Soadhube aai Adhambe ge Eid handhaan: maa ufaaveri | Mihaaru\nރިޕޯޓް / އީދު ފާހަގަކުރުން\nސޯދުބެ އާއި އާދަމްބެގެ އީދު ހަނދާން؛ މާ އުފާވެރި\nލިޔުންތެރިޔާ ސޯދުބެ: ކުރިން އީދު ފާހަގަކުރުމަކީ އެންމެން އެކުވެ، ފޯރީގައި ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ވިދާޅުވި.\n04 ޖޫން 2019 - 12:02\nހަނދު ހޯދުމަކީ އީދު އުފަލުގެ ފެށުމެވެ. ރޯދަ މަހުގެ 29 ވަނަ ދުވަހުގެ ހަވީރު ރައްޔިތުން އެންމެން އަތިރިމައްޗަށް ޖަމާވާނެ އެވެ. ހަނދު ހޯދާށެވެ. ހަނދު ފެނުމާ އެކު އީދު އިއުލާން ކުރަން ހުޅު ރޯކުރާނެ އެވެ. ކުރިން ހަނދު ފެންނަ ރަށަކަށް، ކައިރި ރަށްރަށުގެ މީހުން ދަތުރު ހަދާފައި "ހަނދު ބަލާ" ވެސް ދެ އެވެ. މޫސުމް ގޯސްވެ ކަނޑު ގަދަ ވެއްޖެ ނަމަ "ހަނދު ހިފައިގެން" ނުދެވި ވެސް ކިތަންމެ ފަހަރަކު މަޑުކުރަން ޖެހި އީދު ނަމާދު ލަސްވެފައި ވެސް އެބަ ހުއްޓެވެ. އެ ރަށަކަށް އީދު ވާނީ "ހަނދު ހިފައިގެން" ދެވުނު އިރަކުންނެވެ.\nމިއީ ސަމާސާ ވާހަކަތަކެއް ނޫނެވެ؛\nމިއީ، ދިވެހި މުދައްރިސް، އަބްދުﷲ ސޯދިގު (ސޯދުބެ) އާއި ޅެންވެރިޔާ އާދަމް އަބްދުއްރަހުމާން (އުތީމު އާދަމްބެ) މެން ފޯރީގައި އީދު ފާހަގަކުރެއްވި އިރު ކަން ހިނގި ގޮތެވެ. ޅެންވެރި ދެ ބޭފުޅުންގެ ސިކުނޑީގައި މިހާރު ވެސް ހުރި ހަނދާންތަކެވެ.\nއޭރު އޮންނަ ގޮތަށް ހަނދު ބެލުމުގެ ފޮނި އިންތިޒާރެއް، އީދު ހުޅެއް، ކެއުމުގެ ބޮޑު ޖާފަތެއް، ފޯރިއެއް ވެސް މިހާރަކު ނެތެއް ނޫން ހެއްޔެވެ؟ މި ސަގާފަތް އުވެމުން ގޮސް ރާއްޖޭގައި އީދު ވެސް މިއޮތީ ޒަމާނީ ވެފަ އެވެ. ދިވެހިންގެ އީދު ފާހަގަކުރުން މިހާރު އޮންނަނީ ދިރިއުޅޭ މާހައުލުން ބޭރުވެލަން ދަތުރަކުން ފުއްދާލުމެވެ. މި ވެސް ދެން ގޮތެކެވެ.\nސޯދުބެ އާއި އާދަމްބެ ގާތުގައި އަހަރެން ހަމައެކަނި އަހާލީ ކުރިން އީދު ފާހަގަކުރުން އޮންނަ ގޮތެވެ. ދެ ބޭފުޅުންގެ ހަނދާނުގައި ހުރި ނުހަނު ގިނަ ހާދިސާތަކުން ޚުލާސާއެއް ކިޔައި ދެއްވި އެވެ. ވާހަކަ ޝައުގުވެރިވެފައި މާ އުފާވެރި އެވެ.\n"ހަނދު ބަލާ" ކުރާ ދަތުރު\nޝައްވާލް މަހުގެ 1 ވަނަ ރޭ ނުވަތަ ހަނދު ފެނިއްޖެ ކަން ކަނޑައަޅަން މިހާރުގެ އިލްމީ ވަސީލަތްތަކެއް ކުރިއަކުން ނުހުރެ އެވެ. ފަލަކީ އިލްމުވެރިންގެ ބަހެއް އެނގޭނެ ގޮތެއް ނޯވެ އެވެ. މާލޭގައި ވެސް ހަނދު ކޮމިޓީ ނުކުމެ އުޅުނީ އަތިރިމައްޗަށެވެ. ކުޑައިރާއި ޒުވާން އުމުރުގެ ބޮޑު ބައެއް ހއ. އުތީމުގައި ހޭދަކުރެއްވި އާދަމްބެމެން ވެސް އޭރު ކުރައްވާ ކަމަކީ ޖަމާއަތް ހަދާފައި ހަނދު ހޯދަން ނުކުތުމެވެ. ހަނދު ހޯދަން ނުކުންނަންވީ ވަގުތާއި ތަން، ސަންގުފުމެ ވެރިން އަންގާނެ އެވެ. އެ ވަގުތަށް ހުސްވެ ރައްޔިތުން އަތިރިމައްޗަށް ދިއުން މަޖުބޫރެވެ.\n"އެ ނުކުންނަ އިރަކު ނޭނގެ ހަނދު ފެންމަތިވާނެ ކަމެއް ނުވަތަ ނޫން ކަމެއް. އެ ދުވަސްވަރު މީހުން ބަލާ މިންގަނޑުތަކެއް ހުރޭ، އެ މީހުން ބުނާނެ، 28 ވިލޭރޭ ފަތިހު އިރުމަތި ފަރާތު އުދަރެހުން ފެނުނު ހަނދެއް ހޯދަން 29 ވަނަ ދުވަހު ހުޅަނގު ފަރާތު އަތިރިމައްޗަށޭ ނުކުންނަން ވާނީ،" އާދަމްބެ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއުތީމު އާދަމްބެ: ރަށްރަށުގައި ކުރިން އީދު ފާހަގަކުރުން އޮންނަނީ މިހާރަށް ވުރެން މާ އުފާވެރިކޮށް ކަމަށް ވިދާޅުވި.\nކަރުމައްޗަށް ޖަހައިގެން ހަނދު ފެންނަން ދެން ރައްޔިތު އެންމެން އަތިރިމަތީގައި ތިބެ އެވެ. މަޣުރިބު ނަމާދަށް ދާނީ ވެސް ހަނދު ބަލަން ވަކި ބަޔަކު ބައިތިއްބާފަ އެވެ. އެ މީހުން ނަމާދަށް ދާނީ، ކުރިން ދިޔަ ޖަމާއަތް އެނބުރި ގޮސް، ހަނދު ބެލުމުގެ ކަންތަކާ އަލުން ހަވާލުވުމުންނެވެ. އަވަހަށް ހަނދު ހޯދަން، ރަށް ވަށައިގެން ހިނގާ ބަޔަކު ވެސް ތިބެ އެވެ.\nކުރިން ހަނދު ފެންނަ ރަށަކުން، ކައިރި ރަށްތަކުގެ މީހުންނަށް އަންގަން އޮންނަނީ ވެސް މޮޅު ގޮތެކެވެ. ހިކި ފަނުގައި އަލިފާން ރޯކޮށްފައި އަތިރިމަތީގައި ހޫރަނީ އެވެ. ދެން އަލި ފެންނަ ރަށަކަށް، "ހަނދު ބަލައި" ކައިރި ރަށްތަކުން ދަތުރުކޮށްފައި ދާނެ އެވެ. އެއީ އެ މީހުން ހުޅު ރޯކުރީ ކޮން ސަބަބަކާ ހުރެތޯ ޝައްކެއް ނެތް މިންވަރަށް އަހައި އޮޅުން ފިލުވާށެވެ. ދެން އެނބުރި އަމިއްލަ ރަށަށް އަރަން ޖެހެނީ "އީދު ހަނދު ހިފައިގެން" ކަމަށް ވާތީ އެވެ.\n"ހަނދު ބަލައި ދިޔަ މީހުން ރަށަށް އައިމަ ރައްޔިތުންނަށް ހަބަރު ސާފުވާނީ. ދެން އެވީ އީދު ކުރަން،" އާދަމްބެ ވިދާޅުވި އެވެ.\nހަނދު ބަލަން ނުކުންނަ ރޭ، ރައްޔިތުންނަށް ވެރިން އަންގާ ވަރުގަދަ އެންގުމެއް ވެސް އޮވެ އެވެ. އެއީ އެ ރެއަށް އިރޮއޮއްސި ހަނދު ސާބިތުވެ ނޫނީ އިރު އެރުމުގެ ކުރިން އެއްވެސް ގެއެއްގެ ބަދިގެއިން އަލި ކަމެއް ނުނެރުމެވެ. އެގޮތަށް އަލިކަން ނެރޭ ގެތަކުގެ މީހުންނަށް އަދަބު ދިނުން ވެސް ބައެއް ރަށްރަށުގައި އޮންނަ ކަމަށް ވެ އެވެ.\nހަނދު ފެނުމާ އެކު ބޯކިބާ އަޅައި އީދަށް ތައްޔާރުވާނެ އެވެ. އީދު ނަމާދަށް އާ ހެދުން ލާނެ އެވެ. ހުވަނދުލައި ނަލަ ހެދޭނެ އެވެ. ކެއުމުގެ ވާހަކަ ދެން ދައްކާނެ ކަމެއް ނެތެވެ.\n"މިހާރަށް ވުރެ މާ ބޮޑަށް ވެސް އުފާވެރި އިނގޭތޯ އޭރު އީދު،" މި ޖުމްލައާ އެކު އާދަމްބެގެ އީދު ޚުލާސާ ނިންމާލެއްވި އެވެ.\nމާލޭގައި މާފަންނު ސްޓޭޑިއަމްގައި މިދިޔަ އަހަރު ބޮޑު ޖަމާއަތުގައި އަޟްހާ އީދު ނަމާދު ކުރަނީ.---ފޮޓޯ/މިހާރު\nސޯދުބެގެ އުފާވެރި ހަނދާންތައް\n"އީދު އައީ ހިނިތުންވަމުން، މާމަލުގައި ނަލަ ކުލަ ޖައްސަމުން...."\nއީދުގެ އުފާވެރިކަން ދިވެހިންނަށް އެންމެ ބޮޑަށް އިހްސާސް ކުރެވޭނީ ސޯދުބެގެ މި ޅެމުންނެވެ. އެއީ މަޝްހޫރު ލަވަކިޔުންތެރިޔާ އަބްދުއްހަންނާނު ކިޔާފައިވާ ލަވައެކެވެ. ޓީވީންނާއި ރޭޑިއޯ އިން އީދު ދުވަހު ފޮނުވާ އެންމެ އާންމު ލަވަ އެވެ.\nއީދު ތަޖުރިބާއާ ގުޅޭ ގޮތުން ސުވާލުކުރުމާ އެކު ދެއްވީ އެ ވާހަކަ ދައްކަން ގެއަށް އައުމުގެ ދައުވަތެކެވެ.\nތާރީޚީ ކަންކަމަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ ކުޅިވަރު ލިޔުންތެރިޔާ، މުހައްމަދު ހަމްދޫނާ އެކު ގޮސް ސޯދުބެއާ ބައްދަލުކުރި އިރު، އިންނެވީ ވާހަކަ ކިޔައިދެއްވަން ތައްޔާރަށެވެ. ކުރީގެ ހާދިސާތަކާއި ތަޖުރިބާ ހިއްސާކުރައްވައި ނަސޭހަތް ދެއްވުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންނާ ބައްދަލުވާ ކޮންމެ ފަހަރަކު ސޯދުބެ އުފަލުން ކުރައްވާ ކަމެކެވެ. ސޯދުބެގެ މައުލޫމާތުގެ ޚަޒާނާ، ހިފެހެއްޓުމެއް ނެތި ހުޅުއްވައި ދެއްވާނެ އެވެ. އެ މީހަކަށް ވަގުތު އޮތް މިންވަރަކަށް މައުލޫމާތު މުއްސަނދިކުރަންވީ އެވެ.\nގޭގެ ސިޓިން ރޫމުގައި އަތުރާފައި ހުރި ގިނަ ޅެންތަކާއި ލިއުންތަކާއި ވާހަކަތަކުގައި ސިފަކޮށްދީފައިވާ ވަރަށް ވުރެން މާ ގިނަ ވާހަކަ ސޯދުބެ ދެނެވަޑައިގަންނަވާ ކަން ކިޔައިދެއްވާ ޖޯކުތަކުން އެކަނި ވެސް ސާފެވެ. އީދުގެ ސޮފްހާ ސޯދުބެ ފެއްޓެވީ އީދު ކުކުޅުންނެވެ.\nމާލެ އާއި ރަށުގައި ވެސް އީދު ފާހަގަކުރާ ގޮތް ސޯދުބެ ހަނދާނުން ނުފޮހެވެ އެވެ. އުމުރުގެ ބޮޑު ބައި މާލޭގައި ހޭދަކުރެއްވުމާ އެކު ގިނަ ހަނދާންތައް ގުޅިފައި ވަނީ މާލެއާ އެވެ.\nސޯދުބެގެ ހަޔާތުގެ ހަނދާންތަކާ ބެހޭ ފޮތެއް ނެރުމުގެ ހަފުލާގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވަނީ. --ފޮޓޯ/މިހާރު\nއީދަށް ކުކުޅު ކަތިލުމަކީ، ސޯދުބެ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ބޮޑު ފޯރިގަނޑެކެވެ. އީދު ވިލޭރެ އާއި އީދު ދުވަހު ހެނދުނު މާލޭގައި އެއް އަޑަކަށް އޮންނަނީ ކުކުޅުތައް ހަޅޭއްފަޅޭއްލެވުމެވެ. އެއް ގެއިން އަނެއް ގެއަށް ދުވެ ކުކުޅު ހިފުމެވެ. ކިތަންމެ ހަނި ދޭތެރެއަކަށް ފިލަން ވަދެ އޮތަސް ފަހަތުން ދުވެ އަތުލާނެ އެވެ.\n"މިހާރު މި ލިބޭ [ފިނިކުރި] ކުކުޅުހެނެއް ނޫން. އޭރު ތިބޭނީ ކަސްރަތުކޮށްގެން، ތިބޭ ސިއްހަތު ރަނގަޅު ކުކުޅު. އެއް ގެއިން އަނެއް ގެޔަށް އުދުހިލާފައި އުޅޭނީ. ކާލަން، އަނގަޔަށް މީރުވާނެ،" ސޯދުބެ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއީދު ނަމާދުން ފައިބައިގެން ފުރަތަމަ ކަމަކަށް އޮންނަނީ ކުކުޅު ކަތިލުމެވެ. އޭރު އީދު އައި ކަމަށް ވާނީ ކޮންމެ ގެއެއްގައި ވެސް ކުކުޅެއް ކަތިލުމުންނެވެ.\nކުކުޅު ކަތިލުމުގެ ތެރޭގައި ސޯދުބެމެން ގޭގައި ނިކަން މަޖާ ކަންކަން ވެސް ހިނގި އެވެ. އެއް ފަހަރަކު، ކުކުޅުގެ ކަރު ބުރިކޮށްލަން ހިފަހައްޓައިގެން ހުރި މީހާ އަތްދިއްޔޯއިއޭ ކިޔައި ހަޅޭއްލަވައިގަތުމުން ހޭވެރިކަންވެ ބަލައިލި އިރު ބުރިވެފައި އޮތީ އޭނާގެ އިނގިއްޔެވެ.\n"ﷲ އަކްބަރު ކިޔައި ކަތިލި އިރު ޝަހީދުކޮށްލެވުނީ އެ ކުއްޖާގެ އިނގިލި. ކުކުޅު ތެޅެމުން ތެޅެމުން އެއް ގޭގެ ފުރާޅުމަތިން އަނެއް ގޭގެ ފުރާޅުމަތިން ރައްކާވެއްޖެ. ދެން އެ ދުވަހު އެ ދިމާވީ ކުޑަ ކަމެއް ނޫނޭ. އަނެއްކާ އެއް ގެއިން އަނެއް ގެއަށް ފަހަތުން ދުވެގެން އެ ކުކުޅު ހިފަން ޖެހުނީ،" ސޯދުބެ ވިދާޅުވި އެވެ.\nހެނދުނު ހެނދުނާ އެއް އަޑަކަށް ގޭގެއިން އިވޭނީ، ސޯދުބެ ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ހަވާދު ފުނޑާ އަޑެވެ. ކުކުޅު ރިހަ އަށް ތައްޔާރުވުމެވެ.\nކުކުޅު ކަތިލުމަށް ފަހު ފިރިހެން ގްރޫޕްތަކުގެ ކެއުމުގެ ފޯރި ފެށުނީ އެވެ. ގްރޫޕް ހަދާފައި ގޭގެ އަށް ދާނެ އެވެ. އީދު ބޮނޑިބަތާއި ބޯކިބާތައް ހުންނާނީ ފޮތިފޮތިކޮށް ކާން ތައްޔާރުކޮށްފަ އެވެ. ސޯދުބެމެން ބޮނޑިބަތްކޮޅެއް ނެތް ހެއްޔޭ ގޮވާލާ އިރަށް ތަށިތައްޓަށް އަޅައިގެން ގެނެސްދެނީ ނަން ހުސްކޮށެވެ.\n"ވަރަށް އުފާވެރި ވަގުތުކޮޅެއް އެއީ ދެން. އެއް ގެއިން އަނެއް ގެޔަށް ކާއެއްޗެހި ބަދަލުކުރާނެ. ވަރަށް އެކުވެރިވާނެ،" ސޯދުބެ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއެންމެ އަހުވަ ލައްވާލަނީ ގޭގޭގައި ސަލަވާތް ކިޔަވާ މުދިންބެ އަށެވެ. ހުރިހާ ގެތަކެއްގައި ހެން އޭރު ސަލަވާތް ކިޔަވާ އިރު، ކޮންމެ ގެއަކުން ވެސް ކެއުމަކީ މުދިންބެ އަށް މަޖުބޫރު ކަމެކެވެ. ނުކައިފިއްޔާ އެ ގެއަކުން މުދިންބެއާ ދޭތެރޭގައި ވިސްނަފާނެ ގޮތަކާ މެދު އޮންނަ ބިރަކުން ވެސް ސަލާމަތްވެވޭނެ ގޮތެއް ނޯވެ އެވެ.\n"މުދިންބެ ބަނޑު ފުރި، ނުކެވިގެން ދެން ހަދާ ގޮތަކީ ރޯ ފަން ފަތުރައި އޭގެ މަތީގައި ބަނޑުވަތަށް ޖަހައިގެން އޮންނަނީ. ރޯ ފަން މަތީގައި އޮތީމަ ތަންކޮޅެއް އަވަހަށް ކާއެއްޗެހި ހަޖަމުވާނެއޯ. އެހެން އޮއްވާ ވެސް 'މުދިންބޭ އަހަރެންގޭ ސަލަވާތޭ' ބުނާއިރަށް ހަމަ ބުނާނެ، އާ ހިނގާ، ދެވޭތޯ ވާނީ ބަލަން ދޯ، އޭރު ކާއެއްޗެހި މަތިން އަރާވަރުން އުޅޭނީ. އަނެއްކާ ގޮސް އެ ގެއިން ވެސް އެބަ ކައޭ،" ހިނިފުޅުވަޑުވަމުން ބައެއް ހާދިސާތައް ސޯދުބެ ކިޔައިދެއްވި އެވެ.\nބައެއް ގޭގެ އަށް ސަލަވާތް ކިޔަވާން މުދިންބެ ދަނީ، އަނގަ ތެރެއަށް އަތްކޮއްޕައި ހޮޑުލައިގެން ކާއެއްޗެހި ބޭރުކޮށްފަ އެވެ. އެ ވަރުން ވެސް ދޫކޮށެއް ނުލާނެ އެވެ.\nކެއުންތަކަށް ފަހު ކުޅިވަރު ކުޅުމާއި ހާލު ބެލުމާއި އެކުވެރިކަން ބަދަހިކުރުން އޮވެ އެވެ. ފަނުން ބޮޑު މަހާއި ކަކުނިތައް ވިޔެ، ބޮޑު މަސް ބޭނުން ވެސް އޮވެ އެވެ. ސިފަ ވަކި ނުވާ ވަރަށް ގައިގައި ދެލި ހާކައިގެން މާލި ނެރުމާއި އެ ނޫން ވެސް ޝައުގުވެރި އެތައް ކަމެކެވެ.\nސޯދުބެގެ ވާހަކަ ނިންމާލެއްވީ އީދު ހަނދު ބެލުމުގައި ދިމާވި މަޖާ ވާހަކައަކުންނެވެ.\n"[މާލޭގައި] އީދު މިސްކިތް އިމާރާތް ކުރި ތަނާ ކައިރީގައި، މީހަކު ހުރީ އެ މިސްކިތް ބަލަން، ހަދާފައި ހުރިލެއް ރީތި ކަމުން. އެހެން ހުއްޓައި މާލޭގެ ފޯރާ މީހަކު ދަމުން އޭނައާ ދިމާލަށް ބުނެލީ، ތިޔަ އުޅެނީ ކީއް ކުރަން. ތިއުޅެނީ ތީގެ އެއްޗެއް [މިސްކިތެއް] ހަދަން ކަމަށްތަ؟ އޭނަ އަޅައެއް ނުލާ. އެހެން މި ބުނީ ހަނދު ބަލާ ޕާޓީގެ މީހެއް. އޭނާ އަތިރިމަތީގައި ހަނދު ބަލަން ހުއްޓައި އެއްކަލަ މުސްކުޅި ބެ އަށް އޭނާ ފެނިއްޖެ. ގޮސް އޭނާ ކޮއްޓާލާފައި އަހައިފި، ތިޔަ އުޅެނީ ތީގެ އެއްޗެއް ހަދަން ކަމަށް ތަ؟"\nއީދު ފިތުރު އީދު އީދު ފާހަގަކުރުން\n'''ހަނދު ބަލަން ނުކުންނަ ރޭ، ރައްޔިތުންނަށް ވެރިން އަންގާ ވަރުގަދަ އެންގުމެއް ވެސް އޮވެ އެވެ. އެއީ އެ ރެއަށް އިރޮއޮއްސި ހަނދު ސާބިތުވެ ނޫނީ އިރު އެރުމުގެ ކުރިން އެއްވެސް ގެއެއްގެ ބަދިގެއިން އަލި ކަމެއް ނުނެރުމެވެ. އެގޮތަށް އަލިކަން ނެރޭ ގެތަކުގެ މީހުންނަށް އަދަބު ދިނުން ވެސް ބައެއް ރަށްރަށުގައި އޮންނަ ކަމަށް ވެ އެވެ.'' އެ ޒަމާނުގަ ހުދްމުޙްތާރުކަން ހުރި މިންވަރު ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދޭހަވޭ.\nއެޒަމާނުގަ މިދެމީހުން އެކަނިތަ ހަނދުބަލަނީ މުޅިރާއްޖޭގަ؟\nކޮމެންޓު2. ޢީދު އަންނަންވާއިރަށް ލިބުނު މިންވަރަކުން އައު ހެދުން ފަހާނެ. ޢީދުނަމާދަށް މީސްމީހުން ފިރިހެން ދަރިންނާއެކު މިސްކިތަށް ދާއިރު ރަށުތެރެއިން ދުވާނީ ހުވަނދުގެ މީރުވަސް. ޢީދުދުވަހަކީ އެކުވެރިކަން އާލާކޮށް ޢާއިލީ ގުޅުން ވަރުގަދަކޮށްދޭ ދުވަހެއް. ބޮޑެތި މީހުންނާއި ކުޑަކުދިން ތަފާތު ކުޅިވަރުތައް ކުޅޭނެ. މަންޑި، ކުއްލި، ތިންމުގޯލި، ސުވާ، ދުވުން، ދަފިނެގުން، ލަނގިރިޖެހުން، ތިންފައި ރޭސް، ފަލިރޭސް، ފެތުން ފަދަ ކުޅިވަރު ކުޅޭނެ. އަދިވެސް ބައިވަރު.\nކޮމެންޓު 1. އަހަރެމެން ބޮޑެތިވެގެން އައިއިރު އަމިއްލަ ރަށުގައިވެސް ވަރަށް ފޯރި ހުންނަ ކަމެއް ހަނދު ބެލުމަކީ. ރަށުގެ ކުދި ބޮޑުން ގުރޫޕު ގުރޫޕަށް ނިކުންނާނެ ހަނދު ހޯދަން ރަށުގެ ހުޅަނގުފަރާތަށް. ހުޅަނގުފަރާތުގައި ހުންނަ ބޮޑެތި ގަސްގަހަށާއި ރުއްރުކަށް ވެސް އަރާނެ އެކަމުގައި. ލިބުނު މިންވަރަކުން ކޮންމެ ގެއަކުވެސް މީރު ކާއެއްޗެތި ހަދާނެ. ގޭގެއަށް ކާއެއްޗެތި ގެންދާނެ. ގޭގެއަށް ޒިޔާރަތް ކުރާނެ. ފުރަތަމަ ޢާއިލީ ގޭގެއަށް. އެއަށްފަހު ރައްޓެހިންގެ ގެޔަށް.\nމިހުރިހާކަމެއް ހަލާކުވެތިޔައީ ކިހިނެތްވެބާ. އައި ވެރިއެއްގެ ސަބަބުންބާ!!!. މާލެ ހަލާކުވީ ކީއްވެބާ! އައި ވެރިއެއްގެ ސަބަބުންބާ!!. މިހިރީ މިހާރު ކުރަންވެއްޖެ ސުވާލުތައް.\nއޭރު އަހަރުމެން ނަށް ދޭނީ ކުކުޅުގެ ކަރު ސާޅިސް ދުވަސް ނުވަނީސް ކުކުޅު ކާން ލިބޭނޭ ކިޔާފަ އަހަރުމެން ސާޅީސް ނުވަނިސް ކުކުޅު ކާހިތުން އެ ކަރަކާ ހިފަން ތިއްބާ ބޮޑެތިމަސް ކޮޅު ކާލަނީ ބޮޑަށް ތިބޭމީހުން. ސޮލަވާތް ކިޔަވާ މުދިންބެ ނުނިޔަތެއްލާފާނެތީ ކުކުޅުގެ ކުރަނޑިއާ މޭ ކޮޅުވެސް އަހަރުމެންނަކަށް ލައްވައެއް ނުލާނެ. މިހާރު އަމިއްލަ އަށް ގަނެގެން ކާލެވޭ ވަރުވީއިރު ޑޮކްޓަރު މަނާ ހަނޑުލާ ހަކުރާ ފުށައް ދަންދެން\nމިހާރު ދެން ތިދުވަހް ނާންނާނެ. 1979ގައި އުފަންވީ މީހެއްކަމުން އަހަންނަށްވެސް ރާއްޖޭގެ ތިކަހަލަ ބައެއް ކަންކަން ހަނދާން ހުރުމުގެ ނަސީބު އެބަހުރި. އެކަމަކު މިހާރު އަހަރުމެންގެ ކާބަފައިންނަކީ އެއްވެސް ބައެއް ނޫން. ގޮތަކަށް ފިޔަވަޅެއް އަޅަލެވުނަސް އެބަ ބުނޭ ތީ ބިދުއައެކޭ. ހަރާމްކަމެކޭ.\nކޮންމެ އީދުދުވަހަކު ސޯދުބެ އަރާނެ ނޫހަށް.....\nގޮންމުށުގެ ބާރުން އަތޮޅުވެރިކަން ކުރުމަކީ ޢީދު އުފަލާއި ބީރެއްޓެހިކަމެއް ކަމަށް ދަންނަވަން\nމަގޭ ދެކުދިން ކަމަކީ ގުހިންގާ މީހުނާ ގޭ އެންމެން ގަޔައް ކުލަޖެހުން ދެތިން ބޮންދުންގަޔައްވެސް އެޖަހައިފި ހައެއްކަ ފުޅި ކުލަހުސް ވެއްޖެ ރަށުތެރޭގަ ކުލަ ނެތް ގެޔެއް ކުއްޖެއް ބޮޑެއްނެތް މުޅި ރަށުގެ ބިންގަންޑު މިވަނީ އެކިކުލަތަކުން ޖަރީވެފަ ހީވަނީ އިންޑިޔާގެ ދީވާލީއެއް ފާހަގަ ކުރާހެން ކިތައްމެނުރުހުނަސް މިނޫން ގޮތެއް ދެން ނެތީއެވެ.


