ကေန်သာ၊ ယဲ - ဝဳကဳပဳဒဳယာ\nယဲကေန်သာ (အၚ်္ဂလိက်: Cancer) ဟီုမ္ဂးဂှ် ဒှ်ယဲ မၞုံကဵုဂကူနာနာသာ် ဟိုတ်နူ ကလာပ်ရုပ် ဇၞော်တိုန် အတိုင်သဘာဝဟွံသေင်တုဲ မလေပ်ကၠောအ်စိုပ် ပ္ဍဲကဵုအဝဲခန္ဓ ဒၞာဲတၞဟ် မာန်ရ၊၊ ကလောအ် ကလေန် (benign tumor) မဒှ်အရာ မဟွံတုပ် ကုကေန်သာဂှ် ဍေဟ်တအ် ဟွံပြးကၠောအ်ကၞာန်ရ၊၊ လက်သန်သင်္ကေတ မဒှ်စမာန်တအ်ဂှ် မပ္တံကဵု ကလောအ်ကလေန် (alump)၊ ဒဒှ်ဆီမတိတ် သက်ကုသဘာဝ(abnormal bleeding)၊ ခ္ဍက် ဍာ်ဇမၠိင် (prolonged cough)၊ ဇြာဲစှ်ေ သီုဟွံတီဟိုတ် (unexplained weight loss) ကေုာံ ပရေင်ပြံင်လှာဲ ပ္ဍဲကဵုကြုတ်ဇၞော်ဂမၠိုင် (a change in bowel movements)တအ်ဂှ် ထ္ၜးလက်သန်ယဲမာန်ရ၊၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် ဇၟာပ်မထ္ၜး လက်သန်ဗီုဏအ်ဂှ် ဒှ်ကေန်သာ ဖအိုတ် ဟွံသေင်၊ ဟိုတ်နူယဲတၞဟ်တုဲ ကတဵုဒှ် လက်သန်ဗီုဏအ် မာန်ကီုရ၊၊ ယဲကေန်သာ ကောန်မၞိဟ်တအ် မကတဵုဒှ်စမာန် သီုဖအိုတ် နွံ ၁၀၀ ဂကူပြင်င်ရ၊၊\nကုညးမဒးချိုတ် နကဵု ယဲကေန်သာတအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် မၞိဟ်ၜိုတ် ၂၂ ﹪ဂှ် ကတဵုဒှ်ယဲ ဟိုတ်နူကဵု သုင်ၜံက် (Tobacco)၊၊ ၁၀﹪ တၞဟ်ဂှ် ဟိုတ်နူကဵု ကြောအ်လောန် (obesity)၊ ကဵု စစၞဟွံကိတ်ညဳ ကုပရေင်ထတ်ယုက် (poor diet)၊ ပရေင်ချဳဓရာင်ကာယအောန် (lack of physical activity) ဟွံသေင်မ္ဂး ဟိုတ်နူသုင်အရက်ဂၠိုင်ရ၊၊ဟိုတ်မဂွံဒှ်ယဲ တၞဟ်တအ်ဂှ် ဟိုတ်နူ မစုက်လုက် ကုဓါတ်ဓါတု (ionizing radiation) ကေုာံ ပွဳပွူသဘာဝ ဟွံသအးဇ္ၚး (environmental pollutants)တုဲ ယဲထၞေန်စပ် (infections)ဂွံရ၊၊  ပ္ဍဲကဵု ဍုင်ဇၞော်မောဝ်တုဲတအ် မၞိဟ်ကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာ ၁၅﹪ ဂှ် ဟိုတ်နူကဵု ယဲထၞေန်စပ် ဒၟာနူ မစုက်လုက်လဝ် မပ္တံကဵု ဟေလဳကဝ်ဗက်တာ ပဝ်လဝ်ရဳ (Helicobacter pylori)၊ ယဲဟေပတိတိသ် ဘဳ (hepatitis B)၊ ယဲဟေပတိတိသ် သဳ (hepatitis C)၊ ယဲဟိုတ်နူစၟဝါယ်ရာသ် ပပိလ်လဝ်မာ (human papillomavirus infection)၊ စၟယဲဝါယ်ရာသ်အိပ်သတာင်ပါ (Epstein–Barr virus) ကေုာံ စၟယဲအေန် မဖျေဟ်ဒြဟတ်ဒုင်ဗဒဝ် (human immunodeficiency virus (HIV))တအ်ရ၊၊ စၟယဲ ကေုာံ ဓါတုတအ်ဏအ်ဂှ် ပကဵု ညံင်ဗဳဇ ကလာပ်ရုပ်ဂွံပြံင်လှာဲတုဲ နူဂှ် မွဲကဆံင် ကၠောအ်ဒှ်အာ ကေန်သာရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အရာမထၞေန်စပ်ဝွံ ဒှ်ဟိုတ်မဂွံပကဵု ညံင်ဂွံဒှ်ကေန်သာရ၊၊ ဗွဲမဂၠိုင်မ္ဂး ပရေင်ပြံင်လှာဲ ဗဳဇကလာပ်ရုပ်ဂှ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်ကၠာ တုဲမ္ဂး ဍေဟ်ကၠောအ်ဒှ်အာ ကေန်သာရ၊၊ ၜိုတ် ၅ - ၁၀﹪ဂှ် ကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာ ဟိုတ်နူ မကလိဂွံ အာဲဗဳဇယဲ (inherited genetic defects) နူကဵု မိမၜါရ၊၊ ယဲကေန်သာ နွံပ္ဍဲဇကု ဟွံမဲပ္ဍဲဇကုဂှ် နကဵုလက်သန်ယဲ မဟီုလဝ် ဗွဲလတူတေအ်ကီု ဟွံသေင်မ္ဂး နကဵု မဗှ်သကေန်၊ တက်ဓါတ်ဒ္ၚောဝ် (screening tests)ဂှ် ဂွံတီကေတ်မာန်ရ၊၊ လၟုဟ်မ္ဂး နကဵုမစမ်ၜတ် (biopsy)ဂှ် ဂၠာဲကေတ် ယဲကေန်သာ ပ္ဍဲဇကုမၞိဟ်တအ်မာန်ရ၊၊\nကေန်သာဂကူ ဗွဲမဂၠိုင် ညံင်ဟွံဂွံကတဵုဒှ်ဂှ် ဝေင်ပါဲစဵုဒၞာကေတ် န\nမဝေင်ပါဲ ညံင်ဟွံဂွံ သုင်အရက်ဂၠိုင်င်၊\nမစကဵု သၞေဝ်နာနာ၊ သတ်ဆုနာနာ ကေုာံ စၞသြောအ်ပေင်င် (whole grains) ဂၠိုင်င်၊\nမဝေင်ပါဲ ညံင်ဟွံဂွံစဖျုန် ဗွဲမလောန်ဗၞတ်၊\nသွက်ညးဖျုန်စၞာံဗုဗုတအ် ဝေင်ပါဲကဵု ညံင်ဟွံဂွံဒးလျးတ္ၚဲကာတ်တ် လအ်လအ်၊၊ \nနမသကေန် ဗွဲမပြဟ်ဂှ် ဂွံတီကေတ် ကေန်သာသ္ၚိကောန် ကေုာံ ကေန်သာကြုတ်ဇၞော် နွံဟွံမဲ ဗွဲမပြဟ်မာန်တုဲ လွဳဂွံပြဟ်မ္ဂး သွက်ဂွံဗၠးဂှ် အခေါင်အရာနွံဂၠိုင်ရ၊၊ စပ်ကဵု ကေန်သာတှ်တုဲ မသကေန်ကေတ်ဂှ် လဆောဝ်မ္ဂး ကံက်အဓိပ္ပါယ် ဗၠေတ်ဒှ်စမာန်ကီုရ၊၊ ကေန်သာဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် လွဳကေတ် နကဵုမဖအင် (radiation therapy)၊ ကရေက်၊ လွဳနကဵုဓါတု ကေုာံ ဖဍာမ်ဒၞာဲတုဲလွဳ (targeted therapy)ရ၊၊ မင်မဲ ညံင်ဟွံဂွံဂိ ကေုာံ လက်သန်ယဲဂှ် ဒှ်အရာကိစ္စဇၞော် ပ္ဍဲအရာမလွဳ ကေန်သာရ၊၊ ကတဵုဒှ်ယဲကေန်သာတုဲ အခေါင်အရာမဂွံဗၠးမာန်ဂှ် တန်တဴဒၟံင်ကဵု ဂကူယဲကေန်သာ ကေုာံ ဂလိုင်လဵုပြဟ် မစလွဳရ၊၊ ကောန်ၚာ်သၟဝ် ၁၅ သၞာံမကတဵုဒှ်ယဲဏအ် ပ္ဍဲကဵုဍုင်ဇၞော်မောဝ်တုဲတအ်ဂှ် ဗွဲသၟဟ် ၈၀﹪ ဗၠးမာန်ရ၊၊ \nပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၅ ဂှ် မၞိဟ်ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ် သီုဖအိုတ် ၜိုတ် ၉၀.၅ မဳလဳယာန် ကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာရ၊၊ မၞိဟ်ၜိုတ် ၁၄.၁ မဳလဳယာန်ဂှ် ကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာ ဟိုတ်မဂွံဒှ်ယဲ နကဵုဟိုတ်တၟိ၊၊ မၞိဟ် ၜိုတ် ၈.၈ မဳလဳယာန်ဂှ် ချိုတ် နကဵုယဲကေန်သာရ(နကဵုက္ဍိုပ်ကၠံမ္ဂး ၁၅.၇%) ယဲကေန်သာ မၞိဟ်တြုဟ် မကတဵုဒှ်စဂၠိုင်ဂှ် ကေန်သာအသံက် (lung cancer), ကေန်သာပရောသ်သတိတ်/ကေန်သာ ပ္ဍဲကလေန်မပ္တိတ်ဍာ်သုက် (prostate cancer)၊ ကေန်သာကြုတ်ဇၞော် (colorectal cancer) ကေုာံ ကေန်သာထိုင်စၞ (stomach cancer) ပ္ဍဲမၞိဟ်ဗြဴတအ်မ္ဂး ဗွဲမဂၠိုင် ကတဵုဒှ် ကေန်သာတှ် (breast cancer)၊ ကေန်သာကြုတ်ဇၞော် (colorectal cancer)၊ ကေန်သာအသံက် (lung cancer) ကေုာံ ကေန်သာက္ဍိုပ်သ္ၚိကောန် (cervical cancer)တအ်ရ၊၊ ကေန်သာစၞာံဂှ် ဒှ်ကေန်သာတၟိတုဲ မၞိဟ်ကတဵုဒှ်ဂၠိုင် သီုဖအိုတ် နွံၜိုတ် ၄၀% ရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုကောန်ၚာ်တအ်မ္ဂး ဂကူယဲကေန်သာဆီ (acute lymphoblastic leukemia) ကေုာံ ကေန်သာက္ဍဟ် (brain tumors)တအ်ဂှ် မလေပ် ကတဵုဒှ် စဂၠိုင်ရ၊၊  ပ္ဍဲသၞာံ ၂၀၁၂ ကောန်ၚာ်သၟဝ်အာယုက် ၁၅ ၜိုတ် ၁၆၅,၀၀၀ ကတဵုဒှ်လဝ် ယဲကေန်သာတအ်ဏအ်ရ၊၊ မၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်ခ္ဍင် အန္တရာယ်မကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာဂှ် ဂၠိုင်ခ္ဍင်တုဲ ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲဍုင် မဇၞော်မောဝ်တုဲတအ်ဂှ် ကတဵုဒှ်ဂၠိုင်ရ၊၊ ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် မၞိဟ်အာယုက်ဇၞော် ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ် မကတဵုဒှ်ယဲကေန်သာဂှ် ဟိုတ်နူဇၞော်ဂေါဝ်လဝ် ပ္ဍဲအခိင် အခေတ်ကွတ်စက် အဃောမစဇၞော်မောဝ် ဟိုတ်နူကဵု မစကာလဝ် ဓါတု ကေုာံ ဟိုတ်နူရုင်စက်ဂမၠိုင်တုဲ သဘာဝဟွံသအးဇ္ၚးရ၊၊ ဟိုတ်နူ ယဲကေန်သာတုဲ မဒးစကာသြန် ဗွဲသၟဟ် ပ္ဍဲမွဲမွဲသၞာံ နွံစၜိုတ် သြန်ဒဝ်အမေရိကာန် $1.16 trillion (1,160,000,000,000,000) ဒှ်ရ၊၊ \n၂ သင်္ကေတ ကေုာံ လက်သန်ယဲ\n၂.၁ လက်သန်ယဲ ပ္ဍဲဒၞာဲမကတဵုဒှ်\n၂.၂ လက်သန်ယဲ မဆေင်ကဵု အလုံဇကု\n၃.၂ စၞစ ကေုာံ ပရေင်ချဳဓရာင်\n၃.၄ ရေဒိယာရှေန် (Radiation)\nကေန်သာဂှ် ဒှ်ဂကောံဂကူယဲ ဗွဲမဂၠိုင် မကတဵုဒှ် ဟိုတ်နူကဵု ကလာပ်ရုပ်ဇၞော်တိုန် အတိုင်သဘာဝဟွံသေင်တုဲ ကလာပ်ရုပ်ဂှ် အာခ္ဍဳလျတ် ဟွံသေင်တှ်ေ ကၠောအ်အာ ပ္ဍဲအဝဲခန္ဓကာယဒၞာဲတၞဟ်၊၊ ကလာပ်ရုပ်ယဲဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်ပတိုန် ဗီုကဵုကလောအ်ကလေန်၊၊ ကလောအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ဖျုန်ပဵုတအ်ဂှ် ဒှ်ဂကောံ ကလာပ်ရုပ်ဂမၠိုင် မပံင်ကောံကလောအ်ဒုင်ဒၟံင် မဇၞော်တိုန် အတိုင်ဗွဲဓမ္မတာဟွံသေင်တုဲ ဗွဲကြဴ ကတဵုဒှ်ကၠုင် ကလောအ် ဟွံသေင်မ္ဂး ခဍတ်၊ တုဲပၠန် မလေပ်ကၠောအ်ပြးအာ ပ္ဍဲကဵုဇကုရ၊၊ \nကလာပ်ရုပ် ဖျုန်ပဵုတအ် (tumor cells) သီုဖအိုတ်ဂှ် ထ္ၜးလက်သန်ကေန်သာ နွံတြဴသာ်ရ၊၊ ဖျုန်ပဵု နကဵုလက်သန်တအ်ဏအ်မ္ဂး ဒှ်ကလာပ်ရုပ်ကေန်သာမာန်ရ၊၊\nကလာပ်ရုပ် နူဓမ္မတာ မဇၞော်ဂေါဝ်ပြံင်လှာဲ နဒဒှ်ကလာပ်ကေန်သာ မဂွံစိုပ်ကဆံင် မတီကေတ်မာန်ဂှ် နွံဒၟံင် မဂၠိုင်ကဵုကဆံင်ရ၊၊\nသင်္ကေတ ကေုာံ လက်သန်ယဲပြင်ဆင်\nအခိင်ကေန်သာ မစကတဵုဒှ်ဂှ် လက်သန်ယဲသာ်လဵုလေဝ် ဍေဟ်ဟွံထ္ၜးရ၊၊ ပ္ဍဲအခိင်ကာလ ကလာပ်ရုပ်ကေန်သာ စဂၠိုင်တိုန်ဂှ်ဟေင် ဍေဟ်ဂွံထ္ၜးတိုန် သင်္ကေတ ကေုာံ လက်သန်ယဲဂမၠိုင်ရ၊၊ မတီကေတ်မာန်ဂှ် တန်တဴဒၟံင်ကဵု ဂကူကေန်သာ ကဵု ဒၞာဲကေန်သာ မကတဵုဒှ်ရ၊၊ လက်သန်ယဲလ္ၚဵုဂှ် တုပ်ရေင်သကအ်တုဲ လက်သန်ဗွဲမဂၠိုင်ဂှ် ညးမွဲကုမွဲ ဍေဟ်ထ္ၜးဟွံတုပ် ရေင်သကအ်ရ၊၊ ကေန်သာဂှ် ဒှ်ယဲမထ္ၜးလက်သန် မတုပ်ညံင်ကဵု ယဲတၞဟ်သအာင်တအ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲကဵုပညာဂဥုဲဂှ် ညးဟီုစ ＂ကေန်သာဂှ် ဒှ်ယဲမပလတ် (Cancer isagreat imitator)၊၊ ဒၟာနူဂှ်တုဲ ကုညးမဒှ်ကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာတအ်ဂှ် အစာဂဥုဲတအ် လွဳဗၠေတ် လွဳနကဵုယဲတၞဟ်သအာင် ဒှ်စမာန်ရ၊၊\nမၞိဟ်တအ် ကြဴနူဂွံတီကေတ် ဇကုဒှ်ဒၟံင် ယဲကေန်သာတုဲမ္ဂး မလေပ်ကတဵုဒှ်ယဲစိုတ်၊ စိုတ်ဓါတ်စှ်ေမာန်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးလ္ၚဵုဂှ် ဂစိုတ်ထောအ်ဇကုဇကုလေဝ် နွံကီုရ၊၊\nဟိုတ်နူ ကလာပ်ရုပ်ကေန်သာဂှ် ဇၞော်တုဲ ဒှ်ကၠုင်ကလောအ် ကလေန်တုဲ လက်သန်ယဲ ပ္ဍဲဒၞာဲမကတဵုဒှ်ဂှ် မံက်ထ္ၜးကဵုရ၊၊ ဥပမာ ယဝ်ရကလောအ် ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵု အသအ်မ္ဂး ဍေဟ်ကၟာတ်လဒဵုထောအ် ဂၠံင်ကျာယဝီုတုဲ ခဍက် ဟွံသေင်မ္ဂး (pneumonia)တအ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရ၊၊ ယဝ်ရကတဵုဒှ်ယဲ ကေန်သာပၠံင်စၞမ္ဂး ပၠံင်စၞဍန်တုဲ ၚိတ်စစၞဝါတ်တုဲ ဂိ၊ ယဝ်ရကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာ ပ္ဍဲကြုတ်ဇၞော်မ္ဂး ကြုတ်ဇၞော်ဂှ် ဍန်တုဲ ဂၠံင်စၞကၟာတ်၊ ယဝ်ရကလောအ်ဂှ် ကတဵုဒှ် ပ္ဍဲကဵုတှ် ဟွံသေင်မ္ဂး ပ္ဍဲမကရိုက်မ္ဂး ကလောအ်ကလေန်ဒှ်ကၠုင်၊၊ ဟိုတ်နူကလောအ်ကေန်သာတုဲ အရာဆီမတိတ်တအ်လေဝ် ကတဵုဒှ်ကၠုင်ကီုရ၊၊ ဥပမာ ယဝ်ရကတဵုဒှ်ယဲကေန်သာ ပ္ဍဲကဵုအသအ်မ္ဂး ခဍက်ဆီပါကၠုင်၊၊ ပ္ဍဲကဵုကြုတ်ဇၞော်မ္ဂး အာသ္ၚိဍာ် ဆီပါကၠုင်၊၊ ယဝ်ရ ပ္ဍဲကဵုထိုင်ဏမ်မ္ဂး အာတရဴသၟတ် ဆီပါကၠုင် ယဝ်ရပ္ဍဲသ္ၚိကောန်မ္ဂး ဆီတိတ် ပ္ဍဲကဵုအင်္ဂဇာတ်မၞိဟ်ဗြဴရ၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲယဲမဒှ် မဂွံဒုင်သိုင် ဂိလေဝ် နွံကီုရ၊၊ ယဲစကတဵုဒှ်ပြဟ်ဟ်ဂှ်မ္ဂး ပရေင်ဂိသကေဝ် ဟွံမဲရ၊၊ \nလက်သန်ယဲ မဆေင်ကဵု အလုံဇကုပြင်ဆင်\nဗွဲမဂၠိုင် လက်သန်ယဲ ကတဵုဒှ် ဟိုတ်နူမကတဵုဒှ်ယဲကေန်သာဂှ် ဂွံတီစ ဝါတ်ကွေဟ်ရ၊၊ လက်သန်ယဲတအ်ဂှ် တုပ်ဒၟံင်ကဵု လက်သန်ယဲတၞဟ်တအ်ရ၊၊ ၜိုန်ဂှ်လေဝ် အရာမကတဵုဒှ်မာန်ဂှ် လယိုင်ဇကုစှ်ေ (ဝါ) ဇြာဲစှ်ေ သီုဟွံတီဟိုတ်ဖဵု၊ မံင်စ ဟွံထတ်ယုက်၊ ဖျုန်စၞာံဇကု ပြံင်လှာဲကၠုင်၊ ယဝ်ရကတဵုဒှ် ကေန်သာဆီ၊ ကေန်သာဂြိုဟ်၊ ကေန်သာကၟအ်မ္ဂး မံင်စဟွံထတ်ယုက်ယဲ ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရ၊၊\nယဲကေန်သာလ္ၚဵုဂှ်မ္ဂး လက်သန်ယဲ မဆေင်ကဵု အလုံဇကုမွဲ မံက်စဂၠိုင်ညိရ၊၊ ဥပမာ ဗီုကဵု ပ္ဍဲမတ် ပ္ဍဲတၞုင်ဇိုင်တဲတအ် ပြံင်လှာဲတုဲ ဂွံတီကေတ်မာန်ရ၊၊\nကေန်သာဂှ် နူဒၞာဲမကတဵုဒှ်ဂှ် ကၞာန်ကၠောအ်အာ ဒၞာဲတၞဟ်တအ်မာန် မွဲဒၞာဲတုဲ မွဲဒၞာဲမာန်ကီု ပြးဗက်အာဆီတုဲ ကၠောအ်ကၞာန် ပ္ဍဲဒၞာဲတၞဟ်ဟ်လေဝ် မာန်ကီုရ၊၊ ယဝ်ရ ကေန်သာဂှ် ကၠောအ်ကၞာန် နကဵုဆီ မကော်ဂး hematogenous မ္ဂး ဍေဟ်ကၠောအ်ပြးဇးအာ အလုံမွဲဇကုရ၊၊ ဆဂး မကေန်သာဂှ် ကတဵုဒှ် နူကဵု ဒၞာဲမစကတဵုဒှ်ဟေင်ရ၊၊\nယဲကေန်သာ မကတဵုဒှ် ဗွဲမဂၠိုင် ၜိုတ် ၉၀-၉၅ ﹪ ဂှ် ဟိုတ်နူကဵု ပွဳပွူသဘာဝ ကေုာံ ဗီုပြင်မံင်ဘဝတုဲ ဗဳဇပြံင်လှာဲ၊၊ သၟေဟ် ၅-၁၀﹪ဂှ် ဟိုတ်နူကဵု အာဲဗဳဇ နူကဵုမိမတုဲ ကတဵုဒှ်ရ၊၊ ပွဳပွူသဘာဝမကော်ဂး ပ္ဍဲ အရာမပသုတေသန ကေန်သာဂှ် အရာမဟွံဆေင် ကုအာဲဗဳဇ နူမိမတအ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ပၠုပ်စုတ် ပ္ဍဲပွဳပွူသဘာဝ ဖအိုတ်ရ၊၊ ဥပမာ ဟိုတ်နူ ပရေင်မံင်စံင်ဘဝ ဟွံကိတ်ညဳ ကုပရေင်ထတ်ယုက်၊ ပရေင်ပိုန်ဒြပ်၊ ပရေင်ဒ္ဂေတ်ပြဝတအ်ဂှ် ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု ပွဳပွူသဘာဝ ဖအိုတ်ရ၊၊ ပါဲနူဂှ်တုဲ ဟိုတ်နူပွဳပွူသဘာဝ ဟွံအးဇ္ၚးတအ်လေဝ် ပါလုပ် ပ္ဍဲပွဳပွူသဘာဝကီုရ၊၊ ပ္ဍဲကဵုစရင်ဟိုတ်နူပွဳပွူသဘာဝတအ်တုဲ မၞိဟ်တအ် မဒးချိုတ် နကဵု ယဲကေန်သာဂှ် ယဝ်ရကလေင်ပါ်ပၠန်မ္ဂး ဟိုတ်နူသုင်ၜံက်ဂှ် နွံ ၂၅-၃၀﹪၊ ဟိုတ်နူ စၞစဂှ် နွံ ၃၀-၃၅ ﹪၊ ဟိုတ်နူ ယဲထၞေန်စပ် (ဝါ) ယဲတၞဟ်ကၠောအ်ဂွံတုဲ ဗွဲကြဴကၠောအ်ဒှ်အာ ကေန်သာဂှ် ၁၅ - ၂၀﹪၊ ဟိုတ်နူဒးလဝ် ကပေါတ်ဓာတု radiation (ဓါတ် ionizing ကီု သီုကဵု ဓါတ် non-ionizing ဂှ် နွံ စဵုကဵု ၁၀ %၊ ဟိုတ်နူ ကမၠောန်ထုဲဂၠိုင် ကေုာံ ပရေင်ချဳဓရာင်ကာယအောန် ကေုာံ ဟိုတ်နူကျာဟွံအးဇ္ၚးတအ်လေဝ် ပါလုပ်ကီုရ၊၊\nနကဵုဟိုတ်ဏအ်တုဲ မၞိဟ်မွဲ ကလိဂွံယဲကေန်သာ ဗွဲမကၠးဖ္ဍး ဂွံဟီုစဝါတ်ကွေဟ်ရ၊၊ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ဟိုတ်နူဟိုတ်နာနာ မပံင်နှဴတုဲ ကတဵုဒှ်ကၠုင်မာန်ရ၊၊ ဥပမာ မၞိဟ်မွဲ ဟိုတ်နူမသုင်ၜံက်တုဲ ကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာ ပ္ဍဲအသအ်မာန်ကီု၊ မၞိဟ်မွဲ ၜံက်ဟွံသုင် ဆဂး မံင်ပဒတဴ ပ္ဍဲကဵု ဒၞာဲဒေသ ကျာဟွံအးဇ္ၚး ဟွံသေင်မ္ဂး ဟိုတ်နူ ဒးလဝ် ကပေါတ်ဓါတုမွဲမွဲတုဲ ယဲကေန်သာအသအ် ကတဵုဒှ်မာန်ကီုရ၊၊\nပ္ဍဲမၞိဟ် မဒှ်ယဲကေန်သာအသအ်တအ် သီုဖအိုတ် ၉၀﹪ ဂှ် ဟိုတ်နူမသုင်ၜံက်၊၊ ဟိုတ်နူၜံက်တုဲ ယဲကေန်သာတၞဟ် ပ္ဍဲကဵု ခဍောင်ကအ် (larynx)၊ က္ဍိုပ်၊ ကအ်၊ ထိုင်စၞ၊ ထိုင်ဏမ်၊ ကမအ်၊ esophagus ကေုာံ ပါန်ကရိယ (pancreas)တအ်လေဝ် ကတဵုဗဒှ်ကဵုမာန်ကီုရ၊၊  ပ္ဍဲကဵုယက်ၜံက်ဂှ် ဓါတ်မကတဵုဗဒှ်ကဵု ကေန်သာမာန် သီုဖအိုတ် နွံ ၅၀ ဂကူ၊ ပၞောဝ်တအ်ဂှ် ဓါတ်nitrosamines ကေုာံ ဓါတ် polycyclic aromatic hydrocarbons တအ်ပါလုပ်ကီုရ၊၊\nပ္ဍဲအလုံမွဲဂၠးတိ ပၞောဝ်ကဵု မၞိဟ်မဒုင်ချိုတ် နကဵုယဲကေန်သာ မသုန်တၠဂှ် မွဲတၠဂှ် ဟိုတ်နူၜံက်၊ ယဝ်ရ ပ္ဍဲဍုင်မဇၞော်မောဝ်တုဲတအ်မ္ဂး ပ္ဍဲမၞိဟ်ပိဂှ် မၞိဟ်မွဲ၊၊\nစၞစ ကေုာံ ပရေင်ချဳဓရာင်ပြင်ဆင်\nဟိုတ်နူ စၞစ၊ ပရေင်ချဳဓရာင်ကာယအောန်၊ ကေုာံ ကြောအ်လောန်တုဲ မဒးချိုတ် နကဵု ယဲကေန်သာဂှ် နွံ စဵုကဵု ၃၀-၃၅ ﹪၊၊  ပရေင်ချဳဓရာင်ကာယအောန်ဂှ် ဒှ်အန္တရာယ် ညံင်ဂွံကလိဂွံ ယဲကေန်သာရ၊၊ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ဟိုတ်နူ ပရေင်ချဳဓရာင်အောန်တုဲ ကြောအ်လောန် ဒှ်ကၠုင်ကီု သီုကဵု ဖဍိုန်ကဵု သၞောတ်ဒုင်ဗဒဝ် (immune system) ကေုာံ သၞောတ်endocrine system တအ်ကီုရ၊၊ ဟိုတ်မကတဵုဒှ်ယဲကေန်သာ ဒၟာနူစၞစဂှ် မၞိဟ်ကဝက်ပြင်င်ဂှ် ဒၟာနူ အဟာရလောန်ကာဲ (overnutrition) (မစ လောန်ၜက် နူဗၞတ်ၜတ်)ဂှ် ကတဵုဒှ် ဂၠိုင်နူကဵု ဟိုတ်နူ စသၞေဝ်ကေဝ်အောန် ဟွံသေင်မ္ဂး ဟိုတ်နူစ စၞဟွံကိတ်ညဳ ကုပရေင်ထတ်ယုက်ဏီရ၊၊\nစၞစလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ပကဵု ညံင်ဂွံဒှ် ယဲကေန်သာဂၠိုင်ရ၊၊ ဟိုတ်နူစ စၞၜဵုဂၠိုင်တုဲ ကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာထိုင်စၞ (gastric cancer)၊၊ စၞမၞုံကဵု Aflatoxin B1 မဒှ်စၞ မဟွံသအးဇ္ၚး မၞုံကဵုစၟ၊ ဓါတ်ဂျိတအ်ဂှ် ကတဵုဗဒှ်ကဵု ယဲကေန်သာဂြိုဟ် (liver cancer)၊၊ ဟိုတ်နူမသ္ၚာဲဇဗၠုသတ်တုဲ မလေပ်ကတဵုဗဒှ်ကဵု ယဲကေန်သာပါင်၊၊ဟိုတ်နူ အခိုက်စၞစ ဟွံတုပ်တုဲ အန္တရာယ် ဂကူကေန်သာ မဒှ်ဂၠိုင်လေဝ် ဟွံတုပ်ရေင်သကအ်ကီုရ၊၊ ဥပမာ ပ္ဍဲဍုင်ဂျပေန်မ္ဂး ဟိုတ်နူ စစၞမၞုံကဵုၜဵုဂၠိုင်တုဲ ကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာထိုင်စၞဂၠိုင်၊  ပ္ဍဲကၟိန်ဍုင်အမေရိကာန်မ္ဂး ယဲကေန်သာကြုတ်ဇၞော် မၞိဟ်ဒှ်ဂၠိုင်ရ၊၊\nမၞိဟ်မဒုင်ချိုတ် နကဵုယဲကေန်သာ ပ္ဍဲဂၠးတိဏအ် ၜိုတ် ၁၈ ﹪ ဂှ် ဟိုတ်နူကဵု ယဲကၠောအ်ကၞာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲဍုင်ဒိုက်ဂတ် ဗီုကဵု အဖရိကမ္ဂး မၞိဟ်ကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာ ဟိုတ်နူကၠောအ်ကၞာန် နွံ ၂၅﹪ တုဲ ပ္ဍဲဍုင်ဇၞော်မောဝ်တအ်ဂှ် အောန်နူ ၁၀﹪ ရ၊၊ ဟိုတ်နူ စုက်လုက် စၟယဲဝါယ်ရာသ် (Viruses) မွဲမွဲတုဲ ကတဵုဒှ်ယဲ၊ နူဂှ် ကၠောအ်ဒှ်အာ ကေန်သာလေဝ်နွံ ဟိုတ်နူ စၟဗက်တဳရဳယျာကေန်သာ (cancer bacteria) ကေုာံ စၟပါရသိတ် (parasites)တအ်လေဝ် ဒှ်ဟိုတ် မဂွံဒှ် ယဲနွံကီုရ၊၊\nစၟဝါယ်ရာသ် မကတဵုဗဒှ်ကဵု ကေန်သာမာန် မကော်ဂး အန်ကဝ်ဝါယ်ရာသ် (Oncovirus)ဂှ် ဒှ်စၟဝါယ်ရာသ် မပ္တံကဵု စၟဝါယ်ရာသ် human papillomavirus (cervical cancer)၊ Epstein–Barr virus (B-cell lymphoproliferative disease and nasopharyngeal carcinoma)၊ Kaposi's sarcoma herpesvirus (Kaposi's sarcoma and primary effusion lymphomas)၊ hepatitis B ကေုာံ hepatitis C၊ ဝါယ်ရာသ် (hepatocellular carcinoma) ကေုာံ human T-cell leukemia virus-1 (T-cell leukemias)တအ်ရ၊၊ ဟိုတ်နူ စၞဗက်တဳရဳယျာ ကၠောအ်ကၞာန်တုဲ ကတဵုဒှ်ယဲလေဝ် ဒှ်ဟိုတ် ပကဵု ညံင်ဂွံဒှ် ကေန်သာမာန်ကီုဂှ် ဗီုကဵု စၟဗက်တဳရဳယျာHelicobacter pylori-induced gastric carcinoma. စၟပါရသိတ် (Parasitic) မဒှ်စၟ ဗီုကဵု မရုန်တအ်ဂှ် ယဝ်ရကၠောအ်ကၞာန်ဂွံလေဝ် ဗဒှ်ကဵု ယဲကေန်သာမာန်ကီုရ၊၊ ဗွဲတၟေင် စၟပါရသိတ် Schistosoma haematobium၊ (squamous cell carcinoma of the bladder) ကေုာံ the liver flukes, Opisthorchis viverrini and Clonorchis sinensis (cholangiocarcinoma).