azeta ekarzy - Rozwód\nróciliśmy szczęśliwie z wakacji i urlopów do naszych domów. Lekarskie domy owiane są legendą, a sławą ustępują\njedynie naszym garażom. Fakt nieposiadania tego przydomowego\nelementu architektonicznego naraża lekarza na podejrzenia, że\nnie jest on poważnym przedstawicielem swojego zawodu. Bez\nsamochodu i bez garażu to prawie jak bez pieczątki, albo i gorzej.\nChoć wystarczy zostawienie podpisu pod receptą, to wiemy, jakie\nmoce drzemią w pieczątce i jak jej zmodyfikowana treść potrafi\nbyć medialna. Co więcej, potrafi oddziaływać ze sporą siłą na władze administracyjne oraz przyciągać\nuwagę niejednego kamerzysty telewizyjnego.\nostanowiliśmy spojrzeć na nasze lekarskie domy bardziej analitycznie. Jakie one są w sensie struktury\nemocjonalnej, rodzinnej, a także budowlanej? Czy są udane i szczęśliwe, zamieszkałe przez kochające się rodziny? A może okazałe i puste, ponieważ ich właściciele spędzają czas na kolejnym dyżurze\nw tym miesiącu? Czy opinia, która krąży wśród ludu o okazałych lekarskich rezydencjach jest prawdą\nczy tylko legendą?\nzy faktycznie każdy lekarz zbudował dom? Jak mu to szło? Co wybudował? Budowa domu w każdym czasie to bardzo ryzykowne przedsięwzięcie. Najpierw budujemy, zaciskamy pasa, a gdy już\nprzychodzi czas zamieszkania, to okazuje się, że potencjalni lokatorzy gdzieś rozpierzchli się po świecie.\nKażdy z nas potrafi przywołać w pamięci takie obszerne domostwa, w którym po latach starań i zabiegów\nw rezultacie pozostaje dwoje mieszkańców. Budując duże domy, podświadomie nawiązujemy do tradycji\nrodziny wielopokoleniowej, która w dzisiejszych czasach jest raczej wyjątkiem niż regułą. Jeżeli następne\npokolenie zamieszka w tym samym mieście, to już jest wspaniale, a dobrze jeżeli w tym samym kraju.\nDzieci i wnuki zamieszkałe na innym kontynencie to znak naszych globalnych czasów.\nie mam osobistych doświadczeń z budową domu. Moja inwestycja w rynek nieruchomości ograniczyła się jedynie do kupna mieszkania i to w odległych latach. Przez rok pracy w pięciu miejscach\nudało mi się zgromadzić niezbędne fundusze na akcję inwestycyjną, znaną niektórym czytelnikom jako\nwykupienie mieszania będącego własnością wydziału kwaterunkowego. Dziś pracując nawet w pięćdziesięciu miejscach, nie uzbierałabym kwoty, która jest potrzebna do kupienia mieszkań na moim osiedlu.\nSzczęśliwie w dawnych latach nie było kredytów, trzeba więc było zaciskać pasa, aby zainwestować\nw kupno mieszkania. Była to bardzo dobra inwestycja, choć generalnie jestem zwolenniczką inwestowania w umiejętności, a nie w nieruchomości. Umiejętność jest zawsze z nami i nikt nam jej nie zabierze.\nZ nieruchomościami może być różnie. Dlatego inwestujmy w nasze umiejętności, zwłaszcza nowe i inne\nniż związane z naszym zawodem. Posiadanie drugiego zawodu w dzisiejszych nieprzyjaznym lekarzom\nczasach jest niczym posiadanie szalupy ratunkowej na wzburzonym morzu. Czy jego powierzchnia\nuspokoi się i będzie to ten sam znany nam od zawsze akwen? Odpowiedź na to pytanie jest niewiadomą.\nPfeffer, Danuta Przerwa, Beata Świerczewska,\nMaggy Woland, Małgorzata Wronka, Katarzyna\n[email protected] Zdzieborska.\n[email protected] Rysunki Katarzyna Kowalska, Zen.\nAlicja Barwicka, Ewa Dereszak-Kozanecka, Anna komputerowe Mieczysław Knypl\nGradzik, Krzysztof Grodoń, @Grypa, Monika „Gazeta dla Lekarzy” jest miesięcznikiem redagowaJezierska-Kazberuk, Kasia Kowalska, Anna Lach- nym przez lekarzy i członków ich rodzin, przeznaczo-Czerwińska, Dorota Lewandowska, Agnieszka nym dla osób uprawnionych do wystawiania recept.\nNowości ...................................................... 4, 11, 18, 25\nWspólnota w działaniu i determinacja w dążeniu do celu\nTransplantacja narządów w Polsce Krystyna Knypl ............. 9\nCzekając na nerkę Dorota Lewandowska............................. 10\nKrystyna Knypl.......................................................................... 12\nKasia Kowalska......................................................................... 14\nA jeśli dom będę miała… będzie z piorunochronem\nBeata Świerczewska ................................................................. 23\nDom w skowronkach – udręka i ekstaza na miarę lekarza\nrodzinnego w budowie\nEwa Dereszak-Kozanecka ........................................................ 29\nW domu chirurga musi być cicho!\nAgnieszka Pfeffer, Katarzyna Zdzieborska ............................. 19\nKrzysztof Grodoń ...................................................................... 15\n40 lat – to już pora presbyopii\nAlicja Barwicka ......................................................................... 32\nNowotwory płuca – postęp w diagnostyce i leczeniu\nKrystyna Knypl ......................................................................... 35\nMałgorzata Wronka, Monika Jezierska-Kazberuk ............... 38\nDanuta Przerwa ....................................................................... 43\nPowroty Maggy Woland ......................................................... 53\nMonika Jezierska-Kazberuk .................................................... 54\nWszystko tam jest do góry nogami!\nAnna Gradzik ........................................................................... 44\n„Zgubię teściową, to żona mi głowę urwie!”\nAnna Lach-Czerwińska ........................................................... 49\ni wsp. z Basel Mobility Center przeprowadzili badania na\n1153 osób, których średni wiek\nwynosił 77 lat. Byli to pacjenci\nBasel Memory Clinic. Wyniki obserwacji porównano ze\nzdrową społecznością Bazylei\nw podobnym wieku. Badani\nbyli podzieleni na 3 grupy:\nzdrowi, z umiarkowanymi zaburzeniami poznawczymi oraz\nz chorobą Alzheimera. Pacjentów z rozpoznaną chorobą\ndo podgrup: z łagodnym\nnasileniem objawów, umiarkowanym i ciężkim. Chód badano na 10-metrowej bieżni\nz czujnikami pomiarowymi.\nZadaniem pacjentów był normalny spacer, a także spacer\nz jednoczesnym liczeniem do\ntyłu lub wymienianiem nazw\nzwierząt. Stwierdzono, że chód\nprzy takim utrudnieniu staje się wolniejszy i bardziej\nzmienny u osób z zaburzenia-\nmi poznawczymi niż u osób\nbez zaburzeń poznawczych.\nWnioski: uszkodzeniu funkcji\npoznawczych towarzyszą nie\ntylko upośledzenia pamięci,\nlecz także uszkodzenia czynnościowe. Stosując analizę\nilościową wykazano, że kroki\nstają sie wolniejsze i bardziej\nzmienne wraz z nasilaniem\nsię upośledzenia funkcji poznawczych .\nW badaniach dr. M. Ikram\ni wsp. z Holandii u 1465 osób\nchód był oceniany na bieżni\nelektronicznej pod względem\nrytm (odzwierciedlający długość kroku i czas jego trwania),\nczas spędzony na jednej nodze lub obu nogach), różnorodność (zmienność kroków\nu danej osoby), baza podparcia (szerokość kroku i stóp),\numiejętność chodzenia z drugą osobą w tandemie (oceniano liczbę błędów we wspólnym\nchodzeniu), sprawność obrotu\n(czas potrzebny do wykonania\nobrotu). Zaburzeniom procesów informacyjnych towarzyszyły zmiany w szybkości\ni zmienności stawiania kroków.\ntowarzyszyły trudności w chodzeniu z drugą osobą. Również\nw obserwacjach dr. Rodolfo\nSavica i wsp. z Mayo Clinic\nw Rochester, które objęły 1314\nosób badanych dwukrotnie\nw ciągu 15 miesięcy, stwierdzono że chód nie jest prostą czynnością motoryczną,\nlecz jest sprzężony ze stanem\nfunkcji poznawczych. Pogorszenie funkcji poznawczych\nnegatywnie wpływa na takie\nparametry chodu jak szybkość\nstawiania kroków, ich długość,\nPodczas Alzheimer Association’s International Conference 2012 w Kanadzie\nprzedstawiono kilka bardzo\ninteresujących doniesień na\ntemat zmian i zaburzeń chodu, jakie można obserwować\nw chorobie Alzheimera. Takie\nzmiany jak spowolnienie chodu lub zmienny krok mogą\nwskazywać, zdaniem autorów,\nna obniżenie funkcji poznawczych – powiedział Wiliam\nThies z Alzheimer Association\npodczas konferencji prasowej, na której przedstawiano\ngłówne tezy doniesień poświęconych zaburzeniom chodu.\nTrudności związane z chodzeniem nie są oczywistą konsekwencją starzenia się, choć\nsą dość częstym problemem\nw starszym wieku. Badania\nwykazują, że u osób z zaburzeniami chodu występuje\nnie tylko zwiększone ryzyko\nupadków, ale także zwiększone ryzyko rozwoju zaburzeń\npamięci i demencji.\nchoroby Alzheimera zwiększa\nryzyko zgonu 3…4 krotnie. Dr\nBryan uważa też, że częstość\nzgonów z powodu choroby\nPodczas kongresu w Vancouver wyrażono opinię, że\ncoraz lepsze metody rozpoznawania choroby Alzheimera lokują ją, jeśli chodzi o częstość\nwystępowania, obok chorób\nukładu krążenia i nowotworów. Zdaniem dr. Bryana Jamesa i wsp. z Rush University\nw Chicago choroba Alzheimera jest przyczyną około\n500 tysięcy zgonów rocznie\npodczas gdy choroby układu krążenia są powodem 617\ntysięcy zgonów, a nowotwory – 565 tysięcy. Rozpoznanie\nAlzheimera może być nawet\n6-krotnie większa, niż podają\nto obecne statystyki oparte na\ndokumentach urzędów stanu\ncywilnego, które nie zawsze\nw sposób dokładny precyzują\nrzeczywistą przyczynę zgonu.\nAutor zaznaczył także, że dane\nz obserwowanej prze niego\npopulacji mogą się różnić\nod ogólnej populacji Stanów\nZjednoczonych. Dokładniejsze informacje na ten temat\nsą w doniesieniu: James B, et\nal “Attributable risk of mortality from incident Alzheimer’s\ndisease” AAIC 2012; Abstract\nTrwające trzy lata leczenie\n(IVIG GammaGard) zapobiega postępującemu obniżaniu\nsię zdolności poznawczych\nu pacjentów z chorobą Alzheimera – twierdzą dr. Norman\nRelkin i wsp. z Weill Cornell\nMedical College w Nowym\nJorku. Ogłosili oni podczas\nAlzheimer’s Association International Conference, która odbyła się w dniach 14-19 lipca\nw Vancouver (http://www.alz.\norg/aaic/) wyniki niewielkiego\nbadania klinicznego II fazy,\nobejmującego 21 osób z chorobą Alzheimera, z których\n16 otrzymywało immunoglobulinę, a 5 placebo. Czterech pacjentów otrzymywało\nimmunoglobulinę przez 36\nDawkowanie IVIG GammaGard wynosiło 0,4 g/kg co\n2 tygodnie. Stan intelektualny pacjentów był oceniany za\npomocą testów Alzheimer’s\n(ADAS-Cog), Clinical Global\nImpression of Change (CGIC),\nThe Neuropychiatric Inventory\noraz innych. Podczas konferencji prasowej poprzedzającej prezentację doniesienia na\nkongresie dr Relkin powiedział, że leczenie było „generalnie dobrze tolerowane, ale\nwystąpiły w kilku przypadkach\nobjawy uboczne. Większość\nz nich zależała od szybkości\nwlewu dożylnego immunoglo-\nbuliny. Obserwowano między\ninnymi zaczerwienienie skóry.\nU jednego pacjenta wystąpił\nudar mózgu, prawdopodobnie\njego wystąpienie mogło być\nzwiązane z lepkością IVIG,\nktóra jest znanym czynnikiem\nzwiększającym ryzyko epizodów niedokrwiennych”.\nDr Relkin poinformował,\nże trwa już III faza badania,\nw której weźmie udział 390\npacjentów, a jej zakończenie\nprzewidziane jest na połowę\n2013 roku. Można sądzić, że\nwyniki będą przedstawione\npodczas kolejnego kongresu\nAlzheimer’s Association International Conference, który odbędzie się w Bostonie w dniach\n13-18 lipca 2013 r. Podstawą\nCztery badania kliniczne,\nktórych wyniki ogłoszono\npodczas Alzheimer’s Association International Conference\n2012 wykazały, że systema�tyczne ćwiczenia fizyczne\nzmniejszają ryzyko wystąpienia choroby Alzheimera. Czas\ntrwania badań był różny: od\n6 do 12 miesięcy, a wykonywane ćwiczenia również nie\nbyły we wszystkich badaniach\njednolite. Badania MRI wykazują, że ćwiczenia fizyczne\nuprawiane przez rok prowadzą\ndo zwiększenia o %2 objętości\nhipokampa (element układu\nza pamięć). Struktura ta ulega zmniejszeniu w chorobie\n(zdolność komórek nerwo-\nDr G. Gatta i wsp. opublikowali na łamach „European\nJournal of Cancer” 2011,47,\n2493-2511 artykuł na temat\nnowotworów rzadko występujących „Rare cancers are\nnot so rare: The rare cancer\nburden in Europe”. Autorzy\ntworzą The RARECANCER\nW związku z niedostatkiem informacji o nowotworach rzadkich w Europie\ndostępnych danych dotyczących 162 000 000 osób. Za nowotwór rzadki przyjęto taki,\nktóry występuje nie częściej\nniż 6/100 000/rok. Częstość\nzapadania na wszystkie nowotwory rzadkie w Europie\nwynosi 108/100 000, podczas gdy zapadalność na\nwszystkie nowotwory wynosi 541/100 000. Nowotwory\nrzadkie stanowią więc 22%\nwszystkich nowotworów. Szanse na pięcioletnie przeżycie\nma 47% osób chorujących na\nnowotwory rzadkie w porównaniu z 65% osób chorujących\nna nowotwory występujące\npowszechnie. Obecnie w całej\nUnii Europejskiej żyje około\n4 300 000 osób ze zdiagnozowanymi nowotworami rzadkimi. Taka liczba wskazuje na\nzarówno ochrony zdrowia, jak\ni profilu prób klinicznych.\nW Europie powstała koalicja zajmująca się problematyką\nteoretyczną do stosowania\nIVIG w chorobie Alzheimera jest to, że w jej przebiegu\nwystępują przeciwciała białka\nDalsze badania II fazy\nobejmują testy IVIG podawanego w różnych dawkach\nwg schematu: 0,4 g/kg co 2 tygodnie v. 0,2 g/kg co 2 tygodnie\noraz 0,4 g/kg co 4 tygodnie v.\n0,8 g/kg co 4 tygodnie.\nNa portalu www.medscape.\ncom, który opublikował relację z konferencji prasowej,\njeden z dyskutujących lekarzy\nzwrócił uwagę na koszt pojedynczej dawki IVIG: od 3000\ndo 10 000 dol.\nwych mózgu do regeneracji\ni tworzenia sieci połączeń z innymi neuronami), mniejszą\nskłonność do depresji, lepszą\njakość snu. Za zalecaną formę\naktywności fizycznej dla osób\nstarszych uznano spacer.\nnowotworów rzadkich. Bliższe dane pod adresem http://\nWśród aktywnych członków\nkoalicji nie ma uczestników\nHasło kongresu AIDS 2012 „Turning the Tide Together” dobrze odzwierciedla potrzebę\nwspólnych wysiłków wielu środowisk na rzecz opanowania tej groźnej choroby. Mądry\nzamysł, godzien stosowania do rozwiązywania wszystkich trudnych problemów.\nuż pierwsze kontakty z organizatorami wskazywały,\nże nie jest to jeszcze jeden z wielu, zorganizowanych\nw sposób powtarzalny kongresów. Samo logo ma bardzo interesującą wymowę – splecione trzy wstążeczki,\nktóre odebrałam jako znaki graficzne\nsymbolizujące jakąś wspólnotę, być może\nrodzinę. W środku wstążeczka w kolorze\nczerwonym, będąca prawdopodobnie\nsymbolem osoby seropozytywnej. Wstążeczki umieszczone są blisko siebie, przez co elementy\ngraficzne niosą kolejny przekaz podprogowy – osoby\nseropozytywne są bardzo blisko każdego z nas. Niekiedy na wyciągnięcie reki, niekiedy nawet pod ręką. Nie\nzawsze to wiemy, rzadko kiedy to sobie uświadamiamy.\nPrzeglądając program i zasady organizacji, nie\nsposób nie zauważyć perfekcji i rozmachu. Pozyskano\nwsparcie największych tego świata – od prezydenta\nStanów Zjednoczonych Baracka Obamy przez Hillary\nClinton, Billa Gatesa, przedstawicieli miejscowych władz\nmiejskich, naukowców, organizacje charytatywne, kościoły, stowarzyszenia pacjentów, po wybitnych artystów.\nReguły i wymagania akredytacyjne dla przedstawicieli prasy wyśrubowane, ale już znane z poprzednich\nkongresów: legitymacja prasowa, dostarczenie kilku\npublikacji w formacie PDF oraz tzw. letter of assignment.\nDokumenty ładuje się na swoim specjalnie założonym\nkoncie internetowym i czeka na decyzję organizatorów.\nPodczas zakładania konta aplikujący ma poszerzoną\nmożliwość wyboru płci: female, male i transgender.\nOczekując na akredytację, można zająć się studiowaniem kilkudziesięciostronicowego programu\nkongresu. Podczas lektury zwraca uwagę niezwykle\nstaranny i wyważony dobór słów, jakimi posługują się\norganizatorzy. No bo czyż nie jest zachwycający taki\nakapit, określający jeden z wielu celów kongresu: To\nincrease global awareness of the continuing impact of HIV\nand AIDS and to re-energize global, national and local\nresponses to the pandemic through public health practice,\nscience, policy, education, the media and other means.\nSłowem znane hasło „wszystkie ręce na pokład”\nprzedstawione w nowej formule. Podobnie objawiła mi\nsię informacja o możliwości zakupu abstraktów kongresowych zarówno w języku angielskim, jak i hiszpańskim,\na do tego nie tylko przez bywalców Apple Store, ale\ni fanów Android Market! Nie ukrywam, że takie podejście można uznać za inspirujące, zwłaszcza dla lekarza,\nktóremu całe życie wbijano do głowy judymowszczyznę.\nNiezależnie od rozmiarów epidemii i kierunku jej rozprzestrzeniania się, jak zawsze przytomny świat biznesu\nnie traci głowy!\nUroczystość otwarcia kongresu AIDS 2021\nbyła bardziej niż nietypowa: wielkie widowisko,\nw którym przeplatały się elementy odwołań religijnych,\nartystycznych, politycznych i naukowych. Uczestników\ntej gali, wypełniających do ostatniego miejsca salę posiedzeń plenarnych, zaskoczyło niespodziewane zgaszenie\nświateł. Po chwili w ciemności rozległ się głos mężczyzny\nrecytującego słowa inwokacji stylizowanej na modlitwę:\nPosłaliśmy nasze modlitwy w dół rzeki Potomak, do świętej\nz Uniwersytetu Medycznego w Ugandzie i prof. Diane\nHavlir z Uniwersytetu Medycznego w San Francisco. Do\nwitających dołączył burmistrz Waszyngtonu Vincent C.\nGray oraz sekretarz generalny ONZ za pośrednictwem\nprzekazu wideo. Interesująca była informacja burmistrza\no szerokiej akcji profilaktycznej, polegającej między\ninnymi na propagowaniu stosowania prezerwatyw. Miarą\nMy, tu dziś zgromadzeni, jesteśmy jedynie małą\ncząstką wielkiego dzieła stworzenia matki Ziemi i świętej\nzatoki Chesapeake, ale wielki stwórca słyszy nasze modły i jest naszym przewodnikiem oraz przeznaczeniem.\nWszystko, co zostało stworzone, jest święte, także my sami…\nOkazało się po chwili, że były to oficjalne słowa\notwarcia kongresu AIDS 2012. Po ich wygłoszeniu\nceremonię uświetnił krótki występ Gay Men’s Chorus of Washington D.C. Po występach przystojnych\ni niespotykanie eleganckich chórzystów (miarą tego\nbyły wielkie broszki z błyszczącej biżuterii w klapach\nsmokingów) przedstawiono etiudę filmową na temat\nkampanii promującej używanie prezerwatyw.\nKolejnym punktem uroczystości otwarcia\nbyło wystąpienie wielebnego Charlesa Straighta\nz Kościoła Metodystów.\nPastor Straight od 27 lat\njest zaangażowany we\nwspieranie osób z HIV/\nAIDS w ramach AIDS Foundation of Chicago.\nPo tych duchowych i artystycznych akcentach\nuczestników kongresu przywitali słowem wstępnym\norganizatorzy naukowi kongresu, prof. Elli Katabira\nsukcesu w dystrykcie Columbia jest to, że od 2009 roku\nnie urodziło się tam żadne dziecko seropozytywne.\nDrugi dzień obrad miał jeszcze bardziej niespotykane akcenty. Po pierwsze na sesji plenarnej „Ending the\nEpidemic: Turning the Tide Together” wystąpiła Hillary\nClinton, która przedstawiła działania rządu Stanów Zjed-\nnoczonych na rzecz opanowania epidemii HIV/AIDS.\nJej wystąpienie nie obyło się bez demonstracji grupy\nmłodych uczestników, połączonej z nieprzyjaznymi\nokrzykami i wymachiwaniem transparentami, ale nie\ntakie przeszkody Hillary przeskakiwała!\nPodczas dyskusji panelowej na temat partnerstwa\nprywatno-publicznego w leczeniu HIV/AIDS słowo\nwstępne wygłosił sir Elton John. Oto początek jego wystąpienia: Jestem niezwykle zaszczycony z powodu uczestnictwa w tej konferencji. Chciałbym opowiedzieć wam historię\no pewnym młodym człowieku, starającym pogodzić się\nz własną seksualnością,\ni alkoholu. Człowieka\nuprawiającego seks bez\nzabezpieczenia i będącego w grupie wysokiego\nryzyka zetknięcia się z wirusem HIV. Jego życie było\nnieuporządkowane, destrukcyjne, niekontrolowane. Właściwie powinien on umrzeć, ale stało się coś wspaniałego.\nLudzie okazali mu współczucie i miłość. Ludzie podali mu\nrękę i okazali zrozumienie. Ludzie podali mu nie tylko\nrękę, ale i szansę stania się lepszym, i stał się on lepszym.\nWszystko wokół niego uległo zmianie. Prowadzi on teraz\nwspaniałe życie, ma kochającego partnera i wspaniałego\nsyna. Od 22 lat jest on trzeźwy i czysty. Ten człowiek stoi\nprzed wami i wygłasza to przemówienie…\nPoza takimi niecodziennymi sesjami odbyło się\nwiele debat naukowych, których główne przesłania były\nprzedstawiane na codziennych konferencjach prasowych.