སྐྱེ་དངོས། རིགས་དབྱེའི་དྲ་ངོས། ཡོངས་འཛིན་རིག་མཛོད།\nཡོངས་འཛིན་རིག་མཛོད། >རང་བྱུང་ཁམས། >སྐྱེ་དངོས།\nཧོར་ལུང་ཁོག་སྐྱེ་ཁམས་ཡུལ་སྐོར་ས་ཁུལ་ནི་དཔལ་ཡུལ་རྫོང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་འཇོམ་ཆུའི་འབབ་རྒྱུན་དུ་གནས་ཤིང་། རྫོང་ཐོག་དང་སྤྱི་ལེ70ཡོད་པ་དང་འགྲིམ་འགྲུལ་ཧ་ཅང་སྟབས་བདེ་ཡིན། རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ700ལྷག་ཡོད་པ་དང་། དྲོད་འཇམ་འབྲིང་བའི་ས་རྒྱུད་བཞའ་རློན་ཅན་གྱི་རི་མཐོ་འདྲེས་སྦྱོར་ས་ཁུལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་ཡིན་པ་དང་། རང་བྱུང་རིན་ཐང་དང་རིག་གནས་རིན་ཐང་མཉམ་གནས་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ས་ཁུལ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 火龙沟 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། huolonggou\nརིགས་དབྱེ། རང་བྱུང་ཁམས།• སྐྱེ་དངོས།\nལོ་མང་སྐྱེ་བའི་སྔོ་སྨན་རིགས་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཉ་ཁྲབ་འདྲ་བའི་སྡོང་པོ་དང་། ལོ་མ་གསུམ་ནས་ལྔ་བར་ཡོད། གཞུང་རྟའི་རིངཚད་ལ་ལི་རྨིད6ནས10བར་ཡོད་པ་དང་། མེ་ཏོག་ཁེར་རྐྱང་དུ་སྐྱེས། མེ་ཏོག་འཆར་ཡུན་ནི་ཟླ་གསུམ་པ་ནས་ལྔ་བའི་བར་ཡིན་པ་དང་། འབྲས་བུ་གང་བུ་འབྲུ་མང་ཅན་གསུམ་ཡོད། ས་བོན་མང་ཤས་ལེབ་མོ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 郁金香 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Tulipa gesneriana མིང་གཞན། དམར་སྔོན་མེ་ཏོག ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས། སྒོ སོན་བཏུམས་རྩི་ཤིང་སྒོ། སྐོར། ལོ་རྐྱང་པའི་རྩི་ཤིང་སྐོར།\nལོ་མ་དམར་པོ་ལག་མཐིལ་གྱི་ཆེ་ཆུང་ཡོད་ལ་གས་ཀ་ལྔ་རུ་གས་ཡོད། རིང་ཐུང་ལི་སྨི13ཡོད། དཀྱིལ་དབུས་སྙིང་གཟུགས་ཡིན། དབྱར་དཔྱིད་ཀྱི་སྐབས་སུ་ལོ་མ་ལྗང་མདོག་ཡིན་པ་དང་སྟོན་ཁར་ལོ་མའི་ནང་གི་ལྗང་མདོག་རྒྱུ་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་ནས་ལོ་མའི་མདོག་དམར་པོ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 红叶 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Cotinus coggygria Scop ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས། སྒོ། སོན་བཏུམས་རྩི་ཤིང་སྒོ། སྐོར། ལོ་མ་ཟུང་ལྡན་གྱི་རྩི་ཤིང་སྐོར། ཚན། བཀྲག་རྩི་ཤིང་ཚན། རིགས། ཤིང་ཧུང་ལུ། ཁྱབ་ཡུལ། ཧུའུ་པེ་དང་སི་ཁྲོན་ལ་ཁྱབ་ཡོད།\nརྒྱ་སེ་མེ་ཏོག་ཉི་འོད་ལ་དགའ་བ་དང་། གྲང་ངར་དང་ཐན་སྐམ་ལ་བཟོད་ཐུབ། དེ་མིན་རྒྱ་སེ་མེ་ཏོག་གིས་མཁའ་དབུགས་ཁྲོད་ཀྱི་འབུ་ཕྲ་རབ་ཚར་གཅོད་བྱེད་ཐུབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མི་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ཕུང་བདེ་ཐང་ལ་ཧ་ཅང་ཕན་པ་ཡིན། གཞན་རྒྱ་སེ་མེ་ཏོག་ཁ་ཟས་སུའང་བཀོལ་ཆོག བུད་མེད་ཀྱིས་ཁ་ཟས་སུ་བཀོལ་ན་བཞིན་མདངས་ཇེ་ལེགས་སུ་འགྲོ་ཐུབ། བརྩེ་དུང་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་མེ་ཏོག་ཡང་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 玫瑰花 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Rosa rugosa Thunb མིང་གཞན། སེ་བའི་མེ་ཏོག སེ་གཡུང་། སེ་མའི་མེ་ཏོག་པུཎྜ་རི་ཀ་ཟེར། ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས།\nཚེར་ལྡན་སྡོང་ཐུང་ཞིག་ཡིན། གཞུང་རྟ་དང་ཡལ་གར་མགོ་མཇུག་ལྡོག་པའི་ཚེར་མ་ཡོད། ཡ་གྲངས་སྒྲོ་དབྱིབས་བསྐྱར་བའི་ལོ་མ་ཡ་སྡེབ་ཏུ་སྐྱེས། ལོ་མ་ཆུང་བ3-5བར་དང་། ཉུང་ཤས་ལ་བདུན་ཡོད། མེ་ཏོག་ཆེ་ལ་རྐྱང་བ་དང་ཡང་ན་ཁ་ཤས་རུབ་ནས་ཤར། མདོག་དམར་པོ་དང་ཟིང་དམར་ཡང་ན་ཟིང་དཀར་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 月季花 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Rosa chinensis Jacq ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས། སྒོ སོན་བཏུམས་རྩི་ཤིང་སྒོ། སྐོར། ལོ་མ་ཟུང་ལྡན་གྱི་རྩི་ཤིང་སྐོར། སྡེ། སེ་རྒོད་སྡེ། ཚན། སེ་རྒོད་ཚན།\nལོ་མང་སྐྱེ་བའི་སྔོ་སྨན་ནམ་མེ་ཏོག་རིགས་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། སྡོང་པོ་སྔོ་ལྗང་རིང་ཞིང་དྲང་པོར་སྐྱེས་པ། ཡལ་ག་མེད་པར་སྡོང་པོ་ཁ་ཤས་མཉམ་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། ལོ་མ་སྔོ་ལྗང་སྒོར་ལ་ཆེ། མེ་ཏོག་དཀར་པོའམ་རྒྱ་ཁ་ཆེ་ཞིང་འདབ་མང་ཅན་ལོ་མའི་མཚམས་ནས་འཆར་བ། འབྲས་བུ་དཀར་པོ་སྲབ་ལ་འཁོར་ལོའི་དབྱིབས་ལྟར་སྐྱེས་ཡོད། མེ་ཏོག་འཆར་ཡུན་ཟླ་དྲུག་པ་ནས་བརྒྱད་པའི་བར་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 蜀葵 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Althaearosea （Linn.）Cavan. མིང་གཞན། མདོག་ལྡན་དང་། རྒྱ་ལྕམ། ཕོ་ལྕམ་ཧ་ལོ་དཀར་པོ།\nསྟར་ཀ་ནི་སྡོང་པོ་རིང་བའི་ཤིང་རིགས་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། སྡོང་པོ་སྦོམ་ལ་རིང་ཞིང་རྒྱས་པ་པགས་མདོག་སྐྱ་ལ་འཇམ་པ་རྒས་ཚེ་པགས་པ་ཁ་གས་ཤིང་ཡལ་ག་དང་ཡལ་ཕྲན་མང་བ་དང་། ལོ་མའི་མདུན་ལྗང་ནག རྒྱབ་ལྗང་དཀར་དཀྱུས་རིང་ལ་ཞེང་ཅུང་ཆེ་བ་ངོས་འཇམ་འོད་མདངས་ལྡན་ཞིང་མཐའ་མཉམ་པ་ངར་བ་རིང་ལ་རྩ་རིས་གསལ་བ་སྒྲོ་དབྱིབས་ཅན་གྱི་མང་ལོ་ཡིན་པ་དང་། ལོ་ལྷེབ་གཡས་གཡོན་ལ་གསུམ་རེ་དང་དབུས་སུ་གཅིག་བཅས་སྤྱིར་བཏང་མང་ཆེ་བར་བདུན་རེ་ཡོད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 核桃 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Juglans regia མིང་གཞན། འཚོ་བྱེད། ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས། སྒོ། འབྲས་བུ་རྩི་ཤིང་སྒོ། སྐོར། ལོ་མ་ཟུང་ལྡན་གྱི་རྩི་ཤིང་གི་སྐོར།\nའདི་ནི་ལོ་གཉིས་སམ་ལོ་མང་སྐྱེ་བའི་ལྡུམ་རིགས་ཤིག་ཡིན། ཡལ་ག་མང་དུ་གྱེས། ལོ་མ་ཆ་སྡེབ་ཏུ་སྐྱེས་ཡོད་པ་དང་། རྟིང་གི་ལོ་མ་འཁྱོག་པར་སྐྱེས་ཡོད་པ། དབྱིབས་ནི་འཇོང་དབྱིབས་ཟོག་ལེ་ཁ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། ལོ་མ་སྤྱིའི་དབྱིབས་ནི་སྙིང་དབྱིབས་སམ་མཁལ་མའི་དབྱིབས་ལྟ་བུ། མེ་ཏོག་གསུམ་ནས་བཅུ་གཅིག་རྫོབ་ནས་སྐྱེས་ཡོད་པ་དང་། མེ་ཏོག་འདབ་མ་ལྔ་དང་ལྡེ་མིག་གི་དབྱིབས་ཡིན། མེ་ཏོག་འཆར་ཡུན་ནི་ཟླ་ལྔ་བ་ནས་བཅུ་བའི་བར་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 锦葵 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Malva Sinensis Cavan མིང་གཞན། མིག་མངས་རྒྱག་རིས་མེ་ཏོག\nསེ་རྒོད་སྡེ་ཁམ་བུ་ཁོངས་ཀྱི་ཤིང་སྡོང་ཞིག་ཡིན་ལ། སྡོང་རྐང་གི་རིང་ཚད་ལ་རྨིད5-10བར་ཡོད་པ་དང་། སྡོང་པོ་སྨུག་ནག་མཁྲེགས་པར་ཡལ་ག་དང་ཡལ་ཕྲན་མང་པོ་གྱེས་ཤིང་གསར་སྐྱེས་ཡལ་ག་སྔོ་ལྗང་དྲང་ལ་མཉེན་པ་དང་། ལོ་མ་སྔོན་པོ་འཇམ་པའི་རྒྱབ་ཅུང་ཟད་སྐྱ་བ་སྙུང་ལེབ་དབྱིབས་ཀྱི་རྩེ་རིམ་བཞིན་རྣོ་བའི་མཐར་ཉག་ག་ཞིབ་པ་སོག་ལེའི་སོ་འདྲ་ཡོད་ལ་ངར་བ་ཐུང་བ་རེས་མོས་སྐྱེ་ཞིང་། མེ་ཏོག་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ། ཟིང་དཀར་གྱི་མདོག་སོགས་མང་པོ་ཡོད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 梅花 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Prunus mume མིང་གཞན། དཔྱིད་མེ། གཡང་ལྔའི་མེ་ཏོག ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས། སྒོ སོན་བཏུམས་རྩི་ཤིང་སྒོ། སྐོར། ལོ་མ་ཟུང་ལྡན་གྱི་རྩི་ཤིང་སྐོར།\nམེ་ཏོག་འདི་ལ་སྡེ་ཚན140དང་རིགས2000ལྷག་ཙམ་ཡོད། མང་ཆེ་བ་མེ་གླིང་གི་ཚ་ཁུལ་དང་། ཡ་གླིང་གི་ཚ་ཁུལ་རང་བཞིན་གྱི་བྱེ་ཐང་དང་ཐན་པ་ཆེ་བའི་ས་ཁུལ་དུ་སྐྱེས་བ་ཡིན། མོ་ཞི་ཁོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མེ་ཏོག་ཡིན་པ་དང་། མོ་ཞི་ཁོའི་རྒྱལ་དར་ཐོག་དུའང་ཡོད། རང་རྒྱལ་དུ་འདེབས་གསོ་བྱེད་པ་ལ་རིགས600ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། མེ་ཏོག་འདི་རིགས་ཁང་བའི་ནང་ཏུ་གསོ་སྐྱོང་བྱེད་པར་འཚམས། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 仙人掌 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Opuntia stricta (Haw.) Haw. var. dillenii\nབུར་ཤིང་ནི་ཚ་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་རྩྭ་རིགས་རྩི་ཤིང་ཞིག་ཡིན། སྡོང་རྐང་ཧ་ཅང་ཆེ། རྐང་ཡུའི་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་གསུམ་ནས་ལྔ་ཡོད། ཚངས་ཐིག་ལ་ལི་སྨི་གཉིས་ནས་བཞི་ཡོད། དེ་ལ་ཚིགས་རྐང་ཉི་ཤུ་ནས་བཞི་ཅུ་ལྷག་ཡོད། ངག་རྒྱུན་ལ་བུར་ཤིང་རྩད་པ་རྙིང་པ་མངར། ཅི་ཙམ་རྙིང་ན་དེ་ཙམ་སྨིན་ཞེས་བཤད་པ་དང་། འདིས་བུར་ཤིང་གི་རྩད་པར་མངར་ཆ་ཆེ་བ་མཚོན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 甘蔗 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Saccharum ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས། སྒོ སོན་བཏུམས་རྩི་ཤིང་སྒོ། སྐོར། ལོ་རྐྱང་པའི་རྩི་ཤིང་སྐོར། སྡེ། སྙེ་མ་ཅན་སྡེ།\nགསེར་མེ་ཇ་ཤིང་ནི་ཀྲུང་གོའི་རྩི་ཤིང་རྩ་ཆེའི་རིགས་ཡིན་ལ་འཛམ་གླིང་དུ་སྐད་གྲགས་ཆོད་པའི་རྩི་ཤིང་དཀོན་པོའི་རིགས་ཡིན། སོན་བཏུམས་རྩི་ཤིང་གི་ལོ་མ་ཟུང་ལྡན་གྱི་རྩི་ཤིང་སྡེའི་བྲག་ཇ་ཤིང་གི་ཚན་ལ་གཏོགས། རྒྱ་ཡིག་མིང་། 金花茶 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Camellia nitidissima C. W. Chi ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས། སྒོ། སོན་བཏུམས་རྩི་ཤིང་སྒོ། སྐོར། ལོ་མ་ཟུང་ལྡན་གྱི་རྩི་ཤིང་སྐོར། སྡེ། བྲག་ཇ་ཤིང་སྡེ། ཚན། བྲག་ཇ་ཤིང་ཚན། ཁོངས། བྲག་ཇ་ཤིང་ཁོངས།\nཁམ་བུ་དཀར་པོ་ནི་རྗེན་སོན་རྩི་ཤིང་རིགས་ཀྱི་ཁམ་བུ་དཀར་པོའི་ཚན་ལ་གཏོགས་པ་དང་། དེ་ནི་ལོ་ལྷུང་སྡོང་རིང་ཤིང་ཆེན་ཡིན། ཁམ་བུ་དཀར་པོའི་རྩ་བ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པ་དང་གཏིང་ཟབ་སར་ཟུག་ཡོད། དེ་སྐྱེ་འཚར་ཡོང་རྒྱུ་ཧ་ཅང་དལ་པོ་ཡོད། ཁམ་བུ་དཀར་པོ་ནི་ཕོ་མོའི་སྡོང་རྐང་ཁ་ཁ་ཡིན་པའི་རྩི་ཤིང་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ས་བོན་ཟླ10པའི་ནང་དུ་སྨིན་གྱི་ཡོད་ཅིང་། འབྲས་བུ་ནི་ཁམ་བུ་དང་འདྲ་བས་མིང་ལ་ཁམ་བུ་དཀར་པོ་ཞེས་ཐོགས་པ་རེད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 银杏 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Ginkgo biloba L. མིང་གཞན། འབྲས་དཀར་ཤིང་། ཁམས། རྩི་ཤིང་གི་ཁམས། སྐོར། ཁམ་བུ་དཀར་པོ་སྐོར།\nབག་ལེབ་ཤིང་ནི་དུས་བཞིར་ལྗང་ཁ་རྒྱས་པའི་སྡོང་རིང་ཤིང་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་དར་ཤིང་གི་ཚན་ལ་གཏོགས། སྡོང་ཤུན་རྩུབ་ཅིང་མཐུག ཁ་དོག་དམར་སྐྱ་ཡིན། འབྲས་བུར་བག་ལེབ་ཀྱི་དྲི་དང་མཚུངས་པས་བག་ལེབ་ཤིང་ཞེས་ཐོགས་པ་རེད། ཚ་ཁུལ་ས་ཆར་ཁྱབ་པའི་ལྗོན་ཤིང་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 面包树 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Artocarpus incisa (Thunb.) L. ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས། སྒོ། སོན་བཏུམས་རྩི་ཤིང་སྒོ། སྐོར། ལོ་མ་ཟུང་ལྡན་གྱི་རྩི་ཤིང་སྐོར། ཚན། དར་ཤིང་ཚན། རིགས།\nསྨར་སྲིན་ནི་ཤ་མོ་ཡིན་ཏེ། ཕྲ་ཕུང་སྙིང་པོ་རྣལ་མ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་སྦྲུམ་ཕུང་སྐྱེད་ཐུབ་ལ་ལོ་ལྗང་རྒྱུ་མེད་པའི་བྱུང་སྔ་བའི་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་རིགས་ཚོགས་ཤིག་ཡིན། དེ་དག་མང་ཆེ་ཤས་ཀྱིས་སྐྱེ་མེད་དམ་སྐྱེ་བཅས་ཏན་དང་གཏེར་རྫས་ཀྱི་འབྱུང་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་བེད་སྤྱད་དེ་སོ་སོའི་སྤྲི་དཀར་སྦྱོར་བཟོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་མཚན་བཅས་སམ་མཚན་མེད་ཀྱི་རྒྱུད་སྤེལ་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། ཡལ་གར་གྱེས་པའི་སྐུད་ཕྲའི་འཚོ་བཅུད་ཕུང་པོ་ཡོད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 真菌 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Fungus མིང་གཞན། ཤ་མོ། ཁམས། སྨར་སྲིན་ཁམས། སྒོ། སྨར་སྲིན་སྒོ། གྲངས་འབོར།\nསྤྱིར་སྡོང་རིང་ངམ་ཤིང་སྡོང་ལ་སྡོང་པོ་ཟེར། སྡོང་པོར་མངོན་གསལ་གྱིས་ཀེར་རེར་ལངས་པའི་གཙོ་རྐང་དང་སྡོང་རྐང་གཟུགས་པོ་ཆེ་བ། ཡལ་ག་གྱེས་པ་ས་ངོས་དང་བར་ཐག་ཅུང་མཐོ་བ། ཡལ་འདབ་སྟུག་པོ་ཞིག་ཆགས་ཐུབ། སྡོང་པོར་རིགས་མང་པོ་ཡོད་པ་སྟེ་དུས་རྒྱུན་གཟུགས་ཅུང་ཆེ་བའི་སྡོང་ཐུང་ལ་ཡང་སྡོང་པོ་ཟེར། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 树木 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། tree ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས། ཚན། སྡོང་པོའི་ཚན། ངོ་སྤྲོད། སྤྱིར་སྡོང་རིང་ངམ་ཤིང་སྡོང་ལ་སྡོང་པོ་ཟེར། སྡོང་པོར་མངོན་གསལ་གྱི་ཀེར་རེར་ལངས་པའི་གཙོ་རྐང་དང་སྡོང་རྐང་གཟུགས་པོ་ཆེ་བ། ཡལ་ག་གྱེས་པ་ས་ངོས་དང་བར་ཐག་ཅུང་མཐོ་བ།\nལོ་མང་སྐྱེ་བའི་སྔོ་སྨན་རིགས་ཀྱི་སྐྱེ་དངོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ལོ་མ་ལྗང་སྔོན་ལ་ནག་ཉམས་ལྡན་པ་འཇམ་ཞིང་སྣུམ་ལ་མཐུག་པར་འོད་མདངས་མཆིས་པ་ལབ་ལོའི་དབྱིབས་འདྲ་བ་བཞི་ཙམ་ས་ལ་འབྱར་ནས་སྐྱེ་ཞིང་། རྔོག་དབྱིབས་མེ་ཏོག་བང་རིམ་སྡོང་རྩེར་ཆགས། སྟུག་འདུས་མེ་ཏོག་ཐིའུ་ཤུན་ཅོང་གི་དབྱིབས། ནག་ཐིག་མང་པོ་སྟུག་པོར་ཆགས། མེ་ཏོག་འདོང་ཆ་སེར་སྐྱ་དང་། ཤུར་རིས་དམར་པོ་ཉུང་ཙམ་ལྡན། གས་འདབ་ཟླུམ་མམ་བསིལ་གཡབ་དབྱིབས། ཁ་དོག་ལི་དམར་ཡང་ན་དམར་པོའམ། དམར་སྐྱ་འབྲས་བུ་ཏིལ་གང་རྭ་ཡི་དབྱིབས།\nསའི་གོ་ལའི་སྐམ་སའི་སྐམ་སྐྱེས་སྐྱེ་དངོས་དང་ཁོར་ཡུག་གིས་གྲུབ་པའི་གཞི་གཅིག་གི་མ་ལག་དེར་ཟེར། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 陆地生态系统 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། terrestrial ecosystem ཁྱབ་གནས། སའི་གོ་ལའི་སྐམ་སར་གནས། འདུས་པའི་སྐྱེ་དངོས། སྐམ་སྐྱེས་རྩི་ཤིང་དང་སྲོག་ཆགས། ངོ་སྤྲོད། སའི་གོ་ལའི་སྐམ་སའི་སྐམ་སྐྱེས་སྐྱེ་དངོས་དང་ཁོར་ཡུག་གིས་གྲུབ་པའི་གཞི་གཅིག་གི་མ་ལག་དེར་ཟེར། སྐམ་སྐྱེས་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་ཁྲོད་དུ་ནགས་ཚལ་གྱི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་དང་རྩྭ་ཐང་གི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག\nཆུ་སྐྱེས་སྐྱེ་དངོས་ནི་ད་ལྟའི་མིང་བརྡ་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཆུ་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་ཁྲོད་གནས་པའི་སྐྱེ་དངོས་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན། ཆུ་སྐྱེས་སྐྱེ་དངོས་ལ་རིགས་ཧ་ཅང་མང་། སྐྱེ་དངོས་ཕྲ་རབ་དང་ཆུ་སྐྱེས་སྔོ་རིགས། རིམ་པ་མཐོ་གྲས་ཀྱི་རྩི་ཤིང་། སྒལ་ཚིགས་མེད་པའི་སྲོག་ཆགས་དང་སྒལ་ཚིགས་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས་སོགས་ཡོད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 水生生物 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Aquatic organisms ངོ་སྤྲོད། ཆུ་སྐྱེས་སྐྱེ་དངོས་ནི་ད་ལྟའི་མིང་བརྡ་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཆུ་རྒྱུ་སྣ་ཚོགས་ཁྲོད་གནས་པའི་སྐྱེ་དངོས་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན། ཆུ་སྐྱེས་སྐྱེ་དངོས་ལ་རིགས་ཧ་ཅང་མང་།\nསྐྱེ་ཁམས་རིག་པ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ནི་འཇར་མན་གྱི་སྐྱེ་དངོས་རིག་པE.ཧའེ་ཁུ་ཨེར་གྱིས་སྤྱི་ལོ1869ལོར་བཏོན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་དང་སྐྱེ་དངོས་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཚན་རིག་ཅིག་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 生态学 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Ecology གསར་གཏོད་མཁན། ཨུན་སི་ཐུ.ཧའེ་ཁུ་ཨེར། དུས་ཚོད། སྤྱི་ལོ1866 ཞིབ་འཇུག སྐྱེ་དངོས་དང་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ། བྱེད་ཐབས། མ་ལག་སྨྲ་བ། ཚོད་འཛིན་སྨྲ་བ།\nསའི་གོ་ལ་ཉིད་སྐྱེ་དངོས་མུ་ཁྱུད1པོ་ཡིན་པར་ཆ་བཞག་ནས་མིང་བཏགས་པའི་སྐྱེ་དངོས་མུ་ཁྱུད2པ་ནི་ཨ་རིའི་ཡཱ་ལི་སང་ནཱ་ཀྲོའུ་མངའ་སྡེའི་མྱ་ངམ་ཐང་ལ་བཏབ་ཡོད། དེ་ནི་མིའི་རྩོལ་བས་སའི་གོ་ལའི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ལད་བཟོ་བྱས་པའི་བཀག་རྒྱ་བསྡམས་པའི་ཉམས་ལེན་ཁང་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། མིང་གཞན་སའི་གོ་ལ་ཆུང་ངུ་འམ་མིག་དམར་མི་སེར་སྤེལ་ཡུལ་གྱི་མ་དཔེ་ཡང་ཟེར། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 生物圈2号 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Biosphere2རྒྱ་ཁྱོན། སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི1.3 བཟོ་སྐྲུན་དུས་ཚོད། སྤྱི་ལོ1987-1989བར།\nཆུ་སྐྱེས་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་ཁྱུ་ཚོགས་དང་ཆུའི་ཁོར་ཡུག་ཕན་ཚུན་བྱེད་ནུས། ཕན་ཚུན་ཚོད་འཛིན། དངོས་པོའི་འཁོར་རྒྱུག་དང་ནུས་ཚད་འཁོར་རྒྱུག་བྱས་པ་བརྒྱུད་གྲུབ་ཚུལ་དང་བྱེད་ནུས་ངེས་ཅན་གྱི་འགུལ་རྣམ་མ་ལག་ཅིག་མཉམ་དུ་གྲུབ་པ་དེར་ཟེར། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 水生态系统 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། aquatic ecosystem གྲུབ་པ། ཆུ་སྐྱེས་སྐྱེ་ཁམས་ཁྱུ་ཚོགས་དང་ཆུའི་ཁོར་ཡུག