WSPIERANIE DYDAKTYKI NAUK ZARZĄDZANIA W ASPEKCIE METODY BADAWCZEJ STUDIUM PRZYPADKU - PDF\nWSPIERANIE DYDAKTYKI NAUK ZARZĄDZANIA W ASPEKCIE METODY BADAWCZEJ STUDIUM PRZYPADKU\nDownload "WSPIERANIE DYDAKTYKI NAUK ZARZĄDZANIA W ASPEKCIE METODY BADAWCZEJ STUDIUM PRZYPADKU"\n1 Wioletta Wereda Akademia Podlaska w Siedlcach WSPIERANIE DYDAKTYKI NAUK ZARZĄDZANIA W ASPEKCIE METODY BADAWCZEJ STUDIUM PRZYPADKU Niniejszy artykuł jest próbą określenia roli metody studium przypadku w dydaktyce nauk zarządzania na przykładzie Akademii Podlaskiej w Siedlcach. Ciągłe doskonalenie metod nauczania praktyki studenckie, debaty, analizy projektów itp., coraz powszechniejszy dostęp do Internetu i wszechobecna informacja dają studentom, a w przyszłości menedżerom dostęp do praktycznej wiedzy w bardzo krótkim czasie. Studium przypadku nie jest metodą skomplikowaną, ale wymaga znajomości narzędzi jej stosowania, które są pomocne do realizacji wielu projektów przedmiotowych z zakresu zarządzania. 1. Wprowadzenie Rozpoczynając od myśli amerykańskiego guru zarządzania Petera F. Druckera, można stwierdzić, iż najważniejszą rzeczą w przedsiębiorstwie jest to, że musi ono stworzyć prawdziwy zespół jednoczący wysiłki indywidualnych osób w jeden wysiłek 1. Dotyczy to także wykładowców na kierunku zarządzanie i marketing, którzy powinni wykreować efektywną naukową rodzinę, która będzie dążyć do wspólnego celu, czyli maksymalnego wykształcenia przyszłej kadry rządzącej. Aby uczelnia osiągnęła zamierzone cele, określone w jej misji, musi zadbać o to, by praca każdego pojedynczego wykładowcy była ukierunkowana na skuteczność nauczania i koncentrowania się na wspólnym sukcesie organizacji. Istotne jest więc, co wykładowcy chcą przedstawić studentom i w jaki sposób ukierunkować ich myśli na przyszłą i realną rzeczywistość na rynku pracy. Genetyczny kod menedżera nabyty w procesie edukacyjnych doświadczeń w szkołach biznesu (czyli np. na kierunku zarządzanie i marketing) i innych miejscach, przejęty od konsultantów i różnych guru zarządzania, przyswojony od kolegów i z lektury prasy specjalistycznej oraz ukształtowany, nabytym doświadczeniem akademickim, określa zakres prawdopodobieństwa występowania i kształtowania pewnych reakcji w konkretnych sytuacjach 2. Z tego wynika, iż myśli, stwierdzenia oraz sposób prezentowania wiedzy są wchłaniane przez studentów i stają się wzorem do naśladowania w późniejszym życiu zawodowym. Sposób prezentacji i przekazywana treść przedmiotów biznesowych są, zatem bardzo istotne na takich kierunkach, jak Zarządzanie i Marketing. 1 P.F. Drucker, Myśli przewodnie Druckera, MT Biznes, Warszawa 2002, s G. Hume, C.K. Prahald, Przewaga konkurencyjna jutra, Buisness Press, Warszawa 1999, s\n2 Niestety wielu studentów otrzymując tytuł magistra Wydziału Zarządzania nie umie personifikować się z nowym otoczeniem i często nie jest w stanie zaakceptować pojawiających się w życiu wielu młodych ludzi zmian, takich jak walka konkurencyjna na obleganym rynku pracy, czy sposób sprzedania się przyszłemu pracodawcy. Dlatego też największą rolę zaczyna odgrywać dobre przygotowanie akademickie, jakie oferują państwowe czy prywatne szkoły wyższe. W historii ludzkości rzadko zdarzało się, aby jakaś instytucja powstała i nabrała znaczenia tak szybko jak instytucja samorządowa. W ciągu ostatnich 15 lat Polska przeszła istotną transformację struktury politycznej, społecznej, a szczególnie gospodarczej. Powstały też konieczne zmiany w funkcjonowaniu i działaniu uczelni wyższych, które przygotowują młode pokolenie do życia w nowym kapitalistycznym państwie, szczególnie na wspólnotowym rynku europejskim. Akademia Podlaska również przyjęła to wyzwanie i otworzyła kilka lat temu dość szybko rozwijający się nowy kierunek zarządzanie i marketing. Celem niniejszego artykułu jest próba określenia roli oraz form wykorzystania metody studium przypadku w wspieraniu dydaktyki na kierunku zarządzanie i marketing, jak również wskazanie niedociągnięć w procesie edukacyjnym, zmierzającym do efektywnego wykorzystania tej metody oraz drogi poszukiwania ulepszeń w teorii i praktyce biznesu międzynarodowego. 2. Podstawowe definicje i rodzaje metody studium przypadku Każdy naukowiec czy wykładowca, wybierając określony styl, tradycję czy technikę badawczą prowadzenia zajęć, powinien dążyć do jak najwierniejszego opisu rzeczywistości. Opis ten powinien pozwalać na generowanie teorii tłumaczących zjawiska społeczne, ekonomiczne czy gospodarcze i własne podejmowanie decyzji, a nie jedynie odwzorowywaniem realnych faktów. Wszelkie spory i dylematy metodologiczne i naukowe powinny być rozstrzygane na poziomie konkretnego realnego projektu badawczego, przybliżonego do zaistniałej sytuacji w przeszłości. Nauczyciele akademiccy mają trudne zadanie w umiejscowieniu teorii na tle różnych szkół i tradycji zarządzania metodami badawczymi poprzez rzeczywistą i praktyczną analizę problemu decyzyjnego. Mimo, że case study jest terminem bezpośrednio przetłumaczalnym na język polski i funkcjonuje on w literaturze jako analiza przypadku, znaczenia, jakie mu się nadaje różnią się istotnie od anglojęzycznego oryginału. Rozważmy trzy pojęcia, które są niekiedy używane zamiennie: Przypadek, czyli case, to zjawisko badane lub analizowane, niezależnie od dyscypliny naukowej, która to zjawisko bada. Analiza przypadku, czyli case study, to analiza zjawiska, opis zjawiska lub analiza opisu. Metoda analizy przypadku, czyli case study method, to metoda służąca do konstrukcji sposobu analizowania przypadku. Metoda case'owa, czyli analiza przypadku, polega przede wszystkim na analizowaniu i omawianiu prawdziwych sytuacji. Jej rodowód wywodzi się z Harvard Business School, gdzie powstała jako praktyczna metoda nauczania. Dla analizowania case'ów, podobnie jak dla ich tworzenia, nie ma sztywnych reguł i zasad, których bezwzględnie należy się trzymać. Natomiast 2\n3 korzyści związane ze stosowaniem tej metody są oczywiste. Analizowanie case'ów rozwija umiejętność krytycznego i kreatywnego myślenia, uczy widzieć problemy w ich złożonym kontekście, myśleć kategoriami ciągów konsekwencji podjętych decyzji i rozpatrywać problemy wielostronnie. Case nie kończy się z chwilą jego opisania. Analiza case'u jest równie istotna, jak jego treść. Dlatego też dyskusja w grupie jest także częścią case'u. Case dyskutowany z grupą pozwala uświadomić sobie, że nie ma jedynie słusznych rozwiązań, absolutnych reguł, które można stosować w każdej sytuacji, nie ma także sytuacji całkowicie specyficznych, do których nie stosują się w żadnej mierze doświadczenia i uznane teorie. Od dawna w większości wyższych szkół amerykańskich (zwłaszcza prawniczych i biznesu) metoda case owa jest jedną z podstawowych metod nauczania. Popularność tej metody wynika stąd, że wprowadza ona realizm do sali seminaryjnej, pozwala integrować wiedzę o danej dziedzinie rzeczywistości z wiedzą teoretyczną i pokazuje współzależności między zjawiskami. Ponadto analiza przypadków pozwala studentom budować zaufanie do własnych umiejętności, rozwijać umiejętności podejmowania decyzji, porozumiewania się, a także współpracy w warunkach konkurencji. Metoda case'owa jako metoda uczenia i nauczania ma bardzo długą historię. Jej zastosowanie jest szczególnie widoczne w tych dziedzinach, w których studenci muszą zrozumieć zjawiska (wydarzenia, procesy) łączące unikalność i złożoność, jaką tworzy wolny rynek. Metoda case study znajduje coraz częściej zastosowanie w edukacji. Od dawna jest powszechnie stosowaną techniką do bardzo zróżnicowanych zadań edukacyjnych, głównie w szkołach wyższych kształcących przyszłych lekarzy i prawników. Szkoły biznesu bardzo intensywnie wprowadzały programy edukacyjne, bazujące na metodzie case study lub na tzw. uczeniu aktywnym. Obok Uniwersytetu Harvarda, gdzie ponadto metoda analizy przypadku rozwijała się na różnych wydziałach, metoda ta stosowana jest powszechnie w innych amerykańskich szkołach wyższych. Dla przykładu, szkoła biznesu na Uniwersytecie w Fairfield, zreformowała swoje programy kształcenia tak, że w miejsce indywidualnych długofalowych kursów w zakresie zarządzania, marketingu, produkcji, finansów i systemów informacyjnych, student wybiera tylko jeden kurs. Taki kurs jest zbudowany z case'ów, które opisują każdą z wcześniej wymienionych dyscyplin, prezentując je w specyficzny sposób. Dzięki temu, studenci zaczynają zdawać sobie sprawę z powiązań różnych dziedzin i zaczynają myśleć szerszymi kategoriami, zadając pytania i szukając rozwiązań. Analizę przypadku stosuje się także w rozwijaniu krytycznego myślenia, w interaktywnych kursach językowych, kursach poszerzających horyzonty myślowe studentów, a nawet w kursach technicznych i filozoficznych 3. Case studies mogą mieć zarówno charakter: eksploracyjny (exploratory), opisowy (descriptive), wyjaśniający (explanatory). 3 Ż. Ptak-Kostecka, Efektywność pełnienia ról menedżerskich, [praca doktorska], rozdział 4 Analiza przypadku, czyli metoda case study, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław\n4 Wyjaśniające case study stosuje się do analiz przyczynowo-skutkowych. W bardzo złożonych i wielowariantowych case'ach, badania przeprowadza się techniką dopasowywania wzorca, co służy do wyjaśnienia trzech rywalizujących teorii: zorientowanej na wiedzę (knowledge-driven theory), która głosi, że wszystkie idee i odkrycia pochodzące z badań, stają się w końcu produktem komercyjnym. zorientowanej na rozwiązywanie problemu (problem-solving theory), zorientowanej na interakcję społeczną (social-interaction theory), która twierdzi, że badacze i użytkownicy przynależą do nakładających się na siebie profesjonalnych sieci zawodowych, które ciągle się ze sobą komunikują 4. Studium przypadku jest od dawna stosowaną w dydaktyce metodą ewaluacji skuteczności wybranych przez nauczyciela metod nauczania. Metoda z jednej strony, pod względem celów i procedur, przypominająca często badanie naukowe. Z drugiej na tyle nieformalna, że dopuszcza wyciągnięcie wniosków adekwatnych w konkretnie rozpatrywanym przypadku, nie zaś odnoszących się do ogółu populacji. Jak widać, studium przypadku to bardzo przydatne narządzie mierzenia skuteczności własnej pracy w konkretnych warunkach. Do podstawowych zalet należą: - możliwość wybrania i zawężenia grupy badanych, - możliwość dostosowania procedur do własnych potrzeb, - względy praktyczne: mniejsza liczba badanych, mniej kosztowne, - wnioski łatwiej zastosować w praktyce, gdyż dotyczą wybranej przez nas grupy osób lub osoby. Do podanych powyżej zalet dodać należy również to, że dane studium przypadku mogą również posłużyć jako dowód na potwierdzenie, bądź odrzucenie wcześniej udowodnionej hipotezy. Do głównych celów jakie stawiamy sobie analizując konkretny przypadek są: - rozwiązanie problemu, - zastosowanie teorii w praktyce, - wnioski do dalszej pracy. Wymienione wyżej powody przeprowadzenia studium przypadku wydają się być oczywiste i wynikają z przesłanek pragmatycznych, takich jak chociażby: poprawa własnego warsztatu pracy czy tez uniknięcie danego problemu w przyszłości. Również procedura przeprowadzenia studium przypadku nie musi być sztywna. Najważniejsze jest, aby była jak najbardziej adekwatna do kontekstu nauczania oraz innych warunków jakie zastał badający (np. charakter klasy/ucznia, sytuacja finansowa szkoły lub po prostu czas, jakim dysponujemy). Co więcej, procedura nie musi wcale przebiegać według nakreślonego wcześniej planu. Nigdy bowiem nie jesteśmy w stanie przewidzieć jak np. zachowa się za miesiąc obserwowany przez nas uczeń. Niemniej jednak można zaproponować następujące etapy: - Identyfikacja problemu - Ustalenie celu badania, 4 Ibidem. 4\n5 - Postawienie pytania lub hipotezy, - Przewidziany wynik naszych działań (np. wzrost skuteczności nauczania, potwierdzenie lub odrzucenie hipotezy, przygotowanie uczniów do testu), - Ustalenie sposobu zbierania danych (np. wywiad, test, ankieta), - Przewidziany czas badania (np. cały rok szkolny, semestr, 1 miesiąc) - Źródła z których będziemy korzystać bądź osoby/organizacje wspierające, - Działania - Zebranie danych, - Analiza danych, - Wnioski do dalszej pracy, Oczywiście badanie nie musi się składać z takich właśnie etapów. Również ich kolejność może być inna, w zależności od problemu jakim się zajmujemy. Stopień naszego zaangażowania w poszczególne etapy również może się znacznie różnic w zależności od okoliczności. Czasem pytanie, na jakie chcemy sobie odpowiedzieć samo się nasuwa, pozostaje problem odpowiedzi na nie. Innym razem najtrudniejsze okaże się postawienie odpowiedniego pytania, działania zaś będą oczywistą konsekwencją, gdy zdecydujemy się na nie odpowiedzieć. Burzliwe otoczenie uwarunkowane dużymi i zmiennego charakteru przemianami rynku, techniki i społeczeństwa wymaga od menedżerów umiejętnego i szybkiego dostosowania potencjału, struktury i kultury przedsiębiorstwa do nowych warunków. Aby taki cel osiągnąć, potrzebne jest zupełnie inne myślenie o przyszłości i dostrzeganie zmian w funkcjonowaniu przedsiębiorstw oraz poszukiwanie coraz to nowszych sposobów zarządzania, ponieważ sprawdzone metody nie zapewniają już sukcesu. Dlatego też ważne jest, aby umiejętnie zachęcić studentów do myślenia twórczego, gdyż zaangażowanie wiedzy, wyobraźni, intuicji, pomysłowości i odwagi może przynieść wspaniałe efekty 5. Potrzebne również jest myślenie strategiczne, które dotyczy zachowań menedżerskich rozpatrywanych w długookresowej skali i wiąże się z tworzeniem pewnej wizji przyszłości firmy oraz formułowaniem zasad jej postępowania wobec rynku i otoczenia obowiązujących wszystkich pracowników. Z tego wynika, iż wykładowcy powinni zmuszać studentów do myślenia strategicznego, które jest bardzo istotne na takim kierunku jak zarządzanie. Według Marii Romanowskiej, aby myśleć strategicznie należy: dążyć do poznania sytuacji, badania szans, wyboru celów i zasad wykorzystania zasobów, wybiegając myślą na wiele lat na przód, stosować zespół technik oraz metod analizy i syntezy umożliwiających realizację tych dążeń i gromadzić niezbędne do tego informacje, charakteryzować się stanem umysłu i wolą ustawicznej zmiany obszarów i sposobów działania przedsiębiorstwa, zgodnie ze zmianą wizji przedsiębiorstwa i stanu otoczenia 6. 