OBJAŚNIENIA ZNAKÓW UMOWNYCH WAŻNIEJSZE SKRÓTY - PDF\nOBJAŚNIENIA ZNAKÓW UMOWNYCH WAŻNIEJSZE SKRÓTY\nDownload "OBJAŚNIENIA ZNAKÓW UMOWNYCH WAŻNIEJSZE SKRÓTY"\n1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski Katowice 2011\n2 OBJAŚNIENIA ZNAKÓW UMOWNYCH Kreska ( ) zjawisko nie wystąpiło Zero (0) zjawisko istniało w wielkości mniejszej od 0,5 (0,0) zjawisko istniało w wielkości mniejszej od 0,05 Kropka (.) zupełny brak informacji lub brak informacji wiarygodnych Znak x wypełnienie pozycji jest niemożliwe lub niecelowe W tym oznacza, że nie podaje się wszystkich składników sumy WAŻNIEJSZE SKRÓTY tys. = tysiąc mln = milion zł = złoty g = gram kg = kilogram Gg = gigagram t = tona kwh = kilowatogodzina MW = megawat TJ = teradżul pkt proc. = punkt procentowy kgoe = kilogram oleju ekwiwalentnego euro00 = wartość euro wyrażona w kursie rynkowym dam 3 = dekametr sześcienny hm 3 = hektometr sześcienny ha = hektar NTS = Nomenklatura Jednostek Terytorialnych do Celów Statystycznych BAEL = Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności MEN = Ministerstwo Edukacji Narodowej MSWiA = Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji NBP = Narodowy Bank Polski = Unia Europejska KE = Komisja Europejska Eurostat = Urząd Statystyczny Wspólnot Europejskich OECD = Organizacja Wspólnoty Gospodarczej i Rozwoju UNICEF = Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci PKB = produkt krajowy brutto DMC = krajowe zużycie materiałów\n3 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY URZĄD STATYSTYCZNY W KATOWICACH Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski ISBN Katowice 2011\n4 Opracowanie publikacji zespół pracowników Urzędu Statystycznego w Katowicach przy współudziale: Urzędu Statystycznego w Krakowie Urzędu Statystycznego w Szczecinie Departamentu Analiz i Opracowań Zbiorczych GUS pod kierownictwem dr Edmunda Czarskiego Projekt okładki i skład komputerowy Andrzej Marks Nazwa umowy o dotację: Wsparcie w zakresie rozwijania zestawu wskaźników do monitorowania narodowych strategii zrównoważonego rozwoju - Rozwój i wdrożenie polskiego zestawu wskaźników zrównoważonego rozwoju" Numer umowy o dotację: Prosimy o podanie źródła przy publikowaniu danych\n5 Spis treści Strona I. Wprowadzenie... 4 II. Międzynarodowe inicjatywy dotyczące zrównoważonego rozwoju... 5 Działania związane z ideą zrównoważonego rozwoju... 6 Strategia Zrównoważonego Rozwoju... 7 System wskaźników zrównoważonego rozwoju... 8 III. Zrównoważony rozwój w prawie polskim Zrównoważony rozwój w Konstytucji RP i ustawach Długookresowe strategie i programy Zintegrowane strategie rozwoju IV. Pojęcie oraz kryteria grupowania wskaźników zrównoważonego rozwoju Pojęcie wskaźnika zrównoważonego rozwoju Dobór wskaźników i ich grupowanie Struktura wskaźników według ładów V. Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Ład społeczny Ład gospodarczy Ład środowiskowy Ład instytucjonalno-polityczny Bibliografia Wykaz tabel i wykresów\n6 I. Wprowadzenie Przekazujemy Państwu publikację Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski prezentującą wyniki prac prowadzonych w ramach projektu Wsparcie w zakresie rozwijania zestawu wskaźników do monitorowania narodowych strategii zrównoważonego rozwoju Rozwój i wdrożenie polskiego zestawu wskaźników zrównoważonego rozwoju realizowanego zgodnie z umową zawartą pomiędzy Komisją Europejską a Głównym Urzędem Statystycznym. Podstawowym celem projektu było opracowanie zestawu wskaźników monitorujących zrównoważony rozwój kraju. Zrównoważony rozwój kraju, uznany za Zasadę Konstytucyjną Rzeczypospolitej Polskiej został zdefiniowany w Ustawie Prawo Ochrony Środowiska jako taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. W Polsce brak jest odrębnej strategii zrównoważonego rozwoju kraju, jednakże w wielu dokumentach strategicznych określone zostały w perspektywie długookresowej cele społeczno- -gospodarcze oraz kierunki działań zgodne z zasadą trwałego i zrównoważonego rozwoju, uwzględniające spójność społeczną, ekonomiczną i ekologiczną, które stały się podstawą doboru wskaźników do monitorowania ich realizacji. Opracowany przez autorów projektu zestaw wskaźników powinien być przedmiotem dalszych prac mających na celu aktualizację zakresu wskaźników oraz poszukiwanie wskaźników najlepiej obrazujących ideę zrównoważenia, szczególnie w warunkach opracowywania nowych dokumentów strategicznych. Zasadniczą część publikacji stanowi opis analityczny wskaźników wzbogacony tabelami i wykresami z danymi od 2004 roku. Dla celów analitycznych dane dla Polski zestawione zostały z danymi dla oraz wszystkich krajów członkowskich. Dla porównań z krajami członkowskimi przyjęto jako bazowy rok Wskaźniki zostały pogrupowane w układzie czterech ładów: społecznego identyfikującego strategiczne cele zmierzające do poprawy jakości życia społeczeństwa, gospodarczego określającego strategiczne cele generujące efektywny rozwój społeczno-gospodarczy, środowiskowego formułującego uwarunkowania i strategiczne cele ochrony i racjonalnego kształtowania środowiska przyrodniczego oraz ładu instytucjonalno-politycznego obejmującego wyzwania związane z globalnym partnerstwem i dobrym zarządzaniem. W poszczególnych ładach zostały wyodrębnione obszary tematyczne stanowiące odzwierciedlenie celów i priorytetów zrównoważonego rozwoju. Część analityczna publikacji została poprzedzona częścią opisującą międzynarodowe inicjatywy związane ze zrównoważonym rozwojem oraz koncepcję zrównoważonego rozwoju w prawie polskim, a także pojęcie wskaźnika zrównoważonego rozwoju oraz kryteria ich doboru i grupowania. Pragniemy serdecznie podziękować Prof. Tadeuszowi Borysowi za współpracę i wsparcie w trakcie realizacji przedsięwzięcia oraz cenne uwagi na etapie przygotowania publikacji, a także za przekazanie materiałów do rozdziału dotyczącego teoretycznych podstaw pojęcia wskaźnika zrównoważonego rozwoju oraz kryterium ich doboru i grupowania. Wyrażamy także wdzięczność Prof. Andrzejowi Barczakowi oraz ekspertom Urzędu Statystycznego Republiki Czeskiej za cenne wskazówki, które wpłynęły na realizację projektu oraz ostateczny kształt publikacji. Będziemy wdzięczni za wszelkie uwagi i sugestie, które mogą posłużyć dalszym pracom związanym z aktualizacją zakresu wskaźników oraz udoskonaleniu kolejnych edycji publikacji. 4 Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski\n7 II. Międzynarodowe inicjatywy dotyczące zrównoważonego rozwoju Zrównoważony rozwój społeczno-gospodarczy jest jednym z najważniejszych wyzwań współczesnego świata. Pojęcie to w sposób najbardziej przejrzysty i powszechnie stosowany zostało zdefiniowane przez powstałą w 1983 r. Światową Komisję G. Brutland do spraw Środowiska i Rozwoju. Określa ona zrównoważony rozwój, jako taki, w którym potrzeby obecnego pokolenia mogą być zaspokajane bez pozbawiania możliwości zaspokojenia potrzeb przyszłych pokoleń. Rozwój ten odnosi się do aspektów środowiskowych, gospodarczych i społecznych. Wspomniana Komisja przyczyniła się do zwołania w 1992 r. w Rio de Janeiro drugiego Szczytu Ziemi, który był najistotniejszym wydarzeniem dla wdrażania idei zrównoważonego rozwoju. Na tej Konferencji uchwalono 5 kluczowych dokumentów, tj.: Agendę 21, Deklarację z Rio w sprawie Środowiska i Rozwoju (zawierającą 27 zasad i będącą rodzajem kodeksu postępowania człowieka wobec środowiska naturalnego), Ramową Konwencję w sprawie Zmian Klimatu, Konwencję o Bioróżnorodności i Deklarację o Lasach. Najistotniejszym dokumentem jest Agenda 21 będąca programem działań, jakie należy podejmować w perspektywie XXI wieku w zakresie środowiska i rozwoju. Dokument ten zwraca szczególną uwagę na konieczność ochrony zasobów naturalnych i racjonalnego gospodarowania nimi w celu zapewnienia trwałego i zrównoważonego rozwoju. Agenda 21 składa się z czterech części. W pierwszej omówiono zagadnienia społeczne i ekonomiczne. W drugiej przedstawiono problemy ochrony środowiska i gospodarowania zasobami naturalnymi. Część trzecia odnosi się do roli, jakie w realizacji Agendy 21 powinny pełnić grupy społeczne. Czwarta część dotyczy możliwości realizacji poszczególnych zaleceń. Odnowienie postanowień z Konferencji z 1992 r. oraz rozwinięcie osiągnięć dokonanych po tym Szczycie miało miejsce 10 lat później w Johannesburgu. Obecnie trwają przygotowania do Szczytu Ziemi 2012, określanego mianem Rio+20. Celem Konferencji jest wzmocnienie politycznych zobowiązań do działania na rzecz zrównoważonego rozwoju, ocena dokonanych postępów, oszacowanie istniejących luk we wdrażaniu zaleceń z poprzednich Szczytów Ziemi oraz wyznaczenie nowych wyzwań. Tematami przewodnimi Konferencji będą: zielona gospodarka w kontekście zrównoważonego rozwoju i zwalczania ubóstwa oraz ramy instytucjonalne zrównoważonego rozwoju. Drugim wydarzeniem, które nieodłącznie wiąże się ze zrównoważonym rozwojem i propagowaniem go na świecie jest Deklaracja Milenijna przyjęta przez przywódców 189 państw na szczycie Organizacji Narodów Zjednoczonych w 2000 r. Osiem Milenijnych Celów Rozwoju to zobowiązanie dążenia do osiągnięcia następujących rezultatów: wyeliminowanie skrajnego ubóstwa i głodu, zapewnienie powszechnego nauczania na poziomie podstawowym, promocja równości płci i awansu społecznego kobiet, ograniczanie umieralności dzieci, poprawa opieki zdrowotnej nad matkami, ograniczenie rozprzestrzeniania się HIV/AIDS, malarii i innych chorób zakaźnych, zapewnienie ochrony środowiska naturalnego, stworzenie globalnego partnerskiego porozumienia na rzecz rozwoju. Wyznaczone cele mają zostać osiągnięte do 2015 r. Na konieczność działania na rzecz przywrócenia równowagi ekologicznej i zapobiegania zagrażającemu nam kryzysowi klimatycznemu zwraca uwagę jedna z najnowszych strategii OECD Strategia Zielonego Wzrostu (Green Growth Strategy). Zielony wzrost jest rozumiany jako działanie w kierunku osiągnięcia rozwoju gospodarczego, przy jednoczesnym zapobieganiu degradacji środowiska, zachowaniu bioróżnorodności oraz wykorzystywaniu zasobów naturalnych w sposób, który nie narusza równowagi ekologicznej. Strategia, którą przyjęto w I połowie 2011 r., tworzy ramy zapewniające taką politykę, która pozwoli na większą integrację gospodarczą, zmianę wzorców konsumpcji i produkcji prowadzącą do rozsądniejszego wykorzystania ograniczonych zasobów naturalnych. Międzynarodowe inicjatywy dotyczące zrównoważonego rozwoju 5\n8 Zrównoważony rozwój jest również jednym z priorytetów. Zgodnie z Traktatem o Unii Europejskiej, jej instytucje działają m.in. na rzecz trwałego rozwoju Europy, którego podstawą jest zrównoważony wzrost gospodarczy oraz stabilność cen, społeczna gospodarka rynkowa o wysokiej konkurencyjności zmierzająca do pełnego zatrudnienia i postępu społecznego oraz wysoki poziom ochrony i poprawy jakości środowiska. Zamiarem jest też zwalczanie wykluczenia społecznego i dyskryminacji oraz wspieranie sprawiedliwości społecznej i ochrony socjalnej, równości kobiet i mężczyzn, solidarności między pokoleniami i ochrony praw dziecka. W centrum uwagi znajduje się także postęp naukowo-techniczny. Zapisy Traktatu sprzyjają opracowywaniu międzynarodowych środków służących ochronie i poprawie stanu środowiska oraz zrównoważonego zarządzania światowymi zasobami naturalnymi, w celu zapewnienia trwałego rozwoju. Działania związane z ideą zrównoważonego rozwoju Głównym narzędziem określającym szczegółowe cele i działania, zmierzającym przede wszystkim do osiągnięcia w pełni zrównoważonego rozwoju, ale również pomagającym w wypracowywaniu odpowiednich wzorców jest długoterminowa Strategia Zrównoważonego Rozwoju. Priorytety i cele rozwojowe zawarte są także w wielu innych unijnych dokumentach strategicznych. Poza Strategią Zrównoważonego Rozwoju temat ten był jednym z wiodących obszarów Strategii Lizbońskiej, a jego elementy można znaleźć również w kolejnym dokumencie Strategii Europa Strategia Europa 2020 jest przewidziana na lata i jest odpowiedzią Europy na nasilające się zjawiska oraz nowo powstające wyzwania, w tym m.in. rosnącą konkurencyjność gospodarek wschodzących takich jak Indie i Chiny. Dokument przedstawia wizję społecznej gospodarki rynkowej, a jej głównymi założeniami są: rozwój inteligentny, rozwój zrównoważony oraz rozwój sprzyjający włączeniu społecznemu. W praktyce oznacza to wspieranie innowacji i rozwoju wiedzy, efektywne wykorzystanie zasobów, konkurencyjność i ochronę środowiska oraz wspieranie zatrudnienia, spójność społeczną i terytorialną. Monitoring realizacji Strategii Europa 2020 przewiduje coroczne raporty Komisji Europejskiej na podstawie ustalonego zestawu wskaźników. Wskaźniki te obejmują obszar zatrudnienia, inwestycji w badania i rozwój, emisji dwutlenku węgla i energii, edukacji oraz ubóstwa. Jako podstawowe przyjęto osiem wskaźników monitorujących i określono dla nich wartości docelowe. Wszystkie kraje członkowskie zostały zobowiązane do określenia swoich celów, które mają pozwolić na realizację założeń Strategii dla. Poza wymienionymi strategiami koncepcja zrównoważonego rozwoju obecna jest również w innych dokumentach i inicjatywach, m.in.: Białych Księgach tj. dokumentach Komisji Europejskiej zawierających oficjalne propozycje kierunków zmian wspólnej polityki, mających formę politycznej deklaracji, choć nie są one wiążące, ich nieformalna waga skłania do respektowania ich zapisów np. Plan utworzenia jednolitego europejskiego obszaru transportu dążenie do osiągnięcia konkurencyjnego i oszczędzającego zasoby systemu transportu; Zielonych Księgach tj. sektorowych dokumentach Komisji Europejskiej obejmujących wąski, specjalistyczny fragment integracji, mających na celu zapoczątkowanie dyskusji lub konsultacji na tematy związane z danym problemem, nie zawierają one projektów konkretnych rozwiązań legislacyjnych, a zapoczątkowane przez nie konsultacje mogą zostać sfinalizowane wydaniem Białej Księgi np. TEN-T: Przegląd polityki. W kierunku lepiej zintegrowanej transeuropejskiej sieci transportowej w służbie wspólnej polityki transportowej; 6 Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski\n9 Komunikatach Komisji Wspólnot Europejskich, np. Wyjść poza PKB. Pomiar postępu w zmieniającym się świecie (jest to jedna z inicjatyw mających na celu uzupełnienie wskaźnika PKB w ten sposób, by odzwierciedlone były także priorytety społeczne i polityczne; wskaźnik PKB często jest błędnie utożsamiany ze wskaźnikiem ogólnego rozwoju społecznego, mimo, że właśnie wymiaru społecznego w nim brak, a ujmuje jedynie aspekt ekonomiczny rozwoju, brak w nim również odniesienia do równowagi ekologicznej, ograniczenia te należy uwzględnić przy stosowaniu PKB w analizach i debatach politycznych); Opiniach Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego, np. w sprawie dalszych perspektyw strategii zrównoważonego rozwoju. W ramach prac nad zrównoważonym rozwojem powstała inicjatywa dotycząca utworzenia grupy patronackiej do spraw pomiaru postępu, dobrobytu i zrównoważonego rozwoju, której przewodniczy Eurostat wspólnie z Urzędem Statystycznym Francji (INSEE), a uczestniczy w niej 16 krajów członkowskich (w tym Polska) oraz przedstawiciele OECD i UNECE. Swoje działania grupa realizuje przy pomocy grup zadaniowych: pierwsza z nich koncentruje się na dystrybucyjnych aspektach dochodu, konsumpcji i dobrobytu z perspektywy gospodarstw domowych, druga na aspektach środowiskowych w kontekście zrównoważonego rozwoju, kolejna na wielowymiarowym pomiarze jakości życia, natomiast czwarta zajmuje się zagadnieniami przekrojowymi. Eurostat współpracuje w zakresie zrównoważonego rozwoju z innymi organizacjami m.in. również w ramach Joint UNECE/OECD/Eurostat Working Group on Statistics for Sustainable Development. Działalność tej grupy koncentruje się na pracach nad poszczególnymi miernikami zrównoważonego rozwoju oraz na wyznaczeniu głównych wskaźników do porównań międzynarodowych. Punktem zainteresowania są również sposoby pozyskiwania danych, w szczególności badania statystyczne i administracyjne źródła danych. Ponadto prowadzone są prace koncepcyjne nad powiązaniami między zrównoważonym rozwojem a rachunkami narodowymi i środowiskowymi. Strategia Zrównoważonego Rozwoju Strategia Zrównoważonego Rozwoju powstała w 2001 r., a następnie została odnowiona w czerwcu 2006 r. Naczelnym celem odnowionej Strategii Zrównoważonego Rozwoju jest określenie i rozwój działań, dzięki którym będzie mogła zapewnić obecnym i przyszłym pokoleniom stały wzrost jakości życia poprzez tworzenie społeczności opartych na zasadach zrównoważonego rozwoju, tj. społeczności wydajnie gospodarujących zasobami i z nich korzystających, czerpiących z potencjału gospodarki w zakresie innowacji ekologicznych i społecznych, a przez to zapewniających dobrobyt, ochronę środowiska naturalnego i spójność społeczną. Również w tym dokumencie zrównoważony rozwój oznacza, że potrzeby obecnego pokolenia należy zaspokajać bez uszczerbku dla możliwości zaspokajania potrzeb przyszłych pokoleń. Do celów głównych Strategii Zrównoważonego Rozwoju zaliczono: ochronę środowiska naturalnego, sprawiedliwość i spójność społeczną, dobrobyt gospodarczy, realizację zobowiązań w skali międzynarodowej. Jako podstawowe wyzwania strategii przyjęto: zmianę klimatu i czystą energię, zrównoważony transport, zrównoważoną konsumpcję i produkcję, ochronę zasobów naturalnych i gospodarowanie nimi, zdrowie publiczne, integrację społeczną, demografię i migracje, wyzwania w zakresie globalnego ubóstwa i trwałego rozwoju. Międzynarodowe inicjatywy dotyczące zrównoważonego rozwoju 7\n10 W ramach każdego z wyzwań określono konkretne cele operacyjne i działania, które mają pozwolić na realizację powyższych zamierzeń. Podstawowe prace koordynacyjne dotyczące wdrażania Strategii Zrównoważonego Rozwoju realizuje Grupa Robocza Eurostatu ds. Zrównoważonego Rozwoju. Gromadzi ona przedstawicieli z krajów członkowskich, w szczególności reprezentantów krajowych urzędów statystycznych, przedstawicieli ministerstw i instytucji odpowiadających za politykę zrównoważonego rozwoju, reprezentantów organizacji międzynarodowych i Dyrektoriatów Generalnych. Grupa Robocza powstała w 2005 r. i kontynuuje prace działającej wcześniej Grupy Zadaniowej. Jednym z jej głównych zadań jest rozwijanie i aktualizacja zestawu wskaźników zrównoważonego rozwoju, który w najlepszy sposób będzie pozwalał na monitorowanie postępów w poszczególnych obszarach. Spotkania Grupy Roboczej są również okazją do wymiany doświadczeń związanych z realizacją krajowych strategii zrównoważonego rozwoju i z rozwijaniem sposobów ich monitorowania. Grupa zajmuje się także działaniami z innych obszarów powiązanych z tematyką zrównoważonego rozwoju, np. pomiarem dobrobytu, inicjatywą GDP and Beyond i raportem Komisji ds. Pomiaru Kondycji Gospodarki i Postępu Społecznego (Commission on the Measurement of Economic Performance and Social Progress, tzw. Komisji Stiglitza). Wszystkie wymienione inicjatywy wiążą się z uzupełnieniem wskaźnika PKB. System wskaźników zrównoważonego rozwoju Aktualny zestaw wskaźników zrównoważonego rozwoju składa się z dziesięciu obszarów tematycznych (odzwierciedlających m.in. siedem wyzwań Strategii Zrównoważonego Rozwoju). Tematy przechodzą stopniowo od gospodarczych, poprzez społeczne i środowiskowe, aż do wymiaru instytucjonalnego i partnerstwa globalnego. Składają się na nie: rozwój społeczno-ekonomiczny, zrównoważona produkcja i konsumpcja, włączenie społeczne, zmiany demograficzne, zdrowie publiczne, zmiany klimatu oraz energia, zrównoważony transport, zasoby naturalne, globalne partnerstwo, dobre rządzenie. Obszary te podzielone są następnie na podtematy, które pozwalają na prezentację celów operacyjnych oraz działań Strategii. W sposób naturalny odzwierciedlają one również cel główny osiągnięcia dobrze prosperującej, opartej na zasadach zrównoważonego rozwoju gospodarki, jak również zasady przewodnie związane z dobrym rządzeniem. Na potrzeby lepszego zobrazowania i umożliwienia właściwego zrozumienia sposobu funkcjonowania i budowy zestawu wskaźników zrównoważonego rozwoju, wskaźniki te prezentuje się w postaci trzypoziomowej piramidy (rys. 2.1.) obrazującej cele główne (poziom 1), cele operacyjne (poziom 2) i działania (poziom 3), uzupełnione wskaźnikami kontekstowymi, które dostarczają ważnych informacji z poszczególnych obszarów, ale nie monitorują bezpośrednio celów Strategii. Stałemu monitorowaniu podlega jakość poszczególnych wskaźników za pomocą tzw. profili jakości metryczek zawierających podstawowe metadane o wskaźniku (definicję, ocenę poziomu dokładności i porównywalności wskaźnika, a także poziom dostępności). 8 Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski\n11 POZIOM 1 wskaźniki celów głównych POZIOM 2 wskaźniki celów operacyjnych POZIOM 3 wskaźniki obrazujące działania WSKAŹNIKI KONTEKSTOWE tło, kontekst Rys Piramida wskaźników zrównoważonego rozwoju Ź r ó d ł o: opracowanie własne na podstawie Eurostat. Eurostat na bieżąco gromadzi dane od krajów członkowskich i publikuje je na swojej stronie internetowej w zakładce Selected statistics Sustainable development indicators. Regularnie co dwa lata ukazuje się raport Komisji Europejskiej (na podstawie raportu Eurostatu) monitorujący realizację Strategii Zrównoważonego Rozwoju. Dokument ten przedstawia sytuację społeczno- -gospodarczą monitorowaną przy pomocy wskaźników zrównoważonego rozwoju. Wydanie kolejnej edycji raportu Eurostatu planowane jest na II półrocze 2011 r. Baza danych z zakresu zrównoważonego rozwoju jest zasilana głównie dzięki transmisji danych z poszczególnych krajów członkowskich. Często zdarza się, że w celu zapewnienia spójności metodologicznej oraz porównywalności pomiędzy krajami obliczenia wskaźników na podstawie danych surowych pochodzących ze statystyk narodowych są realizowane w Eurostacie. Taka sytuacja może być w niektórych przypadkach przyczyną różnic pomiędzy wskaźnikami liczonymi i udostępnianymi przez poszczególne kraje, a tymi prezentowanymi w bazie danych Eurostatu. W Polsce dane zasilające bazę wskaźników zrównoważonego rozwoju prowadzoną przez Eurostat przygotowuje kilka instytucji, przede wszystkim Główny Urząd Statystyczny i Urzędy Statystyczne, jak również Ministerstwo Środowiska, Ministerstwo Finansów, Narodowy Bank Polski, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska i Główny Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno- -Spożywczych. Międzynarodowe inicjatywy dotyczące zrównoważonego rozwoju 9\n12 III. Zrównoważony rozwój w prawie polskim Polska uczestnicząc w Konferencji Narodów Zjednoczonych Środowisko i Rozwój oraz podpisując trzy dokumenty o charakterze deklaratywnym: Deklarację z Rio na temat środowiska i rozwoju, Program Działań Agenda 21, Deklarację zasad zrównoważonego zarządzania lasami oraz dwie umowy globalne: Konwencję w sprawie zmian klimatu i Konwencję o różnorodności biologicznej zobowiązała się do wdrażania zasad zrównoważonego rozwoju. W 1991 r. Sejm RP przyjął Politykę Ekologiczną Państwa, która określiła cele i kierunki działania na rzecz poprawy stanu środowiska. Był to pierwszy tego typu strategiczny i kompleksowy program działania w kraju. Powstanie tego dokumentu zbliżyło Polskę do państw, które za podstawę dalszego rozwoju społecznego oraz gospodarczego uznały ideę trwałego i zrównoważonego rozwoju. Rząd Polski w 2003 r. przyjął dokument Zobowiązania Polski wynikające z postanowień zawartych w "Planie działań" Szczytu Ziemi w Johannesburgu Program wdrażania. Za priorytetowe zobowiązania z Johannesburga uznano 6 grup działań, w tym: zmianę wzorców produkcji i konsumpcji, racjonalne wykorzystywanie zasobów naturalnych oraz zapewnienie ochrony różnorodności biologicznej, wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych, minimalizację niekorzystnego wpływu chemikaliów na zdrowie ludzkie, realizację zobowiązań dotyczących pomocy dla państw najuboższych oraz tworzenie instytucjonalnych ram dla zrównoważonego rozwoju. Momentem przełomowym we wprowadzaniu koncepcji zrównoważonego rozwoju do prawodawstwa krajowego było uznanie w 1997 r. koncepcji zrównoważonego rozwoju za zasadę konstytucyjną. Zrównoważony rozwój w Konstytucji RP i ustawach Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej W Polsce koncepcja zrównoważonego rozwoju została uznana za zasadę konstytucyjną. Zgodnie z art. 5 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. stwierdza, się, że Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolność i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju. Ponadto nawiązanie do koncepcji zrównoważonego rozwoju występuje w art. 74 w kontekście bezpieczeństwa ekologicznego oraz zasady sprawiedliwości pokoleniowej i ochrony środowiska: 1. Władze publiczne prowadzą politykę zapewniającą bezpieczeństwo ekologiczne współczesnemu i przyszłym pokoleniom. 