Wpływ cukrzycy na rozwój i funkcjonowanie dziecka. - PDF\nWpływ cukrzycy na rozwój i funkcjonowanie dziecka.\nDownload "Wpływ cukrzycy na rozwój i funkcjonowanie dziecka."\n1 Dr Marzena Buchnat WSE UAM Zakład Pedagogiki Specjalnej Wpływ cukrzycy na rozwój i funkcjonowanie dziecka. Cukrzyca jako choroba przewlekła, jest znana od tysięcy lat, dlatego stanowi źródło badań naukowców na całym świecie. Określana jest mianem choroby społecznej, ponieważ dotyczy wszystkich ludzi bez względu na wiek, rasę czy płeć. Cukrzyca (diabetes mallitus moczówka cukrowa) jest chorobą przewlekłą, metaboliczną (przemiany materii), charakteryzującą się stanem całkowitego lub względnego niedoboru insuliny, prowadzącym do przewlekle podwyższonego poziomu glukozy we krwi wynikającego z niedoboru lub braku insuliny hormonu niezbędnego do życia produkowanego przez trzustkę. Cukrzyca jest zespołem chorobowym o niejednolitej etiologii i zróżnicowanym przebiegu klinicznym. Jest w istocie zbiorem kilkunastu chorób, różniących się etiologią i patogenezą, ale wszystkie one w pewnej fazie swojego patofizjologicznego rozwoju powodują względny lub bezwzględny niedobór insuliny, a co za tym idzie, zahamowanie jej wpływu na komórki i tkanki, a także hiperglikemię, glukozurię i cały zespół towarzyszących im zaburzeń metabolicznych i morfologicznych (Czyżyk A., 1995; Silink M., Fichna P., 1997; Tracz M., 1997;Noczyńska A., 1998; Tatoń J., 1998; Fichna P., 1999; Koch-Heintzeler, Puhl W., 1999; Pańkowska E., Pawełczak S., 1999; Biermann J., Toohey B., 2000; Symonides-Ławecka A., 2000; Tatoń J., Czech A., 2000). Na podstawie współczesnej wiedzy o etiologii cukrzycy definiuje się ją jako przewlekłą chorobę przemiany materii, dotyczącą pierwotnie metabolizmu węglowodanów. Objawia się zawsze przy obniżonej tolerancji na wprowadzone do organizmu węglowodanowe składniki pokarmowe i niezdolności do prawidłowego śródkomórkowego przetwarzania glukozy, która jest głównym materiałem energetycznym w organizmie zdrowego dziecka. We krwi znajduje się w stałym stężeniu mg%, pod wpływem zaś insuliny ulega polimeryzacji w wątrobie na glikogen. Jeśli opisany proces jest zaburzony, wtedy dochodzi do objawów 1\n2 charakteryzujących cukrzycę, a więc chorobę autoimmunologiczną, w której rozpoczyna się postępujące niszczenie komórek beta wysp trzustkowych, a w dalszej konsekwencji początkowy niedoboru, a następnie bezwzględny deficyt insuliny w organizmie (Pecyna M., B., 2000, s.251). Cukrzyca ujawnia się, gdy zostanie zniszczonych ok. 90% komórek beta wysp trzustkowych produkujących insulinę. Insulina jest hormonem białkowym o budowie polipetydowej. Jej zadaniem jest przyspieszanie tempa przenikania glukozy z krwi do niektórych komórek i przekształcania jej w glukozo-6-fosforan, co powoduje obniżenie stężenia glukozy we krwi, zwiększenie zapasu glikogenu w wątrobie i mięśniach oraz wzmożenie spalania glukozy. Z kolei przy niedoborze insuliny następuje zmiana w metabolizmie węglowodanów, a energia jest pobierana w większym stopniu ze spalania tłuszczów. Prowadzi to do hiperglikemii, czyli wzrostu cukru w krwi na skutek zachwiania równowagi pomiędzy szybkością gromadzenia się acetylo-koenzymu A, a szybkością jego spalania. Insulina jest produkowana przez komórki beta wysp trzustkowych (Langerhansa) Wyspy trzustkowe są w swoim rodzaju gruczołami wydzielania wewnętrznego. Znajdują się w trzustce, która jest gruczołem trawiennym i jednocześnie gruczołem dokrewnym. Wyspy trzustkowe są tworami wyraźnie odgraniczonymi, bogato unaczynionymi i unerwionymi. Występują w nich cztery rodzaje komórek endokrynnych: komórki alfa (10%) wydzielające glukagon, komórki beta (75-80%) wydzielające insulinę, komórki delta (ok. 7%) wydzielające somastynę oraz komórki F/PP (ok.2%) wydzielające peptyd trzustkowy. Wszystkie wymienione komórki tworzą ze sobą sieć połączeń umożliwiającą w układzie sprzężeń zwrotnych przekazywanie do całego organizmu hormonów, jonów i innych substancji niezbędnych dla prawidłowej przemiany materii (Tatoń J., 1993; Silink M., Fichna P., 1997; Fichna P., 1999; Symonides-Ławecka A., 2000). Cukrzyca jest w istocie zbiorem kilkunastu chorób. Wielość chorób składających się na pojęcie cukrzyca uwidacznia różne kryteria jej podziału i klasyfikacji. Do najczęstszych kryteriów podziału należą: 1. czynniki etiologiczne: : cukrzyca genetycznie uwarunkowana dysfunkcjami komórek beta (np. MODY, MODY 3, MODY 1), genetycznie uwarunkowane zaburzenia działania insuliny (np. Leprechaunizm, Zespół Rabsona i Mandenhalla), autoimmunologiczna, wirusowa, toksyczna, trzustkowa, endokrynopatie. 2. Wiek, w którym doszło do zachorowania: cukrzyca typu dziecięcego, młodzieńczego, dorosłych i starcza. 2\n3 3. Masa ciała: cukrzyca skojarzona z otyłością, bez otyłości, przebiegająca z wyniszczeniem. 4. Rodzaj głównych objawów: - Obecność lub nieobecność objawów: cukrzyca jawna klinicznie albo cukrzyca bezobjawowa ze skłonnością do ketozy lub bez takiej skłonności - Stopień hiperglikemii: cukrzyca łagodna, umiarkowana i ciężka - Obecność lub nieobecność powikłań: cukrzyca niepowikłana lub powikłana angiopatią, neuropatią - Typ potrzebnego leczenia: cukrzyca insulinozależna typu I, częściowo insulinozależna, insulinoniezależna typu II - Wrażliwość na egzogenną insulinę: cukrzyca insulinowrażliwa, insulinooporna, 5. inne współistniejące zaburzenia: cukrzyca ciężarnych występuje u około1-2 na 1000 ciężarnych kobiet, powstaje w czasie ciąży i mija po porodzie, jednak jej wczesne rozpoznanie i leczenie jest konieczne do prawidłowego rozwoju płodu; cukrzyca skojarzona z lipodystrofią z marskością wątroby; cukrzyca będąca wynikiem upośledzenia odżywiania i uszkodzenia trzustki w przebiegu wyniszczenia; Cukrzyca z obecnością zaburzeń immunologicznych, jak: występowanie przeciwciał przeciwwyspowych i innych lub niektórych szczególnych antygenów (genów) układu HLA; zespół Tattersalla występujący w wieku młodzieńczym; cukrzyca bez ketozy i inne 6. zależność od insuliny - Bezwzględna zależność od insuliny cukrzyca insulinozależna typu I,IDDM istnieje duża skłonność do ketozy, sekrecja endogennej insuliny prawie nie występuje lub jest w znacznym stopniu niewystarczająca; ketonemia lub znaczna hiperglikemia pojawia się pomimo optymalnego leczenia dietetycznego, cukrzyca ta zazwyczaj rozpoczyna się w dzieciństwie lub młodości; utrzymanie przy życiu wymaga zawsze aktywnej insulinoterapii. - Względna lub częściowa zależność od insuliny: hiperglikemia i inne objawy cukrzycy nie występują pod wpływem leczenia doustnymi lekami hipoglikemizującymi i bez podania insuliny; nie pojawia się ketoza - Brak zależności od insuliny cukrzyca insulinoniezależna typu II NIDDM; przeważnie występuje u osób dorosłych, skojarzona z otyłością, wszystkie objawy ustępują pod wpływem leczenia bez podawania insuliny. 3\n4 Żaden z powyższych podziałów nie obejmuje wystarczająco dokładnie wszystkich przypadków cukrzycy (Czyżyk A., 1997; Silink M., Fichna P., 1997; Tatoń J., 1998; Fichna P., 1999; Koch-Heintzeler, Puhl W., 1999; Pańkowska E., Pawełczak S., 1999; Biermann J., Toohey B., 2000; Symonides-Ławecka A., 2000). Rozpatrując cukrzycę występującą u dzieci, wymienia się następujące typy cukrzycy wieku rozwojowego: typ I - cukrzyca insulinozależna oraz typ II - cukrzyca insulinoniezależna. Typ II - cukrzyca insulinoniezależna NIDDM, występuje w dwóch odmianach jako cukrzyca typu dorosłego MOD i cukrzyca młodzieńcza MODY. Charakteryzują się one dziedziczeniem autosomalnie dominującym i pierwotnymi defektami genetycznymi wydzielania insuliny stymulowanej glukozą. U osób dorosłych występuje jako zespół typu MOD, spowodowany odpornością na insulinę, połączony z defektem jej wydzielania. Najczęściej związany z otyłością (80% przypadków), nadciśnieniem (60% przypadków) i chorobą sercowo-naczyniową. Typ MODY występuje u dzieci i młodzieży dość rzadko, stanowi mniej niż 1% cukrzyc w tej grupie wiekowej. Może być wynikiem swoistych wad genetycznych, dotyczących komórek beta lub receptorów insulinowych, zaburzeń części zewnątrzwydzielniczej trzustki, innych chorób endokrynologicznych, leków zakażeń i niektórych zespołów genetycznych. Początek choroby jest najczęściej skryty i powolny. Charakterystyczną cechą jest umiarkowana hiperglikemia, pojawiająca się przed 25 rokiem życia. Cukrzyca insulinozależna typu I IDDM jest charakterystyczna dla dzieci i obejmuje prawie 98% cukrzyc w tej grupie wiekowej. Spowodowana jest całkowitym brakiem insuliny z powodu zniszczenia komórek beta wysp trzustkowych. Przyczyny powstawania insulinozależnej cukrzycy dotyczą głównie genetycznie uwarunkowanej podatności zachorowania na tą chorobę, wpływów środowiska w którym żyjemy, np. infekcji wirusowych oraz procesu autoimmunologicznego polegającego na nieprawidłowym mechanizmie obronnym, który doprowadza błędnie do zniszczenia własnych komórek beta (wiąże się to z występowaniem antygenów HLA) (Tatoń J., 1993; Silink M., Fichna P., 1997; Fichna P., 1999; Symonides-Ławecka A., 2000). Analizując powyższe przyczyny powstawania cukrzycy, trzeba stwierdzić, że do jej rozwoju mogą prowadzić takie mechanizmy jak: - zakażenie wirusowe u dziecka z genetycznie uwarunkowaną podatnością na zachorowanie i rozwój autoagresji, 4\n5 - zakażenie wirusowe jako jedyna i bezpośrednia przyczyna zniszczenia komórek beta, - autoagresja w stosunku do własnych komórek beta bez uchwytnej przyczyny, powodującej ich zniszczenie (Pecyna M., B., 2000, s. 250). Epidemiologiczne badania nad zapadalnością na cukrzycę insulinozależną określają początek choroby poprzez datę pierwszego podana insuliny. Obecnie obserwuje się, że wskaźnik zapadalności na cukrzycę w grupie dzieci stale wzrasta. Stwierdza się dwa szczyty zapadalności na cukrzycę insulinozależną w zależności od wieku: największy, w przedziale wiekowym lat oraz mniejszy, pomiędzy 2-3 rokiem życia. Odnotowuje się też sezonowość w pojawianiu się nowych przypadków choroby. W miesiącach zimowych obserwuje się wzrost zachorowalności na cukrzycę (Silink M., Fichna P., 1997; Symonides-Ławecka A., 2000). Objawy kliniczne cukrzycy, które umożliwiają rozpoznanie choroby, pojawiają się często pod wpływem stresu, który może być wywołany zakażeniem, szczepieniem ochronnym, urazem fizycznym, psychicznym lub wskutek leków hormonalnych. Stres powoduje zwiększone zapotrzebowanie na insulinę. Dziecko będące w zaawansowanej fazie niszczenia komórek beta nie może sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu na insulinę. Z powodu niedoboru insuliny organizm dziecka reaguje hiperglikemią, której objawy są widoczne. Należą do nich: - zwiększone pragnienie (polydipsia), - wielomocz dziecko oddaje znacznie częściej i w dużych ilościach mocz (norma 1-1,5 l/dobę, dzieci chore 5 l/dobę), - wzmożone łaknienie (polyphagia) dziecko spożywa znacznie więcej pokarmu, ale nie przybiera na wadze, - uczucie stałego fizycznego i psychicznego zmęczenia, bez przyczyny, dziecko staje się apatyczne, drażliwe, - zaburzenia wzroku charakteryzujące się nieostrym widzeniem, - często pojawiają się dodatkowe choroby takie jak grzybica, zmiany skórne, swędzenie krocza i inne, - wyczuwalny zapach acetonu, - cechy wstrząsu i zaburzenia świadomości o różnym nasileniu aż do śpiączki (Tatoń J., 1993; Fichna P., 1999; Symonides-Ławecka A., 2000). W rozpoznawaniu cukrzycy głównie uwzględnia się następujące objawy: zwiększone pragnienie, wielomocz, zwiększone łaknienie. Są one spowodowane 5\n6 niedoborem insuliny, która zaburza przemianę materii w konsekwencji czego powstaje szczytowe stężenie glukozy we krwi, które ostateczne przekracza próg nerkowy, prowadząc do częstego oddawania moczu. Utrata płynów, elektrolitów, a także kalorii