5 J. Penc, Strategie zarządzania. Perspektywiczne myślenie systemowe. Systemowe działanie., Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 1994, s G. Gierszewska, M. Romanowska, Analiza strategiczna przedsiębiorstwa, PWE, Warszawa 2001, s\n6 Bez wizji i zasad student kierunku zarządzanie i marketing, a w przyszłości menedżer nie powinien podejmować decyzji strategicznych, gdyż nie jest w stanie prowadzić polityki nastawionej na krótkookresową korzyść i jej trwanie w okresie dłuższym. Polityka każdego menedżera powinna być nastawiona na zapewnienie przedsiębiorstwu żywotności i atrakcyjności. Podstawą nauczania zarządzania powinno być myślenie odkrywcze przy wzorowaniu się na już istniejących metodach i teoriach. Studenci, powinni więc nauczyć się przyjmować zmiany i akceptować je oraz wprowadzać własne innowacje. Zdaniem Cz. Nosala staną się oni bowiem w przyszłości menedżerami i będą się koncentrować na: odkrywaniu nowych problemów, formułowaniu ich w postaci dogodnej do rozwiązywania, wskazywaniu nowych sposobów rozwiązywania problemów, formułowaniu odległych celów na podstawie informacji strategicznej i intuicyjnych przewidywań, określaniu strategii realizacji odległych celów, wskazywaniu ideałów wartości ważnych dla rozwoju organizacji 7. Wynika z tego, iż nowoczesny menedżer, którym stanie się absolwent kierunku zarządzanie i marketing, po zastosowaniu wyżej wymienionych reguł nie powinien traktować zmian w otoczeniu jako zła koniecznego, lecz jako miernik wartości, jako impuls do podejmowania nowych działań. Zatem musi on wykorzystać własne umiejętności zdobyte na studiach do rozwoju firmy, w której pracuje, musi też stworzyć dobrze opracowaną wizję jej przyszłości i dostosować do tej wizji sposób myślenia, określając cele przedsiębiorstwa w jego misji. 3. Formy i definicje studium przypadku Celem nauczania w jednoczącej się Europie jest wykreowanie świadomego i aktywnego obywatela - Europejczyka. Mając świadomość nadrzędnego celu edukacji europejskiej, należy dokonać wyboru takich metod, które najlepiej i najsprawniej umożliwią jego osiągnięcie. Warto tu dodać, iż metodą będzie pewien sposób przekazywania wiedzy, systematyczny, wypróbowany i świadomie realizowany przez nauczycieli, aby spowodować pożądane zmiany w osobowości studentów 8. Techniką zaś nazywamy zastosowanie danej metody, czyli techniczne jej użycie na zajęciach 9. Metody aktywizujące, bo takich należy użyć, umożliwiają osiągnięcie kluczowych umiejętności: komunikowania się, kierowania własnym rozwojem, uczenia się, współpracy. Są to umiejętności niezbędne do funkcjonowania we współczesnej rzeczywistości europejskiej. Ponadto metody aktywne dają uczniowi poczucie współtworzenia lekcji i czynią go za nią odpowiedzialnym. 7 Cz.S. Nosal, Umysł menedżera, Wrocławskie Wydawnictwo Przecinek, Wrocław 1993, s M.C. Błaszczyk, J. Świerkocki, Wybrane problemy integracji europejskiej, Instytut Europejski w Łodzi, Łódź 1998, s E. Koclejda, Edukacja - drogą do europejskiego obywatelstwa, "Nowe w szkole" , nr 10, s\n7 Dokonując wyboru metod, należy mieć również na uwadze, że edukacja europejska nie jest osobnym przedmiotem szkolnym, lecz ma charakter interdyscyplinarny, łączy w sobie wiedzę z różnych dyscyplin naukowych, wiele treści i wiele umiejętności. Metoda projektu Biorąc pod uwagę cechy edukacji europejskiej, jest na pewno metodą wartą zastosowania. W metodzie tej studenci stykają się z realnym życiem poza szkołą, pracują samodzielnie polegając na sobie. Problem, który rozpatrują ma kontekst historyczny, tematyczny. Projekt kończy się konkluzją, która może coś zmienić w otaczającej rzeczywistości. Ta metoda umożliwia całościowe widzenie świata, z założenia bowiem ma charakter interdyscyplinarny. Dzięki metodzie projektu student potrafi podejmować decyzje grupowe, rozwiązywać konflikty, wyrażać własne opinie, słuchać innych, poszukiwać kompromisu, dyskutować, dzielić się rolami w grupie, korzystać z różnych źródeł informacji, pozyskiwać sojuszników. Ta metoda ze względu na swój charakter umożliwia całościowe postrzeganie Europy jako wspólnoty państw, a nie zbioru poszczególnych krajów. Stosując ją, przekazuje się uczniom pełny obraz Europy, a nie zawężony na przykład tylko do aspektu kulturowego czy ekonomicznego. Praca w grupach Jest to metoda ważna i na pewno warta wykorzystania, gdyż to praca w grupie wyposaża ucznia - młodego Europejczyka w umiejętności niezbędne do współistnienia w europejskich realiach. Uczy go odpowiedzialności za grupę, rozwiązywania konfliktów, pełnienia różnych ról grupowych, wspierania słabych, dzielenia się z innymi, ustalania i poszanowania norm grupowych. Pamiętajmy, iż nie można uczyć o konieczności współpracy między narodami, jeśli uczniowie nie mieli okazji ze sobą współpracować i nie zetknęli się zarówno z korzyściami pracy w grupie, jak i zagrożeniami z niej wynikającymi 10. Praca w grupie w sposób naturalny zbliża do siebie ludzi a przecież, jeśli coś jest nam bliskie, jest nam bardziej znane i mniej się tego obawiamy. Jest to niezwykle ważne w poszukiwaniu tego, co wspólne i w łączeniu ludzi do rozpatrywania różnych spraw istotnych dla Europy. Odgrywanie ról Metoda ta polega na wchodzeniu w rolę, a poprzez chwilowe zaistnienie w niej, umożliwia uczniom lepsze poznanie różnych ról społecznych. Może ona przypominać dramę, aczkolwiek cel stosowania tych dwu metod jest zupełnie różny. O ile w odgrywaniu ról chodzi o nabycie umiejętności funkcjonowania w roli o tyle w dramie chodzi o przeżycia i emocje. Przydatność tej metody w edukacji europejskiej polega na zrozumieniu postaw, poglądów, motywacji ludzi poprzez doznawanie podobnych przeżyć, pokonywanie trudności, w jakich się znaleźli. Ta metoda pozwala uczniom choć na chwilę poczuć się odpowiedzialnymi za losy Europy. Burza mózgów Jest to metoda zespołowego tworzenia pomysłów, poszukująca nowych rozwiązań przez uaktywnienie indywidualnych możliwości twórczych. Za jej twórcę uznawany jest Alex F. Osborne, 10 E. Koclejda, dz.cyt., s\n8 który zdefiniował ją jako metodę, dzięki której grupa ludzi korzysta ze swoich mózgów żeby zaatakować w sposób twórczy konkretny problem i zrobić to w stylu komandosów (...) 11. Metoda ta pozwala, zatem na uzyskanie w krótkim czasie dużej liczby różnych pomysłów i rozwiązań danego problemu. W edukacji europejskiej jest warta stosowania, bo pozwala twórczo rozwiązywać wiele istotnych problemów również o wymiarze europejskim. Metoda dyskusji Tę metodę cechuje to, iż następuje wymiana poglądów na dany temat, uwidacznia się rozwój opinii dyskutantów. Poglądy popierane są argumentami, temat pobudza emocje, dochodzi do próby zrozumienia strony przeciwnej. Dyskusja rozwija u uczniów umiejętności niezbędne do współpracy w społeczeństwie europejskim, gdzie konieczne jest poszanowanie cudzych poglądów, stwarzanie możliwości ich wyrażania, obrona własnego stanowiska. Takie zachowania prowadzą do wykształcenia się postaw tolerancyjnych, kompromisowych z zachowaniem jednak własnego zdania, własnej tożsamości, co wydaje się bardzo pożądane w procesie jednoczenia Polski z Europą i czasie przejmowania obcych wzorców, wartości, osiągnięć zarówno tych złych jak i dobrych. Drzewo decyzyjne Drzewem decyzyjnym określa się graficzny zapis analizy procesu podejmowania decyzji. Metoda ta służy rozwijaniu umiejętności dokonywania wyboru i podejmowania decyzji z pełną świadomością skutków, które ta decyzja może przynieść. Graficzna forma drzewa decyzyjnego zawiera podstawowe elementy procesu podejmowania decyzji: 1. Zdefiniowanie problemu; 2. Znalezienie różnych możliwych rozwiązań - drzewo ma tyle gałęzi ile jest owych możliwości; 3. Określenie pozytywnych i negatywnych skutków każdej możliwości z punktu widzenia stawianych sobie celów lub wartości; 4. Podjęcie decyzji. Reasumując, metoda ta nie tylko uczy podejmowania decyzji, ale pozwala uczniom uświadomić sobie, co jest dla nich wartością i dopiero przez pryzmat tego podjąć decyzję. Metaplan Ta metoda polega na wizualnym opracowaniu danego problemu za pomocą obrazu, symboli i słów. Ilustrują one spiralność i złożoność problemów. Tematy z edukacji europejskiej często trudne i złożone oraz stosunkowo nowe przekładają się tu na rysunek umożliwiając uczniowi lepsze poznanie, zrozumienie i zapamiętanie tematyki. Symulacja Metoda ta polega na tym, że odzwierciedla problem z otaczającej nas rzeczywistości. Jest to, zatem problem rzeczywisty, a nie akademicki. Uczestnicy symulacji trzymają się dość szczegółowego scenariusza, aby symulowana rzeczywistość nie rozpadła się. Symulacja często prowadzi do ewaluacji i dyskusji nad danym problemem. W edukacji europejskiej można tę metodę wykorzystać dla odtwarzania procesów integracyjnych, symulowania procesów sądowych itp. Metoda ta posiada 11 M C. Błaszczyk, J. Świerkocki, dz. cyt., s\n9 olbrzymi walor poznawczy i pozwala uchwycić zjawisko procesu mającego miejsce na forum europejskim. Jak sama nazwa wskazuje studium przypadku polega na analizowaniu problemów w oparciu o konkretny przypadek. Zapewnia ona głębsze wejście w daną problematykę, ponieważ na podstawie jednostkowych wydarzeń lepiej można zrozumieć ogólniejsze zjawiska i procesy. Poza tym, gdy omawia się coś na konkretnym przykładzie, ma się większe poczucie, że człowiek w tym uczestniczy, co często zmniejsza obawę przed konkretnymi sytuacjami. Wszystkie wymienione wyżej metody umożliwiają nabycie wiedzy o Unii Europejskiej z dużym zaangażowaniem uczniów, a co najważniejsze w sposób bardziej trwały i przyjazny dla nich. Duża aktywizacja przybliża im w sposób naturalny omawianą tematykę. Nauczyciel jest tu jedynie twórcą ciekawych sytuacji dydaktycznych i to uczeń sam w dużej mierze zdobywa wiedzę o Unii Europejskiej. Zaprezentowane metody łączą proces nauczania i wychowania w jedną wspólną całość, ukazując, iż poprzez edukację można dojść do europejskiego obywatelstwa. Używane dla celów nauczania przypadki mają być, przede wszystkim interesujące dydaktycznie. Tematem przypadku może być dowolne zjawisko, czy wydarzenie. M. Eugene Gilliom rozróżnia dziewięć fundamentalnych typów przypadków 12 : 1. Epizody bez zakończenia (open-ended episodes). Zadaniem studentów jest przewidzieć konsekwencje znajdujących się w opisie wydarzeń. Mają przeanalizować możliwe do podjęcia w danej sytuacji decyzje i wybrać najlepsze. Innymi słowy mają oni dopisać zakończenie do sytuacji opisanej w case'ie. 2. Eseje (interpretive essays). Główną cechą tego typu case'ów jest tendencyjność i manipulacja informacją. Są one (np. artykuły prasowe) używane, aby pokazać techniki wpływania na nasze myślenie i pokazać w jaki sposób interpretacja faktów zależy od sposobu ich prezentowania. 3. Cases oparte o dokumenty. Ten typ case'ów dominuje w analizach naukowych. Dokumentami mogą być zarówno raporty, listy, biuletyny, protokoły, schematy, rozkazy, jak i dokumenty organizacyjne, takie jak zamówienia, raporty, wnioski pokontrolne i regulaminy (patrz Yin, 1984). 4. Pamiętniki. Pamiętniki są rejestracją faktów, wydarzeń i decyzji. Zwykle zawierają także oceny, oczekiwania i interpretacje dokonywane przez autora. 5. Kroniki. Kronika, to formalny, chronologiczny zapis faktów, wydarzeń i decyzji. Często pozwala na zrekonstruowanie przebiegu wydarzeń i pokuszenie się o wnioski dotyczące zależności przyczynowo-skutkowych. Niektóre dokumenty, takie choćby jak dzienniki pokładowe statków i samolotów, przybierają postać kroniki. 6. Zeznania świadków (eyewitness accounts). Są to zwykle krótkie teksty pisane po wydarzeniu. W zależności od pozycji autora, case'y takie zależą od dostępnych mu faktów. Zawierają także klimat wydarzenia. Zwykle są jedynym źródłem szczegółowej informacji o tym, co się wydarzyło. Różnią się od kronik tym, że autor sprawozdający wydarzenie znajdował się bliżej wydarzenia. 