2. Ochrona środowiska jest obowiązkiem władz publicznych. 3. Każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska. 4. Władze publiczne wspierają działania obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska. Zapis ten zobowiązuje władze publiczne do prowadzenia polityki zapewniającej bezpieczeństwo ekologiczne obecnym i przyszłym pokoleniom. 10 Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski\n13 Podsumowując problematykę zrównoważonego rozwoju w Konstytucji RP należy wskazać jej bezpośrednie występowanie w art. 5 oraz pośrednie w art. 74 w odniesieniu do bezpieczeństwa ekologicznego. Ustawy Pojęcie zrównoważonego rozwoju najszerzej zostało zdefiniowane w aktach prawnych z zakresu ochrony środowiska. Do najważniejszych z nich należy Ustawa Prawo Ochrony Środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r., w której w sposób kompleksowy uregulowane zostały zasady ochrony środowiska oraz warunki korzystania z jej zasobów. W art. 1 Ustawy zostały określone zasady ochrony środowiska oraz warunki korzystania z jego zasobów, z uwzględnieniem wymagań zrównoważonego rozwoju, a w szczególności: zasady ustalania warunków ochrony zasobów środowiska, warunków wprowadzania substancji lub energii do środowiska oraz kosztów korzystania ze środowiska; obowiązki organów administracji; odpowiedzialność i sankcje. Pojęcie zrównoważonego rozwoju pojawia się w wielu innych artykułach, a najważniejsze z nich odnoszą się do definicji pojęcia zrównoważonego rozwoju, definicji ochrony środowiska oraz treści polityk strategii, planów i programów. Pojęcie zrównoważonego rozwoju zdefiniowane jest w art. 3 pkt. 50 ustawy, zgodnie z którym: Przez zrównoważony rozwój rozumie się taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. Pojęcie zrównoważonego rozwoju pojawia się w przepisach niniejszej ustawy odnoszących się między innymi do: definicji ochrony środowiska Przez ochronę środowiska rozumie się podjęcie lub zaniechanie działań, umożliwiające zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej; ochrona ta polega w szczególności na: racjonalnym kształtowaniu środowiska i gospodarowaniu zasobami środowiska zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom, przywracaniu elementów przyrodniczych do stanu właściwego (art. 3 pkt 13). treści polityk, strategii, planów i programów Polityki, strategie, plany lub programy dotyczące w szczególności przemysłu, energetyki, transportu, telekomunikacji, gospodarki wodnej, gospodarki odpadami, gospodarki przestrzennej, leśnictwa, rolnictwa, rybołówstwa, turystyki i wykorzystywania terenu powinny uwzględniać zasady ochrony środowiska i zrównoważonego rozwoju (art. 8). Kolejną ustawą, w której występuje pojęcie zrównoważonego rozwoju jest ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Za podstawę działań w zakresie kształtowania polityki przestrzennej przyjmuje się ład przestrzenny i zrównoważony rozwój, a przy sporządzaniu koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju uwzględnia się zasady zrównoważonego rozwoju w oparciu o przyrodnicze, kulturowe, społeczne i ekonomiczne Zrównoważony rozwój w prawie polskim 11\n14 uwarunkowania. Akt ten ma istotne znaczenie nie tylko dla ochrony środowiska, ale również dla całej gospodarki przestrzennej, która wpływa na działalność społeczną i gospodarczą (art. 1). Z punktu widzenia realizacji, koncepcja zrównoważonego rozwoju występuje w ustawie z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Politykę rozwoju zdefiniowano w art. 2: Przez politykę rozwoju rozumie się zespół wzajemnie powiązanych działań podejmowanych i realizowanych w celu zapewnienia trwałego i zrównoważonego rozwoju kraju, spójności społeczno- -gospodarczej, regionalnej i przestrzennej, podnoszenia konkurencyjności gospodarki oraz tworzenia nowych miejsc pracy w skali krajowej, regionalnej lub lokalnej. Trwały i zrównoważony rozwój jest podstawowym celem polityki rozwoju. Politykę tę prowadzą: Rada Ministrów (w skali kraju), samorząd województwa (w skali województwa), samorząd powiatowy i gminny (w skali lokalnej). Polityka realizowana jest na podstawie strategii rozwoju, przy pomocy programów operacyjnych, w których nakreślono działania służące osiąganiu celów. Długookresowe strategie i programy Z definicji zrównoważonego rozwoju zapisanej w Ustawie Prawo Ochrony Środowiska oraz z zasady Konstytucyjnej wynika, że wszelkie działania o charakterze społeczno-gospodarczym prowadzone w oparciu o cele nakreślone w strategiach, politykach i programach sektorowych oraz innych dokumentach dotyczących rozwoju społecznego i gospodarczego, czy ochrony środowiska i jego zasobów powinny być wzajemnie powiązane i realizowane zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Istotną rolę w kreowaniu celów i priorytetów związanych z długookresowym rozwojem kraju zgodnych z zasadą zrównoważonego rozwoju pełni Strategia Rozwoju Kraju Jest to dokument planistyczny, określający uwarunkowania, główne cele i kierunki rozwoju społeczno- -gospodarczego kraju oraz kierunki przestrzennego zagospodarowania kraju z uwzględnieniem zasady zrównoważonego rozwoju. W Strategii określono wizję Polski w 2015 roku, zgodnie z którą będzie to kraj o wysokim poziomie i jakości życia mieszkańców oraz silnej i konkurencyjnej gospodarce, zdolnej do tworzenia nowych miejsc pracy. Państwo zobowiązało się do realizacji polityki zrównoważonego rozwoju przez integrowanie działań w sferze gospodarczej, społecznej i środowiskowej w interesie przyszłych pokoleń. Za główny cel strategii przyjęto podniesienie poziomu i jakości życia mieszkańców Polski: poszczególnych obywateli i rodzin. Osiągnięcie powyższego celu możliwe jest tylko w warunkach realizacji zasad zrównoważonego rozwoju oraz pielęgnowania i zachowania dziedzictwa kulturowego Polski. Strategia jako nadrzędny, wieloletni dokument strategiczny rozwoju społeczno-gospodarczego kraju stanowi wytyczną dla innych strategii i programów. 12 Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski\n15 Strategiczne cele do realizacji zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju zostały określone również w następujących dokumentach strategicznych: Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia dokument, który zakłada stworzenie warunków dla wzrostu konkurencyjności gospodarki opartej na wiedzy i przedsiębiorczości zapewniającej wzrost zatrudnienia oraz wzrost poziomu spójności społecznej, gospodarczej i przestrzennej. Polska Wyzwania rozwojowe dokument określający kierunki rozwoju Polski do 2030 r. w obszarze polityki społecznej, gospodarczej, infrastrukturalnej, bezpieczeństwa energetycznego oraz sprawnego zarządzania państwem. Jest podstawą do tworzonej obecnie Długookresowej Strategii Rozwoju Kraju. Koncepcja zrównoważonego rozwoju znalazła swoje odzwierciedlenie w wielu strategiach, politykach i programach sektorowych oraz innych dokumentach strategicznych. Przykłady wybranych dokumentów przedstawiono poniżej: Polityka ekologiczna Państwa w latach z perspektywą do roku 2016 dokument którego celem strategicznym jest zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego kraju (mieszkańców, zasobów przyrodniczych, infrastruktury społecznej) i tworzenie podstaw do zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Polityka klimatyczna Polski Strategie redukcji emisji gazów cieplarnianych w Polsce do roku 2020 dokument powstał w wyniku podjęcia działań zabezpieczających przed trwałymi zmianami klimatu na podstawie zaleceń ujętych w Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu oraz Protokołu z Kioto. Głównym celem działań jest włączenie się Polski do wysiłków społeczności międzynarodowej na rzecz ochrony klimatu globalnego poprzez wdrażanie zasad zrównoważonego rozwoju, zwłaszcza w zakresie poprawy wykorzystania energii, zwiększenia zasobów leśnych i glebowych kraju, racjonalizacji wykorzystania surowców i produktów przemysłu, racjonalizacji zagospodarowania odpadów, w sposób zapewniający osiągnięcie maksymalnych, długoterminowych korzyści gospodarczych, społecznych i politycznych. Polityka energetyczna Polski do 2030 r. dokument określa podstawowe kierunki polityki energetycznej kraju. Cel główny to zwiększenie bezpieczeństwa energetycznego kraju przy zachowaniu zasady zrównoważonego rozwoju. Strategia zmian wzorców produkcji i konsumpcji na sprzyjające realizacji zasad trwałego, zrównoważonego rozwoju określająca kierunki koniecznych zmian mających na celu restrukturyzację sektorów zasobochłonnych. Celem strategicznym jest rozdzielenie współzależności wzrostu gospodarczego od wzrostu zużycia zasobów przyrodniczych i wpływu na środowisko oraz poprawa jakości życia. Polityka transportowa Państwa na lata wyznaczająca główne kierunki rozwoju transportu, kładzie nacisk na poprawę jakości i konkurencyjności polskiego transportu oraz zwiększenie bezpieczeństwa wszystkich użytkowników ruchu przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Cel podstawowy zapisany w polityce to zdecydowana poprawa jakości systemu transportowego i jego rozbudowa zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Zrównoważony rozwój w prawie polskim 13\n16 Zintegrowane strategie rozwoju Rada Ministrów w dniu 24 listopada 2009 r. przyjęła dokument Plan uporządkowania strategii rozwoju. Dokument ten stanowi jeden z elementów przedsięwzięcia mającego na celu uporządkowanie obowiązujących dokumentów strategicznych i ograniczenia liczby obowiązujących strategii do 9 nowych zintegrowanych strategii rozwoju, bazujących na diagnozie i rekomendacjach wynikających z raportu Polska Wyzwania Rozwojowe 1. Zgodnie ze znowelizowaną ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z dnia 6 grudnia 2006 r. politykę rozwoju prowadzi się za pomocą następujących strategii rozwoju określonych w Art. 9. niniejszej ustawy: długookresowa strategia rozwoju kraju (DSRK) dokument określający główne trendy, wyzwania, i scenariusze rozwoju społeczno-gospodarczego kraju oraz kierunki przestrzennego zagospodarowania kraju, z uwzględnieniem zasady zrównoważonego rozwoju, obejmujący okres co najmniej 15 lat; średniookresowa strategia rozwoju kraju (ŚSRK) dokument określający podstawowe uwarunkowania, cele i kierunki rozwoju kraju w wymiarze społecznym, gospodarczym, regionalnym i przestrzennym, obejmujący okres 4-10 lat, realizowany przez strategie rozwoju oraz przy pomocy programów, inne strategie rozwoju dokumenty określające podstawowe uwarunkowania, cele i kierunki rozwoju w danych obszarach wskazanych w średniookresowej strategii rozwoju kraju, odnoszące się do rozwoju regionów, rozwoju przestrzennego, sektorów lub dziedzin, realizowane przy pomocy programów. Tworzone strategie, jak również programy rozwoju w działaniach uwzględniać będą następujące zasady: zasada zrównoważonego rozwoju (równowaga celów gospodarczych, społecznych związanych z ochroną środowiska; całościowe spojrzenie na kwestie gospodarcze, społeczne i środowiskowe); zasada niedyskryminacji w życiu politycznym, społecznym i gospodarczym; zasada solidarności (w tym również solidarność wewnątrz- i międzypokoleniowa); zasada spójności (spójność terytorialna, regionalna, regulacyjna); zasada dobra publicznego i demokratycznego państwa. Realizacji celów rozwojowych Średniookresowej Strategii Rozwoju Kraju służyć będzie przygotowanych obecnie 9 zintegrowanych strategii sektorowych: 1. Strategia Innowacyjności i Efektywności Gospodarki 2. Strategia Rozwoju Kapitału Ludzkiego 3. Strategia Rozwoju Transportu 4. Bezpieczeństwo Energetyczne i Środowisko perspektywa 2020 r. 5. Sprawne Państwo Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 7. Krajowa Strategia Rozwoju Regionalnego : Regiony, Miasta, Obszary wiejskie 8. Strategia Zrównoważonego Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Rybactwa 9. Strategia Rozwoju Systemu Bezpieczeństwa Narodowego Rzeczpospolitej Polskiej Raport opracowany przez Zespół Doradców Strategicznych Prezesa Rady Ministrów (www.zds.kprm.gov.pl). 14 Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski\n17 IV. Pojęcie oraz kryteria grupowania wskaźników zrównoważonego rozwoju Pojęcie wskaźnika zrównoważonego rozwoju Wskaźniki zrównoważonego rozwoju to podstawowe narzędzie monitoringu odsłaniające w sposób wymierny istotę tej koncepcji rozwoju. Umożliwiają, tak jak w tej publikacji, stworzenie statystycznego obrazu kraju z punktu widzenia implementacji nowego paradygmatu rozwoju. W literaturze nie ma powszechnie przyjętej definicji wskaźnika. Na ogół wskaźnik i miernik są pojęciami używanymi zamiennie. Najważniejszą cechą wskaźnika jest porównywalność jego wartości (w odróżnieniu od cech wyrażonych na ogół wartościami bezwzględnymi), umożliwiająca określenie pozycji danego obiektu/kraju na tle innych obiektów/krajów. W tym sensie wskaźnik jest funkcją jednej lub wielu cech i z reguły występuje jako tzw. miara natężenia, np. PKB per capita (wskaźnik jako funkcja PKB [cecha 1] i liczby ludności [cecha 2]) lub emisja pyłów na km 2 (wskaźnik jako funkcja emisji pyłów [cecha 1] i powierzchni [cecha 2]). Rozróżnienie między wskaźnikiem a indeksem budzi nadal w praktyce analizy wskaźnikowej pewne nieporozumienia. W celu ich uniknięcia można przyjąć, że wskaźnik dotyczy pewnego stanu zjawiska, a indeks wyraża jego zmiany w czasie. Indeks wyraża więc dynamikę lub tempo zmian w czasie wartości wskaźnika lub wartości cechy statystycznej. Dobór wskaźników i ich grupowanie Podstawą tworzenia zestawów wskaźników zrównoważonego rozwoju jest różnego typu konkretyzacja tej koncepcji rozwoju dokonywana dla potrzeb monitorowania realizacji wielu dokumentów planistycznych (strategii, programów, polityk itp.) opracowywanych na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym oraz Unii Europejskiej jako całości poprzez określenie dla każdego poziomu uzgodnionego i dobrze określonego zestawu mierników. Diagnozowanie postępów w realizacji koncepcji zrównoważonego rozwoju nie jest możliwe bez precyzyjnej odpowiedzi na podstawowe pytanie: co chcemy mierzyć? jakie elementy tej koncepcji rozwoju są przedmiotem pomiaru? Odpowiedź na to pytanie pozwala na ocenę na ile obecna statystyka publiczna może pomóc w tworzeniu spójnego systemu monitoringu tych postępów (lub regresu). Pytanie to wskazuje też na fundamenty tego monitoringu. Tworzy je konkretyzacja nowego paradygmatu rozwoju przez identyfikację: zasad rozwoju, stanowiących filtr podstawowy dla selekcji wskaźników, celów jako pozytywnych stanów docelowych rozwoju, opisanych w różnych dokumentach planistycznych, ładów: społecznego, gospodarczego, środowiskowego i instytucjonalno-politycznego. Zasady zrównoważonego rozwoju stanowią główny sprawdzian czy deklaracja realizacji koncepcji rozwoju zawarta w celach polityk (strategii, programów itp.) jest zgodna z istotą tej koncepcji. Kluczową zasadą jest tu z pewnością zasada sprawiedliwości międzypokoleniowej (Wszystkie przyszłe pokolenia mają prawo żyć i korzystać ze wszystkich sobie znanych walorów środowiska, tak samo jak ty, albo jeszcze lepiej 1 ). Szczególne znaczenie dla prawidłowego działania tego kryterium selekcji wskaźników należy przypisać zbiorom zasad przyjętym w Deklaracji z Rio de Janeiro (tzw. Karcie Ziemi 27 zasad), przez Unię Europejską (7 głównych zasad), w polskiej polityce ekologicznej państwa (12 zasad) oraz Deklaracji Johannesburskiej. 1 Raport Komisji dla Światowej Konferencji ds. Środowiska i Rozwoju (WCED) Our Common Future (United Nation, New York 1987, s.47). Pojęcie oraz kryteria grupowania wskaźników zrównoważonego rozwoju 15\n18 Kolejne poziomy konkretyzacji koncepcji rozwoju zrównoważonego, które mogą być poddane pomiarowi wskaźnikowemu mają wyraźnie charakter wzorców, do osiągnięcia których zrównoważone zmiany rozwojowe zmierzają. Dotyczy to zarówno kategorii ładów, jak i celów rozwoju. Wzajemne powiązania tych fundamentalnych dla prawidłowego pomiaru rozwoju zrównoważonego kategorii ilustruje rys ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ (ZR) ZASADY ZR dobór celów CELE ZR grupowanie celów ŁAD ZINTEGROWANY pomiar realizacji celów i ładów WSKAŹNIKI ZR rozwoju społecznego społeczne ŁAD społeczny społeczne rozwoju gospodarczego gospodarcze ŁAD gospodarczy gospodarcze rozwoju środowiskowego środowiskowe ŁAD środowiskowy środowiskowe rozwoju instytucjonalno- -politycznego instytucjonalno /polityczne ŁAD instytucjonalno- -polityczny instytucjonalno- -polityczne Dobór wskaźników Rys Schemat budowy i grupowania krajowych wskaźników rozwoju zrównoważonego Ź r ó d ł o: opracowanie własne. Występująca na rys. 4.1 kategoria ładu zintegrowanego to kluczowe pojęcie związane z rozwojem zrównoważonym. Oznacza ono w największym skrócie spójne (niesprzeczne), jednoczesne tworzenie następujących ładów: społecznego, ekonomicznego, środowiskowego oraz instytucjonalno-politycznego w oparciu o co najmniej umiarkowany antropocentryzm lub innymi słowy integrowanie zjawisk społecznych, ekonomicznych i środowiskowych w oparciu o ład w zakresie etyki i moralności. Integralność ładów realizuje się poprzez zrównoważoną ochronę kapitału (środowiska) przyrodniczego, kapitału społecznego i ludzkiego oraz kapitału antropogenicznego (wytworzonego przez człowieka, a zwłaszcza kapitału kulturowego i ekonomicznego). Strukturalną podstawę kształtowania ładu zintegrowanego tworzy system celów strategicznych o charakterze społecznym, gospodarczym, środowiskowych (ekologicznym) i instytucjonalno- -politycznym. Dochodzenie do tych celów jako pozytywnych stanów docelowych w określonej perspektywie czasowej rejestrują wskaźniki zrównoważonego rozwoju. Wśród licznych wymogów poprawności wskaźnika zrównoważonego rozwoju należy wyróżnić przede wszystkim: konieczność występowania i udowodnienia związku merytorycznego z opisywanym fragmentem (zjawiskiem) zrównoważonego rozwoju poprzez jednoznaczną odpowiedź na pytanie: czy rzeczywiście określony wskaźnik wyraża istotę zrównoważonego rozwoju, jaki konkretny ład (np. środowiskowy), jaką konkretna dziedzinę (np. zmiany klimatyczne) oraz jaką zasadę i cel rozwojowy wskaźnik opisuje?, poprawność formalną, ocenianą na podstawie ogólnych zasad poprawności budowy wskaźnika. 16 Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski\n19 Struktura wskaźników według ładów Strukturę krajowych wskaźników zrównoważonego rozwoju pogrupowaną według czterech ładów przedstawia poniższe zestawienie, które wyznacza jednocześnie układ treści tej publikacji. Krajowe wskaźniki zrównoważonego rozwoju według ładów Zrównoważony rozwój kraju 1. Społeczny Łady 2. Gospodarczy 3. Środowiskowy 4. Instytucjonalno- -polityczny Ź r ó d ł o: opracowanie własne. Obszary tematyczne 1.1. Zmiany demograficzne 1.2. Zdrowie publiczne 1.3. Integracja społeczna 1.4. Edukacja 1.5. Dostęp do rynku pracy 1.6. Bezpieczeństwo publiczne 1.7. Zrównoważone wzorce konsumpcji 2.1. Rozwój gospodarczy 2.2. Zatrudnienie 2.3. Innowacyjność 2.4. Transport 2.5. Zrównoważone wzorce produkcji 3.1. Zmiany klimatu 3.2. Energia 3.3. Ochrona powietrza 3.4. Ekosystemy morskie 3.5. Zasoby słodkiej wody 3.6. Użytkowanie gruntów 3.7. Bioróżnorodność 3.8. Gospodarka odpadami 4.1. Globalne partnerstwo 4.2. Polityka spójności i efektywności 4.3. Otwartość i uczestnictwo 4.4. Aktywność obywatelska Liczba wskaźników razem razem razem razem 7 Wskaźniki ogółem 76 Pojęcie oraz kryteria grupowania wskaźników zrównoważonego rozwoju 17\n20 V. Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Ł ad społ eczny Wykaz wskaźników Zmiany demograficzne Współczynnik przyrostu naturalnego Współczynnik dzietności Przeciętne dalsze trwanie życia osób w wieku 65 lat Wskaźnik migracji zagranicznych Zdrowie publiczne Trwanie życia noworodka w zdrowiu Zgony niemowląt Oczekiwane trwanie życia osób w wieku 65 lat w zdrowiu Standaryzowane współczynniki umieralności z powodu chorób układu krążenia oraz nowotworów złośliwych Europejski Konsumencki Indeks Zdrowia EHCI Integracja społeczna Zagrożenie ubóstwem trwałym Zagrożenie ubóstwem lub wykluczeniem społecznym Nierówność rozkładu dochodów Zadłużenie gospodarstw domowych Edukacja Kształcenie ustawiczne dorosłych Dzieci w wieku 3-5 lat objęte wychowaniem przedszkolnym na wsi Wydatki publiczne na edukację w relacji do PKB Dostęp do rynku pracy Osoby w gospodarstwach domowych bez osób pracujących Stopa bezrobocia długotrwałego Stopa bezrobocia Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych Zróżnicowanie wynagrodzeń ze względu na płeć Bezpieczeństwo publiczne Wskaźnik wykrywalności sprawców przestępstw Ofiary śmiertelne wypadków drogowych na 1 mln ludności Zrównoważone wzorce konsumpcji Liczba samochodów osobowych na 1000 ludności Zużycie energii elektrycznej w gospodarstwach domowych na 1 mieszkańca Spożycie warzyw na 1 osobę w gospodarstwach domowych 18 Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Polski


