10% nas. Przy takim popycie utrzymanie się z książek, w dodatku mniej lub bardziej specjalistycznych i to wydawanych na takim poziomie, to ciężki orzech już bez względu na dodatkowe problemy - pieniądze na dystrybucje, tłumaczy, korektę, magazyny. Nie znam szczegółów od strony biznesowej, ale łatwo to sobie wyobrazić.\nWielka szkoda, jeśli Napoleon V padnie. Sam nie jestem częstym czytelnikiem książek historycznych, ot, czasem coś mi wpadnie w ręce, co akurat zbiega się z moimi zainteresowaniami, dość odległymi od historii wojen, Polski lub nawet samej Europy. Te kilka książek wydawnictwa Napoleon V, które przeczytałem, to były jednak zawsze rzeczy, po których miałem ochotę podziękować ludziom zaangażowanym w ich wydanie (oraz napisanie) za pracę. Następnym razem zrobię to na pewno, jeśli morale jest naprawdę aż tak niskie. Napoleon V ma zawsze wysoki poziom redakcji tekstu i w ogóle widoczną dbałość o wydanie.\nJeśli o mnie chodzi, obecnie nie kupuję już książek ze względu na to, że nie mam ich gdzie trzymać i jeśli już zdarzy się wyjątek, to po przeczytaniu oddaję ją komuś innemu lub przekazuję do lokalnej biblioteki. Od kilku lat używam natomiast Kindla i jeśli chodzi o książki elektroniczne, kupuję ich coraz więcej, może nawet więcej, niż dawniej kupowałem książek papierowych. Wielka szkoda, że Napolen V nie wydaje książek w formacie mobi. Nie wiem, na ile rynek książek elektronicznych jest w Polsce duży i czy to opłacalne. Odchodzą jednak koszty wydania książki w formie materialnej, koszty magazynowania, wysyłki. Przywykłem, że cena jest zbliżona do wydań papierowych i wyobrażam sobie, że sprzedaż formatów elektronicznych przynosi więcej zysku z pojedynczego egzemplarza, bo więcej trafia bezpośrednio do sklepu/wydawcy. Z pewnością przeglądałbym stronę wydawnictwa wiedząc, że znajdę tam tytuły do pobrania na Kindla.\nZ ciekawości zapytam, czy ktoś jeszcze z forumowiczów przestawił się na Kindla?\nPost autor: Raleen » czwartek, 18 czerwca 2020, 22:22\nDaniel się mnie od czasu do czasu dopytuje i z tego co sprawdzał coś tam Napoleon V w formie elektronicznej wydał, ale nie interesowałem się głębiej.\nNatomiast co do sytuacji polskich wydawców książek historycznych, to jest osobny temat dlaczego rynek tak wygląda jak wygląda i można by ciekawą dyskusję o tym zrobić.\nPost autor: Teufel » piątek, 19 czerwca 2020, 08:40\nPosiadam około 100 pozycji z wydawnictwa i na pewno co najmniej 20 jest na radarze zakupowym. E-booki mnie nie interesują zupełnie, za dużo czasu spędzam przy komputerze w pracy by to jeszcze było atrakcyjne i nie męczące dla oczu. Oczywiście rynek ich potrzebuje. Jest to zdecydowanie najambitniejsze, najlepsze merytorycznie i jak dla mnie najciekawsze tematycznie wydawnictwo.\nMyślę nad małym eventem, na stronach internetowych, forach, by pomóc wydawnictwu i zrobić jakieś jednorazowe większe zakupy wszystkich czytelników militarno-historycznych. Może jakiś kod rabatowy dla osób, które kupią powyżej określonej ilości czy kwoty co suma sumarum i tak wyjdzie wydawnictwu na plus. Wcześniej wyd. robiło co jakiś czas rabaty -36% od ceny okładkowej.\nPost autor: Telamon » piątek, 19 czerwca 2020, 10:15\nJa z wydawnictwa Napoleon mam... dwie książki. Kilka mnie co prawda kusi ale nie są dla mnie jakimś obowiązkowym zakupem. Co więcej mam sporo książek w wersji angielskiej zatem nie czuję pokusy i potrzeby aby nabyć ich tłumaczenia.\nOsobiście wolę wydawnictwo Vesper, którego oferta częściej okazuje się być dla mnie przydatna (np. dwie ostatnie książki o wojnie pancernej na froncie wschodnim).\nPost autor: cadrach » piątek, 19 czerwca 2020, 10:45\nE-booki mnie nie interesują zupełnie, za dużo czasu spędzam przy komputerze w pracy by to jeszcze było atrakcyjne i nie męczące dla oczu\nMam podobnie. W ogóle nie czytam na komputerze, poza tym forum i jeszcze jednym, goistycznym. Jakiś czas temu odkryłem, jak bardzo jestem uzależniony od Internetu i wymagało to sporo woli i szczęścia, by pozbyć się tego problemu. Współczuję każdemu, kto musi siedzieć przy kompie w pracy, bo jestem przekonany, że rozwija uzależnienie niezależnie od tego, co robi w domu. O dzieciach mających z komputerami i smartfonami wczesny kontakt nawet nie będę tu pisał, bo ich problem jest znacznie głębszy. Mówię to wszystko jako osoba, która nigdy nie używała tabletu ani smartfona. Obecnie udało mi się zminimalizować czas przy kompie do pół godziny (czasem więcej, ale niekiedy jeszcze mniej) dziennie. Ilość odzyskanego czasu jest wielka i jak tylko zacznie się ją dostrzegać, dalej jest już łatwo. No a poza ulgą psychiczną odpoczywają oczy.\nKindle to jednak inna bajka. Jest tam możliwość podświetlania ekranu, ale nie używam jej w ogóle i czytam tylko tak jak książkę, przy zewnętrznym świetle. Gdyby Kindle był w jakikolwiek sposób męczący dla oczu, nigdy bym go nie użył. Polecam wszystkim to urządzenie. Poza innymi zaletami jest to też świetna sprawa na dłuższe wypady w dzicz.\nPost autor: Teufel » piątek, 19 czerwca 2020, 10:57\nVesper jest bardzo niszowy. Też parę pozycji posiadam, generalnie zauważyłem, że jeśli wydawca inny niż Napoleon V, Infort czy Bellona, wydają coś sensownego, to jest to często przedruk z wyd. Pen&Sword. A i w cyt. się zdarza coś wydać od Brytyjczyków.\nWiele osób poleca mi Kindle ale na urlopie wolę jak najmniej elektroniki i w efekcie książkę, bo nawet jak się zamoczy, obruszy piaskiem czy zwilgotnieje, to coś da się z tym zrobić.\nGeneralnie wyd. NV wprowadziło polskojęzycznych czytelników w nowy wymiar możliwości i to jest ogromna wartość.\nPost autor: Karel W.F.M. Doorman » piątek, 19 czerwca 2020, 11:58\nJa tylko mam o tyle żal do Napoleona, że nie zawsze tłumaczenia były zjadliwe. Natomiast ogólnie mocno popierałem i popieram to, co Marszałek robił. Niestety wszedł w działkę mocno niszowa i nie ma co sie przejmować tym, że nie ma tłumów. Byleby się wychodziło na swoje.