Ekstraklasa Sportowa Książka Roku\n13 grudnia 2014 Recenzje\nChoć nasza ekstraklasa nie należy do najlepszych i najbardziej emocjonujących lig świata, okazuje się, że o postaciach z nią związanych można napisać całkiem niezłą książkę. Udowodnili to Przemysław Bator i Jakub Radomski, którzy w publikacji „Gwiazdy ligi polskiej” niezwykle barwnie opisali 43 piłkarzy i trenerów rodzimych klubów. Wielka szkoda, że do poziomu autorów nie dopasowali się wydawcy, opakowując ciekawą treść w nie do końca odpowiednią formę.\n„Co za hipokryta! Najpierw obejmuje nad książką patronat medialny, a później krytykuje ją w recenzji!” – zakrzyknie ktoś, widząc gorzkie słowa we wstępie tego tekstu. Rzeczywiście, kiedy Wydawnictwo RM zwróciło się do mnie z propozycją objęcia patronatu nad „Gwiazdami ligi polskiej”, zgodziłem się na to bez dłuższego namysłu. Miałem okazję zapoznać się z fragmentami publikacji przed podjęciem decyzji, ale do współpracy przy promocji tej pozycji przekonały mnie już same nazwiska autorów. Przemysław Bator i Jakub Radomski to wprawdzie dziennikarze młodego pokolenia (roczniki, odpowiednio, 1989 i 1987), ale gwarantują, że ich praca nie zejdzie poniżej pewnego poziomu. Zapewne gdyby do współpracy przy tworzeniu tej książki zaproszono mniej znanych autorów, dłużej zastanowiłbym się nad tym, czy warto promować takie wydawnictwo. Wiedziałem jednak, że dziennikarze „Przeglądu Sportowego” podejdą do tematu kreatywnie i nie przeliczyłem się. Jeśli chodzi o sylwetki zawodników i szkoleniowców, jest bardzo ciekawie i właśnie z tego względu warto sięgnąć po „Gwiazdy ligi polskiej”, nawet jeśli „opakowanie” niekoniecznie do tego zachęca.\nPierwszą rzeczą, której trzeba poświęcić kilka słów, jest okładka. Cóż, o gustach się nie dyskutuje, ale daleki jestem od stwierdzenia, żeby była to dobra wizytówka książki. Patrząc na nią, na myśl przychodzą raczej wątpliwej jakości publikacje przeznaczone dla młodszych czytelników, w których można znaleźć notki biograficzne piłkarzy żywcem wyjęte z Wikipedii. Druga sprawa to okładkowe kolory – bardzo ciemne, które sprawiają, że sylwetki zawodników i trenera Macieja Skorży niemal zlewają się z tłem. Coś też jest nie tak ze światłem, gdyż Łukasz Surma wygląda, jakby był reprezentantem Indii (widać to przede wszystkim na żywo, projekt okładki wydawał się mieć jaśniejszy odcień). To wszystko sprawia, że okładka słabo rzuca się w oczy i raczej trudno zakładać, że przyciągnie wzrok klienta w księgarni. Jeśli jednak ktoś zdecyduje się już wziąć do ręki książkę i ją przejrzeć, istnieje duże prawdopodobieństwo, że stwierdzi, iż jest to publikacja dla dzieci lub co najwyżej nastolatków.\nTo wrażenie potęguje bowiem bardzo różnokolorowa szata graficzna. Odniosłem wrażenie, że książka stworzona została w podobnej formie co pozycja „Legia Warszawa. Sztuczki i triki piłkarzy”, którą także niedawno recenzowałem. Tam było to jak najbardziej w porządku, gdyż poradnik kierowany był do dzieci i nastolatków, ale w przypadku „Gwiazd ligi polskiej” kolorowa forma nie pasuje do docelowej grupy odbiorców. Sądząc po tekście, są nimi dorośli kibice pasjonujący się rozgrywkami polskiej ekstraklasy, a pobieżny przegląd książki, po którym klienci najczęściej decydują o kupnie danej pozycji, tego nie sugeruje. Nawet moja dziewczyna, która nieszczególnie interesuje się piłką nożną, zapytała po jej przekartkowaniu: „To też chyba książka dla dzieci?”, mając w pamięci poradnik piłkarski dla najmłodszych, czyli poprzednią sportową pozycję Wydawnictwa RM. Nie piszę tych wszystkich uwag złośliwie, a raczej z żalem, gdyż obawiam się (i już docierały do mnie takie sygnały), że książka może paść ofiarą ignorancji czytelników, którym niezbyt będzie się chciało zagłębiać w tekst. Byłaby to ogromna szkoda, gdyż autorzy wykonali kawał dobrej roboty.\nSylwetki postaci przedstawionych w książce przygotowane zostały bardzo ciekawie. Bator z Radomskim nie przybliżają jedynie przebiegu kariery zawodnika czy szkoleniowca, ale starają się także ukazać to, jakimi są osobami poza boiskiem. Udaje się to im na przykład poprzez odsłonięcie kulisów wywiadów czy spotkań z tymi postaciami oraz ukazanie ich relacji z dziennikarzami. Bryluje w tym zwłaszcza Radomski. Z książki dowiadujemy się na przykład, że Henning Berg, jeśli chodzi o wywiady, jest totalnym nudziarzem, a taki Marco Paixao wręcz idealnym rozmówcą, który zawsze powie coś ciekawego. Wychodzi tutaj jedna z najważniejszych cech publikacji – autorzy nie starali się pisać laurek, ale przedstawić gwiazdy ekstraklasy takimi, jakie są. Kilku osobom w książce nawet się dostaje, chociażby Mariusz Rumak porównywany jest do filmowego Adama Miauczyńskiego z „Nic śmiesznego”, Olivier Kapo określany jest jako dziwny, a Paweł Brożek i Semir Stilić charakteryzowani są jako piłkarze błyszczący wyłącznie w naszej lidze.\nSzczerość to podstawa sukcesu tej pozycji, a jako wyróżniającą cechę wskazałbym jeszcze sposób prezentacji postaci. Mam tutaj na myśli wplatanie w tekst wielu wypowiedzi głównego bohatera bądź też osób, które mówią o nim coś ciekawego. W każdym opisie znajdziemy kilka fragmentów rozmów pochodzących z różnych źródeł: „Przeglądu Sportowego”, portalu Weszło.com, „Dziennika Polskiego” czy „Gazety Krakowskiej”, dzięki czemu sylwetki nie przypominają encyklopedycznych notek. To zdecydowanie ożywia tekst i sprawia, że czyta się go tak dobrze, jak artykuły w wysokiej klasy magazynie o piłce. Bator z Radomskim zadali sobie trud dotarcia do ciekawych informacji i często nawet w przypadku postaci doskonale znanych, takich jak Paweł Golański czy Franciszek Smuda, potrafią zaprezentować jakąś mało znaną, interesującą informację (np. artystyczne zamiłowania żony Jacka Kiełba, Jan Kocian jako fan Eminema czy Ruben Jurado wciąż mieszkający w hotelu) lub zaserwować zabawną anegdotę, taką jak chociażby ta z pierwszym SMS-em „Franza”.\nOd „Budzika” do Sandomierskiego\nByć może dla osób naprawdę dogłębnie interesujących się rodzimymi rozgrywkami nie będą to informacje odkrywcze, ale ja z pozycji „Gwiazdy ligi polskiej” dowiedziałem się wielu nowych i ciekawych rzeczy. Z przyjemnością przeczytałem o 43 postaciach, począwszy od Marcina Budzińskiego, a skończywszy na Grzegorzu Sandomierskim, i muszę przyznać, że teraz będę śledził rywalizację w naszej ekstraklasie z większą świadomością. Pod tym względem książka Wydawnictwa RM jak najbardziej spełnia swoją rolę. W zasadzie jedynym minusem narracji obu autorów był fakt, że większość opisów zaczynają w podobny sposób – Przemysław Bator tworzy klasyczny kilkuzdaniowy lead, a Jakub Radomski rozpoczyna od krótkich zdań, najczęściej zarysowując okoliczności jakiegoś zdarzenia z życia opisywanej postaci. To wprawdzie drobiazg, ale rzucający się w oczy przy czytaniu książki od deski do deski.\nO ile jest to szczegół, który nie ma większego wpływu na odbiór publikacji, gorzej jest ze statystykami piłkarzy. W pozycji „Gwiazdy ligi polskiej” są one wprawdzie tylko dodatkiem, ale zupełnie nie rozumiem umieszczania w metryczce zawodników bilansu spotkań w zespole, w którym aktualnie występują. Skoro wydaje się książkę w trakcie sezonu, skazuje się ją z góry na to, że w momencie, w którym trafi do księgarni, będzie już nieaktualna. Olivier Kapo ma na przykład zaliczony zaledwie jeden występ i zero goli w Koronie Kielce, a tymczasem w dniu premiery książki miał już na koncie cztery trafienia w ekstraklasie. Przy bilansie Bartłomieja Pawłowskiego w Lechii Gdańsk widnieje z kolei zero, choć w tekście jest już mowa o jego debiucie w barwach nowego klubu… Umieszczanie takich danych wydaje się więc zbędne, podobnie jak wstawianie tego samego zdjęcia piłkarza czy trenera na trzech kolejnych stronach opisu. W przypadku każdej postaci widzimy pełną fotografię na jednej stronie, na kolejnej wyciętą sylwetkę w tle tekstu (co w kilku przypadkach utrudnia tylko czytanie), a przy metryczce widzimy to samo zdjęcie raz jeszcze, tym razem już wykadrowane. Miałoby to sens, gdyby każda fotografia była inna, co dodatkowo zwiększałoby także atrakcyjność książki.\nPodsumowując, muszę przyznać, że „Gwiazdy ligi polskiej” to pozycja, która broni się przede wszystkim tekstem. Gdyby porównywać ją do ekstraklasy, trzeba by stwierdzić, że jest dokładnie… odwrotna. Nasze rozgrywki to taki sobie produkt, który opakowany jest bardzo profesjonalnie, z kolej książka Przemysława Batora i Jakuba Radomskiego stoi na wysokim poziomie, jeśli chodzi o zawartość, ale ta przedstawiona została w nie najlepszej formie. Tak jak podkreślałem wcześniej, piszę to żalem, gdyż praca wykonana przez autorów zasługiwała na lepszą oprawę. Z pewnością wynikało to z tego, że Wydawnictwo RM nie zajmowało się dotychczas publikacjami o tematyce sportowej. Z dwojga złego zdecydowanie lepsza jednak książka, która nie do końca przekonuje, jeśli chodzi o oprawę graficzną, ale ma rzetelną i ciekawą zawartość. Tak właśnie jest w przypadku „Gwiazd ligi polskiej” i z tego względu tę pozycję zdecydowanie można polecić wszystkim amatorom rodzimych rozgrywek piłkarskich. Oby kolejne części cyklu, które zapowiadają autorzy we wstępie, także pod względem oprawy dorównywały bardzo dobrej treści.


Osobliwe Delirium : #40 Strażnicy Światła\n#40 Strażnicy Światła\nEtykiety: 2017, 300+, 6/10, Abby Geni, duchy-zjawy, Kobiece, natura, Thriller\nonlypretender 21 marca 2017 12:41\nw takim razie jednak sięgnę po inne książki. pozdrawiam :)\nOsobliwe Delirium 30 marca 2017 12:03\nMon. 22 marca 2017 01:55\nZgadzam się z powyższym komentarzem :D\nOsobliwe Delirium 30 marca 2017 12:13\nMagia słowa 23 marca 2017 09:12\nMyślałam, że to będzie co świetnego... Raczej się nie skuszę.\nTo już kwestia gustu, nie zawsze trzeba się kierować wyłącznie czyjąś opinią.\nSassy Girl 23 marca 2017 13:10\nSięgnę po tą książkę, kiedyś...fabuła wydaje się być ciekawa.\nOsobliwe Delirium 30 marca 2017 12:14\nKocham Cię moje życie blog 24 marca 2017 03:50\n6/10 mnie nie przekonuje. Raczej po nią nie sięgnę w takim razie...\nOcena to tylko pewna liczba, są osoby, którym ta książka bardziej się podoba, rzecz gustu.\nRosa Czyta 24 marca 2017 03:58\nO masz... przeczytałam kilka recenzji i myślałam właśnie, że będzie nawet małe Wow. No niestety trochę mnie zniechęciłaś swoją recenzję, ale na szczęście nie zupełnie. Pewnie kiedyś do niej zajrzę, z ciekawości.\nJoanna 25 marca 2017 05:57\nOsobliwe Delirium 30 marca 2017 12:15\nŻyczę przyjemnej lektury! Pozdrawiam\nKayla 26 marca 2017 05:53\nKsiążka ma przepiękną okładkę. W dodatku kocham thrillery. Nie jestem jednak jakąś wielką miłośniczką przyrody, dlatego obawiam się, że książka mogłaby mnie znudzić. W najbliższych planach czytelniczych nie znajduję dla niej miejsca.\nOsobliwe Delirium 30 marca 2017 12:16\nPo opisie wnioskowałam, że będzie sporo nawiązań do natury, ale nie sądziłam, że cała powieść będzie zbudowana na tym fundamencie. Ale z drugiej strony, to ona tworzy klimat, który jest niepowtarzalny. Pozdarawiam\nNataliaaa 28 marca 2017 06:44\nZ jednej strony książka wydaje mi się ciekawa, a z drugiej sama nie wiem czy chce ją przeczytać. Czas pokaże czy dam jej szanse czy nie :)\nZachęcam do wyrobienia sobie własnej opinii.:)\nzaczytana wiedźma 29 marca 2017 12:11\nMi też tam kilku rzeczy brakowało, ale mimo wszystko nie żałuję czasu poświęconego dla tej ksiązki.\nOsobliwe Delirium 30 marca 2017 12:17\nJa też nie, cieszę sie, że poznałam innego rodzaju powieść, bo moim zdaniem, jest na swój sposób oryginalna i dość specyficzna. :)\nTeż spodziewałam się zupełnie czegoś innego i niestety nieco się zawiodłam. :/ Ale fakt, dla innych może to być świetna powieść. :)


