Wielka gra Serafinowicza [Maciej Bernatt-Reszczyński] << KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE\n00248 005057 20484663 na godz. na dobę w sumie\nAutor: Maciej Bernatt-Reszczyński Liczba stron:\nISBN: 978-83-280-3752-6 Data wydania: 2016-11-09\nWielkie emocje, wielkie pieniądze, wielka polityka, czyli za kulisami teleturnieju WIELKA GRA\nDynamiczna, wielowątkowa, pełna anegdot biografia wybitnego dziennikarza telewizyjnego, twórcy najsłynniejszego teleturnieju w historii Telewizji Polskiej. Nazwa „Wielka Gra” odnosi się tu nie tylko do teleturnieju, ale również do modelu życia oraz do ryzykownej gry z polityką niepokornego człowieka.\nJest to również portret PRL-u i PRL-owskiej telewizji, której etap „inteligencki” zakończył się po marcu ‘68.\nJest to również skrząca się anegdotami opowieść o kultowym teleturnieju, przez który – w roli zawodników - przewinęło się wiele bardzo dziś znanych osób, np. Henryk Samsonowicz, Ewa i Janusz Łętowscy, Waldemar Łysiak czy Sławomir Pietras. Nadawany na żywo z drugiego piętra Pałacu Kultury i Nauki teleturniej Wielka Gra dawał milionom widzów przed telewizorami przedsmak wielkich pieniędzy, dreszcz hazardu i zupełnie niekomunistyczną jakość medialnych celebrytów.\nWielka Gra to była emocja, przygoda, adrenalina. Połączenie wysiłku psychicznego z typowo sportową rywalizacją. Dreszczyk emocji, smak zwycięstwa, indywidualny sukces. Mistrzem ceremonii w tej grze był elegancki dżentelmen, znów jak z innej, niekomunistycznej rzeczywistości, świetnie ubrany, z doskonałymi manierami, przystojny i pełen uroku erudyta, czyli Ryszard Serafinowicz.\nRyszard Serafinowicz (1924-1972) z rodziny o kresowo-żydowskich korzeniach, uczył się w elitarnej szkole jezuickiej, walczył w Szarych Szeregach, po wojnie uciekł na Zachód, gdzie był tłumaczem UNRY. Wrócił jednak do Polski stalinowskiej, podjął studia, a potem pracę w PAP-ie. Po odwilży dostał się do raczkującej telewizji. Tu zrobił błyskawiczną karierę jako twórca najpopularniejszych teleturniejów inspirowanych zachodnimi formatami, z flagową Wielką Grą. Wyrzucony z telewizji na fali antysemickich czystek, wyemigrował do Kanady, gdzie pracował jako radiowiec. Niespełna 50-letni umarł na raka.\nMaciej Bernatt-Reszczyński (1955) – wrocławianin, dziennikarz, menedżer, autor sztuk teatralnych i scenariuszy. Absolwent PWSFTviT w Łodzi. Całe życie związany z mediami, przede wszystkim z telewizją.\nKarierę zawodową rozpoczynał w teatrze, pracując między innymi w Teatrze Współczesnym we Wrocławiu, od 1984 r. pracował jako reżyser w Irlandii. Z BBC związany od 1989. W latach 1996-2003 współtworzył portale internetowe największych redakcji językowych Serwisu Światowego BBC oraz pracował jako Redaktor Naczelny Europejskich Serwisów Internetowych. Od kwietnia 2003 do marca 2011 roku kierował Redakcją Ukraińską BBC.\nMaciej Bernatt-Reszczyński WIELKA GRA SERAFINOWICZA Najpopularniejszy polski teleturniej, jego twórca i telewizja jego czasów\nAutor: Maciej Bernatt-Reszczyński Projekt okładki: Tomasz Majewski Zdjęcie na okładce: © Napoleon Czerwiński Redakcja: Jerzy Lewiński Korekta: Monika Buraczyńska/ Kropki Kreski Copyright © Maciej Bernatt-Reszczyński 2016 © Copyright for the Polish edition by Grupa Wydawnicza Foksal, MMXVI Projekt wnętrza, skład i łamanie: TYPO Marek Ugorowski Zdjęcia: 1, 2, 3, 8, 39 – ze zbiorów Krystyny Dąbrowskiej; 5, 6, 7, 9, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 19, 21, 23, 24, 30, 32, 34, 36, 37, 38, 40, 41 – ze zbiorów Eweliny Serafinowicz; 20, 25, 27 – © Napoleon Czerwiński; 10, 33 – autor zdjęcia nieznany; 28 – © Tadeusz Jeżak; 22 – ze zbiorów Ewy Łętowskiej;(*) 19, 26, 31 – © Ryszard Kośmiński; 42 – Maciej Bernatt-Reszczyński; 4, 17 – public domain. Grupa Wydawnicza Foksal sp. z o.o. al. 3 Maja 12, 00-391 Warszawa tel. 22 828 98 08, 22 894 60 54 biuro@gwfoksal.pl www.gwfoksal.pl ISBN 978-83-280-3752-6 Wydanie I Warszawa 2016 *Grupa Wydawnicza Foksal informuje, że dołożyła należytej staranności w rozumieniu art. 355 par. 2 Kodeksu cywilnego w celu odnalezienia aktualnego dysponenta autorskich praw majątkowych do ilustracji. Z uwagi na to, że przed oddaniem niniejszej książki do druku poszukiwania te nie przyniosły rezultatu, Grupa Wydawnicza Foksal zobowiązuje się do wypłacenia stosownego wynagrodzenia z tytułu wykorzystania ilustracji aktualnemu dysponentowi autorskich praw majątkowych, niezwłocznie po jego zgłoszeniu się do Grupy Wydawniczej Foksal.\nSpis treści Motto Wstęp Prolog, maj 2015 Rozdział I. Runda pierwsza – ród Serafinowiczów Rozdział II. Rówieśnik telewizji Rozdział III. Nad Strwiążem Rozdział IV. Ostatnie takie lato, pierwsza taka wojna Rozdział V. Prawdziwy życiorys Serafinowicza Rozdział VI. Z Ewą lewą marsz... Rozdział VII. Pytanie za sześćdziesiąt cztery tysiące dolarów – skąd się wzięły teleturnieje? Rozdział VIII. Zapraszam państwa na Wielką Grę! Rozdział IX. Siedem lat tłustych Rozdział X. Burza z Synaju dociera do kraju Rozdział XI. Marzec Rozdział XII. Ze strony matki... Rozdział XIII. Ostatnia Wielka Gra Serafinowicza Rozdział XIV. Wycieczka Rozdział XV. Kanada pachnąca rozczarowaniem Rozdział XVI. Z samego dna na sam szczyt i z powrotem Epilog 2016 Zdjęcia Odpowiedzi na pytania Podziękowania O autorze Przypisy Wszystkie rozdziały dostępne w pełnej wersji książki.\nNa żarnach dni się miele, dno życia się wierci, By prawdy się najgłębszej dokopać istnienia – I jedno wiemy tylko. I nic się nie zmienia. Śmierć chroni od miłości, a miłość od śmierci. Jan Lechoń (Leszek Serafinowicz) [Pytasz, co w moim życiu z wszystkich rzeczą główną]\nWstępDawno, dawno temu w moim rodzinnym domu stał oklejony jasnym fornirem enerdowski telewizor na cienkich nóżkach, z wielkim plastikowym pokrętłem w kolorze kości słoniowej, służącym do zmiany kanałów. Ciężko chodziło, ale i tak było zbyteczne, bo mieliśmy tylko jeden program telewizyjny. W dni powszednie zaczynał nadawanie dopiero około piątej po południu. Jedynie w maju było w telewizji coś wcześniej – popołudniowe transmisje z kolarskiego Wyścigu Pokoju, a w listopadzie o jeszcze wcześniejszej porze za pośrednictwem Interwizji bezpośrednio z Moskwy defilada na placu Czerwonym w rocznicę rewolucji październikowej. O siódmej rano! Taka była ta nasza „telewizja śniadaniowa” lat sześćdziesiątych... Ale wieczorem zasiadaliśmy przed telewizorem całą rodziną. W poniedziałki był teatr, w czwartki Kobra, a w niedziele, po niekończących się transmisjach sportowych, zawsze około osiemnastej, rozpoczynał się program, który szczególnie utkwił mi w pamięci. Pamiętam elektroniczną muzyczkę i futurystyczną, dźwiękoszczelną kabinę z perforowanej płyty paździerzowej. Zawodnicy, odizolowani jak w statku kosmicznym, nakładali na uszy ogromne słuchawki. Odpowiadali na coraz trudniejsze pytania za coraz wyższe nagrody pieniężne. A pytania elokwentnie zadawał sympatyczny pan w muszce i smokingu. Tym panem był Ryszard Serafinowicz, twórca i pierwszy prowadzący Wielkiej Gry, najpopularniejszego teleturnieju w historii polskiej telewizji. Dzięki niej Serafinowicz zdobył ogromną popularność, ale po siedmiu latach, po marcu 1968 roku, zniknął na zawsze z ekranu. Opuścił potem Polskę, po której długo chodziły słuchy o jego rzekomym szpiegostwie, o „zamachu na Serafinowicza” lub o tym, że zginął w wypadku1. Uporczywie rozpuszczane pogłoski o jego przedwczesnej śmierci okazały się prorocze. Zmarł wkrótce potem w Kanadzie na białaczkę, ale teleturniej przeżył swojego twórcę o całe dziesięciolecia. Stało się tak dzięki Stanisławie Ryster, która została nową, dla wielu jedyną, jaką znali, twarzą najpopularniejszego polskiego teleturnieju. Prowadziła go nieprzerwanie przez ponad trzydzieści lat, a z roku na rok pamięć o jego początkach i o jego twórcy nieuchronnie bladła. Wielka Gra Stanisławy Ryster utrzymała się na ekranie aż do 2006 roku. Zdjąć ją z anteny kazał Bronisław Wildstein. Program o czterdziestoczteroletniej historii zlikwidował człowiek, który rządził telewizją całe dziewięć miesięcy. Wildstein nie był zresztą pod tym względem rekordzistą; niektórzy prezesi Telewizji Polskiej pozostawali u jej steru jeszcze krócej. Rekordzistką natomiast była i pozostaje nią do dziś Wielka Gra – najdłużej nadawany teleturniej wiedzowy na świecie. Bo pomimo unowocześnień jego zasadnicze składniki i formuła nigdy się nie zmieniały. Był to zawsze ten sam teleturniej. Ryszard Serafinowicz pozostawił polskiej telewizji w spadku przebój na niemal pół wieku2. Skromne początki Wielkiej Gry już dawno rozpłynęły się w mrokach telewizyjnych dziejów. W archiwach zachowały się dosłownie strzępki materiałów z lat sześćdziesiątych3. Z perspektywy XXI wieku ówczesna telewizja polska to elektroniczne średniowiecze – zapisy kompletnych programów z tamtych czasów są tak rzadkie jak średniowieczne manuskrypty. Pionierzy polskiej telewizji dobrze się nią bawili i wcale nie oczekiwali, że wszystkie ich zabawy będą uwiecznione dla potomności. Zresztą było to bardzo drogie i skomplikowane, a – poza Teatrem Telewizji – często nie widziano powodu do rejestracji takiej błahostki jak program TV. Jak mówi bliski współpracownik Serafinowicza: „redakcja przygotowywała teleturniej, ktoś wygrywał, ktoś przegrywał i karawana jechała dalej, co tu nagrywać?”4. Dylematów związanych z nagrywaniem i innymi formami inwigilacji nie miały organy bezpieczeństwa. Zawsze niezdrowo interesowały się telewizją i takimi dziennikarzami jak Serafinowicz. Podsłuchiwały i zapisywały, co się dało. Archiwa Instytutu Pamięci Narodowej są więc bogatym – choć trudno się oprzeć wrażeniu, że zatrutym – źródłem informacji (lub dezinformacji) o telewizji. Na szczęście niezapisane elektronicznie początki Wielkiej Gry utrwaliły się jednak w nośniku znacznie potężniejszym i ważniejszym niż wszystkie archiwa bezpieki razem wzięte – w powszechnej świadomości. Zwroty z teleturnieju, takie jak: „Czy pan mnie słyszy?” albo „Czy gra pani dalej?”, lub też klasyczne wyrażenie niepewnego odpowiedzi zawodnika: „Będę strzelał” – przeszły do języka potocznego. Wielka Gra, jej rytuały i powiedzonka przeniknęły do kultury masowej: filmów, programów kabaretowych, ba – nawet do utworów muzycznych z gatunku hip-hop5. W samej zaś telewizji po dziś dzień widzimy teleturnieje wywodzące się w linii prostej od Wielkiej Gry i jej amerykańskich poprzedników. Nam, współczesnym widzom, zasady, dramaturgia i scenografia z początków Wielkiej Gry wydawać się mogą prymitywne, ale to od niej i jej podobnych programów wywodzi się wiele współczesnych telewizyjnych przebojów. Każde dziecko rozumie dziś bezwiednie mechanizm telewizyjnej zabawy z rosnącymi wraz ze stopniem trudności nagrodami. Najpopularniejszy taki teleturniej na świecie to Milionerzy (Who wants to be a millionaire?). Z największą widownią i największymi nagrodami w historii, doczekał się nawet nagrodzonej Oscarem wersji filmowej (Slumdog. Milioner z ulicy). A przecież Milionerzy to nic innego, jak uproszczona merytorycznie i wyrafinowana formalnie Wielka Gra. Ale nawet ten przebój wszech czasów przeszedł już do telewizyjnego lamusa. Internet wbił gwóźdź do trumny klasycznych turniejów wiedzowych. Po co wykuwać na pamięć historyczne fakty i daty albo postacie z mitologii greckiej? Zwycięzcy Wielkiej Gry całymi dniami ślęczeli z ołówkiem w ręku nad zakurzonymi tomami w bibliotece. Dziś, by coś wiedzieć, wystarczy smartfon w kieszeni i natychmiastowy dostęp do Google’a albo do Wikipedii. Niczego nie trzeba pamiętać. Tak się nam przynajmniej wydaje... Bo jeżeli mówimy o historii i chcemy się dowiedzieć, „jak było naprawdę”, to najbardziej zaawansowany komputer świata nie zastąpi ludzkiej pamięci i tych dwóch magicznych słów naocznego świadka: „pamiętam, jak...”. O tym, jakim człowiekiem był Serafinowicz, wspomina jego towarzyszka życia Ewa (Ewelina Serafinowicz), która po dwudziestu jeden latach ich małżeństwa od czterdziestu pięciu lat żyje samotnie w Montrealu. Natomiast zawiłe dzieje rodu Serafinowiczów świetnie zna jego przyrodnia siostra Krystyna Dąbrowska. Tajniki telewizyjnej kuchni i kulisy Wielkiej Gry soczyście relacjonuje z kolei bliski współpracownik Serafinowicza Bogdan Miś. To ostatni żyjący członek tamtego zespołu, który pracował z Serafinowiczem przy wszystkich wielkich grach i był wśród przyjaciół i rodziny odprowadzających go po Marcu na „pociąg do Wiednia”. Dla tej grupy, zebranej jesienią 1969 roku na stacji Warszawa Gdańska, Ryszard Zbigniew Serafinowicz był po prostu Zbyszkiem. Na trzy miesiące przed jego wyjazdem z Polski na południowym Mokotowie oddano z pompą do użytku nowy kompleks telewizyjny. Zgodnie z peerelowskim obyczajem „plan wykonano” przy okazji w stu jedenastu procentach, a na datę otwarcia wybrano wigilię ówczesnego święta narodowego, 22 lipca6. Zaledwie dwa dni później cały świat z zapartym tchem śledził w telewizji pierwsze lądowanie człowieka na Księżycu. Gdy Neil Armstrong stawiał swój słynny „mały krok dla człowieka, ale wielki krok dla ludzkości”, nasz komentator ku niesmakowi polskich widzów rozwodził się nad osiągnięciami Związku Sowieckiego w dziedzinie podboju kosmosu. Ale to, że do transmisji (jedynej takiej w bloku sowieckim) w ogóle doszło, i tak graniczyło z cudem. W ówczesnej telewizji pod rządami prezesa Włodzimierza Sokorskiego takich „cudów” było więcej. Nowemu jedenastopiętrowemu biurowcowi na Woronicza daleko było do rakiety Saturn, ale robił on – wraz z całym nowoczesnym kompleksem, z jego siedmioma obszernymi studiami – wielkie wrażenie na współczesnych7. Był ukoronowaniem rządów „odwiecznego” – jak ówczesny premier Józef Cyrankiewicz – prezesa Radiokomitetu. To na czasy Włodzimierza Sokorskiego przypadł burzliwy rozwój telewizyjnej kariery Serafinowicza. I w tym czasie, gdy on opuścił Polskę, odszedł z telewizji Sokorski. Nowym prezesem, panem i władcą na Woronicza, został namaszczony przez Edwarda Gierka Maciej Szczepański. „Telewizja – jak pisze o niej badacz – wcześniej dla partii medium raczej drugorzędne, w czasach Gierka zaczęła odgrywać rolę priorytetową”8. Epoka Telewizji Polskiej lat sześćdziesiątych, z jej jednym jedynym czarno-białym kanałem, epoka, w której na ekranie rej wiodły takie postacie jak Ryszard Serafinowicz, dobiegła końca. O możliwości zwrotu losów telewizji po koniec lat sześćdziesiątych mogły świadczyć dobiegające znacznie wcześniej pomruki komunistycznej władzy, usiłującej utrzymać w ryzach rozwijający się dynamicznie nowy środek przekazu. Tylko między 1963 i 1967 rokiem liczba abonentów wzrosła czterokrotnie. Pod koniec lat sześćdziesiątych abonament RTV płaciło około trzech milionów gospodarstw domowych – jak na ironię o pół miliona więcej niż w roku 20139. Im więcej Wielka Gra i inne „gwoździe programu” przyciągały przed telewizory widzów, tym pilniej przyglądała się telewizji komunistyczna władza – pod koniec lat sześćdziesiątych już nie tylko programom informacyjnym, ale wszystkim bez wyjątku. Na początku 1968 roku prezes Sokorski pisze złowieszczo: „[...] upolityczniły się wszystkie formy literatury i rozrywki”. Idą trudne czasy. Zderzenie beztroskiego, bezpartyjnego Serafinowicza z betonową ścianą „linii partii” jest nieuchronne. Przyczyny zaostrzenia kursu przed 1968 rokiem leżały częściowo poza granicami Polski. Po stosunkowo spokojnej pierwszej połowie lat sześćdziesiątych w światowej polityce znów zawrzało. Moskwa i jej państwa satelickie oczekiwały, że konfrontacja między Izraelem a państwami arabskimi latem 1967 roku zdestabilizuje Bliski Wschód na niekorzyść Ameryki. Stało się jednak inaczej – Izrael, tradycyjny sojusznik Waszyngtonu, w sześć dni wzmocnił swą pozycję w regionie. Polskie echa wojny sześciodniowej były dwojakie. Partia komunistyczna i jej machina propagandowa ględziły o „słusznej walce postępowych narodów arabskich z izraelskim agresorem”, a obywatele śmiali się do rozpuku z porzuconych w popłochu przez Egipcjan na pustyni Synaj żołnierskich butów i ruskich czołgów. W redakcji Wielkiej Gry też oblano na wesoło bitwę o Synaj. Ze względu na liczebność polskich Żydów w izraelskim sztabie generalnym (i nie tylko) w Warszawie żartowano protekcjonalnie, ale nie bez swoistej dumy, jak to „«nasi» Żydzi spuścili lanie «ich» Arabom”10. Po niespełna półtora roku mało komu było do śmiechu. Echa wydarzeń na piaskach Synaju odcisnęły się szczególnym piętnem na losach dziesiątków tysięcy Żydów polskich. Po wojnie sześciodniowej przez blok sowiecki przetacza się fala antyizraelskiej propagandy. W Polsce wiatru w żagle nabiera nacjonalistyczna frakcja generała Mieczysława Moczara. Jej ideologia jest prosta jak konstrukcja cepa. Wszelkie sympatie proizraelskie godzą w peerelowską świętość nad świętościami – „wieczny sojusz ze Związkiem Radzieckim”, a wszelka antyradzieckość pokrewna jest „syjonizmowi”. Zbliża się polski Marzec. Poza wszystkim innymi jego dramatycznymi skutkami Marzec 1968 położy kres karierze Serafinowicza. Patrząc szerzej: zamknie się pewien rozdział historii społeczeństwa polskiego, a z nim – historii polskiej telewizji. Spoglądając na tę historię przez soczewkę losów Serafinowicza, możemy ujrzeć ją nie we mgle czarno-białych archiwalnych taśm, ale we wszystkich barwach losu wybitnego twórcy telewizyjnego i niezwykłego człowieka. Wyłaniająca się z relacji bliskich Serafinowicza jego droga życiowa – od jezuickiej szkoły, przez konspirację, po telewizję i emigrację – to opowieść o losie polskiego inteligenta w XX wieku. A dzięki bezpośrednim relacjom jego kolegów i znajomych widzimy jednocześnie z bliska, jak powstawała polska telewizja. Możemy zajrzeć za kulisy legendarnych programów. Niezwykłych, bo tworzonych przez takich właśnie ludzi jak Ryszard Serafinowicz – pełnych entuzjazmu inteligentów przedwojennego kroju, stopniowo „przemielonych” przez PRL. Przypominali cyrkowych żonglerów. Ich praca – w przypadku Serafinowicza teleturnieje – była jak piłeczki utrzymywane w powietrzu jedną ręką. Drugą rękę mniej lub bardziej entuzjastycznie podawali władzy lub co najmniej do niej machali. Lawirowali tak i kluczyli, próbując trzymać się z dala od polityki, która i tak ich w końcu w ten czy inny sposób dopadała i piłeczki rozsypywały się po arenie cyrku. Od totalitaryzmu nie ma bowiem wyjątków. Serafinowicz mógł próbować zaszyć się w niszy teleturniejów i robić swoje, ale tuż obok niego ta sama telewizja od samego początku była niezgrabnie wykorzystywana w celach propagandowych. Od początku można było przewidzieć, jak skończy się telewizyjna przygoda komunistycznej władzy. Ale ta ostatnia zaczęła z pełnym wyrachowaniem i cynizmem grać telewizją w celach propagandowych dopiero za Gierka. Przez pierwsze piętnaście lat istnienia, w czasach Serafinowicza, telewizja – przy wszystkich swych licznych słabościach – edukowała, poszerzała horyzonty i – kto dziś tego zwrotu nawet używa? – krzewiła kulturę. To właśnie owo niepełne zrozumienie potencjału nowego medium przez gomułkowskie władze pozwalało mu stosunkowo spokojnie funkcjonować jako instytucji kultury. Jak na ironię w naszych czasach, w wolnej Polsce, historia się powtarza: Gomułka nie rozumiał telewizji, bo wychował się na prasie, a dziś pokolenie polityków wychowanych na telewizji nie rozumie, że przyszłość politycznej propagandy należy do internetu, i uporczywie nie chce zostawić telewizji publicznej w spokoju. Ale to już zupełnie inna historia... Maciej Bernatt-Reszczyński, 11 kwietnia 2016 r.\nProlog, maj 2015Telewizyjna sława bywa najkrótsza ze wszystkich. Masowa widownia ledwie pamięta odkrycia ubiegłego sezonu, a co dopiero Ryszarda Serafinowicza i jego Wielką Grę sprzed pół wieku. Ale tę prowadzącą pamiętają prawie wszyscy... Dla większości tych, którym dzisiaj tytuł ten w ogóle coś mówi, Wielka Gra to Stanisława Ryster. Nic w tym dziwnego, był to przecież jej teleturniej przez ponad trzydzieści lat. W telewizji to wieki całe. Absolwentka prawa, lwowianka Stanisława Ryster pracowała w telewizji czterdzieści lat. Oczywiście pamięta, jak Ryszard Serafinowicz prowadził Wielką Grę, ale już nie potrafi sobie przypomnieć, kiedy to było. – To już tyle lat... – mówi. – Tyle że ja nawet nieraz słyszę, że to ja Wielką Grę wymyśliłam. A ja byłam w rozpaczy, że mi to kazali robić... Praca w telewizji bardzo mi się podobała, prowadziłam młodzieżowe teleturnieje. Ale Wielką grę? Za nic!11 W 1974 roku telewizją trząsł prezes Maciej Szczepański, – Powiedział: ma to prowadzić Ryster! I że mam to traktować jako polecenie służbowe. I prowadziła – przez trzydzieści jeden lat. I to jeszcze jak! Świetnie zorganizowana za kulisami i władcza na planie, Ryster stała się żywą legendą telewizji. Ale telewizja nawet jej nie uprzedziła, kiedy w 2006 roku, po czterdziestu czterech latach istnienia programu, ówczesny prezes Wildstein zdjął Wielką Grę z anteny. Stanisława Ryster nagrała właśnie trzy kolejne programy. – Rano obudziły mnie telefony z całej prasy, także spoza Warszawy: Co pani na to, że nie ma Wielkiej Gry? I to było największe świństwo, jakie zrobiła mi i redakcja teleturniejów, i reszta. Powinni mi powiedzieć: Zabieramy Wielką Grę, dlatego że to i to..., no, to chyba mi się nie należało? Przywrócenia programu domagali się widzowie, stało się to nawet przedmiotem interpelacji w Sejmie. Na próżno. Wtedy Stanisława Ryster powiedziała, że już nigdy więcej nie pokaże się w telewizji. Słowa dotrzymała do dziś – po dziewięciu latach o końcu Wielkiej Gry wciąż mówi z goryczą: – Wiedza nikogo dziś nie interesuje. Jak zdjęto Wielką Grę, to jedna z dyrektorek telewizji powiedziała: Ja bym nie chciała, żeby moje dziecko uczyło się encyklopedii na pamięć. Ale pytania w Wielkiej Grze nigdy nie miały nic wspólnego z encyklopedią! Na przykład te z życia i twórczości jakiegoś pisarza nie dotyczyły tylko tego, co on napisał, ale całej otoczki: okresu, w którym żył, tego, co o nim mówiono, a nie tylko tego, co on powiedział! Ekspertom musiałam dawać co najmniej dwa tygodnie na ich napisanie. Przy odbiorze pytań były co najmniej dwie godziny zastanawiania się nad każdym z nich. Musiały być jednoznaczne. A taką odpowiedź można uznać czy nie? Czy informacji w tym pytaniu jest za mało lub za dużo? A potem zastanawialiśmy się, za ile to pytanie dać. Jak usłyszymy od jego bliskich i współpracowników, twórca Wielkiej Gry Ryszard Serafinowicz miał dokładnie takie samo podejście i do pytań, i do ekspertów. Do całego programu. Chociaż nigdy się nie spotkali, on i pani Stanisława pracowali w bardzo podobny sposób. – Bo to był jeden i ten sam teleturniej – tłumaczy Stanisława Ryster. – Była kontynuacja formalna i merytoryczna. Tytuł też ten sam. A po chwili, z przesadną skromnością, dodaje: – Za moich czasów zmienił się tylko sygnał.\nRozdział IRunda pierwsza – ród SerafinowiczówZawodnika Wielkiej Gry Serafinowicza od wielkiej wygranej dzieli zaledwie trzynaście pytań. Nasza opowieść o Wielkiej Grze też zawiera trzynaście coraz trudniejszych pytań. Każde z nich jest luźno związane z tematem rozdziału, a więc należy do innej kategorii. Ściąganie z internetu jest zabronione, z książek – mile widziane, a prawidłowe odpowiedzi znajdują się w głębi rozdziału lub na końcu książki. Miłej zabawy! W tym rozdziale będziemy świadkami pierwszych potyczek w odtworzonej w oparciu o relacje jej twórców i uczestników wirtualnej Wielkiej grze Serafinowicza, a także sięgniemy do zamierzchłych dziejów jego rodu. Pytanie pierwsze, za sto złotych, należeć będzie zatem do kategorii: „Historia Polski”. A oto ono: – Pod jaką wsią w dzisiejszym województwie warmińsko-mazurskim wojska polsko-litewskie odniosły zwycięstwo w jednej z największych bitew średniowiecza? A teraz – jak zwykł rozpoczynać program Ryszard Serafinowicz – zapraszamy państwa na wielką grę! Na półtorej godziny przed tym, jak w kolejnej Wielkiej Grze padnie pierwsze pytanie, w studiu numer 2 w Pałacu Kultury zespół teleturnieju przeprowadza próbę. Sprawdzane są światło, dźwięk, pozycje kamer... i to co najważniejsze: koperty z pytaniami oraz książeczki oszczędnościowe PKO z nagrodami. Na pół godziny przed emisją ekipa jest gotowa. Sala zapełnia się powoli publicznością. Obecna pewnego razu na widowni ówczesna pracownica telewizji Krystyna Lindenberg opowiada, że każda emisja stanowiła swojego rodzaju wydarzenie. Publiczność nie była bynajmniej przypadkowa. – Przypuszczam, że na widowni zasiadali znajomi pracowników telewizji, bo to było wielkie wydarzenie – wspomina pani Lindenberg, która też weszła na salę jako znajoma Serafinowicza12. Ale widownia nie składa się wyłącznie z samych swoich. Wiele z wydawanych na trzy tygodnie wcześniej zaproszeń trafia do najlepiej zorientowanych w dramaturgii Wielkiej Gry uczestników poprzednich edycji teleturnieju, ale są też wśród zaproszonych nowicjusze. Są goście i rodziny uczestników, w tym wielu spoza Warszawy, często po raz pierwszy w stolicy i w Pałacu Kultury. Zaledwie w kilka lat po otwarciu dar Stalina wciąż zadziwia gości wypolerowanymi posadzkami z piaskowca i kryształowymi żyrandolami. A do tych pałacowych wrażeń dochodzi jeszcze świadomość, że za chwilę będzie się naocznym świadkiem rozgrywki śledzonej przez miliony telewidzów w całym kraju. Ale zaszczyt obecności na widowni ma też swoją cenę. Wszystko podporządkowane jest transmisji. Reakcje widzów w studiu też. A więc na dwadzieścia minut przed emisją instruktaż dla widowni: – Tłumaczyliśmy – wspomina wieloletni współpracownik Serafinowicza Bogdan Miś – że mamy takie tabliczki z napisem aplauz i śmiech, za pomocą których kierownik produkcji będzie pokazywał widowni, jak ma reagować. Redaktor Miś też ma na sobie smoking, na wypadek gdyby z jakiegoś powodu Serafinowicz, gwiazda teleturnieju, nie zdążył. Ale ten jest już na planie. Liczne panie na widowni wzdychają na jego widok. Jest taki fotogeniczny... Szlakiem wielbłąda spod Grunwaldu Wczesną jesienią 1945 roku w atelier fotograficznym Aloisa Vaneša, na parterze przedwojennego budynku Adria w Pilźnie, dwaj eleganccy młodzieńcy pozują do wspólnego zdjęcia. Po lewej siedzi młodziutki Ryszard Serafinowicz. Zapuścił sobie wąsik, ale i tak nie wygląda nawet na te swoje dwadzieścia dwa lata. Uśmiecha się od ucha do ucha i ma po temu dobry powód. Niedawno uciekł z wyzwolonej przez Armię Czerwoną Polski do wyzwolonych przez Amerykanów zachodnich Czech, a wkrótce przedostanie do amerykańskiej strefy okupacyjnej w Niemczech... Jego niemal mu nieznany ojciec służy w armii francuskiej na Bliskim Wschodzie, a matka – z którą jedyny syn nie zawsze znajduje wspólny język – została w Polsce. Znajdujący się na rozdrożu Serafinowicz wybierze w końcu Polskę i powróci do niej w 1947 roku. W 1969 roku, na dwa lata przed śmiercią, opuści kraj na zawsze w związku z żydowskim pochodzeniem matki. W kontekście jego pomarcowej emigracji ludzie niezbyt zorientowani w temacie często mylnie przypisują mu