ཁོངས། གྲུབ་ཚུལ་ངེས་གཏན་དང་བྱེད་ལས་དོ་མཉམ་མ་ལག་ཡོད་པ། ངོ་སྤྲོད། ཆུ་སྐྱེས་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་ཁྱུ་ཚོགས་དང་ཆུའི་ཁོར་ཡུག་ཕན་ཚུན་བྱེད་ནུས།\nའཇུ་བྱེད་རྩབས་ནི་འཇུ་བའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་ཞུགས་མཁན་འཇུ་བྱེད་རྩབས་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་དུ་འཇུ་བྱེད་རྩབས་ཀྱི་ནུས་པ་ནི་ཆུ་འབྱེད་་པ་དེ་ཡིན། འཇུ་བྱེད་རྩབས་ལ་ལ་ཞིག་ནི་འཇུ་བྱེད་གཤེར་རྨེན་གྱིས་ཟགས་ཐོན་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཕྲ་ཕུང་ནང་གི་འཇུ་བྱེད་བརྒྱུད་རིམ་ལ་ཞུགས་ཡོད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 消化酶 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Digestive enzymes ནུས་པ། ཆུ་འབྱེད། ཐོན་རྫས། འཇུ་བྱེད་གཤེར་ཁུ་ཟགས་ཐོན་བྱེད་པ། གསར་རྙེད་ཀྱི་ལོ། སྤྱི་ལོ1897 རིགས་དབྱེ།\nསའི་གོ་ལའི་སྟེང་གི་སྐྱེ་དངོས་རིགས་ས་ཡ་དུ་མ་ལས་མང་ཆེ་ཤས་མཚོའི་གོང་འོག་སོ་སོར་སྨི100ཡས་མས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་འཚོ་ཞིང་གནས་ལ། སྐྱེ་དངོས་གནས་སའི་ཡུལ་དེ་ལ་སྐྱེ་དངོས་མུ་ཁྱུད་ཅེས་ཟེར། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 生物圈 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Biosphere ངོ་སྤྲོད། སའི་གོ་ལའི་སྟེང་གི་སྐྱེ་དངོས་རིགས་ས་ཡ་དུ་མ་ལས་མང་ཆེ་ཤས་མཚོའི་གོང་འོག་སོ་སོར་སྨི100ཡས་མས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་འཚོ་ཞིང་གནས་ལ། སྐྱེ་དངོས་གནས་སའི་ཡུལ་དེ་ལ་སྐྱེ་དངོས་མུ་ཁྱུད་ཅེས་ཟེར།\nརྒྱ་སྲན་ནི་འབྲུ་རིགས་ཡིན་ལ་སྔོ་ཚལ་དང་གཟན་ཆགས། སྔོ་ལུད་མཉམ་དུ་སྤྱོད་པའི་ལོ་ཏོག་ཡིན། ཐོག་མའི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་ས་ནི་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་ས་དབུས་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་ངོགས། ཡ་གླིང་གི་ལྷོ་ནུབ་ནས་ཧྥེ་གླིང་བྱང་མ་ཡིན། བཤད་རྒྱུན་དུ་ཧན་རྒྱལ་རབས་བྱང་མའི་ཀྲང་ཆན་གྱིས་ནང་འདྲེན་བྱས་པ་ཡིན་ཟེར། རྒྱ་སྲན་ལ་འཚོ་བཅུད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད། ངེས་པར་མཁོ་བའི་ཨན་རྨང་སྐྱུར་རིགས8ཚུད་ཡོད། ཐཱན་ཆུ་འདྲེས་འགྱུར་རྫས་འདུས་ཚད་ནི47%-60%ཟིན་ཡོད།\nརྩི་ཤིང་གི་ལོ་མ་ནི་སྡོང་པོའི་ཚིགས་སྟེང་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། དེ་ནི་རྩི་ཤིང་གི་འོད་སྦྱོར་བྱེད་ལས་རྩོམ་པ་དང་འཚོ་བཅུད་སྦྱོར་བཟོ་བྱེད་པའི་དབང་པོ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ལོ་མའི་ནང་དུ་ལོ་ལྗང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེས་ཉི་འོད་བསྡུ་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ནང་གི་དབྱང་གཉིས་ཐཱན་འགྱུར་དང་ཆུ་ཉིད་རྩི་ཤིང་སྐྱེ་འཚར་ཡོང་རྒྱུར་དགོས་པའི་འཚོ་བཅུད་ལ་སྦྱོར་བཟོ་བྱེད་ཐུབ་པ་རེད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 叶子 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། pothcr གྲུབ་ཚུལ། ལོ་འདབ་དང་ལོ་ཡུ། ལོ་སྐྱོར། བྱེད་ནུས།\nཤ་མོང་གི་རིགས་རྣམས་སྐྱེ་ཚུལ་རྩི་ཤིང་གཞན་དང་ཅུང་མི་འདྲ་ཞིང་། མང་ཆེ་བ་ལོ་གཅིག་སྐྱེ་བ་ལས་རྒྱུན་དུ་རྩ་བ་གཏན་ཟུག་མེད། འབྲས་བུ་དང་ས་བོན་ཞེས་པ་དམིགས་གསལ་མེད། འདི་ལ་རིགས་མང་ཡང་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་ནི་རང་བཞིན་མཉེན་ལ་སྙི་བ། རྩ་བ་སའི་གཏིང་རིང་དུ་མི་ཟུག་པ། སྐྱེ་འཚར་མགྱོགས་ཤིང་རྒས་སླ་བ། དབྱིབས་གདུགས་དང་འདྲ་བ། ཡུ་བ་རེ་རེ་ལ་སྟེང་དུ་གདུགས་ལྟར་ཕུབ་པ། གདུགས་རྩིབ་སུལ་ཞིབ་ཅན་ཞིག་ཡིན་པའོ།། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་ 蘑菇 མིང་གཞན། ཤ་མོ། གསེར་ཤ བོད་ཡོངས་ཀྱི་སྨི་ཁྲི(3800-4600)བར་གྱི་སྤང་ཁར་མཁྲེགས་པོར་འཁུངས་ཡོད།\nཔད་ཁ་ནི་འབྲུ་རིགས་ཡིན་ཏེ་ང་ཚོའི་དུས་རྒྱུན་བཟའ་བའི་སྣུམ་གྱི་རྒྱུ་ཆ་ཡིན། པད་དཀར་རིགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོངས་སྣུམ་བཙུར་ཆོག རིགས་གསུམ་ཡོད་པ་ནི་ཡུངས་དཀར་དང་སྐེ་ཚེ། ལོག་དཀར་གསུམ་ཡིན། ཆེས་ཐོག་མའི་རྒྱུ་ཐོན་ས་ནི་རང་རྒྱལ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 油菜 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Brassica campestris L. ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Edible Rape，Rapeseed མིང་གཞན། ཡུངས་ནག ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས། སྒོ། སོན་བཏུམས་རྩི་ཤིང་སྒོ། སྐོར། ལོ་མ་ཟུང་ལྡན་རྩི་ཤིང་སྐོར། སྡེ།\nགེ་སར་ཨི་རི་ཆ་ནི་ནི་གེ་སར་རྟ་ཕུར་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། གནས་དེར་ཤུག་སྡོང་ཞིག་ཡོད་ཅིང་བཤད་རྒྱུན་དུ་དེ་ནི་གེ་སར་རྒྱལ་བོའི་རྟ་ཕུར་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཐོགས་ཟེར། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 格斯尔阿日洽 ལ་ཏིང་གི་མིང་། ge sar ai ri cha རིགས་དབྱེ། ཤིང་རིགས། སྲིད་འཛིན་ཁོངས་གཏོགས། མཚོ་ནུབ་ཁུལ་དབུས་ལམ་རྫོང་མཐོན་པོ་གྲོང་རྡལ། གནས་ཡུལ། མཐོན་པོ་གྲོང་རྡལ་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གནས། ངོ་སྤྲོད། མཐོན་པོ་གྲོང་རྡལ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་ལེ40ཡས་མས་སུ་ཡོད། གེ་སར་ཨི་རི་ཆ་ནི་གེ་སར་རྟ་ཕུར་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། གནས་དེར་ཤུག་སྡོང་ཞིག་ཡོད་ཅིང་བཤད་རྒྱུན་དུ་དེ་ནི་གེ་སར་རྒྱལ་བོའི་རྟ་ཕུར་ཡིན་པས་དེ་ལྟར་ཐོགས་ཟེར།\nསྨྱུག་མ་ནི་སྐྱེས་ཚད་ཧ་ཅང་མགྱོགས་པའི་རྩ་རིགས་ཁོངས་གཏོགས་ཀྱི་སྙེ་མ་ཅན་གྱི་རྩི་ཤིང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རིགས་མི་འདྲ་བ་སྟོང་གཅིག་ལྷག་ཡོད། གཟུགས་ཆེས་ཐུང་བ་ལ་ལི་སྨི་བཅུ་ནས་བཅོ་ལྔ་ཡོད་ལ། གཟུགས་ཆེས་མཐོ་བ་ལ་སྨི་བཞི་བཅུའི་ཡན་ཆད་ཡོད། སྡོང་རྐང་ལ་ཚིགས་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་ལོ་མ་ཕྲ་ཞིང་རིང་བའི་རྩ་རིགས་རྩི་ཤིང་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 竹 ལ་ཏིང་གི་སྐད། Bambusoideae ཁམས། རྩི་ཤིང་ཁམས། སྒོ། སོན་བཏུམས་རྩི་ཤིང་སྒོ། སྐོར། ལོ་རྐྱང་པའི་རྩི་ཤིང་སྐོར།\nསྐྱེ་དངོས། བརྡ་འགྲེལ 612 ཡོད།


མི་གསལ། རྩོམ་སྒྲིག་པ། དབང་ཆེན།ཡོང་ཁུངས།ངེད་དྲ་བ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༤ལོའི་ཟླ་བ་༠༨ཚེས་༡༢ཉིན།\nཕྱི་ལོ1958ལོར་མཚོ་སྔོན་ཁྲི་གཤོག་རྒྱལ་མོའི་ལྷོ་ངོས་རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀ་རྫོང་སྟོང་ཆེ་ལུང་བའི་སྟོང་སྐོར་ཚང༌དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ད་ལྟ་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཕྱག་ལས་གནང་བཞིན་ཡོད། སློབ་སྦྱོང་གི་ཐོབ་ཐང་ནི། རབ་འབྱམས་པ། ལས་བྱེད་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་ནི། ཞིབ་འཇུག་མཁན།ཞར་བྱུང་གི་སྤྱི་ཚོགས་ལས་གནས་ནི། ཀྲུང་གོ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་ཤ་མན་རིག་གནས་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་གདན་ཞུས་ཞིབ་འཇུག་མཁན། བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རྩོམ་རིག་ཚན་ཁག་གི་གདན་ཞུས་སློབ་དཔོན། མཚོ་སྔོན་བོད་སྨན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་གདན་ཞུས་སློབ་དཔོན། མཚོ་སྔོན་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གི་གདན་ཞུས་ཞིབ་འཇུག་མཁན། ཡི་ཏ་ལི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་མ་ཡིན་པའི་ཚོགས་པ་ཨ་ཞིས་ཡ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཀྲུང་གོའི་ལས་གཞི་སྤྱིའི་བདག་གཉེར་བ།\n1 . བོན་པོའི་ལོ་རྒྱུས་གྲགས་ཅན་ལེགས་བཤད་མཛོད་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས། 《མཚོ་སྔོན་སློབ་གསོ 》 1982.6 ཟི་ལིང༌།\n2. བོད་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་འཕེལ་རྒྱས་སྐོར་གླེང་བ། མཚོསྔོན 《མི་རིགས་སྐད་ཡིག་གི་བྱ་བ 》 1984.1 ཟི་ལིང༌།\n3. གཞོན་ནུ་ཟླ་མེད་ནང་གི་ངེས་འབྱུང་གི་བསམ་བློ་ལ་དཔྱད་པ། 《མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ 》 1984.2 ཟི་ལིང༌།\n4. རྒྱལ་སྲས་ནོར་བཟང་ལ་དཔྱད་པ། 《མཚོ་སྔོན་སློབ་གསོ 》 1985.6 ཟི་ལིང༌།\n5. བོད་ཀྱི་གནའ་རབས་སྒྲུང་གཏམ་ལ་སམ་སྐྲི་ཏའི་སྐད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་གི་ཤན་ཞུགས་པའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་པ། 《བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས 》དེབ་གཉིས་པ། ཤོག་ལྷེ74ནས112བར། ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 1991ལོ། པེ་ཅིན།\n6 . བོད་རྒྱལ་གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་སྐབས་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ་བོད་དུ་ཕེབས་མྱོང་བའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་པ། 1992། ནོར་ཝེ་ནས་འཚོགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོདརིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཐེངས་དྲུག་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས 《 Tibetan Studies 》 ཟེར་བའི་པོད་གཉིས་པའི་ཤོག་ལྷེ906ནས912བར་གསལ། 1994ལོ། ཨོ་སི་ལོ། ནོར་ཝེ།\n7. བོད་སྤྱི་འགྲོས་ཀྱི་སྐད་ཆའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་པ། 1992ལོ་ཡི་ཏ་ལི་ནས་འཚོགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སྐོར་གྱི་གྲོས་དཔྱོད་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་གཉིས་པ་སྟེང་གི་ཚོགས་བཤད་དཔྱད་རྩོམ། 《ལྷོ་ནུབ་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ 》 སྟེང་དུ་བཀྲམས་ཤིང་ཕྱིས་སུ《 བོད་ཀྱི་སྤྱི་སྐད་སྐོར་གྱི་ཆེད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》 ཞེས་པའི་ཤོག་ལྷེ227ནས239བར་དུ་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 1999ལོ། པེ་ཅིན།\n8 .