\nရေဒိယာရှေန် ဟီုဂှ် ဟိုတ်နူ မဒးစုက်လုက်လဝ် ကုဓါတ်ပသာန်လျးရေဒိယော မပ္တံ ကု (ultraviolet radiation) ကေုာံ ကပေါတ်ဓါတ်ရေဒိယောကသဳ (radioactive material) မဗဒှ်ကဵု ယဲကေန်သာမာန်တအ်ရ၊၊နိဿဲ ဗၠေတ် - Closing </ref> missing for <ref> tag မဒးစုက်လုက် ကုဂေတ်ရဒေါန် (radon gas)တအ်ဂှ် အန္တရာယ် တုပ် ကုမဒးဒုင် ကမ္မကၜံက် (passive smoking) (မဒးဒုင်သၟူယံက်ၜံက် ညးတၞဟ်မသုင်) ကီုရ၊၊ ရေဒိယာရှေန်ဂှ် ယဝ်ရ ပတောအ်ၜတ် ကုဟိုတ်မကတဵုဒှ် ယဲကေန်သာတၞဟ်မ္ဂး ဒှ်အရာမဒှ်ဂၠိုင်မွဲကီုရ၊၊ တုဲပၠန် ရေဒိယာရှေန်ဂှ် မကတဵုဗဒှ်ကဵု ကေန်သာ ပ္ဍဲဒၞာဲခန္ဓဗွဲမဂၠိုင်တုဲ သီုကဵုအာယုက်နာနာရ၊၊ ကောန်ၚာ်လေဝ် ကတဵုဒှ်ဂၠိုင်ကီုရ၊၊ ဟိုတ်နူမိမတအ် မစုက်လုက်လဝ် ရေဒိယာရှေန်တုဲ ကောန်ၚာ်ပ္ဍဲဂဝ်ဂၞဴလေဝ် နူကၠာဟွံဂွံၜံင်ဂှ် အန္တရာယ်မဒှ်ယဲကေန်သာမာန် ကလိဂွံလဝ်တုဲတုဲရ၊၊\nဓါတ်ရေဒိယော မပ္တံကဵု မဝ်ဗာင်ဖုင်၊ ကပေါတ်လလဳ မစၠောအ်ဗစိုပ်နာနာတအ်ဂှ်လေဝ် ဒှ်အရာမပၠုပ်လဝ် ပ္ဍဲစရင်အရာမဒှ်မာန်ကီုလေဝ် နကဵုသက်သဳ မဒှ်အရာ မဒးစွံသတိမွဲဂှ် ဟွံတီဏီရ၊၊ တုဲပၠန် ဒဒှ်ရ မဝ်ဗာင်ဖုင်ဂှ် ဒှ်အရာမဗဒှ်ကဵု ယဲကေန်သာမာန်ဂှ် ၜိုတ်မလ္ၚတ်ကၠုင်သုတေသနမ္ဂး ဟွံဂွံဆဵုကေတ်ဏီရ၊၊ This includes that studies have not foundaconsistent link between mobile phone radiation and cancer risk.\n↑ ၁.၀ ၁.၁ ၁.၂ "Cancer – Signs and symptoms". NHS Choices. Archived from the original on 8 June 2014. Retrieved 10 June 2014.\n↑ ၂.၀ ၂.၁ ၂.၂ ၂.၃ ၂.၄ ၂.၅ ၂.၆ ၂.၇ ၂.၈ ၂.၉ "Cancer". World Health Organization. 12 September 2018. Retrieved 19 December 2018.\n↑ ၃.၀ ၃.၁ ၃.၂ ၃.၃ ၃.၄ ၃.၅ ၃.၆ Anand P, Kunnumakkara AB, Sundaram C, Harikumar KB, Tharakan ST, Lai OS, Sung B, Aggarwal BB (September 2008). "Cancer isapreventable disease that requires major lifestyle changes". Pharmaceutical Research. 25 (9): 2097–116. doi:10.1007/s11095-008-9661-9. PMC 2515569. PMID 18626751.\n↑ ၄.၀ ၄.၁ National Cancer Institute (26 February 2018). "Targeted Cancer Therapies". www.cancer.gov. Retrieved 28 March 2018.\n↑ "SEER Stat Fact Sheets: All Cancer Sites". National Cancer Institute. Archived from the original on 26 September 2010. Retrieved 18 June 2014.\n↑ ၆.၀ ၆.၁ GBD 2015 Disease and Injury Incidence and Prevalence, Collaborators. (8 October 2016). "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015:asystematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet. 388 (10053): 1545–1602.\n↑ ၇.၀ ၇.၁ GBD 2015 Mortality and Causes of Death, Collaborators. (8 October 2016). "Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015:asystematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015". Lancet. 388 (10053): 1459–1544.\n↑ ၈.၀ ၈.၁ ၈.၂ ၈.၃ "Defining Cancer". National Cancer Institute. 17 September 2007. Retrieved 28 March 2018.\n↑ Obesity and Cancer Risk. National Cancer Institute.3January 2012. Archived from the original on4July 2015. Retrieved4July 2015.\n↑ Jayasekara H, MacInnis RJ, Room R, English DR (May 2016). "Long-Term Alcohol Consumption and Breast, Upper Aero-Digestive Tract and Colorectal Cancer Risk: A Systematic Review and Meta-Analysis". Alcohol and Alcoholism. 51(3): 315–30. doi:10.1093/alcalc/agv110. PMID 26400678.\n↑ ၁၁.၀ ၁၁.၁ ၁၁.၂ ၁၁.၃ ၁၁.၄ ၁၁.၅ World Cancer Report 2014. World Health Organization. 2014. pp. Chapter 1.1. ISBN 978-92-832-0429-9. Archived from the original on 12 July 2017.\n↑ "Heredity and Cancer". American Cancer Society. Archived from the original on2August 2013. Retrieved 22 July 2013.\n↑ "How is cancer diagnosed?". American Cancer Society. 29 January 2013. Archived from the original on 14 July 2014. Retrieved 10 June 2014.\n↑ Kushi LH, Doyle C, McCullough M, Rock CL, Demark-Wahnefried W, Bandera EV, Gapstur S, Patel AV, Andrews K, Gansler T (2012). "American Cancer Society Guidelines on nutrition and physical activity for cancer prevention: reducing the risk of cancer with healthy food choices and physical activity". CA Cancer J Clin. 62 (1): 30–67.\n↑ Parkin DM, Boyd L, Walker LC (December 2011). "16. The fraction of cancer attributable to lifestyle and environmental factors in the UK in 2010". British Journal of Cancer. 105 Suppl 2: S77–81\n↑ ၁၆.၀ ၁၆.၁ World Cancer Report 2014. World Health Organization. 2014. pp. Chapter 4.7. ISBN 978-92-832-0429-9. Archived from the original on 12 July 2017.\n↑ Gøtzsche PC, Jørgensen KJ (June 2013). "Screening for breast cancer with mammography". The Cochrane Database of Systematic Reviews.6(6): CD001877.\n↑ ၁၈.၀ ၁၈.၁ World Cancer Report 2014. World Health Organization. 2014. pp. Chapter 1.3. ISBN 978-92-832-0429-9. Archived from the original on 12 July 2017.\n↑ ၁၉.၀ ၁၉.၁ World Cancer Report 2014. World Health Organization. 2014. pp. Chapter 1.1. ISBN 978-92-832-0429-9\n↑ Dubas LE, Ingraffea A (February 2013). "Nonmelanoma skin cancer". Facial Plastic Surgery Clinics of North America. 21 (1): 43–53.\n↑ Cakir BÖ, Adamson P, Cingi C (November 2012). "Epidemiology and economic burden of nonmelanoma skin cancer". Facial Plastic Surgery Clinics of North America. 20 (4): 419–22.\n↑ Jemal A, Bray F, Center MM, Ferlay J, Ward E, Forman D (February 2011). "Global cancer statistics". Ca. 61 (2): 69–90.\n↑ World Cancer Report 2014. World Health Organization. 2014. pp. Chapter 6.7. ISBN 978-92-832-0429-9. Archived from the original on 12 July 2017.\n↑ "Cancer Glossary". cancer.org. American Cancer Society. Archived from the original on 1 September 2013. Retrieved 11 September 2013.\n↑ "What is cancer?". cancer.gov. National Cancer Institute. 17 September 2007. Retrieved 28 March 2018.\n↑ ၂၆.၀ ၂၆.၁ ၂၆.၂ Hanahan D, Weinberg RA (January 2000). "The hallmarks of cancer". Cell. 100 (1): 57–70. doi:10.1016/S0092-8674(00)81683-9. PMID 10647931.\n↑ Hanahan D, Weinberg RA (March 2011). "Hallmarks of cancer: the next generation". Cell. 144 (5): 646–74.\n↑ ၂၈.၀ ၂၈.၁ ၂၈.၂ ၂၈.၃ ၂၈.၄ Holland Chp. 1\n↑ Anguiano L, Mayer DK, Piven ML, Rosenstein D (July – August 2012). "A literature review of suicide in cancer patients". Cancer Nursing. 35 (4): E14–26.\n↑ O'Dell, edited by Michael D. Stubblefield, Michael W. (2009) Cancer rehabilitation principles and practice, published Demos Medical p. 983 isbn=978-1-933864-33-4\n↑ Manton K, Akushevich I, Kravchenko J (28 December 2008). Cancer Mortality and Morbidity Patterns in the U.S. Population: An Interdisciplinary Approach. Springer Science & Business Media. ISBN 978-0-387-78193-8. The term environment refers not only to air, water, and soil but also to substances and conditions at home and at the workplace, including diet, smoking, alcohol, drugs, exposure to chemicals, sunlight, ionizing radiation, electromagnetic fields, infectious agents, etc. Lifestyle, economic and behavioral factors are all aspects of our environment.\n↑ Islami F, Goding Sauer A, Miller KD, Siegel RL, Fedewa SA, Jacobs EJ, McCullough ML, Patel AV, Ma J, Soerjomataram I, Flanders WD, Brawley OW, Gapstur SM, Jemal A (January 2018). "Proportion and number of cancer cases and deaths attributable to potentially modifiable risk factors in the United States". Ca. 68(1): 31–54.\n↑ Tolar J, Neglia JP (June 2003). "Transplacental and other routes of cancer transmission between individuals". Journal of Pediatric Hematology/Oncology. 25(6): 430–4.\n↑ Biesalski HK, Bueno de Mesquita B, Chesson A, Chytil F, Grimble R, Hermus RJ, Köhrle J, Lotan R, Norpoth K, Pastorino U, Thurnham D (1998). "European Consensus Statement on Lung Cancer: risk factors and prevention. Lung Cancer Panel". Ca. 48 (3): 167–76, discussion 164–66.\n↑ Kuper H, Boffetta P, Adami HO (September 2002). "Tobacco use and cancer causation: association by tumour type". Journal of Internal Medicine. 252 (3): 206–24.\n↑ ၃၆.၀ ၃၆.၁ Kuper H, Adami HO, Boffetta P (June 2002). "Tobacco use, cancer causation and public health impact". Journal of Internal Medicine. 251 (6): 455–66.\n↑ Sasco AJ, Secretan MB, Straif K (August 2004). "Tobacco smoking and cancer:abrief review of recent epidemiological evidence". Lung Cancer. 45 Suppl 2: S3–9.\n↑ ၃၈.၀ ၃၈.၁ Kushi LH, Byers T, Doyle C, Bandera EV, McCullough M, McTiernan A, Gansler T, Andrews KS, Thun MJ (2006). "American Cancer Society Guidelines on Nutrition and Physical Activity for cancer prevention: reducing the risk of cancer with healthy food choices and physical activity". Ca. 56 (5): 254–81, quiz 313–14.\n↑ ၃၉.၀ ၃၉.၁ ၃၉.၂ Park S, Bae J, Nam BH, Yoo KY (2008). "Aetiology of cancer in Asia". Asian Pacific Journal of Cancer Prevention.9(3): 371–80. PMID 18990005. Archived from the original (PDF) on4September 2011.\n↑ Brenner H, Rothenbacher D, Arndt V (2009). Epidemiology of stomach cancer. Methods in Molecular Biology (Clifton, NJ). Methods in Molecular Biology. 472. pp. 467–77.\n↑ Buell P, Dunn JE (May 1965). "Cancer Mortality Among Japanese Issei and Nisei of California". Cancer. 18 (5): 656–64.\n↑ Pagano JS, Blaser M, Buendia MA, Damania B, Khalili K, Raab-Traub N, Roizman B (December 2004). "Infectious agents and cancer: criteria foracausal relation". Seminars in Cancer Biology. 14 (6): 453–71.\n↑ Ljubojevic S, Skerlev M (2014). "HPV-associated diseases". Clinics in Dermatology. 32 (2): 227–34.\n↑ Samaras V, Rafailidis PI, Mourtzoukou EG, Peppas G, Falagas ME (June 2010). "Chronic bacterial and parasitic infections and cancer:areview" (PDF). Journal of Infection in Developing Countries.4(5): 267–81. doi:10.3855/jidc.819. PMID 20539059. Archived from the original on4October 2011.\n↑ ၄၅.၀ ၄၅.၁ "Radiation". National Cancer Institute. 29 April 2015. Retrieved 8 June 2019.\n↑ "Sunlight". National Cancer Institute. 29 April 2015. Retrieved 8 June 2019.\n↑ ၄၇.၀ ၄၇.၁ ၄၇.၂ နိဿဲ ဗၠေတ် - Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Little\n↑ IARC classifies radiofrequency electromagnetic fields as possibly carcinogenic to humans" (PDF). World Health Organization. Archived (PDF) from the original on 1 June 2011.\n↑ "Electromagnetic Fields and Cancer". National Cancer Institute.7January 2019. Retrieved 8 June 2019.\n↑ "Cell Phones and Cancer Risk – National Cancer Institute". Cancer.gov. 8 May 2013. Retrieved 28 March 2018.\nကလေင်သီကေတ်လဝ် နူ "https://mnw.wikipedia.org/w/index.php?title=ကေန်သာ၊_ယဲ&oldid=32196"\n၁ ဨပြဳ ၂၀၂၂၊ ၀၉:၂၆ အချိန်တွင် နောက်ဆုံး တည်းဖြတ်ခဲ့သည်။\nမုက်လိက်ဏအ် လက္ကရဴအိုတ် ပလေဝ်ဒါန်လဝ် ပ္ဍဲ ၁ ဨပြဳ ၂၀၂၂ ပ္ဍဲ ၀၉:၂၆