pochodzenie żydowskie po ojcu, „bo przecież – mówią – Żydem był ich sławny kuzyn Jan Lechoń”. Ale, po pierwsze, w tradycji żydowskiej pochodzenie dziedziczy się po matce, a po drugie – wbrew obiegowym opiniom – Leszek Serafinowicz, czyli Jan Lechoń, nie był Żydem, bo ród Serafinowiczów nie wywodził się od Żydów. Nie byle jaki znawca przedmiotu Julian Tuwim nie może się przecież mylić, kiedy prezentując przyjacielowi Lechoniowi tomik Puszkina, opatruje go taką oto jednoznaczną i genialną dedykacją: Polskiemu Puszkinowi, żydowski Lechoń. Jeszcze innym przyczynkiem do mylnych teorii o żydowskim pochodzeniu Serafinowiczów jest zbieżność nazwisk z rabinem Serafinowiczem, notorycznym przechrztą, słynnym z kalumnii o dodawaniu krwi chrześcijańskich osesków do macy13. Tymczasem ze strony ojca twórca Wielkiej Gry wywodzi się od zupełnie innych starożytnych przybyszów na ziemie polskie, czyli Tatarów żmudzkich, których przodkowie pojawili się na ziemiach Rzeczypospolitej ponad pół tysiąca lat temu i nawet walczyli u boku Jagiełły pod Grunwaldem. Dwie przecznice od dawnego zakładu fotograficznego Vanešów w Pilźnie znajduje się plac Republiki ze strzelistą gotycką katedrą Świętego Bartłomieja i z renesansowym ratuszem. Ratusz zdobi bogaty w symbole herb Pilzna. Czegóż to w nim nie ma! Dwa klucze papieskie, orzeł Bohemii, Wacław II Czeski w bramie miasta, do tego jeszcze chart, a na dokładkę wielbłąd dwugarbny. O tym wielbłądzie powiadają, że był darem tatarskiego chana Saladyna dla króla Jagiełły. Jak to czasem z niechcianymi prezentami bywa, polski król miał następnie tym egzotycznym podarkiem nagrodzić męstwo czeskich najemników spod Grunwaldu14. W istocie było to trochę bardziej skomplikowane, ale dla naszej opowieści najistotniejszy jest fakt, że Tatarzy Saladyna walczyli po naszej stronie na polach grunwaldzkich. Ten fakt uwiecznia też Matejko w Bitwie pod Grunwaldem15. W prawym dolnym rogu gigantycznego płótna spieniony kary rumak dosiadany przez komtura w pełnym rynsztunku pada powalony na ziemię. Na jego szyi zaciska się bezlitośnie, zarzucony przez półnagiego wojownika, arkan tatarski, a na obliczu Krzyżaka odmalowuje się święte oburzenie. Cóż to za pogańskie nasienie śmie podnieść rękę na samego Markwarda von Salzbacha? Nie wiemy, czy komtura Brandenburgii w istocie pokonał tatarski wojownik. Ale jeżeli tak było, mógłby to być z powodzeniem jeden z praprzodków Ryszarda Serafinowicza... Potomkowie Czyngis-chana zaczynają osiedlać się na obrzeżach Wielkiego Księstwa Litewskiego już w XIV wieku. Są wyśmienitym wojskiem zaciężnym – czy to jako załogi nadgranicznych grodów, czy ramię w ramię z Litwinami w bojach o dominację nad Rusią16. Po wiktorii grunwaldzkiej przybywa Tatarów w szeregach litewskich. Przez następnych kilka wieków ich oddziały regularnie walczą w służbie królów Polski – od Jagiełły po Augustów. Biorą udział w insurekcji kościuszkowskiej, w kampanii napoleońskiej i w powstaniu listopadowym. W XX wieku w szeregach Wojska Polskiego odznacza się – powołany do życia przez Piłsudskiego – Tatarski Pułk Ułanów im. Pułkownika Mustafy Achmatowicza17. – Walczy w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku. Przeciwko nawale ze wschodu walczy też prawnuk Tatarów, ułan Stanisław Serafinowicz. To przyszły ojciec Ryszarda. Już nie Tatar żmudzki, lecz rdzenny Polak. Serafinowicz, potomek Tatarów, o tych korzeniach, o rodzinie i o ułańskich latach ojca wie bardzo mało, a o rodzinie matki też niewiele więcej. Nie jest szczególnie rodzinny. Praca w telewizji nie sprzyja też życiu rodzinnemu, tym bardziej że pracuje często w niedzielę, bo wtedy nadawane są ważniejsze teleturnieje, włącznie z tym najważniejszym – Wielką Grą... Za chwilę na żywo Wielka Gra Na widowni sali na drugim piętrze Pałacu Kultury brzęczy jak w ulu. Za chwilę transmisja – jak zawsze na żywo. Napięcie rośnie też za kulisami. „Elegancka pani starszy (ale tylko z nazwy) redaktor, Joanna Rostocka, zamienia się na godzinę przed wejściem na wizję w panią domu – pisze w 1967 roku w reportażu zza kulis Wielkiej Gry dziennikarz «Gazety Częstochowskiej» – przybyli z całej Polski uczestnicy rozmawiają i dowcipkują przy kawie. Trwa uspokajanie przestraszonych”18. Zawodniczka w dziedzinie „Opera i balet”, przyszły pierwszy rzecznik praw obywatelskich, profesor Ewa Łętowska, startuje w Wielkiej Grze w połowie lat sześćdziesiątych wraz z mężem Januszem. – Była tam bardzo miła i rzeczowa atmosfera – mówi pani profesor. –Człowiek czuł, że się nim bardzo zaopiekowano. I to wszystko było rzeczowe, nie było takie stechnicyzowane. Ale pomimo wszelkich wysiłków gospodarzy niektórym i tak puszczają nerwy. Jakaś pani z Lublina na sekundę przed wejściem na plan szepce: „Ja nie potrafię, ja jadę do domu, przyjadę za miesiąc”. Trzeba „[...] prawie siłą wyprowadzić ją przed publiczność”. Jeżeli nawet rosnące wraz ze stawką napięcie wśród uczestników udziela się ekipie Wielkiej Gry, to mistrz ceremonii Ryszard Serafinowicz nie daje niczego po sobie poznać. – Z nim nie było żadnych emocji, był stonowany, radosny, spokojny – wspomina wieloletni ekspert teleturnieju, profesor Henryk Samsonowicz. – Jeśli były jakieś napięcia, to uspokajał, a głównie denerwowała się pani Rostocka19. Przeżywająca emocje uczestników Rostocka, opanowany Serafinowicz i cała ekipa teleturnieju mają jednocześnie świadomość, że tam, po drugiej stronie ekranu, czeka na niedzielne igrzyska masowa widownia. Co miesiąc kilka milionów widzów stoi całym sercem za uczestnikami. Nie daj Boże, by coś poszło nie tak. W celu późniejszego wyjaśniania ewentualnych nieporozumień i wyłapywania pomyłek językowych prawa ręka szefa Bogdan Miś tuż przed emisją włącza magnetofon. Cały program będzie później odsłuchiwany i analizowany, a wszelkie potknięcia wytknięte... Serafinowicz, którego pradziad, Tatar żmudzki, mówił jeszcze po litewsku, bezlitośnie tępi pomyłki językowe... Siedmioro dzieci starego wiarusa Pradziadem Serafinowicza „z telewizji” był Józef, syn Serafina z Międzyrzeca. Nie tylko mówił jeszcze po litewsku, ale nawet pamiętał Napoleona20. Józef Serafinowicz herbu Pobóg trzecią część życia spędza na wojaczce. Najpierw właśnie pod Bonapartem, potem wcielony siłą do armii carskiej, wreszcie w polskim wojsku w kampanii listopadowej. Zanim weźmie się wreszcie do płodzenia potomstwa, ma już cztwerdzieści dwa lata. Pierwsze podejście kończy się niepowodzeniem. Ukochana córka jedynaczka nie dożywa piątego roku życia. Potem, po siedmiu latach, umiera młodo jej matka Marianna. Ale pradziad nie zostałby przecież pradziadem, gdyby dał za wygraną... Tym razem wybiera dwa razy od siebie młodszą, dwudziestopięcioletnią pannę Paulinę Jabłońską i zabiera się do roboty. W jedenaście lat płodzi aż siedmioro potomstwa, dożywa siedemdziesięciu ośmiu lat i umiera z fasonem, domagając się w ostatnich chwilach wiernego cybucha: – Prędzej, prędzej, podaj fajkę, bo nie zdążę! Jak odnotowuje z ulgą w Dzienniku Jan Lechoń: dziadek „zdążył”21. Czwarty syn płodnego wojaka Józefa, Antoni, ma z żoną Władysławą, z domu Paszyńską, syna i córkę. Córka, Krystyna Karwowska, zginie w czasie wojny. Syn Stanisław, urodzony pod sam koniec wieku, będzie ojcem Zbyszka, czyli Ryszarda Serafinowicza. Cisza na planie! Serafinowicz, w obowiązkowym smokingu i z muszką, jest już na pozycji wyjściowej przed środkowym mikrofonem, a wszystkie kamery na swoich miejscach. Ze spikerki w siedzibie telewizji na placu Powstańców Eugeniusz Pach albo Edyta Wojtczak zapraszają widzów na Wielką Grę. Spikerka to klitka za szybą przykrytą kocem, żeby nie było odblasków. Przez dziurę w kocu do środka zagląda kamera – stąd spikerka to w żargonie młodej telewizji „dziupla”. Po zapowiedzi realizator w pokoju kontrolnym, czyli reżyserce, znajdującej się dwa piętra wyżej od studia i w zupełnie innym pionie Pałacu, daje znak. Rozlega się charakterystyczna sygnaturka i prowadzący zbliża się do mikrofonu... Zaczynamy! Dokładnie miesiąc upływa od poprzedniego wydania. Przez cztery tygodnie niezmordowana Barbara Walusiak, kierownik produkcji, koordynuje plany transmisji, w tym udział ekspertów i „rozkład jazdy” uczestników spoza Warszawy, a Serafinowicz z Juliuszem Owidzkim i Bogdanem Misiem układają pytania. Te za wyższe stawki piszą już eksperci. Ale i tak trzeba je poprawiać, bo – jak mówi bez ogródek Bogdan Miś – profesorowie mają skłonności do ględzenia. Na początku „profesorom” doradza mistrz elokwencji i elegancji, popularny aktor Kazimierz Rudzki. Samsonowicza na przykład poucza, żeby nie formułować pytań, które są zbyt podchwytliwe i zbyt trudne. Koordynacja, eliminacje, układanie pytań, konsultacje z ekspertami i odpowiadanie na reklamacje to nie wszystko. Choć najważniejsza, to Wielka Gra jest tylko jednym z wielu teleturniejów przygotowywanych przez redakcję. Na początku lat sześćdziesiątych kontynuowane są Kółko i krzyżyk, 20 pytań, później 21... Do tego dochodzą co tydzień nowe teleturnieje okazjonalne. Ale Wielka Gra to bezwzględnie okręt flagowy i takim pozostanie na całe dziesięciolecia. Bliski nieznany krewny – Jan Lechoń Tylko wąskie grono wtajemniczonych wie, że znany prowadzący Serafinowicz jest krewnym znanego poety, wielkiego Jana Lechonia. Najpierw – w czasach stalinizmu – lepiej o tym nie wspominać, bo Lechoń jest w Nowym Jorku, pisze w emigracyjnej prasie i twardo mówi w „Głosie Ameryki”, co myśli o Stalinie, Bierucie i o całej bandzie... Wypełniając w czasach stalinowskich wyczerpującą ankietę personalną, przy pytaniu o rodzinę za granicą Serafinowicz musi się więc nieźle napocić. Przyznaje się do „krewnego matki w New Jorku”, który „nie wiem, czym się zajmuje”, a o Leszku Serafinowiczu, pisze zaś: „brat stryjeczny ojca, nieznany mi osobiście, przebywa zdaje się w New Jorku”... Lechoń, rzecz jasna, nie „zdaje się”, tylko na pewno przebywa w Nowym Jorku. Ale Serafinowicz nie jest taki głupi, by się przyznawać w 1953 roku, że wie, co słychać u stryjaszka, antystalinowca. Dobrze wie, że pisany w regularnych odstępach życiorys odręczny i obowiązkowo wypełniana tasiemcowa ankieta personalna są drobiazgowo analizowane i porównywane z poprzednimi wersjami. Wszelkie zmiany, przemilczenia lub nieścisłości przypłacić można pracą albo gorzej. Zbytnia szczerość też nie popłaca. Co tu robić? Jak wielu jemu współczesnych Serafinowicz świadomie mija się z prawdą. Skrzętnie tuszuje nie tylko pokrewieństwo z Lechoniem. Ukrywa wszelkie potencjalnie podejrzane fakty, a gdzie nie może inaczej – zmyśla. Na przykład na wyraźne pytanie o wykształcenie – „podać dokładnie, jaki zakład naukowy ukończył” – przyznaje się do ukończenia gimnazjum, ale rozsądnie pomija milczeniem fakt, że był to słynny Zakład Ojców Jezuitów w Chyrowie. Pomija na próżno, bo Urząd Bezpieczeństwa i tak ma go na liście chyrowiaków, których bezpodstawnie podejrzewa od 1949 roku o antypaństwowy spisek. Poza tym Serafinowicz „nigdzie nie należy i nie należał”, za wyjątkiem Związku Młodzieży Polskiej, z którego wystąpił, jak podkreśla: „tylko ze względu na wiek” – bo miał już trzydziestkę na karku. Za granicą, przyznaje, „przebywał” – „wywieziony do Niemiec, po powstaniu warszawskim w 1944 r.”. Zawsze tak pisze, aż do emigracji z Polski. Dopiero wtedy przyzna się, że zmyślał... W epoce przed coca-colą dla orzeźwienia ludzie pili wodę sodową z ulicznych saturatorów, z musztardówek, które po każdym kliencie raczej spryskiwano, niż myto. Woda mogła być z sokiem – zazwyczaj malinowym – lub bez soku, z czym wiązał się nieco abstrakcyjny kawał: – Poproszę wodę bez soku. – A bez jakiego soku? – A może być bez malinowego. W tym głupim żarcie jest jednak coś z ducha epoki. Pytania ankiety personalnej za Stalina sformułowane były właśnie w ten sam sposób: – Do partii należał? – Nie należał. – A do jakiej konkretnie partii nie należał? A więc nasz delikwent wpisuje mozolnie, rubryka po rubryce, że „nie należał do: KPP, KZMP, Życia”. Ani też do „PSL, SL, OM TUR, ZNMS, Wici, BBWR, OZON-u, Endecji, Chadecji, ani też do Sjonistów”. I jeszcze jedna rubryka. I znowu nie: „nie należał do ONR, OWP, Strzelca, Legionu Młodych” ani do żadnych „innych partii i związków zawodowych”. „Nie należał do PPR w czasie okupacji” ani też do: „RPPS, WRN, PS, PPS-Lewicy” ani do żadnych innych „organizacji politycznych, społecznych i wojskowych”. Nie jest „członkiem” ani „kandydatem PZPR”, ani nie podpisał też „volkslisty”. Dużo tego, ale na tym wciąż nie koniec. Ankieta personalna w 1953 roku to istny maraton, a o każdą rubrykę można się niebezpiecznie potknąć. Bo jeżeli sam ankietowany nigdy nigdzie nie należał, to może na przykład... ktoś z rodziny? Może ktoś z krewnych służył do1939 roku lub później: „w policji, żandarmerii, straży więziennej, Korpusie Ochrony Pogranicza” albo „należał do ZWZ, AK, WiN itp.”? – Nie, nie, nie i nie – powtarza Serafinowicz konsekwentnie aż do znudzenia. I jedynie na jedno z ostatnich pytań: czy korzystał z pseudonimów, odpowiada, że tak. Jest przecież człowiekiem pióra: dziennikarzem i satyrykiem. I podaje... swoje pseudonimy literackie. Prezes Cichosz, czyli rytuały Wielkiej Gry W tygodniu poprzedzającym niedzielną emisję napisane lub zredagowane przez Serafinowicza i Owidzkiego pytania są już gotowe. Ostatnim aktem całego miesiąca przygotowań jest włożenie ich do kopert. Serafinowicz osobiście je lakuje i zawozi do notariusza. Ten pakuje pytania do sejfu wraz z książeczkami oszczędnościowymi PKO, z lokatami stanowiącymi nagrody. W niedzielę osobiście przywozi je do studia. Prawnik, profesor Łętowska, uważa obecność notariusza w programie za dodatkowy walor: – To był autentyczny, prawdziwy, poważny notariusz z tymi pytaniami. Była ta jego ceremonialność, więc to wszystko wyglądało bardzo sensownie. Bogdan Miś mówi, że wybór do programu właśnie tego, a nie innego notariusza, czyli prezesa Stanisława Cichosza, to szczęśliwy zbieg okoliczności. – Był przypadkowo wybrany przez Zbyszka. Niesamowicie wizyjny... Stanisław Cichosz, który do notariatu trafił, kiedy Serafinowicz uczył się jeszcze chodzić, urzędował na co dzień w Państwowym Biurze Notarialnym przy Trasie W-Z. Dzięki Wielkiej Grze stał się najbardziej znanym notariuszem w Polsce22. – Ta jego łysinka, ta okrągła buźka... – wspomina z rozrzewnieniem Bogdan Miś. – To wszystko tworzyło pewien rytuał, których zresztą było więcej... Kiedy w końcu Serafinowicz staje przed nimi we własnej osobie, widownię w sali przechodzi dreszczyk emocji. Zaczyna się pewien rytuał... Notabene widownia znajduje się tam, gdzie dziś zasiadają warszawscy radni. A tam, gdzie stała dźwiękoszczelna kabina, jest dziś Prezydium Rady Miasta Stołecznego Warszawy. I tylko krzesła w Sali Warszawskiej Pałacu Kultury nawiązują jeszcze do tradycyjnej, tej samej co w Sali Kongresowej, biało-czerwonej kolorystyki z lat sześćdziesiątych, kiedy Sala Koncertowa była telewizyjnym studiem numer 2, a Ryszard Serafinowicz anonsował: – Dobry wieczór, państwu! Miło mi jest państwa zaprosić na kolejną emisję Wielkiej Gry! Sławniejszy od Lechonia Po samobójczej śmierci Lechonia i po odwilży 1956 roku Serafinowicz przyznaje się tu i ówdzie do pokrewieństwa z poetą, ale nie leży w jego naturze, by się tym chwalić. Ironią losu, a także miarą potęgi telewizji jest to, że w czasach Wielkiej Gry prezenter Serafinowicz jest – przynajmniej na krótko – sławniejszy od poety Lechonia. Jego twarz i nazwisko zna bowiem wówczas dobrych kilka milionów Polaków – znacznie więcej niż kiedykolwiek słyszało o jego stryjecznym stryju... Ich pokrewieństwo polega na tym, że ojciec Ryszarda, Stanisław Serafinowicz, jest kuzynem poety Lechonia. Kuzynem i zarazem rówieśnikiem, urodzili się bowiem obaj w 1899 roku, czyli ściśle mówiąc, jeszcze w XIX wieku. Ich ojcowie – czwarty i siódmy z rodzeństwa – bardzo się od siebie różnią. Ojciec Lechonia, Dionizy, jest społecznikiem, a jego rodzina żyje dość skromnie. Z kolei ojciec Stanisława, Antoni, jest wysokiej rangi zawiadowcą stacji, ma dochód z kupionej na początku XX wieku kamienicy w Milanówku i powodzi mu się najlepiej ze wszystkich braci23. Podczas pierwszej wojny światowej wycofujący się z Warszawy Rosjanie przymusowo ewakuują Antoniego wraz z rodziną do Moskwy, gdzie nadal nieźle im się wiedzie. Młody Stanisław Serafinowicz wstępuje tam do polskiej formacji wojskowej, a już w wolnej Polsce otrzymuje nominację na oficera ułanów24. Zdemobilizowany po wojnie z bolszewikami, eksułan pozostaje na utrzymaniu rodziców. Stara się ponoć o nowy przydział... Stara się tak i stara... a majętny, ale skąpy ojciec traci powoli cierpliwość: „Mój Stach bezustannie obełguje, że lada dzień otrzymuje nominacje na oficera Straży Kresowej – uskarża się w liście do rodziny. – Oj! Oj! Co za męczarnie dla mnie”25. To ojcowskie „oj, oj” brzmi dosyć komicznie, ale kłopoty Stanisława Serafinowicza z odnalezieniem się w wolnej Polsce są całkiem poważne i dość typowe dla jego pokolenia. Harcerz i wybitny wychowawca młodzieży Aleksander Kamiński w wydanym w 1942 roku podręczniku konspiracji pisze o stylu życia tej generacji, „wyzwolonym – jak to ujmuje – przez złe duchy wojny”: „Miasta polskie znów pełne są «złotej» młodzieży, namnożonej przez inflację, spekulację, łatwe, choć ciemne sposoby zgarniania wielkich zysków – pisze. – Nareszcie skończyła się rzeź, nareszcie przepadły okopy i błoto i wszy – więc żyjmy, więc pijmy, szalejmy, używajmy wszystkich rozkoszy, na jakie nas stać”26. Ojciec Serafinowicza jest typowym przedstawicielem opisywanego przez Kamińskiego pokolenia, a jego podejście do życia negatywnie odbije się na synu. Na marginesie, okupacyjny podręcznik konspiracji Kamińskiego nosi tytuł... Wielka gra. Czy to zbieg okoliczności? Nad tym zastanowimy się trochę dalej. Gwiazda programu Wielka Gra, która rozpoczyna się właśnie w pałacowym studiu 2, kręci się wokół Serafinowicza, który dysponuje wszechstronną wiedzą, dobrze pisze, ma zdolności organizacyjne i jest urodzonym talentem telewizyjnym. Ma wrodzoną swobodę przed kamerą, a jednocześnie umie w sposób taktowny utrzymać program w ryzach. Poza pytaniami niczego nie czyta z kartki. Na luzie zagaduje uczestników o to, czym się zajmują. Wszystko mówi z głowy. – Dzisiaj to są takie szczegółowe opisy w formatach [czyli w nabywanych przez telewizje szablonach antenowych przebojów], że prowadzący ma mówić to czy tamto albo chodzić w lewo czy w prawo. A my po prostu zachowywaliśmy się i mówiliśmy tak, jak zachowywaliśmy się na co dzień – tłumaczy Bogdan Miś. Jednocześnie wszystko w teleturnieju jest podporządkowane tytułowej idei wielkiej gry. Każde kolejne, najprostsze nawet pytanie jest właściwie pytaniem za dwadzieścia pięć tysiecy złotych, bo niewłaściwa odpowiedź wyklucza zawodnika z dalszej rozgrywki. Serafinowicz więc każde pytanie zadaje tak, jakby już chodziło o najwyższą stawkę. Ten zabieg przemawia do wyobraźni widzów. – Na przykład pierwsza stawka to było sto złotych – opowiada Miś. – I ta zapowiedź pytania za sto złotych wdarła się do języka potocznego. „Mam tu pytanie za sto złotych” oznaczało kompletny idiotyzm, typu na przykład: jak się nazywa rzeka, nad którą leży Warszawa? Dla ułatwienia dodam, że zaczyna się na „Wi”... Podobnie rzecz się ma z formułkami wygłaszanymi przez wspomnianego już notariusza, pana mecenasa, a później prezesa Cichosza. Ponieważ prezes nie miał talentu do improwizacji, to wygłaszane przez niego rytualne: „Książeczka oszczędnościowa PKO, z wkładem dwudziestu pięciu tysięcy złotych dla pana Jana Kowalskiego...” lub sakramentalne: „Dziedzina – Najnowsza historia Polski, nagroda dwanaście tysięcy osiemset złotych, dwa zestawy pytań dla pana Jana Nowaka”, pisał mu wcześniej zespół teleturnieju. Przyznać trzeba, że nieodżałowany, dyżurny notariusz Wielkiej Gry wypowiadał je z wielkim przekonaniem. Mamy więc profesjonalny, zgrany zespół obkutych uczestników i uczonych ekspertów. Wszystko zapięte na ostatni guzik. Co może pójść nie tak? Za czasów Serafinowicza, czyli od 1962 do 1969 roku, zawodnicy stają do Wielkiej Gry siedemdziesiąt pięć razy. Bywają wpadki, pomyłki i reklamacje, ale nigdy, ani razu nie zawalono transmisji. To duże osiągniecie, które nie jest bynajmniej dziełem przypadku. Na jedynym zachowanym nagraniu filmowym z Wielkiej Gry Serafinowicz wita widzów. Robi to w dosyć szczególny sposób. Jak zawsze wita ich ciepło i z uśmiechem, ale wsłuchując się uważnie w jego słowa, wyczujemy napięcie. Na archiwalnym nagraniu kamera pokazuje go z lewego profilu. Stoi przed mikrofonem, jak zawsze elegancki w smokingu i z muszką, z rękoma luźno zwisającymi wzdłuż ciała. Aż trudno uwierzyć, że z dziesięciu lat telewizyjnej kariery twórcy najdłużej nadawanego teleturnieju świata zachowało się jedynie te dziesięć sekund filmu i takie oto słowa Serafinowicza: – ...zapewne od samego początku chcieliby państwo wiedzieć, czy czekają państwa dzisiaj wielkie emocje. Tu następuje króciutka, ledwie wyczuwalna pauza, po której – jakby zdradzając ciężar spoczywającej na nim odpowiedzialności i ulgę, że wreszcie program się rozpoczyna – Serafinowicz mówi z westchnieniem: – No cóż... w każdym razie gra się odbędzie! Czyli, że nie jest dobrze... W przekładzie z pełnego niedopowiedzeń i aluzji „oficjalnego” języka Serafinowicza na jego język zza kulis to grzeczne zdanie oznacza tyle co: – Wszystko nam się tu wali i będzie cudem, jeżeli ten program nie skończy się katastrofą. W tym tłumaczeniu brakuje jeszcze pewnie słowa na „k”, bo w gronie kolegów kierownik redakcji teleturniejów klnie jak szewc. Ale widzowie Wielkiej Gry nigdy by się tego nie domyślili... Wszyscy uczestnicy teleturnieju, do których uda mi się po latach dotrzeć, podkreślają zgodnie spokój i porządek na planie i za kulisami. Mówią o niebywałym profesjonalizmie ekipy. Ale ten specyficzny wstęp wygłoszony przez Serafinowicza uświadamia nam, że sprawne działanie teleturniejowej machiny nie przychodzi bez wysiłku. Ten wysiłek jest produktywny, bo przebiega w miłym gronie i miłej atmosferze. Ówczesna telewizja jest jedną wielką rodziną – w dobrym znaczeniu tego słowa. Atmosfera jest tak pozytywna, że wieloletni operator kamery w Wielkiej Grze pan Hubert Waliszewski przyznaje się do czegoś, co dzisiaj – nie tylko zatrudnionym w telewizji – wydać się może niepojęte: – Czasami wracałem do pracy... przed zakończeniem urlopu. Ciągnęło mnie tam, bo życie codzienne nie było wtedy łatwe, a w pracy, w telewizji, panowała szalenie przyjazna atmosfera27. Wieloletni pracownik redakcji dziecięcej Krystyna Lindenberg tak wyjaśnia tę dobrą atmosferę: – Po prostu wartościowi ludzie trafili do tej telewizji, która nie była jeszcze postrzegana przez rząd jako narzędzie, tylko jako hobby jakichś tam wariatów, którym pozwalano na wiele rzeczy. Gromadzili się tam po prostu ludzie, którzy cieszyli się tym nowym medium i starali się coś zrobić: nowe formy i nowe dziedziny. Przyszli małżonkowie przychodzą na świat Niemal pół wieku po przedwczesnej śmierci męża Ewa Serafinowicz mieszka nadal, już sama, w Montrealu. Bardzo się cieszy, że ktoś wreszcie się zainteresował jego postacią. Pani Ewie wciąż dopisuje pamięć i dobry humor. Ma dar opowiadania i słuchając jej, możemy bez trudu ujrzeć przed sobą Serafinowicza jak żywego. I to nielukrowanego, tylko z krwi i kości, bo pani Ewa nie owija niczego w bawełnę. Bardzo by też chciała książkę o mężu przeczytać, zanim umrze. Sprawa – jak mówi bez ogródek – jest o tyle pilna, że będąc o rok starsza od męża, ma już dziewięćdziesiąt trzy lata. I przeczyta tę książkę, choć tylko w maszynopisie... Ewa Pogorzelska urodziła się w 1922 roku w Łodzi przy ulicy Głównej w zamożnej i statecznej rodzinie prokurenta Łódzkich Elektrycznych i Wąskotorowych Kolei Dojazdowych. Imię Ewelina losuje sobie sama, bo jak opowiada: „wyciągnęłam taki rulonik”. Ale podobnie jak Ryszarda rodzina i przyjaciele zwać będą Zbyszkiem, tak Ewelina zawsze będzie Ewą. W przeciwieństwie do jego jej dzieciństwo będzie bardzo stabilne i dostatnie. Ewa jest tak zwaną panienką z dobrego domu. Jej rodzina ma, tak jak ród Serafinowiczów, litewskie koneksje – ale znacznie bardziej od Serafinowiczów współczesne. Jej matka Aniela, z domu Kalwaitis, jest córką prokuratora generalnego Litwy i członka litewskiej Rady Państwa. Pani Ewa z rozrzewnieniem wspomina wakacyjną litewską sielankę w majątku dziadka „ograniczonym” po reformie rolnej do stu pięćdziesięciu hektarów: – Był ślicznie położony, czternaście kilometrów od Kowna, nad Niewiażą, piękną, czystą rzeką, w cudownej dolinie pociętej wąwozami, z pięknymi łąkami i lasami pełnymi poziomek i grzybów... Daleko od tej dosłownie i w przenośni sielanki na Niewiażą, trzysta wiorst z okładem na wschód, leży nadgraniczne wówczas miasteczko Dokszyce, w którym na świat przychodzi wkrótce po swej przyszłej żonie Ryszard Serafinowicz. Przed pierwszą wojną światową Dokszyce liczą niewiele ponad cztery tysiące dusz, a na każdego Polaka, Białorusina i Tatara przypada trzech Żydów. Za cara to cichy, zaspany – poza targowymi wtorkami – sztetl. W czasie Wielkiej Wojny Dokszyce palą się aż siedem razy. Za wojny polsko-bolszewickiej kilkakrotnie przechodzą z rąk do rąk, a na koniec przypadają Polsce27. Dokszyckim Żydom nie podobają się ani wysokie polskie podatki, ani polskie wojsko, bo biorąc miasto w 1920 roku, żołnierze polscy gwałtem obcinają chasydom brody i pejsy28. Porucznik Stanisław Serafinowicz z ciężarną żoną Zofią przybywa tu na placówkę w 1923 roku. Otrzymał więc tę upragnioną nominację na oficera Straży Granicznej. Ale jego kariera w jej szeregach i tak nie potrwa długo. Straż Graniczna będzie wkrótce zlikwidowana. Perspektywy są kiepskie. Możemy się jedynie domyślać, co o ich położeniu sądzi Zofia Serafinowicz, jeszcze przed rokiem Golda Elenberg, a teraz ciężarna żona polskiego oficera w żydowskim miasteczku, gdzie diabeł mówi dobranoc. Nadgraniczne Dokszyce mają co prawda browar, szkołę powszechną i żydowski szpitalik, ale do kolei jest dziesięć kilometrów, a miasteczko nie ma ani brukowanych ulic, ani światła. Jeżeli więc nasz bohater – przyszła wielka sława małego ekranu – nie urodzi się za dnia, to przyjdzie na świat przy migoczącym świetle lampy naftowej. Nie wiemy, jak to się dokładnie odbywa. W każdym razie Ryszard Zbigniew Serafinowicz przychodzi na świat 6 kwietnia 1923 roku w Dokszycach, w powiecie duniłowiczowskim, w województwie wileńskim.\n<a href="https://cyfroteka.pl/ebooki/Wielka_gra_Serafinowicza-ebookRO/p02033462i020" target="_blank" title="Wielka gra Serafinowicza [Maciej Bernatt-Reszczyński] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE" > <img src="https://cyfroteka.pl/images/BRD.png" style="border:none;background:none transparent;box-shadow:none;-webkit-box-shadow:none;-webkit-border-radius:0;border-radius:0;" alt="Wielka gra Serafinowicza [Maciej Bernatt-Reszczyński] - KLIKAJ I CZYTAJ ONLINE"/></a>