jest przyczyną wzmożonego pragnienia i łaknienia. Początek choroby może mieć charakter ostry, kiedy objawy narastają w ciągu kilku lub kilkunastu tygodni, szczególnie u małych dzieci, lub znacznie przedłużony. U dzieci starszych można zaobserwować ewolucję objawów trwającą nawet 2-3 lata, charakteryzującą się okresami bezobjawowymi i niestałą hiperglikemią. Objawy kliniczne w cukrzycy typu I są bardziej jednorodne aniżeli w innych typach cukrzycy. Należą do nich nadmierne pragnienie, wielomocz, ogólne zmęczenie, chudnięcie, ketonuria, oddawanie moczu w ciągu nocy, paradontoza, wzmożone łaknienie, powiększenie wątroby, kwasica ketonowa, która jest wywołana znacznym deficytem insuliny, przez co dochodzi do nagromadzenia związków ketonowych w krwi i poprzedzających stan śpiączki cukrzycowej, nefropatie, bóle brzucha, nocne moczenie się, retinopatie zmiany dotyczące narządu wzroku, dermatopatie cukrzycowe, grzybice skóry i błon śluzowych, białkomocz, objawy odminiczkowego zapalenia nerek. Ich częstość występowania pokazuje tabela. Tabela 1. Częstość niektórych objawów cukrzycy u dzieci (Tatoń J., 1993). Objaw Częstość występowania (%) 1. nadmierne pragnienie 2. wielomocz 3. ogólne zmęczenie 4. chudnięcie 5. ketonuria 6. oddawanie moczu w ciągu nocy 7. paradontoza 8. wzmożone łaknienie 9. powiększenie wątroby 10. kwasica ketonowa 11. nefropatia 12. ból brzucha 13. nocne moczenie się 14. retinopatia\n7 15. dermatopatia cukrzycowa 16. grzybica skóry i błon śluzowych 17. białkomocz (do 1 g/d) 18. objawy odmiedniczkowego zapalenia nerek Przebieg cukrzycy typu I jest przeważnie chwiejny. Chwiejność metaboliczna wynika ze zmieniającego się zapotrzebowania na insulinę, co powoduje skłonność do znacznych wahań glikemii często z towarzyszącą ketonurią i stanami hipoglikemicznymi. Przyczyną może być też brak endogennej insuliny, zmienne zapotrzebowanie na ruch, labilność psychiczna dziecka, błędy w żywieniu i insulinoterapii ( efekt Somogyi) a także dodatkowe choroby. Przebieg cukrzycy u dzieci i młodzieży charakteryzuje się kilkoma fazami: 1. Faza przedcukrzycowa (przedkliniczna) - jest stanem określanym przez obecność immunologicznych wyznaczników, mogących wskazywać na rozwój cukrzycy insulinozależnej. Jest ona wykrywana dzięki badaniu krewnych pierwszego stopnia osoby chorej na cukrzycę. Identyfikacja fazy przedcukrzycowej pozwala mieć nadzieję na postęp w prewencji form cukrzycy insulinozależnej przez zahamowanie przewlekłej autoimmunologicznej destrukcji komórek beta. 2. Faza ujawnienia się cukrzycy charakteryzuje się wystąpieniem u dziecka podstawowych objawów: zwiększonego pragnienia, łaknienia, wielomoczu. Początek cukrzycy może mieć ostry przebieg, np. charakteryzujący się hiperglikemią lub powolny, o małym nasileniu objawów trwający nawet kilka miesięcy. Trudność w zdiagnozowaniu choroby polega na tym, że dzieci podejrzewane są wtedy o inne zaburzenia. Początek cukrzycy insulinozależnej wyznacza data pierwszego podania insuliny. 3. Faza częściowe remisji lub łagodnego przebiegu honeymonn po rozpoczęciu leczenia u około 50% dzieci zapotrzebowanie na insulinę przejściowo maleje. Faza ta rozpoczyna się w ciągu dni lub tygodni od rozpoczęcia insulinoterapii i może trwać nawet do kilku miesięcy. W tym czasie cukrzyca jest stabilna, bywa nieraz, że można zaprzestać podawania insuliny. Faza ta daje choremu dziecku i jego rodzinie czas na wstępną adaptację do choroby, należy jedna stale pamiętać, że jest to stan przejściowy. 7\n8 4. Faza stałej zależności od egzogennej insuliny, czyli okres po częściowej remisji. W tej fazie przewlekłej, stałej zależności od insuliny, jedyną formą leczenia cukrzycy jest podawanie w iniekcjach insuliny. Najczęstszymi ostrymi powikłaniami w cukrzycy jest hipoglikemia i hiperglikemia. Hipoglikemia oznacza zbyt małe stężenie glukozy we krwi (mniejsze niż 3,3 mmol/l (60 mg%)), tzw. niedocukrzenie. Zwykle wywołuje je zbyt duża dawka insuliny lub leku hipoglikemizującego, nagłe zmniejszenie pożywienia albo zbyt duży, nieoczekiwany wysiłek fizyczny. Hipoglikemia może być łagodna, umiarkowana i ostra w zależności od występowania objawów klinicznych. Profilaktyka ma szczególne znaczenie u małych dzieci, których mózg jest w trakcie intensywnego rozwoju, a jego udział w konsumpcji glukozy z krwi przekracza 50%, a u niemowląt nawet 80%. Obserwowane u dzieci objawy hipoglikemii nasilają zmiany w układzie nerwowym. Objawami hipoglikemmi są: potliwość, głód, mrowienie wokół ust, bladość, lęk, osłabienie, ból głowy, zmęczenie, rozdrażnienie, depresja, zaburzenia widzenia, zamazana mowa, zawroty głowy, trudność w myśleniu, senność, zmiany nastroju, zagubienie myślowe, drgawki, a nawet śpiączka. Przyczyną znacznej hiperglikemii mogą być zaniedbania w diecie, błędy w insulinoterapii, za mała aktywność fizyczna, dodatkowa choroba, przyjmowanie niektórych leków. Hiperglikemia występuje, gdy stężenie glukozy we krwi przekroczy próg nerkowy (powyżej 100mg%) co może prowadzić do rozwinięcia się kwasicy ketonowej, a dalej prowadzić do śpiączki ketonowej, która stanowi już zagrożenie życia Objawami znacznej hiperglikemii są: nadmierne pragnienie, wielomocz, chudnięcie, osłabienie, utrata apetytu, nudności, wymioty, zapach acetonu, uczucie pieczenia w jamie ustnej, przyspieszenie tętna, zaróżowienie skóry. Przewlekłe powikłania długotrwałej cukrzycy dotyczą uszkodzeń narządu wzroku np. jaskra, retinopatia cukrzycowa, zmiany w nerkach nefropatia cukrzycowa, zmiany w układzie sercowonaczyniowym, neuropatie cukrzycowe, dermatopatie cukrzycowe. Oczywiście, prawidłowe postępowanie medyczne może w dużej mierze zmniejszyć ryzyko wystąpienia powikłań. Z tego względu każde dziecko powinno być objęte opieką ze strony interdyscyplinarnego zespołu doświadczonego w leczeniu cukrzycy, w którego skład wchodzą: pediatra (endokrynolog, lub lekarz doświadczony w leczeniu cukrzycy), edukator cukrzycowy, dietetyk, psycholog. Skuteczne leczenie cukrzycy opiera się na edukacji cukrzycowej, insulinoterapii, odpowiedniej diecie, umiejętności 8\n9 samokontroli, odpowiednio zaplanowanym ruchu fizycznym i wsparciu psychologicznym (Czyżyk A., 1997; Silink M., Fichna P., 1997; Tracz M., 1997;Noczyńska A., 1998; Tatoń J., 1998; Fichna P., 1999; Koch-Heintzeler, Puhl W., 1999; Pańkowska E., Pawełczak S., 1999; Biermann J., Toohey B., 2000; Symonides- Ławecka A., 2000; Tatoń J., Czech A., 2000). Niestety nawet przy prawidłowo prowadzonym leczeniu dziecka, cukrzyca wpływa na jego rozwój i funkcjonowanie. Autorzy badań nad rozwojem dzieci i młodzieży cierpiących na różne choroby podkreślają, że dzieci chore na cukrzycę częściej ujawniają w funkcjonowaniu emocjonalno-społecznym różne zaburzenia, które występują się pod postacią i reakcji lękowych, tendencji do wycofywania się z uczestnictwa w życiu oraz różnego rodzaju zachowań agresywnych, postaw fatalistycznych wobec życia i choroby, współwystępujących z wyuczoną bezradnością i zewnętrznym umiejscowieniem poczucia kontroli (Ślenzak J., 1984; Pilecka W., 1989; Pilecka W., Majewicz P., Zawadzki A., 1999). Wpływ cukrzycy na funkcjonowanie intelektualne, psychiczne, fizyczne, społeczne dziecka zależy w dużej mierze od jego wieku i początku choroby. Choroba przewlekła, jaką jest cukrzyca, powoduje zmianę sposobu życia zarówno dla dziecka jak i jego rodziny. Jest źródłem wielu trudnych sytuacji, ponieważ wpływa na sposób funkcjonowania dziecka na różnych płaszczyznach. Jednak jak dalece choroba będzie zakłócać ten sposób funkcjonowania, zależy nie tylko od samej choroby, ale i od sposobu jej przyjęcia przez dziecko. Chorobę można traktować w różny sposób: jako wyzwanie, wroga, karę, słabość, ulgę, strategię, stratę wartości (Pecyna M.B., 1999). W zależności od tej interpretacji różny jest sposób zachowania chorego. Wyróżniono za C.Herzlich em (Ślenzak J., 1984) trzy modele zachowania się wynikające ze sposobu przyjęcia choroby. Pierwszy model traktuje chorobę jako destrukcję. Chory nie akceptuje swojego stanu zdrowia, popada w izolację społeczną, bierność, skoro nie może robić to co chce nie robi nic. Dzieci chore na cukrzycę postrzegające ją jako czynnik destrukcyjny nie potrafią się pogodzić ze swoją chorobą. Nieadekwatnie do rzeczywistych zagrożeń narasta u nich lęk o przyszłość. Dzieci te boja się nawiązywać kontakty z rówieśnikami, postrzegają siebie na niższej pozycji, stają się bezradni wobec swojej choroby, nie podejmując z nią walki. 9\n10 Drugi model interpretuje chorobę jako wyzwolenie. Chory traktuje swoją chorobę jako tarczę ochronną. Uwalnia go ona od wymagań środowiska rodzinnego, rówieśniczego szkolnego itp. Dziecko traktujące cukrzycę w taki sposób pośrednio akceptuje swoją chorobę i zaczyna ją wykorzystywać. Nie podejmują wyzwań codziennego życia, które wiążą się z rozwiązywaniem problemów, zrzucając odpowiedzialność za ten stan rzeczy na swoją chorobę. Wchodzą w rolę ofiary i z tej pozycji manipulują innymi. Trzeci model przyjmuje chorobę jako nową formę aktywności. Chory wykazuje wiarę i energię w walce o swoje zdrowie. Dziecko z cukrzycą przy takim rozumieniu swojej choroby podejmuje walkę z chorobą. Stara się ją przezwyciężyć, wierzy we własne możliwości, co pozytywnie wpływa na osobowość, w znacznej mierze przyczyniając się do poprawy stanu zdrowia i jak najpełniejszego funkcjonowania społecznego. Wymienione modele ukazują różne zachowania się dziecka chorującego na cukrzycę. Sposób interpretacji swojej choroby ma istotny wpływ na przebieg rozwoju dziecka, od niego zależy stopień nasilenia różnych typów zaburzeń. Jaki model zachowania dziecko przyjmie wobec swojej choroby, w dużej mierze zależy od oddziaływania otoczenia, szczególnie tego najbliższego, tzn. rodziny. Przyjmując za W.Pilecką (2002, str. 108) podział czynników psychospołecznej adaptacji chorego dziecka, wyróżniono trzy grupy. Pierwszą tworzą czynniki biomedyczne, do których zaliczono rodzaj choroby, stopień ciężkości i przebieg choroby. Na drugą składają się czynniki związane z osobą dziecka takie jak: płeć; wiek oraz wiek, w którym wystąpiła choroba, dziecięce strategie radzenia sobie, procesy poznawcze. Trzecią grupę stanowią czynniki ekologiczne, określone jako socjoekonomiczny status rodziny i funkcjonowanie rodziny. Jak widać, wpływ na adaptację dziecka do nowej sytuacji w jego życiu jaką jest choroba, ma wiele bardzo istotnych czynników. Zależność tą ilustruje również model adaptacji do sytuacji choroby przewlekłej opracowany przez Plessa i Pinkertona 10\n11 Schemat 1. Integracyjny model adaptacji do sytuacji choroby przewlekłej (według Pless i Pinkertona) (Pilecka, 2002, s.19) Rodzina charakterystyki Atrybuty wewnętrzne Społeczne środowisko Radzenie sobie struktura ja Początek choroby Stres chorobowy Rodzaj choroby Stopień ciężkości Inne właściwości choroby Reakcje rodziny Reakcje na chorobę Strategia radzenia sobie Reakcje społeczeństwa Zmieniona struktura ja Przystosowanie Psychologiczne funkcjonowanie Nieprzystosowanie Funkcjonowanie w okresie dorastania Funkcjonowanie w życiu dorosłym Zarówno wymienione czynniki jak i sposób przyjęcia przez dziecko choroby znajduje bezpośrednie odzwierciedlenie w jego zachowaniu, co determinuje rozwój dziecka. Poczucie stałego zagrożenia życia i zdrowia wpływa stresująco na dziecko. Możemy wyróżnić cztery kategorie stresorów związanych z cukrzycą. Są to: 11\n12 1. Stresory poznawcze, które wiążą się ze zrozumieniem mechanizmów choroby, jej objawów, metod leczenia, zabiegów służących leczeniu, zastosowanej diety. Poznanie ograniczeń związanych z chorobą, ale także poszukiwanie stref życia, które nie są objęte chorobą. 2. Stresory emocjonalne do których zalicza się: poczucie winy, kalectwa, poczucie zagrożenia, bezradności i cierpienia, obniżenie własnej wartości, lęk przed bólem, izolacją. 