\nBardzo interesującym punktem programu waszyngtońskiego kongresu był dla mnie rozdział zatytułowany Faith based participation, czyli uczestnictwo\noparte na wierze. Bardzo liczne kościoły i organizacje\nreligijne zaangażowane w walkę z HIV przygotowały\nofertę, której szczegóły można znaleźć na stronie http://\niac.ecumenicaladvocacy.org/. Oczywiście organizatorzy\npamiętali o zapewnieniu odrębnego pomieszczenia do\nmedytacji i cichych modlitw dla uczestników kongresu,\nmających potrzebę takich duchowych aktywności. Gdyby\nzaś ktoś zapragnął rozmowy z duchownym reprezentującym wyznawaną przez niego wiarę, pracownicy Prayer\nRoom są w stanie zaaranżować takie spotkanie.\nNa wielu sesjach i prezentacjach przedstawiono najnowsze doniesienia. Niektóre miały charakter\nspołecznościowy, inne wysoce specjalistyczny. Na\nprzykład na sesji zatytułowanej Viral Regulation: From\nProteins to Tissues wygłoszono m.in. takie referaty jak\n“Discovery of novel transcription factors present only in\ninfected cells” czy “Glut1: establishing a new paradigm\nfor HIV-1 infection by regulating glucose metabolism and\nactivation in CD4+ T cells in HIV-1-positive subjects”.\nKonia z rzędem temu, kto poza autorami i może kilkudziesięcioma osobami na świecie wie, o co chodzi!\nKorzystam z bardzo ciekawego tłumacza komputerowego\nhttp://mymemory.translated.net/ i powiada mi on, że\npo polsku oznacza to: „Glut1: ustanowienie nowego\nparadygmatu dla zakażenia HIV-1 w drodze regulacji\nmetabolizmu glukozy i aktywacji w komórkach T CD4\nu osób HIV-1-pozytywnych”. Niby wszystko jasne, ale\nnadal ciemność widzę…\nW ramach podyplomowej edukacji ciągłej doczytuję, że są białka należące do rodziny GLUT (co\nza nazwa! nie mam pewności, czy warto należeć do\ntakiej rodziny), które umożliwiają dyfuzję glukozy do\nwnętrza i na zewnątrz komórki i zwane są błonowymi\ntransporterami glukozy. Jest 14 form transportera GLUT\ni najważniejsze są białka od GLUT 1 do GLUT 4. Główne miejsca występowania GLUT1 to mózg, erytrocyty,\nale są we wszystkich tkankach. GLUT 2 jest w trzustce,\nwątrobie, jelitach, nerce. GLUT 3 w mózgu. GLUT 4\nw mięśniach szkieletowych, sercu, adipocytach.\nPoza aktywnością naukową przewidziano wiele\ndziałań w przestrzeni zwanej globalną wioską. Na rozległym terenie wioski można wysłuchać prezentacji\npopularnonaukowych, obejrzeć filmy o organizacjach\ndziałających na rzecz osób seropozytywnych, poznać\nprace artystów. Wyodrębniono specjalny sektor dla osób\nmłodych, nazwany Washington DC Youthforce, bliższe\ndane na stronie http://youthaids2012.weebly.com/.\nOd pierwszego kongresu w 1985 roku do XIX\nw 2012 roku wszyscy przeszli długą drogę, na której\nzmieniały się poglądy, wiedza i w pewnym zakresie także\nnastawienie do problematyki HIV i AIDS. Przykład ten\nwskazuje, jak wiele można zrobić w każdej sprawie, nawet\ngdy na początku drogi nadzieje na\nodwrócenie niepomyślnego biegu zdarzeń nie są duże. Wspólnota w działaniu i determinacja\nw dążeniu do celu mogą uczynić\nTransplantacja narządów w Polsce\nTransplantacja narządów w Polsce ma się nie najgorzej, ale zawsze mogłoby być lepiej,\na może nawet dużo lepiej. Problemy ściśle medyczne i organizacyjne są bardzo przejrzyście zaprezentowane na stronach Centrum Organizacyjno-Koordynacyjnego do\nspraw Transplantacji „Poltransplant” (http://www.poltransplant.org.pl/) – warto odwiedzić tę stronę, aby odświeżyć i poszerzyć swoją wiedzę z zakresu transplantologii.\nMimo olbrzymiego postępu wiedzy punktem trudnym do pokonania są różnorodne zagadnienia związane z dawcami narządów. Mogą one mieć charakter medyczny,\nobyczajowy, psychologiczny. Splot tych wszystkich okoliczności powoduje, że mamy\nkrajową listę osób oczekujących na przeszczepienie (KLO).\nane na temat liczby dokonanych przeszczepów\noraz liczby oczekujących na przeszczepienie są\ndostępne pod adresem http://www.poltransplant.org.\npl/'statystyka_2011.html. Liczby te zmieniają się w czasie,\nale ogólnie można powiedzieć, że jest 10-krotnie więcej\noczekujących niż pobrań narządów do przeszczepienia.\nKto ma szansę na pierwszeństwo na liście oczekujących na przeszczepienie? Istnieją ścisłe procedury\nokreślania pierwszeństwa, ale niezależnie od liczby\nzgromadzonych punktów są grupy biorców, które mają\npierwszeństwo. Ponieważ najczęściej przeszczepianym\nnarządem jest nerka, przedstawiamy te kryteria w odniesieniu do tego narządu. Tak więc pierwszeństwo\nw wyborze do przeszczepienia mają biorcy zgłoszeni\nw trybie pilnym (brak możliwości dializowania), biorcy\nwysoko immunizowani, biorcy z brakiem niezgodności\nw układzie HLA z dawcą, biorcy pediatryczni nerek\npobranych od dawcy, który nie ukończył 16. roku życia,\nbiorca w wieku ponad 60 lat od dawcy w wieku ponad\n65 lat oraz biorca przeszczepu nerki i jednoczesnego\nprzeszczepu innego narządu.\nProblemem, na który ośrodki transplantacyjne\nmuszą zwracać uwagę przy kwalifikowaniu narządu\ndo przeszczepu, jest alert nowotworowy. Choć nie ma\nścisłych i jednoznacznych rekomendacji na temat oznaczania markerów nowotworowych u zmarłych dawców\ni interpretacji ich wyników, to zalecane jest, aby ośrodki\ntransplantacyjne tworzyły na podstawie własnego materiału takie wytyczne. Pomocna może być lektura „Guide\nto the Safety and Quality Assurance for Transplanatation\nof Organs, Tissues and Cells” 4th ed. 2010.\nOsoby, które wyrażają zgodę na pobranie po\nśmierci ich narządów do przeszczepienia, powinny\nsporządzić tzw. oświadczenie woli oraz powiadomić\nswoich bliskich o tej decyzji. Wzór takiego dokumentu\nmożna znaleźć pod adresem http://www.poltransplant.\norg.pl/ow.html. Dokument nie wymaga rejestrowania ani\nzgłaszania do jakiegokolwiek urzędu. Natomiast jeżeli\nktoś nie wyraża zgody na pobranie jego narządów po\nśmierci do celów transplantacyjnych, powinien zgłosić\nto do Centralnego Rejestru Sprzeciwów – CRS (bliższe\npo przesłaniu swojego zgłoszenia osoba taka dostaje drogą pocztową potwierdzenie wpisania do CRS. Sprzeciw\njest skuteczny od daty wpisania do CRS.\nCałokształt zagadnień związanych z przeszczepianiem narządów regulują przepisy Ustawy o pobieraniu,\nprzechowywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek\ni narządów z 1 lipca 2005 r., znowelizowanej w 2009 r.\nJednostką centralną i koordynującą wszystkie zagadnienia jest Poltransplant, który działa na podstawie ustawy\ntransplantacyjnej z 2005 r.\nCzekając na nerkę\n•Jak dużo osób oczekuje na przeszczep nerki?\nObecnie około 1500 osób oczekuje na przeszczepienie nerki. Są to chorzy zgłoszeni do krajowej listy osób\noczekujących na przeszczepienie (KLO) po zakwalifikowaniu w tzw. regionalnych ośrodkach kwalifikacyjnych. Ośrodków kwalifikacyjnych do przeszczepienia\nnerki jest obecnie w Polsce 12. Są one rozmieszczone\nw całym kraju przy ośrodkach transplantacyjnych, które\nwykonują zabiegi przeszczepienia nerki. Każdy ośrodek kwalifikacyjny przyjmuje zgłoszenia od lekarzy\nz okolicznych ośrodków dializ. Chory, który zostaje\nzakwalifikowany do przeszczepienia nerki w ośrodku\nkwalifikacyjnym, jest automatycznie zgłaszany do KLO.\nO umieszczeniu na liście KLO powiadamia każdego\nchorego listem poleconym. Warto zaznaczyć, że liczba\nosób oczekujących na przeszczepienie nerki nie jest\nliczbą stałą. Każdego dnia chorzy z tej listy otrzymują\nprzeszczepioną nerkę, pojawiają się nowi chorzy oczekujący na przeszczepienie. Bywa też niestety i tak, że\nnie doczekują przeszczepienia nerki.\n•Jakie są najczęstsze powody długiego oczekiwania?\nW naszym kraju średni czas oczekiwania na\nprzeszczepienie nerki w 2011 r. wynosił ok. 11 miesięcy, podczas gdy w innych krajach wynosi kilka lat.\nOczywiście zdarza się, że niektóre osoby czekają kilka\n* Dr n. med. Dorota Lewandowska o sobie: specjalista chorób wewnętrznych,\ntransplantologii klinicznej, nefrologii.\nKierownik KLO (Poltransplant) od 3 lat,\nwcześniej współpraca z dr Danutą Rowińską (poprzednim kierownikiem\nKLO). Od 20 lat asystent, a następnie\nadiunkt w Klinice Medycyny Transplantacyjnej i Nefrologii WUM (tu poza dydaktyką zajmuję się\nprzede wszystkim przygotowywaniem i prowadzeniem chorych\npo przeszczepieniu nerki, nerki z trzustką, wątroby. Od kilkunastu lat zajmuję się też kwalifikacją żywych dawców nerek).\nZ Dorotą Lewandowską* z krajowej listy osób oczekujących na przeszczepienie\n(KLO) w Poltransplant rozmawia Krystyna Knypl\ndni a inne kilka lat na przeszczepienie nerki. Różnice te\nwynikają z wielu powodów. Najważniejszym kryterium\ndecydującym o przeszczepieniu nerki jest pilność zabiegu;\nsą osoby, które nie mogą czekać z przyczyn medycznych (brak możliwości leczenia dializami). Kolejnym\njest dobór immunologiczny, czyli tzw. zgodność HLA\nmiedzy dawcą a biorcą. Trzeba pamiętać, że tzw. kolejka\ndo przeszczepienia powstaje w momencie, gdy pojawia\nsię narząd o określonych kryteriach immunologicznych\ni do niego dopasowuje się lista kandydatów do przeszczepienia nerki. Jest to więc przypadek losowy. Czas\noczekiwania jest mniej istotnym kryterium niż dobór\nimmunologiczny stąd różnice w czasie oczekiwania. Są\nteż na liście osoby tzw. uczulone, czyli takie, które mają\nprzeciwciała przeciwko antygenom zgodności tkankowej.\nIm więcej chory ma takich przeciwciał, tym mniejsze jest\nprawdopodobieństwo otrzymania takiego przeszczepu\nnerki, przeciwko któremu akurat tych przeciwciał nie\nbędzie. Takie osoby tak długo czekają na przeszczepienie,\naż trafią na taką nerkę, przeciwko której nie będą miały\nprzeciwciał. W przeciwnym razie grozi natychmiastowa\nutrata przeszczepionej nerki.\n•Jak lekarze innych specjalności mogą aktywnie wspierać krajową listę oczekujących na przeszczepienie?\nLekarze wielu specjalności są zaangażowani\nw proces kwalifikacji chorych do przeszczepienia nerki.\nNefrolodzy ustalają wskazania do przeszczepienia, transplantolodzy kwalifikują i zgłaszają do KLO, natomiast\ninni lekarze pomagają w wykluczeniu przeciwwskazań\ndo tego zabiegu. Każdy chory kwalifikowany do przeszczepienia nerki musi odbyć konsultację okulistyczną,\nlaryngologiczną i stomatologiczną. Niektórzy chorzy\nwymagają konsultacji dodatkowych: ginekologicznej,\nkardiologicznej, urologicznej, onkologicznej itd. Bardzo\nistotny jest tu czas oczekiwania na taką konsultację.\nBywa, że terminy konsultacji specjalistycznych są bardzo\nodległe, co znacznie przesuwa w czasie możliwość zgłoszenia chorego KLO i odbiera szansę na przeszczepienie.\nW takich sytuacjach trzeba pamiętać, że przesuwanie\nterminu do zakwalifikowania chorego do przeszczepienia\nsprzyja pogłębieniu jego choroby i zwiększaniu ryzyka\ntego zabiegu (im wcześniej, tym lepiej). Poza tym nigdy\nnie wiemy, kiedy trafi się narząd dla tego chorego; może\njuż jutro, a chory nie jest gotowy…\n•Jak społeczeństwo, rodziny pacjentów mogą aktywnie\nwspierać oczekujących na przeszczep nerki?\nBliscy chorych oczekujących na przeszczepienie\nnerki mogą wspierać te osoby na wiele sposobów. Przede\nwszystkim mogą oddać jedną ze swoich nerek. Mogą\nporozmawiać o tym zarówno z osobą potrzebującą,\nlekarzem prowadzącym czy ośrodkiem transplantacyjnym, który wykonuje przeszczepienia nerek od żywych\ndawców. KLO każdej osobie zgłoszonej wysyła wraz\nz listem informującym o umieszczeniu na liście oczekujących na przeszczepienie nerki ulotkę informacyjną\no przeszczepianiu nerek od żywych dawców. Jest ona\ntakże dostępna na stronie www.poltransplant.org.pl.\n•Dziękujemy za informacje.\nKalcytonina donosowa zwiększa ryzyko raka\nEuropean Medicines Agency (EMA) opublikowała 20\nlipca 2012 r. na swych internetowych stornach obszerne\ndoniesienie informujące, że\nprzewlekłe stosowanie kalcytoniny w postaci spreju podawanego donosowo zwiększa ryzyko zachorowania na\nróżnego rodzaju nowotwory.\nDlatego EMA zaleca, aby kalcytonina w tej postaci była stosowana krótkotrwale, jedynie\nchoroba Pageta, odwapnienie\nkości w następstwie nagłego\nunieruchomienia, hiperkalcemia spowodowana chorobą\nw żadnej formulacji nie powinna być stosowana do le-\nczenia osteoporozy – podkreśliła agencja EMA. W Stanach\nZjednoczonych dwa rodzaje\nspreju są zarejestrowane do\nleczenia osteoporozy postmenopauzalnej u kobiet – są\nto Fortical (Upsher-Smith\nLaboratories) i Miacalcin\nRekomendacje EMA powstały po analizie przeprowadzonej przez Committee\nfor Medicinal Products for\nHuman Use (CHMP), obejmującej postmarkeetingowe\ndane posiadane przez producenta, randomizowane\noraz badań doświadczalnych.\nZwiększenie częstości zachorowania na różnego rodzaju\nnowotwory wynosiło 0,7%\nprzy kalcytoninie doustnej\ni 2,4% przy kalcytoninie donosowej. Na stronach EMA\npojawił się także komunikat\nw postaci pytań i odpowiedzi. Jedno z pytań brzmi: Jakie są rekomendacje dla osób\nwystawiających recepty? Od�powiedź: Osoby wystawiające\nrecepty powinny przyjąć do\nwiadomości, że kalcytonina\nnie powinna być zlecana dla\nleczenia osteoporozy. Klacytonina powinna być dostępna\nwyłącznie w postaci iniekcji\ni infuzji, i stosowana tylko\nw zapobieganiu ostremu odwapnieniu kości u osób nagle\nunieruchomionych, a czas\njej podawania w takich przy�\npadkach to 2 do 4 tygodni.\nW przypadku choroby Pageta\nkalcytonina powinna być stosowana jedynie wówczas, gdy\ninne metody leczenia nie są\nskuteczne, a czas podawania\n– do 3 miesięcy. Kalcytonina\nmoże być stosowana w hiperkalcemii spowodowanej\nprzez chorobę nowotworową,\nale leczenie powinno być jak\nnajkrótsze i przy użyciu najmniejszej skutecznej dawki.\nLekarze, choć nie zawsze obecni ze swoimi dziećmi w takim wymiarze, w jakim by\nchcieli, są dobrymi rodzicami. Często stoją przed trudnym wyborem między powinnościami rodzicielskimi a przymusem zawodowym. Czas na rodzicielstwo i na budowanie podstaw kariery zawodowej zwykle jest ten sam. Rzadko udaje się jedno od\nMoja przyjaciółka Tamara, wspominana w artykule „Mogłabyś lepiej mówić po angielsku” (GdL 4/2012), przysłała mi kiedyś tekst o macierzyństwie nieznanego autora,\nkrążący wśród amerykańskich internautów. Nie ukrywam, że zrobił on na mnie duże\nwrażenie. Uznałam, że zasługuje na przybliżenie polskim rodzicom i przetłumaczyłam go. Po zrobieniu tłumaczenia stwierdziłam, że skoro jest tekst o matce, to powinien być także o ojcu. Napisałam więc „symetryczny” tekst, zachowując styl pierwowzoru. Oba teksty trafiły do sieci i cieszą się sporą popularnością wśród internautów.\nPomyślałam, że tematyka bieżącego numeru jest dobrą okazją do przybliżenia wizerunku matki i ojca.\nCo czyni kobietę matką? Jej\ncierpliwość? Zdolność do współczucia?\nDo niańczenia dziecka? Gotowania\nmu obiadów, przyszycia guzika do\nbluzy? Czy to wszystko razem? A może\nserce, które niepokoi się, gdy dziecko\nidąc pierwszy raz do szkoły, znika na\nhoryzoncie ulicy? Czy raczej zdolność do zrywania się o drugiej w nocy,\naby położyć rękę na ramieniu dziecka\nśpiącego w łóżeczku? Czy też potrzeba\nbiegnięcia, gdziekolwiek by się znajdowała, na wiadomość o pożarze w szkole,\nstrzelaninie, wypadku samochodowym,\npo to, aby przytulić swoje dziecko?\nTo są życzenia dla wszystkich\nmam, które wyjaśniły swoim dzieciom,\nskąd się wzięły i dla tych, które chciały\nto zrobić, ale nie potrafiły. Także dla\ntych, które czytały książki tylko dwa\nrazy w roku i dla takich, które czytały\nksiążki codziennie i po wielokroć, gdy\ntylko usłyszały „jeszcze raz przeczytaj\nmi, mamo” i dla tych, które nie mogły\nczytać. Dla tych, które zdesperowane\ndały klapsa swemu dziecku w sklepie\nspożywczym, a potem kupiły lody\nprzed obiadem. To jest dla wszystkich\nmatek, które nauczyły swoje córki\nwiązać sznurowadła przed pójściem\ndo szkoły i dla tych, które wybrały\nbuty na rzepy. Także dla tych, które zagryzały wargi do krwi, gdy ich\nczternastoletnia córka ufarbowała\nsobie włosy na zielono. Jest to dla tych\nmatek, których dziecko zamknęło się\nw łazience i nie mogło przestać płakać. Też dla tych, które podejmowały\nobowiązki służbowe ze śladami dziecięcego jedzenia na\nubraniu przeznaczonym wyłącznie do pracy. Także dla\ntych matek, które uczyły swoich synów gotować i dla\ntych, które pokazywały swoim córkom, jak podnosić\nsię z upadków. Jest to dla kobiet, które natychmiast\nodwracały głowę, gdy tylko jakiś głosik zawołał w supermarkecie „Mamo!”, nawet gdy ich własne dziecko było\nw domu. Jest to dla mam, które kładły pluszowego misia\nna poduszce. Jest to także dla tych matek, którym nie\nudały się dzieci i nie znajdują słów wyjaśnienia, dlaczego\ntak się stało. Jest to dla mam, które dały dzieciom życie\nw nadziei, że będą one miały lepszy los niż ten, który\njest udziałem matek. Także dla tych kobiet, które zostały\nmatkami w inny sposób i wychowały dzieci jak swoje\nwłasne. To jest dla mam, które wysłały swojego syna do\nszkoły z bolącym brzuchem tylko po to, aby za godzinę\nusłyszeć telefon od szkolnej pielęgniarki, proszącej\no odebranie dziecka. To jest dla młodych matek, którym\nzdawało się, że ucieka im kariera i dla matek dojrzałych,\ndla pracujących i pozostających w domu, rodzonych\ni adopcyjnych, mających pieniądze i bez pieniędzy. Dla\nwszystkich matek na całym świecie...\nCo czyni mężczyznę ojcem?\nJego zdolność do poczęcia dziecka?\nDo noszenia malucha na barana? Do\ngrania z nim w piłkę? Czy to wszystko\nA może jego męskie serce,\nniełatwo ulegające wzruszeniom na\nwidok pierwszych kroków dziecka?\nCzy podrzucanie do góry dziecka zaraz po przyjściu z pracy, nawet bez\nzdejmowania płaszcza? Czy raczej\nwsłuchiwanie się w wesoły śmiech\nwirującego pod sufitem syna i wpadającego w kochające ramiona ojca?\nA może potrzeba niepokazywania po sobie jak jest wzruszony, gdy dziecko nie\npozwala mu wyjść do pracy?\nTo są życzenia dla wszystkich ojców: tych, którzy\nzawsze chcieli nimi być i tych, którzy zostali zaskoczeni\nwiadomością o ojcostwie, a także tych, którzy nigdy się\nnie dowiedzieli, że są ojcami. Też dla tych, którzy nie\nuwierzyli w wiadomość o swoim ojcostwie i dla tych,\nktórzy uwierzyli w nią po latach.\nJest to dla ojców, którzy czytali dzieciom na\ndobranoc ulubione książki nie tylko o rycerzach, lecz\ntakże Małą księżniczkę i byli wzruszeni jej losem. Jest\nto dla tych ojców, którzy dawali klapsy swoim dzieciom\ni dla tych, którym nigdy taka myśl nie przyszła do głowy.\nSą to życzenia dla ojców, którzy zaprowadzili\ndziecko pierwszy raz do przedszkola, ponieważ ich\nżona sądziła, że są ważniejsze sprawy\nw życiu. Są też dla ojców, którzy nie\nbyli nigdy na żadnym przedstawieniu,\nw którym występowało ich dziecko\ni dla tych, którzy najgłośniej bili brawo\nDla tych, którzy uczyli swoich\nsynów kopać piłkę, a córki prowadzić\nsamochód. A także dla tych, którzy\nnie zauważyli, jak szybko dzieci rosną\ni dla tych, którzy odmierzali co rok\nwzrost swoich dzieci na framudze\nSą też dla tych ojców, którzy\nzawsze spóźniali się po odbiór dziecka\nze szkoły i tych, którzy odbierali je na czas. Są to życzenia\ndla ojców, którzy traktując jak własne, wychowali dzieci\ninnych osób. Dla tych, którzy wracali do domu zawsze\ntrzeźwi i tych niemających w tym zakresie większych\nsukcesów. A także dla tych, którzy kupili swoim synom\npierwszy scyzoryk szwajcarski i dla tych, którzy uczyli\ncórki obsługi komputera. Dla tych, którzy obsypywali\nswoje dzieci pieniędzmi i tych, którzy tego nie robili.\nSą to życzenia dla wszystkich mężczyzn, którzy\ndzielili z kobietami trud, radość i dumę wychowania\nich dzieci, bo były to zawsze ich wspólne losy, a także\ndla tych, którym nie było dane towarzyszyć kobietom.\nDla wszystkich mężczyzn, którzy poczuli choć przez\nchwilę inny niż macierzyństwo, nieznany kobietom –\nWychowałam się w rodzinie\nopowiada Kasia Kowalska, córka internistki\n•Wychowałaś się w rodzinie lekarskiej. Kiedy to sobie\nNa początku wydawało mi się to chyba oczywiste\ni naturalne i nie dostrzegałam tu żadnej wyjątkowości.