12 M.E. Gilliom, Practical Methods for the Social Studies, chapter IV, Wadsworth Publishing Company, Inc. Belmont, California\n10 7. Dokumentacja sądowa (court cases). Rdzeniem tych case'ów są wyroki sądowe oraz dokumentacja wydarzeń, które do nich doprowadziły. Ten rodzaj case'ów odgrywa szczególną rolę w Stanach Zjednoczonych i Wielkiej Brytanii, a więc krajach, w których obowiązuje prawo oparte o precedensy. Przyjmują się także w Polsce jako metoda kształcenia prawników. 8. Opisy (narratives). Case powinien opierać na autentycznych wydarzeniach. Istnieje jednak gałąź literatury, określana mianem literatury faktu", w której tylko rdzeń opiera się na faktach. Zarówno postacie, jak szczegóły mogą być zupełnie fikcyjne. Ta kategoria case'ów może być użyteczna i inspirująca. Należy sobie jednak zdawać sprawę z częściowej ich fikcyjności. 9. Winietki (vignettes). Ten rodzaj case'ów prezentuje epizody lub osoby, a prezentacje nie pretendują do tego, aby dać wyczerpujący opis. Dramatyzują rzeczywistość, skupiając się na najważniejszych aspektach opisywanego zjawiska. Zawartość informacyjna poszczególnych rodzajów przypadków może różnić się bardzo znacznie. Przypadek w winietce może być użyty jako ilustracja, a dokumentacja sądowa jednej sprawy może równie dobrze być analizowana przez cały semestr. Komercyjnie przygotowywane i sprzedawane case'y występują na większą skalę w krajach, w których istnieje długa i bogata tradycja tej aktywnej metody nauczania. W naszym systemie edukacyjnym case'y są zwykle przygotowywane przez prowadzącego zajęcia. Sytuacja ta, oprócz słabych stron, ma także pewne korzyści. Prowadzący może przygotować studium przypadku w pełni odpowiadające własnym potrzebom. To on także zna przedmiot case'u najlepiej. Autor materiału case'owego i autor case'u mogą być dwiema różnymi osobami, choć niekoniecznie. Materiał może być efektem pracy dziennikarza, naukowca lub archiwisty. Materiał może różnić się pod względem zakresu i wielkości. Case'y mogą zawierać niewielką ilość informacji (np. protokół spotkania), ale mogą też zawierać wiele różnorodnych materiałów (np. dokumenty, raporty, listy). Materiał case'owy może mieć formę tekstu, ale może nim być także film, nagranie dźwiękowe. Może zawierać mapy lub schematy. Przygotowanie case'u dydaktycznego składa się z trzech podstawowych etapów: określenie celów case'u. Zwykle analiza konkretnego przypadku mieści się, a przynajmniej powinna mieścić się, w szerszej koncepcji zajęć. Ponieważ analiza przypadku jest zajęciem czasochłonnym, warto z góry zastanowić się nad jego miejscem w procesie dydaktycznym. Pytania, które warto sobie zadać, to jakim celom wprowadzenie case'u ma służyć: czy chodzi o pokazanie, jak dokonywane są wybory; uświadomienie, co modeluje zachowanie osób w konkretnych sytuacjach; czy też, na przykład, jakie są możliwe strategie rozwiązywania problemów stojących przed osobą, grupą społeczną lub organizacją. Należy, przy tym, uwzględnić doświadczenie studentów, ich wiedzę ogólną o życiu, wiedzę z zakresu dyscypliny naukowej, z perspektywy której case jest rozważany, a także ich doświadczenie z analizowaniu przypadków. wybranie materiałów Osoba dobierająca materiał do case'u edukacyjnego musi podejmować serię decyzji dotyczących poziomu skomplikowania materiałów, rozumianego jako: 10\n11 1. skomplikowanie informacji. Im bardzie złożone informacje zawarte są w tekście, tym większe prawdopodobieństwo tego, że studenci będą wymagali więcej wyjaśnień i że będą zajmować się kwestiami dla samego case'u marginalnymi. Może jednak zdarzyć się i tak, że zadaniem case'u ma być nabycie przez studentów umiejętności sortowania, oceniania i strukturalizowania informacji. 2. skomplikowanie zawartości. Zbyt wielowymiarowe sytuacje lub sytuacje, w których należy brać pod uwagę zaawansowaną wiedzę z różnych dziedzin mogą sprawdzić się, gdy osobami analizującymi przypadek są doktoranci lub magistranci. Studenci lat wcześniejszych wymagają mniej skomplikowanych case'ów. 3. skomplikowania języka. Sam opis przypadku musi być dokonany językiem dostosowanym do tych, którzy będą go analizować. Osoby te powinny wcześniej zapoznać się z terminologią występującą w opisie case'u, chyba że celem case'u jest pokazanie, jakie problemy powstają, gdy osoby uwikłane w jakąś sytuację społeczną stosują różne rozumienia tych samych pojęć. przygotowanie się do omawiania case'u Cała powyższa praca może pójść na marne, jeżeli prowadzący (moderator) nie ma jasnej wizji wykorzystania case'u. M. Eugene Gilliom sugeruje przygotowanie serii pytań opartych o następujące punkty: 1. wyjaśnienie i zdefiniowanie kluczowych pojęć, 2. wyjaśnienie opisanych zdarzeń, 3. ocena zachowań, 4. implikacje (efekty, konsekwencje) zjawisk zaprezentowanych w case'ie, 5. zastosowanie konkluzji do różnych okoliczności. Istnieje wiele konwencji pisania case study: 1. jedną z ważniejszych jest przytaczanie w case study opinii wyrażanych przez występujące w nim osoby, 2. inną konwencją jest pisanie case study w czasie przeszłym, 3. kolejną, jest wykluczenie autora case'u jako osoby występującej w opisie przypadku, 4. wreszcie, przy pisaniu case study, autor powinien unikać zamieszczania własnych wniosków 13. Choć, jak zostało wcześniej powiedziane, nie ma sztywnych reguł analizowania case'ów, to istnieje sposób, czy też plan wyznaczający kolejność działań. Pierwszym krokiem jest dokładne przeczytanie tekstu i refleksja dotycząca tematu, problemu, jaki został przedstawiony. Drugi krok, to ocena informacji zawartych w opisie przypadku, jako że nie wszystkie informacje w nim podane są istotne, a informacje istotne mogą być zawarte między wierszami". Tak więc, często trzeba poczynić jakieś założenia, wyciągnąć wnioski. Zazwyczaj też istnieje potrzeba uporządkowania informacji tak, aby była ona czytelna i użyteczna. Na tym etapie warto także szukać prawidłowości lub badać istotę związków między zjawiskami. 13 Ibidem. 11\n12 W kroku trzecim najważniejsze jest zdefiniowanie problemu lub problemów zaprezentowanych w opisie przypadku. Nie zawsze jest to proste, gdyż zdarza się, że obserwowane zjawiska są jedynie symptomami problemów bardziej fundamentalnych. Dobrze jest sporządzić listę problemów i zdefiniować je jak najściślej i odnieść wzajemnie do siebie. Oczywiście, nie wszystkie problemy są jednakowo ważne - w tym momencie należy zdecydować się na priorytety. Krokiem czwartym jest proces generowania tematycznych rozwiązań. Tu należy podkreślić, że sam proces analizowania informacji i dochodzenia do rozwiązań jest ważniejszy niż same propozycje rozwiązań. Osoby analizujące case muszą przedstawić argumenty przemawiające za słusznością proponowanych przez siebie decyzji. Na tym etapie bardzo istotny jest proces twórczego poszukiwania rozwiązania case'u. Ważne jest zrozumienie istoty rozmaitych rozwiązań, a następnie grupowanie ich według zidentyfikowanych problemów. Krok piąty, to poszukiwanie skutków decyzji, jeszcze zanim nastąpi ocena alternatyw rozwiązań. Ważne jest tu, aby rozważyć wszystkie ewentualne skutki. Na tym etapie jest bardzo prawdopodobne, że któreś z rozwiązań spowoduje dalsze problemy. Oczywiście, trzeba ciągle zadawać sobie pytanie, w którym momencie należy się zatrzymać w poszukiwaniu kolejnych konsekwencji podjętej decyzji. Jest jasne, że nie wszystkie skutki są jednakowo prawdopodobne. Ocena alternatyw rozwiązań następuje w kroku szóstym. Na tym etapie dokonuje się przeglądu skutków wszystkich rozwiązań problemu. Nie wszystkie są równie prawdopodobne. Ale też nie wszystkie są równie istotne. W tym momencie ważne jest, aby przypisać zdarzeniom różne wartości w zależności od tego, na ile są ważne. Kiedy to nastąpi, można już ocenić globalny skutek każdej z alternatyw i dokonać wyboru najbardziej korzystnego rozwiązania. Na koniec warto sporządzić listę rozwiązań wraz ze wszystkimi argumentami za i przeciw tym rozwiązaniom. Analizowanie case'u nie powinno się kończyć na podjęciu decyzji. Z dobrej analizy powinny wynikać wnioski dla długiego okresu. Umożliwia to analiza skutków decyzji, która została sporządzona podczas rozwiązywania case'u. Opierając się na tej analizie, można wysuwać propozycje co do kolejnych decyzji, uzależniając je od zdarzeń, które mogą nastąpić. Oczywiście, punktem wyjścia jest decyzja, która została uznana za najkorzystniejszą. Te kolejne etapy rozwiązywania case'u są niezależne od tego, czy case rozwiązywany jest indywidualnie, czy grupowo Studium przypadku a dydaktyka na Kierunku Zarządzanie i Marketing w Akademii Podlaskiej Student kierunku zarządzanie i marketing, a późniejszy menedżer musi rozwijać w trakcie studiów strategie, które pozwolą mu osiągnąć następujące, bardzo ważne cele w zarządzaniu firmą: rekrutację odpowiednich kandydatów, rokujących nadzieję na to, że staną się utalentowanymi pracownikami, rozwój potencjału ludzkiego poprzez kształcenie i szkolenia, rozwijanie usług, w których zatrudnić można wysoki procent zatrudnionych i przeszkolonych w wymieniony powyżej sposób, 14 Ibidem. 12\n13 rekrutację, jeśli to konieczne, przeprowadzaną wśród przeszkolonych i doświadczonych pracowników pracowników także ponowne ich przeszkolenie, motywowanie uzdolnionych osób, by osiągały wysoki poziom sprawności zawodowej, a także budowanie silnej więzi i poczucia lojalności wobec firmy, poszukiwanie sposobów umożliwiających utrzymanie oraz wzrost produktywności najbardziej utalentowanych pracowników, upewnienie się, że zrobiono wszystko, co tylko możliwe by zapobiec korupcji i podbieraniu talentu i wiedzy przez konkurencję. Rynek pracy dla osób utalentowanych w coraz większym stopniu staje się rynkiem międzynarodowym. Kreuje on zatem menedżera międzynarodowego, który musi być szczególnie uzdolniony w międzykulturowe umiejętności komunikacyjne oraz zarządzanie ponad kulturami 15. Menedżerowie w XXI wieku będą musieli sprostać o wiele bardziej poważnym i skomplikowanym wymaganiom niż te, które stały w poprzednim stuleciu. Istnieje wiele definicji określających menedżera międzynarodowego. Między innymi menedżer przyszłości będzie musiał pochwalić się zarówno bardzo dobrym wykształceniem, umiejętnością pracy w różnych językach, jak i mieć doświadczenie pracy w szerokim spektrum kontekstów kulturowych. Będzie musiał mieć rozległe doświadczenie w przewodzeniu i kierowaniu wieloma obszarami funkcjonalnymi. Będzie musiał nie tylko efektywnie prowadzić świadczenie usług przez organizację, ale mieć również jasny obraz przyszłych sytuacji i perspektyw. Wychowywanie ludzi (growing people) to coś, w co powinien być również zaangażowany menedżer przyszłości 16. Zatem poprawne staje się stwierdzenie, iż menedżer międzynarodowy jest lepiej wykształcony technicznie w kategoriach zarządzania, przeszedł szkolenie w zarządzaniu, pracował na różnych stanowiskach oraz podróżował. Obecnie filozofia biznesu jest skierowana bardziej w stronę otwartych rynków, niż ku rynkom zamkniętym. 17 Najważniejsze są rynki otwarte w rodzaju tych, jakie występują w Stanach Zjednoczonych (czy Unii Europejskiej), gdyż są określane jako melting pot, czyli kocioł, który pomieści wszystkie narodowości i ponadto będzie tworzył wzór dla innych i osiągnie z tego masowe korzyści. W wielu firmach pojawiły się kluczowe zadania menedżerskie, które wykraczają poza tradycyjne organizacje narodowe. Zadania te koncentrują się na konkretnych segmentach rynku, funkcjach, terytoriach czy liniach produktu. Menedżerowie międzynarodowi realizujący te zadania współdziałają z lokalnymi kierownikami z poszczególnych krajów, lecz mają własne strategiczne zadania. Menedżerowie ponadnarodowi (międzynarodowi) mają coraz więcej do powiedzenia na temat prowadzenia międzynarodowego biznesu, szczególnie w ostatnich latach z powodu globalizacji rynków, jak również poprzez dążenie firm do: poprawy wydajności ich globalnych lub regionalnych działań, podniesienie skuteczności ich strategii, zwiększenie tempa ich działań. 15 Ph. Sadler, Zarządzanie w społeczeństwie postindustrialnym, Biblioteka Menedżera, Kraków 1997, s F. Hesselbein, M. Goldsmith, R. Beckhard, Lider przyszłości, Business Press, Warszawa 1997, s E. Marx, Przełamywanie szoku kulturowego, Agencja Wydawnicza PLACET, Warszawa 2000, s\n14 Istotną sprawą jest również etyka biznesu, która jest połączeniem etyki zawodowej i moralnej. Współcześni autorzy książek o etyce biznesu twierdzą, iż podstawą osiągania przez ludzi i firmę długofalowego sukcesu jest uczciwość, szczerość, nie posługiwanie się podstępem. Zwolennikami tych myśli było wielu filozofów począwszy od Ewangelii, a skończywszy na socjalistach. Jednak zwulgaryzowana, przez wszystkich zwolenników etyki, teza A. Smith a, że chciwość jest dobra nie sprzyja rozwojowi etyki biznesu, ale obrazuje wolną działalność gospodarczą współczesnego świata biznesu. 