SunOnline: Column: Dhivehi islaamee nazarakun federalist mazumoon thakah kalhieh\nދިވެހި އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ފެޑްރަލިސްޓް މަޒުމޫނުތަކަށް ކަޅިޔެއް\nއަޙުމަދު މާޖިދު 15 Jun 2020, 12:56\nޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އޮފް އެމެރިކާގެ ފުރަތަމަ ޤާނޫނުއަސާސީ އަކީ، މީލާދީން 1781 ގައި އިޢުލާން ކުރެވުނު "އާރޓިކަލްސް އޮފް ކޮންފެޑެރޭޝަން" އެވެ. އޭގެ ދަށުން ދައުލަތް ހިނގާތާ ހައެއްކަ އަހަރު ވެގެން ދިޔަ ފަހުން، ދައުލަތް އެކުލަވައިލެވިފައި އޮތީ ރަނގަޅަށް ނޫންކަމާއި އައު ޤާނޫނުއަސާސީއެއްގެ ޒަރޫރަތްތެރިކަން ބޮޑު ކަމަށް އެމެރިކާގެ ސިޔާސީ ބައެއް ލީޑަރުންނަށް ގަބޫލު ކުރެއްވުނެވެ. މި ޚިޔާލާއިގެން ފުރަތަމަ ތެދު ވެވަޑައިގަތީ ނިއު ޔޯރކްގެ މަޝްހޫރު ޤާނޫނީ ޢިލްމުވެރިޔާ އަދި ސިޔާސީ ލީޑަރު އެލެގްޒޭންޑަރ ހެމިލްޓަނެވެ. އެ ޚިޔާލަށް އެންމެ ބޮޑަށް ތާއީދު ކުރެއްވި އެއް ބެއިފުޅަކީ ވަރޖީނިޔާގެ ފަލްސަފާވެރިޔާ އަދި ސިޔާސީ ލީޑަރު ޖޭމްސް މެޑިސަނެވެ. މި ބެއިބެއިފުޅުންގެ ޚިޔާލުފުޅުތަކާ މެދު 1787 ގެ ކޮންފެޑެރޭޝަން ކޮންގްރެސްގައި މަޝްވަރާ ކުރެވި، އައު ޤާނޫނުއަސާސީއެއްގެ މަސައްކަތް ފެށުމަށް ނިންމުނެވެ. އަދި އެއިރު އެމެރިކާގައި އޮތް ތޭރަ ސްޓޭޓުގެ މަންދޫބުން ފިލަޑެލްފިޔާއަށް ޖަމާ ވެވަޑައިގެން، އެމެރިކާގެ ތާރީޚުގައި މަޝްހޫރު ދުސްތޫރީ މުޢުތަމަރު – ފިލަޑެލްފިޔާ މުޢުތަމަރު – ބޭއްވުނެވެ. 1787 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހުގެ 25 އިން ސެޕްޓެންބަރު މަހުގެ 17 އަށެވެ. މި މުޢުތަމަރުގެ ނަތީޖާޔަކީ، އައު ޤާނޫނުއަސާސީއެއްގެ ދެލިކޮޕީއެވެ.\nމި މަސައްކަތް ކުރެވެމުން ދިޔަ އިރު، އެމެރިކާގެ ސިޔާސީ، ޢިލްމީ އަދި ޤާނޫނީ މުޖުތަމަޢާއި، ޢާއްމު ރައުޔު ދެ ބަޔަކަށް ބެހިގެން ދިޔައެވެ. އެއް ބަޔަކީ، އައު ޤާނޫނުއަސާސީ ހަދައި، ދައުލަތުގެ މަރުކަޒީ ސަރުކާރަށް އޮންނަ ބާރުތަކާއި އިޚްތިޔާރުތަކާއި އިޚްތިޞާޞުގެ ދާއިރާ ފުޅައު ކޮށް، ބާރުގަދަ މަރުކަޒީ ސަރުކާރެއް ޤާއިމު ކުރުމަށް ތާއީދު ކުރި ބައެކެވެ. އައު ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދެލިކޮޕީ އެކުލަވައިލައި، އެ ޤާނޫނުއަސާސީ ފާސް ކުރުމަށް ބާރު އަޅަމުން ދިޔައީ މި ފިކުރުގެ މީހުންނެވެ. މި މީހުންނަށް ދެވުނު ނަމަކީ "ފެޑްރަލިސްޓްސް" މިއެވެ. ދެވަނަ ބަޔަކީ، އެއިރު އޮތް ޤާނޫނުއަސާސީ – އާރޓިކަލްސް އޮފް ކޮންފެޑްރޭޝަން – އޮތް ގޮތަށް ބޭއްވުމަށް ތާއީދު ކުރި ބައެކެވެ. އެމީހުންގެ ވިސްނުމަކީ، އާރޓިކަލްސް އޮފް ކޮންފެޑެރޭޝަނުގައި އޮތް ގޮތަށް، ސްޓޭޓްތަކުގެ ބާރުތަކާއި އިޚްތިޔާރުތައް ވަރުގަދަކޮށް އަދި ފުޅައުކޮށް ބޭއްވުމާއި، މަރުކަޒީ ސަރުކާރުގެ ބާރުތަކާއި އިޚްތިޔާރުތަކާއި އިޚްތިޞާޞްގެ ދާއިރާ ހަނިކޮށް ބޭއްވުމެވެ. މި ފިކުރުގެ އަހުލުވެރީންނަށް ދެވުނު ނަމަކީ "އެންޓި-ފެޑްރަލިސްޓްސް" މިއެވެ.\nފިލަޑެލްފިޔާ މުޢުތަމަރުގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދެލިކޮޕީ އެކުލަވައިލެވުނީ ފެޑްރަލިސްޓުންގެ ފިކުރާ އެއްގޮތަށެވެ. ދެލިކޮޕީ އެކުލަވައިލުމަށް ފަހު، ދެން ކުރާން ޖެހުނު ކަމަކީ، ޤައުމުގެ ތޭރަ ސްޓޭޓުގެ ޢާއްމު ރައުޔުގެ ތާއީދު އެ ދެލިކޮޕީއަށް ހޯދުމުގެ މަސައްކަތެވެ. އަދި އެ ދެލިކޮޕީ ފާސް ކުރުމަށް ޓަކައި ސްޓޭޓްތަކުން ބޭނުންވާ ވޯޓު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތެވެ. މި މަސައްކަތުގައި އެންމެ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާ ކުރެއްވެވީ އެލެގްޒޭންޑަރ ހެމިލްޓަނާއި ޖޭމްސް މެޑިސަނާ ދެ ބެއިފުޅުންގެ އިތުރުން ޖޯން ޖެއިއެވެ. މި ތިން ބެއިފުޅުން "ޕަބްލިޔުސް" މި ގަލަމީނަމުގައި، މަޒުމޫނުތަކެއްގެ ސިލްސިލާއެއް ލިޔުއްވައި ޝާއިޢު ކުރައްވަމުން ގެންދެވިއެވެ. އެ މަޒުމޫނުތަކުގައި ވަނީ، ހުށައެޅިފައި އޮތް ޤާނޫނުއަސާސީގެ ފިކުރާއި، އޭގެ އަސާސީ އުޞޫލުތަކާއި ވިސްނުންތައް ޝަރަޙަ ކޮށްދެއްވައިފައެވެ. އެ ޤާނޫނުއަސާސީ އަކީ ރަނގަޅު އެއްޗެއް ކަމުގައި ވާ ސަބަބުތައް ބަޔާން ކޮށްދެއްވައިފައެވެ. އެ ޤާނޫނުއަސާސީން ދައުލަތުގެ ދުސްތޫރީ ނިޒާމު އެކުލަވައިލައިފައި އޮތް ގޮތަކީ ފުރިހަމަ ގޮތެއް ކަމުގައި ވިދާޅުވެ ޢަޤްލީ ގޮތުން ވަރުގަދަ ދަލީލުތަކާއި ޒުވާބުތައް ނެރުއްވައިފައެވެ. މި މަޒުމޫނުތަކުގެ ސަބަބުން، އެތައް ބަޔެއްގެ ޚިޔާލު ފެޑްރަލިސްޓުންގެ ފިކުރާ އެއްގޮތަށް ބަދަލު ވެގެން ދިޔައެވެ. އާޚިރުގައި، އެމެރިކާގެ ސްޓޭޓްތަކުގެ ދުސްތޫރީ މުޢުތަމަރުތަކުގެ ތާއީދު އައު ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ލިބުމުގައި، މި މަޒުމޫނުތަކުގެ ދައުރު ވަރަށް ވެސް ބޮޑެވެ. މަޒުމޫނުތަކުގެ ދިގުމިނަކީ، އާއްމު ގޮތެއްގައި ތިން ހަތަރު ޞަފުޙާޔާއި ހައެއްކަ އަށެއްކަ ޞަފުޙާޔާ ދެމެދެވެ. ޖުމުލަ 85 މަޒުމޫނުގެ ތެރެއިން، 51 މަޒުމޫނު ލިޔުއްވީ ހެމިލްޓަނެވެ. މެޑިސަން 29 މަޒުމޫނު ލިޔުއްވި އިރު، ޖެއި ލިޔުއްވީ5މަޒުމޫނެވެ. "ދަ ފެޑްރަލިސްޓް ޕޭޕަރޒް" ނުވަތަ "ފެޑްރަލިސްޓް" މަޒުމޫނުތަކޭ ކިޔެނީ މި މަޒުމޫނުތަކަށެވެ.\nއައު ޤާނޫނުއަސާސީ ފާސް ވެގެން، އެއަށް ޢަމަލު ކުރާން ފެށީ 1789 ވަނަ އަހަރުގެ މާރިޗު މަހުގެ4ވަނަ ދުވަހުއެވެ. އެ ތާރީޚުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމަޔަށް އެމެރިކާގައި ޢަމަލު ކުރެވެމުން ދަނީ ފެޑްރަލިސްޓުންގެ ފިކުރާ އެއްގޮތަށް އުފެއްދުނު ޤާނޫނުއަސާސީއަށެވެ. މިހައިތަނަށް އެ ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ހަތާވީސް އިޞްލާޙެއް ގެނެވިފައި ވެއެވެ. ނަމަވެސް ޤާނޫނުއަސާސީގެ އަސާސީ ސޫރަޔާއި، އަސާސީ އުޞޫލުތަކާއި އޮނިގަނޑަށް ބަދަލެއް ނައުދެއެވެ. ފާސް ކުރެވުނު ހަތާވީސް އިޞްލާޙަކީ، ބާރަސަތޭކައެއްހައި އިޞްލާޙު ހުށައެޅި، އެއިގެ ތެރެއިން ފާސް ވި މަދު ޢަދަދެވެ. ރަޙްމަތްތެރީންނާއި ދުޝްމަނުން ވެސް، އެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ފުރިހަމަކަމަށް އިޢުތިރާފު ވެއެވެ. އެ ޤާނޫނުއަސާސީއާ މެދު، އިނގިރޭސި ވިލާތުގެ މަޝްހޫރު ބޮޑުވަޒީރު ވިލިޔަމް ގްލެޑްސްޓޯން މީލާދީން 1878 ގައި ވިދާޅުވެފައި ވަނީ "އެމެރިކާގެ ޤާނޫނުއަސާސީ އަކީ އިންސާނީ ބުއްދިޔާއި، އިންސާނީ މަޤްޞަދުތަކުގެ ތެރެއިން، އިންސާނީ ތާރީޚުގައި އުފެއްދުނު އެންމެ ފުރިހަމަ އުފެއްދުން" ކަމުގައެވެ. ވިލިޔަމް ގްލެޑްސްޓޯންގެ މި ބަސްފުޅަކީ ތެދެއް ކަމަކަށް އަޅުގަނޑު ނުދަންނަވާނަމެވެ. މިވަރުގެ ތަޢުރީފެއް އެމެރިކާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއަށް ވެސް ޙައްޤު ކަމުގައި އަޅުގަނޑު ޤަބޫލެއް ނުކުރަމެވެ. ނަމަވެސް އެ ޤާނޫނުއަސާސީ އަކީ ޤާނޫނުއަސާސީއެއްގެ ގޮތުގައި ވަރަށް ވެސް ފުރިހަމަ ޤާނޫނުއަސާސީއެއްކަމަށް އެއްބަސްވުމަކީ ޙަޤީޤަތަށް އިޢުތިރާފު ވުމެވެ.\nއެމެރިކާގެ ކޯޓުތަކުން އެ ޤައުމުގެ ޤާނޫނުއަސާސީ ތަފްސީރު ކޮށް ތަރުޖަމާ ކުރުމުގައި އެންމެ ބޮޑަށް ރުޖޫޢަ ވާ އެކައްޗަކީ ފެޑްރަލިސްޓް މަޒުމޫނުތަކެވެ. އެ މަޒުމޫނުތައް އެއް ފޮތަކަށް ޝާއިޢު ކުރެވި، އެއިގެ މައްޗަށް ޝަރަޙަތަކާއި ޢިލްމީ ބަޙުޘްތައް އެމެރިކާގައި އަބަދުވެސް ކުރެވެމުން ދެއެވެ. އެތައް ހާސް ދަރިވަރުންނެއް، އެމެރިކާގެ ޔުނިވަރސިޓީތަކުގައި މާސްޓަރޒް އަދި ޕީއެޗްޑީގެ ޑިސަރޓޭޝަންތަކާއި ތީސިސްތައް، އެ މަޒުމޫނުތަކުގެ މައްޗަށް ލިޔެއެވެ. އެމެރިކާގެ ޔުނިވަރުސިޓީއެއްގައި، އެ މަޒުމޫނުތަކަކީ ކޮންމެހެން ކިޔުން މަޖުބޫރު އެއްޗެއް ކަމުގައި ކަނޑައަޅައިފައި ނެތް، ދުސްތޫރީ ޤާނޫނުގެ އެއްވެސް ކޯހެއް މޮޑިޔުލެއް ނޯވެއެވެ. ސިޔާސީ ލީޑަރުންނާއި ޤާނޫނީ ޢިލްމުވެރީން ވަނީ މި މަޒުމޫނުތަކުގެ މުހިއްމުކަމާއި، އޭގެ ޢިލްމީ އަދި ފިކުރީ ބުރަދަނުގެ ވާހަކަ އެކި ގޮތްގޮތަށް ދައްކަވައިފައެވެ. މިސާލެއްގެ ގޮތުން، އެމެރިކާގެ ތިންވަނަ ރައީސް ތޯމަސް ޖެފަރސަން ވިދާޅުވެފައި ވަނީ ފެޑްރަލިސްޓް މަޒުމޫނުތަކަކީ "ދުނިޔޭގެ ތާރީޚުގައި ވެސް، ދައުލަތެއްގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ހިންގުމުގެ އުސޫލުތަކާއި ހަމަތަކާ ބެހޭގޮތުން ލިޔެވުނު އެންމެ ފުރިހަމަ ޝަރަހަ" ކަމުގައެވެ. އިނގިރޭސި ފަލްސަފާވެރިޔާ އަދި ކްލެސިކަލް ލިބަރަލިޒަމާއި ޔުޓިލިޓޭރިއަން ފަލްސަފާގެ އެންމެ މުހިއްމު އެއް މުފައްކިރު ޖޯން ސްޓުއަރޓް މިލް ވިދާޅުވަނީ ފެޑްރަލިސްޓް މަޒުމޫނުތަކަކީ "ފެޑްރަލް އުސޫލުން ވެރިކަން ހިންގުމާ ބެހޭގޮތުން ލިޔެވިފައި ވާ އެންމެ ފުރިހަމަ އިރުޝާދުތައް ހިމެނޭ އިލްމީ ލިޔުންތައް" ކަމުގައެވެ. ފަރަންސޭސި ވިލާތުގެ މަޝްހޫރު ފަލްސަފާވެރިޔާ އެލެކްސި ޑި ޓޮކްވިލް ވިދާޅުވީ ފެޑްރަލިސްޓް މަޒުމޫނުތަކަކީ "ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ގައުމުތަކެއްގެ ސިޔާސީ މުދައްބިރުންނާއި ލީޑަރުން އެ ލިޔުންތަކަކަށް އަހުލުވެރި ވެވަޑައިގަންނަވާން ޖެހޭ، ފުރިހަމަކަމުގެ އެންމެ މަތީ ދަރަޖައިގެ ލިޔުންތަކެއް" ކަމުގައެވެ.\n"ސަން އޮންލައިން" ގައި އަޅުގަނޑު ލިޔަމުން ގެންދާ ކޮލަމުގައި، އަޅުގަނޑު ގަސްދު ކުރަނީ، މާތްރަސްކަލާނގެ ތައުފީޤު ދެއްވައިފިއްޔާ، ފެޑްރަލިސްޓް މަޒުމޫނުތަކުގައި ހުރި މައިގަނޑު ފިކުރުތައް ބަޔާން ކުރާ ލިޔުންތަކެއް ކުރިޔަށް އޮތް ތަނުގައި ލިޔަމުން ގެންދިޔުމަށެވެ. މަޒުމޫނުތައް ލަފުޒުން ލަފުޒަށް ތަރުޖަމާ ކުރާކަށް އަޅުގަނޑު ގަސްދެއް ނުކުރަމެވެ. ސަބަބަކީ އެ މަޒުމޫނުތަކަކީ ވަކި ޤައުމެއްގައި ވަކި ޒަމާނެއްގައި އޮތް ޙާލަތަކަށް ފަރުމާ ކުރެވިފައި ހުރި މަޒުމޫނުތަކެއް ކަމުން، އެ މަޒުމޫނުތައް ލަފުޒުން ލަފުޒަށް ތަރުޖަމާ ކުރުމަށް ވުރެ ބޮޑަށް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިވެހި މުޖުތަމަޢަށް އޭގެ ފައިދާއެއް ކުރާނީ އޭގައި ހުރި މައިގަނޑު އުޞޫލުތައް ދިވެހި އިސްލާމީ ސަގާފަތާއި މާޙައުލާ ގުޅުވައިލެވޭނެ ފަދަޔަކުން ހުށައަޅައިލުމުން ކަމުގައި ވުމެވެ. މި މައުޟޫޢުގައި އަޅުގަނޑު ލިޔާ ކޮންމެ ކޮލަމެއްގައި ވެސް، ކޮންމެވެސް އެއް މަޒުމޫނެއް، ނުވަތަ ވަކި މައުޟޫޢަކަށް ލިޔެފައި އޮންނަ މަޒުމޫނުތަކެއް، މި އުޞޫލުން ހުށައަޅަމުން ގެންދެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރާނަމެވެ. އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ، ކޮންމެ މަހަކު އެއް ކޮލަމް މި މައުޟޫޢަށް ޚާއްޞަ ކުރެވޭތޯ އަޅުގަނޑު މަސައްކަތް ކުރާނަމެވެ.\nމަޤްޞަދަކީ ކޮޕީ ކުރުމެއް ނޫން\nމި ކަހަލަ ކަމެއް ފަށައިގަންނަ އިރު، އެންމެ މުހިއްމު ސުވާލަކީ، މާތް ވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނުގެ މަތިވެރި އުޞޫލުތައް ހުއްޓައި، އެހެން ތަންތަނުން އެހެން ގޮތްތައް ހޯދުމުގެ ބޭނުމެއް އެބައޮތް ހެއްޔޭ، މިއެވެ.\nއެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތް ގޮތުގައި މުސްލިމުންނާއި އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢުގެ ކަންކަން ރޭވި އިންތިޒާމު ކުރެވޭން ވާނީ މާތް ވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނުގެ އުނިކަމެއް، މިލައެއް، ދިލައެއް ނެތް މަތިވެރި އުޞޫލުތަކުގެ މަތީގައެވެ. އެހެންކަމާ އެކުގައިމެ، މިއަދު އިސްލާމީ ދުނިޔެ އޮތް ޙާލަތު އަޅުގަނޑުމެން ހަނދާން ނައްތައިލައިގެން ނުވާނެއެވެ. ދުނިޔޭގެ އެއްވެސް ޤައުމެއްގައި އިސްލާމީ ދުސްތޫރީ ނިޒާމެއް ނެތެވެ. އިސް ވެދިޔަ ޒަމާންތަކުގައި ވެސް، އިސްލާމް ދީނުގެ މަތިވެރި ޝަރީޢަތުގެ އުޞޫލުތަކަށް ހިންގުނު ވެރިކަންތަކަށް ވުރެ، މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި ވެސް ގިނައީ އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކުގެ ބޭރުން ހިންގުނު ވެރިކަންތަކެވެ. ހަމައެހެންމެ، އިސްލާމީ ބޮޑެތި މުފައްކިރުން، ސިޔާސީ އަދި ދުސްތޫރީ ކަންކަމާ ބެހޭގޮތުން ފައުޅު ކުރެއްވި ފިކުރުފުޅުތަކާ، އުއްމަތާ މިއަދު ވަނީ ގުޅުން ކެނޑިފައެވެ. 21 ވަނަ ޤަރުނުގެ ދުނިޔޭގައި، އިސްލާމީ ދުނިޔޭގައި އިސްލާމީ ނިޒާމު ތަންފީޛު ކުރުމުގެ މަސައްކަތް މިއޮތީ އަލުން ފަށާން ޖެހިފައެވެ. 1990 ވަނަ އަހަރު، ބޮސްނިޔާގެ މުސްލިމުންގެ މަތިވެރި ޒަޢީމް އަލިޔާ އިއްޒަތުބެގޮވިޗް، މަޝްހޫރު "އިސްލާމިކް ޑެކްލަރޭޝަން" ގައި ބަޔާން ކުރެއްވި ފަދައިން، މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި "އިސްލަމައިޒޭޝަން"ގެ ފުޅާ މަސައްކަތެއް ވަނީ ފަށާން ޖެހިފައެވެ.\nމި ދެންނެވި ސަބަބުތަކަށް ޓަކައި، ސިޔާސަތުގެ ދާއިރާއިން ޒަމާނީ އިސްލާމީ ފިކުރެއް ތަރައްޤީ ކުރުމަކީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ކުރާން ޖެހޭ މުހިއްމު އެއް މަސައްކަތެވެ. އަޅުގަނޑު ހިތުން، އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކާ އެއްގޮތަށް އިސްލާމީ ދައުލަތެއް ބިނާ ކުރެވޭނީ، އިސްލާމީ ޚިލާފަތުގެ ދުވަސްވަރު ޚިލާފަތުގެ ކަންކަން ރޭވި އިންތިޒާމު ކުރެވިފައި އޮތް ގޮތާއި، އަދި ވަކިވަކީން އުފެދުނު އަދި މިހާރު ވެސް ވުޖޫދުގައި ހުރި މުސްލިމް ދައުލަތްތައް އުފެދި ހިނގަމުން ދިޔަ ގޮތާއި، އަދި މުސްލިމް ޢިލްމުވެރީންގެ ފިކުރުފުޅުތައް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ދިރާސާ ކޮށް، ޒަމާނީ ގަލަންތަކުން، މި ޒަމާނުގައި އިސްލާމީ ދައުލަތްތައް ބިނާ ކުރުމުގައި ބޭނުން ކުރެވޭ ފަދަ "ނަޒަރިއްޔާތީ އޮނިގަނޑެއް" ބިނާ ކޮށްގެންނެވެ. އިސްލާމީ ޤައުމުތަކުގެ ޔުނިވަރުސިޓީތަކުގައި، އިސްލާމީ ސިޔާސީ އަދި ދުސްތޫރީ ނިޒާމު ފުރިހަމަ މާއްދާއެއްގެ ގޮތުގައި ކިޔަވައިދެވޭ ވަރަށް ތަރައްޤީ ކުރެވިގެންނެވެ. މި މުހިއްމު ޢިލްމީ މަސައްކަތް ކުރުމަށް ޓަކައި، އިސްލާމީ ޔުނިވަރުސިޓީތަކާއި، އަދި ޔުނިވަރުސިޓީތަކުގެ ބޭރުން ވެސް، އިސްލާމީ ނިޒާމާ ބެހޭ ދިރާސާތައް ކުރާ މަރުކަޒުތައް ވެސް ޤާއިމު ކުރެވޭން ޖެހެއެވެ. އަދި އެފަދަ ގޮތްގޮތުން ދިރާސާތައް ކުރެވޭ އިރު، ކުރީން ދެންނެވި ހެން އިސްލާމީ ޚިލާފަތާއި އިސްލާމީ ދައުލަތްތަކާއި މުސްލިމް ޢިލްމުވެރީންގެ ޢިލްމީ މަސައްކަތްޕުޅުތަކުގެ އިތުރުން، ހުޅަނގުގެ އަދި އިރުމަތީގެ ދައުލަތްތަކުގެ ދުސްތޫރީ ނިޒާމުތައް ބިނާ ކުރުމުގައި ތަބަޢަ ވެފައި ވާ ފަލްސަފީ އަދި އުޞޫލީ ވިސްނުންތަކާއި ފިކުރުތަކާއި ނަޒަރިއްޔާތައް ވެސް ދިރާސާ ކުރުމަކީ، އަޅުގަނޑު ހިތުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ އުއްމަތުގެ ޢިލްމީ ޤާބިލުކަން އިތުރު ވާނެ، ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ. އެތެރެއިންނާއި ބޭރުން އަޅުގަނޑުމެންގެ އިސްލާމީ ނިޒާމަށް އަމާޒު ކުރެވޭ ފިކުރީ އަދި ޢިލްމީ ޙަމަލާތަކުން އެ ނިޒާމު ދިފާޢު ކުރެވޭނީ ވެސް، އަޅުގަނޑުމެންނަކީ އެހެން މީހުންގެ ފިކުރުތަކަށް ވެސް އަހުލުވެރި ބަޔަކު ކަމުގައި ވެގެންނެވެ.\n"ފެޑްރަލިސްޓް" މަޒުމޫނުތަކަށް ދިވެހި އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ބަލައިލުމަކީ މުހިއްމު އަދި ފައިދާހުރި ކަމެއް ކަމުގައި އަޅުގަނޑު ދެކޭ ސަބަބު ބިނާ ވަނީ މި ދެންނެވި ނުކުތާގެ މައްޗަށެވެ. އެހެންކަމުން، މިއީ ހުޅަނގު ކޮޕީ ކުރުމަށް ކުރާ މަސައްކަތެއް ނޫނެވެ. މިއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ އަތުން ބީ ވެފައި ވާ އިސްލާމީ އުޞޫލުތައް އަނބުރައި ގެނައުމުގެ ގޮތުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ އުއްމަތް "އިސްލަމައިޒް" ކުރުމުގެ ގޮތުން ކުރެވޭ މަސައްކަތުގައި، އިންސާނީ ތަޖުރިބާގެ ތެރެއިން ޙިކުމަތާއި ޢިބުރަތް ލިބިގަތުމަށް ކުރެވޭ ޢިލްމީ މަސައްކަތެކެވެ.\nޙަޤީޤަތުގައި ފެޑްރަލިސްޓް މަޒުމޫނުތައް ލިޔެވިފައި ވަނީ ވެސް ހަމަ މި އުޞޫލުންނެވެ. އެހެނީ، އެ މަޒުމޫނުތަކާއި، ފެޑްރަލިސްޓުން ތަޞައްވުރު ކުރި ދުސްތޫރީ ނިޒާމުގެ ފިކުރީ އޮނިގަނޑު ބިނާ ކުރުމުގައި އިސްކޮށް ހުންނެވި ޖޭމްސް މެޑިސަން ވަނީ، ބަނީ އިސްރާއީލުގެ ނިޒާމާއި ޤަދީމީ ގްރީކުގެ ސިޔާސީ ނިޒާމުތަކުން ފެށިގެން އައިސް މުސްލިމް ޢުޘްމާނީ ޚިލާފަތުގެ ދުސްތޫރީ ނިޒާމާ ހަމަޔަށް، ދުނިޔޭގައި ޤާއިމު ކުރެވުނު މައިގަނޑު ހުރިހައި ދުސްތޫރީ ނިޒާމުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ދިރާސާ ކުރައްވައިފައެވެ. އެ ނިޒާމުތައް ބިނާ ވެފައި ވީ ފިކުރީ އަދި އުޞޫލީ އަސާސްތައް ވެސް ދިރާސާ ކުރައްވައިފައެވެ. އޭނާ ވަރަށް ގިނަ ޚިޔާލުތަކެއް ނެންގެވީ ޢުޘްމާނީ ޚިލާފަތުގެ ނިޒާމުންނެވެ. އެމެރިކާގެ ދުސްތޫރީ ނިޒާމު ވެސް ބިނާ ކުރެވުނީ މި ދިރާސާތަކާއި، ޢަޞްރު ތަންވީރުގެ ޒަމާނުގެ ޔޫރަޕިޔަން ފަލްސަފާވެރީންގެ ފަލްސަފީ ފިކުރުތަކުގެ މައްޗަށެވެ.\nޙައްލަކީ އިސްލާމް ދީން\nއެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ ފަދައިން، ސިޔާސީ ޤިޔާދަތާއި، ސިޔާސީ ގޮތުން ޤައުމުގެ ކަންކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމު – ޙުކޫމަތު – ހެޔޮ ގޮތުގައި ޤާއިމު ވެފައި އޮތުމާއި، ހެޔޮ ގޮތުގައި އެ ނިޒާމު ހިނގަމުން ދިޔުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ އެހެން ކަންކަން ވެސް ރަނގަޅު ގޮތުގައި ހިނގަމުން ދިޔުމުގެ އެއް އަސާސެވެ. ޤައުމެއްގެ ސިޔާސީ ކަންކަން ނުބައި މަގުން ހިނގާ ނަމަ، އެ ތަނެއްގައި ޢަދުލުއިންޞާފު ޤާއިމު ކުރުމަށް ހުރަސް އެޅެއެވެ. އިޖުތިމާޢީ އަދި އިޤްތިޞާދީ ޢަދާލަތު ނެތިގެން ދެއެވެ. އަނިޔާ އާއި ޡުލްމުގެ އަނދިރިކަން ޤައުމުގައި ނާމާން ހިޔަންޏެއް ފަދައިން ފެތުރިގެން ދެއެވެ. އަޚްލާޤިއްޔާތު ނެތިގެން ގޮސް، މުޅި މުޖުތަމަޢު ވަޙުޝިއްޔަތުގެ އަނދިރި ޖަންގައްޔަކަށް ވެގެން ހިނގައިދެއެވެ. އަމަންއަމާންކަން ގެއްލިދިޔުމަށް މަގުފަހި ވެ، ބައެއް ފަހަރުފަހަރު ގެއްލިގެން ވެސް ހިނގައިދެއެވެ. ނުޙައްޤުން މީސްތަކުންގެ ލެޔާއި މުދާ ފޭރެވި، އިންސާނީ ކަރާމާތާއި ޙުރުމަތަކީ ވެސް ނެތް އެއްޗަކަށް ވެގެން ހިނގައިދެއެވެ. އެ ތަނަކަށް ލިބިގެންވާ ޤުދުރަތީ މުއްސަނދިކަމާއި ވަސީލަތްތައް އިންޞާފުވެރި ގޮތުގައި އެންމެހައި ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި ބެހެވިގެން ދިޔުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ވަކި ބަޔަކު މުއްސަނދިކަމާއި ތަނަވަސްކަން ހޯދާ ވަސީލަތްތަކަކަށް ވެދެއެވެ. ޤައުމުގެ އެއް ބަޔަކު ނިހާޔަތަށް މުއްސަނދި ވާ އިރު، އެހެން މީހުންނަކީ އަނގަޔާ އަތާ ދިމާ ނުވާވަރުގެ ފަޤީރުން ކަމުގައި ވެދެއެވެ. ނުވަތަ އެ ވަސީލަތްތައް އިސްރާފު ވެއެވެ. ސައެންސާއި ފަންނުވެރިކަމާއި ޢިލްމީ އެކިއެކި މައިދާންތަކުގައި ޤައުމު ތަރައްޤީ ނުވެ، މި ހުރިހައި ދާއިރާއެއްގައި ވެސް އެހެން މީހުންނަށް ބަރޯސާ ވާ ބަޔަކު ކަމުގައި ވެދެއެވެ. ޤާނޫނީ ނިޒާމު ހަލާކު ވެދެއެވެ. ރައްޔިތުންގެ މެދުގައި އޮންނާން ޖެހޭ ޤައުމީ އެއްބަނޑުއެއްބަފާކަމާއި އަޚްވަންތަކަމުގެ ބަދަލުގައި، ޤައުމު ބައިބަޔަށާއި ގިންތިގިންތިޔަށް ބެހި، އެ ބައިތަކާއި ގިންތިތަކުގެ މެދުގައި ނަފްރަތާއި ރުޅިވެރިކަން އުފެދި، އެއް ބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކާ ދިމާޔަށް ހުތުރު އެއްޗެތި ގޮވުމާއި، އަސާސެއް ނެތް ތުހުމަތުތައް ކުރުމާއި، އެއް ބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކުގެ އަބުރާއި ޝަރަފަށް އަރައިގަތުން ފަދަ ކަންކަމީ، ޤައުމުގެ ދުވަހީ ދިރިއުޅުމުގެ ހުތުރު ޞޫރަ ކަމުގައި ވެދެއެވެ. ވެރިކަމަކީ، ބާރުވެރި ބަޔަކު ޤައުމުގެ ވަސީލަތްތަކުން ނާޖާއިޒު ފައިދާ ނަގައި، ރައްޔިތުން ވާ ވައްދައިގެން އަމިއްލަ އަންބޮނޑި ފުރައި، އަމިއްލަ ޒާތީ މަޞްލަޙަތުތައް ރައްކައުތެރިކޮށް، އަމިއްލަ އެދުންތައް ފުއްދުމަށް ބޭނުން ކުރާ ވަސީލަތަކަށް ވެދެއެވެ. ވެރިކަމުގެ ޙަޤީޤީ މަޤްޞަދަށް ވުރެ، ސިޔާސީ ޙަރަކާތްތަކުގެ މުހިއްމުކަން ބޮޑު ވެގެން ހިނގައިދެއެވެ. ސިޔާސީ މައިދާނަކީ އިންތިޚާބުތަކާއި ކެންޕޭނާއި، ސިޔާސީ އެއް ޖަމާޢަތަކުން ނުވަތަ ޕާޓީއަކުން އަނެއް ޖަމާޢަތަކަށް ނުވަތަ ޕާޓީއަކަށް ދޭ ޙަމަލަތަކުގެ ހަނގުރާމައިގެ މައިދާނަކަށް ވެ، ސިޔާސީ ލީޑަރުންނަކީ ޤައުމަށް ޚިދުމަތް ކުރާ، ހެޔޮ މަގުން ޤައުމު ގެންދިޔުމުގައި ހުންގާނުގައި ހިފާ މާލިމީންތައް ކަމުގެ ޙަޤީޤަތް ހަނދާން ނެތިދެއެވެ.\nއަޅުގަނޑުމެންގެ ދިވެހިރާއްޖެޔަކީ ދުނިޔޭގެ ޤައުމުތަކުގެ ތެރެއިން، މި ދެންނެވި ޙާލަތު އެންމެ ބޮޑަށް ކުރިމަތި ވެފައި އޮތް އެއް ޤައުމެވެ. އަޅުގަނޑު ހިތުން، ދިވެހިރާއްޖޭގައި މި ވާހަކަޔާ މެދު ދެބަސް ވާނެ މާކަ ގިނަ ބަޔަކު ނުތިބޭނެއެވެ. ނަމަވެސް ޙަޤީޤީ ޙައްލު ހޯދުމަށް ޓަކައި އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތްތައް މަދެވެ. އޮޅުމެއް ނެތް ގޮތުގައި، މުސްލިމުންގެ މައްސަލަތަކުގެ ޙައްލަކީ މާތް ވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނެވެ. އެ ދީނަކީ ދިވެހި ޤައުމަށް ލިބިއޮތް އެންމެ ބޮޑު ނިޢުމަތެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ލިބުނު އެންމެ ބޮޑު ނަޞީބެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކުރިމަތި ވެފައި އޮތް ކޮންމެ ބޮޑު މައްސަލައެއްގެ ޙައްލަކީ އިސްލާމް ދީނެވެ. އެގޮތުން، މިއަދު ސިޔާސީ ގޮތުން ދިވެހި ޤައުމު ހަލާކާއި ފަނާގެ އަނދިރި ވަޅުގަނޑެއްގެ ތެރެޔަށް ވެއްޓިފައި އޮތް އޮތުމުގެ ފަރުވާ ވެސް އޮތީ ހަމަ އިސްލާމް ދީނުގައެވެ. ދިވެހިރާއްޖެ ވެއްޓިފައި މިއޮތް ވަޅުގަނޑުން އަރައިގަތުމަށް ޓަކައި، އަޅުގަނޑުމެން ކުރާން ޖެހޭ މަސައްކަތަކީ އިސްލާމީ ސިޔާސީ އަދި ދުސްތޫރީ ފަލްސަފާޔާއި އުޞޫލުތައް ދިރާސާ ކުރުމެވެ. އަދި އެއިގެ މައްޗަށް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުސްތޫރީ ނިޒާމު ބިނާ ކުރުމެވެ. މިހެން ދެންނެވީމާ، ހަމައެކަނި ކަރުދާހުގައި ނިޒާމެއްގެ ވާހަކަ ލިޔެލައި، ވަކި ގޮތަކަށް މުއައްސަސާތަކެއް އަތުރައި ތަރުތީބު ކޮށްލުމުން، ހުރިހައި ކަމެއް ޙައްލު ވީއޭ އަޅުގަނޑު ދަންނަވަނީ ކަމަށް ހީފުޅު ނުކުރައްވާށެވެ. އެއްވެސް ޝައްކެއް ނެތް ގޮތުގައި، އިސްލާމީ ސިޔާސީ އަދި ދުސްތޫރީ ފަލްސަފާޔާއި އުޞޫލުތަކަކީ ވައިގެ ތެރޭގައި، ހުސްކަމެއްގެ ތެރޭގައި ބިނާ ކުރެވޭނެ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. އެއިގެ ފިކުރީ އަދި އަޚްލާޤީ އަސާސްތަކެއް ހުރެއެވެ. އެހެންކަމުން، އެ ނިޒާމު ބިނާ ކުރެވޭނީ އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކަށް އެ އަސާސުތައް ބިނާ ކޮށްގެންނެވެ.\nއިސްލާމީ ދުސްތޫރީ އަދި ފިކުރީ ނިޒާމުގެ އަސާސްތަކަކީ އިސްލާމް ދީނުގެ މައިގަނޑު މަޞްދަރުތަކުން ނެގޭ އެއްޗެކެވެ. އެ މަޞްދަރުތަކަކީ ކީރިތި ޤުރްއާނާއި، ކީރިތި މާތް ނަބިއްޔާގެ ސުންނަތެވެ. މި ދެ މަޞްދަރުން ނެގޭ އަސާސްތަކުގެ ތެރެއިން، އެންމެ މައިގަނޑު އަސާސަކީ ތައުޙީދާއި، ކީރިތި ﷲ އަށް ދައުލަތުގެ ސިޔާދަތު މިލްކު ވެގެން ވުމުގެ އަސާސެވެ. ދެވަނަ އަސާސަކީ ނުބުއްވަތު ނުވަތަ ރިސާލަތެވެ. އެއިގެ މާނަޔަކީ، އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ މުޅި ނިޒާމަކީ މުޙައްމަދު ނަބީކަލޭގެފާނުގެ ސުންނަތާއި، އެކަލޭގެފާނުގެ ރޫޙާނީ ޤިޔާދަތުގެ ދަށުން ހިނގާ ކަމެއް ކަމުގައި ވުމެވެ. ތިންވަނަ އަސާސަކީ ޚިލާފަތެވެ. އެއީ އިންސާނާ ދުނިޔޭގައި އުޅެނީ ކީރިތި ﷲ ރުހިވޮޑިގަންނަވާ މަގުން ދުނިޔެ ތަޢުމީރު ކޮށް، އިންސާނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހައި ކަމެއް ވެސް އެކަލާނގެ އެންގެވުންތަކާ އެއްގޮތަށް ގެންދިޔުމުގެ މަސްއޫލިއްޔަތާއިގެން ދުނިޔެއަށް އައިސް ހުރި، އެކަލާނގެ ޚަލީފާއެއްގެ ގޮތުގައި ކަމުގެ އުޞޫލެވެ. މި ތިން އަސާސަކީ މި ޒަމާނުގެ މަޝްހޫރު އިސްލާމީ މުފައްކިރެއް ކަމުގައި ވާ އަބުލް އަޢްލާ މައުދޫދީގެ ނަޒަރިއްޔާގައި ބަޔާން ކުރައްވާ ތިން އަސާސެވެ. އެހެން ޢިލްމުވެރީންނާއި މުފައްކިރުންގެ ވިސްނުންފުޅުތަކަށް ބަލާ އިރު، އިތުރު އަސާސްތައް ވެސް ވަކީން، ނުވަތަ މި ދެންނެވި އަސާސްތަކުގެ ދަށުން އަންނަ ކަންކަމުގެ ގޮތުގައި ބަޔާން ކުރައްވައިފައި ހުރެއެވެ. އެއިގެ ތެރޭގައި، ޝޫރާގެ އުޞޫލާއި، ޢަދުލުއިންޞާފާއި، އިސްލާމީ އަޚްލާޤިއްޔާތާއި، އިންސާނީ އުޚުއްވަތާއި، ރަޙްމާ ނުވަތަ އިންސާނީ އޯގާވެރިކަމާއި ލޯތްބާއި ހަމްދަރުދީ އާއި ކުލުނުގެ މައްޗަށް ބިނާ ވާ މުޖުތަމަޢެއް އުފެއްދުން ފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ.\nމި ދެންނެވި އަސާސްތަކުގެ މައްޗަށް އިސްލާމީ ސިޔާސީ އަދި ދުސްތޫރީ ނިޒާމު ބިނާ ކުރެވޭނެ ގޮތާއި، އެ ނިޒާމުގެ އެކިއެކި ކަންކަން ބައްޓަން ވެފައި އޮންނާން ވީ ގޮތްތައް، މުސްލިމް ޢިލްމުވެރީން ވަނީ ވަރަށް ރަނގަޅަށް ލިޔުއްވައި ބަޔާން ކުރައްވައިފައެވެ. އެ ބެއިފުޅުންގެ ޢިލްމީ މަސައްކަތްޕުޅާ މެދު އަޅުގަނޑުމެންގެ އިހުމާލު ހުރި ވަރީ، ތިރީގައި އަޅުގަނޑު މި ބަޔާން ކުރާ ޢިލްމުވެރީންގެ ފޮތްތަކުގެ ތެރެއިން، ފަހުގެ ވަރަށް މަދު ފޮތެއް ފިޔަވައި، އެހެން އެއްވެސް ފޮތެއް ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤައުމީ ކުތުބުޚާނާގައި ވެސް ނެތެވެ. ދިވެހިރާއްޖެޔަކީ ސައްތައިން ސައްތަ އިސްލާމީ ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި އޮންނަތާ ސާސްކަފެއް ވާން ކައިރި ވެފައިވާ ޤައުމެކެވެ.\nމިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ވާޖިބަކީ އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރީންގެ ފޮތްތައް އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުތުބުޚާނާތަކުގެ ފަޚުރަކަށް ހެދުމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޔުނިވަރުސިޓީތައް ބިނާ ކުރެވޭން ޖެހޭނީ، މައިގަނޑު އެއް މަޤްޞަދަކަށް، އެ ފޮތްތައް ދިރާސާ ކޮށް، އެ ފޮތްތަކުގެ އަލީގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ޖީލުތައް ޢިލްމީ ގޮތުން ބިނާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރާ ތަންތަނުގެ ގޮތުގައެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޝަރަފާއި ފަޚްރަކީ އެ ފޮތްތަކެވެ. އެކަން ދިވެހި އިސްލާމީ އުއްމަތުގެ އެއްވެސް ފަރުދަކު ހަނދާން ނައްތައިލައިގެން ނުވާނެއެވެ. ތެދުފުޅެކެވެ! އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ވެސް ދީނަށާއި އުއްމަތަށް ޣައްދާރު ވެގެން އުޅޭ ބަޔަކު އެބަތިއްބެވެ! ނަމަވެސް އެފަދަ ޣައްދާރުންގެ ކުރިމަތީގައި ނިކަމެތި ވުމަކީ ދުވަހަކު ވެސް މުސްލިމުން ކޮށްގެން ވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ އިސްލާމީ ޝަޚްޞިއްޔަތުގެ ދިފާޢުގައި އަޅުގަނޑުމެން ކުރާން ޖެހޭ މަސައްކަތުގައި ފިޔަވަޅެއް ވެސް ފަހަތަށް ޖެހިގެން ނުވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، މި ދަންނަވާ ޢިލްމުވެރީންގެ މަސައްކަތްޕުޅުތައް މީގެ ކުރިޔާ ޚިލާފަށް، ދިވެހި މުޖުތަމަޢަށް ތަޢާރަފު ކޮށް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢިލްމީ މަޖިލިސްތަކުގައި އެ ފޮތްތަކާ މެދު ބަޙުޘް ކުރުމާއި، އެ ފޮތްތައް ކިޔަވައި ދިރާސާ ކުރުމުގެ މުޅީން އައު މަރުޙަލާއެއް ފެށުމުގެ ވަގުތު މިއޮތީ އައިސްފައެވެ.\nތިރީގައި އަޅުގަނޑު މި ދަންނަވައިލަނީ، މިގޮތުން އަޅުގަނޑުމެން ދިރާސާ ކުރާން ޖެހޭ ބައެއް ޢިލްމުވެރީންނާއި، އެ ބެއިފުޅުންގެ މައިގަނޑު މަސައްކަތްޕުޅުތަކާ ބެހޭ ކުރު ބަޔާނެކެވެ. ބޭނުމަކީ، "ފެޑްރަލިސްޓް" މަޒުމޫނުތަކުގެ ބަޙުޘް ފަށައިގަތުމުގެ ކުރީގައި، ކިޔުންތެރީންނަށް ކުރު ގޮތަކަށް ވިޔަސް، މުސްލިމުންގެ ޢިލްމީ މަސައްކަތްޕުޅުތަކާ ބެހޭ މަޢުލޫމާތު އެރުވުމެވެ. ސިޔާސީ އަދި ދުސްތޫރީ ނިޒާމު ތަރައްޤީ ކުރުމަށް ޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން ކުރާން ޖެހޭ އެންމެ މުހިއްމު މަސައްކަތުގެ އަމާޒަކަށް ވާންވީ ދިމާޔަށް އަވަސް އިޝާރާތަކުން ވިޔަސް އިޝާރާތް ކުރުމެވެ. މި ފޮތްތަކުގެ ވާހަކަ ކުރު ގޮތަކަށް ވިޔަސް ބަޔާން ކޮށްލުމުގައި، އަޅުގަނޑުގެ އެންމެ ބޮޑު މަޤްޞަދަކީ، އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރީން ދުސްތޫރީ ނިޒާމާއި ސިޔާސަތާ ބެހޭގޮތުން އެއްވެސް ވާހަކައެއް ނުދައްކަވާ ކަމަށް ބަޔަކަށް ހީ ވެފައި އޮންނަ އޮތުމަކީ ކުށެއްކަން ބަޔާން ކުރުމެވެ. އަދި މި ފޮތްތަކުގެ ނަން ނުގެނެސް، ހުޅަނގުގެ ޢިލްމީ މަޞްދަރުތަކެއްގެ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ، މި ފޮތްތަކަށް ކުރެވޭ އިހާނާތެއް ކަމުގައި ވާތީއެވެ.\nވެރިކަން ކުރުމުގެ ނިޒާމާއި އުޞޫލުތަކާ ބެހޭގޮތުން އެންމެ ފުރަތަމަ ފޮތެއް ލިޔުއްވި މުސްލިމް ލިޔުންތެރީންގެ ތެރޭގައި އިބްނުލް މުޤައްފަޢްގެ ނަންފުޅު ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ. އޭނާ ލިޔުއްވި "އަލްއަދަބުލް ކަބީރް" އަކީ ވަރަށް ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ފޮތެކެވެ. ނަމަވެސް އެ ފޮތަކީ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމަށް ވުރެ ބޮޑަށް، އަމީރެއްގެ އުޅުއްވުމާއި ވިސްނުންފުޅާއި ސުލޫކާއި ޢަމަލުފުޅުތަކާއި، ވެރިކަމުގެ ދަރުބާރުގެ ނިޒާމު ބަހައްޓަވާން ވީ ގޮތުގެ އިރުޝާދުތަކެއް ފަދަ ފޮތެކެވެ. އިޓަލީ ވިލާތުގެ މަޝްހޫރު ސިޔާސީ ފަލްސަފާވެރިޔާ ނިކޮލޯ މަކިޔާވެލީގެ "ދަ ޕްރިންސް" ލިޔުމުގެ އެތައް ޤަރުނެއް ކުރީން ލިޔުއްވި އެފަދަ އެހެން ފޮތެކެވެ. އެ ފޮތުގައި އަމީރުންނަށް ދެއްވައިފައި ވާ އިރުޝާދުތަކުގެ ތެރޭގައި، ދީންވެރި އަދި އަޚްލާޤު ރަނގަޅު މީހުން ގާތް ކުރައްވައި، ވަޒީރުންނާއި އަރިސް ބެއިފުޅުންގެ ގޮތުގައި ގެންގުޅުއްވުމަށް ނަޞޭޙަތް ދެއްވައެވެ.\nއިބްނުލްމުޤައްފަޢަށް ފަހު، ދެން މަސްރަޙުން ފެންނަ އެންމެ މުހިއްމު ނަންފުޅަކީ މަޝްހޫރު ޢާލިމް ޤާޟީ އަބޫ ޔޫސުފެވެ. އިބްނުލް މުޤައްފަޢާ ޚިލާފަށް، ޤާޟީ އަބޫ ޔޫސުފަކީ އިސްލާމީ އުއްމަތުގެ ނަންހުރި ދަންނަބެއިކަލުންގެ ތެރެއިން ބެއިކަލެކެވެ. ޚަލީފާ ހާރޫނުއްރަޝީދުގެ ޚިލާފަތުގެ ދުވަސްވަރު، އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ޤާޟިލް ޤުޟާތު – ޗީފް ޖަސްޓިސް – ގެ މަޤާމު އަދާ ކުރެއްވި ބެއިކަލެކެވެ. އެކަލޭގެފާނު ލިޔުއްވި އެންމެ މަޝްހޫރު ފޮތަކީ "ކިތާބުލް ޚަރާޖް" އެވެ. ޚަލީފާގެ އެދިވަޑައިގަތުމަކަށް، ޤާޟީ އަބޫ ޔޫސުފް ލިޔުއްވި މި ފޮތުގައި މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހުރީ ރައްޔިތުންގެ އަތުން ޓެކްސް ނުވަތަ މާމޫލު ނެގުމާއި، ދައުލަތުގެ މާލީ ކަންކަން އިންތިޒާމު ކުރުމާ ބެހޭގޮތުން، އިސްލާމީ ޝަރީޢަތާއި ފިޤްހުގެ އުޞޫލުތަކާއި ހަމަތައް ތަފްޞީލީ ގޮތެއްގައި ބަޔާން ކުރައްވައިފައެވެ. ޙަޤީޤަތުގައި، މި ފޮތަކީ އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރިޔެއްގެ ޤަލަންކޮޅުން، ދައުލަތުގެ ނިޒާމުގެ ކަންކަން ހިންގުމާ ބެހޭގޮތުން ލިޔެވުނު ފުރަތަމަ ފޮތް ކަމުގައި ވެސް ބެލެވިދާނެއެވެ. މާމޫލާއި، މާލީ ކަންކަމާ ބެހޭ ފޮތެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، މި ފޮތުގައި ޤާޟީ އަބޫ ޔޫސުފް ވަނީ މުޖުތަމަޢު އެ އުޞޫލުތަކެއްގެ މަތީގައި ބިނާ ކުރެވޭން ޖެހޭ އަޚްލާޤީ އަދި ޝަރުޢީ އުޞޫލުތަކާ ބެހޭގޮތުން ވެސް އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގައި ޢިލްމީ ގޮތުން ވާހަކަފުޅު ދައްކަވައިފައެވެ. އަދި މުސްލިމް ރައްޔިތުންގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓަވާ ބެއިފުޅެއްގެ ގޮތުގައި ޚަލީފާގެ ދައުރާއި މަސްއޫލިއްޔަތާ ބެހޭގޮތުން ވެސް ވާހަކަފުޅު ދައްކަވައިފައި ވެއެވެ. މީލާދީން 798 ގައި އަވަހާރަ ވި ޤާޟީ އަބޫ ޔޫސުފަކީ މުސްލިމުންގެ މަތިވެރި ޢިލްމުވެރިޔާ އިމާމް އަބޫ ޙަނީފާގެ އެންމެ މަޝްހޫރު ދެ ދަރިވަރުން ކުރެ އެއް ބެއިފުޅެކެވެ.\nމީލާދީން 950 ގައި އަވަހާރަ ވި އަލްފާރާބީ އާއި، މީލާދީން 1037 ގައި އަވަހާރަ ވި އިބްނު ސީނާ އަކީ މުސްލިމް ފަލްސަފާވެރީންގެ ތެރެއިން އެންމެ ނަން މަޝްހޫރު އަދި އެންމެ ފުންނާބު އުސް ބެއިފުޅުންގެ ލިސްޓުން ޖާގަ ހޯއްދެވި ދެ ބެއިފުޅުންނެވެ. އެ ދެ ބެއިފުޅުންގެ ފަލްސަފީ އުނގަންނައިދެއްވުންތަކުގެ ތެރޭގައި ވެސް، ސިޔާސީ ފަލްސަފާޔާއި ފިކުރު ހިމެނެއެވެ. އަލްފާރާބީ ވަނީ "މަދީނަތުލް ފާޟިލާ" ގެ ނަމުގައި "ހެޔޮކަމާއި މާތް ސިފަތަކުން ޒީނަތްތެރި ވެގެންވާ ޝަހަރެއް" ގެ ތަޞައްވުރު ހުށައަޅުއްވައިފައެވެ. އިބްނު ސީނާގެ މަޝްހޫރު ފޮތް "އައްޝިފާ" ގައި، ސިޔާސަތަށް ވަކި ޚާއްޞަ ބާބެއް ވެއެވެ. އެ ބާބުގައި ވަނީ ﷲ ގެ ޝަރީޢަތުގެ މައްޗަށް، އަދި ކީރިތި މާތް ނަބިއްޔާގެ ޤިޔާދަތުގެ ދަށުން، ފުރިހަމަ މުޖުތަމަޢެއް ބިނާ ކުރެވޭނެ ގޮތުގެ ނަޒަރިއްޔާތީ އަސާސްތައް ބަޔާން ކުރައްވައިފައެވެ. މީލާދީން 1058 ގައި އަވަހާރަ ވި އަލްމާވަރްދީ އަކީ އިސްލާމީ ސިޔާސީ މުފައްކިރުންގެ ލިސްޓުގައި އެ ބެއިފުޅެއްގެ ނަންފުޅު ރަން އަކުރުން ލިޔެލެވޭ ބެއިފުޅެކެވެ. ބަޣްދާދުގެ އިސް ޤާޟީކަން ވެސް ކުރެއްވި އަލްމާވަރްދީ ސިޔާސަތާއި ދުސްތޫރީ ނިޒާމާ ބެހޭގޮތުން ވަރަށް މަޝްހޫރު ފޮތެއް ލިޔުއްވިއެވެ. އެ ފޮތުގެ ނަމަކީ "އަލްއަޙްކާމުއް ސުލްޠާނިއްޔާ" މިއެވެ. މީގެ އިތުރުން ވެސް އޭނާ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމާ ބެހޭ އިތުރު އެތައް ފޮތެއް ތަޞްނީފު ކުރެއްވިއެވެ. އަލްމާވަރްދީއެކޭ އެއްފަދައިން ފާހަގަ ކޮށްލާން ޖެހޭ އަނެއް ނަންފުޅަކީ ސަލްޖޫޤީ ދައުލަތުގެ މަޝްހޫރު ބޮޑުވަޒީރު ނިޡާމުލްމުލްކެވެ. މީލާދީން 1092 ގައި އަވަހާރަ ވި ނިޡާމުލްމުލްކުގެ އެންމެ މަޝްހޫރު ފޮތަކީ "ސިޔާސަތުނާމާ" ގެ ނަމުގައި ލިޔުއްވި ފޮތެކެވެ.\nމުސްލިމެއްގެ ފަރުދީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ދިރިއުޅުމުގެ އެއްވެސް ކަމަކާ ބެހޭގޮތުން، ޢިލްމީ ގޮތުން މަގު ހޯދުމަށް ކުރެވޭ މަސައްކަތެއް ޙުއްޖަތުލް އިސްލާމް އިމާމުލް ޣަޒާލީ ރަޙިމަހުﷲ ގެ "އިޙްޔާއު ޢުލޫމުއްދީން" އާ ނުލައި ފުރިހަމައެއް ނުވާނެއެވެ. އެގޮތުން، އިސްލާމީ ސިޔާސީ ނިޒާމު ބައްޓަން ކުރުމުގައި ވެސް، އެ ފޮތުން ނުހަނު މުހިއްމު އަދި ޝާމިލު ޢިލްމީ އިރުޝާދުތަކެއް ލިބެއެވެ. މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި، އިސްލާމީ ދައުލަތުގެ ސިޔާސީ މުއައްސަސާތަކާއި އެ މުއައްސަސާތަކުގެ ހިންގުމާ ޙަވާލު ވެގެން ތިބޭ މީހުން ތަބަޢަ ވާން ޖެހޭ ސުލޫކީ އަދި އަޚްލާޤީ އުޞޫލުތަކާ މެދުގައެވެ. އެކަލޭގެފާނު ދައްކަވައިފައި ވަނީ، ދައުލަތުގެ ސިޔާސީ ޤިޔާދަތު އިސްލާމީ އަޚްލާޤުގެ މަތިވެރި ހަމަތަކާއި އުޞޫލުތަކުގެ ތެރޭގައި، ރައްޔިތުންގެ ޙައްޤުގައި ހިނގާ، ނިޒާމަކަށް ބަދަލު ކުރެވޭނެ މަގެވެ. މީލާދީން 1111 ގައި އިމާމް ޣަޒާލީ އަވަހާރަ ވުމަށް ފަހު، ދެން މި ރޮނގުން އެންމެ ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ބެއިފުޅަކީ މީލާދީން 1209 ގައި އަވަހާރަ ވި ފަޚްރުއްދީން އައްރާޒީއެވެ. އޭނާ ހުށައެޅުއްވީ އިސްލާމީ ޢަޤީދާގެ އުޞޫލުތަކުގެ ތެރޭގައި އިބްނު ސީނާގެ ފަލްސަފާގެ ނަޒަރިއްޔާތައް ތަރުޖަމާ ކުރައްވައިގެން، ހަރުދަނާ ސިޔާސީ ނިޒާމެއް ބިނާ ކުރެވޭނެ ގޮތުގެ ވިސްނުންފުޅުތަކެވެ. މީގެ އިތުރުން، މީލާދީން 1198 ގައި އަވަހާރަ ވި މުސްލިމް ފަލްސަފާވެރިޔާ އަދި ފަޤީހް އިބްނު ރުޝްދާއި، މީލާދީން 1406 ގައި އަވަހާރަ ވި އިބްނު ޚަލްދޫނަކީ ވެސް އިސްލާމީ ސިޔާސީ ނަޒަރިއްޔާގައި ވަރަށް މުހިއްމު ފިކުރުފުޅުތަކެއް ނެރުއްވި މުފައްކިރުންނެވެ.\nމި ލިސްޓު އެ ބެއިފުޅެއްގެ ނަންފުޅާ ނުލައި ފުރިހަމަ ނުވާނެ އަނެއް ބެއިފުޅަކީ، މަޝްހޫރު މުސްލިމް ޢާލިމް، ފަލްސަފާވެރިޔާ، ޅެންވެރިޔާ، އަދި ޞޫފީ މުރްޝިދް އިބްނު ޢަރަބީއެވެ. އިބްނު ޢަރަބީ އަކީ ހަނި މާނައިގައި ސިޔާސީ މުފައްކިރެއް ކަމުގައި ނުވިޔަސް، އޭނާ ހުށައެޅުއްވި "އަލްއިންސާނުލް ކާމިލް" ގެ ނަޒަރިއްޔާ އާއި، އޭނާގެ އަޚްލާޤީ، ރޫޙާނީ، އަދި ދީނީ ތަޢުލީމަކީ އިސްލާމީ ސިޔާސީ ނިޒާމު ހެޔޮ ގޮތުގައި ބައްޓަން ކުރުމުގައި ވެސް ނުހަނު ބޭނުންތެރި މަސައްކަތްޕުޅުތަކެއް ކަމުގައި މެނުވީ ނުވެއެވެ. އިބްނު ތައިމިއްޔާގެ އުނގަންނައިދެއްވުންތަކުގެ ތެރޭގައި ވެސް، އިސްލާމީ ސިޔާސީ ނިޒާމާ ބެހޭ ގިނަ ވިސްނުންފުޅުތަކެއް ހިމެނެއެވެ.\nމި ޒަމާނުގައި ވެސް އިސްލާމީ ސިޔާސީ ފިކުރުގެ ވަރަށް މުހިއްމު ޢިލްމުވެރީންނާއި މުޙައްރިކުން ފެނިފައި ވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޖަމާލުއްދީން އަފްޣާނީ އާއި، އޭނާގެ ދަރިވަރު އަދި އިސްލާމީ ދުނިޔޭގެ މަޝްހޫރު ޢިލްމުވެރިޔާ ޝައިޚް މުޙައްމަދު ޢަބްދުހ އާއި، ޙަސަނުލްބަންނާ އާއި، ސައްޔިދު ޤުޠުބް އާއި، މައުލާނާ އަބުލްއަޢްލާ މައުދޫދީ އާއި،ޢަލީ ޝަރީޢަތީ އާއި، އާޔަތުﷲ ޚުމައިނީ އާއި، ޙަސަނުއް ތުރާބީ އާއި، ރާޝިދު ޣައްނޫޝީ އާއި، ޢައްލާމާ ޑރ. ޔޫސުފުލް ޤަރްޟާވީ އާއި، ބޮސްނިޔާގެ ކުރީގެ މުސްލިމް ރައީސް އަލިޔާ އިއްޒަތުބެގޮވިޗާއި، އަލްޙާއްޖު މަލިކުއްޝަހްބާޒް މެލްކަމް އެކްސް އާއި، ޢައްލާމާ މުޙައްމަދު އަސަދު ފަދަ ބެއިފުޅުން ފާހަގަ ކޮށްލެވެއެވެ.\nމި ދެންނެވީ، ވެއަތު ވެދިޔަ ސާދަސަތޭކަ ވަރަކަށް އަހަރުގެ ތެރޭގައި އިސްލާމީ ދުނިޔޭގައި ސިޔާސީ އަދި ދުސްތޫރީ ނިޒާމާ ބެހޭގޮތުން ޢިލްމީ ގޮތުން ވާހަކަ ދެއްކެވި ހުރިހައި ބެއިފުޅުންގެ ލިސްޓެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެއިގެ ތެރެއިން ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ ބައެއް ބެއިފުޅުންނާ ބެހޭ ޚުލާޞާ ބަޔާނެކެވެ. މި ބަޔާނުން ވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގިގެން ދަނީ، މުސްލިމުން ވަނީ ސިޔާސަތުގެ ޢިލްމާއި ދުސްތޫރީ ނިޒާމާ ބެހޭގޮތުން ވެސް، ހުޅަނގުގެ ޢިލްމުވެރީންނަށް ވުރެ މާ ކުރީން، ފުރިހަމަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރައްވައިފައި ކަމެވެ. އެ މަސައްކަތްތައް އިސްލާމީ ތާރީޚުން ލިބޭ ފިލާވަޅުތަކާ އެކު އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރަނގަޅަށް ދިރާސާ ކުރެވިއްޖެ ނަމަ، ޒަމާނީ އިސްލާމީ ސިޔާސީ އަދި ދުސްތޫރީ ނިޒާމެއް ބިނާ ކުރުމުގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބޭނުންވާ ޢިލްމީ ބިންގާ އޮންނާނީ އެޅިފައެވެ. އަދި އެ ހިސާބުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދުނިޔޭގެ އެހެން ޤައުމުތަކުގެ ތަޖުރިބާއިން ވެސް ފިލާވަޅު ލިބިގަނެ، އެހެން ޙަޟާރަތްތަކުގެ ފިކުރީ ތަޢުލީމުތައް ވެސް ފައިދާ ކުރަނިވި ގޮތެއްގައި ދިރާސާ ކުރުމުގެ މަގު މިހާރަށް ވުރެ ބޮޑަށް ތަނަވަސް ވާނެއެވެ.\nމި ހިސާބުން، ދެން އަޅުގަނޑު ފަށާނީ "ފެޑްރަލިސްޓް" މަޒުމޫނުތަކަށް އިސްލާމީ އަދި ދިވެހި ނަޒަރަކުން ޝަރަޙައެއް ދިނުމުގެ މަސައްކަތެވެ. އިރާދަ ކުރެއްވިއްޔާ، ދެން ޝާއިޢު ކުރާ ކޮލަމެއްގައި، ފުރަތަމަ މަޒުމޫނުގެ މައްޗަށް ބަލައިލެވޭނެއެވެ.


