Terdzo-RI-005 - Rinchen Terdzö\nrdzogs chen ma rgyud mkha' 'gro gsang ba lam khyer las:_zhe sdang rdo rje'i shog dril\nVolume 55 (རི) / Pages 257-262 / Folios 1a1 to 3b3\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 55 > Text #5 (Scroll to Bottom)\nkun dga' 'bum ma. rdzogs chen ma rgyud mkha' 'gro gsang ba lam khyer las zhe sdang rdo rje'i shog dril. In Rin chen gter mdzod chen mo pod nga lnga pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 55) by 'jam mgon kong sprul, 257-262. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nTreasure colophon: rdzogs chen ma rgyud mkha' 'gro gsang ba lam khyer gyi gdams pa'o:_yum rdo rje phag mos dur khrod so sa'i gling du ye shes mtsho rgyal la gnang ba'o:_mtsho rgyal gyis sgrags yang rdzong shel gyi 'od gsal phug tu gter du sbas pa'o:_bka' rgya:_gter rgya:_sbas rgya:_gab rgya:_zab rgya:_sa ma ya:_rgya rgya rgya:_mkha' 'gro'i tshogs la bzod par gsol\nRevealer colophon: de nas slob dpon ma kun dga' 'bum gyis gter nas bton pa'i shog ser gyi yang tsha las zhal bshus pa'o\nརྫོགས་ཆེན་མ་རྒྱུད་མཁའ་འགྲོ་གསང་བ་ལམ་ཁྱེར་ལས༔ ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་ཤོག་དྲིལ་བཞུགས་སོ༔ ན་མོ་གུ་རུ་བཛྲ་ཌཱ་ཀི་ནཱི༔ དཔལ་རྡོ་རྗེ་མཁའ་འགྲོ་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ༔ ཞེ་སྡང་ལམ་དུ་ཁྱེར་བ་འདི་ལ་དོན་གསུམ་སྟེ༔ སྔོན་འགྲོ༔ དངོས་གཞི་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྟོན་པར་བྱ་སྟེ༔ ཐོག་མར་རི་ཁྲོད་དམ༔ གངས་ཁྲོད་དམ༔ ནགས་ཁྲོད་དམ༔ དབེན་པའི་གནས་སུ༔ བླ་མ་ལ་གསོལ་བ་ཉིན་མཚན་ཁོར་ཡུག་ཏུ་གདབ༔ མཎྜལ་འབུལ༔ མཁའ་འགྲོ་ལ་ཚོགས་དང་གཏོར་མ་བཤམ༔ གཞི་བདག་ལ་བདེན་པ་བདར༔ ལན་ཆགས་ལ་བགེགས་གཏོར་གཏང༔ འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་བསྒོམ༔ བླ་མ་གྲུབ་ཐོབ་རྣམས་ཀྱིས་དཀའ་བ་སྤྱད་པའི་རྣམ་ཐར་ཚོ་ཡིད་ལ་དྲན་པར་བྱས་ལ༔ སྐྱབས་འགྲོ་སེམས་བསྐྱེད་སྔོན་དུ་བཏང་ནས༔ རྟོགས་ལྡན་གྱི་བླ་མ་དམ་པ་གཅིག་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་ཤིང་མོས་གུས་དུང་པའི་སྒོ་ནས་གདམས་པ་ཞུ་ཞིང་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱ་སྟེ༔ སྔོན་འགྲོ་འདི་རྣམས་ལ་ནན་ཏན་ཆེར་བྱ་བ་གལ་ཆེའོ༔ དེ་ནས་དངོས་གཞི་སྟོན་པར་བྱ་སྟེ༔ དང་པོ་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་མཁན་པོ་རྩད་གཅད་པ་ནི༔ འདི་ལ་གཉིས་ཏེ༔ དང་པོ་ཀུན་གཞི་རང་ལ་བརྟེན་པའི་ཞེ་སྡང་དང༔ དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཁྲུལ་པ་མ་རིག་པའི་ཞེ་སྡང་གཉིས་སོ༔ ད་ནི་དང་པོ་རང་ལ་བརྟེན་པའི་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་མཁན་པོ་རྩད་གཅད་པ་ནི༔ ཞེ་སྡང་གི་ངོ་བོ་གཅེར་གྱིས་བལྟས་ཏེ༔ ཞེ་སྡང་དེ་ལ་ངོ་བོ་ཅི་འདུག༔ གཟུགས་ཅི་འདུག༔ ཁ་དོག་ཅི་འདུག༔ དངོས་པོ་ཅི་འདུག་ལེགས་པར་ཐག་བཅད་དོ༔ ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་མཁན་པོ་དེ་རང་ཡིན་ནམ༔ གཞན་ཡིན༔ ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་དེ་གང་ཡིན་ལྟོས༔ ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་མཁན་པོས་ཞེ་སྡང་རང་ལ་ངོ་བོ་དང་གཟུགས་མ་རྙེད༔ ཁ་དོག་དང་དངོས་པོ་མ་རྙེད་ན༔ ཡང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་དྲན་མེད་གཅིག་ཡིན་ནམ༔ དྲན་པ་དང་བཅས་པ་གཅིག་ཡིན་ནམ་ལེགས་པར་ལྟོས་ཤིག༔ དེར་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་མཁན་པོ་མ་རྙེད་ན༔ མ་རྙེད་པ་དེ་རང་གི་ངང་ལ་དར་ཅིག་ཞོག་ལ་ཐག་ཆོད་ཅིག༔ ཡང་ཅིས་ཀྱང་མ་རྙེད་ན༔ ཡར་སངས་རྒྱས་དང་གཅིག༔ མར་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་དང་གཉིས༔ སྐྱོན་ཡོན་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ཡོང་དོན་མེད་པ་ལ༔ འདི་གང་ནས་བྱུང༔ ལེགས་པར་ཐག་ཆོད༔ དེ་ནས་ཞེ་སྡང་ལ་ངོ་བོ་དང་གཟུགས་མ་རྙེད་ན༔ དེ་ཁ་ཚུར་ལོག་ལ༔ ཡེ་གདོད་མ་ནས་ངོ་བོ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང༔ རང་བཞིན་གྱིས་གསལ༔ ཡེ་ནས་མ་སྐྱེས་མི་འགག་པ་གཅིག་ཡིན་པ་ལ༔ དེ་ལྟར་དུ་མ་ཤེས་པས་འཁྲུལ་པའི་མ་རིག་པ་བྱུང་བ་ལགས་མོད༔ འཁོར་བར་འཁྱམས་ནས་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་བ་ལགས་མོད༔ ད་རང་གི་ངོ་བོ་ཞེ་སྡང་དེ་སྟོང་པའི་ངོ་རང་ཐོག་ཏུ་འཕྲོད་ནས༔ ཞེ་སྡང་གི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཡིན༔ ཞེ་སྡང་གི་རང་བཞིན་ཆོས་ཉིད་ཡིན༔ ད་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་ཚད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོང༔ རང་བཞིན་གསལ༔ ཐུགས་རྗེ་འགག་པ་མེད༔ དུས་དེ་ཙམ་ན་ཞེ་སྡང་ཐམས་ཅད་རང་སེམས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་མིན་པ༔ དོན་ལ་ལོགས་སུ་གྲུབ་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད༔ རང་ཞེ་སྡང་ཡིན༔ ཞེ་སྡང་ཡང་རང་ཡིན༔ ངོ་བོ་གཅིག་ལ་གཉིས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན༔ གཉིས་པོ་རང་ཡང་ངོ་བོ་སྟོང་པར་ཤེས་པས༔ ཞེ་སྡང་གི་ངོ་བོ་བྲལ༔ གཉིས་མེད་ཀྱི་དོན་རྟོགས་ཏེ་ཐམས་ཅད་རང་སེམས་སུ་ངོ་འཕྲོད༔ ཕྱི་རོལ་དུ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་དང༔ ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དགྲ་སྡང་མི་སྡང་དང༔ གཉེན་བྱམས་མི་བྱམས་ཐམས་ཅད་ཀྱང༔ ངོ་འཕྲོད་ནས་སྤང་བླང་དང་བྲལ༔ དེ་ཙ་ན་རང་ལ་བརྟེན་པའི་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་མཁན་པོ་རྩད་ཆོད་པ་ཡིན་ནོ༔ ད་ཕྱི་རོལ་ཡུལ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་འཁྲུལ་པ་མ་རིག་པའི་ཞེ་སྡང་རྩད་གཅད་པ་ནི༔ རང་ལ་སྙིང་ན་བའི་དགྲ་དང་འཕྲད་པའམ༔ དོན་མེད་པའི་མིས་རང་གི་དངོས་པོ་ཕྲོགས་པའམ༔ སེམས་ལ་ཕོག་པའི་གཏམ་མི་སྙན་པའམ༔ དེ་འདྲ་གཅིག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེ་སྡང་ལྷང་པ་གཅིག་སྐྱེས་འོང༔ དེ་རང་ལ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ནམ༔ དགྲ་དེ་ལ་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་ཡིན༔ ལེགས་པར་ཐག་བཅད་མ་ཤེས་པར་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་ཡིན་མོད༔ ངོ་རང་ཐོག་ཏུ་འཕྲོད་ནས་ཞེ་སྡང་རང་སར་གྲོལ་ཙ་ན༔ ཕྱི་རོལ་དུ་དགྲ་དང་འཕྲད་ཀྱང་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེ༔ དངོས་པོ་ཕྲོགས་ཀྱང་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེ༔ གཏམ་མི་སྙན་པ་ཐོས་ཀྱང་ཞེ་སྡང་མི་སྐྱེ༔ གལ་ཏེ་སྐྱེས་ཀྱང་དེ་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་བལྟས་པས་རང་སར་ཁྲོལ་གྱིས་འགྲོ༔ ཕྱི་རོལ་དུ་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་རང་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་རུ་ཤེས་ཙ་ན༔ ཕྱི་རོལ་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་དགྲ་དང་གཏམ་མི་སྙན་པ་ཅི་བྱུང་ཐམས་ཅད་གྲོགས་སུ་ཤར་ཏེ༔ མེ་འབར་བ་ལ་ཤིང་བསྣན་པ་དང་འདྲའོ༔ དཔེར་ན་མཚོ་ལ་རྦ་རླབས་འཕྲོས་ཀྱང་མཚོ་རང་གི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན༔ ཤིང་ལ་ཡན་ལག་དང་མཛེར་པ་སྐྱེས་ཀྱང་ཤིང་རང་གི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན༔ དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ཡུལ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ༔ ནང་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཕྱི་ཡུལ་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས༔ ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཏེ༔ ཡུལ་རྐྱེན་ཡང་རང་སེམས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ༔ མདོར་ན་ཐམས་ཅད་སེམས་སུ་མ་གྱུར་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་དོ༔ དེ་བས་ན་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྟོང་པར་ཤེས་ཙ་ན༔ ཕྱི་རོལ་གྱི་དགྲ་དང༔ གཏམ་མི་སྙན་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་མཚན་མ་མེད་པ༔ སྤང་བླང་གཉིས་དང་བྲལ་བས་ངོ་བོ་མེད༔ ངོ་བོ་མེད་པས་དབྱེར་མི་ཕྱེད༔ དེ་ཙ་ན་ཕྱི་ཡུལ་རྐྱེན་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་ཡུལ་རང་གི་སེམས༔ རང་གི་སེམས་ཀྱང་ཕྱིའི་ཡུལ་རྐྱེན༔ དོན་ལ་རོ་གཅིག་པས༔ དགག་སྒྲུབ་དང་བྲལ༔ དེ་ཙ་ན་ཞེ་སྡང་སྐྱེས་པ་ཐམས་ཅད་ཆོས་སྐུའི་ཡོ་ལང༔ ཞེ་སྡང་གཅིག་སྐྱེས་གཉིས་སྐྱེས་ཐམས་ཅད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ངོ་ཤེས་སོ༔ དེ་ནས་ལམ་དུ་ཁྱེར་བ་ནི༔ ཚོང་འདུས་སམ༔ མི་འཚོགས་ཆེ་སར་ཕྱིན་ལ༔ མི་དང་མི་མཐུན་པའི་སྤྱོད་པ་བྱས་ལ་བརྟུལ་ཞུགས་བསྐྱང་ངོ༔ དེ་ནས་མི་ཞེ་སྡང་ལངས་ནས༔ རང་བརྡུངས་པ་དང༔ དངོས་པོ་ཕྲོགས་པ་བྱུང་ན༔ སྔར་གྱི་ཉམས་ལེན་ལ་གནོད་དམ་མི་གནོད་བལྟའོ༔ མི་གནོད་པར་ལམ་དུ་འགྲོ་བར་འདུག་ན༔ ཉམས་རོ་འབྱངས་པ་ཡིན་པས༔ ད་དུང་དེའི་ངོ་བོ་ལ་བལྟ་ཞིང་སྤྱོད་པ་བྱའོ༔ ད་དུང་གཉེན་གྱིས་ཕན་ཅི་བཏགས༔ དགྲས་གནོད་པ་ཅི་བསྐྱལ་ལྟོས་ཤིག༔ དགྲ་གཉེན་གཉིས་ངོ་གཅིག་ཏུ་ཤེས་ན༔ ཕན་གནོད་གཉིས་པོ་ཡང་ངོ་གཅིག་ཏུ་ཤེས་སོ༔ ཕན་གནོད་གཉིས་གཅིག་ཏུ་ཤེས་ཙ་ན་ཞེ་སྡང་ལམ་དུ་ལོངས་པ་ཡིན་ནོ༔ ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡོ་ལང༔ ཆོས་སྐུའི་རང་བཞིན་དུ་ཤར༔ ཕྱི་ཡུལ་རྐྱེན་ཞེ་སྡང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རང་རིག་པ་ཆོས་སྐུའི་རྩལ་ཡིན་ནོ༔ དེ་ལྟར་ངོ་ཤེས་ཙ་ན་ཞེ་སྡང་ལམ་དུ་ལོངས་པ་ཡིན་ནོ༔ དུག་ལྔའི་ནང་ནས་ཞེ་སྡང་འདི༔ འབྱུང་བ་ལྔ་དང་སྦྱར་ན་ཆུ་ཡིན་ནོ༔ ཁམས་ལྔའི་ནང་ནས་ཆུའི་ཁམས་ཡིན་ནོ༔ སྐུ་ལྔའི་ནང་ནས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་འོ༔ ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ནང་ནས་མེ་ལོང་ཡེ་ཤེས་སོ༔ སྟོང་པ་ལྔའི་ནང་ནས་རིག་སྟོང་ཡིན་ནོ༔ ཞིང་ཁམས་ལྔའི་ནང་ནས་མངོན་པར་དགའ་བའོ༔ ཞེ་སྡང་ལམ་དུ་ཁྱེར་བའི་གདམས་ངག་འདི༔ ལམ་མྱུར༔ མ་བསྒོམ་པར་སངས་རྒྱ་བ༔ ངོ་ཤེས་པ་དང་གྲོལ་བ་དུས་མཉམ་པ༔ གདམས་པའི་ཁྱད་པར༔ ཞེ་སྡང་ལམ་ཁྱེར་གྱི་གདམས་ངག༔ ཞེ་སྡང་རྡོ་རྗེའི་ཤོག་དྲིལ་ཞེས་བྱ་བ་ལགས་སོ༔ རྫོགས་ཆེན་མ་རྒྱུད་མཁའ་འགྲོ་གསང་བ་ལམ་ཁྱེར་གྱི་གདམས་པའོ༔ ཡུམ་རྡོ་རྗེ་ཕག་མོས་དུར་ཁྲོད་སོ་སའི་གླིང་དུ་ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་ལ་གནང་བའོ༔ མཚོ་རྒྱལ་གྱིས་སྒྲགས་ཡང་རྫོང་ཤེལ་གྱི་འོད་གསལ་ཕུག་ཏུ་གཏེར་དུ་སྦས་པའོ༔ བཀའ་རྒྱ༔ གཏེར་རྒྱ༔ སྦས་རྒྱ༔ གབ་རྒྱ༔ ཟབ་རྒྱ༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔ མཁའ་འགྲོའི་ཚོགས་ལ་བཟོད་པར་གསོལ། དེ་ནས་སློབ་དཔོན་མ་ཀུན་དགའ་འབུམ་གྱིས་གཏེར་ནས་བཏོན་པའི་ཤོག་སེར་གྱི་ཡང་ཚ་ལས་ཞལ་བཤུས་པའོ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-RI-005&oldid=116439"\nThis page was last edited on 30 December 2017, at 02:54.