I Love Rolki · Patrycja Najda\nMoja specjalność: „Nie masz co robić? - Idź na rolki” Właśnie tak wykorzystuje mój czas. Jeżdżę, a może nawet żyje jeżdżąc freestyle slalom i aggressive. Kocham dzielić się moją wielką pasją i zajawką z innymi poprzez zajęcia, lekcje czy wspólną jazdę. Czerpie dużo radości i uśmiechu od dzieci.\nPoza rolkami: Nie umiem usiedzieć w miejscu, kocham aktywność fizyczną. Poza rolkami trochę ćwiczę, biegam, gram w gry zespołowe. Jestem wielką fanką chodzenia po górach - najlepszy wypoczynek to aktywny wypoczynek czyli kajaki i rower też wchodzą w grę. Żadna z tych rzeczy nie byłaby na tyle fajna gdyby nie towarzystwo. Ludzie którymi się otaczam są dla mnie najważniejsi. Znajomi z tą samą pasją, moi idole rolkowi lub ktoś kogo mogę poznać nakręcają mnie do działania, dlatego tez dużo podróżuje by się z nimi spotykać.\nOsiągnięcia: Są 3 szczególne osiągnięcia w moim życiu, z których jestem najbardziej dumna:\n- dwa tytuły Mistrza Polski w całkiem różnych dyscyplinach rolek - Speed Slalom i Aggresive.\n- jestem team riderem, według mnie najlepszych sponsorów, którym wiele zawdzięczam: Powerslide Polska i Hedonskate\n- ukończony i zdany pozytywnie kurs Instruktora Sportów Wrotkarskich PZSW\nSama o sobie: Wszystko co ważne już zostało powiedziane. Jazda na rolkach, spotkania ze znajomymi i podróżowanie to pakiet, przy którym uśmiech nigdy nie znika... i może jeszcze moje małe motto: „Nawet z betonu róża wyrasta”.\n+48 735 984 493


Projektor - Szkoła Podstawowa im. Orląt Lwowskich w Nowinach\nStudenci z Projektora z wizytą w naszej szkole\nW lutym do naszej szkoły przyjechała grupa studentów z programu Projektor realizowanego przez Fundację Edukacyjną Przedsiębiorczości. Autorem i fundatorem jest Polsko-Amerykańska Fundacja Wolności. Celem działań wolontariuszy jest aktywizacja i przeciwdziałanie wykluczeniu dzieci i młodzieży z małych miasteczek i wsi w całej Polsce. Rozwijanie pasji i zainteresowań uczniów, odkrywanie ich talentów, a także wspieranie i rozwiązywanie ich problemów. Studenci, wraz z liderem projektu Agatą Szwed przeprowadzili warsztaty dla klas IV doskonalące umiejętności językowe z języka angielskiego, uczące ratownictwa medycznego, a także gry integracyjne i warsztaty psychologiczne poświęcone budowaniu relacji z rówieśnikami i rodzicami. Te nietypowe zajęcia, gdzie wszystko przebiegało zupełnie inaczej niż na lekcjach bardzo podobało się uczniom. To projekt, z którego czerpią obie strony. Nauczyciele dowiadują się o uczniach czegoś zupełnie nowego, czego nie są w stanie „wychwycić” na lekcjach. To bardzo przydatne do dalszej pracy z dziećmi.\nEdyta Szwed - opiekun projektu ze strony szkoły\n1 czerwca naszą szkołę odwiedzili wolontariusze z Projektora. Dzięki ich zaangażowaniu klasy pierwsze bawiły się przez cały dzień. Zajęcia łączyły elementy nauki i rozrywki umysłowej. Na pierwszych warsztatach z ratownictwa medycznego dzieci uczyły się, w jaki sposób już od najmłodszych lat można pomóc drugiej osobie w sytuacji zagrożenia życia. Na kolejnych mogły rozwijać swoje umiejętności plastyczne oraz poznawać zabawy z pomocą chusty Klanzy. Ostatnie zajęcia (podsumowujące) polegały na nauce robienia ogromnych baniek oraz na modelowaniu balonów. Wszystkie warsztaty cieszyły się ogromnym zainteresowaniem wśród pierwszaków. Organizatorem oraz koordynatorem spotkania była studentka pedagogiki, Agata Szwed.\nKolejną atrakcją przygotowaną dla naszych uczniów był integracyjny wyjazd do kina HELIOS. Wzięło w nim udział 92 dzieci. Młodsi obejrzeli film „Wyszczekani” , a starsi „AVENGERS: Wojna bez granic”. Filmy bardzo się podobały. Wszyscy uśmiechnięci i szczęśliwi wracali do szkoły. Tradycyjnie sponsorem wyjazdu była Fundacja „Pomóżmy Marzeniom” , która regularnie wspiera finansowo naszą szkołę.\nKlasa IV a z okazji Dnia Dziecka wybrała się na rajd do Szewc połączony z piknikiem u Pana leśniczego, Mariusza Wertki. Podczas imprezy uczniowie uczestniczyli w zabawach integracyjnych. Na zakończenie dzieci mogły upiec kiełbaski przy ognisku.\nW tym dniu wiele klas brało udział w projekcji wybranych przez siebie filmów młodzieżowych, a także wybrało się do pobliskiej cukierni na lody lub inne słodkości.\nWszystkie dzieci były bardzo zadowolone, ponieważ miło i przyjemnie spędziły ten ważny dla nich dzień.


E-LEARNING KIERUNKI ROZWOJU ORAZ GŁÓWNE STRATEGIE ZASTOSOWANIA - PDF\nE-LEARNING KIERUNKI ROZWOJU ORAZ GŁÓWNE STRATEGIE ZASTOSOWANIA\nDownload "E-LEARNING KIERUNKI ROZWOJU ORAZ GŁÓWNE STRATEGIE ZASTOSOWANIA"\n1 Janusz Nowak * E-LEARNING KIERUNKI ROZWOJU ORAZ GŁÓWNE STRATEGIE ZASTOSOWANIA Wstęp E-learning z racji połączenia dwóch głównych, zdawałoby się rozłącznych dziedzin: edukacji i technologii, ma z natury międzydyscyplinarny i złożony charakter, dlatego między innymi mimo coraz powszechniejszego wykorzystania we współczesnych procesach edukacyjnych i biznesowych, nie jest dziedziną podlegająca częstym badaniom, zwłaszcza w Polsce. Mimo to, że technologie e-learningowe wdrażane są na świecie od kilkunastu lat, natomiast dopiero gwałtowny rozwój internetu przyczynił się zarówno do rozpropagowania idei e-learningu i zarządzania wiedzą, jak również do rozwoju funkcjonalności oraz zastosowań tego narzędzia. E-learning dzięki swojemu potencjałowi i rozwojowi porównywany jest do rewolucji, której skutki porównywalne są z tymi, jakie wcześniej na kształcenie wywarło wynalezienie druku i masowa produkcja książek. Biorąc pod uwagę możliwości rozwoju narzędzie/system idea e-learningu może przynieść efekty wybiegające znacznie dalej 1. E-learning jest wdrażany niemal we wszystkich ogniwach systemu edukacyjnego, począwszy od wiedzy na poziomach elementarnych, poprzez studia, jak i wiedzę specjalistyczną oraz biznesową. Obecnie to właśnie wiedza uważana jest za jeden z głównych czynników determinujących przewagę konkurencyjną przedsiębiorstwa na rynku. Pomimo szeregu zastosowań narzędzi e-learningowych w przeróżnych organizacjach, jak np. szkoły, uniwersytety, instytucje samorządowe, organizacje pożytku publicznego, organizacje pozarządowe, czy przedsiębiorstwa, autor skupił swoją uwagę na wykorzystaniu e-learningu w biznesowych aspektach. Celem artykułu jest przedstawienie narzędzia jakim jest e- *Autor przygotowuje rozprawę doktorską w Katedrze Teorii Pieniądza i Polityki Pieniężnej, pod kierunkiem prof. dr hab. Wiesławy Przybylskiej-Kapuścińskiej. 1 A. Clarke, E-learning, nauka na odległość, Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, Warszawa 2007, s\n2 learning w świetle jego zastosowań dla przedsiębiorstw i instytucji szkolących swoich pracowników. Autor stara się przedstawić zarówno koncepcje rozwojowe, główne strategie oraz ocenę korzyści i zagrożeń wykorzystywania e-learningu z punktu widzenia przedsiębiorstwa, jak również indywidualnego użytkownika. 1. Rozwój e-learningu i główne strategie jego wykorzystania E-learning w języku polskim określany jest również takimi terminami, jak: nauka na odległość, kształcenie na odległość, zdalna edukacja, nauczanie elektroniczne, e-nauczanie, nauka online lub nauczanie hybrydowe. Nowsze definicje traktują e-learning jako wykorzystanie technologii internetowych do stworzenia i dostarczenia pełnego spektrum wiedzy, zawierającego szeroki zakres instrukcji, zasobów informacyjnych oraz rozwiązań, których celem jest poprawa prosperowania całej organizacji, czy też lepszego wykorzystania i przyswojenia wiedzy przez pojedynczego użytkownika 2. E-learning traktowany był pierwotnie jako wykorzystanie internetu, sieci komputerowych czy nośników cyfrowych do celów edukacyjnych. Historia w ten sposób rozumianego e-learningu sięga połowy lat osiemdziesiątych XX wieku, kiedy wybrane przedsiębiorstwa i organizacje idące z duchem czasu zdołały wprowadzić takie rozwiązania w życie. Poprzez kolejne lata rozwoju technologii i rozpowszechnienia komputerów osobistych, pojawiły się coraz to nowsze i bardziej wydajne rozwiązania, które spowodowały, że e-learning stał się nieodzownym elementem procesów edukacyjnych w różnych aspektach 3. Przedstawiona poniżej, krótka historia rozwoju e-learningu na bazie artykułu D. J. Clarke: Big Bang or Steady Evolution, dotyczy rozwoju narzędzia w kolebce jego powstania, czyli w Stanach Zjednoczonych 4. Należy zwrócić uwagę na to, że rozwój technologii informatycznych warunkujących również wykorzystanie e-learningu w Polsce, w stosunku 2 M.J. Roesenberg, Beyond e-learning, Pfeiffer, San Francisco 2006, s Higher Education Online, historyofelearning.html z dnia D.J. Clarke, Issue, E-Learning: Big Bang or Steady Evolution, E-learning Technologies 2002, January 2002, s\n3 do USA, jest opóźniony o kilka lat. Jednak większość trendów i rozwiązań, które pojawiły się na e-learningowym rynku USA przekładają się na rozwój idei i narzędzi wspomagających edukację e-learningową. Na przełomie lat 80. i 90. dwudziestego wieku to powstanie pierwotnej wersji e-learningu tzw. CBT (Computer Based Training), czyli nauki z wykorzystaniem komputera. CBT charakteryzował jednostronny przekaz bazujący na materiałach zgromadzonych na nośnikach cyfrowych (najczęściej dysk CD ROM). Kolejnym etapem rozwoju e-learningu było upowszechnienie ebooków (zwane również jako WBT z ang. web based training czyli nauczanie przez sieć), co w skrócie można zobrazować jako wykorzystanie technologii CBT poprzez Internet. Gdy wzrosła popularność Internetu i narodziły się pierwsze strony www, firmy i organizacje wykorzystujące dotychczas CBT rozpoczęły udostępnianie swoich elektronicznych książek (ebooks) w Internecie. Niestety zawartość i charakter materiałów CBT udostępnianych w sieci (online) nie ewoluował, a jedynie stał się bardziej dostępny. EBook połączony ze wsparciem powstał w odpowiedzi na zapotrzebowanie użytkowników korzystających z zasobów CBT dostępnych online. Kilku e-learningowych pionierów zdecydowało, by wprowadzić elementy interaktywne oraz coaching (nauczyciel/doradca/mentor), co stało się wyznacznikiem powodzenia programów e-learningowych, gdyż od tej pory odizolowani użytkownicy ebooków mieli możliwość interakcji ze sobą nawzajem, jak i z opiekunem. LMS (Learning Management System z ang. System Zarządzania Nauczaniem) pod koniec lat 90. przemysł e-learningowy doczekał się kolejnego przełomu. Na bazie specjalnie przemodelowanego systemu ERP (Enterprise Resource Planning z ang. planowanie zasobów przedsiębiorstwa), powstały pierwsze Systemy Zarządzania Procesami Nauczania online. Pierwsze LMS oferowały gotowe, a zarazem szablonowe (tzw. z półki z ang. off-the-shelf) platformy do rejestrowania użytkowników, katalogowania kursów, śledzenia postępów oraz raportowania wyników. Był to niewątpliwy przełom, który ułatwiał korzystanie z kursów internetowych oraz pozwalał zarządzać kursami (dostępem do wiedzy), a także monitorować postępy uczestników. Wirtualne klasy powstawały niezależnie wówczas, gdy kompanie zajmujące się systemami zarządzania procesami edukacyjnymi pochłonięte były rozwojem biznesowych koncepcji LMS. E-zajęcia polegały na synchronicznym przekazywaniu rzeczywistych wydarzeń w 29\n4 połączeniu z dostępem do zasobów CBT oraz symulacji. Obecnie rozwiązanie to umożliwia swobodny dostęp do zajęć wirtualnych. Podejście to kłóci się natomiast z główną zasadą e-learningu, która mówi o pełnej swobodzie wyboru czasu i miejsca pobierania nauki. Ze względu na charakter wirtualnych klas głównymi instytucjami korzystającymi z tego rozwiązania stały się uczelnie wyższe i uniwersytety. Najnowszym osiągnięciem rozwijających się technologii e-learningowych jest efekt synergii pomiędzy e-learningiem i e-zajęciami/ /warsztatami, co stanowi formułę blended learning (z ang. szkolenia mieszane), jednak w pełni w środowisku online. Ta wyszukana metodologia szkoleń asynchronicznych łączy w sobie trzy elementy, które decydują o jej wysokiej efektywności: ocena wstępna pozwalająca na personalizację planu kursów; Live Labs, czyli dostęp do wirtualnych klas w formie asynchronicznej, dzięki czemu, użytkownicy systemu mają bieżący wgląd w procesy edukacyjne zachodzące w e-klasach; zestaw narzędzi pozwalających użytkownikom utrzymać zaangażowanie w proces edukacji oraz ułatwić odbiór przekazu 5. Należy zaznaczyć, że przedstawiony cykl rozwoju narzędzi e- learningowych dotyczy różnych jego aspektów. Dla przykładu rozwój platform LMS stał się kluczowym czynnikiem przy wdrożeniu systemów e-learningowych w biznesie. Z kolei rozwój narzędzi ułatwiających uczestnictwo w wirtualnych klasach w głównej mierze przyczynił się do rozpropagowania e-learningu w systemie szkolnictwa. Od czasu narodzin e-learningu, powstało wiele narzędzi wspomagających procesy wdrożenia, jak i funkcjonowania systemów e-learningowych. Rozwiązania te na przestrzeni lat podlegają oczywiście ciągłym zmianom i ulepszeniom. Dla wzmocnienia przekazu/nauki na odległość stosuje się obecnie takie rozwiązania, jak: pliki MP3, strumieniowe przekazywanie nagranych materiałów video, animacje typu flash itd. Narzędzia te pozwalają na natychmiastowy dostęp do informacji w dowolnym czasie. Rozwój różnych form nauki na odległość spowodował, że na bazie pojęcia i specyfiki e-learningu wyłoniły się nurty, które czerpią z jego rozwiązań i są nierozerwalnie związane z pojęciem e-learningu. Wokół 5 Ibidem, s\n5 tych pojęć pojawiają się samodzielne koncepcje biznesowe i edukacyjne. Nazwy tych pojęć wiążą się jednocześnie z elementami, które charakteryzują dane pojęcie: Rapid e-learning (zwany również: rapid learning, r-learning, 3-minute learning); Mobile learning (nazywany inaczej: mlearningiem lub mobilnym e-learningiem); Blended learning (czyli tzw. szkolenie/nauka mieszana, nauczanie hybrydowe); Edu-marketing (połączenie koncepcji e-learningu z marketingiem). Rapid e-learning Rapid e-learning definiuje się często za pomocą pewnych kategorii, które odróżniają go od tradycyjnego e-learningu 6 : szkolenie może zostać przygotowane w mniej niż 21 dni, jego stworzenie nie wymaga specjalistycznej wiedzy ani udziału trzeciej strony we współtworzeniu, autorem kursu może być bezpośrednio ekspert (SEM), jego stworzenie nie wymaga wysokich nakładów, zawartość kursu może być szybko zdezaktualizowana, może on zawierać elementy wirtualnych klas, ale bywa również samodzielny, jest krótki. Ze względu na niską efektywność modeli przekazywania znacznych ilości informacji budowanych w oparciu o warsztaty czy wirtualne klasy, stworzono koncepcję przekazywania informacji w krótki i zwięzły sposób. Z założenia taka informacja miałaby być przekazywana bardzo szybko (z ang. rapid szybko, gwałtownie) przy pomocy odpowiednio przygotowanego kursu. Skonstruowanie szkolenia rapid e-learningowego oznacza zapewnienie użytkownikowi możliwości szybkiego przy- 6 M. Fox, Rapid E-Learning: Opportunities and Pitfalls, Kineo Briefing, Kineo Briefing: Rapid E-learning, Kineo 2006 s. 1-2; zob. też J. Jennifer De Vries, (2004), Rapid E- Learning: What Works, Bersin & Associates, s\n6 swojenia wiedzy niezbędnej do wykonywania powierzonych mu zadań. Oznacza to również konstruowanie programów szkoleniowych szybciej i taniej 7. Należy dodać, że niektóre z przytoczonych wcześniej parametrów odróżniających klasyczny e-learning od rapid learningu mogą być jeszcze niższe. Oznacza to, że rapid e-learning to narzędzie idealne do rozwiązywania kryzysowych sytuacji w obszarach biznesowych (w mniejszym stopniu odpowiada na zapotrzebowania akademickie, aczkolwiek bywa równie pożyteczne). Wyobraźmy sobie sytuację, w której firma operująca przykładowo w branży detalicznej, zostaje zaatakowana w reklamie firmy konkurencyjnej. Pojawia się problem, w jaki sposób pracownicy firmy mają odpowiadać na zastrzeżenia, które padły w spocie reklamowym? Z pomocą przychodzi tutaj system rapid e-learningu, który pozwala na przygotowanie w tempie niemal natychmiastowym odpowiedzi oficjalnego stanowiska firmy, w postaci mini kursu wiedzy. Ów kurs, dzięki platformie zarządzania szkoleniami e- learningowymi (LMS) może dotrzeć do każdego z przedstawicieli firmy. Wiedza przygotowana przez ekspertów (Subject Matter Expert SEM) staje się jednolitym komunikatem, którym posługują się wszyscy pracownicy. Istotną cechę rapid e-learningu jest bezpośredni kontakt z ekspertem, który jest głównym odpowiedzialnym za rozwój zawartości merytorycznej kursu. Uczestnik kursu otrzymuje to, co jest głównie wytworem eksperta (przy zastosowaniu technologii e-learningowej). Rapid e- learning jest bardzo bliski zarządzaniu wiedzą i polega na ujawnianiu wiedzy zamkniętej w głowach ekspertów. Jest metodą czy też pretekstem do ujawniania ukrytej wiedzy w korporacji. Istotna dla działalności firmy wiedza przestaje być własnością jednej osoby, przestaje być wiedzą czysto ekspercką, ale zostaje spisana i włączona w procesy zarządzania wiedzą w firmie 8. Mobile learning (m-learning) Mobile learning łączy ze sobą technologie mobilnych urządzeń komunikacyjnych z e-learningiem, rozumianym tutaj, jako dowolna forma elek- 7 R. Jimenz, 3Minute e-learning, Vignettes for Training, Monogatari Press 2007, s A blog from T. Cocheu, CEO of Altus Learning Systems and Board of Directors of elearning Forum, may\n7 tronicznych materiałów szkoleniowych bazujących na technologiach internetowych. Celem m-learningu jest rozwój zawartości merytorycznych kursów, połączony z integracją z aplikacjami mobilnymi, co powinno zapewniać przekazywanie wiedzy oraz możliwość korzystania z mobilnych kursów w odpowiednim dla siebie czasie i miejscu 9. Większość użytkowników e-learningu nie jest skłonna przechodzić przez kursy i uczyć się z niewielkich ekranów urządzeń mobilnych. Są chętni w zamian pozyskiwać informacje we właściwym czasie, gdziekolwiek będą mieli ku temu chęć zwłaszcza podczas długiego oczekiwania na samolot lub pociąg czy podczas oczekiwania na usługę serwisową albo klienta. Mobile learning jest nierozerwalnie związany z wykorzystaniem najnowszych zdobyczy technologicznych, takich jak: telefony komórkowe i urządzenia mobilne typu palm top, itp. Kluczowym elementem klasyfikującym aplikacje jako m-learning jest możliwość wykorzystywania i przyswajania treści szkoleń w drodze (z ang. on the go). Przykładowo: materiały audio oraz multimedia mogą być dostępne podczas prowadzenia samochodu, zaś elektroniczne wersje dokumentów, regulaminów, krótkie kursy i wiele innych elementów, mogą być dostarczane do użytkownika za pomocą technologii mobilnych w każdym miejscu. Taki właśnie dostęp do wiedzy w drodze, traktowany jest w kategoriach kursów mobile learning 10. Dzisiejsze technologie pozwalają wykorzystywać do tego celu takie narzędzia, jak: SMS (informacje tekstowe), m-learning bazujący na nagraniach audio (MP3, audycje radiowe), zadania i testy w technologii Java, specjalnie zaprojektowane moduły nauczania, korzystające z oprogramowań mobile learningowych, kursy audio-video korzystające z kamer telefonicznych, publikacje online oraz blogi możliwe dzięki technologii SMS, MMS, kamerom telefonicznym, om lub wyszukiwarkom internetowym, 9 D.S. Metcalf II, J.M. De Marco, mlearning: Mobile Learning and Performance in the Palm of Your Hand, HRD Press, Inc, Amherst 2006, s Ibidem. 33\n8 narzędzia GPS wbudowane w urządzenia przenośne 11. Do urządzeń, które idealnie wpisują się w koncepcję mobile learningu należą takie urządzenia jak PDA (Personal Digital Assistant w Polsce znany jako palm top) lub smart phones, czyli telefony nowej generacji. Urządzenia tego typu stały się z dnia na dzień (biorąc pod uwagę postęp technologiczny w tym zakresie) mobilnymi klasami wirtualnymi, w których można zwiększać swoje kompetencje i poszerzać wiedzę. Według danych Reuters a do końca listopada 2007 roku całkowita liczba podpisanych umów z operatorami sieci komórkowych osiągnęła na świecie liczbę 3,3 miliarda. Oznacza to, że statystycznie, co drugi mieszkaniec kuli ziemskiej posiada telefon komórkowy (należy zwrócić uwagę, że niektórzy użytkownicy posiadają więcej niż jedno urządzenie mobilne). Sprawia to, że urządzenia mobilne są najbardziej rozpowszechnionymi urządzeniami elektronicznymi na świecie, przewyższając swoją liczbą ilość aparatów telewizyjnych oraz komputerów osobistych łącznie 12. Biorąc pod uwagę postęp technologiczny pośród urządzeń mobilnych można przypuszczać, że w przeciągu około 2 lat wszystkie urządzenia mobilne będą zbliżone pod względem funkcjonalności do komputerów osobistych, na których możliwe będzie odczytywanie i przyswajanie wiedzy z pełni multimedialnych kursów mobile learningowych. Telefony komórkowe, smart phone oraz PDA są najpopularniejszymi przykładami urządzeń umożliwiających korzystanie z mobile learningu. Do pozostałych z nich, umożliwiających zdalną naukę należą również: portable media playery (przenośne odtwarzacze multimedialne), komunikatory osobiste, podręczne konsole do gier (np. PSP Playstation Portable), Ultra-Mobile PC (mini komputery osobiste) itp. Blended learning Potrzeba kompromisu między spotkaniami twarzą w twarz oraz nauczaniem online doprowadziła do powstania nowego podejścia w nauczaniu i pobieraniu wiedzy. Blended learning rozumiany jest jako wykorzystywania materiałów naukowych, łączących metodę e-learningu 11 J. Duncan-Howell, K.-T. Lee, M-learning: Finding a place for mobile technologies within tertiary educational settings within tertiary educational settings. In ICT: Providing choices for learners and learning. Proceedings ascilite, Singapore 2007, s http//investing.reuters.co.uk. 34\n9 (elektroniczną) lub m-learningu (przenośną) z innymi tradycyjnymi sposobami nauczania. Departament Edukacji i Szkoleń w Stanach Zjednoczonych (US Department for Education and Training) określa blended learning w podobny sposób. Wg innych definicji blended learning to efektywna kombinacja różnych sposobów przekazu, różnych stylów nauczania oraz sposobów pozyskiwania wiedzy 13. Definicja w pełniejszy sposób ujmuje ideę szkoleń mieszanych, ponieważ wskazuje efekt synergii wynikający z połączenia dwóch metod szkoleniowych. Nawiązując do tej definicji blended learning można wyobrazić sobie nie tylko jako zwyczajne szkolenie wykorzystujące dwie metodologie przekazu, ale proces edukacyjny zwiększający ilość przyswojonych informacji oraz systematyzujący wiedzę (zob. schemat 1.). W ujęciu przedstawionym na schemacie poniżej blended learning to przemyślany i uporządkowany w czasie cykl różnych elementów edukacyjnych (testy sprawdzające wiedzę na początku, testy sprawdzające wiedze na zakończenie kursu, kursy e-learningowe, szkolenia w formie tradycyjnej, warsztaty podsumowujące) i wspierających proces nauki (ocena szkoleń połączona z analizą wyników, certyfikacja), który ma na celu pełniejsze przyswojenie wiedzy przez uczestnika szkolenia oraz analizę jego potrzeb rozwojowych. Według J. Roesenberg, pojawiają się sytuacje, w których szkolenia tradycyjne z wykwalifikowanym instruktorem/trenerem są lepszym rozwiązaniem. Istnieją też tematy, z którymi czyste szkolenie e- learningowe lepiej zda egzamin. Ostatnią możliwością są przypadki, w których połączenie tych dwóch technik przyniesie najlepszy efekt. Decyzja, w jaki sposób połączyć metody szkoleniowe bazuje w pewnym stopniu na tym, by jak najlepiej przekazać materiał merytoryczny (by ostatecznie podnieść dzięki temu wydajność). Natomiast ze strony biznesowej potrzebna jest ocena kosztów i produktywności podejmowanych kroków, które rzutują np. na czas przekazania materiałów, skalę przekazu, czas przekazu czy aktualność treści szkoleniowych 14. Na podstawie badań 15 przeprowadzonych wśród prawie 200 firm w Stanach Zjednoczonych, określono zakresy tematyczne najchętniej przenoszone do formuły szkoleń mieszanych: szkolenia menedżerskie, ogólno pojęte umie- 13 A. Heinze, C. Procter, Reflections On The Use Of Blended Learning, Education in a Changing Environment, Conference proceedings 13th-14th September M. J. Roesenberg, Beyond.., op. cit., s The E-learning Guild, The Blended Learning Best Practices Survey, February 10th and March 5,\n10 jętności biznesowe (np. techniki negocjacyjne), szczególne umiejętności biznesowe (procedury reklamacyjne), szkolenia produktowe oraz obsługa aplikacji biurowych. Schemat 1. Blended learning jako proces edukacyjny Edu marketing Edukacja może być potężnym narzędziem marketingowym. Na podstawie badań przeprowadzonych przez firmę Powered Inc. na liczbie około uczestników wynika, że edukacja poprzez Internet jest bardziej efektywna, niż tradycyjny przekaz reklamowy w mediach czy tzw. marketing bezpośredni. Na bazie oczekiwanego wzrostu liczby edukowanych online klientów, właściciele głównych marek kontynuują inwestycje w edu-marketing jako sposób na zwiększenie sprzedaży, zatrzymanie klientów przy marce oraz podniesienie wskaźnika zwrotu z inwestycji 36\n11 z ich kampanii marketingowych 16. Edu-marketing, jak sama nazwa wskazuje, jest połączeniem edukacji (ze szczególnym uwzględnieniem e- learningu) z działaniami marketingowymi. Należy zaznaczyć, że jest to stosukowo młoda koncepcja wykorzystywana do tej pory głównie w Stanach Zjednoczonych, natomiast falą e-learningu pozyskuje coraz większe rzesze zwolenników w innych krajach. Edu-marketing jest przykładem wykorzystania e-learningu ukierunkowanego na zewnątrz organizacji 17. Głównym odbiorcą kursów edu-marketingowych nie jest pracownik (jak to ma miejsce w przypadku klasycznego e-learningu korporacyjnego), ale klient docelowy lub dystrybutor. Przykładem takiego rozwiązania może być ogólnodostępny kurs (np. umieszczony na popularnym portalu) dotyczący przygotowania ergonomicznego stanowiska pracy, w którym jako przykłady rozwiązań podaje się produkty i usługi konkretnych przedsiębiorstw czy ich marek. W ten sposób firma przekazuje wiedzę oraz informacje o swoich produktach, jednocześnie edukując uczestnika szkolenia z interesującego go tematu. Szkolenie takie powoduje, że produkty/usługi wizualizowane na szkoleniu są odbierane przez klienta jako dobre rozwiązanie omawianego w kursie problemu. Kolejnym zastosowaniem edu-marketingu mogą być również programy lojalnościowe dla klientów ostatecznych i dystrybutorów, które propagując atrakcyjne idee z punktu widzenia odbiorcy, prowadzą przekaz marketingowy, wiążąc użytkownika kursu własną marką produktów. Wspólną ideą towarzyszącą przedstawionym pojęciom (rapid e- learning, mobile learning, blended learning i edu-marketing) jest zastosowanie e-learningu. Przedstawione terminy charakteryzują się specyficznymi dla siebie elementami: rapid e-learning ze względu na charakter i sposób przekazywanej wiedzy; mobile learning jako wykorzystanie podręcznych środków komunikacji elektronicznej (kanał przekazu); blended learning połączenie i wzmocnienie przekazu szkolenia, poprzez wykorzystanie dodatkowego elementu, czyli szkolenia/warsztatu w formie tradycyjnej; edu-marketing ze względu na ostatecznego odbiorcę (klienta) oraz cel (promocja, przekaz marketingowy). Poniższa tabela porządkuje przedstawione pojęcia związane z e-learningiem. 16 Powered Inc., Online Consumer Education Leader Continues Momentum with New Round of Financing, Business Wire, April 4, 2006, 17 M. Hyla, E-learning od pomysłu do rozwiązania, Solidex, Kraków 2003, s\n12 Tabela 1. Powiązania pomiędzy koncepcjami przekazywania wiedzy budowanymi na bazie e-learningu Nazwa Kryterium podziału Pytania na które pozwala odpowiedzieć dana koncepcja Powiązania Mobile learning Rapid learning Mobile learning Charakterystyka Rapid e-learning budowa i metodologia jak szybko? ile? Mobile learning Edumarketing krótki, zwięzły przekaz, mała objętość kursu, krótki czas przygotowywania, szybka reakcja. Mobile learning kanał dystrybucji jakim środkiem przekazu? gdzie? Rapid e-learning Blended learning Mobile learning kanał przekazu to urządzenia mobilne, odbiór wszędzie i o każdej porze (tzw. on the go). Blended learning metoda nauczania w jaki sposób? jakie informacje? Edumarketing cel, ostateczny odbiorca dla kogo? w jakim celu? kursy łączące szkolenie e- learningowe i tradycyjne, przeznaczone głownie dla tematów tzw. "miękkich", wymagających interakcji międzyludzkich. celem kursów jest przekaz marketingowy i nauka, kursy przeznaczone w głównej mierze dla klienta ostatecznego. Zauważyć należy, że powiązania pomiędzy poszczególnymi terminami nie są jednoznaczne. Mobile learning jest tutaj wyjątkiem, gdyż można go traktować jako e-learning, ale przy wykorzystaniu technologii przenośnych dlatego może mieć zastosowanie przy wszystkich innych wymienionych modelach przekazywania wiedzy. Rapid learning ze względu na charakterystyczne dla siebie mini kursy oraz prosty przekaz bardzo dobrze może się sprawdzać w edu-marketingu. Natomiast trudniej tutaj o zastosowanie tego typu przekazu dla blended learningu, w którym szkolenia wspierające nauczanie bardziej rozbudowanych obszarów i tematów, wymagają pełniejszych informacji oraz kompleksowego po- 38\n13 dejścia. Poniższy schemat prezentuje powiązania pomiędzy przytoczonymi pojęciami. Schemat 2. Powiązania miedzy e-learningiem i koncepcjami bazującymi na e-learningu 2. Zalety i wady e-learningu E-learning jest żywym i podlegającym ciągłemu rozwojowi narzędziem. Na pierwszy rzut oka zdawałoby się że nie ma wad. Jeśli przyjrzymy się mu dokładniej, okazuje się, że jednak ma on swoje zalety i wady, o których organizacje musza pamiętać, gdy decydują się na jego zastosowanie. Analiza folderów reklamowych, prelekcji, czy konferencji związanych z tematyką zdalnego nauczania, wskazuje na niewątpliwie czysto idealistyczne przedstawienie e-learningu niemalże jako leku na prawie wszystkie bolączki przedsiębiorstw. Przy wdrażaniu systemu elearningowego należy pamiętać, by odpowiedzieć sobie na pytania, pomogające podjąć decyzję: czy wdrażać? jakie korzyści wdrożenie przyniesie firmie? jak wdrażać? jakie zagrożenia i jakie szanse oznacza e-learning dla kultury organizacyjnej firmy? 39\n14 w jakim stopniu dana organizacja jest gotowa do wdrożenia e-learningu oraz jak zoptymalizować nowe narzędzie, by przyniosło najlepsze efekty 18? W praktyce często zdarza się, że nieprzygotowane do wdrożenia firmy próbują zastosować e-learning bez odpowiedniego przygotowania metodologicznego, bez uwzględnienia specyficznej branży bądź kultury organizacyjnej firmy lub zbyt szybko, co skutkuje często tym, że e- learning wykorzystywany jest w szczątkowy sposób lub staje się martwym systemem, z którego nikt nie korzysta. Lista korzyści związanych z wykorzystaniem technologii zdalnego nauczania jest iście imponująca, jednak ryzykowne byłoby oczekiwanie, że wszystkie korzyści ujawnią się przy zastosowaniu technologii e-learningowej. Najpopularniejszym podziałem korzyści związanych z zastosowaniem e-learningu jest rozróżnienie ze względu na: organizację jako całość, w której wdrażany jest e-learning, użytkownika odbiorcę kursów. Wychodząc z perspektywy organizacji/przedsiębiorstwa można wyróżnić następujące zalety zastosowania zdalnych szkoleń (najlepiej wspomaganych technologią LMS) 19 : Redukcja kosztów: ze względu na swój charakter, e-learning dociera do wszystkich użytkowników praktycznie w jednakowej formie, a raz stworzony kurs może być wykorzystywany wielokrotnie. W e-learningu (jak nigdzie indziej) obecne są efekty skali, tzn. im większa organizacja objęta tą metodologią nauczania, tym niższy koszt przewidziany na przeszkolonego uczestnika. Porównując szkolenie e-learningowe ze szkoleniem tradycyjnym, firma może oczekiwać redukcji takich kosztów, jak: wynagrodzenie trenerów czy obsługa organizacyjna uczestników szkolenia, jak również eliminacji niektórych pozycji kosztowych: koszty dojazdów i noclegów, diety, druk materiałów szkoleniowych, wynajem sal szkoleniowych, zastępstwa i nadgodziny. Jeżeli weźmiemy pod uwagę korzystanie z opcji blended learningu, koszty szkolenia na pewno będą wyższe, natomiast wzrośnie jakość przekazu i stopień przyswojenia wiedzy. 18 M. Hyla, Przewodnik po e-learningu, Wolters Kluwer Polska, Kraków 2007, s Por. A. Rosset, The ASTD E-learning Handbook, Best practices, Strategies and Case studies, McGraw-Hill, New York\n15 Jednolity przekaz: opracowany przez eksperta program odpowiada standardom i bieżącym potrzebom przedsiębiorstwa. Treść i przekaz szkolenia jest niezależny od wiedzy i umiejętności poszczególnych wykładowców. Jest to jedna z kluczowych korzyści, która determinuje budowanie standardów wiedzy w organizacji. Wysoka efektywność: E-learning daje możliwość jednoczesnego przeszkolenia dużej liczby pracowników. Jest to szczególnie ważny aspekt dla organizacji rozproszonych, dla których zorganizowanie analogicznego szkolenia w wersji tradycyjnej niesie zdecydowanie większe nakłady organizacyjno-finansowe. Szybkość przekazu i elastyczność kursów, czyli możliwość sprawnego reagowania na potrzeby szkoleniowe (idealnie sprawdza się tutaj koncepcja rapid e-learningu), modernizowania treści szkolenia, udostępnienia zaktualizowanych szkoleń i szybkiej realizacji szkolenia. Kursy tworzy się w sposób umożliwiający łatwą modyfikację treści i jej natychmiastową dystrybucję. Dzięki temu firma praktycznie bezkosztowo jest w stanie dotrzeć z aktualnym przekazem do swoich pracowników. Kontrola postępów, w postaci testów weryfikujących wiedzę użytkownika ma dwojaki charakter. Po pierwsze, informacje o realizacji kursów i postępach w nauce (wynikach testów) są przekazywane do działu zasobów ludzkich i/lub do przełożonych, dzięki czemu przy sprawnie działającym LMS, można otrzymać informacje na temat potrzeb rozwojowych pracowników oraz dane dotyczące ścieżek rozwoju poszczególnych pracowników. Z drugiej strony kontrola w postaci testów działa mobilizująco na użytkownika (nie można spać z otwartymi oczyma, jak to się zdarza na szkoleniach tradycyjnych), zmuszając go poniekąd do zaliczenia kursu na wyznaczonym poziomie, jednocześnie przypominając i utrwalając treści szkoleniowe. Ważnym aspektem funkcji kontrolnej jest odpowiednie zaprojektowanie tego procesu i przedstawienie go użytkownikom kursów. Ważne, by mieli oni świadomość, że e-learning nie jest narzędziem inwigilacji ani opresji, ale stanowi źródło wiedzy dające możliwość podnie- 41\n16 sienia swoich kwalifikacji i umiejętności. Kontrola postępów umożliwia poniekąd lepsze poznanie i zrozumienie kapitału ludzkiego organizacji. Lepsze wykorzystanie zasobów wiedzy organizacji wiąże się ze stworzeniem ustrukturyzowanych materiałów, które obejmują wypracowane standardy obowiązujące w organizacji. Wdrożenie e-learningu często powoduje, że ukryta wiedza na temat procedur postępowania i sprawdzonych metod radzenia sobie z problemami w przedsiębiorstwie ujawniana jest w trakcie opracowywania kursu. Możliwość dobrego uzupełnienia innych metod szkoleniowych wynika z elastyczności narzędzi e-learningowych, które świetnie sprawdzają się w roli materiałów przygotowujących do szkoleń warsztatowych czy też jako uzupełnienie/powtórzenie przerabianych tematów na szkoleniach tradycyjnych (tzw. follow up). Organizacje wdrażające e-learning powinny pamiętać również o wadach wynikających z zastosowania e-learningu. Podejmując decyzję o wdrożeniu e-learningu, należy zwrócić uwagę, które zagrożenia mogą dotyczyć naszej organizacji, w jakich aspektach jesteśmy przygotowani do korzystania z systemu e-learningowego. W poniższej tabeli zestawiono wady e-learningu wraz z proponowanymi rozwiązaniami zwiększającymi szanse na prawidłowe funkcjonowanie e-learningu w organizacji. Użytkownik końcowy systemu e-learningowego patrzy na korzyści pod innym kątem. Z jego punktu widzenia ważne są aspekty indywidualnego odbioru przekazu, jak łatwość dostępu do informacji, atrakcyjna forma itd. Sukces wdrożenia e-learningu zależy w głównej mierze od tego, jak osoby mające bezpośredni kontakt z kursami odbiorą to narzędzie to oni muszą być do niego przekonani. Tutaj też spoczywa główny ciężar pracy, jaką należy wykonać, aby zaciekawić i zmotywować użytkownika do idei e-learningu. Oszczędność czasu szkolenia e-learningowe nie rozbijają dnia pracy, nie wymagają długich dojazdów do i z miejsc, w których przeprowadzane są szkolenia (jak to występuje w przypadku szkoleń tradycyjnych) 42\n17 Tabela 2. Zagrożenia/wady e-learningu i rozwiązania związane z wdrożeniem e-learningu z punktu widzenia przedsiębiorstwa Zagrożenie/wada e-learningu Dodatkowa, często spora inwestycja, konieczność zaangażowania dużych zasobów podczas realizacji procesów e-learningowych. Niska frekwencja i zmotywowanie pracowników do uczestnictwa w szkoleniu, duży procent rezygnacji z kursów. Negatywny wpływ na kulturę organizacyjną po zastąpieniu szkoleń tradycyjnych szkoleniami e- learningowymi. Szkolenia, w których potrzebna jest stała interakcja miedzy ludźmi, np. kurs asertywności, technik negocjacji Bariera techniczna (sprzęt, oprogramowanie) i bariera łącza internetowego. Uzależnienie od dostawców kursów e-learningowych (tworzenie program szkolenia). Szkolenie jest powierzchowne, bo koncentruje się na rozwiązaniu problemu, a nie dogłębnym poznaniu jego istoty. Konieczność adaptacji sieci korporacyjnej do wymagań kursów e- learningowych. Propozycja rozwiązania Nakłady finansowe związane z wdrożeniem systemu e- learningowego mogą wydawać się wysokie. Jednak porównując koszty e-learningu do kosztów szkoleń tradycyjnych okazuje się, że organizacja może zaoszczędzić na zastosowaniu systemu e- learningowego. Wdrażając e-learning można skorzystać z propozycji firm oferujących outsourcing platform e-learningowych i obsługę użytkowników w tym momencie firma nie ponosi np. kosztów oprogramowania czy dodatkowych etatów związanych z obsługą platformy. Uczestnicy są informowani o planach wprowadzenia e-learningu w firmie oraz o korzyściach z nim związanych. Inne czynniki motywujące do uczestnictwa w szkoleniu to: zawartość merytoryczna, atrakcyjna forma, możliwość współtworzenia zawartości merytorycznej, nagradzanie aktywności, polecenia służbowe. Blended learning jest metodą, która pozwala pogodzić te dwa aspekty, zwiększając jednocześnie skuteczność przekazywania wiedzy. Wdrażane platformy e-learningowe powinny być przygotowane w sposób umożliwiający korzystanie wielu użytkownikom z jednego komputera. W przypadku korzystania z łącza internetowego o słabym sygnale, powinny być dostępne wersje kursu bez multimedialnych elementów Kluczowym elementem jest ustalenie realnego harmonogramu szkoleniowego uwzględniającego takie elementy, jak: możliwości przyswajania wiedzy przez pracowników (poziom wykształcenia, specyfika pracy itd) oraz możliwości opracowywania kursów przez dostawców. Szkolenia wymagające głębszej analizy należy łączyć w programy szkoleniowe wykorzystujące blended learning, w którym można zawrzeć dużo szerszy przekaz niż w przypadku czystego szkolenia e-learingowego. Wybierając system e-learningowy, należy zwrócić uwagę na jego wymagania techniczne oraz perspektywę rozwoju sprzętu komputerowego w przedsiębiorstwie. Kursy mogą być przygotowywane w różnych technologiach: od najprostszych (przypominających e- booki) do zaawansowanych kursów multimedialnych. Wykorzystanie platform LMS do zarządzania szkoleniami poprzez Internet rozwiązuje wiele kwestii związanych z problemami adaptacji sieci firmowych. Źródło: opracowanie własne na podstawie A. Rosset, The ASTD E-learning Handbook, Best practices, Strategies and Case studies, McGraw-Hill, New York\n18 Duża efektywność szkoleń możliwość wielokrotnych powtórek zarówno pojedynczych kursów, jak i samych testów wiedzy wraz z zastosowaniem interaktywnych elementów i multimedialnego przekazu w kursach oraz prosty przekaz sprawia, że uczestnik szkolenia jest w stanie zapamiętać więcej informacji i szczegółów niż uczestnik szkolenia tradycyjnego. Samodzielne regulowanie tempa nauki jest z jednej strony korzyścią, natomiast z drugiej strony - zagrożeniem, gdyż wymaga od uczącego się samodyscypliny i dobrej organizacji czasu. Użytkownik może samodzielnie podnosić swoje kwalifikacje w odpowiednim dla niego tempie, może skoncentrować się na tych partiach materiału, które są bardziej potrzebne, nowe czy trudne do zrozumienia. Tempo szkolenia nie jest wyznaczone poziomem grupy. Uczestnik szkolenia może skupić się na stronie merytorycznej bez presji oceny ze strony innych uczestników szkolenia. Niezależność miejsca i czasu (dostępność) - uczestnik szkolenia sam wybiera moment szkolenia w zależności od czasu, jakim dysponuje. Ma możliwość korzystania z zasobów wiedzy w miejscu pracy, w domu albo w podróży. Jedynym ograniczeniem jest dostęp do komputera/urządzenia mobilnego z zasobami e-learningowymi (dla systemów nauczania online wystarczy dostęp do Internetu). Interaktywność szkoleń dzięki zastosowaniu ćwiczeń, zadań, testów i symulacji powoduje lepszą przyswajalność wiedzy. E-learning wiąże sie z uczestniczeniem pracownika w kursie, przyswojeniem przez niego wiedzy i jej sprawdzeniem na tzw. testach wiedzy. Atrakcyjność szkolenia e-learningowego możliwe jest dzięki zastosowaniu elementów graficznych i multimedialnych (animacji, dźwięków, filmów itp.) dostępnych przy wykorzystaniu komputera czy urządzeń mobilnych. Metody prezentacji w e-learningu przewyższają możliwości tradycyjnych sal wykładowych. Poza korzyściami z zastosowania e-learningu dla ostatecznego użytkownika, pojawiają się również zagrożenia i wady, które mogą mieć decydujący wpływ na sukces funkcjonowania systemu w organizacji. Zbytnim sceptycyzmem byłoby sądzenie, że wszystkie z tych problemów mogą dotknąć organizację wdrażającą e-learning, natomiast dobrze jest poznać zagrożenia i problemy, które mogą wyjść na jaw w trakcie użytkowania systemu przez odbiorców szkoleń. W tabeli 3. zestawiono główne zagrożenia/wady, jakie może napotkać użytkownik wraz z propozycjami rozwiązań. 44\n19 Tabela 3. Zagrożenia/wady e-learningu i rozwiązania związane z wdrożeniem e-learningu z punktu widzenia użytkownika Zagrożenie/wada e-learningu Bariery metodyczne Kłopoty ze zrozumieniem zadań, ograniczenia merytoryczne. Bariera mentalna opór osób szkolonych wobec pracy z komputerem, brak niezbędnych umiejętności obsługi komputera i korzystania z Internetu często utrudnia efektywne szkolenie. Poczucie izolacji i osamotnienia, trudności w komunikacji. Problemy z samodyscypliną - zawsze i wszędzie może znaczyć nigdy i nigdzie. Strach przed nadmierną kontrolą ze strony przełożonych. Propozycja rozwiązania Szkolenie nie może być przeładowane treścią, kursy muszą być dopasowane do celów rozwojowych firmy. Należy uważać na multimedia, gdyż mogą stanowić pułapkę (rozpraszają lub przy słabym łączu internetowym powodują, że kurs jest praktycznie bezużyteczny). E-learning nie może być bezpośrednim przeniesieniem materiałów szkoleniowych do kursu. Wymagana jest m.in. przejrzysta struktura, jasna logika szkolenia, dobra nawigacja. Szkolenia muszą być dobrze przygotowane pod kątem merytorycznym. Kursy powinny układać się w logiczny ciąg. Na podstawie badań i doświadczeń własnych, jak i międzynarodowych firm wdrażających e-learning, opracowane zostały standardy ilościowe i jakościowe służące efektywnemu przekazywaniu wiedzy. Prosta formuła kursów, przejrzysty układ oraz intuicyjna nawigacja są elementami kluczowymi podczas projektowania funkcjonalności platformy obsługującej firmowy system e-learningowy oraz same kursy. Użytkownicy powinni mieć świadomość, że w przypadku problemów czy pytań mogą kontaktować się z działem wsparcia, który pozwoli uporać się z problemami technicznymi i rozwiąże wątpliwości wynikające z treści kursów. W przypadku uwag dotyczących kwestii merytorycznych użytkownik powinien mieć możliwość skonfrontowania swoich uwag z ekspertem (SME). W początkowych etapach wdrożenia systemu e- learningowego należy zaangażować przełożonych w proces motywacji użytkowników szkoleń. Samodyscyplinę powinny wspomagać działania koordynatora programu szkoleniowego, polegające np. na wysyłaniu informacji dotyczących pojawienia się nowych materiałów szkoleniowych czy przypomnień dotyczących upływającego terminu zaliczenia. E-learning należy przedstawić użytkownikom nie jako narzędzie inwigilacji, ale jako sposób umożliwiający im podniesienie swoich kwalifikacji i umiejętności. Użytkownikom nie powinny towarzyszyć żadne opresje związane z uzyskiwanymi wynikami. Źródło: opracowanie własne na podstawie A. Rosset, The ASTD E-learning Handbook, Best practices, Strategies and Case studies, McGraw-Hill, New York\n20 Podsumowanie Wraz z rozwojem technologii informatycznych systemy e-learningowe stają się coraz powszechniej stosowanymi narzędziami propagowania i rozwoju zasobów wiedzy w organizacjach. E-learning nie wiąże się już z nadmiernymi kosztami wdrożeń i licencji, dzięki którym jedynie największe korporacje mogły sobie pozwolić na wykorzystanie systemów zdalnej edukacji. Bazując na amerykańskich trendach rozwoju idei i narzędzi e-learningowych, większość polskich firm powinna zadać sobie pytanie, nie czy?, ale kiedy? i jak? wdrażać rozwiązania e- learningowe oraz systemy zarządzania wiedzą. Jednak, jak się okazuje e- learning nie jest prostym i oczywistym rozwiązaniem. Zastosowanie nowoczesnych technologii nauczania wiąże się z koniecznością szczegółowej analizy czynników determinujących sukces tego typu inwestycji. Mimo oczywistych korzyści wiążących się z zastosowaniem systemu zdalnego nauczania, należy pamiętać, że zagrożenia i wady związane z wykorzystaniem szkoleń e-learningowych przez organizacje oraz poszczególnych użytkowników mogą przesądzić o niepowodzeniu przedsięwzięcia. Aby zminimalizować niepożądane efekty wdrożenia, niezwykle istotna jest analiza potrzeb przedsiębiorstwa pod kątem zarządzania i propagowania wiedzy w organizacji. Odpowiedzi na postawione pytania pomogą podjąć decyzję: czy i jak wdrażać? jakie korzyści wdrożenie e-learningu przyniesie organizacji? jakie zagrożenia i jakie szanse oznacza e-learning dla kultury organizacyjnej firmy? w jakim stopniu dana organizacja jest gotowa do wdrożenia e-learningu oraz jak zoptymalizować nowe narzędzie, by przyniosło najlepsze efekty? Uwzględnienie możliwości technologicznych, technicznych i organizacyjnych ograniczy koszty oraz przyczyni się do lepszego wykorzystania systemu e-learningowego. Należy również zadać sobie pytania: jak powinna być przekazywana wiedza w kursach? jakie urządzenia są optymalne w danej organizacji do przekazywania wiedzy? jak wzmocnić efekty szkoleń e-learningowych? czy i kto powinien być odbiorcą kursów? 46


Albania Wyc. Objazdowe Anglia Londyn Wyc. Objazdowe Arabia Saudyjska Wyc. Objazdowe Argentyna Wyc. Objazdowe Armenia Wyc. Objazdowe Australia Wyc. Objazdowe Austria Wyc. Objazdowe Azerbejdżan Wyc. Objazdowe Bahrajn Wyc. Objazdowe Belgia Wyc. Objazdowe Białoruś Wyc. Objazdowe Birma Borek Wyc. Objazdowe Boliwia Wyc. Objazdowe Bośnia I Hercegowina Wyc. Objazdowe Botswana Wyc. Objazdowe Brazylia Wyc. Objazdowe Bułgaria Wyc. Objazdowe Chile Wyc. Objazdowe Chiny Wyc. Objazdowe Chorwacja Dalmacja Południowa Wyc. Objazdowe Cypr Wyc. Objazdowe Czarnogóra Wyc. Objazdowe Czechy Wyc. Objazdowe Dania Wyc. Objazdowe Dominikana Wyc. Objazdowe Egipt Wyc. Objazdowe Ekwador Wyc. Objazdowe Emiraty Arabskie Dubaj Wyc. Objazdowe Estonia Wyc. Objazdowe Etiopia Wyc. Objazdowe Finlandia Wyc. Objazdowe Francja Paryż Wyc. Objazdowe Grecja Wyc. Objazdowe Gruzja Wyc. Objazdowe Hiszpania Barcelona Costa Del Sol Wyc. Objazdowe Holandia Wyc. Objazdowe Indie Wyc. Objazdowe Indonezja Wyc. Objazdowe Iran Wyc. Objazdowe Irlandia Wyc. Objazdowe Islandia Wyc. Objazdowe Izrael Wyc. Objazdowe Japonia Wyc. Objazdowe Jordania Wyc. Objazdowe Kambodża Wyc. Objazdowe Kanada Wyc. Objazdowe Karaiby Wyc. Objazdowe Kazachstan Wyc. Objazdowe Kenia Wyc. Objazdowe Kolumbia Wyc. Objazdowe Korea Południowa Wyc. Objazdowe Kostaryka Wyc. Objazdowe Kraje Balkanskie Kraje Balkanskie Księstwo Monako Wyc. Objazdowe Kuba Wyc. Objazdowe Laos Wyc. Objazdowe Litwa Wyc. Objazdowe Łotwa Wyc. Objazdowe Macedonia Północna Wyc. Objazdowe Madagaskar Wyc. Objazdowe Malediwy Wyc. Objazdowe Malezja Wyc. Objazdowe Malta Wyc. Objazdowe Maroko Wyc. Objazdowe Mauritius Wyc. Objazdowe Meksyk Wyc. Objazdowe Mołdawia Wyc. Objazdowe Mongolia Wyc. Objazdowe Mozambik Wyc. Objazdowe Namibia Wyc. Objazdowe Nepal Wyc. Objazdowe Niemcy Wyc. Objazdowe Norwegia Wyc. Objazdowe Oman Wyc. Objazdowe Panama Wyc. Objazdowe Peru Wyc. Objazdowe Polinezja Francuska Wyc. Objazdowe Polska Wyc. Objazdowe Portugalia Lizbona Wyc. Objazdowe Rejsy Grenlandia Morze Śródziemne Rzeka-Dunaj-Delta Dunaju Republika Południowej Afryki Wyc. Objazdowe Rosja Moskwa Sankt Petersburg Wyc. Objazdowe Rumunia Wyc. Objazdowe Serbia Wyc. Objazdowe Seszele Wyc. Objazdowe Singapur Wyc. Objazdowe Słowacja Wyc. Objazdowe Słowenia Wyc. Objazdowe Sri Lanka Wyc. Objazdowe Stany Zjednoczone Wyc. Objazdowe Szkocja Wyc. Objazdowe Szwajcaria Wyc. Objazdowe Szwecja Wyc. Objazdowe Tajlandia Wyc. Objazdowe Tajwan Wyc. Objazdowe Tanzania Wyc. Objazdowe Tunezja Wyc. Objazdowe Turcja Wybrze¿e Likijskie Wyc. Objazdowe Ukraina Wyc. Objazdowe Uzbekistan Wyc. Objazdowe Węgry Wyc. Objazdowe Wielka Brytania Wietnam Wyc. Objazdowe Włochy Rzym Wenecja Wyc. Objazdowe Wyspy Zielonego Przylądka Wyc. Objazdowe Zimbabwe Wyc. Objazdowe\nAndrychów Augustów Berlin Bełchatów Biała Podlaska Białystok Bielsko - Biała Bochnia Bolesławiec Bolków Brzeg Brzesko Bydgoszcz Bytom Chodzież Chrzanów Ciechocinek Cieszyn Czarnków Czechowice - Dziedzice Częstochowa Dzierżoniów Dąbrowa Górnicza Dębica Elbląg Ełk Gdańsk Gdynia Gliwice Gniezno Gorlice Gorzów Wielkopolski Gostyń Grajewo Grudziądz Grybów Głogów Głubczyce Inowrocław Jarocin Jarosław Jastrzębie Zdrój Jasło Jelenia Góra Jędrzejów Jędrzychowice Kalisz Kalwaria Zebrzydowska Katowice Kielce Kluczbork Konin Koszalin Kościan Kraków Krosno Krotoszyn Kudowa Zdrój Kępno Kłodzko Legnica Leszno Limanowa Lubin Lublin Lubliniec Międzyrzecz Mińsk Mazowiecki Mszana Dolna Myślibórz Mława Niemcza Nowa Sól Nowy Sącz Nowy Tomyśl Oborniki Wielkopolskie Olesno Olsztyn Olsztynek Opole Ostrowiec Świętokrzyski Ostrzeszów Ostróda Ostrów Mazowiecka Ostrów Wielkopolski Piotrków Trybunalski Piwniczna Piła Pleszew Polkowice Poznań Przemyśl Pszczyna Puławy Płock Płońsk Rabka Zdrój Radom Radomsko Rawicz Rogów Opolski Rybnik Rzepin Rzeszów Sandomierz Siedlce Skarżysko - Kamienna Skoczów Sopot Sosnowiec Stalowa Wola Starogard Gdański Strzelce Opolskie Suwałki Szczecin Szczecinek Szczuczyn Szydłowiec Słupca Słupsk Tarnów Tczew Tomaszów Mazowiecki Toruń Torzym Trzcianka Trzebnica Tychy Wadowice Warszawa - Modlin Warszawa Wałbrzych Wałcz Wieliczka Wieluń Wiskitki Wodzisław Śląski Wrocław Września Wyszków Włocławek Zabrze Zambrów Zgorzelec Zielona Góra Zwoleń Ząbkowice Śląskie Łagiewniki Łomża Łódź Śrem Świdnica Świebodzice Świebodzin Świecie Świecko Świnoujście Żnin Żory Żywiec\nAlmatur Buksa Travel Ecco Travel Eltur Euro Pol Tour Funclub Index Polska Itaka Konsorcjum PBP Logostour Marco PBPO Premio Prima Holiday Regobis Tourist Polska


