Innowacyjny program nauczania dla klas I-III. Natalia Bigus-Franczuk Katarzyna Sokal - PDF\nInnowacyjny program nauczania dla klas I-III. Natalia Bigus-Franczuk Katarzyna Sokal\nDownload "Innowacyjny program nauczania dla klas I-III. Natalia Bigus-Franczuk Katarzyna Sokal"\n1 Innowacyjny program nauczania dla klas I-III Natalia Bigus-Franczuk Katarzyna Sokal\n2 SPIS TREŚCI Wstęp 1. Opis programu a) Główne założenia programu b) Koncepcja pedagogiczna leżąca u podstaw programu c) Warunki realizacji założeń programowych d) Charakterystyka ucznia w wieku 6 9 lat e) Zasady pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi 2. Cele kształcenia i wychowania a) Nadrzędne cele edukacji b) Cele szczegółowe 3. Treści nauczania i oczekiwane osiągnięcia uczniów: a) Treści kształcenia i osiągnięcia uczniów po klasie I obejmujące wszystkie edukacje w połączeniu z innowacyjną korelacją treści edukacji wczesnoszkolnej z językiem angielskim b) Treści kształcenia i osiągnięcia uczniów po klasie III obejmujące wszystkie edukacje w połączeniu z innowacyjną korelacją treści edukacji wczesnoszkolnej z językiem angielskim c) Korelacja treści kształcenia edukacji wczesnoszkolnej i języka angielskiego uwzględniająca sprawności językowe dziecka 4. Sposoby osiągania celów kształcenia i wychowania a) Wykorzystanie platformy 5. Kryteria oceny i metody sprawdzania osiągnięć uczniów Literatura Aneks SPIS TREŚCI Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. 3\n4 WSTĘP Współczesny świat i gwałtowny rozwój cywilizacji informatycznej zachęca do poszukiwania nowych ścieżek w edukacji. Głównym zadaniem nowoczesnej szkoły staje się zapewnienie młodym ludziom możliwości zdobycia takiego wykształcenia i kompetencji językowych, by mogli oni odnosić sukcesy w życiu dorosłym. Wymiana europejska, możliwość podróżowania i nawiązywania kontaktów z innymi mieszkańcami Europy sprawia, że umiejętność biegłego posługiwania się językami obcymi staje się niezbędna. Im dziecko wcześniej rozpocznie naukę języka obcego, tym łatwiej będzie mu uczyć się w przyszłości. Nauka języka bowiem ćwiczy pamięć, rozwija inteligencję, poszerza percepcję i abstrakcyjne myślenie. Wczesny kontakt z językiem obcym daje możliwość wyćwiczenia prawidłowej wymowy. Początek edukacji w szkole to istotny moment w życiu każdego dziecka. Ważne jest, aby czuło się ono bezpieczne i potrafiło otworzyć na innych. Adaptacja i integracja z grupą szkolną ma ogromne znaczenie w dalszym rozwoju. Dzięki odpowiedniemu przygotowaniu warunków szkolnych można w znaczny sposób ułatwić dziecku wejście w ten "nowy świat" wiedzy, nauki i zabawy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, dziecko już na samym początku swojej edukacyjnej drogi, odczuwało będzie radość z uczenia się i spełniania w roli ucznia. Tym samym kontakt z językiem obcym nie będzie, dla niego tak trudnym doświadczeniem. Nowoczesny świat to świat ciągłych zmian. Nowoczesna szkoła to szkoła dostosowująca się do tych zmian. Proponowany program jest odpowiedzią na potrzeby dzisiejszego pokolenia. Uczy uczniów wykorzystywania nowych technologii do celów zdobywania wiedzy i poznawania świata. Umożliwia przedstawienie treści zawartych w podstawie programowej w sposób niezwykle atrakcyjny dla ucznia, co sprawia, że nauka staje się pasjonującą przygodą. Innowacyjna obudowa dydaktyczna w postaci platformy e -learningowej to doskonale narzędzie do pracy, dla każdego nauczyciela zarówno z edukacji wczesnoszkolnej jak i języka angielskiego. Zapewnia ona nauczycielom szeroki wachlarz środków do wykorzystania jej, zarówno samodzielnego jak i w różnych formach współpracy z drugim nauczycielem. Zgodnie z ujęciem holistycznym nauki, system połączonych pracowni tworzy całość umożliwiającą uczniowi i nauczycielowi swobodne przemieszczanie się między tematami i zagadnieniami, a także pokazuje uczniom jak poszczególne dziedziny wiedzy przenikają się i wchodzą w korelację z innymi. Inspiracją do stworzenia programu "Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła" stały się nasze doświadczenia w pracy w Polsko - Angielskiej Szkole Podstawowej Mentis, gdzie język angielski jest językiem równorzędnym z językiem polskim. W naszej szkole różnica w nauczaniu języka obcego w porównaniu do tradycyjnego podejścia, nie objawia się tylko zwiększoną ilością godzin lekcyjnych. Przede wszystkim chodzi tutaj o odmienne podejście, w którym język obcy staje się narzędziem do poznania świata, za sprawą prowadzonych w nim zajęć z zakresu innych edukacji np. matematycznej, przyrodniczej. Dziecko opanowuje umiejętności związane z językiem obcym tzn. uczy się nowego słownictwa, gramatyki, wypowiada się, czyta. Proces ten dokonuje się poprzez zanurzenie ucznia w świecie obcojęzycznym. Jest płynny, a jego efekty zaskakują nawet same dzieci, które nagle orientują się jak bardzo wzrosły ich kompetencje językowe. Innowacyjny program nauczania Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła został opracowany w oparciu o Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2012 r. poz. 977 z poźn. zm). Zmiany wprowadzone zostały Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 maja 2014 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Załącznik nr 2 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych). Program ten powstał z myślą o uczniach I etapu kształcenia czyli dla klas I III szkoły podstawowej i to do nich jest skierowany. Obejmuje zadania dla dzieci o indywidualnych potrzebach (6, 7 - latki, dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi), które potrzebują dodatkowych lub zmodyfikowanych zadań oraz wydłużenia czasu ich wykonania. Program zawiera ogólne, teoretyczne założenia, cele kształcenia i wychowania z opisem sposobów ich osiągania. Prezentuje treści kształcenia z uwzględnieniem osiągnięć uczniów na danym etapie nauki oraz proponuje kryteria oceny i metody sprawdzania tych osiągnięć. Podstawą innowacyjnego programu " Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła" jest zasada nauczania skoncentrowanego na dziecku i jego potrzebach, którego fundament tworzą diagnoza, indywidualizacja i działanie oparte na teorii inteligencji wielorakich Howarda Gardnera. Program M. Zatorskiej o A. Kopik "Wielointeligentne odkrywanie świata" stał się dla nas przykładem programu na bazie, którego przeprowadziłyśmy integrację treści edukacji wczesnoszkolnej z treściami języka angielskiego. Ten innowacyjny i jakże twórczy program jest doskonałym narzędziem do pracy z każdym uczniem. Jego wyjątkowość i niepowtarzalność zadecydowała o naszym wyborze. DIAGNOZA INDYWIDUALIZACJA WSTĘP 5\n6 DIAGNOZA - INDYWIDUALIZACJA - DZIAŁANIE Nazwa diagnoza pochodzi od greckiego słowa "diagnosis" czyli rozpoznawanie. Stanowi ona ważną część procesu dydaktyczno - wychowawczego w szkole. Pozwala poznać dziecko, jego predyspozycje, umiejętności, zdolności oraz wskazać trudności, które stają się podstawą do planowania dalszej pracy z uczniem. W studium Diagnoza edukacyjna i jej miejsce w praktyce i teorii pedagogicznej /1998/ prof. Heliodor Muszyński wyznacza diagnostyce edukacyjnej trzy podstawowe funkcje: optymalizującą, wyjaśniającą i poznawczą. Funkcja optymalizująca zawiera w sobie profilaktykę, terapię i prognozę rozwoju dziecka. Prof. Bolesław Niemierko /1999/ w studium Diagnostyka edukacyjna - cele, metody i szanse rozwoju diagnostykę definiuje jako "rozpoznawanie przebiegu uczenia się i wyznacza dwa jej główne cele praktyczne: dostarczenie uczniom i nauczycielom informacji wyjaśniającej przebieg i wyniki uczenia się; podnoszenie trafności oceniania szkolnego." Obie wypowiedzi składają się na stwierdzenie, że prawidłowa diagnoza powinna być wiernym odzwierciedleniem rzeczywistości rozwojowej ucznia. Należy dobrać tak jej elementy, by w sposób rzetelny, dokładny i staranny, trafnie obrazowała stan rozwoju dziecka. Diagnoza ma docierać do przyczyn niepowodzeń ucznia i dążyć do jego dogłębnego poznania. Przeprowadzając prawidłową diagnozę możemy wyróżnić jej trzy etapy: etap wstępny: daje odpowiedź na pytanie, czy dziecko rozumie wykonywane zadania i rozwiązuje je bezbłędnie. etap główny: obrazuje, dlaczego dziecko nie wykonało poprawnie zadań. etap prognostyczny: przewiduje co należy zrobić, aby dziecko mogło osiągnąć sukces." 1 Innowacyjny program nauczania "Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła" proponuje przeprowadzenie diagnozy z języka polskiego jak i angielskiego na wstępie i zakończeniu I etapu edukacyjnego przy użyciu ogólnie dostępnych narzędzi. Diagnoza taka da nauczycielowi szczegółowy obraz rozwoju dziecka, jego predyspozycji, zdolności czy opóźnień. Dzięki właściwemu podejściu diagnostycznemu nauczyciel będzie mógł określić skalę działań i podjąć odpowiednią pomoc kompleksową. Ważne jest, by nauczyciel przeprowadzający diagnozę, był do niej odpowiednio przygotowany, by dobrał takie narzędzia, które dostarczą mu jak najwięcej informacji o rozwoju dziecka. Szczególną uwagę należy poświęcić dzieciom z trudnościami w uczeniu się oraz uczniom uzdolnionym. Program ten zakłada pracę i z takimi uczniami. Szczegóły omówione zostały w rozdziale I e na stronie 15. Trafna diagnoza umożliwia indywidualizację pracy z uczniem, a to z kolei podnosi jego motywację. Dla wielu pedagogów jest jasne, że motywacja jest jednym z głównych czynników warunkujących skuteczne uczenie się. J. Rudniański (1984) wskazuje, że "im więcej w działaniu elementów pracy umysłowej, tym większe jest znaczenie motywacji, ( ) motywacja jest siłą napędową wszelkiego działania i bez niej uczeń nie wykazałby się żadną aktywnością w uczeniu się. Motywacja i uczenie się są procesami nierozerwalnymi. 2 " Dzięki przeprowadzeniu 1 B. Niemierko Diagnostyka edukacyjna - cele, metody i szanse rozwoju R. Suska-Wrobel, Diagnoza motywacji uczenia się przedmiotu szkolnego uczniow szkoł średnich ogolnokształcących [w:] Diagnoza edukacyjna, pod redakcją B. Niemierki i B.Machowskiej, Legnica 1999, s. 71. szczegółowej diagnozy możemy dostosować kształcenie do zróżnicowanych potrzeb oraz możliwości ucznia. Indywidualizacja wymusza dostosowanie treści, metod i środków nauczania do indywidualnych umiejętności i zdolności uczniów. Jej istotą jest sprzyjanie rozwojowi dziecka, dostrzeganie potencjału jaki w nim drzemie. Rozwijanie zdolności i zainteresować indywidualnych oraz pobudzanie do twórczego myślenia. Indywidualizacji podlega także wyrównywanie różnic między uczniami poprzez stymulowanie wszystkich zaburzonych sfer rozwoju. Zadaniem nauczyciela jest dostosowanie procesu dydaktyczno - wychowawczego do każdego ucznia tak, aby mógł on wszechstronnie się rozwijać. Doskonałym narzędziem indywidualizacji może okazać się platforma e -learningowa, która zawiera zbiór najróżniejszych zadań, ćwiczeń uwzględniających stopień trudności oraz rodzaj preferowanej inteligencji ucznia. Twórcą teorii Inteligencji Wielorakiej jest H. Gardner. Wyróżnił on osiem rodzajów inteligencji: lingwistyczną (językową), matematyczno - logiczną, kinestetyczną (ruchową), muzyczną, wizualno - przestrzenną, interpersonalną, intrapersonalną i przyrodniczą. Teoria Inteligencji Wielorakich H. Gardnera zakłada, że każda osoba posiada wszystkie rodzaje inteligencji, rozwinięte w różnym stopniu u poszczególnych osób. W ciągu naszego życia niektóre z nich rozwijają się silniej, a niektóre słabiej lub prawie wcale. Inteligencje tworzą wyjątkowy profil osoby, niepowtarzalny dla innych. Profile zmieniają się wraz z rozwojem jednostki. Wszystkie inteligencje działają w korelacji ze sobą choć występować mogą w różnych konfiguracjach. Można i trzeba je rozwijać poprzez różnorodne ćwiczenia, zadania oraz metody pracy dostosowane do konkretnej jednostki. W pracy z dziećmi ważna jest ich obserwacja w celu ustalenia preferencji inteligencji oraz wskazanie mocnych stron. Rozwój młodego człowieka powinien przebiegać równomiernie, dlatego tak znaczący jest indywidualizm czyli dostosowanie działań do potrzeb i możliwości dzieci. Zadaniem nauczyciela jest rozwijanie potencjału intelektualnego ucznia z motywacją do pracy. Stymulowanie jego aktywności w każdej z dziedzin nauki, dostosowując metody, narzędzia i środki dydaktyczne do rozwoju zainteresowań i zdolności. Nie zważając na definicję inteligencji H. Gardnera, nauczyciel pracujący z uczniami na podstawie programu Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła, powinien w sposób indywidualny podejść do każdego ucznia, starając się wskazać jego wszystkie mocne strony. To one winny być bazą do podejmowania odpowiedniego nauczania, nauczania przez działanie. To właśnie w nim, uczeń znajduje się w centrum procesu dydaktycznego, a nauczyciel staje się inspiratorem, pomocnikiem, przewodnikiem i pionierem. Taka postawa nauczyciela sprzyja chęci współpracy, rozbudza ciekawość, przynosi radość z uczenia się. Celem edukacji poprzez działanie jest kształtowanie wśród uczniów otwartości, samodzielności, umiejętności współpracy w grupie i radzenia sobie z problemami. Nauczanie przez działanie doskonale współgra ze specyfiką rozwoju dziecka w wieku szkolnym. Jest to najbardziej skuteczny sposób nauki języka, gdyż dziecko działając zapamiętuje aż 90% wiadomości. Nauczyciel powinien, wykorzystywać te naturalne potrzeby dziecka, planując zajęcia dydaktyczne i dążyć do tego, by nauczać poprzez działanie. 