དཀར་མཛེས་རྫོང་གི་དགོན་པ་བཅུ་གཅིག་གི་ལོ་རྒྱུས་བྲིས་པ་《 ཁམས་ཕྱོགས་དཀར་མཛེས་ཁུལ་གྱི་དགོན་སྡེ་སོ་སོའི་ལོ་རྒྱུས་གསལ་བར་བཤད་པ་ནང་བསྟན་གསལ་བའི་མེ་ལོང》གི་དེབ་དང་པོར་གསལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 1999ལོ། པེ་ཅིན།\n9 . གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་དང་བཀའ་བརྟེན་གྱི་བྱུང་བ་ལ་དཔྱད་པ།《མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ》 2005.1 ཟི་ལིང༌།\n1. དྲི་མེད་ཀུན་ལྡན་ལ་ཐོག་མར་དཔྱད་པ། 《 བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག》 1988.3 ལྷ་ས།\n2 . གནམ་གྱི་ཁྲི་བདུན་སྐབས་ཀྱི་བོན་བསྟན། 《 ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》 1995.1 པེ་ཅིན།\n3. གངས་ཏི་སེའི་གནས་རིའི་མཆོད་པ་དང་དེའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་གནའ་རབས་རིག་གནས། 《 ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》 1996.1 པེ་ཅིན།\n4 . ཡི་ཏ་ལིའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་དང་ཐུབ་པའི་བསྟན་པ། ཁྲིན་ཆིན་དབྱིན་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆོས་ལུགས་ཞིབ་འཇུག 》 གི་པོད་དང་པོ། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 1996ལོ། པེ་ཅིན།\n5. 《 བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་ཚིག་མཛོད》ནང་གི་བོན་གྱི་ཐ་སྙད་སྐོར་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ཐམས་ཅད་བྲིས། ཝང་ཡོ་དང་ཁྲིན་ཆིན་དབྱིན་གྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་དང་ཀྲེ་ཅང་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 1996ལོ། ལྷ་ས།\n6 . 《ཆོས་ལུགས་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ 》 ནང་གི་བོན་གྱི་ཐ་སྙད་སྐོར་གྱི་འགྲེལ་བཤད་ཐམས་ཅད་བྲིས། རིན་ཇི་ཡུས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས། ཧྲང་ཧེ་ཚིག་མཛོད་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 1998ལོ།\n7 . 《 རྒྱལ་སྤྱིའི་བོན་པོའི་རིག་གནས་གྲོས་དཔྱོད་ཚོགས་འདུ་འཇར་པན་ནས་འཚོགས་པ》《ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག 》 1999.4པེ་ཅིན། དེ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ནས《ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》 བོད་ཡིག་1996.1དུའང་བཏོན། པེ་ཅིན།\n8 . 《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བསྟན་བཅོས》 《ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སྒྱུ་རྩལ་ཀུན་འདུས་ཞལ་ཐང་ཆེན་མོའི་རྣམ་བཤད་མཐོང་གྲོལ་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང》གི་ཤོག་ལྷེ108ནས200བར་དུ་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 2002ལོ། པེ་ཅིན།\n9. 《 བོན་པོའི་གསས་ཁང་རིག་གནས་ལ་སྐྱར་དུ་དཔྱད་པ།》 《 ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག 》 2001ལོ། པེ་ཅིན།\n10 .《བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ནུབ་གླིང་ནས་དར་རྒྱས་གོང་འཕེལ་བྱུང་བའི་སྐོར་གྱི་གཏམ་གླེང》 ལྷག་པ་ཕུན་ཚོགས་དང་དགེ་ལེགས་ཀྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས་པའི་ 《 དེང་སྐབས་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་སྐོར་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་གནད་དོན་འགའ》ཤོག་ལྷེ229ནས250བར་དུ་གསལ། ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 2002ལོ། པེ་ཅིན།\n11. 《བོན་པོའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་བྱུང་བ་དང་འཕེལ་རྒྱས》 《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག》 2005ཡི་ལྷན་ཐབས།\n12 . བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྲྭ་བའི་སློབ་གཉེར་དང་ཐོབ་ཐང་སྐོར་གྱི་ཆེད་དམིགས་ཞིབ་འཇུག་ཟེར་བའི་ཞིབ་འཇུག་ལས་གཞི་ལ་ཞུགས་ཤིང་དེའི་འབྲས་བུ་ལ་ཀྲུང་གོ་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི2002ལོའི་བྱ་དགའ་ཁྱད་པར་ཅན་ཐོབ།\n13. 《གནའ་རབས་ཞང་ཞུང་གི་ཤེས་རིག་ལ་སྐྱར་དུ་དཔྱད་པ》 《ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》 2005.1། པེ་ཅིན།\n1. 《ཞང་ཞུང་གི་ཤེས་རིག》 《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག》 རྒྱ་ཡིག1985.2བོད་ཡིག1985.3ལྷ་ས།\n2 . 《བོད་ཡིག་གི་འབྱུང་གཞི་ལ་གསར་དུ་དཔྱད་པ》《ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》 བོད་ཡིག1988.1། རྒྱ་ཡིག1988.1། པེ་ཅིན།\n3. 《བོན་པོ་ཞིབ་འཇུག་སྐོར་གྱི་གནད་དོན་འགའ》《ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》 གི་བོད་ཡིག1988.3 རྒྱ་ཡིག1988.3། པེ་ཅིན།\n4 . 《བོན་གྱི་བསྟན་བཅོས་དང་དེའི་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ》《ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》 གི་རྒྱ་ཡིག1990.2དང༌། 《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག》གི་བོད་ཡིག1990.4། ཕྱིས་སུ་དབྱིན་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ནས Thcsis0nTibcbl0 in China 《ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》ཟེར་བར་པར་དུ་བསྐྲུན། 1996ལོ། པེ་ཅིན།\n1. The DralagM0nastery and TitsTribe1《གྲི་ལག་དགོན་པ་དང་དེའི་ལྷ་སྡེ》 1995ལོ་ཨོ་སི་ཁྲི་ཡ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒི་ར་ཚི་ནས་འཚོགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་ རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཐེངས་བདུན་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས 《Tibetan Studies 》 ཟེར་བའི་པོད་གཉིས་པའི་ཤོག་ལྷེ981ནས984གི་བར་དུ་གསལ། 1992ལོ། ཨོ་སི་ཁྲི་ཡའི་རྒྱལ་ས་ཝེ་ཨེན་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན།\n2. Lama 0f Bonpo Traditi0n inAmd0 andKhams 《ཨོ་མདོ་དང་ཁམས་ཀྱི་བོན་པོའི་བླ་མ》 1999ལོ་འཇར་པན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཨོ་ས་ཁ་ནས་འཚོགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོན་པོའི་རིག་གནས་གྲོས་དཔྱོད་ཚོགས་འདུའི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས《 New H0ris0n1 in Bon Studies 》《བོན་པོའི་རིག་གནས་ཀྱི་ས་མཚམས་གསར་བ》ཟེར་བའི་ཤོག་ལྷེ417ནས428བར་དུ་གསལ། 2000ལོ་ཨོ་ས་ཁ་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན།\n3. B0np0Tantrics inK0k0n0rArea 《 མཚོ་སྔོན་པོའི་ས་ཁུལ་གྱི་བོན་པོའི་སྔགས་འཆང》1998.7.25ནས31བར་དུ་ཨ་རི་ནས་འཚོགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཐེངས་བརྒྱད་པའི་སྟེང་གི་དཔྱད་རྩོམ།\n4. A New Bonpo Cente Shar rdza Hemitage《བོན་གྱི་ལྟེ་གནས་གསར་བ་ཤར་རྫ་རི་ཁྲོད》 2000.6.24ནས 30 བར་དུ་ཧོ་ལན་གྱི་རྒྱལ་ས་ལེ་ཏིན་ནས་འཚོགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཐེངས་དགུ་བའི་སྟེང་གི་དཔྱད་རྩོམ། ཚོགས་འདུ་དེའི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་སྟེ 《Khams pa Histories: Visi0n1 0f People, Place andAuth0r》ཞེས་པའི་ཤོག་ལྷེ155ནས172བར་ཏུ་གསལ། K0ninklke BrillNV པར་སྐྲུན་ཁང༌། ཧོ་ལན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལེ་ཏིན་གྲོང་ཁྱེར་ནས2002ལོ་པར་དུ་བསྐྲུན།\n5. Monastic Education of Bon in sNang zhig《སྣང་ཞིག་དགོན་པའི་བོན་བསྟན་གྱི་སློབ་གསོ》 