Emmy 1 - Groźba nowego życia - Mette Finderup - eAudiobook - Tania Księgarnia Lideria.pl\nEmmy 1 - Groźba nowego życia (eAudiobook)\nNa ul. Skowronkowej 13 w strasznej dziurze o nazwie Karleager mieszka Emmy Leander Nielsen, lat 13, razem z mamą, Dorthe. W oddalonej o całą wieczność Kopenhadze, w czymś co przypomina betonowe pudełko na buty, mieszka Tom – tata Emmy, razem z jej starszym bratem, Martinem, lat 17. Teraz to jest już właściwie okej, że mieszkają osobno, bo od rozwodu minął już rok. Ale wszystkie te zmiany mogłyby się wreszcie skończyć dla Emmy. Choć na to niestety się nie zanosi… bo mama Emmy zaczyna się coraz dziwniej zachowywać. A rozwiedzione mamy są tak nieobliczalne, jak kompletnie niezrozumiałe są zadania z matematyki, zagrażające uczniom w szkole. "Groźba nowego życia" to pierwsza książka z nagradzanej serii o mieszkającej z mamą nastolatce Emmy, która próbuje znaleźć swoje miejsce w życiu oraz trzymać się jak najdalej od matematyki.\nCzas trwania: 2:10:39


Fasolka po bretońsku | Kuchcik gotuje - Przepisy na pyszne ciasta i zdrowe obiady\nFasolka po bretońsku to pożywne i bardzo sycące danie jednogarnkowe. Jesienią i zimą takie danie jest stałą pozycją w moim menu na obiad. Dobrze smakuje od razu po przygotowaniu, ale odgrzewana nie traci nic ze swego smaku.\nDo przygotowania fasolki po bretońsku potrzebujemy tylko białej fasoli, dobrej kiełbasy i/lub boczku oraz pomidorów. Fasolę najlepiej wykorzystać taką w ziarnach, którą trzeba moczyć, według mnie taka w tej potrawie lepiej smakuje. Zachęcam do gotowania tej potrawy z moczonych ziaren fasoli, gdyż mamy wtedy wpływ na stopień jej rozgotowania.\nJeśli jednak nie mamy czasu ani ochoty na moczenie fasoli, to taka z puszki również się nada i skróci nam dodatkowo czas przygotowania obiadu. Fasolkę z puszki należy dodać pod koniec gotowania, inaczej całkowicie się rozgotuje.\n(porcja dla co najmniej 4 osób)\n500 g białej fasoli (u mnie Piękny Jaś karłowy)\n400 g dobrej cienkiej kiełbasy (u mnie Toruńska)\n300 - 400 g dobrego chudego boczku wędzonego lub świeżego ze skórą (u mnie świeży)\n2 łyżki koncentratu pomidorowego (u mnie Dawtona)\ngarnek co najmniej 4 l\nPrzygotowanie fasolki po bretońsku:\nFasolę opłukać, namoczyć w zimnej wodzie na co najmniej 12 godzin, wody ma być dużo więcej niż fasoli, gdyż wchłania ona wodę i powiększa swoją objętość.\nFasolę przełożyć do świeżej wody (wody ma być tak 1 cm ponad fasolę), dodać listek laurowy i ziele angielskie, gotować na średnim ogniu około 40 minut. Podczas gotowania sprawdzać ilość płynu w garnku, jeśli będzie go zbyt mało, to uzupełniać go niewielką ilością gorącej wody.\nMarchew i ziemniaka obrać, drobno pokroić, dodać do gotującej się fasoli.\nBoczek pokroić w cienkie słupki, podsmażyć do zrumienienia się i dodać do fasoli.\nCebulę i czosnek obrać, drobno pokroić, podsmażyć na wytopionym z boczku tłuszczu lub oleju i dodać do fasoli.\nNa patelnię po smażeniu cebuli wrzucić kiełbasę pokrojoną w półplasterki i smażyć do lekkiego zrumienienia się, dodać do gotującej się fasoli.\nPomidory sparzyć wrzątkiem, zdjąć z nich skórkę, drobno pokroić i wrzucić do garnka z fasolą.\nDodać majeranek, cząber, kminek, pieprz, paprykę, wszystko wymieszać i gotować pod przykryciem do miękkości fasoli.\nGdy fasola będzie już ugotowana, należy dodać koncentrat i sól, chwilę jeszcze podgotować bez przykrycia.\nU mnie fasolka gotowała się około 2 godzin, ale wszystko zależy, jakie posiadamy ziarna.\nUgotowaną fasolkę najlepiej odstawić na około 10 minut, aby wszystkie smaki się ze sobą połączyły.\nZobacz również: fasolówka na kurczaku.\nAutor: Kuchcik gotuje dnia 9/26/2016\nKategorie: Bez glutenu, Dania obiadowe, Fasola, Jednogarnkowe, Mięso, Warzywa\nKonczi i Szpileczka 26.09.2016, 09:37\nUwielbiam, przyznam ze nie dodaję kminku ale z pewnością na Twoją fasolkę skusiłabym się bez dwóch zdań :)\nKuchcik gotuje 26.09.2016, 10:53\nFasolkę również bardzo lubię :) Kminek i cząber zazwyczaj dodaję do dań z roślin kapustnych i strączkowych, wtedy są one lepiej trawione i mniej gazotwórcze.\nAnulla 02.10.2016, 17:40\npyszna klasyka :) dawno jej nie robiłam.\nKuchcik gotuje 03.10.2016, 07:04\nW pełni się z Tobą zgadzam :)\newa 04.10.2016, 14:11\nooo taką fasolkę,to ja bym z chęcią zjadła\nUnknown 28.02.2017, 12:56\nWyśmienita fasolka po bretońsku - u mnie z boczkiem wędzonym, dzięki czemu ma głęboki wędzony smak i zapach.\nDanie wyśmienite, zrównoważone odżywczo, zdrowe i sycącę, polecam :)\nKuchcik gotuje 02.03.2017, 06:18\nDziękuję :) Miło mi, że fasolka przypadła do gustu.