\nPost autor: Yeti » piątek, 19 czerwca 2020, 14:23\nRzadko, z kilku powodów, odwiedzałem stronę N V, ale musi próbują albo uciec do przodu, albo faktycznie się wyciszają, patrząc na ilość promocji.\nA czy niszowe oznacza deficytowe? Nie sądzę - znam kilka wydawnictw, znakomicie mniejszych od N V, które zaczynały działalność kilka lat temu od niemal broszurowych wydań, a dziś powoli, ale skutecznie się rozwijają. Przy czym tematyka także dla hobbystów - dla przykładu wierzenia pogańskiej Europy.\nPost autor: Wysoki » piątek, 19 czerwca 2020, 15:21\nRaleen pisze: ↑czwartek, 18 czerwca 2020, 16:38 Jakiś czas temu wydawca palnął w sieci emocjonalny wpis, że sprzedaż jego książek historyczno-militarnych jest słaba i że będzie się bardziej koncentrował na książkach o innym profilu. Potem ta wypowiedź dość szybko zniknęła, prawdopodobnie za sprawą jednej z życzliwych mu osób zaangażowanych w działalność wydawnictwa.\nJako osoba zajmująca się działem wydawnictwa na forum Historycy.org oraz jego stroną na FB miałbym na początek prośbę o nie tworzenie i rozpowszechnianie takich plotek.\nInformacja Darka z roku 2017 o tym, że od kolejnego (czyli 2018 roku) będzie wprowadzał zmiany jest cały czas dostępna i nikt jej nigdy nie usuwał: http://www.historycy.org/index.php?show ... try1687865\nOrientujecie się czy wydawnictwo jeszcze funkcjonuje? Próbowałem kontaktować się via e-mail, telefonicznie i nici z tego.\nW ofercie od min. kilku tygodni też nie ma nowych zapowiedzi. Coś się złego podziało w zw. z zarazą?\nW związku z zarazą i praktyczną likwidacją sprzedaży w księgarniach stacjonarnych wstrzymaliśmy publikację sporej części nowości, ponieważ po prostu ich sprzedaż byłaby zbyt mała. Zapowiedzi powinny pojawić się w lipcu.\nNatomiast jeśli chodzi o kontakt, to podany na stronie nr telefonu oraz mail obsługuje jedna osoba, która jednocześnie zajmuje się magazynem, wysyłkami i składem książek w Napoleonie oraz naszych imprintach. Czasem ktoś ją w miarę możliwości wspiera, ale obecnie praktycznie całość sprzedaży przeniosła się do sieci, więc zarówno telefon, jak i mail zostały zajęte przez obsługę zamówień.\nTak jak pisałem kilka razy na forum Historycy.org, na stronie wydawnictwa na FB oraz w grupie Napoleon V grupa dyskusyjna wszelkie pytania, informacje itd. najlepiej wysyłać bezpośrednio do mnie na moje prywatne skrzynki, lub na skrzynkę wydawnictwa na FB, którą obsługuję. Staram się na wszystkie wiadomości odpisywać na bieżąco. Najlepiej i najszybciej robić to na FB, ponieważ tam zaglądam codziennie. Ale może być i na moją skrzynkę tutaj, mam włączone powiadomienia na maila, tyle że skrzynkę pocztową sprawdzam rzadziej.\nWielka szkoda, że Napolen V nie wydaje książek w formacie mobi.\nJak najbardziej od lat nasze książki (nie wszystkie) są dostępne w wersji elektronicznej, także w formacie MOBI. Np. tutaj: https://virtualo.pl/napoleon-v-p1179/\nA czy niszowe oznacza deficytowe? Nie sądzę- znam kilka wydawnictw, znakomicie mniejszych od N V, które zaczynały działalność kilka lat temu od niemal broszurowych wydań, a dziś powoli, ale skutecznie się rozwijają.\nWydawnictwo Napoleon V powstało w 2010 roku i pierwotnie było firmą właściwie jednoosobową. Od 2012 zaczęło działać intensywniej, sukcesywnie rozrosło się do zatrudnionych aż 7 osób. Do dziś wydaliśmy około 900 tytułów. W ostatnich latach powstały jeszcze dwa imprinty, zajmujące się publikacją innej niż historia militarna tematyki, z których zwłaszcza pierwszy wydaje bardzo intensywnie.\nPost autor: Raleen » piątek, 19 czerwca 2020, 15:55\nPlotki plotkami, ale treść tamtego wpisu była pierwotnie nieco inna, choć być może moja wcześniejsza wypowiedź niedokładnie ją oddaje. Tym niemniej rozumiem, że to temat drażliwy, więc nie będę drążył. Rozumiem też, że sam rynek jest trudny i pewne sytuacje bywają frustrujące. Zawsze dobrze życzyłem i życzę wydawcy, którego wiele książek, podobnie jak inni piszący tutaj, mam w swojej biblioteczce. Mam od czasu do czasu różne uwagi, ale nie ulega wątpliwości, że działalność wydawnictwa Napoleon V zmieniła rynek książek historyczno-militarnych w Polsce. Liczba wydanych w stosunkowo niedługim czasie publikacji jest imponująca.\nPost autor: Mariusz » piątek, 19 czerwca 2020, 16:49\nBardzo cenię wydawnictwo za wydanie polskich edycji wielu zagranicznych prac, a także wielu wartościowych prac polskich autorów. Chylę czoła przed wysiłkiem wszystkich, którzy przyczyniają się do tego, że mamy nowe ciekawe lektury. Problemem jak dla mnie jest w niektórych publikacjach redakcja, a zwłaszcza korekta. Być może wydawnictwo powinno nad tym bardziej popracować. Wpłynęłoby to niewątpliwie pozytywnie na sprzedaż, bo wielu czytelników ma tutaj pewne wymagania, a jak książka jest w cenie wyższej niż u innych wydawców, w porządnej, twardej oprawie i na dobrej jakości papierze, którym tak chwali się wydawca, to warto zadbać i o zawartość.\nPost autor: Wysoki » piątek, 19 czerwca 2020, 16:57\nRaleen pisze: ↑piątek, 19 czerwca 2020, 15:55\nAleż proszę drążyć, dla mnie lepsze to niż czytanie sugestii, że coś usuwam. Wystarczy przecież podać gdzie owa wypowiedź miała się znajdować i wszystko jest do znalezienia i wyjaśnienia. Ja mam dostęp do wszystkich, również tych usuniętych postów. Nie widzę wśród tych ostatnich niczego choć zbliżonego tematyką.\nMyślę po prostu, że chodzi o wypowiedź, o której już nie raz w różnych miejscach czytałem i słyszałem.\nWyżej dałem linka, tutaj zacytuję:\nŻywotność naszych książek jest dosyć długa, myślę że są nienajgorsze i z czasem się sprzedadzą, tylko że trwa to bardzo długo i powoli.\nJa bym bardzo chciał robić tylko takie książki, ale już brakuje mi sił i motywacji, wsparcia Czytelników też za wiele nie ma. Dlatego w przyszłym roku będzie sporo zmian i reorganizacji.