Thauleemee dhaairaagai enme kaamiyaabee hendhunuge naasthaa program\nއެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓަރު ހެނދުނު ނާސްތާ ނަންގަވަނީ -- ފޮޓޯ: އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓްރީ\n17 ނޮވެންބަރ 20190ކޮމެންޓް\nރާއްޖޭގެ ތައުލީމީ ދާއިރާ ހަރުދަނާކުރުމުގެ ގޮތުން ތައުލީމީ ދާއިރާއަށް ޒަމާނީ ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަކީ މިސަރުކާރުގެ ވައުދެކެވެ. ތައުލީމީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރާ މުދައްރިސުންނަށް ރަނގަޅު އުޖޫރައެއް ދިނުމަކީ މިސަރުކާރުގެ އެޖެންޑާގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން ސަރުކާރަށް މިއަދު އެއް އަހަރުވީއިރު ތައުލީމީ ދާއިރާއަށް ރަނގަޅު ބަދަލުތަކެއް ގެނައުމަށް ކުރެވުނު މަސައްކަތްތަކަކީ ކޮބައިތޯ ބަލާލުން ރަނގަޅު ކަމަށް ދެކެމެވެ.\nތައުލީމީ ދާއިރާއަށް މިސަރުކާރުން ހުށަހަޅާ އިސްލާހީ ބަދަލުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެންމެ ފާހަގަކުރެވޭ އެއް ކަމަކީ ދަރިވަރުންނަށް ހެނދުނުގެ ނާސްތާ ދިނުމެވެ. މިއަހަރުގެ ދިރާސީ އާ އަހަރާ އެކު ހެނދުނުގެ ނާސްތާ ދޭނެ ސްކޫލްތައް އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ކަނޑައަޅައި، މެނޫތަކެއް ބައެއް ސުކޫލުތަކަށް ތައާރަފްކުރީ ބެލެނިވެރިންނާއި އާންމުންގެ ޚިޔާލުވެސް ހޯދުމަށްފަހު އެވެ. އަދި މިއަހަރުގެ ދެވަނަ ޓާމާ އެކު ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ސުކޫލުތަކެއްގައި ކިޔަވާ ދަރިވަރުންނަށް ހެދުނުގެ ނާސްތާ މިހާރު ދަނީ ފޯރުކޮށްދެމުންނެވެ.\nމި ޕްރޮގްރާމްގެ ހަމައެކަނި ބޭނުމަކީ ދަރިވަރުންނަށް ނާސްތާ ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ބަދަލުގައި މިޕްރޮގްރާމުގެ ތެރެއިން އިޖްތިމާއީ ގޮތުން ކުދިންނަށް ދަސްވާންޖެހޭ ކަންކަން ދަސްކޮށް ދިނުން ކަމަށް އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ބުނެ އެވެ. ދަރިވަރުންނަށް ދެވޭ ހެނދުނުގެ ނާސްތާއަކީ ސާފު ތާހިރު އަދި ރައްކާތެރިކަމާއެކު ފޯރުކޮށްދެވޭ ނާސްތާ އަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން ވަނީ ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފަ އެވެ. ނާސްތާ ޕްރޮގްރާމު ފެށިއިރު ބައެއް ބެލެނިވެރިންގެ ކަންބޮޑުވުންތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި މި ޕްރޮގްރާމަކީ ރަނގަޅު މަގުސަދެއްގައި ކުރިއަށް ގެންދާ ޕްރޮގްރާމެއްކަން ގިނަ ބެލެނިވެރިން ގަބޫލުކޮށްފި އެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ ސަރުކާރުން އަލަށް ފަށައި އަދި ސަރުކާރަށް ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ލިބުނު ޕްރޮގްރާމެކެވެ.\nތައުލީމީ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އިންކްލޫސިވް އެޑިޔޫކޭޝަން ތަރައްގީކޮށް، އެއްވެސް ކުއްޖަކު ބާކީ ނުކުރުން އެއީ ސަރުކާރުގެ ވައުދެކެވެ. މިވައުދުގެ ތެރެއިން ސަރުކާރުން ވަނީ ތަފާތު އެކި ބާވަތުގެ ނުކުޅެދުންތެރިކަމަށް އެޑްރެސް ކުރެވޭނެހެން ނިޒާމު ހަރުދަނާކުރުމަށް ނިންމާފަ އެވެ. އެގޮތުން ހާއްސަ އެހީއަށް ބޭނުންވާ ދަރިވަރުންގެ ތެރެއިން އަޑު އިވުމުގައާއި ވާހަކަ ދެއްކުމުގައި ދަތިތަކެއް ހުންނަ ކުދިންނަށް ހާއްސަ ކޮށްގެން ސެން މުދައްރިސެއްގެ އެހީގައި ކިޔަވައިދޭނެ ކަމަށްވެސް ސަރުކާރުން ވައުދުވި އެވެ. މިކަން ހަގީގަތަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި ސަރުކާރުން ކުރި މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން ހާއްސައެހީއަށް ބޭނުންވާ ކުދިން، އެ ކުދިންގެ ރަށުގައި ތިބެގެން ވެސް ތައުލީމު ހާސިލްކުރުމުގެ ފުރުސަތު ދަނީ ލިބެމުންނެވެ. ސަރުކާރުން އަންނަނީ ސެން ޓީޗަރުން ތަމްރީނު ކުރުމަށްޓަކައި ހާއްސަ ޕްރޮގްރާމުތަކެއް ވެސް ހިންގަމުން ކަމަށްވާތީ މި ނިޒާމު ހަރުދަނާ ކުރުމަށް ސަރުކާރުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ ކަމަށް ގަބޫލުކުރެވެ އެވެ. އެކަމަކު ސަރުކާރުގެ މި ވައުދު އަދި އޮތީ އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ނުފުއްދި އެވެ.\nދެން އޮތީ ޑިގްރީ ފެންވަރަށް ސަރުކާރުން ހިލޭ ކިޔަވައި ދިނުމުގެ ވައުދާއި މީގެއިތުރުން، ޓީޗަރުންގެ މުސާރަ އާއި އިނާޔަތްތައް ބޮޑުކޮށް ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގައި ބޯޑިން ސްކޫލްތަކާއި ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި ޖޫނިއާ ކޮލެޖްތަކެއް ގާއިމް ކުރައްވާނެ ކަމަށްވީ ވައުދެވެ. މިކަންކަން ފުރިހަމަކުރުމުގެ ގޮތުން ރާއްޖޭގައި ތިބެގެން ފުރަތަމަ ޑިގްރީއަށް ހިލޭ ކިޔަވަން ބޭނުންވާ މީހުންނަށް ސަރުކާރުގެ ޚަރަދުގައި އެކަން ކުރެވޭނެ ގޮތް މިހާރު ވަނީ ހަމަޖައްސައިދީފަ އެވެ. އަދި ކިޔަވާ ދަރިވަރުންގެ އަތަށް ކޯސް ފީ ލިބޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖައްސައިދިނުމުގެ މަސައްކަތް ސަރުކާރުން މިހާރު ދަނީ ކުރަމުންނެވެ.\nރާއްޖޭގައި ހިލޭ ފުރަތަމަ ޑިގްރީއަށް ކިޔެވޭ އުސޫލު އާއްމުކޮށްފައިވާއިރު، އެ ކޯހެއްގެ ފީ ސަރުކާރުން އެއްކޮށް ދައްކައިދޭނީ މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޔުނިވާސިޓީ (އެމްއެންޔޫ) އަދި އިސްލާމިކް ޔުނިވާސިޓީ އޮފް މޯލްޑިވްސް (އައިޔޫއެމް) ގައި ކިޔަވާ ދަރިވަރުންނަށެވެ. އަމިއްލަ ކޮލެޖުތަކުގެ ކޯސްތަކަށް ދަރިވަރުން ދައްކާ ފީ ގެ 60 ޕަސެންޓް ހިއްސާ ކުރާނީ ސަރުކާރުންނެވެ. ހިލޭ ޑިގްރީގެ ތެރެއިން ބޮޑު ޚަރަދެއް ކުރަން ހަމަޖައްސާފައިވަނީ އަމިއްލަ ކޮލެޖުތަކުގެ ކޯސްތަކަށެވެ. އެހެންކަމުން ރިޔާސީ އިންތިހާބުގައި ރައީސް އިބްރާހީމް މުހައްމަދު ސޯލިހް ވައުދުވެވަޑައިގެންނެވި ގޮތަށް ހިލޭ ޑިގްރީއަށް ކިޔެވުމާ ގުޅޭ ވައުދުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަންކަން ވަނީ ހާސިލްކުރައްވާފަ އެވެ. ނަމަވެސް ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައި ޖޫނިއާ ކޮލެޖްތަކެއް ގާއިމް ކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށްވީ ވައުދާ ގުޅޭ އެއްވެސް ކަމެއްގެ އެއްވެސް މައުލޫމާތެއް އަދި ތިލަވާ ވަރެއް ނުވެ އެވެ. އެކަމަކު އަވަސް މުސްތަގުބަލެއްގައި މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ހަދަން ޖެހޭ ދިރާސާތައް ހަދާ ނިމި އަމަލީ މަސައްކަތް ފެށޭނެ ކަމަށް ސަރުކާރުން ގަބޫލުކުރެ އެވެ.\nރާއްޖޭގައި ކިޔަވާ ސްކޫލުތައް އެއްދަންފަޅިއަށް ބަދަލުކޮށްގެން ކިޔަވައިދިނުމަކީ ވެސް ރައީސް ސޯލިހް ވައުދެވެ. ރާއްޖޭގައި ހިންގާ 213 ސްކޫލުގެ ތެރެއިން އެއްދަންފަޅި އަށް މިހާރު ކިޔަވައިދެނީ 134 ސްކޫލެއްގަ އެވެ. މި އަހަރު އެއްދަންފަޅިއަށް ބަދަލުކުރި ސްކޫލުތަކުގެ ތެރޭގައި އާބާދީ ބޮޑެތި ސްކޫލުތައް ވެސް ހިމެނެ އެވެ. މީގެތެރޭގައި ގދ. ތިނަދޫގައި ހުންނަ އަތޮޅު ތައުލީމީ މަރުކަޒާއި، ހދ. ކުޅުދުއްފުށީގެ ދެ ސްކޫލަކާއިި، ބ. އޭދަފުށީގައި ހުންނަ ތައުލީމީ މަރުކަޒު ހިމެނެ އެވެ. އިތުރު 79 ސްކޫލެއް އެއްދަންފަޅި އަށް ބަދަލުކުރަން ހާލަތު ދެނެގަތުމުގެ މަސައްކަތް މިނިސްޓްރީން ގެންދަނީ ކުރަމުންނެވެ. އަންނަ އަހަރުގެ ދިރާސީ އަހަރު ފެށިގެންދާނީ ރާއްޖޭގެ ގިނަ ސުކޫލުތަކެއް އެއްދަންފަޅިއަށް ކިޔަވައިދޭ ސްކޫލުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިގެން ކަމަށް އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ވަނީ ހާމަކޮށްފަ އެވެ.\nރާއްޖޭން ބޭރުގައި މަތީ ތައުލީމް ހާސިލްކުރާ ދަރިވަރުންނަށް ދޫކުރާ ލޯނުގެ އިންޓަރެސްޓް ތިން ޕަސެންޓަށް ކުޑަކޮށް އެ ލޯނު އަނބުރާ ދައްކަން އޮންނަ މުއްދަތު އިތުރުކުރުމަކީ ވެސް ތައުލީމީ ދާއިރާއިން މިސަރުކާރުގެ އެއް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ކުރެވުނު މުހިއްމު މަސައްކަތެކެވެ. ލޯނު އަނބުރާ ދެއްކުމުގެ މުއްދަތު، ކުރިން ހަމަޖައްސާފައި އޮންނަ މުއްދަތަށް ވުރެ 25 ޕަސެންޓް އިތުރުކުރަން ވެސް ހަޔަ އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓްރީން ނިންމަވާ އެ ބަދަލުތައް މިހާރު ވެސް ކިޔަވަމުން އަންނަ ދަރިވަރުންނާއި ލޯނުގައި އަލަށް ކިޔަވާ ދަރިވަރުންނަށް އަންނާނީ ލިބެމުންނެވެ.\nރާއްޖޭން ބޭރުގައި ކިޔަވަން އިންޓަރެސްޓް ކުޑަ ލޯނު ތައާރަފުކޮށް މިހާރު ލޯނު ދައްކާ ދަރިވަރުންނަށް ތަކުލީފަކަށް ނުވާނެ ގޮތަށް ލޯނު ދެއްކުމުގެ އިންތިޒާމު ރިވިއުކޮށް ރީސްޓްރަކްޗާ ކުރުމަކީ މި ސަރުކާރުގެ ފުރަތަމަ 100 ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ. އަދި މިއާއެކު މަތީ ތައުލީމުގެ ލޯނު ލިބުނު ދަރިވަރުން މިހާރު ވަނީ އިއުލާނުވެސްކޮށްފަ އެވެ. އެގޮތުން 600ގެ ޖާގައިގެ ތެރެއިން ރާއްޖޭގައި ކިޔެވުމަށް ހުޅުވާލީ 300 ފުރުސަތެވެ. ރާއްޖޭން ބޭރުގައި ކިޔެވުމަށް 200 އަދި މިހާރު ވެސް ކިޔަވަމުން އަންނަ ދަރިވަރުންނަށް ހާއްސަކުރީ 100 ފުރުސަތެވެ. ނަމަވެސް ޖާގަ ދީފައިވަނީ އަލަށް ކިޔަވަން ފަށާ ދަރިވަރުންނަށް 113 ފުރުސަތު، ރާއްޖޭން ބޭރުގައި އަލަށް ކިޔަވަން ފަށާ ދަރިވަރުންނަށް 169 ފުރުސަތު އަދި ރާއްޖެ އާއި ރާއްޖޭން ބޭރުގައި މިހާރު ވެސް ކިޔަވަމުން އަންނަ 33 ދަރިވަރަކަށެވެ.\nމަތީ ތައުލީމުގެ ލޯނުގެ އިންޓްރެސްޓް ތިން ޕަސެންޓަށް ކުޑަކޮށް ލޯނު ދައްކާ މުއްދަތުވެސް ވަނީ އިތުރުކޮށްފަ އެވެ. މިފަހަރު ލޯނަށް ހޮވުނު ދަރިވަރުންނަށް ވެސް ލޯނު ދޭން ނިންމާފައިވަނީ އާ އުސޫލުގެ ތެރެއިން ކަމަށް ސަރުކާރުން ބުނެ އެވެ.\nއެހެންކަމުން ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ސަރުކާރުން ތައުލީމީ ނިޒާމަށްވީ ވައުދުތަކުގެ ތެރެއިން ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ވަނީ ހާސިލްކޮށްފަ އެވެ. ނަމަވެސް ހާސިލް ނުވެ ހުރި މަދު މަސައްކަތްތައް ސަރުކާރުން ކުރިއަށް އޮތް އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ފުރިހަމަ ކޮށްދެއްވާނެ ކަމަށް ކުރެވޭ އުއްމީދު ބޮޑެވެ.\nއެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީ ތައުލީމް ސަރުކާރު