Zestaw wypoczynkowy Cappuccino Curver Corfu Set na tarasie klienta - Aranżacje - Meblobranie.pl\nZestaw wypoczynkowy Cappuccino Curver Corfu Set pięknie prezentuje się na tarasie klienta. Jasny odcień mebli ładnie komponuje się z eleganckimi płytkami, którymi wyłożony jest taras. Imitacja technorattanowej plecionki utrwalona na meblach wygląda bardzo efektownie. Poduszki w piaskowym odcieniu delikatnie rozświetlają kolorystykę całego tarasu. Właściciele z pewnością spędzą w tym miejscu wiele przyjemnych godzin\nskrzynka plastikowa do przechowywania na tarasie corfu set white curver keter meble ogrodowe corfu set white keter's rattan style corfu set zestaw corfu set curver antracyt zestaw mebli ogrodowych corfu set meble ogrodowe corfu set triple max meble ogrodowe corfu set max brąz taupe curver corfu provence technorattan zestaw keter zestaw corfu set 3 osobowa sofa technorattan keter


Szukaj w SFD: erekcja a clomid\nWitam, zacząłem swój pierwszy cykl w życiu 12 kwietnia, 100 tabletek metanabolu (methadex biosira) biore dziennie trzy tabletki po 10 mg, mam kilka pytań dotyczących cyklu: 1. Mam dostęp do clomidu na odblokowanie, ale nie wiem jak go dawkować 2. Czy po odłożeniu już mety i po odbloku, będę mógł wrócić do ćwiczeń tylko na samych suplach? 3. Odcz\nOdpowiedzi: 1 Ilość wyświetleń: 862 Data: 2015-04-29 18:56:07 Liczba szacunów: 0\nuwam poprawe gdyz napewno spadl kortyzol ale co bardziej ciekawe uwazam ze clomid mogl podniesc bardzo wysoko tescia ktory wygrywa konkurencje z wysoka prolaktyna i libido i erekcja jest jak powinna niemalze . gdy tesc spadnie do normalnych norm jakie posiada moj organizm moze powrocic slabe libido dla tego bede w razie co obnizal prolaktyne. Trak\nMialem tak nieraz jak ty nieraz z tego się ratowałem libido zero erekcja zero zrób badania ale myślę że po tak długim czasie to masz wszystko ok. Ja niewiem naczym kończyłeś cykl jaki odblok był i czy zanim zeszłes z cyklu libido było dobre. Bo najdrlony pottafia zepsuć calkem libido a jak padnieto i zbicie prolaktyny niepodniese czasem libid\nOdpowiedzi: 145 Ilość wyświetleń: 17609 Data: 2017-09-10 12:29:11 Liczba szacunów: 0\nrana.(oczywiscie przed tym poszlo 25000iu hcg przez 5 tyg. Co moge powiedziec wielu pisalo ze bedzie ciezko sie odblokowac, a tu libido mam bardzo dobre, zadnych problemow z erekcja stoi na zawolanie, samopoczucie super. Mysle ze jeszcze 4 tyg clomid i 5 nolva dla pewnosci. I bedzie git. Nie ribie narazie badan dopiero miesiac po pelnym odbloku. A\nOdpowiedzi: 148 Ilość wyświetleń: 16445 Data: 2018-04-20 09:06:14 Liczba szacunów: 2\nia. Teraz został on zastąpiony przez efedrynę i Clenbuterol. Przy okazji, efektem ubocznym zażywania Provironu są częste i czasami bolesne erekcje (co z tego?). To z tego, iż erekcja, która trwa kilka dni może spowodować uszkodzenie penisa lub problemy ze wzwodem. Po za tym czasem glupio sie mozna poczuc kiedy staje Ci w najmniej odpowiednim momenc\nOdpowiedzi: 26 Ilość wyświetleń: 1790 Data: 2011-02-25 13:22:26 Liczba szacunów: 0\n**. Jeżeli czytałeś wcześniejsze moje posty to na ogólne samopoczucie nie narzekam, narzekam tylko i wyłącznie na potencje - miałem fajnie dobraną dawke enanu, dobre wyniki a erekcja niezadowalająca i tutaj nie przesadzam. Teraz jestem w trakcie hormonalnej huśtawki - wyj**alo mi prolaktyne i mam nizutko testsotsteron - omke ed 14, no i zaczynam ko\n@krzykacz Jak coś masz jeszcze do oceny wyniki wyniki badań które wykonałem przed pójściem na siłownię czyli wtedy gdy były problemy z erekcją/libido to może coś wyjaśni. /SFD/2017/4/8/1b5c973a3e4e4236b8f6b8eda81111a5.jpg O chryzynie zaraz naturalnie poczytam tak jak i dalej będę studiował wszystko na ten temat bo coś czuje, że szybciej się sam po\nOdpowiedzi: 7 Ilość wyświetleń: 909 Data: 2017-04-08 21:14:18 Liczba szacunów: 0\nWitajcie, postanowiłem opisać swój problem w tym dziale a nie koniecznie w dziale zdrowie gdyż pewnie nie jeden z was miał z tym problemy i radziliście sobie we własnym zakresie. Mam 32 lata, 181cm,aktualnie 79kg. Od zawsze prowadziłem zdrowy tryb życia czytaj zdrowe jedzenie, jogging, piłka nożna itd. Pół roku temu same z siebie zaczęły się proble\nOdpowiedzi: 7 Ilość wyświetleń: 909 Data: 2017-04-08 20:16:30 Liczba szacunów: 2\nByłem przekonany, że odpisałem ale widocznie coś nie przeszło... Dziwni mnie to, że wczesniej na enanie też robiłem prolaktyne itd. i wszystko było ok a problemy też były, cały czas cisne bromergeron ale nic się nie poprawiło z erekcją i libido. Myślę, że na dniach powtórzę badania w czwartek uderzam do lekarza pogadam o HCG/CLOMID bo ten testoster\nOdpowiedzi: 180 Ilość wyświetleń: 20000 Data: 2016-10-25 07:33:10 Liczba szacunów: 0\nAktualizuje temat Jestem po 20000ui HCG , 1000UI dziennie + 1 tabs symex / 3 dni Teraz biorę clomid kilka dni było po 100mg teraz zszedłem do 50mg, do tego 0,5 tabsa symexu dziennie. Żołnierz niby troszkę lepiej ale to dalej nie jest to, do tego po odstawieniu HCG znowu mi się jądra zmniejszyły, jak to możliwe? Wiem, że te wszystkie problemy to efe\nOdpowiedzi: 32 Ilość wyświetleń: 2083 Data: 2016-02-22 00:56:47 Liczba szacunów: 0\nrę DAA, cynk, D3,witaminy olimp multiple sport. Po wbiciu HCG faja stała jak słup energetyczny. Teraz gdy powoli kończę clomid (zostalo mi 5 tabletek) libido słabe i niepełna erekcja. Dużo piję mało sikam, lekką retencję daje się zauważyć, wysuszona skura na ciele (twarz ,dłonie). Zrobiłem test, wlaczyłem sobie pornuska i faje udalo się postawić na\nOdpowiedzi: 44 Ilość wyświetleń: 1550 Data: 2015-02-27 10:33:09 Liczba szacunów: 0\nWitam mam 29 lat i od roku problemy z libido nawet czesciowo z erekcją mam tez lipomastie ale mysle ze to bedzie oddzielny temat. ogólnie cwicze 15 lat waga 119 kg , biceps 53 cm chcialbym zapytac expertów doświadczonych oczywiscie nie chce tutaj głupich komentarzy itd bo jak czasem czytam te forum sfd to jest jakies nieporozumienie.. chce konkretn\nOdpowiedzi: 20 Ilość wyświetleń: 2465 Data: 2016-05-19 14:34:00 Liczba szacunów: 0\nOdpowiedzi: 20 Ilość wyświetleń: 2465 Data: 2016-05-17 14:47:56 Liczba szacunów: 0\nOdpowiedzi: 6 Ilość wyświetleń: 8396 Data: 2007-09-15 20:51:00 Liczba szacunów: 0\ni o clomid - to chciałbym podwyższyć to LH troszeczkę i jeszcze wspomóc naturalne wydzielanie testosteronu, jeśli chodzi o exe to chodzi mi po prostu o dwie rzeczy - libido i erekcja - podobno nie może być ani za małe ani za duże estro, środek normy jest idealny oraz chce mieć znowu ubity wygląd. Załączam zdjęcia jak niżej, ja wiem że sylwetka bez\nOdpowiedzi: 11 Ilość wyświetleń: 3166 Data: 2018-04-05 20:10:48 Liczba szacunów: 0\nto, że mam esttradiol bliski 100 pg/ml... Na początku dał mi samo hcg, 300 jednostek co 3 dni. Przez pierwsze 2-3 dni była poprawa, czułem się lepiej, lepszy sen, motywacja, erekcja, libido... Wszystko pięknie ale każdy kolejny dzień był już tylko gorszy. Coraz gorsze samopoczucie, brak chęci na cokolwiek, kompletny brak erekcji, libido właściwie\nOdpowiedzi: 18 Ilość wyświetleń: 2274 Data: 2017-07-16 22:33:39 Liczba szacunów: 0\nto był 1 cykl tydz: 1-3 metanabol 10 mg winstrol tabl. 20 mg tydz: 3-6 metanabol 15 mg winstrol tabl. 30 mg dzień po ostatniej tabletce clomid 1 na dobę przez 10 dni wyniki badań z dzisiaj: Prolaktyna 13.1 LH 6.8 Estradiol wyniki testa za parę dni (przypomnę że po 6 tabl. clomidu był ponad normę) czy naprawdę ten cykl mógł tak zblokować dziwię s\nOdpowiedzi: 160 Ilość wyświetleń: 20000 Data: 2010-09-07 16:29:15 Liczba szacunów: 0\nProblemy ze zwodem. Przyczyny?\na gdyby faktycznie pominac clomid, bo test wyszedł względnie i spróbować cykl z testosteronem po cyklu odblok w postaci hcg i clomidu, tak jak mowisz badania i porownac wyniki? w czasie brania tescia napewno libido wskoczy i powinna erekcja wrocic?\nOdpowiedzi: 23 Ilość wyświetleń: 1270 Data: 2015-03-31 21:59:33 Liczba szacunów: 0\nNo więc tak dobiłem 6 strzałów enana 250 Malaya Tiger, a z erekcją jeszcze gorzej, żołnierz w śpiączce. Dopiero od 3 dni mam aromasin exemestane (euro pharmacies) wziąłem 1 tabletkę (20 mg) 2 dni temu i dzisiaj jedną. Do tego od 2 dni 1 tabletka cynku zincas forte na noc i 2 tabletki Chela Mag b6 na noc. Nie mogę znaleźć tematu żeby ktoś na teściu\nOdpowiedzi: 63 Ilość wyświetleń: 4297 Data: 2015-12-24 00:56:12 Liczba szacunów: 0\nOstatnio wyszukiwane: potas sos śniadanie białkowo tłuszczowe Stimerex Hardcore beta karoten a bielactwo genamed bark strzegom low fat kwas fosfatydowy plan armstronga stacki kreatynowe pandarek niwix tom platz wymiary krosty metformina zma tb500 ashwaganda