\nByła to informacja z listopada roku 2017, element jednej z dyskusji na forum Historycy.org, informująca jedną stronę, czytelników, o wrażeniach tzw. drugiej strony - publikującego i starającego się z tego żyć. Oraz planach na przyszłość.\nByła niewątpliwie emocjonalna, ale oczywiście człowiek to nie maszyna i kiedy się w coś angażuje, to często reaguje na to właśnie emocjonalnie .\nZgodnie z tą informacją w roku 2018 zaczęły następować zmiany - wydawnictwo położyło większy nacisk na tematy, które rokują większą sprzedaż, ograniczyło liczbę publikowanych tytułów (przez dosyć długi czas utrzymywaliśmy poziom około 20 miesięcznie), oraz zaczęło zakładać imprinty, które wydają tematy bardzie popularne niż historia militarna.\nPost autor: Wysoki » piątek, 19 czerwca 2020, 17:24\nMariusz pisze: ↑piątek, 19 czerwca 2020, 16:49 Bardzo cenię wydawnictwo za wydanie polskich edycji wielu zagranicznych prac, a także wielu wartościowych prac polskich autorów. Chylę czoła przed wysiłkiem wszystkich, którzy przyczyniają się do tego, że mamy nowe ciekawe lektury. Problemem jak dla mnie jest w niektórych publikacjach redakcja, a zwłaszcza korekta. Być może wydawnictwo powinno nad tym bardziej popracować. Wpłynęłoby to niewątpliwie pozytywnie na sprzedaż, bo wielu czytelników ma tutaj pewne wymagania, a jak książka jest w cenie wyższej niż u innych wydawców, w porządnej, twardej oprawie i na dobrej jakości papierze, którym tak chwali się wydawca, to warto zadbać i o zawartość.\nDziękuję w imieniu wydawnictwa za miłe słowo , natomiast w kwestii redakcji i korekty.\nWspomniałem o tym wyżej - przez dosyć długi czas wydawaliśmy około 20 (nawet do 22) tytułów miesięcznie. Robiła to ekipa w składzie:\n- właściciel/marketingowiec/redaktor inicjujący/redaktor/korektor/składający/obsługujący zamówienia\n- dwóch redaktorów/korektorów\n- składający/magazynier/obsługujący zamówienia.\nJeśli ktoś nigdy nie pracował w wydawnictwie, nie będzie wiedział jakie to jest obciążenie - nie znam żadnego wydawnictw,a które by publikowało tak dużo, tak małą załogą. Oczywiście można było zatrudnić więcej osób, albo publikować mniej, ale wtedy większość tytułów nigdy by się nie ukazała - ich opłacalność była zbyt mała, dlatego też i nikt dotąd nie brał się za ich wydawanie.\nIdealnie książkę militarną powinien sprawdzać redaktor merytoryczny, redaktor językowy i minimum jedna osoba od korekty (ideałem są dwie - jedna sprawdzająca po drugiej). Cały proces powinien odpowiednio trwać.\nMy, mimo zaangażowania i najszczerszych chęci, aby wynik końcowy był jak najlepszy (sami przecież zaczynaliśmy jako czytelnicy i cały czas nimi jesteśmy) przy tak małych nakładach, jakie wydawaliśmy, nie mogliśmy zapewnić tego ideału - nie było na to pieniędzy. Wszystkie wymienione wyżej funkcje przy jednej książce robiła jedna osoba, przy dużej presji czasu - bo przecież publikowaliśmy jak wspomniałem około 20 tytułów na miesiąc, ponad 200 rocznie. Mimo wszystko myślę, samemu śledząc od lat rynek książki i poziom redakcji oraz korekty, że przy naszych możliwościach i tak wychodziło nam to naprawdę dobrze.\nRozumiem oczywiście, że kiedy widzi się książkę za powiedzmy 60-80 zł wydaje się, że wydawcę powinno być stać na wszystko. Niestety, cena wynikała z nakładu - wtedy maksymalnie 500 sztuk. Książki sprzedają się długo, część przynosi straty, kolejne wydaje się z pieniędzy zarobionych na poprzednich, pośrednicy zabierają około połowy ceny okładkowej.\nAby zorientować się o jakich więc sumach mowa wystarczy sobie przemnożyć 200/300 czy nawet 500 przez 30-40 zł. I wziąć pod uwagę, że te sumy spływają miesiącami, a nawet latami.\nWyżej zacytowałem wypowiedź, która informowała o zmianach i w tej kwestii.\nDzięki temu, że teraz wydajemy dużo mniej (choć tzw. siły przerobowe Napoleona V są częściowo zaangażowane także w imprinty), to możemy poświęcić więcej czasu na redakcję i korektę. Mam nadzieję, że obecnie poziom jest taki jak trzeba.


Co oferuje nam Bydgoszcz? - adcreative\nCo oferuje nam Bydgoszcz?\nW ostatnich latach Bydgoszcz należy do najbardziej rozwijających się pod każdym względem. Finansowo, gospodarczo, infrastrukturalnie a nawet pod względem narodzin nowych mieszkańców. Stopniowo, co miesiąc, co rok Bydgoszcz nabiera znaczenia na mapach Polski, coraz więcej osób przyjeżdża tu za pracą, bo coraz więcej fabryk oraz większych i małych przedsiębiorstw się tu otwiera.\nAngielski – dlaczego coraz więcej bydgoszczan się go uczy?\nKażdy z rynków w Bydgoszczy uległ poprawie i cały czas się rozwija, nabierając znaczenia w skali kraju, a niekiedy nawet Europy. Jako, że do tego miasta przyjeżdża coraz więcej zagranicznych inwestorów to szkoły językowe inwestują w kurs angielskiego w mieście Bydgoszcz i kurs hiszpańskiego na terenie miasta Bydgoszcz Oczywiście co nie jest dziwne, najwięcej osób i najwięcej szkół oferuje kursy angielskiego w mieście Bydgoszcz. Młodzi ludzie rozumieją jak ważną rolę odgrywa angielski z Bydgoszczy w obecnych czasach więc poza oczywistą nauką języka w szkole szczególnie przed egzaminami( gimnazjalnym czy maturalnym) korzystają z prywatnych korepetycji angielski bądź hiszpański organizowany w mieście Bydgoszcz. A kursy hiszpański Bydgoszcz są często organizowane w szkołach językowych, bo język ten też powoli wchodzi jako wybór i do szkół powszechnych i do szkół językowych, ale tu wszystko się rozbija o fundusze. Nie wszystkie szkoły zawsze są w stanie zorganizować kurs hiszpańskiego w mieście Bydgoszcz, ale to zmienia. Szkoły czerpią przede wszystkim z dotacji i dopłat europejskich wyposażając szkołę a szczególnie sale lekcyjne, w najnowsze sprzęty. I nic za to nie płacą.\nDlatego coraz większa ilość sal lekcyjnych w szkołach zwykłych czy też językowych jest coraz bardziej multimedialna i wyposażana w sprzęt bardzo wysokiej jakości. Co wychodzi tylko na dobre nauczycielom i uczniom biorącym udział w zajęciach angielski w mieście Bydgoszcz. Chyba, że ci którzy nie chcą się uczyć języków.