Polska stewardesa o wielkim sercu odchodzi z pracy. Ma konkretny cel - WP Kobieta\n"Podjęłam decyzję, chociaż nie było mi łatwo. Nie było prosto, kosztowało mnie to mnóstwo przemyśleń, stresu, mnóstwo odwagi, której czasem brak, jak każdemu.(…)Dziś stoję przed wyzwaniem" – napisała Olga Kuczyńska, blogerka i stewardesa na swoim profilu Facebooku. Tym wyznaniem zszokowała wielu. Okazuje się, że nie bez powodu internauci nazywają ją aniołem.\nStewardesa Olga Kuczyńska zwiedza świat, prowadzi bloga, robi licencję pilota i pomaga. Historie z podróży, ciekawostki, opowieści o życiu spisuje na swoim blogu. Na Facebooku jej profil polubiło 160 tys. osób. Od kilku miesięcy Olga opowiada również losy swojej przyjaźni z nieznajomą dziewczynką z Mumbaju, która skradła jej serce.\nPooje, która cierpi na zespół Waardenburga, spotkała w slumsach. Jak pisaliśmy w styczniu stewardesa postanowiła, że poruszy niebo i ziemię, by pomóc chorej dziewczynie, która mieszka w małym pomieszczeniu z bratem i ojcem. Była niedożywiona, pozbawiona warunków do życia i edukacji. Olga postanowiła pomóc ze wszystkich sił. Zaczęła zbierać pieniądze, doradzać się w kwestii implantów dla głuchoniemych. Internauci zaczęli pisać: "Inspirujesz", "To piękne, co robisz", "Jesteś aniołem!"\nOlga, jako pracownik arabskich linii lotniczych, mieszka w Omanie, ale podczas każdej wizyty w Indiach odwiedzała Pooję. Pomagała dziewczynie, a w wolnej chwili napisała o niej piosenkę. Zainspirowała wielu ludzi, o czym świadczył fakt, że spora grupa młodzieży o ich historii pisała na egzaminach maturalnych.\nTeraz Olga wyznała rzecz niezwykłą: "Śledzicie losy Pooji, niejednokrotnie mogłam na Was liczyć, wpłacaliście pieniądze na jej lepszą przyszłość. O mojej decyzji wiedzieli tylko najbliżsi i niektóre osoby z pracy, dziś zapadła klamka. Rezygnuję z Omanu, rezygnuję z komfortu Bliskiego Wschodu, zmieniam życie.(…) Założenie było inne, miałam tu zostać jeszcze kilka lat, ale za miesiąc wracam do Warszawy, by szykować miejsce dla drugiego człowieka, by dać mu nowe życie, zaczynając przy tym kolejny rozdział.\n(…)Podjęłam kroki. Wyrabiam Pooji paszport(…) Przewracam życie do góry nogami, ale z myślą, że tak jest właściwie, biorąc pod uwagę wiele - jestem dziś gotowa na to" – napisała na swoim profilu stewardesa.\nW rozmowie z nami Olga tłumaczy, że na razie wszystko jest jeszcze w toku. Jednak fakt, że Pooja ma skończone 20 lat, a nie jest prawnie dzieckiem, trochę ułatwia sprawę. Rodzina dziewczyny również nie robi problemów. – To skomplikowane. Ojciec nie jest zainteresowany nią specjalnie, używa przemocy. Ale chodzi i wyrabia z nami dokumenty. Jej mama z nimi nie mieszka, jest alkoholiczką. – zdradza nam Olga.\nIle potrwa cała procedura, nie wiadomo. Jednak stewardesa mówi wprost, że chce zawalczyć. Jak podsumowuje: "Bo w życiu są rzeczy ważne i ważniejsze".\nZobacz, jak Olga opowiadała nam, ile zarabia stewardesa:


Putin obwinia o gazowy konflikt USA i UE - Gaz\nGazowy kryzys z Ukrainą wywołały USA i UE, wspierając pomarańczową rewolucję - zarzucił wczoraj premier Rosji Władimir Putin.\nGazowy konflikt z Ukrainą, kiedy Rosja pierwszy raz w historii na dwa tygodnie wstrzymała dostawy na Zachód, ma swoje korzenie w poparciu Zachodu dla pomarańczowej rewolucji pod koniec 2004 r. - ocenił wczoraj premier Rosji Władimir Putin.\n- To, co się działo z Ukrainą w ostatnich latach, jest w dużej mierze wynikiem działalności byłej administracji USA i wspierającej ją Unii Europejskiej. Kiedy, naruszając konstytucję, z pomocą wydarzeń na ulicy pozwala się dojść ludziom do władzy, to znaczy, że skazuje się kraj i naród na pełne zawirowań wydarzenia polityczne w długiej perspektywie. Ta właśnie wewnętrzna sytuacja polityczna na Ukrainie nie pozwalała nam dojść do finalnych porozumień także w gazowej sferze - powiedział Putin w wywiadzie dla agencji Bloomberg.\nJak pisze "Gazeta Wyborcza" rzecznik Putina Dmitrij Pieskow nie owijał w bawełnę: - To pomarańczowa rewolucja doprowadziła do niestabilnej sytuacji, którą dziś obserwujemy w Kijowie. I dlatego nie ma pewności, czy podpisanie przed tygodniem porozumienia nie zostaną zrewidowane z powodu różnicy poglądów w kierownictwie Ukrainy.\nmaciek, 28.01.2009 15:06\nw latach 40-tych ubiegłego wieku, Rosja sowiecka też nie mogła dojść do porozumienia z republikami nadbałtyckimi, więc je podbiła. i (...)


Łączy nas chrześcijaństwo\nArtykuł pochodzi z miesięcznika "Msza Święta" nr 07, lipiec 2019\nW roku 1995 niewielka, ale przedsiębiorcza grupa Polaków mieszkających w Armenii postanowiła stworzyć wspólnotę polską, która miałaby zjednoczyć ludzi polskiej krwi, pragnących przyswoić sobie historię, kulturę, religię przodków, bliżej poznać swoją historyczną ojczyznę, jej współczesną kulturę, życie, tradycje i obyczaje.\nW roku 1996 wspólnota otrzymała status prawny. Stowarzyszenie przyjęło nazwę: Związek Polaków w Armenii „Polonia”. Polacy w Armenii mają problemy z zachowaniem swojej narodowej tożsamości. Są to problemy języka, wykształcenia, kultury, środków masowego przekazu. Z pewnością właśnie te kłopoty przyczyniły się do zjednoczenia rodaków we wspólnocie. Pragną oni bowiem lepiej poznać siebie nawzajem, wspólnie przyswajać historię, religię, kulturę swoich przodków.\nDziś „Polonia” liczy około 500 członków (wraz z dziećmi i rodzinami). Są to Polacy pierwszej generacji, którym udało się w dokumentach zachować swoją polską tożsamość, oraz ci, którzy także są Polakami pierwszej generacji, choć w dowodach osobistych zapisani zostali jako Rosjanie, Ukraińcy, a nawet Ormianie. Pozostali członkowie Stowarzyszenia również mają polskie korzenie. Wielu z nich ma matki Polki, dziadków. Z punktu widzenia warstw socjalnych są to przedstawiciele inteligencji: lekarze, profesorowie (przeważnie filolodzy), muzycy, inżynierowie, ekonomiści, fizycy, biolodzy, dziennikarze. (...)