\nWydawało mi się, że wszystkie dzieci chodzą do szpitala\ni mogą wchodzić z rodzicami bez kolejki do różnych\ngabinetów. ;-) Moment przełomowy nastąpił chyba\nw drugiej klasie podstawówki, gdy kolega Leszek przepisał z mojego zeszytu razem z lekcjami, na których był\nnieobecny, moje szkolne wypracowanie na temat, kim są\nmoi rodzice. Wypracowanie zaczynało się od stwierdzenia „Moja mama jest lekarzem i pracuje w poliklinice.”\nKolega odczytał je potem przy całej klasie jako własne.\nZapanowała wtedy niezręczna cisza ze strony pani\nnauczycielki. Okazało się, że nie każda mama pracuje\nw poliklinice. ;-)\n•Czy pamiętasz, kiedy po raz pierwszy odwiedziłaś\nmiejsce pracy mamy? Jakie ono było? Jak zapamiętałaś\nje jako dziecko? Czy mama była bardzo pochłonięta\nPierwszej wizyty w szpitalu raczej nie pamiętam.\nOgólnie zapamiętałam go raczej dość ponuro pod względem wizualnym – długaśne, słabo oświetlone korytarze\n(w porównaniu z moimi rozmiarami wydawały mi się\nogromne; w ogóle szpital wydawał mi się ogromny\ni bardzo skomplikowany), ławki dla pacjentów też jakieś\ntakie ciemne. Nie było tam nic kolorowego (nawet różne\nplakaty, które wisiały na ścianach, przy tym kiepskim\noświetleniu były raczej marnym ożywieniem krajobrazu).\nBrak kolorów przejawiał się też w tym, że w szpitalnych\ngabinetach był słaby wybór kredek i długopisów i nie\nmiałam czym rysować, jak czasem przesiadywałam\ngdzieś przycupnięta za parawanem. ;-)\nSzczególnego pochłonięcia pracą nie pamiętam\n– powiedziałabym tak: czas przeznaczony na pracę był\nna pewno solidnie tą pracą wypełniony, ale nie było\njakiegoś wszechogarniającego pochłonięcia, które by\nprzenikało na inne obszary życia.\n•A czy ty sama chciałaś zostać lekarzem? Czy wiedziałaś, na czym polega praca mamy? Czy wydawała Ci\nsię ona na tyle pasjonująca, że chciałabyś pójść w jej\nślady? Dość powszechne w środowisku lekarskim jest\nkontynuowanie tradycji rodzinnej, a każda lekarka\ngdy urodzi dziecko, to ma gdzieś w podświadomości\nmyśl, że do domu przybył zestaw „Mały lekarz”.\nPraca mamy, oglądana z dziecięcej perspektywy\nw gruncie rzeczy dość wycinkowo, nie jawiła mi się jako\nszczególnie interesująca (może to ten ponury wygląd\nszpitala położył się na tym cieniem). Teraz z perspektywy czasu widzę, że wyglądała mi dość urzędniczo\n– trochę jak przyjmowanie niekończącej się kolejki\npetentów w okienku. ;-) Tak to widziałam, jak byłam\nmała. Interesujący aspekt pojawił się dopiero później\n(gdzieś w czasach wczesnonastoletnich), gdy zaczęłam\ndostrzegać różne historie o ciekawych przypadkach,\no łączeniu ze sobą różnych pozornie niepowiązanych\nfaktów, o podejmowaniu decyzji. Medycyna sama w sobie\nzaciekawiła mnie chyba w czasach licealnych (jak to jest,\nże człowiek jest taki skomplikowany i wszystko w nim\ndziała!), ale zawsze miałam raczej silny rozdźwięk między\nfascynującą naturą samej materii medycznej a dość szarą\nrzeczywistością szpitalną i to chyba właśnie dlatego nie\nzostałam lekarzem. To chyba dla takich ludzi jak ja tworzone są seriale typu „Ostry dyżur” czy „Dr House”. ;-)\n•Jesteś mamą kilkuletniej córeczki. Czy chciałbyś,\naby kontynuowała tradycje rodzinne i została młodą\nHa, przyjemnie jest mieć lekarza w rodzinie,\nwięc zapewne szczególnie bym jej od takiego planu nie\nodwodziła. ;-) Co ciekawe, wiele przypadkowych osób\nmówi, że zostanie ona w przyszłości lekarzem, więc kto\nwie, może faktycznie tak się stanie.\n•Życzymy spełnienia tej przepowiedni, wyrażając\nnadzieję, że kraj studiów medycznych oraz przyszłej\npraktyki lekarskiej będzie starannie przemyślany.\nWielu z nas przeżyło już tę chwilę, gdy testy,\nlekarz lub niewątpliwe objawy potwierdziły\nnasze domysły i okazało się, że od teraz będzie\nnas więcej. Ktoś może przeżywa to właśnie teraz (gratulacje!), za resztę trzymam kciuki, aby\nmogli sami kiedyś tego doświadczyć.\nPół biedy gdy chodzi o rodziców, dla których\nkolejna ciąża i dziecko będą łatwiejsze do\nogarnięcia dzięki wcześniejszym doświadczeniom wychowawczym. Drugie pół biedy, gdy\nmamy pod ręką babcie, dziadków, rodzeństwo, krewnych, koleżanki, kolegów i panie\nopiekunki polecane z dziada pradziada. Wtedy może być rzeczywiście łatwiej, od prostej\nlogistyki zakupowo-pieluchowej do tak wydumanych zachcianek młodych rodziców jak\nwyjście wieczorem na kawę czy (o zgrozo!) do\nkina lub teatru. Ktoś się zajmie, przypilnuje,\npomoże i da kolejną dobrą i nieocenioną radę\n(i kolejną, potem jeszcze jedną ;-)). Do tego\nweźmie się przecież L4 „na ciążę” i jakoś to będzie... Trzecie pół biedy wówczas, gdy będziemy doświadczać rodzicielstwa w rodzinnym\nmieście, a przynajmniej w Polsce.\nNie o takich idyllicznych sytuacjach będzie\njednak dzisiejszy i następny artykuł. Tu zostawiamy na boku babcie, ciocie, dobre rady,\nginekologów na wezwanie i ćwiczymy wersję\nhardcore rodzicielstwa, czyli: pierwsze dziecko, za morzem, w obcym kraju, w pogańskim\njęzyku, bez pomocy na zawołanie ze strony\nrodziny, bez lekarzy, praca na cały etat, bez\ndoświadczenia w byciu w ciąży, w rodzeniu\ni w wychowywaniu.\nW skrócie – totalny żywioł. Będzie dobrze? Da\nsię tak? Zobaczymy. :-)\nMyśl o dziecku była\nz nami od dawna, jednak na\npoważnie zaczęliśmy sie zastanawiać nad powiększeniem\nrodziny w trzecim roku naszego pobytu w Szwecji. Minął czas adaptacji, stanęliśmy\ntwardo na nogach zarówno w pracy, jak i finansowo,\nmieliśmy już swoje mieszkanie i żadna z wymówek typowych dla naszego pokolenia nie stała już na przeszkodzie\nw realizacji planów zasiedlania zamorskich krajów. :-)\nSpędziłem sporo wieczorów na zbieraniu informacji o systemie zasiłków, urlopach i innych świadczeniach należnych rodzicom małego dziecka; największą\npomocą okazał się jednak nie internet, ale rozmowy\nze znajomymi w szpitalu. Dzięki temu poznałem wiele\ntajemnic ukrytych za prawniczymi formułkami rożnych\nustaw i rozporządzeń, dowiedziałem się jak szybko\ni sprawnie załatwić sprawy w kadrach i wypełnić różne wnioski. Okazało się również, że większość spraw\nzwiązanych np. ze świadczeniami od pracodawcy, typu\nwyrównanie przez szpital świadczenia otrzymywanego z ubezpieczalni (Försäkringskassan, w skrócie FK)\ni dodatkowe dopłaty na fundusz emerytalny w czasie\npobytu na urlopie rodzicielskim, dzieje się automatycznie\ni wbrew informacjom w necie nie trzeba w ogóle tego\npilnować – plus dla szpitala. Wrócimy do tego wkrótce,\nnajpierw jednak kilka słów na temat...\nMożna spotkać opinie, że trudno o lepszy kraj\ndo urodzenia i wychowania dzieci niż Szwecja. Jestem\ndaleki od wyciągania takich wniosków, ponieważ nie\nznam na tyle dobrze sytuacji w innych krajach, aby\nmieć pewność, że rodzice mają w nich bardziej pod\ngórkę. Jestem jednak przekonany, że trudno znaleźć kraj,\ngdzie będą oni mieli tak z górki jak w Szwecji. :-) Tutaj\ntroska, opieka i zrozumienie, jakimi otoczeni są rodzice i dziecko są naprawdę wyjątkowe i wynikają chyba\nz tych wielu lat rozwijania w krajach skandynawskich\nswojej wersji socjalizmu, co wykształciło odpowiednie\nprawodawstwo (chroniące pracowników i obciążające\nwieloma obowiązkami pracodawców) i postawę mentalną,\nktóra pozwala i wręcz nakazuje pracodawcom cieszyć\nsię z ciąż ich pracownic i wspierać je\nprzed porodem i po nim. Wiąże się to\noczywiście z ogromnymi kosztami i problemami organizacyjnymi dla szefów, ale\ncóż, nikt nie mówił, że utrzymywanie\npracowników to tani interes. :-)\nUzupełniając temat, trzeba dodać, że aborcja w Szwecji jest legalna,\nprzeprowadzana na życzenie kobiety do\n18. tygodnia ciąży, a później potrzebna\njest specjalna zgoda państwowego urzędu ds. opieki\nzdrowotnej, czyli Socialstyrelsen.\nPierwsza oficjalna wiadomość o ciąży w szpitalu\ntrafia do szefa kliniki i do sekretarki zajmującej się kadrami. W naszym wypadku, z racji tego, że pracujemy\nw bardzo familiarnej atmosferze, było mnóstwo ochów\ni achów, były uściski, dobre rady i życzenia wszystkiego\nnajlepszego, w tym kolejnych potomków. :-) Do teraz\nwizyta z małym w szpitalu to jeden z głównych punktów\nspaceru po mieście, bo każdy chce zobaczyć potomka\n„naszych doktorów” na żywo, a nie tylko w galerii na\nNa początku nie zmienia się wiele, ciężarna\npracuje jak zwykle i poza zarejestrowaniem się i odbyciem pierwszej wizyty kontrolnej u położnej w poradni\npołożniczej (kiedyś Mödravårdscentral, dziś dosłownie\n„przychodnia położnej”, czyli barnmorskemottagning,\nBM) nie ma więcej kontaktów z ochroną zdrowia.\nCo do zasady, podczas całej ciąży kobieta nie\nspotyka ginekologa, wyjątkiem są powikłania, wcześniejsze problemy lub choroby, które mogą mieć negatywny\nPierwsza wizyta odbywa się wkrótce po stwierdzeniu ciąży i trwa ok. 30 minut. Pacjentka jest wtedy\nrejestrowana w systemie, może zadawać pytania dotyczące przebiegu ciąży i opieki, jest informowana o zasadach prowadzenia zdrowego trybu życia itd. Badany\njest mocz, oznaczana jest grupa krwi i przeciwciała anty\nHIV, HBV, różyczce, badany jest poziom hemoglobiny,\nmierzone ciśnienie krwi i waga. Podkreśla się również,\nże ciąża to nie choroba. :-)\nLiczba wizyt u położnej jest różna w różnych\nwojewództwach, ale zwykle jest jeszcze jedna, połączona\nz usg płodu (nieobowiązkowe) w drugim\ntrymestrze i kontrole co 2-3 tygodnie\nw trzecim trymestrze, a w okolicach 28.\ntygodnia jest robiony również OGTT.\nOgólnie jest to przerażające dla matek\nz Polski, wychowanych na prywatnym\nginekologu pod telefonem, usg wielowymiarowym i na życzenie, mnóstwie\nbadań, wizyt itd. Jest to również jedna\nz przyczyn tego, że opieka nad ciężarnymi jest często oceniana przez m.in. Polki jako całkowicie niewystarczająca i wręcz niebezpieczna dla\nmatki i dziecka („a co gdybym tak nagle...”). Takim\nopiniom skutecznie przeczą statystyki i patrząc z boku\nna oba systemy, widać wyraźnie zdecydowana przesadę\nw traktowaniu ciąży w Polsce. Cóż, co kraj, to obyczaj...\nOkoło 18. tygodnia ciężarna ma możliwość wykonania usg, jest to jednak badanie nieobowiązkowe\ni część kobiet z niego, z różnych przyczyn, rezygnuje.\nPołożna w trakcie długiego badania ocenia wszystkie\ndostępne badaniu narządy dziecka, wykonuje pomiary\ni informuje wyczerpująco kobietę i partnera, co widać\nna ekranie. Wszelkie odstępstwa od normy są klasyfikowane i w większości podlegają obserwacji z kolejnym\nbadaniem usg w późniejszych tygodniach. Dla ogromnej\nwiększości kobiet to badanie w 18. tygodniu jest pierwszym i ostatnim usg w ciąży. Na koniec dostaje się 3-4\nzdjęcia płodu wykonane w trakcie badania. Nie, nie\nma filmów na DVD w 3D i z efektami specjalnymi. :-)\nOd 24. tygodnia wizyty u położnej są częstsze\n(trudno o rzadsze, skoro do tej pory powinny być wg\nschematu w sumie dwie, w tym ta druga z usg :-)), co\n2-3 tygodnie i w ostatnim miesiącu co tydzień. Schemat\nwizyt jest zwykle podobny i w większości sprowadza\nsię do rozmów na temat ciąży, karmienia (ten temat\nwchodzi już pod koniec drugiego trymestru, bo im\npóźniej, tym bardziej kobieta jest skupiona na samym\nporodzie), porodu, rutynowych kontroli ciśnienia krwi,\ntętna płodu, wielkości brzucha itd. Ciągle nie ma wizyt\nlekarskich, a kobieta pracuje jak zwykle.\nKażda ciężarna ma prawo do oceny swojego\nmiejsca pracy przez pracodawcę i zmiany obowiązków\nzawodowych, gdyby praca mogła negatywnie wpłynąć\nna przebieg ciąży. Zwykle polega to na przeniesieniu\nnp. na równorzędne stanowisko, na bardziej „siedzącą”\ni spokojniejszą pracę itd.\nJeżeli praca jest ciężka i nie ma możliwości zmiany\nobowiązków bez długiego przeszkolenia, ciężarna może\nw ostatnich 60 dniach ciąży przejść na zasiłek z FK,\nnazywany havandeskapspenning. Alternatywnie może\nzacząć odbierać swój zasiłek lub urlop rodzicielski (tzw.\ndni na dziecko, föräldrapenning) z FK, skracając sobie\nw ostatnich 60 dniach ciąży, na własne żądanie, dzień\npracy o 1/8, 1/4, połowę lub biorąc wolne. Liczba dni\nwykorzystanych w ten sposób przed porodem zmniejsza\noczywiście liczbę dni do odebrania po porodzie.\nTrzecią możliwością jest zwykłe zwolnienie chorobowe wystawiane przez lekarza, jednak bardzo rzadko\nsama ciąża jest powodem zwolnienia.\nNależy całkowicie zapomnieć o wielomiesięcznych „zwolnieniach na ciążę” znanych z Polski, gdzie\nkobiety od połowy ciąży siedzą z niejasnych przyczyn\nw domu i otrzymują pełne wynagrodzenie.\nGdy ciąża jest niepowikłana, standardem jest\npraca do ostatnich tygodni przed rozwiązaniem. W wypadku lekarek jest możliwość zwolnienia z pracy dyżurowej w trakcie całej ciąży na podstawie zaświadczenia\nlekarskiego o potencjalnej szkodliwości takiej pracy\n(wyjątkowo), poza tym każda lekarka ma prawo do\nzwolnienia z dyżurów w ostatnich 60 dniach ciąży (na\nmocy umowy zbiorowej) lub wcześniej, na mocy indywidualnego uzgodnienia z pracodawcą.\nZwiązek zawodowy młodych lekarzy walczy\no możliwość zwolnienia kobiet z pracy dyżurowej na\nmocy umowy zbiorowej od połowy ciąży, docelowo\npraca dyżurowa ma być całkowicie dobrowolna w ciąży\ni pozostawiona do decyzji kobiety – mam nadzieję, że\njuż wkrótce takie przepisy zaczną obowiązywać.\nW praktyce pracodawcy idą na rękę tak daleko, jak\nsię da (moim zdaniem mogliby spokojnie pójść jeszcze\ndalej), pozwalając ciężarnym decydować o liczbie i rozłożeniu dyżurów, niektórzy jednak są dość oporni i to na\ntych potrzebny jest prawny bat. Do tego zwykle koledzy\ni koleżanki pomagają w razie potrzeby w rozwiązaniu\nproblemu, dzieląc się dyżurami ciężarnej i zmieniając\nją na cięższych zmianach, np. na izbie przyjęć. To najlepiej widać w małych szpitalach, gdzie wszyscy się znają\ni wzajemnie sobie pomagają w takich sytuacjach.\nNie mogę o nim dużo powiedzieć, ponieważ\nposzedł tak szybko, że nie zdążyłem dojechać i byłem\nna miejscu jakiś kwadrans po fakcie. :-) Mieliśmy jednak\ndzięki temu możliwość wspólnego powitania naszego\nsyna na świecie w cichym pokoju oświetlonym jedną\nlampką, już bez bólu i fizjologii porodu, bez aparatury\nmedycznej, bez obcych ludzi w pobliżu, tylko my i Wiktor.\nMyślę, że tak właśnie miało być.\nStandardem jest poród siłami natury, co piąte-szóste dziecko rodzi się przez cięcie. Nie ma w zasadzie cięć na życzenie, aby móc urodzić w ten sposób\nbez jasnego medycznego wskazania, należy wykazać\nodpowiedni powód i decyzja musi być zatwierdzona\nprzez lekarza. W praktyce zdarza się to bardzo rzadko.\nPrzy porodówkach funkcjonują w wielu miejscach\nporadnie, pomagające radzić sobie ze strachem przed\nbólem i samym porodem.\nCo do znieczulenia, to jest różnie, najpopularniejszy jest na pewno gaz rozweselający, do tego różne\nmetody niefarmakologiczne o zróżnicowanej (zwykle\nmniejszej niż większej) skuteczności. Do tego oczywiście\nznieczulenie podpajęczynówkowe i inne popularne\nmetody. Wiele kobiet rezygnuje z nich na rzecz gazu\njako jedynego znieczulenia, ale tu są różne tradycje\nw różnych okolicach.\nTutaj kończymy część pierwszą opowieści o maluchu w Szwecji, w następnym odcinku będziemy omawiać\nten mityczny „socjal”, urlop rodzicielski, opiekę nad\nmałym dzieckiem i powrót do pracy.\nPodane przeze mnie informacje nie wyczerpują oczywiście tematu, mogą być miejscami nieścisłe\nw związku z tym, że każde województwo jest niezależne, jeśli chodzi o opiekę zdrowotną na swoim terenie,\ni można mieć trochę inne doświadczenia.\nrezydent interny w szpitalu w Hässleholm\nPo porodzie rodzicom należy się odpoczynek\ni posiłek, którym jest tradycyjne śniadanko podawane\ndo łóżka (na zdjęciu). Dodatkowo miałem okazję podać\npierwszy posiłek maluchowi. Wrażeń dużo, ale tych\nchwil nigdy nie zapomnę. :-)\nJeżeli wszystko przebiegało bez problemów, rodzice mogą opuścić szpital już po 6 godzinach, większość wychodzi w pierwszej dobie po porodzie. Warto\nzauważyć, że ciągle nie spotkaliśmy ani razu ginekologa,\nponieważ poród przyjmowały położne.\nTata z kilkugodzinnym\nWiktorem i ich ulubione\nWytyczne zapobiegania udarom mózgu u pacjentów z migotaniem\nMigotanie przedsionków jest W sierpniowym numerze pijednym z częściej występujących sma „Stroke” ukazał się artykuł\nzaburzeń rytmu. Może występo- Oral Antithrombotic Agents\nwać w postaci napadowej lub for the Prevention of Stroke in\nutrwalonej. Głównym i najgroź- Nonvalvular Atrial Fibrillation.\nniejszym powikłaniem jest udar A Science Advisory for Healmózgu, który dotyka około 4,5% thcare Professionals from the\nosób cierpiących na to zaburze- American Heart Association/\nnie rytmu (statystyki są dość American Stroke Association\nrozbieżne i podają od 1 do 20%). pod redakcją dr Karen L. Furie\ni dr. Larry B. Goldstein oraz\nwsp. Ustalenie wskazań do leczenia przeciwzakrzepowego\njest zadaniem dość trudnym, bo\nz leczeniem tym związane jest\nryzyko wystąpienia krwawień,\nwięc wyważenie zagrożenie-powikłanie nie jest łatwe. W razie\nstosowania warfaryny ryzyko\nwystąpienia krwawienia jest sza-\ncowane na 1-12%/rok. W ostatnich latach pojawiło się kilka\nnowych leków przeciwzakrzepowych, przy stosowaniu których\nryzyko to jest mniejsze i dlatego\npowstały nowe wytyczne. Te\nnowe leki to dabigatran, będący\ninhibitorem trombiny, oraz riwaroksaban i apiksaban, będące\ninhibitorrami czynnika Xa.\nW domu chirurga\nmusi być cicho!\nZostałyśmy wychowane w domu lekarskim.\nOjciec Konstanty Jaroszewicz był chirurgiem,\nmatka Maria – pielęgniarką. Odkąd sięgamy\npamięcią, ojciec był albo na dyżurze, albo po\ndyżurze i my z siostrą musiałyśmy zachowywać\nsię cicho. Ale poza strefą ciszy ojciec ujawniał\nwiele talentów i umiejętności i dużo z tego\nnam, córkom, przekazał. Gdybyśmy miały go\nscharakteryzować jednym krótkim zdaniem,\nbrzmiałoby ono tak: Nasz ojciec to był KTOŚ,\nozpoczął studia medyczne w 1937 roku\nSanitarnych, podchorążowie studiowali na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego, potem\nprzyszła wojna i w roku\nkontynuował naukę we\nLwowie, a po powrocie do\nWarszawy na tajnych kompletach. Ukończył Wydział\nLekarski UW w 1945 roku\nz dyplomem nr 50. Kariera chirurga rozwijała się\nbardzo dobrze pod kierunkiem profesora Władysła�wa Ostrowskiego w Szpitalu św. Ducha, zaraz po\nwojnie w Konstancinie,\na potem w Warszawie.\nStudenci i Mistrz\nW 1948 roku rodzice rozpoczęli swoje wspólne\nżycie w pokoju sublokatorskim nad Pogotowiem Ra-\ntunkowym przy ul. Hożej w Warszawie. Tata pracował\nw Szpitalu św. Ducha, a mama w pogotowiu.\nTato (siedzi pierwszy z lewej)\nW 1950 roku ojciec obronił pracę doktorską nt.\n„Wyjaławianie skóry rąk chirurga i pola operacyjnego”.\nRecenzenci: prof. Jan Mosakowski i prof. Adam Gruca.\nNiestety przed obroną pracy doktorskiej zmarł nagle\npromotor prof. Ostrowski, ojciec został bez opiekuna\nnaukowego i dobrego ducha, więc kariera naukowa się\nTym, co ojciec najbardziej lubił, było operowanie\ni to stanowiło jego pasję. Aby móc ją efektywnie reali�zować, przeniósł się do szpitala powiatowego w Sochaczewie. Cała nasza rodzina zamieszkała w tym mieście\ni tam spędziłyśmy 5 lat dzieciństwa. Praca taty była\nnajważniejsza, a dom był przez mamę organizowany tak,\naby wszystko było gotowe, jak tata przyjdzie ze szpitala.\nPotem wróciliśmy do Warszawy, ale ojciec nie mógł\nznaleźć satysfakcjonującej go pracy i wyjechał na 5 lat\ndo Turka. Rodzina została w Warszawie, tata przyjeżdżał\nco drugi tydzień do domu.\nMama po powrocie z Sochaczewa pracowała\nw Pogotowiu Ratunkowym na Żoliborzu, a potem na\nplacu Leńskiego na Pradze. Miała 24-godzinne dyżury.\nCórki więc musiały być bardzo samodzielne, aby dom\n1972 roku tata wystartował w zorganizowanym\nprzez Polservice konkursie na stanowisko chirurga w krajach Afryki i wygrał. Pojechał sam z jedną\nwalizką, a my żegnałyśmy go z balkonu na Okęciu.