Powiat Bełchatów: Akademia dla młodych liderów zaprasza - Belchatowski24\nPowiat Bełchatów: Akademia dla młodych liderów zaprasza\nNarodowy Instytut Samorządu Terytorialnego (państwowa jednostka budżetowa, podległa Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji) wraz z Urzędem Marszałkowskim Województwa Łódzkiego zapraszają osoby w wieku od 18 do 30 lat do udziału w kolejnej edycji projektu pn. „Akademia Liderów Województwa łódzkiego”. Rekrutacja trwa do 10 stycznia 2022 r.\nCelem „Akademii Liderów Województwa Łódzkiego” jest przekazanie wiedzy z zakresu funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego, budowy społeczeństwa obywatelskiego oraz e-administracji, służącej przygotowaniu uczestników projektu do pełnienia funkcji liderów w samorządzie terytorialnym, organizacjach pozarządowych oraz społecznościach lokalnych.\nProjekt ma charakter bezpłatny, adresowany jest do osób w przedziale wiekowym od 18 do 30 lat, w szczególności młodych radnych, studentów, uczniów, członków młodzieżowych rad jednostek samorządu terytorialnego oraz młodzieży zaangażowanej w działalność organizacji pozarządowych.\nRekrutacja do Akademii potrwa do 10 stycznia 2022r. Szczegółowe informacje znajdują się na stronie www.nist.gov.pl w zakładce „Akademia Liderów Województwa Łódzkiego”.\nFoto: Zjazd podsumowujący Akademię Liderów Województwa Łódzkiego- Dobieszków, wrzesień 2021 r.\nNarodowy Instytut Samorzadu Terytorialnego, Łódź\nStarostwo Powiatowe w Bełchatowie, https://www.powiat-belchatowski.pl/powiat-t70/aktualnosci-a75/akademia-dla-mlodych-liderow-zaprasza-r17011