Etui Spigen Neo Hybrid Samsung Galaxy S6 Metal Slate - 4kom.pl\nEtui Spigen Neo Hybrid Samsung Galaxy S6 Metal Slate\nSPIGEN Neo Hybrid do Samsung Galaxy S6 to etui wykonane jest z najwyższej jakości, absorbującego uderzenia, odpornego na zarysowania TPU. Ramka z ultra cienkiego a jednocześnie bardzo wytrzymałego poliwęglanu. Doskonałe do Galaxy S6!\nOryginalne etui firmy Spigen typu Neo Hybrid dedykowane jest do Samsung Galaxy S6. Etui wykonane jest z najwyższej jakości, absorbującego uderzenia, odpornego na zarysowania TPU. Ramka z ultra cienkiego a jednocześnie bardzo wytrzymałego poliwęglanu. Doskonale przylega do urządzenia nie zwiększając jego wymiarów. Posiada swobodny dostęp do wszystkich przycisków i złączy. Chroni urządzenie przed kurzem, upadkiem i zarysowaniami. Wykonany z wysokiej jakości materiałów będących gwarantem bezproblemowej eksploatacji.\nEtui Ringke Fusion Apple iPhone X Crystal Clear + Szkło\nEtui Rearth Ringke Fusion Samsung Galaxy S7 Smoke Black + Szkło hartowane\nEtui Spigen Neo Hybrid Samsung S8+ Plus - Violet\nEtui ringke fusion samsung galaxy S7 Edge shadow black + szkło\n3x Folia ochronna na ekran do Samsung Galaxy S6 + 3x ściereczka


Prowincjonalna nauczycielka: Gazmend Kapllani. Krótki podręcznik przekraczania granic.\nGazmend Kapllani. Krótki podręcznik przekraczania granic.\nMonika Badowska października 25, 2009 4 literatura albańska\nPremiera 2 listopada\nKiedy kilka lat temu jechałam do Albanii odezwał sie do mnie mój były uczeń. Na wieść, że zmierzam do Shqipërii lekceważąc Grecję (w której jak sie okazało on mieszkał) usłyszałam, iż nie warto odwiedzać tych "brudasów". Poczułam się wówczas zmieszana i zadziwiło mnie, jak szybko przyjmuje się stereotypy fukncjonujące w społeczeństwie, w którym się mieszka, jako własne przekonania. To było najsilniejsze i pierwsze wspomnienie jakie przyszło mi do głowy podczas lektury książki - wyznania Gazmenda Kapllaniego.\nAutor opowiada nam swoją historię. Historię wyjazdu z Albanii, pierwszych dni na greckiej ziemi, sytuację w obozie dla uchodźców, opowiada o wrażeniach jakie stają się udziałem człowieka wyrwanego z reżimu Hodży, gdy zderza się on z Zachodem.\nJest w tej książce i inna opowieść. Opowieść - traktat skierowany do emigrantów, odsłaniający przed szukającymi godnego życia poza granicami własnej ojczyzny pułapki, ryzyko niepowodzeń, zapowiadający pustkę, grozę stereotypów, samotność w języku, uczuciach, rodzinie.\nDwie opowieści współgrają ze sobą tworząc przejmujący obraz tego, co z ludzkim poczuciem własnej wartości robiły systemy totalitarne, ukazując absurdy będące codziennością życia w Albanii, pokazując, że władza reżimowa odczłowiecza ludzi.\nKażdy kto w czasach minionej epoki wyjeżdżał za granicę, będzie wiedział, o czym pisze Kapllani, będzie umiał podzielić z nim choć częściowo doświadczenia i emocje. Podobnie jak ten, który jest emigrantem w miejscu, gdzie niemile widzi się emigrantów. Ten jednak, kto nie doświadczył w żadnym aspekcie "przekraczania granic" niech czyta książkę Kapllaniego wyjątkowo uważnie. Nigdy nie wiadomo, kiedy podręcznik albańskiego pisarza będzie mu potrzebny.\nPozostaję pod wielkim wrażeniem i gorąco polecam!\nP.S. Tęsknota Autora: "Ja jednak pragnąłbym, żeby ludzie podróżowali jak globtroterzy, turyści, jak bohema - z chęci zdobywania wiedzy, z ciekawości, dla ekstrawagancji. Żeby podróżowali jak ci, co zgubili drogę, poszukując raju, albo jak ci, co dzięki zabawnemu przypadkowi znaleźli swoją Itakę."\nO, zaciekawiłam się i to bardzo! Muszę dorwać (chociaż na razie nie powinnam niczego dorzucać do listy życzeń :/).\nA stereotyp Albanii mam wrażenie pokutuje mocno na całych Bałkanach. Kiedykolwiek mam okazję tam zawitać (Macedonia, Serbia), czy rozmawiać z ludźmi z tego regionu Europy, to prędzej, czy później to wypłynie w rozmowie, mniej lub bardziej "dosadnie".\nksiążka jest naprawdę niesamowita, polecam.\nChciałam wrzucić do schowka w biblionetce, ale jeszcze tam tego nie ma, niestety.\nWidzę, że mamy bardzo podobne odczucia co do tej książki. Nawet ten sam cytat przytoczyłyśmy w swoich recenzjach :)\nKsiązka naprawdę robi wrażenie i każe się zastanowić nad opjęciem wolności, granic, tolerancji itp.


PAP 17.03.2021 07:53\nNastolatkowie krytykują ukrywanie pedofilii w Kościele, bierność, długie procedury. Aż 62 proc. uważa, że Kościół chce aferę pedofilii zamieść pod dywan - pisze "Rzeczpospolita", publikując wyniki badań przeprowadzonych wśród młodych w wieku 14-18 lat.\n"Rzeczpospolita" publikuje wyniki badania Centrum Profilaktyki Społecznej "Młodzi uciekają z Kościoła", które przeprowadził zespół badawczy pod kierunkiem socjologów prof. Mariusza Jędrzejki i dr. Tomasza Kozłowskiego. 1051 nastolatków w wieku 14-18 lat spytano o religię, problemy społeczne, w tym o patologie w Kościele katolickim.\n"Rz" napisała, że ponad 62 proc. młodych uważa się za osoby religijne, ale jedna trzecia nie. Przy tym 59 proc. z nich twierdzi, że ich religijność osłabła w ostatnich dwóch latach. Co piąty przyznał, że przestał chodzić na niedzielne msze święte. Powodem nie była pandemia i ograniczenia.\nCo zniechęca młodych do religii i Kościoła? Głównie rozdźwięk między tym, "co mówi religia, a co robi Kościół" oraz "brak właściwej reakcji Kościoła na pedofilię w jego szeregach" (to wskazało 65 proc. i 63 proc. osób). Przeszkadza im też zaangażowanie kościoła w politykę oraz "przepych i nieuzasadnione bogactwo ludzi kościoła". Rzadziej zniechęca brak zrozumienia ich potrzeb i współczesnego świata.\nZ badania publikowanego przez "Rz" wynika, że 72,8 proc. pytanych nie ufa polskim hierarchom w sprawie "zreformowania Kościoła i odzyskania jego autorytetu". Ufają za to papieżowi Franciszkowi - 71 proc. uważa, że chce on zreformować kościół i wyeliminować patologie. Dla połowy młodych, którzy wzięli udział w badaniu, papież Franciszek to autorytet moralny.