3. Stresory behawioralne objawiające się potrzebą wytrenowania sposobu leczenia i reżimu z nim związanego, potrzebą normalności zachowań w kształtowanym ciągle na nowo układzie psychicznym, intelektualnym, społecznym, rozwijania poczucia własnej wartości 4. Stresory społeczne wymagające przygotowania do roli chorego, ograniczenia zawodowe, nawiązywanie kontaktów z otoczeniem i reprezentowanie postaw z tym związanych (Tatoń J., Czech A., 2000, s. 51). Jak można zauważyć, choroba wpływa negatywnie na wszystkie sfery funkcjonowania dziecka. Największy wpływ ma cukrzyca na funkcjonowanie psychiczne dzieci. Związane jest to z obciążeniem emocjonalnym, jakie stwarza przewlekła choroba, w przypadku cukrzycy z uciążliwością codziennej kontroli diety i leczenia. Zakres wpływu choroby na psychikę dziecka zależy w znacznej mierze odosobowości dziecka jak i postaw rodziców oraz rodzeństwa. Choroba przewlekła, jaką jest cukrzyca, stanowi szczególne zagrożenie dla osobowości dziecka. Z racji na swoją specyfikę, wymaga ciągłej kontroli poziomu cukru we krwi, przestrzegania diety jak i ograniczeń w wysiłku fizycznym, co powoduje w dziecku stan ciągłego napięcia przed nieoczekiwanymi stanami hiperglikemii lub hipoglikemii i ich skutkami. Sprzyja to nerotyzacji kształcącej się osobowości. Dzieci chore na cukrzycę charakteryzuje: ciągły niepokój i lęk, impulsywność, wzmożone skłonności neurotyczne. Reakcje emocjonalne dzieci są labilne i nie zawsze adekwatne do działającego bodźca. Bywają rozdrażnione, marudne, trudność sprawia im podejmowanie decyzji. Brak możliwości rozładowania negatywnych emocji może prowadzić do zaburzeń psychosomatycznych. Cukrzyca powoduje też deprawacje potrzeb. Szczególnie istotna jest tu potrzeba bezpieczeństwa, która poprzez ciągły lęk o zdrowie, a nawet życie, może być niezaspokojona. Niezaspokojenie bazalnych potrzeb powoduje, że dla dziecka stają się one dominujące nad innymi potrzebami, a cała jego aktywność jest skupiona na ich zaspokojeniu. 12\n13 Niewystarczające lub nieprawidłowe zaspokojenie potrzeby bezpieczeństwa, miłości rozwija w niedojrzałej osobowości dziecka mechanizmy lękotwórcze, które powodują unikanie nawiązywania kontaktów z otoczeniem przy silnej ich potrzebie. Jest to szczególne istotne dla dzieci 7 12 letnich, ponieważ w tym wieku szczególnie dąży się do nawiązywania kontaktów z rówieśnikami. Może to prowadzić do izolacji społecznej, która jest pogłębiana przez hospitalizacje dziecka. Pobyt w placówkach leczniczych powoduje także deprawację czynnościową. Ze względu na to, że dziecko nie może uczestniczyć w różnych aktywnościach zabawowych, porządkowych, rekreacyjnych itp., przeżywa frustrację, ponieważ ma za mało ruchu. (Skorny Z., 1986). U dziecka, które często przebywa w szpitalu czy sanatorium, obniża się także empatia, wrażliwość na problemy innych ludzi, co może powodować trudności w nawiązywaniu trwałych więzi uczuciowych. Choroba przewlekła, jaką jest cukrzyca, ma także wpływ na kształtowanie się poznawczych struktur osobowości obrazu samego siebie i świata (Ślenzak J., 1984; Bogucka J, Mazanek E., 1993; Pecyna M.B., 2000). Według koncepcji samego siebie, w skład której wchodzi: element poznawczy, stanowiący poznawczą reprezentację Ja definiowaną jako wyobrażenia i wiedzę o swoich właściwościach i możliwościach fizycznych, emocjonalnych i społecznych oraz element emocjonalno-wartościujący, wyrażający się postawą wobec siebie samego samoakceptacją ( Reykowski J., 1978), choroba przewlekła niekorzystnie wpływa na rozwój obrazu samego siebie. Choroba przewlekła powoduje przyspieszenie rozwoju samowiedzy, jest ona bardziej wnikliwa i krytyczna. Obraz własnej osoby stopniowo zaczyna być budowany przez pryzmat własnej choroby i ulega zaniżaniu. Negatywna ocena własnego stanu zdrowia, możliwości fizycznych, nieraz wyglądu zewnętrznego (przy występowaniu dermatopatii cukrzycowych) ulega generalizacji na wszystkie wymiary Ja. Dzieci głównie spostrzegają swoje ograniczenia, zaniżając swoje możliwości. Im dłużej trwa choroba, tym bardziej ulega obniżaniu samoocena realna, natomiast podnosi się samoocena idealna. Wzrasta rozbieżność pomiędzy Ja realnym a idealnym, powodując obniżenie umiejętności adekwatnej oceny rzeczywistości, mniejszego zadowolenia z samego siebie, co prowadzi do braku samoakceptacji. Zbyt wygórowane Ja idealne powoduje, że oczekiwania i wymagania w stosunku do siebie są nierealne. Chory nie mogąc im sprostać, przypisuje sobie winę, obniżając swoje poczucie wartości (Gałkowski T., 1981; Janowicz T., 1988; Pilecka W. 1989; Urlińska M., 1991; Maciarz A.,1996; Pilecka W., Majewicz P., Zawadzki A., 1999; Pecyna M.B., 2000). Poczucie własnej 13\n14 wartości jest miarą rozbieżności pomiędzy realnym a idealnym obrazem samego siebie. Im mniejsza jest ta rozbieżność, tym większe poczucie własnej wartości. Zaniżone poczucie własnej wartości powoduje, że dziecko nie wykorzystuje swoich możliwości, czyli ogranicza swoją aktywność (Misiewicz H., 1983). Nieadekwatny obraz własnej osoby wpływa na rozwój osobowości, wyznaczając płaszczyznę przyszłego funkcjonowania. Badania dotyczące budowania wizji przyszłego życia, ukazują istotną różnicę pomiędzy dziećmi zdrowymi i chorymi na cukrzycę (Buchnat M., 2005). Dzieci z cukrzycą budowały swoje wizje przyszłego życia w oparciu o obraz własnej choroby, a nie swoje faktyczne możliwości czy zainteresowania, w przeciwieństwie do dzieci zdrowych. Dziecko z zaniżonym obrazem własnej osoby nie może w pełni swoich możliwości podjąć walki z chorobą, by móc w jak największym stopniu uczestniczyć w życiu społecznym. Tylko prawidłowo ukształtowany obraz własnego Ja daje dziecku podstawy do sprawnego działania, zadowolenia z życia i zapewnia poczucie własnej wartości, które mobilizuje wewnętrzne siły do pokonywania wszelkich trudności, jakie niesie ze sobą choroba przewlekła. Wpływ na tworzenie się obrazu własnej osoby mają nie tylko bodźce z wnętrza organizmu, ale oddziaływanie otoczenia, głównie rodziców. To oni dostarczają wzorców osobowych, oceniają i wartościują zachowanie dziecka, przekazują wiedzę i prezentują akceptację dla dziecka i jego choroby. Ich pozytywny stosunek stanowi fundament dla dziecka do budowy adekwatnego obrazu własnej choroby ( Bartnik M., Brodziak A., Kołosza Z., Banasik R., 1994; Maciarz A., ; Pilecka 1989; Urlińska M., 1991; Pilecka W., Majewicz P., Zawadzki A., 1999; Pecyna M.B., 2000, Pilecka 2002). Wpływ cukrzycy na funkcjonowanie społeczne dziecka jest związany głównie z edukacją szkolną. Dziecko chore na cukrzycę rozpoczynające naukę w szkole z czym związany jest proces adaptacji, będący naturalnym kryzysem rozwojowym, ma to zadanie znacznie utrudnione. Ponieważ, choroba wpływa niekorzystnie na społeczne przystosowanie się dziecka, utrudniając mu wypełnianie roli ucznia i członka grupy rówieśniczej. W przeprowadzonych badaniach dotyczących (za:maciarz A., 1998) poziomu społecznego przystosowania w środowisku szkolnym dzieci przewlekle chorych (brano pod uwagę dzieci chore na cukrzycę, padaczkę i alergie), został ukazany stopień zaburzeń spowodowanych chorobą. U dzieci z cukrzycą wykazano najwięcej negatywnych przejawów społecznego przystosowania, przez które rozumiano: nadruchliwość, nerwowość, odsuwanie się, roztargnienie, nieśmiałość, zawziętość w grupie badanej. Po analizie uzyskanych wyników w trzech wymiarach: ekstrawersji 14\n15 introwersji, pozytywnego wrogiego zachowania, pozytywnego wrogiego nastawienia do pracy stwierdzono, że dzieci z cukrzycą charakteryzują się przewagą introwersji i negatywnego zachowania w stosunku do dzieci z alergią i padaczką. Wykazują także nieznaczną przewagę negatywnego nastawienia do pracy nad pozytywnym. Powyższe prowadzi do wniosku, że, dzieci z cukrzycą uzyskały najniższy ogólny wynik w zakresie trzech wymiarów społecznego przystosowania się, wykazując przeciętne przystosowanie lub złe przystosowanie. Wszystkie dzieci źle przystosowane społecznie miały wysoko nasiloną chorobę, wykrytą już w pierwszych latach życia, z czego można wysnuć, że cukrzyca w miarę nasilania się coraz bardziej zaburza społeczne zachowanie się dziecka (Maciarz A., 1998, s ). Negatywny wpływ cukrzycy na przystosowanie społeczne potwierdziły też badania przeprowadzone przez W.Pilecką (1989), które wykazały, że aż 73,3% badanej młodzieży chorej na cukrzycę przejawia trudności adaptacyjne, najczęściej o charakterze lękowym lub izolacyjnym. Jak widać, cukrzyca znacznie zakłóca proces adaptacji dziecka do szkoły. Pójście do szkoły wiąże się też z nawiązywaniem relacji z rówieśnikami. Potrzeba akceptacji i więzi emocjonalnej z rówieśnikami w tym okresie jest bardzo silna. Dzieci te potrzebują kontaktu z rówieśnikami zdrowymi, który jest dla nich szczególnie atrakcyjny, ale niestety, utrudniony z racji ukrytej, a nieraz jawnej niechęci zdrowych dzieci do bliskich kontaktów z osobami chorymi. Dzieci chore na cukrzycę muszą stosować ograniczenia w wysiłku fizycznym, zatem nie są równorzędnymi partnerami w uprawianiu sportu, podejmowaniu długotrwałych treningów, długich wycieczek. Również występujące nieraz zmiany skórne sprawiają, że niechętnie uczestniczą w zajęciach wychowania fizycznego, w czasie których te defekty stają się widoczne Nieuczestniczenie zaś w tego typu zajęciach powoduje izolację od grupy rówieśniczej. Oczywiście, izolacja nie jest wcale tutaj konieczna. Dziecko chore na cukrzycę może uczestniczyć w zajęciach wymagających wysiłku fizycznego, pamiętając jednak, że wysiłek obniża poziom cukru. Świadomość stałej kontroli wzbudza w dziecku lęk i hamuje spontaniczność zachowania. Częste nieobecności dziecka spowodowanie chorobą, pobytami w szpitalu pogłębiają ten stan izolacji. Leczenie cukrzycy nakłada bardzo duże obciążenia związane z kontrolą poziomu cukru we krwi, przestrzeganiem diety, ograniczeniami w wysiłku fizycznym. Wszystko to może powodować wzrost samodyscypliny, poczucia odpowiedzialności co pomaga dziecku w wykonywaniu innych czynności np. uczeniu się. Jednak głównie stanowi to duże obciążenie psychiczne, spowodowane: ciągłą troską o swoje zdrowie, wymogiem kontroli diety i 15\n16 ruchu. Wymaganie od chorego dziecka, że w momencie pójścia do szkoły samodzielnie będzie kontrolowało poziom cukru i dbało o dietę, nakłada na nie w okresie i tak dla niego trudnym, jakim jest rozpoczęcie nauki w szkole, zbyt dużo obowiązków. Taka postawa może spowodować u dziecka nasilony lęk, który demobilizująco wpłynie na proces jego adaptacji. Z kolei nadmierna opiekuńczość rodziców może wywołać u dziecka również niepożądane reakcje emocjonalne, które utrudniają osiągnięcie odpowiedniej dla wieku dojrzałości społecznej. Stawianie adekwatnych wymagań dzieciom chorym na cukrzycę, zwłaszcza w momencie pójścia do szkoły, może pomóc im w zaadaptowaniu do nowych warunków. Najmniej istotny wpływ cukrzyca ma na funkcjonowanie fizyczne i intelektualne. Właściwie leczona nie powinna powodować żadnych niepożądanych objawów fizycznych. Jednak w przypadku nieprawidłowego leczenia mogą wystąpić: stany hiperglikemii, powodujące utratę wagi ciała dziecka, przez co może zostać opóźniony rozwój fizyczny i dojrzewanie płciowe. Może dojść do powikłań, wskutek czego u dziecka w późniejszym okresie mogą wystąpić np.retinopatie, nefropatie cukrzycowe, a w skrajnych przypadkach może dojść do bezpośredniego zagrożenia życia śpiączką ketonową (Tatoń J., 1992). Ogólnie przyjmuje się, że cukrzyca nie zaburza rozwoju umysłowego dziecka pod warunkiem, że nie doszło do uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego wskutek neuroglikopenii. W czynnościach intelektualnych nie obserwuje się