18 Bardzo ważną rzeczą na kierunku zarządzanie powinien być fakt stosowania i wszczepiania młodym ludziom zasad postępowania i zachowywania się fair w stosunku do kolegów, kadry akademickiej i administracyjnej, a w przyszłości do współpracowników. Dla zarządzania produktywnością ludzi, a szczególnie wysoko wykwalifikowanych i produktywnych, menedżerowie powinni zaznajomić się z zadaniami, które się takim pracownikom powierza. Produktywność zasobów ludzkich wymaga, by ich przydzielać tam, gdzie można się spodziewać jakiś rezultatów, a nie tam, gdzie wiedza i umiejętności tych ludzi nie mogą dać nic. Zadaniem menedżera jest tak rozplanować rutynową pracę, żeby została wykonana w sposób zadowalający. Musi on także widzieć, komu przydzielić odpowiedzialność za realizację określonych rezultatów, nieporównywalnie większych od przeciętnej 19. Istotną rzeczą staje się fakt kwalifikacji menedżerskich, które w ogólnej wiedzy przekazywane są na studiach zarządzania. Zatem bardzo ważne jest poznanie wszelkich rodzajów zarządzania, począwszy od Podstaw zarządzania, a kończąc na Zarządzaniu produkcją. W momencie przychodzenia nowych menedżerów do firmy istotne jest, aby proces rozwoju ich kwalifikacji menedżerskich był dynamiczny i jakościowy. Formowanie przyszłych menedżerów oznacza więc rozwijanie nowych i obecnych kierowników, czyli rozwój ten powinien obejmować wszystkie szczeble zarządzania 20. Dlatego też nieodzowny jest grunt wiedzy, którą menedżerowie otrzymują na studiach. Główną przewagą kształcenia jako źródła kwalifikacji menedżerskich jest to, iż student może przechodzić rozbudowany program nauczania, zaznajamiając się ze współczesnymi poglądami na zarządzanie oraz dostępem do urządzeń informacyjnych (takich jak komputer, dostęp do sieci internetowych, czy korzystanie z dobrze wyposażonej akademickiej biblioteki) 21. Zbieranie i segregowanie informacji to bardzo ważne zadanie, zwłaszcza w dzisiejszych czasach, gdy informacja stała się jednym z najistotniejszych zasobów menedżerskich. Ale z drugiej strony, każdy z menedżerów zna zjawisko zalewu informacji, czyli przeładowania treści danych, które nie są przetwarzane i odbierane w odpowiedni sposób. Ciągłe doskonalenie się metod komunikowania poczta głosowa, powszechne użycie faksów, i i, coraz powszechniejszy dostęp do internetu i wszechobecna telefonia komórkowa dają menedżerom dostęp do tysięcy informacji w bardzo krótkim czasie. Od jakiegoś czasu, czyli mniej więcej od 50 lat, mamy do czynienia z rewolucja informacyjną. Jej efektem jest zmiana znaczenia informacji zarówno dla menedżerów, jak i dla pojedynczych ludzi. Przyczyn tej rewolucji należy szukać 18 M. Sułek, J. Świniarski, Etyka jako filozofia jako dobrego działania zawodowego, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2001, s P.F. Drucker, Zarządzanie w czasach burzliwych, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków 1995, s P.F. Drucker, Praktyka zarządzania, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków 1998, s R.W. Griffin, Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa 2000, s\n15 w porażce, jaką, jak to określił Peter Drucker odniósł przemysł informacyjny w udostępnianiu informacji 22. Dotychczas największy nacisk kładziony był na udostępnianie danych, które przecież stanowią dopiero materiał do stworzenia informacji. Zatem posiadanie wyłącznie danych to za mało, by mówić, że dysponujemy informacją potrzebną do podjęcia decyzji. Każdy menedżer musi umieć wyodrębniać tę informację spośród zalewającego go szumu informacyjnego, ale także zdobywać informacje potrzebne poprzez analizę i systematyzację dostępnych informacji, rozmowy z pracownikami, i zdobywanie informacji poprzez wyjście na zewnątrz firmy (np. spotkania z klientami, czytanie życzeń i zażaleń itp.). Dobry menedżer poszukuje wariantów, nie zaś alternatyw. Alternatywa to przecież wybór jednej z dwóch istniejących możliwości. Młodzi i niezbyt doświadczeni menedżerowie mają skłonność do dokonywania wyboru jedynie z dwóch wariantów, co poważnie ogranicza możliwości rozwoju. W jaki sposób znaleźć więcej rozwiązań, gdzie poszukiwać wariantów? Powstało wiele metod i technik wspomagania decyzji menedżerskich bardzo przydatnych w przypadku problemów słabo ustrukturalizowanych. Większość z nich wykorzystuje efekt synergii grupowej, czyli fakt, że grupa nawet średnio twórczych ludzi stanowi o wiele większy potencjał, niż wynikałoby to ze zsumowania umiejętności twórczych jej poszczególnych członków 23. Wydział Zarządzania w Akademii Podlaskiej w Siedlcach jest młodym wydziałem, jednakże próbuje stosować metodę studium przypadku w różnych formach. Najpopularniejszą, z roku na rok staje się, organizowany od trzech lat (od 2003 roku) Tydzień Międzynarodowy, na którym porusza się międzynarodowe tematy. W ciągu tygodnia studenci mogą uczestniczyć w kursach prowadzonych przez wykładowców z zagranicy i wykładowców AP w języku angielskim. Wydarzenie to jest międzynarodowe i interdyscyplinarne. W tym roku jego myślą przewodnią były zmiany gospodarcze, społeczne i polityczne, które dotykają nas wszystkich, a których różne aspekty, sposoby uporania się z tempem i skutkami były prezentowane przez gości Tygodnia: specjalistów z różnych krajów (w tym z Kanady, Indii, Czech, Niemiec, Francji, Słowenii, Polski oraz Irlandii) z zakresu biznesu, komunikacji społecznej, socjologii, filozofii i nauk przyrodniczych. Kolejną formą są debaty studenckie, przeprowadzane głównie przez dziekana lub prodziekanów wydziału, mające na celu pobudzić do rozmowy studentów w wielu kwestiach gospodarczych, politycznych czy społecznych. Przedstawiane są problemy decyzyjne, które omawiane są w grupach dyskusyjnych i prezentowane w formie projektu badawczego. Bardzo popularna również stało się Siedleckie Studenckie Forum Business Centre Club, które założyło pięcioro dynamicznie działających studentów z III roku zarządzania i marketingu. Za swój główny cel działalności stawiają sobie rozwój przedsiębiorczości wśród studentów przy pomocy wykładowców, rozumianej jako zachęcanie młodych ludzi do angażowania się w praktyki studenckie krajowe i międzynarodowe, jak również pobudzanie ducha przedsiębiorczości do zakładania i prowadzenia własnych firm na lokalnym terenie. Sesje SSFBCC to głównie debaty i warsztaty z ludźmi ze świata biznesu, którzy odnieśli sukces w życiu zawodowym, jak i społecznym. 22 P. F. Drucker, Zarządzanie w XXI wieku, Wydawnictwo MUZA,Warszawa 2000 s J.D Antoszkiewicz, Rozwiązywanie problemów firmy. Praktyka zmian, rozdział I, Poltext, Warszawa\n16 5. Podsumowanie Studium przypadku jest metodą nauczania, która polega na analizowaniu opisów wybranych, konkretnych zdarzeń z jakiejś dziedziny. Wiedza uzyskana dzięki analizie przypadku może posłużyć do lepszego zrozumienia zjawisk podobnych do zjawiska analizowanego i na podstawie tego do ulepszenia realnych działań. Dlatego też studium przypadku kształci wiele umiejętności, takich jak krytyczna analiza informacji, prezentacja własnych opinii, praca zespołowa. Metoda ta daje duże poczucie bezpieczeństwa uczestnikom-studentom, przy jednoczesnym umożliwieniu twórczej pracy nad rozwiązaniami realnego problemu. Po przeanalizowaniu procesu dydaktycznego na Wydziale Zarządzania można stwierdzić, iż ujemną stroną kształcenia na kierunku zarządzanie i marketing może być bardzo ogólny charakter, spowodowany koniecznością sprostania wymogom programu akademickiego narzuconego przez MEN. Z drugiej strony umożliwia on przyswojenie wiedzy, która będzie wykorzystywana przez studentów na stanowiskach kierowniczych, ale w różnych branżowo firmach. System wprowadzenia specjalizacji na kierunku na pewno ułatwi wybór ścieżki kariery studentom, gdyż to tylko oni mogą określić dziedzinę, którą mogą wybrać za przewodnią we własnym rozwoju edukacyjnym. Z powyższych argumentów wynika, iż należałoby zrobić kilka poprawek w formach i treściach kształcenia w Akademii Podlaskiej na kierunku zarządzanie, gdyż wymaga on rozwoju w kierunku międzynarodowej współpracy oraz zaciągnięcia z zewnątrz i ukazania na zewnątrz nowych sposobów kształcenia poprzez efektywną współpracę z zagranicznymi placówkami akademickimi, jak również prowadzenia przedmiotów kierunkowych w kilku językach obcych. Ponadto można stwierdzić wiele braków dotyczących wykorzystywania metody - studium przypadku w realizacji przedmiotów kierunkowych z powodu braku godzin nauczania, a z drugiej strony braku chęci zaangażowania się w projekty niektórych wykładowców. Jednak pocieszającą kwestią jest zainteresowanie młodych naukowców w rozwoju i realizacji nowych metod nauczania, jaka jest studium przypadku. Bibliografia J.D Antoszkiewicz, Rozwiązywanie problemów firmy. Praktyka zmian, Poltext, Warszawa M.C. Błaszczyk, J. Świerkocki, Wybrane problemy integracji europejskiej, Instytut Europejski w Łodzi, Łódź P.F. Drucker, Myśli przewodnie Druckera, MT Biznes. Warszawa P.F. Drucker, Zarządzanie w czasach burzliwych, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków P.F. Drucker, Praktyka zarządzania, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków P.F. Drucker Zarządzanie w XXI wieku, Wydawnictwo MUZA,Warszawa G. Gierszewska, M. Romanowska, Analiza strategiczna przedsiębiorstwa, PWE, Warszawa R. W. Griffin, Podstawy zarządzania organizacjami, PWN, Warszawa G. Hume, C. K. Prahald, Przewaga konkurencyjna jutra, Buisness Press, Warszawa F. Hesselbein, M. Goldsmith, R. Beckhard, Lider przyszłości, Business Press, Warszawa\n17 E. Koclejda, Edukacja - drogą do europejskiego obywatelstwa, "Nowe w szkole" , nr 10. A.K. Koźmiński, W. Piotrowski, Zarządzanie. Teoria i praktyka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa E. Marx, Przełamywanie szoku kulturowego, Agencja Wydawnicza PLACET, Warszawa Cz.S. Nosal, Umysł menedżera, Wrocławskie Wydawnictwo Przecinek, Wrocław J. Penc, Strategie zarządzania. Perspektywiczne myślenie systemowe. Systemowe działanie, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa H.V.Perlmutter, D.A. Heenan, Cooperate to Compete Globally, Harvard Business Review 1986, nr 64, marzec-kwiecień. Ż. Ptak-Kostecka, Efektywność pełnienia ról menedżerskich, [praca doktorska], rozdział 4 Analiza przypadku, czyli metoda case study, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław Ph. Sadler, Zarządzanie w społeczeństwie postindustrialnym, Biblioteka Menedżera, Kraków M. Sułek, J. Świniarski, Etyka jako filozofia jako dobrego działania zawodowego, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa Sznajder, Strategie marketingowe na rynku międzynarodowym, PWN, Warszawa1995. R.B. Tucker, Zarządzanie z przyszłością, Prószyński i S-ka, Warszawa Abstract This article is a trial of defining the role of case study method in didactics of management sciences on example of University of Podlasie in Siedlce. Still improvement of teaching methods Internships, Debates, Projects Analysis etc., more universal access to Internet and widespread information give students, and in the future managers, access to practical knowledge in very short time. Case study is not a complicated method, but it needs the knowledge of means its using, which are helpful in realization many subject projects in management sciences. Nota o autorze Autorka od 4 lat jest pracownikiem Wydziału Zarządzania Akademii Podlaskiej w Siedlcach. Ukończyła studia doktoranckie w Kolegium Gospodarki Światowej w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Odbywała praktyki zagraniczne w USA. Jest współautorką i autorką ponad 20 artykułów w języku polskim i języku angielskim. Jej zainteresowania głównie skupiają się na zarządzaniu i finansach międzynarodowych. 17


Ocalałeś nie po to aby żyć...\ndata:11 lutego 2013 Redaktor: MichalW\nZabiegany w codzienności, człowiek często zapomina o swoich obowiązkach wobec kraju. Zapomina obejrzeć wiadomości, przeczytać, co nowego wymyślili, co odrzucili, a co po cichu wprowadzili.\nZniechęcany przez najbliższe otoczenie do jakiegokolwiek działania myśli, że chyba tak jednak musi być. Bo po co coś robić, marnować swój czas, skoro i tak cię wyśmieją … Ponarzekać w swoich czterech ścianach wystarczy, po co się będziesz wychylać, jeszcze cię ktoś zobaczy, a masz już wystarczająco dużo problemów … Czasem jednak przychodzi taki dzień, że masz chęć wstać i działać. Tylko co zrobić, by ten dzień nastał jak najprędzej i to nie w życiu jednostek, a nas wszystkich?\nNiekiedy wydaje mi się, że przyszło nam żyć w świecie odwróconego, bądź szybko odwracającego się dekalogu. Kiedy wszelkie ideały okazują się złudne wobec obecnej rzeczywistości. Bóg, honor, Ojczyzna, miłość do bliźniego – wartości wpajane nam od dziecka - zastąpione zostają pieniędzmi, kłamstwem i obłudą. Jeśli chcesz zaistnieć, nie musisz robić nic dla społeczeństwa, dla Polski, dla życia. Wystarczy, że powiesz – jestem homo , żyję w otwartym związku, dokonałam kilku aborcji, jestem za eutanazją - a świat przyjmie cię z otwartymi ramionami. Zajmiesz miejsca tych, którzy nie nadążają za zmiennością świata, którzy żyją ideałami …\nDlatego póki jesteśmy i żyjemy wartościami – ludzie wypychani z życia społecznego – musimy powiedzieć „NIE” takiej PO-lsce, jaka chce się wkraść na tereny naszej Rzeczpospolitej. Razem możemy działać, razem jesteśmy Solidarni.\n(…) Bądź wierny Idź” (Z. Herbert)


Klocki 150 el. - XKL0014ZIOS - zabawki - txm\nKlocki 150 el.\nZestaw plastikowych klocków do zabawy. Składa się ze 150 elementów, w tym drzwi, okna, rośliny itp. Dla dzieci w wieku powyżej 3 lat.\nZapytaj o produkt: Klocki 150 el.