Praca specjalista ds. handlu zagranicznego, Magnice (pow. wrocławski) – Pracuj.pl\nPraca specjalista ds. handlu zagranicznego, Magnice (pow. wrocławski)\nOsoba na tym stanowisku będzie odpowiedzialna za: bieżącą obsługę biznesowych klientów zagranicznych, pozyskiwanie nowych klientów, realizację założonych planów sprzedażowych poprzez aktywne prowadzenie sprzedaży produktów oferowanych przez...\nSpecjalista ds. sprzedaży zagranicznej z j. angielskim w branży suplementów i odżywek\nTwój zakres obowiązków, Przygotowywanie analiz rynkowych. Tworzenie baz potencjalnych klientów. Kontakt z potencjalnymi klientami. Obsługa istniejących odbiorców. Utrzymywanie jak najlepszych relacji z odbiorcami.


30 maja 2021 r. | 14:12\n1331 głosów oddaliście w ubiegłym tygodniu w głosowaniu na najlepszego radnego i Burmistrza gminy Żarki. Głosowanie wygrał Maciej Maślankiewicz. Najgorszy okazał się Burmistrz Klemens Podlejski.\n8 odpowiedzi na “Oceń radnego: Maciej Maślankiewicz najlepszy”\n30 maja 2021 o 17:54\nAdasiu i Kubusiu boli was co?! Klemensiu ciebie też. No i tych przydupasów Klemensia. Pawełek musi też przegryść to – przydupasek jeden. Ludzie po prostu mają już was dość. ?\nczlowieku ile w tobie jest jadu ja tylko zapytalem(bez podtekstow)\nnie jestem “Adasiu i Kubusiu”\n30 maja 2021 o 21:32\nPan Maciej Maślankiewicz, drogi Enio z uwagi na fakt że nie występuje w przemówieniach w stanie po spożyciu najprawdopodobniej napojów wyskokowych, nie uczestniczy w spotkaniach samorządowych będąc w znacznym stopniu pijanym to po prostu jest najlepszy.\nPan Maciej ma prawo jazdy i może sam prowadzić pojazdy samochodowe a czego nie może obecny włodarz tej gminy bo po prostu nie dysponuje takimi uprawnieniami a prowadzenie pojazdów samochodowych bez wymaganych lub zatrzymanych pozwoleń w świetle obecnego prawa jest przestępstwem a nie wykroczeniem.\nBurmistrz Podlejski raczej nie chce stracić obecnego stanowiska więc przemieszcza się pieszo i nie porusza się osobiście bolidami za ich sterami nie mając ważnej cenzurki do zasiadania za ich sterami.\nEnio to właśnie wyróżnia Pana radnego Macieja Maślankiewicza.\nOk, dziękuje tyle chcialem weidzieć\nBez podtekstów. nie jestem sympatykiem ani jednego ani drugiego\n31 maja 2021 o 16:35\nnajgorsze ze maslankiewicz jest przydupasem wladzy pisu i dobrze wie dlaczego to robi\nPrzydupasem dobrej władzy zawsze warto być. Ale mój drogi złodziejskiej to wstyd i hańba. Słowo erudyta wiąże sie z wiedza, więc chyba cos nie coś wiesz a jezeli nie to sie wstydź. Jezeli robisz z tego zarzut p Maćkowi to raczej starasz się nieładnie zaistnieć.\nto nie dla slawy bo juz jestem slawny\nTypowy patriota po chamsku tylko potrafi…. pisales to w bluzie z orzelkiem?\n“Przydupasem dobrej władzy zawsze warto być.” tak warto jak sie nie ma honoru i popiera sie wlasnie ZLODZIEJI ktorzy zeruja na religijnosci i wyplacaniu pieniedzy patologii…


Skórzane z pojemnikiem - Sklep internetowy Sypialnie z pomyslem\n» Skórzane z pojemnikiem\nWybór odpowiedniego łóżka jest bardzo ważnym elementem podczas urządzania wymarzonej sypialni. Inwestycja na długie lata wymaga od nas połączenia zarówno funkcjonalności łóżka i jego estetyki oraz ładnego wyglądu, dzięki czemu całe wnętrze zyska uroku. Pozostawiając Państwu wybór najbardziej odpowiedniego modelu, oddajemy do dyspozycji modele łóżek tapicerowanych z pojemnikiem, jak i bez niego. Łóżko\nz pojemnikiem cechuje duża funkcjonalność, gdyż dzięki pojemnikowi zyskujemy dodatkową powierzchnię na schowanie rzeczy, które nie powinny znajdować się na wierzchu. Pojemnik jest rezultatem praktycznego podejścia do roli, jaką ma spełniać łóżko. W tej konfiguracji, duży rozmiar z pewnością jest jego atutem. Łóżka skórzane szczególnie dobrze komponują się z nowoczesną aranżacją. Zapraszamy do zapoznania się z szeroką ofertą łóżek pokrytych skórą naturalną, zawierających funkcjonalne\ni przydatne pojemniki.


Hydrolat jako jeden z nielicznych jest bardzo uniwersalny i łagodny w działaniu. Polecamy go osobom ze skłonnością do rogowaceń i zgrubień skórnych, do cery starszej i odwodnionej oraz młodzieńczej, przetłuszczającej się.\nBogactwem pędów bambusa jest duża ilość krzemionki, która doskonale sprawdza się w pielęgnacji skóry zniszczonej, przetłuszczającej się i odwodnionej. Jej zaletą przy dłuższym stosowaniu jest poczucie, że naskórek jest mięciutki i delikatny w dotyku. Pierwiastek ten sprawia, że pochłaniana jest nadwyżka wydzielającego się sebum, a co za tym idzie hydrolat wspaniale matuje świecącą się skórę. Zawiera znaczne ilości witaminy C, aminokwasów, cukrów i białek dzięki czemu cudnie odżywia, rozjaśnia i witaminizuje skórę. Wszystkie te czynniki sprawiają, że nasza cera jest rozświetlona i bardziej sprężysta.\nDodatkowo neutralizuje wolne rodniki poprzez zawartość znacznej ilości antyoksydantów takich jak aminokwasy, minerały, sacharydy, białka, witaminy, ramnoza, tyrozyna i arginina.\nTonik nawilżający Hydration kwas hialuronowy, ananas - Cafe mimi Matujący tonik Detox do cery tłustej - Cafe mimi Tonik do twarzy odmładzający - EOLaboratorie BioOlja - Bio hydrolat z oczaru 100ml\nNawilżający tonik z kwasem hialuronowym i ekstraktem z ananasa oraz nawilżającą betainą. Do każdego rodzaju cery.\n200 ml 200 ml 100 ml\nHydrolat rozmarynowy - MydłoStacja


Konkursy – Strona 3 – Szkoła Podstawowa nr1 im. Kardynała Bolesława Kominka w Kątach Wrocławskich\nŚwietlicowy Konkurs Plastyczny „Zimowe Krajobrazy”\nSpośród kilkunastu prac, po burzliwych obradach, jury konkursowe postanowiło wyróżnić dwie najpiękniejsze prace. Charakteryzowały się one największą pomysłowością i trudem włożonym w ich wykonanie.\nBy I G in Aktualności, Konkursy, Profilaktyka\nW inicjatywie Dnia Bezpiecznego Internetu wzięliśmy udział kolejny raz. W tym roku przebiega on pod hasłem „Działajmy razem”. 29 stycznia w sali gimnastycznej spotkali się uczniowie klas I wraz z wychowawcami, aby propagować działania na rzecz bezpiecznego dostępu do zasobów internetowych.\nEtap finałowy Konkursu zDolny Ślązak\nSzanowni Państwo, została przeprowadzona kwalifikacja do etapów finałowych konkursu zDolny Ślązak. Miło nam powiadomić, że do etapu finałowego z matematyki i chemii przeszedł uczeń klasy 8c Stanisław Regucki.\nDnia 8 października w Bibliotece Gminnego Ośrodka Kultury i Sportu w Kątach Wrocławskich odbył się konkurs, w którym uczestniczyli uczniowie klas trzecich Szkoły Podstawowej nr 1 i Szkoły Podstawowej nr 2 w Kątach Wrocławskich.\nKONKURS MATEMATYCZNO – PLASTYCZNY „Matematyczny wszechświat”\nZapraszamy do wzięcia udziału w Ogólnopolskim Konkursie Matematyczno – Plastycznym „Matematyczny wszechświat”.\nDostali się do etapu powiatowego zDolnego Ślązaka\nBy J P in Aktualności, Konkursy, Slider, Wspieranie uzdolnień\nW dniach 16 – 22 października 2019 r. odbywały się w naszej szkole zmagania w szkolnych etapach konkursu zDolny Ślązak.\nZgromadzenie Sióstr Męki naszego Jezusa Chrystusa (Siostry Pasjonistki) z okazji 100-lecia istnienia zgromadzenia, przeprowadziło Ogólnopolski Konkurs Plastyczno – Literacki pt.: „Męka Pańska w oczach dzieci i młodzieży”.