ပုင်နာင်ဒမ် - ဝဳကဳပဳဒဳယာ\nပုင်နာင်ဒမ် (အၚ်္ဂလိက်: Congee, conjee) ဂှ် ဒှ်ပုင်မဍုန်လဝ်လအ်လအ် သရိုဟ်ဟ် ဍာ်ဂၠိုင်င်ရ။ ပုင်နာင်ဒမ်ဂှ် ဗွဲမဂၠိုင် စကဵုကပြာင်၊ ခၞာမွဲမွဲတုဲ လဆောဝ်မ္ဂး စကဵု ၜဵုညိညရ။ ပုင်နာင်ဒမ် ဂှ် ဒှ်စၞဂယး ဂကူမန်ကီု သီုကဵု ဂကူခမေန်တအ်ရ။ မန်အခိင်လၟုဟ် စအောန်တုဲ ဆမၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်တအ်ဟေင် မလေပ်စ နဒဒှ် စၞဂယးရ။ တုဲပၠန် ပုင်နာင်ဒမ်ဂှ် ကာလ မၞိဟ်တအ်မဂိယဲ ကအ်လီု စပုင်ခရဲ (ပုင်ဓမ္မတာ) ဟွံမာန်မ္ဂး ရန်တၟအ်ကဵု စၞဂွံလာဲလောဲ၊ ဂွံဒှ်ဒြဟတ်တုဲ စပုင်နာင်ဒမ်ရ။\nပ္ၚာင်ပုင်နာင်ဒမ်ကြုက် ကေုာံ ကခၞာ ကေုာံ ၜိုင်။\nမအရေဝ် "နာင်ဒမ်" ဝွံ ဗွဲစၟတ် ကၠုင်နူ အရေဝ်မန် "နာင်" ဂှ် ကၠုင်နူ "ဂၠိုင်"၊ "ဒမ်" ဂှ် ကၠုင်နူ "တောမ်" မဂွံအဓိပ္ပါယ်ဍုန်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ "နာင်ဒမ်" ဂှ် ကၠုင်နူအရေဝ်မန် မဂွံအဓိပ္ပါယ် "ဂၠိုင်တောမ်" (ဍုန်လအ်အ်) ရ။ ကွာန်လ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဟိုတ်နူမၜိုဟ်တုဲ မဍုန်ဂှ်ရ ကော်စ "ပုင်ၜိုဟ်" မတုပ်ညံင်အရေဝ်ဗၟာ "ဆန်ပြုတ်" ရ။ မအရေဝ် အင်္ဂလိက် Congee, conjee ဂှ် ကၠုင်နူ အရေဝ်ဂလာတမေလ် (கஞ்சி kanji)ရ။\nကေတ်သ္ၚုညိညတုဲ စုတ်ဍာ်ဂၠိုင်င် ၜိုဟ်/ဍုန် စဵုကဵု ပုင်သရိုဟ်ရ။ ပ္ဍဲထၟာဲဍုင်ပုင်လ္ၚဵုဂှ် နွံကဵု အစဳအဇန် နာင်ဒမ်တုဲ အတိုင်ဗၞတ်ဗ္ၜတ် မဟီုဂှ် စုတ်တုဲ ဍုန်တုဲ ကာလဂွံမ္ဂး ဍေဟ်ဒေါအ်အာ ကေတ်တ်ရ။\nပုင်နာင်ဒမ်ဂှ် ပ္ဍဲကဵုဂကူမန် ခေတ်တမၠာတေအ်မ္ဂး စကၠုင် နဒဒှ်စၞဂယးရ။ အခိင်လၟုဟ် ဆမၞိဟ်အာယုက်ဇၞော်တအ်ဟေင် စဒၟံင် နဒဒှ်စၞဂယးဏီဖိုဟ်ရ။ ညံင်ရဴဂကူမန် ခေတ်ကိုပ်ကၠာတေအ်ကီု ဂကူခမေန်တအ်ဂှ် ပုင်နာင်ဒမ်ဂှ် ဒှ်စၞဂယးညးတအ်ရ။ စၞဂယးခမေန် ပ္ဍဲအခိင်လၟုဟ်မ္ဂး ပုင်နာင်ဒမ် ((បបរ) ဟွံသေင်မ္ဂး ဖၞံ (គុយទាវ)ရ။ဗွဲမဂၠိုင် စကဵု ကကှ်ကှ်ပရာင်၊ ကကှ်ကှ်ခၞာ၊ ဟွံသေင်မ္ဂး ခၞာဖျုန်။ သွက်မၞိဟ်ယဲ ကအ်လီု ကအ်ကတင်မ္ဂး ဗွဲမဂၠိုင် စပုင်နာင်ဒမ် ကဵုၜဵုရ။ ဍုင်လ္ၚဵု စပုင်နာင်ဒမ် ကဵုဍာ်ကဝ်ဖရံက်ၜဵု (soy sauce) ရ။\n↑ Rice congee – SpeedyLook encyclopedia. Myetymology.com. Retrieved on 2012-11-24။\n↑ congeal congelation. congee. En.academic.ru. Retrieved on 2012-11-24။\n↑ How Breakfast Has Shaped Cambodia's Cultural Identity. The New York Times. Retrieved on 30 June 2018။\n↑ Jimmy (2014-03-03). The Cambodian Breakfast.\nကလေင်သီကေတ်လဝ် နူ "https://mnw.wikipedia.org/w/index.php?title=ပုင်နာင်ဒမ်&oldid=15410"\n၂ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၀၊ ၀၂:၃၂ အချိန်တွင် နောက်ဆုံး တည်းဖြတ်ခဲ့သည်။\nမုက်လိက်ဏအ် လက္ကရဴအိုတ် ပလေဝ်ဒါန်လဝ် ပ္ဍဲ ၂ ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၀၂၀ ပ္ဍဲ ၀၂:၃၂


လူဘယ်က ဖြစ်လာသလဲ Adult Only (18+)\non August 19, 2006\nပုဂံဖိုရမ်မှာတုန်းက တင်ခဲ့ဖူးတာလေးပါ... သူငယ်ချင်းတစ်ယောက် ပြောပြတဲ့ ပုံပြင်လေးပေါ့... ကြားဖူးချင်လည်း ကြားဖူးကြမှာပါ...\nမောင်လှ ရေ . . .\nဒီနေ့တော့ လူဘယ်က ဖြစ်လာသလဲ ဆိုတဲ့ ပုံပြင်လေး တစ်ပုဒ် ရေးမယ်ကွာ . . .\nလူဆိုတာ ဗြဟ္မာကြီးလေးဦးက ဖြစ်လာတာလည်း မဟုတ်ဘူးဆိုဘဲ . . . အာဒံနဲ့ ဧ၀က ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘူးဆိုပဲ . . . ဒါဆို ဘယ်ကဖြစ်လာတာလဲ ဆိုတော့ လူဆိုတာ လဥက ဖြစ်လာတယ်ဆိုပဲကွ . . . (အမောင် အက်ဒမင်များ ဆင်ဆာမဖြတ်ကြရန် ကျွန်ုပ်ရှင်းပြအံ့) လူဆိုတာ နေနတ်သားနဲ့ လနတ်သမီးတို့ အကြောင်းဆက် ပေါင်းဖက်လို့ ဖြစ်လာကြတာတဲ့ဗျ . . . အဲဒီလိုနဲ့ လနတ်သမီးမှာ နေနတ်သားရဲ့ရင်သွေးလေးကို လွယ်ထားရသတဲ့ . . . အဲဒီတုန်းက အခုလို ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရတာ မဟုတ်ဘဲ ဥဥပြီးမွေးတာတဲ့ဗျာ . . .\n(အမောင်တို့ - ကြက်က ဥရင် ဘာဥလဲ... ကြက်ဥပါဗျ ... ဘဲက ဥရင်ရောဗျ . . . ...ဘဲဥပါဗျ ... မြွေက ဥရင်ရော ... မြွေဥပါဗျ ... ကဲ ဒီလောက်ဆို အမောင်တို့ ရှင်းလောက်ပြီ ထင်ပါရဲ့ )\nလဥသည့်အတွက် လဥဟု ခေါ်ပါသည် အမောင်တို့ . . . လနတ်သမီးမှာ လဥရှိနေစဉ်ကာလမှာ နေနတ်သားက သားဆက်ခြား စီမံကိန်း မလုပ်ရလေခြင်းဟု လနတ်သမီးကို အပြစ်တင်လေသတဲ့ . . . အဲဒီက စပြီး အကြီးအကျယ် ရန်တွေဘာတွေ ဖြစ်ကြရာမှ နေနတ်သားက လနတ်သမီးကို စွန့်ပြစ်သွားသတဲ့ . . . လနတ်သမီးကလည်း စိတ်တော်ညစ်ညူးပြီး နေနတ်သားရဲ့ ရင်သွေး လဥကြီးကို စွန့်ပစ်လိုက်သတဲ့ . . .\n(အမောင်တို့ ၄င်း လဥကြီး ဘယ်ကို ရောက်သွားတယ် ထင်သလဲ . . . ... အဲ . အာကသထဲ လျှောက်မျောနေမှာပေါ့ဗျ ... )\nမောင်တို့ မှားလေပြီ . . . ယင်း လဥကြီးသည် ကမ္ဘာမြေကြီးပေါ်ကျရောက်လာသတဲ့ . . . ရိုးရိုးတန်းတန်းမြေပြင်ပေါ်မကျဘဲ ဒိုင်နိုဆော တို့ မစင်စွန့်တဲ့ တွင်းကြီးထဲ ကျသွားသတဲ့ . . . မစင်တွင်းဆိုတော့ မစင်တွေနဲ့အတူ လောက်တွေလည်း ရှိပါသတဲ့ . . .\nယင်း လဥကြီး ပေါက်ဖွားချိန်တန်တော့ လူဖြစ်မယ့် အမွှာအကောင်နှစ်ကောင် ပေါက်ဖွားလာသတဲ့ . . .တစ်ကောင်က လောက်ကြောက်သတဲ့ . . . အဲဒီ လောက်ကြောက်တဲ့ အကောင်က မိန်းမဖြစ်သွားသတဲ့ . . . တစ်ကောင်ကတော့ လောက်မကြောက်ဘူးတဲ့ . . . ... အမောင်တို့ ဒုတ်ပီး၊ ဒါးပီး၊ သနတ်ပီး တယ်ဆိုတယ် စကားလုံးတွေကြားဖူးမှာပါ ... အဲဒီအကောင်က လောက်မကြောက်ဘူးဆိုတာထက် လောက်ပီးသွားသတဲ့ . . . အဲဒီအကောင်လေးက ယောက်ျားလေး ဖြစ်သွားသတဲ့လေ . . .\nဒီပုံပြင်လေးက ယောက်ျားနဲ့ မိန်းမ ဘယ်ကဖြစ်သဲဆိုတဲ့ ပုံပြင်လေးပါပဲ . . .\nKeywords: funny, adult, 18+, ပုံပြင်\nကိုမောင်လှရယ်. အူတက်လို့ သေတော့မယ်။ မိန်းမတွေ လောက်ကြောက်သတဲ့လားဗျာ.. ဟားဟားဟာ။\na bit sexually-explicit... :(\nဟားဟားဟား ... ရယ်ရတယ်ဗျို့ ... အရေးအသားကလဲ ကောင်းပဗျာ။ ပုံပြင်လေးတွေရှိသေးရင် ထပ်တင်ပါအုံး။\nဟားဟား ဟားဟား ဟားဟား ဟားဟား ဟားဟား\nThar Gi said…\nChan Mya Soe said…\nသြော် ... လက ဥတော့ လဥကိုး ... ဟားဟား\nPls contact me at www.bhonezin.blogspot.com\nLet me know how to change Burmese font in the blogger.\nShan Gyi (SHA)


ချစ်လွန်းလို့ . . . အဝေးမှာ နေဖို့ ကိုယ်ရွေးခဲ့မိတာပါ – Shinyoon\nချစ်လွန်းလို့ . . . အဝေးမှာ နေဖို့ ကိုယ်ရွေးခဲ့မိတာပါ


တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိအလုံလိုက် - ဝဳကဳပဳဒဳယာ\n(2000-02-21) ဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၁၊ ၂၀၀၀ (မရနုက် ကဵု ၂၂)\nသၠုၚ်ပတိုန်အသိၚ် မမၚ်မွဲဇၞော်ပၟဝ်အာ ဇၟာပ်အရေဝ်ဘာသာဂမၠိုၚ်\nတ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိ အလုံလိုက် (အၚ်္ဂလိက်: International Mother Language Day) ဇၟာပ်မစိုပ်ကၠုၚ် ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၁ ဂှ် ဍုၚ်ဂၠးတိနာနာတအ် ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် “တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိ အလုံလိုက်” လၟေၚ်ၚ်သၞာံရ။ တ္ၚဲတၟေၚ်ဏအ်ဝွံ ရန်တၟအ်လဝ် သွက်ဂွံ သၠုၚ်ပတိုန်အသိၚ်ပရေၚ်ဆဝ်မ္ၚုဟ် ဒဒက်တဴကဵု အရေဝ်ဘာသာ ကေုာံ ယေန်သၞာၚ်ဂကူနာနာကီု သီုကဵုသၠုၚ်ပတိုန် အသိၚ်အရေဝ်ဘာသာဇဳ တအ်ရ။\n၁ မူဟိုတ်ဒးကၠောန်ဗဒှ် “တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိ အလုံလိုက်” ရော။\n၂ ပညာခေတ်တၟိ (၄) သာ်\n၃ အရေဝ်ဘာသာမိဟီုဂှ် မူရော။\n၄ မူဟိုတ် အရေဝ်ဘာသာဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်တအ် ကိစ္စဇၞော်ရော။ (Why Indigenous Languages?)\n၅ တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိ အလုံလိုက် ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်နူလဵုရော။\nမူဟိုတ်ဒးကၠောန်ဗဒှ် “တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိ အလုံလိုက်” ရော။[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]\nဂကောံမၚ်မွဲယေန်သၞာၚ်ပညာပရေၚ်မၞိဟ်ကၟိန်ဍုၚ်ကုလသမဂ္ဂ (UNESCO) ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိ အလုံလိုက် ဗၞတ် ၂၀ သၞာံပြၚ်ကၠုၚ်ရ။ ရန်တၟအ်ကဵု သ္ဂောံမၚ်မွဲ ဇၞော်ပၟဝ် ဗဂဵုလဟဵုပတိုန်အာ အရေဝ်ဘာသာမတၞဟ်ခြာဇဳသာ်တအ် မဆဵုဂဗဒၟံၚ်ကဵု အန္တရာဲမကၠေံကၠက် ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ်ရိုဟ်ဒဒှ်တ္ၚဲကီု သီုကဵု အရေဝ်ဘာသာမတၞီဗၠိုက်ဂၠိုၚ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် တအ်ဂှ်ရောၚ်။ အတိုၚ် ယူနေတ်သကဝ် (UNESCO) တၟော်လဝ်မ္ဂး ဇၟာပ်ၜါသတ္တာဟဂှ် အရေဝ်ဘာသာမွဲမွဲဂကူ ကၠေံဗ္ဒန်ဗၠိုက်တၞီဒၟံၚ်တုဲ ၚုဟ်မးယေန်သၞာၚ်၊ ကြက်ရှ်သာအာဲတၟာဲ မဒဒက်တဴကဵုအရေဝ်လိက်ပတ် တအ်ဂှ်လေဝ် မ္ဒးကၠေံဗဒန်ဗက်အာကီုရ။ ၜိုန်ဂှ်ကီုလေဝ် သၞောတ်သ္ပတိုၚ်ခဳ ကဵုအရေဝ်မိတုဲ မကတ်ဗ္တောန်ပညာ ဘာသာဇဳ (MTB-MLE) ဂှ် တောတက်ကၠုၚ် မွဲဟာန်ကေုာံ လညာတ်မကၠိုဟ်ခၠၚ် စပ်ကဵုအရာပၟိက်မဇၞော် ဒဒက်တဴကဵု သၞောတ်သ္ပတိုၚ်ခဳ ကဵုအရေဝ်မိတုဲ မကတ်ဗ္တောန်ပညာဘာသာဇဳ (MTB-MLE) ဂၠိုၚ်ဒၟံၚ်လၟေၚ်ၚ် ဗွဲတၟေၚ်မ္ဂး ပ္ဍဲပရေၚ်ကတ်ပညာနူတမ်မူလ ကေုာံ တၚ်ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ်ပွမဇၞော်မောဝ်သၞောတ်ပညာ ပ္ဍဲဘဝမှာဇန်တအ်ဂှ်ရ။\nဇၟာပ်စိုပ် ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၁ ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် “တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိ အလုံလိုက်” ဂှ် ယူနေတ်သကဝ် (UNESCO) ကော်ဘိက် ဂကောံကၟိန်ဍုၚ်ကုလသမဂ္ဂတအ်တုဲ ဆဝ်မ္ၚုဟ်ကၟောန်ပတိုန် တၚ်ဒုၚ်ဂိုၚ်ကေတ် လ္တူမသ္ပစၟတ်သမ္တီကဵု အရေဝ်ဘာသာလိက်ပတ်ဂကူဇဳမတၞဟ်ခြာ တအ်ရ။ သီုကဵု ဆဝ်ကဵုမ္ၚုဟ်ဏာ အရေဝ်ဘာသဇဳမတၞဟ်ခြာဂှ် ဒှ်အရာပၟိက်ကိစ္စဇၞော် သွက်ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ် တောတက် တန်ကြန်ရ။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သၞောတ်မသ္ပတိုၚ်ခဳ ကဵုအရေဝ်မိတုဲ မကတ်ဗ္တောန်ပညာအရေဝ်ဘာသာဇဳဂှ် ပၟိက်ဇၞော်တဴရ။\nပညာခေတ်တၟိ (၄) သာ်[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]\nနူကဵုဗဟဵု ကုလသမဂ္ဂ လ္ၚတ်စမ်ၜတ်လဝ် သဇိုၚ်ပညာဍုၚ်လိုက်တုဲ ချူပ္တိတ်လဝ် သ္ဘဴဓရ်ပညာ (၄) သာ်ရောၚ်။ \n(၁) ဗ္တောန်သွက်တီကၠုဟ်ခၠၚ် (Learning to know)\n(၂) ဗ္တောန်သွက်ဂွံကၠောန်ကမၠောန် (Learning to do)\n(၃) ဗ္တောန်သွက်ဂွံမံၚ်စံၚ်တန်တဴမွဲစွံ (Learning to live together)\n(၄) ဗ္တောန်သွက်သ္ဂောံဒှ် ၚုဟ်မးဘဝ (Learning to be)\nဗွဲမကိတ်ညဳကဵု သ္ဘဴဓရ်ပညာ (၄) သာ်ဗွဲလ္တူတေံဂှ် နူကဵု ဗဟဵုကုလသမဂ္ဂ လးဖျေံလဝ် တိုၚ်ပ္ကဴ ပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်တန်ကြန် (Sustainable Development Goals) နွံ (၁၇) တၚ်ရ။ ပၞောဝ်ဂှ် တိုၚ်ပ္ကဴ မရနုက်ကဵု တၚ်(၄) ဂှ် ဍေံဆက်စပ်ကဵု ပရေၚ်ပညာတၞီလုပ်ဇၟာပ်မၞိဟ်မလုပ်အဝေါၚ်ဗွဲမသၟးတး (Inclusive education) နွံရ။ တိုၚ်ပ္ကဴဏံဂှ် ရန်ပ္တဝ်ကဵု သ္ဂောံဓမံက်အာရုပ်ရဴကဵုဇြဟတ်ကဵုထံက်ပၚ်အာ ပရေၚ်ပညာနွံကဵု စရာဲဍာ်ဒကေဝ်တုဲ တြုံ၊ ဗြဴ၊ အရေဝ်ဘာသာ၊ ဂကူဟွံရုဲ အခေါၚ်ကတ်ပညာ သ္ဒးကလိဂွံဗွဲမသၟဟ်တး ဇၟာပ်ညးအဲရောၚ်။ ပါ်ခြာအဆံၚ်ဟွံဂွံရောၚ်။ သ္ဂောံအာစိုပ် ဒဒှ်သၞောတ်ပညာနွံကဵုစရာဲဍာ်ဒကဝ်ေမာန်ဂှ် သ္ဒးဒုၚ်သဇိုၚ်ကဵုအရေဝ်ဘာသာကောန်ၚာ်တအ် တီကၠိုဟ်ဂှ်ဟေၚ် ညံၚ်ဂွံကတ်အာပညာမာန်ဂှ် အလဵုအသဳကၟိန်ဍုၚ်အဆံၚ်ၚ်တအ် ဒးဗိုၚ်ကဵုဇြဟတ်ထံက်ပၚ်၊ ဒးဗိုၚ်ကေတ်တာလျိုၚ်ပေၚ်ၚ်ရောၚ်။ ယဝ်ဗီုဂှ်ဟွံသေၚ်မ္ဂး တုပ်ရဴညံၚ်ရဴ ဖံက်ပ္ကဝ်ဒၟံၚ်အခေါၚ်အရာမၞိဟ်၊ အခေါၚ်အရာကောန်ၚာ်၊ အခေါၚ်ဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ် တအ်ရ။ ဆဂှ်သၟးဟွံက သီုဍေံဇီုကပိုက်ကဵု ဆာန်ကၟိန်ညဳသာသၟဟ်န်ကီု သီုပရေၚ်ၜိုဟ်လလံ အပ္ဍဲပွဳဗွိုၚ်မၞိဟ်မၞုံကဵုကောန်ဂကူဇဳ တအ်ဂှ်ရောၚ်။ ဟိုတ်ဂှ်ရ သွက်ဂွံဓမံက်အာရုပ်ရဴ သၞောတ်သ္ပတိုၚ်ခဳကဵုအရေဝ်မိတုဲကတ်ဗ္တောန်ပညာဘာသာဇဳ ဂွံဇၞော်မောဝ်တိုန်အာဂှ် အလဵုအသဳကၟိန်ဍုၚ် တာလျိုၚ်နွံပေၚ်ၚ်ရောၚ်။\nအရေဝ်ဘာသာမိဟီုဂှ် မူရော။[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]\nဗွဲခမၞန် ပွံက်အဓိပ္ပဲါအရေဝ်ဘာသာမိမဂှ် ဂွံသမ္တီလောဲတုဲ ချူပ္တိတ်နကဵု မအက္ခရ် (၅) မ - ကၠာ၊ တမ်၊ တီ၊ ဟီု၊ ကီု အတိုၚ်ဗွဲမသၟဝ်တေံရ။\nကၠာ - ကတ်လ္ၚတ်လေပ်ကၠာအိုတ် (Learn First)\nတမ် - ဒှ်အရေဝ်တမ်မူလ (Native Speaker)\nတီ - တီကၠိုဟ်လဝ်ဂၠိုၚ်အိုတ် (Know Best)\nဟီု - ဟီုဂးစကာဂၠိုၚ်အိုတ် (Uses most)\nကီု - ဟီုဂး/စိုန်သကီုသွက်ဂွံကတ်လ္ၚတ် (Speak/Understand to learn / ဒှ်အရေဝ်ကောန်ၚာ် စကတ်ပညာ)\nကတ်ဗ္တောနပညာနကဵု အရေဝ်ဘာသာမိဂှ် ဒှ်အခေါၚ်အရာပါကၠုၚ်နူဂဝ်တေံရ။ ဗွဲတၟေၚ် ဇၟာပ်ကောန်ၚာ်သ္ဒးကလိဂွံ အခေါၚ်ကတ်ပညာ နကဵုအရေဝ်ဘာသာမိမဍေံတအ်ရောၚ်။ ကောန်ၚာ်တအ် ကတ်ပညာမ္ဂး အရေဝ်ဘာသာဍေံတီကၠိုဟ် (ဝါ) အရေဝ်ဘာသာမိမဍေံတအ်ဂှ် ဍေံဗဒှ်ကဵုဂုန်ဖဵုသွက် အစောန်စရာဲ၊ ကွတ်ခၞံဗဒှ်တၟိ၊ ကေုာံ ပရှ်ဉာဏ် ကောန်ၚာ်တအ် ဂွံကေက်သ္ကာတုဲ က္ဍဟ်ဉာဏ်ကောန်ၚာ်တအ် ဂွံကၠောန်ကမၠောန်ပြဟ်ပြေဟ်၊ ဂမြၚ်ဉာဏ်ပညာဍေံတအ်ဂွံကေက်သ္ကာ၊ ချပ်ဗ္စာနကဵုယုတ္တိနွံနွံဂှ်ကၠောန်သ္ပမာန်တုဲ သီုကဵု စိုန်သကီုဂၞန်သၚ်္ချာ အပ္ဍဲအရာ သောၚ်ကလးပြသၞာမာန် ဂှ် ဍေံဖန်ဗဒှ်ကဵုက္ဍဟ်ကောန်ၚာ်တအ်ရ။ သၟာၚ်နူဂှ်ပၠန် အရေဝ်ဘာသာမိမဂှ် ဒှ်တမ်ရိုဟ်ကၞက် သွက်သ္ဂောံဂွံမၚ်မွဲအာ ဇၞော်ပၟဝ်အာ အရေဝ်၊ လိက်ပတ်၊ ယေန်သၞာၚ်၊ အခိုက်ကၞာ၊ ပြဝေဏဳ ဂကူ၊ လက်သန်ဂကူ မဆက်စပ်ကဵုကောန်ၚာ်တအ် ဗွဲမလအ်လကာဖာမာန်ရောၚ်။\nမူဟိုတ် အရေဝ်ဘာသာဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်တအ် ကိစ္စဇၞော်ရော။ (Why Indigenous Languages?)[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]\nနူကဵု ဂကောံယေန်သၞာၚ်ကေုာံပညာပရေၚ်မၞိဟ်ဍုၚ်ကုလသမဂ္ဂ (UNESCO) တအ် ဒုၚ်လဝ်တဲ ပတှ်ေကေတ်လဝ် လ္တူသဘဴဓဝ် မသုန်တၚ် အတိုၚ်ဗွဲသၟဝ်တေံရ။ \nKnowledge – Unique systems of knowledge and understanding of the world.