Pierre Rene Brow Palette Paletka cieni do brwi Kolor : 02 Dark brown Pojemność : 3x1,3g 3 odcienie pudrowa formuła wysoka pigmentacja Pierre Rene Brow Palette to paletka, która zawiera 3 cienie do brwi w idealnie dopasowanych odcieniach. Miękka,\nKod katalogowy: 52585\nPojemność : 3x1,3g\nPierre Rene Brow Palette to paletka, która zawiera 3 cienie do brwi w idealnie dopasowanych odcieniach.\nMiękka, pudrowa formuła zapewnia łatwość aplikacji i naturalny efekt. Produkt posiada wysoką pigmentację, dzięki czemu efekt jaki stworzymy na brwiach utrzymuje się bardzo długo. Odcienie mogą być używane razem lub osobno, tak by osiągnąć pożądany efekt.\nIngredients : Talc, Zinc Stearate, Mica, Synthetic Wax, Boron Nitride, Silica, Titanium Dioxide, Polyethylene, Aluminum Starch Octenylsuccinate, Dimethicone, Octyldodecyl Stearoyl Stearate, Caprylic/Capric Triglyceride, Cyclopentasiloxane, Cyclohexasiloxane, Phenoxyethanol, Polytetrafluoroethylene, Ethylhexylglycerin, [MAY CONTAIN/MOŻE ZAWIERAĆ: CI 77499, CI 77492, CI 77491]


Budowa zbiornika wodnego w Świnnej Porębie, choć ratuje region przed powodzią, to jednak negatywnie odbija się na Wadowicach. Jakość wody na ucięciu na rzece Skawie znacznie się pogorszyła wraz z oddaniem do użytku zapory i uruchomieniu na niej elektrowni.\nStacja uzdatniania w Wadowicach boryka się od kilku lat z problemem czasowych ponadnormatywnych stężeń manganu. To ma wpływ na jakość wody oraz wydajność w jej produkcji. Zamontowane w Wadowicach szwedzkie filtry, które czyszczą wodę z ujęcia, już nie wydalają. Jednocześnie do gminnej sieci stale przyłączane są nowe osiedla, co zwiększa zapotrzebowanie na większy pobór.\nW ostatnim czasie udało się doprowadzić wodę rurociągami do Wysokiej i Stanisławia Górnego. Wodę z Wadowic zaczęła kupować również gmina Brzeźnica. Ponadto Wadowickie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji sprzedaje wodę do Kalwarii Zebrzydowskiej oraz Tomic, gdzie również zużycie wzrosło.\nWedług symulacji wadowickiego ratusza za dwa lata w miejskich wodociągach może po prostu zabraknąć wody, a część dostaw do najdalszych odbiorców może zostać wstrzymana. Dlatego w ostatnich tygodniach podjęto szybką decyzję.\nW związku z diametralnie zwiększoną ilością sieci i potencjalnych odbiorców, potrzeba jest kolejnej inwestycji i jak najszybszej rozbudowy stacji uzdatniania wody przy ul. Zegadłowicza w Wadowicach. To będzie jeszcze droższe, niż wszystkie ostatnie inwestycje w wodociągach. Dlatego w miniony czwartek w obecności prezesa WPWiK Jerzego Obstarczyka podpisałem umowę z firmą Eocojura z Częstochowy na budowę II stopnia filtracji - poinformował burmistrz Wadowic Bartosz Kaliński.\nBudowa rozpocznie się po zaprojektowaniu i uzyskaniu pozwolenia na budowę i potrwa do końca przyszłego roku. Koszt całej inwestycji wyniesie ponad 11 mln, z czego 6,65 miliona złotych pozyskano z rządowego programu inwestycji strategicznych.\nW ramach umowy wybudowana zostanie nową halę technologiczna o powierzchni ok. 170 m2, kubaturą ok. 1600 m3. W obiekcie znajdzie się m.in. zbiornik pompowni o pojemności 30 m3, agregat pompowy o wydajności 600 m3, 10 grawitacyjnych filtrów samopłuczących, urządzenia pomiarowe przepływów oraz innych parametrów jakości wody. Oprócz tego przebudowana zostanie istniejąca hala I stopnia filtracji w celu adaptacji do nowo wybudowanej hali filtrów.\nTo pozwoli na zabezpieczenie Wadowic i pozostałych miejscowości w dostawy bieżącej wody.\nNowa inwestycja jeszcze bardziej poprawi jakość wody w całej gminie Wadowice. Zapewni usunięcie ponadnormatywnych stężeń manganu, a co za tym idzie, pewność uzdatniania wody w przypadku pogorszenia się parametrów jakościowych w rzece Skawie - poinformomował burmistrz.\n« Kto spartolił robotę? Tynk na kolumnach posypał się już trzeci raz!\tProtestujący przegrali? Kalwaria Zebrzydowska przebuduje według planu ulicę 3 Maja, ale... »


Jaką pastę do zębów kupić? | Jakkupowac.pl - poradniki zakupowe\nUkładanka zwana zdrowiem jamy ustnej potrzebuje kilku elementów. Odrobiny dobrych chęci, szczoteczki oraz pasty do zębów. Chęci kupić się nie da, o kupowaniu szczoteczek już pisaliśmy, nadszedł zatem moment, aby pod lupę wziąć pasty. Zachęcamy do lektury.\nPróchnica zębów jest naszą narodową chorobą. Ocenia się, że nawet 90 proc. Polaków ma z nią problemy. Niewiele osób zdaje sobie sprawę z faktu, że ma ona zły wpływ na zdrowie całego organizmu, nie tylko jamy ustnej. Aby z próchnicą walczyć należy raz na pół roku odwiedzać dentystę oraz prawidłowo dbać o higienę. Bardzo pomocne jest odpowiednie dobranie pasty lub nawet past do zębów. Nie wystarczy w supermarkecie wziąć z półki pierwszą lepszą pastę, ale chwilę zastanowić się, która będzie dla Ciebie najbardziej odpowiednia. Trzeba mieć jednak wiedzę, która pozwoli na właściwy wybór.\nNajczęściej spotykane są pasty uniwersalne, dla całej rodziny. Mają zrównoważony skład, który ma zapewnić wielokierunkową ochronę zębów – zwalczać próchnicę, usuwać płytkę nazębną, pielęgnować szkliwo i dziąsła oraz zapewnić świeży oddech. Znajdziesz je na półkach każdej drogerii i niemal w każdym większym sklepie, który posiada odpowiednie stoisko. Stanowią one jednak tylko niewielką część tego, co w kwestii higieny jamy ustnej oferuje rynek. Dzięki temu Twój wybór może być bardziej spersonalizowany, odpowiadający rzeczywistym potrzebom Twoich zębów i dziąseł. Oto różne rodzaje past:\nzwalczające kamień nazębny\nElmex Kids z niewielką zawartością fluoruSą to pasty, które nie zawierają fluoru lub zawierają niewielką dawkę tego pierwiastka (ok. 250– 500 ppm; w paście dla dorosłych: 1200 do 1450 ppm). Zdarza się, że najmłodsi połykają pastę, zaś fluor w nadmiernych ilościach jest szkodliwy dla zdrowia. Poza tym pasty dla dzieci są wzbogacane substancjami smakowymi, np. owocowymi, które sprawiają, że mycie zębów nie jest przykrym obowiązkiem i wykonywane jest z przyjemnością.\nUwaga! Jeżeli pasta dla dzieci zawiera fluor, szczotkowanie zębów powinno odbywać się przy asyście dorosłych. Truskawkowy smak może bowiem zmylić dziecko i w efekcie doprowadzić do tego, że pastę połknie.\nDentolis Gum Protection,\nbez fluoruOd kilkunastu lat coraz donośniej rozbrzmiewa głos przeciwników fluoru jako pierwiastka zbawiennego dla szkliwa zębów (wśród nich znajdują się poważne autorytety naukowe). Biorąc pod uwagę ich punkt widzenia, fluor wyrządza więcej szkód, aniżeli dobra. Wypłukuje wapń oraz znacznie utrudnia wchłanianie magnezu. Oba pierwiastki są zaś niezbędne dla zdrowych, wolnych od próchnicy zębów. Dlatego coraz szerzej dostępne są pasty do zębów bez fluoru. Właściwości terapeutyczne opierają się w nich o składniki naturalne – zioła, porosty, minerały itp.\nBiała Perła, wybielającaW większości przypadków ich działanie oparte jest o środki ścierne w formie mikroskopijnych kuleczek i granulek, które usuwają przebarwienia z zębów i w efekcie je wybielają. Niektóre pasty działają inaczej – rozpuszczając i usuwając organiczne przebarwienia za pomocą zastosowanych składników, czasami tylko i wyłącznie naturalnych, np. stosowanych od stuleci do czyszczenia zębów przez Eskimosów porostów. Niektóre pasty zawierają wyciąg z cytryny lub sodę oczyszczoną. W obu przypadkach mamy do czynienia z właściwościami wybielającymi.\nPalacze tytoniu oraz miłośnicy kawy muszą liczyć się z przebarwieniami uzębienia. Dlatego też skomponowane dla nich pasty mają mocniejsze działanie i z jeszcze większą dokładnością ścierają przebarwienia. Podobnie jak pasty wybielające zawierają dużo substancji ściernych.\nJeśli nie masz problemu z mocnymi przebarwieniami zębów, stosowanie pasty wybielającej lub dla palaczy jest zupełnie zbyteczne. Jasne, każdy chciałby mieć śnieżnobiałe zęby. Należy jednak pamiętać o tym, że środki ścierne oprócz tego, że usuwać będą przebarwienia mogą doprowadzić do zarysowania szkliwa.\nz chlorheksydynąOsoby, które noszą aparaty nazębne, mają implanty albo przeszły operację lub poważniejszy zabieg w jamie ustnej muszą kłaść większy nacisk na higienę jamy ustnej. Jeżeli jesteś w jednej z wymienionych grup, możesz wybrać specjalnie skomponowane pasty, które w składzie zawierają związki antyseptyczne oraz wyciągi z ziół zapewniające lepszą pielęgnację dziąseł i zębów.\nzwalczająca kamień nazębny\npasta z hydroksypatytemTakie pasty skierowane są do odbiorców, u których bardzo szybko odkłada się płytka nazębna. Kamień składa się w dużej mierze z bakterii oraz ich produktów przemiany materii. Stąd pasty zwalczające kamień często zawierają środki antybakteryjne oraz substancje tworzące ochronną, antybakteryjną barierę dla zębów. Zawierają też dużo środków ściernych usuwających płytkę nazębną.\nSzczotkowanie zębów oraz zachodzące w jamie ustnej procesy chemiczne powodują niewidoczne gołym okiem zarysowania i ubytki szkliwa. Pasty remineralizujące zawierają mikrocząsteczki o identycznym składzie mineralnym jak powierzchnia zębów. Wnikają one w powstające rysy i wypełniają je, dzięki czemu powierzchnia zębów zostaje naprawiona. W ten sposób zamykana jest droga dla próchnicy. Tego rodzaje pasty skierowane są do osób starszych, choć nie oznacza to, że nie mogą ich stosować dzieci. Dostępne są także pasty remineralizujące bez związków fluoru.\nKażdy kto odczuwa przeszywający ból po wypiciu zimnego napoju albo jedzeniu gorących lub\nBioRepair Sensitive, do zębów wrażliwychsłodkich posiłków doskonale wie, jak bardzo uciążliwa może być nadwrażliwość zębów. Dolegliwość ta powstaje u osób z odsłoniętymi szyjkami zębowymi, którymi przebiegają kanaliki przewodzące w zębach ból. Zetknięcie z zimnym, gorącym, słodkim lub kwaśnymi smakiem może spowodować bardzo nieprzyjemne dolegliwości. Pasty do zębów nadwrażliwych zamykają kanaliki nerwowe np. przy pomocy chlorku stontu, azotanu potasu lub hydroksypatytu, który stanowi mineralne rusztowanie kości oraz zębów.\nAir-Lift, pasta odświeżającaNieświeży oddech może być równie uciążliwy co ból zębów. Pasty odświeżające mają zwalczać wywołujące nieprzyjemny zapach w ustach bakterie. Zawierają też wyciągi z mięty i innych ziół, które po umyciu zębów pozostawiają świeży zapach i smak. Dostępne są również specjalne pasty na noc, które ograniczają namnażanie się bakterii podczas snu.\nPasty zawierające chemiczne lub naturalne związki bakteriobójcze. Przeznaczone dla osób, które w szczególny sposób powinny dbać o higienę jamy ustnej – dla cukrzyków, dla ludzi po poważnych zabiegach dentystycznych, z implantami, aparatami ortodontycznymi itp.