2003.9.6ནས12བར་དུ་དབྱིན་ལན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཨོ་ཁི་སི་ཧྥོར་དི་ནས་འཚོགས་པའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཚོགས་པའི་ཚོགས་ཐེངས་བཅུ་བའི་སྟེང་གི་དཔྱད་རྩོམ།\n6. A Survey0fBonp0 M0nasteries and Temples in Tibet and the Himalayas 《བོད་དང་ཧི་མ་ལ་ཡའི་བོན་བསྟན་གྱི་དགོན་པ་དང་གསས་ཁང་ཞིབ་འཇུག》 ཟེར་བའི་ཤོག་ལྷེ་247ནས668བར་དུ་གསལ། འཇར་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཨོ་ས་ཀ་ན་ཡོད་པའི་རྒྱལ་གཉེར་མི་རིགས་རིག་པའི་བཤམས་སྟོན་ཁང་གི་པར་སྐྲུན་ཁང་ནས 2003 ལོ་པར་དུ་བསྐྲུན།\n7. ACatalogue ofthe Bon kanjur 《བོན་པོའི་བཀའ་འགྱུར་གྱི་དཀར་ཆག 》 ནོར་ཝེ་རྒྱལ་ཁབ་ཚན་རིག་ཁང་གི་མཐོ་རིམ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་ཀྱི་མགྲོན་འབོད་ལྟར་རྒྱལ་ས་ཨོ་སི་ལོ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ནས་གདན་དྲངས་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་བརྒྱད་དང་མཉམ་དུ་བསྒྲིགས་ཤིང༌། འཇར་པན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཨོ་ས་ཀ་ན་ཡོད་པའི་རྒྱལ་གཉེར་མི་རིགས་རིག་པའི་བཤམས་སྟོན་ཁང་གི་པར་སྐྲུན་ཁང་ནས2003ལོ་པར་དུབསྐྲུན།\n8. The sNng zhig Fnmily and its Monastery An ethnographic study of the mang zhig kmily and its monastic influence in the Amd0 Bonpo society 《 ཨ་མདོའི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་གི་སྣང་ཞིག་ཚང་དང་ཁོང་གི་དགོན་པའི་ཤན་ཞུགས་སྐོར་གྱི་ མི་རིགས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག 》 ཧོ་ལན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི Brill པར་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་དུ་སྐྲུན་བཞིན་ཡོད།\n1. La Religi0ne B0neI su0i Rapp0rti c0n il Buddhi1m0 in Tibet 《བོད་ཀྱི་བོན་བསྟན་དང་བན་བོན་གཉིས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ》1992ལོ་ཡི་ཏ་ལི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གླིང་ཕྲན་ས་རྡན་ཉ་ནས་འཚོགས་པའི་ཡུ་ཤེ་ཆོས་ལུགས་དང་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གཉིས་ཀྱི་ཞལ་ཏ་ཟེར་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རིག་གཞུང་གྲོས་དཔྱོད་ཚོགས་འདུའི་སྟེང་གི་དཔྱད་རྩོམ། དེའི་དཔྱད་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཏེ M0nache1im0 tibetan0 in dial0g0 《བོད་ཀྱི་བཙུན་པའི་སྐོར་གྱི་དྲི་ལན》ཟེར་བའི་ཤོག་ལྷེ95ནས100བར་དུ་གསལ། ཡི་ཏ་ལིའི་རྒྱལ་ས་རོ་མ་ནས1995ལོ་པར་དུ་བསྐྲུན།\nཆོས་རྒྱལ་ནམ་མཁའ་ནོར་བུས་བརྩམས་པའི《བོད་ཀྱི་ཡ་ཐོག་གི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར》ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་བོད་ཡིག་གི《ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》 1988དེ་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། རྒྱ་ཡིག་གི་དུས་དེབ《ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》1988.2ན་གསལ།\nཕེར་ཁི་ཝེར་ནེསPerKvaerne བརྩམས་པའི Literature0f B0n 《བོན་གྱི་བསྟན་བཅོས》 བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། བོད་ཡིག་གི《ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག》1998.3ན་གསལ།\nཨེ་ལིའོ་ཐི་སི་པེར་ལིནElli0t Sperling གྱིས་བརྩམས་པའི Thc 5th Kam1apa and s0mc aspects of the relationship between Tibet and the early Ming 《ཀ་རྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་བ་དང་བོད་དང་མིན་སྔ་རབས་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་འགའ》 ཟེར་བ་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། 《ཕྱི་གླིང་བོད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་བསྒྱུར་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས》 དེབ་གཉིས་པ། བོད་ལྗོངས་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 1985ལོ་ལྷ་ས་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན། དོ་ནལ་ལོ་ཕེ་ཙིDonald S. L0pez, JA ཡིས་བརྩམས་པའི Pris0ncrS0f Shangri-La 《ཤམ་བྷ་ལའི་བཙོན་མ》 ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ཀྱི་ལེའུ་བཞི་བ་སྟེ the Spell 《གཟུངས་སྔགས 》ཟེར་བ་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར། དེབ་དེ་ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་པར་སྐྲུན་ཁང་གིས་པེ་ཅིན་ནས་པར་དུ་བསྐྲུན།\nདེབ་དང་པོ། དབྲ་སྟོན་སྐལ་བཟང་བསྟན་པའི་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བརྩམས་པའི《ཤར་རྫ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྣམ་ཐར》 ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 1990ལོ་པེ་ཅིན།\nདེབ་གཉིས་པ། 《དྲང་རྗེ་བཙུན་པའི་གཏེར་མ་མདོ་གཟེར་མིག》 ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 1991ལོ་པེ་ཅིན།\nདེབ་གསུམ་པ། སྤ་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་བོས་བརྩམས་པའི《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ》 ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 1991ལོ་པེ་ཅིན།\nདེབ་བཞི་བ། རིག་འཛིན་ཀུན་གྲོལ་གྲགས་པས་བརྩམས་པའི་《གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་དཀར་ཆག》 ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌།1993ལོ་པེ་ཅིན།\nདེབ་དང་པོ། ཕུག་པ་ལྷུན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《རྩིས་གཞུང་པད་དཀར་ཞལ་ལུང》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 2002ལོ། པེ་ཅིན།\nདེབ་གཉིས་པ། ཀུན་གསལ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《ཞང་བོད་ཀྱི་བསྟན་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་ལྷ་རྒྱུད་རིན་ཆེན་ཕྲེང་བ་མ་བཅོས་གསེར་གྱི་ཡང་ཞུན》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 2003ལོ་པེ་ཅིན།\nདེབ་གསུམ་པ། དཔྱད་བུ་ཁྲི་ཤེས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི《གསོ་རིག་འབུམ་བཞི》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང༌། 2005ལོ། པེ་ཅིན།\nད་དུང་མུ་མཐུད་དུ་པར་སྐྲུན་གནང་བཞིན་པ་དང་། 《གངས་ཏི་སེ་བོན་གཞུང》 གི་གཙོ་སྒྲིག་བྱས་པ། དེབ་ཕྲེང་ཉེར་ལྔ་དཔར་སྐྲུན་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱིས་གནས་བསྡུས་ཙམ་མོ།།


Śākya Śrī - The Treasury of Lives: A Biographical Encyclopedia of Tibet, Inner Asia and the Himalayan Region\nཤཱཀྱ་ཤྲཱི་ནི་ཁམས་ཀྱི་བླ་མ་དང་རྣལ་འབྱོར་པ་གྲགས་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁམས་སྤྲུལ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་དང་། འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་པོ། འཇུ་མི་ཕམ་རྒྱ་མཚོ་སོགས་དུས་སྐབས་དེའི་མཁས་དབང་གྲགས་ཆེན་དག་ལས་ཐོས་བསམ་མཛད་ཅིང་། ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་གང་སར་ཕྱིན་ཏེ་རྒྱ་རྟགས་ཆེན་པོ་དང་རྫོགས་ཆེན་གྱི་འཆད་ཉན་སྤེལ། འབྲུག་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་པ་དང་། འབྲུག་གི་རྒྱལ་རབས་དང་པོའི་གཅུང་བསོད་ནམས་བཟང་པོ་སོགས་བུ་སློབ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མ་བསྐྱངས་པར་མཛད།\nb.1853 - d.1919\nམིང་གི་རྣམ་གྲངས།: འཇའ་ལུས་རྡོ་རྗེ་རྩལ།; གྲུ་གུ་རྟོགས་ལྡན་ཤཱཀྱ་ཤྲཱི།; གྲུབ་པའི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ས་ར་ཧའི་སྤྲུལ་པ་ཤཀྱ་ཤྲི་ཛྱ་ན།; ཀུན་བཟང་གང་ཤར་རང་གྲོལ།; རྟོགས་ལྡན་ཤཱཀྱ་ཤྲཱི།; ཤཱཀྱ་ཤྲཱི།; ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་འཇའ་ལུས་རྡོ་རྗེ་རྩལ།\nWylie: shAkya shrI\nChos kyi rgya mtsho. 1980.Rje btsun bla ma rdo rje 'chang chen po shAkya shrI dz+nyA na'i rnam thar me tog phreng ba. Gangtok: Sherab Gyeltsen.\nNgag dbang chos grags. 1974.Dpal rgyal dbang 'brug pa'i gdan rabs mdor bsdus ngo mtshar gser gyi lde mig.Darjeeling: Kargyud Sungrab Nyamso Khang, pp. 46-47.\nNyoshul Khenpo. 2005.A Marvelous Garland of Rare Gems. Richard Barron, trans. Junction City, California: Padma Publication, pp. 442-443.\nTulku Urgyen Rinpoche. 2005.Blazing Splendor: The Memoirs of Tulku Urgyen Rinpoche. Hong Kong: Rangjung Yeshe, pp. 129-134.