ཚངས་དབང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག སྤེལ་དུས། ༢༠༡༩ལོའི་ཟླ་བ་༠༡ཚེས་༠༧ཉིན།\n[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།]ཐང་ག མིང་། གོ་དོན།\n[ཀྲུང་གོའི་དཔེ་དེབ་དབྱེ་རྟགས།]G03[ཡིག་ཚང་མཚོན་བྱང་།]A[རྩོམ་གྱི་གོ་རིམ་ཨང་སྒྲིག]1002 - 946X(2007)04 -061-15\nཉེ་ཆར་ངེད་ཀྱིས་《བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག》གི་དུས་དེབ་སྟེང་《ཐང་ག་ཞེས་པའི་མིང་གི་གོ་དོན་དང་དེའི་ཁྱབ་ཁོངས་སྐོར་བཤད་པ》ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་སྤེལ་བ་ལ། སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་གི་ཤེས་ཡོན་ཅན་འགའ་རེས་དེ་ལ་དོ་སྣང་དང་གདེང་འཇོག་བྱས་ཏེ། ང་ལ་ཁ་པར་དང་འཕྲིན་ཡིག་བཅས་དངོས་འཕྲད་བརྒྱུད་གསུམ་གྱིས་བསམ་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་བཏོན་བྱུང་བ་དང་། སྒོས་སུ་བོད་ལྗོངས་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཁང་གི་འགོ་གཙོ་གཞོན་པ་བསོད་ནམས་དབང་ལྡན་མཆོག་གིས། ཐང་གའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ནང་དོན་ལ་《རྦ་བཞེད་》དུ་དྲངས་པའི་དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་བྱ་བ་དེ་ཐོག་མར་ཡིན་མིན་ད་དུང་དཔྱད་གསུམ་དག་པས་བརྡར་ཤ་གཅོད་དགོས། ཞེས་པ་དང་། དགེ་བཤེས་བློ་བཟང་རྒྱལ་མཚན་གྱིས། བོད་ཀྱི་ལྷའི་ཐིག་རྩ་བྱ་བ་ལ། ཨ་མདོ་བྱམས་པས་རྒྱུད་ཀྱི་ཁུངས་ལུང་མི་འདུག་ཅེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི། དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་དང་། དཔལ་སྡོམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་གཉིས་ལས་ད་ལྟའི་ཐིག་རྩ་ནང་བཞིན་དངོས་སུ་བཞུགས་པས་ན། མི་བཞུགས་ཞེས་དངོས་སུ་བསྙོན་འདིང་བའི་དམིགས་ཡུལ་གང་། འདིའི་སྐོར་ལ་གསལ་ཐག་ཆོད་པའི་ར་སྤྲོད་ཅིག་བྱེད་དགོས། ཞེས་པ་དང་། བོད་ཀྱི་རིག་དངོས་ཉར་ཚགས་པ་གྲགས་ཅན་རེ་ཁེ་ཀརྨ་བསམ་འགྲུབ་ལགས་ཀྱིས། ཐང་གའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་འབྱུང་ཁུངས་སྐོར་ལ། གནའ་རྫས་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་དེ་ཞིབ་བསྡུར་གྱིས་ཕྲ་ཞིང་ཕྲ་བར་འབྲི་དགོས་ཞེས་དགོངས་འཆར་གསེར་ལས་དཀོན་པ་ཅི་རིགས་གནང་བྱུང་བས། འདིར་ངེད་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དག་ལ་རྐྱེན་བྱས་ནས་ཡང་བསྐྱར་ཐང་གའི་སྐོར་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་གླེང་བར་འདོད། སྤྱིར་བཤད་ན། པིར་ཐོགས་པ་ངེད་ཀྱིས་ཐང་གའི་རི་མོ་བྲིས་ནས་ལོ་ངོ་ཉི་ཤུ་ལྷག་སོང་ཞིང་། དེའི་རིང་ལ་ངེད་ཀྱིས་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་རི་མོ་བ་དང་། ནང་སའི་རི་མོ་བ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་བོད་ཀྱི་ཐང་གའི་རི་མོའི་མདུན་ལམ་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས། ཕྱིས་འབྱུང་ཇི་ལྟར་རྒྱུན་འཛིན་དང་དར་སྤེལ་གཏོང་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་ཕན་ཚུན་ཉམས་མྱོང་སྤེལ་རེས་བྱེད་མྱོང་ཞིང་། བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་ཅུང་གསལ་ཁ་མེད་པའམ་ཆ་རྒྱུས་མི་མངའ་བའི་མི་རྣམས་ཀྱིས། ཐང་ག་ཟེར་བ་ནི་ཅི་རེད། ཅེས་ང་ལ་དྲི་བ་འདོན་སྐབས། ངས་ལན་དུ། ཐང་ག་བྱ་བ་ནི་རི་མོའི་འབྲི་སྟངས་ཤིག་རེད། དཔེར་ན། རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲོལ(国画)རི་མོ་བཞིན་རང་རྐྱ་འཕར་བའི་རི་མོའི་འབྲི་སྲོལ་ཞིག་རེད། དེ་ནི་ཡོ་རོབ་གླིང་གི་སྣུམ་ཚོན་རི་མོ་དང་མི་འདྲ་ལ། རྒྱ་གར་གྱི་འབུར་གཤོང་རི་མོ་དང་ཡང་མི་གཅིག་པའི་བོད་ཀྱི་རི་མོ་ཞིག་རེད། ཅེས་ལན་བཏབ་པ་ཡིན། དོན་ལའང་དེ་ལྟར་ཡིན་ཡང་། ཉེ་ཆར་ཐང་གའི་གདགས་གཞིའི་ཐད་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་སྐད་གང་ཡིན་ལ་རྩོད་གཞི་བྱུང་ནས་ད་དུང་ཡང་ཕུ་ཐག་ཆོད་པའི་སྡོམ་ཚིག་ཅིག་འཇོག་ཐུབ་མེད། སྐབས་འདིར་ང་རང་ཡང་བོད་ཀྱི་རི་མོ་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཐང་གའི་སྐོར་ལ་རང་གི་བསམ་འཆར་འདོན་པའི་འགན་ཡོད་པ་དང་ཁྱད་པར་《བོད་ལྗོངས་སྒྱུ་རྩལ་ཞིབ་འཇུག》གི་དུས་དེབ་སྟེང་《ཐང་ག་ཞེས་པའི་མིང་གི་གོ་དོན་དང་དེའི་ཁྱབ་ཁོངས་སྐོར་བཤད་པ་》 བྱ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་མདོར་བསྡུས་ལྟ་བུ་ཞིག་བཀོད་པ་ལ་མ་འདང་ས་ཤིན་ཏུ་མང་པས། དེའི་ཁ་སྐོང་ཡིན་ནའང་འདྲ། གསལ་བཤད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་ཡིན་ནའང་རུང་། གང་ལྟར་ཐང་གའི་སྐོར་སླར་ཡང་གཤམ་དུ་གླེང་བར་བྱ་སྟེ།\nདེ་ཡང་ཐང་ག་བྱ་བའི་མིང་འདིར་རྒྱ་དཀར་ནག་དང་། སོག་པོ། ཉི་ཧོང་། དབྱིན་ཇི། ཧྥ་རན་སི་སོགས་ཀྱི་སྐད་ནང་ཚང་མས་སྒྲ་བསྒྱུར་བྱས་ཏེ། བོད་ཀྱི་ཐང་ག་བྱ་བ་ལ་རྒྱ་སྐད་དུ་(西藏唐卡)དང་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ལ་(Tibetanthangas) ཞེས་པ་དང་། ཐང་གའི་སྒྱུ་རྩལ་ལྟ་བུ་ལ་རྒྱ་སྐད་དུ་(唐卡艺术)བྱ་བ་དང་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་དུ་(Tangka art)ཞེས་བྲིས་བ་དང་། དེ་ལྟར་བྲིས་པ་བཞིན་སྤྱི་ཚོགས་ཐོག་ཏུ་ཡང་དེ་ལྟར་འབོད་ཀྱིན་ཡོད་པས། བོད་རིག་པ་ལ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་འཛམ་གླིང་གི་མི་རིགས་སུ་ཡིན་རུང་ཐང་ག་ནི་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རི་མོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་ཐང་ག་ཞེས་པའི་མིང་བྱུང་ཚུལ་དང་དེའི་གོ་དོན་ཐད་ད་ཕན་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ་འདི་ཡིན་གྱི་སྡོམ་ཚིག་བཀོད་པའི་དཔྱད་རྩོམ་ཞིག་བྱུང་མེད་པ་འདྲ། ཡིན་ན་ཡང་། ཉེ་སྔོན་བོད་རྒྱ་ཡིག་རིགས་གཉིས་ཆར་གྱི་རྩོམ་ཡིག་ཅི་རིགས་ཤིག་ལས་ཐང་གའི་གོ་དོན་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ་བྱས་ཡོད་པ་མང་དུ་མཆིས་ཤིང་། དེ་དག་ལས་ཁ་ཅིག་ནི་ཐང་ག་ཞེས་པ་བོད་སྐད་ཡིན་པ་གཞིར་བཞག་གིས་བཤད་ཡོད་པ་དང་། ལ་ལས་རྒྱ་སྐད་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་སོགས་ལྟ་ཚུལ་དུ་མ་བྱུང་འདུག དེས་ན་ལྟ་ཚུལ་མི་མཐུན་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་རྣམས་བྱུང་དོན་ནི། རང་རང་གི་གཞི་འཛིན་སའི་ཡིག་ཆའམ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་ཁུངས་མི་འདྲ་བ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ནི་སྤྲོས་མ་དགོས་པ་རེད། ངེད་ཀྱིས་ཀྱང་། འདིར་རང་གི་བསམ་ཚུལ་མཚོན་པའི་ལྟ་བ་མི་བཤད་ཐབས་མེད་ལྟར་གྱུར་བས་མཁས་པ་གཞན་གྱི་ལྟ་ཚུལ་དང་མི་མཐུན་པ་འབྱུང་ངེས་པས། ཞོར་དུ་མཁས་པ་གཞན་ལ་ཕོག་ཐུག་བཟོས་པ་ཡིན་ན་དགོངས་འགལ་མེད་པ་ཞུ།\nཐོག་མར་ཐང་ག་བྱ་བ་རྒྱ་སྐད་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ལྟ་ཚུལ་རྣམས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཁ་ཅིག་གིས་ན་རེ། ཐང་ག་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་སྐད་ཡིན་ཞིང་། དོན་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་ཤིང་བྱང་ལྟ་བུའི་ངོས་སུ་རི་མོ་བྲིས་པ་(唐代卡片画)དེ་ལ་ཟེར་སྐད། དེ་ནི་རྒྱ་ཡིག་གི་(唐卡)བྱ་བ་དེ་ཐད་ཀར་གོ་བ་ལེན་པ་འདུག་སྙམ་པ་བསམ་མོད། དེ་འདྲའི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་ཚུལ་རྒྱ་ཡིག་གི་མཛེས་རྩལ་གྱི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ལས་ཀྱང་མི་གདའ་བས། བཙལ་ཀྱང་རྙེད་དཀའ་བ་ཡིན་ཕྱིར། དེ་ནི་ཁ་བདེ་ལྕེ་བདེ་བ་ཞིག་གིས་སྤྱི་བརྟོལ་དུ་སྨྲ་བ་འབའ་ཞིག་གོ བོད་ཀྱི་མཛེས་རྩལ་རིག་པའི་མཁས་པ་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་གྱི་《བཟོ་གནས་སྐྲ་རྩེའི་ཆུ་ཐིགས་》ལས། ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་འགའ་ཞིག་གིས། ཐ་སྙད་དེ་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྒྲ་ཐད་འགྱུར་ཡིན་ལ། དེའི་སྲོལ་ཡང་རྒྱ་ནག་ནས་བྱུང་བར་བཤད་མོད། ཁོ་བོས་དེ་སྔོན་ཡིད་རྟོན་རུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཁུངས་བཙན་མ་མཐོང་བས་འདི་ནི་འདིའོ་ཞེས་སྨྲ་བའི་སྤོབས་པ་ཞུམ་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་བསམ་དགོས་པ་ཞིག་ཀྱང་སྣང་སྟེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོ་ཁག་ལས། རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་གྱི་དུས། བློན་པོ་མགར་གྱིས་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་སྤྱན་འདྲེན་པའི་ལྷན་དུ། ཇོ་བོ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེ་དང་བཟོ་སྣ་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་དཔེ། སྨན་དཔྱད་ཆེན་མོ་དང་། རྩིས་ཀྱི་སྤོར་ཐང་བརྒྱད་ཅུ་རྣམས་ཀྱང་བོད་དུ་དྲངས། ཕན་ཚུན་སློབ་མ་དང་བཟོ་རྩལ་པ་མངགས་སོ་ཞེས་བྱུང་བ་དང་། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱིས་བསམ་ཡས་བཞེངས་སྐབས་དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་བཞེངས་ཚུལ་བཤད་ལ། དེ་ལ་ལོ་རྒྱུས་འགའ་ཞིག་ཏུ་སི་ཐང་ཞེས་བྲི་སྣང་མོད་སྒྲ་འགྱུར་ལ་སི་ཐང་དང་། དོན་འགྱུར་ལ་དར་ཐང་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་དཔྱོད་དོ།①ཞེས་འཁོད་ཡོད། དེས་ན་ཁོང་གི་བཞེད་དགོངས་ལྟར་ན། ཐང་ག་བྱ་བ་ནི་སི་ཐང་ལས་སྒྲ་འགྱུར་བར་འདོད་ལ། དར་ཐང་ཞེས་པ་ནི་སི་ཐང་གི་དོན་འགྱུར་ཡིན་པར་བཞེད་དོ། གོང་དུ་དར་ཐང་ཆེན་མོ་གསུམ་བཞེངས་ཞེས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་གང་དུ་གསལ་བ་མིང་འཁོད་མེད་ཀྱང་། སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་(谢继胜)གྱིས་བརྩམས་པའི་《མི་ཉག་གི་བོད་བརྒྱུད་རི་མོ་--西夏藏传绘画》ལས་ཆེས་ཡིད་ཕངས་པ་ཞིག་ནི། རྩོམ་པ་པོས་(དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་) དཔེ་ཆ་གང་ནས་ལུང་དྲངས་པ་དཔྱད་གཞི་ཙམ་ཡང་བཀོད་མེད་མོད། འོན་ཏེ་པིར་ཐོགས་པ་ངེད་ཀྱིས་བཤད་ཕྱོགས་འདི་བརྒྱུད་ནས་《སྦ་བཞེད་》དུ་འཚོལ་ཀློག་བྱས་པ་ན། དེ་ནས་རྙེད་བྱུང་། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཉིས་ཐོག་ཏུ། དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་(三幅丝缎唐卡)བཞེངས་ཡོད་ཅེས་བོད་ཡིག་གིས་(dar thang chen po gsum) བྲིས་ཡོད་པར་མཐོང་། ཞེས་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ད་དུང་ངེད་ཀྱིས་དར་ཐང་བྱ་བའི་དར་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ་(丝绸 ) སི་ཀྲིག་གི་འབོད་ཚུལ་དང་། དར་ཐང་དང་སི་ཐང་གང་ཡིན་ཡང་དེ་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ་(丝质唐卡)བྱ་བའི་བོད་སྐད་ཀྱི་འབོད་སྟངས་ཤིག་སྟེ། དར་ཐང་ནི་གནའ་བོའི་དུས་ཀྱི་འབོད་ཆུ་ལ་ཞིག་དང་། སི་ཐང་ནི་ཕྱིས་སུ་དར་བར་འདོད། ཅེས་པ་དང་། སི་ཐང་དང་བོད་ཀྱི་ཐང་གའི་འབྱུང་ཁུངས་ཐད་འབྲེལ་བ་ཤིན་ཏུ་ཟབ་ལ། 《སྦ་བཞེད་》དུ་དྲངས་པའི་དར་ཐང་ཆེན་མོ་བྱ་བ་དེ་ཡོད་ངེས་པ་མ་ཟད། དེས་པཱ་ལི་དང་(巴勒)ཐའོ་ཆིས་ཅོ་ཧྲུག(杜齐 )གཉིས་ཀྱིས། བོད་ཀྱི་ཐང་གའི་འབྱུང་ཁུངས་དེ་རྒྱ་གར་གྱི་རས་བྲིས་རི་མོ་ལ་ཁུངས་གཏུགས་པར་བཤད་པ་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པར། བོད་ཀྱི་ཐང་ག་དེ་རྒྱ་ནག་གི་རི་མོ་ནས་འགྱུར་བར་ཡིན་པ་གལ་ཆེ་བའི་གསལ་བཤད་ར་སྤྲོད་གནང་ཡོད།②ཅེས་གསལ་བ་དང་། གོང་གི་ནང་དོན་ཁག་ལས་སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས། དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བཤད་པའི་དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་《སྦ་བཞེད་》དུ་བཀོད་འདུག་ཅེས་གསལ་བཤད་གནང་འདུག་པ་དང་། དར་ཐང་དང་སི་ཐང་གི་ནང་དོན་ཡང་དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བཤད་པ་ནང་བཞིན་འཐད་པ་བྱུང་ཡོད། དེས་ན་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བ་ཕུགས་སུ་གཏད་ན་ཐང་ག་ཟེར་བ་སི་ཐང་ལས་བྱུང་བར་འདོད་པ་ནི་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ནོ། ལར་ཡིན་ན། དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་ནི་ཉེ་ཆར་བོད་ཀྱི་རི་མོ་བའི་ནང་ནས་ལག་རྩལ་དང་གཞུང་ལུགས་གཉིས་འཛོམས་ཀྱི་མཁས་པ་ཞིག་དང་། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་བོད་ཀྱི་བཟོ་རིག་གི་གཞུང་ཆེན་《བཟོ་གནས་སྐྲ་རྩེའི་ཆུ་ཐིགས་》 ནི་ད་ཕན་བདག་གིས་མཐོང་བའི་བོད་ཀྱི་བཟོ་རིག་གི་གཞུང་ལུགས་ཁག་ལས་ཕུལ་བྱུང་གི་གྲས་ཡིན་པས། བདག་གིས་ཀྱང་གདེང་འཇོག་མཐོན་པོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《མི་ཉག་གི་བོད་བརྒྱུད་རི་མོ་》བྱ་བ་ནི། ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ལམ་བཟང་ཞིང་ཁྱབ་ཁོངས་ཆེ་བ། དོན་གནད་གསལ་ཞིང་དཔྱད་སྟོབས་ཕྲ་བ་བཅས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་བརྩམས་ཆོས་ཤིག་ཡིན་པས། སྤྱི་ཚོགས་སྟེང་ཡིད་འཇོག་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལྟ་བུ་ཆེད་ལས་མཁས་པ་གཉིས་ཀྱིས་དགོངས་པ་གཅིག་དང་དབྱིངས་གཅིག་གིས་ཐང་ག་ནི་སི་ཐང་ལས་བྱུང་ཞིང་། བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་བཞེངས་ཡོད་ཚུལ་སོགས་ཡོད་ཚད་ཀྱི་ཁུངས་གཏུགས་ས་《སྦ་བཞེད་》ལ་བཅོལ་ཡོད་པ་རེད། དེས་ན་ང་ཚོས་ཐང་གའི་ཐ་སྙད་སྐོར་བརྡར་ཤ་གཅོད་དགོས་ཚེ། ཐོག་མར་《སྦ་བཞེད་》དུ་ལུང་དྲངས་པའི་“དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་”བྱ་བ་དེ་ལ་དཔྱད་པ་ཞིབ་ཏུ་གཏོང་དགོས་ཏེ། དེ་སྔོན་《སྦ་བཞེད་》ཀྱི་དཔེ་ཆ་ཧ་ཅང་དཀོན་པོ་ཞིག་ཡིན་པས། མ་ཕྱི་གསུམ་བཞི་ཙམ་ལས་མི་བཞུགས་པར་བཤད། ཉེ་ཆར་དཔར་དུ་བཏབ་པའི་ཐོག་མ་ནི་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་མི་རིགས་རིག་གནས་ཕོ་བྲང་དང་། བོད་ལྗོངས་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས། བོད་ལྗོངས་དགེ་འོས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་བློ་མཐུན་ཕུན་ཚོགས་ཚེ་རིང་གསུམ་གྱི་བྲིས་མ་བཤུས་ཏེ། སྤྱི་ལོ་1980ལོའི་ཟླ་6པ་ལ་པར་གཞི་དང་པོ་བསྒྲིགས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ་1982ལོའི་ཟླ་9པར་པེ་ཅིན་ལ་པར་ཐེངས་2པ་བརྒྱབ་པའི་《སྦ་བཞེད་》དེའི་མགོ་ཤོག་ལི་སྐྱ་དང་ཁ་རིས་སྔོ་སྐྱ་ཅན། དགེ་མགོན་པོ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རྩོམ་སྒྲིག་གི་འགན་འཁུར་བ་དེ་རེད། དཔེ་ཆ་དེའི་ཤོག་ལྡེབ་46སྟེང་དུ། “..........