\nBlend-a-med Pro Expert Paradontoza jest schorzeniem dotykającym wiele osób. Krwawiące, wrażliwe dziąsła potrafią skutecznie zniechęcać do szczotkowania zębów. Kolejną nieprzyjemną dolegliwością są powstające w jamie ustnej afty. Pasty na podrażnione dziąsła działają łagodząco, dzięki zawartym w nich enzymom. Zapewniają naturalne środowisko w jamie ustnej oraz redukują liczbę nieprzyjaznych bakterii. Receptury takich past komponowane są na bazie kojących i działających przeciwzapalnie ziół, np. szałwii, rumianku, aloesu. Mogą też zawierać środki antybakteryjne.\nDziałanie przeciwpróchnicze powinny wykazywać wszystkie pasty. Ich zadaniem jest wzmocnienie szkliwa oraz redukcja powodujących próchnicę bakterii. Najważniejszym składnikiem przeciwpróchniczym są w pastach związki fluoru.\nWiele past można zakwalifikować do kilku rodzajów. Pełnią np. rolę odświeżającą, przeciwpróchniczą i antyseptyczną.\nNa rynku jest również sporo past, które przygotowano na bazie jedynie naturalnych składników, ziół, porostów, minerałów. Jest to doskonała opcja dla osób, które postanowiły żyć w zgodzie z naturą. Kupując pastę, warto również zwrócić uwagę na opakowanie. Nie ma potrzeby, aby szczelnie zamknięta tuba była pakowana do kartonikowego pudełka. Osoby zwracające podczas zakupów uwagę na ekologię, zdecydowanie wybiorą pastę, na której opakowanie nie zużyto więcej surowców i energii aniżeli to konieczne.\nNiektóre pasty – np. zawierające podwyższoną dawkę środków antyseptycznych albo dużą dawkę fluoru – można stosować okresowo lub raz na jakiś czas. W przeciwnym razie będą szkodzić, zamiast pomagać. Najlepiej o stosowanie past specjalistycznych zapytać dentystę.\nJeśli zastanawia Cię, co znajduje się w tubce pasty do zębów, możesz zdziwić się informacją, że podstawowym składnikiem jest woda. Terapeutyczne działanie zawdzięczamy jednak innym składnikom. Oto one:\nPodstawowym składnikiem aktywnym większości past do zębów jest fluor. Wchodzi on bowiem w reakcję ze szkliwem i uodparnia je na działanie powodujących próchnicę bakterii. Fluor występuje w różnych pastach w różnym stężeniu i pod różnymi postaciami. W składzie pasty możesz znaleźć:\nFluor oprócz tego, że zbawiennie działa na zęby równocześnie pozbawia je wapnia. Stąd też kolejnym składnikiem past jest właśnie ten pierwiastek.\nW przypadku past bez fluoru, działanie przeciwpróchnicze, odświeżające i antyseptyczne uzyskuje się stosując składniki naturalne – wyciągi z ziół, alg, porostów, sole morskie, glinki białą i zieloną, olejek cytrynowy, olejek karwonowy czy olejek goździkowy.\nZajmują w składzie pasty od 20 do 60 procent. Im więcej środków ściernych, tym skuteczniej usuwane są z zębów przebarwienia i kamień. Wykorzystywane w pastach środki ścierne to:\nWykorzystywane są również związki organiczne, wspomniany już wyciąg z porostów, glinka zielona, glinka biała.\nKupując pastę do zębów warto zwrócić uwagę na wskaźnik ścieralności RDA (Radioactive Dentin Abrasion). Współczynnik ten w europejskich pastach nie powinien przekraczać 100. Jednak w najsilniejszych pastach dla palaczy może wynosić nawet 145. Jeśli masz wrażliwe zęby i odsłonięte szyjki zębowe wybierz pastę z jak najmniejszym RDA – od 15 do 70.\nWiele past zawiera powszechnie używane w medycynie antyseptyki – np. chlorheksydynę lub metronidazol. Używanie takich past z wyższym stężeniem wspomnianych farmaceutyków powinno być kontrolowane przez dentystę.\nWielu producentów wykorzystuje antyseptyczne i przeciwzapalne właściwości wyciągów z ziół, np. szałwii lub rumianku.\nKolejnym naturalnym zabójcą bakterii jest ksylitol, czyli cukier pochodzenia naturalnego, który niszczy bakterie powodujące próchnicę oraz zwiększa przyswajanie wapnia i magnezu. Stosowany jest również w cukierkach.\nTakże odgrywają istotną rolę – pomagają lepiej czyścić i usuwać z zębów resztki pokarmów.\nInaczej środki formujące. Ich zadaniem jest nadanie paście odpowiedniej konsystencji.\nBez nich nie byłoby możliwe utrzymanie długiego okresu przydatności pasty do użycia.\nStanowią bardzo istotny składnik. Spełniają rolę ochraniającą i wzmacniającą. Najczęściej w paście do zębów znajdziesz witaminy A, C, D, E, PP.\nTo substancje słodzące, substancje zapachowe, smakowe i barwniki. Decydują o tym, jaki pasta ma smak, zapach i kolor.\nStosowany jako barwnik tlenek tytanu ma również właściwości wybielające. Stąd chętnie jest stosowany w pastach wybielających.\nNa rodzimym rynku znajdziesz pasty sygnowane znakami handlowymi następujących marek:\nZa najtańsze pasty do zębów zapłacisz w granicach 5 zł. Markowe zagraniczne pasty uniwersalne kosztują 7 – 10 zł. Cena past specjalistycznych rozpoczynają się od 10 zł. Najlepsze pasty do zębów kosztują od 20 do 35 zł. Za pasty wykonane całkowicie lub częściowo ze składników naturalnych zapłacisz od 7 zł nawet do 50 zł.\nWybierając pastę do zębów, nie należy kierować się reklamami, ale własnymi potrzebami. Jeśli nie palisz papierosów, nie pijasz kawy, to nie ma potrzeby aby kupować mocną pastę wybielającą, która zawiera bardzo dużo środków ściernych. Wybielanie za wszelką cenę może w większym stopniu zaszkodzić aniżeli pomóc. Osoby z wrażliwymi zębami mają spory wybór. Dobrze dobrana pasta pomoże wyeliminować ból podczas jedzenia zimnych, gorących oraz słodkich i kwaśnych posiłków. Dla dzieci należy kupować pasty bez fluoru lub z jego niewielką zawartością. Na podrażnione dziąsła i paradontozę dobrym rozwiązaniem są pasty zawierające łagodzące wyciągi ziołowe oraz środki antyseptyczne.\nŻyczymy zdrowych zębów i pięknego, białego uśmiechu!


Izioni pyszne smaki: stycznia 2012\nW sezonie owocowym robię zapasy w postaci mrożonek na zimowe dni, kiedy zimą zrobimy takie pachnące owocami ciasto to od razu lepiej robi się nam na duszy.\n1/2 szklanki czerwonej porzeczki (teraz mrożone)\nAutor: izioni smaki o 14:07 Brak komentarzy:\nOd dawna korciły mnie przepisy na wykorzystanie ziemniaków przy słodkich wypiekach, ten przepis wybrałam z kilku w mojej ukochanej książce "Ciasta i ciasteczka" muszę kolejny raz podziękować mojej bratowej bo dzięki niej ta książeczka jest w moim domu. Wracając do rogalików, wyszły zaskakująco smaczne i mięciutkie, nie wiem do czego porównać to ciasto bo na pewno nie do kruchego, były może troszkę za słodkie, ale to kwestia gustu. Pomagały mi przy nich dzieci więc rogalikami są tylko w nazwie:)\nZimne ziemniaki skręcić przez maszynkę, przełożyć na stolnicę, mąkę przesiać od razu na ziemniaki razem z proszkiem do pieczenia, dodać cukier, sól, jajka oraz margarynę pokrojoną w kostkę, zagnieść gładkie ciasto konsystencji jak na kopytka, Gdyby ciasto za bardzo się kleiło podsypać troszkę mąki. Na podsypanej mąką stolnicy rozwałkować na około 1/2 cm, pociąć na trójkąty i każdy od szerszego końca posmarować marmoladą, zwinąć rogale. Zwinięte rogaliki ułożyć na natłuszczonej blaszce, każdego posmarować rozmąconym jajkiem. Piec w temp.180st do uzyskania złotego koloru mi to zajęło około 25 min, po upieczeniu zimne posypać cukrem pudrem.\nDzięki Kasi w większości domów królowało do niedzielnej kawki ciasto w paski, u mnie oczywiście też takie było :), było to dobre określenie bo teraz zostały po nim tylko zdjęcia i wspomnienia.\nTęczowe ciasto w paski\n1 szklanka kompotu agrestowego\nZ jajek oddzielić białka i ubić na sztywno, do ubitej piany dodać cukier i nadal ubijać. Kiedy beza jest sztywna dodać do niej żółtka i cały czas ubijać dodać przesianą mąkę z proszkiem do pieczenia, olej i kompot(może być dowolny, ważne, aby był jasny i lekko kwaskowy)ciasto ubijać do momentu uzyskania pęcherzyków powietrza, gładkie ciasto podzielić na trzy części i zabarwić je dowolnymi barwnikami. Tortownicę wysmarować tłuszczem i wysypać bułką tartą, ciasto lać porcjami po dwie łyżki na zmianę, aż do wykorzystania całego ciasta. Piec w temp. 180 st około 60-65min, po upieczeniu wystudzić, wyjąć z formy, polać lukrem i ozdobić kolorową posypką.\nAutor: izioni smaki o 18:03 9 komentarzy:\nOponki czy pączki z dziurką ?\nTradycyjnie zawsze sypię tylko cukrem pudrem, ale dzisiaj dla odmiany polałam polewą czekoladową i wyszło to bardzo słodko i smacznie :)\nsmalec do smażenia około 1/2 kg\nNa stolnicę przesiać mąkę, wymieszać ją z cukrem i sodą, dodać skręcony przez maszynkę ser, jajka, alkohol oraz stopioną i przestudzoną margarynę, zagnieść gładkie ciasto które schłodzić w lodówce. Po około 2 godz ciasto rozwałkować na 1.5 cm grubości i szklanką wyciąć kółka w nich wyciąć mniejsze kółeczka. W garnku rozpuścić smalec i w gorącym smażyć na złoty kolor oponki po usmażeniu osączyć z nadmiaru tłuszczu, przestudzić. Rozpuścić polewę i polać nią zimne oponki, na koniec posypać kolorową posypką, zostawić do zastygnięcia.\nWszędzie gdzie się nie odwrócę to paczki lub faworki, albo piękne róże, tylko czemu ja się dziwię w końcu to karnawał :) Aby język mi nie uciekł (wiecie gdzie), postanowiłam zrobić faworki. Już miałam sięgnąć po sprawdzony przepis kiedy sobie pomyślałam, ale czemu stary, przecież mogę zrobić coś nowego. Przepis na te znalazłam w mojej ulubionej książce "Ciasta i ciasteczka", wyszły bardzo smaczne i pachnące choć troszkę za miękkie jak na faworki.\nAutor: izioni smaki o 12:37 4 komentarze:\nBiszkopt z korzenną nutką.\nDzisiaj jest mój wielki dzień w kioskach ukazała się gazeta gdzie moja rodzinka jest na okładce, blog ma dwa tygodnie i odwiedziło mnie już ponad tysiąc osób za co wszystkim bardzo dziękuję i jeszcze dopełnieniem mojego szczęścia jest wygrana w konkursie na stronie Polska gotuje, a do kawki było pyszne ciacho :)\nBiszkopt z korzenną nutką\nAutor: izioni smaki o 20:47 6 komentarzy:\nCiasteczka to jest to co moje tygryski :) lubią bardzo, dlatego często je robię, można nawet powiedzieć, że kończą się jedne i zaraz robię następne. To jest taka moja kombinacja na bazie innych ciasteczek i muszę stwierdzić, że wyszły całkiem fajnie i smacznie.\n10 dag dżemu jabłkowego\nMargarynę utrzeć z dżemem, dodać cukier i nadal ucierając dosypywać przesianą mąkę wymieszaną z proszkiem do pieczenia i kakao. Kiedy składniki się połączą przełożyć ja na deskę i dokładnie zagnieść pod koniec dodać rodzynki. Z gładkiego ciasta utoczyć wałeczki (mi wyszły trzy), zawinąć w folię i włożyć do zamrażalnika na minimum 1/2 godz po tym czasie ostrym nożem pociąć je na plasterki około 1cm grubości, ułożyć na blaszce do pieczenia delikatnie natłuszczonej. Piec około 15-20 min w temp.180 st Zimne ciastka polać rozpuszczoną czekoladą i posypać posypką.