różnic pomiędzy dziećmi obciążonymi chorobą, a ich zdrowymi rówieśnikami. Okresowo w stanach hiperglikemii lub hipoglikemii mogą występować zaburzenia pamięci, uwagi, bądź krótkotrwałe obniżenie sprawności umysłowej. Nie wpływa to jednak znacząco na osiągnięcia szkolne dzieci. Znacznie większy, negatywny wpływ mają absencje spowodowane chorobą oraz okresy hospitalizacji a także trudności z przystosowaniem się do nowych warunków (Jarosz-Chrobot P., i inni, 1997, 1999; Maciarz A., 1998). Choroba przewlekła, jaką jest cukrzyca, wpływa niekorzystnie na rozwój dziecka i funkcjonowania dziecka. Należy jednak pamiętać, że o przebiegu rozwoju człowieka decyduje jednak wiele czynników powiązanych ze sobą. Wpływ na niego mają zarówno czynniki dziedziczone jak i środowiskowe. Sytuacja rodzinna, środowisko szkolne, medyczne, kontakty z rówieśnikami oraz aktywny udział dziecka w życiu społecznym, skoncentrowany na rozwoju własnych zasobów, może 16\n17 zminimalizować niekorzystne oddziaływanie choroby, pozwalając dziecku w pełni ukształtować pozytywny obraz własnej osoby. Osoby, która pomimo choroby będzie zdolna realizować swoje cele życiowe na równi ze zdrowymi rówieśnikami. Bibliografia: Bartnik M., Brodziak A., Kołosza Z., Banasik R. (1994), Struktura osobowości młodych ludzi chorych na cukrzycę insulinozależną. Związek ze sposobem leczenia i jego skutecznością, Pediatria Polska, 8, Buchnat M. (2005), Wizje przyszłego życia dzieci przewlekle chorych na cukrzycę, W:Rottermunda J, Klinik A. (red.) Wybrane uwarunkowania rehabilitacji osób niepełnosprawnych, Kraków, Oficyna Wydawnicza Impuls. Biermann J., Toohey B. (2000), ABC chorego na cukrzycę, Warszawa, Prószyński i S-ka. Bogucka J., Mazanek E. (1993), Wpływ kalectwa na życie emocjonalne w rodzinie, W: Michałowicz R. (red.), Mózgowe porażenie dziecięce, Warszawa, PZWL. Czyżyk A. (1995), Patofizjologia i klinika cukrzycy, Warszawa, PWN. Fichna P. (1995), Ryzyko hipoglikemii w cukrzycy u dzieci i młodzieży, W: Pediatria Praktyczna 1995/3. Fichna P. (1999), Kora nadnerczy, W: Korman E. (red.), Podstawy endokrynologii wieku rozwojowego, Warszawa, PZWL. Fichna P. (1999), Cukrzyca insulinozależna, W: Korman E. (red.), Podstawy endokrynologii wieku rozwojowego, Warszawa, PZWL. Fichna P. (1999), Hipoglikemia, W: Korman E. (red.), Podstawy endokrynologii wieku rozwojowego, Warszawa, PZWL. Gałkowski T. (red.)(1981), Zaburzenia osobowości dzieci i młodzieży, Warszawa, Polskie Towarzystwo do Walki z Kalectwem. Gruszczyńska W., Kozłowska Z.E. (1996), Rola lęku w przewlekłych chorobach psychosomatycznych u dzieci, W: Medycyna psychosomatyczna i psychologia chorego somatycznie wobec zagrożenia i wyzwań cywilizacyjnych współczesnego świata, Łódź, UŁ.. Janowicz T. (1988), Postępowanie rewalidacyjne w wychowaniu przewlekle chorych, Warszawa, WSiP. 17\n18 Jarosz-Chrobot P., Franiczek W., Moczia K., Wiederman G. (1997), Lęk u dzieci chorych na cukrzycę, Endokrynologia, Diabetologia i Choroby Przemiany Materii Wieku Rozwojowego, 2, Jarosz-Chrobot P., Matlakiewicz E., Franiczek W., Koehler B. (1999), Rozwój intelektualny w przebiegu cukrzycy typu 1, Diabetologia Polska, 2, Koch-Heintzeler D., Puhl W. (1999), Cukrzyca, Wrocław, Wydawnictwo ASTRUM. Maciarz A., (1996), Dziecko długotrwale chore. Poradnik opiekuńczo- wychowawczy, Zielona Góra, Verbum. Maciarz A. (1998), Psychoemocjonalne i wychowawcze problemy dzieci przewlekle chorych, Kraków, IMPULS. Maciarz A. (2001), Psychoemocjonalne wyznaczniki społecznej integracji dzieci przewlekle chorych, W: Dykcik W., Szychowiak B. (red.), Nowatorskie i alternatywne metody w teorii i praktyce pedagogiki specjalnej, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM. Misiewicz H. (1983), Poczucie własnej wartości u młodzieży, Warszawa, IWZZ. Noczyńska A. (1998), Wiadomości o cukrzycy typu pierwszego, Wrocław, VOLUMED. Pańkowska E., Pawełczak S. (1999), Cukrzyca bez porażek, Warszawa, PZWL. Pecyna M.B. (1993), Człowiek i jego choroba, Warszawa, PZWL. Pecyna M.B. (1999), Pacjent i jego rodzina w komunikacji lekarskiej, Warszawa, PZWL. Pecyna M.B. (2000), Dziecko i jego choroba, Warszawa, Wydawnictwo Akedamickie Żak. Pilecka W (1989), Osobowościowe determinanty przystosowania społecznego młodzieży cierpiącej na astmę, cukrzycę i chorobę reumatyczną, W: Pańczyk J.(red.) Pedagogika specjalna uwarunkowania i tendencje rozwoju, Warszawa, PWN. Pilecka W., Majewicz P., Zawadzki A. (1999), Jak wspomagać psychospołeczny rozwój dzieci niepełnosprawnych somatycznie, Kraków, Wydawnictwo Edukacyjne. Pilecka W. (2002), Przewlekła choroba somatyczna w życiu i rozwoju dziecka, Kraków, Wydawnictwo UJ. Reykowski J.(red.) (1978), Teoria osobowości a zachowania prospołeczne, Warszawa, PWN Silink M., Fichna P. (1997), Cukrzyca wieku dziecięcego i okresu dojrzewania, Poznań, Pediatria Praktyczna t.5, Zeszyt 2-3. Symonides-Ławecka A. (2000), Cukrzyca u dzieci, Warszawa, PZWL. 18\n19 Ślenzak J. (1984), Uczeń z odchyleniami w stanie zdrowia i rozwoju, Warszawa, WSiP. Tatoń J. (1992), Cukrzyca. Poradnik dla pacjentów, Warszawa, PZWL. Tatoń J. (1993), Diabetologia praktyczna, Warszawa, PZWL. Tatoń J (1998), Cukrzyca wymagająca wstrzyknięć insuliny, Warszawa, Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Tatoń J., Czech A. (2000), Cukrzyca. Podręcznik edukacji terapeutycznej, Warszawa, PWN. Tracz M. (1997), Podstawowe zasady postępowania w cukrzycy typu I, Warszawa. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Urlińska M. (1991), Obraz własnej osoby młodzieży przewlekle chorej na dychawicę oskrzelową, W: Baran J., Oleńska-Pawlak T., Z zagadnień rewalidacji dzieci niepełnosprawnych, Kraków, WSP. 19


iarami wykraczają one poza wymiary ładunków dopuszczanych tradycyjnie do transportu drogowego. Właśnie dlatego transport ciężki dodatkowo wymaga zawsze specjalnego zezwolenia. A jak wygląda organizacja takiego transportu? Przede\nDodane: 14-08-2020 12:42\nA jak wygląda organizacja takiego transportu? Przede wszystkim obejmuje ona\nCoraz więcej Polaków korzysta z pomocy prawnikaWartość tego jak szkolić z bhp w Gorzowie w 2020 Does anyone also need to buy us auto parts? Kilka ciekawych faktów na temat psówIdziemy do kosmetyczki - kilka poradyDla pacjentów - przygotuj sie do wizyty u dentystyKilka ciekawostek o geodezjiDobra inwestycja w ciepły domStomatolog zabrzePomocna dłoń psychologaCzy można pożyczć meble w niedzielę nie handlową?Czy żeby przeżyć dachowanie lub wypadek potrzebne są studia?Myjnia kontenerowaZwykły Chłopak Chciał znaleźć dobrą drukarnię. Przypadkowo Odkrył 1 Dziwny Sposób, Przez Który Sprzedawcy Go Nienawidzą.Zamek centralny skodaJak długo musisz kupić fotowoltaikę?Ważne zagadnienia i problemy w kwestii pozycjonowaniaNa szybko - co i jak z prawnikiemKilka faktów o stomatologii i implantachKażda z nas jest piękna - o zabiegach kosmetycznych i urodzieAminokwasy- podstawowy budulec mięśniProdukty dla mam w ciążyLeak in your bathroom?Dla młodych mamCzy masz możliwość naprawić klimatyzator?Myjnie bezdotykowe - jak działająBelgia, Niemcy Holandia - opłaca się autokaremTworzenie aplikacji mobilnych dla firm - czy to takie trudne?TłumaczeProste metody nawadniania ogrodów


Boliwia – La Paz; najwyższa stolica – Adventure Tess\nZanim zaczniesz czytać włącz muzykę. Moje podróże bez niej wyglądałyby całkiem inaczej.\nObudziłam się z samego rana, by jak najszybciej opuścić wyspę i pojechać do La Paz. Zdecydowałam się na ten wyjazd tylko z powodu śpiwora, który chciałam kupić, bo w końcu w Boliwii wszystko jest tańsze. Poszłam nad rzekę w poszukiwaniu łodzi. Najbliższa odpływa o 9. Super jak dla mnie idealnie. Prawie idealnie, bo odpłynęliśmy godzinę później-przecież to całkiem normalne. W Copacabanie wsiadłam do autobusu i wyruszyłam do La Paz. Już po drodze widoki zaczęły się zmieniać, podziwiałam biedne domy i otaczające je szczyty pokryte śniegiem. Wjeżdżając do miasta, widziałam rozległą dolinę wypełnioną domami, a dookoła, góry. Wszystko wyglądało jak jeden, wielki plac budowy. Niedokończone budynki, bez dachów, porozrzucane cegły… jeden wielki nieład. Autobus zatrzymał\nsię na jakiejś ulicy. Wysiadamy. Nie wygląda to na dworzec a kierowca oznajmia, że to koniec naszej drogi. Nie wiedziałam, gdzie mam iść i co ze sobą zrobić. Wczoraj poznany Włoch polecił mi najbardziej imprezowy hostel świata, najbardziej, bo w hostelu mają również bar. Obiecał, że wieczorem do mnie dołączy. Nie miałam innych pomysłów, złapałam taksówkę, która za zdecydowanie zawyżoną kwotę podwiozła mnie pod hostel, jak się później okazało, pieszo bym szła ok. 15 minut. Wolne łóżka były, ale jak na La Paz, nie należały również do najtańszych. Po wczorajszym ciężkim dniu i dzisiejszym niezbyt przyjaznym nastawieniu, nie miałam ochoty szukać dalej. Rzuciłam soje rzeczy na łóżko i postanowiłam jak najszybciej wyjść. – Tylko nie idź nigdzie sama- ostrzegał jakiś turysta. Kilka dni temu okradli jedną dziewczynę z tego hostelu, tak w biały dzień — zachęcał.\nNo to sobie poszłam-pomyślałam. Na szczęście, odpowiednie osoby zawsze spadają nam z nieba.\n– Hej! Cos słychać – zapytał mnie męski głos należący do brodatego chłopaka z opaską. – co robisz? Idziemy na miasto? – dodał\nNie zastanawiałam się ani przez chwilę, aby przypadkiem nie zmienił zdania.\nWyszliśmy. John pochodzi z Kanady, w drodze już od 6 miesięcy, a zamierza podróżować co najmniej kolejnych 6. Jego normalny budżet nie obejmuje tego hostelu, ale właśnie dostał tu pracę w barze. Zaczyna od jutra.\nPoszliśmy na główny plac, gdzie roiło się od gołębi. Tak naprawdę nie wiedzieliśmy, gdzie powinniśmy iść. Postanowiliśmy wyruszyć na punkt widokowy, by\nzobaczyć miasto z góry. Byliśmy wysoko, bardzo wysoko. Szliśmy powoli, bo co chwila się męczyliśmy. Chcieliśmy dotrzeć do kolejki linowej, która zabierze nas na szczyt. Nauczona doświadczeniem, pytałam miejscowych o drogę. John wolał trzymać się swoich zasad i chodzić w kółko. To wcale nie znaczy, że moje były lepsze, bo co druga osoba wskazywała inny kierunek i pukała się w głowę, słysząc, ze chcemy iść tam pieszo. My się nie poddaliśmy. W końcu udało nam się dotrzeć do teleferiko, które tutaj funkcjonuje jak metro. Poza tym, że zamiast pod ziemią, przemieszcza się nad nią i gwarantuje niezapomniane widoki. Z góry dokładnie było widać nie tylko całe miasto i otaczające je szczyty, ale również to, co ludzie mają na podwórzach, w mieszkaniach, na dachach…. a mają naprawdę przeróżne rzeczy i wszystko to, co nie powinno się tam znajdować, bo jest najzwyklejszym śmieciem.\nDojechaliśmy na szczyt. Wysiedliśmy z teleferiko i od razu chciałam do niego wracać. Znaleźliśmy się w mało przyjemnej dzielnicy, z prawie pustymi ulicami wyłączając jakichś wyrostków.\nMimo wszystko postanowiliśmy znaleźć jakiś punkt widokowy. Nie ma. W oddali, na końcu ulicy zamajaczyła mi ambona. To musi być jakiś punkt. Idziemy!\nWieża widokowa była, niestety zamknięta na 4 spusty. Jednak nie po to tu przyszliśmy, aby podziwiać wierzę z dołu.\nW dziurę w siatce przecisnęliśmy się do środka wprawiając stojących obok miejscowych w wielkie zdumienie. Pierwsze piętro, drugie, kolejne, im wyżej wchodziliśmy, tym schody bardziej się zwężały. Ludzie z dołu patrzyli na nas z podniesionymi głowami. Dalej nie wchodzę, zdecydowałam. Te widoki mi odpowiadają. Stanęliśmy podziwiając całe miasto skąpane w zachodzie słońca. Wielka dolina otoczona górami. B było w nim zarazem coś pięknego i coś, co nigdy nie pozwoliłoby mi tu zamieszkać. Wracamy.\nWróciliśmy do hostelu, znów co chwila pytając o drogę i korzystając z uprzejmości mieszkańców, którzy bardzo chcieli nam pomóc, obdarowywali owocami bądź chociaż chwilą rozmowy.\nNa miejscu był już mój znajomy Włoch, który zdążył przyjechać z Isla del Sol. Tym razem nie wymigasz się od imprezy – powiedział z uśmiecham. Nawet nie próbowałam.\nImpreza w hostelu była tak głośna, że nie było mowy o spaniu. To moja pierwsza noc podczas podróży z backapackerami… z całego świata. Dopiero teraz zobaczyłam, jak wygląda życie prawdziwego backpackera, który sypia w hostelach i imprezuje do białego rana. Zatęskniłam z moim zawsze spokojnym miejsce na CS, gdzie to ja decyduję kiedy imprezuję, a kiedy odpoczywam.. . O 1, gdy oczy nie dawały za wygraną, wróciłam do pokoju i bez względu na hałas, zasnęłam. Pozostali balowali do 6 rano.\nLa PazLa Paz co zobaczyćnajwyzsza stolica świataZ Ticitaca do La Paz\nBoliwia – Dzień bez uśmiechu Previous\t Virgen de la Candelaria, czyli karnawał w Puno Next