Terapia genowa ma powstrzymać najczęstszą przyczynę ślepoty - Twojezdrowie.pl\nTerapia genowa ma powstrzymać najczęstszą przyczynę ślepoty\nPoniedziałek, 25 lutego 2019 (15:59)\nW Oksfordzie po raz pierwszy zastosowano terapię genową, która ma powstrzymać najbardziej powszechną formę ślepoty, czyli zwyrodnienie plamki żółtej. Zabiegowi poddano 80-letnią Janet Osborne.\nW Wielkiej Brytanii z powodu zwyrodnienia plamki żółtej (AMD) cierpi około 600 tys. osób. Większość z nich jest dotkliwie upośledzona wzrokowo.\nBrytyjscy specjaliści zastosowali terapię genową w leczeniu 80-letniej Janet Osborne. Chirurdzy wstrzyknęli jej w tył oka syntetyczny gen, który powstrzymuje dalszą degradację (śmierć) komórek.\nTrudno jest mi rozpoznawać twarze lewym okiem, ponieważ moje centralne widzenie jest zamazane i wciąż się pogarsza. A gdyby to leczenie mogło zatrzymać ten proces, byłoby to niesamowite - powiedziała Janet Osborne BBC News.\nZabieg przeprowadzono w Oxford Eye Hospital przez Roberta MacLarena, profesora okulistyki na Uniwersytecie w Oxfordzie. Leczenie genetyczne musi być wdrożone odpowiednio wcześnie, aby zachować wzrok u pacjentów, którzy w przeciwnym razie straciliby wzrok - powiedział lekarz dla BBC News.\n80-letnia Osborne jest pierwszą z 10 pacjentów z AMD biorących udział w próbie terapii genowej.\nPlamka jest częścią siatkówki i odpowiada za centralne widzenie i drobne szczegóły. W zwyrodnieniu plamki związanym z wiekiem komórki siatkówki giną i nie są odnawiane. Ryzyko wystąpienia AMD zwiększa się wraz z wiekiem.\nWiększość osób dotkniętych tą chorobą, w tym wszyscy, którzy wzięli udział w tym badaniu, ma tzw. Suchą postać AMD, gdzie spadek wzroku jest stopniowy i może trwać wiele lat.Mokry AMD może rozwinąć się nagle i prowadzić do szybkiej utraty wzroku, ale może być leczony, jeśli szybko zostanie zdiagnozowany.\nKiedy zaczynają postępować procesy starzenia, geny odpowiedzialne za naturalne mechanizmy obronne oka mogą działać nieprawidłowo i zaczynają niszczyć komórki w plamce żółtej, prowadząc do utraty wzroku. Poprzez wstrzyknięcie, które wykonuje się w tylnej części oka, dostarcza się nieszkodliwego wirusa, który zawiera syntetyczny gen. Wirus infekuje komórki siatkówki i uwalnia gen.\nDzięki temu oko może wytwarzać białko zaprojektowane tak, by powstrzymywać komórki przed śmiercią, a więc utrzymać plamkę w zdrowiu.