7 DIAGNOZA - INDYWIDUALIZACJA - DZIAŁANIE\n7 DIAGNOZA - INDYWIDUALIZACJA - DZIAŁANIE Zajęcia, które oferują uczniom aktywne działania zaspokajają ich potrzebę ruchu i zabawy oraz są dla nich atrakcyjniejsze. Innowacyjne połączenie pracy w obu językach metodą przez działanie, daje ogromny wachlarz możliwości dla nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej jak i języka angielskiego. Uczeń ma szansę na wszechstronne zdobycie wiedzy i umiejętności językowych. Takie działania pozwolą mu doskonalić swoje możliwości. Wpłyną pozytywnie na jego rozwój, dając szansę kształcenia na kolejnych etapach edukacyjnych w obrębie dwóch języków. Program "Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła" to program oparty na konstruktywizmie. Dziecko jest w centrum kształcenia, uczy się budować, rozwijać swoją wiedzę, zdobywa umiejętności radzenia sobie z zadaniami problemowymi, nabywa umiejętności bycia dobrym obserwatorem, działa sam i przy współudziale innych. Program proponuje nauczanie przez działanie, którego podstawą jest diagnoza i indywidualizacja. 8\n8 I Opis programu 9\n9 I. OPIS PROGRAMU I. OPIS PROGRAMU Niniejszy innowacyjny program nauczania Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła w klasach I-III szkoły podstawowej został opracowany w oparciu o podstawę programową, która zakłada, że język obcy powinien być obecny na wszystkich szczeblach edukacji szkolnej. Założeniem programu jest integracja edukacji wczesnoszkolnej z nauką języka angielskiego. Takie połączenie wpływa znacząco na intelektualny rozwój młodego człowieka, na jego rozumienie i wyrażanie pojęć, komunikację z rówieśnikami, dorosłymi, a także obywatelami świata. Uczeń dostrzega zjawisko odrębności kulturowej państw świata, dzięki czemu uczy się tolerancji i przyjaźni z innymi. W nauce języka bardzo ważną rolę odgrywa czas czyli moment, od którego rozpoczynamy nauczanie. Im wcześniej, tym większa jest szansa, że wykształcone umiejętności pozwolą dziecku z łatwością funkcjonować we współczesnym, stale zmieniającym się świecie. Pierwszy etap kształcenia to przede wszystkim wspomaganie dziecka w rozwoju intelektualnym, emocjonalnym, społecznym, etycznym, fizycznym i estetycznym, a także czas na przygotowane go do życia w zgodzie z samym sobą, ludźmi i przyrodą. Program, który Państwu proponujemy, ma za zadanie oprócz integracji programu nauczania języka angielskiego z programem I etapu edukacyjnego, pomoc w zaplanowaniu ciekawych zajęć, dostarczyć atrakcyjne materiały dydaktyczne, wskazać aktywizujące metody i techniki nauczania. Znajdą w nim Państwo, cele kształcenia i wychowania z opisem sposobów ich osiągania, treści kształcenia z uwzględnieniem osiągnięć uczniów na danym etapie nauki oraz propozycje kryteriów oceny i metod ich sprawdzania. Innowacyjny program nauczania Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła w swoich założeniach opiera się na konstruktywistycznym podejściu do uczenia się. Skuteczne nauczanie to takie, które zapewnia dziecku odpowiednie warunki do działania, aby mogło one samo konstruować swoją wiedzę. Przebieg nauczania organizowany zgodnie z ideą konstruktywizmu opiera się na budowaniu spójnej więzi między tym, co dziecko już wie, a tym, co dopiero ma poznać. Pełna integracja nauczania w języku polskim i angielskim otwiera uczniom drzwi do zupełnie nowego świata możliwości, gdzie rozwój umiejętności językowych idzie w parze z poszerzaniem wiedzy ogólnej na temat świata. Dziecko nabiera sprawności płynnego poruszania się między językami i nie dostrzega granic, które w powszechnie stosowanym systemie edukacji blokują możliwości poznawcze ucznia. Te ograniczenia pozostają z dzieckiem na wiele lat, często do końca procesu edukacji. Z tego powodu tak ważne jest wprowadzenie systemu dwujęzyczności, proponowanego przez ten program, już na początku nauczania. Poniżej omówiony został model nauczania konstruktywistycznego, według którego należy planować proces nauczania. Przebiega on w pięciu fazach, które mają swoją kolejność i są ze sobą ściśle powiązane. FAZA ORIENTACJI - zaciekawienie " W każdym dziecku drzemie pasja odkrywcy. Przeważnie wystarczy mu nie przeszkadzać, czasem jedynie odpowiednio ukierunkować. Pomagając dziecku zgłębić nowe zagadnienie, nauczyciel zaczyna od wzbudzenia w nim zainteresowania, ciekawości poznawczej, co wywołuje wewnętrzną motywację do uczenia się. W jaki sposób to zrobić? Na przykład, zadając zaskakujące pytanie lub na odwrót - uważnie słuchając pytań dziecka i zachęcając je do poszukiwania odpowiedzi. Nauczyciel korzysta przy tym z wydarzeń z życia szkoły, klasy, miejscowości" 1. Działania mają pobudzić ciekawość poznawczą dziecka i motywować je do wzięcia aktywnego udziału w zajęciach. FAZA DIAGNOZOWANIA WIEDZY WYJŚCIOWEJ DZIECKA, czyli nawiązanie do tego, co dziecko już wie, umie Nauczyciel, stawiając dziecku zadanie lub problem do rozwiązania, uwzględnia jego wiadomości i umiejętności. Musi zatem dobrze ocenić stan wiedzy ucznia na dany temat, by stawiane zadanie lub problem nie był zbyt trudny do rozwiązania. Ta faza zawsze powinna zakończyć się sukcesem dziecka. FAZA RESTRUKTURYZACJI WIEDZY, czyli przebudowanie wiedzy dziecka... W fazie tej dziecko, bazując na posiadanej wiedzy, rozszerza ją o nowe wiadomości, umiejętności. Tworzy jej nowe struktury. Następuje restrukturyzacja wiedzy. Dziecko poprzez różnorodną aktywność np.: eksperymentowanie, porównywanie, obserwowanie itp. samodzielnie odkrywa nową wiedzę, pogłębia ją i rozszerza. Taka aktywność wspomaga rozwój umysłowy ucznia. Dziecko staje się badaczem, poszukiwaczem. FAZA APLIKACJI WIEDZY, czyli zastosowanie skonstruowanej wiedzy w rożnych sytuacjach, najlepiej życiowych.. Zadaniem nauczyciela jest dbanie o to, aby dziecko zdobytą wiedzę mogło zastosować w rożnych sytuacjach codziennych. Dobieranie zadań dla ucznia powinno rozwijać jego nową wiedzę tak, by mógł ją nadal konstruować i wykorzystywać w różnych sytuacjach życiowych. Na tym etapie uczeń zaczyna dostrzegać sens uczenia się i rozwija u siebie odpowiedzialność za własną naukę. FAZA EWALUACJI - refleksja, ocena samego siebie w kontekście tego, czego się nauczyłem. Dziecko zaczyna uświadamiać sobie, że umie więcej, łatwiej wykonuje zadania problemowe. Zdobyło już pewne umiejętności i posiada sporą wiedzę w danej dziedzinie. Zadaniem nauczyciela jest stworzenie takich sytuacji, w których uczeń dostrzeże swoje postępy czyli to, że potrafi więcej niż umiał np. na początku roku szkolnego, we wtorek, piątek itp. Dzięki tej świadomości, dziecko doceni włożony wysiłek w naukę i realnie odczuje 10 1 Por. A. Florek Dziecko w grupie, Warszawa 2010.\n10 odniesiony sukces. Jest to najlepsza motywacja do dalszej pracy. Takie postępowanie pozwoli nauczycielowi zaobserwować wzrost przyswojonych wiadomości i rozwiniętych umiejętności ucznia w danej dziedzinie. Omówione powyżej fazy doskonale obrazują etapy dochodzenia dziecka do wiedzy w sposób płynny i przejrzysty dla niego samego. Innowacyjny program Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła preferuje właśnie taki model nauczania. Dziecko zdobywa wiedzę poprzez działanie, potrafi ją wykorzystać i zastosować w rożnych sytuacjach życiowych. Prezentowany powyżej model nauczania może być wykorzystany do przygotowywania atrakcyjnych dla dziecka zajęć. Kolejne fazy posłużą nauczycielowi do planowania, konstruowania i organizowania własnego pomysłu na przeprowadzenie ciekawej lekcji. Rolą nauczyciela jest zainicjować takie sytuacje na zajęciach, by uczeń mógł odwołać się do własnych wiadomości i posiadanych doświadczeń. To on jest w centrum procesu nauczania, dzięki czemu aktywnie buduje swoją wiedzę. Zadaniem nauczyciela jest przygotowanie różnorodnych zadań dla ucznia, które sprzyjać będą zastosowaniu i wykorzystaniu przez niego zdobytych umiejętności. A) Główne założenia programu Innowacyjność programu Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła polega na zawarciu w nim aspektu dwujęzyczności przy realizacji założeń edukacji wczesnoszkolnej w formie kształcenia zintegrowanego w klasach I-III szkoły podstawowej. Program zakłada wkomponowanie treści podstawy programowej i ich realizację w języku angielskim w trakcie lekcji języka angielskiego oraz w korelacji z edukacją wczesnoszkolną. W istniejącej podstawie programowej brak jest odwołań do nauczania dwujęzycznego na tym etapie edukacyjnym. W obecnym systemie edukacji nie istnieją oddziały dwujęzyczne na etapie szkoły podstawowej, nauczanie dwujęzyczne o oddziałach dwujęzycznych przewidziane jest dopiero na III etapie edukacyjnym, czyli gimnazjum. Tymczasem nauczanie języka angielskiego już od kl. I szkoły podstawowej metodą immersji językowej i przedstawienie wybranych treści programowych w języku obcym umożliwia rozwijanie u uczniów płynnej, spontanicznej komunikacji i kompetencji kluczowych w kontekście wielu różnych obszarów edukacyjnych. Przygotowuje uczniów do nauki wybranych przedmiotów w języku obcym w drugim etapie edukacji, a także sprawia, że język angielski staje się dla ucznia narzędziem zdobywania nowej wiedzy i nowych umiejętności. Uczeń wykorzystuje wiedzę i umiejętności nabyte na lekcjach języka angielskiego w nauce innych przedmiotów i odwrotnie. Wprowadzenie dwujęzyczności do edukacji wczesnoszkolnej wpływa na lepszy rozwój młodego człowieka. Dzieci, które uczą się komunikacji w języku polskim jak i w języku angielskim mają lepszą pamięć, lepiej rozwinięte struktury języka, większą koncentrację oraz lepiej rozwijają się u nich sprawności matematyczne. Równocześnie zdobywają podwójną ilość wiedzy jak i umiejętności przydatnych w dalszym życiu. Ponadto nie mają żadnej bariery językowej. Nauka języka staje się nie tylko przedmiotem szkolnym, ale naturalnym sposobem poznawania świata. Dzieci dwujęzyczne bez problemu przestawiają się z jednego języka na drugi. Szybciej uczą się czytać i pisać. Specyfika nauczania w ciągu dnia, zmusza je do wielokrotnego dokonywania wyboru pomiędzy językiem polskim, a językiem angielskim, dzięki czemu rozwija się u nich znakomita świadomość językowa. O wiele łatwiej udaje się im ustalić związek pomiędzy literą a głoską. Dzieci mają doskonale wyćwiczoną pamięć i spostrzegawczość. Lepiej radzą sobie w wykonywaniu kilku czynności w tym samym czasie. Rozwijają w sobie myślenie dywergencyjne, polegające na ignorowaniu zbędnych informacji i selektywne wybieranie tych, które mają znaczenie. Takie myślenie rozwija twórczość dzieci, ich plastyczność w wymyślaniu różnych pomysłów w krótkim czasie, wychodząc poza stereotypy i schematy. Zdolność ta przyczynia się do odnoszenia przez dziecko sukcesu. Czuje się ono podziwiane i chwalone przez co wzrasta poczucie wartości oraz buduje się pewność siebie. Dzieci dwujęzyczne są otwarte, elastyczne i tolerancyjne. Nauka kolejnych języków przychodzi im łatwiej, ponieważ nabywają wiedzę na temat języka, czyli tzw. świadomość metajęzykową. Program nauczania Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła adresowany jest do uczniów szkoły podstawowej klas I -III uczących się języka angielskiego lub rozpoczynających jego naukę. Ze względu na specyfikę nauczania dwujęzycznego program ten może być modyfikowany i dostosowywany do potrzeb danej placówki i danej klasy, w zakresie doboru treści, tematów i zagadnień, a także technik i strategii nauczania. Bardzo ważną ideą programu jest współpraca nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej z nauczycielem języka angielskiego. Program zakłada trzy warianty współpracy: 1. zajęcia edukacji wczesnoszkolnej i języka angielskiego prowadzi jeden nauczyciel posiadający wymagane kwalifikacje. To on sam decyduje, które treści realizowane są w języku polskim, a które mogą być rozszerzone o słownictwo w języku angielskim. Zagadnienia realizowane w języku angielskim mogą stanowić doskonałe utrwalenie lub podsumowanie zdobytych wiadomości i umiejętności w języku polskim. 2. nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej i języka angielskiego pracujący w danej klasie ustalają kilka bloków tematycznych, które mogą opracowywać wspólnie, dzięki czemu uczeń będzie miał możliwość opanowania i utrwalenia w dwóch językach nauczanych treści. W przypadku tematów zupełnie nowych dla dzieci lub bardziej skomplikowanych wskazane jest, aby w pierwszej kolejności uczniowie zapoznali się z daną tematyką w języku polskim, a dopiero potem, bazując na tej wiedzy, weszli w tę tematykę na lekcjach języka angielskiego. 3. brak współpracy pomiędzy nauczycielami edukacji wczesnoszkolnej i języka angielskiego. W tym przypadku nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej jak i języka angielskiego otrzyma szeroki wachlarz środków do wykorzystania podczas zajęć zarówno do samodzielnego użytku jak i różnych form współpracy z drugim nauczycielem. Platforma e-learningowa, jest takim narzędziem. Dzięki niemu uczniowie mogą poprzez zabawę, samodzielnie poznawać, zdobywać, utrwalać wiadomości i umiejętności w języku polskim lub języku angielskim. Platforma może stanowić dla nauczyciela doskonałą skarbnicę pomysłów na wprowadzanie, powtarzanie, utrwalanie materiału, na zadania domowe, zadania dodatkowe w formie projektu itp. Platforma e-learningowa to ważne i innowacyjne I. OPIS PROGRAMU 11\n11 I. OPIS PROGRAMU narzędzie naszego program. Zawiera ona treści zawarte w podstawie programowej w sposób niezwykle atrakcyjny dla ucznia, co sprawa, że nauka staje się pasjonującą przygodą. Dzieci poprzez zabawę utrwalają poznane treści na lekcji, rozszerzając je o nowe wiadomości w drugim języku, dzięki czemu otrzymują dodatkową motywację do nauki. Szczegółowe omówienie zastosowania platformy edukacyjnej zawiera rozdział VI pkt. A), strona 82 Reasumując, innowacyjny program Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła w swoich założeniach stawia na rozwijanie umiejętności dwujęzycznych wśród uczniów I etapu nauczania w oparciu o integrację edukacji wczesnoszkolnej z językiem angielskim. Taka korelacja ma przyczynić się do zlikwidowania barier językowych oraz wpłynąć na wszechstronny rozwój dziecka. Narzędziem do pracy dla nauczyciela i nauki dla ucznia jest platforma e-learningowa i metoda projektu, rozumiana jako rozwijanie samodzielności w postrzeganiu, myśleniu i podejmowaniu decyzji. Metoda projektu to doskonały sposób na wzrost motywacji uczniów do pracy, rozwijanie samodzielności w postrzeganiu, myśleniu i podejmowaniu decyzji. Ta metoda pozwala dzieciom nauczyć się planowania pracy i przewidywania jej efektów. Na tym etapie edukacji niezbędna jest pomoc i opieka nauczyciela nad projektem. Realizacja projektu może się odbywać w formie pracy indywidualnej, pracy w parach lub w grupie. B) Koncepcja pedagogiczna leżąca u podstaw programu Innowacyjny program Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła stawia ucznia w centrum procesu nauczania. Zadaniem nauczyciela jest, tak dobrać treści i metody pracy, aby odpowiadały one potrzebom i zainteresowaniom uczniów, a w szczególności uwzględniały ich indywidualne możliwości rozwojowe. Bardzo ważna jest odpowiednia atmosfera w klasie. Nauczaniu powinna towarzyszyć wzajemna życzliwość, uprzejmość i współdziałanie, które sprzyja efektywnej pracy na lekcji. Ułatwia pokonywanie ewentualnych trudności czy barier językowych. Podstawa programowa zakłada, że edukacja wczesnoszkolna powinna wszechstronnie rozwijać osobowość dziecka poprzez integrację działań dydaktycznych i wychowawczych oraz stwarzać warunki do całościowego poznania przez nie świata. Program Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła w swoich założeniach zakłada wszechstronny rozwój osobowości dziecka poprzez integrację działań dydaktycznych i wychowawczych w obu językach. Tylko taka korelacja sprawi, że obraz świata widziany przez dziecko będzie całościowy. Na pełną integrację edukacji wczesnoszkolnej z nauką języka angielskiego składają się następujące elementy: integracja celów nauczania języka polskiego z językiem angielskim; integracja treści nauczania związanych ze środowiskiem bliskim dziecku, np.: ja - człowiek, ja - uczeń, ja - mieszkaniec Polski, ja - obywatel świata na lekcjach języka polskiego i języka angielskiego; integracja metod, technik i form nauczania języka polskiego z językiem angielskim; integracja nauczania i uczenia się w obu językach; integracja zespołu klasowego - stworzenie atmosfery rodziny europejskiej, w której każdy jest jej ważną częścią przy jednoczesnym zapewnieniu, że każdy w razie potrzeby otrzyma indywidualne wsparcie; integracja szkoły z domem rodzinnym dziecka. C) Warunki realizacji założeń programowych Adresatem programu Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła są uczniowie kl. I-III szkoły podstawowej o różnorodnej strukturze. Program może być realizowany zarówno przez wykwalifikowanych nauczycieli języka angielskiego, jak również przez nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej posiadających kwalifikacje do uczenia języka angielskiego oraz osobno przez nauczyciela edukacji wczesnoszkolnej i nauczyciela języka angielskiego. Użytkownicy programu to: nauczyciele języka angielskiego, jak również nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej posiadający kwalifikacje do uczenia języka angielskiego oraz osobno nauczyciele edukacji wczesnoszkolnej i języka angielskiego; dyrektorzy szkół, którzy pomagają uczniom i nauczycielom w realizacji programu; uczniowie i ich rodzice, zainteresowani celami i wymaganiami stawianymi uczniom na tym etapie edukacji.nawiązanie współpracy z rodzicami pozwoli zmaksymalizować kontakt dziecka z językiem angielskim i zmotywować je do nauki. Pomocna w takim przypadku będzie platforma e- learningowa, która otworzy dzieciom i rodzicom drzwi do dwujęzycznego świata nauki, zapewniając wspaniałą, wspólną zabawę. Innowacyjny program nauczania Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła może być realizowany na podstawie dowolnego zestawu podręczników czy materiałów dydaktycznych, pod warunkiem jednak, że będą one dostosowane nie tylko do poziomu językowego ucznia, ale przede wszystkim do jego potrzeb, możliwości poznawczych, emocjonalnych i społecznych oraz zainteresowań. Materiały te powinny prezentować szerokie zagadnienia z zakresu wszystkich edukacji. Opierając się o założenia programu Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła nauczyciel może opracowywać własny rozkład materiału, określać długoi krótkoterminowe cele nauczania, przeprowadzać diagnozę, dobierać podręcznik i materiały dodatkowe, planować według własnych potrzeb prace kontrolne oraz dokonywać wyboru najefektywniejszych metod pracy z uczniem. Należy jednak pamiętać, że na omawianym etapie edukacji dziecko powinno osiągnąć sukces na miarę swoich indywidualnych możliwości, dlatego dobierając i modyfikując zakres nauczanego materiału kierujmy się zasadą konstruktywizmu. Proces nauczania winien dawać uczniowi możliwość przyswojenia sobie prezentowanych treści poprzez uczestnictwo w różnorodnych formach aktywności na lekcji. Zachęcamy do takiego doboru zakresu nauczania treści językowych w powiązaniu z treściami przedmiotowymi, aby tempo ich realizacji pozwoliło uwzględnić różnorodne i atrakcyjne formy prowadzenia zajęć. Edukacja wczesnoszkolna obejmuje dzieci w wieku 6-10 lat i przewidziana jest na trzyletni blok nauczania. Ten szczególny okres rozwojowy charakteryzuje się dynamizmem i zmianami, które wpływają na cele kształcenia i metody pracy nauczyciela. Dzieci w tym okresie wykazują wiele cech, które sprzyjają dwujęzycznemu nauczaniu np.: spontaniczność, szczerość, otwartość, naturalną ciekawość świata. Trzeba jednak zwrócić uwagę i na takie cechy jak: słaba koncentracja 12\n12 uwagi, krótka pamięć, niedojrzałość emocjonalna, nie do końca wykształcone umiejętności manualna, które spowalniają prace na lekcji i utrudniają proces nauczania. Wszystkie zachodzące zmiany rozwojowe dokonują się w sferze poznawczej, emocjonalnej i społecznej dziecka. W młodszym wieku szkolnym dzieci przechodzą już od konkretów do myślenia operacyjnego. Nie jest to jeszcze myślenie abstrakcyjne. Wydłuża się zdolność koncentracji i skupienia uwagi oraz rozwija pamięć. Coraz lepiej rozumieją i kontrolują swoje emocje. Zaczynają przestrzegać ogólno przyjęte normy i reguły oraz chętniej pracują w parach, grupach. Stają się bardziej samodzielne. Uwzględniając powyższe zmiany rozwojowe, dwujęzyczność nauczania pozwala dzieciom rozwijać kompetencje językowe w zakresie języka ojczystego jak i języka angielskiego. Do najbardziej istotnych umiejętności językowych należą według " S. Halliwell: interpretowanie i zgadywanie znaczeń na podstawie kontekstu i informacji niewerbalnych; twórcze zastosowanie bardzo ograniczonych środków językowych; przyswajanie wiedzy bez konieczności analizowania form językowych i bez znajomości wszystkich słów; przyswajanie wiedzy w trakcie zabawy, która jest naturalną potrzebą dziecka; wykorzystanie wyobraźni i kreowanie świata fantazji; nawiązywania kontaktu z innymi dziećmi" 2. D ) Charakterystyka ucznia w wieku 6-9 lat Początek nauki w szkole to przełom w życiu dziecka. Rozpoczyna się dla niego nowy, nieznany, ale jakże oczekiwany etap. Zmianie ulega cały codzienny tryb życia dziecka. Inaczej wygląda jego rozkład zajęć i obowiązków. Dotychczasową zabawę zaczyna zastępować praca szkolna. Dziecko staje przed nowymi zadaniami, poznaje nowe reguły i zasady, podejmuje nowe wyzwania. Zwiększają się wymagania i oczekiwania ze strony rodziców jak i nauczycieli. Do tego dochodzi jeszcze integracja z nowymi rówieśnikami i odnalezienie się w specyficznym miejscu, jakim jest budynek szkoły. Ważne jest, aby nauczyciel poprzez odpowiednie techniki i metody nauczania tak urozmaicał proces nauki, by dziecko mogło odnosić sukcesy i nie przeżywało niepowodzeń, frustracji związanych z rozpoczętą nauką w szkole. Organizując proces nauczania, należy zwrócić uwagę na różnice w rozwoju intelektualnym, fizycznym, emocjonalnym i społecznym uczniów. Prawidłowe rozpoznanie tych różnic pozwoli dostosować nauczanie do indywidualnego tempa, potrzeb i możliwości każdego ucznia. Istotnym narzędziem do poznania mocnych i słabych stron ucznia jest diagnoza. Sylwetka dziecka sześcioletniego Dziecko sześcioletnie wykazuje ogromną potrzebę ruchu, biega, podskakuje, jeździ na rowerze, wspina się itp. Spokojne siedzenie i skupienie uwagi na dłuższą chwilę jest dla niego wyzwaniem, dlatego należy zapewnić mu odpowiednią porcję ruchu na zajęciach w postaci 2 S. Halliwell "Teaching English in the Primary Classroom 1992 London and New York Longman zabaw ruchowych, ogólnorozwojowych. Dzieci w tym wieku często odczuwają znudzenie zbyt trudnymi i długimi zadaniami. Nauczyciel powinien dobierać ćwiczenia i aktywności ucznia tak, by były one urozmaicone i wykorzystywały wszystkie bodźce dziecka do działania. Sześciolatek jest samodzielny w czynnościach samoobsługowych i orientuje się w schemacie swojego ciała. Potrafi ubrać się, zawiązać sznurowadła, zapiąć guziki itp. Może jeszcze mylić stronę lewą z prawą, ale rysuje, lepi, wykleja, wycina nożyczkami i prawidłowo trzyma ołówek. Lateralizacja jest już ukształtowana, jednak sprawności manualne wymagają dalszych ćwiczeń. Warto pamiętać, by zwrócić uwagę na systematyczne wyćwiczenie tych czynności, ponieważ sprawność manualna wpływa na poziom graficzny pisma, a koordynacja wzrokowo - ruchowa na technikę czytania i liczenia. Dziecko sześcioletnie rozwija się bardzo szybko. Jego mowa jest już dobrze rozwinięta. Zna ponad 4 tys. słów, dlatego można z nim porozmawiać na wiele, różnych