Podkategoria: Uroda - strona 2 - Tradebizz.pl - Katalog stron - Portal branżowy\nDepilacja laserowa jest obecnie bardzo popularnym zabiegiem głównie wśród kobiet. Pozwala pozbyć się niechcianych włosków w różnych miejscach na ciele. Seria zabiegów pozwala na całkowite pozbycie się problemu co jest bardzo wygodne dla kobiet, którym zależy na gładkim ciele. Depilacja laserowa powinna być wykonywana przez doświadczona kosmetyczkę, która pracuje na nowoczesnym i bezpiecznym sprzęcie. Zapraszamy serdecznie do Salonu kosmetycznego w Tarnowie na depilacje laserową. Zapewniamy bezpieczeństwo wykonywanych zabiegów.\nSklep Magiczny Blask »\nbransoletki, bransoletki sklep, sklep kolczyki, kolczyki sklep, kolczyki wiszące, modne kolczyki, oryginalne kolczyki, kolczyki sklep internetowy, kolczyki damskie, kolczyki z cyrkoniami, pęknę kolczyki, ładne kolczyki, kolczyki na prezent, kolczyki do ucha, pozłacane kolczyki, sklep bransoletki, bransoletki damskie, bransoletki sklep internetowy, modne bransoletki, oryginalne bransoletki, pęknę bransoletki, ładne bransoletki, bransoletki na prezent, pozłacane bransoletki\nO higienie zewnętrznej wie każdy, ponieważ od urodzenia jest to wpajane każdemu dziecku, że higiena zewnętrzna jest najważniejsza. Lecz o higienie wewnętrznej wiemy niewiele. A tak naprawdę należy pamiętać, że stan naszych organów wewnętrznych odzwierciedla stan wyglądu zewnętrznego. Każdego dnia jesteśmy narażeni na zanieczyszczenie organizmu przez toksyny. Styl życia w dzisiejszych czasach doprowadza każdego z nas do chorób i złego samopoczucia, ponieważ myślimy, że tak po prostu jest. Złe odżywianie, spaliny, zanieczyszczone powietrze, zła woda – to wszystko zatruwa nasz organizm. Nasz zespół dietetyków, wie jak bardzo ważne są zdrowe nawyki takie jak oczyszczanie organizmu z toksyn. Każdy z nas powinien co jakiś czas poddawać się diecie oczyszczającej.\nFirma Rest Lords powstała, gdyż dla nas liczy się tylko Twoje samopoczucie. Nasza firma jest sprzedawcą urządzeń masujących. W naszej ofercie możesz znaleźć urządzenia Fujiiryoki i Tokuyo. Dzięki wieloletniej pracy z fotelami masującymi naszym klientom oferujemy urządzenia najwyższej klasy. Fotele w naszej ofercie są urządzeniami o najwyższych parametrach jakościowych dotyczących komponentów z których zostały wykonane. Nasze wieloletnie doświadczenie sprawia, iż jesteśmy w stanie zapewnić serwis gwarancyjny naszych produktów na najwyższym poziomie.\nbiżuteria (1), gdańsk (1), (12)


Czerwona Strona Nieba: Tanita, żel do golenia z ekstraktem z aloesu.\nTanita, żel do golenia z ekstraktem z aloesu.\nNiewątpliwie zdrowe i bujne włosy można uznać za atut każdej kobiety. Zależy nam jednak na tym, aby znajdowały się one na głowie a nie w innych częściach ciała.\nZ niepożądanym owłosieniem możemy walczyć na różne sposoby – za pomocą plastrów, maszynek, depilatorów czy wręcz zabiegów laserowych. Niemniej jednak, raczej najczęściej wybieraną opcją wydaje się być klasyczna maszynka. Aby dobrze spełniała swoje zadanie powinna opierać się na odpowiednim kosmetyku. Tutaj też pole wyboru nie jest ograniczone.\nDziś chciałabym Wam przedstawić preparat marki Tanita, a dokładniej ujmując – żel z ekstraktem z aloesu.\nProdukt zamknięty jest w butelce z atomizerem pod ciśnieniem.\nMa wyczuwalny, aczkolwiek subtelny kremowy zapach.\nŻel ma gęstą, treściwą konsystencję. Po rozsmarowaniu zamienia się w kremową pianę, która nie spływa ze skóry.\nGłówne działanie kosmetyku jest jak najbardziej w porządku. Zmiękcza włoski, dzięki czemu zabieg depilacji jest łatwiejszy i przyjemniejszy. Nigdy nie byłam w nim mistrzem, ale teraz nie zdarzają mi się nawet najmniejsze zacięcia.\nNiestety produkt nie daje efektów pielęgnacyjnych. Skóra nie tylko nie jest nawilżona, ale wręcz ściągnięta. Niezbędna jest zatem aplikacja dodatkowego kosmetyku. Ponadto, przez kilka początkowych chwil po zakończeniu zabiegu odczuwam lekkie swędzenie. Myślałam, że jest to sprawka ekstraktu z aloesu, który nie zawsze mi służy, jednak znajduje się on na końcu składu. No cóż, niestety żel przeznaczony do skóry wrażliwej podrażnia nawet normalną.\nCena oscyluje w granicach 12 zł za pojemność 200 ml.\nNiestety żel marki Tanita nie jest produktem, który spełnił moje oczekiwania. Oczywiście ma swoje zalety i na pewno go zużyję, ale nie zagości ponownie w mojej pielęgnacji.\nDajcie znać jakie metody depilacji preferujecie i po jakie produkty sięgacie :)\nErvisha 7 sierpnia 2016 09:37\nDzięki Tobie poznaję coraz to nowe kosmetyki :P\nIwona 7 sierpnia 2016 13:25\nJeszcze wiele przed nami :)\nMilena M 7 sierpnia 2016 14:11\nKiedyś namiętnie kupowałam żele, teraz używam odżywki do włosów do golenia.\nIwona 7 sierpnia 2016 14:24\nStosuję ten patent, gdy nie sprawdza mi się jakaś odżywka :)\nIzabela Hebda 7 sierpnia 2016 16:44\nJa nie mam owłosionych nóg i nigdy jeszcze ich nie goliłam.\nIwona 7 sierpnia 2016 16:59\nJoannaa Lifestyle 7 sierpnia 2016 16:53\nIwona Leks 7 sierpnia 2016 19:44\nJa używam pianki jabłuszkowej z Isany :) Pięknie pachnie i rewelacyjnie ułatwia golenie nóg :) Nie wysusza, nie podrażnia i jest tania...Jak dla mnie ideał :D\nIwona 7 sierpnia 2016 19:54\nCzytałam, że Isana ma dobre produkty :)\nczerwona filiżanka 7 sierpnia 2016 23:29\nhmmmm... ja aktualnie używam pianki Nivea for men i jestem zadowolona...\nIwona 8 sierpnia 2016 16:11\nJa lubię męskie maszynki :D\nczerwona filiżanka 8 sierpnia 2016 23:09\nDominika Various 7 sierpnia 2016 23:37\nPrawde mowiac zeby trafic na dobra pianke badz zel trzeba sie niezle naszukac..\nIwona 9 sierpnia 2016 16:06\nJak z każdym produktem :)\nhairismylife 8 sierpnia 2016 12:32\nJa podkradam piankę mojego mężczyzny z Nivea!!\nIwona 8 sierpnia 2016 16:14\nWidzę, że jesteś kolejną osobą, która chwali sobie markę Nivea :)\nBeauty B. 8 sierpnia 2016 20:02\nJa lubię pianki z Isany :)\nIwona 8 sierpnia 2016 20:36\nEwelina K 8 sierpnia 2016 21:50\nJa najcześciej używam sarin care:)\nIwona 9 sierpnia 2016 16:04\nO tym produkcie też słyszałam sporo dobrego :)\nDorotxy 8 sierpnia 2016 21:57\nJa używam pianki do golenia w żelu For men Avon ;) jest świetna i nie podrażnia :) Tej twojej nie miałam i raczej nie zachęca mnie skoro może podrażniać ...\nNo mnie niestety podrażniła, a nie mam do tego skłonności.\nKarolina Jastrząb 8 sierpnia 2016 22:34\nBardzo lubie takie pianki, świetnie się u mnie sprawdzają :) Obserwuje i zapraszam do mnie w wolnej chwili :)\nIwona 9 sierpnia 2016 16:05\nŻel mógłby być jednak nieco lepszy.\nAnna P. 10 sierpnia 2016 12:08\nZa każdym razem sięgam po żel z Joanny - bardzo lubię i sprawdza się u mnie świetnie :)\nIwona 10 sierpnia 2016 16:08\nSilloe 10 sierpnia 2016 15:47\nNie znam, ale ogólnie jak dla mnie damskie żele są kiepskiej jakości. Ja używam męskiego żelu Gillette :)\nSporo męskich produktów dobrze spisuje się u kobiet :)\nMadziakowo. blogspot.com 11 sierpnia 2016 08:38\nIwona 11 sierpnia 2016 16:08\nU mnie też pojawił się pierwszy raz, ale niestety ostatni.\nJoanna 12 sierpnia 2016 22:10\nZapach tego żelu jest rewelacyjny. Miałam też druga wersję z witaminą E, ale wybieram ten z aloesem jak jest.\nIwona 12 sierpnia 2016 22:14\nZapach mi się podoba. Szkoda tylko, że mnie uczula :(


Waldemar Grzebyk :: Katedra Telekomunikacji i Teleinformatyki, Politechnika Wrocławska\nWaldemar Grzebyk urodził się 1.01.1961 w Bystrzycy Kłodzkiej. Studia magisterskie na Wydziale Elektroniki Politechniki Wrocławskiej (PWr.) ukończył w 1985 roku z wynikiem bardzo dobrym. Po ukończeniu studiów podjął pracę w Instytucie Telekomunikacji i Akustyki (ITA) PWr. W roku 2007 z wyróżnieniem obronił pracę doktorską pt. "Anteny ramowe w badaniach emisyjnosci urządzeń" i uzyskał tytuł doktora nauk technicznych z dziedziny telekomunikacja.\nW latach 1987-89 w ramach CPBR (Centralnego Projektu Badawczo-Rozwojowego) nr 8.13 KASK (Krajowa Akademicka Sieć Komputerowa) brał udział w realizacji projektu pt. "Kompatybilność elektromagnetyczna w sieciach komputerowych". W efekcie tej pracy w Instytucie Telekomunikacji i Akustyki PWr. powstało Laboratorium Kompatybilności Elektromagnetycznej. W 1990 r. uczestniczył w pracach badawczych pt. "Badanie kompatybilności elektromagnetycznej urządzeń wchodzących w skład systemów telekomunikacyjnych i teleinformatycznych". Wynikiem tych prac było wykonanie projektu komory GTEM. W latach 1991-1992 brał udział w projekcie pt. "Stanowisko do badania kompatybilności urządzeń wyposażone w komorę Brown - Boveri". Brał również udział w realizacji projektów prowadzonych w ramach działalności statutowej i badań własnych Instytutu Telekomunikacji i Akustyki PWr. dotyczących m.in.: - badania zakłóceń przewodzonych, - badania elementów systemów telewizji kablowej, - badania mediów transmisyjnych stosowanych w sieciach telekomunikacyjnych. W latach 1991-1992 kierował budową "Laboratorium Utrzymania Sieci Komputerowych" (LUSK). We wrześniu 1993 r. został powołany na stanowisko Kierownika Laboratorium. W ramach prac Laboratorium brał udział w projektowaniu, budowie i rozwoju sieci komputerowych: - Instytutu Telekomunikacji i Akustyki PWr., - Wydziału Elektroniki PWr., - Politechniki Wrocławskiej, - Wrocławskiej Akademickiej Sieci Komputerowej (WASK), - innych instytucji. Wielokrotnie otrzymywał nagrody Dyrektora Instytutu Telekomunikacji i Akustyki za działalność naukowo-badawczą. W 1994 podjął pracę w Zakładzie Naukowym Telekomunikacji NASK (Naukowej i Akademickiej Sieci Komputerowej) na stanowisku pracownika naukowego. W okresie zatrudnienia w NASK (1994-2002) prowadził prace badawcze z zakresu: - nowych technik transmisyjnych, - wpływu parametrów kompatybilnościowych mediów transmisyjnych na bezpieczeństwo transmisji danych, - technik transmisji danych w systemach multimedialnych, - bezpieczeństwa w sieciach ATM - w ramach tej pracy powstała ekspertyza dla KBN pt: "Analiza zagrożeń i wymaganych środków ochrony dla transmisji w sieciach ATM i Frame Relay". Od roku 1992 roku w Instytucie Telekomunikacji i Akustyki PWr. wykonuje badania certyfikacyjne przewodów współosiowych i urządzeń ADSL oraz VDSL . Przyczyniły się one w znaczny sposób do uzyskania w 1998 roku przez Laboratorium Kompatybilności Elektromagnetycznej ITA akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji. Jest współautorem projektu Wrocławskiej Akademickiej Sieci Komputerowej (WASK). Uczestniczył w budowie, administrowaniu i rozbudowie WASK. W roku 2000 w ramach projektu badawczego Wspólnoty Europejskiej COST 261 uczestniczył w badaniach mających na celu zweryfikowanie metod pomiaru parametrów określających właściwości elektromagnetyczne kabli symetrycznych. Jest współautorem wielu prac badawczych wykonywanych w okresie ostatnich kilku lat dla operatorów i firm telekomunikacyjnych. Prace te dotyczą: - wymagań technicznych i metodologii badania szerokopasmowych sieci dostępowych, - badań systemów szerokopasmowych, - strategii rozwoju sieci metropolitalnych.\nJest członkiem Stowarzyszenia Inżynierów Telekomunikacji. W roku 2004 został laureatem Nagrody Prezesa Rady Ministrów „za wybitne krajowe osiągnięcia naukowo-techniczne przynoszące wymierne efekty ekonomiczne lub społeczne”. Wraz z zespołem zajmującym się problematyką kompatybilności elektromagnetycznej w Zakładzie Radiokomunikacji Instytutu Telekomunikacji i Akustyki opracował i wdrożył metody badania kompatybilności elektromagnetycznej urządzeń i systemów elektrycznych i elektronicznych.\nPosiada ukończony kurs Pedagogiki Szkoły Wyższej oraz 20-letnie doświadczenie dydaktyczne na Politechnice Wrocławskiej. Od roku 1987 do dnia dzisiejszego prowadzi zajęcia dydaktyczne na Wydziale Elektroniki Politechniki Wrocławskiej z przedmiotów: - Transmisja danych; - Sieci komputerowe; - Systemy multimedialne; - Media transmisyjne, - Informatyka, - Kompatybilność elektromagnetyczna; - Zastosowanie komputerów, - Bezpieczeństwo w systemach telekomunikacyjnych, - Diagnostyka sieci teleinformatycznych.\nObecnie na Politechnice w Wrocławskiej pełni następujące funkcje: - Pełnomocnik Dziekana Wydziału Elektroniki ds. promocji, - Kierownik i instruktor Regionalnej Akademii Sieci Komputerowych CISCO działającej przy Politechnice Wrocławskiej, - członek Zespołu Infrastruktury Teleinformatycznej Sieci MAN - Wrocław.\nBud. C5 pok. 908\n+48 71 321 9529