རྒྱུད་རིས་ཐམས་ཅད་མདོ་སྡེ་དང་བསྟུན། ལྡེར་ཚོ་ཐམས་ཅད་གསང་སྔགས་དང་བསྟུན། དེ་ལྟར་ན་ལྡེར་ཚོ་བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད། མདོའི་རྒྱུད་རིས་བཅུ་བཞི། ཀ་བ་སྟོང་དང་རྩ་གཉིས། སྒོ་མོ་ཆེ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག སྒོ་ཆུང་ཆུང་བཞི་བཅུ་ཞེ་གཉིས། གྲུ་སྐས་ཆེན་པོ་དྲུག ཅོང་ཆེན་པོ་བརྒྱད། དང་དང་( དར་ཐང་) ཆེན་པོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་”ཞེས་པའི་གོང་གི་གུག་རྟགས་ནང་གི་དར་ཐང་དེ་ད་ལྟ་ཚང་མས་གཞི་འཛིན་སའམ་ཁུངས་གཏུགས་ས་དེ་རེད། དེས་ན་གུག་རྟགས་ནང་གི་དར་ཐང་ནི་རྩོམ་སྒྲིག་པས་མཆན་འགྲེལ་བྱས་པ་ཞིག་ལས་གཞུང་དངོས་ལས་བསྟན་པའི་ཚིག་མིན་པ་ཀུན་གྱིས་མཁྱེན་གསལ་ལྟར་ན། དང་དང་ནི་དར་ཐང་ཡིན་པའི་གདེང་ཚོད་སུ་ལ་ཡོད། རྩོམ་སྒྲིག་པས་བཅོས་པའི་དར་ཐང་ལ་ཡིད་རྟོན་ཅི། དོན་དངོས་ཐོག་རྩོམ་སྒྲིག་པས་དང་དང་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ནང་དོན་མ་གོ་བར་རང་གར་དར་ཐང་དུ་བཅོས་པ་ཞིག་གོ གལ་ཏེ་དར་ཐང་དུ་བཅོས་ཀྱང་མཚམས་འདིར་མི་འཚམ་སྟེ། དར་ཐང་ཡིན་ན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་གྱི་གྲས་ཡིན་པས། ལྡེར་ཚོ་བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད། མདོའི་རྒྱུད་རིས་བཅུ་བཞི་ཞེས་པའི་སྐབས་སུ་བཞག་ན་འགྲིག་པ་ལས་ཆེས་དཀྱུས་མའི་ཅ་ལག་གི་མཇུག་ཏུ་ག་ལ་འཇོག དེ་ནི་སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པ་《སྦ་བཞེད་》ཀྱི་གཞུང་བྱིངས་རྣམས་ཀྱི་གོང་འོག་ཏུ་གཟིགས་དང་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལོ། གཞན་ད་ལྟ་ཡོད་པའི་《སྦ་བཞེད་》ཀྱི་བྲིས་མ་གནའ་ཡི་མ་ཕྱི་ངོ་མ་དག་ནི་སྲིད་གཞུང་རིམ་པའི་སྡེ་ཁག་རྣམས་སུ་ཉར་ཚགས་གནང་ཡོད་པས། ང་ལྟ་བུ་མི་སྒེར་ཞིག་གིས་ཡིག་ཚང་དེ་དག་མིག་ལམ་དུ་མཐོང་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་དཀའ་མོ་རེད། འོན་ཏེ། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་བོད་ལྗོངས་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོབ་ཁང་དུ་ཉར་ཚགས་བྱས་ཡོད་པའི་《སྦ་བཞེད་》 ནང་དུ། དང་དང་བྱ་བ་ལས་དར་ཐང་གི་ཐ་སྙད་མི་འདུག་པས། དར་ཐང་ནི་ཕྱིས་སུ་རྩོམ་སྒྲིག་པས་གསེར་གྱི་ཀ་བ་ལ་ཤིང་གི་ལྷན་པ་བཏབ་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པ་གཞི་ནས་ཤེས། དེ་བཞིན་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》དུ་ཡང་། 《སྦ་བཞེད་》ཀྱི་ནང་དོན་ལྟར་བཀོད་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། “ལྡེར་ཚོ་བདུན་ཅུ་དོན་བརྒྱད། མདོའི་རྒྱུད་རིས་བཅུ་བཞི། ཀ་བ་སྟོང་དང་རྩ་གཉིས། སྒོ་མོ་ཆེ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག སྒེའུ་ཆུང་བཞི་བཅུ་རྩ་གཉིས། གྲུ་སྐས་ཆེན་པོ་དྲུག ཅོང་ཆེན་པོ་བརྒྱད། དང་དང་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་བརྒྱན་པ་བྱས་སོ། ། ” ③ཞེས་གསལ་ཞིང་། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ནི་སྤྱི་ལོ་1546ལོར་བརྩམས་འགོ་ཚུགས་ཏེ་ལོ་ཉི་ཤུར་བྲིས་ཟིན་པ་ལ་བརྟགས་ན་ཡིག་ཚང་འདི་བརྩམས་ནས་ད་ལྟའི་བར་མ་མཐར་ཡང་ལོ་ངོ་ལྔ་བརྒྱ་ལྷག་འདས་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ། དེས་ན་ལོ་ངོ་ལྔ་བརྒྱའི་ཡར་སྔོན་ཞིག་ནས་《སྦ་བཞེད་》དུ་དང་དང་བྱ་བ་ལས་དར་ཐང་ཞེས་བྲིས་མེད་པ་བདེན་དཔང་བྱེད་ནུས་སོ། གོང་དུ་བཤད་པའི་ནང་དོན་ཁག་ལས་ང་ཚོས་ཤེས་ཐུབ་པ་ཞིག་ནི། 《སྦ་བཞེད་》 ཀྱི་དཔེ་ཆ་རྙིང་པ་རྣམས་སུ་དང་དང་ཞེས་མཆིས་པ་ལས་དར་ཐང་བྱ་བ་བྲིས་མེད་པ་གཞི་ནས་རྟོགས་ཐུབ་ཅིང་། རྩོམ་སྒྲིག་པའི་ལོག་འགྲེལ་དེས་མི་དུ་མ་ཞིག་རྨོངས་སུ་བཅུག་པའང་རང་ཤུགས་ཀྱིས་གསལ། འོ་ན་དང་དང་བྱ་བའི་དོན་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན་ནམ་ཟེར་ན། དེ་ནི་རོལ་ཆས་ཤིག་གི་མིང་སྟེ། དེང་སང་སྐུ་འབུམ་བྱམས་པ་གླིང་དུ་དུས་ཆེན་སྐབས་སུ་མེ་ལོང་དགུ་བརྡུང་(མགུར་གདུང་)བྱ་བའི་རོལ་དབྱངས་དཀྲོལ་སྟངས་ཤིག་མཆིས་པ་དེ་དང་ཧ་ལམ་མཚུངས་ལ། འཁར་རྔ་ཕྲེང་བསྟར་མ་ཡང་ཟེར། རྒྱ་སྐད་དུ་云锣ཟེར་ཞིང་། འཁར་རྔ་མི་འདྲ་བ་དགུ་བརྡུང་ན་སྒྲ་མི་འདྲ་བ་དགུ་ལྡན་པ་ཞིག་གོ ཉེ་དུས་སུ་བསྒྲིགས་པའི་བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ཁག་དང་དག་ཡིག་རྣམས་སུ་དང་དང་བྱ་བའི་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་པའི་འགྲེལ་བཤད་གནང་བ་ཞིག་མ་མཐོང་ཡང་། མིང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་བསྒྲིགས་པའི་《西番馆译语》ཞེས་པའི་བོད་རྒྱ་ཤན་སྦྱར་གྱི་དག་ཡིག་ཅིག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་དུ་དང་དང་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་སྐད་དུ་云锣ཟེར་བ་དེ་ཡིན། ④ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དང་། ཚིག་མཛོད་དེའི་ནང་དུ་ད་དུང་ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་སྐད་རིགས་ཀྱང་མང་དུ་མཆིས་པ་དཔེར་ན། ཐེ་གོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྐད་རིགས་དང་རྒྱ་སྐད་ཤན་སྦྱར་སྐབས་སུ་《暹罗馆译语》ཞེས་མིང་བྱང་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇར་བྷན་སོགས་ཀྱང་དེ་ལྟར་བསྒྲིགས་ཡོད་ལ། དཔེ་ཆ་འདི་རང་རྒྱལ་གྱི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་མ་ཞིག་ཏུ་མཆིས་ནའང་། ངེད་ཀྱིས་ནི་འཇར་བྷན་གྱི་ཏུང་ཅིན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་ཚགས་ཡོད་པ་དེ་ལ་བསྐྱར་པར་བརྒྱབ་པ་ཞིག་སློབ་གྲྭ་དེའི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་པོ་ཧྲི་སློབ་མ་(海老原志穗)གཡུ་མཚོ་⑤ལགས་ནས་གཡར་ཏེ་བསྐྱར་པར་བཏབ་པ་ཡིན་ཞིང་། དཔེ་ཆ་འདིའི་ནང་གི་བོད་ཡིག་གི་ཐ་སྙད་ལ་བརྟགས་ན་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་བ་པོ་ནི་ཨ་མདོའི་བོད་པ་ཞིག་ཨེ་ཡིན་སྙམ་སྟེ། 起营ལ་སྒར་ལངས་ཟེར་བ་དང་། ཚོན་朱砂ལ་མཚལ་རྒོད་དང་། དཀར་ཡོལ་ཁྲུང་ཁྲུང་རྟགས་ཅན་仙鹤ལ་ཚེ་རིང་དང་། 正月ལ་ཟླ་བ་དང་པོ་དང་། 河州ལ་ཀ་ཆུ་དང་།།》临洮ལ་ཤིང་ཀུན་སོགས་ཨམ་སྐད་དང་ཨ་མདོའི་ལུང་པ་ཁ་ཤས་ཀྱི་མིང་མཆིས་པ་ལས་དབུས་གཙང་སོགས་ཀྱི་ས་མིང་འཁོད་མིན་འདུག་གོ དེར་བལྟས་ན་བོད་ཡིག་འབྲི་མཁན་ཨ་མདོ་བ་ཞིག་རེད་བསམས་ཏེ་ཚོད་དཔག་བྱས་པ་ལས་མཇུག་བྱང་དང་རྩོམ་པ་པོ་སོགས་ཀྱི་མིང་མི་གསལ། གང་ལྟར་དང་དང་བྱ་བའི་རོལ་ཆས་དེ་མིང་རྒྱལ་རབས་དུས་སུ་ཨ་མདོའི་ཡུལ་དུ་མིང་དེ་ལྟར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་པ་ཤེས་ནུས། དེས་ན་《སྦ་བཞེད་》གསར་དུ་དཔར་སྐྲུན་བྱེད་སྐབས་རྩོམ་སྒྲིག་པས་རང་གི་བློ་ངོར་མ་བདེ་བའི་ཐ་སྙད་དེ་གང་བྱུང་དུ་མཆན་ལོག་བརྒྱབ་པས། ཕྱིས་འབྱུང་གི་མཁས་པ་འགའ་མགོ་རྙོག་ཏུ་བཅུག་པ་རེད། 《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་》རུ། དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ། འཕན་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ།⑥ཞེས་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། དཔེ་ཆ་འདི་སྤྱི་ལོ་1990ལོར་དཔར་ཏུ་བཏབ་ཅིང་། 《སྦ་བཞེད་》ནི་སྤྱི་ལོ་1982ལོར་དཔར་སྐྲུན་མཛད་པ་ཡིན་པས། ཞུ་དག་པས་《སྦ་བཞེད་》ནང་གི་མཆན་འགྲེལ་དེ་མཐོང་ནས་《ཞབས་བཏགས་མ་》རུ། རྩ་བའི་མ་ཕྱི་གཡུགས་ཏེ་མཆན་ལོག་དེ་གཞིར་བཞག་བྱས་པ་ཞིག་ཡིན་པའང་ང་ཚོས་ཤེས་ཐུབ། 《སྐྲ་རྩེའི་ཆུ་ཐིགས་》སུ། ཅོང་ཆེན་པོ་བརྒྱད། དར་ཐང་ཆེན་པོ་གསུམ་ཞེས་མ་ཕྱི་དངོས་ཀྱི་མིང་བརྡ་གཡུགས་ཏེ་མཆན་ལོག་དེ་ཚད་མར་འཛིན་ཡོད་པ་རེད། གལ་ཏེ་ཕྱིས་ཀྱི་རི་མོ་བའམ་ཡང་ན་མཛེས་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་མང་པོར་ལྟ་ཁོམ་མ་བྱུང་བར་《བཟོ་གནས་སྐྲ་རྩེའི་ཆུ་ཐིགས་》 དང་། 《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་》ལྟ་བུ་དཔེ་ཆ་རེ་གཉིས་ལས་བལྟ་མ་ཐུབ་པ་ཡིན་ཚེ། གོང་གི་བྲིས་ཉེས་དེ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་དར་སྤེལ་སོང་སྟེ་མཐར་གཏམ་དེ་ལ་ཡལ་ག་དང་ལོ་འདབ་རྒྱས་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཤད་མ་དགོས་སོ།\nགོང་དུ་བཤད་པའི་《སྦ་བཞེད་》ཀྱི་དཔེ་ཆ་རུ་དྲངས་པའི་དར་ཐང་གི་མཆན་ཡིག་དེ་ལ་ཁུངས་ལུང་གི་རྒྱབ་རྟེན་མེད་ཚེ། དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་དང་ཞི་ཅིས་ཧྲིན་གཉིས་ཀྱིས། སི་ཐང་ནི་བོད་རྒྱལ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་དར་ཞེས་བཤད་པ་ལ་ཡིད་རྟོན་འཕེར་བའི་གནས་མ་ལགས་སོ། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་གཉིས་ཀྱིས་སི་ཐང་ནི་《སྦ་བཞེད་》དུ་འཁོད་པའི་མཆན་ཡིག་དར་ཐང་ལ་གཏུགས་པ་རེད། དེའི་ཕྱིར་ཆུ་མགོ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་མཚུངས་པས་སོ། ཕྱིས་ཀྱི་མཁས་པ་མང་ཆེ་བས་སི་ཐང་གི་སྐོར་བརྗོད་སྐབས་སྨན་ཐང་བ་སྨན་བླ་དོན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོའི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྦྱར་ཏེ་བཤད་ཀྱི་ཡོད་པས། ཐོག་མར་ང་ཚོས་སྨན་ཐང་བའི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ལ་དཔྱད་བསྡུར་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱ་དགོས་འདུག་སྙམ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《བེེཌཱུརྱ་དཀར་པོའི་གཡའ་སེལ་》ལས། ལྷོ་བྲག་སྨན་ཐང་དུ་སྨན་བླ་དོན་གྲུབ་པ་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་མཉམ་དུ་ལྷོ་བྲག་གི་སྨན་ཐང་གི་མཚལ་ཁ་ཡང་ཐོན་ཟེར། ན་ཐོག་འཚར་བ་དང་། རང་གི་ཆུང་མ་དང་མ་མཐུན་པར་ཡུལ་འཁྱར་ནས་བྱོན་པ་ཡར་འབྲོག་སྟག་ལུང་དུ་པིར་སྣོད་དང་བྲིས་དཔེ་ཞིག་རྙེད་པས་བྲིས་ལ་བློ་ཕྱོགས། གཙང་ས་སྐྱ་སོགས་བྲིས་ཤེས་ཨེ་ཡོད་ལ་ཕྱིན་མཐར་རྡོ་པ་བཀྲས་རྒྱལ་དང་ཐུག་པས་རི་མོ་གསན་མཁྱེན་གྱི་ཚུལ་མཛད། རང་གི་སྐྱེ་བ་སྔོན་མ་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཁྲུངས་དུས་བྲིས་པའི་སི་ཐང་རྒྱ་མཛོད་ཆེན་པོར་གྲགས་པ་དེ་གཟིགས་པ་ཙམ་གྱིས་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་གྱི་ཚུལ་བསྟན་པའི་རྒྱལ་རིགས་དང་ཉེ་བའི་ལྡན་ལུགས་ཀྱི་རི་མོ་འདི་ཐུགས་ལ་བཀྲ་ལམ་གྱིས་ཤར། རྒྱུད་སྡེ་གཉིས་དང་བསྟུན་ཡིག་ཆ་མཛད་ཅིང་ཚུགས་ཆེན་བརྒྱད་ལ་ཤ་ཚུགས་རེ་དང་། ན་བཟའ་རྒྱན་སྤྲོད་རེ་བཅས་བཅུ་དྲུག་གིས་གཏན་ལ་ཕབ།⑦ཅེས་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཙནྡན་ཇོ་བོར་གྲགས་པ་དེང་སང་རྒྱ་ནག་ན་བཞུགས་པ་དངོས་ལས་བཤུས་པ་སི་ཐང་བྱུང་བ་སོགས།⑧ཞེས་གསུངས་ཤིང་། སྡེ་དགེ་ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《གཙུག་ལག་ཁང་ཆོས་འབྱུང་བཀྲ་ཤིས་སྒོ་མངས་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཇི་ལྟར་བསྐྲུན་པ་ལས་བརྩམས་པའི་གླེང་བ་བདུད་རྩིའི་རླབས་ཕྲེང་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ་》བྱ་བ་ལས། འབུར་སྐུའི་ཐོག་མ་ནི་ཙནྡན་གྱི་ཇོ་བོ་ཞེས་པ་སྟེ། བྱ་བ་ནས། ད་ལྟ་རྒྱ་ནག་ཏུ་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་བཞུགས་ཤིང་། སྐུ་དེ་ལས་བཤུས་པའི་སི་ཐང་ཞེས་བྱ་བ་བྱུང་པ་སོགས་ལོ་རྒྱུས་རགས་པ་ཙམ་དང་།⑨ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་ལས་སི་ཐང་བྱ་བ་ནི་ཙནྡན་ཇོ་བོའི་རྣམ་པ་ལ་དཔེ་བླངས་ཏེ་བྲིས་བཞེངས་མཛད་པའི་རི་མོ་ཞིག་ལ་གོ་བ་ནི། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་དང་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་དགོངས་བཞེད་གཅིག་མཐུན་རེད། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་ནི་རབ་བྱུང་བཅུ་གཅིག་པའི་ཆུ་སྤྲུལ་(སྤྱི་ལོ་1653)ལོར་འཁྲུངས་ཤིང་། རབ་བྱུང་བཅུ་གཉིས་པའི་ཤིང་བྱའི་(སྤྱི་ལོ་1705)ལོར་འདས། ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་ནི་(སྤྱི་ལོ་1697-1774)བར་གྱི་མི་ཡིན་པས། འདིའི་སྐོར་གྱི་ཕྱག་རྩོམ་བྲིས་སྔ་ཤོས་ནི་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རེད། སྐུ་ཞབས་ཞི་ཅིས་ཧྲིན་སོགས་ཀྱིས་གོང་དུ་བཀོད་པའི་སྨན་ཐང་བའི་ལོ་རྒྱུས་རགས་བསྡུས་དེའི་ནང་གི་རྒྱལ་རིགས་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་དོན་ཡིན་ཞིང་། ལྡན་ལུགས་ནི་ཁམས་ལྡན་མའི་ས་ཁུལ་གྱི་རི་མོའི་འབྲི་སྟངས་ཤིག་ལ་ངོས་འཛིན་གནང་ཡོད་ཀྱང་། རྒྱལ་རིགས་ལ་རྒྱ་རིགས་བྱ་བ་ནི་གོང་གི་མིང་ཚིག་“སི་ཐང་རྒྱ་མཛོད་ཆེན་པོ་” ཞེས་བྱ་བ་སོགས་ལ་བརྟགས་ནས་དེ་ལྟར་བྲིས་པ་ཡིན་སྲིད། སྤྱིར་བོད་ཡིག་གི་ནང་དོན་ལྟར་ན་རྒྱལ་རིགས་དང་རྒྱ་རིགས་བྱ་བ་ལ་གནམ་སའི་དབྱེ་བ་མཆིས་ཤིང་། གལ་ཏེ་ཡིན་ན་ཡིག་ནོར་ཡིན་དགོས་པ་ལས་དེ་མིན་དོན་དང་མི་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཏུ་སྣང་། དེས་ན་ང་ཚོས་མཁས་པ་གཞན་གྱིས་བྲིས་པའི་སྨན་ཐང་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཁག་ལ་དཔྱད་པ་བགྱིས་ཏེ། གཤམ་དུ་ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གྱིས་བརྩམས་པའི་སྨན་ཐང་བའི་ལོ་རྒྱུས་མདོར་བསྡུས་ཤིག་མཆིས་པ་དེའི་ནང་དོན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་མདོར་བསྡུས་ཤིག་བྱས་ན་འདི་ལྟར། གོང་དུ་འཁོད་པའི་ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གྱི་《བདུད་རྩིའི་རླབས་ཕྲེང་》ལས། མཁས་པ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། སློབ་མ་རང་ལས་མཁས་པ་སྨན་བླ་དོན་གྲུབ་(སྤྱི་ལོ་2005ལོའི་《གངས་ལྗོངས་རིག་གནས་》དུས་དེབ་གཉིས་པའི་ནང་དུ་ཟ་ཤར་ཨོ་རྒྱན་རྡོ་རྗེས་བརྩམས་པའི་《ལྷོ་ཁའི་སྲོལ་རྒྱུན་རི་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་སྐོར་གླེང་བ་》བྱ་བ་ལས། དེ་ཡང་སྨན་བྲིས་ཀྱི་སྲོལ་འབྱེད་མཁན་ནི་སྨན་བླ་དོན་གྲུབ་རྒྱ་མཚོ་བྱ་བ་དེ་ཡིན་ཞིང་། སྤྱི་ལོ་1400ལོར་ད་ལྟའི་ལྷོ་ཁ་ས་ཁུལ་ལྷོ་བྲག་རྫོང་ཁོངས་སྨན་ཐང་གི་ཡུལ་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། ཞེས་འཁོད་ཡོད། ལྷོ་བྲག་སྨན་ཐང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་པ་དང་ལྷོ་བྲག་སྨན་ཐང་གི་མཚལ་ཁ་ཡང་ཐོན་པ་བྱུང་ཞིང་། ནར་སོན་པ་ན་སྒྲ་དང་སྙན་དངགས་དང་། སྡེབ་སྦྱོར་དང་། ལཉྫ་དང་། ཝརྟུ་དང་། ནཱ་ག་རི་ཀ་དང་། དྷ་རི་ཀ་དང་། བོད་ཀྱི་ཡིག་རིགས་དུ་མ་ལ་བྱང་ཆུབ་པར་མཛད། འདི་ཉིད་རྗེ་བཙུན་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་རྣམ་འཕྲུལ་ཡིན་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་གྲགས་ཤིང་། རང་གི་ཆུང་མས་ཡིད་འབྱུང་སྟེ་ཡུལ་འཁྱམས་ནས་བྱོན་པ་ན། ཡར་འབྲོག་སྟག་ལུང་དུ་པིར་སྣོད་བཅས་དང་བྲིས་དཔེ་ཞིག་རྙེད། དེ་ནས་བརྩམས་ཏེ་བྲིས་ལ་ཐུགས་ཕྱོགས་ཏེ། གཙང་ས་སྐྱ་ལ་སོགས་པར་ལྷ་བྲིས་མཁས་པ་འཚོལ་དུ་ཕྱིན་མཐར། མཁས་པ་བཀྲ་ཤིས་རྒྱལ་པོ་དང་ཐུག་ནས། དེ་ལས་རི་མོའི་ཚུལ་གསན་ཅིང་བྱང་ཆུབ་པར་མཛད། རང་གི་སྐྱེ་བ་སྔོན་མ་རྒྱ་ནག་ཏུ་འཁྲུངས་པའི་ཚེ་བྲིས་པའི་ཟིའི་ཐང་རྒྱ་མཛོད་ཆེན་མོར་གྲགས་པ་དེ་གཟིགས་པ་ཙམ་གྱིས་སྔོན་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྒྱལ་རིགས་དང་ཉེ་བའི་ལྡན་ལུགས་ཀྱི་རི་མོའི་རིང་ལུགས་མང་པོ་དང་། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་དང་སྡོམ་པ་འབྱུང་བ་རྩ་འགྲེལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས། སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་ཚད་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཞེས་བྱ་བ།⑩ཞེས་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། ཟིའི་ཐང་རྒྱ་མཛོད་ཆེན་མོ་བྱ་བ་སི་ཐང་གི་ཡི་གེ་མི་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་དེའི་བྱིངས་ནི་སྡེ་སྲིད་ཀྱི་གསུང་རྒྱུན་དང་གཅིག་པར་སྣང་ཞིང་། འདིའི་ནང་དུའང་རྒྱལ་རིགས་ཞེས་བྲིས་འདུག་པ་ལས་རྒྱ་རིགས་བྱ་བ་ནི་མེད། འོ་ན་དོན་གྱི་གནད་འགག་གམ་སྙིང་པོ་ནི་རྒྱལ་རིགས་དང་ཉེ་བའི་ལྡན་ལུགས་ཞེས་པའི་ནང་དོན་དེ་ལ་དོན་དངོས་ཇི་ལྟར་གོ་བ་ལེན་དགོས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་གལ་ཆེ་བར་འདུག དེས་ན་ལྡན་ལུགས་ཟེར་པའི་རི་མོ་དེ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་དེང་སང་སུས་ཀྱང་གསལ་པོར་བཤད་ཡོད་པ་ཞིག་མི་སྣང་ཡང་། གནའ་བོའི་ཡིག་ཚང་ཁག་ལ་དཔྱད་ན། ལྡན་ཁོག་དང་འདན་མའི་ཡུལ་བྱ་བ་ནི། དེང་སྐབས་ཡིན་ན་བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་གྱི་བྲག་གཡབ་རྫོང་དང་འཇོ་མདའ་རྫོང་། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁོངས་གཏོགས་དཀར་མཛེས་བཅས་ལ་གོ་ཞིང་། ལྡན་ཀློང་ཐང་སྒྲོལ་མ་ནི་ལྷ་སའི་གཙུག་ལག་ཁང་རྣམ་གཉིས་དང་པོ་ཏ་ལ་སོགས་ལས་ཀྱང་བཞེངས་པ་སྔ་བ་ཡོད་ཚུལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཀུན་ལས་ཡོངས་ཁྱབ་ཏུ་གྲགས། ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བྱུང་བའི་ལྡན་མ་རྩེ་མངས་ཞེས་མི་བརྗེད་པའི་གཟུངས་ཐོབ་པའི་གྲུབ་ཆེན་དེ་རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔའི་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་བོད་ཡིག་གི་དབུ་མེད་ལ་བཀས་བཅད་གནང་ནས་ད་ལྟའི་བར་དར་བའི་དབུ་མེད་དེ་ནི་ལྡན་ལུགས་ཀྱི་བརྒྱུད་པ་ཡིན་ཞེས་ཟེར། དེས་ན་ལྡན་ལུགས་བྱ་བ་ནི་ཡི་གེའི་འབྲི་སྟངས་ཤིག་ལ་བཤད་པ་ལས་རི་མོ་ལ་མི་གོ་བ་མངོན་གསལ་རེད། ཇོ་བོ་རྗེའི་དངོས་སློབ་ཁུ་སྟོན་བརྩོན་འགྲུས་གཡུང་དྲུང་དང་། རྔོག་ལེགས་པའི་ཤེས་རབ། འབྲོམ་སྟོན་པ་གསུམ་ཐོག་མར་ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤ་བོད་དུ་མ་བྱོན་གོང་དུ་བར་ཁམས་འདན་ཀློང་ཐང་དུ(ལྡན་ཀློང་ཐང་ཡང་ཟེར་གདམ་ང་ཡིན་པར་བཤད་)ཕེབས་ཏེ། བླ་མ་སེ་བཙུན་གྱི་དྲུང་དུ་ཕར་ཚད། དབུ་མ། སམ་སྐྲི་ཏའི་སྐད་བཅས་ལ་སྦྱངས་པ་མཛད་ཅེས་གྲུབ་མཐའ་ཆོས་འབྱུང་ཁག་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་རྣམས་སུ་གསུངས་པར་གཞིགས་ན། དེ་སྔོན་ལྡན་མའི་ཡུལ་ནི་ཁམས་ཀྱི་ཆོས་རིག་དར་བའི་འབྱུང་གནས་སམ་ལྟེ་གནས་ལྟ་བུ་ཡིན་འདུག ཡིན་ན་ཡང་། ཁོང་རྣམ་པའི་རྣམ་ཐར་དང་རྟོགས་བརྗོད་རྣམས་སུ་ལྡན་ལུགས་ཀྱི་རི་མོ་ཟེར་བ་ཞིག་མ་རྙེད་མོད། འོན་ཏེ། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》ལས། “ . . . . . དེའི་བར་ལ་རྒྱ་མོ་བཟའ་ལ་སོགས་པའི་བོད་བློན་རྣམས་ཀྱིས་ལྡན་མ་བྲག་རྩར་ཕེབས་ནས། བྲག་ལ་བྱམས་པ་ཁྲུ་བདུན་པ་ཅིག་དང་། བཟང་སྤྱོད་གཉིས་བརྐོས་མར་བཞེངས། དེར་ཟླ་བ་གཅིག་བསྒུག་དེར་ཡང་བློན་པོ་མ་བྱོན།”⑾ ཞེས་འཁོད་པ་འདི་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་ལྡན་ལུགས་ཞེས་ཟེར། འདི་ལ་བཤད་ཚུལ་གཞན་ཡང་ཡོད་དེ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བའི་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》 ལས་“དེ་ནས་ཀོང་ཇོ་དཔོན་གཡོག་གིས་ཁམས་སུ་ཕེབས་ནས་མགར་སྒུག་པའི་ཕྱིར་བྲག་ལོགས་ལ་རྒྱས་པའི་དབུ་དུམ་དང་བཟང་སྤྱོད་བརྐོས། རྡོ་སྐུ་ཁྲུ་བརྒྱད་ཅུ་པ་བརྐོས་”⑿ ཞེས་གསལ་བ་དང་། སྟག་ཚང་དཔལ་འབྱོར་བཟང་པོའི་《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ་》ལས་ཀྱང་། “བློན་པོ་མགར......ཀོང་ཇོ་དཔོན་གཡོག་གི་ཕྱི་རྗེས་ཁམས་ཀྱི་ནགས་བཤོད་དུ་ཟིན་” ⒀ཞེས་གོང་འཁོད་ཀྱི་ནང་དོན་ཁག་ལ་དཔགས་ན། ལྡན་མའི་ཡུལ་དུ་ད་དུང་མགར་མ་སླེབས་པར་ནགས་བཤོད་བྱ་བའི་ས་ཆར་ཀོང་ཇོའི་རྩར་ཐོན་པར་བཤད། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》དུ། ཁམས་བྱ་བ་ལས་ལྡན་མའི་ཡུལ་ཞེས་བྱེ་བྲག་གི་མིང་གླེང་མེད་པ་དང་། རྡོ་སྐུ་ཁྲུ་བརྒྱད་ཅུ་བ་ཞེས་པ་ལས་སྐུ་གང་ཞིག་ཡིན་པའང་མི་གསལ། 《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》དུ། བྱམས་པ་ཁྲུ་བདུན་པ་ཞེས་ཆེ་ཆུང་སོགས་མི་འདྲ་བ་མ་གཏོགས་བཟང་སྤྱོད་བྲག་ལ་བརྐོས་པ་གཅིག་མཚུངས་རེད། ཡིན་ན་ཡང་། གོང་འཁོད་ཀྱི་ནང་དོན་རྣམས་ལ་ངོས་འཛིན་སྟངས་མི་འདྲ་སྟེ། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་དང་ཀརྨ་སི་ཏུ་སོགས་ཀྱིས་དེང་གི་ཡུལ་ཤུལ་གྱི་འབིས་ཁོག་གི་རྣམ་སྣང་ལྷ་ཁང་ཡོད་ས་དེ་ལ་ངོས་བཟུང་གནང་ཞིང་། སྒོས་སུ་སྡེ་སྲིད་ཀྱིས་འབིས་རྣམ་སྣང་གི་དཀར་ཆག་བརྩམས་པ་དེའི་ནང་དུ་ལྡན་མའི་ཡུལ་ཞེས་གསལ་པོ་བཀོད་འདུག་པ་དང་། སི་ཏུ་ཚང་གིས་རྒྱ་བཟའ་རྗེས་མའི་སྐབས་ཡིན་པ་འདྲ་ཞེས་གསུངས་པ་བཅས་ལ་གཞིགས་ན་གསལ་ལོ། དེས་ན་དོན་དངོས་སུ་དེ་འདྲ་མ་ཡིན་པར་འབིས་ཁོག་ནི་ཁམས་སྐྱེ་རྒུ་མདོ་བྱ་བ་དེང་སང་བཤད་ན་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཡུལ་ཤུལ་ཁུལ་ཡུལ་ཤུལ་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། ལྡན་མ་བྲག་རྩ་བྱ་བ་ནི་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་བྲག་གཡབ་རྫོང་རི་མདའ་ཤང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་རེད། དེ་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་ཉིན་ཞག་དུ་མའི་བར་ཐག་ཡོད་པས། སྔོན་བྱོན་གྱི་མཁས་པ་ཚོས་ཡིག་ཚང་ལོ་རྒྱུས་ནང་འཁོད་པའི་ས་ཆ་དེ་དག་ཏུ་དངོས་སུ་ཕེབས་ཏེ་ཆེད་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ས་ནོར་བྱུང་འདུག 《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང་》སོགས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་མང་པོ་ཞིག་ཏུ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཇོ་བོད་དུ་ཕེབས་པའི་ལམ་བར་དུ་རྡོ་སྐུ་དང་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་མདོ་སོགས་བྲག་ངོས་སུ་བརྐོས་པའི་ལོ་རྒྱུས་འཁོད་པ་དེ་དག་ཧ་ལམ་བོད་ཡུལ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་ཡོད། འོན་ཏེ་ཆེས་ཡ་མཚན་པ་ཞིག་ནི་ལོ་རྒྱུས་དེ་དག་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འགོད་མཁན་ཚང་མ་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ལ་ནང་བྱན་ཆུད་པའི་མཁས་པ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས། སྲོང་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བཟང་སྤྱོད་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་མེད་པ་ལ་དོགས་པ་ཙམ་ཡང་མི་ཟ་བ་ནི་ཡིད་ཕམ་པ་ཞིག་རེད། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་དང་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་གང་དུའང་བཟང་སྤྱོད་བོད་ཡིག་ཏུ་ཐོག་མར་སྒྱུར་མཁན་ནི་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ཡིན་པ་ཚང་མས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཅིང་། ཡེ་ཤེས་སྡེ་ནི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་སྐབས་ཀྱི་མི་སྣ་ཡིན་པ་བསྒྱུར་བྱང་མང་པོའི་ནང་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་ཁུ་འཕྲིག་ཙམ་ཡང་མི་དགོས། དེས་ན་འབིས་ཁོག་ཡིན་ནའང་འདྲ། ལྡན་མ་བྲག་རྩ་ཡིན་ནའང་འདྲ། གང་ལྟར་དེ་གཉིས་ཀ་ཀོང་ཇོ་སྔ་ཕྱི་གང་གི་སྐབས་སུ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་དུས་ཡིན་པ་རྡོ་སྐུ་དེ་དག་གི་སྦྱར་བྱང་དུ་གསལ་ལོ། འོན་ཏེ། གནས་ཚུལ་འདི་དག་དེང་སྐབས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཉུང་ངུ་ཞིག་གིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་བོད་བྱིངས་ཀྱི་མི་མང་ཆེ་བས་ད་དུང་ཡང་《རྒྱལ་རབས་གསལ་བའི་མེ་ལོང》བཅས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བཞིན་ཡོད།\nདེས་ན་དོན་དངོས་སུ་ནི་ལྡན་མའི་རྡོ་བརྐོས་རི་མོ་དེ་ནི་《རྒྱལ་རབས་གསལ་མེ་》རུ་བཤད་པའི་བྱམས་པ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་སྣང་གི་ལྷ་སྐུ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་ཀོང་ཇོ་དཔོན་གཡོག་གིས་བཞེངས་པ་ཡང་མིན་པར་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་རིང་ལ་བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་བས་བཞེངས་བསྐྲུན་མཛད་པ་བཀའ་གཅིགས་དེ་དག་གི་ཁ་བྱང་དང་མཇུག་བྱང་དུ་གསལ་ཡོད། སྨྱུག་འཛིན་པ་རང་ཉིད་ལྡན་མའི་བྲག་རྩར་དངོས་སུ་འགྲོ་མ་ཐུབ་ཀྱང་། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན་གྱིས་བསྒྲིགས་པའི་《ལྡན་མའི་བཀའ་གཙིགས་བྲག་བརྐོས་མ་》དང་། ཁྲིན་ཅན་པེན་(陈建彬)གྱིས་བརྩམས་པའི་《关于西藏摩崖造像的几个问题》བྱ་བའི་ནང་དུ། ལྡན་མའི་རྣམ་སྣང་ལྷ་སྐུའི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་བྲིས་ཡོད་པ་འདི་ལྟར་སྟེ། ལྡན་མའི་བཀའ་གཙིགས་ནང་དུ། “སྤྲེའུ་གྀ་ལོའི་(སྤྱི་ལོ་804ལོར་འཁེལ་དགོས་པ་བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་ཡི་གེར། ‘བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་རིང་ལ།’ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ཤེས་ཐུབ་མོད། འོན་ཏེ། མཇུག་ཏུ་‘ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱིས་ཡོལ་དང་། ཀློང་དང་འབོམ་དང་ལེད་.....