tematów. Poprawnie wymawia głoski i swobodnie komunikuje się z rówieśnikami i dorosłymi. Mówi o swoich potrzebach, opowiada swoje przeżycia. Potrafi zbudować krótką, logiczną wypowiedź, poprawną gramatycznie. Myślenie opiera się na poziomie operacji konkretnych, wykorzystywanych najczęściej na zajęciach matematycznych. Dziecko korzystając z patyczków lub liczmanów wykonuje różnorodne operacje: szereguje, porównuje, wskazuje przedmioty według podanych cech podobnych lub różniących, tworzy zbiory, przelicza. Takie czynności prowadzą do rozwoju myślenia operacyjnego. Kolejną cechą charakterystyczną tego okresu rozwojowego jest poziom percepcji wzrokowej i słuchowej dziecka. Sześciolatek potrafi uważnie przyglądać się ilustracji, wskazywać jej elementy, śledzić wzrokiem poruszające się przedmioty oraz różnicować kształty, barwy, wzory. Wskazuje różnice i podobieństwa między przedmiotami, literami, cyframi, figurami, obrazkami itp. W tym wieku rozwinięta jest także percepcja słuchowa, dzięki czemu dziecko potrafi, dzielić wyraz na głoski i sylaby, układać wyraz z głosek i sylab oraz wyróżniać wyrazy w zdaniu. Potrafi wskazać pierwszą i ostatnią głoskę w wyrazie. Wykorzystując rozsypanki wyrazowe, układa wyrazy w prawidłowej kolejności, tworząc zdanie. Dziecko rozwija umiejętności zapamiętywania i kojarzenia. Uważnie słucha opowiadań, bajek, rozmawia o nich, układa zdania. Nauczyciel powinien wykorzystać te umiejętności podczas zajęć przy wprowadzaniu nowego materiału czy utrwalaniu poznanych już treści, ponieważ wzrasta pojemność pamięci dziecka i zdolność zapamiętywania. Poprzez zabawy i gry grupowe dziecko rozwija się społecznie i emocjonalnie. Chętnie nawiązuje kontakty z rówieśnikami i dorosłymi. Zaczyna rozumieć potrzebę dostosowywania się do rożnych sytuacji, przestrzegania reguł i zasad, dlatego słucha poleceń dorosłych i je wykonuje. Stara się kontrolować swoje emocje. Agresja fizyczna przechodzi w agresję słowną. Sześciolatek chce być dostrzegany przez innych, doceniany i chwalony, chce odnosić sukcesy i być dumny z siebie, dlatego chętnie podejmuje wyzwania i próbuje być samodzielny. Dziecko w tym wieku czerpie wielką radość z nauki języka obcego. Każde poznane słowo napawa 13 I. OPIS PROGRAMU\n13 I. OPIS PROGRAMU go dumą, dlatego chętnie chwali się nową wiedzą. Zadaniem nauczyciela jest wykorzystać ten entuzjazm do nauki języka obcego i wyrobić pozytywne skojarzenia z tym związane. Sylwetka dziecka siedmioletniego Siedmiolatek po okresie wzmożonej ruchliwości, energiczności staje się spokojniejszy. Woli siedzieć w domu, rysować, wycinać, konstruować, oglądać filmy niż biegać z kolegami po podwórku. Staje się wrażliwszy na opinię otoczenia. Objawia się to zmiennością nastrojów i obarczaniem innych winą za wszystkie swoje niepowodzenia. Pojawia się strach przed odrzuceniem, brakiem akceptacji, porażką. Dziecko w tym wieku ma skłonności do wyolbrzymiania problemów, często puszcza wodzę fantazji. Rośnie w nim potrzeba miłości, aprobaty i wsparcia ze strony rodziców jak i nauczycieli. Zadaniem szkoły, a w szczególności wychowawcy jest zapewnienie uczniom poczucia bezpieczeństwa, okazanie uwagi i pomocy oraz akceptacji. Dziecko siedmioletnie potrafi już wiele. Rozpoznaje litery, łączy je w sylaby i wyrazy. Wzrasta zdolność zapamiętywania, rozwija się analiza i synteza wzrokowa, słuchowa i kinestetyczno -ruchowa, co wpływa na szybsze opanowanie umiejętności czytania, liczenia i pisania. Siedmiolatki w coraz większym stopniu potrafią klasyfikować, porównywać, wyodrębniać różne elementy. Ich myślenie nadal ma charakter konkretny. Ważną osobą jest dla ich nauczyciel. To od niego w dużej mierze zależy motywacja siedmiolatka do nauki, ale nie tylko, liczy się też podejście rodziców i atrakcyjność zadań do wykonania. Dziecko w tym wieku mimo towarzystwa rówieśników, podejmowania wspólnych zabaw, działań nadal skupia się przede wszystkim na sobie. Zabawa jest podstawową formą działania w tym wieku i powinna stanowić podstawę do planowanych zajęć przez nauczyciela. Dzieci siedmioletnie nadal czerpią przyjemność z nauki języka obcego. Potrzebują jednak więcej wsparcia ze strony nauczyciela, w porównaniu do uczniów młodszych. Nauczyciel musi zadbać, aby dzieci nie zraziły się do nauki, np. mówienia, bo ma to bardzo poważne skutki, trudne do odwrócenia. Sylwetka dziecka ośmioletniego Ośmiolatek ma za sobą okres adaptacji do życia szkolnego. Zna już szkołę, nauczycieli i kolegów. Przyzwyczaił się do stawianych mu wymagań. Akceptuje obowiązki ucznia. Szkoła pełni coraz większe znaczenie w jego życiu, bo coraz lepiej sobie w niej radzi. Przestaje skupiać się tylko i wyłącznie na sobie. Zaczyna rozumieć, że to jak się zachowuje wpływa na stosunek otoczenia do niego. Nawiązuje nowe relacje z rówieśnikami. W grupie walczy o pozycję i prestiż. Chce być lubiany i przez to cieszyć się popularnością. Chętnie, aktywnie i z dużym zaangażowaniem bierze udział w życiu klasy i szkoły. Wszelkie chwilowe porażki nie zniechęcają ośmiolatka do działania. Świadczy to o jego dużej stabilności emocjonalnej. Dziecko w tym okresie rozwojowym jest aktywne, pracowite, ciekawe nowych doświadczeń, umiejętności. Odróżnia dobro od zła, umie się dobrze zachowywać i wyłapuje wszelkie odstępstwa od zasad ponieważ są one dla niego bardzo ważne. Stawia na słuszność i sprawiedliwość. Nauczyciel nadal jest jego wielkim autorytetem, z którego zdaniem trzeba się liczyć. Dziecko ośmioletnie zgodnie współpracuje w parach czy w grupie. Ma jednak obawy przed problemami szkolnymi, ośmieszeniem czy agresją ze strony obcych. Ośmiolatek potrafi czytać, pisać i liczyć. Wypowiada się w formie zdań krótkich lub rozwiniętych, zwracając uwagę na więcej szczegółów. Uważne słucha czytanych tekstów, dokonując ich analizy i wyciągając wnioski. Dłużej koncentruje się na wykonywanym zadaniu. Czyta ze zrozumieniem, dostrzegając relacje przyczynowo - skutkowe. Pisze pierwsze krótkie teksty. Doskonali umiejętności rachunkowe w obrębie czterech podstawowych działań matematycznych. Konkretne myślenie dziecka ośmioletniego zaczyna powoli nabierać cech myślenia słowno - logicznego. Uczeń poprzez rozwiązywanie zadań, problemów doskonali pamięć i uwagę dowolną. Lubi się bawić, ale docenia także poważniejsze zadania szkolne. Zabawa ma już ustalone zasady i reguły, których należy przestrzegać. Uczniowie ośmioletni są zdolni do poważniejszej pracy na lekcjach języka obcego. Nauczyciel może wprowadzić elementy gramatyki, pracować nad ortografią i rozumieniem tekstu. Musi jednak pamiętać o nauce przez zabawę, która nadal najlepiej sprawdza się na lekcjach. Dobre rezultaty przynoszą, np. gry planszowe, gdyż rozwijają myślenie, wyobraźnię i uczą języka w efektywny sposób. Sylwetka dziecka dziewięcioletniego Dziewięciolatek jest już przyzwyczajony do pracy i wymagań, jakie stawia mu szkoła. Wykształcił i nabył umiejętności uczenia się. Wie, jak zorganizować własny czas na naukę i zabawę. Jest bardziej samodzielny i niezależny. Należy o tym pamiętać i dawać dziecku więcej swobody w podejmowaniu decyzji, budując jego autonomiczność i odpowiedzialność za własne czyny. Dla dziewięciolatka coraz ważniejsi stają się rówieśnicy. Chce się im przypodobać i zyskać ich aprobatę. Dziecko w tym wieku chętnie współdziała w grupie, budując relacje z rówieśnikami. W klasie tworzą się grupki, pary dobierane pod względem sympatii czy zainteresowań. Nauczyciel nie jest już tak ważnym wzorem do naśladowania. Zdarza się, że uczeń neguje działania i decyzje nauczyciela. Nadmiar materiału do opanowania i wzrost wymagań może doprowadzić do pierwszych niepowodzeń szkolnych. Dzięki wszechstronnemu rozwojowi, dostępności do rożnych źródeł wiedzy, literatury i sztuki dziecko nabywa łatwość posługiwania się językiem ojczystym i obcym. Wzrastają umiejętności w każdej dziedzinie. Ważne, by dziecko potrafiło dostrzec swoje postępy w nauce i tym samym odnieść sukces. Na lekcjach języka obcego uczniowie zaczynają sami stawiać pytania. Świadomie zdobywają umiejętności posługiwania się językiem obcym i są dumni ze swoich sukcesów. Niestety, na tym etapie, uczniowie słabsi mogą tracić motywację do nauki. Zadaniem nauczyciela jest zadbanie, aby każde dziecko dostrzegało swoje postępy w nauce języka. 14\n14 E) Zasady pracy z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi Dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych to uczniowie, którzy z powodu swych odmienności, trudności czy uzdolnień, wymagają innego, ukierunkowanego podejścia. W pracy z takimi uczniami należy wykorzystywać różnorodne formy i metody, dostosowane do ich możliwości rozwojowych. Są to uczniowie, wobec których należy stosować szeroko rozumianą indywidualizację. Praca z uczniem ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi powinna być prowadzona tak, by opierała się na trzech głównych zasadach: Diagnozie oceniającej możliwości i predyspozycje ucznia; Udzieleniu dziecku koniecznej pomocy; Stworzeniu warunków, w których dziecko będzie mogło uczestniczyć w edukacji i rozwijać swój potencjał. Etap pierwszy: diagnoza specyficznych potrzeb edukacyjnych ucznia. Etap drugi: zaplanowanie planu pomocy uczniowi ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Etap trzeci: wdrożenie planu pomocy. Etap czwarty: ewaluacja. Innowacyjny program nauczania Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła zawiera treści i metody pracy dostosowane do każdej grupy wiekowej, uwzględniając dzieci sześcioletnie i uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Platforma e-learningowa to zbiór zadań, ćwiczeń, testów dobranych wedle zasady stopniowania trudności, uwzględniających potrzeby każdego dziecka. I. OPIS PROGRAMU Zadania dla nauczyciela pracującego z dziećmi o specjalnych potrzebach edukacyjnych: Dokładne poznanie dziecka, określenie jego rzeczywistych potrzeb i możliwości, sformułowanie zgodnych z nimi wymagań, równocześnie spójnych z obowiązującą podstawą programową; Stwarzanie wszystkim uczniom warunków do korzystania ze zorganizowanych form pomocy, jakie oferuje szkoła; Budowanie relacji współpracy z dzieckiem, dostrzeganie jego starań, motywowanie do nauki, dostosowanie swoich oddziaływań do specjalnych potrzeb edukacyjnych dziecka; Dostosowanie poziomu trudności do możliwości dziecka. Zachęcanie uczniów do pracy, do aktywnego udziału w zajęciach, zapobieganie ich bierności. Przede wszystkim staranie się stworzyć, jak najlepszych warunków do rozwoju dziecka, dając mu możliwość odniesienia sukcesu; Dostarczanie specjalistom diagnozującym dziecko konkretnej informacji o sposobie realizacji zadań szkolnych przez dziecko; Dopasowanie treści w języku angielskim do umiejętności ucznia; Organizowanie zajęć, których celem jest wsparcie dziecka w opanowaniu treści i umiejętności zawartych w programie nauczania, a także innych form wsparcia w nauce, np. pomoc rówieśnicza. Wszystkie powyższe zadania należy poprzedzić szczegółową diagnozą ucznia, która będzie się opierać na obserwacji i rozpoznawaniu zasobów oraz ograniczeń ucznia, jego potrzeb, aspiracji, zainteresowań, problemów. Właściwa diagnoza to także zbieranie informacji na temat środowiska rodzinnego dziecka. Taki proces diagnostyczny umożliwia zrozumienie uczniowskich zachowań oraz wyników w nauce, a także jest podstawą do przygotowania indywidualnego planu wspomagania rozwoju ucznia. Procedury kwalifikacji uczniów: 15\n15 II 16\n16 II. CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA A) Główne cele edukacji Kształcenie ogólne w szkole podstawowej, w tym także w edukacji wczesnoszkolnej i w nauce języka angielskiego na I etapie kształcenia tworzy fundament wykształcenia szkoła łagodnie wprowadza uczniów w świat wiedzy, dbając o ich harmonijny rozwój intelektualny, etyczny, emocjonalny, społeczny i fizyczny 1. Podstawa programowa wśród celów ogólnych kształcenia i wychowania na I etapie edukacyjnym wymienia: realizowanie programu nauczania skoncentrowanego na dziecku, na jego indywidualnym tempie rozwoju i możliwościach uczenia się; respektowanie trójpodmiotowości oddziaływań wychowawczych i kształcących: uczeń szkoła dom; rozwijanie predyspozycji i zdolności poznawczych dziecka; kształtowanie u dziecka pozytywnego stosunku do nauki oraz rozwijanie ciekawości w poznawaniu otaczającego świata i w dążeniu