Cyberpunk 2077. Wykradzione dane to nie akcja marketingowa, prokuratura otrzymała zawiadomienie - PPE.pl\nStrona głównaAktualnościCyberpunk 2077. Wykradzione dane to nie akcja marketingowa, prokuratura otrzymała zawiadomienie\nWczoraj CD Projekt RED wydał oświadczenie – część danych z prac nad Cyberpunk 2077 zostało wykradzionych i złodziej wystosował do deweloperów żądanie okupu. Jeśli autorzy nie zapłacą, to dokumenty trafią do Sieci.\nCD Projekt RED potwierdził, że nie zamierza płacić, a dla wielu graczy cała sytuacja była bardzo podejrzana. Gra traktująca o cyberprzestępstwach z takim cyberatakiem na kilka dni przed największą imprezą gamingową na świecie?\nBrzmi to jak idealny scenariusz na kampanię marketingową, ale w tym wypadku autorzy nie żartowali. Dziennikarz portalu Polter.pl – Jan 'gower' Popieluch – otrzymał informację od Prokuratury Okręgowej Warszawa-Praga dotyczące zawiadomienia o przestępstwie:\n„Do prokuratury Rejonowej Warszawa Praga Północ wpłynęło dzisiaj zawiadomienie o przestępstwie od CD Projekt RED. Za wcześnie na jakiekolwiek informacje.”\nW sumie od początku trudno było mi uwierzyć, by CD Projekt RED „zabawił się” z fanami w taki sposób. Nie możemy jednocześnie zapomnieć, że aktualnie deweloperzy zamierzają skupić się wyłącznie na promocji Gwinta.\nTagi: akcja marketingowa cd projekt red cyberpunk 2077\nCyberpunk 2077 zaliczył podobno spory progres. Twórcy...\nCD Projekt RED zalicza pozytywne rezultaty na...\nCyberpunk 2077 żyje. CD Projekt RED wysłał „sygnał” do...\nTwórcy Wiedźmin 3: Dziki Gon i Cyberpunk 2077 mówią o...\nData premiery - Polska: 2019\nNastępna wiadomość: Laser League to nowa gra twórców OlliOlli. Mamy pierwszy zwiastun Czas pożegnać deskorolki i wskoczyć na futurystyczne areny. Autorzy OlliOlli zaprezentowali zupełnie nową markę, która już wkrótce zamelduje się na...