\nByłyśmy mocno zaniepokojone i pełne obaw – ojciec\nwłaśnie wyrusza w nieznany i groźny świat. My, córki,\nbyłyśmy już dorosłe, więc ojciec mógł w miarę spokoj�nie wyjechać. Pierwszy list przyszedł po 4 miesiącach,\nprzywieziony przez jakiegoś pana, który był w Maroku\nna wyprawie i zatrzymał się u ojca w domu. Informacje\nbyły niesłychanie egzotyczne i ciekawe. Po roku do taty\ndołączyła mama i tak spędzili chyba najlepsze 5 lat\nswego życia, w warunkach trochę prymitywnych, ale\nprzyjaznych dla człowieka, który chciał pracować i leczyć\nludzi. El-Jadida to niewielkie miasto na Atlantykiem,\nszpital tam niewielki, ale dużo pacjentów. Pamiętam\njak tata mówił, że pacjenci arabscy są inni niż polscy,\nbo wierzą w przeznaczenie i ze spokojem przyjmują to,\nco im los przynosi.\nW Maroku ojciec pracował bardzo dużo, właściwie\nna okrągło. Był jedynym doświadczonym chirurgiem\ni miał do pomocy dwóch francuskich stażystów, odrabiających służbę wojskową. Robił tam wszystko: chirurgia\nmiękka, twarda, ginekologia, obdukcje sądowe. Praca\nw Maroku była dla niego nie lada wyzwaniem, ale się\nJa, Agnieszka, wzięłam urlop dziekański po czwartym roku studiów i spędziłam z rodzicami w Maroku\ncałe dwanaście miesięcy i był to piękny czas w porów�\nnaniu z szarą rzeczywistością w Polsce. Po raz pierwszy\nzetknęłam się z odmiennymi, ciekawymi ludźmi, narodowościami, innym językiem. Poznałam i polubiłam\nArabów. Przyjaźni ludzie i egzotyczny krajobraz – to\nnajlepiej pamiętam, gdy wracam myślami do tamtego\nokresu. Codziennie w czasie sjesty byliśmy na plaży.\nByło niesłychanie dużo owoców i warzyw. Kuchnia\nmarokańska jest bardzo dobra, moja mama zawsze\nświetnie gotowała i lubiła przygotowywać egzotyczne\npotrawy. Dzisiaj kuchnia śródziemnomorska jest do�brze znana, ale w latach siedemdziesiątych na polskich\nstołach królował schabowy z kapustą. Za to w naszym\ndomu było inaczej.\no powrocie z Maroka ojciec pracował jeszcze wiele lat w szpitalu\npowiatowym w Płocku i przychodni\nspecjalistycznej, i nadal leczył ludzi.\nSam był pod opieką kardiologiczną\nmojego przyjaciela kardiologa, dzisiaj\ndoktora habilitowanego, a w czasach\nstudenckich – studenta przepytywanego przez mojego\ntatę z anatomii i fizjologii, czego mu nigdy nie miał za złe.\nKatarzyna: – Pamiętam jak tata pomagał mi\nw nauce, złościł się okropnie, a ja nic nie rozumiałam\nMy z siostrą bardzo lubiłyśmy przemeblowywać\nmieszkanie. Tata wpadał, robił dziką awanturę, a po 15\nminutach… – Może ktoś pójdzie do cukierni po coś słodkiego do herbaty? Wybuchy i zgoda to była codzienność.\nOjciec miał trudny, wybuchowy charakter, ale\nbył dobrym człowiekiem, do rany przyłóż.\nZależało mu na pacjentach. Pamiętam, że raz\nprzerwał urlop na Helu i pojechał do szpitala, aby zoperować pacjenta.\nMiał wiele talentów. Pięknie malował, robił zdjęcia i znał wiele języków. Kochał sport, potrafił wszystko,\nnauczył nas pływać, grać w tenisa, jeździć na nartach\ni łyżwach. Był wielkim chłopcem, wnukom zakazał\nmówić do siebie dziadku.\nAle też uwielbiał remontować cieknące krany itp.\nWszystko było reperowane bandażem, gipsem i plastrem.\nPamiętam jak skrócił nam trzonek szczotki, bo potrzebował kawałka drewna na klin do czegoś. Gdy naprawiał\nnp. maszynę do szycia, zawsze zostawało sporo śrubek.\nJako chirurg nigdy nie schylał się po coś, co\nupadło, ze względu na higienę. I dbał o ręce, aby się\nTata zmarł po ciężkiej i długiej chorobie w 1995\nroku, mama, od dawna na emeryturze, jest z nami.\nodzina chirurga, lekarza wystawionego na wiele\nstresów, jest jednak specyficzna. W domu dużo się\nmówi o medycynie, o pacjentach, o zachowaniu ludzi\ni ich reakcjach na trudne sytuacje.\nCórki nie poszły w ślady rodziców. Katarzyna,\nnauczycielka, obecnie zajmuje się dziećmi w Towarzystwie Przyjaciół Dzieci w oddziale Wawer i podobnie\njak nasz ojciec pomaga wielu ludziom.\nJa zostałam farmaceutką. Zawód ten był kojarzony\nkiedyś w sposób tradycyjny z pracą w aptece. Z czasem\npojawiło się więcej możliwości zatrudnienia, co poznałam\nw ciągu mojej już długo trwającej kariery zawodowej. Teraz pracuję w dziale „regulatory” firmy farmaceutycznej.\nMoje zadania są związane z opracowywaniem wszelkich\ndokumentów potrzebnych w procesie rejestracji leku, nie\nwykluczając pracy nad jakże poczytnym dokumentem,\njakim jest obecnie charakterystyka produktu leczniczego.\nnauczycielka rosyjskiego i polskiego\n„Ja i koń” (przyszły chirurg ok. 1930 r.)\nA jeśli dom będę miała…\nbędzie z piorunochronem\nOsiem lat temu kolega zaprosił mnie na swoją działkę na Mazurach. Nad cichym\njeziorem z kryształowo czystą wodą, niedaleko las i niedaleko wieś. Spodobało mi\nsię bardzo. A on, filutek, wiedział o tym. Okazało się, że to zaproszenie było niecnym\npodstępem – chciał mnie namówić na zakup działki obok. I udało mu się. W ciągu\ntygodnia sprzedałam działeczkę pod Warszawą i kupiłam te 1400 metrów ziemi mazurskiej. A kumpel kusił nadal. „Jak już kupiłaś, to szkoda żeby tak stało. Dom jakiś\nby trzeba” – mówił. Kiedy u architekta oglądałam plany, pomyślałam, że jak już dom,\nto taki, żeby był i na wakacje, i na spokojną starość. I taki jest.\nednopiętrowy, drewniany, z drewnianymi okiennicami\ni spadzistym dachem, z centralnym ogrzewaniem na\nprąd i ogrzewaniem kominkowym. Z dużym salonem,\ndwiema łazienkami i czterema sypialniami. Z piwnicą,\nw której kiedyś będzie sauna i sala gimnastyczna.\nDziś wewnątrz ciągle unosi się zapach świeżego\ndrzewa, a w nocy słychać dziwne dźwięki – coś strzela,\ncoś przeskakuje – to drewno „pracuje”. W salonie nostalgicznie tyka stary zegar z wahadłem, przywieziony\nz domu Moich Rodziców, którego dziś już nie ma.\nWieczorami rozpalamy ogień w kominku, czytamy, buszujemy w internecie, dzieciaki grają w snookera\n– taka fanaberia mojego syna, której jak zwykle uległam.\nGdyby nie internet i inne media, czułabym się jakby czas\ncofnął się o 200 lat. I o to mi chodziło. Po codziennej\ngonitwie, walce o miejsce na parkingu, o szybszy pas ruchu, po inwektywach kierowców, pretensjach pacjentów\ni szefostwa, po bólu związanym z istnieniem i funkcjonowaniem NFZ, po tym wszystkim zakątek Mazur, gdzie\ndiabeł mówi dobranoc – to mój raj. Jednak zbudować\nten raj wcale nie było łatwo. Jako kobieta samodzielna\nprzez 5 lat musiałam w tygodniu być lekarzem na dwóch\netatach, a w weekendy kolejno: architektem, murarzem,\ncieślą, hydraulikiem i elektrykiem.\nPierwsze rozmowy z fachowcami też nie były\nłatwe. Musiałam o wszystkim doczytać, by wiedzieć,\no czym rozmawiam. Tym trudniej, że to miejsce, gdzie\nkobieta jest od kuchni, dzieci, prania i sprzątania. Od\npodejmowania decyzji, negocjacji, płacenia – od tego\nNie będę się zbytnio rozpisywać, powiem tylko,\nże dziś miejscowi mężczyźni witają mnie mocnym\nuściskiem dłoni. A ja czuję się prawdziwym mężczyzną:\nzbudowałam dom, urodziłam syna, posadziłam drzewa.\nLatem ubiegłego roku w domu pękły rury – woda\nzalała piwnice. Zimą tego roku elektrownia przerwała\ndostawę prądu, wyłączył się piec centralnego ogrzewania,\nzamarzła woda w rurach i kaloryferach. Lód rozsadził\ncałą instalację, a po odwilży znów cały dom był w wodzie. Kolejny remont i negocjacje z PZU. W dniu gdy\notrzymałam wiadomość od ubezpieczyciela, że wypłaci\nodszkodowanie, mogłam wreszcie odpocząć. Popołudniową drzemkę przerwał mi głośny huk. „Michał!”\n– ryknęłam, przekonana że to jakiś kolejny wybryk\nmojego syna. (Zresztą zawsze jest wina Michała. Nawet\nwtedy, gdy kilka lat temu we Włoszech trzęsienie ziemi\nzrzuciło moją córkę z łóżka. Też w pierwszym odruchu\nkrzyknęła: „Michał”:)) „No, tym razem to nie ja, to\ndrzewo się przewróciło” – odkrzyknął domniemany\nwinowajca. Z niedowierzaniem podniosłam się z łóżka,\nby ocenić sytuację. Rzeczywiście, na dworze hulał wiatr\ni zacinał deszcz, a na dachu mojego ukochanego domku\nspoczywała korona starej topoli, dawno przeznaczonej\nprzez gminę do wycinki. Nikomu z nas nic się nie stało.\ndrzewo, tnąc kawałek po kawałku. Ponad 4 godziny. „Bo\nwie pani, szef powiedział, że komuś spadło drzewko na\ndomek letniskowy, to że mamy pojechać i je zdjąć..” –\ntłumaczył sie dowódca akcji.\nZ lekkim rozbawieniem, mimo powagi sytuacji,\ndzwoniłam do agentki PZU, by zgłosić kolejną szkodę.\nW końcu dopiero dziś zamknięto sprawę poprzedniej.\nPo moim wstępie zapytała: „Pani Beatko, pani chyba\nżartuje?” Na przyjazd rzeczoznawcy czekałam 10 dni.\nNa szczęście nie zwlekałam z naprawą dachu i wymianą\nokien, zrobiłam tylko zdjęcia szkód. Mój domek znów jest\ncały. Jest teraz najwyżej położonym punktem w okolicy.\nWczoraj zamówiłam instalację piorunochronu. Pewnie\nkażdy się domyśli dlaczego.\ninternistka, lekarka rodzinna\nMam specjalizację z chorób wewnętrznych i medycyny rodzinnej. 11 lat przepracowałam na warszawskim Górnym\nMokotowie jako lekarz rejonowy, równocześnie specjalizując\nsię w ramach wolontariatu. Kolejne 11 lat przepracowałam\njako internista w prywatnej „sieciówce”. Od lipca 2012 nie\npracuję zawodowo, czekam na uwolnienie zawodu lekarza\nspod tyranii NFZ.\nZadzwoniłam do Straży Pożarnej. „Znaczy drzewo pani spadło na domek letniskowy?” – zapytał dyżurny.\nPo godzinie przyjechała Ochotnicza Straż Pożarna (mają\nmniej sprzętu niż zawodowa). Młodzi chłopcy. Usuwali\ntorzy uważają, że ćwiczenia\njogi mogą być uzupełnieniem\nklasycznej rehabilitacji poudarowej.\nNa łamach lipcowego nu- ćwiczeń jogi. Rehabilitacja była\nmeru pisma „Stroke” ukazał przeprowadzana przez terasię artykuł Arelene A. Schmid peutę jogi w ciągu 8 tygodni\ni wsp., podsumowujący wyniki na sesjach odbywanych 2 razy\nbadania nad terapią za pomo- w tygodniu i obejmowała ćwicą ćwiczeń jogi u pacjentów czenia wykonywane w pozycji\nz przebytym udarem mózgo- siedzącej, stojącej oraz leżącej,\nwym. Było to prospektywne a także medytację. Oceniano\nrandomizowane badanie, prze- jakość życia oraz równowagę\nprowadzone w renomowanych za pomocą specjalnych testów\namerykańskich ośrodkach oraz na podstawie samooceny\nmedycznych. Obejmowało pacjentów. Wyniki testów oce10 osób zakwalifikowanych niających równowagę uzyskado grupy kontrolnej oraz 37 ne przez grupę ćwiczącą jogę\nosób zakwalifikowanych do aktywnie były o wiele lepsze\ngrupy uczestniczącej w sesjach niż w grupie kontrolnej. Au-\nna miarę lekarza rodzinnego\nZdecydowanie nie sądziłem, że kiedyś mnie to spotka, a spotkało. Buduję się, tzn.\nbuduję dom. Jak mówią mądrzy ludzie, lepiej się raz porządnie spalić niż dwa razy\nprzeprowadzić. Pisząc te słowa, mam na koncie pięć przeprowadzek.\nTo wychodzi 2,5 pożaru…\nymarzony obecny dom jest wymarzony i duży,\ntak duży, że naprawdę trudno to sobie wyobrazić.\nCztery poziomy, a na każdym można jeździć rowerem.\nNie fantazjuję, takie mam szczęście w życiu.\nPomieszkało się 10 lat i przyszły pierwsze refleksje\nnad rachunkiem za gaz. Pod wpływem kalkulacji ekonomicznej nastąpiła zmiana paliwa na drewno rąbalne.\nUlga finansowa odczuwalna, ale wkład własny wzrósł:\npraca, czas, fatyga. Chociaż praca z drewnem ma swoje\nzalety w porównaniu z pracą lekarza poz, którą świadczę,\njak mówi NFZ, i doświadczam na własnej skórze od lat\nZ drewnem jest tak: człowiek rąbie i już. Z poz-em jest inaczej…\nNastępnie pojawiły się w kolejności: siwe włosy\ni myśli „po co mi te przestrzenie?”. Będąc non stop\nw pracy, człowiek naprawdę niewiele potrzebuje. A nawet\njak całą noc jeździ w pogotowiu, nie siedzi, o leżeniu nie\nwspominając, to i tak pogotowie uszczupli mu wynagrodzenie o „użytkowanie bazy lokalowej”...\nJak wspominałem dom duuuży, szanse na zaludnienie własnymi dziećmi są nikłe i spadają z każdym rokiem. Spalanie drewna utrzymuje się na stałym, wysokim\npoziomie. Perspektywa śmierci ze starości z toporem\n„Fiskars” w ręce – jak na lekarza dość egzotyczna.\nJak ja na starość utrzymam te 1000 m2 fantazji\nteścia... Bo miał fantazję, prawda? :)\nGłówka zaczęła pracować\nTrybiki ruszyły i już po kilku grillach ze znajomymi przyłapałem się na tym, że zacząłem podsłuchiwać ze zrozumieniem rozmowy kolegów lekarzy\no „stawianiu domu, ogrodzeniach za 50 tysięcy, fachowcach, co buciorami rozdeptują drogie dywany\ni niestety nieuniknionym podziale wybudowanego\nmajątku podczas rozwodu”.\nKtoś rzucił sentencjonalnie, że budowa jest jak\nskarbonka, inny zauważył, że w tych trudnych czasach\nbudowa to najlepsza lokata pieniędzy z dyżurów…\nTrybiki zazgrzytały i poszło.\nKoleżanka, która długo wybierała swój projekt,\nostatecznie przedstawiła go jako „dom w malwach”.\nŁadne i swojskie.\nNikt mi nie powie, że nazwa nie ma znaczenia.\nNazwijmy statek np. „Koryto”, a będzie pływał jak koryto\ni na pewno się wywróci przy bezwietrznej pogodzie. Za to\n„Titanic” – to była nazwa, niestety załoga nie sprostała…\nSwój projekt nazwałem w myślach „domem\nw skowronkach”, taki stan ducha mnie ogarniał gdy\ntylko puściłem wodze fantazji. Bo przyznam szczerze:\nogrom starego domu skłonił mnie do budowy nowego,\nmniejszego, chociaż budownictwo niekoniecznie jest\nmoją pasją. Skowronek też jest swojski, lata wysoko,\nsłychać go, nie widać – wypisz, wymaluj obraz domowego życia lekarza dyżurującego.\nDobra, jest nazwa i co dalej. Dalej były schody\nRok wybieraliśmy projekt. Żona i ja. Były wyjazdy-najazdy na znajomych, znajomych znajomych\ni prawie znajomych. Oglądanie katalogów, grzebanie\nw internecie, słowem ciężka praca, żeby czasem nie\nprzegapić tego jedynego, najlepszego projektu.\nTak wojażując najechaliśmy mojego kolegę ze\nstudiów, który kilka lat temu wybudował uroczy mały\ndomek „Agatka” za 200 tysięcy. I to ze wszystkim: klimatyzacją, rurą centralną do odkurzania, garażem etc.\nNikt mi nie wierzył, jak to opowiadałem.\nKoledzy, wytrawni zbieracze dyżurowego grosza,\npukali się w czoło: „za te pieniądze to dobrze z piwnicy\nPrzy okazji dowiedziałem się, że piwnice są mi\nniepotrzebne, zwłaszcza gdy zbadałem geologię terenu.\nWszyscy podpiwniczeni w pochmurne dni wylewają\nwodę z piwnic, obniżonych kotłowni i niskich garaży.\nDałem sobie spokój z dziurami w ziemi.\nNie wspomniałem, skąd się wzięła działka. Otóż\nuskładali na nią rodzice z urzędniczo-nauczycielskiej doli\nw czasach, kiedy jeszcze działki były tanie. O budowie\ntrzeba myśleć 20 lat wcześniej niż trzeba…\nTeraz na arenę wkracza pan Grześ – architekt\ni załatwiacz w jednej osobie, a do tego znajomy. Dzięki\nrozległym kontaktom w biurach i urzędach popycha\nróżne sprawy do przodu. Specjalizuje się w adaptacjach\nNa pierwszym spotkaniu w jego biurze towarzyszyła mi żona, żeby nie było, że wszystko się robi za jej\nplecami… Pan Grześ przywitał nas z fajką w zębach słowami: „Co chcesz, to sobie wybierz, mnie zostaw resztę”.\nW skrócie opowiedziałem mu o ograniczeniach\ndziałki. Paskudny plan zagospodarowania przestrzennego, którego zdaje się nie przestrzegał żaden z już\npobudowanych, ograniczał jakikolwiek ruch. Tego\nnie, tamto nie wejdzie, tu się nie da. Słowem, działka\n900 m2, na której nic się nie da, tylko zasiać trawę\ni dać spokój.\nW końcu z błogosławieństwem pana Grzesia\nwybraliśmy projekt spełniający zachcianki szalonego\nwizjonera z Urzędu Gminy.\nCzyli wszystko jest\nProjekt, plan zagospodarowania i nasze nadzieje\nwreszcie się zgrały. Projekt kupiony, przyszedł w pięknym\npudełku. Pan Grześ gdzieś go zaniósł, nawet nie wiem\ngdzie, obejmując patronat nad sprawą.\nSnujemy wizje idylli, ogrodów etc, aż tu nagle\nafera. Przychodzi pan Grześ z miną zbitego psa i mówi,\nże coś tam nie do końca dopatrzył i właściwie trzeba\nbędzie tę ściankę tak postawić, tamtą odsunąć na 11 m\nod ulicy... Z całego domu została jedna ścianka.\nLekarz pewnie by się załamał, wiem to na pewno,\nale nie pan Grześ. „Nie takie rzeczy się załatwiało”. I cud\nzapowiedziany zdarzył się prawie natychmiast.\nTylko tu trzeba było dorysować ze dwie kreseczki,\ntu trochę zmrużyć oko, a na koniec zrobić wirtualną\nfurteczkę, bo w planie zagospodarowania front domu\ni furtka musi być na południe. Właściwie to o co tyle\nhałasu. Przepisy są po to…\nW międzyczasie pan Grześ obłatwił przyłącze\ngazowe, wodę i prąd. Nie żebym się zupełnie nie ruszył do stosownych urzędów, ale szlaki miałem mocno\nprzetarte i wszyscy wiedzieli, o co chodzi.\nPozwolenie na budowę uprawomocnione w ręce\ni od początku czerwca zaczęły się wykopki. Koledzy\nlekarze zaczęli mi gratulować budowy i teścia. Nie\nwspomniałem, że mam teścia na chodzie, który to (teść,\nnie chód) pasjonuje się budową, stale wisi nad ekipą,\ndowozi stemple, beton i piwo, bez którego obecnie nic\nsię nie wybuduje.\nSłowem robi i robotę, i show.\nDo mnie mówi: „Ty o nic się nie martw, ty tylko\nDobrze mam, co?\nNawet rzucił w fundament żółte groszówki, żeby\n„pokój i pieniądze temu domowi były przynależne…”\nOgrodzenie też jest mocno oryginalne. Cienka\nsiatka chroniąca uprawy leśne robi u mnie za zaporę\nnie do przejścia. Teść mówi, że trzeba ograniczać koszty,\na złodziej, jak go nie wypłoszy pan Czarek, nasz sąsiad,\nto i tak weźmie co swoje…\nEkipę budowlańców znalazł oczywiście teść. Tak\nszybko się zakrzątnęli, że nawet nie zdążyłem zamówić\ntoi-toia. Zbudowali zgrabną sławojkę w zaciszu stuletniego dębu.\nMam takie dwa czerwone dęby przy drodze. Nie\nbędę z nimi walczył, chociaż teść rezolutnie mówi, że\nmedycyna ludowa zna takie sposoby, żeby uschły, bo na\npozwolenie wycięcia nie ma co liczyć. Ja już je polubiłem\ni włączyłem do własnego obrazu posiadłości. Zostaną.\nJak stanęła pierwsza budowla na działce, znaczy\ntoi-toi, to teraz trzeba wznieść drugą: garaż-blaszak\ndla ekipy i sprzętu. Zrobiłem zwiad telefoniczny i po\nporównaniu cen umówiłem się na dowiezienie i montaż garażu. Pewnego popołudnia telefon, że nazajutrz\no dziesiątej garaż będzie na placu budowy. Podałem\ndane do faktury. Wszystko pod kontrolą. Rano ok. godziny 8 kolejny telefon, że garaż już jedzie. Chciałem\nsię wypytać, z której strony wjeżdżają, ale jakoś zaczęli\nkręcić i stanęło, że jak przyjadą, to będą. Na miejscu\noczywiście teść już czekał na blaszane cudo. Za godzinę\nteść zadzwonił, że wszystko jak po maśle. Garaż zmontowany, pieniądze zapłacone, tylko na słowo „faktura”\npanowie robili wole oczy. A za piętnaście minut kolejny\ntelefon, że garaż z fakturą już do mnie jedzie, tak jak się\nPojęcia nie mam, czy w tej branży się podsłuchują,\nczy mają kretów sprzedających zlecenia konkurencji. Po\ntelefonach nie dojdziesz, bo każda firma ma dziesięć\nnumerów, różni pracownicy obsługują te komórki etc.\nZrobiłem aferę. Garaż, ten drugi, zawróciłem z drogi.\nTak przeszło mi przez głowę, że jakby przyjechał jeszcze\ntrzeci to p…ę budowę i zostaję przy bungalowach.\nZawodowa ciekawość nie dawała mi spokoju,\nżeby wyjaśnić sprawę do końca. Ci co mi zamontowali\ngaraż, nie chcieli dać faktury, bo zrobili poniżej kosztów\nna zlecenie jakiegoś faceta ze Śląska etc. Ostatecznie\nwyszarpałem fakturę, której i tak nie wrzucę w koszty,\nbo nie można. Poza tym ostatecznie utwierdziłem się\nw przekonaniu, że branża budownicza wykazuje wiele\npodobieństw do branży funeralnej, sprzed afery ze\nMy z branży medycznej też zdaje się nie wypadamy źle, jeśli chodzi o nieuczciwą konkurencję i taki\njeden z drugim budowlaniec mógłby się niejednego\nnauczyć. Jednak co studia, to studia…\nAle, ale, blaszak stoi. Wokół niego budowa tętni\nżyciem. Co prawda jak się zjawiam na placu, to ekipa\njak zawsze wita mnie z blaszaka. Jest upał niemiłosierny.\nChłopaki palą papierosy, żeby złapać trochę świeżego\nNic mówię nic, bo robota jakimś cudem postępuje.\nDzisiaj wpadłem przed południem. Oczywiście\nwszyscy w cieniu jaki daje blaszak i jeszcze żartują:\n„Załatwiłbyś, szefie, klimatyzację”. „Jest na zewnątrz”–\nodżartowuję. I tak to się toczy.\nO mały włos zapomniałbym o najważniejszej\nrzeczy na budowie. Mianowicie: Pan Czarek.\nJest sąsiadem. Ma około osiemdziesiątki, dużo\nczasu i potrzebę rozmowy z każdym na dowolny temat.\nMa oko na wszystko, co się dzieje, użycza wody, straszy\npotencjalnych amatorów cudzych cegieł. Już czuję, że\nkiedyś przyjdzie mi to ciężko odpracować.\nPan Czarek zaczyna każde zdanie od „anyway”.\nWłaśnie się wybudował, ściągając cały swój majątek\nz frankofońskiej części Kanady.\nWszyscy mi zazdroszczą Pana Czarka. Wszyscy\nmi zazdroszczą teścia.