do prawdy; poszanowanie godności dziecka; zapewnienie dziecku przyjaznych, bezpiecznych i zdrowych warunków do nauki i zabawy, działania indywidualnego i zespołowego, rozwijania samodzielności oraz odpowiedzialności za siebie i najbliższe otoczenie, ekspresji plastycznej, muzycznej i ruchowej, aktywności badawczej, a także działalności twórczej; wyposażenie dziecka w umiejętność czytania i pisania, w wiadomości i sprawności matematyczne potrzebne w sytuacjach życiowych i szkolnych oraz przy rozwiązywaniu problemów; dbałość o to, aby dziecko mogło nabywać wiedzę i umiejętności potrzebne do rozumienia świata, w tym zagwarantowanie mu dostępu do różnych źródeł informacji i możliwości korzystania z nich; sprzyjanie rozwojowi cech osobowości dziecka koniecznych do aktywnego i etycznego uczestnictwa w życiu społecznym. Powyższe cele ogólne zakładają działania, które przyczynią się do: wspomagania dziecka w rozwoju intelektualnym, emocjonalnym, społecznym, etycznym, fizycznym i estetycznym; przygotowania dziecka do życia w zgodzie ze sobą, innymi ludźmi i przyrodą, kształtowania poczucia przynależności do rodziny, grupy rówieśniczej i wspólnoty oraz odróżniania dobra od zła; 1 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2012 r. poz. 977 z póżn. zm). Zmiany wprowadzone zostały Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 maja 2014 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Załącznik nr 2 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla szkół podstawowych). przygotowania do ukształtowania systemu wiadomości i umiejętności potrzebnych dziecku do poznania i rozumienia świata oraz radzenia sobie w codziennych sytuacjach; kształtowania umiejętności działania w różnych sytuacjach szkolnych i pozaszkolnych. Według podstawy programowej do najważniejszych umiejętności zdobywanych przez ucznia w trakcie kształcenia w szkole należą: czytanie i rozumowanie; myślenie matematyczne i naukowe; umiejętność komunikowania się, posługiwania nowoczesnymi technologiami informacyjno - komunikacyjnymi; umiejętność uczenia się i pracy zespołowej. Wszystkie te umiejętności uczeń powinien rozwijać zarówno w języku polskim jak i w języku obcym. Formuła innowacyjnego programu nauczania Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła ma na celu otworzyć przed dziećmi drzwi do dwujęzycznego świata nauki, pozwolić im rozwijać wszystkie kompetencje kluczowe w rożnych obszarach edukacyjnych: matematycznej, przyrodniczej, muzycznej, plastycznej, informatycznej, fizycznej i społecznej. Podstawa programowa podkreśla znaczenie ciągłości kształcenia. Dziecko zaczynając naukę w szkole powinno poszerzać wiedzę i doskonalić umiejętności, które opanowało w przedszkolu zarówno w języku ojczystym jak i obcym. Ważne jest, aby nauczyciele uczący w klasie I znali podstawę programową wychowania przedszkolnego i umiejętnie kontynuowali nauczanie dzieci, wykorzystując ich doświadczenia zdobyte w przedszkolu. Wiadomości i umiejętności jakie nabędzie uczeń w kl. I będą powtarzane, pogłębiane i utrwalane w kl. II i III. Należy pamiętać, by planując proces nauczania uwzględnić w nim możliwości rozwojowe każdego dziecka. Biorąc pod uwagę zarówno wymogi edukacyjne dla I etapu kształcenia, jak i specyfikę nauczania języka obcego, głównym celem programu Nowoczesny świat, nowoczesna szkoła jest stosowanie języka ojczystego jak i języka angielskiego w szerokim zakresie w sposób autentyczny jako narzędzia do przyswajania wiedzy z innych przedmiotów. Poprzez nauczanie dwujęzyczne uczniowie rozwijają możliwości intelektualne i językowe. Co najważniejsze takie nauczanie przygotowuje ucznia do nauki na wyższych szczeblach edukacji, a w dalszej perspektywie do studiowania za granicą. Powyższy cel osiągnięty zostanie poprzez omawianą tematykę na zajęciach (w języku polskim i angielskim), treści nauczania, metody i formy pracy w klasie. Istotnym działaniem w dążeniu do osiągnięcia wszystkich założonych celów jest stworzenie odpowiedniej przyjaznej, bezpiecznej, pełnej akceptacji i wsparcia atmosfery w grupie. Ma ona sprzyjać odnoszeniu sukcesów w nauce i zdobywaniu kompetencji językowych. 17 II. CELE KSZTAŁCENIA I WYCHOWANIA


[Pobierz] Go to Sleep - popraw jakość swojego snu i wypocznij!\n[Pobierz] Go to Sleep – popraw jakość swojego snu i wypocznij!\nMichał Derej Aplikacje 26-11-2018\nOd naszych sennych nawyków zależy to, czy następnego dnia będziemy czuli się dobrze. Ustalenie rytmu snu to niezwykle istotna kwestia, która ułatwi nam zasypianie i sprawi, że będziemy budzić się wypoczęci. Na całe szczęście i w tym może pomóc nam nasz smartfon z Androidem. W dzisiejszym artykule przyjrzymy się aplikacji Go to Sleep, która stosunkowo niedawno pojawiła się w sklepie Google Play. Warto rzucić na nią okiem, szczególnie że autor programu specjalnie dla naszych czytelników przygotował pięć kodów promocyjnych, które ulepszą aplikację do płatnej wersji. I to zupełnie za darmo!\nJak działa aplikacja Go to Sleep?\nGo to Sleep to prosta aplikacja z otwartym kodem źródłowym, która stworzona została przez użytkownika portalu Reddit o nicku CorvetteCole. Program ma jedno zadanie – przypominać nam o śnie, który dla człowieka jest bardzo ważny. Interfejs aplikacji jest schludny i czytelny. Główny ekran składa się z licznika, który odmierza czas do godziny, która została przez nas ustalona jako pora na sen.\nNa dole interfejsu znaleźć można dwa przyciski: „Settings” oraz „About”. Pierwszy z nich pozwala nam na dostosowanie Go to Sleep do naszych potrzeb – ustalić możemy tam m.in. godzinę, o której chcemy położyć się do łóżka oraz to, czy podczas snu automatycznie powinien włączać się tryb „Nie przeszkadzać”. Oprócz tego w zakładce znajdziemy również kilka opcji kosmetycznych i możliwość wsparcia autora aplikacji. Płatne funkcje użytkownikom pozwalają na korzystanie z m.in. inteligentych powiadomień czy automatycznego trybu „Nie przeszkadzać”, który aktywowany będzie dwie minuty po ostatnim przypomnieniu.\nZobacz także: Nokia zrezygnuje z wycięć w wyświetlaczach. Czy to dobry krok?\nPrzed snem wystarczy skorzystać z przycisku „Go to sleep”, który ustawi przypomnienie związane ze snem na kolejny dzień. Aplikacja jest niezwykle prosta w obsłudze i nie posiada zaawansowanych funkcji, lecz jednocześnie jest to jej zaletą – program zajmuje jedynie 9 MB w pamięci urządzenia. Kod źródłowy Go to Sleep możecie przejrzeć w serwisie GitHub.\nPobierz aplikację i skorzystaj z płatnej wersji za darmo!\nJeżeli program stworzony przez CorvetteCole się Wam spodobał, to mam dla Was dobre wieści – autor specjalnie dla naszych czytelników przygotował pięć kodów odblokowujących płatną wersję aplikacji zupełnie za darmo. By je aktywować, wystarczy otworzyć sklep Google Play i wybrać opcję „Zrealizuj kod”. Proszę Was jednak o jedno – z poniższych kodów skorzystajcie tylko, jeśli faktycznie chcecie używać aplikacji. Po wykorzystaniu jednego z nich poinformujcie o tym w komentarzu – ułatwi to zadanie innym osobom!\nUwaga: by skorzystać z jednego z poniższych kodów, należy usunąć wszystkie spacje.\nW P G N 7 M 8 Q 3 W 1 Z 1 M 1 T B U B C B 5 A\nJ H T 7 Z N M J Y P Y K A E Q R Y 2 5 K B M R\nP E D W H 4 N B A A 4 Y K W C X F 2 L K N B 8\n3 C 7 7 E G 5 Y 3 0 P V 0 N H K 3 1 5 A K T X\nP A R F 9 F 2 0 1 C W Q 4 W F X B H H C S 1 5\nZa miły gest autorowi aplikacji podziękować możecie przy pomocy pozytywnej oceny w sklepie Google Play. Miłego użytkowania!


WZ Cyfrowego Polsatu zdecyduje o skupie akcji własnych łącznie za 2,93 mld zł - Bankier.pl\nGiełdaWZ Cyfrowego Polsatu zdecyduje o skupie akcji własnych łącznie za 2,93 mld zł\nWZ Cyfrowego Polsatu zdecyduje o skupie akcji własnych łącznie za 2,93 mld zł\n/ Cyfrowy Polsat\nAkcjonariusze Cyfrowego Polsatu zdecydują 16 listopada o skupie do 83.250.000 akcji własnych po cenie max. 35 zł za sztukę. Łącznie na buyback może trafić 2,93 mld zł - podał Cyfrowy Polsat w projektach uchwał na NWZ.\nSpółka podała w projektach, że upoważnienie zarządu do nabywania akcji własnych ma obowiązywać przez pięć lat licząc od dnia podjęcia uchwały, nie dłużej jednak niż do wyczerpania środków przeznaczonych na nabycie akcji własnych.\nSkup akcji własnych jest elementem ogłoszonego we wtorek wezwania.\nCyfrowy Polsat, Reddev Investments oraz Zygmunt Solorz ogłosili wezwanie do sprzedaży 263.807.651 akcji Cyfrowego Polsatu, stanowiących 41,24 proc. kapitału zakładowego i 34 proc. głosów na WZ, po cenie 35 zł za sztukę.\nZawarcie transakcji sprzedaży akcji planowane jest na 19 listopada, a rozliczenie transakcji sprzedaży akcji na 24 listopada.\nNabywać akcje w ramach wezwania będzie Cyfrowy Polsat i Reddev.\nZgodnie z informacjami na stronie internetowej Cyfrowego Polsatu, Zygmunt Solorz posiada obecnie 58,75 proc. akcji poprzez TiVi Foundation, w tym za pośrednictwem Reddev Investments Limited 48,41 proc. (PAP Biznes)\nbuyback - skup akcji własnych\nNowe Jaworzno Grupa Tauron (NJGT) oraz należąca do Rafako spółka E003B7 zawarły 2 grudnia przed Sądem Polubownym przy Prokuratorii Generalnej RP ugodę dotyczącą budowy nowego bloku energetycznego o mocy 910 MW w Elektrowni Jaworzno III - poinformował Tauron w komunikacie.


Karetka pogotowia była za ciężka? Absurdalny przepis sprawił, że policja zarekwirowała ambulans. Jelenia Góra | 24jgora.pl\nZaginęła 17.letnia Kamila Wasilewska z Rębiszowa\nPortal 24jgora.pl 05/07/2018 11:24\nKaretka pogotowia była za ciężka? Absurdalny przepis sprawił, że policja zarekwirowała ambulans. komentarze opinie\nTolek - niezalogowany 2018-07-10 01:03:58\npisoland i wszystko jasne. Tak są cieższe o 10 kg. Ale trzeba afere robić bo ktoś musi zostać powieszony z jaja na latarni. Niech jeszcze zrobią kolejną komisję, aby obsadzić w niej swoich ziomali i rodzinki. PRzecież to o biurokracje chodzi a nie bezpieczeństwo.\nBIKEBARON - niezalogowany 2018-07-06 23:07:29\nChciałbym wam doggy życzyć, żeby w przyszłości karetka jadąca do waszej bliskiej osoby która się wykrwawia wewnętrznie na skutek peknietego wyrostka niedojechala z powodu " wagi" przekraczającej dopuszczalność. KARMA WRACA DOGGY\ndo wysoka waga - niezalogowany 2018-07-06 10:28:31\n[ pip... ] genetyczny, waga może być za duża a nie "za wysoka" - chyba, że waga do ważenia nie mieści się pod sufitem. To pewnie za trudne dla ciebie, napletku serowy!\nK - niezalogowany 2018-07-06 09:19:47\nSprawa rozbija się nie o ciężar karetki ale o uprawnienia nią kierującego. Kategoria B upoważnia do prowadzenia pojazdów o masie do 3,5 tony. Powyżej to już kategoria C. I to nie dotyczy tylko karetek a wszystkich pojazdów samochodowych poruszających się po drogach\nJojo - niezalogowany 2018-07-05 21:30:50\nTragedia teraz z tą milicją :-( im dalej w las tym ciemniej ! Mam nadzieje ze nie dojedzie do niego żadna karetka\nnn - niezalogowany 2018-07-05 21:21:35\nI jeszcze jedno kierowca karetki nie powinien prowadzic na kategorje b bo auto przekracza 3.5t.więc jest łamany nastepny przepis.....\nprzypadał - niezalogowany 2018-07-05 21:13:05\nco za cham z tego policjanta a ze by do was nie przyjechali malo do wyplat maj to i wszysto na parking zabiora wstyd\nprzypadek - niezalogowany 2018-07-05 20:50:24\npolicjanci macie tyle parkingów to wezcie teraz za ważenie wozów strażackich to dobiero bedzie zniwo\nZbyszek - niezalogowany 2018-07-05 20:46:01\nPrzepis to przepis :D powiem ci to samo jak będziesz pisał że karetka nie przyjechała jak wzywałeś :D\nmoc - niezalogowany 2018-07-05 17:20:29\ntakie karetki jezdza w całej polsce i nie tylko w pogotowiu ale tez w szpitalach wszyscy o tym wiedzieli a teraz robi se afera\nDo policjantów - niezalogowany 2018-07-05 15:51:31\nZabraliście karetkę, t o jest nie dopuszczalne, oby nigdy karetka do was nie przyjechala. Ludziom życie ratuje ,dziady jesteście.\nXXI - niezalogowany 2018-07-05 14:15:07\nBanda wariata z milisi jak można do takiego czegoś dopuścić a radiowozy??to dopiero klamoty ale przecież władza sama sobie nie bierze dowodu.. brak słów co sie dzieję ale karma wraca ten co za rekwirowal też kiedyś bedzie potrzebował pomocy pogotowia\nObywatel - niezalogowany 2018-07-05 13:10:14\nSami siebie zżeramy\nWysoka Waga - niezalogowany 2018-07-05 12:56:20\nWpisz sobie w google termin "wysoka waga" to się dowiesz. Wszystko Ci trzeba tłumaczyć? Spróbuj choć raz samemu do czegoś dojść\ntrrt - niezalogowany 2018-07-05 11:44:48\n"Wysoka waga"? A co to takiego?\nRuski - niezalogowany 2018-07-05 11:44:28\nTo samo się tyczy miedzynarodowek na busach. Przepis to przepis\nwczoraj 17 Policyjny pościg za koparką\nwczoraj 4 Hakerzy zaatakowali firmy w regionie\nwczoraj 1 Zderzenie dwóch samochodów w Radomierzu\nwczoraj 5 Jechał po pijanemu i bez uprawnień