Kaja Kujawska - ,,Nowy dom" (recenzja) | Mój Świat Literatury\nKatarzyna Krupska 22.2.20 8\nCzy można odnaleźć swój nowy dom wśród zgliszczy ? Zapraszam na recenzję powieści Kaji Kujawskiej.\nTeresa dorastała w okupowanej Warszawie. Jest patriotką, która chce walczyć za swój kraj, dlatego uczestniczy w powstaniu warszawskim. Doskonale wie, jak ważne jest życie i nie można go zmarnować. Cały czas rozpamiętuje swoją młodzieńczą miłość - Tadeusza, który był jej bardzo bliski. Alina to jej wnuczka, którą stara się zawsze wspierać. Gdy dziewczyna postanawia wyjechać do Warszawy, by spełniać swoje marzenia nie spodziewa się, że w stolicy jej życie zmieni się diametralnie. Czy obie kobiety będą miały swoje szczęśliwe zakończenie ?\nKaja Kujawska to dziewczyna z prowincji w centralnej Polsce. Pracuje w branży IT jako Agile Coach. Miłość do książek od zawsze budziła w niej chęć napisania własnej powieści. ,,Nowy dom" to jej debiut literacki.\nNie ukrywam, że od czasu do czasu lubię przeczytać książkę należącą do typowej literatury obyczajowej. Powieść Kaji Kujawskiej bardzo mnie zaintrygowała. Nawiązanie do czasów wojny, a przede wszystkim odbudowy Warszawy jest rzadko spotykane w literaturze. Zwykle autorzy skupiają się na samym ogromie zniszczeń dokonanych w czasie wojny, a mniej uwagi (albo wcale) poświęcają sytuacji odbudowy Warszawy. Dlatego też czytając historię Teresy i jej wnuczki Aliny byłam bardzo zaciekawiona i zastanawiałam się, jak autorka przedstawi losy tych bohaterek. I muszę przyznać, że wyszło nawet całkiem dobrze.\nTeresa dorastała w okupowanej Warszawie, gdy wybuchła wojna postanowiła pozostać w kraju. Walczyła w szeregach AK, widziała ogrom zniszczeń po powstaniu warszawskim. Teraz jest odważną kobietą i wspiera wnuczkę Alinę, która chce rozpocząć nowy etap w swoim życiu. Jednak nadal w pamięci pozostaje jej mężczyzna, którego poznała podczas wojennej zawieruchy.\nGłównymi bohaterkami są tutaj Teresa i Alina, a akcja toczy się dwutorowo. Teresa to już dojrzała kobieta, która opowiada swoją historię. Przeżyła powstanie warszawskie, walczyła w AK, pomagała odbudowywać stolicę. Jest stanowcza, wie czego chce, nie przyjmuje kompromisów, a jednak w jej życiu są sytuację, gdy nie do końca stosuje się do swoich zasad. Pomimo swojego wieku nadal jest pełna sił i nie boi się kolejnych wyzwań. Powadzi stadninę koni i kocha zwierzęta. Z wykształcenia jest architektką wnętrz. Jednak jej życie jest bardzo skomplikowane. Nadal rozpamiętuje to, co zdarzyło się w czasach wojny i jak wpłynęło to na jej życie. Z kolei Alina to wnuczka Teresy, która właśnie przeprowadziła się do Warszawy. Postanawia zamieszkać w dawnym mieszkaniu swojej babci i zacząć swoje życie od nowa. Po rozstaniu z narzeczonym, który miał całkowicie inny pogląd na życie, niż ona chce się odciąć od wszystkiego, podjąć się nowych wyzwań i zmienia pracę. Ale w jej życiu pojawi się paru mężczyzn, którzy namieszają w jej głowie. Z jednej strony mam wrażenie, że Teresa i Alina to bohaterki, które są do siebie bardzo podobne. Obie są nieustępliwe, wiedzą czego chcą od życia. Ale mimo wszystko wydaje mi się, że Alina tak naprawdę nie była jeszcze zbyt dojrzała. Co prawda dąży do swoich celów, jest zdecydowana, ale ma w sobie jeszcze cechy, które nie do końca pasują do kobiety, która w końcu jest już dorosła. Co prawda ma jasny cel w życiu, ale gubi się w nim, ucieka, choć sama nie wie dlaczego. Mamy też tutaj pobocznych bohaterów, między innymi Tadeusza, który ma wpływ na życie Teresy; byłego narzeczonego Aliny, który chce ją odzyskać, a także osoby z nowej pracy, w tym jej przyjaciółkę którą tam poznała.\nJęzyk Kujawskiej jest prosty. Szybko się czyta tę powieść, ale miejscami miałam wrażenie, że gdzieniegdzie została zaburzona "lekkość zdania", bo nieświadomie autorka zastosowała szyk przestawny. Cała książka poprowadzona jest dwutorowo, tam gdzie mamy rozdziały dotyczące Teresy, poznajemy jej przeszłość, nie ma tam nawiązań do teraźniejszości; za to rozdziały poprowadzone z punktu widzenia Aliny rozgrywają się już w teraźniejszości i przedstawiają nam też życie Teresy. Mimo wszystko cała ta historia bardzo mnie zaintrygowała. Ciesze się, że autorka postanowiła poruszyć motyw odbudowy Warszawy, życiu w niej bezpośrednio po wojnie. Mamy tutaj opisy poszukiwań mieszkania w zrujnowanej stolicy, porządkowania gruzów. Również to, że główna bohaterka przeżyła niejako swoją młodość w czasie wojny i odbudowywania Warszawy daje nam wiele do myślenia. Natomiast Alina to taka bohaterka, która z jednej strony jest dorosła, szuka nowych wyzwań, ale tak naprawdę gubi się w życiu. Ma dobry kontakt z babcią, do której często przyjeżdża. Przyznam, że bardzo podoba mi się takie ukazanie relacji rodzinnych. Może w niektórych miejscach ta powieść jest naiwna, ale przede wszystkim pokrzepia i pokazuje, że życie jest całkowicie nieprzewidywalne.\n,,Nowy dom" to książka, która porusza motyw odbudowy Warszawy. Autorka za pomocą głównych bohaterek pokazuje, że życie lubi sprawiać niespodzianki i nie zawsze wszystko w nim jest czarno-białe. Historia Teresy i Aliny uświadamia nam, że warto pielęgnować więzi rodzinne. Mimo wszystko ta powieść uświadamia nam też, że miłość to uczucie, które niełatwo jest wyprzeć z pamięci, a uczucie może niekiedy trwać przez kilkadziesiąt lat. Pomimo paru mankamentów czytało mi się tę powieść naprawdę dobrze i mam nadzieję, że być może autorka pokusi się, by przedstawić nam dalsze losy głównych bohaterek. Jeśli szukacie ciepłej historii osadzonej w dwóch ramach czasowych, poruszającej motyw powojnia, to myślę, że powinniście być zadowoleni z tej lektury.\nZa możliwość przeczytania tej powieści dziękuję autorce Kaji Kujawskiej.\nAgnieszka Kaniuk 22 lutego 2020 21:59\nRadosna 23 lutego 2020 00:49\nNa pewno ta książka nie będzie moim priorytetem, ale postaram się mnieć ją na uwadze za jakiś czas.\nDoris 23 lutego 2020 01:19\nKsiążka dla mnie zapowiada się ciekawie, więc będę o niej pamiętała :D\nNaćpana Książkami 23 lutego 2020 09:54\nKoniecznie muszę poznać tę historię. ;)\nWiosną lubię czytać takie lekkie książki, więc będę o niej pamiętać :)\nKarolina G. 25 lutego 2020 15:23\nJa się niezbyt lubię z obyczajówkami. Chociaż ciekawa jestem wspomnień Teresy z czasów wojny.\nUnknown 4 maja 2020 23:22


Deklaracja dostępności – Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Opolu – Obserwatorium Polityki Społecznej\nRegionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Opolu zobowiązuje się zapewnić dostępność swojej strony internetowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Oświadczenie w sprawie dostępności ma zastosowanie do strony internetowej Obserwatorium Polityki Społecznej Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu\nData publikacji strony internetowej: 2020-08-06. Data ostatniej istotnej aktualizacji: 2020-08-06.\nul. Głogowska 25c (1 piętro)\nLewy ALT + 4 – przejście do pola wyszukiwania\nW przypadku problemów z dostępnością strony internetowej prosimy o kontakt. Osobą kontaktową jest Dariusz Lisowski, infromatyk@rops-opole.pl. Kontaktować można się także dzwoniąc na numer telefonu 77 44 15 250. Tą samą drogą można składać wnioski o udostępnienie informacji niedostępnej oraz składać żądania zapewnienia dostępności.\nBudynek w Opolu przy ul. Głogowskiej 25C – główna siedziba\nROPS w Opolu znajduje się na pierwszym piętrze. Budynek nie jest wyposażony w windę, ani platformę dla wózków inwalidzkich. Osoba niepełnosprawna na wózku inwalidzkim ma możliwość wjazdu na parter od strony ul. Chłodniczej, gdzie może oczekiwać na zejście pracownika po uprzednim umówieniu się telefonicznie.\nBudynek w Opolu przy ul. Rejtana 5 – siedziba Ośrodka Adopcyjnego oraz Obserwatorium Polityki Społecznej\nBudynek nie jest wyposażony w windę, ani platformę dla wózków inwalidzkich. Osoba niepełnosprawna na wózku inwalidzkim ma możliwość wjazdu na parter od strony podwórza, gdzie może oczekiwać na zejście pracownika po uprzednim umówieniu się telefonicznie.\nBudynek w Nysie przy ul. Piłsudskiego 47 – siedziba Sekcji Zamiejscowej Ośrodka Adopcyjnego\nSekcja zamiejscowa Ośrodka Adopcyjnego mieści się na pierwszym piętrze. Budynek należy do NZOZ „Vita” Sp. z o.o. i spełnia minimalne wymagania zgodne z ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. W zakresie dostępności architektonicznej:\nRaport o stanie zapewniania dostępności podmiotu publicznego.pdfexternal, PDF document, opens a new window


ogrodzenia rzeszów - Olej MTF-2\nNiezależnie od tego czy chodzić będzie o zabezpieczenie systemu komputerowego, nowoczesnego biurowca czy też własnego mieszkania to z reguły najsłabszym ogniwem tego rodzaju zabezpieczeń jest oczywiśc...\nniedziela, 23 grudnia 2018 // Wyświetlony: 63\nKażdy silnik potrzebuje odpowiedniego dopasowania oleju. Niewątpliwie znaczenie ma również to czy będzie to silnik benzynowy czy może diesel czy też LPG. W przypadku silników eksploatowanych na LPG musimy pamiętać o tym, że taki silnik wyczerpuje właściwości oleju. Jeśli nasz samochód jest więc wyposażony w instalację LPG to powinniśmy olej wymieniać systematycznie. Ze względu na obecność siarki szybciej wykorzystywany jest pakiet dodatków w olejach. Gaz ma nawet 5 razy więcej siarki w własnym składzie od benzyny bezołowiowej. Działa to bardzo na szybkość zużywania się naszego oleju silnikowego. Olej, który użyjemy do silników pracujących na gazie LPG musi spełnić wszystkie warunki producenta w przypadku obsługi na benzynie bezołowiowej, jednak w takim przypadku całkowity czas eksploatacji oleju zmniejszamy o 25%.\nDo silników na gaz LPG nie wolno stosować olejów funkcjonujących w systemie LongLife. Wybór oleju jest więc w dużej mierze zależny od typu naszego silnika i z pewnością musimy zwrócić na to uwagę. Gatunków olejów do silników na rynku jest dużo. Przykładem może być olej MTF-2, który jest olejem syntetycznym przeznaczonym do współczesnych przekładni manualnych. Użycie oleju MTF-2 daje nam wysoką wytrzymałość na wysokie ciśnienie. Świetnie radzi sobie on w wysokich temperaturach, a też sporym obciążeniu. Olej MTF-2 ma także dużą trwałość oksydacyjną czy też ogromną oporność na ścinanie. Olej MTF-2 to także niska możliwość do pienienia się przy wysokich obrotach silnika, a też wydłużona żywotność. Olej MTF-2 sprawdza się wyśmienicie nie wyłącznie przy wysokich temperaturach, lecz również przy niewielkich temperaturach. Na oleju silnikowym nikt nie powinien oszczędzać. To który olej zastosujemy ma wielki wpływ na dbałość naszego silnika, a także bardziej komfortowe użytkowanie pojazdu.\nOdpowiednio dopasowany olej jest w stanie powstrzymać "szarpnięciom" przy niewielkich temperaturach, a też doskonale zabezpieczy nasz silnik w wysokich temperaturach. Warto więc postarać się o wybór jak najlepszego oleju samochodowego, a dzięki temu osiągniemy sporo zalet, takich jak mniejsze spalanie. Podczas nabytku nowoczesnego pojazdu nie mamy problemu z wyborem oleju bowiem po prostu stosujemy tenże, który zaleca producent. Ale w przypadku samochodów używanych gdzie nie jesteśmy w stanie stwierdzić, który olej był używany to warto poprosić mechanika o najlepszy wybór. Gdy nie zastosowano pod maską odpowiedniej wiadomości o wlanym do silnika oleju to samemu bez doświadczenia niezmiernie trudno będzie dobrać stosowny olej.\nSilniki te zostały stworzone z myślą o byciu przyjaznym dla środowiska napędem i zmniejszeniu zużycia paliwa. W tej kategorii rozwiązanie to stanowi czołowego lidera. Praca silnika elektrycznego powoduje, że z naszej rury wydechowej nie wydobywają si...\nZaniemyśl to dość duża wieś (do roku 1948 posiadała prawa miejskie), która od pewnego czasu zyskuje uznanie wśród turystów odwiedzających Wielkopolskę. Dzieje się tak, dlatego iż Zaniemyśl posiada wiele atrakcji turystycznych, a ...\nProblemy, z jakimi się spotykamy, na co dzień mogą nas przerastać i wtedy potrzebna jest nam pomoc psychologa. Warto udać się do kogoś, kto ma doświadczenie i kto będzie wiedział jak zacząć nas leczyć. Nie zawsze jest to łatwe, bo jednak psycho...\nRehabilitacja i jej znaczenie\nRzeszów to przepiękne, w dużym stopniu miasto, które dodatkowo pełni funkcję stolicy województwa podkarpackiego. Jednak co ciekawego może zaoferować takie miasto? Mało kto wie o tym, że właśnie tam urodziła się znana piosenkarka ...