Jednostka Miary - Edukacja w ŚwiatKobiety.pl\nArtykuły na temat: jednostka miary\n...wiedzy naukowej. Zgodnie z tymi zasadami definiowano do tej pory sekundę i metr. Jednostka czasu była określona wcześniej w odniesieniu do roku, potem doby, w 1967 roku zmieniono te definicję do(...) jednostek, ampera, kelvina i mola. Po latach analiz, sprawdzania, czy rzeczywiście definicje te umożliwiają pomiary z odpowiednią dokładnością, dziś zostały one oficjalnie zaakceptowane. Kilogram...\nMSWiA: Nie będzie zamykania jednostek policji\n- Za rządów PiS nie będzie likwidacji posterunków czy komisariatów policji - zapowiedział w środę w Sejmie wiceminister SWiA Jarosław Zieliński. Zaznaczył, że w miarę potrzeb będą one odtwarzane, a policja - m.in. przy zwiększeniu roli dzielnicowych - ma być bliżej obywateli.\nPrezydent Duda: Polska potrzebuje konstytucji na miarę XXI wieku\nPolsce potrzebna jest konstytucja na miarę rzeczywistości XXI wieku - podkreślił prezydent Andrzej Duda. Jak dodał, w roku obchodów stulecia odzyskania niepodległości Polacy powinni mieć poczucie, że mogą w pełni suwerennie kształtować swoją przyszłość.\nPolsce potrzebna jest konstytucja na miarę rzeczywistości XXI wieku - podkreślił prezydent Andrzej Duda. Jak dodał, w roku obchodów stulecia odzyskania niepodległości Polacy powinni mieć poczucie, że mogą w pełni suwerennie kształtować swoją przyszłość. W przemówieniu otwierającym kongres "Wspólnie o konstytucji na Narodowym", który podsumowuje dotychczasowe, organizowane przez Kancelarię Prezydenta spotkania regionalne dot. referendum konsultacyjnego ws. zmian w konstytucji, Duda ogłosił...\n„Trofiejnyje otriady” oczyszczały z dóbr zajmowane tereny. Sowietów cechowała niezwykła zuchwałość - jak choćby wtedy, gdy cenne płótna wykorzystano w radzieckim szpitalu wojskowym jako fartuchy i wycierano w nie zakrwawione dłonie. O grabieży dóbr kultury przez władze sowieckie opowiadał podczas konferencji „Zagrabione - odzyskane” dr Paweł Libera z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk.\nZnaki i miary. Urządzanie lasu\n...możliwe najlepiej świadczy ekspozycja "Znaki i miary. Urządzanie lasu" w Muzeum Zamojskim. Na wystawie pokazana została historia 200 lat urządzania lasu. W 1809 roku wydana została samodzielnie publikacja(...) z Roztoczańskiego Parku Narodowego. Obecnie podstawową jednostką miary długości jest 1 metr, dawniej wiorsty, sążnie, pręty... W dawnej Polsce powszechnie znana i używana była mila polska, różna w różnych czasach...\nW. Brytania bez reżimu "jednej miary dla wszystkich"\n...wsłuchała się w troski przedsiębiorstw i konsumentów, i nie zamierza narzucać reżimu "jednej miary dla wszystkich" tam, gdzie nie trzeba - dodała. Według pani mister decyzja PE pozwoli uniknąć...\n500 plus: Gorący koniec miesiąca w urzędach. Placówki mogą działać dłużej\nAby nie było przerwy w wypłacie świadczenia 500 plus, wniosek trzeba złożyć do końca sierpnia. W związku z tym szefowa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Elżbieta Rafalska zaapelowała, aby w ostatnich dniach sierpnia wzmocnić kadrowo i w miarę możliwości wydłużyć czas pracy urzędów przyjmujących wnioski.\nWnioski o 500 plus. Rafalska apeluje do urzędów\nAby nie było przerwy w wypłacie świadczenia 500 plus, wniosek trzeba złożyć do końca sierpnia. Szefowa MRPiPS Elżbieta Rafalska zaapelowała, aby w ostatnich dniach sierpnia wzmocnić kadrowo i w miarę możliwości wydłużyć czas pracy urzędów przyjmujących dokumenty.\nDyskusje na temat: jednostka miary\nRe: Brejza: W SKOK-ach więcej poszkodowanych osób niż w Amber Gold\nCzy suski to jednostka miary inteligencji?\nJednostka miary inteligencji, niemiec = jedna noga stołowa.\nRe: Podkomisja smoleńska: Brak zgody Rosji na rekonstrukcję Tu-154M to utrudnianie śledztwa\nJaka to jest jednostka miary: "na daleko przed"?\nJednostka miary prostytucji dziennikarskiej. Jeden ziemkiewicz=dwóch rachoni.\nRe: Juncker: Nie obawiam się zwycięstwa Le Pen\njednostka miary cukru w cukrze - 1 junker\nRe: Kopacz: Nie mogę udzielać informacji w sprawie przesłuchania\nnowa jednostka miary 1 kopacz = 1,1 metra\n150 metrów = przed sądem - nowa jednostka miary\nczy "PŁATEK" to jest jednostka miary skundlenia czy podłości ?\nRe: Prokuratura: Wpłynęło zawiadomienie Krzysztofa Brejzy o usiłowaniu zabójstwa jego rodziny\nJEDNA BREJZA - TO NOWA JEDNOSTKA MIARY GŁUPOTY ELIT PLATFORMIANYCH. TERAZ W BREJZACH OKREŚLAMYPRZYGŁUPÓW.\noczywiscie, w twojej zasr.. wiosze na koncu swiata krowie placki sa jednostka miary


Meat Makers - VIT24.com |\nPrzeczytaj więcej oMeat Makers\nRóżnorodność dodatków i najwyższa jakość\nFirma Meat Makers do Wołowiny Premium nie dodaje żadnych wzmacniaczy chemicznych ani sztucznych aromatów do swoich mięsnych przekąsek. Jedynie dzięki dodaniu szczypty soli kamiennej, czarnego pieprzu oraz czosnku chce wydobyć naturalny i wyjątkowy smak tego mięsa. Jednak firma Meat Makers zrewolucjonizowała nieco ten segment rynku i unowocześniła tradycyjne przepisy dodając do swoich produktów wino, wiśnie, żurawinę, musztardę, imbir oraz miód. Producent zaproponował swoim klientom niezwykle szeroki wybór smaków suszonej wołowiny z gwarancją wysokiej jakości oraz zastosowania wyłącznie naturalnych składników.\nMięsne kąski i przekąski\nWyprodukowane w fabryce mięsne kąski i przekąski Meat Makers są w pełni zgodne z europejskim prawem i wszystkimi przepisami, zasadami, normami bezpieczeństwa żywności, które pozwalają na obrót w państwach Unii Europejskiej. W celu zapewnienia jakości producent zastosował system HACCP (Hazard Analysis Critical Control Point). Numer certyfikatu producenta żywności w Unii Europejskiej to LT - 2904 EB.\nThe Meat Makers to ludzie z pasją\nFirma Meat Makers to zespół współpracujących ze sobą ludzi, których łączy pasja, ciężka praca oraz poświęcenie. Pracownicy wyróżniają się ogromną kreatywnością i stawiają na nowatorskie rozwiązania - wszystko po to, aby rynek suszonej wołowiny podnieść na jeszcze wyższy poziom. W ofercie Meat Makers można znaleźć takie produkty jak m.in. suszony befsztyk z pieprzem, wołowina premium z pieprzem, wołowina premium z musztardą i miodem, wołowina premium - wino i wiśnia, wołowina premium - imbir i miód, wołowina premium w wersji klasycznej.