བོའུ་ད་ཡང་རྒྱ་ཆེ...བྲིས་སོ།’ཞེས་པའི་འབོམ་ནི་དེང་སེང་གི་འབིས་ཁོག་དང་། ལེད་ནི་ལེབ་ཁོག་གམ་ལེགས་ཁོག་ཟེར་བ་ལ་གོ་དགོས་པར་སྣང་། དེས་ན་ཡུལ་ཤུལ་འབིས་མདོའི་སྐུ་རྟེན་བརྐོས་བཞེངས་ནི། བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་སྟེ་ཁྱིའི་ལོར་(སྤྱི་ལོ་806)བསྐྲུན་པ་ཡིན་པས། དེའི་གཞུག་གི་སྤྲེའུ་གི་ལོར་ཡིན་ཚེ། སྤྱི་ལོ་861ལོར་འཁེལ་ཞིང་། ལོ་དེར་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་སྐུ་གཤེགས་ཟིན་པ་ལོ་རྒྱུས་ཡོངས་གྲགས་ལྟར་ན། འདིའི་སྐོར་ད་དུང་མཁས་པ་ཚོས་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དགོས་པར་འདུག)དབྱར། བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་རིང་ལ། དགེའ་སློང་ཆོས་དང་ཆབ་[སྲིད་]ཀྱི་བཀའ་ཆེན་པོ་བཏགས་སྟེ། གསེར་གྱི་བཀུ་[དཀུ]རྒྱལ་མན་ཅན་གྱི་ཐབས་སྩལ་ཇོ་མོ་མཆིམས་ཟ་ལེགས་མོ་བརྩན་ལ་སྩོགས་པ། རྗེས་(རྗེ)འབངས་མང་པོ་ཞིག་ཐར་བཀྱེ་ལ། བཀའ་ཆེན་པོ་ལ་གཏོགས་པའི་དགེ་སློང་བྲན་ཀ་ཡོན་ཏན་དང་ལྷོ་དོན། དམ་དང་བློན་ཆེ་ཞང་འབྲོའ་ཁྲི་གཟུའ་རས་ཤགས་དང་ནང་བློན་ད (བའ) ས་སྔོན་ཁྲི་སུམ་བཞེར་མདོའ་བརྩན་ལ་སོགས་པ་ཆབ་སྲིད་ལ་བཀའ་སྩལ་ཏེ། རྒྱ་དང་མཇལ་དུམ་ཀྱྀ་མགོ་བརྩམས་པའི་ལས་ལ་□མཁན་པོ་དགོར་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་དང་། དགེ་སློང་སྟག་ལོག་ཐན་[ཡོན་ཏན་]ཏེ་(སྡེ]དང་། གད་ནམ་ཀའྀ་སྙིང་པོ་དབྱངས་ཀྱིས། བཙན་པོའི་སྐུ་ཡོན་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་སུ། སྐུ་གཟུགས་དང་(དར་ངྡརྨ] མ་འདི་རྣམས་བྲིས་ཏེ། སྤྱིའི་ཞལ་ཏ་པ་ནྀ་འོར་དུའི་གནས་བརྟན། རླང་མཆོག་རབ་དང་། གཟྀ་བཟང་པོ་དཔལ་ཀྱིས་བགྱྀས། ། ལག་དཔོན་ནི་དགེའ་སློང་ཧྲའི། དགེ་□□□□□□ད་གསོང་བབ་[རབ)ཤེན་དང་ཨིན་དམ་ཨེས་བགྱིས། (རྡོ]མཁན་ནྀ། ཨུབ་སི་གཉག་བྲེད་ཤབ་དང་། ཧྭ་ཧོའུ་ཇིན་རྣམས་ཀྱིས་བགྱིས་སོ། ། འདྀ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བས་ཀྱང་། བསོད་ནམས་ཉམས་པར་ཐོབ་བོ། ། ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱིས་ཡོལ་དང་། ཀློང་དང་འབོམ་དང་ལེད་□□འ་བོའུ་ད་ཡང་རྒྱ་ཆེ་□□བྲིས་སོ།། །[ཡི་གེ)མཁན་ནི་དགེ་སློང་རིང་རྡོ་རྗེས་” ⒂ ཞེས་གོང་གི་ནང་དོན་དུམ་བུ་འདི་ལས། ལྡན་མའི་བྲག་བརྐོས་ལྷ་སྐུ་དང་གཟུངས་སྔགས་དང་། མདོ་འདི་དག་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བཀའ་ལ་གཏོགས་པའི་བློན་ཆེན་དང་ནང་བློན་མང་པོས་གྲོས་བགྱིས་ཏེ། རྒྱ་དང་མཇལ་དུམ་གྱི་ཕྱིར་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱིས་གཙོ་བྱས་ཕོ་ཉ་མངགས་པ་དེ་དག་གིས་ལམ་བར་དུ་བཙན་པོའི་སྐུ་ཡོན་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་ཆེད་སྐུ་གཟུགས་དང་མདོ་རྣམས་བྲག་ལ་བརྐོས་པའི་གནས་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་པོར་ཤེས་ཐུབ། དེས་ན་ལྡན་མའི་བྲག་བརྐོས་དང་འབིས་དང་ལེད་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་དང་བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཚང་མ་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱི་ཐུགས་བཀོད་འོག་བཞེངས་སྐྲུན་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཡུལ་ཕྱོགས་མི་གཅིག་པ་གཉིས་ཀྱི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་དང་། སྐུ་གཟུགས་དག་བསྡུར་ཏེ་དཔྱད་པ་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བ་ཡིན་རྐྱེན། གཤམ་དུ་ཡུལ་ཤུལ་འབིས་མདོའི་སྐུ་རྟེན་བརྐོས་བཞེངས་ཀྱི་དཀར་ཆག་རྡོ་ཡིག་ལ་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། ༄༅། ། ཁྱིའི་ལོ་(སྤྱི་ལོ་806)ལ་སྐུ་གཟུགས་འབུར་དུ་བརྐོས་པ་དང་། དར་མ་ཀུན་བྲིས་པའི་སྨོན་ལམ་ལ་སོགས་པ་བཙན་པོ་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་རྗེ་བློན་ཡོན་བདག་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་དགེ་སློང་ལོ་ཆེན་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱིས་བགྱིས་ཏེ། བཟོ་བོ་དགེ་སློང་རིན་ཆེན་སྣང་མཛད་དང་། རྒྱལ་བཟང་དང་། དཔལ་ལྡན་དང་། ལག་དཔོན་ཐམས་ཅད་དགེ་ལེགས་སུ་བྱེད་པ་གཙུག་ནས་བླ་ལ་མི་སྟོབས་ལྡན་རྣམས་ཏེ། བྲག་ལ་སྐུ་གཟུགས་དང་། དར་མ་འདི་རྣམས་བྲིས་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རྟེན་གྱི་རྣམ་པ་སེམས་ཅན་གང་དག་གིས་མཐོང་བ་དང་། རེག་པ་དང་། ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། དྲན་པའི་བསོད་ནམས་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བཙན་པོ་ཡབ་སྲས་དང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་དུ་གྲུབ་པར་སྨོན་ཏོ། ⒃ བྱ་བ་ནི་འབིས་མདོའི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེའི་ནང་དོན་ཡིན་ཞིང་། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ་སྤྱི་ལོ་2005ཟླ་8ཚེས་4ཉིན་ལ་བོད་ཀྱི་རིག་དངོས་ཉར་ཚགས་གྲགས་ཅན་རེ་ཁེ་ཀརྨ་བསམ་འགྲུབ་དང་། མཁྱེན་རྒྱ་ཡངས་པའི་རིན་ཆེན་བསམ་འགྲུབ་དང་། ཕྲན་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་འབིས་མདོ་དང་ལེབ་ཁོག་གི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་ཁག་དང་། སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་སྐོར། མཆོད་རྟེན་རྡོ་བརྩིགས་ཅན་དང་བྲག་བརྐོས་མ་སོགས་ལ་ཞིབ་ཏུ་མཇལ་བའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་ཅིང་། ང་ཚོས་འདི་དག་ལ་འདྲ་པར་བརྒྱབ་པ་དང་། ཆེ་ཆུང་གི་ཚད་ལེན་པ། འདྲ་རིས་བླངས་པ་སོགས་བགྱིས་པས་ཅུང་ཟད་ངེས་ཤེས་འདྲོངས་ནུས་པའི་བག་ཆགས་ཟབ་མོ་ཞིག་བཞག་བྱུང་། ལྡན་མའི་བྲག་རྩའི་སྐུ་གཟུགས་རྣམས་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་བདག་གིས་དངོས་སུ་མཇལ་མ་ཐུབ་ཀྱང་། དགེ་ལེགས་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིགས་པའི་《ཆབ་མདོ་ས་ཁུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་》དང་། 《南方民族考古》བྱ་བའི་དཔེ་ཆ་བཅས་ཀྱི་ནང་དུ། ལྡན་མའི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་འདྲ་པར་དང་། ཡི་གེ་སོགས་མཆིས་པ་དེ་དག་མཐོང་བས་དེའི་རི་མོའི་འབྲི་སྟངས་དང་། བརྗོད་བྱ། དེ་བཞིན་མི་སུ་དག་གདའ་བ་སོགས་ཤེས་བྱུང་། གང་ལྟར་མདོར་ན་ས་ཁུལ་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྡོ་བརྐོས་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་དང་། སྐུ་གཟུགས་རྣམས་ནི། ལོ་རྒྱུས་ཁག་གཅིག་དང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་བཤད་རྒྱུན་གྲགས་པའི་ཀོང་ཇོ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱིས་བཏབ་པར་བཤད་པ་མ་ཡིན་པར་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྲས་ཁྲི་ལྡེ་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་ལ་མཁན་པོ་ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ཀྱིས་ཐུགས་བཀོད་གནང་སྟེ་བཞེངས་བསྐྲུན་མཛད་པ་གོང་འཁོད་ཀྱི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེ་གཉིས་ལས་ར་སྤྲོད་བྱེད་ནུས། འབིས་མདོའི་རྣམ་སྣང་གི་སྐུ་བརྙན་འདི་ལ་དུས་སྐབས་འགའ་རེའི་ནང་འགྱུར་བཅོས་དང་ཚོན་རྩི་བཏང་བ་ནས་བཟུང་སྔོན་གྱི་རྣམ་པ་ཅུང་ཟད་འགྱུར་ཀྱང་། སྐུ་གཟུགས་འདི་དག་གི་རྣམ་པ་ནི་སྔར་བཞིན་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་བརྐོས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སོགས་དང་ཡོངས་སུ་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་དཔྱོད་དང་ཤིན་ཏུ་གསལ། ལྡན་མའི་བཀའ་གཙིགས་ཡི་གེའི་སྟེང་བཟོ་བོའམ་རི་མོ་བ་སུ་ཡིན་ཆད་བསུབ་བྱུང་བས་གསལ་པོར་བཤད་དཀའ་ཡང་། གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན་གྱིས་ཁ་གསབ་བྱས་པ་ལྟར་ན། [རྡོ] མཁན་ནི། བྱ་བ་ནས། ཧྭ་ཧོའུ་ཇིན་རྣམས་ཀྱིས་བགྱིས་སོ་བར་བོད་ཀྱི་མིང་ཡིན་པ་གསུམ་དང་རྒྱའི་མིང་ཡིན་པ་གཉིས་འཁོད་ཡོད། འོན་ཏེ། རི་མོ་བ་སུ་ཡིན་འཁོད་མེད། འབིས་ཁོག་གི་བཀའ་གཙིགས་སུ། བཟོ་བོ་དགེ་སློང་རིན་ཆེན་སྣང་མཛད་དང་། རྒྱལ་བཟང་། དཔལ་ལྡན་དང་། ལག་དཔོན་ཐམས་ཅད། ཅེས་གསལ་པོར་འཁོད་ཡོད་པས་རི་མོ་བ་ཚང་མ་བོད་ཀྱི་གྲྭ་པ་དང་མི་སྐྱ་ཡིན་པ་སུས་ཀྱང་བསྙོན་ཐབས་མེད་པ་འདི་རེད། ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ནི། རྗེ་འབངས་ཉེར་ལྔའི་གྲས་ཡིན་ཚུལ་《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ་》རུ་གསལ་ཏེ། “ནམ་མཁའི་སྙིང་པོ་ཉི་མའི་ཟེར་ལ་ཆིབས། ། ཡེ་ཤེས་དབྱངས་ནི་མཁའ་སྤྱོད་གནས་སུ་གཤེགས། ། ”ཞེས་གསུངས་པ་འདིས་རྟོགས་ནུས་ཤིང་། ཁོང་ད་དུང་བོད་སྐད་དང་། ལེགས་སྦྱར་སྐད། རྒྱ་སྐད་བཅས་སྐད་ཡིག་གསུམ་བཞི་ཙམ་མཁྱེན་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། 《མདོ་སྡེ་བརྒྱད་ཅུའི་ཁུངས་》ཞེས་པ་དེ་ཡང་ཁོང་གིས་གཙོ་བྱས་ཏེ་བརྩམས་པ་ཡིན་ཞེས་མཁར་རྨེའུ་བསམ་གཏན་གྱིས་མཛད་པའི་《དུས་རབས་བཅུ་པ་ནས་བཅུ་གསུམ་པའི་བར་གྱི་རྫོགས་ཆེན་ལུགས་ཀྱི་གནས་བབ་ལ་དཔྱད་པ་》⒄བྱ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་ཐོག་འཁོད་འདུག\nདེས་ན་སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གཉིས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་རྒྱལ་རིགས་དང་ཉེ་བའི་ལྡན་ལུགས་བྱ་བ་ལ་ད་དུང་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་དགོས་པ་ལས་གཞན་སི་ཐང་བྱ་བ་ནི། ཙན་དན་ཇོ་བོ་ལུགས་ཀྱི་འབྲི་སྟངས་ལ་དཔེར་བླངས་པ་ཡིན་ཟེར་བ་དེ་ལའང་བརྟག་དགོས་འདུག་སྟེ། སྡེ་སྲིད་ཀྱིས་སི་ཐང་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་ཚང་གིས་ཟིའུ་ཐང་དང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་གསི་ཐང་ཞེས་ཡི་གེ་མི་འདྲ་བ་བྲིས་ཡོད་པ་མ་ཟད། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》ནང་། གསི་ཐང་གི་བྱུང་ཚུལ་ལ་འདི་ལྟར་བཤད་ཡོད་དེ། “དེ་ཚེ་གནམ་ཐེ་དཀར་པོའི་སྤྲུལ་པ་ཡི། ། ཧོར་གྱིས་བོད་ཁམས་དབང་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་འགོད། ། དེ་བས་ཧོར་གྱི་ཕོ་ལྷ་ཤིང་བྱ་ཅན། ། གནམ་ལྷ་བྱང་ཆུབ་སྲུང་མར་བསྐོས་པ་དང་། ། འཇིག་མི་ནུས་པས་དེ་ཉིད་གུག་གོ་གསུང་། ། བི་ཧར་གླིང་དུ་རྒྱལ་པོའི་རྟེན་བཅས་ཏེ། ། ཏ་ར་ཀླུ་གོང་ལ་སོགས་དམག་དཔུང་གིས། ། ཧོར་གྱི་སྒོམ་གྲ་བཅོམ་ནས་རྟེན་རྣམས་ཁྱེར། ། ཨོ་རྒྱན་ཆེན་པོ་ཕྱག་རྡོར་དངོས་སུ་བཞེངས། ། རྒྱལ་ཆེན་རྣམ་སྲས་བྲན་དུ་བཀོལ་ནས་ནི། ། དེ་ཡིས་གནོད་སྦྱིན་དམག་དཔུང་ཀུན་བསྐུལ་ཏེ། ། ལྷ་ཡི་དགེ་བསྙེན་བདུད་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཆེ། ། སྡེ་བརྒྱད་དབང་བྱེད་སྐྱེ་འགྲོའི་དབུགས་ལེན་པ། ། བེ་ཧར་རྒྱལ་པོ་ལས་མཁན་བཅས་པ་བཀུག