\nဗဟုသုတ - သၞောတ်ဗ္ၜတ်ဗဟုသုတဟွံမွဲကဵုပတောံၜတ် ကေုာံ ပွမကၠိုဟ်ခၠၚ်ဓဝ်လိုက်\nPeace – Sustainable development, investment, peace building and reconciliation\nပရေၚ်ဇၞော်မောဝ်တန်န်ကြန်န်၊ ပရေၚ်ဓလိုက်တမ်ရိုဟ်၊ ဒက်ပ္တန်ဓဝ်ၜိုဟ်လလံ၊ ကေုာံ ပရေၚ်ညဳသာသၟဟ်န်\nRights – Fundamental human rights and freedoms for indigenous peoples\nအခေါၚ်သ္ဒးဂွံပိုၚ်ပြဳ - အခေါၚ်ပိုၚ်ပြဳမၞိဟ်မစှေ်ကဵုဗြိုဟ်၊ ကေုာံ အခေါၚ်သၠးပွး သွက်ဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ်\nInclusion – Social inclusiveness, literacy, poverty reduction and international cooperation\nဒဒှ်မလုပ်အဝေါၚ် - ဒဒှ်မလုပ်အဝေါၚ်ပရေၚ်မၞိဟ်၊ ဒဒှ်မလေပ်လိက်ပတ်၊ ဖအောန်ဒဒှ်မဒိုက်ဝါတ်၊ ကေုာံ ဒဒှ်မပံၚ်တောဲရေၚ်တၠုၚ်မွဲစွံကဵုဍုၚ်သၟာၚ်နာနာ\nDiversity – Cultural values, diversity and heritage\nနာံမြိုၚ်မဇဳတၞဟ်ခြာ - ၚုဟ်မး အာဲတၟာဲ၊ ယေန်သၞာၚ်၊ အခိုက်ကၞာ၊ ပြဝေဏဳ ကေုာံ နာံမြိုၚ်မဇဳတၞဟ်ခြာ။\n\tအလုံလိုက်ဂှ်အရေဝ်ဘာသာဟီုဂးဒၟံၚ်နွံ\t၇၀၀၀ ပြၚ်\n\tလၟိဟ်ဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်နွံလ္တူဂၠးတိ\t၃၇၀ ပြကောဋိကိုဋ်\n\tကၟိန်ဍုၚ်နွံကဵုဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ်\t၉၀ ကၟိန်ဍုၚ်\n\tယေန်သၞာၚ်ဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်မတၞဟ်ခြာ\t၅၀၀၀ ပြၚ်\n\tအရေဝ်ဘာသာဒှ်ဒၟံၚ်အန္တရာယ်သ္ဂောံကၠေံကၠက်\t၂၆၈၀ ဘာသာ\nသၞာံ ၂၀၁၉ ဂှ် နူကဵု ကုလသမဂ္ဂတအ် မပ္တဝ်လဝ်ဂှ် - အရေဝ်ဘာသာဂှ် ဒှ်အရာပၟိက်မဇၞော်မွဲ ပ္ဍဲဘဝဇၟာပ်တ္ၚဲ သွက်ဂကူမၞိဟ်တအ် ဖအိုတ်ရ။ ကြက်သ္ဒးသၠုၚ်ပတိုန်အသိၚ်အရေဝ်ဘာသာဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ် ပ္ဍဲတိုၚ်ခဳဨရိယာ မသုန်ပြကာ မတွံဂး -\n၁။ မဂလိုၚ်ပတိုန်ဓဝ်ကၠိုဟ်ခၠၚ်၊ ဓဝ်ညဳသာသၟဟ်န်၊ ကေုာံ ပရေၚ်ပံၚ်တောဲဍုၚ်သၟာၚ်နာနာ\n၂။ မပ္တန်ဗဒှ် ဒဒှ်အရာပၟိက်ဇၞော်မသ္ဍိုက်မၠိုက် သွက်ဂွံ သၠာဲဂတးအာလညာတ်ဓဝ်ကၠိုဟ်ခၠၚ် ကေုာံ ချူခၞံပကောံနၚ်ဂၞေၚ်နဲကဲခိုဟ်ဟ် မဆေၚ်စပ်ကဵု ဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်ဂမၠိုၚ်။\n၃။ မဗဂဵုလဟဵုပတိုန်အရေဝ်ဘာသာဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်တအ် အပ္ဍဲကဵု ဒဒှ်သၞောတ်မစှေ်ဗြိုဟ်ဒှ်အစာံခိုဟ်။\n၄။ မဇၞော်မောဝ်ပ္တိုန်အဝဵုသြဇဴ နကဵုဂၠံၚ်တရဴ မထ္ၜလဘိုက်သၠုၚ်ပတိုန်အစောံဇြဟတ်/စရာဲဍာ်ဒကေဝ် အရေဝ်ဘာသာဂကူကောန်ဍုၚ်အရေၚ်ဂမၠိုၚ်။\nတ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိ အလုံလိုက် ဏအ်ဂှ် ဒှ်ကၠုၚ်နူလဵုရော။[ပလေဝ်ဒါန် | ပလေဝ်ဒါန် တမ်ကၞက်]\nပ္ဍဲသၞာံသက္ကရာဇ် ၁၉၉၉၊ ဂိတုနဝ်ဝေန်ပါ ၁၇ တေံ နူသ္ဘၚ်သဳကၠဳဇၞော်ကၟိန်ဍုၚ်ကုလသမဂ္ဂ သ္ပလဝ်စၟတ်သမ္တီ “တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိ အလုံလိုက်” ဗွဲမလုပ်သၞောဝ်တုဲ လလောၚ်တြးလဝ်ဗွဲကိုပ်ကၠာအိုတ်ရ။ နူဂှ် စနူသက္ကရာဇ် ၂၀၀၀ ဂှ်တုဲ ကၟိန်ဍုၚ်ဂၠးတိနာနာတအ် ဇၟာပ်မကၠုၚ်စိုပ် ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၁ ဂှ် စကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ် “တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိ အလုံလိုက်” လၟေၚ်ၚ်သၞာံရ။ ရန်တၟအ်ကဵု သ္ဂောံသၠုၚ်ပတိုန် ဓဝ်ၜိုဟ်လလံ ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာဇဳ အလုံလိုက်ကီု သီုကဵု ဂွံမၚ်မွဲဇၞော်ပၟဝ်အာ အရေဝ်ဘာသာမိတုဲ စနူသၞာံ ၂၀၀၀ တေံ စကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ် “တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိ အလုံလိုက်” လၟေၚ်ၚ်သၞာံရ။\nတ္ၚဲဏအ်ဂှ် တမ်ဍေံစကၠုၚ်နူကဵု ကၟိန်ဍုၚ်ဗေန်ဂလာဒေတ်ရ။ နူသက္ကရာဇ် ၁၉၅၂ တေံ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၁ ဂှ်မ္ဂး ဒှ်တ္ၚဲ မသ္ပစၟတ်သမ္တီ သွက်ပရေၚ်ရုန်ဂစာန်လုပ်ကၠုၚ်ပေဲါဗတိုက် သွက်သ္ဂောံသ္ပကဵုစၟတ်သမ္တီ အရေဝ်ဘာသာဗေန်ဂလာ ပ္ဍဲကၟိန်ဍုၚ်ဗေန်ဂလာဒေတ်တေံရ။\nနူတံဝါဒိတေံ ကၠာနူ ယၟုဍုၚ်ဗေန်ဂလာဒေတ်ဟွံမံက်ကၠုၚ်ဏီဂှ် ဒှ်ဒၟံၚ်တွဵုရးဍုၚ်ပါကေတ်သတာန်ဗၟံက် မွဲရ။ နူသၞာံ ၁၉၄၇ တေံ ကၟိန်ဍုၚ်အိန္ဒိဂွံသၠးပွးနူသၟဝ်တဲ ကဝ်လဝ်နဳအေန်ဂလိက်တုဲ ဍုၚ်ပါကေတ်သတာန်ဂှ် နကဵု တွဵုရးပါကေတ်သတာန်ဗၟံက် ကေုာံ တွဵုရးပါကေတ်ပလိုတ် သာ်ဝွံ ပါ်လဝ်ရ။ အလဵုအသဳတၠအဝဵု ဍုၚ်ပါကေတ်သတာန် အုပ်ဓုပ်ကၠုၚ်လဝ် ပါကေတ်သတာန်ဗၟံက် + ပလိုတ် သီုၜါရ။ အကြာသၞာံ ၁၉၅၅ ကဵု ၁၉၇၁ တေံဂှ် ကၟိန်ဍုၚ်ဗေန်ဂလာဒေတ်လၟုဟ်ဝွံ ဒှ်ဒၟံၚ် တွဵုရး ပါကေတ်စတာန်ဗၟံက် ရ။ ဍုၚ်ပါကေတ်သတာန် သီုဗၟံက်ကဵုပလိုတ်ဂှ် အလဵုအသဳပါကေတ်သတာန်မွဲဓဝ်ဟေၚ် ကေၚ်အုပ်ဓုပ်ကၠုၚ်လဝ် စဵုကဵုသက္ကရာဇ် ၁၉၇၁ တေံရ။\nကလေၚ်လ္ၚတ်ဝၚ်ပရေၚ်ဍုၚ်ကွာန်မ္ဂး ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၂ တေံ ဟိုတ်နူအလဵုအသဳ ပါကေတ်သတာန်တအ် လလောၚ်ကၠုၚ် အရေဝ်ဘာသာအာဒူ (Urdu) ဂှ် နဒဒှ် အရေဝ်ဘာသာကၟိန်ဍုၚ် (ဝါ) အရေဝ်ဘာသာရုၚ် (ရုံးသုံးဘာသာစကား) ဗွဲမလုပ်သၞောတ် ပါလုပ် ပါကေတ်ဗၟံက်+ပလိုတ် သီုၜါရ။ ပါကေတ်သတာန်ဗၟံက်ဂှ် ဒှ်တွဵုရးဂကူဗေန်ဂလာတအ် တန်တဴဒၟံၚ် ဗၞတ် ၅၄% တုဲ ကွးဘာတက္ကသိုလ်ဂကူဗေန်ဂလာ တအ် ထ္ၜးကၠုၚ်ဆန္ဒ၊ အာတ်မိက်ကၠုၚ် အလဵုအသဳပါကေတ်သတာန် ညံၚ်သ္ဂောံ သ္ပကဵုစၟတ်သမ္တီ အအရေဝ်ဘာသာဗေန်ဂါလဳ (Bangali) နဒဒှ် လိက်စကာရုၚ် (ရုံးသုံးဘာသာစကား) ပ္ဍဲတွဵုရး ပါကေတ်သတာန်ဗၟံက် မဒှ်ဒၞဲါဂကူဗေန်ဂလာတအ် မတန်တဴဂၠိုၚ်ဂှ်ရ။ ပ္ဍဲကဵု ထ္ၜးကဵုဆန္ဒဂှ် ကွးဘာတက္ကသိုလ် ဗွဲမဂၠိုၚ် ဒးဒုၚ်ပူဇဴဏာလမျီု သွက်ဂွံသ္ပစၟတ်သမ္တီကဵု အရေဝ်ဘာသာဗေန်ဂါလဳ နဒဒှ် အရေဝ်ဘာသာစကာရုၚ်ဗွဲမလုပ်သၞောဝ်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၅၆ ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ဂှ် အလဵုအသဳပါကေတ်သတာန် သ္ပကဵုစၟတ်သမ္တီ အရေဝ်ဘာသာဗေန်ဂလာဂှ် နဒဒှ်အရေဝ်စကာရုၚ် မရနုက်ဒုတိယ (ဘင်ဂါလီဘာသာစကားသည် ဒုတိယရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြင့်) ကီုလေဝ် စိုပ်သၞာံ ၁၉၅၉၊ ဂိတု ဂျာန်နာဝါရဳ ဂှ် တၠအဝဵုပၞာန်ပါကေတ်သတာန် ကလေၚ်ရုပ်သီပရေၚ်သ္ပစၟတ်သမ္တီ အရေဝ်ဘာသာဗေန်ဂါလဳတုဲ အရေဝ်ဘာသာရုၚ် ကၟိန်ဍုၚ်လုပ်သၞောဝ်ဂှ် ကလေၚ်ဒှ်အာ အရေဝ်ဘာသာအာဒူ (Urdu) မွဲဂကူဓဝ်ဟေၚ် ပၠန်ရ။\nသၟာၚ်နူဂှ်ပၠန် ပ္ဍဲတွဵုရး ပါကေတ်စကာန်ဗၟံက် ဂှ် ဂကူဗေန်ဂလာတအ် ဒးဒုၚ်ကၟာတ်လဒဵုအခေါၚ်ဂကူညးတအ်သၟးဟွံက တၠအဝဵုပၞာန်တအ် ဂစိုတ်ကမၠက်ကၠုၚ် ဂကူဗေန်ဂလာတအ် ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်ဟတ်ရ။ အခေါၚ်ကတ်ဗ္တောန်၊ ဟီုဂးအရေဝ်ဘာသာဂကူဗေန်ဂလာတအ်ဂှ် ဒးဒုၚ်ကၟာတ်လဒဵုကၠုၚ် ရ။ ဂကူဗေန်ဂလာတအ် သွက်ဂွံကလိဂွံ အခေါၚ်ဗၠးၜးဂကူ (Self-determination rights) ဂွံဒက်ပ္တန်ဍုၚ်ပ္တန်ဗၠးၜး နူသၟဝ်တဲ ပါကေတ်သတာန်မာန်၊ အဝဵုဂကူဇကုဇကုဂွံပ္တန်ဖန်ဖက်ကေတ်တ်မာန်ဂှ် လုပ်ကၠုၚ်ပေဲါဗတိုက် တဝ်စၞေဟ်ပၠန်ဂတးကၠုၚ်ကဵု တၠအဝဵုပၞာန် ဍုၚ်ပါကေတ်သတာန် အဆက်က်ရ။ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၁၊ ဂိတု မာတ်ချ် ၂၅ ဂကူဗေန်ဂလာတအ် လလောၚ်တြးကၠုၚ် ဒက်ပ္တန်ဍုၚ်ဗၠးၜးဗေန်ဂလာဒေတ် ပါ်တိတ်နူဍုၚ်ပါကေတ်သတာန် ရ။ စနူဂှ် ပေဲါပၞာန်မဂစိုတ်ကမၠက်ဂကူ (Genocide War) အကြာ ပေဲါပၞာန် ဗၠးၜးဂကူဗေန်ဂလာ (Bangladesh Liberation War) ကဵု ဂစိုတ်ကမၠက်ဂကူဗေန်ဂလာ (Bangladesh Genocide) က္တဵုဒှ် အပ္ဍဲဍုၚ်ဗေန်ဂလာဒေတ် (အခိၚ်တေံကော် ရးပါကေတ်စတာန်ဗၟံက်) ဇၞော်ကဵုဇြဟတ်တုဲ မၞိဟ်ဒးဒုၚ်အာချိုတ်ဗၞတ် ၃၀ ကိုဋ် နွံကၠုၚ်ရ။ အပ္ဍဲပွိုၚ် (၉) ဂိတုဂှ် နကဵုအရီုအဗၚ်ဒပ်ပၞာန်ကၟိန်ဍုၚ်အိန္ဒိယဂှ် ဂွံဇၞးကေတ်ဒပ်ပၞာန်ပါကေတ်သတာန်တုဲ စၟတ်တ္ၚဲ မာတ်ချ် ၂၆ ဂှ် သ္ပလဝ်စၟတ်သမ္တီ တ္ၚဲဗၠးၜးဍုၚ်ဗေန်ဂလာဒေတ်ရ။ \nအလဵုအသဳတၠအဝဵုတအ် နကဵုဝါဒမဟာဂကူ သၟိက်မိက်ဂွံအုပ်ဓလုံ လ္တူဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ် ဟွံမွဲကဵုအဝဵုတအ်တုဲ ကၟာတ်လဒဵုကၠုၚ် အခေါၚ်ကတ်ဗ္တောန် အရေဝ်လိက်ပတ်၊ အခေါၚ်ဟီုဂးစကာ အရေဝ်ဘာသာလိက်ပတ် ဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်တအ်နွံကၠုၚ်ရ။ သၟာၚ်နူဂှ် ယေန်သၞာၚ်အခိုက်ကၞာ၊ ပြဝေဏဳဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်တအ်လေဝ် ဒးဒုၚ်ဗဒေက်ဖျဝ် နကဵုနဲကဲနာနာသာ် တၞီဗၠိုက်စှေ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ်ရ။ ဟိုတ်နူအခေါၚ်အရာ အရေဝ်လိက်ပတ် ဂကူကောန်အရၚ်တအ် ဒးဒုၚ်ဆောံလေၚ်ကၠုၚ်တုဲ ဂကောံကွးဘာတက္ကသိုလ်၊ ဂကောံမှာဇန်ဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်တအ် လုပ်ကၠုၚ်ပေဲါဗတိုက် နကဵုဇြဟတ် ဂကောံကွးဘာ၊ ဂကောံမှာဇန်တအ် ထ္ၜးကၠုၚ်ဆန္ဒ ညံၚ်သ္ဂောံကလိဂွံ အခေါၚ်မပိုၚ်ပြဳ ဟီုဂး၊ စကာ အရေဝ်လိက်ပတ် ဘာသာဂကူကောန်ဍုၚ်အရၚ်တအ် ညံၚ်သ္ဂောံသ္ပစၟတ်သမ္တီ အရေဝ်ဘာသာရုၚ်ဗွဲမလုပ်သၞောဝ် (တရားဝၚ် ရုံးသုံးဘာသာစကား) နွံကၠုၚ်ရ။ ဂကူဗေန်ဂလာတအ်ဂှ် စနူ ကွးဘာတအ် အာတ်မိက်ထ္ၜးကၠုၚ်ဆန္ဒ ညံၚ်အလဵုအသဳပါကေတ်သတာန် သ္ဂောံသ္ပကဵု စၟတ်သမ္တီ အရေဝ်ဘာသာဗေန်ဂါလဳ နဒဒှ် အရေဝ်ရုၚ်ဗွဲမလုပ်သၞောဝ်ဂှ် စဵုကဵု ဒက်ပ္တန်ကၟိန်ဍုၚ်ဗၠးၜးဗေန်ဂလာဒေတ် မာန်ကၠုၚ်ရ။ ဆဂှ်သၟးဟွံက စဵုကဵု ကၟိန်ဍုၚ်ကုလသမဂ္ဂတအ် သ္ဒးသ္ပစၟတ်သမ္တီတုဲ ဍုၚ်ဂၠးတိနာနာတအ်လေဝ် ကၠောန်သ္ပကၠုၚ်စၟတ်သမ္တီတုဲ ဇၟာပ်ပ်မစိုပ်ကၠုၚ် ဂိတုဖေဖဝ်ဝါရဳ ၂၁ ဂှ် ကၠောန်ဗဒှ်ကၠုၚ် “တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိအလုံလိုက်” လၟေၚ်ၚ်သၞာံအိုတ်ရ။ \n↑ https://en.iyil2019.org/ Languages play an important role in the daily lives of all people\n↑ နာဲရတ်အံၚ်မန် (February 16, 2019, ဍုၚ်မတ်မလီု) "တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိအလုံလိုက်ဂှ် စပ္တံကၠုၚ်နူလဵုရော” ။\nကလေင်သီကေတ်လဝ် နူ "https://mnw.wikipedia.org/w/index.php?title=တ္ၚဲအရေဝ်ဘာသာမိအလုံလိုက်&oldid=17704"


သူရဇ္ဇ: ဂႜံသြိုဟ်အတိက် `နန်´\nမုက်လိက်ဂတ ပရိုင် ကဗျ ၀တ္ထုဇမေႜံ လိက်ပရေင် ဗီုရုပ်ဂမႜိုင် ဟာသဂအီဂရိုင် ဗဟုသုတကံက်နုက် ဇၞန်ဂလာန်ကံက်နုက်\nလိက်ပတ်မဉ် မဏိက်ကသေဲ တပူတဗ၀် မာံဆာန်ရး ကမ်နိရ္ဘဲာိုပ်ထ၀် ကောန်ဟံသာတၝဲဏံ ဇ၀်ပ္ကၜ ဗှသ္တာမန် အလင်္ကာမန် မတ်သာင် မေတ္တာမန် ဆာန်ခေတ် အဲမန် ချေတ်ဥူ အ္စာတက်ဗီု မန်ဍုင်မလာယု ဗႜံက်ကၜ၀ၜ လညာတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ\nမိပ်မြဟ်ကေ၀်ဇြုင် ဒုင်တႜုင်ရအၜ..... ``သူရဇ္ဇ´´\n``အယာံမာတ် လောတ်စှေ်မွဲဝါဓ၀်ဂှ် ဒးဒုင်ဒ်ှအာ မႝိဟ်ဇိုင်ခေအ်ခေအ်မွဲဟွံသေင်၊ မွဲလ္ပ်ာဂှ်ရမျာင် ခအိက်လရိုအ်ယာံ နွံမ္ဂး မွဲလ္ပ်ာဂှ် ရမျာင်ကမြၜ ဖအၜတက်တဲ သဒးနွံကႜုင်တွုဪရ ကော´´\nကျောဝ်စမ်....။ တၝဲတၞးကႜုင်ဣယျ မွဲတၝဲပႜန်။ နူဂယးပြဟ် ပံက်မႜာ်တိုန်မတ်ဗက်ဂှ် ဿက္ဋဟ်တေံ `နန်´ ကေတ်လ၀်ဒႝဲာတဲု ဿမွဲတၝဲ ဗီုလုဪအခိင်တအ် ဂွံတတ်သရုင်ရောဂှ်။ နန်ယျေ... ဟိုတ်နူလဂါမ်အဲ လဇဲုမံင်ဟာ? ဟွံသေင်သ်ာဂှ် နန်ဂြိပ်ပဲါဒၜမံင် သေၝဲာသေၝဲာဟာဂှ် အဲတော်ဝါတ်ကွေံကွေံ။ နကုဪလႝီဏံမွဲစိုက်ဂွှ ယၞုမ္ဂး `နန်´ ဍံက်စောန်မံင် ဿဂႜံသြိုဟ်အဲ။ ဒးကတုဪဒှ် ဿလောကတၝဲဏံဂှ် ဒးဂဗစုင်လေင်ရနန်။ ဟိုတ်နူအဓိပါယ် မတွံဂး `ဆာန်´ ဂှ် ဇြိုဟ်နက်လောန်ဟာ?၊ ဟွံသေင်တှေ် ဟိုတ်နူညာဏ်အဲ ဗက်ဟွံစိုပ်ဟာ? ဒးဟီုဍာံဍာံတှေ် ဗီုဟလိုင်အဲ ဆာန်စေဲာမံင်နန်ဂှ် စုဪကုဪတၝဲဏံ ချူထမံက်အဓိပါယ် နကုဪကဗျမွဲပိုဒ် စိုပ်ဒတဲုဟွံမာန်ဏီ။\nမေတ္တာပတောံ၊ လအီပတောံ၊ ကရုဏာပတောံ တဲုပႜန် နာကျာပတောံတအ်ဏံ လပိုက်လွိင်နင်မံင် သၞူဍောင်ပကၜတအ်ဂှ် နူဂယး တၝဲပႜိုတ် အဲဒးစိန်ဂႜက် ဒးလပိုက်ယ၀ီု ယီုမံင် ဿ`ပတောံ´ ဖအိုတ်ဏံဂှ် ဗီုလုဪဘ၀အဲ၊ ကေႜင်က္ဋဟ်အဲ အရာဆာန်မံင် `နန်´ ဍာံဍာံတအ်ဂှ် ဂွံဒ်ှအတိုင်မဍာံစၞတ် မာန်ညိဂ်ှရော?။ အဲ ကာလလဆောဝ်ချပ်မံင်.... ဘ၀အဲ ဒးယီုမံင် အကြာသၞူအမြဲာ `ပတောံ´ ဏံဂှ် ထေက်ကြိုက်မံင် ကုဪ ဂႜံသြိုဟ်နန် ညိဏီဟာ? အဲပတိတ်မံင်ဇြဟတ် ဖိုဟ်ရနန်။ အဲဆလအ် ဟွံဆုတ်ကလေင်ပုဟ်။ အရ၀်ကသေဲ နန်ကေင်ဟီုလ၀် နူတမ်စိုပ်ကေႝာတ် သ္ပတိုင်ခှတဲု ဇရေင်နန်နွံ တၝဲဏံ ဟွံသေင်တှေ် တၝဲယး ဒးစိုပ်ဏောင် အဲစှေ်စိုတ်။ အဲကာလလဆောဝ် ချပ်မံင်...။ တရၜအဲ တုပ်သၞဟ်မံင် ညံင်ဂႜံင်ပသဲ ကွှပၞတ်ဟာဂှ်။ လအိတ်ဂှ် ဆုဪကေတ်မာန်ကီုလေ၀် မွဲတေဲာမွဲဒွန် ဂွံခံက်တဲကုဪ `နန်´ ဂှ် ဍဟောဝ်မံင်ဟွံစိုပ်။\nသႝာံတအ်ပြံင်လှဲာ။ ဒႝဲာတိဖအုံ `နန်´ ဂှ် ဒ်ှမံင်သမ္တီ ဿဂႜံသြိုဟ်အဲဏီ။ နန်ကေင်ဟီုလ၀်သေင်ဟာ....၊\n``ဿဗွဝ်တိဖအုံ `နန်´ ဂှ် ပကၜဍဲာဍဲာ လ္ပပတိုန်စရဲာ၊ တဲုတှေ် ပတိတ်ဍ်ာရမတ်တဲု လ္ပကႜုင်လရိုအ်မံင် မွဲနှမွဲနှ´´\nဟွံသေင်ပုဟ်နန်။ အဲဟွံထိင် ဍ်ာရမတ်အဲရပုဟ်။ တၝဲဏံ ပကၜဍဲာဍဲာ၊ ပကၜသႝံင်အရံင်ဍီုတအ် အဲဂွံအခေါင် ပတိုန်စရဲာ `နန်´ဂှ် ဍ်ာရမတ်အဲ ဒ်ှပှတိ။ အရေ၀်`နန်´ဟီုဂှ် လၞုဟ်ဒ်ှသက်သှရ `နန်´။ ချိုန်ခဏဍ်ာရမတ်အဲ ပြဟ်ဒတုံစှေ်မံင် ဿဗလးတိဖအုံ `နန်´ဂှ် အဲဂွံမိင်ကေတ် ရမျာင်ကမြၜ ဖအၜတက်တဲ ကုဪမံင်ဇြဟတ်ကုအဲ။\nအဲဖျေံလ၀် သ္ဂုတ်သွာတ်မွဲရ `နန်´။ နာခန္ဓကာယအဲ အခိင်ဒ်ှဆောံ သၞုဟ်ယက်ဒဂဲုတိုန် လတူဗလးအာကာသ ညံင်ဂွိုအ်ဒှ် ကမႜိခ္ဋက်လောကဂှ်။ အဲလၝာ်ရံင်ဂႜးအာကာသဂှ် တၝဲဏံ ဗတံဂိတုပေင်နန်။ အဲဗ်ှသႝာ `နန်´ ကွေံကွေံ။\nPosted by သူရဇ္ဇ at 12:38 AM\nဟီုဂး မမိက်ကုဪမွဲမွဲညိ ...။


Wp/mnw/မ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ် - Wikimedia Incubator\n< Wp | mnwWp > mnw > မ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ်\nမ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ် (အၚ်္ဂလိက်: caw kapo/Birth Feast ) ဝွံ ဒှ်သဘၚ်မ္ၚဵု မကၠောန်ပ ကုကောန်ၚာ် မကတဵုဒှ်မၞိဟ် တၟိတၟိ ပ္ဍဲဂကောံသ္ၚိကၟိန် ဂကူမန်မွဲတုဲ ဒှ်အခိုက်ကၞာ ပြဝေဏဳ အဓိက ပ္ဍဲဂကူမန်မွဲရ၊၊ ညံၚ်ရဴ မ္ၚဵုထပ်တဲ မဟွံဆေၚ်စပ် ကုပရေၚ်ဘာသာကီု မ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ်ဝွံလေဝ် ဟွံဆက်စပ် ကုပရေၚ်ဘာသာ မပ္တံကဵု ဘာသာဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဘာသာခရေတ်ယာန်ရ၊၊ ညံၚ်ရဴ ဂကူမန်ကီု ဂကူဗၟာတအ်လေဝ် (ကၚ်ပွန်းတပ်) ဂးတုဲ ကၠောန်ဒၟံၚ်ကီုရ၊၊ သဘၚ်သွက် ကောန်ၚာ် မကတဵုဒှ်မၞိဟ် တၟိတၟိဏအ် ပ္ဍဲဂကူတြေံ ဗီုကဵု ဂကူကြုက်၊ ဂကူအိန္ဒိယတအ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ဒၟံၚ်ကီုရ၊၊ ဆဂး ဗီုပြၚ် ကေုာံ တၚ်ရန်တၟအ် ဟွံတုပ် ရေၚ်သကအ်ရ၊၊\n၁ ဟလ်လဳဒေ မသ္ၚေဝ်လ္ၚတ်\n၂ ပသေက် ကောန်ၚာ်\n၃ အခိုက် ကြုက် ကဵု ဂလာ\n၅ အခိုက်ပြဝေဏဳ စဝ်ကပေါဝ်\nပြဝေဏဳ ဗီုမကၠောန် မ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ်ဝွံ ကၠာနူ ရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေ (Robert Halliday) ဟွံဂွံ ချူပကောံ ပရူအခိုက်ကၞာ ဗီုမံၚ်စံၚ် ဂကူမန် နူဍုၚ်မန် ကေုာံ ဍုၚ်သေံ ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၁၇ တေအ်ဏီဂှ် ပ္ဍဲကဵုလိက်ဂမၠိုၚ် ဟွံဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အခိုက်ဝွံ မန်ပိုဲ စၠောအ်ကၠုၚ်တဲ နကဵုမကၠောန်နတဲ အဆက်ဆက်ဟီုဂွံရ၊၊\nပ္ဍဲလိက် ＂ဂကူမန်＂ညး မပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၁၇ ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် အတိုၚ်ဏအ်ရ၊၊\nသွက် ဇၟာပ်ကောန်ၚာ် မကတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲကဵုဂကူဏအ်ဂှ် ညးတအ် ကၠောန်ကဵု သဘၚ်မကတဵုဒှ်မၞိဟ်မွဲ (a birth festival) ဗီုဏအ် ကော်ဟီုစဂွံရ၊၊ သဘၚ်ဂှ် ကောန်ၚာ် ကတဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ ခြာဟွံလအ် မကၠောန်ပရ၊၊ ဆဂး ဗွဲမဂၠိုၚ် သွက်သဘၚ်ဂှ် ညးတအ် မလေပ်ပဆုဲကၠောန် ပ္ဍဲအခိၚ်ကာလ ရာသဳဥတုခိုဟ်၊ သာ်ဂှ်ဟွံသေၚ်မ္ဂး အခိၚ်ကမၠောန်အောန် ပ္ဍဲမွဲသၞာံဂှ်ရ၊၊ ဗွဲမဂၠိုၚ် မလေပ်ကၠောန် ပ္ဍဲအကြာဂိတုမာတ် ကဵု ဂိတုဨပြဳ (ဂိတုစဲ) ဂၠိုၚ်ရ၊၊ သဘၚ်ဂှ် ညးတအ်ကော်စ ＂စဝ်ကပေါဝ်＂မဂွံအဓိပ္ပါယ် မစဝ်ဍာ်ကပေါဝ်၊၊ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ် ညးစွံလဝ် ထၟာဲမပေၚ်တဴ နကဵုဍာ်သတ်ကပေါဝ် မွဲမ ကေုာံ ဍာ်မစုတ်လဝ် မိတ်မွဲထၟာဲရ၊၊ ဣမိ ဗလိုပ်ဖုံ ကောန်ၚာ်ဂှ် နကဵုဍာ်တအ်ဂှ် ကၠာ၊ တုဲမ္ဂး စဝ်ဍာ်ဂှ် ပ္ဍဲတဲအပါကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊ ဣမိစဝ်တုဲ ကၟာဲဂမၠိုၚ် လုပ်စဝ်ကီုရ၊၊ အပါကောန်ၚာ်ဂှ် ရပ်ဂန်လဝ် တဝ်မြ/ဇြၚ်တုဲ တၞုၚ်ဇြၚ်ဂှ် စာမ်စုတ်လဝ် ပ္ဍဲတိရ၊၊ မြ/ဇြၚ်ဂှ် ညးတအ် ကော်စ ＂ဒး＂ ရ၊၊ ဍာ်မစဝ် လတူတဲအပါကောန်ၚာ်ဂှ် ဇွောဝ်စှ်ေအာတိ အတိုၚ်လၟေၚ်ဇြၚ်ဂှ်ရ၊၊ နကဵုဍာ်ဂှ် ဣမိ ကြာတ်တဲဇကုကီုရ၊၊ ကုညးမကၠုၚ်စိုပ် သီုဖအိုတ်ဂှ် ညးတအ် သၟာန် ညးဂှ် စဝ်ကီုရ၊၊ သဘၚ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်သဘၚ်မကၠောန် ဗွဲမၜိုဟ်သြိုဟ်မွဲတုဲ ဒွက်လေဝ် မလေပ်ပံက်လဝ် ဒှ်ကီုရ၊၊ \nရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေပၠန် ကလေၚ်ချူလဝ် ဗွဲတြး ဗီုညးမဂွံညာတ်ကေတ် ပ္ဍဲသ္ၚိစဝ်ကပေါဝ် မန် ပ္ဍဲဍုၚ်သေံ၊ မစဝ်ကပေါဝ် နကဵုဂကောံ မၞိဟ်ဂလိုၚ် နကဵုက္ဍိုပ်လိက် The Birth Feast of the Mons (သဘၚ်ကတဵုဒှ်မၞိဟ်မန်) ပ္ဍဲလိက်ဂျာနေဝ် ဂကောံသုတေသန ဍုၚ်ဗၟာ လၟေၚ် ၉ မပ္တိတ်လဝ် ပ္ဍဲ ဂိတုဒဳဇြေန်ပါ သၞာံ ၁၉၁၉ ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ် အတိုၚ်ဗီုဏအ်ရ၊၊\nပိုဲဂွံဆဵုကေတ် သဘၚ်ဂှ် စပ္ဍဲအခိၚ် တ္ၚဲမစမံက်တိုန်၊ မန်တအ်ဟီု အခိၚ်တ္ၚဲယိုက်မုက်၊၊ ပိုဲလုပ်အာဗဵုဂှ် အခိုက်ဏအ် မန်တအ် ကော်စ စဝ်ကပေါဝ်၊၊ ဗီုဏအ်ကီု ပ္ဍဲဗၟာ ＂ကၚ်ပွန်းတပ်＂ ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ၊၊ စဝ်ကပေါဝ်ဂှ် ညးကၠောန် ကြဴနူ ကောန်ၚာ် ကတဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ ခြာဟွံလအ်ရ၊၊ ဆဂး ဗွဲမဂၠိုၚ် နတဲဂှ် မလေပ်ကၠောန် အခိၚ်မကိတ်ညဳ ကုညးတအ်ရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး မိကောန်ၚာ်ဂှ် ကလိဂွံအာ ကောန်မွဲပၠန်တုဲ ကောန်ၜါဂှ် ပကောံတုဲ ကၠောန်ပ မွဲအလန်ဓဝ်လေဝ် နွံကီုရ၊၊ လဆောဝ်မ္ဂး ကောန်ၚာ်ပိ မွဲအိန်ထံၚ် ကၠောန်မွဲစွံလေဝ် နွံကီုရ၊၊ လဆောၚ်မ္ဂး ပံၚ်ညးသကအ် ကုသ္ၚိတၞဟ်တုဲ မကၠောန်မွဲစွံလေဝ် နွံကီုရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဏအ် ကောန်ၚာ်သီုဖအိုတ် ၁၂ သွက်ဂွံ စဝ်ကပေါဝ် ရ၊၊\nပ္ဍဲဒၞာဲမကၠောန်ဂှ် ညးတအ် ပသောၚ်ဖ္အးလဝ် လးလဝ်ဒကဝ် ပ္ဍဲတိ၊၊ စွံလဝ် ထးမွဲ မၞုံကဵု ဗြာတ်၊ ၚုဲ(ခၞာ)၊ ပ္ၚာန်ကွာၚ်ဍာတ်တ်၊ ကေုာံ ပ္ၚာန်သ္ၚုနွံရ၊၊ နူသကဝ် လပါ်ဂတတေအ်ဂှ် ပြေၚ်လဝ် စေဟ်/နုၚ် ၂၄ မ၊ သွက်ဇၟာပ်ကောန်ၚာ်မွဲမ္ဂး စေဟ် ၂ မ၊ မွဲမဂှ် ညးစုတ်လဝ် ဍာ်ကပေါဝ်၊ မွဲမဂှ် ညးစုတ်လဝ် ဍာ်မိတ်၊ ဗဒါဲစေဟ်တအ်ဂှ် ညးစွံလဝ် ခတဵုမွဲခတှ်ေ ကာလရပ်ဍာ် ညံၚ်ဟွံဂွံ ကညဳကညဝ်ရ၊၊ တုဲပၠန် သွက်ဇၟာပ်ကောန်ၚာ် (ဟွံသေၚ်မ္ဂး) ဇၟာပ်သ္ၚိကၟိန်ဂှ် နွံထးမွဲပၠန် ပ္ဍဲထးဂှ် ညးစုတ်လဝ် ကၠေၚ်၊ ဂစေအ်၊ နခါ၊ မြမောဝ် သွက်ဂွံ လံက်ကျိုၚ် ကောန်ၚာ်တအ်ရ၊၊ တုဲမ္ဂး ခဍအ်ဇဗၠု သွက်ဣမိဂွံစလေဝ် နွံမွဲကီုရ၊၊\nကာလဍိုက်ပေၚ် စိုပ်အခိၚ်ရမ္ဂး ဣမိဂှ် အာဇရေၚ် စေဟ်/နုၚ် မရေၚ်လဝ်တေအ်တုဲ စဗလိုပ်ကောန်ၚာ် နူကဵု သ္ၚိကၟိန်ကၠာဂှ်ရ၊၊ ဗလိုပ်ကောန်ၚာ်တုဲ အပါနော်ကောန်ၚာ်ဂှ် လုပ်အာ ဇရေၚ်ဣမိ၊ ဒုၚ်စဝ်ဍာ် ပ္ဍဲတဲ ကုဣမိရ၊၊ တုဲဂှ် အပါကောန်ၚာ်ဂှ် လုပ်အာ ရပ်ဂန်ကေတ် မြ/ဇြၚ် မကော်ဂး ဒး ပ္ဍဲတဝ်ဍေဟ်တုဲ တၞုၚ်ဇြၚ်ဂှ် စာမ်စုတ် သၟဝ်တိရ၊၊ နကဵုမတန်တဴဗီုဏအ်ဂှ် ဍာ်ဣမိ မစဝ်စုတ် ပ္ဍဲတဲအပါကောန်ၚာ်ဂှ် ကဵုဇွောဝ်စှ်ေအာတိ အတိုၚ်လၟောဝ်ဇြၚ်ဂှ်ရ၊၊\nသ္ၚိကၟိန်တၟိ မၞုံကဵု ကောန်ပိဂှ် လုပ်ကၠုၚ်၊ ကောန်ဇၞော်ဂှ် လုပ်ကၠာ၊၊ ဣမိ ကၟံက်ကေတ် ဍာ်နူကဵုစေဟ်တုဲ စဝ်ဖျေဟ် လတူက္ဍိုပ် ကောန်ၚာ်ဂှ်တုဲ ဇွိတ်ဖျေဟ်ဍာ် ပ္ဍဲဇကုကောန်ၚာ်ဂှ် နကဵုတဲဇကုရ၊၊ ဟိန်မဇွိတ်ဒၟံၚ်ဂှ် ပ္ဍဲပါၚ် ဣမိဂှ် ဟီုဖ္ဍောတ်ဒၟံၚ်သာသာရ၊၊ ၜိုန်ရ အဲဒတူဒၟံၚ် ကြပ်ပ် ကုဣမိဂှ်ကီုလေဝ် ဆမွဲမကီု အဲဟွံဂွံမိၚ်ကေတ်ကၠးကၠးရ၊၊ တုဲဂှ် နကဵုကြပ်ကြေဝ်ဂှ် ဣမိဂှ် ခေပ်ထပိုတ်ထောအ် တၞုၚ်သော် ကောန်ၚာ်ဂှ်ညိရ၊၊ သွက်ကောန်ၚာ်သၟတ်မ္ဂး ခေပ်ထပိုတ်သော် စဵုကဵုစိုပ်တမ် ဒၞာဲညိရ၊၊ သော်မခေပ်တိတ်ကၠုၚ်ဂှ် စွံဖျေဟ် လတူထး မစုတ်လဝ်ကၠေၚ်၊ ဂစေအ် ကေုာံ မြမောဝ်တအ်ဂှ်ရ၊၊ နူကဵုထးဂှ် မိကောန်ၚာ်ဂှ် ဗိုၚ်ရီုကဵု ဣမိတုဲ လံက်ကၠေၚ် ပ္ဍဲက္ဍိုပ် ဖဟောံကဵု ဂစေအ်မြမောဝ် ပ္ဍဲဇကု ကုကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊ ဣမိဂှ် ညးမိက်ဂွံစ ဇမၠုမ္ဂး ဇဗၠုနူကဵု ခ္ဍအ်ဇဗၠုဂှ် ကေတ်တုဲ စရ၊၊ ဇုက်ကၟက်ကအ်ဂှ် ဣမိစုတ်ကဵု ဇၟာပ်ကောန်ၚာ်တအ်ရ၊၊ ဇုတ်ဂှ် အဲထေၚ်ကေတ် ဇုတ်ပရိုတ် ဟွံသေၚ် ဗဇမ် သွက်ဂွံစဵုဒၞာ ကောန်ၚာ် အဲထေၚ်ကေတ်ရ၊၊\nကောန်ၚာ်မွဲဂှ် ဟိုတ်နူ မိနော် အပါနော် ဟွံမဲ ပ္ဍဲဒၞာဲဂှ်တုဲ မဂဳသ္ၚိဗဒါဲဂှ်မွဲတၠ လုပ်ပစၞး မိနော်ရ၊၊ မိနော် အပါနော်ဍေဟ် စုတိအာဟာ၊ ဟွံသေၚ်တှ်ေ ဟွံမံၚ် ပ္ဍဲကွာန်ဂှ်ဟာဂှ် အဲဟွံဒှ်သၟာန်ရ၊၊ ဇၟာပ်ကောန်ၚာ်ဂှ် ဂွံဒုၚ်ဗလိုပ် နကဵုဍာ်စေဟ်ဇကုတုဲ ဂွံကျိုၚ်လဝ် ကျေဝ်ကျေဝ် သီုညးဖအိုတ်ရ၊၊\nကောန်ၚာ်တအ် ဂွံစဝ်ဍာ်တုဲအိုတ်ဂှ် မၞိဟ်မကၠုၚ်စိုပ်တအ် လုပ်အာ ဇရေၚ်စေဟ်ဍာ်တအ်ဂှ်တုဲ စဝ်စုတ် ဍာ်ကပေါဝ် ဍာ်မိတ် ပ္ဍဲတဲဇကုအိုတ်ရ၊၊ အရာဏအ်လေဝ် ပါလုပ် ပ္ဍဲကဵု အခိုက်ကၞာကီုရ၊၊\nကောန်ၚာ်မွဲမ္ဂး နွံကဵု ထးစၞစ (ဓုပ်)ပိ / တၟာဲအစာ၊၊ မွဲဂှ် သွက်ဂွံကဵု တၟာဲတဲ ကုဣမိ၊ မွဲဂှ် သွက်မိကောန်ၚာ်၊ သၟေဟ်မွဲဂှ် သွက်မသ ဗီုဏအ် ညးတအ် လဴကဵုအဲရ၊၊ မၞိဟ်တအ် ရပ်လဝ်ဓုပ်တုဲ မၞိဟ်တိတ်အာဂှ် တိတ်အာ မၞိဟ်အာ သ္ၚိဗဒါဲဂှ် အာတုဲ အဲထေၚ်ကေတ် သဘၚ်ဂှ်တုဲရတုဲ ပိုဲတိတ်အာရ၊၊ ပ္ဍဲသ္ၚိ မဒုၚ်တိုၚ် စဝ်ကပေါဝ်ဂှ် ပြေၚ်ပုၚ် သွက်ကၟုဲတအ် နကဵုပုၚ်သွနာနာသာ်၊ စၞဍာတ်တ် ဖျးဖျး မောဝ်ဇောဝ်ဒၟံၚ်ရ၊၊\nရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေ ဆက်ချူပၠန်၊၊ အစဳအဇန် စဝ်ကပေါဝ်ဂှ်တုဲ၊၊ ဆက်အစဳအဇန်ဂတဂှ် အလန်ဏအ် နကဵု ဣမိ ဟွံသေၚ်၊ နကဵု အစာ ကဵုပသေက်ကောန်ၚာ်တအ်ရ၊၊ အခိုက်ဏအ်ဂှ် ပတိုန်သိဒ္ဓိ ကောန်ၚာ် ဗီုဏအ်လေဝ် ကော်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲဂါထာဂှ် ဒုၚ်ခၟ မြဴသာ်ဝွံ ဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ ခၟ ဂှ် မူအဓိပ္ပါယ်ရော၊၊ တုပ်ကဵုအဓိပ္ပါယ် ထ္ၜ ဟာ၊၊ မအရေဝ် ခၟ ဂှ် ပ္ဍဲဝၚ်ဂကူမန် ယၟုသရာဲပၞာန် အခၟမန် ဂှ် ကေၚ်ဆဵုလဝ်ရ၊၊ အခၟမန် ဂှ် မဂွံအဓိပ္ပါယ် ညးမထ္ၜမန် ဗီုဏအ်ဟာ၊၊ ဒှ်အရာ မထေက်ကဵု ဒးချပ်မွဲရ၊၊\nဂါထာ အစာပသေက်ကောန်ၚာ် သီုဖအိုတ် ထပှ်ပိုဒ်ဂှ် ညးချူဗၟံက်ထ္ၜးလဝ်ကဵု အတိုၚ်ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ၊၊\nသြကာသ (ပိဝါ)၊ နမော (ပိလတုန်) တြိရတဏံ အဟံဝန္ဒာ၊၊ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုန္နာ၊၊ မာတာပိတု ဂုရုဥပ္ပဇ္ဇျာ၊၊ အိန္ဒောဒေဝဗြဟ္မလောကာ၊၊ သဗ္ဗသိဒ္ဓဘဝန္တုတေ၊ စိုပ်ဂုဏ်ကျာ်သၟတ် ရတ်ပိပြကာ၊၊ မိကဵုမၜါ အစာဥပ္ပဇ္ဇျာ၊၊ အဲဍိက်လ္ၚောဝ်ကွာဲ ဇၟာပ်ဒၞာဲအရာ၊၊ အိန်ဗြီုယီုမာ အိုတ်မှာဒေဝါ၊၊ ဒေဝတဴစှ် ဒိုဟ်ကီုအိုတ်သီုစက္ကဝါ၊၊ သၟိၚ်ဂိတုသၟိၚ်တ္ၚဲ သၟိၚ်ဗြဲသၟိၚ်ကျာရ၊၊ အိုတ်သဗ္ဗနာနာ နကြဳဇှ်အဲဍိက် ယိုက်လဝ်တုန် အိုတ်ဇၟာပ်ဂုဏ်ဒေဝါ၊၊ ပါပကဵုပါဲဒဴ သာံမ္မယျကဵုစဴမြာညိ၊၊ ဒတ္ထဳပေၚ်သ္အး နက္သတ်ယးမတ်ၜါ၊၊ အယုက်သီုပိုန်ဘိုက် ဒြပ်ရတ်အနက်ဃာ၊၊ အတိုၚ်ပၟိက်စိုတ်ကၠာ ကဵုနာဲမြာဂွံညိရအဴ၊၊\nနူကဝ်တန်ပထမ ဗြီုရောၚ်ညးပပြာကတ်၊၊ မှာဗြီုအစာမွဲအဴ ရပ်တဴမၞိက်ရတ်၊၊ ဇၟာပ်ခၟကာလလျတ် မၞိက်ရတ်မနွံကဵုကြဳဇှ်၊၊ ဘောဇိုန်မနွံကဵုရှ် တၟေၚ်တၟဟ်ပ္ဍဲခၟ၊၊ ဘုတ်ိပဓါတ်ပန်ရ မၚ်မွဲခၟရဟေၚ်၊၊ အိုတ်သီုဒေဝတဴ က္သူကၞေၚ် မၚ်မွဲသီုညးမသုန်၊၊ ဖဵုအဲဍိက်ရဴဂဴတုန် နွံဂုဏ်ဇၞော်တေဇ၊၊ ပရေၚ်နူမူလ ဗြီုရောၚ်ညးမတ္ၜကၠာ၊၊ ပိုဲဍိက်ပ္ဍဲလိုက်ဗာ ဒးပဗက်ကၠုၚ် ဒဵုလၟုဟ်ဝွံရ၊၊ နူမွဲဒဵုပေၚ်ရ က္ၜအာသှ်ပ္တဴအာ၊၊\nဣဝွံမွဲ ကဵုဒှ်နဲသေထဳ ဇောတိက ကဵုဂွံပတၠဒြပ်ရတ်၊၊ ညးလဵုမွဲပကဵုပ္တောအ်ၜတ် ပြိုၚ်ပ္ကာန် ပိုန်ဟာန်ညးဂၠးတိသုန္ဓရဳ၊၊ ညးဂမၠိုၚ်သ္ဂိုၚ်ဏာ ပကဵုမာန်၊၊ ကြဳဇှ်ဇၞော်လောန်လာန် ကဵုဂွံစသိုၚ်ဟာန်ထဳတိ၊၊ ပိုန်ဟာန်ကဵုတန် ကန်ညံၚ်လက်သန်သေထဳညိ၊၊ ဂုန်နဝုဒ္ဓိ သိဒ္ဓိသမ္ပတိ ကဵုဂွံသ္ၚေဟ်သွဟ်၊၊ ထၟိက်မသုန် ဂုဏ်တြဴ ကဵုဂွံဍိုက်ပေၚ်ကဵုနာဲသၟဟ်၊၊ အတိုၚ်ခၟမွဲဂှ် ကဵုဂွံစဴဒှ် ကဵုနာဲညိရအဴ၊၊\nဣဝွံရမဂွံဒုၚ်ခၟ ၂၊၊ ညံၚ်ဇတိလသေထဳကၠာ ကဵုဂွံပြာကတ်ရာၚ်ဆာဲ၊၊ သၟိၚ်ပၟတ်ကမၠတ်ဍာ် ပကဵုပၠီုပၠာ်နာဲ၊၊ ဒြပ်ဝၚ်သီုအာဲကၟာဲ ပျာဲသေထဳတမၠာ၊၊ အိုတ်သီုညးစှ်ဒိုဟ် ကဵုဒးကၠုၚ်ဖျေဟ်မေတ္တာ၊၊ ကဵုဒးဆာန်သ္ဍိုက် ညံၚ်ကောန်ဂၞဴအဵု၊၊ ဒေဝတဴအလုံစက္ကဝါ၊၊ ကဵုဂွံရောက်ဂုဏ်မိ သီုဂုဏ်မ ကဵုဂွံပတၠပညာ၊၊ အတိုၚ်တွဟ်ခၟၜါသီုၜါကဵုနာဲမြာဂွံညိရအဴ၊၊\nဣဝွံရ မဂွံဒုၚ်ခၟပိ၊၊ ကဵုကၠိဂွံ နုၚ်နိဓိပိစွံ ပ္ဍဲတိသုန္ဓရဳမွဲ၊၊ မွဲစွံပ္ဍဲဍာ်ဂၚ်ဂါ၊၊ မွဲတဴလတူကျာ၊၊ ဒေဝတဴကဵုဒးပၠံၚ်နၚ်၊၊ ဒါနသီုက္သူကၞေၚ် ဒြပ်ဝၚ်ကဵုအိုဟ်တၟိုဟ်၊၊ ဆမွဲလ္ပကဵုညးဂြိုဟ် စှ်ဒိုဟ်ဒစာံဒိုဟ်၊၊ ပိုန်ဟာန်သီုဒြပ် ဝၚ်ကဵုညးဒးဒုၚ်ကွာဲ၊၊ ဒြပ်ဝၚ်သီုကဵုအာဲကၟာဲ ကဵုဒးနၚ်ကွာဲဒဵုသ္ၚိ၊၊ ပိုန်ဟာန်ကဵုတန်ကြန် ညံၚ်လက်သန်သေတ္ထဳညိ၊၊ အတိုၚ်ခၟပိ သီုပိကဵုကလိဂွံညိရအဴ၊၊\nဣဝွံရ မဂွံဒုၚ်ခၟပန် ကဵုဂွံပတၠဒြပ်သြန်ထဝ်၊၊ ကဵုဂွံဒယှ်တှ် ကၠံၚ်တမ္ညဝ် ဝဝ်ဒမၠိၚ်စိၚ်ပ္ဍိုက်၊၊ ကုန်ကွသီုကွိၚ်ကွိုက် ညးဒးယိုက်ဒိုက်ရဴဂဴ၊၊ ညံၚ်သၟိၚ်မှာမန္ဓာတ်အဴ ကဵုနွံတဴဣဓိဗလ၊၊ ကုသိုလ်သီုကဵုဒါန ဂတကဵုဂွံဆန်ၜန်၊၊ ဒၞာဲလွိၚ်ဏာမုက္ခဝါ ကဵုဒှ်သ္ဍိုက်မှာဇန်၊၊ သတ်တြုကဵုသ္ဍးသ္ၚောဲ ဝဳဝဲကဵုသာဲခၠန်၊၊ အတိုၚ်တွဟ်ခၟပန် ကဵုဂွံစဴတန် ပ္ဍဲနာဲညိရအဴ၊၊\nဣဝွံရ မဒုၚ်စခၟမသုန် ကဵုနွံဂုဏ်ဓယှ်တှ်၊၊ အယုက်ပေၚ် ၂၁ ဂှ် ကဵုဂွံဒုၚ်ဂမှဳပယၚ်၊၊ ပိဋကတ်သီုဗေဒၚ် ကဵုဂွံလေပ်ကၠိုဟ်ခၠၚ်သေသာတ်၊၊ ကဵုဂွံပ္ကၚ်ရၚ် သုတ်ဇာတ်နိပါတ် ကဵုဂွံပိုၚ်ခြာသီုဖအိုတ်၊၊ ကဵုဂွံဟံၚ်ပြာ် ကလောကောဒေအ် သီုဝေါၚ်သာ၊၊ ဒၞာဲလွိၚ်ဏာမုက္ခဝါ ညံၚ်ကဵုမှာဒေဝတဴ၊၊ ကဵုဂွံဒှ်ဇမၞော်တြုဟ်ဗြဴ ကဵုဂွံနွံတဴပညာ၊၊ ဂဇအ်ဒေါဝ်ပေါဲဨတာၚ် ရမ္သာၚ်ကဵုရှ်သာ၊၊ နွံကဵုကွတ်ပညာ ကဵုကလိဂွံစဂုဏ်၊၊ အတိုၚ်တွဟ်ခၟမသုန် သီုမသုန် ကဵုဂွံစဴဍုန် ပ္ဍဲဇကုညိရအဴ၊၊\nဣဝွံရ မဒုၚ်စ ခၟ ၆ ကဵုဂွံပတၠဍိက်တြုဟ်ဗြဴကဵုဂၠိုၚ်၊၊ ပြေၚ်ဂၠဴကဵုပေၚ်ခရိုၚ် ကဵုဂၠိုၚ်ယာန်ချေဟ်စိၚ်၊၊ ဍိက်ဗွက်ဂမြိၚ် ကွိၚ်ကွိုက်ပည်ကၠံၚ်၊၊ လာဘကဵုအိုဟ်တၟိုဟ် စှ်ဒိုဟ် ဒစာံဂၠံၚ်၊၊ လတူဖျေဟ်ကဵုဖံၚ် သၟဝ်ပလံၚ်ကဵုက္ၜၚ်၊၊ ဗၟံက်ဍိုက်နၚ်ကဵုဝုန်ဒၚ် ပလိုတ်ဇက်နၚ်ကဵုကွဳ၊၊ ပိုန်ဟာန်ညံၚ်ဗွဝ်ဗ္တဳ တွဳဝါရဂတကြဴ၊၊ ဣဝွံရ ခၟ၆ ကဵုနာဲတအ်မြာညိရအဴ၊၊\nဣဝွံရမဂွံဒုၚ် ခၟရ ကြဳဇှ်ဓယှ်တှ်လောန်လန်၊ ပုၚ်ထၟ ၇ ပၠန် ဘုတ်ပန်ကဵုဒးမၚ်မွဲတုန်၊၊ မိဒေဝတဴ ညး၅ မနွံဂုဏ်ဇၞော်တေဇ၊၊ ဒေဝတဴမဟာဝိနာယက ပ္ဍဲက္ဍိုပ်ကၠုၚ်ပသ္ၚိနန်၊၊ သြဿဝတဳကၠာ က္တောဝ်ၜါစဴပဒတဴ၊၊ သြဳစဏ္ဍဳမွဲအဴ တဴဒၟံၚ်ပ္ဍဲသိုဟ်ဒနဳ၊၊ ကုမ္မာရာ ကုမ္မာရဳ နွံဂုဏ်ဇၞော်ကဵုကြဳဇှ်၊၊ သၟိၚ်တ္ၚဲသီုထပှ် ပြဟ်က္ညဖျေဟ်မေတ္တာ၊၊ သီုဂိတုစှ်ၜါ စက္ကဝါလ တ္ၚဲနံဓိ ကဵုမက္ၜနာဲတအ် ဂွံယးတမးအာ၊၊ ဇယ သီုလာဘာသုခါ ကဵုမြာပြဟ်၊၊ ဍောၚ်ဓဝ်သီုထပှ် အဲဍိက်ပၚ်စြဟ်ယဵုဖ္ဍာန်၊၊ လတူသိသယဵုလဝ်တုန် သီုကဵုဂုဏ်ကျာ် ၅ မွဲကဝ် ခၟ ၇ တိတ်တွဟ်လဝ် သီု ၇ ကဵုဂွံဇၞော်မောဝ်အာ ကဵုနာဲတအ် ကလိဂွံညိရအဴ၊၊\nအခိုက် ကြုက် ကဵု ဂလာ\nပ္ဍဲဍုၚ်ကြုက် ဂကူနွံနာနာသာ်တုဲ အခိုက်လေဝ် ဟွံတုပ်ရေၚ်သကအ်ရ၊၊ ဂကူကြုက်ဇၞော်ဂှ် ညးတအ် ကၠောန် သဘၚ်ပေၚ်ဂိတု (The Full Month Feast)၊၊ ကောန်ၚာ် ကတဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ ပေၚ်မွဲဂိတုမ္ဂး မသ ကလော ကောဒေအ်တအ် မဘိက်တုဲ ကောံကၠုၚ်ရ၊၊ ကၟုဲတအ်ဂှ် ကေတ်နၚ် ခၟာဲစာၚ် မလံက်လဝ် ဍာ်ဂဥုဲအသာ်ဗကေတ်ရ၊၊ အသာ်ဗကေတ်ဂှ် ဒှ်အသာ်လာပ်ခိုဟ်၊ ကြုက်တအ် ပတှ်ေလဝ်တုဲ သွက်ဂွံဇိုန်ကဵု လာပ်ခိုဟ် ကုကောန်ၚာ်ဂှ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ် ညးခုတ်ယၟု ကောန်ၚာ်ရ၊၊\nပ္ဍဲဟိန္ဒူဂှ် ပွမကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ဒှ်အရာမကလေၚ်ဒှ်မၞိဟ် မွဲဝါပၠန် မြဴသာ်ဝွံ ညးတအ် ပတှ်ေလဝ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အရာမကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ဒှ်အရာသံသာဂှ်ရ ညးတအ်ကော်စ ဗီုသံသကြိုတ် သံသ္ကာရ ရ၊၊ ပ္ဍဲညးတအ် မဆေၚ်ကဵု အခိုက်ကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် သီုဖအိုတ် နွံ (၆) လဂါံရ၊၊\nလဂါံပထမ တြုဟ်ဗြဴၜါ စှ်ေစိုတ် သမ္ဘာဇကု တန်ဂဝ်ဂၞဴရမ္ဂး ကၠာလမျီုဟွံလုပ်ဏီ ညးတအ် အာဇရေၚ် ဘာကျာ်ဟိန္ဒူ ကုလကျာ်ဟိန္ဒူတုဲ သွက်လမျီုခိုဟ်ဟ် ဂွံစ ပ္ဍဲဂဝ်ဂၞဴဇကု ဒုၚ်ကေတ် မ္ၚဵုမၚ်္ဂလ နူလကျာ်ရ၊၊\nလဂါံဒုတိယ ကဵု တတိယဂှ် မိကောန်ၚာ်ဂှ် ဒ္ဂေတ်နကဵုဓဝ် ဗီုကဵု ဂ္ဇအ်ဓရ်၊ စစၞဒးရး ဟွံရိၚ် ဟွံပ္ဍုၚ်၊ လ္ၚောဝ်ကျာ် (ဝါ) ဖ္ဍောတ်ဂါထာတအ် ဒှ်တမ်ရ၊၊\nကာလကောန်ၚာ် သၠးဂၠံဂဝ်တုဲ လကျာ်ဟိန္ဒူ ဒုၚ်သဇိုၚ် ကုတ္ၚဲ ကေုာံ အခိၚ်ကောန်ၚာ် မကတဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ ရုဲစှ်ကဵု တ္ၚဲသွက်ဂွံကၠောန်သဘၚ် ဗလိုပ်ဍာ်/ကြဴကြာတ်ကောန်ၚာ်ရ၊၊ လဂါံစတုတ္ထဂှ် ဒှ်သဘၚ်မကြဴကြာတ် ကောန်ၚာ်ရ၊၊ လကျာ်ဟိန္ဒူတအ် ဖ္ဍောတ်ကဵုဂါထာ မစကဵု ဥုံ တုဲ ကၞောတ်တုဲအိုတ် လကျာ်ဂှ် ကေတ် ဍာ်သာဲ နကဵုတၞုၚ်ကၞေဟ်တုဲ ဖျာမ်စုတ် ပ္ဍဲပါၚ် ကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊ (တၚ်စၟတ် ကောန်ၚာ်ဍောတ်တ်တအ် ဗ္စဍာ်သာဲ ဟွံထေက်၊၊ မုဟိုတ်ရောမ္ဂး ပ္ဍဲဍာ်သာဲဂှ် နွံကဵု စၟဇဳဝနာနာတုဲ စၟဇဳဝလ္ၚဵုတအ်ဂှ် ဟွံကိတ်ကဵု ကောန်ၚာ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ယဝ်ရ စဒးဂၠိုၚ် ဒးအန္တရာဲ ကုလမျီု ဒှ်မာန်ရ၊၊ ပ္ဍဲသဘၚ်ဂှ် ညးဗ္စကဵုညိရမ္ဂး ဟွံဒှ်သာ်လဵု၊၊)\nလဂါံပဉ္စမ ကဵု ဆဋ္ဌမဂှ် ဒှ်တ္ၚဲမကၠောန် သဘၚ်ထ္ၜုတ်ယၟု ကောန်ၚာ်ရ၊၊ သဘၚ်ထ္ၜုတ်ယၟုဂှ် ညးတအ်ကော်စ နကဵုဘာသာသံသကြိုတ် နာမကရဏ မကၠောန်ဗဒှ် ပ္ဍဲအခိၚ် ကောန်ၚာ်မပေၚ် အာယုက် ၁၀ ကဵု ၁၂ တ္ၚဲ ရ၊၊ လိက်လ္ၚဵုဂှ်မ္ဂး နူတ္ၚဲမတဵုဒှ်မၞိဟ် ပ္ဍဲဂိတုဂတဂှ် ပ္ဍဲတ္ၚဲ မရနုက်ကဵု ၁၀ ကဵု ၁၂ ဂှ် ညးတအ် မကၠောန်ရ၊၊ ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ်မ္ဂး ကောန်ၚာ်ဂှ် လတက်လဝ် ဗွိုက်လတက်တၟိ၊ မိကောန်ၚာ်ဂှ် လမုဟ်ဍာ် ပ္ဍဲက္ဍိုပ်ကောန်ၚာ်ဂှ် နကဵုဗီုမကြာတ်ကြဴသအးဇ္ၚး ကောန်ၚာ်၊၊ ပ္ဍဲကဵုဂကူလ္ၚဵုဂှ်မ္ဂး မိဂှ် လမုဟ်ကြာတ် ကောန်ၚာ်တုဲ ကောန်ၚာ်ဂှ် ဒုၚ်ကုအပါနော် (ဟွံသေၚ်မ္ဂး) အပါ ကောန်ၚာ် ညးမဂ္ဇအ် ကြပ်ဗဒါဲ လကျာ်ဟိန္ဒူဂှ်ရ၊၊ တုဲ ညးကသေဲ ယၟုကောန်ၚာ်ဂှ် ပ္ဍဲကတောဝ်ကောန်ၚာ်ဂှ်တုဲ ညးဟီုတိုန်ထတ်တ် လဴထ္ၜး ယၟုကောန်ၚာ်ဂှ် ကုညးမတိုန်စိုပ် ပ္ဍဲတ္ၚဲဂှ်ရ၊၊ ပ္ဍဲဒေသလ္ၚဵုဂှ်မ္ဂး မိ ဟွံသေၚ် အပါ ဟွံသေၚ်မ္ဂး အပါနော်ကောန်ၚာ်ဂှ် ဒှ်မၞိဟ် မကသေဲ ကဵုကောန်ၚာ်တုဲ လလောၚ်တြးရ၊၊ ပ္ဍဲဂကူလ္ၚဵုဂှ်မ္ဂး ညးတအ် ဍေန်ပၟတ်သ္ဍဴ (ပၟတ်ကၠေၚ်)တုဲ လကျာ်ဟိန္ဒူဂှ် ဗှ်ဂါထာ နိမန်ကျာ်/ဒေဝတဴ နူဍုၚ်သွဝ် သွက်ဂွံရာဒနာ ကဵုသိဒ္ဓိ ကုကောန်ၚာ်ဂှ်ရ၊၊\nလဂါံအဋ္ဌမ ကဵု နဝမဂှ် ဒှ်တ္ၚဲသဘၚ်စၚ်ကတောဝ်၊ ကးသော် (စူဍာကရဏ)ရ၊၊ နကဵုဓဝ်ပတှ်ေ ဟိန္ဒူမ္ဂး သော်ကောန်ၚာ်ဂှ် ပါကၠုၚ် နူဘဝအတိက် (ဝါ) အရာအတိက်ဂှ် စွံလဝ် ပ္ဍဲအတိက်တုဲ ကဵုစတိုန်တၟိရ၊၊ အတိုၚ်လိက်ဟိန္ဒူ ဂြဟျသုတြသ် မ္ဂး မ္ၚဵုကးသော်ဂှ် ဒးကၠောန်ဗဒှ် အကြာအာယုက် မွဲသၞာံပေၚ်တုဲ ကၠာဟွံဂါံလုပ်ပန်သၞာံရ၊၊ ဗွဲကြဴ စၟတ်သမ္တီလဝ် ကၠာဟွံဂါံလုပ် ထပှ်သၞာံရ၊၊သွက်ညးမံၚ် ကြပ်ကဵု ကြုၚ်ဂၚ်္ဂါဂှ် ညးတအ် ကၠောန်သဘၚ်ကးသော် ပ္ဍဲကြုၚ်ဂၚ်္ဂါရ၊၊\nရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေ မသ္ၚေဝ်လ္ၚတ်လဝ် ပ္ဍဲကွာန်မန် ဍုၚ်သေံတုဲ မချူလဝ် ပ္ဍဲလိက်ကၞပ် ＂ဂကူမန်＂ ဂှ်ကီု