Deklaracja dostępności | : Galeria sztuki Wozownia\nGaleria Sztuki Wozownia zobowiązuje się zapewnić dostępność swojej strony internetowej zgodnie z przepisami Ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 roku, o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Deklaracja dostępności dotyczy strony internetowej www.wozownia.pl.\nData publikacji strony – 2014-11-14\nData ostatniej istotnej aktualizacji –2020-09-15\nNasza strona internetowa jest częściowo zgodna z ustawą z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych z powodu niezgodności lub wyłączeń wymienionych poniżej.\nNie wszystkie filmy zamieszczone w serwisie posiadają napisy czy inne wymagane elementy. Jest to związane z faktem opublikowania ich przed wejściem w życie Ustawy o dostępności cyfrowej lub są to materiały, które pochodzą ze źródeł zewnętrznych.\nWe wszystkich sprawach związanych z dostępem można zgłaszać się do nas pisząc na adres e-mailowy lub dzwoniąc. Dane teleadresowe podane są na stronie.\n– język stron serwisu został prawidłowo określony w kodzie strony\n– tytuły stron są prawidłowo wdrożone w całym serwisie, każda strona posiada unikalny tytuł, ustalony w oparciu o ustalony wzorzec\n– nagłówki zostały prawidłowo wdrożone na stronie głównej i podstronach\n– wyszukiwarka jest prawidłowo zbudowana i opisana\n– nawigacja jest spójna i logiczna w całym serwisie\n– wymaganie dotyczące kontrastu i powiększenia czcionki zostało spełnione\nOsobą odpowiedzialną jest Norbert Ścigała, adres poczty elektronicznej: administracja@wozownia.pl. Tą samą drogą można składać wnioski o udostępnienie informacji niedostępnej oraz składać skargi na brak zapewnienia dostępności.\nKażdy ma prawo do wystąpienia z żądaniem zapewnienia dostępności cyfrowej strony internetowej, aplikacji mobilnej lub jakiegoś ich elementu. We wniosku należy podać:\n– rodzaj problemu z dostępnością strony\n– swoje imię i nazwisko i swoje dane kontaktowe\n– informację, jaki sposób przekazania treści jest najwygodniejszy (informacja dźwiękowa, opis filmu itp.)\nNa zgłoszenie odpowiemy najszybciej jak to możliwe, nie później niż w ciągu 7 dni od jego otrzymania. Jeżeli dotrzymanie tego terminu nie jest możliwe, niezwłocznie informujemy o tym, kiedy realizacja żądanie będzie możliwa, przy czym termin ten nie będzie dłuższy niż 2 miesiące. Jeżeli zapewnienie dostępności nie jest możliwe, zaproponujemy alternatywny sposób dostępu do informacji. W przypadku gdy odmówimy realizacji żądania zapewnienia dostępności lub alternatywnego dostępu do informacji zgłaszający może złożyć skargę.\nPo wyczerpaniu wszystkich możliwości, skargę można przesłać także do Rzecznik Praw Obywatelskich\nGaleria Sztuki Wozownia w Toruniu mieści się na rogu ulic Rabiańskiej i Św. Ducha.\nGaleria Wozownia jest w ograniczony sposób dostosowana do potrzeb osób z niepełnosprawnością motoryczną.\nW pobliżu Galerii, na ulicy Św. Ducha znajdują się 4 miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych. Osoby posiadające ważne uprawnienia do bezpłatnego korzystania z miejsc parkingowych dla niepełnosprawnych są zwolnione z opłat.\nGaleria posiada dwa wejścia, od strony ulicy Rabiańskiej ( cześć administracyjna instytucji) i od ulicy Św. Ducha (główne wejście dla zwiedzających). To wejście umieszczone jest na poziomie terenu, szklane drzwi otwierają się na zewnątrz – obsługa zobowiązana jest do pomocy w ich otwarciu.\nIstnieje możliwość podjazdu pod samo wejście do Galerii od ulicy Św. Ducha 6.\nNa parterze znajduje się sala wystawowa, w której nie ma żadnych utrudnień dla osób z niepełnosprawnościami motorycznymi.\nToaleta dla zwiedzających umieszczona jest na parterze za salą. Jest ona dostosowana jest do potrzeb osób z niepełnosprawnościami motorycznymi.\nObsługa zobowiązana jest do wskazania drogi do toalety.\nKasa biletowa oraz pozostałe pomieszczenia wystawowe znajdują się na pierwszym piętrze budynku Galerii.\nNie mamy windy, jednak jeżeli istnieje potrzeba i wola zwiedzających z niepełnosprawnościami motorycznymi pracownicy w miarę możliwości służą pomocą w przemieszczeniu się na piętro Galerii.\nNie mamy udogodnień dla osób z dysfunkcją wzroku i słuchu.\nInstalacja przeciwpożarowa posiada sygnalizację akustyczną i wizualną.


Toczenie i frezowanie felg kół samochodowych metodą CNC\nOczywiście felgi kół samochodowych są produkowane metodą odlewania oraz kucia i nie używa się do tego tokarek. Jeśli mówimy o toczeniu obręczy metodą CNC, to sprawa dotyczy wyłącznie ich napraw i regeneracji. Tym sposobem obróbki owych jakże ważnych elementów kół będą z pewnością zainteresowani ci, dla których sprawą niezwykle ważną, prócz osiągów i możliwości ich pojazdu jest także odpowiednia jego prezencja. Nie da się zaprzeczyć, że poza kształtem i kolorem karoserii na wygląd samochodu istotny wpływ ma także stan jego felg.\nBłyszczące felgi – spektakularny wygląd i świadectwo siły\nZanim jednak przejdziemy do wyjaśniania, czym jest toczenie felg metodą CNC, kilka uwag natury ogólnej. Otóż wysoki połysk felg kół samochodowych lub nienaganny stan powłoki ich lakieru albo farby wyraźnie dowodzą tego, że znajdują się one w doskonałym stanie technicznym, co oczywiście znacząco wpływa na bezpieczeństwo jazdy. Wszelkie widoczne felery i niedoskonałości obręczy kół samochodowych to nie tylko pogorszenie ich wyglądu, lecz być może także sygnał świadczący o ich poważniejszym uszkodzeniu, mogącym mieć realny wpływ na pogorszenie się parametrów jezdnych pojazdu. Nie kiwajmy zatem z politowaniem głową, nad tymi kierowcami, którzy wydają się nam nazbyt wrażliwi na punkcie stanu technicznego i designu swoich felg i raczej starajmy się ich naśladować, ponieważ troski o bezpieczeństwo swoje i innych uczestników ruchu drogowego nigdy nie jest za dużo.\nAkronimem CNC określane są obrabiarki sterowane numerycznie, a o tym, jak i po co są są one używane przy naprawianiu felg kół samochodowych, opowiedzieli nam specjaliści z działającej na Pomorzu firmy FELGI TRÓJMIASTO z Połczyna-Zdroju.\nToczenie obręczy kół samochodowych przy pomocy obrabiarek CNC\nZauważmy na początek, że toczenie, a także frezowanie felg, kiedyś zarezerwowane wyłącznie dla pojazdów z wyższej półki, jest dzisiaj usługą powszechną i niezbyt drogą, więc może ją zafundować sobie właściciel każdego samochodu i to bez obawy o zbytnie nadwyrężenie stanu swojego portfela. Oczywiście tego typu obróbce nie mogą być poddawane te obręcze, które mają wadliwą geometrię; muszą one zostać najpierw wyprostowane. Toczenie samych rantów można by od biedy wykonać nawet na zwykłej tokarce, lecz już zrobienie tego samego z frontami felg wymaga o wiele większej precyzji, a więc zastosowania obrabiarek sterowanych numerycznie. Należy wiedzieć, że ani tokarka, ani frezarka nie dotrze we wszystkie zagłębienia felgi, tak jak to może zrobić polerka, dlatego też taką obręcz należy wcześniej pomalować albo na kolor zbliżony do barwy aluminium, albo farbą mocno z nim kontrastującą. W efekcie toczenia lub frezowania z rantów i frontów felgi ta farba wraz z cieniutką warstwą materiału obręczy zostanie zdarta, w wyniku czego otrzymamy lśniącą i gładką powierzchnię. Powierzchnia ta będzie silnie kontrastowała z fragmentami pozostawionej w zagłębieniach felgi farby albo też będzie łudząco do niej podobna, sprawiając optyczne wrażenie jednolitej barwy czystego i gładkiego aluminium.\nWarto wiedzieć, że toczenie lub frezowanie felg jest znacznie tańsze od ich polerowania i pokrywania bezbarwnym lakierem.


Nowoczesne grzejniki stają się coraz częściej elementem aranżacji wnętrza. To one sprawiają, że zwykła łazienka staje się salonem kąpielowym, w którym domownicy z przyjemnością spędzają czas.\nGrzejniki firmy Rettig Heating, producenta grzejników i ogrzewania podłogowego marki Purmo, swoim bogactwem kształtów, kolorystyką oraz możliwościami dostosowania mocy do powierzchni o różnej wielkości i wykończeniu sprawiają, że każda łazienka nabiera indywidualnego i wyjątkowego charakteru. Sardinia, Mauritius i Santorini to tylko niektóre rozwiązania grzewcze Purmo, na które warto zwrócić uwagę.\nGdy chcemy nieznacznie odmienić naszą łazienkę, bez ponoszenia duzych nakładów finansowcy, warto wymienić stary żeberkowy kaloryfer na nowy grzejnik o ciekawej formie i kształcie. Model Sardinia dzięki niebanalnej budowie w postaci eliptycznie wygiętych rurek, wniesie do wnętrza łazienki lekkość i elegancję. Jest też bardzo praktyczny. Kompozycja bocznych rurek sprawia, że z łatwością można na nim wysuszyć kilka ręczników jednocześnie. „Grzejnik Sardinia jest bardzo interesującym produktem przede wszystkim ze względu na swój specyficzny kształt znacznie różniący się od pozostałych typowo łazienkowych grzejników. Dodatkowo także poprzez zastosowanie jednego z 48 kolorów RAL można uatrakcyjnić wnętrze i nadać mu dowolną kolorystykę.” – mówi Małgorzata Kerntopf-Zalewska, kierująca dziełem grzejników łazienkowych w firmie Rettig Heating.\nDuża powierzchnia przeznaczona na pokój łazienkowy daje nam większe możliwości ciekawej aranżacji przestrzeni. Pustkę i surowość wnętrza łazienki wypełni grzejnik Mauritius o lekkiej drabinkowej konstrukcji, który doskonale sprawdza się także jako ścianka działowa np. między otwartą kuchnią\ni jadalnią. W łazience taka ścianka szczególnie dobrze wkomponuje się w przestrzeń pomiędzy wanną, a umywalką. Można na niej powiesić ręcznik nie tylko do wysuszenia, ale również do ogrzania, co pozwoli nam otulić się ciepłym ręcznikiem tuż po zażytej kąpieli. Mauritius tworzy także pewien rodzaj ozdobnego parawanu, który dzięki kolorystyce może rozświetlić łazienkę oraz dodać jej akcentu. Ponadto warto zaznaczyć, że grzejnik ten jest szczególnie dostosowany do montażu właśnie w dużych łazienkach ze względu na swoją znaczną moc cieplną w stosunku do wielkości. Efekt ten uzyskano dzięki zastosowaniu podwójnych rzędów kolektorów poziomych.\nW pomieszczeniu, w którym zastosowano wielokolorowe i wzorzyste płytki nie potrzeba dodatkowego elementu dekoracyjnego. Do bogato urządzonych wnętrz pasuje prosty i delikatny\ngrzejnik Santorini z dwoma pionowymi kolektorami połączonymi poziomymi rurkami. Odmianą tego urządzenia jest model Santorini C, który charakteryzuje się lekko wygiętymi w łuk kolektorami poziomymi, co dodaje mu nowoczesności i oryginalności. Grzejnik typu Santorini dostępny jest w aż dwunastu rozmiarach, dzięki czemu świetnie sprawdzi się zarówno w małej łazience, jak i przestronnym salonie kąpielowym.\nKomfort cieplny w łazience ma szczególne znaczenie. Po kąpieli czy prysznicu marzymy o tym, by jak najszybciej się ogrzać. Nikt chyba nie lubi stąpać po chłodnej posadce. Dlatego warto obok grzejnika zastosować dodatkowo ogrzewanie podłogowe Purmo. Zapewnia ono wyjątkowo korzystny dla organizmu rozkład temperatury – temperatura jest niższa przy podłodze i wyższa na poziomie głowy.\nMontując ogrzewanie w łazience trzeba jednak pamiętać jak ważny jest montaż urządzeń najwyższej jakości oraz wybór profesjonalnego instalatora. Wybierając fachową ekipę możemy być pewni, że grzejnik zostanie solidnie i prawidłowo zamontowany, a tym samym będzie nam służył przez lata. Decydując się na ogrzewanie marki Purmo warto więc skorzystać z usług Polecanych Instalatorów, których adresy znaleźć można na stronie www.purmo.pl. Trwałość zastosowanych rozwiązań grzewczych zależy także od komponentów najwyżej jakości, takich jak produkty firmy Rettig Heating, które objęte są 10-letnią gwarancją.\ntel. (022) 643 25 20\nfax: (022) 643 99 95


Komórki macierzyste wolne od stereotypów - Choroby - Polki.pl\nMagdalena Kopała / 12.07.2011 09:11\nW sobotę 09.07.2011 roku odbył się „Piknik edukacyjny dla przyszłych mam”, na którym przyszli rodzice mogli poszerzyć i zaktualizować swoją wiedzę na temat komórek macierzystych. Akcję zorganizowano w ramach kampanii edukacyjnej na rzecz komórek macierzystych z krwi pępowinowej „Bezcenny Dar”, przy współpracy z Polskim Bankiem Komórek Macierzystych i Szkoły Rodzenia Polskiego Centrum Edukacji.\nKomórki macierzyste, czyli niezróżnicowane komórki układu krwiotwórczego, mają zdolność do przekształcania się w różne typy komórek – we wszystkie składniki krwi i układu immunologicznego. Właśnie ta zdolność sprawia, że mogą być wykorzystywane przy leczeniu chorób hematologicznych, onkologicznych, metabolicznych oraz immunologicznych. Możemy je uzyskać ze szpiku kostnego, krwi obwodowej oraz krwi pępowinowej tuż po narodzinach dziecka. Mogą stać się także przyszłością medycyny regeneracyjnej i służyć leczeniu chociażby niektórych typów cukrzycy.\nPolecamy: Krew pępowinowa uratowała jej życie\nNa pytanie, dlaczego warto pobierać komórki macierzyste, odpowiedzi udzielali specjaliści, którzy na co dzień zajmują się prowadzeniem leczenia właśnie tą metodą. Rodzice mogli odbyć konsultacje z ginekologiem i położną, a także zasięgnąć porady ekspertów w dziedzinie transplantologii i hematologii: doktora Dariusza Boruczkowskiego i doktor Katarzyny Pawelec. Przyszłe mamy skorzystać mogły również z bezpłatnego badania USG. Wszystkie kwestie związane z kosztami pobrania i przechowywania komórek wyjaśniali przedstawiciele Polskiego Banku Komórek Macierzystych.\nZobacz też: Zasady dotyczące transplantacji zaakceptowane przez WHO\nW programie były również warsztaty i wykłady Szkoły Rodzenia na temat opieki nad noworodkiem oraz sposobów przygotowania się do porodu. Ratownicy medyczni prowadzi zajęcia dotyczące udzielania pierwszej pomocy noworodkom, niemowlętom i małym dzieciom oraz pokazy z wykorzystaniem fantomów.\nDla najmłodszych zorganizowano gry i zabawy z nagrodami oraz kącik plastyczny.\nTagi: układ krążenia, układ immunologiczny, ciąża, poród, metody leczenia, krew\nCzym zajmuje się „Poltransplant”?