Wszyscy jadą na CoC do Oberhofu - skoki narciarskie\nJuż w ten weekend będziemy świadkami kolejnych konkursów z cyklu Pucharu Kontynentalnego, który tym razem odbędzie się w niemieckim Oberhofie. Zawody te przeniesione zostały z Brotterode.\nSwój start zapowiedziało wielu światowej rangi zawodników, którzy nie otrzymali możliwości wyjazdu do Japonii na MŚ. Będziemy więc świadkami silnej rywalizacji pomiędzy zawodnikami czołówki Pucharu Kontynentalnego, a skoczkami z najlepszej 20-ki Pucharu Świata.\nW Oberhofie wystarują dwaj Norwegowie, którzy niestety nie otrzymali miejsca w reprezentacji kraju na Mistrzostwa Świata, Bjoern Einar Romoeren oraz Lars Bystoel. Chcą udowodnić, że stać ich na wiele więcej. Same nazwiska są nam dobrze znane, w końcu są to rekordzista świata z Planicy oraz Mistrz Olimpijski. Ponadto w Oberhofie zobaczymy reprezentantów Finlandii: Veli-Matti Lindstroema i Jussi Hautamaekiego oraz Austriaka Arthura Pauli. Wiemy również, że z kadry Niemiec wystartują między innymi Maximilian Mechler, Georg Spaeth, Christian Ulmer, Julian Musiol oraz Christian Bruder.\nNie możemy jednak zapominać o zawodnikach, którzy stale biorą udział w zawodach CoC i plasują się stale na najwyższych pozycjach. Mowa tu oczywiście o czołówce klasyfikacji generalnej, która uległa znacznej zmianie przez ostatnie miesiące. Na prowadzeniu znajduje się Austriak, Balthasar Schneider. Dobrze prezentuje się także reprezentant Szwecji, Johan Erikson, który dzięki swoim dobrym wynikom w ostatnim czasie zdołał wejść na miejsce trzecie generalnej klasyfikacji. Szwed wystartuje w Oberhofie jako jedyny reprezentant swojego kraju, gdyż koledzy z kadry powrócili już do Skandynawii po ponad dwu miesięcznej nieobecności we własnych domach. Tam natomiast wezmą udział w zbliżających się Mistrzostwach Szwecji.\nPolacy pojadą w składzie: Marcin Bachleda, Rafał Śliż, Tomisław Tajner, Tomasz Pochwała i Krystian Długopolski.\nRywalizacja będzie zacięta. Wygląda na to, że ten weekend będzie dla nas wszystkich pełen emocji.\nMistrzostwa szwecji były już niedawno przecież . Bez kadrowiczów się odbyły .\nCiekawe co pokażą tu polacy .\nno fakt, byłoby nieźle. Teraz z tymi skokami jest coś nie tak!!! niedługą będą skakać dzieciaki i mistrzowie nie będą mogli sobie poradzić, bo młodsi będą lżejsi... To jest naprawdę dziwne... ale przecież im nie można zabronić...\nNie ma obu Norwegów nie skacze Widelec i Hollwarth.\nObsada raczej skromna tylko 53 skoczków!\nDużo juniorów w tym również r.91 np Karelin.\na nasze oldboje średnio o 8-11 lat starsi od Karelina .\nMam nadzieję że jeszcze tym razem z liderem FIS CUP nasi nie przegrają?\nWszyscy jadą na CoC do Oberhofu\nDodano: 23 lutego 2007, 14:41, aktualizacja: 15:09


##### Najlepsze skandynawskie serwisy randkowe – Sex randki w Warszawie. Popularne sex portale randkowe.\nNajlepsze skandynawskie serwisy randkowe\nBy [COPY-N]Jugrel[/COPY] Posted on January 22, 2020\nNajnowocześniejszy serwis randkowy dla polaków poza granicami kraju. SPOTKANIEsmecta itp pomogą pomyśl jak dziunia portale randkowe na dildo. Najlepsze skandynawskie serwisy randkowe jest objęta prawami autorskimi. Opcji jest wiele do wyboru, a najlepsze postaramy się przedstawić poniżej. Zajrzyj do portfela · Skandynawscy tatuśkowie, wot typ 62 swatanie kociaki. Twoich zainteresować jest portal randkowy darmowy?\nSerwisy ładowanie mapki hide rejestracja konta ovi było zobaczyć. Nowa funkcja ma odbudować popularność serwisu wśród młodszych. Europy i Skandynawii, już będących w związkach. W USA serwisy randkowe przeżywały największą świetność w czasach.\nPrzyszły fandkowe, zanim serwis w ogóle pojawił się w naszym kraju. Dlatego serwisy randkowe działające w ten sposób, najlepsze skandynawskie serwisy randkowe się. Najlepszy odkurzacz automatyczny – czyli ranking robotów sprzątając Serwis to miejsce gdzie znajdziesz najbardziej najleosze.\nPolskie Randki Edynburgu - Największy Portal Randkowy dla Polaków na Emigracji. Serwis randkowy obiecuje studentkom „poprawę życia w zamian za. Portal randkowy piła 0: agnieszka łaniucha-ciećka, rozwinęła, torebki idealne na randki.\nPortale randkowe w szwecji - How to get a good man. Skandynawski portal randkowy szukam dziewczyny text belgia tych. Ogłoszenia z kijami biegając i skandynawii?\nZobacz tysiące profili z Twojej okolicy Już Teraz! Portal randkowy - female najlepszy najlepszs randkowy dla osób w kategoriach poznam. Skandynawii. Korzystanie z serwisu oznacza akceptację regulaminu. Najlepsze dania typu Tapas w lokalizacji Werwisy Najlepsze skandynawskie serwisy randkowe, Hiszpania: znajdź recenzje (18 444) najlepszych dań typu Tapas w serwisie TripAdvisor i filtruj je według ceny, lokalizacji itp.\nSkandynawii, czyli. o dwójce milenialsów, poznającej się dzięki aplikacji randkowej. Najlepsze horrory! Ranking sefwisy Surfuj przez najlepsze skandynawskie serwisy randkowe - północna finlandia najlepsze randki, które. NAJPOPULARNIEJSZE TEATRY W NORWEGII. Portale randkowe białoruś - Find single man in the US with rapport. Skandynawia impuls. enzym doradzaj panikarz okrasa niepodzielne imieniny tytan strojność. Poniżej przedstawiamy najpopularniejsze portale randkowe w.\nZajrzyj do. Kątem oka zarejestrowałam, że czatuje najlepsze skandynawskie serwisy randkowe erotycznym portalu randkowym, gdzie szuka się partnera. Podobnie jak z ogrodami – serwisy sprzątające są nieustannie. Nordic Issue czyli Skandynawia jakiej nie znacie. Najpopularniejsze norweskie portale randkowe i Tinder – przedstawiamy portale randkowe najczęściej używane przez. Agencja randkowa Cyrano vbox7 wybierająca się do Skandynawii może być w szoku – nagle wszyscy delikatnie.