ပ္ဍဲကဵုလိက်ရေၚ် ＂မ္ၚဵုကတဵုဒှ်မၞိဟ်မန်＂ဂှ်ကီု ဗီုပြၚ်မကၠောန် တုပ်ဒၟံၚ် ရေၚ်သကအ်ရ၊၊ မန် ပ္ဍဲဍုၚ်မန်လေဝ် ကၠောန်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် ဗီုဂှ်ဖိုဟ်ဏီရ၊၊ ဆဂး ဟိုတ်နူဟွံပိုၚ်ခြာ ဖျေဟ်လဝ် သၞောတ်စှ်ေစှ်ေတုဲ အခိုက်မွဲဒေသ ကဵု မွဲဒေသ တၞဟ်ခြာ ရေၚ်သကအ် နွံညိကီုရ၊၊ ညံၚ်ရဴမန် ပ္ဍဲဍုၚ်သေံ အပါကောန်ၚာ်မရပ်မြတုဲ မစဝ်ဍာ်ကီု ပ္ဍဲဍုၚ်မန် လဆောဝ်မ္ဂး ဂွံဆဵုကေတ် စၞးမြဂှ် ရပ်သောမ်လောမ်တုဲ မစဝ်ဍာ်ဂှ်လေဝ် ဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ မန် ဍုၚ်မန် ကဵု မန်ဍုၚ်သေံ ၜိုန်ရ သ္ၚောဲခြာကၠုၚ် ရေၚ်သကအ် လၟိဟ်သၞာံ ၂၅၀ ပေၚ်ရကီုလေဝ် အခိုက်မကၠောန် တုပ်ဒၟံၚ် ရေၚ်သကအ်ဂှ် ဂွံဆဵုကေတ်တုဲ ဒဒှ်ရ အခိုက်ဝွံ ဒှ်အခိုက်မန်ဇေတ်တ်မွဲ ပိုဲဟီုဂွံရ၊၊ နူအခိၚ်လဵု မန်တအ် မစကၠောန်ကၠုၚ်တုဲ အခိုက်ဝွံ စေန်ဆက်ကၠုၚ် နူကဵုလဵုရောဂှ် ထေက်ကဵု ဒးလ္ၚတ် သ္ၚေဝ်ဂၠေပ်ရ၊၊\nဟိုတ်နူ မန်ပိုဲ မကေၚ်စုက်လုက် ကုဘာသာဟိန္ဒူတုဲ ပ္ဍဲအခိုက်မန် ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ် အခိုက်ကၞာဟိန္ဒူ မလုပ်ပြံၚ်နှဴဒၟံၚ်ရ၊၊ အခိုက်စဝ်ကပေါဝ်ဝွံလေဝ် ဒၞာဲလ္ၚဵု ပြံၚ်နှဴ ကုအခိုက်ဟိန္ဒူ နွံကီုဟာဂှ် ထေက်ကဵု ဒးလ္ၚတ်ရ၊၊ လ္ၚတ်ရံၚ် ပ္ဍဲအခိုက်ဟိန္ဒူ နူစပတန်ပဋိသန္ဓိ စဵုကဵု ကောန်ၚာ် စိုပ်အာယုက် ကၠာပန်/ထပှ်သၞာံ မၞုံကဵု ဒစိတ်လဂါံဂှ်တုဲ အခိုက်စဝ်ကပေါဝ်မန်ဝွံ ဟွံတုပ် ကုအခိုက်ဟိန္ဒူရ၊၊\nပ္ဍဲအခိုက် စဝ်ကပေါဝ်မန်ဂှ် လ္ၚတ်ရံၚ် ကပေါတ်အရပ်အရာဂမၠိုၚ် ကေုာံ မၞိဟ်မရေၚ်တၠုၚ်တအ်မ္ဂး\nအပါကောန်ၚာ် ဒုၚ်စဝ်ဍာ် မိတ်ကပေါဝ် ပ္ဍဲတဲ မရပ်လဝ် ဇြၚ် နူကဵု ဣမိ၊၊\nအရာပိသာ်ဝွံ ဒှ် အရာအဓိက၊ ကေုာံ ကဏ္ဍအဓိက ပ္ဍဲတ္ၚဲဏအ်ဂှ် ဒှ်အခိၚ် ဣမိ မစဝ်ဍာ် လတူတဲအပါကောန်ၚာ် မရပ်လဝ် ဇြၚ်ဂှ် ဟီုဂွံရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်ကၠာဂှ် ညးချူလဝ် ကြဴနူဣမိစဝ်တုဲ မၞိဟ်မကၠုၚ်စိုပ်တအ် မဂွံဒုၚ်သၟာန် ညးဂှ် လုပ်စဝ်ကီုရ၊၊ ပ္ဍဲလိက်လက္ကရဴဂှ် ဣမိစဝ်ဍာ် ကုအပါကောန်ၚာ်တုဲ ညးမကၠုၚ်တအ် လုပ်ရပ်ဍာ် (ဝါ) လုပ်ကြာတ်တဲ နကဵုဍာ်မိတ်ကပေါဝ်ဂှ်ရ၊၊ လိက်ကၠာဂှ် ညးသ္ၚေဝ်လ္ၚတ်လဝ် ကောန်ၚာ်မွဲဓဝ်တုဲ လိက်ကြဴဂှ် ညးသ္ၚေဝ်လ္ၚတ်လဝ် နကဵုဂကောံ သီုဖအိုတ် ကောန်ၚာ် ၁၂ တၠရ၊၊\nကပေါဝ်ဂှ် ကောန်ရးအာရှတအ် စကာကၠုၚ် နဒဒှ် ဍာ်ကြာတ်က္ဍိုပ် နူကဵုသၞာံ မဂၠိုၚ်ကဵုလ္ၚီရ၊၊ ပ္ဍဲကာလမၜံက်ခါဲ ဒၞာဲဍုၚ်တြေံဟရပ္ပ (Pre-Harappan) မဒှ် ဒၞာဲကောန်မၞိဟ်ခေတ်တြေံ မပဒတဴလဝ် လၟုဟ်နွံ ပ္ဍဲအိန္ဒိယ ကဵု ပါကာတ်သတာန် မဒှ်ဍုၚ် မတုဲကၠုၚ် ၜိုတ် ပန်လ္ၚီသၞာံပြၚ်ၚ်ဂှ် ပါ်ရံၚ် ဓါတ်ကာဗေါန်တုဲ ဂွံဆဵုကေတ် မၞိဟ်အခိၚ်တေအ် စကာသတ်ကပေါဝ် နဒဒှ် ဍာ်ကြာတ်က္ဍိုပ်ရ၊၊ဆဂး အဝဲကောန်ၚာ် မစဝ်ကပေါဝ် နကဵုအခိုက်မန် ဗွဲဓမ္မတာမ္ဂး နွံအာယုက် သၟဝ်မွဲသၞာံဂၠိုၚ်တုဲ သော်က္ဍိုပ် ဟွံမဲကွေဟ်ဟ်ဏီရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ဍာ်ကပေါဝ်ဝွံ နဒဒှ် ဍာ်မဖ္အးဟုံ မတုပ်ညံၚ် (ဗံၚ်ကလောအ် Soap) မွဲဂှ် ဂကူမန်တအ် မစကာကၠုၚ် နူကဵုသၞာံ မဂၠိုၚ်ကဵု လ္ၚီတေအ် ဒှ်မာန်ရ၊၊\nမိတ်ဂှ် နဒဒှ် ဂဥုဲ မမာန်ဇၞး စၟနာနာသာ်တုဲ ပ္ဍဲစၞစကီု၊ ဇကုဂိဂေၚ်ကီု ကောန်အာရှတအ် စကာကၠုၚ်ဒၟံၚ် သၞာံမဂၠိုၚ်ကဵုလ္ၚီရ၊၊ ကုညးဗြဴမတိတ် နူသ္ၚိပၟတ်တအ်လေဝ် တၞဟ်န မဂွံစဵုဒၞာ ညံၚ်စၟဟွံဂွံလုပ် (ဝါ) ညံၚ်သရဂွံစိန်ပြဟ်တုဲ မလေပ်လံက်မိတ်ရ၊၊ တုဲပၠန် ပ္ဍဲကဵု အခိုက်ပြဝေဏဳအိန္ဒိယ ဗွဲမဂၠိုၚ်ဂှ်လေဝ် စကာကၠုၚ် မိတ် ဗွဲမဂၠိုၚ်ကဵုဒၞာဲကီုလေဝ် ပ္ဍဲအရာမဆေၚ်ကဵု သဘၚ်မကတဵုဒှ်မၞိဟ်ဂှ် ညးစကာလဝ်မိတ်ဂှ် ဟွံဂွံဆဵုရ၊၊ စကာပၠန်ရ ဗီုပြၚ် ဟွံတုပ် ကုမန်ရ၊၊ ရံၚ်ကဵု ဗီုမစကာကၠုၚ်မိတ် ဒၞာဲတၞဟ် ကေုာံ အာနိသံသမိတ်တုဲ မစကာဍာ်မိတ် ပ္ဍဲဒၞာဲဏအ်ဂှ် တၞဟ်နမဂွံစဵုဒၞာ ညံၚ်စၟဟွံဂွံလုပ် ပ္ဍဲဇကုကောန်ၚာ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ကောန်ဂကူမန် အခိၚ်တမၠာတေအ် ဖုံဍာ် ကောန်ၚာ် မၜံၚ်တၟိတၟိမ္ဂး တၞဟ်န ဗံၚ်လုတ် ဟွံဂွံအုဲ (ဝါ) တၞဟ်န စၟဟွံဂွံလုပ် ပ္ဍဲဇကုကောန်ၚာ်တုဲ ပ္ဍဲဍာ်ဂှ် ညးစုတ်မိတ် ဒှ်မာန်ရ၊၊\nဟိုတ်ဂှ်ရ ဍာ်ကပေါဝ်ဂှ် ဒှ်အရာ သွက်ဂွံဖ္အးဇကုတုဲ ဍာ်မိတ်ဂှ် သွက်ဂွံစဵုဒၞာ (ဝါ) ဂစိုတ်စၟတုဲ အရာၜါဝွံ မန်နူခေတ်တမၠာတအ် မလေပ်စုတ် ပ္ဍဲဍာ် မဖုံကောန်ၚာ်ဒှ်မာန်ရ၊၊\nအပါကောန်ၚာ် ဒုၚ်စဝ်ဍာ် မိတ်ကပေါဝ် ပ္ဍဲတဲ မရပ်လဝ် ဇြၚ် နကဵု ဣမိ\nအပါကောန်ၚာ် မဒုၚ်စဝ်ဍာ် မိတ်ကပေါဝ် ပ္ဍဲတဲ မရပ်လဝ်ဇြၚ် နကဵု ဣမိ ဂှ် ပ္ဍဲကဵု အခိုက်ဂကူလဵုမွဲလေဝ် ပိုဲဟွံဂွံဆဵုကေတ်ရ၊၊ အခိုက်ဝွံ ဒှ်အခိုက်တၟေၚ်မွဲရ၊၊ ပ္ဍဲအခိၚ်သၠးဂၠံဂဝ်ဂှ် ဣမိဂှ် ဒှ်မၞိဟ်မဖန်ဇန်ကၠုၚ် ဒှ်မၞိဟ်မရီုဗၚ်ကၠုၚ် ကောန်ၚာ်ကီု သီုကဵုမိကောန်ၚာ်ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ညးဂှ် ဒှ်မၞိဟ်အဓိကမွဲရ၊၊ ဣမိ ဂှ် ပ္ဍဲကဵုအရေဝ်ဂကူနာနာတအ်ဂှ် ဂွံအဓိပ္ပါယ် မၞိဟ်အဓိကမွဲရ၊၊ ဥပမာ အရေဝ်ဒိန်နေတ်မ္ဂး ညးကော်စ jordmor မဂွံအဓိပ္ပါယ် မိတိ (ဝါ) မိဍုၚ်၊၊ အရေဝ်မန် ဣမိ ဂှ်လေဝ် ဒဒှ်ရ မိ ညးဂမၠိုၚ်ကီုရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ ပ္ဍဲတ္ၚဲစဝ်ကပေါဝ်ဂှ် ဒှ်အခိၚ် ညးပအပ် လျိုၚ် ကုသ္ၚိကၟိန်တၟိဂှ် ဟီုဂွံရ၊၊\nပ္ဍဲအခိုက်ပြဝေဏဳ ဂကူ၊ ဘာသာနာနာဂှ် ရပ်စပ်ကၠုၚ်ဒၟံၚ် ဍာ် နဒဒှ် အရာတၟေၚ်မွဲရ၊၊ အတိုၚ်စၟတ်သမ္တီမ္ဂး နူအခိုက်ပြဝေဏဳ ကောန်မၞိဟ်စကတဵုဒှ်ဂှ် စကာဍာ် နဒဒှ်အရာအဓိကမွဲရ နူကဵုသၞာံ မဂၠိုၚ်ကဵုလက်သၞာံတေအ်ရ၊၊ ဥပမာ ပ္ဍဲဗုဒ္ဓဘာသာမ္ဂး ဇၟာပ်ကာကုသိုလ် မပတုဲလဝ်ဂှ် လဴဗ္တီ ကုဗဴတိသုန္ဓရဳ နကဵုဍာ်ရ၊၊ (ဗဴတိသုန္ဓရဳ မဂွံအဓိပ္ပါယ် ညးမမၚ်မဲ တိသုန္ဓရဳ၊ ညးမမၚ်မဲတိသုန္ဓရဳဂှ် ဒှ်ညးဗြဴတုဲ ဒၞာဲဗဴဂှ် ဗွဲကြဴ ဗြဴတိသုန္ဓရဳ ဗီုဏအ် ဂွံဆဵုကေတ်ကီုရ၊၊) ဟိုတ်ဂှ်ရ ဍာ်ဂှ် ပ္ဍဲနဒဒှ် မပသက်သဳ၊ နဒဒှ် မယဵုဒုၚ်ဗစာ၊ နဒဒှ်မဖ္အးကြဴ အရာမဟွံခိုဟ်သန်တအ်ရ၊၊ ဇြၚ်၊ မြ၊ ဒၞာဲလ္ၚဵုသောမ်လောမ် အပါကောန်ၚာ်မရပ်လဝ်ဂှ် နူတမ်ဝါဒိတေအ် ဒှ်ဇြၚ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ဇြၚ် ဂၠာဲဟွံဂွံမ္ဂး စၞးဇြၚ်ဂှ် ကေတ် မြ၊ မြဂၠိၚ်ၚ်ဟွံမဲတုဲ သောမ်လောမ်နွံတုဲ ကေတ်သောမ်လောမ် ဒှ်ကၠုၚ် ဗီုဏအ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ ရံၚ်ကဵု အခိုက်မန်မ္ဂး ပွမစုတ် လွဟ်မွဲမွဲ ပ္ဍဲကဵုဍာ်မ္ဂး ဒှ်အာ မယဵုဒုၚ်သစာ၊ ဒှ်အရာမဒုၚ်သစ္စ ရ၊၊ ဟိုတ်ဂှ်ရ အပါကောန်ၚာ် ဒုၚ်စဝ်ဍာ် မိတ်ကပေါဝ် ပ္ဍဲတဲ မရပ်လဝ် ဇြၚ် မကဵုဍာ်ဇွောဝ်စှ်ေတိဏအ်ဂှ် ဒဒှ်ရ ဣမိဂှ် ပအပ်ကဵု ကောန်ၚာ်ဂှ် ကုအပါကောန်ၚာ် နကဵုမကဵုသမ္တီ ဗဴတိသုန္ဓရဳ၊ အပါကောန်ၚာ်ဂှ် ဒုၚ်သစာ ဒဒှ်ရ ဇကုမၚ်မဲ ရံၚ်စံၚ် ကောန်ဇာတ်ဇကု ညံၚ်ဂွံစသုၚ်ဖဲလှဲ၊ ညံၚ်ဂွံကလိဂွံမေတ္တာ၊ ညံၚ်ကလိဂွံပညာ၊ ညံၚ်ဂွံခိုဟ်စရ၊၊ ယဝ်ရ အပါကောန်ၚာ်တအ် သီုဖအိုတ် ကၠိုဟ်ကေတ်ဒၟံၚ် အခိုက်ပြဝေဏဳမန်ဏအ်မ္ဂး အရာအာနိဋ္ဌာရီု မကတဵုဒှ်ဒၟံၚ် အပါကောန်ၚာ် မပျဲပျာံကောန်ဇာတ်တအ်၊ မပကီုပရာပ် ကောန်ဇာတ်တအ်၊ မပလီုပလာ်ကောန်ဇာတ်တအ်ဂှ် ကတဵုဒှ်ကၠုၚ် ဟွံမာန်ရ၊၊ ဟီုမွဲသာ်ပၠန် ကောန်ၚာ်မွဲ ဂွံဇၞော်ဂေါဝ် ဂွံဒှ် မၞိဟ်မခိုဟ်မွဲမာန်ဂှ် နွံပၟိက်ဒၟံၚ် မေတ္တာနူမိမ၊ ပရေၚ်လွဳလွတ် ဗ္စဖျုန် နူမိမတအ် ဗွဲမဇၞော်ကဵုဒြဟတ်ရောၚ်ဂှ် ဇုဇဗဴလ ဂကူမန်ပိုဲ နူတမၠာတေအ် ညးတအ် ညာတ်ကေတ်တုဲ ညးတအ် ဖန်ဗဒှ်လဝ် အခိုက်ပြဝေဏဳဏအ် ဒှ်မာန်ရ၊၊ အခိုက်ပြဝေဏဳဝွံ ဒှ်အခိုက်မန်ဇေတ်တ် မစေန်ဆက်ကၠုၚ် နူစဂကူမန် မကတဵုဒှ် ဒှ်မာန်ရ၊၊\nဓုပ် (ဟွံသေၚ်မ္ဂး) တၟာဲအစာ သွက်ဣမိ၊ သွက်မိကောန် ကေုာံ သွက်ကလောကောဒေအ်ပိဂှ် ပ္ဍဲအခိၚ်ကၠာတေအ်မ္ဂး ညးတအ် ကၠောန်နကဵုဗြာတ်တအ်ရ၊၊ အရာတအ်ဏအ်ဂှ် ဒှ်အရာအဓိက ဟွံသေၚ်ရ၊၊\nပ္ဍဲသ္ၚေဝ်လ္ၚတ် ရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေ အလန်လက္ကရဴဂှ် ညးဂွံဆဵုကေတ် သီုကဵု မပ ပသေက်ကောန်ၚာ် (ဝါ) ခၟကောန်ၚာ် ရ၊၊ အခိုက်ဝွံ ဒှ်အခိုက်မန် နူတမ်ဟွံသေၚ် ဒှ်အခိုက် နူစေန်ဆက်ကၠုၚ် နူဟိန္ဒူ ဒှ်မာန်ရ၊၊ အခိုက်ဝွံလေဝ် ဒှ်အခိုက်ခိုဟ်ဟ် မွဲကီုရ၊၊\nဒုၚ်သဇိုၚ် ကုသ္ၚေဝ်လ္ၚတ် ရဝ်ဗေရ်တ် ဟလ်လဳဒေဂှ်တုဲ မ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ်မန်ဂှ် နကဵုဗီုပြၚ် ဗွဲသၟဝ်ဝွံရ၊၊\nကြဴနူ ကောန်ၚာ်မကတဵုဒှ်မၞိဟ်တုဲ ကၠာဟွံပေၚ် မွဲသၞာံ၊ အခိၚ်သၠး အခိၚ်မကိတ်ညဳ ကုဂကောံသ္ၚိကၟိန်ဇကုဂှ် ကၠောန်ရ၊၊ ဗွဲမဂၠိုၚ် ပ္ဍဲဂိတုစဲ မဒှ်အခိၚ်သၠး နူကမၠောန်ဝါဗ္ၚဂှ် မလေပ်ကၠောန်စဒှ်ရ၊၊ ဆဂး မၚ်စဵုကဵု ပေၚ်အာယုက် ၜါပိသၞာံလေဝ် ဂွံရ၊၊ အခိၚ်မကၠောန်ဂှ် ဒှ်အခိၚ် တ္ၚဲယိုက်မုက်၊ မဒှ်အခိၚ်တ္ၚဲ စတိုန် မမံက်တိုန် လပါ်ဗၟံက်ရ၊၊\nကပေါတ် မဒးကေတ် -\nနုၚ်/ထၟာဲ/ လှိုၚ်ဍာ်ၜါမ၊ မွဲမဂှ် စုတ်လဝ် ဍာ်သတ်ကပေါဝ်၊ မွဲမဂှ် စုတ်ဍာ်မိတ်၊၊\nထး မစုတ်လဝ် ကြပ်ကြေဝ်မွဲ၊ ကၠေၚ်ဂယိ၊ ဂစေအ် ကေုာံ အရာမဖုံကျိုၚ်ကောန်ၚာ်၊၊\nတၟာဲတဲ သွက်ဣမိမွဲ၊ တၟာဲတဲ သွက်မိကောန်ၚာ်မွဲ၊ တၟာဲတဲ သွက်ကလောကောဒေအ်မွဲ၊၊ တၟာဲတဲဝွံ အခိၚ်ကၠာတေအ် ကပေါတ်အရပ်အရာ စၞစ ညးကၠာတေအ် မပ္တံ ကဵုဗြာတ်၊ သတ်ဗြဴ၊ ဇဗၠု၊ သတ်တအ် ညးတအ် စုတ်လဝ်ရ၊၊ ပ္ဍဲအခိၚ်လၟုဟ်မ္ဂး တၟာဲတဲ မပ္တံ ကဵုဂၞိန်၊ ယာတ်၊ ကပေါတ်အရပ်အရာမွဲမွဲ၊ စၞစမွဲမွဲဂကူ ကဵုဂွံရ၊၊\nအခိၚ်စိုပ် ဣမိဗလိုပ်ကြာတ် ကောန်ၚာ် နကဵုဍာ်ကပေါဝ်၊ တုဲမ္ဂး ဍာ်မိတ်တုဲ မွဲစွံ ကုမိကောန်ၚာ်ဂှ် ခေပ်ထောအ်သော် ကောန်ၚာ်ဂှ်ညိတုဲ သော်ဂှ် စွံပ္ဍဲထးဂှ်၊ တုဲ ကေတ်ကၠေၚ်တုဲ ဂယိက္ဍိုပ် ကောန်ၚာ်၊ တုဲမ္ဂး လံက်ဖုံကဵု ဂစေအ် မြမောဝ် ကုကောန်ၚာ်ရ၊၊ တုဲမ္ဂး မိကောန်ၚာ် ယိုက်ကေတ် ကောန်ၚာ်ရ၊၊ (အရာဏအ် ဒှ်သၚ်္ကေတ ဣမိ ထ္ၜးကဵု မိကောန်ၚာ် ဗီုဂွံလွဳလွတ် ကောန်ၚာ်)၊၊ ပ္ဍဲဍုၚ်ဒၞာဲ ဣမိဟွံမဲ (ဟွံသေၚ်မ္ဂး) ဣမိမၞုံပ္ဍဲရုၚ်ဂဥုဲ ဂွံပါလုပ် ပ္ဍဲအခိုက်မန်ဇကုဝါတ်တအ်ဂှ်မ္ဂး စၞးဣမိဂှ် ညးဗြဴအာယုက်ဇၞော် မကေၚ်ဂွံကောန်ဇာတ် မလေပ်ကၠိုဟ်ခၠၚ် ကၠောန်ပတုဲကေၚ်ကာဂွံရ၊၊\nအပါနော်ကောန်ၚာ်ဂှ် လုပ်ဒုၚ်စဝ် ဍာ်ကပေါဝ် ဍာ်မိတ် ကုဣမိ ပ္ဍဲတဲ၊၊ (အရာဏအ် ဣမိဂှ် ပအပ်ကောန်ၚာ် ကုဂကောံသ္ၚိကၟိန်၊ အတိုၚ်အခိုက်မန် ကလော်သ္ၚိ ဗက်ဂၠံၚ်အပါတုဲ ပအပ်ကဵု အပါနော် လပါ်အပါကောန်ၚာ်ရ၊၊ ပ္ဍဲကောန်ၚာ် မဟွံမဲ ကုအပါနော်တအ်ဂှ် မိနော်လေဝ် လုပ်ဂွံကီုရ၊၊ ကုကောန်ၚာ် အဆက်ကလော် မပိုတ်အာတအ်ဂှ်မ္ဂး ဟွံဒးရုဲ အပါနော်လပါ်မိ လပါ်အပါရ၊၊)\nအပါကောန်ၚာ် ကေတ်ဇြၚ် မစွံလဝ် ဒၞာဲမဒးရးဂှ်တုဲ ရပ်လဝ် ပ္ဍဲတဝ်ဇြၚ်တုဲ တၞုၚ်ဇြၚ်ဂှ် စာမ်လဝ် ပ္ဍဲတိ၊၊ ဣမိစဝ်ဍာ်ကပေါဝ် ဍာ်မိတ် ပ္ဍဲတဲအပါကောန်ၚာ်၊ ကဵုဍာ် ဇွောဝ်စှ်ေအာ အတိုၚ်လၟေၚ်ဇြၚ် ကဵုစိုပ်တိရ၊၊ (အရာဏအ် ဣမိ ပအပ်ကောန်ၚာ် ကုအပါကောန်ၚာ်၊ ဗတီ ဗဴတိသုန္ဓရဳ ကေုာံ အပါကောန်ၚာ် ဒုၚ်ဝန် ဒုၚ်သစာ မလွဳလွတ် ကၠောန်ဗစ ကောန်ၚာ်ဂှ် နကဵုမေတ္တာရ၊၊) ပ္ဍဲခေတ်လၟုဟ် သွက်ညးမမံၚ် ပ္ဍဲဍုၚ်ဇၞော် လဒေါဝ်ဍုၚ်၊ ဒၞာဲသၠာတ်တိ ဂတမုက်သ္ၚိ ဟွံမဲတအ်တုဲ မကၠောန်အပ္ဍဲသ္ၚိကီု၊ သွက်ညးမကၠောန် ပ္ဍဲၝောအ်ခန်တအ်ကီုမ္ဂး ဒၞာဲမဒုၚ်ဍာ်ဂှ် စွံလဝ် ဇလုံ/ခၠိုၚ်မွဲမတုဲ ပ္ဍဲဇလုံ/ခၠိုၚ်ဂှ် စုတ်လဝ်တိညိရ၊၊ ကာလမစဝ်ဍာ်ပၠန်ရ စဝ်နကဵု ခေါက်ဍောတ်တ်လေဝ်ဂွံရ၊၊\nကၟုဲမကၠုၚ်စိုပ်တအ် လုပ်ကြာတ်တဲ နကဵုဍာ်ကပေါဝ်၊ ဍာ်မိတ် နကဵုနဲဇကုကဵုဇကု၊၊\n↑ Halliday, R. ”The Talaings”, Rangoon, Superintendent, Government Printing, Burma 1917 p. 57:\nFor each child born there is what may be calledabirth festival. It should take pace soon after birth, but is usually postponed tillamore convenient season or till the slack time of the year. March and April are the months when it mosty takes place. It is known as caw kapo, which means pouringadecoction of the soap acacia. A potful of that is prepared and alsoapotful of turmeric water. The baby is bathed by the midwife first, and afterwards by the guests, by pouring the water over it. A dah or cleaver with its point in the earth is hed by the father beneath to convey the spent water to the earth. The hands of the midwife are also washed. All who were present at the birth or called to make enquiries must be invited to this ceremony. There is usuallyamild feasting, and music is often added.\n↑ Hilliday, R. The Birth Feast of the Mons. Journal of The Burma Research Society Vol.9p. 117 -119 https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.70643/page/n125\n(...) We found that the proper time for sucharite to begin was just at the sun appeared on the horizon တ္ၚဲယိုက်မုက် tnai yuik muk ”when the sun lifts his face” in the expressive Mon phrase. We went therefore and saw the ceremony of bathing with the soap acacia. It is called in Mon စဝ်ကပေါဝ် caw kapo referring to the pouring of decoction of soap acacia by which the bathing is done. As in the Burmese similar festival ကၚ်ပွန်းတပ် it ought to take pace soon after birth, but in practice it is often postponed untilaconventient time is found, sometimes for so long that another child of the same parents is ready for the ceremony. On the occasion to be described there were indeed three children of one family. (…)\nA number of families had joined together for the occasion, and there were in all twelve children bathed at the time. A space had been cleared convenient to the group of houses and mats spread on the ground on which were aid out trays containing plantains, prawns, bowls of sweetmeats and vessels of grain. Along one side of the mats were ranged inarow twenty-four water chatties, two for each child one of which contained the decoction of soap acacia and the other saffron water. On the outside of the row of potsaplank was laid to keep the bare feet out of any puddle; and it was on this plank that the midwife stood in pouring the water over the children. There was alsoatray for each child or family with oil, powder or paste and perfume for the children, and chewing materials for the midwife who helped herself as she went on with the bathing ceremony.\nWhen all was seen to be in readiness the midwife took her place beside the chatties pertaining to the children of the first family to be treated. Then the old grandfather came forward and had water poured on his hands by the midwife. Next the father of the children took upaposition grasping with his two hands the ofadah or large chopping knife the blade of which rested with its point in the ground. In this position the midwife poured water on his hands, the water running to the ground along the knife blade.