\nCzy muszę dodawać, że teść się dogaduje z Panem Czarkiem, może nie w pół słowa, gdyż byłoby to\nWięc mam budowę. Pewnie mam taką budowę,\nna jaką zasługuję.\nJestem cały w skowronkach.\nCiąg dalszy w programie „Usterka” J\n20 lat praktyki, specjalizacja II st. z interny, medycyny rodzinnej,\nod 20 lat aktywnie dyżuruję w pogotowiu, izbie wytrzeźwień\n(zanim ją zamknęli, ale nie mam z tym nic wspólnego:)), na\noddziale wewnętrznym, a ostatnie 5 lat – oddz. kardiologii.\nPonadto przez około 6 lat przyjmowałem w poradni diabetologicznej, raczej hobbystycznie niż za chlebem, ale wypłoszył\nmnie z niej NFZ. Prywatnie uwielbiam czytać wszystko i cenię\nszerokie horyzonty, erudycję i bezinteresowność. [To nie jest\nPunkt widzenia Buraski\nDostałam zadanie. Skreślić słów kilka na temat posiadania kota. I to na dodatek pod\nkątem bycia lekarzem. Zadanie brzmiało: Napisz tekst na temat „Lekarz ma kota”.\nAla ma kota, wariatka ma kota, wszyscy mamy kota. Ale czy lekarz ma kota jakoś\neza sugerowana w temacie zadania nasuwa od\nrazu dwie wątpliwości. Kto tu kogo ma oraz czy\nposiadanie kota przez lekarza jest w jakikolwiek sposób\nBez wątpienia to kot ma lekarza! Pierwszy kot\nbył panem zaledwie nieśmiałej studentki medycyny.\nStudentka nie miała pojęcia o wychowywaniu dzieci\ni kotów, dlatego Pierwszy Kot miał trudny start w życie.\nBył z niego urodzony urwis, szelma i urwipołeć. Biały,\nwystrojony w czarną łatę na grzbiecie i drugą na pysku.\nŁata fantazyjnie obejmowała ucho i jedno oko, co upodabniało Kota do pirata.\nKot był stuprocentowym mężczyzną. Wyrywał\nsię w świat, miał więcej odwagi niż rozumu, działał\nzanim pomyślał, nie uczył się na błędach i zawsze miał\nznakomity apetyt. A ponieważ dorastał w stanie wojennym, studentka miała mnóstwo kłopotu ze zdobyciem\nbłękitka (kto pamięta?), amura bałkajskiego, pasztetowej\nczy świeżego mięska.\nKot wiernie czekał, kiedy studentka zmęczona\nwracała z zajęć. Tulił się do rąk, mruczał i koił przestraszone serce. Był jedynym facetem, który dzielił z nią\nTo był trudny czas. Odszedł ważny domownik,\nRycerz Okrągłego Stołu, świadek łez, sukcesów i porażek.\nZawsze pogodny, zawsze czujny, uważny, oddany Kot.\nPierwszy Kot. I skończył się czas niewinności.\nPo kilku nieudanych próbach wprowadzenia\ndo domu następcy, kiedy już straciłam nadzieję, koleżanka przybiegła z czarnym maleństwem. Maleństwo\nod razu przygarnęło się do mnie, rozburczało i zostało.\nByło doskonale czarne.\nWyrosło na pięknego\nkocura. Kocur miał\ni pazury. Był cichy, spokojny i stateczny. Ten\nspokój był niepokojący\n– weterynarz rozpoznał\nwadę serca. Kot mimo\nwszystko wyrósł pięknie.\ni złotymi oczyma.\nNiechętnie wychodził z domu, nie biegał za\ndziewczynami. Doglądał porządku, zaganiał dzieciarnię\ndo łóżek, burczał bajki na dobranoc. Wychował naszego\nZawsze czekał pod drzwiami na nasz powrót\nz pracy i ze szkoły.\nKiedyś odwiedził nas Bardzo Ważny Poeta. Wizyta miała być niezobowiązująca i spontaniczna, w związku\nz czym sprzątałam, gotowałam i piekłam przez dwa dni.\nKiedy wreszcie bardzo Ważny Poeta przestąpił\npróg domu, mogliśmy zasiąść do bardzo mądrej dyskusji\nna bardzo ważne tematy.\nNa szczęście ten wyczerpujący intelektualnie\nwieczór dobiegał końca. Syty pochwał i frykasów Poeta zbierał się do wyjścia, obiecując kolejną, owocną\nPodziękowaniom i bon-tonom nie było końca.\nAż do przedpokoju, gdzie wzburzony Poeta wykrzyknął:\n„Kot obsikał moje książki!”\nCzarny, jak zwykle, załatwił sprawy po swojemu\ni na swoją korzyść. W końcu poeta tylko zabierał jego\nżmudny czas nauki. Starannie rozłożony na podręczniku\npediatrii, toczył z nią walkę o każde zdanie. To było\ndosłowne wyrywanie wiedzy. Poniekąd więc dyplom\nbył również sukcesem Kota.\nI rzecz najpiękniejsza z pięknych. Zielone oczy\nKota. W tych oczach zaczynał i kończył się świat...\nPrzepiękne. Żadne klejnoty nie mogły się z nimi\nrównać. Te oczy zagarniały, zniewalały, były niewiarygodne, niepojęte. Studentka była dumna, że może\nszczycić się posiadaniem tak pięknego Kota.\nA potem skończyły się czasy przedłużonego\ndzieciństwa i zaczęła się ciężka praca w szpitalu. Brak\ndoświadczenia, strach, poczucie własnych marnych\nmożliwości, nauka na potęgę, konieczność podejmowania\ndecyzji przerastających umiejętności. Znacie ten stan? Na\npewno znacie. Pomogli starsi koledzy, a ukojenie niósł\nkot. Głośnym mruczeniem koił stargane nerwy i odsuwał\nna bok diagnostyczne wątpliwości. Nocą przytulał się\ndo policzka i przeganiał niepokój o pacjentów.\nTo był jego czas. Łowił myszy, przynosił ptaki\ni zakochiwał się... Bez pamięci, bez reszty i bez umiaru.\nPrzyprowadzał piękną narzeczoną na kolację, a potem\nprzepadali na długie dwa tygodnie. Kotu płonęły oczy,\nmiał suchy nos, był wychudzony i oszalały. „Płonęły\noczy” – to mało powiedziane, on cały płonął. Tak dosłownie, że niedoświadczona w sprawach kociej miłości\nwłaścicielka zmierzyła mu temperaturę i zobaczywszy\n42 stopnie Celsjusza, pognała ze zwierzem do wiejskiego\nNo cóż. Przynajmniej od tego czasu wiedziałam,\nże kocia namiętność jest dosłownie gorąca.\nPrzeżyliśmy razem 9 lat. Dla moich dzieci Kot był\ntak pewnym, stałym i oczywistym fundamentem świata,\nże nie wchodziła w rachubę możliwość bycia bez Kota.\nPo 9 pięknych latach wspólnego życia Kot zachorował. Umierał na moich rękach. Tulił się do mnie\ni patrzył mi w oczy. I zobaczyłam w kocich oczach ulgę\ni kres cierpienia. Ani ja, ani weterynarz nie rozumieliśmy,\nco się stało. Na sekcji znaleziono w tkankach trutkę na\nczas i uwagę, a wszyscy wiemy, że święty spokój jest\nWszystkie kocie śmierci rozbijały nasz świat.\nZaraz po Czarnym zachorował śmiertelnie i wkrótce\nodszedł nasz pies. Dom, w którym zwierzęta są tak niezbędne, traci bez nich sens. Staje się miejscem pustym,\nbolesnym, pełnym płaczu i tęsknoty.\nNic więc dziwnego, że w kilka tygodni później,\nw odruchu radości, dzieci przyniosły małego burego kota.\nBrudne, zapchlone i chore kocię. Tak chore, że musiałam\nje wozić w kartonowym pudle do pracy. Pudło ukryłam\nw brudowniku, dzięki temu mogłam regularnie podawać\nleki i robić zastrzyki, a kot powoli wracał do zdrowia.\nWyrósł na przepiękną burą kocicę o klasycznej\npolskiej urodzie. Taką prawdziwą wzorcową buraskę,\njakich pełno po wsiach i śmietnikach miasta.\nA jak Ona kochała życie! Z jaką lubością wąchała\nkwiaty i skubała rośliny, jak się pławiła w słońcu, jak\npięknie bawiła się wodą. A jak lubiła jeść!\nTyle pokrótce o Kotach, które były. Teraz też są\nkoty: rasowiec i dachowiec. Bez dachowca nie ma życia.\nTo esencja kotowatości.\nCzy można na podstawie ponad trzydziestu lat\nwspólnego życia wysnuć wnioski na temat związku lekarza z kotem? Czy będzie to tylko osobista dywagacja?\nBędzie to tylko osobista dywagacja. Każdy Kot\nto wielka tajemnica natury. I ludzka próba zagarnięcia\njej na własność.\nWszystkim kotom mojego życia serdecznie dziękuję. Bez nich byłoby smutno, zimno i byle jak. Dzięki\nnim było i jest piękniej. I nie ma nic piękniejszego niż\nuważne spojrzenie kocich oczu...\n40 lat – to już pora\nMy sobie pracujemy, pracujemy, pracujemy… a czas płynie… Co jakiś czas zatrzymujemy się na chwilę i stwierdzamy ze zdziwieniem, że od odebrania lekarskiego dyplomu upłynęło już dziwnie dużo czasu. Nieraz się spotykamy, gadamy, wspominamy,\nchwalimy sukcesami własnymi albo dzieci i dopytujemy jedni drugich, co słychać\nu tych, których pamiętamy, a dawno nie widzieliśmy. Nieraz słyszymy wieści, których\nwcale nie chcemy usłyszeć, ale na szczęście tylko nieraz, bo zwykle są to miłe kameralne spotkania, które nie tylko pozwalają na chwilę relaksu, ale dają też mnóstwo\noptymizmu i wiary w sens tego, co robimy.\nonieważ w 1972 roku wydział lekarski Akademii\nMedycznej w Warszawie ukończyło około 300 osób,\nspora część rozpierzchła się nie tylko po kraju, ale i po\nszerokim świecie. Niektórzy z nas także z tej przyczyny\nnie mogli się spotkać w większym gronie od czasu pamiętnego, bo niezwykle uroczystego, rozdania dyplomów.\nPodobne problemy dotyczą prawdopodobnie wszystkich\nabsolwentów szkół, niezależnie od ich rodzaju i pewnie\ndlatego wymyślono koleżeńskie zjazdy.\nUczczenie zjazdem absolwentów kolejnych okrągłych rocznic uzyskania dyplomów szło u nas jak po\ngrudzie i wszystko wskazywało na to, że chyba się jednak\nnigdy nie zmobilizujemy. Pierwszą próbę organizacji czegoś na kształt małego zjazdu (ale jednak większego niż\nte nasze kilkuosobowe spotkania w najczęściej znanym\nsobie gronie) podjęliśmy spontanicznie 15 lat temu. To\nbyły jednak zupełnie inne czasy, więc organizacja polegała\ngłównie na ścisłym podziale ról oraz na uruchomieniu\nprzekazu wiadomości o imprezie pocztą pantoflową, bo\nkażdy przecież znał kilka osób. Kiedy role zostały przydzielone, a wiadomość poszła w świat, bardzo szybko się\nokazało, że zainteresowanie jest naprawdę duże. Ponieważ\nmoją rolą było „zapewnienie podłogi”, to jako gospodyni spotkania miałam zaszczyt witania przybywających\nkolegów. I tu co rusz pojawiał się problem z ustaleniem\ntożsamości pojawiających się osób. Śmiechu było przy\ntym co niemiara. Posiadacze innych ról też mieli problemy,\nnp. gdzie w domowej kuchni postawić te wielkie gary\nz sałatkami na 50 osób, czy też jak podgrzać na kuchence\nwielki kocioł z gorącym daniem, skoro na tej kuchence\nnijak nie chciał się zmieścić? Spotkanie było nie tylko\nudane, ale przeszło do historii medycyny jako przykład\npraktycznej organizacji w zakresie ochrony zdrowia\n(OOZ był moim ostatnim egzaminem na studiach, więc\npowinnam jeszcze coś z niego pamiętać).\nPotem było jeszcze kilka prób zorganizowania\njuż „prawdziwego zjazdu”. Sporządzaliśmy listy uczestników, zbieraliśmy informacje dotyczące optymalnej\nformy spotkania, ale nie mogliśmy nic konkretnego\nustalić, a im więcej nas debatowało, tym trudniej było\no wypracowanie jednej koncepcji. Ale nie ustawaliśmy\nw staraniach, bo wszystko sprowadzało się do bardzo\nsympatycznych spotkań w miejscach, które nieraz (co\nprawda bez naszych zasług) pojawiały się potem na\npierwszych stronach gazet (jak słynny z afery hazardowej\ntymczasem czas sobie płynął i kolejne okrągłe\nrocznice umykały bez specjalnego świętowania.\nJednak świadomość, że zbliża się 40-lecie ukończenia\nstudiów zmobilizowała nasze niepokorne, rozsiane po\ncałym świecie środowisko i tym razem prawdziwy zjazd\nudało się zorganizować. Sadzę, iż konkretną miarą osiągniętego sukcesu jest to, że już po kilku dniach pojawili\nsię chętni do organizacji następnego.\nZanim nadeszła godzina zero, trzeba się było\nprzygotować. Podstawową sprawą jest, jak wiadomo,\nustalenie kto dowodzi. Musi być ktoś taki, bo inaczej\nliczba zdań w każdej sprawie przewyższająca liczbę\nobecnych jest gwarantem niepowodzenia. Nam się w tej\nsprawie udało. To Główny Organizator wziął na szczęście na swoje barki wysyłanie zawiadomień o terminie,\ndokonał (po nieskończenie wielu konsultacjach) wyboru\nmiejsca spotkania, egzekwował obowiązki finansowe od\nkolejnych zgłaszających się. Ten jego trud i konsekwencję\nw dążeniu do celu będziemy mieć jeszcze bardzo długo\nwe wdzięcznej pamięci, bo też jest co docenić.\nAle wśród przygotowań do tak wielkiego wydarzenia to przecież nie wszystko. Potencjalny uczestnik\nprzedsięwzięcia zasięga zwykle języka u bardziej doświadczonych, bo nie każdy musi wiedzieć, jak wygląda\nprawdziwy zjazd absolwentów. Głosy tych, co wszystko\nw tej materii wiedzą, można podzielić na trzy kategorie.\nategorię I reprezentują osoby, które były uczestnikami lub słyszały o WIELKIEJ UROCZYSTOŚCI. Jej\ncharakterystyczne cechy to dwudniowa impreza, najlepiej\nna terenie pałacu lub co najmniej reprezentacyjnej posiadłości czy ekskluzywnego hotelu, oraz uroczyste rozpoczęcie (Msza św., poczty sztandarowe, przemówienia\nwładz uczelni i miejscowych notabli). Respektując\nprzygotowany przez organizatorów harmonogram,\nuczestnicy zajmują wyznaczone im miejsca według\nkonkretnego klucza (np. numer grupy studenckiej)\ni kolejno przypominają się kolegom, przedstawiając im\njednocześnie swoje sukcesy i osiągnięcia.\nategoria II nie ma aż tak wyszukanego charakteru\ni jest ze wszystkich najbardziej pojemna. Można do\nniej zaliczyć zarówno imprezy jednodniowe, ale za to\ndo białego rana, jak i te nie w pełni dwudniowe (goście\nwyjeżdżają po śniadaniu), przemawiających VIP-ów jest\nmniej, ale za to każdy uczestnik także musi przedstawić reszcie dotychczasowe osiągnięcia (z oczywistych\npowodów porażki pomija się milczeniem).\neśli ktoś nie lubi tłumaczyć się innym, powinien\nzabiegać o organizację imprezy III kategorii. Tu nie\nma sztywnych reguł. W umówionym miejscu i o umówionej porze spotykają się imprezowicze. Ponieważ\ncelem spotkania jest SPOTKANIE ludzi, których się\nbardzo dawno albo bardzo niedawno nie widziało,\nnie ma harmonogramu, nie ma mów powitalnych czy\nprzemówień. Jest za to odpowiednio dużo miejsca,\nsą stoły i krzesła, by każdy z każdym mógł na chwilę\nusiąść, pogadać, powspominać, obejrzeć zdjęcia, wymienić telefony i adresy mailowe, coś zjeść, coś wypić,\na do tego w tle muzyczka, która tych najważniejszych\nrozmów nie zagłuszy.\nWszystkie rodzaje spotkań mają swoje wady\ni zalety, swoich zwolenników i przeciwników. Dlatego\nnie można którejś kategorii uznać za tę najlepszą. Niezależnie od formy spotkania i tak staje się ono impulsem do\nkolejnych, najczęściej już w bardziej kameralnym gronie.\nasze spotkanie po 40 latach miało charakter bardzo\nnieformalny i sądzę, że była to jego wielka zaleta.\nTo, co zawsze stanowi pewien problem, zwłaszcza dla\ntych, którzy nijak nie mogą sobie przypomnieć osoby,\nz którą właśnie rozmawiają, rozwiązuje imienna plakietka\nzaopatrzona w zdjęcie z czasu studiów. Tak naprawdę\nbyła to jedyna reguła, którą narzucił nam Główny Organizator. Pewnie dlatego wszyscy się do niej skwapliwie\nNiektórzy z nas dzięki takiemu\nAlicja Ba a)\nwynikające z pytań\nkażdego z nas: na ile się zmieniliśmy i czy\nbędziemy rozpoznani, są przecież wliczone w tego\nrodzaju spotkanie. Bardziej radykalni z naszego grona\njuż na kilka tygodni przed właściwą datą rozpoczęli\nstosowanie mniej lub bardziej drakońskiej diety, by\nchociaż trochę zbliżyć wagę do tej sprzed 40 lat. Generalnie takie działania wcale nie były potrzebne, bo\nbardzo się nie zmieniliśmy, a niewielkie różnice w sylwetkach oceniam na z grubsza fizjologiczne. Dlatego gdy\ntylko dotarliśmy na miejsce, mogliśmy, dzięki własnej\npamięci i plakietkom rzucać się sobie na szyje, cieszyć\ni rozdawać ochy i achy. Jednym słowem ze wzajemnym\nrozpoznawaniem się nie było tak źle.\nTrzeba jednak pokreślić, że wśród ponad osiemdziesięciu osób uczestniczących w spotkaniu nie było\nnikogo, kto nie utrzymywałby bieżących kontaktów\nprzynajmniej z kilkoma kolegami. Skutkowało to nieocenioną wzajemną pomocą. Mimo iż nie było formalnego harmonogramu narzucającego formę publicznych\nwypowiedzi, sami przed sobą chwaliliśmy się wszystkim,\nczym można się pochwalić, a więc dziećmi, wnukami,\nosiągnięciami naukowymi i zawodowymi (praktycznie\nwszyscy jesteśmy aktywni zawodowo), wynikami sportowymi itd. Zdjęcia i wizytówki przechodziły z rąk do\nrąk. Wspominaliśmy czasy dobre i złe, chwile szczęścia,\nale i te smutne. Żałowaliśmy nie tylko tych, którzy już\nnigdy nie pojawią się na naszych spotkaniach, ale i tych,\nktórzy nie mogli, lub nie chcieli na to obecne przyjść.\nPrzywołaliśmy wiele cudownych, radosnych wspomnień.\nNiewątpliwą atrakcją były zdjęcia z przysięgi wojskowej,\nkiedy to w wojskowych mundurkach maszerowałyśmy\ndość nieskładnie po bieżni warszawskiego stadionu Skra.\nTe mundurki były zresztą ku rozpaczy naszych wojskowych opiekunów nieustannie przerabiane domowymi\nsposobami, zależnie od aktualnej mody i wyglądały dość\nzabawnie. Zdjęcia są zbiorowe, więc każda osoba, która\ndostała je do ręki, usiłując rozpoznać bohaterki parady\nwojskowej szukała (swoich lub cudzych) szkieł do bliży.\nI dopiero po tej zbiorowej presbyopii można się było\nzorientować, że to radosne towarzystwo, zaśmiewające\nsię do łez, ma już trochę więcej niż …dzieścia, a nawet\nśród wielu emocji, które towarzyszyły spotkaniu,\nto właśnie radość była tą najbardziej zauważalną.\nCieszyliśmy się ze wszystkiego. Ze spotkania wszystkich\nze wszystkimi i każdego z każdym, ale też z tego, że\nznowu chociaż przez kilka godzin jesteśmy jedną wspólnotą, rokiem, grupą studencką. Rozpierała nas radość,\nże udało nam się zdziałać w życiu sporo dobrego i że\nzawsze komuś to służyło. Dostrzegaliśmy też z dumą, że\nciągle jesteśmy aktywni i że mimo wielu przeciwności\nlosu czerpiemy z tego satysfakcję. Na te kilka wspaniałych godzin codzienne troski gdzieś się taktownie\npochowały, nie burząc naszego ponownie odkrytego\noptymistycznego spojrzenia na świat. To chyba tylko\ndzięki niemu potrafiliśmy, rozmawiając o sprawach\naktualnych zachować do nich dystans, i nawet czające\nsię na horyzoncie kary zapisane w nowych, ofiarowanych nam przez NFZ umowach nie były nam straszne.\nOby ten nastrój udało się utrzymać na dłużej na\nprzekór małym i dużym problemom, obecnym przecież w życiu każdego z nas. Problemy nie znikną, ale\nświadomość, że lista numerów telefonów do przyjaciela\nistotnie się wydłużyła, jest największą wartością dodaną\nNowotwory płuca –\npostęp w diagnostyce\nak płuca należy do najczęstszych schorzeń nowotwo�rowych u mężczyzn w Polsce i jest odpowiedzialny\nza około 1/3 zgonów z powodów onkologicznych. Liczba\nzgonów z powodu raka płuca w Polsce w 2008 roku\nwynosiła blisko 17 000 dla mężczyzn i ponad 5600 dla\nkobiet. Nowotwory płuca występuje 3-4 razy częściej\nu mężczyzn w porównaniu z kobietami (1). Rzadko\nzdarzają się przed 45. rokiem życia, stanowiąc około\n1% zachorowań i zgonów u obu płci w tym przedziale\nwiekowym. U mężczyzn około 40% zachorowań i zgonów\nprzypada na wiek 45-64 lata, a 50-60% na lata późniejsze.\nPrognozy przewidują, że nastąpi wzrost zachorowań na raka płuca, zwłaszcza w populacji starszej.\nW 2006 roku zmarły w Polsce z powodu raka płuca\n16 643 osoby, a wg prognoz w 2020 roku nastąpi wzrost\nliczby zgonów do 23 800. Ryzyko zachorowania na rak\npłuca zależy przede wszystkim od narażenia na działanie\nrakotwórczych składników dymu tytoniowego, których\nliczba szacowana jest na ponad 4000 substancji (2).\nPróby stosowania badań przesiewowych klasycznego rtg klatki piersiowej w celu zmniejszeniu zachorowania na raka płuca okazały się nieskuteczne, dlatego\nw profilaktyce pierwotnej najważniejsza jest całkowita\neliminacja ekspozycji na działanie dymu tytoniowego\nlub wdrożenie bardziej nowoczesnych technik badań\nRak płuca jest nowotworem pochodzącym z komórek nabłonkowych. Cechą różnicującą nowotwory\ndrobnokomórkowe i niedrobnokomórkowe jest podatność na radioterapię. Raki niedrobnokomórkowe\nnależą do nowotworów o ograniczonej chemiowrażliwości, dlatego postępowaniem z wyboru jest leczenie\nchirurgiczne i radioterapia. Rak drobnokomórkowy\ncharakteryzuje się szybkim wzrostem, skłonnością do\nwczesnych przerzutów oraz podatnością na chemioterapię, która jest podstawową metodą leczenia.\nPoza rozpoznaniem histopatologicznym istotne\njest określenie zaawansowania raka płuca. W tym celu\nocenia się guz pierwotny (bronchofiberoskopia, RTG, TK,\nMR, badanie cytologiczne płynu opłucnowego), węzły\nchłonne (bronchofiberoskopia, TK, MR, mediastinoskopia, mediastinostomia, PET, biopsja podejrzanych węzłów\nnadobojczykowych, ultrasonografia przezoskrzelowa\ni przezprzełykowa) oraz narządy odległe (usg, TK jamy\nbrzusznej, biopsja pojedynczego ogniska z podejrzeniem\nprzerzutu, scyntygrafia kości, trepanobiopsja szpiku z talerza biodrowego, PET). Określenie zaawansowania raka\npłuca obejmuje ocenę stanu guza pierwotnego (cecha T),\nwęzłów chłonnych (cecha N) oraz narządów, w których\nmogą występować przerzuty (cecha M) przy użyciu\nskali TNM-UICC. Według klasyfikacji TNM wyróżnia\nsię następujące stopnie zaawansowania: rak utajony, 0,\nIA, IB, IIA, IIB, IIIA, IIIB. Prawdopodobieństwo 5-letniego przeżycia z rakiem płuca wynosi od 20 do 70%,\nnajczęstszą przyczyną zgonu jest rozsiew nowotworu.