ཚངས་དབྱངས་དྲ་ཚིགས - གསར་འགྱུར། - རྩེད་འཇོའི་སྤྲོ་གསེང་གི་རིགས་དབྱེ།\n［རྩོམ་པ་པོ：མི་གསལ། ཡོང་ཁུངས：བོད་ལྗོངས་རླུང་འཕྲིན་དྲ་བ། དུས་ཚོད：2010/2/25 14:47:42 བཀླགས་ཐེངས：1164］ [ཡིག་གཟུགས: ]\nརྩེད་འཇོ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ནང་དོན་དང་ངོ་བོའི་སྟེང་ནས་དབྱེ་ན། དེར་དམངས་ཁྲོད་རྩེད་འཇོ་དང་། དམངས་ཁྲོད་ལུས་རྩལ་གཉིས་སུ་འདུ་སྙམ་སྟེ།\n༡. སྤྲོ་གསེང་གི་རིགས། དམངས་ཁྲོད་རྩེད་འཇོ་ནི་དམངས་ཁྲོད་སྤྲོ་གསེང་གི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་དམངས་ཁྲོད་རྩེད་འཇོའི་ཁྲོད་ཆེས་རྒྱུན་མཐོང་དང་། ཆེས་ཁྱབ་གདལ། ཆེས་སྟབས་བདེའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་བྱ་འགུལ་ཞིག་ལགས་སོ། དེར་ལོ་ཆུང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤྲོ་གསེང་དགའ་སྐྱེད་ཀྱི་རྩེད་འཇོ་དང་། དར་མ་རྣམས་ཀྱི་བག་གཡེང་སྐྱོ་སངས་ཀྱི་རྩེད་འཇོ་དག་འདུ། དམངས་ཁྲོད་རྩེད་འཇོ་ནི་ཡུལ་མི་ཐམས་ཅད་བྱ་འགུལ་དུ་ཞུགས་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་རྩེད་འཇོ་ཞིག་རེད་ལ། དེར་ལྟད་མོ་བ་མེད་ལ་ཡོད་ཀྱང་ཆོག་པ་དང་། ངེས་པར་དུ་དགོས་པ་ནི་རྩེད་འཇོར་ཞུགས་མཁན་གྱི་མི་སྣ་སྟེ། མི་རྣམས་བློ་སེམས་གཅིག་སྒྲིམ་གྱིས་ཞུགས་ན་ད་གཟོད་རང་ཉིད་ལ་སྤྲོ་སྣང་རྒྱས་ཡོང་། རྩེད་འཇོ་ལ་རང་དབང་རང་བཞིན་ཅུང་ཆེ་བས་གཏན་འཁེལ་གྱི་སྒྲིག་ལུགས་ཡོད་ལ་དེ་འདྲའི་གཟབ་ནན་མིན། ཡིན་ནའང་སྣ་རིགས་མང་ཞིང་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས་ལོ་ཆུང་བྱིས་པ་རྣམས་རྩེད་འཇོའི་སྣ་རིགས་སོ་སོ་ཚང་མར་ཞུགས་པའི་ངེས་པ་མེད། བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་བཤད་ན། ལུས་སྟོབས་ཤུགས་སྣོན་དང་། རྩལ་ནུས་འགྲན་ཟླ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་བར་བརྩོན་པའི་ལུས་རྩལ་སྤྲོ་གསེང་གི་རིགས་དང་ཁྱད་ཆེ་སྟེ། དམངས་ཁྲོད་རྩེད་འཇོ་ནི་འི་འཇམ་དང་ལྷོད་འཇགས་ཀྱི་རྣམ་པའི་འོག་རོལ་རྩེད་རྩེ་བ་དང་། རྩེད་འཇོ་བའི་གྲས་ནས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་ཨེ་ཐུབ་ལ་ལྟ་བ་ཙམ་ལས་རྒྱལ་ཕམ་ཁོ་ན་རྩོད་པ་ཞིག་མིན། གཙོ་བོ་ལུས་སེམས་ལ་དགའ་ཚོར་དང་། ཤེས་རིག་འཕེལ་རྒྱས། སྨྲ་ལྕེ་ལ་སྦྱོང་བརྡར། གྲངས་རྩིས་ལ་བྱང་ཆ་བཅས་ཡོད་དུ་འཇུག་པའི་རྩེད་འཇོ་སྟེ། དཔེར་ན། ལོ་ཆུང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐབ་གཞིས་སྒོ་ལོགས་ཀྱི་རྩེད་མོ་དང་། ཨ་མཚར་མཚར་དགུ། ཀ་ཏོ་རའི་གྲངས་ཟློ་བ་སོགས་དང་། དར་མ་རྣམས་ཀྱི་ཁེད་ལྡེའུ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཀུ་རེ་ཆང་ཁའི་རྩེད་མོ་ལྟ་བུའོ།\n༢. ལུས་རྩལ་གྱི་རིགས། དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ལུས་རྩལ་སྤྲོ་གསེང་གི་རིགས་ཀྱང་ངོ་བོའི་མཚོན་སྟངས་དང་རྣམ་པའི་ཆ་ནས་དབྱེ་ན། ལུས་ཤུགས་གཙོ་ཆེ་བའི་རིགས་དང་ཐབས་རྩལ་གཙོ་ཆེ་བའི་རིགས་གཉིས་སུ་འདུ་སྙམ་སྟེ།\nདང་པོ། ལུས་ཤུགས་ཀྱི་རིགས། ལུས་ཤུགས་ཀྱི་རྩལ་རྩེད་ཅེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྩལ་ཤུགས་འགྲན་པ་གཙོ་བོའི་འགྲན་རྒོལ་རང་བཞིན་གྱི་བྱ་འགུལ་ལ་ཟེར། དེ་ནི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ལུས་རྩལ་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེར་ཡ་རྐྱང་གི་འགྲན་བསྡུར་དང་ཚོགས་པ་རང་བཞིན་གྱི་འགྲན་རྒོལ་ལུས་རྩལ་གྱི་ཆ་དག་ཡོད་དོ། ཡ་རྐྱང་གི་ལུས་རྩལ་ལ་གཙོ་བོ་འཇུ་རེས་རྒྱག་པ་དང་། འུར་རྡོ་འཕེན་པ། ལྗིད་འདེགས། ཐག་འཐེན་སོགས་ཡོད་དེ། འཇུ་རེས་རྒྱག་པ་ནི། བོད་རིགས་དང་། སོག་རིགས། དབྱི་རིགས། “ ཡུ་གུར་རིགས། ཀྲོང་རིགས། ཡའོ་རིགས་སོགས་རང་རྒྱལ་གྱི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་མང་པོ་ཞིག་གི་ལུས་རྩལ་རྣམ་གྲངས་ཤིག་རེད། དེ་ཡང་བོད་དུ་དར་བའི་དུས་གསལ་པོ་ཞིག་མི་ཤེས་ཀྱང་། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་དང་ལྟ་ལྡན་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ལྡེབས་རིས་སུ་“སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་ཁྲིར་བཀོད་པ་”ཞེས་པར་འཇུ་རེས་རྒྱག་པའི་རི་མོ་ཡོད་པར་བརྟགས་ན་སྤྱི་ལོའི་དུས་རབས་བདུན་པའི་ཡར་སྔོན་ནས་ལུས་རྩལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བོད་གངས་ཅན་གྱི་ཡུལ་དུ་བྱུང་ཡོད་པ་ར་སྤྲོད་བྱེད་ཐུབ།\nདེ་ཡང་བོད་ཀྱི་འཇུ་རེས་རྒྱག་ཚུལ་ལ་རང་དབང་གི་འཇུ་ལུགས་དང་། ངེས་གཏན་གྱི་འཇུ་ལུགས་གཉིས་ཡོད་ལ། རང་དབང་གི་འཇུ་ལུགས་ཀྱིས་མགོ་དང་རྐང་པ། ལག་པ་སོགས་གང་རུང་ནས་འཇུ་ཞིང་འཐེན་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ཐང་ལ་རྒྱག་ཅི་ཐུབ་བྱེད་པ་ཡིན། ངེས་གཏན་གྱི་འཇུ་ལུགས་ནི་གཞོགས་གཉིས་ཀྱིས་རང་རང་གི་འགྲན་ཡའི་སྐེད་པ་དང་ཕྲག་པ་ནས་འཇུས་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་ཐང་ལ་རྒྱག་ཅི་ཐུབ་བྱེད་པའོ།\nའུར་རྡོ་འཕེན་པ་ནི། བོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་ལོ་རྒྱུས་རིང་ཞིང་དར་ཁྱབ་ཆེ་བ་ཞིག་རེད། དེ་ནི་རང་རེའི་མེས་པོ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་མི་ལོ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་ཡར་སྔོན་ནས་རི་དྭགས་རྔོན་པ་དང་། ཕྱུགས་རིགས་གཉེར་སྐྱོང་། དགྲ་འགོག་རང་སྲུང་སོགས་ཀྱི་ཐད་བཀོལ་ནས་ད་ལྟ་ལུས་རྩལ་རྣམ་གྲངས་སུ་གྱུར་ཡོད་ལ། དེའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ད་ཡོད་ཀྱི་དཔྱད་གཞིར་གཞིགས་ན། དབང་མཛད་བཅུའི་དྲུག་པ་ཀྲོག་ཀྲོག་འདྲེའི་སྐབས་སུ་“མཚོན་ཆ་འུར་རྡོ་བྱུང་”ཡོད་པ་དང་། གཞན་ཤིན་ཅང་གི་ས་འོག་ནས་ཐོན་པའི་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་མཚོན་ཆའི་ཁྲམ་བྱང་དུ་ཁྲབ་རྨོག་དང་། མདུང་རིང་། མདའ་གཞུ། འུར་རྡོ། རལ་གྲི་གྲི་ཤུབས་སྦྲགས་མ། མདའ་དོང་བཅས་བྱུང་ཚུལ་བཀོད་ཡོད་པས། ད་ལྟའི་བོད་ཀྱི་ལུས་རྩལ་རྣམ་གྲངས་འུར་རྡོ་ནི་བགྲང་བྱ་སྟོང་ཕྲག་ཡར་སྔོན་ནས་བྱུང་ཟིན་པ་ཤེས་ཐུབ། དེར་རིགས་དང་རྒྱུ། རྣམ་པ་བཅས་ལ་བརྟག་ན། སླ་བྱེད་རྒྱུ་ལ་ལུག་བལ། ར་རྩིད་ནོར་རྩིད། ནོར་རྔ། རྟ་རྔོག