\nThe three children were now brought forward and beginning with the eldest each was bathed by the midwife pouring the water from the chatties on the head and then rubbing down with her hands as the water ran down the child’s body, and mutteringaprayer the while. Although I stood as close to her as possible I could not make out her words. Withapair of scissors she then cut off the ends of the long hair on the child’s crown. In the case of the little baby just short ends of the hair were snipped. The ends of hair were placed on the tray ontaining the oil, pastes and perfumes. From this tray too held up by the mother the midwife took the cosmetics to smear and perfume the child’s head and body. She also helped herself to the betel hewing materials on the tray as her need required. A necklet of cord was put over the head of each child. This I took to be the paritta cord or charmed thread for protection. In the case of one childaneighbour woman came forward to take the place of grandmother, no grandparent being available, though whether dead or merely not living in the village I did not learn. Each child in turn was bathed from its own chatties and beautified by its own cosmetics.\nThe village natural came along on the scene and caused some merriment. Water was squirted on him in fun and then he was made to kneel down and grasp the dah whilst water was poured on his hands. All this was done inaspirit of fun by the funny man of the occasion.\nThere wasagreat gathering of people old and young present, women predominating. After the last child had been bathed all the women who had visited any of the mothers in their confinement now came forward each in turn and had water from the chatties poured on their hands. This is part of the ceremony.\nOf the trays of food stuffs ranged on the mats there were three for each child, one to be presented to the midwife, one to the mother, and the other to the relatives I was told; and soon we saw the village maidens picking up the several trays and carrying them hither and thither. I now thought the ceremony was all over and that it remained only for the guests to participate in the feast spread for them in the neighbouring house, and as we were anxious to be away on our return home we went back to our lodgings to get our own simple breakfast and make preparations for leaving. On going to the feast house to take leave of our friend the head of the house we saw thatagreat supply of rice and curries and various dishes, sweet, sour, and savoury had been prepared for the occasion.\n↑ Lee Newbold, How to Celebrate the Birth of your child:A feast of ideas to mark the birth of your baby.\n↑ PV Kane, Samskara, Chapter VI, History of Dharmasastras, Vol II, Part I, Bhandarkar Oriental Research Institute, pages 238-254\n↑ T. Pullaiah, K. V. Krishnamurthy, Bir Bahadur, Ethnobotany of India, Volume 5: The Indo-Gangetic Region and Central India.https://books.google.dk/books?id=ErE0DwAAQBAJ&pg=PR48-IA7&lpg=PR48-IA7&dq=pods+of+shikakai+and+ritual&source=bl&ots=qRVO0PtTkl&sig=ACfU3U3hc_Zuj55ON1_43KfeU0vel4cSTg&hl=da&sa=X&ved=2ahUKEwjh4ISl8ZrhAhXR0qYKHfPVA3AQ6AEwDnoECAgQAQ#v=onepage&q=pods%20of%20shikakai%20and%20ritual&f=false\nRetrieved from "https://incubator.wikimedia.org/w/index.php?title=Wp/mnw/မ္ၚဵုစဝ်ကပေါဝ်&oldid=4610035"


လွတ်လပ်စွာရွေးချယ်ခွင့်ရခဲ့ပေမယ့် အကြောက်တရားနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ် ဆို လာ တဲ့ ယဉ်လတ် – Shwe Sar\nလွတ်လပ်စွာရွေးချယ်ခွင့်ရခဲ့ပေမယ့် အကြောက်တရားနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတယ် ဆို လာ တဲ့ ယဉ်လတ်\nသရုပ်ဆောင်ယဉ်လတ်ဟာ အာဏာသိမ်းစသိမ်းစဉ်ကာလမှစပြီး ရုပ်လုံပေါ်လာခဲ့သလို ပရိတ်သတ်များကိုလည်းအလေးမထားသလိုဆက်ဆံလာခဲ့ကြောင့်အားလုံးက စိတ်စိုးခဲ့ရပါတယ်တော်လှန်ရေးကားပေါင်းများစွားရိုက်ကူးထားပြီး MRTV ရဲ့အစီစဉ်များမှာလည်း ယခုအချိန်ထိပါဝင်သရုပ်ဆောင်နေတာပဲဖြစ်ပါတယ် . . . . .\nယနေ့မှာတော့ သရုပ်ဆောင်ယဉ်လတ်၏နေအိမ်တွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုများဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိခိုက်မှုတစ်စုံတစ်ရာမရရှိခဲ့ကြောင်း သိရပါသည်။ဒီကနေ့ နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက် မနက်ပိုင်းက ကျိုက္ကဆံရပ်ကွက်၊ ဥဿဖယားလမ်းမှာရှိတဲ့ မင်းသမီးယဉ်လက်ရဲ့ နေအိမ်ဟာ ဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရတာပါ . . . . .\nသရုပ်ဆောင်ယဉ်လတ်ဟာ SAC ရဲ့ဝါဒဖြန့်အစီအစဉ်တွေမှာ အနုပညာနဲ့တတ်အားသမျှ ပါဝင်နေတဲ့သူလည်းဖြစ်ပါတယ်။စစ်ကောင်စီ၏မီဒီယာတစ်ခုတွင် အခုလိုဖြေဆိုထားကြောင်းတွေ့ရှိရပါတယ်”လွတ်လပ်စွာရွေးချယ်ခွင့်ရခဲ့ပေမယ့်အကြောက်တရားနဲ့နေထိုင်နေရတယ်လို့” ဖော်ပြရေးသားထားပါတယ်\nသရုပျဆောငျယဉျလတျဟာ အာဏာသိမျးစသိမျးစဉျကာလမှစပွီး ရုပျလုံပျေါလာခဲ့သလို ပရိတျသတျမြားကိုလညျးအလေးမထားသလိုဆကျဆံလာခဲ့ကွောငျ့အားလုံးက စိတျစိုးခဲ့ရပါတယျတျောလှနျရေးကားပေါငျးမြားစှားရိုကျကူးထားပွီး MRTV ရဲ့အစီစဉျမြားမှာလညျး ယခုအခြိနျထိပါဝငျသရုပျဆောငျနတောပဲဖွဈပါတယျ . . . . .\nယနမှေ့ာတော့ သရုပျဆောငျယဉျလတျ၏နအေိမျတှငျ ဗုံးပေါကျကှဲမှုမြားဖွဈခဲ့ပွီး ထိခိုကျမှုတဈစုံတဈရာမရရှိခဲ့ကွောငျး သိရပါသညျ။ဒီကနေ့ နိုဝငျဘာ ၁၅ ရကျ မနကျပိုငျးက ကြိုက်ကဆံရပျကှကျ၊ ဥဿဖယားလမျးမှာရှိတဲ့ မငျးသမီးယဉျလကျရဲ့ နအေိမျဟာ ဗုံးခှဲတိုကျခိုကျခံခဲ့ရတာပါ . . . . .\nသရုပျဆောငျယဉျလတျဟာ SAC ရဲ့ဝါဒဖွနျ့အစီအစဉျတှမှော အနုပညာနဲ့တတျအားသမြှ ပါဝငျနတေဲ့သူလညျးဖွဈပါတယျ။စဈကောငျစီ၏မီဒီယာတဈခုတှငျ အခုလိုဖွဆေိုထားကွောငျးတှရှေိ့ရပါတယျ”လှတျလပျစှာရှေးခယျြခှငျ့ရခဲ့ပမေယျ့အကွောကျတရားနဲ့နထေိုငျနရေတယျလို့” ဖျောပွရေးသားထားပါတယျ\nPrevious post အသဲတယားယား နဲ့ ရင်ထဲ ဗလောင်ဆူသွားစေလောက် တဲ့ မော်ဒယ် မျက်ဝန်း\nNext post ဖက်ရှင်လေးနဲ့ အမိုက်စား ပိုစ့်ပေးကြမ်းနေ တဲ့ မေမြတ်သူအောင် ရဲ့ ပုံရိပ်များ


ဧရာဝတီစာကြည့်တိုက်: April 2010\nမေလ (၁) ရက်နေ့သည် ကမ္ဘာ့ အလုပ်သမားနေ့ ဖြစ်သည်. . ၁၈၈၆ ခုနှစ် မေလ (၁) ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ရှိ စက်ရုံအလုပ်ရုံမှ အလုပ်သမားများသည် တစ်နေ့အလုပ်ချိန် (၈) နာရီ သတ်မှတ်ပေးရေးအတွက် အရင်းရှင်တို့အား ယင်းနေ့တွင် တညီတညွတ်တည်း သပိတ်မှောက်ခဲ့ ကြသည်. .\nဤသို့ သပိတ်မှောက်ရာတွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုရှိ ချီကာဂိုမြို့ ဆန္ဒပြပွဲ၎င်း၌ ပုလိပ်များက အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းရာ အလုပ်သမားများနှင့် ပုလိပ်အချို့သေကြေခဲ့ရသည်. . . . အလုပ်သမားခေါင်းဆောင် လေးဦး ကိုလည်း အစိုးရက ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးပြီး ကြိုးပေးသတ်လိုက်သည်. . . သို့သော် အလုပ်သမားထုသည် အလျှော့မပေး ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်. . .နောက်ဆုံးတွင် အစိုးရကလျှော့ပေးပြီး အလုပ်ချိန်ကို တစ်နေ့ ၈ နာရီဟု တရားဝင် သတ်မှတ်လိုက်ရသည်. . .\nဤအရေးတော်ပုံကြီး ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၁၈၈၉ ခုနှစ် တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ၊ ပါရီမြို့၌ ကမ္ဘာ့အလုပ်သများ အသင်းချုပ်ကြီး ညီလာခံ ကျင်းပရာ ထိုညီလာခံကြီးမှ အမေရိကန် အလုပ်သများတို့၏ သွေးမြေကျ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သော မေလ ၁ ရက်နေ့ကို "မေဒေး" ဟု အထိမ်းအမှတ်ပြုကာ ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပါသည်. .\nအလုပ်သမားနေ့သည် လုပ်အားတန်ဖိုးမြှင့်တင်ပေးသောနေ့၊ တရားမျှတမှုအတွက် တော်လှန်ရုန်းကန်မှုများ ပေါ်ပေါက်အောင် တပ်လှန့်လိုက်သော နေ့ဖြစ်သည်. . . ထို့ကြောင့် မေဒေးသို့မဟုတ် အလုပ်သမားနေ့ကို အလုပ်လုပ်သော ပြည်သူတိုင်းက ထာဝစဉ်တန်ဖိုးထားအပ်ပေသည်. .\nရေးသားသူ poemflower at Friday, April 30, 20106comments:\n၁. ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန်.\n၂. အရက်ကို အလွန်အကျွံမသောက်ရန်.\n၃. ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သစ်သီးဝလံများ စားရန်.\n၆. အဆီများသော အစားအစာများကို လျှော့စားရန်.\n၇.ကယ်လ်စီယမ် ( ထုံးဓာတ်)ပါသော အစားအစာများများ စားရန်.\n၈. အချိုဓာတ် (သကြားဓာတ်) ပါသော အစားအသောက်များကို လျှော့စားရန်.\n၁၀. ကိုယ်ခန္ဓာ အလေးချိန် သိပ်တိုးမလာရန် ဂရုစိုက်ရန်.\n၁၂. နှစ်စဉ်ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ပါ.\n၁၃. အိပ်ရေး၀၀ အိပ်ပါ.\n၁၄. မိမိ၏ အလုပ်ကို မှန်မှန်လုပ်ပါ.\n၁၅.မိမိ၏ လက်ရှိဘ၀ကို စိတ်ဝင်စားပျော်ရွှင်နိုင်အောင် ကြိုးစားပါ.\nရေးသားသူ poemflower at Wednesday, April 28, 20104comments:\nရေးသားသူ may16 at Monday, April 26, 20105comments:\nကြောင်မတစ်ကောင်ဟာ ချောမောလှပတဲ့ လူရွယ်တစ်ယောက်ကို ချစ်မို့ အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီးဆီမှာ သူ့ကို မိန်းကလေး အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးဖို့ ဆုတောင်းပါတယ်. . . နတ်သမီးက သူ့ရဲ့ အချစ်နာ ကျနေပုံကို သနားတာကြောင့် ချောမောလှပတဲ့ မိန်းကလေး အဖြစ် ဖန်ဆင်းပြောင်းလဲလိုက်တယ်. . .\nလူရွယ်ဟာ မိန်းကလေးကို မြင်တဲ့အခါ ချစ်ကြိုက်သွားပြီး လက်ထပ်လိုက်တယ်. . .သျှောင်နောက် ဆံထုံးပါ ဆိုသလို သူ့အိမ်မှာ လိုက်နေရတယ်. . . .\nအိမ်မှာ သူတို့ နားနေခိုက် အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီးဟာ လူမိန်းကလေးအဖြစ် ပြောင်းလဲထားတဲ့ကြောင်ကို လူလို အသိညဏ်ရှိမှ ရှိပါလေစလို့ စူးစမ်းချင်လာတယ်. . ဒါနဲ့ ကြွက်တစ်ကောင်ကို သူ့ရှေ့မှာ လွှတ်လိုက်သတဲ့. .\nသူဟာ လူနဲ့ ညားနေပြီဆိုတာကို ရုတ်တရက်မေ့ပျောက်သွားတယ်. . . အိပ်ရာက ချက်ချင်းထပြီး ကြွက်ကို လိုက်ဖမ်းတယ်. . ကြွက်ကို တွေ့ပြန်တော့ စားချင်တာကိုး . . . ဒါကြောင့် အက်ဖရိုဒိုက် နတ်သမီး က စိတ်ဆိုးပြီး နဂိုကြောင်ဘ၀ကို ပြန်ဖြစ်စေလိုက်တယ်. . .\n(လူဆိုးတစ်ယောက်ဟာ အပြင်ပန်း ဟန်ပန်ပြောင်းလဲပေမယ့် သူ့အမူအကျင့်ကတော့ ရှိနေဦးမှာ ဖြစ်တယ်)\nရေးသားသူ may16 at Sunday, April 25, 20105comments:\nရေးသားသူ poemflower at Thursday, April 22, 2010 1 comment:\nရေးသားသူ may16 at Tuesday, April 20, 20104comments:\nရေးသားသူ poemflower at Sunday, April 18, 20106comments:\nပိတောက် ၀ါ ပင်လုံးကျွတ်\nကြံနှင့်ဝါ နှမ်း ပါတိုး\nမြို့ တော ရွာ စေတီဘုရား\nမြို့တောရွာ အညာအကြေ မလပ်စေ ဆင်နွှဲ၊\nရေးသားသူ may16 at Friday, April 16, 2010 1 comment:\nကောင်း ငှာ ဆိုး ငှာ ရှေးကြမ္မာလျှင် ခွင့်သာရောက်ငြား၊ ထိုသူအား\nလုံ့လပညာ၊ နှစ်ဖြာ ပင့်ထောက်\nငါ့ဥစ္စာ ဟု အမြဲဆင်ခြင်။\n( သမ္မာဒိဠိဒီပနီ၊ လယ်တီ)\nရေးသားသူ poemflower at Wednesday, April 14, 20103comments:\nတန်ခူးလသည် နှစ်၏အစ နှစ်ဦးလဖြစ်သည်. . . ထုံးစံအားဖြင့် မြန်မာနှစ်သစ်သည် တန်ခူးလမှအစပြုသည်. . . . . တန်ခူးလတွင် သင်္ကြန်ကျရောက်၍ နှစ်ဟောင်းမှ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်းလေရာ ထိုလတွင် တစ်နိုင်ငံလုံး၌ သင်္ကြန် ပွဲတော်ကို ကျင်းပကြသည်. . . မြန်မာနိုင်ငံ၏ သင်္ကြန်ပွဲတော်သည် ယင်းပွဲတော်တို့ထက် ကြီးကျယ်၍ ရှေးအင်းဝခေတ်ကပင်လျှင် အင်္ဂလိပ်စသော တိုင်းတစ်ပါးသားတို့က နှစ်သက်ဖွယ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်. .\nသင်္ကြန်ဟူသော စကားသည် သင်္ကန္တဟူသော ပါဠိမှ ဆင်းသက်၍ ရွတ်ဆိုသော အခါ သက္ကတ၌ရှိသော ရရစ်သံဖြင့် ရွတ်ဆိုရသော စကားဖြစ်သည်. . . အဓိပ္ပါယ်မှာ ကူးပြောင်းခြင်းဖြစ်သည်. . . . . ဤကမ္ဘာမြေကြီးသည် နေကို ဗဟိုပြု၍ မိဿရာသီမှစ၍ ပြိဿ၊ မေထုန်၊ ကရကဋ်၊ သိဟ်၊ ကန်၊ တူ၊ ဗြိစ္ဆာ၊ ဓနု၊ မကာရ၊ ကုမ်၊ မိန်ဟူသော ရာသီခွင်တို့သို့ အစဉ်လိုက် ကူးပြောင်းပါသည်…\nသင်္ကြန်ပွဲတော်တွင် မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့သည် ပျော်ရွှင်စွာ ရေပက်ကစားကြသည်. . . သင်္ကြန်ရေပက်ဖျန်းခြင်းသည်. . လေးနက်မွန်မြတ်သော အဓိပ္ပါယ်ရှိသည်. . ရေသည် မေတ္တာဓာတ်ကို တင်စားသည် ရေကစားကြသည်မှာ ရေလိုအေး၍ ပန်းလိုလန်းပါစေ ဟူသော မေတ္တာဓာတ်ကို တင်စားခြင်းဖြစ်သည်. . . . ရှေးက ဤအနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ၀ိသေသထူးစေခြင်းဌာ "ထုံသင်း နံ့သာ၊ ရေသီတာဝယ်၊ စမ္ပာကရမက်၊ ပန်းပေါင်းဖက်" သော အမွှေးအကြိုင်တို့တွင် ဖလားတွင် ထည့်၍ ဂွမ်းဆွတ်ပြီးလျှင် ရေလောင်းကြသည်. . . ဤသို့ ရေကစားခြင်း၌ ကလေးလူကြီးမရွေးအလွန်ပျော်ရွှင်ကြသည်. . .\nလူကြီးများကား သင်္ကြန်နှစ်သစ်ကူး အခါတော်တွင် ကိုယ်နှုတ်နှလုံးသုံးပါးစုံ စင်ကြယ် စေသည်ဟူသော အထိမ်းအမှတ် ဖြင့် ဦးခေါင်းကို ဆေးကြလျှော်ကြသည်. . . . . သင်္ကြန်တွင်းတွင် ဦးခေါင်းဆေးမင်္ဂလာအနေဖြင့် လူငယ်များက လူကြီးတို့၏ ဦးခေါင်းကို သရော်ကင်ပွန်းတို့ဖြင့် ဆေးလျှောပေး၍ ကုသိုလ်ယူကြသည်. . . တရားဓမ္မဦးဆောင်လမ်းပြဖြစ်သော လူကြီးသည် မိမိတို့၏ သားသမီးမြေးမြစ် ငယ်ရွယ်သူတို့ကို ဘုန်းကြီးကျောင်းသို့ ခေါ်ဆောင်၍ ဥပုသ် သီတင်းသီလဆောက်တည်စေသည်. . . . အချို့ကလည်း ကုသိုလ်တရားပွားများအောင် သင်္ကြန်ကာလတွင်း၌ပင် ပဉ္ဖင်းခံရှင်ပြု အလှူအတန်းတို့ကို ဆောင်ရွက်လေ့ရှိပါသည်. .\nသို့ရာတွင် ပုထုဇဉ်တို့၏ ဓမ္မတာမှာ ပျော်ရွှင်လိုကြသော ဓမ္မတာဖြစ်၏. . ထို့ကြောင့် သင်္ကြန်ပွဲတော်ကို အတီးအမှုတ် အကအခုန်များဖြင့် ဆင်နွဲကြ၏ . . . အလှကား ၊ အလှယာဉ်တို့ဖြင့် မြို့တွင်းသို့ လှည့်လည်ကြ၍ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာတို့ကို ထုတ်ဖော်ပြသကြသည်မှာ အလွန်ကြည်နူးဖွယ်ရာဖြစ်သည်. .\nရေးသားသူ may16 at Monday, April 12, 20105comments:\nကြက်ဥပြုတ်အိုးတည်ထားပြီး မေ့နေရင် ကြက်ဥတွေ အကျက်လွန်တဲ့အခါ အခွံတွေ အက်ကွဲလာပြီး ကြက်ဥ အကာတွေ ထွက်လာတာမျိုးရှိပါတယ်. . ဒီလိုမဖြစ်ရအောင် အိုးထဲကို ရေများများနဲ့ ဆားအနည်းငယ်ထည့်ပြီး ပြုတ်မယ်ဆိုရင် ကြက်ဥတွေ အကျက်လွန်သွားလည်း အခွံတွေ မအက်ကွဲတော့ပါဘူး.