\nPrzepis na te ciasteczka jest bardzo stary bo pamięta je moja mama jeszcze ze swojego dzieciństwa i dla mnie są one wspomnieniem tych pięknych lat kiedy byłam mała i babcia podawała je nam na podwieczorek z kubkiem mleka. Te ciasteczka są słodkie, mięciutkie, a jednak kruche i jedne z najlepszych ciasteczek na świecie.\nMargarynę pokroić w kostkę, posiekać z cukrem, mąkę wymieszać z proszkiem do pieczenia i przesiać do margaryny dodać kilka kropli aromatu śmietankowego oraz jajko, szybko zagnieść ciasto, schłodzić w lodówce najmniej 1 godz. Zimne ciasto rozwałkować na grubość około 1/2 cm i przy pomocy szklanki wyciąć ciastka(można użyć dowolnych kształtów foremek choć ja lubię okrągłe), ułożyć je na blaszce. W miseczce ubić dodatkowe jajko z mlekiem, dokładnie posmarować nim ułożone na blaszce ciastka, posypać równą warstwą cukru, warstwa jajka i cukru musi być gruba wtedy po upieczeniu na ciastkach powstanie bardzo fajna słodka skorupka. Pieczemy w temp. 180st do momentu uzyskania złotego koloru, zaraz po upieczeniu zdjąć z blaszki bo inaczej przykleją się do niej i przestudzić.\nAutor: izioni smaki o 09:54 4 komentarze:\nNa pewno nie tylko ja lubię ucierane ciasteczka. W sklepie można kupić je w przeróżnych kształtach i smakach. Przepis na te ciasteczka znalazłam w mojej ulubionej książce "Ciasta i ciasteczka" są tak pyszne i łatwe w wykonaniu, że długo nie zawitam w sklepie w celu kupienia takich ciasteczek.\nMasło utrzeć z cukrem i cukrem waniliowym w trakcie ucierania dodać żółtka jajek i 1 jajko, następnie dosypać przesianą mąkę ziemniaczaną wymieszaną z mąką pszenną. Gładkie ciasto przełożyć do worka cukierniczego z końcówką gwiazdki i wyciskać dowolne kształty na natłuszczoną blaszkę.\nPiec w temp. 180 st do momentu zrumienienia.\nZimne ciastka posmarować rozpuszczoną białą czekoladą i posypać kolorową posypką. Można dodatkowo ozdobić mleczną lub gorzką czekoladą.\nAutor: izioni smaki o 15:31 2 komentarze:\nCzy moje dziecko ma talent? tego nie wiem, ale ma wielką pasję, cierpliwość i chęć obdarowywania bliskich własnoręcznie wykonanymi prezentami, to jest pojemniczek na cukierki wykonany dla babci na dzisiejsze święto.\nEmilka jest uczennicą 2 klasy szkoły podstawowej.\nAutor: izioni smaki o 11:50 1 komentarz:\nGofry czy jest ktoś kto ich nie lubi ?, pewnie ktoś taki jest, ale ja je bardzo i to nawet bardzo lubię, a najbardziej takie ciepłe posypane cukrem pudrem.\nMąkę, proszek do pieczenia i kakao przesiewamy do głębokiej miski, dodajemy mleko i żółtka jajek, ubijamy najlepiej ręcznym mikserem, następnie dodajemy płynny tłuszcz i nadal ubijamy. Gładkie ciasto łączymy delikatnie z pianą ubitą z białek. Gofrownicę nagrzewamy, delikatnie natłuszczamy przed smażeniem pierwszych gofrów i wlewając kolejno porcję ciasta smażymy chrupiące gofry. Po wyjęciu z gofrownicy ustawiamy je między rusztami kratki np. z mikrofali, aby odparowały i troszkę przestygły. Podajemy kto z czym lubi ja podałam z jogurtem orzechowym i z cukrem pudrem.\nAutor: izioni smaki o 22:02 1 komentarz:\nStałam się szczęśliwą posiadaczką takich malutkich i kolorowych foremek. Dzieci stwierdziły, że koniecznie trzeba je wypróbować i koniecznie na czymś czekoladowym. Magdalenki wyszły pyszne, mięciutkie i tylko było ich bardzo mało :)\nAutor: izioni smaki o 14:50 2 komentarze:\nCiasto z masą maślankową\nMaślanka jest takim produktem troszkę nie docenianym, a szkoda bo z jej pomocą można przygotować bardzo smaczne ciasta i desery.\n1 litr maślanki o smaku pieczone jabłka z cynamonem\n2.5 łyżki żelatyny\n1 puszka ananasa w kostkach\nAutor: izioni smaki o 13:47 6 komentarzy:\nNie zawsze da się spisać przepis bo tort powstaje w chwili jego tworzenia lub jest z tego samego przepisu co inne robione wcześniej, ale zawsze można zrobić tylko zdjęcia i takie zdjęcia zawsze pstrykam na pamiątkę.\nTo miał być zwykły tort na roczek dla małego chłopczyka, ale kiedy się za niego zabrałam to powstał samochodzik który dla dzieci był małym samochodzikiem, za to Panowie oczami wyobraźni widzieli w nim fiacika :)\nAutor: izioni smaki o 19:08 1 komentarz:\nDrożdżówki z serem i jabłuszkami\nLubię domowe słodkie bułeczki i bardzo często robię je moim dzieciom na kolację lub podwieczorek. Dla mnie są one zawsze dobrym pretekstem do wspomnień bo przypominają mi się czasy kiedy jako dziecko siadałam u babci w kuchni z kubkiem świeżo wydojonego mleka i bułką upieczoną przez babcię, zwykłe mleko i bułki smakowały jak największy rarytas.\nsok cytrynowy lub woda\nDrożdże rozpuścić w ciepłym mleku z 1 łyżką mąki i 1 łyżką cukru, odstawić do podrośnięcia. Masło stopić i przestudzić. Resztę mąki przesiać dodać cukier i szczyptę soli, 2 żółtka i 1 jajko, wyrośnięty zaczyn drożdżowy, następnie wszystko wymieszać, kiedy składniki się połączą dodać zimny tłuszcz i dokładnie wyrobić ciasto które przykryć i odstawić do wyrośnięcia.\nSerek utrzeć z cukrem, jajkiem oraz budyniem do gładkiego sera dodać jabłka obrane i pokrojone w większą kostkę.\nZ wyrośniętego ciasta dłońmi maczanymi w mące odrywać małe porcje ciasta i ułożyć na natłuszczonej blaszce, lekko je spłaszczając( odstępy muszą być spore bo bułki rosną ), następnie przy pomocy dna szklanki dokładnie zamoczonego w mące na środku każdej bułki zrobić wgłębienie. Kiedy wszystkie bułki mają już dołki to smarujemy je białkiem i w każdy dołek wkładamy porcję nadzienia serowego, jeszcze raz odstawiamy na kilka minut. Pieczemy w 180st, aż bułki się zrumienią.\nZimne bułki smarujemy lukrem i posypujemy rodzynkami.\nLukier: W kubeczku ucieramy cukier puder z sokiem cytrynowym lub wodą do momentu uzyskania gładkiego gęstego lukru. Wodę dodajemy bardzo ostrożnie.\nAutor: izioni smaki o 14:04 5 komentarzy:\nTorcik rajska wyspa\nTort powstał tak w trakcie robienia czyli zabierając się za pieczenie biszkopta nie miałam na niego, ani jednego konkretnego pomysłu. W lodówce leżał jeden banan w szafce stały puszki z owocami, więc zrobiłam coś takiego. Wyszło bardzo smacznie i nawet ładnie :) Nazwę dla torcika wymyśliła moja córcia.\n1/2 puszki ananasa w kostkach\nOddzielić biała od jajek, dodać do nich 6 łyżek wody i szczyptę soli, ubić na sztywno, następnie dodać cukier i ubić na sztywną bezę do ubitych białek dodać żółtka i delikatnie wymieszać. Mąkę przesiać razem z proszkiem do pieczenia i z kakao, połączyć z jajkami, gotowe ciasto wylać do małej tortownicy około 20 cm średnicy. Piec w temp 180 st około 40min, najlepiej sprawdzić patyczkiem czy ciasto jest upieczone. Upieczone, zimne ciasto podzielić na trzy krążki i nasączyć kawą.\nNa mleku ugotować budyń i wystudzić. Masło utrzeć z cukrem i zimnym budyniem na gładki krem.\nSpód ciasta ułożyć na talerzu, posmarować połową dżemu na nim ułożyć warstwę owoców i przykryć warstwą kremu, następnie położyć drugi krążek ciasta na nim rozsmarować resztę dżemu, owoce i krem, przykryć ostatnim krążkiem, wierzch i boki posmarować resztą kremu, dowolnie udekorować, dokładnie schłodzić. Ja użyłam do dekoracji owoców które są w środku ciasta i dodatkowo ozdobiłam czekoladą oraz czereśniami z kompotu.\nAutor: izioni smaki o 14:42 2 komentarze:\nLubię mieć w domu zapas ciasteczek i często je robię. Bardzo lubimy pieguski więc postanowiłam pokombinować z przepisami i stworzyć swój przepis na te ciasteczka. Ciastka wyszły bardzo smaczne, mięciutkie i słodkie choć mogły mieć troszkę więcej czekolady.\nMasło utrzeć z cukrem do utartego kremu dodać żółtka i nadal ucierać w trakcie ucierania dodać przesianą mąkę, szczyptę soli i na koniec rum. Do gładkiego ciasta dodać rodzynki i pokrojoną w grube kawałki czekoladę, wymieszać. Blaszkę delikatnie natłuścić i przy pomocy dwóch łyżek maczanych w zimnej wodzie (ciasto inaczej będzie się kleić do łyżki) kłaść małe porcję ciasta lekko je spłaszczając. Piec w gorącym piekarniku, aż ciastka ładnie się zrumienią.\nAutor: izioni smaki o 16:11 Brak komentarzy:\nJako dziecko bardzo nie lubiłam takiej rolady z kremem i do tej pory nie robię takich bardzo słodkich na ciężkich kremach, ale teraz bardzo lubię takie leciutkie na śmietanie lub jak ta z galaretką.\nAutor: izioni smaki o 21:58 Brak komentarzy:\nMimo, że mam swój ulubiony przepis na paczki to postanowiłam zrobić coś nowego, przepis znalazłam w takiej starej książce "Ciasta i ciasteczka". Pomyślałam sobie co to za twór te Różane pączki bo niestety przepis był bez zdjęcia, pączki okazały się bardzo smaczne, może troszkę za słodkie choć wszystkim smakowały, a swoją nazwę wzięły od pęknięć które powstają w trakcie smażenia.\nAutor: izioni smaki o 17:44 Brak komentarzy:\nTak się zastanawiałam od czego zacząć to moje pisanie i doszłam do wniosku, że najlepiej będzie na słodko od ciasteczek które piekłam swojej córci na bal karnawałowy, ciasteczka są malutkie i bardzo pyszne.\nMargarynę utrzeć z cukrem, kiedy margaryna będzie wyglądała jak krem dodać do niej przesianą mąkę z sodą i solą, szybko zagnieść ciasto, podzielić na dwie części i do jednej wgnieść kakao, schłodzić około 2 godz. Stolnicę oraz wałek delikatnie podsypać mąką i rozwałkować połowę ciasta(kolor ciasta wedle naszych upodobań) na cieniutki placek, foremką wyciąć ciastka, ułożyć na natłuszczonej blaszce i upiec w gorącym piekarniku na złoty kolor. Drugą część ciasta też cieniutko rozwałkować, wyciąć taki sam kształt ciastek jak wcześniej w każdym ciastku mniejszą foremką wyciąć dziurkę, ciastka jak i te mniejsze wycięte jako środki ciastek ułożyć na blaszce i upiec w gorącym piekarniku, ciastka pieką się dosłownie kilka minut. Zimne całe ciastka posmarować cienką warstwą nutelli i przykryć ciastkiem z dziurką na koniec posypać delikatnie cukrem pudrem.\nCiasteczka są dosyć trwałe i można je długo przechowywać choć u mnie znikają po kilku dniach :)


Gerard Depardieu - przeczytaj więcej na stronie - Dziennik.pl\nSłużba Bezpieczeństwa poinformowała, że Gerard Depardieu został ogłoszony personą non grata. Aktor nie przyjedzie na Ukrainę przez najbliższe 5 lat.\nGerard Depardieu odwiedził Aleksandra Łukaszenkę w jego posiadłości w Gródku Ostroszyckim pod Mińskiem. Obaj panowie przechadzali się po polu, karmili konie, a francuski aktor odebrał nawet od prezydenta Białorusi lekcję koszenia trawy za pomocą kosy.\nGerardowi Depardieu znudziło się już bycie Rosjaninem. Jak ujawnił rosyjski satyryk, aktor uciekł ze swojego apartamentu w Sarańsku do Belgii.