Opracowanie dokumentacji projektowej budynku przeznaczonego na działalność w zakresie bezpieczeństwa publicznego w Trzebini. - Przetargi.eGospodarka.pl\neGospodarka.pl › Przetargi\t› Przetargi Trzebinia\t› Opracowanie dokumentacji projektowej budynku przeznaczonego na działalność w zakresie bezpieczeństwa publicznego w Trzebini.\n2022/BZP 00225286/01 - Wynik z dnia 2022-06-27\n1.2.) Nazwa zamawiającego: Gmina Trzebinia\n1.4) Krajowy Numer Identyfikacyjny: REGON 276258032\n1.5.1.) Ulica: Marszałka Piłsudskiego 14\n1.5.2.) Miejscowość: Trzebinia\n1.5.3.) Kod pocztowy: 32-540\n1.5.7.) Numer telefonu: 327111045,327111046\n1.5.9.) Adres poczty elektronicznej: przetargi@um.trzebinia.pl\n1.5.10.) Adres strony internetowej zamawiającego: www.trzebinia.pl\n2.4.) Identyfikator postępowania: ocds-148610-4ea49dcd-d5c4-11ec-9a86-f6f4c648a056\n2.5.) Numer ogłoszenia: 2022/BZP 00162564\n2.9.) Numer planu postępowań w BZP: 2021/BZP 00337444/05/P\n1.3.5 Opracowanie dokumentacji projektowej obiektu przeznaczonego na działania w zakresie bezpieczeństwa publicznego w Trzebini.\nWykonawcami odbywa się przy użyciu miniPortalu, który dostępny jest pod adresem (https://miniportal.uzp.gov.pl), ePUAPu dostępnego pod adresem (https://epuap.gov.pl/wps/portal) lub poczty elektronicznej e-mail: przetargi@um.trzebinia.pl.\n3.6.) Wymagania techniczne i organizacyjne dotyczące korespondencji elektronicznej: Wykonawca zamierzając wziąć udział w postepowaniu o udzielenie zamówienia publicznego musi posiadać konto na ePUAP. Wykonawca posiadający konto na ePUAP ma dostęp do formularzy:\nFormularz do złożenia, zmiany, wycofania oferty oraz Formularz do komunikacji (do składania dokumentów elektronicznych jako\nWymagania techniczne i organizacyjne wysyłania i odbierania dokumentów elektronicznych, elektronicznych kopii dokumentów i oświadczeń oraz informacji przekazywanych przy ich użyciu zostały opisane w Regulaminie korzystania z systemu miniPortal oraz Warunkach korzystania z\nMaksymalny rozmiar plików przesyłanych za pośrednictwem dedykowanych formularzy do: złożenia, zmiany, wycofania oferty lub wniosku oraz do komunikacji wynosi 150 MB. Zamawiający dopuszcza w szczególności następujący format przesyłanych danych:\n.pdf, .doc., .docx, .rtf,.xps, .odt. Zamawiający rekomenduje wykorzystanie formatów: .pdf, .doc, .docx, .xls, ze szczególnym wskazaniem na .pdf. W celu ewentualnej kompresji danych Zamawiający rekomenduje wykorzystanie jednego z formatów: .zip, .7Z.\nWe wszelkiej korespondencji związanej z postępowaniem Zamawiający i Wykonawcy posługują się numerem ogłoszenia (BZP lub ID\nZa datę przekazania oferty, wniosków, zawiadomień, dokumentów elektronicznych, oświadczeń lub elektronicznych kopii dokumentów lub oświadczeń oraz innych informacji przyjmuje się datę ich przekazania na ePUAP. Podmiotowe środki dowodowe oraz inne dokumenty lub oświadczenia, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 23 grudnia 2020 r. w sprawie podmiotowych środków dowodowych oraz innych dokumentów lub oświadczeń, jakich może\nżądać zamawiający od wykonawcy (Dz.U. z 2020 r., poz. 2415), składa się w formie elektronicznej, w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym lub podpisem osobistym, lub w formie dokumentowej, w zakresie i w sposób określony w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 30\ngrudnia 2020 r. w sprawie sposobu sporządzania i przekazywania informacji oraz wymagań technicznych dla dokumentów elektronicznych oraz środków komunikacji elektronicznej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego lub konkursie (Dz.U. z 2020 r., poz. 2452). Zamawiający nie zamierza komunikować się z Wykonawcami w inny sposób niż przy użyciu\nśrodków komunikacji elektronicznej. Wykonawca może zwrócić się do zmawiającego z wnioskiem o wyjaśnienie treści swz.\nZamawiający jest zobowiązany udzielić wyjaśnień niezwłocznie jednak nie później niż na 2 dni przed upływem terminu składania ofert, pod warunkiem, że wniosek o wyjaśnienie treści swz wpłynął do zamawiającego nie później niż na 4 dni przed upływem terminu składania ofert.\n3.15.) RODO (obowiązek informacyjny): Uprzejmie informujemy, że:\n• administratorem danych osobowych jest Burmistrz Miasta Trzebini, ul. Marszałka Piłsudskiego 14, 32 - 540 Trzebinia,\n• dane kontaktowe inspektora ochrony danych osobowych: iod@um.trzebinia.pl,\n• Pani/ Pana dane osobowe będą przetwarzane w celu związanym z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE, Ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych;\n• dane osobowe będą przechowywane przez okres 4 lat od dnia zakończenia postępowania o udzielenie zamówienia, a jeżeli czas\ntrwania umowy przekracza 4 lata, okres przechowywania obejmuje cały czas trwania umowy,\n• osobie, której dane dotyczą przysługuje prawo do żądania od administratora dostępu do danych osobowych, ich sprostowania ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych,\n• obowiązek podania danych wynika z Ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych,\n3.16.) RODO (ograniczenia stosowania): Pani/Pana dane osobowe będą przechowywane, przez okres niezbędny do realizacji wyżej wymienionego zadania oraz w okresie późniejszym jeśli wymagają tego odrębne przepisy prawa. Obowiązek podania przez\nPanią/Pana danych osobowych bezpośrednio Pani/Pana dotyczących jest wymogiem ustawowym i warunkiem zawarcia umowy określonym w\nprzepisach ustawy Pzp, związanym z udziałem w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego; konsekwencje niepodania określonych danych wynikają z ustawy Pzp; W odniesieniu do Pani/Pana danych osobowych decyzje nie będą podejmowane w sposób zautomatyzowany. Państwa dane\nmożemy przekazywać innym organom publicznym i podmiotom, przy czym dokonujemy tego wyłącznie w sytuacji, gdy istnieje podstawa prawna do tego typu działań lub umowa. Mają Państwo prawo dostępu do treści swoich danych i ich sprostowania, przenoszenia danych, usunięcia lub ograniczenia\nprzetwarzania. Jeżeli przetwarzanie danych odbywa się na podstawie zgody na przetwarzanie, mają Państwo prawo do jej cofnięcia. Mają Państwo ponadto prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, jeżeli uważają Państwo, że przetwarzanie Państwa danych narusza przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego\nprzepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (4.5.2016 L 119/38 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej PL) – RODO.\n4.1.2.) Numer referencyjny: BR.RIR.271.41.2022\nPrzedmiotem zamówienia jest opracowanie dokumentacji projektowej, kosztorysu inwestorskiego oraz specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót wraz z uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę budynku przeznaczonego na działalność w zakresie bezpieczeństwa publicznego w Trzebini.\nII. Minimalne wymagania:\nWykonawca opracuje dokumentację projektowo-kosztorysową umożliwiającą Zamawiającemu przeprowadzenie postępowania przetargowego na wyłonienie wykonawcy lub wykonawców inwestycji w trybie ustawy Prawo zamówień publicznych.\n1.\tBudowę budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi pod działalność\n- OSP(w tym 2 boksy garażowe);\n- Pogotowia Ratunkowego(Podstacja) ;\n2.\tProjekt zagospodarowania działki lub terenu -dojścia, dojazdy i miejsca postojowe.\n3.\tObiekt winien zostać wyposażony w niezbędne instalacje wewnętrzne i zewnętrzne\nIII. Szczegółowy zakres opracowania:\n1.\tWykonać mapę d/c projektowych dla obiektu w zakresie niezbędnym do opracowania.\n2. Wykonać koncepcje architektoniczną w terminie do 2-ch tygodni od daty podpisania umowy ( 2 egzemplarze w formie papierowej i 2 egzemplarze w formie elektronicznej PDF – płyta DVD ) zawierającą m.in:\na)\tProjektowany układ funkcjonalno-przestrzenny obejmujący elementy wskazane w wymaganiach Inwestora.\nb)\tZestawienie kolidującej Infrastruktury w tym sieci uzbrojenia terenu.\nc)\tUzyskać akceptację Zamawiającego dla koncepcji, która stanowić będzie podstawę do opracowania projektów budowlanych i wykonawczych. Poprzez koncepcje należy rozumieć projekt zagospodarowania terenu, charakterystyczne przekroje.\n3.\tProjekt budowlany – 4 egz.\n4.\tProjekt wykonawczy wszystkich branż- 4 egz.\n5.\tDokumentacja geologiczna- 3 egz.\n6.\tSpecyfikacja Techniczna Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych – 2 egz.\n7.\tKosztorys inwestorski – 1 egz.\n8.\tPrzedmiar robót – 2 egz.\n9.\tSporządzenie wizualizacji w 3D lub foto-prezentacji boiska sportowego wraz z towarzyszącymi obiektami\n10.\tOryginały decyzji, opinii i uzgodnień niezbędnych dla uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę bądź skutecznego zgłoszenia robót budowlanych dla realizacji inwestycji.\n11.\tUzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę bądź skutecznego zgłoszenie robót budowlanych uprawniające Zamawiającego do zrealizowania inwestycji, w wyżej określonym zakresie.\nPonadto dokumentacja obejmuje uzyskanie warunków technicznych, opinii, uzgodnień, zatwierdzeń i pozwoleń przez odpowiednie instytucje w celu uzyskania pozwolenia na budowę oraz wykonanie ekspertyz i ocen technicznych niezbędnych do uzyskania pozwolenia na budowę.\n1.\tNależy stosować rozwiązania możliwe do zrealizowania z punktu widzenia technicznego\ni ekonomicznego z zachowaniem odpowiedniego poziomu komfortu użytkowania.\n2.\tWykonawca zobowiązuje się konsultować z Zamawiającym realizację zamówienia, tak aby w możliwie najszerszym zakresie uwzględnić możliwości finansowe i potrzeby Zamawiającego. Zamawiający zastrzega sobie w tym względzie prawo do zgłaszania uwag i wskazówek, dokonywania korekt.\n3.\tZamawiający wymaga, aby dokumentacja projektowa spełniała wymagania określone w Ustawie z dnia 4 kwietnia 2019 roku o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (Dziennik Ustaw z 2019 roku, pozycja 848).\n4.\tZamawiający oczekuje wykonania wszelkich opracowań projektowych oraz uzyskania wymaganych decyzji, opinii, uzgodnień niezbędnych do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę.\n5.\tOpracowania opisane w pkt. III należy dostarczyć w formie papierowej w ilościach egzemplarzy podanych powyżej oraz w postaci elektronicznej na płytce CD lub DVD - 2 kpl. w formacie pdf oraz doc lub docx lub rtf, rysunkowe: dwg lub dxf. Kosztorys inwestorski i przedmiar robót w ilościach egzemplarzy podanych wyżej oraz w postaci elektronicznej na płytce CD lub DVD w formacie pdf oraz edytowalnej ath lub xml.