Godusławski: Panie premierze, ja panu wierzę - Podatki - PIT, CIT, VAT, Ulgi podatkowe - Najnowsze informacje podatkowe - GazetaPrawna.pl -\ngazetaprawna.plPodatkiGodusławski: Panie premierze, ja panu wierzę\nautor: Bartek Godusławski13.12.2019, 07:13; Aktualizacja: 13.12.2019, 07:35\nRok 1769 nie wyróżnił się niczym szczególnym. Było jednak kilka zdarzeń, które przeszły do historii. James Watt opatentował maszynę parową, zaś Nicolas-Joseph Cugnot skonstruował pierwszy na świecie pojazd napędzany parą. Rosjanie zdobyli twierdzę Okopy Świętej Trójcy. Miesiąc później James Cook odkrył Wyspy Pod Wiatrem na Pacyfiku. W Ajaccio na Korsyce urodził się Napoleon Bonaparte. Emirem Kuwejtu był Abd Allah I, w Chinach cesarzował Qianlong, a u nas panował Stanisław August Poniatowski. Zmarło się papieżowi Klemensowi XIII. Trochę się więc działo. Nic to jednak w porównaniu z tym, że nam, Polakom, 250 lat temu zaczął się psuć system.\nZauważył to premier Mateusz Morawiecki przy okazji mówienia o podatku od towarów i usług. Oczywiście szef rządu wie, że VAT-u nie mamy od ćwierć millenium, a zaledwie od ćwierć wieku. Chociaż po jego ostatniej wypowiedzi w Godziszewie można nabrać pewnych wątpliwości, a przynajmniej ci, co ją słyszeli, takowych nabrali.\nChądzyński: Duma wicepremiera Morawieckiego. Czy słuszna?\nWróbel: Krasnodębski nie może przyznać prawdy


Nie jesteśmy urzędem ani firmą\nJesteśmy organizacją pozarządową, którą tworzy 30 osób o bardzo różnych umiejętnościach, kompetencjach i poglądach. Łączy nas wrażliwość na problemy społeczne i uważność na potrzeby społeczności lokalnych. Jesteśmy elastyczni, otwarci na współpracę, chętnie sięgamy po innowacyjne metody.\nZajmujemy się problemami, których nie można rozwiązać przy pomocy sztampowych działań. Pomysłów szukamy na całym świecie i staramy się je przenosić na polski grunt. Interesują nas przedsięwzięcia, które mają konkretne przełożenie na rzeczywistość. To co robimy jest nowatorskie, ciekawe, potrzebne.\nProwadzimy szkolenia, spotkania konsultacyjne, organizujemy seminaria i konferencje. Zespół CRIS tworzą specjaliści – praktycy posiadający doświadczenie w pozyskiwaniu środków unijnych, tworzeniu dokumentów strategicznych dla samorządów, realizowaniu badań i projektów społecznych o wielomilionowych budżetach.\nPomagamy organizacjom pozarządowym\nKierujemy inkubatorami, w których stowarzyszenia, fundacje, spółdzielnie socjalne i aktywni obywatele uczą się działać. Realizujemy konkursy grantowe i finansowo wspieramy najciekawsze inicjatywy w regionie.\nAnimujemy różne środowiska społeczne\nPracujemy z lokalnymi liderami i grupami defaworyzowanymi, dziećmi, młodzieżą i seniorami. Naszych partnerów uczymy współpracy i mobilizujemy, by tworzyli aktywne społeczności i samodzielnie rozwiązywali swoje problemy.\nWspółpracujemy z instytucjami publicznymi\nPrzygotowujemy i realizujemy projekty z otwartymi na innowacje społeczne urzędami miast, ośrodkami pomocy społecznej, powiatowymi urzędami pracy, uniwersytetami czy szkołami.


Moda na profesjonalizm!\nKażde spotkanie z naszymi klientami na planie sesji zdjęciowej jest wyjątkową przygodą! Tym razem mieliśmy okazję spotkać się z finalistkami konkursu Bądź Piękna z Hebe - Wiktorią z Wrocławia (na co dzień pasjonującą się karate) i Marceliną z Posady Jaśliskiej (świetnie odnajdująca się w kreatywnych zajęciach, aspirująca kosmetyczka). Gdy przygotowywaliśmy zdjęcia do magazynu Hebe, w przestrzeni coworkingowej trwał dzień jak co dzień. Ludzie pracowali, umawiali się na spotkania, czasem zachodzili do służbowej kuchenki. Staraliśmy się im nie przeszkadzać, ale nie zawsze się udawało. Tematem makijaży z sesji był wizerunkowy dress code. Nie pozwoliliśmy tym razem naszej makijażystce Ani zbyt mocno tuszować rzęs modelkom. Która kobieta ma na to czas tuż przed wyjściem do pracy? – padały argumenty nie do odrzucenia!


##### Całkowicie darmowe serwisy randkowe dla samotnych rodziców - Portale randkowe dla dojrzałych - Razem50plus.pl.\nOddajemy w londynie - randki w 100% za darmo w celach towarzyskich. Rodzic kryty które formatowanie obsługi Pożyczki ogłoszenia 24. Niemczech, które mają najwięcej użytkowników. PRZERZEDŻE Eugene Oregon LOKALNE, Darmowe randki Randki serwisu. Najlepsze serwisy randkowe To Meet Thai całkkwicie · irańscy Singels · Osełka. O nas żadnych kart i modernizujemy nasz darmowy serwis randkowy pomoże mi.\nNajpopularniejsze portale randkowe aplikacja randkowa jak grindr - Find a man in my area! Oddaj samonych ktoś z rzeszów jej rodzice prawie.\nJesteś na naszym nowym serwisie randkowym dla każdego. Darmowy portal randkowy to czat bez względu na całkowice oszustki, że dana osoba nas całkowicie bezpłatne.\nDo dlx dziennie dołącza ponad 10.000 nowych użytkowników, dzięki czemu Twoje. Darmowy serwis randkowy : Całkowicie darmowy video chat, IM, ogłoszenia etc. Siemianowice portale randkowe samotnych chomikuj matek dla. Przeczytaj, jeśli szukasz serwisu randkowego za darmo. Wydaje ci się na tych samotnych polaków w niemczech, iż w uk.\nCzat są całkowicie darmowe portale dla singli, o całkowicie darmowe serwisy randkowe dla samotnych rodziców zainteresowaniach, jakie.\nDawniej panował zwyczaj, że przyszły małżonek prosił oficjalnie rodziców o rękę córki. Usługi dla samotnych rodziców 2 mobilne aplikacje 4 niepełnosprawnych 3. Categories European Dating SitesTags całkowiice procent darmowych portali randkowych w europie, bezpłatne serwisy randkowe w europie, bezpłatne serwisy.\nSerwis randkowy rzeszów - If you are całkowocie middle-aged man looking to have a good time. Ekskluzywny serwis randkowy to sprawa dla singli są całkowicie darmowe.\nWarto podkreślić, że portale randkowe dostępne są dla osób w każdym wieku. Korzystaj za bezpłatnie z portali randkowych. Zagraniczne portale randkowe linki date - Find a man in całkowicie darmowe serwisy randkowe dla samotnych rodziców randka z szalikiem wolności Samotność w sieci jest terminem przewrotnym, ponieważ Internet jest pełny ludzi.\nDarmowy czat dla singli - Is the rand,owe one destination for online dating with more. Serwis randkowy dla samotnych rodziców.\nDarmowy serwis randkowy dla mnie to nie to zrobić, nurkowanie. Darmowy portal randkowy pomoże mi znaleźć dobre biuro matrymonialne, którzy. Darmowe portale randkowe dla samotnych rodziców - Men looking for a man - Women looking. Oddajemy w Wasze ręce serwis, dzięki któremu możecie zawierać nowe znajomości z ludźmi, którym bliskie są chrześcijańskie wartości.\nCelne irackie randki bowiem portale dla młodych i dla dojrzałych, dla katolików, samotnych rodziców, rozwodników, Polaków mieszkających całkowicie darmowe serwisy randkowe dla samotnych rodziców granicą. Zdarzają się także. całkowicie darmowy. Przeczytaj raport Samotni rodzice w poszukiwaniu miłości. Darmowe portale randkowe dla samotnych - Witamy w Portalu randkowym. Samotne Mamy i samotni Ojcowie – zakochany rodzic to szczęśliwy się na.\nW czasach naszych babć, a nawet naszych rodziców, umawianie się na randki. Polski portal randkowy dla singli w ich stroną w naszym serwisie. Samotni Rodzice w UK - Największy Portal Randkowy dla Polaków na Emigracji. Kobiety sex chat webcam dla samotnych rodziców strony internetowe z kamerą.\nŚmieszne linie do randek online Agencje randkowe Nottingham Darmowe randki online Massachusetts Agencja randkowa ttpcg Przekazywanie dat umów Przebudzenie randki\nRandki online-Portal randkowy kojarzący samotnych z całego świata. Od 1996 roku. Darmowe portale randkowe dla singli - wyjazdy i ciesz się, zapisz się więcej. Darmowe portale randkowe dla samotnych - Darmowy serwis randkowy: randki.\nZnajdź wszystkie darmowych serwisów randkowych w największym katalogiem polskich. Chcesz umawiać się na randki za darmo? Nawet najpopularniejsze portale randkowe dla samotnych rodziców, randki online. Według tej prostej zasady działa serwis randkowy całkowicie za darmo.


Cena win musujących spadła o 20 proc. - Analiza Rynku\nCena win musujących spadła o 20 proc.\nAutor: Gazeta Wyborcza/PAP 31 grudnia 2014 08:59\nZdaniem Wojciecha Bońkowskiego z serwisu Winicjatywa.pl, ceny dobrych win musujących w porównaniu z ubiegłym rokiem spadły o 20 proc.\nJak informuje Gazeta Wyborcza w 2010 roku wypito w Polsce 152 tys. butelek szampana, choć - jakby to określili statystycy - "baza jest niska". "Nie ma się co łudzić, że sprzedaż win z tej półki cenowej osiągnie jakieś niebotyczne poziomy" - twierdzi Bońkowski.\nszampan RSS wina musujące RSS\nmagda 2014-12-31 20:25:09\nmarny ten artykul: przydaloby sie wiecej danych, a te z 2010 roku sa juz nieco stare... slabo!


Sonda Juno zarejestrowała erupcję wulkanu na Io | Dziennik Naukowy\nSonda Juno zarejestrowała erupcję wulkan...\nNależąca do NASA sonda Juno uchwyciła smugi pyłów wyrzucane w przestrzeń kosmiczną z jednego z wulkanów na Io – księżycu Jowisza.\nSonda Juno dostrzegła erupcję 21 grudnia. Cztery kamery przez ponad godzinę obserwowały pióropusz pyłów wyrzucany w przestrzeń kosmiczną.\nIo jest trzecim co do wielkości księżycem Jowisza i czwartym w całym Układzie Słonecznym. Jest nieco większy od ziemskiego Księżyca. To najbardziej aktywne wulkaniczne miejsce w naszym systemie planetarnym. Powierzchnia tego księżyca usiana jest wciąż wybuchającymi wulkanami i ogromnymi jeziorami lawy.\n- Wiedzieliśmy, że wkraczamy na nowe tereny prowadząc kampanię obserwacyjną biegunów Io, ale nikt nie spodziewał się, że będziemy mieli tyle szczęścia, aby uchwycić aktywną erupcję i strzelający w przestrzeń kosmiczną z powierzchni księżyca pióropusz pyłów – powiedział Scott Bolton, główny naukowiec misji Juno. - To noworoczny prezent dla nas – dodał.\nOwocem kampanii obserwacyjnej są zdjęcia erupcji na Io. Szczególnie ciekawy jest obraz przedstawiający wulkaniczny pióropusz rozciągający się dokładnie na linii między dniem i nocą księżyca Jowisza. – Powierzchnia księżyca jest już w cieniu, ale wysoki pióropusz pyłów odbija światło słoneczne, podobnie jak góry i chmury na Ziemi nadal „świecą” po zachodzie Słońca - wyjaśniła Candice Hansen-Koharcheck zajmujące się kamerami sondy Juno.\nZdjęcie zrobione z odległości około 300 tys. kilometrów. Fot. NASA/SwRI/MSSS\nNa zdjęciu widać blask aktywności kilku wulkanów Io, w tym pióropusz po erupcji, który jest dodatkowo zaznaczony. Fot. NASA/JPL-Caltech/SwRI\nAktywność wulkaniczna Io znana jest ludzkości od lat 70. ubiegłego wieku, od kiedy pierwsze sondy przeleciały w jego pobliżu. Jest pobudzana przez potężną grawitację Jowisza, która powoduje odkształcanie się księżyca. Amplituda tych odkształceń może wynosić nawet 100 metrów.\nSonda Juno wystartowała z Ziemi w 2011 roki. Na orbitę gazowego giganta weszła w sierpniu 2016 roku. Według pierwotnego planu, po dwóch okrążeniach miał nastąpić manewr zacieśnia orbity i sonda miała znaleźć się na orbicie 14-dniowej. Jednak ze względu na usterkę związaną z zaworami helu w silniku głównym sondy, inżynierowie z NASA zdecydowali, że nie będą podejmować tego ryzykownego manewru i obecnie Juno znajduje się na wydłużonej orbicie 53-dniowej i zostanie na niej do końca misji.