Odwyk po chińsku | PoradnikPR.info\n« Pocałunek naukowo\nKłamczuchy - zarówno kobiety, jak i mężczyźni zmyślają, kłamią i oszukują »\nDziesięć milionów chińskich nastolatków jest uzależnionych od internetu\nRodzice i partia komunistyczna troszczą się o swoją młodzież – gdy ktoś za długo przesiaduje przed monitorem, zostaje poddany kuracji odwykowej. Tam zaś używa się wszelkich metod, nierzadko chłosty i elektrowstrząsów, by wybić młodym ludziom z głów zgubny nałóg.\nDeng Senszan był dobrym chłopcem, tyle że zbyt często grywał na komputerze. Rodzice wysłali go więc na obóz odwykowy i czternaście godzin później chłopak był już martwy. Ludzie, którzy mieli mu pomóc, zatłukli go na śmierć. Deng miał zaledwie piętnaście lat.\nNigdy nie opuszczał szkoły – opowiada jego wuj. Przestrzegał wszystkich reguł. Był nieśmiały, nie rozmawiał z dziewczynami, prócz tego miał lekką nadwagę. Nie chciał jednak uprawiać joggingu, wstydził się – ojciec więc wstawił mu do pokoju sprzęt sportowy. Chłopiec czuł się dobrze jedynie w wodzie, był dobrym pływakiem. Jeszcze w dniu poprzedzającym jego wyjazd na obóz kąpał się wraz z całą rodziną w morzu. 1 sierpnia razem z rodzicami wsiadł do pociągu. Jechali prawie 500 kilometrów, by zawieźć syna na Qihang Salvation Training Camp w Nanning. O tym obozie mówiono w telewizji, brzmiało to dobrze – stwierdzili rodzice. Chcieli przecież dla syna jak najlepiej. We wrześniu miał pójść do liceum, dlatego zaplanowali, by przedtem poddał się kuracji. A przy tym – jak opowiada wuj – Deng spędzał na graniu jedynie półtorej, dwie godziny dziennie.\nMatka, zanim zostawiła chłopca w obozie, chciała wiedzieć, czy nie będą go tu bili. Ależ nie – powiedziano jej. – My tutaj jedynie wychowujemy, za pomocą metod psychologicznych. Lecz gdy rodzice odjechali, trenerzy zaczęli zmuszać Denga do biegu. Kilometr po kilometrze. Gdy upadał, bili go, połamali na nim taboret, wlekli go na wartownię i znowu bili. Około trzeciej w nocy Deng został odwieziony do szpitala, zmarł o 3.40. Jego twarz była zalana krwią. Kierownik obozu powiedział później, że chłopiec wszczynał rebelie.\nDziś z internetu korzysta już 338 milionów Chińczyków, 10 milionów młodocianych internautów uważa się tu za uzależnionych. Do takiego wniosku doszli w każdym razie autorzy badań nad stosunkiem chińskiej młodzieży do globalnej sieci. Do komputera przyciągają ich przede wszystkim gry, chętnie też biorą udział w internetowych chatach. Specjaliści porównują już władzę, jaką ma nad ludźmi komputer, z siłą opium, które niegdyś paraliżowało ten kraj. Inni z kolei obawiają się o umiejętności językowe dzieci. Według kursujących w obiegu liczb trzy czwarte wszystkich młodocianych przestępców jest uzależnionych od internetu. Narodowy Kongres Ludowy troszczy się o chińską młodzież, przede wszystkim jednak martwią się rodzice.\nW całym kraju powstają więc prywatne centra odwykowe, jest ich w sumie już 400, żadne niezarejestrowane oficjalnie. Nazywają się “obozami treningowymi” lub “obozami letnimi”, często współpracują ze szkołami. Niektóre zatrudniają po prostu kilku nauczycieli w.f-u, nie ma bowiem żadnych przepisów w kwestii kwalifikacji wymaganych od personelu, wielu prowadzącym takie centra odwykowe zależy jedynie na posłuszeństwie – no i oczywiście na zyskach. Rodzice płacą od 500 do 29 tysięcy juanów (500 do 3000 euro), by wysłać swoje dzieci na jedno, dwu- lub trzymiesięczną kurację. Pomału jednak chińscy rodzice zaczynają się bać – już nie internetu, ale owych “wychowawców”.\nW prowincji Szantung lekarze torturują ponad 3000 swoich pacjentów elektrowstrząsami. Rząd dopiero kilka tygodni temu zabronił terapii młodych internetowych nałogowców za pomocą tego typu metod. W prowincji Hebei w jednym z obozów odwykowych 135 uczestników wysłano na długi marsz: w ciągu 28 dni mieli pokonać trasę 850 kilometrów przez prerię w głębi Mongolii. W prowincji Guangdong widziano młodych ludzi wyciągających ręce przez zakratowane okna swego miejsca “terapii” – trzymali w nich kartki z napisami: “SOS” i “Jesteśmy bici”.\nDopiero jednak śmierć Denga Senszana wstrząsnęła krajem, a ledwie się to stało, już miała miejsce kolejna tragedia. 14-letni Pu Liang został przywieziony z ciężkimi uszkodzeniami nerek do szpitala w Syczuanie. Również jemu próbowano wybić z głowy spędzanie wolnego czasu na grach komputerowych.\n“Miłość do dzieci to najważniejsza rzecz w życiu nauczyciela” – to jedna ze złotych myśli, jaka widnieje na ścianie Addiction Medicine Center szpitala wojskowego w Pekinie. Ta największa i najstarsza klinika odwykowa w Chinach, przeznaczona dla osób uzależnionych od internetu, leży na peryferiach stolicy, na terenie koszar. Może tu wejść wyłącznie ten, komu pozwolą na to uzbrojeni strażnicy. Droga do kliniki biegnie obok ogromnego placu defiladowego i plakatu z napisem “Lojalność wobec partii”. Proste jak sznurek ścieżki, posadzone w rządku róże, wszędzie wokół identyczne budynki z czerwonego klinkieru, w których przebywają żołnierze. W jednym z nich mieszkają poddane leczeniu dzieci. W tej chwili jest tutaj 67 pacjentów, większość z nich w wieku od 13 do 18 lat.\n“Przemyśl własne błędy, zamiast mówić o słabościach innych” – takie hasło widnieje na kolejnym plakacie, wiszącym w jadalni nad zlewozmywakiem. “Wygrani znajdują rozwiązanie, przegrani szukają usprawiedliwienia” – czytamy w sali konferencyjnej. Napomina się tu także rodziców, na przykład: “Dzieci wzrastające we wrogości stają się agresywne”.\nRola rodziców w powstaniu komputerowego nałogu jest największa – wyjaśnia Tao Ran, 48-letni dyrektor kliniki, mężczyzna o bladej twarzy i włosach uczesanych w równiutki przedziałek. Właśnie w Chinach wielu rodziców za bardzo dyryguje swoimi dziećmi – chcą kontrolować wszystko: co pociecha je, jak się ubiera, co czyta. W ten sposób młodzi ludzie tracą wszelką kreatywność i własną inicjatywę, a także zdolność samodzielnego dopasowania się do własnego otoczenia. Dochodzi do tego jeszcze fakt, że jedynie dobry uczeń gwarantuje swojej rodzinie odpowiednią opinię. Jeśli dziecko zawodzi oczekiwania, twarz tracą również jego rodzice. Szybko pojawia się wniosek: ten, kto ma kiepskie wyniki w szkole, jest generalnie złym człowiekiem – tłumaczy Tao Ran. Niektórzy młodzi ludzie nie wytrzymują owej presji, tego wiecznego dążenia do perfekcji i stałego ustawiania ich do pionu. Zaczynają uciekać w wirtualny świat.\nTo nikt inny, lecz sami rodzice popychają swoje dzieci w uzależnienie. Wielu z nich już przedszkolakom kupuje pierwszy komputer, mając nadzieję, że pomoże on synowi czy córce w edukacji. Gdy w całym kraju zaczęły lawinowo powstawać kawiarenki internetowe, gdzie przekaz danych jest szybszy niż w domu, a zamiast wrzeszczących rodziców są rówieśnicy i smaczne przekąski, szybko stały się one ulubionym miejscem spotkań chińskich nastolatków.Tao, sam w randze pułkownika, jest członkiem grupy ekspertów, która w ubiegłym roku opublikowała pierwszy w Chinach podręcznik diagnozowania internetowego nałogu. Do niepokojących objawów zaliczono: korzystanie z internetu dłużej niż przez sześć godzin dziennie, brak zainteresowania innymi formami spędzania wolnego czasu, niemożność ograniczenia czasu spędzanego w sieci. Do dziś nie ma jednak jednolitej definicji obrazu choroby. Zong Chuansan, dyrektor chińskiego stowarzyszenia zdrowia psychicznego ostrzega, że obecnie w większości przypadków wyłącznie od oceny rodziców zależy, czy dziecko uznane zostanie za uzależnione, czy też nie. Poza tym wiele osób nie chce się przyznać, ile czasu spędzają rzeczywiście w sieci, skoro uzależnienie od internetu uważane jest za “zaburzenie psychiczne”. Właściwym problemem – twierdzi Zong – jest nastawienie ludzi. – Robią z internetu prawdziwe monstrum.\nTao Ran widzi to inaczej. Szkody, jakie młodzież na całym świecie ponosi za sprawą internetu – mówi – są groźniejsze od skutków świńskiej grypy. Jego klinika to jego misja. Na okładce jednej z broszurek widnieje zdanie: “Gdy młodzież jest silna, silny jest również kraj”.\nDwudziestoletni Li Ming* studiuje budowę samolotów. W tej chwili jednak siedzi na swoim piętrowym łóżku, ubrany w mundur moro. Własne ubrania wolno mu nosić jedynie w weekendy. Tu, w tym maleńkim pokoju o zakratowanych oknach, żyje już od dwóch miesięcy i jedenastu dni. Ma szczęście, w tej chwili na parapecie stoi w równiutkim rządku tylko sześć kubków do mycia zębów, jedynie sześć plastikowych misek i sześć ścierek wisi jedne na drugich na drewnianych stojakach – normalnie chłopców jest w tym pokoju ośmiu. Sami piorą swoje ubrania, ścielą łóżka i sprzątają. Większość z nich to jedynacy i robią to wszystko po raz pierwszy w życiu.\nPobudka o szóstej, śniadanie o wpół do ósmej, obiad o wpół do dwunastej, o wpół do dziesiątej muszą być już w łóżkach. W międzyczasie psychoterapia albo marsze. Tak mijają kolejne dni Li, ściśle według rozkładu zajęć. Kiedy studiował na uniwersytecie, do późna w nocy przesiadywał przed monitorem, a następnego dnia dopiero około południa udawało mu się podnieść z łóżka. Tymczasem już od ósmej rano powinien być na wykładach.\nDlaczego tak lubi grać? Li Ming przygryza dolną wargę, zaciska dłonie. – Bo wtedy mogę zapomnieć o swoich problemach – mówi wreszcie cichym, wysokim głosem. Dawniej był szczęśliwy, gdy mógł pograć z kolegami w koszykówkę, będąc już studentem nie mógł jednak poradzić sobie z darowaną mu nagle wolności. Nikt go nie kontrolował jak przedtem rodzice, którzy wybrali mu nawet kierunek studiów. Nie interesowało go to, ale jego wuj powiedział, że z takim dyplomem będzie mógł później znaleźć dobrą pracę.\nSiedem godzin dziennie spędzał więc w sieci, przez co zawalił egzaminy. – Rujnujesz naszą rodzinę! – krzyczeli rodzice. Li grał jednak dalej, w tym wirtualnym życiu wszystko było znacznie łatwiejsze niż w rzeczywistym świecie. A kiedy podczas gry zabijał przeciwnika, mógł w ten sposób rozładować cały zgromadzony w nim stres. – Inaczej – uważa – nie da się tego przecież zrobić.\nRównież jego matka mieszka w tej chwili w klinice, bo dyrektor Tao w swojej terapii stawia nie tylko na leki przeciwko depresji lub hiperaktywności. Chce przeszkolić także rodziców. – Szanujcie swoje dzieci – mówi im. – Dajcie im nieco wolnej przestrzeni.\nWiele nie mają jej również w klinice. Część, w której mieszczą się pokoje pacjentów, oddzielona jest wysoką kratą, zamkniętą na kłódkę. Na kracie udrapowane są sztuczne kwiaty, żeby ładniej to wyglądało. Do gabinetu lekarskiego wchodzi się z tego samego korytarza. Siedzą tam doktorzy w białych fartuchach, kontrolują i czuwają przez 24 godziny na dobę.\nLi Ming mówi, że wiele się tu nauczył, choć na początku marzył tylko o tym, by się stąd wydostać. – Czułem się jak ptak zamknięty w klatce – wspomina. Teraz jednak musi wyjść na podwórko, ustawić się wraz z innymi w szeregu. Bieg przez parę metrów, potem znowu stanie na baczność. (…) Chodzi o właściwą postawę ciała – wyjaśnia jedna z pielęgniarek – niektórym po tylu godzinach siedzenia przy komputerze brakuje po prostu sprężystości.\nPułkownik Tao widzi to następująco: 90 procent jego pacjentów to chłopcy i większość z nich nigdy nie zaznała tak potrzebnego im zainteresowania ze strony ojca. Jest on zwykle zbyt zajęty zarabianiem pieniędzy, by mógł służyć jako przykład dla syna. Podatni na uzależnienie stają się chłopcy o “miękkiej” psychice, ci, którym brakuje męskości, którzy nie potrafią znieść bólu i frustracji. – Koszary stwarzają męski świat – twierdzi Tao i uważa, że to jest dobre. U niego w klinice wisi wewnątrz fototapeta z palmami, na zewnątrz zaś słychać wojskowe wrzaski.\nOd czasu do czasu jego pacjenci mogą nawet sami sięgnąć po broń. Wtedy rozgrywają w terenie sceny wzorowane na ich ulubionych grach, tym razem w pełnym rynsztunku – w mundurach, hełmach, kamizelkach kuloodpornych i ze specjalną bronią, tyle że bez amunicji. Przed zajęciami mogą nawet ustalić, kto ma ile żyć. Muszą jednak poczuć prawdziwy wysiłek, fizyczne zmęczenie – tłumaczy Tao. – To coś zupełnie innego niż klikanie myszą na komputerze. Pełna koncentracja, praca zespołowa – wszystko to ma sprawić, by te dzieciaki powróciły do realnego świata. – To wspaniałe uczucie trzymać broń – mówi Li Ming.\nRodzice Denga Senszana wciąż czekają, by móc zabrać z tamtego obozu swoje martwe dziecko. Dostali już nawet odszkodowanie, ponad milion juanów (około 100 tysięcy euro). Kiedy policja da im znać, pojadą raz jeszcze do odległego obcego miasta Nanning na kremację syna. Urnę z prochami chcą jednak zabrać do domu.\n* Nazwisko zmienione przez redakcję.\nwrzesień 12, 2009 | Tagi: dziecko, metody, społeczeństwo, uzależnienia | Kategoria: Dziecko/wychowanie, Przegląd specjalistycznej prasy zagranicznej | Prenumeruj komentarze\t| Zostaw komentarz | Trackback URL\nJeden komentarz do “Odwyk po chińsku”\nwrzesień 12, 2009 at 15:13\nW Polsce też mamy poważny problem uzależnienia młodzieży od internetu.\nWarning: Unknown: open(/home/content/62/2214862/tmp/sess_3vem74ubu5apnc0d01cvsljvg7, O_RDWR) failed: No such file or directory (2) in Unknown on line 0


W hotelu Pod Orłem w Bydgoszczy odbył się V Zjazd Dyrektorów Hoteli Niezależnych. Wydarzenie to integrować ma środowisko hotelarzy niezależnych, a także upowszechniać hotelarskie know-how w dziedzinie marketingu, sprzedaży usług hotelowych oraz zarządzania hotelem i restauracją.\nNa zjazdach spotykają się dyrektorzy, właściciele i prezesi hoteli niezależnych. Dzięki temu uczestnicy mogą rozmawiać na ważne tematy z osobami o podobnym doświadczeniu i obowiązkach. Pomysłodawczynią i organizatorką spotkania jest Anna Kowalska- Szczepańska, dyrektor hotelu Pod Orłem. – Pomysł na takie wydarzenie wziął się z czasów, gdy hotel należał jeszcze do Orbisu. Orbis organizował cykliczne spotkania dyrektorów swoich obiektów, na których można było zdobyć nową wiedzę, wymienić się doświadczeniami i problemami, poznać się. Było to później bardzo pomocne w pracy. Pomyślałam: dlaczego nie organizować takich spotkań dla hotelarzy niezależnych, którym nawet trudniej jest o dostęp do [...]