དམ་ལ་བཏགས་ཏེ་ཆོས་འཁོར་(བསམ་ཡས་)གཉེར་དུ་བཏད། འདི་ཡི་བཀོད་པའི་གསི་ཐང་འབྱུང་བ་ལ། ། རྣམས་སྲས་འཇང་ཡུལ་མ་ཞེས་གྲགས་པ་ཡིན། ། ⒅ཞེས་གསུངས་པ་ལ་དཔགས་ན། གསི་ཐང་གི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་སྐབས་སུ་བློན་ཆེན་པོ་ཏ་ར་ཀླུ་གོང་གིས་ཧོར་གྱི་སྒོམ་གྲྭ་(འདི་ནི་དེང་སང་ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གཡིས་ཀུའུ་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་ཐོག་ནས་ཤར་ལྷོའི་མཚམས་སུ་སྤྱི་ལེ་80ལྷག་གི་ལིན་སུང་རི་བོའི་ངོས་སུ་ཆགས་ཡོད་པའི་རྟ་མིག་དགོན་པ་དེ་ཡིན་ཞེས་ཟེར། རྒྱ་སྐད་དུ་马蹄寺ཟེར་བ་དེ་རེད།) བཅོམ་ནས་རྟེན་རྣམས་བོད་དུ་ཁྱེར་འོངས་སྐབས་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོས་པེ་ཧར་རྒྱལ་པོ་གདུལ་བའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྡོར་གྱི་སྐུ་བཞེངས་ཏེ་རྣམ་སྲས་སོགས་བྲན་དུ་བཀོལ་ནས་པེ་ཧར་རྒྱལ་པོ་བཀུག་རྗེས། རྣམ་སྲས་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་བཞེངས་པ་དེ་ལ་གསི་ཐང་རྣམ་སྲས་འཇང་ཡུལ་མ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ནི། སྡེ་སྲིད་དང་ཞུ་ཆེན་ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་ཆེན་གཉིས་ཀྱིས་བརྗོད་པའི་སི་ཐང་གི་ལོ་རྒྱུས་བྱུང་ཚུལ་དང་གཏན་ནས་མི་གཅིག་པ་རེད། འོ་ན། སི་ཐང་བྱུང་ཚུལ་གྱི་བཤད་རྒྱུན་མི་འདྲ་བ་ཁག་གཉིས་ལས་གང་བདེན་དང་གང་མི་བདེན་པའི་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་ད་ལྟ་སུས་ཀྱང་བཀོད་མེད་པས། མཁས་པ་ཚོས་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དཔྱད་གནང་བར་མཛོད། དེ་ལྟར་སི་ཐང་བྱུང་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བཤད་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་མང་དུ་མཆིས་ཀྱང་། དེང་སང་ལྟར་ན། སི་ཐང་བྱ་བ་ནི་གོས་དྲུབ་དང་འཐག་དྲུབ་རིགས་ཀྱི་ཐང་ག་སྤྱི་ལ་གོ་བ་ཁྱབ་ཆེ་བས། དེའི་སྟེང་ནས་བརྟག་དཔྱད་བགྱིས་དགོས་ཏེ། མཁས་པ་ལ་ལས་སི་ཐང་ངམ་འཐག་དྲུབ་རིགས་ཀྱི་ཐང་ག་ཆེས་སྔ་ཤོས་ནི། དེང་སང་ཨུ་རུ་སུ་ཀི་ལིས་བཤམས་སྟོན་ཁང་དུ་ཉར་ཚགས་ཡོད་པའི་“སྒྲོལ་ལྗང་”གི་ཐང་ག་དེ་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་། ཐང་ག་དེ་ནི་མི་ཉག་ནས་འཁྱེར་ཕྱིན་པ་རེད། བོད་ལ་མཚོན་ན། པོ་ཏ་ལར་བཞུགས་པའི་“གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་” དང་། “ཁྲོ་བོ་མི་གཡོ་བ་”གཉིས་ཡིན་ཞིང་། གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་ནི་རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་ཆུ་སྟག་ལོར་འཁྲུངས་ཤིང་། (སྤྱི་ལོ་ལྟར་ན་1122 - 1193བར་ཡིན་)རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་ཆུ་གླང་ལོར་འདས། ཁ་ཅིག་གིས་ཆུ་ཡོས་ལོར་འཁྲུངས་ཟེར་བ་སྣང་། སྤྱི་ལོ་1175ལོར་ཚལ་ཡང་དགོན་ཕྱག་བཏབ་ཅིང་། སྤྱི་ལོ་1187ལོར་གུང་ཐང་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ་མཛད། ཐང་ག་དེའི་བཞེངས་ཚུལ་ལ་བལྟས་ན། གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་གི་ཞལ་རས་ལ་གཉེར་མས་ཁེངས་ཤིང་རྒས་ཉམས་ཀྱང་ཆེ་བར་བརྟག་ན་ཐང་ག་དེ་ཧ་ལམ་ཁོང་དགུང་ལོ་མཐོན་པོར་སོན་པའི་སྐབས་སམ་ཡང་ན་སྐུ་གཤེགས་རྗེས་བཞེངས་པ་གང་ཡིན་གསལ་ཐག་ཆོད་དཀའ། གུང་ཐང་བླ་མ་ཁོང་འཚོ་བཞེས་སྐབས་སུ་དམག་འདྲེན་པ་སོགས་དྲག་པོའི་ལས་ཀྱང་མི་ཉུང་བ་ཞིག་མཛད་པའི་མཐར། ཀརྨ་དུས་གསུམ་མཁྱེན་པས་བཤོལ་གནང་བའི་ཚུན་ནས་དམག་འདྲེན་པ་སོགས་མཚམས་བཞག་སྟེ། སྒྲུབ་པ་ཉམས་ལེན་ཁོ་ན་མཛད་པས་སྣོད་ལྡན་གྱི་སློབ་མའང་མང་དུ་འདུས་ཤིང་མཚན་སྙན་གྱི་གྲགས་པ་འབར། གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་ལ་སློབ་མ་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས། གཙང་པ་དུང་ཁུར་བ་དབང་ཕྱུག་བཀྲ་ཤིས་འདི། ཐོག་མར་ཞིས་ཞའམ་མི་ཉག་རྒྱལ་པོའི་བླ་མར་གདན་དྲངས་ཏེ་མི་ཉག་གི་ཡུལ་དུ་ཚལ་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་སྤེལ་ཞིང་། རྗེས་སུ་ཇིང་གེར་ཧན་གྱིས་ཞིས་ཞ་རྒྱལ་རབས་གཏོར་རྗེས་སོག་ཡུལ་དུ་གདན་དྲངས་ནས་ཇིང་གེར་ཧན་ལ་ཆོས་གསུངས་ཏེ་སོག་ཡུལ་དུ་ཚལ་པ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་བསྟན་པ་སྤེལ། བླ་མ་དེ་ཞིས་ཞའམ་མི་ཉག་ཏུ་བཞུགས་དུས་གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་གི་ཐང་ག་དེ་བཞེངས་པ་འདྲ་སྙམ། དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཉེ་ཆར་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པའི་མི་ཉག་ཐང་ག་ཞེས་གྲགས་པ་དེ་དག་ཏུ་པོ་ཏ་ལར་བཞུགས་པའི་“གུང་ཐང་བླ་མ་ཞང་”དང་། “ཁྲོ་བོ་མི་གཡོ་བ་”གཉིས་དང་འདྲ་བའི་ཐང་ག་མང་ཞིང་། ཐ་ན་ཐང་ག་དེ་རྣམས་ཀྱི་གོས་རྒྱུ་དང་། ཚོན་མདངས། འབྲི་ཚུགས་བཅས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་བཟོ་ལྟ་མཆིས་པས་སོ། “ཁྲོ་བོ་མི་གཡོ་བ་”ཡི་ཐང་ག་འདི་བོད་ལྗོངས་རིག་དངོས་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཚོས་《བོད་ཀྱི་ཐང་ག》བྱ་བ་རུ། སུང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་སུ་བཞེངས་པའི་ཐང་ག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་གནང་ཞིང་། སོའུ་པེ་ཅོ་ཧྲུག(宿白)དང་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་སོགས་ཀྱིས་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རེད་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ཅི་རིགས་བྱུང་ཡོད། ངས་བལྟས་ན་ཐང་ག་འདི་ནི་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མིན་པ་ཐག་བཅད་དེ་བཤད་ན་ཆོག་སྟེ། ཐང་ག་འདིའི་གཤམ་དུ། “ཡོངས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཆེན་པོ། རྗེ་བཙུན་འཁོན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ལ། ཁམས་པ་སློབ་མ་ཅང་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་ཀྱིས་ཕུལ་བ་ལགས།”ཞེས་བྱུང་བ་འདི་ལས། དབུལ་བྱའི་ཡུལ་དང་། འབུལ་མཁན་སུ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་སྣང་ཞིང་། ཕུལ་ནི་འདས་ཚིག་ཡིན་ཙ་ན། རྗེ་བཙུན་འཁོན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་དངོས་སུ་བཞུགས་པའི་སྐབས་སུ་སློབ་མ་ཅང་བརྩོན་འགྲུས་གྲགས་ཀྱིས་ཕུལ་ཟིན་པ་ཞིག་ཡིན་པ་བོད་ཡིག་གི་བརྡ་སྤྲོད་ཤེས་མཁན་ཚང་མའི་སེམས་ལ་གསལ་ལེར་སྣང་བས་གསལ་བཤད་ཀྱི་ངལ་བ་དེ་ག་ལ་དགོས། སོའུ་པེ་ཅོ་ཧྲུག་སོགས་ཀྱིས་གཤམ་གྱི་ཡི་གེའི་ནང་དོན་ལ་བོད་ཀྱི་ཐུན་མིན་གྱི་བརྡ་སྤྲོད་བཞིན་གོ་བ་མ་བླངས་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འཁྲུལ་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། རྒྱུ་མཚན་ནི། འཁོན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ནི་རབ་བྱུང་གསུམ་པའི་མེ་ཡོས་ལོར་(སྤྱི་ལོ་1147)ཡབ་ས་ཆེན་ཀུན་དགའ་སྙིང་པོ་དགུང་ལོ་ང་དྲུག་བཞེས་པའི་དུས་སུ་འཁྲུངས་ཤིང་། རྗེ་བཙུན་བསོད་ནམས་རྩེ་མོའི་གཅུང་པོ་ཡིན། དགུང་ལོ་བདུན་ཅུ་བ་རབ་བྱུང་བཞི་པའི་མེ་བྱིའི་ལོར་(སྤྱི་ལོ་1216)སྐུ་གཤེགས། སུང་རྒྱལ་རབས་ནི་སྤྱི་ལོ་1278ལོར་མཇུག་རྫོགས་ཤིང་། 1279ལོར་ཡོན་རྒྱལ་རབས་གསར་དུ་བཙུགས་པ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལྟར་ན་འཁོན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ནི་སུང་རྒྱལ་རབས་སྐབས་ཀྱི་མི་ཡིན་པ་ཤིན་ཏུ་གསལ།\nབོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་འགའི་རྣམ་ཐར་དུ་དར་གོས་འབྱུང་བའི་སྨན་རྩེ་ཡུལ་ནི་མི་ཉག་གི་ཡུལ་ཡིན་པར་བཤད་པའང་ཡོད་པས་ད་དུང་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་དགོས་པར་འདུག རེབ་གོང་དུ་དེང་སང་ཡང་མན་ཙི་བྱ་བའི་ཐང་གའི་ཞལ་ཁེབས་སུ་བཀོལ་བའི་དར་གོས་ཤིག་ཡོད་ལ། གནའ་དུས་ཀྱི་ཐང་ག་མང་ཤས་ཀྱི་ཞལ་ཁེབས་ལ་འདི་གཅིག་པུ་བཀོལ་པ་ཁྱབ་ཆེ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་འགའ་རེའི་ནང་། སྨན་རྩེའམ་མན་ཙི་ཡུལ་ནི་སུང་ལྷོ་མའི་རྒྱལ་རབས་ཟེར་བ་དེ་ཡིན་ཞིང་། དེང་སང་ནན་ཅིན་དང་ཧོང་ཀྲིག་གཉིས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་ལ་གོ འདི་ནས་ཐོན་པའི་དར་གོས་ལ་སྨན་རྩེའམ་མན་ཙི་བྱ་བས་ཡུལ་མིང་གོས་ལ་ཐོགས་པ་ཞིག་རེད། སུང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མ་དེ། ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མ་ཧུ་པི་ལིའམ་སེ་ཆན་ཧན་གྱི་བློན་པོ་བ་ཡན་ཆིང་སང་གིས་གསོན་བཟུང་བྱས་ཏེ། ས་སྐྱ་དགོན་པར་རྩིས་སྤྲད་ནས་རབ་བྱུང་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་དེ་ལ་བོད་སྐད་དུ་སྨན་རྩེ་ལྷ་བཙུན་ཟེར་བར་གཞིགས་ན། སྨན་རྩེ་ཡུལ་ནི་དེང་སང་གི་ནན་ཅིན་དང་ཧོང་ཀྲིག་ལ་གོ་བ་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལྟར་རོ། མདོར་ན། སི་ཐང་བྱ་བ་ནི་དར་ཐང་གི་རྒྱ་སྐད་ཡིན་ཚུལ་དང་། ཕུགས་སུ་གཏད་ན་སི་ཐང་གི་ཁུངས་ནི་ལྡན་ལུགས་དང་ཉེ་ཞེས་པའི་སྐད་ཆ་དེའི་རིགས་ལ་རྒྱབ་རྟེན་གྱི་ཁུངས་ལུང་ཡང་དག་ཅིག་མི་མངའ་བས། གཟུར་གནས་མཁས་དབང་རྣམ་པས་བསྐྱར་དུ་དཔྱད་པ་གཏོང་རྒྱུ་གལ་ཆེའོ།\nམི་རིགས་གང་ཞིག་གི་སྐད་བརྡ་དེ་རང་གི་མིང་བརྡ་རྣལ་མ་ཡིན་མིན་ནི། མི་རིགས་དེའི་སྐད་ཆའི་ནང་རྒྱུན་སྤྱོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་དང་། བྱ་བྱེད་ལས་ཚིག་རྣམས་རང་གི་མི་རིགས་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་མཐུན་མི་མཐུན་དེར་ཐུག་ཡོད། དེས་ན་ཐང་ག་ཞེས་པའང་བོད་སྐད་ཡིན་མིན་གྱི་རྩ་བའི་ས་བཅད་ནི་སྒྲོམ་གཞི་འདི་སྟེང་ནས་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་དཔྱད་པ་གཏོང་དགོས་ཏེ། སྤྱིར་ཐང་ག་བྱ་བ་ལ་ཐང་ཀ་དང་ཐང་ཁ་ཞེས་ཀྱང་དཔེ་ཆ་ལ་ལར་བྲིས་ཡོད་པ་མཐོང་བྱུང་བས། ཀ་ཁ་ག་གསུམ་ཁྱད་མེད་དུ་འཇུག་པ་འདྲ། དཔེར་ན། དབྱར་དགུན་སྟོན་དཔྱིད་སོ་སོའི་ཚིགས་གྲོགས་སུ་ཀ་ཁ་ག་ཁྱད་མེད་དུ་འཇུག་པ་དང་མཚུངས་ཏེ། དཔྱིད་ཀ དཔྱིད་ཁ། དཔྱིད་ག་བྱ་བ་དང་། སྟོན་ཁ། སྟོན་ག སྟོན་ཀ་བཅས་པ་དང་རིགས་གཅིག་སྟེ། ཀ་ཁ་ག་ནི་མིང་གི་ཟུར་དང་བརྗོད་བདེ་བའི་དབང་གིས་གྲུབ་པ་ཞིག་ལས་དོན་གཞན་ནི་མེད་དོ། བོད་ཀྱི་སྐད་ལ་མིང་གཅིག་དོན་མང་ལ་འཇུག་པ་ཤིན་ཏུ་མང་བས་མཐའ་ཅིག་ཏུ་ཁ་ཚོན་གཅོད་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་དཀའ། ཐང་ཀ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་ཡང་དེ་འདྲ་ཡིན་པ་《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ལས། ཐང་ཀ་ནི་ཐང་ག་དང་འདྲ་ཞེས་གསལ་ཞིང་། དེའི་ཐད་ཀྱི་ཐང་ག་ནི། རི་མོ་བྲིས་ཡོད་པའི་རས་སམ་ཤོག་བུ་བསྒྲིལ་ནས་དྲིལ་ཆོག་པའི་རིགས། ཞེས་འཁོད་ཡོད། གོང་གི་འགྲེལ་པ་དེ་ནི་དབྱི་ཏཱ་ལིའི་ཏའོ་ཆིས་ཅོ་ཧྲུག་དང་རྒྱའི་རྒྱལ་སྲོལ་རི་མོའི་ནང་དོན་ལྟར་བྲིས་པ་ཞིག་ལས། ཐང་ཀ་ཞེས་པའི་མིང་དངོས་ལ་ད་དུང་ཞིབ་གསལ་གྱིས་དཔྱད་བརྗོད་གནང་མེད། 《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་》དུ། ཐང་ཀ་ནི་གོང་བའི་ཐད་ཀྱི་སྐེ་སྟོད་ཅེས་འགྲེལ་འདུག་པ་དང་། དེའུ་དམར་ཚང་གི་《ཤེལ་གོང་ཤེལ་ཕྲེང་》ལས། ཐང་ཀ་སྐྱེས་པའི་སེར་དུ་འགྱུར། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ཐང་ཀར་སྨུག་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ། ། ཞེས་མདོག་ལྡོང་རིས་འདྲ་བ་ཅུང་སྨུག་པོ་ཞིག་ལ་གོ་བ་སོགས་དོན་མང་ལ་འཇུག་པ་འདི་རེད། གོང་སྨོས་ཀྱི་ནང་དོན་ཁག་ལ་བརྟགས་ན་ཀ་ཁ་ག་ལྟ་བུ་མིང་ཟུར་དག་ལ་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ནང་དོན་ཅི་ཡང་མེད་ལ། རྩ་བའི་རྨང་གཞིའི་ཡི་གེ་དངོས་ནི་ཐང་ཞེས་པ་འདི་ཡིན་ཙ་ན། ཐོག་མར་ཐང་བྱ་བའི་ཡི་གེའི་ནང་དོན་ཅི་ཞིག་ཡིན་པ་དེ་ཤེས་དགོས་ཕྱིར། གཤམ་དུ་བོད་ཡིག་དང་བོད་སྐད་ནང་ཐང་དང་སྦྲེལ་བའི་མིང་གི་ཐ་སྙད་སྐོར་ལ་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་ན། ཐང་མ་ནི། དག་ཡིག་ཁ་ཅིག་ལས། བརྡལ་ནས་ཉི་མར་སྐེམ་པའི་དངོས་རྫས་ཀྱི་མིང་ལ་འཇུག་པ་དཔེར་ན། རིལ་མ་ཐང་མར་བརྡལ་ལྟ་བུ་དང་། འབྲུ་རིགས་ཀྱི་མིང་ལའང་འཇུག་སྟེ། ཐང་མ་ཉ་ར་བྱས་ལྟ་བུ། ཤིང་ནགས་ལའང་གོ་བ་《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》དུ། སྟེང་ཁང་གི་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཐང་མ་དང་གསོམ། ཞེས་གསལ་ཞིང་། ཐང་ཅིག་ནི། ཡུན་ཐུང་ངུ་ཞིག་གི་མིང་སྟེ། སྐད་ཅིག་ཐང་ཅིག་ཡུད་ཙམ་ལ་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཐང་ཅིག་བྱ་བའི་ཚད་ག་རེ་ཡིན་པ་《མདོ་གཟེར་མིག》ལས། སྟོན་པ་གཤེན་རབས་ཀྱི་ཞལ་ནས། སྐད་ཅིག་མའི་གདགས་པ་ནི། ཐང་དང་ཡུད་དང་ལོ་དང་ཟླ་བའོ། ⒆ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། མངའ་ཐང་ནི་དབང་ཐང་ལ་གོ་ཞིང་། མངའ་ཐང་ལོངས་སྤྱོད་དཔྱིད་ཀྱི་དཔལ་ལ་འགྲན། བྱ་བ་དང་། སྐུ་བསོད་མངའ་ཐང་ཡར་ངོའི་ཟླ་ལྟར་འཕེལ་ལྟ་བུ། ཐོབ་ཐང་ནི། ཐོབ་ཚོད་ཀྱི་འོས་འབབ་དང་། གང་ལ་དེ་འཚམས་ཀྱི་གོ་གནས་ལ་འཇུག་གོ ཐང་ཆད་ནི། ངལ་ཆད་པའི་དོན་ནོ། ཤིན་ཏུ་ངལ་ཆད་པ་ལ་ཤ་ཐང་ཐང་དུ་ཆད་ལྟ་བུའོ། ཡིན་ན་ཐང་ནི། ཡིན་མདོག་ཁ་པོའམ་ཧ་ལམ་ཡིན་ནམ་སྙམ་པའི་དོན་ལ་གོ གླ་ཐང་ནི་གླ་ངན་དང་དོན་གཅིག་སྟེ། དེང་སང་གི་སྐད་ཆ་ལྟར་ན་ལས་གླ་ཟེར་བ་ལ་གོ་ཞིང་། དག་ཡིག་ལ་ལར་ལས་གླའི་ཚད་དམ་ཐང་གཞི་ལ་འཇུག་པར་བཤད། ལོ་ཐང་ནི། དུས་ལྟར་གོང་ལ་འཇལ་དགོས་པའི་ཁྲལ་དང་། ཁྲལ་ཡིག་ལ་ཟེར། ཐང་སྦྱར་ནི། དབང་བསྐུར་རམ་དབང་བྱིན་པའི་དོན་ཏེ། 《བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་རྩ་ཆེན་བདམས་བསྒྲིགས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ཀུན་ནས་ཁྲོལ་བར་བྱས་པ་རབ་གསལ་མེ་ལོང་》ནང་དུ། སྤྱི་ལོ་726ལོར་མངན་གྱི་ཐང་སྦྱར་བར་མ་ཟད་ཁབ་སོའི་ཁྲལ་པ་ཡང་བསྐོས་ལྟ་བུའོ། ཐང་ཁྲམ་ནི། བཙན་པོའི་དབང་ཐང་ལ་གཏོགས་པའི་མི་ལ་དམིགས་བསལ་དུ་ཡོད་པའི་བྱང་བུ་ལ་ཟེར་ཞིང་། 