Fundusz kryptograficzny FD7 Ventures, zamierza sprzedać bitcoiny o wartości 750 mln USD, aby kupić ADA i DOT - blogchain.pl\nFundusz kryptograficzny FD7 Ventures, zamierza sprzedać bitcoiny o wartości 750 mln USD, aby kupić ADA i DOT\nAutor:Author RafałPosted on 1 rok temu 26 lutego 2021\nFundusz kryptowalutowy FD7 Ventures z siedzibą w Dubaju w przyszłym miesiącu sprzeda BTC o wartości 750 milionów dolarów i wykorzysta te środki do zakupu kryptowalut z projektów Cardano (ADA) i Polkadot (DOT).\nFD7 Ventures ma aktywa o wartości ponad 1 miliarda dolarów, a znaczna część tych aktywów znajduje się w bitcoinach. Ale teraz zarząd FD7 Ventures uważa, że bitcoin stał się już „bezużyteczny”, po wykonaniu swojego zadania. Dziś bitcoin spadł do 44100 $, więc wiadomość o sprzedaży bitcoinów przez FD7 Ventures może wywrzeć dodatkową presję na kurs BTC.\nW tym roku fundusz venture capital rozważa nowe kryptowaluty, wierząc, że altcoiny ADA i DOT mają duży potencjał i są lepiej dostosowane do nowych inwestorów. Blockchainy Cardano i Polkadot to sieci, które umożliwiają szybkie transakcje, uproszczone wdrażanie inteligentnych kontraktów i zwiększoną skalowalność dla nowych programistów.\nBitcoin stał się pierwszą kryptowalutą na rynku, więc społeczeństwo postrzega go jako magazyn wartości (store of value). Jednak dyrektor zarządzający FD7 Ventures, Prakash Chand, powiedział, że poza tym faktem bitcoin nie ma już atutu, a właściwie nie ma wartości. Chand jest przekonany, że Ethereum, Cardano i Polkadot staną się znacznie bardziej wartościowe niż Bitcoin w nadchodzących latach. Projekty Cardano i Polkadot położyły podwaliny pod „nowy Internet” i Web3 – następną generację startupów, które działają w systemach peer-to-peer bez polegania na pośrednikach.\nCalvin Koch, szef funduszu kryptowalutowego Spartan Black, wiąże duże nadzieje z Polkadot. Według prognozy Kocha ten blockchain wkrótce znajdzie się w pierwszej trójce. Dodatkowo kilka miesięcy temu Polkadot ogłosiła partnerstwo z Chainlink w celu rozwoju branży Decentralized Finance (DeFi).\n124 BTC skradzione użytkownikom BitcoinPaperWallet.com\nUE inwestuje w blockchain i inne nowe technologie


Regulamin - poza-szlakiem.pl\n§1 Czym są OWW\nSkrótem OWW określa się niniejszy dokument – „Ogólne warunki wypożyczenia„. Stanowi on załącznik do umowy wypożyczenia i określa szczegółowe zasady świadczenia usług wypożyczenia rowerów elektrycznych, sprzętu i wyposażenia sportowego, objętego przedmiotem umowy (dalej określanego zbiorczo skrótem: sprzętu), przez wypożyczalnię sprzętu sportowego Poza Szlakiem prowadzoną przez Gorczańskie Zacisze sp. z o.o. dla klientów indywidualnych i instytucjonalnych.\n§2 Wykaz pojęć i definicji\nW niniejszym dokumencie OWW przyjmuje się następujące definicje:\nKlient – osoba fizyczna lub prawna, będąca stroną umowy o czasowe wypożyczenie sprzętu przez Wypożyczającego i / lub korzystająca z pakietów, przygotowanych przez Wypożyczającego, obejmujących usługi, świadczone przez Gorczańskie Zacisze sp. z o.o.\nWypożyczający – Gorczańskie Zacisze sp. z o.o. z siedzibą przy ul. Kasprowicza 49,33-100 Tarnów, NIP: 8733264035, REGON: 368342706, KRS 0000696671 prowadząca wypożyczalnię sprzętu sportowego Poza Szlakiem;\nRower elektryczny: rower posiadający dodatkowe wspomaganie, zasilany silnikiem elektrycznym z baterii – akumulatora, wypożyczany Klientowi w ramach umowy wypożyczenia;\nUsługa wypożyczenia: wynajem sprzętu na warunkach określonych w umowie wypożyczenia. Umowa reguluje w szczególności liczbę i typ sprzętu sportowego, czas wypożyczania (datę wypożyczenia i zwrotu), liczbę dni, miejsce wypożyczenia i zwrotu, jak również wypożyczenie dodatkowych elementów sprzętu i wyposażenia oraz ew. świadczenia dodatkowe. Opcjonalnie (dodatkowo płatne) w ramach usługi wypożyczenia jest ubezpieczenie, transport, wypożyczenie/przekazanie materiałów informacyjnych o trasie wyprawy. Usługa wypożyczenia roweru obejmuje również ładowarkę do baterii typu użytkowanego w danym rowerze.\nUsługa turystyczna świadczona Klientowi: usługa noclegowa, gastronomiczna lub inna, świadczona przez Gorczańskie Zacisze sp. z o.o., w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej;\nPakiet turystyczny: produkt oferowany Klientowi przez Wypożyczającego składający się z odrębnych (nie objętych wspólną ceną) świadczeń i usług, jak np. wypożyczenie roweru elektrycznego i usługi noclegowej i innych usługami turystycznych, świadczonymi bezpośrednio przez Gorczańskie Zacisze sp. z o.o. na preferencyjnych warunkach i przy wcześniejszej rezerwacji.\nCzas wypożyczenia: liczba dni, na które zawierana jest umowa wypożyczenia sprzętu. Każdy dzień wypożyczenia rozpoczyna się o godzinie 00:00 i trwa do północy, niezależnie od liczby rzeczywistych godzin wypożyczenia sprzętu w danej dobie. Wypożyczający zastrzega sobie możliwość określenia w warunkach rezerwacji i umowie wypożyczenia godzin i dni, w które możliwe jest wydanie/zwrot sprzętu i wyposażenia\nw danym miejscu zwrotu (np. poniedziałek – piątek w godzinach 8:00-20:00). Wydanie/zwrot sprzętu i wyposażenia poza wskazanymi godzinami jest niemożliwy, chyba że zostanie to wcześniej ustalone z Wypożyczającym, a umowa wypożyczenia trwa wówczas do czasu skutecznego zwrotu rowerów, sprzętu i wyposażenia przez Klienta w podanych w umowie godzinach.\nMiejsce wykonania umowy: miejse wydania i odbioru sprzętu sportowego. W zależności od wyboru jest to: lokal nr 16, Dom Studencki nr 3, ul. Jana Pawła II 84, 31-579 Kraków bądź os. Cyrkowe 615, 34-736 Lubomierz\n§3 Ceny i opłaty\nWszystkie ceny są cenami umownymi i określone są w kwotach brutto i obejmują podatek VAT, chyba, że umowa wypożyczenia stanowi inaczej.\nkaucji gwarancyjnej (dalej: kaucji) za sprzęt, wypożyczany w okresie trwania umowy wypożyczenia oraz potwierdzenie rezerwacji usług wypożyczenia i innych usług, oferowanych przez Gorczańskie Zacisze sp. z o.o.\nopłat za pozostałe usługi (w tym usługi noclegowe, gastronomiczne i inne), świadczone Klientowi Gorczańskie Zacisze sp. z o.o. w ramach pakietów turystycznych.\nWysokość i forma zapłaty kaucji określona jest w umowie wypożyczenia sprzętu.\nW szczególnych przypadkach, określonych w OWW (rozdział 6: zwrot kaucji), Wypożyczający ma prawo potrącić\nz kaucji opłatę za:\nnaprawy / odtworzenie uszkodzonego sprzętu i zwrot innych kosztów, poniesionych w wyniku użytkowania wypożyczonego sprzętu niezgodnie z OWW.\nnie wywiązanie się Klienta z umowy wypożyczenia (np. wydłużenie terminu wypożyczenia lub zmiana miejsca zwrotu sprzętu, nie uzgodniona wcześniej z Wypożyczającym).\nopłaty za niewykorzystane zgodnie z rezerwacją dodatkowe usługi\nw ramach umowy wypożyczenia.\n§4 Procedura rezerwacji\nRezerwacja może być dokonana bezpośrednio w siedzibie Wypożyczającego, lub online poprzez system rezerwacji, znajdujący się na stronie internetowej Wypożyczającego.\nW celu dokonania rezerwacji sprzętu w wypożyczalni sprzętu sportowego i / lub skorzystania z usług oferowanych przez Gorczańskie Zacisze sp. z o.o. online, należy dokonać rezerwacji poprzez system rezerwacji znajdujący się na stronie internetowej: poza-szlakiem.pl\nW przypadku braku dostępności sprzętu w określonym terminie, konieczności doprecyzowania zamówienia itp. sytuacji, na podany w systemie rezerwacji numer telefonu Klienta skontaktuje się przedstawiciel Wypożyczającego, w celu doprecyzowania warunków wypożyczenia. Po doprecyzowaniu zamówienia wysłany zostanie na wskazany adres mailowy potwierdzenie dokonania rezerwacji, zawierający stosowne poprawki i / lub uzupełnienia.\nKlient akceptuje warunki oferty poprzez dokonaniei opłacenie rezerwacji. Wpłata kaucji może zostać dokonana przelewem na podany w ofercie numer rachunku bankowego lub gotówką podczas odbioru sprzętu w wysokości podanej w ofercie.\nW przelewie kaucji w tytule podać należy numer rezerwacji, określony w potwierdzeniu rezerwacji.\nBrak opłacenia kaucji skutkuje brakiem wydania przez Wypożyczającego sprzętu. W powyższym przypadku, Klientowi nie przysługuje zwrot opłaty za wypożyczenie.\nInformujemy, iż oferowana usługa podlega wyłączeniu z art. 38 ust. 12 ustawy o prawach konsumenta, w związku z czym 14-dniowe prawo odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość NIE przysługuje Klientowi.\nKlient ma prawo zrezygnować z rezerwacji bez ponoszenia żadnych kosztów w terminie do 2 dni przed planowanym rozpoczęciem umowy wypożyczenia, po zgłoszeniu tego faktu i potwierdzeniu mailowym pomiędzy Klientem a Wypożyczającym. Wówczas kaucja podlega zwrotowi w 100%\nRezygnacja z rezerwacji w terminie krótszym niż 2 dni od planowanej daty zawarcia umowy stanowi przesłankę do zatrzymania opłaty za wypożyczenie sprzętu.\n§5 Pozostałe warunki wypożyczenia, reklamacje\nOsoba dokonująca rezerwacji jest domyślnie wskazana w umowie wypożyczenia jako osoba zawierającą umowę\nDopuszcza się zawarcie umowy wypożyczenia z osobą inną niż osoba dokonująca rezerwacji, lecz dane takiej osoby, wraz ze stosowną informacją o tym fakcie, muszą być podane przez osobę dokonującą rezerwacji w formularzu rezerwacyjnym, lub przesłane mailem w uzupełnieniu zgłoszenia, najpóźniej 48 godzin przed datą wydania sprzętu.\nOsoba podpisująca w imieniu Klienta umowę wypożyczenia przyjmuje na siebie odpowiedzialność za wypożyczony sprzęt. Pokrywa również opłatę kaucji (lub zabezpieczenia w innej formie) za wypożyczony sprzęt.\nOsoba dokonująca rezerwacji jest także odpowiedzialna za poinformowanie pozostałych osób o warunkach wypożyczenia sprzętu oraz świadczenia usług dodatkowych przez Wypożyczającego.\nWszelkie zwroty pieniężne będą przekazywane wyłącznie na konto bankowe, z którego dokonano płatności, a przy jego braku (wpłata przekazem pocztowym) w formie przekazu pocztowego na adres Klienta, podany w rezerwacji.\nReklamacje związane z wydaniem wadliwego sprzetu sportowego przez Wypożyczającego należy składać na forlumarzu zgłoszenia reklamacji w momencie wydania sprzętu, jednak nie póżniej niż 2 h od momentu wydania sprzętu. Są one rozpatrywane bezzwłocznie, jednak nie poźniej niz w ciągu 48 h przez Wypożyczającego. Klient, który zgłosił reklamacje ma prawo zwortu opłaty za wypożyczenie sprzetu.\nReklamację można składać na formularzu zgłoszenia reklamacji dostepnego w miejscu wykonania umowy bądź mailowo podając : imię i nazzwisko, numer rezerwacji, przyczyne zgłoszenia reklamacji.\n§6 Zwrot kaucji\nWypożyczający zwraca kaucję Klientowi w terminie do 3 dni roboczych od daty zakończenia umowy wypożyczenia, chyba że zaistnieją przesłanki do potrącenia części kaucji z tytułu zdarzeń, opisanych w niniejszych OWW.\nPodstawę zwrotu kaucji stanowi potwierdzenie przyjęcia sprzętu, podpisane przez osobę reprezentującą Klienta, stanowiące część umowy wypożyczenia\nW przypadku stwierdzenia przy odbiorze uszkodzenia / zniszczenia / zagubienia / zabrudzenia / przewłaszczenia części lub całości sprzętu, będącego przedmiotem umowy, sporządzany jest protokół, potwierdzony dokumentacją fotograficzną i podpisany przez strony dokonujące odbioru. Zaleca się, aby w takiej sytuacji również Klient wykonał dokumentację fotograficzną.\nDrobne, pojedyncze zadrapania, otwarcia, itp. stwierdzone małe uszkodzenia, nie wpływające na korzystanie\nz wypożyczonego sprzętu, nie stanowią podstawy do potrącenia z zaliczki i nie są ujmowane w protokole.\nAwarie wynikłe z typowej eksploatacji sprzętu (np. rozciągnięcie łańcucha, przebicie dętki, obluzowanie lampki, wypadnięcie śrub mocujących błotnik, rozregulowanie/wytarcie się hamulców, rozregulowanie przerzutek, urwanie się linki/suwaka w zapięciu sakwy) lub awarie części roweru, wynikające z wady fabrycznej, nie stanowią podstawy do potrącenia z kaucji i nie są ujmowane w protokole.\nW przypadku braku zgody Klienta na sporządzenie i/lub podpisanie protokołu, przedstawiciel Wypożyczającego ma prawo wezwać służby porządkowe, w celu potwierdzenia stanu faktycznego.