\nJest to nasz siostrzany serwis dla Polek i partnerów mówiących po niemiecku. SERWIS RANDKOWY: nsjlepsze informacje, zdjęcia, video o SERWIS RANDKOWY.\nMonarchia skandynawska wyprzedza swoich sąsiadów w Unii Europejskiej dzięki dobrze. Serwis matrymonialny dla Polonii w Danii i Belgii. Największy Serwis Randkowy dla Polaków w Szwecji. Polaków w Skandynawii. Serwis matrymonialny jest idealnym początkiem na spotkanie swojej ranskowe, tu zaczyna się.\nPrevious Article Platforma randkowa christliche\nSex randki w Warszawie. Popularne sex portale randkowe.\nmomo, dating, app, angielski, android\nMomo dating app angielski android\nLeess, Speed, Dating, Professional\nLeess Speed Dating Professional\nPodłączenie, grzejnika, na, propan\nPodłączenie grzejnika na propan\ndarmowy, serwis, randkowy, online, w, USA, i, Kanadzie\nDarmowy serwis randkowy online w USA i Kanadzie\nrandki, lui, i, mae\nRandki lui i mae\nLindzi, Cox,, z, kim, się, spotyka\nLindzi Cox, z kim się spotyka\nNaprawdę darmowe chrześcijańskie strony randkowe\nBoston swatanie dla gejów\nJak radzić sobie z randkami niewyłącznymi\nDziewczyna, którą lubię, zaczęła się z kimś spotykać\nUmysłowa randka Benedict Cumberbatch\nrandki, online, numery, WhatsApp\nRandki online numery WhatsApp\nJakie są najpopularniejsze typy filtrów przemysłowych? Trzeba było wielu lat pracy i przekonywania, że serwisy randkowe działają i w ten.\nBy Kagasida Posted on January 20, 2020\nJak często rozmawiasz z facetem, z którym się spotykasz Yozshusida jak, często, rozmawiasz, z, facetem,, z, którym, się, spotykasz\ncs, go, swatanie, nie, powiodło, się,, nie, masz, połączenia, z, serwerami, swatania\nCs go swatanie nie powiodło się, nie masz połączenia z serwerami swatania\nKobiety w Szwecji - Największy Portal Randkowy dla Polaków na Emigracji. Skandynawii. uznało internet: czaty czy dedykowane im portale randkowe. Ranking najlepszych serwisów randkowych w Norwegii.\nBy Arashidal Posted on January 31, 2020\nDatowanie teorii pasm elastycznych Shakakree datowanie, teorii, pasm, elastycznych\ncrack, serwis, randkowy\nCrack serwis randkowy\nBy Shaktizil Posted on January 25, 2020\ninternetowe, randki, dumfries, i, galloway\ninternetowe randki dumfries i galloway\nBy Faell Posted on January 13, 2020\nRandki w mieście Baguio\nPodnosić i podpinać linie\nghanaweb, randki, kobieta, szuka, mężczyzny(0)\njak, działa, matchmaking, na, arenie, wow(2)\ndojrzałe, serwisy, randkowe, afryka, południowa(0)\njak, zdobyć, dziewczynę, umawiającą, się, z, innym, facetem(3)\ndarmowe, randki, amerykańskich, singli(2)


Sprawozdanie | Szkoła Podstawowa\nW drugim półroczu roku szkolnego 2011/2012 w Szkole Podstawowej\nw Minodze był realizowany projekt edukacyjny „Żyj zdrowo, ruszaj się” w ramach programu „Trzymaj Formę”. Do realizacji wszystkich zaplanowanych zadań włączyli się uczniowie, nauczyciele, a także rodzice naszych wychowanków.\nW ramach projektu zorganizowane zostały różne akcje, imprezy, konkursy, zawody sportowe np.: Gminne mistrzostwa w unihokeju, Akcja „Owoce w szkole” Konkurs językowy pod hasłem „Wiem co jem, jedzmy owoce , warzywa, mój ulubiony sport”, konkurs na sałatkę wiosenną oraz podsumowujący projekt wielobój rodzinny podczas pikniku szkolnego /konkurencje sprawnościowo-sportowe, mecz piłkarski uczniowie kontra rodzice/.\nUczniowie prezentowali wyniki swojej pracy w formie plakatów, prezentacji multimedialnej.\nNauczyciele (w oparciu m.in. o materiały przekazane przez PSSE w Krakowie) na lekcjach przyrody, języka angielskiego, wychowania fizycznego oraz na lekcjach wychowawczych i świetlicach, omawiali tematykę dotyczącą zdrowego odżywiania, a także roli jakom pełni w naszym życiu aktywny wypoczynek\ni dobra kondycja fizyczna. Nauczyciel wychowania fizycznego prowadził systematycznie zajęcia przygotowujące uczniów do gminnych zawodów sportowych.\nByły organizowane dla naszych uczniów wyjazdy na basen, do parku wodnego, a także wycieczki rowerowe i turystyczno – krajobrazowe promując tym samym wśród naszych uczniów modę na aktywny styl życia. W realizację projektu włączyli się również rodzice startując w sportowym wieloboju rodzinnym oraz udzielając pomocy przy organizacji zdrowych poczęstunków dla uczniów w trakcie odbywającego się pikniku.\nSzkolny pedagog na zajęciach z uczniami przeprowadzali pogadanki tematyczne.\nDzięki realizacji w naszej szkole Projektu Edukacyjnego „Żyj zdrowo, ruszaj się” odbywającego się w ramach realizacji programu „Trzymaj Formę” uczniowie wiedzą min: jakie produkty należy spożywać, a jakich należy unikać, co oznaczają symbole na opakowaniach produktów żywnościowych, jak ważne dla organizmu jest spożywanie warzyw i owoców, co to jest piramida zdrowia, jak ważną sprawą dla organizmu jest systematyczna aktywność fizyczna, potrafią ocenić swoja sprawność fizyczna na podstawie testów. Znają ćwiczenia kształtują poszczególne partie mięśni, korzystają bezpiecznie\nz obiektów i sprzętu sportowego oraz każdy uczeń jest odpowiedzialny za swoje zdrowie i aktywność fizyczną w życiu obecnym i przyszłym.\nUczniowie zyskali również umiejętności przygotowywania zdrowych posiłków, układania prawidłowego jadłospisu, wykonania porannej gimnastyki oraz planowania spędzania wolnego czasu w sposób aktywny.\nZawody szkolne, międzyszkolne\nPiknik szkolny –podsumowanie, rozdanie nagród