Iyye 1200 Ah Vure Gina Meehun Vaccine Furihama Kohffi އިއްޔެ 1200 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވެކްސިން ފުރިހަމަ ކޮށްފި – Huvadhoo News Iyye 1200 Ah Vure Gina Meehun Vaccine Furihama Kohffi Huvadhoo News\nއިއްޔެ 1200 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވެކްސިން ފުރިހަމަ ކޮށްފި\nފޮޓޯ: ސަން އެމްވީ\nރާއްޖޭގައި އިއްޔެ ވެކްސިންގެ2ޑޯޒް 1204 މީހުން ފުރިހަމަކޮށްފިއެވެ.\nއެގޮތުން އަލަށް ވެކްސިން ފުރިހަމަ ކުރި މީހުންނާއެކު ވެކްސިން ފުރިހަމަ ކުރި މީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު މިވަނީ 294،109 އަކަށް އަރާފައެވެ.\nމީގެ އިތުރުން އިއްޔެ ގިނަ ބަޔަކު ވެކްސިންގެ ފުރަތަމަ ޑޯޒް ވެސް ވަނީ ޖަހާފައެެވެ. އިއްޔެ މާލެ ސަރަހައްދުން 630 މީހުންނާއި އަތޮޅުތެރޭގެ ރަށްތަކުން 872 މީހުންނާއެކު ޖުމްލަ 1502 މީހުން ވަނީ ވެކްސިންގެ ފުރަތަމަ ޑޯޒް ޖަހާފައެެވެ.\nމި އޮގަސްޓު މަސް ނިމުމުގެ ކުރިން ވެކްސިން ޖެހޭ އާބާދީގެ 90 އިންސައްތަ މީހުންނަށް ވެކްސިން ދިނުމަށް އަމާޒު ކޮށް މަސައްކަތް ސަރުކާރުން ވަނީ ފަށާފައެވެ.\nއަދި މި ވެކްސިން ޖެހުމަށް ބާރު އެޅުމުގެ ގޮތުން ވަނީ ވެކްސިން ނުޖަހާ ނަމަ ދަތި ކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް ނިންމާފައެވެ.\nހަމައެއާއެކު އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީ އާއި ސުކޫލްތަކާއި ގުޅިގެން އަންނަ ހަފްތާ އިން ފެށިގެން އުމުރުން 12 އަހަރާއި 17 އަހަރާއި ދެމެދުގެ ކުދިންނަށް ފައިޒާ ވެކްސިންގެ ފުރަތަމަ ޑޯޒް ދޭން ފެށުމަށް އަންނަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.\nރާއްޖޭގައި ފެށިފައިވާ ވެކްސިން ކޭމްޕާއި އަންނަ މަހުން ފެށިގެން އުސޫލްތަކަށް ގެނައުމަށް ނިންމާފައިވާ ބަދަލް ތަކާއެކު މިވަނީ ވެކްސިން ޖަހާ މީހުން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެގެން ގޮސްފައެވެ. ރާއްޖެއިން މިހާތަނަށް 342،511 މީހުން ވަނީ ކޮވިޑް ވެކްސިންގެ ފުރަތަމަ ޑޯޒް ފުރިހަމަ ކޮށްފައެވެ.\nދިފާޢު ވެކްސިން ޕްރޮގްރާމް


ލަނޑުގެ ތަފާތުން ކުރި ހޯދައި މާޒިޔާ ޕްލޭ އޮފަށް – Haftha\nFri, 28 February, 2020, 4:45 pm\nއޭއެފްސީ ކަޕްގެ ޕްރިލިމަނަރީ ބުރުގައި މާޒިޔާ އާއި ޑާކާގެ އަބަހާނީ ބައްދަލުކުރި މެޗްގެ ތެރެއިން | ފޮޓޯ: މައި ސްޕޯޓްސް\nލަނޑުގެ ތަފާތުން ކުރި ހޯދައި މާޒިޔާ ޕްލޭ އޮފަށް\nބަނގްލަދޭޝްގެ ޑާކާ އަބަހާނީއާއެކު ކުޅުނު މެޗު 0-0އިން އެއްވަރުވެ ރާއްޖޭގެ މާޒިޔާ އޭއެފްސީ ކަޕުގެ ޕްލޭއޯފުން ޖާގަ ހޯދައިފި އެވެ.\nމާޒިޔާ ޕްލޭއޯފަށް ދިޔައީ ދެ މެޗުގެ އެގްރިގޭޓުން ކުރި ލިބުމުންނެވެ. މިދިޔަ ހަފުތާގެ ބުދަ ދުވަހު ޑާކާގައި މި ދެ ޓީމު ކުޅުނު މެޗު 2-2އިން އެއްވަރުވެފައިވާތީވެ މާޒިޔާ ދެ ވަނަ ބުރަށް ކޮލިފައިވީ އަވޭގޯލުގެ ތަފާތުންނެވެ.\nނަމަވެސް ޕްލޭއޯފާ ކުރިމަތިލާއިރު މާޒިޔާގެ ބައެއް ކުޅުންތެރިންނަށް ސަސްޕެންޝަނެއް އައުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. އެއީ މެޗުގެ އިތުރު ވަގުތުގައި ހިނގައިދިޔަ ހަމަނުޖެހުމުގައި ދެ ޓީމުގެ ކުޅުންތެރިންނާއި އޮފިޝަލުން ވެސް ބައިވެރިވެފައިވާތީ އެވެ. މި ހަމަނުޖެހުމަށްފަހު މާޒިޔާގެ އެސިސްޓެންޓް ކޯޗު ބެންޗުން ވެސް ފޮނުވާލި އެވެ.\nޕްލޭއޯފްގައި މާޒިޔާ ކުޅެން ޖެހޭނީ އިންޑިޔާގެ ބެންގަލޫރު އެފްސީ އާއި ބޫޓާންގެ ޕަރޯ ބައްދަލުކޮށް މޮޅުވާ ޓީމަކާއެވެ.\nއޭއެފްސީ ކަޕުގެ މިދިޔަ އަހަރުގެ މުބާރާތުގެ އާސިއާން ރީޖަނުގެ ސެމީ ފައިނަލް ކުޅުނު އަބަހާނީއާ ދެކޮޅަށް މިއަދުގެ މެޗުގައި ހުރިހާ ގޮތަކުން ވެސް މޮޅަށް ކުޅުނީ މާޒިޔާ އެވެ. ލަނޑުޖަހަން ކެޕްޓަން އަސަދުﷲ އަބްދުﷲ އާއި ބިދޭސީ ކުޅުންތެރިޔާ ޝަރީފާއި އިބްރާހީމް އައިސަމް އަދި ޕީޓަ ޕެނަނިޗަށް ރަނގަލޫ ފުރުސަތުތަކެއް ލިބިގެންދިޔަ އެވެ. ހާއްސަކޮށް މުޅިން ހުސްކޮށް އަސަދުﷲ އަށް ދެ ތިން ފުރުސަތު އަދި ޝަރީފަށް ފުރުސަތު ލިބިގެންދިޔަ އެވެ.