Koncentrat bulionu warzywnego - przepis • Kuchnia Lidla\nKoncentrat bulionu warzywnego to Twój niezbędnik w kuchni. Przygotuj go wcześniej i przechowuj w spiżarni, a kiedy najdzie Cię ochota na pyszną zupę, będziesz go mieć pod ręką.\nmałe cebule – 2 szt. (100 g)\nmałe marchwie – 2 szt. (100 g)\nseler naciowy- 1 szt. (100 g)\nkorzeń pietruszki – 1 szt. (100 g)\nmały por – 1 szt. (100 g)\nświeże zioła wg uznania – 4 gałązki\nsuszone pomidory – 100 g\nsuszony majeranek – 1 łyżeczka\nrozgnieciony pieprz - 1 łyżeczka\nsól morska - 25 g\nwywar warzywny – 30 ml\nKrok 1: Rozdrabnianie warzyw i ziół\nWarzywa i świeże zioła oczyścić, umyć, rozdrobnić nożem. Razem z oregano, majerankiem i pieprzem rozdrabniać w pojemniku miksującym (z zatkniętą miarką) 20 sekund/prędkość 6. Łopatką zgarnąć na dno pojemnika.\nKrok 2: Przygotowanie bulionu\nDodać sól, ciepły wywar warzywny oraz oliwę. Wszystko gotować (bez miarki) 25 minut/prędkość 2/100°C, następnie miksować (z zatkniętą miarką) 1 minutę/prędkość 10.\nKrok 3: Przekładanie do słoików\nWyparzone słoiki napełnić masą, zamknąć i ostudzić. Przechowywać w chłodnym miejscu.\nJeśli dzieci nie będą z nami jadły, wywar warzywny można zastąpić białym winem.\n32 łatwy 4:00 4


WIG20 zakończył korektę, Mostostal i Comp jeszcze przed wzrostami! | Analizy | SII\nWIG20 zakończył korektę, Mostostal i Comp jeszcze przed wzrostami!\nwig20, mostostal zabrze, comp\nIstnieje duże prawdopodobieństwo, iż w najbliższym czasie nastąpi koniec spadków trwających od końcówki kwietnia br. na wykresie WIG20. Oznaczać to będzie hossę na polskiej giełdzie przynajmniej przez kilka kolejnych miesięcy. W dzisiejszym odcinku oprócz analizy indeksu przyjrzeliśmy się wykresom spółek: Mostostal Zabrze oraz Comp.\nAnaliza techniczna live odbędzie się w poniedziałek 13.07 o 14:00!\nPoziom docelowy: 2550 pkt (w średnim terminie)\nW ujęciu długoterminowym wykres WIG20 znajduje się w trendzie bocznym. Obecnie sytuacja na rynku może wskazywać na zakończenie spadków na naszej giełdzie. Spowodowane jest to prawdopodobnym wykończeniem pięciofalowej struktury oraz pozytywnymi formacjami świecowymi w dołku (młoty). Trzeba również dodać, iż po narysowaniu pierwszego młota rynek wrócił w te same obszary cenowe na niższych wolumenach, co może oznaczać brak podaży i rozpoczęcie w najbliższym czasie ruchu na północ. Zasięg wzrostów to minimum szczyt fali 1, czyli 2550 pkt.\nPoniedziałkowy przegląd techniczny (20.06.2022) – Impuls korekty na USD/PLN\n🏆 Spółka tygodnia: Datawalk walczy o zachowanie trendu bocznego


Rozruch Fanpage - Dowództwo O5\nForum » Sprawy zewnętrzne / Serwisy » Rozruch Fanpage\nData: 25 Aug 2016 20:56\nDr_Blackpeace 25 Aug 2016 20:56\nWpadłem na pomysł. Chodzi o to, abyśmy wrzucali co jakiś czas stare, zleżałe skipy o dobrej ocenie. Powinno to trochę przypomnieć ludziom o naszych starych wypocinach, a przy okazji pokazać że nie umarliśmy. Mefio, podobno miałeś podobny plan z tego co słyszałem.\nSprawa druga. Ale to już poważniejsze. Chodzi o wrzucanie nowych dzieł, a które to miałyby mieć ocenę +1 przy leżeniu na wiki od nie wiem… 3 tygodni albo miesiąca.\nRozwiń Rozruch Fanpage przez Dr_Blackpeace, 25 Aug 2016 20:56\nRe: Rozruch Fanpage\nwanna-amigo 25 Aug 2016 21:55\n1. Nie wiem, jak się ustosunkować do tego. Lepszy taki pomysł niż żaden, ale coś mi tam nie pasuje, nie wiem jednak, co. Jestem więc co do niego neutralny.\n2. Zależy to od stabilności tych ocen. Jeśli jest to raport, gdzie ktoś dał plusa, a reszta po neutralu, mógłbym to zaakceptować. Ale w przypadku, kiedy inni go nie ocenili, zawsze istnieje ryzyko, że otrzyma minusy i zostanie usunięty. Wolałbym wrzucać taką pracę najpierw na główną, aby otrzymała trochę uwagi, a dopiero później, ewentualnie na FP. I raczej każdy przypadek rozważałbym indywidualnie.\nPatrząc na ilość prac, tłumaczeń i pomysłów, nie wiem, czy jest aż taka potrzeba szukania prac do wrzucenia na FP. Nawet przy jednej dziennie mamy spore zapasy, które powiększamy.\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez wanna-amigo, 25 Aug 2016 21:55\nDr_Blackpeace 26 Aug 2016 11:41\nTa, właśnie ta kwestia. ''Inni go nie ocenili''. Mamy w ciul skipów z niskimi ocenami bo nie uwierzę kur** że wszyscy dają neutrala. Nie uwierzę. Zacząłbym od kolejnego mass edita. W sumie przydałoby się takie massy robić co jakiś czas, bo sam mówiłeś że z jakością u nas cienko.\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez Dr_Blackpeace, 26 Aug 2016 11:41\nwanna-amigo 26 Aug 2016 19:16\nMożna by o tym pomyśleć, bo i mi taka myśl kiełkuje, ale to już osobno trzeba przedyskutować imo.\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez wanna-amigo, 26 Aug 2016 19:16\nMefioo9 06 Sep 2016 09:38\nWypowiedziałem się na ten temat w wątku o mass edicie/ocenianiu:\nWalić słabo ocenione raporty (tzn z małą ilością głosów, nie z kiepskim wynikiem) na fanpage i nawoływać do głosowania. Może ktoś założy konto tylko po to żeby dać ocenę?\nPrzy pomyślnych wiatrach pojawi się znacznie więcej ocen, może nowi userzy, a my ułatwimy sobie wybór skipów do wrzucania na fp.\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez Mefioo9, 06 Sep 2016 09:38\nDr_Blackpeace 11 Sep 2016 15:56\nTia, coś takiego mogłoby zadziałać. Pierwiej trzeba zrobić listę niskoocenionych, sprawdzić czemu mają taką a nie inną ocenę i wrzucać.\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez Dr_Blackpeace, 11 Sep 2016 15:56\nwanna-amigo 03 Oct 2017 14:55\nTo chyba najlepszy wątek na sprawy, o których pomyślałem .\nPrzede wszystkim chodzi mi o to, że na FP aktywność dość kuleje, mimo potencjału. To problem. W ten czy inny sposób budujemy tym swoją reputację, a niestety nie budujemy jej zbyt korzystnie.\nMówiąc wprost Fanpage powoli zdycha.\nNikogo tu nie winię ani się nie denerwuję, bywa i tak i sam tam nie wrzucam nic. Kwestia ta jednak nie zmienia tego, że najlepiej nie jest. Przede wszystkim:\nMusimy mieć ten post dziennie minimum. Jeżeli ludzie nie będą przyzwyczajeni do naszej aktywności to potraktują nas peryferyjnie i część przestanie odwiedzać, ale co najważniejsze z trudem zainteresujemy nowe osoby.\nMusimy sprostać oczekiwaniom czytelników. Czy wrzucenie raportu z krótkim opisem to to, czego oczekują czytelnicy? Może chcieliby poczytać o czymś innym? A może szukają jedynie linku? Osobiście uważam, że to co było do teraz jest całkiem w porządku, ale czy ktoś to sprawdzał, badał?\nJedna osoba ze sporadyczną drugą to za mało. Larry ma okresy przejściowe, w których jest niedostępny, jak również rzucenie tego na jedną osobę nie jest dobre. Chciałbym, aby ktoś jeszcze był aktywny na FP, ewentualnie ze mną jako pomocnikiem.\nCzy jeden post dziennie to nie jest za mało? Czy raporty dnia powinny być na FP? Jak tak, to o której?\nJak bardzo musimy (bo imo musimy) wychodzić poza standardową tematykę publikacji nowych prac? Fanarty, materiały wideo, wątki forumowe? Suche wrzucanie linków nie jest moim zdaniem tym, co powinno być na fanpage społeczności.\nPotrzebujemy centralnego systemu planowania. Ja po 3 dniach dowiaduję się, że nie ma posta, dajemy je z opóźnieniem i nie reagujemy na fanów.\nCo z grupą? Poza moimi sporadycznymi wiadomościami i raportem dnia niemal nic się tam nie dzieje.\nNa plus jest fakt, że szybko i sprawnie odpowiadamy na wiadomości. To dobra rzecz.\nPodsumowując, chciałbym znaleźć chętnego do zajmowania się fanpadżem razem z Larrym i ogarnięcie tego w taki bądź inny sposób, aby nie rosło nam lajk tygodniowo.\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez wanna-amigo, 03 Oct 2017 14:55\nZeroStrider 03 Oct 2017 20:06\nMogę się tym zająć razem z Larrym.\nLarry to zajęta osoba, ja mógłbym dawać ten post dziennie, to jest w końcu z 5-10 minut roboty.\nStrawpoll na fanpage'u z prośbą o opinię może?\nRaporty Dnia powinny raczej zostać na Discordzie i grupce, tak myślę. Na fanpage'u szybko zaspamowałyby nowości.\nJak w punkcie 2., może ich o to spytamy?\nMogę z Larrym zamiennie wrzucać posty, ewentualnie jak ktoś zapomni to ten drugi ogarnie (chyba).\nNie napędzimy sztucznie aktywności, ale można by wrzucać czasem posty zachęcające do dyskusji o nowościach na stronie, może z jakimś cytatem z danego raportu/opowieści dla zachęty do przeczytania.\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez ZeroStrider, 03 Oct 2017 20:06\nFuturity 03 Oct 2017 22:32\nTakże mogę pomóc w tej sprawie.\nJednak zgadzam się, że trzeba ogarnąć kwestie wrzucania bo jak głosi przysłowie "gdzie kucharek sześć tam nie ma co jeść".\nJa proponuje taki system: każdy ma przydzielone konkretne dni kiedy wrzuca. Jeśli nie może wrzucić informuje wcześniej, a by nie pozostać bezradnym wobec sytuacji nieprzewidzianych to przyjmujemy, że jak ktoś nie wrzuci postu do określonej godziny(np. 12.00) to wówczas wrzuca go ten, który pierwszy zauważy brak ruchu na fanpag-u. Dzięki temu unikniemy zastoju bo nie wiadomo czy dana osoba coś wrzuci czy nie.\nPonadto dobrze by było by każdy zaangażowany przygotowywał swoje posty z wyprzedzeniem gdy będzie miał wolną chwilę. Dzięki temu uniknie się pisania na ostatnią chwilę, co odbija się na jakości.\nCo powiecie na taką organizację?\nChciałbym też poruszyć temat treści postów.\nOtóż ludzie obecnie wchodzą na fanpage szukając linków, bo nic innego tam i tak nie znajdą. Innymi słowy nasz fp to na dobrą sprawę taki program telewizyjny. I nie bez powodu programy telewizyjne są albo dodatkami albo mają artykuły, krzyżówki itp. Same się nie sprzedadzą w dużych ilościach.\nI tak samo będzie z naszym fanpagem. Utrzymamy stały poziom obserwujących, ale przyrost będzie bliski zeru. Jeśli nam to odpowiada to nie trzeba nic zmieniać. A jeśli nie to trzeba rozszerzyć ofertę.\nNa fanpagu powinny być rzeczy, których nie ma na stronie, ale same w sobie doprowadzą do zaciekawienia witryną.\nOto kilka moich propozycji jak moglibyśmy rozszerzyć nasz asortyment:\n1. Seria ciekawostek (1, 2 dziennie) na temat obiektów, Fundacji, generalnie uniwersum.\nJest to raczej proste do zrobienia i może być interpretowane szeroko. Mogą to być porównania właściwości jakiś obiektów, informacje ile anomalii danego typu zostało opisane w polskich raportach(np. ile było anomalii wpływających na psychikę), krótkie omówienie jakiegoś GOI (podanie podstawowych informacji w skrócie) czy nawet coś wymyślonego, ale spójnego z uniwersum (np. ilość amunicji rocznie zakupionej przez Fundację).\nTematy w zasadzie dowolne, jednak występujące pod wspólną nazwą np. "Czy wiesz, że [USUNIĘTO]" albo "pracownicy działu środków amnezyjnych donoszą" czy też "Fundacyjne ploteczki".\nJedyny wymóg by mogło zaciekawić, było związane z Fundacją i było stosunkowo krótkie. Tak by dało się to przeczytać w minutę max.\n2. Omawianie trendów na stronie.\nJak można zauważyć na forum często możemy obserwować, że jakieś motywy powtarzają się w danym okresie (ostatnio była to Rada O5). Można by od czasu do czasu pisać o tym na fanpagu, krótko to omawiając.\nWadą jest to, że o materiał może czasem być ciężko co mocno utrudnia regularne wrzucanie.\n3. Gra - zagadka\nTen sposób reklamy nie jest niczym nowym. Stosowało go Valve dla promocji Portala 2 czy FNAF.\nZasada jest prosta - wrzucamy krótki post, zawierający jakąś informację czy obrazek. Wewnątrz tego umieszczamy wskazówkę do odnalezienia (np. gdy jest to obrazek schowany za linkiem - w tle lub w kodzie strony). Stanowi ona kawałek większej układanki.\nPowtarzamy to przez jakiś czas, wrzucając w określonych terminach następne ukryte kawałki układanki. Gdy czytelnicy odczytają i zbiorą je wszystkie uzyskują np. adres do strony na której zamieszczona jest "nagroda" (może to być na przykład zakończenie jakiejś historii będącej tłem zabawy albo art do pobrania).\nPierwszą wadą tej opcji jest oczywiście konieczność największego nakładu pracy. Zagadki trzeba wymyślić, zaprojektować i zakodować. Ponadto istnieje ryzyko, że ludzie mogą nie podchwycić zabawy.\nJeśli jednak to nastąpi będzie to coś co niewątpliwie mocno angażuje odwiedzających fanpage i zachęca do częstszego jego odwiedzania. Ponadto odpowiednio skonstruowane zagadki mogą skierować uwagę także na wiki. Warto też pamiętać, że ludzie zwykle lubią takie zabawy, wiec wspomniane ryzyko niepodchwycenia jest niskie.\nAczkolwiek wpierw wypadałoby poznać gusta odbiorców dla pewności. Generalnie, jeśli zdecydujemy się na takie urozmaicenia to proponowałbym przedstawić to co wybraliśmy ludziom w głosowaniu i zobaczyć co im najbardziej odpowiada.\nNa razie poprzestanę na tych trzech propozycjach. Dajcie znać co o nich sądzicie.\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez Futurity, 03 Oct 2017 22:32\nwanna-amigo 04 Oct 2017 13:03\nGłównym problemem jest obecnie brak aktywności. Różnoraki kontent jak najbardziej może tutaj pomóc, nie należy zapominać o głównym celu, czyli informacji i wyjściu do społeczeństwa. Sądzę, że właśnie na informacje powinniśmy postawić, ale jak zauważyłeś nie wyłącznie informacje o nowych pracach. Nie chciałbym też nakładać zbyt dużego napięcia na fanpage, jednak luźność i swoboda powinny być tam kluczem.\nDlatego z zagadkami wstrzymałbym się, a dwa pierwsze wpisałbym do kategorii "warto mieć na uwadze", ale nie dodawał na stałe w plan publikacji.\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez wanna-amigo, 04 Oct 2017 13:03\nDr_Blackpeace 10 Oct 2017 18:49\nJa nie mam kiedy się tym zajmować. Jeżeli już, jestem dostępny w późnych porach, a z tego co widziałem posty najlepiej mają się około 14. Myślę, że pomoc Stridera będzie idealna.\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez Dr_Blackpeace, 10 Oct 2017 18:49\nwanna-amigo 10 Oct 2017 19:58\nRozumiem więc, że dorzucamy Stridera do FP. Czy mamy coś jeszcze ustalonego? Może to połączenie z grupą, ktoś wnikał w temat?\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez wanna-amigo, 10 Oct 2017 19:58\nZeroStrider 10 Oct 2017 20:22\nTo musi zrobić Larry, tylko admin grupy może.\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez ZeroStrider, 10 Oct 2017 20:22\nDr_Blackpeace 10 Oct 2017 20:37\nStridera dodam teraz, nad grupą pokombinuję jutro w szkole. I tak na lekcjach nauczyciel gada do siebie. :v\nRozwiń Re: Rozruch Fanpage przez Dr_Blackpeace, 10 Oct 2017 20:37