\nW przypadku, gdy przy odbiorze stwierdzi się niekompletność/uszkodzenie sprzętu, jego poważne zabrudzenie lub inne wady, wynikłe z niewłaściwego użytkowania lub naprawy i wpływające na obniżenie jego wartości rynkowej, Wypożyczający ma prawo potrącić z kaucji koszty naprawy/wymiany/czyszczenia sprzętu, po cenach rynkowych. Wartość wymiany/naprawy potrącana jest z kaucji, a za usługę Klient otrzymuje fakturę VAT. Jeżeli koszt napraw/wymiany sprzętu przekracza wartość kaucji, Wypożyczający ma prawo do roszczenia wobec Klienta z tytułu rekompensaty na zasadach określonych w Kodeksie Cywilnym.\nW przypadku zwrotu sprzętu objętego umową w miejscu innym niż określone w umowie, Wypożyczający ma prawo potrącić z kaucji kwoty w wysokości 50 zł brutto za każdy wypożyczony sprzęt, o ile zwrot nastąpił w innym miejscu prowadzonej działalności przez Gorczańskie Zacisze sp. z o.o., lub kwotę w wysokości 250 zł brutto za każdy wypożyczony sprzęt, o ile zwrot następuje w innym miejscu. Jeżeli Wypożyczający z tytułu dojazdu do miejsca zwrotu sprzętu poniósł dodatkowe koszty przekraczające tę kwotę, ma również prawo do roszczenia wobec Klienta z tytułu rekompensaty na zasadach określonych w Kodeksie Cywilnym.\n§7 Zasady poprawnego użytkowania sprzętu, objętego umową wypożyczenia\nWypożyczający zapewnia wypożyczenie roweru posiadającego obowiązkowe wyposażenie, zapewniające bezpieczeństwo użytkownika: działającą lampkę przednią i tylnią, dzwonek, sprawne hamulce oraz elementy odblaskowe.\nKlient zawierając umowę wypożyczenia potwierdza, że odbiera sprzęt sprawny i działający poprawnie.\nWypożyczający nie ponosi odpowiedzialności za zniszczenie bądź zagubienie przez Klienta przedmiotów wartościowych w czasie trwania umowy wypożyczenia w związku z eksploatacją wypożyczonego sprzętu\ndbałości o pozostawianie baterii wyłącznie w stanie częściowego lub pełnego naładowania.\nStwierdzenie użytkowania przedmiotu umowy niezgodnie z przeznaczeniem, w tym np. jazda po plaży, wodzie na wypożyczonych rowerach, pozostawianie sprzętu na noc na otwartym terenie bez odpowiedniej osłony przed warunkami atmosferycznymi i/lub bez zabezpieczenia, skutkuje niezwłocznym zerwaniem umowy i obciążeniem Klienta kosztami napraw oraz przywrócenia sprzętu do użytku.\n§8 Sytuacje awaryjne\nKoszty kradzieży / zagubienia / utraty / zniszczenia / przewłaszczenia / poważnego uszkodzenia sprzętu objętego przedmiotem umowy w trakcie trwania umowy wypożyczenia pokrywa Klient.\nW przypadku awarii sprzętu, wynikającej z wad fabrycznych wypożyczonego sprzętu, lub uszkodzenia spowodowanego przez Klienta niewłaściwą eksploatacją / zaniedbaniem, Klient jest obowiązany niezwłocznie powiadomić o tym fakcie (telefonicznie i w miarę możliwości – mailowo) Wypożyczającego. Wypożyczający jest zobowiązany do udzielenia Klientowi niezwłocznie po dokonaniu zgłoszenia awarii / uszkodzenia do udzielenia wszelkiej pomocy, pozwalającej na kontynuację umowy wypożyczenia.\nDane osobowe udostępnione przez Klienta w systemie rezerwaccji i umowie wypożyczenia przetwarzane są wyłącznie na potrzeby funkcjonowania wypożyczalni sprzętu sportowego Poza Szlakiem..\nWarunkiem dokonania rezerwacji oraz zawarcia umowy wypożyczenia jest podanie w zgłoszeniu prawdziwych i poprawnych danych osobowych Klienta, wraz z akceptacją OWW oraz wyrażeniem zgody na przetwarzanie danych osobowych Klienta, zgodnie z obowiązującymi przepisami o ochronie danych osobowych.\nAdministratorem danych osobowych w myśl ustawy o ochronie danych osobowych jest Gorczańskie Zacisze sp. z o.o. z siedzibą przy ul. Kasprowicza 49,33-100 Tarnów, NIP: 8733264035,KRS 0000696671 prowadząca wypożyczalnię sprzętu sportowego Poza Szlakiem\nKlient w systemie rezerwacji może wyrazić zgodę na nieodpłatne przesyłanie materiałów informacyjnych (newsletter) o nowościach, promocjach, ofertach wypożyczalni sprzętu sportowego Poza-Szlakiem na wskazany adres poczty elektronicznej.\nZgoda na przesyłanie materiałów informacyjnych drogą mailową obejmuje także zgodę na otrzymywanie ankiet dotyczących jakości i zakresu świadczonych usług oraz profilu, oczekiwań i preferencji konsumenckich klienta. Dane te będą wykorzystywane wyłącznie w formie anonimowej do celów statystycznych i marketingowych. Klient może w każdej chwili zrezygnować z otrzymywania materiałów informacyjnych i ankiet, wysyłając informację drogą mailową na adres: kontakt@poza-szlakiem.pl\n§11 Zmiany OWW\nZmiana OWW następuje w momencie ich opublikowania na stronie internetowej www.poza-szlakiem.pl\nDla danej umowy wypożyczenia obowiązujące są OWW, zamieszczone na stronie internetowej w dniu zawarcia umowy wypożyczenia.\nW sprawach nieuregulowanych niniejszymi OWW stosować się będzie przepisy Kodeksu Cywilnego.\nStrony deklarują polubowne rozstrzyganie sporów. W przypadku braku porozumienia spory rozpatrywane będą przez Sąd właściwy dla siedziby Wypożyczającego.


Modele wszechświata we współczesnej astronomii\nAstronomia jest córką ludzkiej ciekawości, która od czasów starożytnych skłania człowieka do stawiania sobie pytań o ruchy i naturę gwiazd, strukturę i granice wszechświata. Ten wysiłek zrozumienia naszego otoczenia – w najszerszym sensie tego słowa – jest dziś bardzo żywy. Międzynarodowa Unia Astronomiczna skupia około 5000 zawodowych astronomów. Jest to jednak proporcjonalnie skromna liczba, ponieważ odpowiada to średnio około jednemu astronomowi na 100 000 mieszkańców krajów rozwiniętych.\nMODELE I OBSERWACJE\nLudzie nauki mówią na ogół raczej o modelach niż o obrazach świata. Dany model astrofizyczny jest jakąś strukturą matematyczną opartą na prawach fizyki, pomyślaną dla opisania własności i ewolucji pewnego obiektu kosmicznego: .planety, gwiazdy, galaktyki, gromady galaktyk, wszechświata.\nObok modeli istotną rolę gra doświadczenie, tj. obserwacja, przede wszystkim jako weryfikator teorii i modeli. M. Schwarzschild, jeden z pionierów teorii ewolucji gwiazd, odnotowuje na ten temat: „Jeśli proste i doskonałe prawa rządzą wszechświatem w jedyny sposób, czyż czysta myśl nie powinna być zdolna do odkrycia tego doskonałego zbioru praw bez odwoływania się do żmudnie zebranych obserwacji? To prawda, prawa do odkrycia mogą doskonale opisywać przyrodę, lecz mózg ludzki doskonały nie jest. Pozostawiony sam sobie ma skłonność do błądzenia, jak wskazują rozliczne i smutne przykłady z przeszłości. Istotnie, uniknęliśmy jedynie niewielu możliwości pomyłek, zanim nowe, świeżo odczytane dane nie sprowadziły nas na właściwą drogę ku następnym etapom”.\nPoza rolą weryfikatora, obserwacje stanowią podstawę metody indukcyjnej: stawiają nowe pytania, pobudzają idee i stymulują rozwój nowych teorii, które z kolei będą podlegały próbie faktów.\nGłównym nośnikiem informacji o warunkach panujących na gwiazdach jest światło, tj. promieniowanie elektromagnetyczne. Astronomowie doprowadzili do wysokiego stopnia perfekcji metody i techniki obserwacji oraz analizy promieniowania, aby mierzyć różne właściwości gwiazd, takie jak natężenie ich promieniowania, ich odległości, prędkości, temperatury, pola grawitacyjne, skład chemiczny etc. Do dziedziny widzialnej, obserwowalnej przez teleskopy naziemne, sztuczne satelity dorzuciły obserwacje w podczerwieni, ultrafiolecie, promieniach X i gamma. Wszystkie te obserwacje znacznie wpłynęły na wzbogacenie naszego modelu wszechświata.\nLiczne, będące w trakcie realizacji projekty badawcze prawdopodobnie znacząco wpłyną na astrofizykę końca XX wieku. Szczególną rolę odegra teleskop satelitarny, wysłany w 1989 roku, który powinien powiększyć około 1000 razy .dostępną obserwacji przestrzeń .wszechświata. Europejska Agencja Przestrzeni Kosmicznej (ESA) wyśle również w 1989 roku satelitę Hipparkusa, przeznaczonego do bardzo dokładnych pomiarów odległości we wszechświecie. ESA przygotowuje wiele innych satelitów dla obserwacji w podczerwieni (ISO), dla promieni X (XMM). Europejskie obserwatorium na kontynencie australijskim (ESO) rozpoczęło konstrukcję czterech teleskopów, sprzężonych w dwu parach, każdy o średnicy 8 metrów, równoważnych jednemu teleskopowi o średnicy 16 metrów, co stanowić będzie największy teleskop świata. Szczęśliwie, Szwajcaria w pełni i aktywnie uczestniczy w tych wszystkich projektach, które zasługują tu na wymienienie, ponieważ to dzięki tym instrumentom odbywa- się odkrywanie, rozumienie wszechświata i budowanie jego modeli.\nStałe przestrzeni i czasu, charakterystyczne dla wszechświata, są ogromne w zestawieniu z tym, o czym poucza nas wspólne doświadczenie. Życie ludzkie jest jedynie chwilą w porównaniu z czasem ewolucji gwiazd i wszechświata. Np: wiek Słońca (i Ziemi) to około 4,5 miliardów lat, a wiek najstarszych gwiazd – to około 15 miliardów lat, co nam wskazuje szacunkowo na wiek wszechświata; tak więc przez doświadczenie człowieka, które na skali kosmosu jest kwasi-punktem w czasie i przestrzeni, astronom stara się zgromadzić wiedzę ó wszechświecie.\nPodajemy niektóre dane o odległościach i strukturze wszechświata: nasza galaktyka, Mleczna Droga, jest płaskim dyskiem o średnicy ok. 100 000 lat świetlnych. Zawiera ona ok. 200 miliardów gwiazd. Nasz przyjaciel – Słońce – jest jedną z nich. Ukażemy lepiej skalę; odległości podkreślając, że dla dotarcia do najbliższej gwiazdy Proxima Centaurii – położonej w odległości 4 lat świetlnych – przy użyciu statku kosmicznego Apollo, który wyniósł ludzi na Księżyc – potrzeba by było 120 000 lat.\nGalaktyki tworzą gromady i asocjacje (skupiska gromad) od kilkudziesięciu do tysięcy galaktyk. Lokalne skupienie, którego częścią jest Mleczna, Droga, ma średnicę około 15 milionów lat świetlnych. Gromady są , skupione w asocjacjach około siedem do dziesięciu razy większych. Niedawne prace wykazały obecność dużych pustych przestrzeni między asocjacjami. Rozkład gromad i asocjacji w przestrzeni jest podobny do rozkładu materii w gąbce. Gromady i asocjacje rozdzielone są obszarami ich pozbawionymi.\nWidzimy więc, że struktura wszechświata jest niejednorodna poniżej ok. 100 milionów lat świetlnych, podczas gdy powyżej tych rozmiarów obserwacje wskazują, że „gąbka” jest jednorodna i izotropowa. Odnotujmy, że najdalsze z odkrytych obiektów, niektóre kwazary (jądra galaktyk) znajdują się w odległości rzędu 12 miliardów lat świetlnych.\nKosmologia jest częścią astronomii badającą strukturę, początek i ewolucję wszechświata. Jest to dziedzina pasjonująca – tak pod względem naukowym, jak filozoficznym. W dziedzinie tej należy się wystrzegać dedukcji i konstrukcji umysłowych inspirowanych wspólnym doświadczeniem i tzw. zdrowym rozsądkiem. Historia roi się od modeli kosmologicznych, proponowanych z różnorakich względów, które nie oparły się próbie starannej obserwacji.\nPomiędzy różnymi fundamentalnymi siłami, których działanie wyróżnił fizyk., grawitacja jest jedynym oddziaływaniem, którego wpływ, może być rejestrowany aż do najdalszych części wszechświata Fakt ten wyjaśnia, że to właśnie teoria grawitacji, tj. ogólna teoria względności Einsteina, jest trzonem badań kosmologicznych.\nAstronomowie XIX wieku wyobrażali sobie wszechświat, statyczny i nieskończony; również pierwsze modele Einsteina były statyczne, tj. nie uwzględniały ewolucji kosmosu i przyjmowały nieskończoność wszechświata. To przy wiązanie - do. modeli statycznych ma kilka .przyczyn, lecz główna wydaje się być natury filozoficznej: życzono sobie wszechświata nieruchomego i niezmiennego w czasie.\nW 1929 roku E. Hubble odkrył wzajemne oddalanie się galaktyk, co położyło kres modelom statycznym. Zjawisko ucieczki galaktyk ma -dwie własności: z jednej strony galaktyki oddalają się od nas z tym większymi prędkościami, im dalej się znajdują (prawo Hubble’a), z drugiej strony – ruch ten jest izotropowy. Oznacza to, że ucieczka odbywa się we wszystkich kierunkach jednakowo. Czy to oznacza, że jesteśmy w centrum wszechświata i jego ekspansji? Istnieje inne, bardziej zadowalające wyjaśnienie: idea ekspansji uogólnionej, której dobrą ilustrację stanowi uproszczony obraz, jaki zawdzięczamy Gamowowi. Wyobraźmy sobie ciasto zawierające suche rodzynki, przedstawiające galaktyki we wszechświecie. W czasie pieczenia ciasto pęcznieje. Każdy obserwator, związany z jedną z tych „galaktyk”, widziałby, że inne galaktyki oddalają się od niego z prędkościami proporcjonalnymi do odległości (prawo Hubble’a); miałby on również wrażenie, że znajduje się w centrum ekspansji (izotropia). Zatem uogólniona ekspansja dobrze opisuje obserwowane własności nie dając obserwatorowi pozycji uprzywilejowanej. Nasza galaktyka (i dworzec w Perpignan, jak sugerowałby Salvador Dali) może uważać siebie za centrum wszechświata, lecz podobnie jest ze wszystkimi galaktykami.