རྟ་རྔ་བཅས་དྲུག་དང་། ཕྱིའི་རྣམ་པའི་སྟེང་ནས་དབྱེ་ན་གའུ་ཁ་སྦྱོར་དང་། བྱིས་མིག དེ་བཞིན་སླ་བྱེད་སྐུད་པའི་གྲངས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དབྱེ་ན། ཟིལ་མོ་སྒང་སླས། བཞི་ཐེ་ཧྲིལ། (སླ་བའི་དོན་ལ་འཇུག་སྙམ)བརྒྱད་ཐེ་ཧྲིལ། བཅུ་གཉིས་ཐེ་ཧྲིལ། ཁྲ་ཆེན། ཁྲ་ཆུང་། བཅུ་དྲུག་དགུ་སྒྲིལ། གཟི་རིལ། གཟི་མིག་མ་བཅས་དང་། ཁ་དོག་གི་ཆ་ནས་དབྱེ་ན། གཞོགས་དཀར། གཞོགས་ནག་ཆུ་མིག་དགུ་སྒྲིལ་བཅས་སོ།\nའུར་རྡོ་ནི་རྒྱང་རིང་དམིགས་གཏད་ཀྱི་འབེན་ལ་དམིགས་ནས་འཕེན་དགོས་ལ་དེའི་གཡུག་ཚུལ་ནི་གཏན་འཁེལ་ཞིག་མེད་པ་འདྲ་ཡང་སྤྱིར་བཏང་གིས་ལག་གཡས་པས་ཀླད་ནས་གཡོན་ལོགས་སུ་ཅུང་ཙམ་གཟུར་ཏེ་གཡོན་དུ་བསྐོར་བ་དང་། ལག་གཡོན་པས་ཀླད་ནས་གཡོན་ལོགས་སུ་ཅུང་ཙམ་གཟུར་ཏེ་གཡས་ལོགས་སུ་བསྐོར་བ། ལག་གཡས་པས་འུར་རྡོ་གཡས་གཞོགས་སུ་བསྐོར་བ་དང་། ལག་གཡོན་པས་འུར་རྡོ་གཡོན་གཞོགས་སུ་བསྐོར་བ།མདུན་ཕྱོག་ནས་གཡས་གཡོན་གང་རུང་དུ་བསྐོར་བ། གཡས་གཡོན་གཞོགས་གཉིས་ནས་གནམ་དུ་བསྐོར་ལ། འཕེན་ཕྱོགས་ལ་གྱེན་དུ་འཕེན་པ་དང་། ཐུར་དུ་འཕེན་པ། བདེ་ཐང་དུ་འཐེན་པ། རྟའི་གོང་ནས་འཕེན་ཞིང་། དེ་ལྟར་འཕངས་ཏེ་རྒྱང་ལ་འགྲོ་མིན་དང་འབེན་ལ་ཕོག་མིན། སྒྲ་སྐད་ཆེ་ཆུང་གིས་རྒྱལ་ཕམ་རྩོད་པར་བྱེད་དོ།\nལྗིད་འདེགས་ནི། བོད་རིགས་ཀྱི་ཆེས་སྔ་བའི་ལུས་རྩལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་རེད། དེར་བྱེ་སྒྱེ་འགྱོགས་པ་དང་འབྲུ་སྒྱེ་འགྱོགས་པ་སོགས་ཡོད་ལ་སྤྱིར་བཏང་གི་ལྗིད་ཚད་རྒྱ་མ་བཞི་བརྒྱ་ཡན་ཡོད་ཅིང་དེ་ཡར་བཀྱགས་ཏེ་རང་ལུས་ཕྱོགས་བཞིར་བསྐོར་བ་དང་སྒོར་ཐིག་གི་རི་མོར་སྐོར་བ་བྱེད་པའི་ཐེངས་གྲངས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཕམ་རྩོད། གཞན་ད་དུང་འབྲི་གཡག་དང་རྟ། དྲེལ་སོགས་དང་། དེར་ཁལ་བཀལ་ཡོད་པ་བཅས་ཡར་བཀྱགས་པས་མཐོ་དམན་དང་སྔར་གནས་ནས་ཕར་འཁྱེར་བའི་བར་ཐག ཡར་བཀྱགས་ནས་བསྡད་པའི་དུས་ཡུན་ལ་བལྟོས་ནས་རྒྱལ་ཕམ་འགྲན། དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་སོ་དྲུག་པ་ཁྲི་འདུས་སྲོང་མང་པོ་རྗེས་(སྤྱི་ལོ་༦༧༦-༧༠༤)སྲིད་སྐྱོང་བའི་སྐབས་སུ་བོད་དུ་རྩལ་པོ་ཆེ་མི་བདུན་བྱུང་། དེའི་ནང་གི་རྔོག་རིང་ལ་ནག་པོས་གླང་པོ་ཆེའི་ཕྲུ་གུ་ཐེག་པ། རྔོག་གླིང་ཁམས་ཀྱིས་གཡག་གྲུས་པོ་ཆེ་ཐེག་པ། འགོས་གཡག་ཆུང་གིས་ཤ་བའི་རླུང་བུ་བྱེ་མས་བཀང་བ་ཀླད་ལ་བསྐོར། ཅོག་རོ་འབྲོང་ཤོར་གྱིས་འབྲོང་ཐུར་དུ་རྒྱུགས་པ་གྱེན་དུ་འཐེན། གནོན་ཁྲི་བདུན་གཡུ་བྱིན་གྱིས་རྟ་གཡང་ལ་མཆོང་བ་གྱེན་ལ་འཐེན་ནུས། དེ་ལྔ་པོ་ནི་སྤྱི་ལོ་༦༨༠སྐབས་དག་གི་བོད་ཀྱི་མིང་གྲགས་ཆེ་བའི་རྩལ་ཆེན་ལྔ་ཡིན་པར་མ་ཟད། ལུས་རྩལ་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་ལྗིད་འདེགས་པའི་གྱད་མི་ལྔའང་ཡིན་ནོ། ཐག་འཐེན་ལ་སྐེ་འཐེན་དང་གླང་ཆེན་ས་གཤགས་སོགས་ཡ་རྐྱང་ཅན་དང་མི་མགོ་འདྲ་མཉམ་གྱིས་ཐག་པའི་གཞོགས་གཉིས་ཕར་ཚུར་འཐེན་པའི་ཚོགས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་བཅས་ཡོད། སྐེ་འཐེན་ནི་འགྲན་ཡ་གདོང་ཐད་དུ་ལངས་ཏེ། ཐག་པའི་ཁུག་མགོ་གཞོགས་གཉིས་ཀྱི་སྐེ་ལ་བསྐོན་རྗེས། སྐེ་དང་མགོ་ལུས་གཟུགས་ཚང་མས་ཤུགས་བཏོན་ནས་རང་རང་གི་ཕྱོགས་སུ་འཐེན་པ་དང་། ཕར་ཕྱོགས་འཐེན་ནས་ཐང་དུ་བཀོད་པའི་དཀྱིལ་རྟགས་ལས་བརྒལ་མིན་ལ་བལྟོས་ཏེ་རྒྱལ་ཕམ་ཕྱེ། གླང་ཆེན་ས་གཤགས་ནི་འགྲན་ཞུགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཐག་པ་གློ་གཟར་དུ་མདུད་དེ་ལག་པ་ཟུང་དང་པུས་མོ་གཉིས་བཅས\n་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ་གླང་ཆེན་གྱི་ལད་མོས་ཁ་རང་རང་སར་བསྐོར་ཏེ་འཐེན་རྩལ་འགྲན་པ་ལ་ཟེར་ཞིང་རྒྱལ་ཕམ་བརྟག་ཚུལ་སྐེ་འཐེན་དང་མཚུངས་ལ། ཚོགས་པས་འཐེན་རྩལ་འགྲན་པ་ནི་ད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་རྒྱུན་མཐོང་དུ་གྱུར་ཡོད་པས་ཤེས་གསལ་ལྟར་རོ།གཉིས་པ་ཐབས་རྩལ་གྱི་རིགས། ཐབས་རྩལ་གྱི་རྩལ་རྩེད་ནི། ཐབས་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་པ་གཙོར་བཟུང་གི་སྤྲོ་གསེང་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན། དེ་ལུས་ཤུགས་ཀྱི་རྩལ་རྩེད་དང་བསྡུར་ན་ཐབས་ཇུས་སྤྱོད་པ་མང་ལ་འགྲན་བསྡུར་པས་རྐང་ལག་གཡུག་པ་དང་འཐེན་འགྱོགས་མཆོང་ལྡིང་བཅས་ཀྱི་འཁྲབ་སྟངས་སྣ་ཚོགས་སྟོན་ཞིང་། འགྱུར་ལྡོག་ཆེ་ལ་རྣམ་པ་མང་བའི་ཐེབས་པེད་(སྤོད་)རྩེད་འཇོ་དང་། ཐེ་ཀེའི་རྩེད་འཇོ། (ཨ་ཅུག་)མིག་མངས་རྩེད་འཇོ།རྟ་གོང་གི་རྩེད་འཇོ། ཆུ་རྐྱལ་རྩེད་འཇོ་སོགས་ཡོད་དེ། ཐེབས་པེད་ནི་བྱ་སྒྲོ་སོགས་ཀྱིས་བཟོས་པའི་ལོ་ཆུང་བྱིས་པའི་རྐང་རྩལ་གྱི་རྩེད་མོ་ཞིག་ཡིན། དེར་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་དུ་མའི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་ཏེ་རྟ་ཐོག་སྤོ་ལོའི་ལུས་རྩལ་གྱི་རྨང་གཞིའི་སྦྱོང་བརྡར་ཡིན་སྙམ་ཞིང་། དེ་ལྟའི་རྩེད་མོའི་རྣམ་གྲངས་བོད་ཁུལ་གྱི་ས་ཆ་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་དར་ཞིང་ཁྱབ་ཡོད་ལ། ས་ཁུལ་ཁག་སོ་སོར་ཡང་རབ་ལ་ཐང་དཀར་རྒོད་པོའི་སྒྲོ་ལས་བཟོས་པའི་ཐེབས་པེད་དང་། འབྲིང་ལ་ཁྱིམ་བྱའི་སྒྲོ་ལས་བཟོས་པའི་ཐེབས་པེད། ཐ་མར་རས་སམ་ར་རྩིད་སོགས་ཅི་འབྱོར་བ་ལས་བཟོས་པའི་ཐེབས་པེད་སྣ་ཚོགས་ཡོད། དེར་ཡང་ལོ་ན་ཆེ་ཆུང་ལ་གཞིགས་ཏེ་ཐ་གུ་འདོགས་དགོས་མིན་གཉིས་སུ་ཡོད་དེ། ལོ་ན་བཞི་ལྔ་ཙམ་ལས་མ་སོན་པའི་བྱིས་པས་རྩེ་སྐབས་ཐ་གུ་དང་ཁ་བྲལ་དུ་མེད་ལ། ལོ་ན་ཆེ་ཙམ་ལ་སླེབས་པའི་ལོ་ཆུང་བྱིས་པ་ཚོས་རྩེ་སྐབས་ཐུ་གུ་འདོགས་མི་དགོས་པར་མདུན་རྩེད་དང་། རྒྱབ་རྩེད། གཡས་རྩེད། གཡོན་རྩེད། གནས་རྩེད་སོགས་ཀྱི་རྩེ་ལུགས་ཡོད་ལ།དེ་དག་ཚང་མ་ཐབས་རྩལ་ལ་བརྟེན་དགོས། ཐེ་ཀེ་ནི་(ཨ་ཅུག་གི་རྩེད་འཇོ་)ར་ལུག་སོགས་ཀྱི་པུས་ཚིགས་རུས་ཆུང་ཞིག་སྟེ། མདོ་དབུས་གཙང་གསུམ་སོགས་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་གྱི་བྱིས་པ་ཚོས་རུས་ཆུང་གྲུ་བཞི་དེ་རྟ་བོང་ལུག་རའམ་ཤར་ནུབ་རྟ་དྲེལ་སོགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ཕྱེ་ནས་རྩེད་མོ་རྩེ་རྒྱུ་ཡོད་པས། དེར་རྟ་དྲེལ་རྩེ་བ་ཡང་ཟེར་སྲོལ་ཡོད། ཐེ་ཀེ་ལ་བཟང་ངན་གཉིས་སུ་དབྱེ་སྲོལ་ཡོད་དེ། ར་ལུག་སོགས་བཤས་ནས་བཏོན་པའི་ཐེ་ཀེ་ལ་བཟང་ཐེ་རུ་འབོད་ཅིང་ལེགས་པར་བརྩི་བ་དང་། ར་ལུག་སོགས་ཤི་རོ་ནས་བཏོན་པར་ཤི་ཐེ་རུ་འབོད་ཅིང་ཞན་པར་བརྩི་སྲོལ་ཡོད། ཡུལ་གྲུ་ལ་ལར་ཤི་ཐེ་རྩེ་སྲོལ་ཉུང་ལ་ཆེ་ཕྱུགས་ཀྱི་ཐེ་ཀེ་རྩེ་སྲོལ་དཀོན། གཞན་ཡང་ཐེ་ཀེའེ་ནང་ནས་ལེགས་ཤོས་ནི་མཁྲེགས་ཤིང་འཇམ་ཤ་དོད་ལ་འོད་མདངས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། སྤྱིར་ཞིང་འབྲོག་ས་ཁུལ་དུ་ཐེ་ཀེ་རྩེ་བའི་དུས་ཚོད་ནི་དགུན་དུས་ཡིན་ཞིང་། དབྱར་དུས་རྩེ་སྲོལ་མེད། དེ་ཡང་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་ཐོན་སྐྱེད་ངལ་རྩོལ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་དེ། དགུན་དུས་ར་ལུག་སོགས་བཤའ་དུས་ཡིན་པ་ཙམ་མ་ཟད། ཞིང་འབྲོག་ཁུལ་དུ་ལས་བྲེལ་ཆུང་བའི་དུས་ཡིན་གཤིས། དུས་ཚིགས་དེ་ནི་ཐེ་ཀེ་ཐོན་པའི་དུས་དང་རྩེ་བའི་དུས་ལེགས་པོ་ཞིག་རེད། ཐེ་ཀེ་གྲུ་བཞི་དེའི་སྟེང་ནི་རྟ་དང་། འོག་ནི་བོང་བུ། གཡས་ནི་ར། གཡོན་ནི་ལུག མདུན་ནི་ཁྱུང་། རྒྱབ་ནི་ཁྱི་རྐུབ་སོགས་སེམས་ཅན་ལ་དཔེ་བཞག་ནས་དབང་རིམ་ཡང་རྟ་བོང་ལུག་ར་དེ་བའི་ལས་སྔ་མ་སྔ་མ་དབང་ཆེ་ཞིང་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་དབང་ཆུང་བར་བརྩི་བ་དང་། ཁྱུང་དང་ཁྱི་རྐུབ་གང་རུང་ལངས་ཚེ་སླར་ཡང་འཁྲབ་དགོས་པ་བཅས་སོ།\nརྟ་གོང་གི་རྩེད་འཇོ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཞིང་། མིག་མངས་ནི། བོད་དུ་དུས་ནམ་ཞིག་ལ་དར་བ་གསལ་པོར་བཀོད་ཡོད་པ་མ་མཐོང་ཡང་། རྒྱའི་ཡིག་ཚང་“ཐང་ཡིག་རྙིང་མ་”ལས་བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས་སྐོར་བརྗོད་སྐབས་“རྩེད་མོར་ཤོ་དང་མིག་མངས་”ཞེས་དང་།“ཏུང་ཧོང་གི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་”དག་ན་བོད་བཙན་པོའི་བློན་ཆེན་སྤུང་སད་ཟུ་ཙེ་སོགས་ཀྱིས་མིག་མངས་རྩེ་བའི་གཏམ་རྒྱུད་བཀོད་ཡོད་པ། དམངས་སྲོལ་ཞིབ་འཇུག་པ་སྐུ་ཞབས་དགྲ་ལྷ་ཟླ་བ་བཟང་པོས་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་འཁྲུངས་ཡུལ་ཕོ་བྲང་བྱམས་པ་མི་འགྱུར་གླིང་ནས་ཚོལ་རྙེད་བྱུང་བའི་རྡོ་བརྐོས་ཀྱི་མི་མངས་འཁྲབ་གའི་སོགས་དང་། དེ་མིན་“བོད་ལྗོངས་རྩོམ་རིག་”དུས་དེབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པ་སྐུ་ཞབས་ཡན་ཞན་ཀྲུང་ནས་“དཀར་ནག་གི་འཇིག་རྟེན་”ཞེས་པའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་སྤེལ་ཏེ།“གངས་ལྗོངས་རིག་གནས་”དུས་དེབ་ཏུ་“མིག་མངས་ནི་གནའ་དུས་ནས་བོད་དང་རྒྱ་ནག་ཏུ་དར་ཁྱབ་ཡོད་པ་ཙམ་མ་ཟད། བོད་དུ་དར་བའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་རྒྱ་ནག་ལས་སྔ་”⑧ཞེས་བཀོད་པ་དག་ལ་བརྟག་ན་ཕལ་ཆེར་དུས་རབས་ནམ་ཞིག་གི་སྐབས་སུ་བྱུང་བ་དཔོག་ཐུབ། དེར་རིགས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ནི་“བོད་ཀྱི་དེབ་ཐེར་བཀྲ་ཤིས་གཏེར་བུམ་”( P༨༥༡)དུ་བཀོད་པ་ལྟར་ན་སུམ་ཅུ་ལྷག་ཡོད་པ་དང་། ད་ལྟ་རྒྱུན་མཐོང་གི་རིགས་ནི་འགྲིག་རྩེད། དབྱིབས་སྒང་དྲུག་ཅུ་(ཨ་མདོ་བས་བཙིར་འགྱིག་ཟེར)། ཌ་རུ་མ། རྒྱལ་པོ་སྒོ་གཅིག སྒོ་གཉིས། སྒོ་བཞི་སོགས་ཡོད་ཅེས་པའང་དོན་ལ་གནས་ཤིང་། བོད་རིགས་མི་དམངས་ནི་མིག་མངས་རྩེ་རྒྱུར་དགའ་བས་ཕོ་མོ་རྒན་གཞོན་ཚང་མས་རྩེ་ལ། འཁྲབ་གཞི་དང་འགྱིག་རྡེའུ་ཡང་ནང་དོན་དང་རྩེ་ལུགས་ཀྱི་ཐབས་ཇུས་ལྟར་རྙོག་འཛིང་མིན་པར་སྟབས་བདེ་ཡིན་པས། མིག་མངས་རྩེ་མཁན་གྱིས་རང་ཁྱིམ་དང་། ཕྱི་རོལ། ལམ་འགྲམ། གཡུལ་ཁ། གྱང་རྩ་སོགས་ནས་སྡོང་པོའི་ཡལ་ག་དང་། སོལ་བ། རྡོ་འབིགས། རྡོ་ཕྱེ་དཀར་པོ་སོགས་སྤྱད་དེ་ཐང་དང་། རྡོ་ལེབ། ཤིང་ལེབ་སོགས་ལ་འགྱིག་རིས་བྲིས་ཏེ་འཁྲབ་གཞི་བྱེད་ལ། རྡེའུ་དཀར་ནག་དང་སིལ་ཏོག་གི་ནང་སྙིང་གིས་འགྱིག་རྡེའུ་བྱེད། གང་ལྟར་ཕན་ཚུན་གྱི་འགྱིག་རྡེའུ་མི་ནོར་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ཆོག་གོ །\n·གསར་འགྱུར་འོག་མ：རྩེད་འཇོའི་རོལ་རྩེད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས། 【 འདྲ་ཕབ། 】 【 པར་འདེབས། 】\n·བོད་ཀྱི་རླུང་རྟ་（ཀླུང་རྟ་）འཛུགས་སྲོལ་སྐོར། 2010/5/5 8:50:07\n发表时间：2018/12/5 21:59:18 [来自: 112.5.248.254]\n发表时间：2018/11/22 23:03:58 [来自: 112.5.248.152]\n发表时间：2018/11/15 23:10:28 [来自: 112.5.248.229]\nའབྲེལ་ཡོད་དཔྱད་བརྗོད 65 ཡོད། མིག་སྔར་གསར་འགྱུར当前显示最新的3འདུག [དཔྱད་བརྗོད་མང་པོར་བལྟ་བ།] [དཔྱད་བརྗོད་སྤེལ་བ།]