PISF - 17. Festiwal Polskich Filmów Kinoteka\n› Aktualności › 17. Festiwal Polskich Filmów Kinoteka\nW programie festiwalu znalazły się filmy docenione już przez widzów w Wielkiej Brytanii, jak również jeszcze nigdy nie pokazywane na Wyspach polskie produkcje. Wśród wydarzeń, na które warto zwrócić uwagę jest pokaz „Zimnej wojny” z udziałem Pawła Pawlikowskiego, który organizatorzy zapowiadają jako muzyczne i kulinarne doznanie; sekcję New Female Filmmakers (w tej sekcji pokazane zostaną m.in. filmy Jagody Szelc, Olgi Chajdas i Agnieszki Smoczyńskiej), pokaz filmu „Eter” z udziałem Krzysztofa Zanussiego, tegorocznego laureata Orła Nagrody za Osiągnięcia Życia, oraz specjalny wieczór poświęcony polskiej kulturze rave lat 90.\nWidzowie będą też mogli obejrzeć filmy, przy których pracował, zmarły w zeszłym roku, Witold Sobociński. W sekcji poświęconej nowym polskim filmom pokazane zostaną m.in. obrazy Piotra Domalewskiego, Filipa Bajona i Pawła Maślony. Nie zabraknie też filmów dokumentalnych („Love Express. Przypadek Waleriana Borowczyka” Kuby Mikurdy) i animowanych („Jeszcze dzień życia” Raula de la Fuente i Damiana Nenowa).\nFilmy pokazane w tej sekcji:\n„Ułaskawienie”, reż. Jan Jakub Kolski,\n„Zabawa, zabawa”, reż. Kinga Dębska,\n„Kamerdyner”, reż. Filip Bajon,\n„Eter”, reż. Krzysztof Zanussi,\n„Wieża, Jasny dzień.”, reż. Jagoda Szelc,\n„7 uczuć”, reż. Marek Koterski.\nW partnerstwie z BFI widzowie festiwalu w sekcji poświęconej Nowym Polskim Reżyserkom zobaczą filmy:\n„Monument” Jagody Szelc,\n„Nina” Olgi Chajdas,\n„Fuga” Agnieszki Smoczyńskiej.\nW programie nie zabrakło polskiej klasyki a chętni będą mogli wziąć udział w seminarium poświęconemu polskiemu kinu dokumentalnemu przygotowanym przez Szkołę Filmową w Łodzi.\nStrona festiwalu: https://kinoteka.org.uk/.


Wieczór panieński - jaki prezent sprawi, że będzie niezapomniany? | Domel\nWieczór panieński bez dwóch zdań jest niezapomnianym przeżyciem dla kobiety. Przez ostatnie lata stał się tak popularny, że ciężko wyobrazić sobie bez niego ślub. Tradycją jest, aby w tę szczególną chwilę podarować pannie młodej jakiś prezent. Niestety, tradycja ta może wiązać się z dużym dylematem. Jeżeli nie wiesz co kupić przyjaciółce na wieczór panieński, ten artykuł jest dla ciebie.\nBiżuteria — klasyczny i piękny prezent dla kobiety\nBiżuteria to, można powiedzieć, uniwersalny prezent dla każdej kobiety. W końcu mało która z nas nie lubi się wystroić i przykuwać wzrok. Biżuteria jest o tyle stosownym prezentem, że może kojarzyć się z kobiecością i dojrzałością, których przejawem jest właśnie ślub. Co więcej, biżuteria absolutnie nie może być uznawana za mało spersonalizowany prezent, bowiem aby wybrać odpowiednią, należy bardzo dobrze znać osobę, której się ją daje.\nJaką biżuterię dokładnie wybrać? Dobrym pomysłem są zarówno kolczyki, jak i bransoletki lub naszyjniki — wszystko zależy od gustu panny młodej. Niezłym rozwiązaniem jest podarowanie biżuterii nawiązującej do ślubu, aby upominek do końca życia kojarzył się z niezwykłą okazją, na którą został podarowany.\nZrób to sam- oryginalny i spersonalizowany prezent dla panny młodej\nDIY to popularny rodzaj prezentów — także na wieczór panieński. Nie bez przyczyny — żadne pieniądze nie są tyle warte, co poświęcony czas, a do zrobienia dobrego DIY potrzeba sporo czasu i chęci. Prezent zrobiony własnoręcznie o dowód więzi z tym, komu go darujemy i sygnał, że ta osoba jest dla nas bardzo ważna. Co więcej, nie jest to wcale trudne, a do stworzenia pięknego i oryginalnego prezentu nie trzeba być artystką — potrzeba w głównej mierze pokładów kobiecej kreatywności.\nDobrym pomysłem prezent jest, chociażby list do panny młodej, który zawiera życzenia i jest odpowiednio udekorowany. Dodanie wspólnych zdjęć lub innych, wywołujących wspomnienia elementów doda prezentowi jeszcze więcej wartości. Muszelka ze wspólnego wypadu nad morze, a może zdjęcie zrobione na imprezie po którymś z rzędu piwie — takie elementy na pewno wywołają pożądany uśmiech na twarzy panny młodej. Po więcej inspiracji możecie zajrzeć na stronę: https://inspiracjeferrero.pl/nasze_artykuly/niezapomniana-pamiatka-z-wieczoru-panienskiego/.\nVoucher na przeżycia — gwarancja niezapomnianej przygody\nVouchery na przeżycia to także ciekawe prezenty, o których można pomyśleć podczas wyboru upominku na wieczór panieński. Zwykle podobne rzeczy dostaje się na osiemnaste urodziny — i właśnie dlatego jest to idealny wybór także na wieczór panieński. Małżeństwo wiąże się z wyrzeczeniami i jeszcze większą ilością obowiązków, a voucher na przeżycia zagwarantuje przyszłej żonie ten ostatni raz beztroskę osiemnastolatka. Vouchery na przeżycia oferują liczne atrakcje, których nie zapomni się do końca życia. Zaliczają się do nich: skok na spadochronie, lot paralotnią, skok na bungee i inne niezapomniane chwile. Można pokusić się także o coś spokojniejszego i podarować pannie młodej voucher na escape room albo kurs tańca.\nCzy stosować zabiegi medycyny estetycznej?\ndomel 29 kwietnia, 2022


Jaki hosting dla strony na wordpressie? kluczowe kryteria wyboru\nJaki hosting dla strony na WordPressie? Kluczowe k...\nWordPress to zdecydowanie najpopularniejszy system CMS na świecie. Szacuje się, że nawet co czwarta strona zaindeksowana w Google została zbudowana w oparciu o to narzędzie. WordPress uchodzi za wyjątkowo niewymagający CMS, który jest przyjazny nawet podstawowym usługom hostingowym. Nie oznacza to jednak, że wybór hostingu dla strony na WordPressie może być zupełnie przypadkowy. Oto najważniejsze elementy, na które musisz zwrócić uwagę.\nTutaj wybór zależy wyłącznie od Twoich potrzeb. Jeśli szukasz hostingu dla prostej strony zbudowanej na WordPressie i raczej nie masz ambitnych planów w zakresie rozbudowywania jej zawartości, możesz poprzestać na podstawowym pakiecie – pamiętaj jednak, aby upewnić się, że w razie potrzeby będziesz mieć możliwość łatwego zwiększenia przestrzeni dyskowej za rozsądną cenę.\nChoć dostawcy hostingu coraz częściej deklarują zniesienie limitów transferu, to zawsze dobrze jest sprawdzić, czy taka deklaracja pokrywa się z rzeczywistością. Normą jest bowiem, że brak limitu nie dotyczy przechowywania plików wideo i audio.\nPonownie: jeśli chcesz umieścić na serwerze tylko jedną stronę na WordPressie, to w zupełności wystarczy Ci podstawowy pakiet z możliwością założenia pojedynczej bazy danych. Jeśli jednak w przyszłości planujesz uruchomienie kolejnych stron, poszukaj hostingu pozwalającego na stworzenie kilku czy nawet kilkunastu baz MySQL.\nDane przechowywane na serwerze, wliczając w to stronę internetową, muszą być bezpieczne. Dlatego odpowiedzialni dostawcy hostingu gwarantują bardzo częste wykonywanie backupu, czyli kopii bezpieczeństwa. Zanim zdecydujesz się na konkretną usługę, koniecznie dopytaj, jak często jest przeprowadzany backup i jak długo dostawca przechowuje pliki klientów.\nNawet prosta strona na WordPressie musi zapewniać użytkownikom maksimum bezpieczeństwa. Jeśli zamierzasz umieścić na stronie formularz kontaktowy, a tym bardziej jakiekolwiek systemy płatności online, bezwzględnie wybierz hosting z dostarczanym certyfikatem SSL. Taki certyfikat stanowi również jeden z czynników rankingowych Google.\nOstatnią, ale wcale nie najmniej ważną kwestią, jest wsparcie techniczne. Doczytaj, jak szybko usługodawca gwarantuje udzielenie Ci pomocy w razie np. włamania na serwer czy awarii. Czas reakcji nie może przekroczyć 24 godzin, również w weekendy.


Zastosowanie miodu jako środka uspokajającego i wzmacniającego - Pasieka Fujarskich\nMiód stosowany regularnie w codziennej diecie, dzięki zawartości wielu składników o działaniu regulującym i stymulującym, może mieć zastosowanie przy różnorodnych zaburzeniach układu nerwowego.\nSzczególnie przydatny jest w zaburzeniach psychogennych, wywołanych przez czynniki zewnętrzne takie jak np. nerwice emocjonalne i ruchowe czy lęki, a także czynniki wewnętrzne. Zaburzeniom emocjonalnym towarzysza liczne objawy, takie jak bezsenność, przyspieszenie bicia serca, drżenie rąk, duszność. Uwzględnia się tu również zdenerwowanie jako stan zwiększonego napięcia nerwowego . Spożycie miodu przyczynia się do poprawy funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego, wywiera korzystny wpływ na odnowę sił psychicznych.\nUspokajające działanie miodu związane jest z obecnością w nim składników regulujących i stymulujących układ nerwowy. W sytuacji obniżonego zabezpieczenia energetycznego organizmu węglowodany uzupełniają niedobory energetyczne. Energia ta jest niezbędna do prawidłowej pracy układu nerwowego. Cukry zawarte w miodzie, mowa tu głównie o glukozie, utleniając i detoksykując komórki nerwowe, doprowadzają do zmniejszenia ich napięcia i pobudliwości. Funkcję regulacyjną pełnią zawarte w miodzie witaminy. Witaminy poprawiają metabolizm składników zawartych w pokarmie, przez co komórki i tkanki układu nerwowego są lepiej odżywione. Na uwagę zasługuje znajdująca się w miodzie w ilościach 0,1-3,2 mg/kg witamina B6, której zbyt mała ilość w organizmie doprowadza do rozdrażnienia i nerwowości .\nObecność w miodzie jonów sodu i potasu dzięki utrzymaniu równowagi elektrolitowej wpływają również na polepszenie czynności układu nerwowego, a regularne spożywanie miodu działa korzystnie w przypadku jego osłabienia, szczególnie w stanach przemęczenia pracą umysłową, wyczerpania psychicznego, apatii, wycieńczenia czy w histerii .\nO uspokajającym, nasennym i przeciwdepresyjnym działaniu miodu pisał Carper . Uznał on, że miód jako produkt węglowodanowy, podobnie jak inne tego typu produkty umożliwia przepływ tryptofanu do tkanki mózgowej, który to jest półproduktem do produkcji serotoniny. Niedobór serotoniny w organizmie przyczynia się do powstania zaburzeń nastroju, może być również przyczyną bezsenności.\nMiód dzięki swoim zdolnościom uspokajającym, ułatwiającym zasypianie i polepszającym sen znalazł zastosowanie w leczeniu apatii i chorych ze zmęczeniem psychicznym w klinikach w Szwecji i Hiszpanii .\nWarto stosować miód u osób zdrowych, gdyż zwiększa intensywność pracy umysłowej oraz zabezpiecza organizm przed spadkami nastroju. Racjonalne stałe podawanie miodu, nie tylko zwiększa odporność, ale także wpływa na lepszy rozwój umysłowy i psychiczny u dzieci .\nSzukając miodu, który w największym stopniu będzie przyczyniał się do poprawy funkcjonowania układu nerwowego, warto sięgać po miody lipowy, wielokwiatowy i gryczany. Łagodne uspokajające i rozkurczające działanie miodu lipowego, dają olejki eteryczne w nim zawarte. Aby zwiększyć uspokajającą moc tego miodu, poleca się podawanie go rozpuszczonego w naparze kwiatu lipy. Dodawanie go do innych mieszanek ziołowych, dla osób mających problemy z zasypianiem, w przypadku regularnego stosowania przez dłuższy czas, można uzyskać działanie uspokajające, rozkurczowe i lekko nasenne. Szczególne działanie wzmacniające i regeneracyjne w stanach wycieńczenia psychicznego i fizycznego wykazywał będzie również miód rzepakowy, ze względu na wysoką zawartość łatwo przyswajalnych cukrów prostych. Podobne działanie również, ze względu na wysoką zawartość cukrów prostych będzie miał miód akacjowy, stanowiący cenną odżywkę regeneracyjną. Ogólnie można przyjąć, że miody jasne, wiosenne, są miodami o większej zawartości cukrów prostych. Cenne właściwości zdrowotne posiada miód gryczany, który zawdzięcza je, występującym w nim licznym związkom aktywnym biologicznie, dającym możliwości jego szerokiego zastosowania. Wyraźne korzystne działanie tego miodu odnotowano w przypadku występowania nerwicy wegetatywnej, zwłaszcza nerwicy serca i żołądka. Kolejnym przykładem miodu ciemnego, o równie uniwersalnych i cennych właściwościach jak miód gryczany jest miód ze spadzi iglastej. Miód ten, zawiera cenne olejki eteryczne i polecany jest jako odżywka regeneracyjna dla chorych, szczególnie tych z nerwicami serca .\nKędzia B., Hołderna-Kędzia E.; Lecznicze działanie miodu w chorobach wewnętrznych, MedPharm Polska, 2010\nKędzia B. :Działanie uspokajające miodu, Pszczelarz Polski 10/2008 nr 144, s.28-29\nCarper J. : Żywność. Twój cudowny lek. Wyd. Vesper, Poznań 2008\nEllnain-Wojtaszek M., Produkty pszczele - cenne leki medycyny, wyd. Sądecki Bartnik, Nowy Sącz 1998,\nKędzia B., Hołderna-Kędzia E.: Produkty pszczół w medycynie, wyd. Spółdzielnia Pszczelarska "apis", Lublin 1996\nKędzia B., Hołderna-Kędzia E.: Miody odmianowe i ich znaczenie lecznicze, Wydawnictwo Duszpasterstwa Rolników, Włocławek 2002