\nRak płuca należy do źle rokujących nowotworów.\nIstotnymi czynnikami są: wyjściowe zaawansowanie\nnowotworu, stan sprawności organizmu i ubytek masy\nciała. Odsetek przeżyć po doszczętnej resekcji miąższu\npłucnego w I stopniu wynosi od 50 do 70%, w stopniu II\nod 30 do 50% i w stopniu III od 10 do 30%. W stopniu\nIV bardzo rzadkie jest ponad 2-letnie przeżycie.\nzależy od stopnia jego zaawansowania, wydolności\nposzczególnych narządów oraz ogólnego stanu pacjenta.\nMetodą z wyboru jest leczenie chirurgiczne, w wybranych\nprzypadkach skojarzone z radioterapią lub chemioterapią.\nDo leczenia operacyjnego kwalifikują się chorzy z I i II\nstopniem zaawansowania, u których nie stwierdzono\nprzeciwwskazań na podstawie przeprowadzonej diagnostyki czynnościowej układu oddechowego i sercowo-naczyniowego. Leczenie zaawansowanych postaci\nraka niedrobnokomórkowego polega na zastosowaniu\nradioterapii i chemioterapii. W leczeniu farmakologicznym stosowane są różne grupy leków, a jedną z nich są\nantagoniści kwasu foliowego.\nKwas foliowy jest przedmiotem bardzo dużego\nzainteresowania naukowców (3). Kwas ten jest witaminą\no szczególnym znaczeniu dla prawidłowego funkcjonowania komórek organizmu człowieka. Jego podstawowa funkcja w przemianach biochemicznych polega na\nprzenoszeniu jednowęglowych grup (np. metylowej,\nmetylenowej, formylowej i innych). Bierze on udział\nw przemianach niektórych aminokwasów oraz syntezie\npuryn i powstawaniu kwasów nukleinowych. Zawartość\nfolianów w diecie waha się od 95 do 562 µg i jest zależna\nod sposobu żywienia. Głównym źródłem kwasu foliowego\njest pokarm – sałata, szpinak, kapusta, brokuły, szparagi,\nkalafiory, brukselka, a także bób, zielony groszek, pomidory, buraki, orzechy, słonecznik, pełne ziarna zbóż, owoce\ncytrusowe i inne. Źródłem folianów są także: wątroba,\ndrożdże, jaja, sery, mięso, mleko i produkty mleczne.\nObserwacje epidemiologiczne i żywieniowe\nwskazują, że konsumpcja świeżych warzyw bogatych\nw kwas foliowy chroni przed powstawaniem niektórych\nNiedobór kwasu foliowego zwiększa ryzyko\npowstawania i rozwoju niektórych nowotworów. Najwięcej i najbardziej przekonujących danych dotyczy\nraka jelita grubego. W przeprowadzonych badaniach\nwykazano zależność między spożyciem kwasu foliowego\na występowaniem gruczolaków i pierwotnych raków\nPodczas przemian w organizmie kwas foliowy\nłączy się dehydrogenazą tetrahydrafolianową, natomiast\nantagoniści kwasu foliowego blokują wiązanie kwasu\nfoliowego, uniemożliwiając powstanie kwasu teterahydrofoliowego, niezbędnego do syntezy zasad purynowych,\nbędących skalnikami RND i DNA. Konsekwencją tej\nblokady jest zaburzenie wzrostu komórek i ich śmierć.\nPonieważ komórki nowotworowe, szybko namnażające\nsię, charakteryzują się wzmożoną produkcją kwasów\nnukleinowych, antagoniści kwasu foliowego będą działać\nna nie najsilniej. Do antagonistów kwasu foliowego należą: metotreksat, pemetreksed, raltitreksed, lometreksol.\nPemetreksed w onkologii\n– nowe zastosowania\nPemetreksed stosowany jest w leczeniu nowotworów różnego rodzaju, takich jak rak płuca, rak opłucnej\nczy rak jajnika. Działanie pemetreksedu polega na hamowaniu syntazy tymidylowej (TS), reduktazy dihydrofolanowej (DHFR) i formylotransferazy rybonukleotydu glicynamidowego (GARFT), czyli podstawowych enzymów\nwykorzystujących folany uczestniczące w biosyntezie de\nnovo nukleotydów tymidynowych i purynowych (1,2).\nCzynnikiem predykcyjnym skuteczności leczenia jest typ\nhistologiczny raka płuc. Pemetreksed może być stosowany u chorych na niedrobnokomórkowego raka płuc\nw stadium miejscowo zaawansowanym lub w stadium\nrozsiewu o histologii innej niż w przeważającym stopniu\npłaskonabłonkowa — leczenie pierwszej linii (tylko\nw skojarzeniu z cisplatyną), leczenie drugiej linii (mono�terapia), leczenie podtrzymujące (u chorych, u których\nnie nastąpiła progresja choroby bezpośrednio po zakończeniu chemioterapii opartej na pochodnych platyny).\nPemetreksed można być stosowany również w leczeniu\nnieoperacyjnego złośliwego międzybłoniaka opłucnej\n(w skojarzeniu z cisplatyną). Decyzja o wyborze metody\nleczenia powinna być poprzedzona szczegółową analizą\nstanu chorego. Przy kwalifikacji do leczenia należy\nuwzględnić takie czynniki prognostyczne jak wiek, płeć,\numiejscowienie zmian, liczba przerzutów, histologiczny\ntyp nowotworu (1, 2).\nCzas trwania leczenia zależy od skuteczności\ni tolerancji pemetreksedu, przy czym oceny skuteczności leczenia należy dokonywać co dwa cykle. Leczenie\npowinno być ograniczone do czterech cykli (4).\nBadanie PARAMOUNT wykazało po raz pierwszy korzyści dla chorych na niedrobnokomórkowego\nraka płuca, płynące z leczenia podtrzymującego peme�treksedem, wyrażające się przedłużeniem życia. W grupie chorych otrzymujących pemetreksed stwierdzono\nredukcję zagrożenia zgonem o 22% (HR=79, p=0,0195).\nMedycyna spersonalizowana, czyli jaka?\nCoraz szerzej dostępne są nie tylko nowe możliwości terapeutyczne, ale także nowe możliwości diagnostyczne. Współczesna onkologia kładzie duży nacisk na\nposzukiwanie mutacji genetycznych i taki wybór leku\nprzeciwnowotworowego, który w danej mutacji jest\nnajbardziej skuteczny. Takie postępowanie nazywane\njest medycyną spersonalizowaną. W definicji zmian\ngenetycznych możemy spotkać się z następującą terminologią: 1. Amplifikacja – gdy dochodzi do wzrostu\nliczby kopii specyficznego fragmentu DNA. 2. Delecja – gdy dochodzi do utraty fragmentów DNA, które\nmogą być różnie duże. 3. Inaktywacja – gdy dochodzi\ndo utraty funkcji biologicznych genu. 4. Translokacja\n– gdy dochodzi do oderwania fragmentu chromosomu\ni przemieszczenia go do innego chromosomu.\nMutacje genetyczne mogą być wrodzone lub\nnabyte. Mutacje nabyte powstają, gdy zmieniona kopia\nDNA dostanie się do wnętrza dzielącej się komórki. Obecnie zidentyfikowano ponad 120 mutacji genetycznych,\nmogących prowadzić do rozwoju nowotworu. Składają\nsię one na około 95% nowotworów.\nMutacje wrodzone są przyczyną około 5% no�wotworów. Ryzyko dziedzicznej postaci nowotworu\nwzrasta, gdy: rozpoznanie było postawione w młodym\nwieku, występuje kilka nowotworów u jednej osoby,\nkilku członków rodziny choruje na ten sam rodzaj\nraka oraz gdy u różnych członków rodziny zdiagnozowaną tę samą mutację genetyczną. W wypadku\nraka płuca predysponujący do rozwoju choroby jest\npolimorfizm w pojedynczych nukleotydach (SNP –\nod ang. single nucleotid polymorphism), w genach\nCHRNA 3, CHRNA 5, GSTPI, GSTM 1, ELA 2. Poszukiwania mutacji genetycznych usposabiających\ndo raka płuc dokonuje się na materiale uzyskanym\nz wymazu z jamy ustnej.\nPoza badaniami genetycznymi podkreśla się\nznaczenie nowoczesnych technik obrazowych, spośród\nktórych na uwagę zasługuje niskodawkowa tomografia\nkomputerowa (LDCT – od ang. low dose computer\nNiezależnie od badań i wyników nowoczesnych\nbadań obrazowych czy genetycznych zawsze trzeba\npamiętać, że palenie papierosów zwiększa 20-krotnie\nryzyko zachorowania na raka płuca, a przebywanie\nw atmosferze dymu tytoniowego – trzykrotnie.\nPostęp w onkologii otwiera nowe możliwości\ndiagnozowania i leczenia. Na uwagę zasługują te metody, które przynoszą postęp w terapii zaawansowanych\nstadiów choroby, zwykle trudnych do leczenia. Pemetresked jest jedną z takich możliwości w odniesieniu do\nrak płuc. Z uwagi na szybki rozwój raka płuc i wysoce\nniepomyślne rokowanie, wszelkie metody pozwalające\nna przedłużenie życia przynoszą nadzieję chorym i ich\n1. Kowalski D.M., Krawczyk P., Jaśkiewicz P., Badurak P., Krzakowski M.: Pemtreksed w leczeniu niedrobnokomórkowego\nraka płuca i złośliwego międzybłoniaka opłucnej. Onkologia\nw Praktyce Klinicznej 2011, 7 (6), 292 -300.\n2. Pemetreksed (Alimta) w II linii leczenia pacjentów z niedrobnokomórkowym rakiem płuca (Raport ws. oceny świadczenia\nopieki zdrowotnej) http://www.aotm.gov.pl/assets/files/rada/\n3. Czeczot H.: Kwas foliowy w fizjologii i patologii. Postępy\nHig. Med. Dośw. 2008, 64, 405-419.\n4. Paz-Ares L.G. i wsp.: PARAMOUNT: Final overall survival\n(OS) results of the phase III study of maintenance pemetrexed\n(pem) plus best supportive care (BSC) versus placebo (plb)\nplus BSC immediately following introduction treatment with\npem plus cisplatin (cis) for advanced nonsquamous (NS) cell\nlung cancer (NSCLC) http://www.asco.org/ASCOv2/Meetings/\ntID=94836 J.Clin. Oncol. 30, 2012 (suppl; abstr LBA 7507)\n5. Wistuba I.I.: Molecular testing of non-small cell lung carcinoma biopsy and cytology specimens. 2012 ASCO Educational\nBook, str. 459- 464.\nBlogi internetowe i zaburzenia odżywiania\nCzy można diagnozować zaburzenia odżywiania\nna podstawie blogów? Przeanalizowałyśmy 200\nankiet wypełnionych przez odchudzające się blogerki w wieku od 13 do 32 roku życia. Okazało się,\nże zaburzenia odżywiania występują u 90%. Ponad\npołowa została zakwalifikowana jako dotknięta konkretną jednostką chorobową.\nBlogi i ich autorki\nBlog ma zazwyczaj charakter osobisty i przybiera\nformę internetowego pamiętnika. Zawiera przemyślenia,\nuwagi, komentarze, zdjęcia (fotoblog), czasami w tle\nsłychać muzykę (audioblog). Oddaje niepowtarzalny\nświat myśli i uczuć autora. Zwykle blog jest dynamiczny,\nczyli wpisy (posty) dokonywane przez blogera pojawiają\nsię przynajmniej raz dziennie, a także zawiera liczne\nTwórcy blogów w większości wypadków obserwują inne blogi i nawiązują kontakty z ich autorami.\nWówczas powstaje siatka blogów, która zaczyna działać\njako większa i powiązana ze sobą całość, tak zwana blogosfera. Połączone ze sobą blogi tworzą własną kulturę\nspołeczną ludzi mających podobne zainteresowania i cele.\nBlog jest również źródłem powszechnie dostęp�nej informacji. Blogi o tematyce proanorektycznej czy\nprobulimicznej zawierają porady, praktyczne wskazówki,\ntabele kaloryczne, opisy diet i środków odchudzających.\nOsoby czytające blog stają się ekspertami w dziedzinie\nnie zawsze zdrowego odchudzania.\nBlogi często ukazują codzienne życie dojrzewających dziewcząt, które nie akceptując swojego wyglądu oraz dążąc do wymarzonego ideału, za wszelką\ncenę chcą schudnąć. Prowadząc blog, szukają wsparcia i akceptacji. Przeszukując internet, natrafiają na\nstrony proanorektyczne bądź probulimiczne, czytają\nblogi innych odchudzających się osób i z czasem same\npragną, aby ich życiem rządziła „ana” (anoreksja) czy\n„mia” (bulimia). Konstruują w ten sposób system iluzji\ni zaprzeczeń chorobie, twierdząc, że to tylko styl życia,\noraz następnie personifikując swoje schorzenie: anoreksja czy bulimia to nie jest choroba, tylko prawdziwa\nprzyjaciółka „Ana” lub „Mia”.\n„Porcelanowe motyle” – bo tak nazywają siebie\nw internecie dziewczęta, które należą do ruchów „pro-ana”, są w swoich wyobrażeniach delikatne, drobne,\nlekkie, ciche i kruche jak motyle – i dzięki temu piękne\nz powodu subtelności, jaką nabywają, tracąc (w ich wewnętrznym postrzeganiu) całkowicie zbędne kilogramy.\nW rzeczywistości stają się przerażająco wychudzone\ni wyniszczone oraz stopniowo doprowadzają swoje ciało,\numysł i psychikę do całkowitej destrukcji.\nPierwszym etapem naszej pracy było odnalezienie zamieszczonych w internecie blogów odchudzających się dziewcząt i kobiet. Do tego celu wykorzystano\nprzeglądarkę internetową (Google Blog Search www.\nsearch.blogger.com) oraz wyszukiwarkę blogów na\nportalu www.onet.pl. Szukano fraz: „ana”, „pro-ana\nblog”, „mia”, „pro-mia blog”, „porcelanowe motyle blog”.\nNastępnie zawężono wyszukane wyniki, wpisując frazę\n„napisz do mnie” (hasło to było zamieszczone na blogach\ni oznaczało, że autorka udostępniła adres swojej poczty\nelektronicznej). Umożliwiało to bezpośrednie dotarcie\ndo osoby prowadzącej blog.\nkwestionariusz ankiety, w którym wykorzystano test\nEAT-26 (zaczerpnięty z książki autorstwa Teachman\ni wsp., 2007) jako instrument kontroli oraz klasyfikacje\nchorób: ICD-10, DSM-IV, DSM-IV-TR.\nUdział w badaniu był całkowicie dobrowolny\ni anonimowy, a dobór uczestniczek losowy. Ankieta\nskładała się z 55 pytań. Pierwsza jej część dotyczyła\ndanych osobowych, kolejna – prowadzonego blogu,\ntrzecia służyła klasyfikacji diagnostycznej poszczególnych\nzaburzeń odżywiania, ostatnia zawierała 26 pytań z testu\nEAT, który umożliwia dokonanie badania przesiewowego\nwśród ankietowanych osób.\nW ankiecie zawarto też pytania związane z akceptacją siebie przez osobę badaną, dotyczące wyjściowej,\nobecnej i wymarzonej masy ciała.\nAnkietę wypełniły 294 osoby, a 200 z nich zrobiło\nto poprawnie. Zakwalifikowano więc do analizy 200\nankiet odchudzających się dziewcząt i kobiet w wieku\nod 13 do 32 roku życia. Średnia wieku wynosiła 17,63\nlat. Utworzono dwie grupy. Do pierwszej zaliczono\nnastolatki (13-19 lat), do drugiej kobiety dorosłe (od\n20 do 32 lat).\nWiększość badanych (około 96,5%) mieściła\nsię w przedziale od 14. do 23. roku życia. Poza tym\nprzedziałem znalazło się 9 osób.\nWśród uczestniczek badania było 195 panien\n(97,5%) i 5 mężatek (każda miała jedno dziecko). Rodzeństwo miało 150 (75%) badanych, tylko 50 (25%)\nbyło jedynaczkami. 31% było najstarsze z rodzeństwa,\n35,5% – najmłodsze.\nNajwiększa liczba badanych podawała wykształcenie podstawowe (42%) i średnie (45,5%). Tylko 23\n(11,5%) miały wykształcenie wyższe.\nZnaczna część badanych (37%) pisała swój blog\nprzez mniej niż pół roku, prawie taka sama ich liczba\n(37,5%) zapisywała kolejne strony blogu przez ponad\nrok. ¼ badanych prowadziła blog od pół roku do roku.\n68% dokonywało wpisów na blogu raz w tygodniu,\nprawie 1/3 (29%) zamieszczało wpisy codziennie, tylko\nniewielki odsetek (3%) kilka razy dziennie.\nSpora liczba badanych, bo aż 69 (34,5%) podała\ninternetowy adres swojego blogu.\nWiększość zakładała blog, aby odnaleźć motywację (69%), pozyskać wsparcie (67,5%) lub żeby opisywać\nswoje odchudzanie i codzienną walkę z jedzeniem oraz\nzbędnymi kilogramami. Prawie 1/3 (26,5%) chciała podzielić się z innymi swoim sukcesem. Nieznaczny odsetek\n(13,5%) miało inną motywację do prowadzenia blogu.\nOto niektóre z uzasadnień prowadzenia blogu:\n•„Zachęcić innych do odchudzania, kontrolować codziennie, co jedzą.”\n•„Aby wreszcie się udało z pomocą przyjaciół, którzy też\nmają taki blog i za jego pomocą dążą do tego samego\ncelu co ja.”\n•„Opowiedzieć innym moją historię, może ktoś zauważy,\njak wielki problem to anoreksja i nie popełni takiego\nbłędu co ja.”\n•„Stać się częścią odchudzającego się społeczeństwa oraz\nmóc pisać – co pomaga mi chudnąć.”\n•„Aby odnaleźć siebie... i dojść do perfekcji.”\nOcena według testu EAT-26\nTest EAT-26 składa się z 26 pytań dotyczących\nzachowań żywieniowych. Aby obliczyć wynik, należało\nzliczyć odpowiedzi, przy których zaznaczono pola: „zawsze” (3 punkty), „zazwyczaj” (2 punkty) i „często” (1\npunkt). Za pozostałe odpowiedzi: „czasami”, „rzadko”\ni „nigdy” przyznawano zero punktów. Większość badanych (62,5%) zawsze była przerażona swoją nadwagą,\nprawie co druga (46%) poświęcała zbyt wiele uwagi\nRównież większość zawsze w czasie ćwiczeń\nfizycznych myślała o spalaniu kalorii (65,5%), prawie\nco druga badana (48%) miała ogromne poczucie winy\npo jedzeniu. Żadna osoba ankietowana nie zaznaczyła\nodpowiedzi „nigdy nie skupiam się na chęci bycia\nCo drugą badaną (52,5%) prześladowała myśl\no odkładającym się tłuszczu. 20% jadło posiłki dłużej\nniż inni. 22,5% unikało pokarmów zawierających cukier.\nCo trzecia badana (35%) zawsze miała poczucie,\nże jej życie podporządkowane jest jedzeniu, co czwarta\n(25,5%) wybierała do spożycia artykuły dietetyczne.\nSpory odsetek badanych dziewcząt lubiło mieć\nzawsze pusty żołądek (57,5%), a po zjedzeniu słodyczy\nczuło się nieswojo (53,5%). Prawie co czwarta zawsze\nstosowała dietę (47,5%) i stwierdzała, że poświęca jedzeniu zbyt wiele czasu i myśli (43%).\nPokaźny odsetek, bo 41,5%, zawsze wiedziało,\njaka jest wartość kaloryczna tego, co spożywa. Około\n20% zawsze kroiło jedzenie na drobne kawałki, unikało\njedzenia o dużej zawartości węglowodanów, a także\nodczuwało presję otoczenia, aby więcej jadły.\nCo czwarta ankietowana (23,5%) zawsze miała\nochotę wymiotować po posiłku.\nWyniki testu EAT-26 świadczą jednoznacznie,\nże 90% przebadanych dziewcząt i kobiet ma wyraźne symptomy zaburzeń odżywiania. W celu lepszego\nzobrazowania wyników podzielono je pod względem\nuzyskanej liczby punktów na cztery grupy.\nTylko 10% badanych mieściło się w normie (poniżej 20 punktów). Co trzecia badana (37,5%) zakwalifikowała się do przedziału nieco powyżej normy (od\n20 do 39 punktów). Najliczniejsza była grupa wyraźnie\npowyżej normy (od 40 do 60 punktów), w której znalazła\nsię prawie co druga ankietowana (46,5%). Niepokojące\njest, że 12 dziewcząt (6%) uzyskało ponad 60 punktów,\nczyli liczbę określaną jako zdecydowanie powyżej normy\n(maksymalna liczba punktów, jaką można było otrzymać\nz testu wynosiła 78).\nZaburzenie odżywiania występuje częściej\nWarto podkreślić, że wyniki\nanalizy nie wykazują związku między zaburzeniami\nodżywiania a miejscem zamieszkania\nRozpoznanie według kryteriów\nRozpoznania jadłowstrętu psychicznego dokonano zgodnie z obowiązującymi kryteriami ICD-10,\nDSM-IV-TR oraz testem EAT-26.\nDla powiązania badanych z określoną jednostką\nchorobową oceniono sylwetki ich ciała. W tym celu\nwykorzystano wskaźnik BMI oraz siatki percentylowe\nwaga/wzrost (dla dziewcząt poniżej 18. roku życia).\nW trakcie odchudzania można zauważyć zmiany\nwagi oraz towarzyszące jej zmiany sylwetki. Analizując\nuzyskane dane, stwierdzono taką samą liczbę osób\no prawidłowej masie ciała (65%) zarówno przy sylwetce\nwyjściowej, jak i bieżącej, natomiast o 7 zmniejszyła się\nliczba osób z otyłością. Obniżyła się także aż o 34 osoby\nliczba osób z nadwagą. Należy podkreślić, iż w stanie\nwyjściowym nie było ani jednej osoby wychudzonej,\nnatomiast po kuracji odchudzającej pojawiło się ich\n14, a z kolei liczba dziewcząt z niedowagą wzrosła o 27.\nStwierdzono także, że wymarzona sylwetka badanych daleko odbiega od normy. Co prawda\nw analizowanej grupie nie byłoby osób z otyłością\ni nadwagą, ale bardzo niepokojące jest, że połowa\nbadanych dziewcząt (53%) chciała być patologicznie\nwychudzona. Mniej więcej co ósma badana chciałaby\nmieć niedowagę lub wagę w granicach normy. W trakcie\nodchudzania zmniejszyła liczba badanych z otyłością\ni nadwagą. Zauważalny był też spadek liczby badanych\nz prawidłową masą ciała.\nPrzeanalizowano stosunek odchudzających się\ndo własnego ciała. W tym celu badane odpowiadały na\n• Czy gdybyś osiągnęła swoją wymarzoną wagę ciała,\nczułabyś się bardziej atrakcyjna?\nwzrosłoby twoje poczucie własnej wartości?\nbyłabyś bardziej szczęśliwa?\nAnkietowane otrzymywały 1 punkt za każdą\nodpowiedź twierdzącą. Co druga badana (55%) odpowiedziała twierdząco na trzy pytania, blisko co piąta\n(18%) odpowiedziała twierdząco na dwa pytania. Dlatego\nmożna stwierdzić, że znaczna większość badanych\nmiała problemy z prawidłowym postrzeganiem obrazu\nAby zdiagnozować chorobę, należy dokonać krytycznej oceny objawów występujących u badanej osoby\nwedług obowiązującej klasyfikacji chorób. W badaniu\nprzesiewowym wzięto pod uwagę trzy jednostki chorobowe: anoreksję, bulimię i kompulsywne objadanie się.\nIstnieją cztery główne kryteria diagnostyczne\nanoreksji, jakie muszą występować u chorej osoby\njednocześnie, aby stwierdzić jadłowstręt psychiczny\n[Teachman i wsp., 2007]. Są to:\n•niska waga, która stanowi 85% normy typowej wagi\ndla danej grupy wiekowej i przedziału wzrostu;\n•nadmierny lęk przed przytyciem, nawet przy znacznej\n•wypaczony obraz własnej sylwetki bądź wagi;\n•brak miesiączki przez okres co najmniej trzech następujących po sobie miesięcy.\nMniej więcej co dziewiąta (11%) badana była\nchora na anoreksję.\nA oto pięć kryteriów diagnostycznych bulimii:\n•powtarzające się napady żarłoczności;\n•powtarzające się rytuały oczyszczające (wymiotowanie i używanie środków przeczyszczających), mające\n•napady objadania się i przeczyszczania organizmu,\nwystępujące mniej więcej dwa razy w tygodniu przez\nco najmniej trzy miesiące z rzędu;\n•nadmierne przywiązywanie znaczenia do szczupłej\nsylwetki w budowaniu poczucia własnej wartości.\nWedług tych kryteriów co trzecia badana (34%)\nbyła chora na bulimię.\nNiektóre badane przejawiały objawy charakterystyczne dla dwóch jednostek chorobowych naraz,\ncierpiąc na anoreksję bulimiczną.\nPodczas kompulsywnego objadania się badana\n•powtarzające się napady objadania mniej więcej dwa\nrazy w tygodniu przez ostatnie sześć miesięcy;\n•brak poczucia kontroli nad rodzajem i ilością spożywanego jedzenia;\n•zjadanie zbyt dużej ilości jedzenia naraz.\nZdiagnozowanie tej jednostki chorobowej wyłącznie na podstawie ankiet jest szczególnie trudne. Nasza\npraca nie miała na celu szczegółowego analizowania\nkompulsywnego objadania się, ale tylko zasygnalizowanie\nproblemu, który może występować u 12% przebadanych\ndziewcząt i kobiet.\nMniej więcej połowa badanych (48%) kwalifikowała się do konkretnej jednostki chorobowej. Badane\nprzejawiające cechy charakterystyczne dla osób z zaburzeniami odżywiania stanowiły 42% całej populacji.\nTylko 10% (czyli 20 osób) w ogóle nie miało zaburzeń\nWśród dziewcząt i młodych kobiet funkcjonuje\nprzekonanie, że aby być akceptowaną, atrakcyjną i szczęśliwą, trzeba być szczupłą. Dlatego dążąc do perfekcji,\nzaczynają się odchudzać, zatracając przy tym zdrowy\nrozsądek. Cel łatwiej osiągnąć w grupie, dlatego podczas\nodchudzania szukają wsparcia. Pisząc blog, wkracza się\nw konkretną społeczność, której członkowie solidarnie\nsobie pomagają. Jednak niewinne z pozoru odchudzanie\nłatwo może się przerodzić w zaburzenie odżywiania:\nanoreksję, bulimię, kompulsywne objadanie się.\nPrzeprowadzona analiza z zastosowaniem testu\nEAT-26 zidentyfikowała wśród badanej populacji aż 90%\nosób z zaburzeniem odżywiania. Tylko 10% badanych\nuzyskało prawidłowy wynik tego testu.\nWykorzystując międzynarodową klasyfikację\nchorób ICD-10, DSM-IV oraz DSM-IV-TR, zdiagnozowano anoreksję u 11 badanych, bulimię u 34% badanych,\na u 12% znaczne ryzyko kompulsywnego objadania się.\nNiektóre badane kwalifikowały się jednocześnie do\ngrupy osób z anoreksją i bulimią, tworząc podgrupę\ncierpiących na anoreksję bulimiczną. Z tego wynika,\nże mniej więcej połowa badanej populacji była chora.\nOdchudzanie się badanych przyniosło zamierzone rezultaty. 7 z nich pozbyło się otyłości, 34 straciły nadwagę, ale powiększyła się grupa z niedowagą o 27 osób.\nPojawiła się wcześniej nieistniejąca grupa wychudzonych\ndziewcząt i znalazło się w niej 14 osób. Prawie ¾ badanych (73%) miało bardzo niską ocenę obrazu własnego\nciała, dlatego nie zaprzestało kuracji odchudzającej mimo\nprawidłowej masy ciała.\ndo uzyskania absurdalnie wychudzonej sylwetki.\nCo druga badana chciała\nbyć wychudzona, co ósma\nchciała mieć niedowagę.\nCo ósma osoba\ndeklarowała dążenie do\nCo czwarta badana za cel założenia blogu internetowego podawała jeden z następujących powodów:\nznalezienie wsparcia, opisywanie swojego odchudzania,\ncodziennej walki z jedzeniem i zbędnymi kilogramami\noraz odnalezienie motywacji.\nNasza praca spełniła pierwotne zamierzenie.\nUdało się dotrzeć do zamkniętej społeczności i znalazły\nsię w niej dziewczęta chętne do współpracy. Ankietę\npoprawnie wypełniło 200 dziewcząt i kobiet, 69 z nich\nnie chciało być osobami anonimowymi. Otrzymano\n42 listy elektroniczne. Ich autorki chciały się zmienić,\nwiedziały, że postępują irracjonalnie i pozostawiły do\nsiebie kontakt (np. w postaci numeru komunikatora\nGG). Niektóre badane wyraźnie chciały pomóc innym\ncierpiącym, zamieszczając na swoim blogu połączenie\nz adresem blogu osoby przeprowadzającej badanie.\n1. Analiza bogów może być przydatna do badań przesiewowych w zamkniętych grupach dziewcząt\ni młodych kobiet.\n2. Rodzice i opiekunowie powinni zwracać większą uwagę na treści stron internetowych przeglądanych\nprzez swoje córki, aby móc szybciej wychwycić niezdrową\nfascynację ruchem proanorektycznym czy probulimicznym i ustrzec je przed zaburzeniami odżywiania.\n3. Niektóre strony internetowe powinny być przez\nrodziców cenzurowane lub wręcz blokowane, aby nie\nprzynosiły szkody innym korzystającym z internetu.\n1. Abraham S., Llewellyn-Jones D. Anoreksja, bulimia, otyłość.\nPWN Warszawa 1995.\n2. Albisetti V. Pułapka anoreksji. Jedność Kielce 2001.\n3. Apfeldorfer G. Anoreksja, bulimia, otyłość. Książnica\n4. Barg E., Urban K., Terlecka J., Trzaska S., Grabowski M.\nKogo może dotyczyć anorexia nervosa? Analiza materiału\nwłasnego. Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany\nMaterii 2 2006.\n5. Biercewicz M. Zaburzenia odżywiania się – anorexia, bulimia.\nPielęgniarka i Położna 8 2002.\n6. Bucholc M., Majsiak E., Klusek C., Majsiak P. „Masa ciała\ndziewcząt w okresie pokwitania w ocenie obiektywnej i subiektywnej” Model zdrowotnego stylu życia jako zadanie\ninterdyscyplinarne 1 2003.\n7. Góra A., Szymona K. Anoreksja i bulimia – problem rodziców, psychologów i lekarzy. Medycyna Ogólna 6 (35) 2000.\n8. Jablow M. M. Anoreksja, bulimia, otyłość. GWP Gdańsk 2000.\n9. Józefik B. red. Anoreksja i bulimia psychiczna. WUJ Kraków 1999.\n10. Kleszcz H. Anoreksja – choroba kobiecej duszy. Magazyn\nPielęgniarki i Położnej 5 1997.\n11. Kowalczys M. H. Anoreksja i Bulimia Nervosa. Psychogenne\nzaburzenia odżywiania. Dermatologia 4 2004.\n12. Litowiec E., Mikita M., Baran T. Anorektyczki – jak im\npomóc. Magazyn Pielęgniarki i Położnej 1-2 2004.\n13. Melosik Z. Tożsamość, ciało i władza: teksty i (kon)teksty\npedagogiczne. WSE UAM Poznań 1996.\n14. Melosik Z. Ciało i zdrowie w społeczeństwie konsumpcji.\nEdytor Toruń 1999.\n15. Mikołajczyk E., Samochowiec J. Cechy osobowości u pacjentek z zaburzeniami odżywiania. Psychiatria 2 2004.\n16. Namysłowska I. Zaburzenia odżywiania – jadłowstręt\npsychiczny i bulimia. Przewodnik Lekarza 6 2000.\n17. Namysłowska I., Paszkiewicz E., Siewierska A. Gdy odchudzanie jest chorobą, anoreksja i bulimia. WAP Warszawa 2000.\n18. Rajewski A., Hauser J. Czynniki genetyczne w etiologii\njadłowstrętu psychicznego. Psychiatria Polska.\n19. Teachman B., Cocyle B., Dchwartz M., Gordic B. Jak pokonać zaburzenia odżywiania u dzieci? Helion Gliwice 2007.\n20. Ziółkowska B. Dlaczego młodzież się głodzi? Edukacja\ni Dialog 5 1998.\n21. Ziółkowska B. Ekspresja syndromu gotowości anorektycznej u dziewcząt w stadium adolescencji. WFH Poznań 2001.\n22. Ziółkowska B. Anoreksja od A do Z. WN Scholar Warszawa 2005.\n23. Jodkowska M., Woynarowska B., Oblacińska A. Test przesiewowy do wykrywania zaburzeń w rozwoju fizycznym u dzieci\ni młodzieży w wieku szkolnym. Instytut Matki i Dziecka 2007.\nNareszcie są!!! Nie tylko wyglądają jak pomidory, ale\npachną. I smakują jak pomidory. Polskie, prawdziwe,\ngruntowe. Trudno spotkać człowieka, który pomidorowej nie lubi: z makaronem, ryżem, kluskami lanymi czy kładzionymi…\njuż widzę te rozmarzone miny. \nMoja zupa jest inna\n• 1,5 kilograma dojrzałych pomidorów dokładnie umyć, pokroić na części i wrzucić do garnka z • kopiastą łyżką\nmasła. Na wolnym ogniu gotować aż do rozpadnięcia się pomidorów. Po przestygnięciu przetrzeć przez gęste\nsito. Do garnka wlać • 1 litr wody, zagotować, do wrzątku wrzucić • 2 kostki bulionu cielęcego (albo drobiowego),\n• 2 spore ziemniaki pokrojone w cząstki i • 2 marchewki duże, pokrojone w plasterki lub półplasterki (zależy do\ngrubości marchwi). Ugotować do miękkości warzyw, połączyć z pomidorami, chwilkę pogotować i przed samym\nkońcem gotowania dodać posiekany • czosnek – 5 lub 6 ząbków. Obrać • pomarańczę, pokroić w kostkę (może być\nmandarynka), na talerzu położyć • pół mandarynki w cząstkach lub • ¼ pomarańczy, zalać zupą, przybrać • świeżym\ntymiankiem… Zupę rekomenduje Gabrysia, 19 miesięcy.\nPoszarpana linia brzegowa Nowej Zelandii z lotu ptaka\nZ wizytą w Nowej Zelandii.\nPodróż w tamtą stronę\nPrzelot odbył się dość sprawnie. W Wiedniu miałam około 40 minut oczekiwania na samolot do Sydney.\nLeciałam z trzema osobami z Polski – małżeństwem które\nudawało się na ślub córki oraz przedstawicielem firmy\nbudowlanej. Już na krajowym lotnisku dowiedziałam\nsię, że będę miała towarzystwo, bo samolot z powodu\ngęstej mgły nie wystartował i poproszono nas o spędzenie jednej nocy w hotelu. Z powodu opóźnienia nie\nzdążylibyśmy w żaden sposób na samolot do Sydney,\na ten kursował raz na dobę. Tak więc mieliśmy czas\ni sposobność poznania się bliżej, dzięki czemu wyprawa\nna drugi koniec świata była przyjemniejsza. Rano taksówka przewiozła nas z hotelu na lotnisko, skąd już bez\nprzeszkód odlecieliśmy do Wiednia. Lot trwał króciutko,\na na niewielkim wiedeńskim lotnisku czekaliśmy ok.\npół godziny – już całą zgraną paczką. Potem odprawa\ni lot do Sydney, z międzylądowaniem w Kuala Lumpur.\nKolorowa i fajna wycieczka, choć bardzo męcząca.\nWiele godzin w przymusowej pozycji (ciasnota w klasie\nekonomicznej daje się we znaki, zwłaszcza podczas tak\ndługiej podróży), więc z radością wysiadłam w Kuala\nLumpur, aby rozprostować nogi. Mieliśmy godzinną\nprzerwę. Bardzo chciałam wyjść na zewnątrz i trochę\npooddychać egzotyką, dotknąć tamtejszej ziemi bosą\nstopą, powąchać powietrza...\nBył luty, w Polsce szaro, buro i ponuro, a tu pełna\negzotyka. Już kiedy podchodziliśmy nocą do lądowania,\nuśmiechnął się do mnie piękny obrazek: mocno oświetloną\nulicą pędził kabriolet pełen rozbawionych dzieciaków,\noczywiście odzianych jedynie w koszulki na ramiączkach,\nnie tak jak my – w ciepłych polarach. Ale jeden z współtowarzyszy ostrzegł mnie, że wyjście poza teren lotniska\nmoże zostać potraktowane jako potencjalna próba przemytu narkotyków i grozi poważnymi konsekwencjami. Jego\nsłowa wzmocniło to, co zobaczyłam na płycie lotniska:\nmnóstwo Tajów w wojskowych mundurach, kobiety\nz zasłoniętymi twarzami (do przeszukiwania pasażerek\nna wypadek podejrzenia o przemyt). Wszyscy uzbrojeni\npo zęby! Widok na tyle przerażający, że odechciało mi\nsię opuszczania lotniska choćby tylko na chwilkę. Potem\n10-godzinny lot, już bezpośrednio do Sydney.\nNad Australią wszyscy byli strasznie umęczeni\npodróżą, ja jeszcze zdobyłam się na podejście do okna\ni obserwowanie czerwonej ziemi, z rzadka urozmaiconej\nskałami i kępkami suchych krzaczków, i te widoki mówiły\nmi, że jestem blisko, coraz bliżej celu. Gdy samolot krążył\nnad Sydney, podziwiałam ocean, w którym zobaczyłam\npłynące dwie ogromne płaszczki, a na wybrzeżu mnóstwo\ndomów – prawie każdy z basenem (podobno do tych\nbasenów lubią zakradać się krokodyle...).\nPo wylądowaniu moi towarzysze podróży rzucili\nsię w ramiona witających ich krewnych, ja pomachałam\nim na do widzenia, złożyliśmy sobie życzenia miłych wakacji, a oni obiecali, że odwiedzą mnie w Nowej Zelandii.\nZ Sydney do Wellington\nZostał mi do pokonania ostatni odcinek – z metą\nw Wellington, stolicy Nowej Zelandii. Dotarłam tam\nkoszmarnie zmęczona. Na dzień dobry zostałam prze-\nNowa Zelandia: wszędzie blisko siebie są niewysokie pofałdowane góry i Pacyfik\npytana przez bardzo życzliwego celnika na okoliczność\nwwożonych towarów. Do Nowej Zelandii nie wolno przywozić żadnych roślin, nasion, ziemi ani tym podobnych\nproduktów, żeby nie zanieczyścić lokalnej flory żadnymi\nobcymi przybyszami. W Nowej Zelandii jest bardzo\nłagodny klimat i wszystko, co jest przywiezione, świetnie się tam aklimatyzuje, niszcząc rodzimą roślinność.\nJakież było moje zaskoczenie, kiedy celnik zaczął\npytać, skąd jestem, a po mojej odpowiedzi, że z Polski,\nwziął głęboki wdech i zapytał: Masz gruszka...? Odpowiedziałam, że mam jabłko i zaczęliśmy się śmiać oboje.\nRozmawiając trochę po polsku, trochę po angielsku,\ndowiedziałam się, że on jest w części Polakiem, bo mama\nbyła Polką. On oczywiście trochę zna polski, tylko nie\nma z kim go ćwiczyć. Kiedy wreszcie zostawiłam miłego rozmówcę, z którym serdecznie się pożegnałam,\nznalazłam zniecierpliwionego wujka i ciocię, którzy już\nsię bali, że coś jest nie tak, że może miałam przy sobie\njakiś zakazany towar, np. jabłko właśnie. Po wytłumaczeniu im, co tak długo robiłam na odprawie, kazali\nmi dokładnie opisać rozmówcę. Okazało się, że to syn\nich znajomych, zresztą cała Polonia w Nowej Zelandii\nzna się doskonale, wszyscy wychowywali się przecież\njak rodzeństwo, zarówno w czasie wielomiesięcznego\nrejsu statkiem tuż po wojnie, jak i potem, w sierocińcach.\nMalownicze zatoczki – widać ich mnóstwo w czasie przeprawy promowej. Nowa Zelandia ma bardzo poszarpaną linię\nPo wyjściu poza lotnisko uderzyła mnie fala\nciepła i jeszcze czegoś, czego z powodu zmęczenia nie\npotrafiłam sobie do końca uświadomić. Wiedziałam\ntylko, że jest ciepłe, miłe, otulające mnie i kołyszące\nPrzebudziłam się z uśmiechem. To, co towarzyszyło mi przy zaśnięciu, było dalej wokół mnie, ciepłe,\nmiłe i nienazwane, swojskie i przyjemne.\nKamienista plaża w Lower Hutt usiana poszarpanymi głazami. Gołym okiem widać wulkaniczne pochodzenie Nowej Zelandii.\nW oddali kamienne wyspy o nazwie Dziadek i Wnuk.\nWstałam na śniadanie, a po nim na moją gorącą\nprośbę udaliśmy się nad ocean... i tam, pośród łagodnej\nmorskiej bryzy przypomniałam sobie „to” i nazwałam je.\nUświadomiłam sobie, że gdziekolwiek jestem, wszędzie\nwokół mnie roztacza się delikatny, przyjemny zapach,\na potem dowiedziałam się, że dzięki łagodnemu klimatowi w Nowej Zelandii stale coś kwitnie i stąd ten\nwszechobecny kwiatowo-owocowy aromat. Rodzina\npokazała mi też janowiec – roślinę przywiezioną z Europy, która porasta całe zbocza gór. Problem w tym, że\nw Europie roślinka ta ma kilka lub kilkanaście centymetrów, a w Nowej Zelandii rozrasta się do niemalże\ndwumetrowych krzaków. Tak służy jej ten klimat i stąd\nwynika owa dbałość, żeby nikt nie przywlókł żadnej nowej rośliny, która mogłaby się rozprzestrzenić wszędzie\njak janowiec (nie wiem czy to fachowa nazwa, ale tak\ngo nazywali), zabierając miejsce rodzimym gatunkom.\nZdziwiły mnie też owce, biegające samopas po\nzboczach. Potem dowiedziałam się, że to uciekinierzy\nz hodowli, podobnie jak jelenie europejskie, które są tu\nhodowane w stadach na ogrodzonych terenach w celach\nkonsumpcyjnych, a ich mięso jest potem wysyłane do\nEuropy. Ze względu na łagodny klimat zwierzęta są\ntrzymane cały rok na wybiegu i dostarcza się im tylko\nwodę. Pastwiska są przez cały rok zielone, co powoduje,\nże hodowla jest bardzo tania i opłaca się mięso rozsyłać\npo całym świecie, nawet koszty transportu nie grają\nZaskoczył mnie stosunek do zwierząt, które\nuciekły z hodowli. Otóż raz lub dwa razy w roku są\norganizowane odstrzały wszystkich uciekinierów. Wtedy\nw tym samym czasie ruszają w teren ogromne rzesze\nmyśliwych i strzelają. Początkowo wydawało mi się to\nbardzo okrutne, ale potem zrozumiałam, że to jedyne\nwyjście, żeby dać szansę rodzimej faunie i florze, nieprzystosowanej do walki z szybko rozmnażającymi się\ni panoszącymi najeźdźcami.\nDzień codzienny i obyczaje\nDzień codzienny pracujących Nowozelandczyków\nnie bardzo mi się spodobał z powodu przerwy na lunch.\nTam każdy wie, że od godziny 12 do 14 nie należy się\nnastawiać na załatwianie spraw urzędowych, bo wszyscy\nmają przerwę. Oczywiście nie wszyscy jednocześnie,\nale nigdy nie wiadomo, kto kiedy. Nowozelandczycy\npracę zaczynają o 9.00, a jak im powiedziałam, że ja\nod 7.00, to stwierdzili, że to barbarzyństwo! Nie przekonały ich nawet tłumaczenia, że o 14.00 jestem wolna\ni resztę dnia mam dla siebie, a oni są dopiero w środku\nWuj i autorka na wyspie Picton, tuż po przeprawie promowej\nna Wyspę Południową\nMoje ukochane zachody słońca\ndniówki, pracując do 17-18. Niestety, ciężkie jest życie\ngospodyni, która o takiej godzinie jedzie do sklepu po\nzakupy i szykuje obiad na godz. 20, po czym wszyscy\nkładą się spać.\nNatomiast bardzo podoba mi się „zaściankowość”\nNowej Zelandii. Wszystko jest spokojne, przewidywalne\ni sprawiedliwe, chyba nikt nie wyobraża sobie, żeby\nzmieniła się np. cena paliwa. Najbardziej wiekowy staruszek wie, ile mniej więcej kosztuje paliwo, bo chociaż\nod dawna nie jeździ samochodem, to przecież pamięta,\njaka zawsze była cena! Mieszkańcy są wyciszeni i żyją\nna godnym poziomie. Ciekawostką są też emerytury.\nNiezależnie od zarobków wszyscy dostają taką samą\nemeryturę, wypłacaną w postaci tygodniówek – kobiety\nnieco mniej niż mężczyźni. Jeśli dobrze pamiętam kwoty,\nmężczyźni otrzymują około 420 dolarów nowozelandzkich, a kobiety około 400. Dolar nowozelandzki jest\nciut mniej wart niż australijski, który z kolei jest trochę\ntańszy od amerykańskiego.\nCo do polskości – było mi wstyd, że na drugim\nkrańcu świata ludzie chodzący do góry nogami mają\nw sobie tyle patriotyzmu, a ja...? Stale tam słyszałam:\nmusisz z nami zostać, musisz nam pomóc zrobić to czy\ntamto, razem zrobimy coś dla społeczeństwa (!). Bez tego\npolskość upadnie i dzieci nie będą chciały kultywować\ntradycji! Oczywiście wujostwo zaangażowało mnie bardzo aktywnie do pracy w polskiej szkole, gdzie musiałam\ni piec ciasteczka, i gotować bigos, i żurek z kiełbasą na\ncharytatywny festiwal, i opowiadać dzieciom o Polsce,\ni uczyć je języka – co robiłam po raz pierwszy w życiu...;)\nPolska to taki ich wymarzony, idealny kraj lat\ndziecięcych. Niestety po przyjeździe do starej ojczyzny\nwielu patriotów doznaje ogromnego rozczarowania.\nJak wujek i ciocia trafili do Nowej Zelandii?\nPo zakończeniu II wojny światowej zostali sierotami.\nW kraju nie było komu opiekować się dziećmi, które\nw następstwie zawieruchy wojennej zostały same, bez\nrodziny, więc rząd Polski zwrócił się do całego świata\nz prośbą o przyjęcie sierot... Statki rozwiozły dzieci\nw różnych kierunkach. Moi bliscy dotarli aż do Nowej\nZelandii. Wujek opowiadał, jak to dzieci nie chciały\nNa co narzekają\nOczywiście narzekają na inflację, ale ich inflacja\nto grosze niewarte wspomnienia. Na przykład paliwo\npodrożało o 2 centy – skandal, tylko czy podwyżka\nz 1,07 na 1,09 to jakakolwiek podwyżka?\nJak zaczęłam narzekać na polskie skandale, to oni\nze szczerym oburzeniem odpowiedzieli, że u nich też są\nsię uczyć angielskiego, „języka wroga”, z nadzieją że za\nskandale! A jakże, ich posłanka zdążała z otwarcia czegoś\nkarę zostaną odesłane do ojczyzny... Tak się jednak nie\ntam na mecz rugby, który też miała otworzyć. Terminarz\nstało. Mali przybysze najpierw trafiali do sierocińców,\nmiała ustawiony na styk, więc bardzo się spieszyła. Jenajczęściej pod opiekę zakonnic, a potem wiedli życie\nchała rządowym, oznakowanym samochodem, wieziona\njako obywatele Nowej Zelandii.\nprzez szofera, ale z powodu pośpiechu przekroczyli\nDzieci te były\ndozwoloną prędkość. Zadość często wykorzystytrzymał ich policjant i wlewane jako służba, nie\npił mandat, a winna była\nposyłano ich do szkoły,\nposłanka – przecież jechała\nw samochodzie i widziała,\nmusiały ciężko odpracowywać koszty swojego\nco wyprawiał szofer. Był\nto wtedy skandal na całą\nNową Zelandię! Nie mogło\nwspomnienia o swoich\ndo nich dotrzeć, że w Polsce żaden „krawężnik” nie\nprzeżyciach z lat dziecięcych. Mam jeden egzemmiałby szansy i nie odwaplarz książki, do której\nżyłby się zatrzymać rządowujek napisał rozdział. Charytatywny festiwal polski w Wellington. Zyski są przeznaczane wego samochodu, a już na\nCiągle żyli myślą na rzecz polskiej szkoły, w której dzieci uczą się języka polskiego pewno nikomu nie wlepiło powrocie do ojczyzny, i polskich tradycji.