\n6.\tKosztorys inwestorski będzie stanowił podstawę określenia wartości zamówienia w późniejszym postępowaniu na wykonanie robót budowlanych (na stronach tytułowych muszą być umieszczone kody CPV).\n7.\tDokumentacja powinna być tak wykonana, aby umożliwić Zamawiającemu opisanie przedmiotu zamówienia na potrzeby przyszłego postępowania przetargowego na budowę projektowanego obiektu zgodnie z dyspozycją art. 99-103 ustawy z dnia 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. 2021 r., poz.1129 t.j. z późn. zm.)\n8.\tWykonawca zobowiązany jest do uzyskania na swój koszt wszystkich, wymaganych prawem warunków, opinii i uzgodnień dla potrzeb realizacji przedmiotu zamówienia.\n9.\tWykonawca zobowiązuje się uwzględnić zgłoszone zastrzeżenia, jeśli tylko pozostają one w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa, zasadami techniki i współczesnej wiedzy.\n10.\tWykonawca jest zobowiązany udzielić Zamawiającemu wszelkich wyjaśnień, wskazówek oraz możliwych do przewidzenia w chwili tworzenia projektu proponowanych rozwiązań. W zakres przedmiotu zamówienia wchodzi również udzielenie przez Wykonawcę Zamawiającemu pisemnych wyjaśnień na pytania Wykonawców, zadawanych w toku późniejszego postępowania o udzielenie zamówienia.\nIV. Przepisy prawne i normy związane z projektowaniem i wykonaniem zamówienia.\n1.\tWykonawca jest zobowiązany zrealizować przedmiot zamówienia spełniając wymagania ustawy Prawo budowlane oraz Prawo zamówień publicznych, Polskich Norm, zasad wiedzy technicznej i sztuki budowlanej oraz wymagania zawarte w innych ustawach i rozporządzeniach, m.in.:\na)\tRozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie tekst jednolity, Dziennik Ustaw z 2019 roku, pozycja 1065, z późniejszymi zmianami;\nb)\tRozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 roku w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego, Dziennik Ustaw z 2021 roku pozycja 2454.\nc)\tRozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 r. w sprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym, Dziennik Ustaw 2021 pozycja nr 2458.\n2.\tPrzedmiot zamówienia powinien być wykonany zgodnie z wymaganiami Zamawiającego oraz obowiązującymi przepisami prawa i obowiązującymi normami oraz zasadami wiedzy technicznej.\n3.\tWykonawca w dokumentacji projektowej nie może wskazywać znaków towarowych, patentów lub pochodzenia materiałów urządzeń i wyposażenia, z wyjątkiem sytuacji, gdy jest to uzasadnione specyfikacją przedmiotu zamówienia i jednocześnie, gdy nie może użyć w opisie dostatecznie dokładnych określeń - wówczas wskazaniu takiemu muszą towarzyszyć wyrazy „ lub równoważne”. W przypadku zastosowania określenia „lub równoważne” Wykonawca jest zobowiązany wskazać cechy, parametry i kryteria równoważności. Przy sporządzaniu dokumentacji projektowej Wykonawca jest zobowiązany do stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych w zakresie opisu przedmiotu zamówienia.\n4.\tWykonawca przekaże Zamawiającemu kompletny zestaw dokumentacji w wersji papierowej w ilości egzemplarzy podanych w pkt. III oraz dodatkowo wersję elektroniczną(cyfrową) wraz z decyzją o pozwoleniu na budowę.\nWersja elektroniczna na płycie CD lub DVD – dokumenty tekstowe opisu w formacie edytowalnym (doc lub docx lub rtf) i formacie PDF część graficzna w formacie edytowalnym (dwg lub dxf) oraz pdf. Kosztorysy oraz przedmiary robót w formacie PDF, ath lub xml. Dokumentacja Projektowa będzie każdorazowo zaopatrzona w wykaz opracowań oraz pisemne oświadczenie, że jest wykonana zgodnie z Umową, obowiązującym przepisami oraz normami, a w swej formie jest kompletna z punktu widzenia celu, któremu ma służyć.\nDokumentacja w formie elektronicznej jest tożsama z zatwierdzoną dokumentacją w formie papierowej,\nV. Wymagania dotyczące pozostałych elementów opracowania:\n1.\tSzczegółowe Specyfikacje techniczne Wykonania i Odbioru Robót – należy opracować zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 roku w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego, (Dz.U. z 2021 r. poz. 2454).\n2.\tKosztorys inwestorski – należy opracować w oparciu o aktualne ceny oraz zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 roku w sprawie określenia metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym, (Dz.U. 2021 poz. 2458).\n3.\tPrzedmiar robót – należy opracować zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 grudnia 2021 roku w sprawie szczegółowego zakresu i formy dokumentacji projektowej, specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych oraz programu funkcjonalno-użytkowego, (Dz.U. z 2021 r. poz. 2454).\nWykonawca przeniesie na zamawiającego autorskie prawa majątkowe do dokumentacji, będącej przedmiotem zamówienia.\n4.3.1.) Sposób oceny ofert: Przy wyborze najkorzystniejszej oferty, Zamawiający będzie kierował się\nkryteriami i odpowiadającymi im znaczeniami oraz będzie oceniał spełnienie kryteriów. Wykonawca , którego oferta została najwyżej oceniona zostanie zbadany pod kątem niepodlegania wykluczeniu i spełnieniu warunków udziału w postępowaniu ( jeżeli dotyczy).\n•\twarunki dotyczące zdolności technicznej lub zawodowej\n1. Wykonawca spełni warunek dotyczący zdolności technicznej, jeżeli wykaże, że wykonał w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy to w tym okresie: minimum dwa projekty budowy lub przebudowy budynku użyteczności publicznej o powierzchni użytkowej min 250 m2\n2. Wykonawca spełni warunek dotyczący zdolności zawodowej, jeżeli wykaże, że dysponuje lub będzie dysponował minimum 5 osobami:\na)\tProjektant 1: osoba posiadająca uprawnienia do projektowania w specjalności architektonicznej bez ograniczeń.\nb)\tProjektant 2: osoba posiadająca uprawnienia projektowe o specjalności konstrukcyjno-budowlanej; bez ograniczeń.\nc)\tProjektant 3: osoba posiadająca uprawnienia budowlane do projektowania w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, wodociągowych i kanalizacyjnych.\nd)\tProjektant 4: osoba posiadająca uprawnienia do projektowania w specjalności drogowej\ne)\tProjektant 5 osoba posiadająca uprawnienia do projektowania w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń elektrycznych i elektroenergetycznych.\nWyżej wymienione osoby mogą posiadać uprawnienia inne równoważne zgodnie z przepisami ustawy Prawo budowlane i Rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa w sprawie samodzielnych funkcji technicznych w budownictwie lub im odpowiadające ważne uprawnienia budowlane, które zostały wydane na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów.\nZamawiający dopuszcza możliwość łączenia funkcji spośród wskazanych powyżej.\nOsoby wyszczególnione w pkt 2 powinny być członkami Okręgowej Izby Samorządu Zawodowego i posiadać ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej aktualne na czas sporządzenia projektu.\n5.6.) Wykaz podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie niepodlegania wykluczeniu: Zamawiający nie wymaga złożenia środków dowodowych na potwierdzenie niepodlegania wykluczeniu z przesłanek obowiązkowych art. 108 ustawy.\n5.7.) Wykaz podmiotowych środków dowodowych na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu: Zamawiający wezwie Wykonawcę, którego oferta zostanie najwyżej oceniona, do złożenia w wyznaczonym terminie nie krótszym niż 5 dni, następujących podmiotowych środków dowodowych, aktualnych na dzień złożenia podmiotowych środków dowodowych tj.:\n- wykazu usług (według wzoru stanowiącego załącznik nr 5 do SWZ) wykonanych, w okresie ostatnich 3 lat, a jeżeli okres prowadzenia działalności jest krótszy – w tym okresie, wraz z podaniem ich wartości, przedmiotu, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których usługi zostały wykonane oraz załączeniem dowodów określających czy te usługi zostały wykonane należycie. Dowodami, o których mowa, są referencje bądź inne dokumenty sporządzone przez podmiot, na rzecz którego usługi zostały wykonane, a jeżeli Wykonawca z przyczyn niezależnych od niego nie jest w stanie uzyskać tych dokumentów – oświadczenie Wykonawcy.\n- wykazu osób (według wzoru stanowiącego załącznik nr 6 do SWZ) skierowanych przez wykonawcę do realizacji zamówienia publicznego, a w szczególności odpowiedzialnych za świadczenie usług, kontrolę jakości, wraz z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, uprawnień, doświadczenia i wykształcenia niezbędnych do wykonania zamówienia publicznego, a także zakresu wykonywanych przez nie czynności oraz informacją o podstawie do dysponowania tymi osobami\n1)\tOświadczenie wykonawcy, o którym mowa w art. 125 ust. 1 ustawy Pzp tj.\no niepodleganiu wykluczeniu i spełnieniu warunków udziału w postępowaniu, o treści zgodnej z załącznikiem nr 2 do SWZ w postaci elektronicznej opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym.\nŻaden z Wykonawców wspólnie składających ofertę nie może podlegać wykluczeniu z postępowania, co oznacza, iż oświadczenie w tym zakresie musi złożyć każdy z Wykonawców składających ofertę wspólną.\n2)\tPełnomocnictwo do reprezentowania wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego o ile ofertę składa pełnomocnik.\n3)\tPełnomocnictwo do reprezentowania w postępowaniu wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia oraz osoby działającej w imieniu podmiotu udostępniającego zasoby na zasadach określonych w art. 118 ustawy Pzp (jeżeli dotyczy).\n4)\tOświadczenie (przypadku wykonawców wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia), z którego wynika, które usługi, wykonają poszczególni Wykonawcy, ponieważ w odniesieniu do warunków dotyczących wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia, wykonawcy wspólnie ubiegający się o udzielenie zamówienia mogą polegać na zdolnościach tych z wykonawców, którzy wykonają usługi, do realizacji których te zdolności są wymagane.\n5)\tZobowiązanie podmiotu udostępniającego zasoby w przedmiocie oddania Wykonawcy do dyspozycji niezbędnych zasobów na potrzeby realizacji zamówienia lub inny dokument potwierdzający tą okoliczność, o ile Wykonawca korzysta ze zdolności lub sytuacji innych podmiotów na zasadach określonych w art. 118 ustawy Pzp.\n6)\tOświadczenie podmiotu udostępniającego zasoby, potwierdzające brak podstaw wykluczenia tego podmiotu oraz odpowiednio spełnianie warunków udziału w postępowaniu w zakresie, w jakim Wykonawca powołuje się na jego zasoby według wzoru stanowiącego załącznik nr 3 do SWZ.\nWykonawcy mogą wspólnie ubiegać się o udzielenie zamówienia. W takim przypadku Wykonawcy ustanawiają pełnomocnika do reprezentowania ich w postępowaniu o udzielenie zamówienia albo reprezentowania w postępowaniu i zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. W przypadku Wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie\nzamówienia, żaden z nich nie może podlegać wykluczeniu na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy Pzp. i art 7 ust 1 " ustawy sankcyjnej". W\nodniesieniu do warunków dot. wykształcenia, kwalifikacji zawodowych lub doświadczenia, wykonawcy wspólnie ubiegający się udzielenie zamówienia\nmogą polegać na zdolnościach tych z wykonawców, którzy wykonają roboty budowlane lub usługi, do realizacji których te zdolności są wymagane. W\nprzypadkach, o których mowa w niniejszym punkcie należy załączyć do oferty\noświadczenie, z którego wynika, które roboty budowlane, dostawy lub usługi wykonają poszczególni wykonawcy. W przypadku wspólnego ubiegania się o zamówienie przez Wykonawców, dokumenty potwierdzające spełnienie warunków udziału w postępowaniu oraz brak podstaw do wykluczenia, składa każdy z Wykonawców. Wszelka korespondencja będzie prowadzona przez Zamawiającego wyłącznie z Pełnomocnikiem.