Torebki shopperki - NIUA\n» Torebki shopperki\nBez paska (29)\nRegulowana długość (158)\nDuża (mieszcząca A4) (178)\n43,00 zł - 250,00 zł (365)\n500,00 zł - 750,00 zł (26)\nBeżowa Shopper Torebka Damska Nobo L4011\nCzarno Biała Shopper Torebka Damska Nobo L0620\nSzara Shopper Torebka Damska Nobo L0620\nShopper Torebka Damska Nobo Brązowa L2500\nShopper Torebka Damska Nobo Czarna L2500\nShopper Torebka Damska Nobo Beżowa L2470\nShopper Torebka Damska Nobo Brązowa L2470\nShopper Torebka Damska Nobo Czarna L2470\nShopper Torebka Damska Nobo Beżowa L0920\nShopper Torebka Damska Nobo Brązowa L0920\nShopper Torebka Damska Nobo Czarna L0920\nCzarna Pikowana Logowana Torebka Damska A4 Nobo L3030\nGranatowa Pikowana Logowana Torebka Damska A4 Nobo L3030\nFirmowa Duża Nabłyszczana Torebka Nobo Czarna L0430\nFirmowa Duża Nabłyszczana Torebka Nobo Stalowa L0430\nDuży Firmowy Kuferek Shopper Torebka Brązowa Nobo L0830\nDuży Firmowy Kuferek Shopper Torebka Czarna Nobo L0830\nDuży Firmowy Kuferek Shopper Torebka Zielona Nobo L0830\nFirmowy Kuferek Shopper Torebka Czarna Pikowana Nobo L0800\nFirmowy Kuferek Shopper Torebka Stalowa Pikowana Nobo L0800\nTorbka shopperka musi być dopasowana do pory roku, płaszcza, sukienki . Ładna torebka damska poprawia kobiecie samopoczucie, dodaje pewności siebie. Mówi się, że kobieca torebka pomieści wszystko i coś w tym jest, to dlatego najczęściej wybieramy torebki shopper bag. Potocznie określane też jako torebka trapezowa lub łódka, która jest większa i pojemniejsza od typowej listonoszki. Jeśli planujesz nosić w torebce dokumenty i książki, to odpowiednia będzie torebka typu shopper bag która je pomieści. Powinna być dodatkowo usztywniona (w ten sposób zabezpieczysz dokumenty) przydadzą się też dodatkowe przegródki. Jeśli szukasz torby shopperki na zakupy, do której w razie potrzeby zmieści się sweterek czy kosmetyczkę i która będzie Ci służyć na co dzień, wybierz większy, pojemny, ale też lekko usztywniany model. Warto ponadto zwrócić uwagę na paski do torebek, czy są odpowiednio długie. Na koniec, ostatnia rada, czerń nigdy nie wychodzi z mody, a więc torba typu shopper bag czarna, będzie najbardziej uniwersalnym wyborem i zapewne trafionym prezentem. Praktyczne shopperki dostępne w naszym sklepie Niua.pl możecie też od czasu do czasu zamienić na tani plecak, równie pojemny, a być może i wygodniejszy w użytkowaniu.


Małgorzata Foremniak najnowsze artykuły i zdjęcia\nMałgorzata Foremniak w afro: "Poczucie humoru pierwsza klasa, ale fryzura zdecydowanie nie dla Ciebie" - piszą fani\nMałgorzata Foremniak pozostaje ze swoimi fanami w stałym kontakcie. Widać, że publikowanie treści na Instagramie sprawia jej radość i nie robi tego w wymuszony sposób. Jej zdjęcia nie są idealne, ale też nie koloryzują rzeczywistości, co jej fani bardzo cenią. Tym razem Foremniak zabłysnęła dowcipem i pokazała się we fryzurze AFRO. Ojj.. nie wszystkim się podoba!\nModne ubrania nie są zarezerwowane wyłącznie dla młodych. Dojrzałe kobiety, znające swoje potrzeby i świadome swoich atutów, tym bardziej powinny ubierać się stylowo i w zgodzie z trendami. Polskie gwiazdy Małgorzata Foremniak, Danuta Stenka i Grażyna Torbicka są doskonałym przykładem, że wiek nie ma znaczenia i zawsze, niezależnie od okazji można wyglądać doskonale!


Karcher FP 303 - Dobra cena, Opinie w Sklepie RTV EURO AGD\n230-240 V 50/60 Hz\tKolor czarno-żółty\nCzłowiek był do tej pory idiotą,że tak się męczył z froterowaniem!Super sprawa!\nW zasadzie działa, Byłem jednak przyzwyczajony do iinnego typu głowic (twarde szcotki) Wydaje się,że to rozwiazanie nie jest optymalne dla klepki dębowej pastowanej pastą tradycyjną (woskową) Pierwsze chwle froterowania po zapastowaniu i wyschnięciu pasty uwidaczniają, że przydałaby się większa moc (obroty "siadają"). Głowice nie stwarzają wrażenia bardzo trwałych, a po użyciu tworzy się na nich dość twarda skorupa. Tym się w zasadzie nie przejmuję, gdyż w razie uszkodzenioa głowic, kupię nowy komplet.\nFroterka super ,dostawca spisał się bardzo dobrze dotyczy terminu dostawy i przedmiotu kupowanego\nkupiłem - jak widać drugą taką froterkę i obie padły po mniej niż dwóch latach na to samo - złe mocowanie worka sprawia, iż froterka się zapycha i silnik się psuje, a froterka de facto jest do wywalenia. Być może nie nadaje się do pastowanych podłóg z dębowej klepki, a wówczas powinno to być w opisie produktu.\nFroterka OK !\nUżytkujemy w domu froterkę Karchera od kilkunastu dni i jak do tej pory jest OK. Jest to pierwsze takie urządzenie w naszym domu i jesteśmy z niego zadowoleni. Mam małe zastrzeżenie do głośności pracy, ale przecież w nocy nikt nie sprząta..., poza tym kabel zawsze mógłby być dłuższy tak, aby na powierzchni 50 m.kw. mieszkania - z przedpokoju - można było wyfroterować całe mieszkanie.\nPolecam zakup i to poprzez sklep internetowy. Usługa z dostarczeniem na "6".\nBardzo dobry zakup. Podłoga drewniana z desek nie do poznania. Froterka naprawdę łatwa w obsłudze bardzo łatwo przesuwa się po podłodze. Szczerze polecam. Póki co nie ma żadnych minusów.\nProdukt spełnił moje oczekiwania. Niezawodny do polerowania powierzchni ceramicznych, mam w kuchni i jadalni płytki na powierzchni ok 40m2 lappato. Nie mogłam sobie poradzić ze smugami po mopie, po umyciu podłogi wystarczy przepolerować i mogę cieszyć się czystą podłogą bez irytujących smug. Na podłogach drewnianych efekt jest mniej widoczny, ale dzięki zastosowaniu polerki utrzymuję czystość parkietów bez konieczności codziennego mycia podłóg wodą. Polecam produkt.\nświetna do podłóg twardych i drewnianych\nŚwietny lekki i łatwy w obsłudze sprzęt do podłóg twardych, pcv i drewnianych. Spokojnie można nawoskować podłogę i poprzez froterowanie uzyskac piekny efekt.\nUwaga na środki nabłyszczające - Boże chroń nas szczególnie od sidoluksu!\nBardzo trudna do usunięcia powłoka psująca efrekt wizualny!\nZawsze warto sprawdzić co zaleca producent okładziny podłogowej lub skorzystać z zaleceń i oferty karchera.\nCzy ten typ froterki nadaje się do froterowania podłogi z klepki dębowej pastowanej metodą tradycyjną pastą do podłogi / np. Pałacowa , Buwi /\nPowyższe informacje pochodzą ze strony euro.com.pl. W celu przeczytania opinii, pytań i odpowiedzi, promocji i innych informacji dotyczących Karcher FP 303, wpisz 210755 w wyszukiwarce euro.com.pl.


Każdy z nas wie, jak ogromną rolę w każdym z budynków mieszkalnych pełni ogrzewanie. Jest ono nie tylko po to, aby było nam ciepło, al. także żeby można było wziąć gorąca kąpiel i prysznic. Budując dom, sami wybieramy sposób, w jaki będzie on ogrzewany. To, na co się zdecydujemy...\nBędą na etapie budowy domu, musimy wiedzieć, jakiego ogrzewania zamierzamy używać. Wszystko to, zależy od tego, co my wybierzemy. Jednak, musi to być przemyślana decyzja i nie być oparta na recenzjach znajomych, którzy ma mieć inne domy. Jeśli posłuchamy niesłusznych rad, to może...\nBudując dom, już na wczesnym etapie, musimy wiedzieć, jaki rodzaj ogrzewania ma funkcjonować w naszym domu. Jeżeli mamy już założone okna, a jest zima i trwają prace w środku, to musimy ogrzać budynek, aby było lepiej pracować. Taki dom, który stoi w zimie i nie jest ogrzewany, jest...\nKażdy dom w dzisiejszych czasach, wyposażony jest w instalacje grzewczą. Nie ma w tym przypadku wyjątków. Nawet nasze babcie, mogły się cieszyć ciepłymi domami oraz woda, która w zimie nie była zmarznięta i dawała nam możliwość wykąpania się. My dzisiaj, nie wyobraźmy sobie...\nW każdym domu, znajdziemy dzisiaj ogrzewanie. Są ich bardzo różne rodzaje. Kiedy my sami budujemy własny dom, to okazuje się, że wybór, wcale nie jest taki prosty, jak się na wydawało. Musi być to decyzja bardzo dokładnie przemyślana, ponieważ taki sprzęt ma nam służyć przez kilka...


Dobro wspólne racją społeczeństwa\nNasze ludzkie życie i dojrzewanie do pełni człowieczeństwa dokonuje się w społecznościach takich jak rodzina, naród, państwo, Kościół. Społeczności te składają się z konkretnych ludzi, którzy mogą się w nich rozwinąć, ale też mogą się zatracić, zwłaszcza wtedy, gdy wskutek mylnej ideologii, brudnych interesów, politycznych rozgrywek i nienawiści ku pewnym ludziom fałszywie rozumie się samego człowieka i społeczeństwo. Wciela się w życie te fałszywe koncepcje poprzez złe prawo, złe decyzje władzy. Wówczas to jawi się dla człowieka niebezpieczeństwo ze strony zafałszowanych i zakłamanych instytucji społecznych. Można zafałszować i rozumienie człowieka, i rozumienie rodziny, i rozumienie narodu czy państwa, a nawet Kościoła. W takim stanie rodzi się kryzys cywilizacyjno-kulturowy. Niestety, w takim wielkim kryzysie my dzisiaj musimy żyć, gdyż nie skończyła się jeszcze choroba komunistyczna, a już zostaliśmy zarażeni nowym fałszem ideologicznym, jakim jest neoliberalizm, który pogłębia nieszczęścia przyniesione przez komunizm.\nNasze społeczeństwo jest chore na skutek zafałszowanej wizji człowieka, co powoduje karykaturalną organizację społeczną, w której człowiek musi żyć. Karykaturalna organizacja wyraża się w karykaturalnym, niespójnym, nawet złym, antyludzkim prawie i decyzjach władz społecznych realizujących takie prawo. W sumie człowiek - miast żyć spokojnie, rozwijać się poprzez swą pracę intelektualną, moralną, twórczą do pełni człowieczeństwa - popada w najrozmaitsze stresy wskutek poczucia zagrożenia. Współcześnie społeczeństwo nie daje człowiekowi poczucia bezpieczeństwa. Nie wystarczą tu rady lekarzy i psychologów, tak jak nie wystarczą rady dla kierowcy, by jechał ostrożnie, jeśli motor jest zepsuty i pojazd po wypadku nie został naprawiony. Właśnie nasz pojazd społeczny nie został naprawiony, a kierowcy społecznego życia - wskutek mylnych pojęć o człowieku i społeczeństwie - nie są zdolni pokierować nas ku prawdzie i dobru. Zresztą o tym, jak nasz wehikuł społecznego życia jest chory i generuje zagrożenia, donosi nam nieustannie prasa i środki masowego przekazu bombardując nas wiadomościami o zabójstwach, malwersacjach, kradzieżach, i różnorodnych antyludzkich zwyrodnieniach. Co można w tej sytuacji zrobić? Opuścić ręce? Zgodzić się na podróżowanie w takim społecznym wehikule? Żadną miarą! Trzeba najpierw sięgnąć do korzeni bycia człowiekiem, do jego poznania, dojrzeć fałsz i kłamstwo wobec człowieka i wobec społeczeństwa, jako tego wehikułu, w którym odbywamy naszą życiową podróż ku wieczności. Sprawa jest prosta.\nWszelkie formy życia społecznego, a więc rodzina, gmina, naród, państwo, Kościół są dla człowieka. To człowiek w swym życiu osobowym, w życiu prawdy, czyli racjonalnego poznania, w życiu moralności, czyli realizowania dobra, w życiu twórczym, czyli różnorodnym realizowaniu piękna - ten człowiek jest suwerenem, a nie państwo. To dla człowieka jest społeczeństwo, a nie człowiek dla społeczeństwa. Społeczeństwo jest tą konieczną formą, jakby protezą, konieczną dla życia i osobowego rozwoju człowieka. Społeczeństwo, a więc rodzina, i nade wszystko państwo jest suwerenem w dziedzinie koniecznych środków dla rozwoju życia osobowego człowieka. Już pierwszy sobór Kościoła jeszcze na początku chrześcijaństwa ogłosił wyznanie wiary: że to dla nas ludzi i dla naszego zbawienia Bóg zstąpił z nieba, przyjął ciało z Maryi Panny za sprawą Ducha Świętego i stał się człowiekiem. Jeśli to dla człowieka Bóg staje się człowiekiem, to tym bardziej dla dobra człowieka musi być zorganizowane społeczeństwo.\nZapomina się dzisiaj, że istotnym czynnikiem tworzącym społeczność: rodzinę, państwo jest cel, jaki stanowi wspólne dobro. To dla zrealizowania wspólnego dobra człowiek żyje w rodzinie, narodzie, państwie, Kościele. Jedynym wspólnym dla nas wszystkich dobrem i to dobrem nieantagonistycznym jest dobro ludzkiej osoby polegające na jej rozwoju poznawczym, moralnym, twórczym. Tym lepsze i bezpieczniejsze jest państwo, im bardziej dba o tak rozumiane dobro osobowe. Tylko owo dobro może być miarą i oceną dla działania państwa, rodziny i gminy. Może to wyglądać na teorię, popatrzmy jednak na nasze prawo, które nam gotują parlamentarzyści - zobaczymy od razu, jak można sformułować przepisy prawne antyludzko, antynarodowo i antypaństwowo, bo gdzie nie ma dobra, prawdy, ładu prawniczego, tam nie może być poczucia bezpieczeństwa. Bez dobra ludzkiej osoby postrzeganego jako celu działań społecznych nie można uzdrowić społeczeństwa. Dziś każdy może mieć wpływ na akceptację czy odrzucenie prawa, które nie służy wspólnemu dobru. Zatem przypatrzmy się prawu, które nam zalecają.