\nဆားအထည့်လွန်ပြီး သောက်မရအောင် ငန်သွားတဲ့ စွပ်ပြုတ်ရည်ထဲကို အာလူး အစိမ်းတွေကို ထက်ခြမ်းခြမ်းပြီး စွပ်ပြုတ်ထဲ ထည့်ချက်လိုက်တဲ့အခါမှာ အာလူးတွေက ဆားရဲ့ အငန်ဓာတ်တွေအားလုံးကို စုပ်ယူသွားတာမို့ ငန်နေတဲ့ စွပ်ပြုတ်အိုါ် အဆင်ပြေသွားမှာပါ. . .\nတရုတ်နံနံရွက်တွေကို စက္ကူသန့်သန့်တစ်ခုပေါ်တင်ပြီး နေခြောက်လှန်းပါ. . . ပြီးရင် ပုလင်းထဲထည့်ပြီး သိမ်းထားပါ. . . စွပ်ပြုတ်၊ အသုပ်နဲ့ တခြား ဟင်းလျာများ ချက်တဲ့အခါမှာ တရုတ်နံနံပင်ခြောက်ကို မွမွခြေပြီး ထည့်ပေးပါ. . ထူးကဲတဲ့ အနံ့နဲ့ နှစ်သက်စရာကောင်းတဲ့ အရသာကို ပေးပါတယ်.\nချိုးကပ်နေတဲ့ ကိတ်မုန့်တွေ ကို လွယ်လွယ်ခွာရအောင်\nမုန့်ဖုတ်တဲ့အိုးမှာ ကိတ်မုန့်လွှာတွေ ကပ်ကျန်နေတဲ့အခါ မီးအရှိန်နည်းနည်းနဲ့ အနွေးဓာတ်ရှိနေတဲ့ မုန့်ဖုတ်ဖိုမှာ အိုးကို ခဏလေးတင်လိုက်ပါ. . .ချိုးကပ်နေတဲ့ ကိတ်မုန့်တွေ အလိုလို ကွာလာပါလိမ့်မယ်. . . ဒါမျာ မဟုတ် မုန့်ဖုတ်ဒယ်အိုးမှာဖယောင်း စက္ကူလေးခံပြီးတော့ မုန့်ဖုတ်ရင်လည်း ချိုးတွေ မကပ်တော့ပါဘူး. ..\nရေးသားသူ poemflower at Saturday, April 10, 20105comments:\nသဘောင်္ပျက်လာတဲ့ သဘောင်္သား နှစ်ယောက် ပင်လယ်ပြင်ကြီးထဲ ရက်ပေါင်းများစွာ ကြာအောင် သစ်သားဖောင်လေး တစ်လုံးနဲ့ မျောပါနေကြပါတယ်. .\nသူတို့နှစ်ယောက်လုံး ကြောက်ရွံ့ပူပန်နေကြတာဆိုတော့ သူတို့ထဲက တစ်ယောက်က ဖောင်ပေါ် ဒူးထောက်ပြီး ဘုရားသခင်ဆီကို တိုင်တည် ဆုတောင်းတော့တာပေါ့ .. .\n"အို. . . ဘုရားသခင် . . ကျွန်တောမျိုးစာ ကောင်းသော ဘ၀မျိုးနဲ့ မနေခဲ့ပါဘူး. . . အရက်လည်း အလွန်အကျွံသောက်ခဲ့ပါတယ်. . . လိမ်လည် လှည့်ဖြား မှုလည်း ပြုခဲ့ပါတယ်. . လောင်းကစားမှုလည်း ပြုခဲ့ပါတယ်. . မိန်းမလည်း လိုက်စားခဲ့ပါတယ်. . . ကျွန်တော်မျိုးစာ မကောင်းမှုများစွာ ကျူးလွန်သူဖြစ်ပါတယ်. . . တကယ်လို့ ဘုရားသခင်အနေနဲ့ ကျွန်တောမျိုးကို ဒီပင်လယ်ပြင်ကြီးထဲကနေ ကယ်တင်မယ်ဆိုရင် ကျွန်တော်မျိုး ဘုရားသခင်ကို ကတိပေး. . . . "\nဒီအချိန်မှာ သူ့အဖော် သဘောင်္သားက ပျာပျာသလဲ ကမန်းကတန်း ဒီလို ထအော်ပြောလိုက်ပါရော. . .\n"ဟေ့. . .ဟေ့ တော်တော့ ဆက်မရွတ်နဲ့တော့ကွ. . . ရှေ့မှာ ကမ်းမြင်မိသလိုပဲ. . "\nရေးသားသူ may16 at Thursday, April 08, 20103comments:\n- ရန်သူကိုဖြစ်စေ၊ မိတ်ဆွေကိုဖြစ်စေ အလွန်အမင်း အကျွမ်းမ၀င်ရာ။\n- မိတ်ဆွေပင်ဖြစ်လင့်ကစား အမျက်ထွက်သည်ရှိသော် သင့်အပြစ်မှန်သမျှကို\nရေးသားသူ poemflower at Tuesday, April 06, 20102comments:\nရေးသားသူ may16 at Saturday, April 03, 20107comments:\nလူတွေမှာ အားနည်းချက် နှစ်မျိုးရှိပါတယ်. . . ပထမအားနည်းချက်က ကိုယ်တော်ကြောင်း ကိုယ်မသိဘဲ အားငယ်နေတာဖြစ်ပြီး ဒုတိယအားနည်းချက်ကတော့ ကိုယ်ညံ့တာ ကိုယ်မသိဘဲ ဘ၀င်မြင့်နေတာဖြစ်ပါတယ်. .\nသာယာတဲ့ ပတ်ဝန်းကျင် ဖန်တီးချင်ရင်\nတောင်းပန်စကားပြောတာနဲ့ ဂုဏ်ပြုစကားပြောတာကို ပြောသင့်ပြောထိုက်တဲ့နေရာတိုင်း ၊ အချိန်တိုင်းမှာ အံဝင်ခွင်ကျ ပြောတတ်ဖို့လိုပါတယ်. .\nအသုံးမကျတဲ့ အမူအကျင့်စရိုက်တွေကို မစွန့်ပစ်တဲ့သူဟာ လွှင့်ပစ်ရမယ့် အမှိုက်တွေကို မီးခံသေတ္တာထဲ ထည့်သိမ်းထားတာနဲ့ အတူတူပါပဲ\nဒီနေ့ကိုယ်လုပ်ရမယ့် အလုပ် ကိုယ့်ဘာသာ ကိုယ်သတ်မှတ်မထားရင် သူများတွေခိုင်းတာတွေ လုပ်ရင်း အချိန်တွေကုန်သွားလိမ့်မယ်လို့ မြင်ပါတယ်. . .\nကမ္ဘာကြီးက ရွာဖြစ်လာချိန်မှာ ကိုယ်က ရွာပြင်ထွက် အိပ်မောကျမနေသင့်ပါဘူး . . .\nကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်မှ မှန်မှန်ကန်ကန် စနစ်တကျ နေထိုင်၊ ပြောဆိုလုပ်ကိုင်တတ်ဖို့ မထိန်းကျောင်းနိုင်ရင် သူများတွေကို ဘယ်လိုဦးဆောင်မှာလဲ. . . သူများတွေကို ဦးမဆောင်ချင်တာကရပါသေးတယ်. . ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်မှ ကိုယ် ဦးမဆောင်နိုင်ရင်တော့ ကိုယ်ပဲ ဒုက္ခရောက်မှာပါ...\nရေးသားသူ may16 at Thursday, April 01, 20105comments:


တဿ်ဃူတဿ်ဖိးမဍ္ဎနဿဍ္ဎတဿ် ~ Karen Family Blog\nတဿ်စံးဝဲတဘျီ သုးခိဢ်ဖးဒိဢ်အိဢ်ဝဲတဂဍ္ဎလီဍ္ဎ. အ၀ဲအိဢ်ဒီးကသ့ဢ်အါမးလဿကသူဝဲလဿတဿ်ဒုးသုးအဂီဿ်လီဍ္ဎ. လဿကသ့ဢ်အကျါကသ့ဢ်အသးပှဿ်အိဢ်ဝဲတဒုလီဍ္ဎ. သုးခိဢ်ဖးဒိဢ်တဂဍ္ဎအကသ့ဢ်သးပှဿ်တဒုအံဍ္ဎ သူအီဢ်ဝဲတသ့ လဿဍ္ဎအဃိ ပျဲဟးကွာံ်ဝဲလီဍ္ဎ. ဒီးကသ့ဢ်သးပှဿ်န့ဢ်ဟးထီဢ်ကွာံ်လဿအကစဿ်အအိဢ်ဒီးလဲဍ္ဎတဿ်လီဍ္ဎ.\nကသ့ဢ်သးပှဿ်တဒုအံဍ္ဎလဲဍ္ဎတဿ်ယံဍ္ဎထီဢ်တစဲးဒီးထံဢ်ဝဲ ထွံဢ်တဒုဖုဟီဢ်ခိဢ်တခီခီ အူယူဍ္ဎတခီခီဖျါလဿအသး တမုာ်ဖးဒိဢ်လီဍ္ဎ. တုဍ္ဎကသ့ဢ်တဒုအံဍ္ဎလဲဍ္ဎတုဍ္ဎလဿထွံဢ်အအိဢ်ဒီးသံကွဿ်ဝဲ၊ တြံဍ္ဎသကိးဧဿ၊ နဘဢ်တဿ်မနုဍ္ဎ လဲဢ်ဋ္ဋ ဒီးထွံဢ်န့ဢ်တဲဆဿအီဍ္ဎ၊ ယြကစဿ်တလီကီလဿဍ္ဎယဍ္ဎဘဢ်ဒီး ဟီဟးထီဢ်ကွာံ်ယဍ္ဎဋ္ဋ န့ဢ်လီဍ္ဎ. ထဲန့ဢ်တဘျီ ကသ့ဢ်န့ဢ်စံးဘဢ်အီဍ္ဎ၊ ပြတဿ်အိဢ်မူဒ်သိးသိးလီဍ္ဎ. ပိာ်ယခံတက့ဿ်.ဋ္ဋ ဒီးထွံဢ်န့ဢ်ပိာ်ထီဢ်ဝဲကသ့ဢ်အံဍ္ဎအခံ ဒီးလဲဍ္ဎသကိးတဿ်ဆူညါန့ဢ်လီဍ္ဎ. လဲဍ္ဎဆူညါတတီဍ္ဎဖိဒီး တုဍ္ဎလဿသ့ဢ်တခိဢ်အခီဢ်ထံးဒီး ဖဲန့ဢ်ထံဢ်ဝဲလဿ သဢ်မံယီဍ္ဎတဒု စံဢ်ထီဢ်သ့ဢ်ဒီးဖူသ့ဢ်ဆူအံဍ္ဎဆူနုဍ္ဎ လဿတဿ်သူဢ်တမုာ်သးတမုာ်အပူဍ္ဎလီဍ္ဎ. တုဍ္ဎကသ့ဢ်ဒီးထွံဢ် ထံဢ်ဘဢ်သဢ်မံယီဍ္ဎဒီးသံကွဿ်ဝဲ၊ ခြွါဧဿ၊ နဘဢ်တဿ်မနုဍ္ဎလဲဢ်ဋ္ဋ ဒီးသဢ်မံယီဍ္ဎစံးဆဿအီဍ္ဎ၊ ယြကစဿ်တသးလီယဍ္ဎ လဿဍ္ဎဘဢ်. ခဲအံဍ္ဎယကစဿ်ဟီဟးကွာံ်ယဍ္ဎလံ. ယကဘဢ်မဍ္ဎဒ်လဲဢ်၊ အီဢ်ဒ်လဲဢ်၊ ယတသ့ဢ်ညါလဿဍ္ဎဘဢ်.ဋ္ဋ ထဲန့ဢ်တဘျီ ကသ့ဢ်န့ဢ်စံးဆဿအီဍ္ဎ၊ သြးဟးဂီဍ္ဎတဂ့ဍ္ဎပိာ်ယခံတက့ဿ်.ဋ္ဋ တုဍ္ဎနုာ်တစု အ၀ဲသ့ဢ်တဖဢ်ပိာ်ထီဢ် လိာ်သကိးအခံန့ဢ်လီဍ္ဎ. လဲဍ္ဎတဿ်တတီဍ္ဎဒိဢ်ဒိဢ်ထံဢ်ဝဲဆီဖါတဘ့ဢ်ယူဍ္ဎထီဢ် လဿသ့ဢ်တခိဢ်အဒ့လိဍ္ဎ ဒီးအိဢ်အိ ထီဢ် ကြီးက့ရ့ကိာ်…ဋ္ဋ အဃိကသ့ဢ်သံကွဿ်အီဍ္ဎ၊ တြံဍ္ဎသကိးဆီဖါဧဿ၊ နအိဢ်အိထီဢ်လဿမုဿ်ဟါခါအဆဿကတီ်ဿ် တဘဢ် မ့ဿ်အဘဢ်တဿ်မနုဍ္ဎလဲဢ်.ဋ္ဋ ဒီးဆီဖါစံးဆဿအီဍ္ဎ၊ တြနဍ္ဎအံဍ္ဎယကစဿ်ကဖီအီဢ်ယဍ္ဎအဃိ ယစံးဘျုးယွဍ္ဎအ ကတဿဿ်တဘျီလီဍ္ဎ.ဋ္ဋ ထဲန့ဢ်တစုကသ့ဢ်တဲအီဍ္ဎ၊ သြးဟးဂီဍ္ဎတဂ့ဍ္ဎ၊ ပိာ်ယခံတက့ဿ်.ဋ္ဋ ဒီးအ၀ဲသ့ဢ်တဖဢ်ပိာ်ထီဢ် လိာ်အခံလဿတဿ်အဲဢ်ဒီးတဿ်ဃူတဿ်ဖိးအပူဍ္ဎန့ဢ်လီဍ္ဎ.\nဖဲအလဲဍ္ဎတုဍ္ဎလဿပှဿ်တပှဿ်ပူဍ္ဎအခါ၊ အ၀ဲသ့ဢ်တဖဢ်တဿ်သဢ်ဝံဍ္ဎအသးန့ဢ်လီဍ္ဎ. ဖဲန့ဢ်အဆဿကတီဿ်အ၀ဲသ့ဢ်ထံဢ် စိဃီဍ္ဎ၀ဲဒဢ်ဒဲဖိတဖျဿဢ်လဿအမ့ဿ်တမျာ်သ့ဢ်တဖဢ်အိဢ်ဆိးအလီဿ်န့ဢ်လီဍ္ဎ. ကသ့ဢ်၊ ထွံဢ်၊ သဢ်မံယီဍ္ဎ၊ ဒီးဆီဖါအဒီ သကိးတဖဢ်ဖဲအလဲဍ္ဎတုဍ္ဎအဆဿကတီဿ်၊ တဿ်မဍ္ဎအသးလဿတမျာ်အဒီတံဍ္ဎဒီသကိးတဖဢ်၊ ဖီအီဢ်တ့ဍ္ဎအီဢ်ဝံဍ္ဎ ကတဲာ်ကတီဍ္ဎအသးလဿကအီဢ်တဿ်အီတဿ်အဂီဿ်န့ဢ်လီဍ္ဎ. ဖဲန့ဢ်ကသ့ဢ်စံးဘဢ်အသကိးတဖဢ် ထြွံဢ်ဧဿ၊ ထီဢ်နဲ လဿယပျိဿ်ခိဢ်၊ သဢ်မံယီဍ္ဎဧဿ၊ နဲတခီထီဢ်လဿထွံဢ်အလိဍ္ဎ၊ ဒီးဆီဖါဧဿ နဲတခီထီဢ်လဿသဢ်မံယီဍ္ဎအလိဍ္ဎနီဍ္ဎ. ပထီဢ်သကိးမ့ဝံဍ္ဎ၊ ယကဟ့ဢ်ထီဢ်တဿ်ကလုဿ် တဿ၊ ခံသဿ၊ ဒီးပကကိးပသူထီဢ်တဘျီဃီနီဍ္ဎ.ဋ္ဋ လဿတဿ်သးတဖျဿဢ်ဃီအပူဍ္ဎအ၀ဲသ့ဢ်တဖဢ်မဍ္ဎ၀ဲဒ် အတဿ်ရဲဢ်တဿ်ကျဲဍ္ဎအိဢ်အသိး ဒီးဖဲကသ့ဢ်ကိးထီဢ် တဿခံသဿတဘျီဃီ၊ ကသ့ဢ်ကိးဝဲ၊ အြံဢ်ဟဲ..ဟဲ..အံ…ဟဲ….ဟဲ…ဋ္ဋ၊ ထွံဢ်ကိးထီဢ်၊ ဝြူး….၀ူး…..ဋ္ဋ၊ သဢ်မံယီဍ္ဎကိး ထီဢ်၊ မြံဧီ်ဿ်…မံဧီဿ်…ဋ္ဋ၊ ဒီးဆီဖါတခီ၊ အြီးအ့အ့အိဋ္ဋ လီဍ္ဎပျံဍ္ဎလီဍ္ဎဖုးလီဍ္ဎကဟုကညီဿ်မးအဃိ၊ တမျာ်တဖဢ်ဖဲအနဿ် ဟူတဿ်ကလုဿ်အံဍ္ဎတဘျီဃီဃ့ဿ်ကွာံ်မးဝဲတကူဿ်သ့ဢ်လဿတဿ်ပျံဍ္ဎတဿ်ဖုးအပူဍ္ဎန့ဢ်လီဍ္ဎ.\nတဘျီအံဍ္ဎကသ့ဢ်၊ ထွံဢ်၊ သဢ်မံယီဍ္ဎ ဒီးဆီဖါလဿတဿ်သးခုအပူဍ္ဎအ၀ဲသ့ဢ်လဲဍ္ဎထီဢ်လဿဒဲပူဍ္ဎဒီးဟံးန့ဿ်တဿ်အီဢ် ဒီးအီဢ်ဝဲလဿအီဢ်လဿအီ၊ တံဍ္ဎသူဢ်တံဍ္ဎသးန့ဢ်လီဍ္ဎ. ဖဲအ၀ဲသ့ဢ်တဖဢ်အီဢ်တဿ်ဝံဍ္ဎ၊ ကသ့ဢ်တဲအသကိးတဖဢ်ဒ် အံဍ္ဎ၊ ပြအီဢ်တဿ်ဝံဍ္ဎလံ န်ာက့တဘဢ်အိဢ်သူဢ်မံသးမံတဂ့ဍ္ဎ. အိဢ်ဒီးတဿ်ပလီဿ်ပဒီသးတက့ဿ်. ပဒုဢ်ပဒါမ့ဿ်ဟဲ ဒီးပကဘဢ်တြီဆဿသကိးဃူဃူဖဲပမဍ္ဎသကိးသ့န့ဢ်လီဍ္ဎ.ဋ္ဋ တုဍ္ဎနုဍ္ဎတစု သဢ်မံယီဍ္ဎလဲဍ္ဎနုာ်လီဍ္ဎအိဢ်ဝဲလဿမ့ဍ္ဎတ ပဿဍ္ဎအပူဍ္ဎ၊ ဆီဖါတခီယူဍ္ဎထီဢ်လဿကျိဍ္ဎခိဢ်၊ ထွံဢ်တခီ လဿဃီတိဍ္ဎခိဢ် ဒီးကသ့ဢ်တခီမံနီဍ္ဎလဿဒဿးပူဍ္ဎန့ဢ်လီဍ္ဎ. ဖဲတပ်ာသးအတီဿ်ပူဍ္ဎတမျာ်ခိဢ်တဂဍ္ဎ ဟဲက့ဍ္ဎကွဿ်အဟံဢ်ဒီးအတဿ်အီဢ်တဿ်အီလီဍ္ဎ. ဘဢ်ဆဢ်ဖဲတမျာ်အခိဢ် တဂဍ္ဎအံဍ္ဎထံဢ်ဝဲထွံဢ်မံနီဍ္ဎလဿဃီတိဍ္ဎခိဢ်အဃိ၊ အ၀ဲဟဲက့ဍ္ဎဆူဟံဢ်လီဿ်ခံတကပဍ္ဎကယီကယီန့ဢ်လီဍ္ဎ. တုဍ္ဎ တမျာ်အိးထီဢ်မ့ဍ္ဎသပဿဍ္ဎအခိဢ်တဘျီဃီ၊ သဢ်မံယီဍ္ဎစံဢ်ဖုထီဢ်လဿသပဿဍ္ဎပူဍ္ဎဒီး ၀ာ်ဝဲတမျာ်အမဲာ် တုဍ္ဎအမဲာ် ချံတထံဢ်တဿ်လဿဍ္ဎဘဢ်. ကသ့ဢ်တခီဂဲဍ္ဎဆဿထဿဢ်ထူတကျာ်ဝဲတမျာ် ၊ ထွံဢ်တခီ ဂဲဍ္ဎထဿဢ်လူဍ္ဎအ့ဢ်တမျာ် တခီခီမီဍ္ဎတဿ်တခီခီ၊ ဒီးဆီဖါတခီဖျးဒီထူတကျာ်တဿ်တကးဒံးဘဢ် အ့ဢ်ဆါတခီခီန့ဢ်လီဍ္ဎ. အ၀ဲသ့ဢ်တဖဢ်လဿ တဿ်ဃူတဿ်ဖိးအပူဍ္ဎ ဒုးသကိးတမျာ်ဒ် တဂဍ္ဎလဿအတဿ်သ့တဿ်ဘဢ်အိဢ်ဒီးအီဍ္ဎအသိးအဃိ တမျာ်ခိဢ်တဂဍ္ဎ အံဍ္ဎသံကွာံ်ဝဲန့ဢ်လီဍ္ဎ. လဿတဿ်န့ဢ်အဃိ တမျာ်အဂုဍ္ဎအဂဍ္ဎတဖဢ်ဟဲက့ဍ္ဎကဒါဆူ အ၀ဲသ့ဢ်အိဢ်ဆိးဒဲအံဍ္ဎတ ဘူဢ်လဿဍ္ဎနီတစုဘဢ်.\nတုဍ္ဎနုဍ္ဎတစုကသ့ဢ်၊ ထွံဢ်၊ သဢ်မံယီဍ္ဎ ဒီးဆီဖါအိဢ်သကိးဝဲမုာ်မုာ်လဿဟံဢ်တဖျဿဢ်ဃီအပူဍ္ဎလီဍ္ဎ.


တန်ဆောင်တိုင် - .အ ဆင် မပြေ ရင် Back တချက်ထွက်ပြီးပြန်ဝင်ပါ\nတန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့သည် သာမညဖလ အခါတော်နေ့ ဖြစ်ပါတယ်. . သာမညသည် သာမဏ၏အဖြစ် ရသေ့၊ရဟန်း ပြုလုပ်ခြင်း၏ အဖြစ်ဟု အနက်အဓိပ္ပါယ်ရ၍ ဖလသည် အကျိုးကျေးဇူးဟု အနက်အဓိပ္ပါယ်ရရှိပါသည် ထို့ကြောင့် သာမညဖလ ဟူသည်မှာ ရသေ့၊ရဟန်း ပြုလုပ်ရခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူး ဟု အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုရပါသည်.\nအခါတစ်ပါး၌ ဂေါတမ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် (၁၂၅၀) တစ်ထောင့်နှစ်ရာ့ငါးကျိပ်ရှိသော ရဟန်းသံဃာတော်တို့ နှင့် အတူ ရာဇဂြိုလ်မြို့ အဘယမင်းသား၏ မွေးစားသားဖြစ်သော သမားတော်ကြီး ဆရာဇီဝက၏ သရက် ဥယာဉ်ကျောင်းတိုက်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏. . . . ထိုနေ့သည်ကား ငွေစန္ဒာ လမင်းကြီး အစွမ်းကုန် ထိန်ထိန်သာသည့် တန်ဆောင်မုန်းပြည့်နေ့ညဉ့်အခါဖြစ်သည်. .\nထိုစဉ်အခါတွင် မာဂဓတိုင်းဘုရင် အဇာတသတ်သည် သူယုတ်မာ ဆရာဒေ၀ဒတ်စကားကို လိုက်နာ၍ သောတပန်အရိယာဖြစ်သော ခမည်းတော် ဗိမ္မိသာရမင်းကြီးကို ခြေဖ၀ါးဓားနဲ့ ခွဲ၊ဆားနှင့်သိပ်ပြီး မသေသေအောင် သတ်ခဲ့သည်. . . သူ၏သားတော် ဥဒယဘဒ္ဒ ဖွားမြင်သည့်နေ့တွင် မိဘကျေးဇူး ကို စတင်သိခဲ့ရပြီး သူ၏မိုက်ပြစ်ကို နောင်တကြီးစွာ ရလေတော့သည် . . . ထိုအချိန်တွင် သူ၏ဆရာဖြစ်သော ဒေ၀ဒတ်လည်း ဘုရားရှင်အားပြစ်မှားလုပ်ကြံသည့်နောက် မြေမျိုခံခဲ့ရလေသည်. .\nထိုအချိန်မှစပြီး အဇာတသတ်၏ စိတ်အစဉ်သည် မကြသော အတိတ်ကာလဆီက ပြုခဲ့သော အကုသိုလ်ကံ၏ အရိပ်နိမိတ်တို့က သူ့အား အချိန်ရှိတိုင်း ခြောက်လှန့်၍နေသည်. . တစ်နေ့တွင် ညီလာခံ၌ ဆရာဇီဝက၏ လျှောက်တင်ချက်ကို လက်ခံပြီး. . မြတ်ဗုဒ္ဓသီတင်းသုံး တော်မူရာ သရက်ဥယာဉ်ကျောင်းတိုက်သို့ မှုးမတ်ဗိုလ်ပါ အခြံအရံများစွာခေါ်၍ သွားရောက်လေ၏. . . မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ထံတော်ပါးတွင် ရိုသေစွာ ဦးချင် ကန်တော့၍ မြတ်စွာဘုရား အား ဤသို့လျှောက်တင်လေ၏\n"ရှင်တော်မြတ်ဘုရား မျက်မှောက်ဘ၀၌ပင် ကိုယ်တိုင်သိမြင် ရသော ရဟန်းပြုခြင်း၏ အကျိုးကိုပြခြင်းငှာ တတ်နိုင်ပါသလော. . . " ထိုအခါ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားက ရဟန်းပြုရသည့် အကျိုးကျေးဇူးကြောင့် အပူဇော်ခံရခြင်းပမာများ ကိုလည်းကောင်း ၊ စူဠာသီလ၊ မဇ္ဈိမသီလ၊ မဟာသီလ တို့ကို ဖြည့်ကျင့်လျက် ထိုမှ တဆင့် တက်ကာ ဣနြေ္ဒကို စောင့်စည်းခြင်း ၊ သတိသမ္ပဇဉ်နှင့် ပြည့်စုံ့ခြင်း ၊ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်း၊ နီဝရဏတရား ငါးပါးတို့ကို ပယ်ခြင်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ပထမဈာန်မှ စတုထ္ထဈာန် အထိရနိုင်ပုံကို လည်းကောင်း ထိုမှ တဆင့် တက်ကာ ၀ိပဿနာဉာဏ်၊ မနေမယိဒ္ဓိဉာဉ်၊ ဣဒ္ဓိ၀ိဓဉာဏ်၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်၊ ဒိဗ္ဗသောတဉာဏ်၊ စေတောပရိယဉာဏ်၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏ်၊ စုကူပပါတဉာဏ်၊ အာသ၀က္ခဉာဏ်၊ မည်သော အရတ္တမဂ်ဉာဏ် တိုင်အောင် အဆင့်ဆင့်သာလွန်မြင့်မြတ်သည့် ၀ိဇ္ဖာရှစ်ပါးတရားထူးကို ရနိုင်သည့် ရဟန်းပြုရခြင်း၏ မျက်မှောက်ဘ၀အကျိုး (သာမညဖလသုတ်)ကို အကျယ်တ၀င့် ဟောကြားတော်မူလေသည်. .\nထို့ကြောင့် ရှင်တော် ဗုဒ္ဓဟောကြားခဲ့သော သာမညဖလ ဟူသည်၏ အနှစ်ချုပ်ကား ကိုယ်ကျင့်တရားဟူသော သီလ၌တည်ပြီး တည်ကြည်ခြင်းဟူသော သမာဓိရှိသည်၍ ပညာတည်းဟူသော ၀ိပဿနာကို ပွားများခြင်းဖြင့် အာသဝေါတရားများကင်းလျက် မဂ်နိဗ္ဗာန်သို့ ဆိုက်ရောက်နိုင်ကြောင်းပင်ဖြစ်သည်. . .\nဗုဒ္ဓဟောကြားတော်မူခဲ့သော သာမညဖလသတ်ကို အဇာတသတ်မင်းနာကြားပြီးသော အခါတွင် လူသစ်စိတ်သစ်နှင့် အတွေးအခေါ်သစ်များ ဖြစ်ပေါ်လာကာ ရတနာသုံးပါး ပူဇော်မှုများကို များစွာ ပြုလုပ်ခဲံသည်. . . ယခင်က စွဲကပ်နေသော စားမ၀င်၊ အိပ်မပျော်မှုများ၊ စိုးရွံ့ထိတ်လန့်မှုများ လွင့်ပျောက်၍ စားဝင်အိပ်ပျော်လာ ကာ စိတ်သက်သာရ ချမ်းသာသွားလေသည်. . .\nတန်ဆောင်မုန်းလ၌ ဘာသာရေး အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထင်ရှားသည်မှာ ကထိန်ခင်းခြင်း ပင်ဖြစ်သည်. . တန်ဆောင်မုန်းလသည် သာယာအေးချမ်းသောလဖြစ်သည်နှင့် အညီ အများပြည်သူတို့အတွက် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲ မီးပွဲသဘင်များ ဆင်ယင်ကျင်းပချိန်ဖြစ်ပါသည်. . . . မြန်မာလူမျိုးသည် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သောလူမျိုး၊ ဘာသာရေးကို လေးစားကိုင်းရှိုင်းတတ်သော လူမျိုး အဖြစ် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် ထင်ရှားရပ်တည်နေနိုင်ကြသည် မှာ များစွာဂုဏ်ယူရပေတော့သည်. .\n(ဧရာဝတီစာကြည့်တိုက်မှ................)Posted via Blogaway\nReviewed by on 9:31 PM


မိရှေလ်အေန်ဂျလဝ် - ဝဳကဳပဳဒဳယာ\nပ္ဍဲဍုင် ဗဝ်လဝ်ဂၞ၊ ဖလဝ်ရေန် ကေုာံ ရဝ်မ ၁၄၉၂–၁၄၉၉ပြင်ဆင်\nဖလဝ်ရေန် ၁၄၉၉ - ၁၅၀၅ပြင်ဆင်\nသၠဖ္ဍာန် ဂၠံတိုက် ၁၅၀၅ - ၁၅၁၂ပြင်ဆင်\nဖလဝ်ရေန် သၟဝ်သၟိင်သင်ပုပ် မေဒိစိ ၁၅၁၃ - တမ်သၞာံ ၁၅၃၄ပြင်ဆင်\nရဝ်မ ၁၅၃၄ - ၁၅၄၆ပြင်ဆင်\nဘာကျာ် သင်ပေတရု (St Peter's Basilica) ၁၅၄၆ - ၁၅၆၄ပြင်ဆင်\nပွံင် ကေုာံ ကဗျပြင်ဆင်\nမက်ဒဝ်နာ ကေုာံ ကောန်ပြင်ဆင်\nသၠဖ္ဍာန် ဂၠံတိုက် သိသတိုင်ပြင်ဆင်\n↑ ၂၇.၀ ၂၇.၁ J. de Tolnay, The Youth of Michelangelo, pp. 20–21\n↑ ၃၀.၀ ၃၀.၁ J. de Tolnay, The Youth of Michelangelo, pp. 24–25\n↑ ၃၃.၀ ၃၃.၁ Hirst and Dunkerton pp. 47–55\n↑ ၄၁.၀ ၄၁.၁ ၄၁.၂ Goldscheider, pp. 14–16\n↑ ၄၂.၀ ၄၂.၁ ၄၂.၂ ၄၂.၃ ၄၂.၄ ၄၂.၅ ၄၂.၆ ၄၂.၇ Bartz and König, p. 134\n↑ ၄၃.၀ ၄၃.၁ ၄၃.၂ ၄၃.၃ Goldscheider, pp. 12–14\n↑ ၅၃.၀ ၅၃.၁ Bartz and König, pp. 100–02\n↑ ၆၅.၀ ၆၅.၁ ၆၅.၂ Condivi, The Life of Michelangelo, p. 106.\n↑ ၇၀.၀ ၇၀.၁ Hughes, Anthony: "Michelangelo", p. 326. Phaidon, 1997.\nကလေင်သီကေတ်လဝ် နူ "https://mnw.wikipedia.org/w/index.php?title=မိရှေလ်အေန်ဂျလဝ်&oldid=17749"