Feyren Molhu Konme Meehakee Filan Molhu Meeheh Noon - Vaguthu\nފޭރެން މޮޅު ކޮންމެ މީހަކީ ފިލަން މޮޅު މީހެއް ނޫން\nއިނގިރޭސިވިލާތުގެ މެންޗެސްޓާގައި އަންހެނަކު އޭޓިއެމް އިން ފައިސާ ނަގައިގެން ނިކުތްތަނުން ފައިސާތައް ފޭރިގަތް މީހަކަށް "ރަނގަޅު ފިލާވަޅެއް" ލިބިއްޖެއެވެ.\nއަންހެން މީހާގެ އަތްދަބަސް ފޭރިގަނެގެން ފިލަން ދުއްވައިގަތް މީހާ އަށް ހުރަސް އެޅީ އެސަރަހައްދުގައި އެވަގުތު ހުރި 43 އަހަރުގެ ފިރިހެނެކެވެ. އޭނާ ވަނީ ފިލަން ދުއްވައިގަތް މީހާ އާއި ދިމާއަށް ފުންމައިގަނެ އޭނާ ބިންމައްޗަށް ވައްޓާލާފައެވެ.\nފޭރުނު މީހާ ބިންމައްޗަށް ވައްޓާލުމާއި އެކު އެސަރަހައްދުގައި ތިބި އެހެން މީހުން ވަނީ ފުލުހުންނަށް ގުޅާ އެސަރަހައްދަށް ފުލުހުން ގެނެސްފައެވެ.\nފުލުހުން ބުނީ އަންހެން މީހާގެ އަތްދަބަސް ފޭރުނު މީހާގެ މައްޗަށް ފޭރުމުގެ ދައުވާ މިހާރު އުފުލާފައިވާ ކަމަށެވެ.\nއޭނާ އަންހެން މީހާގެ އަތްދަބަސް ޖަހައިގަތް އިރު ދަބަހުގައި އޮތީ 170 ޕައުންޑެވެ.\nފަހަކަށް އައިސް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ މަގުމަތަކުގައި ފޭރުމާއި މާރާމާރީތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައެވެ. ފާޑުކިޔާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ ފުލުހުންނަށް އެކަށީގެންވާ ބަޖެޓެއް ސަރުކާރުން ފޯރުކޮށްނުދޭތީ ދިމާވަމުންދާ މައްސަލަތަކެކެވެ.\n2008 ވަނަ އަހަރު ދުނިޔޭގެ އިޤުތިޞާދަށް އައި ހީނަރުކަމަށް ފަހު އަދިވެސް އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އިޤުތިޞާދު އެންމެ ރަނގަޅެއް ނުވެއެވެ. މިހާރު އީޔޫ އިން އިނގިރޭސިވިލާތް ވަކިވުމަށް ކުރަމުން ގެންދާ މަސައްކަތުގެ ސަބަބުން އަނެއްކާ އިޤުތިޞާދަށް ވަނީ އިތުރު މައްސަލަތަކެއް ކުރިމަތިވެފައެވެ.


Covid-19 Ge Sababun Faruvaa Medhu Kendumun Cancer Baleegai Anhenaku Maruvejje - Vaguthu\n3 މަސް ކުރިން ( އޮކްޓޯބަރ 17, 2020 )\nކޮވިޑް-19ގެ ސަބަބުން ފަރުވާ މެދުކެނޑުމާއި ގުޅިގެން ކެންސަރު ބައްޔަށް ފަރުވާ ކުރަމުން ދިޔަ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ އަންހެނަކު މަރުވެއްޖެއެވެ.\nހަ އަހަރުގެ ފިރިހެން ކުއްޖަކު ބަލާ ބޮޑު ކުރަމުން އައި އުމުރުން 31 އަހަރުގެ ކެލީ ސްމިތް އަކީ ފުދުންތެރިކަން ހުރެގެން ދިރިއުޅެމުން އައި އަންހެނެކެވެ. އޭނާއަކީ ކޮވިޑް-19 ދުނިޔެއިން ފެނުމުގެ ކުރިން ގަވައިދުން ކީމޯތެރަޕީ ހައްދަމުން އައި މީހެކެވެ.\nކެލީ އަށް ފަރުވާ ދެމުން އައި ޑޮކްޓަރު މާޗް މަހުގެ ތެރޭގައި ބުނެފައިވަނީ ކޮވިޑް-19ގެ ސަބަބުން އޭނާގެ ފަރުވާ3މަހަށް މެދުކަނޑާލަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ.\nކޮވިޑް-19ގެ ސަބަބުން ފަރުވާ މެދުކެނޑުމާއި އެކީ އޭނާ މަރުވެފައިވަނީ ޖޫން މަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހުއެވެ.\nއިނގިރޭސިވިލާތުގެ ނޭޝަނަލް ހެލްތް ސާވިސް(އެންއެޗްއެސް) އިން ވަނީ ކޮވިޑް-19 ގެ ސަބަބުން ކެންސަރު ބައްޔަށް ފަރުވާ ހޯދަމުން ދިޔަ ގިނަ ބައެއްގެ ފަރުވާ މެދުކަނޑާލާފައެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ 1000 މީހުންގެ ތެރެއިން ކެލީ އަކީ އެކަކެވެ.\nމީޑިއާތަކުން ރިޕޯޓް ކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި އެންއެޗްއެސް އިން ފަރުވާ މެދުކަނޑާލާފައިވަނީ ކޮވިޑް-19 ޖެހިގެން ގެންނަ ފަރާތްތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ގޮތުން އެނދުތަކާއި އެއްޗެއްހި ހުސްކުރުމުގެ ގޮތުންނެވެ.\nމިފަދަ ގޮތަކަށް އެންއެޗްއެސްއިން އަމަލު ކޮށްފައިވާތީ ކެންސަރު ބަލީގައި ފަރުވާ ހޯދަމުން އަންނަ ފަރާތްތަކުގެ އާއިލާތަކުން އެކަމާއި ނުހުރުން ފާޅުކޮށް އެއީވެސް ފަރުވާ ނުދެވިއްޖެނަމަ، ގެއްލިގެން ދާނެ ފުރާނަތަކެއް ކަމަށް ބުނެފައެވެ.\nއެކަމާއި ގުޅިގެން ބައެއް ފަރާތްތަކުން ވަނީ ހެލްތް ދާއިރާގައި އިސްކޮށް ހުންނަވާ ފަރާތްތަކާއިވެސް މަޝްވަރާ ކޮށްފައެވެ.


Airport elheyne goyi hadhan Jabir aadheys dhannavaifi\nއެއާޕޯޓް އެޅޭނެ ގޮތް ހަދަން ޖާބިރު އާދޭސް ދަންނަވައިފި\nކާށިދޫގައި އެއާޕޯޓެއް އެޅޭނެ ގޮތް ހައްދަވައިދޭން ޕްލޭނިން މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު އަސްލަމަށް ކާށިދޫ ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަބުދުﷲ ޖާބިރު ދަންނަވައި މިނިސްޓަރަށް އޯޑިއޯ މެސެޖެއް ފޮނުއްވައިފި އެވެ.\nޖާބިރު ޕްލޭނިން މިނިސްޓަރު އަސްލަމަށް ފޮނުއްވި އޯޑިއޯ މެސެޖެއްގައި ވިދާޅުވީ، އެ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުން އުޅެމުންދަނީ އިގްތިސޯދީ ގޮތުން ވަރަށް ދަތީގައި ކަމަށެވެ. ކާށިދޫ އާއި، ގާފަރުގެ ރައްޔިތުންނަށް ކާށިދޫގައި އެއާޕޯޓް އެޅޭނެ ގޮތް ހައްދަވައިދެއްވަން މިނިސްޓަރަށް ދަންނަވައިދޭން އެ ރައްޔިތުން ތަކުރާރުކޮށް އެދެމުންދާ ކަމަށެވެ.\n"އާދޭހާއެކު މަނިކުފާނަށް މި ދަންނަވަނީ ދާއިރާގެ ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި އެބޭފުޅުންގެ ރޮއެފައި އެދުނު މިނިސްޓަރަށް ދަންނަވާށޭ މިތާގައި އެއާޕޯޓެއް އޭޅޭނެ ގޮތް ހައްދަވައި ދެއްވާށޭ. ވަރަށް ދަތީގައޭ މި އުޅެނީ. ވަރަށް އިގުތިސޯދީ ގޮތުން ދަތީގައޭ މިއުޅެނީ. އަޅުގަނޑު ދާއިރާގެ މެމްބަރުގެ ހައިސިއްޔަތުން އަމިއްލަ އެއްވެސް އެދުމެއްނެތި ރައްޔިތުންގެ ހައްގުގައި މިވާހަކަ މި ދަންނަވަނީ" ޖާބިރު ވިދާޅުވި އެވެ.\nޖާބިރު ވިދާޅުވީ، އެކަން ނުވާކަމަށްވާނަމަ، މިނިސްޓަރުގެ އެއްވެސް ބޭނުމެއް ނެތް ކަމަށާއި، އެކަން ކޮށްދެއްވާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ވެސް އެބަ އޮތް ކަމަށެވެ. އަދި އެކަން ނުކޮށްދެއްވައިފިނަމަ ބައްލަވާނީ، އެ ދާއިރާގައި ޖާބިރު ހުންނަވާތީ ގަސްދުގައި ދާއިރާގެ ކުރިއެރުމަށް ހުރަސް އަޅުއްވަނީ ކަމަށެވެ.\nކާށިދޫގައި އެއާޕޯޓެއް އެޅުމަކީ ޖާބިރުގެ މަޖިލިސް ކެމްޕެއިން ތެރޭގައި ވެ ވަޑައިގެންނެވި ވައުދެކެވެ. ޖާބިރު ވަނީ ސަރުކާރުން އެހުއްދަ ދެއްވައި ބިން ދެއްވިހާ އަވަހަކަށް އެއާޕޯޓްގެ މަސައްކަތް ފަށާނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން އެދާއިރާގެ ރައްޔިތުންނަށް ދީފަ އެވެ.\nއަބްދުﷲ ޖާބިރު ކާށިދޫ މިނިސްޓްރީ އޮފް ނެޝަނަލް ޕްލޭނިން + ޑޮމެސްޓިކް އެއާޕޯޓް\nއަސްލަމަށް ޖާބިރުގެ އިންޒާރެއް\nރައްޔިތުންގެ ހާލު ބަލަން ޖާބިރު ކާށިދޫގައި


Pakistan Ge Haarijee Vazeeru Raajje Vadaigathumuge Dhauvathu Dhehvaifi | Hathaavees\nޕާކިސްތާނުގެ ހާރިޖީ ވަޒީރު ރާއްޖެ ވަޑައިގަތުމުގެ ދައުވަތު ދެއްވައިފި\nޕާކިސްތާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރު ގުރެއިޝީ --\nޕާކިސްތާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރ މަޚްދޫމް ޝާހް މަޙްމޫދު ޤުރޭޝީއަށް ފަސޭހަފުޅު ވަގުތެއްގައި ރާއްޖެ ވަޑައިގަތުމުގެ ދައުވަތު ފޮރިން މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ ޝާހިދު ދެއްވައިފިއެވެ.\nމި ދައުވަތު ފޮރިން މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ ޝާހިދު ދެއްވީ ޕާކިސްތާނުގެ ބޮޑުވަޒީރަށް ގުޅުއްވާ ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގެ ތެރެއިންނެވެ. ދެބޭފުޅުންވެސް ވަނީ ރާއްޖެއާއި ޕާކިސްތާނާ ދެމެދު އޮންނަ ޒަމާންވީ އަޚުވަންތަ ގުޅުން އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުމާ ބެހޭ ގޮތުން މަޝްވަރާކުރައްވާފައެވެ. އަދި މިނިސްޓަރ ޝާހިދު ވަނީ ޕާކިސްތާން ދުވަހުގެ މުނާސަބަތުގައި ފޮރިން މިނިސްޓަރ ޤުރޭޝީއަށް ތަހުނިޔާ ވިދާޅުވެފައެވެ.\nމި ފޯނު ކޯލުގައި ބޮޑަށް ވާހަކަ ދެކެވިފައި ވަނީ މިހާރު ހަލުވިކަމާއި އެކުގައި ފެތުރެމުން އަންނަ ކޮވިޑް19 ވައިރަހާއި ގުޅިގެންނެވެ. އެގޮތުން ދެބޭފުޅުން ވެސް ވަނީ މިކަމާއި ގުޅިގެން މަޝްވަރާތަކެއް ކުރައްވާފައެވެ. އެގޮތުން މިނިސްޓަރު ޝާހިދު ވަނީ ޕާކިސްތާނުގައިވެސް ހަލުވިކަމާއެކު ކޮވިޑް19 ފެތުރެމުންދާ މި ދަނޑިވަޅުގައި އެބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށާއި ބަލި ކޮންޓްރޯކްކުރުމަށް ޕާކިސްތާން ސަރުކާރުން އަޅުއްވަމުން ގެންދަވާ ފިޔަވަޅުތަކަށް މިނިސްޓަރ ޝާހިދު ތައުރީފް ކުރައްވާފައެވެ.\nއަދި ފަތުރުވެރިކަމާއި އިމްޕޯޓަށް ބަރޯސާވެފައިވާ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދަށް ކޮވިޑް19 ގެ ސަބަބުން ކުރަމުންދާ އަދި ކުރާނެ އަސަރުތަކާއި ބެހޭ ގޮތުން މިނިސްޓަރ ޝާހިދު ވަނީ ޕާކިސްތާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރަށް މައުލޫމާތު އަރުވާފައެވެ. ހަމައެއާއެކު ކޮވިޑް19 އިން ރައްކާތެރިވުމަށް ރާއްޖެއިން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކާ ބެހޭ މައުލޫމާތުވެސް ޕާކިސްތާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރާ މިނިސްޓަރު ޝާހިދު ހިއްސާ ކުރެއްވިއެވެ.\nމި ދަނޑިވަޅުގައި ޕާކިސްތާނު ސަރުކާރުން ރާއްޖެއަށް ފޯރުކޮށްދެއްވާ އެހީތެރިކަމަށާއި، ޚާއްސަކޮށް ޕާކިސްތާނުގައި މިވަގުތު ތިބި ދިވެހި ދަރިވަރުންގެ ކަންކަން ބަލަހައްޓަވާކަމަށްޓަކައި ޕާކިސްތާނުގެ ސަރުކާރަށް މިނިސްޓަރ ޝާހިދު ވަނީ ޝުކުރު އަދާކުރައްވާފައެވެ. އަދި މިވަގުތު ރާއްޖޭގައި ތިބި ޕާކިސްތާނުގެ ރައްޔިތުންގެ ހާލުވެސް ދިވެހި ސަރުކާރުން ކައިރިން ބަލަމުންދާނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން ޕާކިސްތާނުގެ ފޮރިން މިނިސްޓަރަށް މިނިސްޓަރު ޝާހިދު އެރުވިއެވެ.\nފޯނުން ދެބޭފުޅުން ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅުގައި މިނިސްޓަރު ޝާހިދު ވަނީ ދާދިފަހުން ސާކް ޤައުމުތަކުގެ ވެރިންގެ މެދުގައި ބޭއްވުނު ވީޑިއޯ ކޮންފަރެންސްގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހިމް މުހައްމަދު ސާލިޙް ހުށަހެޅުއްވި ކަންތައްތަކަށް އަލިއަޅުއްވާލައްވާފައެވެ. އެގޮތުން ސަރަހައްދީ ޤައުމުތަކުގެ ސިއްހީ އަދި ކުއްލި ޙާލަތާއި ބެހޭ އިދާރާތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަ ގުޅުން އިތުރަށް ބަދަހިކޮށް، އެކުގައި މަސައްކަތްކުރުމުގެ އޮނިގަނޑެއް އެކުލަވާލުމުގެ މުހިއްމުކަމާއި، ކޮވިޑް19ގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން އަރައިގަތުމާ ބެހޭ ގޮތުން މިނިސްޓަރު ޝާހިދު ވާހަކަފުޅު ދެއްކެވިއެވެ.\nއަދި ކޮވިޑް-19 ފަންޑަށް ރާއްޖެއިން2ލައްކަ ޑޮލަރު ފޯރުކޮށްދެއްވަން ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ނިންމެވިކަން ފާހަގަކުރައްވައި، ސާކް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފަންޑުގައި ހުރި ފައިސާއިން5މިލިއަން ޑޮލަރު ކޮވިޑް-19 އާއި ގުޅިގެން ހޭދަކުރުމަށް ނިންމި ނިންމުމަށް ރާއްޖެއިން މަރުޙަބާކިޔާ ކަމަށް މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވިއެވެ.\nPrevious މާލޭ ގެއެއްގެ ތެރޭގައި ބިދޭސީއަކު މަރުވެފައި އޮއްވާ ފެނިއްޖެ\nNext ލަންކާގަ ތިބި ދިވެހިން ގެންނަން ހާއްސަ ފްލައިޓެއް ބޭއްވުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަނީ


August 2017 – Haftha\nއީދުގެ ފިލާވަޅުން އިބްރަތް ހާސިލްކޮށް، ގައުމީ މަސްލަހަތު އިސްކުރަން ރައީސް ޔާމީން އިލްތިމާސް ކުރައްވައިފި\nއަޟްޙާ ޢީދު ދަސްކޮށްދޭ އަގުހުރި ފިލާވަޅުން ޢިބްރަތް ހާސިލުކުރައްވައި، ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް ޤައުމީ މަޞްލަޙަތު އިސްކުރެއްވުމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޢަބްދުﷲ ޔާމީން ޢަބްދުލްޤައްޔޫމް އިލްތިމާސްކުރައްވައިފިއެވެ. އެމަނިކުފާނު މިގޮތަށް އިލްތިމާސްކުރެއްވީ، ބަރަކާތްތެރި އަޟްޙާ ޢީދުގެ މުނާސަބަތުގައި ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ފޮނުއްވި ތަހުނިޔާގެ ޚިޠާބުގައެވެ.\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޚިޠާބުގައި، ބަރަކާތްތެރި އަޟްޙާ ޢީދުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަސްވާ ފިލާވަޅަކީ، ތިމާގެ އަމިއްލަ މަޞްލަޙަތަށްވުރެ އަނެކުންގެ މަޞްލަޙަތު އިސްކުރުންކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. މިގޮތުން، އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިގޮތުގައި، މި ފިލާވަޅުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހާމަވެގެންދަނީ އެހެން ފަރުދުންގެ މަޞްލަޙަތާއި، ޤައުމުގެ މަޞްލަޙަތު އިސްކުރުމަށް، މާތްވެގެންވާ އިސްލާމް ދީނުގައި ދެއްވާފައިވާ އަހަންމިއްޔަތުގެ ބޮޑުކަމެވެ.\nމިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުގެ ބައެއް ކަންކަން އޮތް ޙާލަތަށް އިޝާރާތްކުރައްވަމުން، ރާއްޖޭގެ ސިޔާސީ މަސްރަޙު ހަލަބޮލިވެގެން ދިޔުމަކީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ޤައުމުގެ ރައްޔިތުންގެ އެއްބައިވަންތަކަން ރޫޅި، ރައްޔިތުންގެ ހިތްތަކަށް ނުތަނަވަސްކަން ވެރިވެ، މުޅި ޤައުމަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ލިބި އަދި ޤައުމީ މަޞްލަޙަތަށް ލޮޅުން އަރާނެ ކަމެއްކަމަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޚިޠާބުގައި، ސަރުކާރުގެ އަމާޒަކީ، ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންވާ ތަރައްޤީ، ރައްޔިތުން ހިތްހަމަޖެހޭ ފެންވަރެއްގައި ގެނެސްދިނުންކަމަށްވާއިރު، އެ ތަރައްޤީ ގެނެސްދެވޭނީވެސް ޤައުމުގައި ހަމަޖެހުމާއި އެއްބައިވަންތަކަމާއި އެކުވެރިކަން އޮވެގެންކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަދި، ރާއްޖޭގެ ޤާނޫނު އަސާސީއާއި ޤާނޫނުތަކާއި އެ ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުން ހަދާފައިވާ ގަވާއިދުތަކަށް އެންމެން އިޙްތިރާމު ކޮށްގެން، އެއަށް ބޯލަނބައިގެންކަމުގައި އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.\nދިވެހިރާއްޖެއަކީ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންގެ ޤައުމުކަން އަބަދުވެސް ހަނދާނުގައި ބަހައްޓަވައިގެން، ޤައުމުގެ ކުރިއެރުމަށް އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރެއްވުމަށްވެސް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ގޮވާލައްވާފައިވެއެވެ.\nAuthor ޝަހީދާPosted on August 31, 2017 Categories ޚަބަރު\nސަރުކާރުން އެ ކުރީ ޝަރުތެއް ނޫންބާ: ޢަބްދުﷲ ޝާހިދު\nސަރުކާރާއެކު މަޝްވަރާކުރަން އެއްވެސް ޝަރުތެއްކޮށްގެން ނުވާނެ ކަމަށް ވިދާޅުވެ މަޝްވަރާއަށް އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކަށް ދައުވަތު ދެއްވިއިރު، ސަރުކާރުން ޝަރުތެއް ކުރިކަމަށް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ހެންވޭރު އުތުރު ދާއިރާގެ މެމްބަރު އަބްދުﷲ ޝާހިދު ސުވާލު އުފައްދަވައިފިއެވެ.\nމިއަދު ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ޝާހިދު ވަނީ މަޝްވަރާއަށް ދާންވާނީ އެއްވެސް ޝަރުތަކާ ނުލައި ކަމަށް ބުނުމަކީ ސަރުކާރުން ޝަރުތެއް ކަނޑައެޅުން ނޫންބާއޭ ވިދާޅުވެ ސުވާލު އުފައްދަވާފައެވެ.\nކުރީގެ ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލް ގައްޔޫމް ވެސް ހިމެނިވަޑައިގަންނަވާގޮތަށް އިދިކޮޅު ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުގެ ލީޑަރުންނާއެކު މަޝްވަރާކުރަން ސަރުކާރުން ދައުވަތު އެރުވީ އިއްޔެއެވެ.\nސަރުކާރުން އެ ދައުވަތު ދިންކަން ހާމަކުރެއްވީ ރައީސް އޮފީހުގައި އިއްޔެ ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލުވުމެއްގައި ފިޝަރީޒް މިނިސްޓަރ ޑރ. މުހައްމަދު ޝައިނީއެވެ.\nޝައިނީ ވިދާޅުވީ ރާއްޖެއަށް އިސްލާހީ ބަދަލުތަކެއް ގެންނަން ބޭނުންވާ ވާހަކަ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކުން ބުނަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު ޝަރުތުތަކެއް ކުރަމުން އަންނަތަނެއް ނުފެންނަ ކަމަށާއި އެހެންކަމުން ސަރުކާރަށް ގަބޫލު ކުރެވުނީ މަޝްވަރާތައް ކުރިއަށްގެންދަން ކަމަށެވެ.\nއޭނާ ވިދާޅުވީ އިދިކޮޅު ފަރާތްތަކާއެކު މަޝްވަރާކުރުމުގެ ފުރުސަތު އެއްވެސް އިރެއްގައި ސަރުކާރުން ބަންދުނުކުރާ ކަމަށެވެ.\nއެހެން ފަހަރުތަކާ ޚިލާފަށް މިފަހަރު ރައީސް މައުމޫނަށް ދައުވަތުދެއްވީ އިދިކޮޅު ހަރަކާތްތަކުގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވާތީ ކަމަށް ޝައިނީ ވިދާޅުވިއެވެ.\nއެ މަޝްވަރާތަކުގައި ޖަލު ހުކުމްތަކުގެ ވާހަކަ އާއި ދައުލަތަށް ދައްކަންޖެހޭ ފައިސާގެ ވާހަކަ އައިސްފިނަމަ އެއީ އިޚްލާސްތެރި މަޝްވަރާއަކަށް ނުވާނެ ކަމަށް ވެސް އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.\nސައުދީން ޓެރަރިސްޓުންނަށް އެހީތެރިވާކަމަށް އިރާނުގެ ރައީސް ވިދާޅުވެއްޖެ\nސައުދީ އަރަބިއްޔާއިން ޔަމަނުގައި ހިނގަމުންދާ ދާހިލީ ހަނގުރާމައިގައި ޓެރަރިސްޓުންނަށް އެހީތެރިވާކަމަށް ތުހުމަތުކޮށް މިކަން ވަގުތުން ހުއްޓާލުމަށް އިރާނުގެ ރައީސް ހަސަން ރޫހާނީ ގޮވާލައިފިއެވެ.\nސައުދީ އަރަބިއްޔާއާއި އިރާނުން ޔަމަނަށް ބާރުފޯރުވުމަށް ވާދަކުރަމުންދާއިރު މި ދެ ގައުމުން ދަނީ ޔަމަނުގެ އިތުރުން އިރާގު، ސީރިޔާ އަދި ލުބްނާން ފަދަ ގައުމުތަކުގެ ދާހިލީ ކަންކަމުގައިވެސް ސަޕޯޓްކޮށް އެހީތެރިވަމުންނެވެ. އިރާނުގެ ރައީސް ހަސަން ރޫހާނީ ވަނީ ސައުދީ އަރައްބިއްޔާއިން ޔަމަން ފަދަ ގައުމުތަކުގައި ކުރިއަށް ގެންދާ ހަރަކާތްތަކަކީ އެގައުމާއި އިރާނާއި ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުން ރަނގަޅު ނުކުރެވޭ މައިގަނޑު ސަބަބުގެގޮތުގައި ސިފަކުރައްވައިފައެވެ.\nޔަމަނުގައި ހިނގަމުންދާ ދާޙިލީ ހަނގުރާމައިގައި އިރާނުން އެހީތެރިވަމުންދާ ހޫތީ ހަނގުރާމަވެރިން ވަނީ އެގައުމުގެ ވެރިރަށް ސަންއާގެ ކޮންޓްރޯލް ސަރުކާރުގެ އަތުން އަތުލައި ޔަމަނުގެ ދެވަނައަށް އެންމެ ބޮޑު ރަށްކަމުގައިވާ އަދަން ހިފުމަށްވެސް މިސްރާބުޖަހައިފައެވެ. އިރާނުން އެހީތެރިވަމުންދާ ހޫތީ ހަނގުރާމަވެރިންނާއި ދެކޮޅަށް ސައުދީ އަރައްބިއްޔާ އިސްވެ އޮވެ އުފެއްދި ކޯލިޝަނަކުން ދަނީ އަސްކަރީ މަތިންދާބޯޓު ބޭނުންކޮށްގެން ވަރުގަދަ ވައިގެ ހަމަލާތަކެއްވެސް ދެމުންނެވެ.\nޔަމަނުގެ ދާޙިލީ ހަނގުރާމަ ވަރުގަދަޔަށް ކުރިޔަށްދާއިރު އެގައުމަށް ވަނީ ނުރައްކާތެރި ބައްޔެއްކަމުގައި ކޮލެރާ ހަލުވި ސްޕީޑްއެއްގައި ފެތުރެން ފެށުމާއި އެކު އެކަމާއި ދެކޮޅަށްވެސް ހަނގުރާމަކުރަން މަޖުބޫރުވެފައެވެ.\nޔަމަނުގައި ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ކޮލެރާ އަށް ޝައްކުކުރެވޭ 5000އެއްހާ މީހުން ރިޕޯޓްކުރަމުންދާކަމަށް ހަބަރުލިބިފައިވާއިރު ހިގަމުންދާ ދާޚިލީ ހަގުރާމައިގެ ސަބަބުން އެގައުމުގައި ސިއްހީ ފަރުވާދޭ ތަންތަނަށް ވަނީ އެންމެ އެދެވޭގޮތުގައި މި ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ފަރުވާކުރުމަށް އަދި މި ބަލި އިތުރަށް ފެތުރުނަ ނުދިނުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަށްވެސް ބޮޑެތި ދަތިތަކަކާއި ކުރިމަތިވެފައެވެ.\nAuthor .Posted on August 31, 2017 September 1, 2017 Categories ދުނިޔެ\nޔޯގާގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް އެތަށް އެތަށް ފައިދާތަކެއް\nޔޯގާއަކީ މީހާގެ ހަށިގަނޑު ހަމަޖައްސައިދީ މީހާއަށް އެތައް ގޮތަކުން އެތައް ފައިދާއެއް ލިއްބައިދޭ ކަސްރަތުގެ ބާވަތެކެވެ. ޔޯގާއަކީ އޭގެ ސަބަބުން މީހާގެ ހަށިގަނޑުގެ ކަށިތައް ވަރުގަދަކޮށްދޭ ކަސްރަތެކެވެ. މިގޮތުން ޔޯގާގައި އަމިއްލަ ބަރުދަން އުފުލަންޖެހޭފަދަ އެކްސަސައިޒްތަކުގެ ސަބަބުން ކަށިތައް ވަރުގަދަކޮށްދީ އޮސްޓިއޮޕޮރޮސިސް ފަދަ މައްސަލަތަކާއި މީހާ ދުރުކޮށްދޭކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nއެމެރިކާގެ ކެލިފޯނިއާރ ސްޓޭޓް ޔުނިވާރސިޓީ،ގެ އިތުރުން ލޮސް އެންޖެލިސް ގެ ޔުނިވަރސިޓީއަކުންވެސް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ދިރާސާއަކުން ކޮންމެ ދުވަހަކުވެސް ޔޯގާ ހަދާ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ކަށިތައް ވަރުގަދަވެ ކަށިތަކުގެ ޑެންސިޓީ ލެވެލްތައް އިތުރުވާކަމަށް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވާ ކަމަށް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nމީގެ އިތުރުންވެސް ޔޯގާ އަކީ މީހާގެ ނިދުމަށްވެސް ފަސޭހަކޮށްދޭ ކަސްރަތެކެވެ. މިގޮތުން ދުވާލުގެ ބުރަތައް ނިދުމުގެ ކުރިން ޔޯގާ ނިޑްރާ ފަދަ އެކްސަސައިޒްތައް ކުރުމުން މީހާގެ ހިއްސުތައް ފަސޭހަކޮށްދީ ސިނކުޑިން ހާސްކަން ފިލުވައިލައިދެއެވެ.\nއަދި ހަށިގަނޑުގެ ނާވަސް ސިސްޓަމްއަށްވެސް ލުއިފަސޭހަތަކެއް ޔޯގާއިން ގެނުވައިދޭއިރު މިއީ މީހާ ނިދުމަށް ފަސޭހަކޮށްދީ އަރާމު ފުން ނިންޖެއް މީހާއަށް ގެނުވަދޭކަމެއްކަމަށް ތަޖުރިބާކާރުން ވަނީ ބުނެފައެވެ. ޔޯގާއަކީ ނޭދެވޭ ގޯސް އަމަލަކާއި ދުރުވުމަށްވެސް ވަރަށް ރަނގަޅު ކަމެކެވެ. މިގޮތުން މަސްތުވާތަކެތި އަދި ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން ފަދަ ކަންކަން ހުއްޓާލާ ބައެއް ފަރާތްތަކުން ވަނީ ޔޯގާ ހަދަން ފެށުމާއިއެކު މިފަދަ ނޭދެވޭ އަމަލުތަކާއި މުޅިން ދުރުވުމަށް ފަސޭހަވެގެންދާކަމަށްވެސް ހާމަކޮށްފައެވެ.\nAuthor .Posted on August 31, 2017 Categories މަޢުލޫމާތު\nދުނިޔޭގެ އެކިކަންކޮޅުތަކުން ދެ މިލިޔަން މުސްލިމުން ހައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަންއަދާކުރުމަށް މައްކާގައި\nހައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަން އަދާކުރުމަށް ދުނިޔޭގެ އެކިކަންކޮޅުތަކުން މިއަހަރު ސައުދީ އަރަބިއްޔާއަށް ދެމިލިޔަނަށް މުސްލިމުން އައިސްފައިވާ ކަމަށްސައުދީ ސަރުކާރުން ހާމަކޮށްފިއެވެ.\nސައުދީ ކަމާއި ބެހޭ އިދާރާތަކުން އާންމުކޮށްފައިވާ ހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން އެންމެ ގިނައިން ހައްޖަށް މީހުން އައިސްފައިވަނީ ވައިގެ މަގުންނެވެ.ވައިގެ މަގުން މިއަހަރު 1,483,522ހައްޖުވެރިން ސައުދީއަށް އެތެރެވެފައިވާއިރު އެއްގަމު މަގުން 86,149އަދި ކަނޑުމަގުން 14,598ހައްޖުވެރިން ސައުދީއަރަބިއްޔާއަށް އައިސްފައިވާކަމަށްވެސް ހިސާބުތަކުން އެގިފައިވެއެވެ.\nމިއަހަރުވެސް އެންމެ ގިނައަދަދަކަށް މުސްލިމުން ހައްޖަށް އައިސްފައިވަނީ މުސްލިމުންގެ އާބާދީ އެންމެ ބޮޑު އެއްގައުމުކަމުގައިވާ އިންޑޮނޭސިއާއިންނެވެ.އޭގެ އިތުރުން އިންޑިޔާ،ޕާކިސްތާން އަދި ބަންގްލަދޭޝްއިން ވެސް ސައުދީއަށް މިއަހަރު ދިޔަ ހައްޖުވެރިންގެ އަދަދު އެހެން އަހަރުތަކަށް ވުރެ އިތުރު ވެފައިވާކަމަށް ވެއެވެ.\nހައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަމަށް ދުނިޔޭގެ ކަންކޮޅުތަކުން މުސްލިމުން ސައުދީއަށް އައިސްފައިވާއިރު ހައްޖުވެރިން މި އޮގަސްޓްމަހުގެ 30ވަނަދުވަހުންފެށިގެން އަންނަ ސެޕްޓެމްބަރ މަހުގެ 4ވަނަދުވަހާއި ހަމަޔަށް ސައުދީގައި މަޑުކުރާނެކަމަށްވެސް ވެއެވެ.\nއެހެން އަހަރުތަކެކޭ އެއްގޮތަށް މިއަހަރުވެސް ހައްޖުގެ މަތިވެރި އަޅުކަން އަދާކުރުމަށް މައްކާއަށްދިޔަ ހައްޖުވެރިންނަށް ސައުދީ ސަރުކާރުންވަނީ ވަރަށް ފުރިހަމަ މަރުހަބާއެއް ކިޔާފައެވެ. އަދި ހައްޖުގެ އެންމެހާކަންކަން ކުރީއަހަރުތަކަށް ވުރެ ފުރިހަމަ ކުރުމަށްވެސް ސައުދީސަރުކާރުން ބޮޑެތި މަސައްކަތް ތަކެއް ކޮށްފައިވާނެކަމަށް ސައުދީއަރަބިއްޔާގެ ހައްޖުގެ ކަންތަށްތަކާއި ބެހޭ އޮފީހުންވަނީ ބުނެފައެވެ.\nމިއަހަރު ހައްޖުވެރިންގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް ވެސް ސައުދީސަރުކާރުންވަނީ 100،000 ސިފައިން ނެރެފައެވެ.އަދި ސަލާމަތީ ކަންކަމަށް ތައްޔާރު ވުމަޓަކައި މިނާ،މުސްދަލިފާގެ އިތުރުން އަރަފާތުގައި ވަނީ މިލިޓަރީ ސިފައިންގެ ޚާއްސަ ޕެރޭޑެއް ބާއްވާފައެވެ. މިހަރަކާތްތަށް ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ކްރައުން ޕްރިންސް މުހައްމަދު ބިން ސަލްމާން ވަނީ ބައްލަވާލައްވާފައެވެ.\nAuthor .Posted on August 31, 2017 Categories ޚަބަރު\nހައްޖުވެރިންގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ބެލެހެއްޓުމުގައި އެއްލައްކަ ސިފައިން ހަރަކާތްތެރިވާނެ\nހައްޖުވެރިންގެ ސަލާމަތީކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށްޓަކައި މިއަހަރު މައްކާގައި 100،000 ސިފައިން ހަރަކާތްތެރިވާނެކަމަށް ސައުދީސަރުކަރުން ބުނެފިއެވެ.\nސައުދީން ބުނެފައިވަނީ މިއަހަރުގެ ސަލާމަތީކަންކަން ބެލެހެއްޓުމަށް ނެރެފައިވާ އެއްލައްކަ ސިފައިން ވަނީ އަރަފާތު އަދި މިނާ ގެ އިތުރުން މުޒްދަލިފާގައި ޚާއްސަ ފަސް ޑްރިލް ބާއްވައިފަ އެވެ. އަދި ސައުދީގެ ކްރައުން ޕްރިންސް މުހައްމަދު ބިން ސަލްމާން ވަނީ ހައްޖުވެރިންގެ ސަލާމަތީ ކަންކަން ހުރިނެތް ގޮތް ބައްލަވާލައްވާފައެވެ.\nސައުދީގެ ޑިފެންސް އިން ބުނެފައިވަނީ ސަލާމަތީކަންކަން ޕްލޭންކުރެވިފައިވާ ގޮތަށް ކުރިޔަށްދާކަމަށާއި އަދި މިޕްލޭންތައް ތަންފީޒު ކުރުމުގައި ސައޫދީގެ ކަމާބެހޭ ހުރިހާ އިދާރާތަކުން އެއްބާރުލުން ލިބޭކަމަށެވެ. ހައްޖުވެރިންގެ ސަލަމަތަށްޓަކައި ހަރަކާތްތެރިވާ އެއްލައްކަ ސިފައިންގެ ތެރޭގައި ޙައްޖާއި އުމުރާގެ އަމަނުގެ ނަމުގައި އުފައްދާފައިވާ ޚާއްސަ ބާރުތަކުގައި ހިމެނޭ 45 ހާސް މީހުންވެސް ހިމެނެ އެވެ.\nކުރީ އަހަރުތަކާ އަޅާބަލާއިރު މިއަހަރު ހައްޖުގެ އަޅުކަން އަދާކުރުމަށް ފުރުސަތު ދިން މީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވެފައިވާއިރު ސައުދީން މިފަހަކަށް އައިސް ގުޅުންކަޑާލާފައިވާ އަވައްޓެރި ގަތަރުން މިއަހަރުގެ ހައްޖުގެ އަޅުކަމަށް ސައުދީއަށް އެތެރެވެފައިވަނީ ވިހިހާސް މީހުންނެވެ.އެކަން ވަނީ ގަތަރުގެ އިސްލާމިކް އެފެއާރޒް މިނިސްޓްރީންވެސް ކަށަވަރުކޮށްފައެވެ.\nޙައްޖުގެ އެންމެ މުހިންމު އަޅުކަމަކީ ޢަރަފާތު ބިމުގައި މާތް ﷲ އަށް ނިކަމެތިވެ މަޑުމޮޅި ކަމުގައި ތިބޭ ތިބުމެވެ\nޙައްޖުގެ އެންމެ މުހިންމު އަޅުކަމަކީ ޙައްޖުމަހުގެ9ވަނަ ދުވަހު ޢަރަފާތު ބިމުގައި މާތް ﷲ އަށް ނިކަމެތިވެ މަޑުމޮޅި ކަމުގައި ތިބޭ ތިބުމެވެ. ޢަރަފާތު ދުވަހަށް ޙައްޖު ދުވަހޭ ކިޔެނީ މިހެން ވެގެންނެވެ. އެ ދުވަހު މާތްﷲ އެކަލާނގެ އަމުރުފުޅަށް ކިޔަމަން ގަނެގެން ޙައްޖަށް ދިޔަ މީހުންނާމެދު ފަޚްރުވެރިވެ ވޮޑިގަންނަވާނެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ހަދީސްކުރައްވަނީ انْظُرُوا إِلَى عِبَادِى جَاءُونِى شُعْثًا غُبْرًا – [ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އަޅުން ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އަމުރުފުޅަށް އިޖާބަދީ ދަތުރުފަތުރުކުރުމުގެ ވަރުބަލިކަމާ އެކު، މިތަނަށް އައިސްތިބިގޮތް، ތިޔަބައިމީހުން، ފަހެ، ދެކެ ބަލާށެވެ.] އެކަލާނގެ އެކަލާނގެ މަލާއިކަތުންނަށް ވަޙީ ކުރައްވާނެއެވެ.\nއަދި އެކަލާނގެ އެކަލާނގެ މަލާއިކަތުން ހެކި ކުރައްވާ އެކަލާނގެ އަޅުންނަށް ފާފަ ފުއްސަވާ ދެއްވާނެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ޙައްޖުވެރިން އެމީހުންގެ މައިންގެ ބަނޑުން އުފަންވި ދުވަސް ފަދައިން އެއްވެސް ފާފައެއްނެތް ޠާހިރު ބަޔަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ޙައްޖަކީ އަލުން އުފަންވުމެކެވެ. مَنْ حَجَّ وَلَمْ يَرْفُثْ وَلَمْ يَفْسُقْ رَجَعَ مِنْ ذُنُوبِهِ كَيَوْمِ وَلَدَتْهُ أُمُّهُ – ފާޙިޝް ޢަމަލެއް އަދި ފާސިޤު ޢަމަލެއް ނުކޮށް ޙައްޖުވި މީހާ، ފަހެ، އޭނާގެ މަންމަ އޭނާ ވިހޭދުވަސް ފަދައިން (ޠާހިރުކަމަށް) އެނބުރި ހިނގައްޖެއެވެ.]\nއަލުން އުފަންވުމަކީ ބާއްޖަވެރި ރަނގަޅުފެށުމެކެވެ. ޙައްޖުވެރިޔާ އަލަށް އުފަންވި މީހަކާ އެއްފަދަ ކުރެއްވުމުގެ މާނައަކީ؛\n1- އޭނާއަކީ ސަލާމަތް ހިތެއްގެ ވެރިއެކެވެ.\n2- އޭނާއަކީ ސަލާމަތް ހަށިގަނޑެއްގެ ވެރިއެކެވެ.\n3- އޭނާއަކީ ސަލާމަތް ފިޠުރަތެއްގެ ވެރިއެކެވެ.\n4- އޭނާއަކީ އާޚިރަތާ ދިމާއަށް ރަނގަޅަށް މިޞްރާބު ހިފާފައިވާ މީހެކެވެ.\nއެހެންކަމުން ޙައްޖުގެ މަނާސިކުތައް އަދާކޮށް ހެޔޮ ރަނގަޅު ގޮތުގައި އަލަށް އުފަންވެގެން އައިމީހާ މިދަންނަވާ ކަންތައްތަކުގައި ތެދުމަގަށް އެނބުރި ގަންނަން ޖެހޭނެއެވެ.\nމާތްﷲ ވަޙީ ކުރައްވަނީ ” أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّـهَ وَقُولُوا قَوْلًا سَدِيدًا – އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައި މީހުން ﷲއަށް ތަޤްވާވެރިވެ ސީދާވެގެންވާ ބަހަކުން ބަސްބުނާށެވެ. ” މިގޮތަށް ޢަމަލުކުރާމީހުންނަށް މާތްﷲ ދެއްވާ ސަވާބާއި ދަރުމަ ބަޔާންކޮށްދެއްވައި ވަޙީކުރައްވަނީ ” يُصْلِحْ لَكُمْ أَعْمَالَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ – (އޭރުން) ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި، ތިޔަބައިމީހުންގެ ޢަމަލުތައް އެކަލާނގެ އިޞްލާޙު ކޮށްދެއްވާނެތެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި، އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައިދެއްވާނެތެވެ. اللَّه އަށާއި، އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަށް ކިޔަމަންވާ މީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، ބޮޑުވެގެންވާ ނޞީބު ލިބުމަކުން އެމީހާއަށް ނަޞީބު ލިބިއްޖެއެވެ. “\nމާތް ﷲވަޙީ ކުރައްވަނީ ” مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً – އީމާންވެގެންވާ ޙާލު، ޞާލިޙު ޢަމަލުކުރާ މީހާ، އެއީ ފިރިހެނަކަށް ވިޔަސް ނުވަތަ އަންހެނަކަށް ވިޔަސް، ފަހެ ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އެމީހަކު ރަނގަޅު ވެގެންވާ ޙަޔާތެއްގައި ދިރުއްވަވާ ހުށީމެވެ.”\nއޭނާގެ ޙާލު އަޙްވާލު:\nމާތް ﷲ ވަޙީ ކުރައްވަނީ ” فَاسْتَقِمْ كَمَا أُمِرْ‌تَ وَمَن تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطْغَوْا ۚ إِنَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ ފަހެ، ކަލޭގެފާނަށް އަމުރު ކުރެއްވުނު ފަދައިން ކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި އީމާންވެ، ތަވްބާވެގެންތިބި މީހުންނާ އެކު، ކަލޭގެފާނު ސީދާވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ! އަދި ތިޔަބައި މީހުން ޙައްދު ފަހަނަޅާ ނުދާށެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އެކަލާނގެއީ ތިޔަބައިމީހުން ކުރާ ޢަމަލުތަކަށް މޮޅަށް ބައްލަވާވޮޑިގެންވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. “\nއިސްވެ ދެންނެވި ކަންތައްތައް ކުރެވޭނީ މާތްﷲ އަށް ކިޔަމަން ގަތުމާއި މުންކަރާތްތަކާ ދުރުހެލިވުމަށް ދަހިވެތިވެ ގަދައަޅާ މަސައްކަތް ކުރުން މަތީގައި ދެމިހުރެގެންނެވެ.\nޙައްޖަކީވެސް ޖިހާދެކެވެ. އެކަމަކުއެއީ އެކަމުގެ ތެރޭގައި ހަނގުރާމައެއް ނެތް، ކުރިމަތިލުމެއް ނެތް ޖިހާދެކެވެ. އެހެންކަމުން ޙައްޖުން އަވަދިވެގެން ޤައުމަށް އެނބުރި އައިސް ޖިހާދުގެ މަތީގައި ދެމިހުންނަން ވާނެއެވެ. ޖިހާދުގެ ތެރޭގައި ނަފްސާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ ޖިހާދާއި، ޝައިޠާނާއާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ ޖިހާދާއި ، ޤައުމަށްޓަކައި ކުރެވޭ ޖިހާދު ހިމެނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި އުއްމަތުގެ އެއްބައިވަންތަ ކަމަށްޓަކައި ކުރެވޭ ޖިހާދުވެސް ހިމެނެއެވެ.\nޙައްޖުގެ މަނާސިކު ތަކަކީ އުއްމަތުގެ އެއްބައެއްވަންތަކަން ކަށަވަރު ކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ޙައްޖުގެ މަނާސިކުގެ ތެރޭގައި ޙައްޖުވެރިންގެ އަޅުކަންތަކާއި ތަލްބިޔާއާއި އިޙްރާމު ހެދުމުން ފެނިގެންދަނީ މިއުއްމަތުގެ މަތިވެރިކަމާއި އެއްބައިވަންތަކަމެވެ. ޙައްޖުގެ އަޅުކަންތަކުގެ ތެރޭގައި ޤައުމުތަކުގެ ތަފާތުކަމާއި، ނަސްލުތަކުގެ ތަފާތު ކަމާއި، ބަހުގެ ތަފާތު ކަމާއި ،ކުލައިގެ ތަފާތުކަންވަނީ ނެތިގެން ގޮސްފައެވެ.\nއިސްލާމީ އުއްމަތުގެ ކާމިޔާބީތަކާއި ،މަތިވެރިކަމާއި ،އައުދާނަކަން އޮތީ މި އެއްބައި ވަންތަކުގެ މަތީގައެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ވަނީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބައިބައިވެގެން ނުދިއުމަށް އަންގައިފައެވެ. މާތް އަންގަވަނ ” وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِ‌يحُكُمْ – ތިޔަބައިމީހުން ދެބަސްވެ އަރާރުންނުވާށެވެ. އޭރުން ތިޔަބައިމީހުން ނާކާމިޔާބު ވެދާނެއެވެ. އަދި ތިޔަބައި މީހުންގެ ބާރު ނެތި ހިނގައިދާނެއެވެ.”\nއިސްލާމްދީނުގެ ދުޝްމަނުން އެމީހުންގެ ރޭވުންތަކާއި މަޝްރޫޢުތައް ތަންފީޒު ކުރުމަށްޓަކައި މި އެއްބައިވަންތަކަށް ނަގައިލުމަށް ފިޔަވަޅު އަޅައިފައިވެއެވެ. މުސްލިމުންގެ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ ބާރާއި ނުފޫޒު އެމީހުންނަށް ފެނިފައިވާތީއެވެ. މިހެންވެ ހުރިހާ ޒަމާނެއްގައިވެސް އިސްލާމްދީނުގެ ދުޝްމަނުން މަސައްކަތްކޮށްފައިވަނީ މުސްލިމުންގެ ސަފުތައް ބައިބައިކުރުމަށެވެ. އެމީހުންގެ މެދުގައި ފިތުނައިގެ އަލިފާން ރޯކުރުމަށެވެ. މުސްލިމުން ޣާފިލުކަމާއި ޖާހިލުކަންމަތީ ބައި ތިއްބުމަށް ޓަކައެވެ. އެމީހުންގެ ވެރިކަމާއި ސިޔާދަތު ދެމެހެއްޓުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ.\nޢަރަފާތުގައި ޙައްޖުވެރިން ހޭދަކުރާ ވަގުތުކޮޅަކީ މިއެއްބައިވަންތަކަމުގެ ޢަމަލީ ތަމްރީނުތައް ލިބިގަންނަ ވަގުތުކޮޅެކެވެ. ޙައްޖުވެރިޔާ ޤައުމަށް އެނބުރި ގޮސް ޙައްޖު މޫސުމުގައި އުޅުނު ރިވެތި އަދި މާތް އަޚްލާޤުގެ މަތީގައި އުޅެވޭތޯ ބަލަން ޖެހޭނެއެވެ. ޙައްޖުގެ އަޚްލާޤުން ގަހަނާ އަޅައިގެންނެވެ. އޭނާގެ ހުރިހާ މުޢާމަލާތުތަކާއި ސުލޫކެއްގައި ލެވިފައި ހުންނަން ޖެހޭނީ މިއަޚްލާޤުގެ ދަވާދެވެ.\nAuthor .Posted on August 31, 2017 September 1, 2017 Categories ދީން\nއާސެނަލް އިން ޗެމްބަލެއިން ބަހައްޓަން ބޭނުންނުވޭ\nއާސެނަލްގެ އެލެކްސް އޮކްސްލޭޑް ޗެމްބަލެއިން ޗެލްސީއަށް ބަދަލުވުމަށް ދެ ކުލަބުގެ ދެމެދުގައި އެއްބަސްވުމަކާއި ހަމަޔަށް އާދެވިފައިއޮތުމަށްފަހު އެ އެއްބަސްވުމަށް އިންކާރުކުރުމުން އާސެނަލްއިން ޗެމްބަލެއިން ބަހައްޓަން ބޭނުންނުވާކަމަށް ބުނާ ރިޕޯޓްތަކެއް އާންމުވެއްޖެއެވެ.\nބެލެވޭގޮތުގައި އާސެން ވެންގާރ ޗެމްބަލެއިންއަށް ކުރާ އިތުބާރު ގެއްލިފައިވާއިރު އާސެނަލްގައި ޗެމްބަލެއިންއަށް އިތުރަށް ހުރުމުގެ ފުރުސަތު ކުލަބުން ދޭކަށް ބޭނުމެއް ނުވެއެވެ. ދެން ޗެމްބަލެއިންއަށް އޮތް ހަމައެކަނި ފުރުސަތަކީ ޕްރެމިއާރ ލީގުގެ ވާދަވެރި ލިވަޕޫލްއެވެ.\nޗެލްސީއާއި އާސެނަލްއިން ޗެމްބަލެއިންގެ ޓްރާންސްފާރ ނިންމައިގެން ތިބިނަމަވެސް ހަބަރުލިބޭގޮތުގައި އެންމެ ފަހު ވަގުތުގައި މި ޓްރާންސްފާރއަށް އިންކާރުކުރީ ޗެމްބަލެއިންއެވެ. ޗެމްބަލެއިން ޗެލްސީއަށް ބަދަލުނުވި ވަކި ސަބަބެއް އަދި އޭނާ ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ.\nލިވަޕޫލްއިންވެސް ޗެމްބަލެއިން ގަތުމަށް ޝައުގުވެރިވާކަމަށް އެތައް ފަހަރެއްގެ މަތިން ރިޕޯޓްކުރެވިފައިވާއިރު ލިވަޕޫލްއިން ޗެމްބަލެއިންއަށްޓަކައި ހަރަދުކުރަން ތައްޔާރަށް އޮތީ ޗެލްސީއިންވެސް ހުށަހެޅި 35 މިލިއަން ޕައުންޑް ނުވަތަ އެއަށްވުރެވެސް ދަށް އަގެކެވެ.\nޗެމްބަލެއިންއަކީ އިނގިރޭސިވިލާތުގައި މިވަގުތު ހުރި އެންމެ ހުނަރުވެރި ޒުވާން އެއް ކުޅުންތެރިޔާގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކުދެކޭއިރު ލިވަޕޫލްއަކީ ޗެލްސީއަށްވުރެ ޗެމްބަލެއިންއާއި މާގުޅޭނެ ކުލަބެއްކަމަށް ފުޓުބޯޅަ ދިރާސާ ކުރާ ބައެއް ފަރާތްތަކުން ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nAuthor .Posted on August 31, 2017 September 1, 2017 Categories ކުޅިވަރު\nގާސިމް ބޭސްފަރުވާ އަށް ބޭރަށް ނުފޮނުވަން އެތަށް ބަހަނާތަކެއް\nޖުމްހޫރީ ޕާޓީގެ ލީޑަރ ގާސިމް އިބްރާހީމްގެ ބޭސްފަރުވާގެ މައްސަލަ އަކީ މިހާރު އެންމެ ކަންބޮޑުވުމާއެކު ގިނަ ބަޔަކު ފާހަގަކުރަމުން އަންނަ އެއްކަމެވެ. އެމަނިކުފާނު ބޭސްފަރުވާއަށް ފޮނުވުމަށް ދައުލަތުގެ މުއައްސަސާތަކުގެ މައްޗަށް ލާޒިމްކޮށް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން އަމުރެއް ނެރެފައިވާއިރު، އެ އަމުރު ތަންފީޒު ކުރަމުން އަންނަ މަންޒަރެއް ނުފެނެއެވެ.\nގާސިމް އިންރާހީމް ބޭސްފަރުވާއަށް ނުފޮނުވަން ސަރުކާރުން ނިންމާފައިވާ ކަމަށް މިދިޔަ ހަފްތާގައި “ހަފުތާ” އަށް މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރި ސަރުކާރުގެ އޮފިޝަލަކު ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. އެގޮތުން އެއޮފިޝަލް އެދުވަހު ހިއްސާކުރި މައުލޫމާތާއި ގުޅޭ ކަންތައްތައް މިހާރު ވަނީ ފެންމަތިވާން ފަށާފައެވެ.\nގާސިމް ބޭސްފަރުވާއަށް ފޮނުވުމުގެ ބަދަލުގައި އެމަނިކުފާނު ބޭސްފަރުވާއަށް ފޮނުވުން ލާޒިމްކޮށް ނެރެފައިވާ އަމުރު ދައުލަތުން އިސްތިއުނާފުކުރީއެވެ. އެއީ ކުރެވޭނެ އަމުރެއް ނޫން ކަމަށް ކަނޑައަޅައިދިނުމަށެވެ.\nޖުމްހޫރީޕާޓީންވެސް މިއަދު ވިދާޅުވީ އަމުރު އިސްތިއުނާފު ކުރުމަކީ ގާސިމް ރާއްޖޭން ބޭރަށް ފޮނުވުން ލަސްކުރަން ޖެހޭ ސަަބަބެއް ނޫން ކަމަށެވެ. އަދި ކްރިމިނަލް ކޯޓުގެ އަމުރު އެގޮތަށް އޮތުމުން ގާސިމް އިބްރާހީމް ބޭސްފަރުވާއަށް ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުވަން ޖެހޭނެ ކަމަށެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެކަން ލަސްވަމުން ދަނީ ހޯމް މިނިސްޓްރީއާއި ކަރެކްޝަނަލް ސާވިސްގެ އިހުމާލުން ކަމަށް ވެސްޖުމްހޫރިޕާޓީން ވިދާޅުވިއެވެ.\nގާސިމް ބޭސްފަރުވާއަށް ނުފޮނުވައި، ބޭސްފަރުވާއަށް ފޮނުވާނެ ކަމުގެ ދަޅަ ދައްކައިގެން އެކި އެކި ބަހަނާތައް ސަރުކާރުން މިހާރުވެސް ދައްކަމުން އަންނައިރު، ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ދައްކާނެ ބަހަނާތައް އިތުރުވާނެ ކަމަށްވެސް މައުލޫމާތު ލިބިފައިވެއެވެ.\nސަރުކާރުން އެގޮތަށް ނިންމިނަމަވެސް މޯލްޑިވްސް ކަރެކްޝަނަލް ސާވިސް އިން އުޅެނީ އެކަން ސިއްރުކޮށްގެނެވެ. ނޫސްތަކުން ސުވާލުކުރުމުން ވެސް އެކަމުގައި ސާފު ޖަވާބެއް އެ ސާވިސް އިން ނުދެއެވެ.\nކަރެކްޝަނަލް ސާވިސްގެ އިންފޮމޭޝަން އޮފިސަރު އަހުމަދު ލުގުމާން ވިދާޅުވީ ގާސިމް ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުވުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަކުރަންޖެހޭ އިޖުރާއަތުތައް ދަނީ ފުރިހަމަކުރަމުންނެވެ.\nނަމަވެސް ކްރިމިނަލް ކޯޓުން ކުރި ހުކުމްގައި ގާސިމް ބޭސްފަރުވާއަށް ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ފޮނުވުމަށް ވަނީ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުގެ މައްޗަށް އަމުރުކޮށްފައެވެ.އިޖްރާތްތަކެއްގެ ވާހަކަތަކެއް ނެތެވެ.\nގާސިމް ބޭސްފަރުވާ އަށް ފޮނުވުމުގައި ފުރިހަމަކުރަންޖެހެނީ ކޮން އިޖުރާއަތުތަކެއް ކަމެއް މީޑިއާތަކާއި އާންމު ރައްޔިތުންނަށް ސާފުކޮށްދިނުމަކީ ވެސް ކަރެކްޝަނަލް ސާވިސް އިން ކުރާނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި ހަމައެކަނި އިޖުރާއަތުތައް ފުރިހަމަ ކުރަނީއޭ ކިޔައިގެން، ގާސިމް ބޭސްފަރުވާއަށް ފޮނުވަން އުޅޭކަން ދައްކަން އެ ސާވިސް އުޅޭ ކަމަށް މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރި ފަރާތުން އެދުވަހުވެސް ބުނެފައިވެއެވެ. އެހެންކަމުން މިއަދު މިދަނީ އެހުރިހާވާހަކަތަކެއް ހަގީގަތަކަށްވެ ސަރުކާރަށް ކުރާ އިތުބާރު އިތުރަށް ގެއްލެމުންނެވެ.\nAuthor ޝަހީދާPosted on August 30, 2017 September 1, 2017 Categories ރިޕޯޓް\nރައީސް މައުމޫންގެ ދެކަނބަލުން ފާރިސްއާ ބައްދަލުކުރައްވައިފި\nކުރީގެ ރައީސް މައުމޫން އަބްދުލް ގައްޔޫމާއި އެމަނިކުފާނުގެ އަނބިކަނބަލުން ނަސްރީނާ އިބްރާހީމް، ޖަލުގައި އޮންނެވި ދަރިކަލުން އަހުމަދު ފާރިސް މައުމުނާ ބައްދަލުކުރައްވައިފިއެވެ.\nފާރިސްއާ ބައްދަލުކުރެއްވުމަށްފަހު ރައީސް މައުމޫން ކުރެއްވި ޓްވީޓެއްގައި ވިދާޅުވީ ފާރިސްގެ ހާލު ރަނގަޅު ކަމަށާއި ކަރެކްޝަނަލް ސާވިސްގެ މުވައްޒަފުން ވެސް އެހީތެރިވަމުން އަންނަ ކަމަށެވެ.\nއިންސާފެއް ނެތް މައްސަލައެއްގައި އީދުގައި ވެސް ފާރިސް އޮންނަން ޖެހިފައި ވަނީ ޖަލުގައި ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.\nރައީސް މައުމޫންގެ ޓްވީޓުގައި ފާރިސް މިނިވަން ކުރުމަށް ވެސް ވަނީ ގޮވާލައްވައިފައެވެ.\nޝަރީއަތް ނިމެންދެން ފާރިސް ބަންދުގައި ބަހައްޓާފައި ވަނީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މެމްބަރުންނަށް ރިޝްވަތުދިން ކަމުގެ ތުހުމަތުގައެވެ. ރިޝްވަތު ދިނުމުގެ ދައުވާ މިހާރު ވަނީ އޭނާގެ މައްޗަށް އުފުލާފައެވެ.\nAuthor ޝަހީދާPosted on August 30, 2017 August 30, 2017 Categories ޚަބަރު


ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމުގެ 34 ވަނަ ޤައުމީ މުބާރާތް ޑިސެމްބަރުމަހު ބާއްވަނީ ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމުގެ 34 ވަނަ ޤައުމީ މުބާރާތް ޑިސެމްބަރުމަހު ބާއްވަނީ\nކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމުގެ 34 ވަނަ ޤައުމީ މުބާރާތް ޑިސެމްބަރުމަހު ބާއްވަނީ\nކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމުގެ 33 ވަނަ ޤައުމީ މުބާރާތުން އެއްވަނަ ހޯދި އިމާދުއްދީން ސްކޫލްގެ ދަރިވަރު މުޙައްމަދު ސާއީ މުބާރިކަށް ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙު އިނާމު ޙަވާލުކޮށްދެއްވަނިކޮށް / ފައިލް ފޮޓޯ: ރައީސް އޮފީސް\nކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމުގެ 34 ވަނަ ޤައުމީ މުބާރާތް އަންނަ ޑިސެމްބަރުމަހު ބޭއްވުމަށް ނިންމައިފިއެވެ.\nކީރިތި ޤުރްއާނާބެހޭ ޤައުމީ މަރުކަޒުން ވިދާޅުވީ، ކޮންމެ އަހަރަކު ބާއްވަމުންގެންދާ، ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމުގެ ޤައުމީ މުބާރާތް، 19 ޑިސެމްބަރު 2021 ގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާކަމަށެވެ. އަދި މި މުބާރާތް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ވަރޗުއަލްކޮށް ކަމަށާއި، އަދި މުބާރާތާއިގުޅޭ ޤަވާޢިދު ކައިރި މުސްތަޤްބަލެއްގައި އިޢުލާންކުރާނެކަމަށްވެސް އެ މަރުކަޒުން ވިދާޅުވެއެވެ.\nމި މުބާރާތް އެންމެ ފަހުން ބާއްވާފައިވަނީ 2019 ވަނަ އަހަރެވެ. އަދި ކޯވިޑް-19ގެ ޙާލަތާ ގުޅިގެން މިދިޔަ އަހަރު މި މުބާރާތް ބާއްވާފައެއްނުވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް ކީރިތި ޤުރުއާން ބަލައިގެން ކިޔެވުމުގެ ޤައުމީ މުބާރާތުގެ ނަމުގައި މުބާރާތެއް މިދިޔަ އަހަރު ވަނީ ބާއްވާފައެވެ. އެ މުބާރާތްވެސް ކުރިއަށްގެންގޮސްފައި ވަނީ ވަރޗުއަލްކޮށެވެ.\nކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމުގެ 33 ވަނަ ޤައުމީ މުބާރާތުގައި 1200 އަށްވުރެ ގިނަ ބައިވެރިން ވަނީ ބައިވެރިވެފައެވެ. އެ މުބާރާތުން އެއްވަނަ ޙާޞިލުކޮށްފައިވަނީ އިމާދުއްދީން ސްކޫލްގެ ދަރިވަރު މުޙައްމަދު ސާއީ މުބާރިކެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާން ކިޔެވުމުގެ ޤައުމީ މުބާރާތުގެ އެންމެ މުހިއްމު އެއް އަމާޒަކީ ޤުރުއާނަށް އަހުލުވެރި ހެޔޮލަފާ ރަނގަޅު މުޖުތަމަޢެއް ބިނާކުރުމެވެ.\nއަހަރުން އަހަރަށް މި މުބާރާތުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރައްވަމުން ގެންދަވާނެކަމަށްވެސް އިސްލާމިކް މިނިސްޓަރ ޑރ. އަޙްމަދު ޒާހިރު މީގެ ކުރިން ވަނީ ވިދާޅުވެފައެވެ. އަދި މުބާރާތުގައި ބައިވެރިވާ ކުދިންނަށް ދެވޭ އެލަވަންސް މިހާރަށްވުރެ ރަނގަޅުކުރުމަށް އުސޫލު މުރާޖާކުރައްވާނެކަމަށްވެސް މިނިސްޓަރ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. ކީރިތި ޤުރްއާން ކިޔެވުމުގެ ޤައުމީ މުބާރާތަކީ 1981 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ސަރުކާރުން ބާއްވަމުން އަންނަ މުބާރާތެކެވެ.


ޖިމްތަކުގައި ކޮރޯނާ ވައިރަސް ފެތުރުމުގެ ބިރު ބޮޑު – Dhen.mv\nޖިމްތަކުގައި ކޮރޯނާ ވައިރަސް ފެތުރުމުގެ ބިރު ބޮޑު\nދުނިޔޭގައި އެންމެ ގަދައަށް ދެކެވެމުންދާ ވާހަކައަކީ ކޯވިޑް19 ނުވަތަ ކޮރޯނާ ވައިރަހުގެ ވާހަކައެވެ. އެއް ލައްކަ އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުނަށް ވައިރަސް ޖެހިފައިވާއިރު ވައިރަހުގެ ބިރު ދަނީ ބޮޑުވަމުންނެވެ.\nސައިންސްވެރިން އެންމެ ފަހުން ކުރި ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޖިމްތަކުގައި ކޮރޯނާ ވައިރަސް ޖެހުމުގެ ފުުރުސަތު ވަރަށް ބޮޑެވެ. ޑޮކްޓަރުން ބުނާ ގޮތުގައި ޖިމް ތައް ފުރިފައި އޮންނަނީ މީހުންގެ ގައިން ބޭރުވާ ދަލުން ކަމަށް ވެފައި އެތާގައި ކޮރޯނާ ވައިރަސް ފެތުރުމުގެ ބިރު ވަަރަށް ބޮޑުކަމަށެވެ.\nޑޮކްޓަރުން އިތުރަށް ބުނާ ގޮތުގައި ޖިމަށް ދިއުމަކުން މައްސަލައެއް ނެތެވެ. ނަމަވެސް ޖިމަށް ގޮސް އުޅޭއިރު ކުރިއަށް ވުރެ ބޮޑަށް ސަމާލުވާން ޖެހޭނެއެވެ. އެގޮތުން ކަސްރަތު ކުރުމަށް ފަހު ރަނގަޅަށް ތުވާއްޔަކުން ދާ ހިއްކުމަށް އިރުޝާދުދެއެވެ. ހަށިގަނޑު ތެތް ކޮށް ހުންނަނަމަ ހަށިގަނޑު ގައި ވައިރަސް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު އިތުރުވެއެވެ.\nކޮރޯނާ ވައިރަހަށް އަދި ފަރުވާ އެއް ހޯދިފައި ނުވާއިރު ބަލިން ރައްކާތެރިވުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަށް ޑޮކްޓަރުން ލަފާދެއެވެ. އެގޮތުން މީހުން އެއް ވާ ތަންތަނަށް ނުދިއުމަށާއި ކޮންމެހެން ކުރަން ޖެހޭ ދަތުރުތައް ނޫނީ ނުކުރުމަށް ޑޮކްޓަރުން އިރުޝާދުދެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ސައިބޯނި ލައިގެން ރަނގަޅަށް އަތް ދޮވުމާއި ކެއްސާއި ކިނބިހި އަޅައިރު ޓިޝޫ އަކުން އަނގަ މަތި ނިވާ ކޮށް ވަގުތުން ޓިޝޫ ޑަސްބިނަށް ލައި ރަނގަޅަށް ސައިބޯނި ލައިގެން އަތްދޮވުންވެސް ހިމެނެއެވެ.


9 Jahaa iru Bridge bandhu kuraane: Police\nސިނަމާލެ ބްރިޖް: ކާފިއު ފެށުމާއެކު ބްރިޖް ބަންދު ކުރާނެ -- އަވަސް ފޮޓޯ\nކޮވިޑް-19 އާ ގުޅިގެން އަޅާފައިވާ ރައްކާތެރި ކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން ރޭގަނޑު ނުވަޔަކުން ފަތިހު ހަތަރަކަށް މާލެ ސަރަހައްދުގައި ކާފިއު ހިންގާއިރު ނުވައެއް ޖެހުމާއެކު ބުރިޖް ބަންދު ކުރާނެ ކަމަށާ އޭގެ ކުރީން ދަތުރުތައް ނިންމުމަށް މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާވިސް އިން އިލްތިމާސް ކޮށްފި އެވެ.\nކޮވިޑް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އަޅާ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން މާލެ ސަރަހައްދުގައި މިދިޔަ ބުރާސްފަތި ދުވަހުގެ ރެއިން ފެށިގެން ކާފިއު ދަނީ ހިންގަމުންނެވެ.\nމިރޭ އެޗްއީއޯސީއީން ބޭއްވި ނޫސްވެރިންގެ ބައްދަލްވުމުގައި ސްޕްރިޓެންޑެންޓް އަބްދުﷲ ޝަރީފް ވިދާޅުވީ ކާފިއު ވަގުތު ފެށުމާއެކު ބްރިޖް ބަންދު ކުރާނެ ކަމަށެވެ. އަދި މަގުތަކަށް ނިކުމެ އުޅުމާއި ވެހިކަލް ދުއްވުން މަނާވާނެ ކަމަށެވެ. އެ އަމުރު ތަންފީޒު ކުރުމަށް ފުލުހުން މަގުމަތީ ހަރަކާތްތެރިވާނެ ކަމަށްވެސް ވިދާޅުވިއެވެ.\nޝަރީފް ވިދާޅުވީ ކާފިއު ވަގުތު ފެށުނު ނަމަވެސް މަގުތައް ހިމޭންވަނީ އޭގެ އެތައް އިރެއް ފަހުން ކަމަށާ އެގޮތަށް އަމަލު ނުކުރުމަށް އިލްތިމާސް ކުރާ ކަމަށެވެ. އަދި ނުވައެއް ޖެހުމާއެކު ފުލުހުން ބްރިޖް ބަންދު ކުރުމުން ބްރިޖުން ދަތުރު ކުރުމުގެ ހުއްދަ ދޭނީ ހުއްދަ އޮތް މީހުންނަށް އެކަނި ކަމަށެވެ.\nކާފިއުގެ އިތުުރުން މާލެ ސަރަހައްދުގެ ސުކޫލުތަކާއި ކޮލެޖް، ޔުނިވާސިޓީ އަދި ގުރުއާން ކްލާސްތަކާއި ޓިއުޝަން ސެންޓަރުތައް ބަންދު ކުރަން ވަނީ އަންގާފައެވެ. ޖިމްތަމާއި ކުޅިވަރު ކުޅޭ ތަންތަން އަދި ކަސްރަތު ކުރާ ތަންތަންވެސް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޕާކުތަކާއި މައިދާންތައްވެސް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ.\nމޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސާވިސް ސިނަ މާލެ ބްރިޖް އެޗްޕީއޭ + ކޮރޯނާ ވައިރަސް ކޮވިޑް-19


SunOnline: Urudhun ge Prince Hamzah, rasgefaanah baiathu hippavaifi\nއުރުދުންގެ ޕްރިންސް ހަމްޒާ، ރަސްގެފާނަށް ބައިއަތު ހިއްޕަވައިފި\nރުގިއްޔާ މުހައްމަދު މޫސާ 06 Apr 2021, 13:19\nއުރުދުންގެ ކުރީގެ ވަލީއަހުދު ޕްރިންސް ހަމްޒާ ގޭބަންދުގައި ބެހެއްޓި ފަހުން އޭނާ ވަނީ ރަސްގެފާނަށް ބައިއަތު ހިއްޕަވާފަ -- ފޮޓޯ: ރޮއިޓާސް\nއައްމާން (އޭޕްރިލް 6): އުރުދުންގެ ކުރީގެ ވަލީއަހުދު ޕްރިންސް ހަމްޒާ ބިން ހުސައިން، ރަސްގެފާނު އަބްދުﷲ ދެވަނައަށް ބައިއަތު ހިއްޕަވާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވާ ސިޓީއެއްގައި ސޮއި ކުރައްވައިފި ކަމަށް ޝާހީ ގަނޑުވަރުން ބުނެފި އެވެ.\nޝާހީ ގަނޑުވަރުން ނެރުނު ބަޔާނެއްގައިވާ ގޮތުން ޕްރިންސް ހަމްޒާ ސޮއި ކުރެއްވި ސިޓީގައި ވަނީ އުރުދުންގެ ގާނޫނު އަސާސީއަށް އަމަލު ކުރައްވާނެ ކަމަށާއި ރަސްގެފާނާއި ވަލީއަހުދަށް ތާއިދު ކުރައްވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\n"އުރުދުންގެ ގާނޫނު އަސާސީއަށް އަޅުގަނޑު އަމަލު ކުރާނަން އަދި ރަސްގެފާނަށާއި ވަލީއަހުދަށް އަބަދުވެސް އެހީތެރިވެ، ވާގިވެރިވާނަން،" ސިޓީގައިވާ ކަމަށް ޝާހީ ގަނޑުވަރުން ބުންޏެވެ.\nރަސްގެފާނު އަބްދުﷲގެ އެއްބަފާ ކޮއްކޯފުޅެއް ކަމަށްވާ ޕްރިންސް ހަމްޒާ އެ ސިޓީގައި ސޮއި ކުރެއްވީ ޝާހީ އާއިލާގެ އެހެން ބޭފުޅުންނާ އިއްޔެ ބައްދަލު ކުރެއްވުމަށް ފަހު ގަނޑުވަރުން ބުންޏެވެ.\nމިދިޔަ ހޮނިހިރު ދުވަހު ޕްރިންސް ހަމްޒާ ވަނީ އޭނާ ގޭބަންދުގައި ބަހައްޓާފައިވާ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ. އެގޮތުން އޭނާ ގެއިން ބޭރަށް ވަޑައިގެންނެވުމާއި އެހެން މީހުންނާ ވާހަކަ ދެއްކެވުން މަނާކޮށްފައިވާ ކަމަށް ބީބީސީއަށް ފޮނުއްވި ވީޑިއޯއެއްގައި އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. އަދި އެ ފިޔަވަޅު އެޅީ ސަރުކާރަށް ނުވަތަ ރަސްގެފާނަށް ފާޑުކީ ބައްދަލުވުމެއްގައި އޭނާ ހުންނެވުމުން ކަމަށް ޕްރިންސް ހަމްޒާ ވިދާޅުވި އެވެ.\nއޭގެ ފަހުން މިދިޔަ އާދިއްތަ ދުވަހު އުރުދުންގެ ޑެޕިއުޓީ ޕްރައިމް މިނިސްޓަރު އައިމަން ސަފާދީ ވަނީ، ގައުމުގެ ހަމަނުޖެހުން ނަގާލަން ޕްރިންސް ހަމްޒާ ބޭރުގެ ފަރާތްތަކާ ވާހަކަ ދައްކަވާ ކަމަށާއި އޭގެ ސަބަބުން އޭނާ މޮނިޓާ ކުރާތާ ދުވަސްކޮޅެއްވެއްޖެ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\nނަމަވެސް ޕްރިންސް ހަމްޒާ ވަނީ އެ ތުހުމަތުތައް ދޮގު ކުރައްވާފަ އެވެ. އަދި އޭނާއާ ދެކޮޅަށް ފިޔަވަޅު އަޅަނީ ކޮރަޕްޝަނާއި ވެރިކަން ހިންގުމުގައި ހުރި މައްސަލަތަކާ ދެކޮޅަށް ވާހަކަ ދައްކަވާތީ ކަމަށް ވިދާޅުވެފަ އެވެ.\nއުރުދުންގެ ކުރީގެ ރަސްގެފާނު ހުސައިންގެ ހަތަރު ވަނަ ފިރިހެން ދަރިކަލުން ކަމަށްވާ ޕްރިންސް ހަމްޒާ، 1999ގައި އެގައުމުގެ ވަލީއަހުދު ކަމަށް އައްޔަން ކުރި އެވެ. ނަމަވެސް އެ އަހަރު ރަސްގެފާނު ހުސައިން އަވަހާރަވި އިރު ޕްރިންސް ހަމްޒާ ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަންނަވަން މާ ތަޖުރިބާ މަދު ކަމަށް ބަލާ، ތަހުތަށް އިސްވެވަޑައިގެންނެވީ ރަސްގެފާނުގެ ދޮށީ ދަރިކަލުން އަބްދުﷲ ދެވަނަ އެވެ. އަދި 2004 ވަނަ އަހަރު ރަސްގެފާނު އަބްދުﷲ ވަނީ ޕްރިންސް ހަމްޒާ ވަލީއަހުދުގެ މަގާމުން ދުރުކޮށް، އެމަގާމު އޭނާގެ ދޮށީ ދަރިކަލުންނަށް ދެއްވާފަ އެވެ.\nރަސްގެފާނު އަބްދުﷲއަށް ޕްރިންސް ބައިއަތު ހިއްޕަވައިފި\nބަޔަކު މަރުވުމުން ސިއްހަތާބެހޭ ވަޒީރު އިސްތިއުފާ ދެއްވައިފި\nއުރުދުންގެ އިންޓީރިއާ މިނިސްޓަރު އިސްތިއުފާ ދެއްވައިފި


Yunnan Province ge faraathun dhivehinnah bodu ehee eh!\nޔުނާން ޕްރޮވިންސްގެ ފަރާތުން ދިވެހިންނަށް ބޮޑު އެހީއެއް!\nމިހާރު ދުނިޔޭގައި ފެތުރެމުންދާ ކޮވިޑް-19 އާއި ގުޅިގެން ޗައިނާގެ ޔުނާން ޕްރޮވިންސްގެ ސަރުކާރުން ދިވެހިންނަށް އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދީފިއެވެ.\nމި އެހީތައް ރަސްމީގޮތުން ދިވެހި ސަރުކާރާއި ހަވާލުކުރެއްވީ އިއްޔެ ހަވީރު ފޮރިން މިިނިސްޓްރީގައި އޮތް ޚާއްސަ ރަސްމިއްޔާތެއްގައި ޗައިނާގެ ފަރާތުން ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކަނޑައަޅާފައި ހުންނަވާ ސަފީރު ޝާންގ ލިޝޮންގއެވެ.\nމި އެހީތަކުގެ ތަފްސީލަށް ބަލާލާއިރު ހިމެނެނީ 10080 މެޑިކަލް ޕްރޮޓެކްޓިވް މާސްކާއި އެއް ފަހަރު ބޭނުންކުރާ 10000 ރަބަރު އަންގި އާއި 500 ސްޓެތޮސްކޯޕާއި 200 ޕްރޮޓެކްޓިވް ގޮގްލްސް އަދި 500 ޕްރޮޓެކްޓިވް ހެދުމެވެ. ޗައިނާގެ ސަފީރު ވަނީ މީގެ އިތުރުންވެސް އެހީގެ ސާމާނުތައް އަވަސް މުއްދަތެއްގައި ދިވެހިރާއްޖެއަށް ލިބިގެންދާާނެކަމަަށް ހާމަ ކުރައްވާފައެވެ.\nމި ރަސްމިއްޔާާތުގައި ވާހަކަ ދައްކަވަމުން ފޮރިން މިނިސްޓަރ އަބްދުﷲ ޝާހިދު ވަނީ ކޮވިޑް-19 އާއި ދެކޮޅަށް ޗައިނާާގެ ކަމާާއިބެހޭ ފަރާތްތަކުން ކުރި މަސައްކަތަށް ތައުރީފް ކުރައްވާ، މި އުނދަގޫ ދަނޑިވަޅުގައި ރާއްޖެއަށް ދިން އެހީއަށް ޝުކުރު ދަންނަވާފައެވެ.\nއަދި މި ވަބާާއިން ސަލާމަތްވުމަށް ދޭދޭ ގައުމުތަކުން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކުރުމުގެ މުހިންމުކަންވެސް މިނިސްޓަރ ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.\n5 ރަށެއްގެ ފެނުގެ ނިޒާމް ޤާއިމްކުރުން: ޗައިނާއިން 11 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ހިލޭ އެހީ ފޯރުކޮށްދީފި 12days ago\nދިވެހިރާއްޖޭގެ ތަރައްގީގެ މުހިންމު ބައިވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ޗައިނާ ދެމިއޮންނާނެ: ޝާހިދު02 weeks ago\nދިވެހިރާއްޖެއާއި ޗައިނާގެ ގުޅުންތައް ބިނާވެފައިވަނީ ހަމަހަމަކަމާއި އިސްތިގްލާލަށް އިހުތިރާމްކުރުމަށް: ސަފީރު04 weeks ago\nޗައިނާއިން އަނެއްކާވެސް ރާއްޖެއަށް އެހީ ފޯރުކޮށްދީފި02 months ago\nއުއިގަރ މުސްލިމުންނާއި ދެކޮޅަށް ޖަރީމާ ހިންގާކަމަށްބުނެ، އެމެރިކާއިން ޗައިނާގެ ކުންފުނިތަކެއް ބްލެކްލިސްޓްކޮށްފި52 months ago\nފްރޮންޓްލައިންގައި މަސައްކަތް ކުރާ ހުރިހާ ދިވެހީންނަށް ކުރުނީސް ކުރަން: ޗައިނާ ސަފީރު02 months ago


England ge Dhigu Meeha Furathama Faharah Court Fatulooneh Laifi\n3 އޮކްޓޯބަރ 20180ކޮމެންޓް\nއިނގިރޭސިވިލާތުގެ ދިގު މީހާ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ކޯޓް ފަޓުލޫލެއް ލައިފި\nއިނގިރޭސިލާތުގެ އެންމެ ދިގު މީހާ ޕައުލް ސްޓާގެސް ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ސޫޓެއް (ކޯޓް ފަޓުލޫން) ލައިފިއެވެ.\nދިގުމިނުގައި ހަތް ފޫޓް ހަތް އިންޗި ހުންނަ ޕައުލް އަށް ވަނީ އެންމެ ފަހުން ސޫޓެއް ލުމުގެ ފުރުސަތު ލިބިފައެވެ. އޭނާ ބުނިގޮތުގައި މީގެ ކުރިން އޭނާ ދުވަހަކުވެސް ސޫޓެއް ނުލައެވެ. ސަބަބަކީ އޭނާ އަށް ސޫޓު ފަހައިދޭނެ މީހަކު މީގެ ކުރިން ނުވާތީ ކަމަށް އޭނާ ބުނެއެވެ.\nޕައުލް ބުނިގޮތުގައި ރަސްމީ ތަންތަނަށް އަދި ރަހުމަތްތެރިންގެ ކައިވެންޏަށް ވެސް ސޫޓް ލުމުގެ ބަދަލުގައި އޭނާ ލަނީ ގަމީހަކާއި ފަޓުލޯނެކެވެ.\nޕައުލް ވަނީ އެތަށް ބައެއް ކައިރިއަށް ގޮސް ސޫޓެއް ފަހައި ދިނުމަށް އެދިފައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ދިގު ކަމުން އޭނާއަށް ސޫޓެއް ފަހައިދޭނެ މީހަކު ނުވިކަމަށް އޭނާ ވަނީ ބުނެފައެވެ. އަދި އެތަށް ހޯދުންތަކަށްފަހު އޭނާއަށް ވަނީ ލަންޑަނުން އޭނާއަށް ސޫޓެއް ފަހައިދޭނެ މީހަކު ހޯދާފައެވެ.\nޕައުލް ބުނިގޮތުގައި އެ ސޫޓު ފަހަން ވަރަށް ބައިވަރު ފެބްރިކް ބޭނުން ވިއެވެ. އެގޮތުން އާދައިގެ ސޫޓެއް ފަހަން ދާވަރަށް ވުރެ ދެގުނަ ފެބްރިކް ދިޔަ ކަމަށް އޭނާ ވަނީ ބުނެފައެވެ. އަދި އެ ސޫޓުގެ އަގަކީ ދެހާސް ޑޮލަރު ކަމަށް ވެސް ޕައުލް ވަނީ ބުނެފައެވެ.\nޕައުލް އަށް ވަނީ 2014 ވަނަ އަހަރު ދުނިޔޭގެ އެންމެ ދިގު ބާސްކެޓްބޯޅަ ކުޅުންތެރިއާގެ ގިނެސް ވޯލްޑް ރިކޯޑް ލިބިފައެވެ. ޕައުލް ބުނިގޮތުގައި އޭނާ ލާ އެއްޗެހި ގަންނަނީ އޮންލައިން ކޮށެވެ. ސަބަބަކީ އޮންލައިންކޮށް ގިނަ ސައިޒްތައް ލިބޭތީ ކަމަށް އޭނާ ބުނެއެވެ.