Ogłoszenia (mogą dodawać zarejestrowane mamy) | Page 20 | BlogiMam.pl\nWłaśnie! Czy aby na pewno? Córka ma ostatnio gorsze dni. Nie jest złym dzieckiem, a ja (mimo swojego całego krytycyzmu wobec siebie!) nie uważam się za złą matkę. Wiecie dlaczego? Odpowiedź jest prosta: bo sytuacje złe, smutne zdarzają się sporadycznie, czyli nie jest to normą! Ostatnio jednak mamy chyba gorsze dni. Może jest to wynikiem tego, że już długo jesteśmy wszyscy razem w domu. Może to kwestia tej zwariowanej wiosenno-jesiennej pogody, a może po prostu zmęczenia. Może córka zwyczajnie nas po raz kolejny próbuje? Sprawdza na ile może sobie pozwolić?.......\nPierwsze urodzinki mojego skarba\nJuż od miesiąca planowałam pierwsze urodzinki Juleczki. Miałam wyprawić trzy imprezy, ale z różnych powodów udała się tylko jedna. Ważne było dla mnie, aby Juleczka za kilka lat była szczęśliwa, że dbałam o każdy aspekt jej życia, i że zawsze miała to co chciała i lubiła. Dlatego impreza była tematyczna, a wszędzie była jej kochana Myszka Minnie.\nWszystkie dodatki zakupiłam na stronie www.partybox.pl. Muszę powiedzieć, że wysyłka ekspresowa, ceny przystępne i bardzo duży wybór.! Dwa dni zbierałam się do zrobienia zamówienia, bo ciągle zmieniałam decyzje. Ale koniec końców udało się wybrać motyw przewodni.\nJuleczka dostała bardzo dużo różnych prezentów, za które serdecznie dziękujemy.\nSuper GADŻETY dla mam i dzieci\nLubicie mieć rzeczy modne, przydatne i do tego wyglądające obłędnie?\nZnalazłam kilka świetnych GADŻETÓW dla mamy i dziecka ;) Musicie koniecznie zobaczyć>\nI love GADŻET! :)\nSposób na obchodzenie Bożego Narodzenia dwa razy w roku?\nŚwięta Bożego Narodzenia można obchodzić dwa razy w roku, w jaki sposób?\nZapraszam na polską wersję bloga: http://tinyteaspoon.com/why-have-one-christmas-when-you-can-have-two-2/\na Wy jak obchodzicie Gwiazdkę? Poza gotowaniem, sprzątaniem, harowaniem ogólnym, w du*ę z dietą i dziurawym kontem w banku to bardzo fajny czas dla całej rodziny ;)\nMimo, że post jest sponsorowany to jest w 100% prawdziwy, czy ja kiedyś Was okłamałam.?\nOstatnio dostałyśmy propozycję przetestowania kubeczka niekapka firmy NUK. Początkowo zastanawiałam się czym zda on egzamin u nas, bo takich kubeczków mamy już bardzo dużo i niestety żadne z nich niekapki. Jednak TEN nas zaskoczył.\nJak dla mnie kubeczek nie ma żadnych wad, jedynie brakuje mi miarki z boku. Łatwiej by mi było sprawdzić ile Julka wypiła soczku.\nZbliżają się święta, bardzo wyjątkowe - nasze pierwsze z synkiem....\nMiało być tak pięknie, prawdziwa pachnąca choinka prosto z lasu,\npełno świecidełek i ozdób.\nCiuchy na sprzedaż rom 50-74\nW końcu będziemy w Kołobrzegu na trochę dłużej.\nZ racji tego, że mała ciągle rośnie mamy kilka rzeczy do sprzedania. Jeżeli macie ochotę sprawdźcie sami. Można zaproponować cenę własną. Zapraszamy.!\nZa sprawą tego, iż kultowa marka Visolvit junior wprowadza udoskonalony, znany nam już od lat Visolvit junior w saszetkach, mam dla Was fajny i przyjemny konkurs.\nRead more: http://fulltimemummy.blogspot.com/2014/12/konkurs-wygraj-witaminy-marki-...


Nowość od T-Rex! Taśmowy delay Replicator teraz również w wersji studyjnej! - Nowości - Arcade Audio\nNowość od T-Rex! Taśmowy delay Replicator teraz również w wersji studyjnej!\nPonad rok temu świat ujrzał w pełni analogowy, taśmowy delay w formie kostki - T-Rex Replicator. Teraz T-Rex zaprezentował studyjną wersję tego urządzenia - REPLICATOR MODULE. Producenci i realizatorzy studyjni już zacierają ręce!\nReplicator Module, tak jak poprzednik, jest ręcznie robiony w Danii. To ta sama technologia, ale niektóre parametry i funkcje zostały dodane i zaprojektowane pod kątem pracy studyjnej. Urządzenie mieści się w kompaktowym module 44HP Eurorack.\nImpedancja wejściowa @ 1 KHz Higher than 1M Ohm\nImpedancja wyjściowa @ 1 KHz Lower than 2,5K Ohm\nZasilanie +/- 12V DC\nPobór prądu@24V DC 350 mA(+12V DC)/175 mA (-12V DC)\nMaksymalny sygnał wejściowy Vp/p 8,7V p-p (12 dBu)\nPokrętła i przełączniki Input, feedback, speed, output, feedback CV, time CV; on/off, chorus, volume, saturate, feedback, delay level, time, heads, chours on/off, filter switch, tap tempo, killdry\nWymiary 222 x 38 x 129 mm\nWaga 0,922 kg


♣ Kot, Królik i walther P99 (1) ♣ – W POGONI ZA BIAŁYM KRÓLIKIEM\nW POGONI ZA BIAŁYM KRÓLIKIEM\nzdziwniej i zdziwniej… – kolekcja\nKot, Królik i walther P99\n♣ Kot, Królik i walther P99 (1) ♣\nAutorskie opowiadanie inspirowane Alicją w Krainie Czarów.\nUwaga, tekst zawiera wulgaryzmy!\nKiedy ujrzałam Kota szczerzącego się w uśmiechu, miałam ochotę sięgnąć do spoczywającego przy udzie 9 milimetrowego walthera P99, którego pieszczotliwie nazywałam Jabberwocky’m i zostawić kulkę we łbie tego sierściucha. Jak zwykle pojawiał się znikąd i miał sporo do powiedzenia. Oczywiście, takie gadanie nie było warte mojego czasu i cierpliwości, ale wziął się na sposób – dręczył mnie tak długo, dopóki nie przytaknęłam, dla świętego spokoju. Chociaż z drugiej strony, Kot zapewniał mi rozrywkę od czasu, kiedy zgubiłam trop Królika i zostałam z niczym, tutaj, w tej przeklętej Krainie Czarów.\n– Czego chcesz? – Nie miałam ochoty wdawać się w dyskusję z Dziwakiem. – Nie wydaje mi się, abyśmy mieli jeszcze o czym rozmawiać. Nie po ostatniej akcji.\nO tak, ostatnia akcja…\nCheshire stwierdził, że poznanie Kapelusznika będzie fascynującym pomysłem, ponieważ ten mógł wiedzieć, gdzie przebywa Królik. Oczywiście, co do „fascynacji”, Kot się nie pomylił. Kapelusznik, zwany przeze mnie „Cylindrykiem”, poczęstował mnie herbatką, zapominając, że zawiera rtęć. Nic dziwnego – w końcu grzebał w filcu cały czas. Pierwszy padł Marcowy Zając. Kiedy ujrzałam zwijającego się z bólu Zająca, wymiotującego dookoła siebie, rzuciłam filiżanką w najbliższe drzewo. Tak, to był „fascynujący pomysł”!\n– Znowu zachowujesz się jak niewychowana pannica, Alicjo.\n– Odpieprz się od mojego wychowania. Zejdź mi z drogi.\nKot Cheshire wyszczerzył zęby jeszcze bardziej. Zdjął cylinder z głowy, poprawił frak wymierzając we mnie hebanową laską.\n– Dowiedziałem się w końcu, gdzie znajdziesz Królika.\nZainteresowałam się mimowolnie.\n– Ostatnio obiecywałeś to samo. Na szczęście udało mi się uniknąć śmierci. – Byłam nieugięta. – Powiem więcej: poradzę sobie, nie potrzebuję abyś mnie niańczył, nie jestem dzieckiem.\nOparł się od o stare i wynędzniałe drzewo. Zamachał puszystym ogonem, poprawił łapą ciężką od pierścieni, złoty kolczyk w lewym uchu.\n– Przecież chcesz wrócić do domu. Mam liczne kontakty, sprawdzonych ludzi. Sama będziesz szukała tego zdrajcy w nieskończoność. Dobrze wiesz, że tylko ja jestem w stanie pomóc.\n– Czyżby? – prychnęłam zakładając ręce. – Jak na razie stoisz mi na drodze. – W złości kopnęłam skórzanym butem niewielki kamień, który przetoczył się w stronę Kota. – Wkurzasz mnie i zastanawiam się dlaczego jeszcze cię słucham? – Ruszyłam w jego stronę, ale Cheshire złapał mnie za przedramię. Szarpnęłam się, lecz nie puścił.\n– Posłuchaj, co ci powiem, Alicjo. I słuchaj uważnie, bo nie będę mówił tego drugi raz – nachylił się ku mnie. – Jeżeli nie zajmiesz się Królikiem, zrobię to ja. Nie tylko tobie zaszkodził. – Poczułam na policzku łaskotanie wibrysów. – Daję ci szansę na powrót do domu więc z niej skorzystaj. Drugiej nie będzie.\nZacisnęłam pięści w gniewie. Żeby nie wybuchnąć wściekłością i nie zrobić czegoś głupiego, patrzyłam przed siebie. Och, z Cheshire nie miałam szans. Był sam, ale i co z tego? Wiedziałam, że to tylko pozory, bo jego elitarna gwardia czaiła się wszędzie i to, że akurat w tym momencie nikogo nie widziałam, nie znaczyło, że żaden z nich nas nie obserwuje. Uspokoiłam się na tyle, aby Kot to wyczuł i zwolnił uścisk. Włożyłam ręce do kieszeni spodenek.\n– Ostatni raz – syknęłam przez zęby i ruszyłam dziarsko przed siebie.\n– Wspaniale, moja droga. Przyjdź jutro do Księżnej. – Zakładając cylinder, powoli rozpływał się w powietrzu, niczym mgła. – Sprawa będzie banalnie prosta.\n– Czy dzisiaj ci tego nie mówiłam, Cheshire? Pieprz się.\nUsłyszałam już tylko śmiech dochodzący gdzieś z oddali. Kopnęłam kolejny kamień i ruszyłam ścieżką wzdłuż pobliskiego strumienia.\nOto, dlaczego od zawsze wolałam psy.\nAliss Carroll 23 listopada 2015 16 marca 2016 alicja, cheshire, herbatka, kapelusznik, opowiadanie, walther\nPoprzednie Poprzedni wpis: ♣ Mad Hatter’s Mad Tea ♣\nNastępne Następny wpis: ◊ lewis’owski chochlik ◊\nDO WALETA KIER!\nTreści zawarte na blogu sa objete prawem autorskim. Wszelkie prawa zastrzeżone.\nKopiowanie i rozpowszechnianie bez zgody autorki zabronione.\nW DRODZE NA ÓSME POLE\nPodróż do Krainy Czarów\nPODĄŻAJ ZA BIAŁYM ZA KRÓLIKIEM\nNA HERBATKĘ PRZYBYŁO:\nkadryl z homarami\nalicja bio biografia carrol carroll cheshire ciekawostki cookbook czrytorium dodo donut dżabbersmok edith escape to wonderland fakty gardner gra gramatyka herbatka ilustracja ilustracje kapelusznik kolekcja kolorowanie kolorowanka kot krokiet królik królowa wiktoria książka lewis carroll lorina madness mad tea mcgee's nowość oksford opowiadanie Podróż do Krainy Czarów poezja przepis receptura tosty tłumaczenie walther wasowscy wasowski wiersz wonderland wróżka wszechświat żółwiciel\nRÓŻE KRÓLOWEJ KIER\nAlice in Wonderland Cookbook biografia ciekawostki galeria ilustracje Kolorowanka antystresowa Kolorowanka dla dorosłych newsy nowości opowiadanie Podróż do Krainy Czarów przepisy tłumaczenia wiersze