《བརྡ་བཀྲོལ་གསེར་གྱི་མེ་ལོང་》ལས། ཐང་ཁྲམ་ནི། འབངས་དང་དམག་གི་ལག་འཛིན་ཡི་གེ་བྱང་བུའི་མིང་སྟེ། 《ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་》ལས། འདུནམ་མཁར་ཕྲག་ཏུ། བློན་ཁྲི་སུམ་རྗེས་བསྡུས་ནས་མངན་དང་། སླུངས་སྟོད་སྨད་ཀྱི་ཐང་ཁྲམ་ཆེན་པོ་བཏབ་⒇ཅེས་པ་ལྟ་བུའོ། ཐང་ཁྲིམས་ནི། དབངས་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལུགས་དང་དེའི་ཡིག་ཚང་ལ་འཇུག་སྟེ། 《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ་》ལས། བཀའ་ཁྲིམས་དང་ཐང་ཁྲིམས། བྱ་བའི་ཐང་ཁྲིམས་ཀྱང་གོང་དང་མཚུངས་སོ། ཆེ་ཐང་ནི། རྒྱ་ཆེན་པོའི་དོན་ཏེ། 《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན་》 ལས། ཕྱྭ་མཁན་འཁོར་བཅས་ལ་བྱ་དགའ་ཆེ་ཐང་དུ་བསྩལ། ལྟ་བུའོ། གཞན་ཡང་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་མིང་བརྡ་རིན་ཐང་དང་། ཐང་ཕྲོམ། ཐང་ཡིག གསོས་ཐང་། རྩྭ་ཐང་། བདེ་ཐང་སོགས་བགྲང་གིས་མི་ལང་བ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་དག་རེ་རེ་ནས་བརྗོད་ན་ཡིག་ཚོགས་མང་དྲགས་པས་སྐྱོན་འབྱུང་ཉེན་ཆེ། འོན་ཏེ། ཅིས་ཀྱང་བཤད་དགོས་པའི་གནད་འགག་འགའ་རེ་མི་བརྗོད་ཐབས་མེད་ཡིན། སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས་ཐང་སྨན་ཟེར་བ་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་ཐང་ཡོ་(汤药)བྱ་བའི་གཡར་ཚིག་ཡིན་པར་བཤད། ངེད་ཀྱིས་བལྟས་ན་མི་བདེན་པར་སེམས། རྒྱུ་མཚན་ནི། ཐང་སྨན་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་འདི་སྟོན་པ་གཤེན་རབས་ཀྱི་གདུང་སྲས་དཔྱད་བུ་ཁྲིད་ཤེས་ཀྱིས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མཛད་པའི་《གསོ་རིག་འབུམ་བཞི་》དང་། གཡུ་ཐོག་པ་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིགས་པའི་《གསོ་རིག་རྒྱུད་བཞི་》བཅས་སུའང་འཁོད་ཡོད་པས། མིང་བརྡ་རྙིང་པ་ཞིག་ཡིན་པ་བཤད་ཅི་དགོས། གལ་ཏེ་མིང་བརྡ་གསར་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་དབང་དུ་བཏང་ཡང་རྒྱ་སྐད་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད། འོ་ན་ཐང་སྨན་བྱ་བ་དོན་དངོས་བོད་སྐད་ཡིན་མིན་ཡང་བོད་སྨན་མཁས་པ་ཚོས་འགྲེལ་བཤད་གནང་བ་ཞིག་ལ་བལྟ་དགོས་པ་ལས་དག་ཡིག་དཀྱུས་མ་ཁག་ལ་གཏུག་རྒྱུ་མེད་དོ། དེའུ་དམར་དགེ་བཤེས་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཚང་ནི་ངེས་པ་དོན་གྱི་གསོ་རིག་མཁས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། མདོ་སྔགས་གང་ལའང་མཁས་གྲུབ་ཀྱི་གོ་འཕང་མཐོན་པོར་གཤེགས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་ཚང་མས་ཁས་ལེན་བྱེད་ཅིང་། ཁོང་གིས་མཛད་པའི་《ཤེལ་གོང་ཤེལ་ཕྲེང》 ནང་དུ། དེ་ལྟར་ཐང་སྨན་ལྡུམ་གྱི་རིགས་རྩ་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བདུན་ནང་ཚན་རིགས་དབྱེ་བཅས་བརྒྱ་དང་ཞེ་གཉིས་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། ། 21ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དང་། ཡང་དེ་ཉིད་ལས། ལྡུམ་བུའམ་ཐང་སྨན་གྱི་སྡེ་བཤད་པ། བྱ་བ་དང་། ཐང་ཞེས་པ་དང་ལྡུམ་བུ་ནི་དོན་གཅིག རྩ་བ་རྒྱས་ཤིང་ལོ་སྡོང་སོགས་ལོ་རེར་ཤིང་ལྟར་སྐྱེ་ཡང་དགུན་ནས་རྩ་བ་མ་གཏོགས་སྔོ་ལྟར་རྒས་ནས་ལོ་རེ་བཞིན་བརྗེ་བ་མ་ནུ་དང་ལྕུམ་ལྟ་བུའི་རིགས་ལ། རྒྱུད་ལས། ཐང་གི་གཙོ་བོ་ཏིག་ཏ་བ་ཤ་ཀ་གསུངས་པས་རྩ་བ་ཤིང་ལ་སྡོང་པོ་ལྡུམ་ལོ་མེ་སྔོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཏི་ག་ཏ་བ་ཤ་ཀ་ཡུ་གུ་ཤིང་སོགས་ཀྱང་འདྲ་བར་མངོན། 22ཞེས་པ་འདི་ལས་བོད་སྨན་གྱི་གཞུང་ལས་བཤད་པའི་ཐང་སྨན་བྱ་བ་བོད་སྐད་དངོས་ཡིན་པ་རྒྱུ་མཚན་དང་བཅས་ཏེ་གསལ་བཤད་གནང་ཡོད། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ལས། ཐང་སྨན་ནི། དོན་གཉིས་ལ་འཇུག་སྟེ། 1. གདུས་ཏེ་ཁུ་བ་འཐུང་རྒྱུའི་སྨན་རིགས་དང་། 2.རྫ་རི་གཡའ་གངས་སོགས་རི་རྩེ་མཐོ་སར་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་པ་ཐང་ལ་ཤས་ཆེར་སྐྱེས་པའི་སྨན། 23ཞེས་གསལ་ཞིང་། ནང་དོན་དང་པོའི་རྒྱ་ཡིག་གི་འགྲེལ་པར་(汤药)ཞེས་བྲིས་ཡོད་པས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས་དེར་བརྟེན་ནས་ནོར་འཁྲུལ་བྱུང་བ་འདྲ། གཞན་བོད་སྐད་ནང་མི་དང་ལྷ་དང་ས་མིང་བཅས་ཀྱི་ནང་དུ་ཡང་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་མིང་བརྡ་ཧ་ཅང་མང་བ་དཔེར་མཚོན་ཙམ་ཞིག་གླེང་བར་བྱ་སྟེ། ལྷའི་མཚན་ཡོད་པ་《མདོ་གཟེར་མིག》ཏུ། ཡོན་ཏན་གྱི་ལྷ་ཐང་སྐྱེད་ཐུགས་རྗེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ། ཞེས་དང་། ཐུགས་ཀྱི་སྲིད་པ་ཐང་པོ་རྩེར་ཕྱིན་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ཐུགས་ཀྱི་ལྷ་མོ་ཐང་མ་འོལ་དྲུག་སྐས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། ཡང་ན། དཔོ་བར་སྒྲོན་མ་ཅན་གྱི་བུ་མོ་དཔོ་བཟའ་ཐང་མོ་ལ། ལྟ་བུ་དང་། གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷ། ཐང་སྟོང་རྒྱལ་པོ། ཐང་ལྷ་ཚེ་དབང་སོགས་མང་དུ་མཆིས་ཤིང་། གནས་ཀྱི་མིང་ལ་ཐོགས་པ་ནི་གྱི་ཐང་དང་། ཁྲི་ཐང་སོགས་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་ཡོད། དེས་ན་ཐང་དང་འབྲེལ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་འདྲ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བོད་སྐད་ནང་ཡོད་བཞིན་དུ་དེ་ལ་ཅི་མི་སྙམ་པར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཐང་ག་བྱ་བ་ནི་རྒྱ་སྐད་ལས་ཐོགས་པར་འདོད་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་འདྲ་བྱུང་དོན་གྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་པ་ཁག་གཅིག་གིས་རང་གི་དད་ཞེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ལས་ལོ་རྒྱུས་དངོས་ཀྱི་རང་མདོག་ནས་དཔྱད་པ་གཏོང་བ་ཉུང་བ་དང་། ཁག་གཅིག་གིས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་ལ་རྒྱུས་མེད་བཞིན་དུ་ཡོད་ཚད་ཤེས་མདོག་གིས་ཐག་གཅོད་པ་ལ་དགའ་བ་བཅས་ཀྱིས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། འགའ་ཞིག་གིས། ཐང་ག་ནི་ཐིང་ག་ཞེས་པའི་གདམ་ང་སྟེ། བཙན་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་རིང་ལ་ཤོག་བུ་ཐིང་ག་ལ་གསེར་གྱིས་བྲིས་ཏེ་ཕྲ་མེན་གྱི་སྒྲོམ་བུར་བསྩལ་བ་སོགས་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་མཆིས་ཤིང་། དེའི་མགོ་ཤོག་དང་བར་འཇུག་གི་སྐབས་སུ་རི་མོ་བྲིས་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཐིང་གའི་རི་མོ་ཟེར་ཞིང་། ཡོངས་གྲགས་སུ་ཐིང་ག་ལ་མཐིང་ག་ཞེས་འབྲི་སྟངས་ཤས་ཆེ་སྟེ། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་བའི་དགའ་སྟོན་》དུ། མཐིང་ལ་ཐིང་ཞེས་བྲིས་འདུག་པ་དང་། 《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་》རུ་ཡང་། ཐིང་ཤོག་ལ་གསེར་ཆུའི་(ཆུས) བྲིས་པའི་ཆོས་བམ་པོ་སྟོང་གནང་། བྱ་དགའ་གཞན་ཡང་ཆེ་ཐང་དུ་གནང་། ཞེས་འཁོད་ཡོད། ཕྱིས་སུ་རི་མོའི་ཐང་ག་དང་ཤོག་ཐང་གཉིས་མི་ནོར་ཆེད་རི་མོའི་ཐང་ག་ལ་ཐང་འདི་དང་ཤོག་མཐིང་ལ་ཐིང་འདི་བྲིས་པ་སོགས་བྱུང་ཟེར། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་གླེགས་བམ་སྣ་རིང་ཁག་ཏུ། དངོས་གནས་རེའུ་མིག་ནང་བཞིན་བར་འཇུག་རི་མོ་བྲིས་ཡོད་པ་མང་དུ་མཆིས་པ་འདི་དག་ལ་གཞིགས་ན། ཐང་ག་ནི་ཐིང་ག་བྱ་བའི་ཟུར་ཉམས་པའམ་སྒྲ་མཚུངས་པའི་དབང་གིས་གདམ་ང་རུ་གྱུར། ཞེས་བཤད་པ་ལ་རྒྱུ་མཚན་ངེས་ཅན་ཞིག་སྣང་། དེས་ན་འདི་ལྟར་ན། ཐང་ག་བྱ་བའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་ཐིང་གའི་ནང་དོན་ནས་རིམ་གྱིས་དར་འཕེལ་བྱུང་བར་འདོད། སྤྱིར་ཐང་ག་བྱ་བའི་མིང་འདི་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དང་། རྡོ་རིང་ཡི་གེ་སོགས་སུ་ད་ཕན་བདག་གིས་མཐོང་མ་མྱོང་ཞིང་། སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག》ཏུ། 《དཔལ་སྡོམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་》ལས་ལུང་དྲངས་པ་ཞིག་འདུག་པ་ལས། “འདི་ལྟར་མཚན་ཉིད་མཚོན་བྱས་ནས། ། སྔགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཐང་སྐུ་བྲི། ། ལས་དང་པོ་ཡི་སྔགས་པ་ཡིས། ། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་བྱ་བ་སྟེ། ། ཐང་སྐུ་སྒྲུབ་བྱ་རྒྱ་ཆེན་གྱིས། ། དངོས་གྲུབ་མྱུར་ཏུ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ” 24 ཞེས་ཐང་སྐུ་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་བྲིས་ཡོད། 《བདེ་མཆོག་སྡོམ་འབྱུང་》ནི་ལོ་ཙཱ་བ་སྨོན་ལམ་གྲགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་སྐད་ནས་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་ནི་དེ་སྔོན་བོད་སིལ་བུའི་དུས་མཇུག་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་འགོར་འཁྲུངས་པའི་རྭ་ལོ་ཙཱ་བ་དང་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ཚུལ་《རྭ་ལོ་ཙཱ་བའི་རྣམ་ཐར་》དུ་གསལ། འོན་ཏེ། སྡེ་དགེའི་བཀའ་འགྱུར་རྒྱུད་(ཁ)པའི་དུམ་པའི་ནང་དུ་《བདེ་མཆོག་སྡོམ་འབྱུང་》 བཞུགས་པ་25དེ་ནང་དུ་ཐང་སྐུ་ཞེས་པའི་ཐང་གི་ཡི་གེ་དེ་གཏན་ནས་འཁོད་མེད་པས་སྡེ་སྲིད་ཚང་གིས་དྲངས་པའི་《དཔལ་སྡོམ་པ་འབྱུང་བའི་རྒྱུད་》དེ་གང་གི་བཀའ་འགྱུར་དཔར་མ་ཡིན་པ་བརྟག་དགོས་སོ། རྭ་ཡེ་ཤེས་སེང་གེས་མཛད་པའི་《རྭ་ལོ་ཙཱ་བའི་རྣམ་ཐར་》ལས། “དེ་ནས་རྭ་ཆེན་གྱིས་མལ་སའི་ལོགས་ལ་ཕག་མོའི་ཐང་ཀ་བཀྲམ།”ཞེས་པ་དང་། “ཕུར་བུ་གཅིག་མལ་སའི་ཐང་སྐུ་ལ་ཕོག་ནས་ཐང་ཀ་ཐལ་བར་བཏང་།”26ཞེས་ཐང་ཀ་བྱ་བའི་མིང་འདི་དངོས་སུ་བཀོད་ཡོད། རྭ་ཡེ་ཤེས་སེང་གེའི་འཁྲུངས་འདས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་བདག་གིས་མ་རྙེད་ཀྱང་། རྭ་ཆོས་རབ་ཀྱི་དངོས་སློབ་ཡིན་པ་ལོ་རྒྱུས་ཀུན་ཏུ་གསལ་བས། དེས་ན་མ་མཐར་ཡང་རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་སྐབས་ཀྱི་མི་སྣ་ཡིན་པ་གདོན་མི་ཟའོ། དེ་ལྟར་ན། རབ་བྱུང་གཉིས་པའི་སྐབས་སུ་ཐང་ག་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་དངོས་སུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བཞིན་པ་ཤེས་ནུས། ངེད་ཀྱིས་ནི་ཐང་ག་བྱ་བའི་མིང་འདིའི་ཐོག་མའི་གོ་དོན་ནི། དེང་སང་གི་ཉིན་ཐོ་ལྟ་བུ་ལ་གོ་སྟེ། དཔེར་ན། པདྨ་བཀའ་ཐང་། ཐང་ཡིག་ཆེན་མོ། བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ། ཐང་ཁྲིམས། ཐང་ཁྲམ། ལོ་ཐང་། ཡིན་ཐང་། ཉིན་ཐང་སོགས་ཐང་དང་སྦྲེལ་བའི་ནང་དོན་མང་པོ་ཞིག་མཆིས་ཤིང་། དེ་དག་གི་དོན་འགྲེལ་དུ་བཀའ་ཐང་ཟེར་བ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་གནད་རྣམས་རེའུ་མིག་ཏུ་བཀོད་པའམ། ཡང་ན་སྐད་ཆ་གནད་འགག་དག་ཁ་ཆེམས་ཡི་གེ་བཞག་པ་ལ་གོ་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ཐང་ཁྲིམས་དང་། ཐང་ཁྲམ། འོ་ཐང་སོགས་ཀྱང་གོང་དང་ཆ་མཚུངས་པའི་ལས་རིགས་ཁག་ལ་ཟེར། ཡིན་ཐང་ནི། དུང་དཀར་ཚང་གིས་བརྩམས་པའི་དེབ་དམར་གྱི་མཆན་དུ། “སྐབས་དེའི་གནས་ཚུལ་ངོ་མ་ཟིན་བྲིས་བྱས་པའི་རི་མོ་ཚོན་ཁྲ་ཅན།”ཞེས་གསུངས་ཡོད་པ་འདི་ལས་ཀྱང་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་། དེང་སང་ཡང་རེབ་གོང་གི་སྡེ་པ་ལ་ལས་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་(大字报)ལ་ཐང་མོ་ཆེ་ཞེས་བརྗོད་ལ། སྒོས་སུ་ཉིན་ཐང་ཞེས་ད་སྐབས་ཅིས་ཀྱང་ཉི་མ་གཅིག་ལ་བྲིས་ཚར་དགོས་པ་དེར་བལྟས་ནའང་དང་ཐོག་ཐང་ག་ཟེར་བ་ཉིན་ཐོ་ལྟ་བུའི་དོན་ལ་གོ་བ་ཡིན། ཕྱིས་སུ་བོད་དུ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་དར་ཏེ་སྐུ་གསུང་ཐུགས་རྟེན་འབོར་ཆེན་བཞེངས་པ་ནས་བཟུང་སྟེ། ཐང་ག་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ཡང་ལྷ་བྲིས་ཁོ་ན་ལ་གོ་བ་ལེན་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་བྱུང་བ་དང་། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཚོན་གྱི་སྡེབ་སྦྱོར་དང་། རས་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ། སྒྲུབ་པ་པོའི་བྱེད་ལས། འབྲི་སྟངས་ཆེ་ཆུང་བཅས་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་དམར་ཐང་དང་། ནག་ཐང་། བསྙེན་ཐང་། གོས་ཐང་། གྱན་ཐང་། ཞལ་ཐང་། རྟེན་ཐང་། འདྲ་ཐང་། སྐུ་ཐང་། མུ་ཏིག་ཐང་ག