\nby mandatu. Ta posłanka\nzresztą w Nowej Zelandii zaskoczyło mnie to, że są\noczywiście spóźniła się na otwarcie meczu i okryła się\ntam polskie szkoły! Ogromna jest aktywność Polonii\norganizującej festiwale polskie. Jest w nich zdecydoCo kraj, to obyczaj... jaki kraj, taki skandal... ;)\nwanie więcej polskości niż u wielu Polaków. Byłam\nzbudowana ich przywiązaniem do polskich tradycji\ni świąt, a przede wszystkim nieskrywanym patriotyzmem,\nz którym wszyscy z dumą się obnoszą. Moja nowozelandzka rodzina też myślała o powrocie do ojczyzny na\nstarość. Przyjechali więc na rekonesans do Polski, ale\nPracuję w jednym ze świętokrzyskich sanatoriów zajmujących\npo spędzeniu w naszym kraju 8 tygodni uznali, że są\nsię leczeniem chorób układu kostno-stawowego.\njednak bardziej obywatelami Nowej Zelandii, niż im się\nMoim marzeniem jest zanurkowanie w okolicach Wielkiej Rafy\nKoralowej w Australii. Oczywiście chciałabym zanurkować\nprzedtem wydawało. To największa strata dla Polski – że\nz rekinami – w ich naturalnym środowisku... ;) Na razie tylko\nludzie, którzy tak tęsknili za ojczyzną, po zobaczeniu jej\nw oceanarium w Sydney dotykałam rekina piaskowego, rzecz\nna własne oczy stwierdzili, że są co prawda Polakami,\njasna za zgodą jego opiekuna – więcej o tym w drugiej części\nale wracają... do siebie.\nmoich przygód. ;)\nto żona mi głowę urwie!”\nKierownikiem naszej wycieczki była niewątpliwie Gniewka; od niej zależał program dnia, postoje, czasami wymuszała całkowitą zmianę planów. W sobotę wstała chyba lewą nogą, bo od samego rana zaczęło się marudzenie... że na co jej to\nwszystko, że (u diabła!!!) na diabła jej był ten diabeł tasmański, jak już zupełnie nie\npamięta, co to było, że co to za codzienne zmiany sufitów, że ostatnio na ścianach\nbyła ciemna boazeria, a dziś tapeta w różyczki, że w różyczkach to ona w ogóle nie\ngustuje, że Salamanca też zupełnie ją nie interesuje... i poszła sobie znów spać.\no naradzie uznaliśmy, że trochę racji to ona ma,\nfaktycznie ostatnio za dużo zmian w jej 14-tygodniowym życiu. Zapadła decyzja, że na Salamancę idą\nLinda i Neil, ja zostaję z wnuczką, potem ja z Neilem\ndo Ogrodu Botanicznego, bo zwiedzenia go nie mogę\nsobie odmówić, a po obiedzie wszyscy czworo jedziemy\nSalamanca to odbywający się w Hobart cotygodniowy sobotni targ. Plac, na którym gromadzą się\nW tle Góra Wellington\nkupcy, sprzedawcy, rzemieślnicy, muzycy i turyści, otoczony jest budynkami z 1823 roku. Są to stare magazyny\nprzyportowe, gdzie obecnie mieszczą się sklepy, galerie,\nWidać stąd górę Wellington wysoką na 1270 m.\nNa jej szczyt Pinnacle można dostać się wprost z miasta\npieszo i rowerem kilkoma ścieżkami, dla samochodów\njest jedna piaszczysta i wąska droga, z której można\nkorzystać w porze suchej, a podczas deszczu przejazd\nKrólewski Ogród Botaniczny w Hobart\njest utrudniony. W pobliżu szlaków wspinaczkowych są\nusytuowane miejsca na piknik i grill oraz chaty, w których\nmożna schronić się w razie załamania pogody.\nZ Salamancy widoczny jest też Hobart Port na\nrzece Derwent, uchodzącej do Morza Tasmańskiego.\nW porcie widziałam cumujące statki towarowe, wycieczkowe i obsługujące prace badawcze na Antarktydzie.\nTu kończy się odbywający się każdego roku wyścig\nżeglarski z Sydney. Hobart zostało założone zaraz po\nSydney w 1804 r.\nDo 1960 roku jeździły tu tramwaje (pierwsza\nlinia w 1897 r.), które zastąpiono trolejbusami, a od\n1968 roku zrezygnowano z transportu elektrycznego\ni pozostały tylko autobusy. Dlaczego? Może mają pokłady\nropy albo łupki jakieś? Benzyna nawet w przeliczeniu\ndolarowym (nie procentowo do pensji) jest tańsza niż\nw Polsce. Muszę to sprawdzić.\neil wrócił z targu z piękną drewnianą deską do\nkrojenia wykonaną z bardzo twardego drzewa\nblackwood (akacja). Pozyskiwane z tasmańskich akacji,\nsosen, dębów i oczywiście eukaliptusów drewno odznacza się rzeczywiście dużą twardością, wykorzystywane\njest głównie do produkcji mebli. Pencil pine i huon pine\n(odmiany sosny) występują tylko na Tasmanii.\nOd deski do deski o drzewach i drewnie tasmańskim opowiedział mi Neil w drodze do Ogrodu. Żar lał\nsię z nieba, a on zaparkował chyba z 5 km od wejścia!!!\nTeż się dziwił, sprawa wyjaśniła się jak przekraczaliśmy\ndrugą ulicę o tej samej nazwie. Ulice te miały przymiotniki „Górna” i „Dolna”, czego nie dopatrzył się na\nmapie i wbił w GPS bez przymiotnika. Wysiedliśmy przy\ndalszej, „Górnej”. Poszliśmy na przełaj przez ogromny\nPark Pamięci, gdzie były tabliczki z nazwiskami żołnierzy\naustralijskich poległych w czasie I wojny światowej m.in.\nwe Francji i Belgii. Koło każdej tabliczki posadzono\ndrzewo, ale chyba nie wszystkie przetrwały, bo lasu\nto tam nie było, a tabliczek dużo. Bardzo zmordowani\nupałem (nietypowa ta jesień tasmańska!!!) dotarliśmy\nKrólewski Ogród Botaniczny,\nzałożony już w 1818 roku, rozczarował mnie. Gdzie mu tam do naszego Powsina wiosną, kwiatków mało,\na niektóre całkiem znajome. Bogactwo\npalm, eukaliptusów i las deszczowy nie\nzaskoczyły mnie, bo już znałam te cuda\nnatury. Część ogrodu z roślinnością arktyczną była zamknięta. Jedynie prawie Kwiatki jakby znajome\n200-letnie drzewa skłaniały do zadumy i zapadły mi\nw pamięć. Wierzę, że wiosną, kiedy zakwitają tu tysiące\nróżnokolorowych tulipanów, ogród wygląda pięknie,\nale nie doświadczyłam jego barwnej urody w czasie\nzwiedzania. Z ogrodu widoczny był most Tasmana na\nktóry był budowany od 1823 do 1825 roku, więzienie\ni hotel z 1825 r., trzy kościoły – anglikański z 1834 r.,\nkatolicki z 1836 i kongregacyjny z 1873 – jak na małe\nmiasteczko, to zabytków grubo ponad 100-letnich w nim\nRównież ciekawym miejscem jest Stare Miasto\nHobart Model Village, jest to replika modelu Hobart\nz 1820 roku.\nFigurki mieszkańców, robotników i więźniów\nprzedstawiają zabawne scenki z ich życia albo i mniej\nHa, trzeba wracać, a my nie bardzo wiemy, gdzie\nzostawiliśmy samochód, nie tak łatwo przyszło nam\nprzecież odnaleźć tę „Dolną”. Po dłuższym błądzeniu\ndotarliśmy na kraniec Parku Pamięci, załamałam się,\nbo wiedziałam jak długo szliśmy w tę stronę ze sporego\nwzniesienia, więc proszę Neila, że posiedzę sobie tu na\nsłupku, a on sam niech śmignie przez ten park i podjedzie\npo mnie. Z Neilem rozmawia mi się po angielsku tak\ndobrze, jak z nikim. Rozmawiamy takim mieszanym\njęzykiem polsko-angielskim, że podejrzewam zrozumiałym tylko dla nas. Co powiedział, to powiedział, a ja\nzrozumiałam – „nie ma głupich, nie masz zasięgu na\ntelefonie, a ja nie wiem jak tu wrócić, zgubię teściową,\nto żona mi głowę urwie!”.\nNo i posłusznie podreptałam za nim w górę parku, bez kropli wody, bo ani wrócić po nią do kawiarni\nw ogrodzie, ani gdzie kupić. Dopiero w samochodzie\nklima puszczona na najwyższe obroty przyniosła trochę\nonad 20 km na północ od Hobart znajduje się stare\nmiasteczko, chętnie odwiedzane przez turystów.\nAtrakcją jest najstarszy w Australii most kamienny,\nXIX-wieczne Hobart w miniaturze\nNajstarszy most Australii\nStara poczta w Hobart\nzabawne z niewolniczej pracy skazańców. To miniaturowe miasteczko wykonane w 1991 r. według pierwotnych planów i map, składa się z ponad 60 zabytkowych\nbudynków Hobart i 400 figurek. Do dzisiejszych czasów\nw stolicy dotrwało 5 budynków przedstawionych w miniaturze – m.in. urząd pocztowy. W przymuzealnym\nsklepiku sprawdziłam, że za maskotkę diabła trzeba by\nzapłacić 10 dol. (wstęp 14 dol.).\nNastępnie z rozłożoną wygodnie Gniewką w wózku, szczelnie owiniętym mamusinym szalem przed\nsłońcem, piechotką dotarliśmy do wspomnianego wyżej\nstarego, kamiennego mostu na rzece Coal.\nsłońce w tym Richmond się wściekło!!!! Ostro\nwciskało się pod czapki, okulary, nie można było\nuciec od oślepiającego światła i żaru. Wiatr robił, co mógł,\nby złagodzić palące promienie, ale powodował tylko\nzamieszanie, unosząc kurz i jesienne tasmańskie liście\nz ulic. Szczególnie nad rzeką, na otwartej przestrzeni,\nprzykro się odczuwało oba żywioły.\nPodobno na Tasmanii słonce operuje z 7% większa mocą niż w Europie z powodu dziury ozonowej,\nktóra tylko nad Nową Zelandią jest jeszcze większa\nniż nad południową Australią. Kąt padania promieni\nsłonecznych inny niż na półkuli północnej, czysta i bezchmurna atmosfera jak w dniu zwiedzania powoduje\nzwiększenie mocy światła.\nUmęczyło nas to słońce i wiatr w Richmond.\nZjeżdżając wieczorem z nieco górzystego terenu\ndo Hobart, ujrzeliśmy wielkie miasto, rozświetlone\ntysiącami światełek. A przecież to „wielkie miasto” ma\ntylko trochę ponad 215 tys. mieszkańców. Taki nasz\nSosnowiec, tylko bez tramwajów.\nTo jednorodzinna zabudowa powodowała rozległość miasta. Doliczyłam się może 5 lub 6 wielopiętrowych budynków, w których znajdują się biura\nDomy mieszkalne wspinały się na wzgórza okalające miasto nawet na 800 metrów w górę, a światła\nz obu brzegów odbijały się w rzece.\nSobotni wieczór upłynął nam na korygowaniu\nplanów na dzień następny.\n**Refundologia – najnowsza gałąź nauk medycznych\nM.D. , Ref.D.** ;))\nza relację i przenosimy się\nna drogę nad jeziora, halo,\njak to wygląda u was?”\n„Halo, witam i pozdrawiam państwa z 275\nkilometra, w znanym wszystkim kierowcom miejscu,\nczyli przy malowniczej wyrwie w asfalcie, którą obserwujemy oczywiście co tydzień, z uwagi na to, że uzyskujemy\ntu najlepsze ujęcia… Obecnie można powiedzieć, że\nkierowcy zwalniają koło wyrwy, ale widzimy również\ni taki trend, taką można powiedzieć tendencję, którą\nobserwujemy już od 3 tygodni, że zwalniają też na poprzedzającym ją zakręcie, tak więc wygląda na to, że być\nmoże wiedza o wyrwie jest już obecnie nieco większa niż\npoprzednio. Natomiast co do liczby pojazdów, to z racji,\nże pojazdy te w tym miejscu zwalniają, po prostu jadą\nwolniej i co do konkretnej liczby, to jest ich przez to na\npewno w jakiś sposób podobnie, co przed mniej więcej\ngodziną. Podsumowując, wygląda więc na to, że kierowcy\nnie mogą tu przyspieszyć i dlatego jadą wolniej, a liczba\naut utrzymuje się na podobnym poziomie.”\n„Dziękuję za tę relację, na koniec przeniesiemy\nsię teraz do śmigłowca, mamy już zdjęcia, halo, powiedz\nnam, co na nich obserwujemy?”\n„W tej chwili widzimy auto służbowe, który odwozi\nkierowcę, najprawdopodobniej nietrzeźwego, ale to nie\njest jeszcze potwierdzone, do najbliższej placówki medycznej, w tej chwili wchodzi w zakręt, a potem, z tego co\nwiem z mapy, najprawdopodobniej będzie się kierował\nna lewo, właśnie do tej najbliższej placówki medycznej.”\n„O czym będziemy państwa informować na bieżąco. Na koniec informacja z zagranicy – prawdopodobnie\npowódź stulecia grozi połowie jednego z kontynentów,\nna jutro dowiemy się, o który kontynent chodzi, na\nrazie prosimy o zdjęcia, relacje, państwa komentarze\noraz być może osobiste doświadczenia z dróg w całym\nkraju, szczególnie jeżeli są państwo w pobliżu miejsca,\nw którym zatrzymano najprawdopodobniej jednak\nnietrzeźwego kierowcę. Dziękujemy za uwagę.”\n„Witam państwa w głównym wydaniu »Kraj i Świat\nDziś«, dziś jak co tydzień obserwujemy powroty z weekendu,\npołączymy się teraz z naszymi\nreporterami na drogach nad morze, w góry, oraz nad\njeziora, może najpierw zajrzyjmy w góry, halo, czy\nw górach mnie słychać? Jak sytuacja na drodze?”\n„Tak, słyszę i witam! Od ostatniej naszej rozmowy,\nczyli przez 15 minut, minęły nas 452 samochody, w tym\ngłównie auta osobowe, ale widzieliśmy też 2 ciężarówki,\nwiadomo że po drogach mogą poruszać się, o ile przewożą ładunek łatwo psujący się, no i dwie takie ciężarówki\nwłaśnie w tym czasie już nas mijały.”\n„Czy obserwujesz wzrost liczby powracających?”\n„Tak, w zasadzie można powiedzieć, że powoli już\nzaczynają się powroty, może trudno to nazwać jeszcze\ntłokiem, ale od godziny 14.00, kiedy to zanotowaliśmy\nzaledwie 137 mijających nas aut, liczba ta systematycznie rośnie i wydaje się, że powoli, powoli można zacząć\nmówić o tworzącym się korku…”\n„Dziękuję, teraz zajrzymy nad morze, halo?”\n„Witam cię ponownie, dziś cały dzień obserwujemy pracę pobliskiego patrolu, od naszej ostatniej\nrozmowy patrol skontrolował już 2 kolejnych kierowców,\nobaj byli trzeźwi, aczkolwiek jak już informowaliśmy,\nokoło godziny 18.30 jeden z kierowców zatrzymanych\ndo kontroli nie tyle wysiadł, co wypadł z auta, nie był\nteż w stanie poddać się kontroli alkomatu, tak więc nie\nmamy potwierdzenia, że był rzeczywiście pod wpływem\nalkoholu, a w tej chwili ten kierowca jest w drodze do\nnajbliższego szpitala celem wykonania badań krwi. Za\nnim podąża oczywiście nasz kolega w helikopterze,\ntak więc jak tylko dowiemy się o jego dalszych losach,\nbędziemy państwa na bieżąco informować.”\n„Do tej sprawy będziemy na pewno jeszcze wracać,\nliczymy też na zdjęcia ze śmigłowca, na razie dziękuję\n*Specjalista medycyny rodzinnej\nPtuś i Ptu\no mojej przyjaciółki przybyły onegdaj dwie papużki\nnierozłączki w dużej białej klatce. Zawitały do niej\ndlatego, że ich poprzednia właścicielka miała, niestety,\nuczulenie na papużki. Tak więc musiały znaleźć inny dom.\nPapużki (on i ona) były śliczne – miały piórka\nzielone, szmaragdowe, morsko-zielone, turkusowe; na\npodgardlach brzoskwiniowokremowe śliniaczki, żółte\ndziobki, szare łapki i czarne, bardzo bystre oczka. Były\nciekawskie. Obserwowały i śledziły każdy ruch. Miały\ntakże charakter bardzo towarzyski, lubiły gadać, stale\nwłączały się do rozmowy, odzywały się do ludzi, do radia,\ndo telewizora – a jak w domu było cicho, to coś tam ciągle\nćwierkały do siebie. Tak przez cały dzień. Wieczorem\nodprawiały rytuał czesania piórek, czyszczenia, głaskania\nsię nawzajem i zasypiały na drążku, mrużąc oczka.\nNajpierw był problem z imionami. Myśmy nazwali je roboczo Ptuś i Ptusia. Wspólnie Ptusie albo\nPtusiostwo. Ptuś był odrobinę większy, miał ciemniejsze\npiórka i śliniaczek, był spokojniejszy i bardziej ostrożny.\nPtusia miała piórka jaśniejsze, śliniaczek cytrynowożółty,\nbyła energiczna, niespokojna, ciekawska i agresywna.\nMiała też skłonność do dominacji i kłótliwe usposobienie – wiele razy coś jej się tam nie podobało i wtedy\n(typowa kobieta!) napadała na spokojnego i papuziemu\nBogu ducha winnego temu Ptusia i wrzeszczała na niego;\nnierzadko go dziobała, aż piórka leciały.\nba ptaszki były inteligentne i bardzo sprytne. Zwiedziały klatkę i zdecydowanie twórczo bawiły się\nznajdującymi się w niej przedmiotami. Stale odczepiały\njedną huśtawkę. Gdy dostały do zabawy dzwoneczek na\ndługim łańcuszku, pracowicie i precyzyjnie rozmontowały łańcuszek, ogniwko po ogniwku… odczepiły go\ntakże całkowicie od klatki, a nie było to łatwe, bo zaczep\nłańcuszka był taki jak kółko do kluczy. (Jak dwa małe\nptaszki mogły to zrobić, mając do dyspozycji tylko łapki\ni dziobki? Myśmy się nad tym zaczepem, aby go zaczepić,\nsolidnie namęczyli. Niepojęte…) Dno klatki było wyłożone papierem. Pyszna była zabawa w chowanego pod\nkartkami papieru, a później\npapużki odkryły, że papier świetnie można\npodrzeć na drobne kawałki. No to do dzieła! I za chwilę\ncały papier był poszarpany i w strzępach.\nPewnego razu dostały do jedzenia cały duży kłos\nprosa. Oczywiście natychmiast go odczepiły od klatki,\npotem Ptusia paradowała z kłosem (przynajmniej 2x od\nniej większym!) nosząc go w dziobie i spacerując dumnie po dnie klatki, a potem (pracując razem z Ptusiem)\nporwała kłos na kawałeczki. Ile zjadła – nie wiadomo,\nale jaka zabawa była!\nonieważ papużki były „klatkowe”, przyjaciółka\nzdecydowała je wypuszczać z klatki w pokoju, aby\nmogły sobie trochę polatać. Na początku było z tym\nbardzo słabiutko. Ptusie wyszły z klatki, komicznie\nrozprostowały skrzydełka i łapki, no i wystartowały do\nlotu. Klops. Nie za bardzo umiały latać! Na początku\nstartowały niezgrabnie, machały szaleńczo skrzydełkami,\nskrzecząc rozpaczliwie i lądowały ciężko na najbliższej\npółce z książkami.\nGdyby przetłumaczyć na język ludzki ich gadaninę w trakcie pierwszych lotów i to, co się działo, toby\nto brzmiało chyba tak:\n– Echchchchch… (rozprostowanie skrzydełek)\n– Wybiłem się! O rany, lecę, lecę, lecę, lecę!!!\nRatunkuuuuu!!! (start i lot)\n– Lądujęęęęęęęę! Ło, matko!!! (Łup!!! – lądowanie\n– Ufffffffffffffffff… (wreszcie stały grunt pod\nPółka z książkami bardzo papużki zaciekawiła:\nnajpierw defilowały w tę i z powrotem przed książkami,\npotem książki zostały prewencyjnie podziobane, a na\nkońcu oba Ptusie schowały się za nimi. Dochodziło\nstamtąd zadowolone, ciche poćwierkiwanie. Papużki\nbyły wyraźnie szczęśliwe, że mają za sobą ciężką drogę\nw nowe miejsce, znalazły sobie świetną kryjówkę – nikt\nich nie widzi i mogą sobie spokojnie, bez podglądania\nprzez kogokolwiek (czytaj – przyjaciółkę) załatwiać\nswoje papuzie sprawy.\nWycieczki po pokoju stawały się coraz bardziej\nzuchwałe, a latanie sprawne – papużki odkryły szklaną\npółkę, na której był duży wazon. Najpierw, po wylądowaniu na niej, były bardzo zaniepokojone – niby nic\npod łapkami, a jednak stabilne. Cud! Chodziły w tę\ni z powrotem po szkle i z nieufnością i niedowierzaniem\nprzypatrywały się temu, komicznie przechylając łebki\n– raz jednym czarnym ślepkiem, raz drugim. W końcu\njakoś przyjęły do wiadomości, że jest, jak jest. No cóż,\nświat jest duży i skomplikowany.\nPotem odkryły wazon i potraktowały go jako\nrewelacyjną dziuplę. Oczywiście najpierw trzeba starannie zbadać interesujące znalezisko. Ptusia ostrożnie go\ndziobnęła i odskoczyła na bezpieczną odległość. Nic się\nnie stało, wazon nie zareagował. Potem to samo zrobił\nPtuś. Znów zero reakcji ze strony wazonu. No, to znaczy,\nże należy wejść do środka. Oczywiście rozważnie i będąc\nw pełni gotowym do ucieczki. Najpierw Ptusia, jako\nodważniejsza i bardziej ciekawska. Cisza.\nSpokój. Wazon jakoś nie oponuje. No\nto teraz Ptuś. Wszystko O.K. Super!\nMamy nowy domek! Co prawda stoi na\nczymś takim niepokojącym, przezroczystym, co to niby powietrze, a twarde\ni się nie spada, ale można się do tego\nPrzyjaciółka zdecydowała, że\nbędzie wystawiać papużki na balkon.\nPtusiom bardzo się to podobało: inne\notoczenie, inne odgłosy, inne powietrze,\ninne ptasie głosy… zielono dokoła,\na jaka przestrzeń!\nTo chyba wtedy stwierdziły, że klatka to jednak nie\newnego dnia moi przyjaciele poszli, jak zwykle, do\npracy. Zostawili zamkniętą klatkę, uchylone okno\nna balkon (zasłonięte ciemną zasłoną). Pewni byli, że\nwszystko jest w porządku. Gdy wrócili, nigdzie nie było\nKlatka była nadal zamknięta. Ptusie wyrzuciły\nkarmidełko i przecisnęły się przez otwór, w którym było\numocowane. Potem, fruwając po pokoju, przeleciały\nponad zasłoną i przecisnęły się przez uchylone okno\nna balkon. Balkon był zabezpieczony siatką przeciw\ngołębiom. Zieloni uciekinierzy znaleźli szparę w siatce\ni wyfrunęli na wolność.\nMoja przyjaciółka, zrozpaczona, poszukiwała ich\nwytrwale, rozwiesiła wszędzie ogłoszenia z fotografią\nPtusiów. Następnego dnia zadzwonił jakiś pan z sąsiedztwa, że przyleciała do niego przez okno papużka\nnierozłączka. Przyjaciółka natychmiast tam pobiegła.\nW podjętym naprędce śledztwie, analizując ślady\ni poszlaki, ustaliliśmy prawdopodobną wersję wydarzeń.\nWleciał przez okno do Ptuś. Usiadł panu na palcu i rozdarł się „JEEEEEEEŚĆ!”. Pan zadzwonił do swojej znajomej, biologa: Czy można papużkę nakarmić kaszą? Pani\nbiolog stwierdziła, że kasza nie powinna zaszkodzić. No\nto Ptuś otrzymał kaszę do napełnienia brzuszka. W tym\nczasie, gdy papużek zajadał, pan zadzwonił na podany na\nogłoszeniach telefon. Niestety! Ptuś, gdy się\nnajadł, to chciał wyfrunąć na wolność\nz powrotem. Ponieważ okno w pokoju było zamknięte, to przefrunął do\nkuchni, a tam było uchylone. Tyle\nI już go nie było…\nak się skończyła wielka ucieczka\ndwóch małych zielonych papużek-nierozłączek. Od tego czasu nie\nmamy o nich żadnych informacji. Pozostaje nadzieja, że znajdą miejsce,\nktóre im odpowiada i w którym\nbędą chciały zostać. Życzę im\ntego z całego serca, wykazały się\nbowiem niebywałą inteligencją, sprytem i pragnieniem wolności.\nazeta ekarzy - Gazeta dla Lekarzy