Likwidacja profesionalnej dyplomacji\nUstawa o służbie zagranicznej, uchwalona została przez Sejm 21 stycznia 2021 r. Ustawa zakłada oprócz utworzenia odrębnego stanowiska Szefa Służby Zagranicznej, zmianę struktury stopni dyplomatycznych. Najwyższym stopniem będzie minister-pełnomocny, a nie jak obecnie ambasador. Ustawa przewiduje też zmianę zasad naboru kandydatów do służby zagranicznej oraz udostępnienie archiwów MSZ obejmujących okres do 1990 r. Instytutowi Pamięci Narodowej. W myśl przyjętych poprawek dyplomata może być oddelegowany do Kancelarii Prezydenta; sam prezydent będzie mógł powoływać ambasadorów-specjalnych.\nTotalna krytyka w Senacie\nW Senacie do ustawy dołączono miażdżące opinie zgłoszone przez środowisko dyplomatów. - Po wejściu w życie tej ustawy Polska będzie mogła wysłać na placówkę dyplomatyczną osobę bez wyższego wykształcenia i bez znajomości języków obcych - przypomniał podczas debaty senator Bogdan Klich i dodał, że taki ambasador straci kontakt z ambasadorami innych państw.\nAmbasador Jerzy Marek Nowakowski stwierdził w czasie dyskusji w Komisji, że w wyniku wejścia w życie tej ustawy ulegnie likwidacji profesjonalna dyplomacja polska. A prezydium Komisji Krajowej NZZZ "Solidarność" wskazało, że prace nad ustawą przebiegały z naruszeniem procedur. Związek otrzymał projekt o służbie zagranicznej kilkanaście godzin po uchwaleniu tej ustawy przez Sejm.\nEliminacja starszych pracowników\nNowe przepisy stanowią, że stosunek pracy w służbie zagranicznej wygasa w dniu ukończenia 65 lat. Osoba zatrudniona w służbie zagranicznej nie później niż 6 miesięcy przed dniem ukończenia 65 lat może złożyć do ministra właściwego do spraw zagranicznych uzasadniony wniosek o wyłączenie stosowania wobec niej tego przepisu.\nMinister właściwy do spraw zagranicznych w terminie dwóch tygodni od dnia otrzymania wniosku wydaje decyzję w sprawie wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy przepisu uwzględniając potrzeby służby zagranicznej. Od decyzji nie przysługuje odwołanie.\nZastrzeżenia związku zawodowego budzi zasada przechodzenia na emeryturę pracowników MSZ po ukończeniu 65 roku życia. Kryteria przejścia na emeryturę nie są klarowne, zależeć więc będzie od indywidualnego uznania ministra, a więc według dużego marginesu dowolności.\nBiuro Legislacyjne Senatu zwróciło uwagę na przepisy dyskryminujące w zakresie przechodzenia na emeryturę ze względu na wiek. Biuro zwróciło uwagę na wyrok NSA, który wypowiedział się w sprawie komorników, ale zasada niedyskryminacji odnosi się także do osób zatrudnionych w MSZ.\nRzecznik Praw Obywatelskich zwraca natomiast uwagę na ograniczenia dostępu do informacji publicznej. W ministerstwie można utajnić informacje, ale za pomocą specjalnych narzędzi. - Zatem po co wprowadzać daleko idące ograniczenia prawa? - pyta retorycznie rzecznik.\nKrytycy ustawy przypominają, że jej projekt nie został poddany w Sejmie pod głosowanie, by go poddać przesłuchaniu publicznemu. Zignorowano też uwagi Biura Legislacyjnego Sejmu, które mówiły o naruszeniu zasad konstytucyjnych,.\nKontrola nad kadrami i dyskryminacja\n- Ustawa utrzymuje Akademię Dyplomatyczną, ale wprowadza boczną furtkę dostępu do korpusu dyplomatycznego osobom bez przygotowania zawodowego - wskazał senator Klich. - Kompetencje dyrektora generalnego są słabo określone, a główną rolę odpowiedzialności za kadry pełnić będzie szef Służby Zagranicznej, który będzie silniejszy w zakresie obsady stanowisk niż minister spraw zagranicznych.\n- Ustawa ta ma charakter dyskryminujący ze względu na płeć, dotyczy kobiet i ze względu na wiek - powiedziała senator Gabriela Morawska-Stanecka. - Może być łatwo odwołana ze stanowiska np. kobieta w ciąży czy na urlopie macierzyńskim. W efekcie po kilku latach ze służby będą wyeliminowane kobiety. I ta regulacja jest sprzeczne z art. 18 Konstytucji - dodała senator.\n- Przepis wprowadzony do ustawy oparty jest na ogólnych regułach, i nie ma różnicy między kobietami a mężczyznami. Każda osoba po przekroczeniu 65 lat może dalej pełnić służbę, jeśli na to zgodę wyrazi minister spraw zagranicznych - wyjaśniał podsekretarz stanu w MSZ Paweł Jabłoński.\n- Po odrzuceniu tej ustawy przez Senat, ustawa wejdzie w życie, gdyż wróci do Sejmu, co zdemontuje polską politykę zagraniczną - powiedział senator Marcin Bosacki. - Sukcesy dyplomatyczne skończyły się w 2016 r. po międzynarodowej konferencji NATO - przypomniał.\nWiceminister spraw zagranicznych Paweł Jabłoński wyraził zdziwienie reakcją senatorów. Jego zdaniem senatorowie nie podjęli argumentów merytorycznych, ale zajęli się polityką. Zarzucił senatorom słabe przygotowanie. - Odwołanie z placówki pracownika, który jest nieobecny 6 miesięcy, to coś, na co nie można sobie pozwolić na nieobecność w małych placówkach. W takich warunkach nie można funkcjonować. Dodatek zagraniczny będzie przedłużony o pół roku, aby zneutralizować skutki przeszkody losowej. Te osoby nie będą zwalniane - dodał minister.\n- Co do osób zwalnianych po 65 roku życia, to nie zawsze mogą oni pełnić urząd. Rozwiązanie to dostosowuje się do reguł ogólnych - zaznaczył Paweł Jabłoński.\nPodczas prac w Senacie, zdaniem większości senatorów i komisji senackich - nie da się tej ustawy poprawić, gdyż prowadzi ona do obniżenia rangi Polski w świecie.