\nDopuszczalna jest zmiana umowy bez przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia zgodnie z zapisami\nart. 455 ustawy Pzp .\nZmiany w umowie dotyczyć mogą również:\n1) Zmiany kluczowego personelu wykonawcy lub zamawiającego oraz podwykonawców w przypadku zaistnienia okoliczności uzasadniających zmianę (np. stan zdrowia, rezygnacja z pracy, likwidacja firmy podwykonawcy).Jeżeli zmiana lub rezygnacja z podwykonawcy dotyczy podmiotu, na którego zasoby wykonawca powoływał się, na zasadach określonych w art. 118 ust. 1 Pzp, w celu wykazania spełnienia warunków udziału w postępowaniu, wykonawca jest obowiązany wykazać zamawiającemu, że proponowany inny podwykonawca lub wykonawca samodzielnie spełnia je w stopniu nie mniejszym niż podwykonawca na którego zasoby wykonawca powoływał się w trakcie postępowania o udzielenie zamówienia.\n2) Zmiany terminu realizacji.\nStrony mają prawo do przedłużenia terminu zakończenia usługi o okres trwania przyczyn, z powodu których będzie zagrożone dotrzymanie terminu wykonania usługi w następujących sytuacjach:\na) w przypadku wystąpienia siły wyższej lub nieprzewidzianych zdarzeń losowych uniemożliwiających wykonywanie przedmiotu umowy.\nb) w przypadku przedłużenia przez władze państwowe stanu epidemii lub dokonania zmiany tego stanu na inny stan wyjątkowy, ograniczający normalny sposób funkcjonowania państwa,\nc) w przypadku opóźnienia organów administracji publicznej w wydaniu decyzji administracyjnych, uzgodnień lub innych aktów administracyjnych, których wydanie jest niezbędne dla dalszego wykonywania usług przez Wykonawcę, a opóźnienie organów nie wynika z przyczyn leżących po stronie Wykonawcy.\nZmiany w treści umowy o których mowa powyżej wymagają aneksu sporządzonego z zachowaniem formy pisemnej pod rygorem nieważności i mogą zostać wprowadzone w przypadku, gdy strony zgodnie uznają, że zaszły wskazane powyżej okoliczności oraz wprowadzenie zmian jest niezbędne dla prawidłowej realizacji zamówienia.\n8.2.) Miejsce składania ofert: Wykonawca składa ofertę za pośrednictwem Formularza do złożenia, zmiany, wycofania oferty lub wniosku dostępnego na ePUAP i udostępnionego również na miniPortalu (na stronie: miniPortal.uzp.gov.pl).\n8.3.) Termin otwarcia ofert: 2022-05-26 08:30\nCiąg dalszy opisu przedmiotu zamówienia.\n1. Wykonawca ponosi pełną odpowiedzialność za poprawność techniczną i ekonomiczną zastosowanych rozwiązań projektowych oraz ich zgodność z przepisami obowiązującego prawa.\n2. Wykonawca zapewni sprawowanie nadzoru autorskiego w zakresie wykonywania robót budowlanych na podstawie opracowanej dokumentacji, co należy uwzględnić w oferowanej cenie.\n3. Wykonawca będzie zobowiązany, do przygotowania odpowiedzi dla oferentów ubiegających się o udzielenie zamówienia lub Zamawiającego, kierowane w trakcie trwania procedury udzielenia zamówienia na roboty budowlane w oparciu o dokumentację projektową, w terminie 3 dni od dnia\npowzięcia wiadomości o treści zapytania.\n4. W przypadku braku możliwości realizacji inwestycji zgodnie z projektem z powodu jego wad lub błędów, Wykonawca zobowiązany będzie dokumentację projektową poprawić i uzupełnić nieopłatnie.\n5. Wykonawca w dokumentacji projektowej nie może wskazywać znaków towarowych, patentów lub pochodzenia materiałów urządzeń i wyposażenia, z wyjątkiem sytuacji, gdy jest to uzasadnione specyfiką przedmiotu zamówienia i jednocześnie, gdy nie może użyć w opisie dostatecznie dokładnych określeń - wówczas wskazaniu takiemu muszą towarzyszyć wyrazy „lub równoważne”. W przypadku zastosowania określenia „lub równoważne” Wykonawca jest zobowiązany wskazać cechy, parametry i kryteria równoważności. Przy sporządzaniu dokumentacji projektowej Wykonawca jest zobowiązany do stosowania przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych – w zakresie opisu przedmiotu zamówienia.\n6. Całość dokumentacji projektowej należy dostarczyć w wersji papierowej (w ilościach egzemplarzy j.w.) oraz w wersji elektronicznej na płycie CD (całość w formacie pdf oraz doc lub docx lub rtf i dwg lub dxf. Zamawiający wymaga, aby dokumentacja projektowa spełniała wymagania określone w Ustawie z dnia 4 kwietnia 2019 roku o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, Dziennik Ustaw z 2019 roku, pozycja 848.\nTermin dostarczenia koncepcji projektowanego budynku (minimum dwie wersje koncepcji) do 2 tygodni od daty podpisania umowy.\nTermin wykonania całości zadania: 22 tygodnie od dnia podpisania umowy.\nZe względów technicznych (brak możliwości wyboru w ogłoszeniu w miejscu - okres realizacji zamówienia - tygodni ) okres realizacji w niniejszym ogłoszeniu przeliczono na dni.\nMiejscem odbioru wykonanego opracowania będzie siedziba Zamawiającego. Dokumentem potwierdzającym przekazanie całego opracowania objętego umową będzie protokół przekazania, podpisany przez obydwie strony.\n"DOSTAWA PROJEKTORA CYFROWEGO DO KINA "SOKÓŁ" w Trzebińskim Centrum Kultury w Trzebini"


Wspomnienie #9: Jotas/Kes-a/DJ Pstyk „Brutalny Faul Z Tyłu Na Nogi EP” (2010) | Muzyka Nowaka\n← „Klub 27” z nowym członkiem – epitafium\nPrzed napisaniem tego wspomnienia postanowiłem upewnić się, czy aby Jotas nie ma większej ilości słuchaczy swojego materiału na Last.fm niż mój blog zdeklarowanych czytelników na Facebooku (a mam całe 44 osoby – pozdro dla Mikołaja, który jest jak na razie ostatnim lajkerem). Okazało się, że owszem – ma on jakichś 350 entuzjastów więcej niż MN, ale… co z tego?\nWłaśnie, jeszcze raz: co z tego? Patrząc na niecałe pół tysiąca ludzi, jakie znają „BFZTNN” zaczyna mi się robić „płaskie czoło” (pozdro Patryk!). Przecież EP-ka tego kolabo była jedną z ciekawszych w tamtym roku… W tej sytuacji dziewiąta odsłona „Wspomnień” winna być słodkich pierdem o podziemnej doskonałości tercetu MC/Producent/DJ, by nabić im chociaż kilku słuchaczy.\nPowiedziałem: ciekawszych. Nie najciekawszych, bo coś tam bym lepszego wysupłał z tamtego roku. Pomimo tego powinniście sprawdzić Jotasa. Follow-up’uje na kilogramy, bo dobrze odnajduje się w takiej koncepcji. Nawija z jajem – bo tak już ma. Jego głos jest wysoki – bo sam tego nie zmieni, dzięki czemu brzmi charakterystycznie. Do tego najął choćby Gersona, Procenta i Wergawera, by towarzyszyli mu na majku. Każdy z dziesięciu kawałków kończy się pozdrowieniami od raperów – jeden nawet od tego, który jest tak podziemny, że aż mainstreamowy pełną gębą (Małpa). A tak w ogóle to mamy wakacje do cholery! Letniak goni tu letniaka w konwencji wspominek dotyczących dzieciństwa i alkoholowych tripów. Cytując klasyka: la vida loca.\nJotas/Kes-a/DJ Pstyk „Brutalny Faul Z Tyłu Na Nogi”\nSzczególnie Posłuchaj.se: „Na Siatkówce”, „Szamsong”, „Całkiem Luźna Opowieść”.\nDyletancka ocena: niech będzie, że trójca z plusem.\nTen wpis został opublikowany w kategorii Recenzje i oznaczony tagami Gerson, Jotas/Kes-a/DJ Pstyk, Małpa, Proceente, Wergawer. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.


Rząd nadal „rżnie głupa”. Co będzie mogła KONFEDERACJA w sejmie? | trybunalscy.pl\nWracając do nazwisk… Miejmy nadzieję, iż Grzegorz Braun, który posłem został (a uzyskał swój mandat w okręgu rzeszowskim), nie zaprzestanie zadawania trudnych pytań o tzw. aferę podkarpacką i tajemnicze nagrania wideo z udziałem znanych polityków, w tym PiS-owskich, figlujących z nieletnimi Ukrainkami w rzeszowskich agencjach towarzyskich. Dobrze byłoby dobrnąć w tej sprawie do końca, żeby mieć pewność, że główni scenarzyści polityki PiS-u nie siedzą sobie w gabinetach rosyjskiej czy ukraińskiej bezpieki, trzymając najważniejszych polskich polityków mocno za jądra. Panie Grzegorzu, proszę nie odpuszczać tej sprawy!\nJest też nadzieja, że Konrad Berkowicz z Krakowa nie zaprzestanie drążenia tematu szefa NIK Mariana Banasia, którego dziwaczne znajomości z krakowskim półświatkiem, połączone z kamienicznymi interesami, tworzą swoistą mieszankę wybuchową, którą PiS-owska wierchuszka próbuje z całych sił rozbroić i puścić w zapomnienie. Wielu ludzi z PiS-u ręczy za prezesa Banasia. Fakt, może to być naprawdę równy gość, ale to nie zmienia faktu, że Escobar też uchodził w Medellin za równego gościa, który pomagał ubogim Kolumbijczykom. Dawał im pracę i nadzieję… Jeśli sprawa Banasia zostanie zamieciona pod dywan, będzie to znaczyło, że cały PiS, włącznie z prezesem Kaczyńskim, to marionetki. Pytanie tylko, kto jest sznurkowym... Panie Konradzie, to na pewno trudne zadanie, ale być może nie niewykonalne.\nCzekam na głos rozsądku ze strony Krzysztofa Bosaka i Dobromira Sośnierza. Dajcie popalić PiS-owskim „socjalistom pobożnym”, ale i bezbożnym, których – niestety – będzie w sejmie parę sztuk więcej niż Was. Lewica bezbożna ma dziś gdzieś „ludzi pracy”. Teraz ich konik zagnieździł się w innych obszarach życia społecznego. Przywileje dla tzw. gejów i lesbijek, edukacja seksualna, mordowanie najsłabszych – w łonach matek, walka z „globalnym ociepleniem”… Dla lewaków spod znaku Zandberga i innych większą wartość stanowi dziś kornik drukarz niż zwykły człowiek. Niech prawica zagospodaruje zwykłego człowieka, zwróci się do niego z pozytywnym przekazem. Raz jeden w życiu słyszałem (podczas debaty w Polsat News) Sławomira Mentzena i jestem pewny, że on to potrafi. Szkoda, że nie został posłem, ale to nie znaczy, że przy tych możliwościach jakimi Konfederacja będzie teraz dysponować, nadal może on być jej jednym z głównych „pistoletów”. Daj mu Panie Boże! Z jak najlepszym efektem…\nMożna by tu jeszcze sporo napisać… Na przykład to, że gdyby w tych wyborach startował Stanisław Michalkiewicz, na pewno zdobyłby mandat. Trochę szkoda, że tak się nie stało, ale to chyba skutek braku wiary pana Stanisława w to, co wydawało się niemożliwe, a jednak się ziściło. Wcześniej czy później wróci sprawa Ustawy 447 i wówczas pana Michalkiewicza Konfederacja musi wystawić na pierwszą linię frontu. Mimo że nie został posłem.\nCo do Janusza Korwin-Mikke, to pamiętam dowcip z czasów, gdy w sejmie drugiej (a właściwie chyba pierwszej) kadencji 1990-1992 był posłem. Mówiono wówczas, że gdyby siedział nieco dalej od mównicy, to nie miałby okazji powiedzieć tylu głupstw. Można by tu dodać złośliwcom, że również wielu mądrych rzeczy… Słynne powiedzenie „Rząd rżnie głupa…”, pasuje do dzisiejszej sytuacji jak ulał… Dlatego nie zdziwię się, gdy JKM znów zasiądzie na najbardziej skrajnej ławie, czyli – po prostu – na swojej. I życzę mu jak najwięcej mądrych wystąpień.\nRafał Ziemkiewicz, który drwił z Konfederacji, tak jak przed laty krytykował przeciwników wejścia Polski do UE, może nieco spokornieje. Wiadomo, nie kąsa się pana (czyli PiS-owskiej telewizji), który daje jeść, ale bez przesady… Do RAZ-a, mimo wszystko, jakoś nie pasuje mi takie poddaństwo. Myślę, że zasłużył na porządną „kocówę” od Konfederacji. Niech te mokre ręczniki zawiązane na „bombę” lub „marchewę” zastąpią działania Konfederatów w sejmie i poza nim. Może pan Rafał znów przejrzy na oczy.\nMożliwości – jak widać – rysuje się przed Konfederacją wiele. Ważne, by odróżniać się od innych krytyków PiS-u w sejmie. Mam nadzieję, że konfederacka krytyka złych poczynań rządzących nie zamieni się w platformerski bełkot bez jakiejkolwiek merytorycznej wartości. Gdyby tak się stało, oznaczałoby to zmieszanie się z tłem. Czasem lepiej niczego nie powiedzieć, niż gadać dużo bezwartościowych komunałów…\nNo i mam nadzieję, że z Konfederacją nie stanie się to, co stało się z Kongresem Nowej Prawicy, kiedy to wielcy wieloletni kumple: Korwin-Mikke, Marusik i Żółtek, zanim cokolwiek zdążyli zrobić w Parlamencie UE, pokłócili się, i chyba do dziś się do siebie nie odzywają.\nNakreśliłem plan minimum. Chyba nie jest nierealny?\nPiotr Korzeniowski, nie, 2019-10-27 09:13\nAdmin, nie, 2019-10-27 09:33