MIAMOR RAGOUT ROYALE Karma pełnoporcjowa z mięsem z kury w galaretce - 100 g\nMOONLIGHT - DINNER nr 1 - naturalna karma z kurczakiem i sercami z kurczaka w sosie własnym dla kotów - 80 g x 10 szt.\nProducent: Moonlight - Dinner (Niemcy)\nMOONLIGHT - DINNER nr 2 - naturalna karma z tuńczykiem, kurczakiem i krewetkami w sosie własnym dla kotów - 80 g x 10 szt.\nProducent: Moonlight (Niemcy)\nMOONLIGHT - DINNER nr 3 - naturalna karma z tuńczykiem, kurczakiem, krewetkami i kałamarnicami sosie własnym dla kotów - 80 g x 10 szt.\nMOONLIGHT - DINNER nr 4 - naturalna karma z tuńczykiem, kurczakiem i łososiem w sosie własnym dla kotów - 80 g x 10 szt.\nMOONLIGHT - DINNER nr 5 - naturalna karma z kurczakiem, kałamarnicami i warzywami w sosie własnym dla kotów - 80 g x 10 szt\nMOONLIGHT - DINNER nr 6 - naturalna karma z tuńczykiem, kurczakiem i krewetkami w galaretce dla kotów - 80 g x 10 szt.\nMOONLIGHT - DINNER nr 7 - naturalna karma z tuńczykiem i krewetkami w sosie własnym - 80 g x 10 szt.\nMOONLIGHT - DINNER nr 8 - naturalna karma z kurczakiem i warzywami w galaretce - 80g x 10 szt.\nNATURO ADULT CAT CHICKEN MOUSSE Karma mokra z kurczakiem dla kotów - 85 g x 5 szt.\nNATURO ADULT CAT SALMON MOUSSE Karma mokra z łososiem dla kotów - 85 g x 5 szt.\nNATURO ADULT CAT TUNA MOUSSE Karma mokra z tuńczykiem dla kotów - 85 g x 5 szt.\nNATURO ADULT CAT TURKEY MOUSSE Karma mokra z indykiem dla kotów - 85 g x 5 szt.\nPOWER OF NATURE ACTIVE CAT COOKIE'S CHOICE - sucha karma z kurczakiem i brązowym ryżem dla kotów - 2 kg\nPOWER OF NATURE ACTIVE CAT COOKIE'S CHOICE - sucha karma z kurczakiem i brązowym ryżem dla kotów - 6 kg\nPOWER OF NATURE ACTIVE CAT DONNA'S DUCK IN BAG - sucha karma z mięsem z kaczki i ryżem dla kotów - 2 kg x 2 szt\nPOWER OF NATURE ACTIVE CAT DONNA'S DUCK IN BAG - sucha karma z mięsem z kaczki i ryżem dla kotów - 6 kg\nPOWER OF NATURE ACTIVE CAT FARM MIX - sucha karma z kurczakiem, łososiem i brązowym ryżem dla kotów - 2 kg\nPOWER OF NATURE ACTIVE CAT FARM MIX - sucha karma z kurczakiem, łososiem i brązowym ryżem dla kotów - 6 kg\nPOWER OF NATURE CAT GOLDEN YEARS - sucha karma z kurczakiem i brązowym ryżem dla kotów starszych i z nadwagą - 2 kg\nPOWER OF NATURE GOLDEN YEARS - sucha karma z kurczakiem i brązowym ryżem dla kotów starszych i z nadwagą - 6 kg\nPOWER OF NATURE HAVEN'S FISH ON FRIDAY - pełnowartościowa karma z tuńczykiem i krewetkami dla kotów - 85 g x 10 szt.\nPOWER OF NATURE HAVEN'S FISH ON FRIDAY - pełnowartościowa karma z tuńczykiem i ryżem dla kotów - 85 g x 10 szt.\nPOWER OF NATURE HAVEN'S FISH ON FRIDAY - pełnowartościowa karma z tuńczykiem i warzywami dla kotów - 85 g x 10 szt.\nPOWER OF NATURE MINKAS MEAT ON MONDAY Pełnowartościowa karma z królikiem, przepiórką, kurczakiem i pstrągiem dla kotów - 85g x 10 szt.\nPOWER OF NATURE MINKAS MEAT ON MONDAY Pełnowartościowa karma z kurczakiem i perliczką dla kotów - 85 g x 10 szt.\nPOWER OF NATURE MINKAS MEAT ON MONDAY Pełnowartościowa karma z kurczakiem i przepiórką dla kotów - 85 g x 10 szt.\nPOWER OF NATURE MINKAS MEAT ON MONDAY Pełnowartościowa karma z kurczakiem, łososiem i krewetkami dla kotów - 85 g x 10 szt.\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT FEE'S FAVORITE - sucha karma bezzbożowa z kurczakiem - 15 kg\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT FEE'S FAVORITE - sucha karma bezzbożowa z kurczakiem - 2 kg\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT FEE'S FAVORITE - sucha karma bezzbożowa z kurczakiem - 7,5 kg\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT GF MEADOWLAND MIX - sucha karma bezzbożowa z kurczakiem, indykiem i łososiem dla kotów - 15 kg\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT GF MEADOWLAND MIX - sucha karma bezzbożowa z kurczakiem, indykiem i łososiem dla kotów - 2 kg\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT GF MEADOWLAND MIX - sucha karma bezzbożowa z kurczakiem, indykiem i łososiem dla kotów - 7,5 kg\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT- karma mokra z jagnięciną dla kotów - 200g x 2 szt.\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT- karma mokra z jagnięciną dla kotów - 400g x 2 szt.\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT- karma mokra z królikiem dla kotów - 200g x 2 szt.\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT- karma mokra z królikiem dla kotów - 400g x 2 szt.\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT- karma mokra z kurczakiem dla kotów - 400 g x 2 szt.\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT- karma mokra z wołowiną dla kotów - 200g x 2 szt.\nPOWER OF NATURE NATURAL CAT- karma mokra z wołowiną dla kotów - 400g x 2 szt.\nROYAL CANIN Kitten Instinctive - karma mokra dla kociąt do 12 miesiąca życia - 85 g


Opublikowano: piątek, 21, lipiec 2017 09:35\nZ radością dzielimy się wiadomością, że Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu zostało szczególnie docenione podczas tegorocznej edycji konkursu „Mazowieckie zdarzenia muzealne – WIERZBA”. W kategorii „Muzealny projekt otwarty” zostało laureatem I nagrody za „V Ogólnopolski Konkurs na Budowę Ludowych Instrumentów Muzycznych”. W ciągu ostatnich pięciu lat muzeum było dziewięciokrotnie nagradzane oraz wyróżniane w prestiżowych konkursach, ministerialnych i regionalnych. W tym roku jest laureatem konkursu po raz dziesiąty w historii instytucji.\nW tej kategorii uhonorowane zostały również: Muzeum Wsi Radomskiej, Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Stacja Muzeum, Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego im. Stefana Woydy w Pruszkowie, Muzeum Narodowe w Warszawie. W ramach XI edycji konkursu zgłoszono 86 zdarzeń muzealnych zorganizowanych w 2016 r. Więcej informacji na stronie Mazovia.pl\nWarsztaty budowy gwizdków ceramicznych w Muzeum Ludowych Instrumentów Muzycznych w Szydłowcu.


Gośćmi Miesiąca Spotkań Literackich we Lwowie będą również Polacy – Nowy Kurier Galicyjski\n10 lipca 2019 24 lutego 2021\n– Staramy się dobierać autorów polskich, którzy nie są bardzo znani we Lwowie, ponieważ wielu z nich odwiedzało już Lwów, występowali na licznych literackich wydarzeniach. My chcemy promować nowe, interesujące, naszym zdaniem, polskie nazwiska – zaznaczył dyrektor festiwalu Hryhory Semenczuk.\n– Staramy się być obecni w trakcie wszystkich ważnych wydarzeniach kulturalnych. Prezentować nowe formaty i wspierać już istniejące, jak na przykład Autorskie Spotkania Literackie. Promować czeski wkład, jak na przykład tegoroczne spotkania, na których będzie sześciu czeskich pisarzy, dwa zespoły, jeden muzyczny, drugi słowno-muzyczny.\nPrevious PostJerzy Giedroyć i Bohdan Osadczuk – współpraca dwóch intelektualistów\nNext PostRuszyła Piesza Pielgrzymka Pokoju i Pojednania do Bołszowiec


W drodze na majówkę, zadbaj o bezpieczeństwo - Aktualności - Policja Warmińsko-Mazurska\nPrzed nami „majówkowy” czas wypoczynku. W 2017 i 2018 roku majówkowe działania policjantów liczyły łącznie 10 dni, w tym roku będzie ich 7 (od 30.04.2019 - 05.05.2019). Wystarczą trzy dni urlopu, by mieć cały tydzień wolny. Podczas beztroski związanej z korzystaniem z wolnych dni nie należy zapominać o zdrowym rozsądku i podstawowych zasadach bezpieczeństwa, szczególnie na drodze. Policjanci ruchu drogowego jak co roku przygotowują się do wzmożonej pracy w tym okresie i apelują do wszystkich użytkowników dróg o rozwagę, koncentrację, odpowiedzialne korzystanie ze swoich praw oraz sumienne wywiązywanie się z nałożonych prawem obowiązków.\n„Majowy weekend” 2017\n„Majowy weekend” 2018\nJak przygotować się do podróży? Na co zwrócić uwagę przygotowując auto? Jak bezpiecznie i zgodnie z przepisami przewozić dzieci? Dobre przygotowanie do podróży to już połowa sukcesu. Planując nawet krótką podróż warto przygotować się wcześniej. Odpowiednie i przemyślane pakowanie potrzebnych rzeczy pozwoli uniknąć dodatkowego stresu w dniu wyjazdu. Bagaże w aucie należy rozmieścić tak, by nie przesuwały się podczas jazdy i nie stanowiły zagrożenia dla jego użytkowników. Kierowca musi zadbać także o siebie. Wybierając się w dalszą podróż należy zaplanować trasę, pomyśleć o przerwach na regenerację. Kiedy spada koncentracja, obniża się refleks bezwzględnie należy zrobić sobie kilkunastominutową przerwę w podróży, pooddychać świeżym powietrzem, zjeść lekki posiłek czy napić się czegoś ciepłego. Za kierownicę trzeba wsiadać wypoczętym i wyspanym i przede wszystkim prowadząc auto należy zachować bezwzględną trzeźwość. Podczas przygotowań do podróży nie można zapomnieć o dzieciach - kiedy się nudzą skutecznie potrafią rozproszyć uwagę - trzeba zapewnić im komfort podróżowania.\nObowiązek korzystania z pasów bezpieczeństwa dotyczy tak kierowców jak i pasażerów. Ten najtańszy i jeden ze skuteczniejszych środków na poprawę bezpieczeństwa podczas jazdy często jest traktowany lekceważąco. Trzeba uświadomić sobie, że w interesie wszystkich podróżujących autem jest zapięcie pasów bezpieczeństwa. Zapięte pasy bezpieczeństwa „ uzbrajają” poduszkę powietrzną w samochodzie, dając gwarancję jej odpowiedniego działania podczas zderzenia. Podczas kontroli drogowej za niekorzystanie z pasów bezpieczeństwa pasażerowie mogą dostać mandat, kierowca - mandat i punkty.\n„Majowy Weekend” w poprzednich latach na drogach Warmii i Mazur\nLiczba ujawnionych nietrzeźwych\nruch drogowy, bezpieczeństwo, pasy, majówka 2019