SunOnline: ނިއުގެ ދިރުމަކީ ސަޕޯޓަރުން: ލިލީ\nނިއުގެ ދިރުމަކީ ސަޕޯޓަރުން: ލިލީ\nއަޙްމަދު މުޖްތަބާ 05 Jan 2014, 10:19\nރާއްޖޭގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ފުޓްބޯޅަ ކްލަބު ކަމަށްވާ ނިއުރޭޑިއަންޓް ސްޕޯޓްސް ކްލަބު ހޯދަމުން އަންނަ ކާމިޔާބީތަކުގެ އެންމެ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ބަޔަކީ ކްލަބުގެ ސަޕޯޓަރުން ކަމަށް އެޓީމުގެ ޑިފެންޑަރު އަހްމަދު އަބްދުﷲ (ލިލީ) ބުނެފި އެވެ.\nގައުމީ ޓީމުގެ ވެސް ޑިފެންޑަރު ނިއުގެ ވެބްސައިޓަށް ދީފައިވާ ހާއްސަ ބަސްދީ ގަތުމުގައި ލިލީ ބުނެފައިވަނީ، އޭނާ އެ ކްލަބުގައި މަޑުކުރަން ނިންމި މައިގަނޑު ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި ސަޕޯޓަރުން ކްލަބާއި ކުޅުންތެރިން ދެކެވާ ލޯތްބާއި ދެމުންގެންދާ ހިތްވަރާއި އަދި މެނޭޖްމަންޓު ރަނގަޅުވުން ހިމެނޭ ކަމަށެވެ.\n"ކްލަބުގެ މެނޭޖްމަންޓް ވަރަށް ރަނގަޅު. އަހަރެން ދެކެފިން މި ކްލަބުގައި ކުޅުންތެރިންނަށް ތިން ހަތަރު މަހު މުސާރަ ނުދެވި އޮތް ދުވަސްވަރު ވެސް. އެކަމަކު ވޭތުވެދިޔަ ދެއަހަރެއްގެ ތެރޭގައި ހުރިހައި ކަމެއް މިވަނީ ބަދަލުވެފައި. މެނޭޖްމަންޓުގެ މައްސަލައެއް ފާހަގައެއް ނުކުރެވޭ. އަދި ސަޕޯޓަރުން އަބަދުވެސް އެތިބެނީ ކުޅުންތެރިންގެ ފަހަތުގައި. އެއީ މި ކްލަބުގެ މައި ކައްޓަކީ،" މީގެ ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ކުރިން އިތުރު ދެ އަހަރު ދުވަހުގެ މުއްދަތައް ނިއުގެ ކޮންޓްރެކްޓް އާކުރި ޑިފެންޑަރު ބުންޏެވެ.\nލިލީ ނިއު ރޭޑިއަންޓާ ގުޅުނީ 2009 ވަނަ އަހަރު އެވެ. އޭގެ ކުރިން އޭނާ ކުޅުނީ އޭރު ދެވަނަ ޑިވިޝަންގެ ކްލަބެއް ކަމަށްވާ ކްލަބު ވެލޯޒިއާ އަށެވެ. އަދި ނިއުއާ ގުޅުނުފަހުން އެހެން ޓީމަކުން ލިލީ ފެނިފައެއް ނުވެއެވެ.\n"ނިއުއާ ގުޅުނީ ޑަކޭއާއި އަހަރެންގެ ބޭބެ މުކޭގެ ބާރުއެޅުމުގެ މަތިން. އެއީ 2009 ވަނަ އަހަރު، އޭރު ކޯޗަކަށް ހުރީ މޯހަން. ފުރަތަމަ ކުޅުނީ ދެވަނަ ޑިވިޝަންގެ ވެލޯޒިއާ އަށް،" 26 އަހަރުގެ ޑިފެންޑަރު ބުންޏެވެ.\nލިލީ ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އޭނާ މިހާތަނަށް ތަޖުރިބާކޮށްފައިވާ އަދި އެނާއަށް އެންމެ ރަނގަޅަށް އިރުޝާދު ދީފައިވާ އެންމެ މޮޅު ކޯޗަކީ ނިއުގެ ކުރީގެ ކޯޗް ބަލްގޭރިއާގެ ވެލިޒާ ޕޮޕޯފް އެވެ. އަދި ކުޅުންތެރިންގެ ތެރެއިން އޭނާއަށް އެންމެ ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ލިބެނީ އިބްރާހީމް ފަޒީލް (އޮއްޕޮ)ގެ ފަރާތުން ނެވެ.\n"ޕޯޕޯފް އެއީ އަހަރެންނަށް އިރުޝަދުދިން އެންމެ މޮޅު ކޯޗު. އެއީ ވަރުގަދަ ޝަހުސިއްޔަތެއް. އޭނަ އަބަދުވެސް ބޭނުންވާނީ މޮޅުވާން. ނަތީޖާ ނެރުމަށްޓަކައި ރިސްކު ނަގާކަށް ޖެހިލުމެއް ނުވާނެ،" ލިލީ ބުންޏެވެ. "ކުޅުމުގައި އެންމެ ބޮޑު އެހީތެރިކަމެއް ލިބަފައިވަނީ އޮއްޕޮގެ ފަރާތުން. ގޯސްކޮށް ކުރެވޭ ކަންތައް ބުނެދީ ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި އެކަން ރަނގަޅުކުރުމަށް ހިތްވަރުދީ އެހީތެރިވެދޭނެ. ދެން އަކުރަމް އަކީވެސް ވަރަށް ރަނގަޅު ކުޅުންތެރިއެއް. އޭނާވެސް ތަޖްރިބާ ހިއްސާ ކުރާނެ. އަދި ސީނިއާ ހުރިހާ ކުޅުންތެރިން ވެސް."\nނިއުގެ މިހާރުގެ ސްކޮޑާ ބެހޭގޮތުން ލިލީ ބުނީ، ކުރިއަށް އޮތް ސީޒަންގައިވެސް ރަނގަޅު ކާމިޔާބުތަކެއް ހޯދޭވަރުގެ ވަރުގަދަ ސްކޮޑެއް މިހާރުވެސް ނިއުގައި އެބަ އޮތް ކަމަށެވެ.\n"އަހަންނަށް ހީވަނީ އަދިވެސް ހަމަ ވަރުގަދަ ސްކޮޑެއް މިއޮތީ. އެންމެ ބޮޑު ބަދަލަކަށް މިފެނުނީ ދަގަނޑޭ ނެތްތަން. އެކަމަކު އަދިވެސް ހަމަ ވަރަށް ވަރުގަދަކޮށް ޓީމު މިއޮތީ،" ލިލީ ބުންޏެވެ.


SMS medhuverikoh massala'aa gulhun huri mauloomaath hihssaa kuranee\nއިންވެސްޓިގޭޝަން އޮފިސަރުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކުގެ މައުލޫމާތު ހިއްސާކުރާނެ\nކުރިއަށްވުރެ ފަސޭހަކަމާއެކު މައުލޫމާތު ލިބޭނެ\nމުއައްސަސާއަށް ލިބުނު ކުރިއެރުމެއް\nކ. މާލެ | 27 ފެބްރުއަރީ 2020 | ބުރާސްފަތި 18:35 | 2,496\nފުލުހުންގެ މައި އިދާރާ - ދަ އެޑިޝަން\nފުލުހުންނަށް ހުށަހަޅާ ޖިނާއީ މައްސަލަތަކުގެ ތަހުގީގުގައި ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކުގެ މައުލޫމާތު، އެ މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކަށް ލިބޭނެ އިންތިޒާމް މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްއިން ހަމަޖައްސައިފިއެވެ.\nނަމަވެސް، މިހާރު މި ގެނެވުނު ބަދަލާއެކު، ކުރިން ހިއްސާކުރަމުން ގެންދިޔަ މައުލޫމާތުގެ އިތުރުން، މައްސަލައިގެ ތަހުގީގުގައި އިންވެސްޓިގޭޝަން އޮފިސަރުން ކުރަމުންދާ މަސައްކަތްތަކުގެ މައުލޫމާތު މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކަށް ހިއްސާކުރަމުންދާނެ ކަމަށް ފުލުހުން މައުލޫމާތުދެއެވެ.\nމީގެ އިތުރުން ފުލުހުން ބުނީ މި ޚިދުމަތަށް މި ގެނެވުނު ބަދަލާއެކު ފުލުހުންނަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތައް ކުރިއަށްދާ ގޮތުގެ މައުލޫމާތު، މައްސަލައާ ގުޅުންހުރި ފަރާތްތަކަށް ކުރިއަށްވުރެ ފަސޭހަކަމާއެކު ލިބިގެންދާނެ ކަމަށެވެ.\nމި ޚިދުމަތަކީ މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް ސަރވިސްގެ ސްޓްރެޓީޖިކް ޕްލޭން 2019-2024 ގައި ކަނޑައަޅާފައިވާ އޯގަނައިޒޭޝަނަލް ރިފޯމް އެންޑް ޓްރާންސްފޮމޭޝަން ލަނޑުދަނޑީގެ ދަށުން ހާސިލްކުރަން ކަނޑައަޅާފައިވާ މަގުސަދުތައް ހާސިލްކުރުމަށް ގެނެވުނު މުހިއްމު ބަދަލެކެވެ.


Covid-19: Raajjey gai othee white alert | Mihaaru\nކޮވިޑް-19 ރާއްޖެއަށް ފެތުރިއްޖެ ނަމަ މަސަައްކަތް ކުރާނެ ގޮތުގެ ޑްރިލް ކުރިއަށް ގެންދަނީ. އެ ރޯގާ ރާއްޖެއަކުން އަދި ނުފެނޭ.\nކޮވިޑް-19: ރާއްޖޭގައި އޮތީ ވައިޓް އެލާޓް\n05 މާޗް 2020 - 17:46 8 comments\nއެކި ގައުމުތަކުގައި ހަލުވިކަމާ އެކު، ފެތުރެމުންދާ ކޮވިޑް-19 ރޯގާއާ ގުޅިގެން އެލާޓް ނެރޭނެ ލެވެލްތަކެއް ކަނޑައަޅާފައި ވާއިރު، ރާއްޖެ އަދި އޮތީ "ވައިޓް އެލާޓް" ގައި ކަަމަށް ހެލްތު މިނިސްޓްރީން މިއަދު ބުނެފި އެވެ.\nއެ މިނިސްޓްރީން ކުރި ޓްވީޓެއްގައި ބުނީ ރާއްޖެ އަށް މި ވަގުތު "ވައިޓް އެލާޓް" ކަނޑައަޅާފައި އޮތީ ރޯގާ ޖެހިފައިވާ މީހަކު އަދި ނުފެންނާތީ ކަމަށެވެ.\nކޮރޯނާވައިރަހުން ސަމާލުވުމަށް "ވައިޓް އެލާޓް" ގައި ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތަކަކީ ބައްޔާ މެދު މީހުން ހޭލުންތެރި ކުރުވުމާއި ސިއްހީ ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތައް ތަމްރީނުކޮށް، ތައްޔާރީ ހާލަތުގައި ތިބުމާއި ބައްޔާ ގުޅިގެން މީހަކު ކަރަންޓީނު ކުރަން ޖެހިއްޖެ ހާލަތެއްގައި އެ ކަން ކުރާނެ ތަންތަން ތައްޔާރަށް ބެހެއްޓުމާއި އެކަހެރިކޮށް ފަރުވާ ދެވޭނެ އިންތިޒާމް ހަމަޖެއްސުމެވެ. އަދި ފަރުވާ އަށް ބޭނުންވާ ބޭހާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ އާލާތްތައް ގެނެސް ރައްކާކުރުމަކީ ވެސް މި ލެވެލްގައި ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.\nކޮވިޑް-19 ޖެހިފައިވާ މީހަކު ފެނިއްޖެ ނަމަ ހާލަތު "ޔެލޯ އެލާޓް" އަށް ބަދަލުވާނެ އެވެ. އެ ހާލަތުގައި އަޅާނެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ތަފްސީލެއް ހެލްތު މިނިސްޓްރީއަކުން އަދި ނުދެ އެވެ.\nތިން ވަނަ ލެވެލް ކަމަށްވާ "އޮރެންޖް އެލާޓް" ނެރޭނީ ރޯގާ އުޅޭ ސަރަހައްދަކަށް ދަތުރު ކޮށްގެން، ރޯގާ ޖެހޭ މީހެއްގެ ފަރާތުން އެހެން ބައެއްގެ ގަޔަށް ރޯގާ އަރާ ހިސާބުންނެވެ. ކޮވިޑް-19 ގެ ނުރައްކާ އެންމެ ބޮޑު ކަމަށް ނިންމައި "ރެޑް އެލާޓް" ނެރޭނީ އެހެން ގައުމަަކުން ރޯގާ ޖެހުނު މީހަކާ ގުޅުމެއް ނެތް ގޮތެއްގައި ރޯގާ ގައިންގަޔަށް އަރާ ހާލަތުގަ އެވެ.\nޗައިނާގެ ވޫހާން ސިޓީން ފުރަަތަމަ ފެނުނު ކޮވިޑް-19 މިހާތަނަށް ޖެހުުނު މީހުންގެ ޖުމްލަ އަދަދު މިހާރު ވަނީ ލައްކަ އަަކާ ގާތްވެފަ އެވެ. އެންމެ ފަހުގެ ތަފާސްހިސާބުތައްް ދައްކާ ގޮތުން، އެ ރޯގާ މިހާތަނަށް 95،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ޖެހުނު އިރު އޭގެ ތެރެއިން 3،000 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ.\nކޮވިޑް-19 މިހާރު ބާރަށް ފެތުރޭ ގައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި އީރާން، ދެކުނު ކޮރެއާ އަދި އިޓަލީ ހިމެނެ އެވެ. ރޯގާ ފުރަތަމަ ފެނުނު ޗައިނާގައި އެ ފެތުރޭ މިންވަރު މިހާރު ވަނީ ނިސްބަތުން ދަށަށް ދާން ފަށައިފަ އެވެ.\nއިތުރު ލިޔުންތައް ސިއްހަތު ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ ހެލްތު މިނިސްޓްރީ


900 ahvure gina meehun flat laajassan beynun\n900 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ފްލެޓް ލާޖައްސަން އެދޭ\nހިޔާ އެއްބަސްވުމުގައި ސޮއި ކުރަނީ: ބައެއް ފަރާތްތަކުން ފްލެޓް ލާޖައްސަން ބޭނުން -- ފޮޓޯ: އަވަސް\nހިޔާ މަޝްރޫއުގެ ދަށުން އަޅާފައިވާ ޓަވަރުތައް -- އަވަސް ފޮޓޯ\nހުޅުމާލޭ ހިޔާ ޓަވަރުތަކުން ފްލެޓް ލިބުނު ފަރާތްތަކުގެ ތެރެއިން 900 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ލިބުނު އެ މީހުންގެ ފްލެޓް އެޕާޓްމަންޓް އެހެން ފަރާތަކާއެކު ލާޖައްސަން -- ބަދަލު ކުރަން -- ބޭނުންވާ ކަމަށް ހިލާ ފްލެޓް ޔޫނިއަނުން ބުނެފި އެވެ.\nއެ މައުލޫމާތުތައް އަވަސްއާ ހިއްސާ ކުރަމުން ހިޔާ ފްލެޓް ޔޫނިއަނުން ބުނީ ފްލެޓް ލިބިފައިވާ މީހުން ހިޔާގެ އެހެން ފްލެޓަކާ ލާޖައްސަން ބޭނުން ނަމަ ދެ ފަރާތް ގުޅިގެން އެކަން ކުރެވޭ ގޮތަށް ސޯޝަލް މީޑިޔާގައި ދެ ހަފުތާ ކުރިން ހުޅުވާލި ކަމަށެވެ. އަދި އެ ފުރުސަތުގައި 900 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ފްލެޓް ލާޖައްސަން ބޭނުންވާކަން އެނގުނު ކަމަށެވެ.\nހިޔާ ފްލެޓް ލިބުނު މީހުންގެ ވައިބާ ގްރޫޕެއް ވެސް އެ ޔޫނިއަނުން ހިންގަ އެވެ. އެ ގްރޫޕުގައި ވެސް ގިނަ ބަޔަކު ފްލެޓް ލާޖައްސަން ބޭނުންވާ ކަމަށް ބުނެފައި ވެއެވެ. އަދި ފްލެޓް ލިބުނު ފްލޯ އާއި އިތުރު މައުލޫމާތު ހިމެނުމުން އެ ތަން ބޭނުންވާ އިތުރު މީހަކު ހުރި ނަމަ އެކަން އެއްބަޔަކު އަނެއް ބަޔަކަށް އަންގަމުން ވެސް ދިޔައެވެ.\nޔޫނިއަނުން ބުނީ 900 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުން ފްލެޓް ބަދަލު ކުރަން ބޭނުން ނަމަވެސް އެޗްޑީސީން ފްލެޓް އެކްސް ޗޭންޖް ކުރުމުގެ ޔަގީންކަމެއް ދީފައި ވަނީ 150 މީހުނަށް ކަމަށެވެ.\nމިހާރު ހިޔާ ފްލެޓްގެ އެގްރިމެންޓްގައި ދަނީ ސޮއި ކުރަމުން ނެވެ. ހުރިހާ ފަރާތްތަކެއް ސޮއިކޮށް ނިމުމުން ފްލެޓް ލާޖައްސަން ބޭނުންވާ މީހުންގެ މަސައްކަތް ފަށާނެ އެވެ.\nހިޔާގައި 25 ބުރީގެ 16 ޓަވަރެއް ހިމެނެ އެވެ. ފްލެޓް ލިބުނު ބައެއް ފަރާތްތަށް މިހާރު ވަނީ އެއް ބަސް ވުމުގައި ސޮއި ކޮށްފައިވާއިރު ފްލެޓް ނިންމަން ދީފައި ވަނީ ތިން މަސް ދުވަހެ އެވެ. އޭގެ ފަހުން ކޮންމެ މަހަކު އެޗްޑީސީއަށް މަހަކު ކުއްޔަށް 8500 ރުފިޔާ ނަގާނެ އެވެ. އެކަމަކު ނިންމަން ދިން މުއްދަތު އިތުރު ކޮށްދޭށާއި ކުލި ވެސް ކުޑަ ކޮށްދިނުމަށް ފްލެޓްވެރިން ދަނީ ގޮވާލަމުން ނެވެ.\nހައުސިން ޔުނިޓް ހައުސިން މިނިސްޓްރީ އެޗްޕީއޭ + ހިޔާ މަޝްރޫއު ހިޔާ މަޝްރޫއު އެންމެނަށް ހިޔާ ކަށަވަރު މަޝްރޫއު ފްލެޓް ޑައިރީ\nހިޔާގެ ގްރޭސް ޕީރިއެޑް އަދި އިތުރެއް ނުކުރޭ


Male in boahiyaavahikan hoadhan rarrashuge rayyithunnah oth furusathu kuda, namaveseee beyinsaafennoon: Aslam - One Online\nހައުސިން އެންޑް އިންފްރާންސްޓްރަކްޗާ މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު އަސްލަމް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޖަލްސާގައި---ފޮޓޯ: މަޖިލިސް އިދާރާ\nމާލޭން ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދަން ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް އޮތް ފުރުސަތު ކުޑަ، ނަމަވެސް އެއީ ބޭއިންސާފެއްނޫން: އަސްލަމް\nމާލޭން ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދަން ރަށްރަށުގެ ރައްޔިތުންނަށް އޮތް ފުރުސަތު ކުޑަ ކަމަށް ގަބޫލު ކުރައްވާ ކަމަށާއި، ނަމަވެސް އެއީ މިވަގުތަށް ބޭއިންސާފެއް ކަމަށް ގަބޫލު ނުކުރައްވާ ކަމަށް ހައުސިން އެންޑް އިންފްރާންސްޓްރަކްޗާ މިނިސްޓަރު މުހައްމަދު އަސްލަމް ވިދާޅުވެއްޖެއެވެ.\nމިނިސްޓަރު އަސްލަމް މިހެން ވިދާޅުވީ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ މިއަދުގެ ޖަލްސާގެ ވަޒީރުންނާ ސުވާލު ކުރުުގެ ވަގުތުގައި ބައެއް މެންބަރުން މިނިިސްޓަރާ ކުރެއްވި ބައެއް ސުވާލު ތަކަށް ޖަވާބު ދެއްވަމުންނެވެ.\nއޭގެ ތެރެއިން، މި ސަރުކާރުގެ ބޯހިޔާވަހި ކަމުގެ ސިޔާސަތުގެ ދަށުން މާލޭން ބޯހިޔާވަހިކަން ހޯދުމަށް ކުރިމަތިލެވޭނެ ގޮތް، ރަށްރަށުގެ މީހުނަށް ނެތްކަން ފާހަގަ ކުރައްވައި މަޑުއްވަރީ ދާއިރާގެ މެންބަރު އާދަމް ޝަރީފް ކުރެއްވި ސުވާލަށް ޖަވާބު ދެއްވަމުން މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ، އެއީ ދިވެހިންގެ އާދަ ކާދަ އޮންނަ ގޮތް ކަމަށެވެ.\n"ދިވެހިންގެ އާދަ ކާދަ ހުންނަގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިިރިއުޅުމުގައި ގޯތި ގެދޮރުގެ ކަންތައް މި ހަމަޖައްސަނީ އެމީހަކު ދިރިއުޅޭ ތަނެއްގައި، އެތަނަކުން އަޅުގަނޑުމެން އެއްޗެއް ހޯދަނީ އަދި ލިބެނީވެސް، އެއީ ރާއްޖޭގެ އެހެން ރަށްރަށުގައިވެސް އެކަން އޮންނަ ގޮތް އެއާދަ ކާދައިގެ ތެރޭގައި ދިރިއުޅެމުން އަންނަ ބައެއްގެ ތެރޭގައި އަޅުގަނޑުމެން މިމާލޭގައި ފަސްހާސް އާއިލާ އެބައޮތް އެހެން ތަނެއްގައި އެމީހުންނަށް ވާރުތަ ކުރާނެ ތަންކޮޅެއްވެސް ނެތް،" އަސްލަމް ވިދާޅުވިއެވެ.\nމިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ، މާލޭން ބޯހިޔާވަހިކަން ދިނުމުގައި އެ ފަސް އާއިލާއަށް އިސްކަން ދިނުމަކީ ބޭއިންސާފެއްނޫން ކަމަށެވެ.\nއެގޮތަށް ތަފާތު ކުރުމަކީ ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފްކަމެއް ކަމަށް އިދިކޮޅު ޕީޕީއެމްގެ މެންބަރު ނައިފަރު ދާއިރާގެ މަޖިލިސް މެންބަރު އަހުމަދު ޝިޔާމް ވިދާޅުވުމުން، ޖަވާބު ދެއްވައި މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ، އެކަމަކީ ގާނޫނުއަސާސީއާވެސް ހިލާފް ކަމެއްނޫން ކަމަށެވެ.\nރަށް ރަށުގައިވެސް އެކަން ހިނގަނީ އެގޮތަށް ކަމަށާއި، އިސްކަން ދިނުމަކީ ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފްކަމެއްނޫން ކަމަށް ތަކުރާރު ކުރައްވައި މިސާލެއްގެ ގޮތުން މިނިސްޓަރު ވިދާޅުވީ، ނުކުޅެދުންތެރިންނަށް އިސްކަން ދިނުމާއި، އެކަނިވެރި މައިންނަށް އިސްކަން ދިނުމުގެ އިތުރުން 18 އަހަރު ފުރުުން އަލަތު ކައިވެނި ކުރާ މީހުންނަށް ފްލެޓް ދިނުމުގައި ރައީސް ޔާމީންގެ ސަރުކާރުން އިސްކަން ދިނުމަކީވެސް ގާނޫނުއަސާސީއާ ހިލާފް ކަމެއްނޫން ކަމަށެވެ.\nގުޅޭ ޓެގު މާލެ ރައްޔިތުންގެ މަޖިލިސް މިނިސްޓްރީ އޮފް ނޭޝަނަލް ޕްލޭނިން ހައުސިން އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ މުޙައްމަދު އަސްލަމް ގޯތިގެދޮރު