\nObserwowana ekspansją wskazuje nam, że w przeszłości galaktyki były sobie bliższe. Sugeruje to, że odpowiednio daleko w czasie musiała .istnieć faza ewolucji, gdzie cała materia wszechświata była nieskończenie skoncentrowana. Jest to hipoteza początkowego wybuchu (Big-Bang) – który miał miejsce około 15 miliardów lat temu – w trakcie którego wszechświat miałby się zrodzić z osobliwości charakteryzującej się stanem nieskończonej koncentracji. Modele wszechświata, jakie uzyskuje ogólna teoria względności, pouczają nas, że nie należy widzieć oddalania się galaktyk jako ruchu galaktyk w istniejącej wcześniej przestrzeni, lecz jako rozszerzanie się samej przestrzeni. Podobnie Big-Bang nie jest wybuchem w przestrzeli, lecz wybuchem samej przestrzeni. Zatem, .na pytanie, gdzie miał miejsce Big-Bang, można w tym kontekście uzyskać jedynie odpowiedź: wszędzie.\nAż do 1965 roku obserwowaliśmy obfitość modeli kosmologicznych, z których każdy na swój sposób starał się interpretować odkrycie Hubble’a. Wiele z tych modeli zrodził opór ich autorów wobec przyjęcia istnienia Big-Bangu. Nowe odkrycie zakwestionowało większość z tych modeli, w szczególności te, które nie opierały się na teorii Einsteina. W tym to roku A. Penzias i R. Wilson, posługując się radioteleskopem rejestrującym fale centymetrowe, odkryli .istnienie promieniowania reliktowego zapełniającego izotropowo wszechświat. To promieniowanie o charakterze termicznym ma bardzo niską temperaturę 3K (-270°C). Szczegółowa interpretacja pokazała, że to promieniowanie powinno by pochodzić od początkowych, bardzo skoncentrowanych i bardzo gorących faz wszechświata – to promieniowanie termiczne wyzwoliło się podczas Big-Bangu. Odkrycie to, tak jak odkrycie Hubble’a, jest jednym z najważniejszych w astronomii. Potwierdza ono ideę o eksplozyjnym charakterze początku wszechświata. Penzias i Wilson otrzymali w 1978 roku nagrodę Nobla z fizyki za swój wkład w tę naukę.\nCZY WSZECHŚWIAT JEST SKOŃCZONY CZY NIESKOŃCZONY?\nTo bardzo stare pytanie, leżące u podstaw badań kosmologicznych, pozostaje, zawsze aktualne. Terminy „skończony” i „nieskończony” odpowiadają według ogólnej teorii względności różnym geometriom czasoprzestrzeni. W istocie, według tej teorii, geometria zależy od rozkładu przestrzennego materii we wszechświecie. Jeśli średnia gęstość materii jest większa od pewnej gęstości krytycznej, mamy wszechświat skończony i zamknięty: podążając za wysłanym promieniem świetlnym obserwator wróciłby do punktu Wyjścia.\nPo fazie rozszerzania się takiego zamkniętego modelu wszechświata następuje faza kurczenia się, kończąca się Big-Bangiem końcowym, w którym zdarzenia dzieją się w sposób odwrotny do zdarzeń Big-Bangu początkowego. Wiedzieć, któremu z dwu powyższych modeli (lub ewentualnie modelowi granicznemu, rozdzielającemu . je) odpowiada nasz wszechświat – to jeden z najważniejszych, jak się uważa, problemów kosmologii obserwacyjnej; w celu rozstrzygnięcia tego problemu zostały uruchomione potężne narzędzia obserwacyjne.\nObserwacja ruchów galaktyk w gromadach i asocjacjach wykazała istnienie „ciemnej materii”, której natura nie jest dokładnie znana. Ta ciemna materia, znajdująca się prawdopodobnie w formie cząstek elementarnych, wydaje się być głównym materialnym składnikiem konstytuującym wszechświata. Widać więc, że znaczne luki tkwią w naszej wiedzy o wszechświecie. Odnotujmy, że aktualne wyniki mówiące ó ciemnej materii świadczą na korzyść modelu wszechświata otwartego.\nWSZECHŚWIAT POCZĄTKOWY .\nWszechświat początkowy i Big-Bang – to najpoważniejsze problemy kosmologii. Obecnie obserwujemy ogromne zastosowanie fizyki cząstek elementarnych w kosmologii, jak to pokazują np. badania prowadzone w CERN1. W istocie, fazy początkowe wszechświata charakteryzowały się bardzo wysokimi temperaturami (wyższymi niż miliardy stopni), a zatem bardzo wysokimi energiami. Do badań fizyki wysokich energii trzeba dużych akceleratorów cząstek, co oznacza, że kosmologia i fizyka cząstek elementarnych zajmują się tym samym.\nOdniesiono już interesujące sukcesy, np. przeprowadzono eksperymenty z energiami charakterystycznymi dla pierwszych trzech minut wszechświata, podczas których powtórzono kosmiczną syntezę pierwiastków ciężkich i lekkich (He, Li, Be, B) w proporcji bardzo dobrze odpowiadającej proporcji obserwowanej we wszechświecie. Było to testowanie praw fizyki pierwszych minut wszechświata i fizycy wysokich energii oraz astrofizycy starają się teraz zrozumieć pierwszą sekundę...\nPrzedmiotem wszystkich pytań jest oczywiście początkowa osobliwość. S. W. Hawking dostarczył w 1976 roku pewnych istotnych elementów do tej dyskusji. Pokazał on, że osobliwość jest otoczona tzw. absolutnym horyzontem zdarzeń, to znaczy .powierzchnią, poprzez którą nie może być transmitowana żadna informacja. To ograniczenie jest narzucone przez zasadę nieoznaczoności Heisenberga w fizyce kwantowej, która to zasada mówi, że nie można z nieskończoną precyzją znać równocześnie czasu wydarzenia i jego energii. Osobliwość Big-Banga jest więc otoczona powierzchnią (t = 10-41sek.), poprzez którą nie może przenikać żadna informacja. Mówi się, że Einstein, który wcale nie lubił nieoznaczoności mechaniki kwantowej, powiedział: „Bóg nie gra w kości”. W następstwie prac nad osobliwościami Hawking dodaje żartem: „Bóg nie tylko gra w kości, ale czasem rzuca je tam, gdzie nie mnożna ich zobaczyć”.\n[„Les Cahiers Protestants” 1988, nr 5]\n1 Europejskie centrum badań energii jądrowej w Genewie – red.


Promować Najnowszego - Pomponik\nPlotki Pomponik » promować najnowszego\nArtykuły na temat: promować najnowszego\nAnna Lewandowska (27 l.) była niedawno gościem „Dzień Dobry TVN”, w którym reklamowała swoją najnowszą książkę. Od razu zaznaczyła, że będzie rozmawiała wyłącznie o tym projekcie, a nie np. o piłce nożnej. I rzeczywiście, gdy prowadzący próbowali ją wypytać, na wszystkie ich próby odpowiadała „pomidor” lub „burak”. W końcu udało im się namówić ją na zwierzenia i trenerka wyjawiła kilka małych tajemnic „Lewego”, jedna z nich była z typu tych intymnych. Zapytana o to, jak Robert prezentuje się...\n...najnowszego smartfona. Pojawił się na specjalnie zorganizowanej imprezie. Zobaczcie, jak się prezentował!\n...na swoim Instagramie okładkę najnowszego numeru jednej z kolorowych gazet, która najwyraźniej postanowiła uczynić bohaterami numeru osoby z zarzutami prokuratorskimi. Na okładce wdzięczy się bowiem...\nWideo na temat: promować najnowszego


Organizacja Społeczności Lokalnej - OPS Libiąż\nPodziękowania oraz życzenia dla wszystkich pracowników z okazji Dnia Pracownika Socjalnego\nByć może dla świata jesteś tylko człowiekiem, ale dla niektórych ludzi jesteś całym światem”\nCertyfikat Jakości OSL dla Ośrodka Pomocy Społecznej za wdrażanie modelu Organizowania Społeczności Lokalnej\nW maju 2017 roku Ośrodek Pomocy Społecznej w Libiążu został wyróżniony Certyfikatem Jakości za wdrażanie modelu Organizowania Społeczności Lokalnej. Dotychczas ok. 12 instytucji z obszaru pomocy i integracji społecznej otrzymało taki certyfikat.\nImpreza środowiskowa "Mam fajnych dziadków"\n10 września 2016 zapraszamy na imprezę środowiskową "Mam fajnych dziadków"\nPiknik "Sportowy czerwiec"\nCentrum Aktywności Lokalnej działające przy Ośrodku Pomocy Społecznej w Libiążu, kontynuując działania środowiskowe "Nasza Obieżowa", zorganizowało Piknik "Sportowy Czerwiec". CAL corocznie, wspólnie z mieszkańcami ulicy Obieżowej organizuje imprezy środowiskowe wpisując się jednocześnie w Ogólnopolską Kampanię "Czerwiec Aktywnych Społeczności". Piknik był możliwy dzięki współpracy z partnerami lokalnymi: Urząd Miejski w Libiążu, Libiąskie Centrum Kultury, Spółdzielni Mieszkaniowa "Gwarek" w Libiążu, Starostwo Powiatowe w Chrzanowie, Świetlica Środowiskowa w Libiążu oraz firma cateringowa "Megalo". Wkład w organizację pikniku mieli również mieszkańcy ulicy Obieżowej.\nImpreza środowiskowa o charakterze profilaktycznym "Żyj aktywnie i zdrowo bez przemocy i nałogów - Zamień agresję na sport"\nOśrodek Pomocy Społecznej w Libiążu cyklicznie organizuje imprezy o charakterze profilaktycznym. W tym roku 12 września 2015 roku odbyła się impreza środowiskowa ,,Żyj aktywnie i zdrowo bez przemocy i nałogów – zamień agresję na sport”. Współorganizatorami tego wydarzenia byli: Urząd Miejski w Libiążu, Libiąskie Centrum Kultury, Miejska Biblioteka Publiczna w Libiążu, Zarząd Mienia Komunalnego, Zespół Szkolno-Gimnazjalny z Oddziałami Integracyjnymi w Libiążu, Świetlica Środowiskowa w Libiążu.\nZapraszamy na imprezę środowiskową "Żyj aktywnie i zdrowo bez przemocy i nałogów - Zamień agresję na sport" 12 wrzesień 2015 r.\nImpreza środowiskowa "Czarne Życie w nałogu - postaw na kolor"\nW piękną jesienną sobotę 27 września 2014 roku odbyła się impreza środowiskowa pt.: "Czarne Życie w nałogu - postaw na kolor", której organizatorem było Centrum Aktywności Lokalnej działające przy Ośrodku Pomocy Społecznej w Libiążu.\nTego typu imprezy to już cyklicznie organizowane działanie w ramach CAL mające na celu integracje mieszkańców, wzmacnianie więzi rodzinnej jak również wdrażanie pozytywnych wzorów spędzania wolnego czasu.\nImpreza środowiskowa "Magiczna Noc Świętojańska"\nCentrum Aktywności Lokalnej działające przy Ośrodku Pomocy Społecznej w Libiążu 22 czerwca 2012 r. zorganizowało imprezę środowiskową "Magiczna Noc Świętojańska".\nCAL corocznie organizuje dla mieszkańców Gminy Libiąż imprezy środowiskowe wpisując się jednocześnie w ogólnopolską Kampanię "Czerwiec Aktywnych Społeczności". Impreza ta była możliwa dzięki współpracy z partnerami lokalnymi oraz sponsorami. Głównym celem wydarzenia była integracja mieszkańców Gminy Libiąż oraz promocja ludowych tradycji i obrzędów związanych z Nocą Świętojańską.\nSpotkanie przy ognisku "Nasza Obieżowa"\nKontynuując działania Centrum Aktywności Lokalnej "NASZA OBIEŻOWA" w dniu 18 września 2010 r. wspólnie z mieszkańcami ulicy Obieżowej zorganizowane zostało spotkanie przy ognisku.\nSpotkanie było możliwe dzięki współpracy z partnerami lokalnymi: Libiąskim Centrum Kultury, Spółdzielnią Mieszkaniową "GWAREK" oraz OSP "Moczydło" w Libiążu. Wkład w organizację ogniska mieli również mieszkańcy ulicy Obieżowej. W spotkaniu wzięli udział również radni dzielnicy Obieżowej.\nW czerwcu 2010 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Libiążu uzyskał Certyfikat Jakości Centrum Aktywności Lokalnej, który nadawany jest instytucjom wzorcowo pracującym ze społecznością lokalną.\nSpotkanie Związku Emerytów i Rencistów "Zgoda" w Libiążu\nW dniu 11.05.2010 r. odbyło się spotkanie Stowarzyszenia Emerytów i Rencistów "Zgoda" w Libiążu. Miało ono charakter edukacyjno-integracyjny na temat zjawiska niepełnosprawności.\nCelem spotkania było przekazanie informacji dotyczącej niepełnosprawności oraz przedstawienie oferty pomocowej dla osób i rodzin dotkniętych zjawiskiem niepełnosprawności. Spotkanie prowadził pracownik socjalny Ośrodka Pomocy Społecznej w Libiążu.\nW dniu 30.03.2010 r. odbyło się spotkanie z seniorami Związku Rencistów i Emerytów "Zgoda" w Libiążu, w trakcie którego poruszono problematykę przemocy w rodzinie.\nOmówiono najistotniejsze kwestie dotyczące przemocy domowej z uwzględnieniem: definicji przemocy, faz przemocy, cyklu, rodzaju przemocy, jak rozpoznać przemoc oraz przedstawiono ofertę pomocową dla osób i rodzin uwikłanych w przemoc.\nRelacja z pikniku integracyjnego "Osiedle Górnicze - Wspólna Sprawa"\nW dniu 26 września 2009 roku odbył się piknik integracyjny "Osiedle Górnicze - Wspólna Sprawa". Piknik zorganizowany był przez Centrum Aktywności Lokalnej przy Ośrodku Pomocy Społecznej w Libiążu przy współpracy LCK w Libiążu. Impreza miała na celu integrację mieszkańców Osiedla Górniczego, promowanie aktywnych form spędzania wolnego czasu.\nOficjalnego rozpoczęcia pikniku dokonali Zastępca Burmistrza Libiąża Pan Jarosław Łabęcki, Przewodniczący Rady Miejskiej Pan Bogusław Gucik oraz Dyrektor OPS Pani Józefa Skalniak.