ཉིན་ཐང་། སྐྱ་ཐང་། གསེར་ཐང་། འཚེམ་ཐང་། དམ་ཐང་སོགས་ནང་དོན་དང་བཟོ་དབྱིབས་མི་འདྲ་བའི་ཐང་ག་ཅི་རིགས་ཤིག་བྱུང་ཡོད། སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས་ཐང་གའི་གྲུབ་ཆའི་ཐད་ནས་བཤད་ན། གོང་གཤམ་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་ནི་རྒྱ་ཡི་དར་འཕན་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་ལ་དཔེ་བླངས་ཏེ་བྱུང་བར་འདོད་ཅིང་། དེ་ལ་ཁོང་གིས་རྒྱུ་མཚན་ཡང་མང་པོ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་ཀྱང་། ངས་བལྟས་ན། དེ་ནི་བལྟས་བལྟས་ན་རི་འགུལ་འགྲོ་བའི་སྣང་ཞེན་ཙམ་ལས་རྒྱུ་མཚན་གཞན་མི་འདུག་སྙམ། ངེད་ཀྱིས་ནི་ཐང་གའི་གོང་གཤམ་དང་བཟོ་དབྱིབས་ནི་བོད་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རུ་དར་ལས་བྱུང་བར་འདོད། རུ་དར་བྱ་བ་ནི་དམག་དར་ལ་གོ་ཞིང་། རྒྱལ་མཚན་དང་དོན་གཅིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་། དེང་སང་གི་རྒྱལ་མཚན་དེ་རྒྱ་ཡི་གདུགས་བརྩེགས་མའི་དབྱིབས་ལྟར་བྲིས་པ་ནི་རྒྱ་སྲོལ་ཡིན་ལ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དབྱིབས་དངོས་ནི་རི་དར་རམ་དར་ཕྱྭ་དང་འཕྱར་དར་ཡིན་པ་འཇུ་མི་ཕམ་གྱི་སྙན་འགྲེལ་དུའང་གསུངས་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་དང་གནའི་ལྡེབས་རིས་ཁག་ཏུ་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་གཡུལ་འགྱེད་ལ་འགྲོ་དུས་རུ་དར་འཕྱར་ནས་བསྐྱོད་པ་དང་། རུ་དར་སྟེང་དུ་རང་རང་གི་དགྲ་ལྷ་དང་ཡང་ན་བླ་རྟེན་སེང་གེ་དང་། འབྲོང་། སྟག ཁྱུང་སོགས་ཀྱི་རི་མོ་བྲིས་ནས་རྔམ་བརྗིད་དང་བཅས་གཡུལ་བཤམས་པར་གྲགས་ཤིང་། སྲོལ་ལུགས་དེ་ད་ལྟའི་བར་མ་ཉམས་པར་གསོན་པོར་གནས་པ་ནི། དབྱར་ཁའི་དུས་སུ་ཆོས་སྐོར་དུ་འགྲོ་སྐབས་ལག་ཏུ་རུ་དར་འཕྱར་ཞིང་རྒྱབ་ཏུ་ཆོས་དཔེ་འཁུར་ནས་ཞིང་ཁའི་བར་ཚིགས་རྣམས་སུ་སྐོར་བ་རྒྱག་སྲོལ་མཆིས་པ་དེ་རེད། སྐབས་དེའི་རུ་དར་གྱི་རྣམ་པ་ནི་དར་ལྕེ་ཡོད་མེད་ཙམ་ལས་དེ་བྱིངས་ནི་གྲུ་བཞི་ཡིན་ཞིང་། བརྒྱ་ཆའི་དྲུག་ཅུ་ཟིན་པའི་དབུས་ནི་དཀར་པོ་ཡིན་ལ་དེའི་ངོས་སུ་རང་རང་གི་སྐྱེས་ལྷའམ་སྲུང་མ་དང་། དགྲ་ལྷ། བཙན་ལྷ། རླུང་ལྷ་སོགས་བྲིས་ཡོད་ལ། དེའི་མཐའ་ཤན་དུ་རིམ་པ་གསུམ་གྱིས་བརྒྱན་པའི་དང་པོ་ནི་དམར་པོ་དང་། གཉིས་པ་སེར་པོ། གསུམ་པ་སྔོན་པོ་ཡོད་པ་ནི་ཐང་གའི་གོང་གཤམ་གྱི་བཟོ་དབྱིབས་བརྒྱུད་རིམ་དང་ཤིན་ཏུ་འདྲ་བར་སྣང་། སྔོན་གྱི་བཙན་པོའི་ལྷ་ཁང་རྙིང་པའི་ལྡེབས་རིས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཡང་རུ་དར་གྱི་དབྱིབས་འདི་དང་མཚུངས་ཤིང་། དེང་སང་ཡང་འདུ་ཁང་དང་བཙན་ཁང་ལྟ་བུ་གསར་བཞེངས་བྱེད་སྐབས་རྩིག་ལོགས་ངོས་སུ་ལྡེབས་རིས་མ་བཞེངས་ཡར་སྔོན་དུ་གོང་དུ་བཤད་པའི་རི་དར་གྱི་བཟོ་ལྟ་བཞིན་དབུས་མ་དཀར་རྩི་དང་། མཐའ་ཤན་དུ་དམར་པོ་དང་། སེར་པོ། སྔོན་པོ་བཅས་རིམ་གྱིས་བཀོད་ཡོད། འོ་ན་ཐང་གའི་གོང་གཤམ་གྱི་དབྱིབས་ནི་སྲིད་རིང་ཞིང་ཞེང་ཐུང་བ་དང་། རུ་དར་གྱི་དབྱིབས་ནི་གྲུ་བཞི་ཡིན་པས་མི་འགྲིག་གོ་སྙམ་ན། ཐང་གའི་རི་མོའི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ལ་གཞིགས་ན། ཐོག་མར་རས་བྲིས་ཐང་ག་ལས་ལྡེབས་རིས་ལོགས་ཐང་འདི་དར་བ་རྩོད་མེད་ཡིན་ཙ་ན། དང་ཐོག་གྲུ་བཞིའི་རྣམ་པ་ནས་རིམ་གྱིས་འགྱུར་བར་སེམས། དེ་མིན་གནའ་དུས་ཀྱི་རྒྱའི་དར་འཕན་ནི་སྲིད་རིང་ཞིང་ཞེང་ཧ་ཅང་དོག་པས་གོང་གཤམ་གྱི་དབྱིབས་དང་གནམ་སའི་ཁྱད་པར་ཡོད། གལ་ཏེ་འཚེམ་བཟོའི་ལག་རྩལ་ལ་བཤད་པ་ཡིན་ན་བདེན་ནམ་སྙམ། གཞན་ཐང་གའི་རས་གཞིའི་སྐོར་ལ། ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས། སོ་མ་རཱ་ཛཱ་ནི་རྒྱ་གར་སྐད་ཡིན་ཞིང་། རྒྱ་སྐད་དུ་(ཀྱི大麻)བྱ་བ་ནི་《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ཡི་ནང་དོན་ལྟར་གོ་བ་ལེན་པ་འདྲ་ཡང་། རྒྱའི་གསོ་རིག་གི་གཞུང་རྣམས་སུ་སོ་མ་རཱ་ཛཱ་ལ་(黄葵子)བྱ་བ་དང་། སྲོ་མ་ར་ཙ་ལ་(大麻仁)ཞེས་བྲིས་ཡོད་དེ། དེ་གཉིས་སྒྲ་མཚུངས་པ་ལས་དོན་མི་གཅིག་གོ རས་འཐག་པ་ནི་སྲོ་མ་ར་ཙ་བྱ་བ་འདི་ཡིན་པ་《ཤེལ་གོང་ཤེལ་ཕྲེང་》དུ། “འདི་ཞིང་སྐྱེས་སྲོ་མ་ར་ཙ་ཞེས་སྲོ་རྒྱུད་ཡོང་། གོས་དང་ཐག་པ་འཆོས་པ།”27 ཞེས་གསལ་བཤད་གནང་འདུག་པ་དང་། 《འཁྲུངས་དཔེ་དྲི་མེད་ཤེལ་གྱི་མེ་ལོང་》ལས། “འདི་སྲོ་མ་ར་ཙ་དང་ཆུ་སེར་སྨན་སོ་མ་ར་ཛ་གཉིས་མིང་གི་སྒྲ་ཕྱོགས་མཐུན་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་ཕན་ཚུན་ནོར་བ་དང་།” 28 ཞེས་འཁོད་ཡོད་པ་དག་ལས་ཀྱང་དེ་གཉིས་གཅིག་མིན་པ་གསལ་པོར་སྣང་ངོ་། སྤྱིར་《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ཡི་ནང་བོད་ཡིག་རྒྱ་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་ལ་གོ་ནོར་མང་པོ་ཞིག་བྱུང་འདུག་པ་མདོར་ན་ཐང་ག་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་འདི་བོད་སྐད་རྣལ་མ་ཞིག་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གོང་འཁོད་ཀྱི་ནང་དོན་ཁག་ལ་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་ཚེ་གསལ་ལེར་ཡོང་བས། གཟུར་གནས་བློ་ལྡན་སུ་ཞིག་གིས་ཀྱང་མངོན་སུམ་ལ་བསྙོན་འདིང་པ་དཔེ་མི་སྲིད་དོ། །\n①དཀོན་མཆོག་བསྟན་འཛིན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《བཟོ་གནས་སྐྲ་རྩེའི་ཆུ་ཐིགས་》ཀྲུང་གོའི་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།②སྐུ་ཞབས་ཞེ་ཅིས་ཧྲིན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《མི་ཉག་གི་བོད་བརྒྱུད་རི་མོ་》ཡི་ཤོག་ལྡེབ་284སྟེང་གསལ། ཧུ་པེ་སློབ་གསོ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་2001.9ནང་བསྐྲུན། (རྒྱ་ཡིག)\n⑤གཡུ་མཚོ་ནི་འཇར་བྷན་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ཏུང་ཅིན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་སྐད་བརྡ་རིག་པའི་པོ་ཧྲི་སློབ་མ་ཡིན། མོའི་འཇར་བྷན་གྱི་མིང་ལ་(海老原志穗) ཟེར་རོ།\n⑥《སྦ་བཞེད་ཞབས་བཏགས་མ་》ཡི་ཤོག་གྲངས་139སྟེང་གསལ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།⑧⑦སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《བེེཌཱུརྱ་དཀར་པོའི་གཡའ་སེལ་》གྱི་ཤོག་ལྡེབ་458 - 459སྟེང་གསལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།\n⑩ མཆན་དགུ་པའི་ཤོག་གྲངས་18 - 19སྟེང་གསལ།\n⒂གཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན་གྱིས་བརྩམས་པའི་《བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་རྩ་ཆེན་བདམས་བསྒྲིགས་རྣམས་ཀྱི་ཚིག་དོན་ཀུན་ནས་ཁྲོལ་བར་བྱས་པ་》ཤོག་ངོས་149 - 150སྟེང་གསལ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།\n⒃མཆན་བཅོ་ལྔའི་ཤོག་ལྡེབ་162 - 163སྟེང་གསལ།\n2122དེའུ་དམར་དགེ་བཤེས་བསྟན་འཛིན་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་《ཤེལ་གོང་ཤེལ་ཕྲེང་》གི་ཤོག་ལྡེབ་72 - 73- 75་སྟེང་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།\n24སྡེ་སྲིད་སངས་རྒྱས་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་《མཆོད་སྡོང་འཛམ་གླིང་རྒྱན་གཅིག་གི་དཀར་ཆག》གི་ཤོག་གྲངས་343 - 343སྟེང་གསལ། བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན།\n27མཆན་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པའི་ཤོག་ལྡེབ་209 - 210སྟེང་གསལ།


European Chitue Initiative launched | ཡུ་ རོབ་ བོད་ རིགས་ མི་ མང་ ཚོགས་ ཆེན།\nTibetans living in Europe can go to the ETC website and nominate their candidates. The candidates will be listed as we receive the nominations. The only criteria is that the candidate is over 25 years old, has current residency in Europe and holdsaGreen Book. We believe more information and transparency will improve our democratic process. This initiative is inspired by the Kalon Tripa initiative launched by Mr. Thubten Samdup.\nMr. Thupten Gyatso\n(President of Tibetan Community of France),\nམཐའ་མའི་བསྐྱར་བཅོས། (༣༠༡༩༩༩༠༨༠༠)\tའབྲི་མཁན། དྲ་རྒྱ་དོ་དམ་པ།\t༠༩༢༠༡༠༡༦༢༥\nཡོ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོས་མ་འོངས་སྐབས་༡༥པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་ འཐུས་ནང༌ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་འཐུས་ཀྱི་འོས་འདེམས་ཐད་ལས་འགུལ་རྒྱ་ཆེར་སྤེལ་ བཞིན་ཡོད་པ་རེད། དེ་ཡང་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་གྲོས་ཚོགས་ནང་ཡོ་རོབ་ཁུལ་དུ་གནས་སྡོད་བྱས་པའི་ བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་འཐུས་ཚབ་མི་༢དགོས་པའི་ བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་བཅའ་ཁྲིམས་ནང་འཁོད་ལྟར། ཡོ་རོབ་བོད་རིགས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས། ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་འཐུས་ཚད་ལྡན་ཞིག་སླེབས་ཆེད། ད་ལྟ་ནས་ལས་འགུལ་སྤེལ་དང་སྤེལ་བཞིན་པ་རེད་འདུག\nསྐབས་གཉིས་པའི་ཡོ་རོབ་བོད་རིགས་གྲོས་ཚོགས་གོ་སྒྲིག་པའི་ཚོགས་གཙོ་ཐུབ་ བསྟན་རྒྱལ་མཚོ་ལགས་ཀྱིས། ངའི་བསམ་པར་ཡོ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོས་འཐུས་ཚབ་འདི་ནི་གལ་ཆེན་ཞིག་ ཡིན་པ་ཚང་ལས་ཤེས་རྟོགས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད། དེ་སྔོན་ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་འཐུས་འོས་འདེམས་སྐབས། ཁྱོན་འོས་འཕེན་ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་བོད་མི་༢༢༢༤ཙམ་གྱི་ནང་དངོས་སུ་འོས་ཤོག་འཕེན་ མཁན་མི་གྲངས་༨༠༠ལས་བྱུང་མེད་དུས། བརྒྱ་ཆ་༣༦ལས་ཟིན་ཡོད་པ་མ་རེད། དེ་ནི་སེམས་ཤུགས་ཆགས་གཞི་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་རེད། མང་གཙོ་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡོང་བར་ལས་གཞིའི་ནང་མི་མང་གིས་ཆ་ཤས་ལེན་དགོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ རེད། དེའི་སྐབས་སུ་ང་ཚོས་བཙན་བྱོལ་བོད་གཞུང་གི་དཀའ་ངལ་དེ་སེལ་ཐབས་ཞིག་བྱ་རྒྱུའི་ རེ་སྒུག་བྱས་པ་ཡིན། བོད་ནང་དུ་ད་ལྟ་གནས་ཚུལ་ཛ་དྲག་ཆགས་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། དཀའ་ངལ་དེར་ཨུ་ཚུགས་ཐོག་རྒྱ་ནག་དང་ལྷན་དུ་སྐད་ཆ་བྱེད་ནས་སེལ་ཐུབ་རྒྱུ་ཞིག་ མ་རེད། དེ་ལས་བོད་པ་མི་རེ་ངོ་རེས་འོས་མི་ཚད་ལྡན་ཞིག་ཡོང་བར་འབད་བརྩོན་བྱེད་དགོས་པ་ དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ལས་དོན་དེའི་ཐོག་ནས་ང་ཚོའི་མང་གཙོ་འཕེལ་རྒྱས་དང་ལས་དོན་སྲ་བརྟན་དུ་འགྱུར་ ངེས་རེད་ཅེས་གསུངས་འདུག\nཡོ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོས་དྲ་འབྲེལ་འདིའི་ https://europetibetancongress.wordpress.com/ ཐོག་ནས་སོ་སོའི་འོས་མི་འོས་འདེམས་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད་འདུག་ལ། འོས་མི་དེ་ཡང་རང་ལོ་༢༥ལས་མི་ཆུང་བ་གང་ཞིག ཡོ་རོབ་དུ་གནས་སྡོད་བྱེད་ཡོད་པ། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་དཔྱ་ཁྲ་ལག་དེབ་ཡོད་མཁན་བཅས་དགོས་ཀྱི་ཡོད་འདུག ད་དུང་གནས་ཚུལ་དེ་ལས་ཁ་གསལ་བ་དགོས་ཚེ། ཡོ་རོབ་བོད་རིགས་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་སྐུ་ངོ་ཐུབ་བསྟན་བསམ་འཕེལ་ལགས་ཀྱིས་བཟོས་ པའི་བཀའ་བློན་ཁྲི་པ་ཞེས་པའི་དྲ་རྒྱ་དེའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་གནས་ཚུལ་ཁ་གསལ་པོ་ཆགས་ རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་བཞིན་འདུག\nཡོ་རོབ་བོད་མིའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གཉིས་པ་དེ་འདི་ལོ་ཕྱི་ཟླ་༡༠པའི་ཚེས་ ༡༥ནས་༡༧བར་འཚོགས་གཏན་འཁེལ་འདུག་ལ། སྐབས་དེའི་གྲོས་གཞི་གཙོ་བོ་ནི་མ་འོངས་སྐབས་༡༥པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ནང་ ཡོ་རོབ་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་འཐུས་ཚད་ལྡན་ཞིག་སླེབས་པར་མང་ཚོགས་ནས་འོས་བསྡུའི་ལས་ རིམ་ནང་ཆ་ཤས་ཆེན་པོ་བླངས་ཐུབ་པ་བྱ་རྒྱུའི་སྐོར་གྲོས་སྡུར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་འདུག མ་འོངས་བཀའ་སྤྱི་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོའི་འོས་བསྡུ་ནི་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ཟླ་༡༠པ་དང༌། དངོས་གཞིའི་འོས་བསྡུ་ནི་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ཟླ་༣པའི་ནང་ཡིན་པ་རེད། ཤམ་བྷ་ལའི་ཕོ་ཉ། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༠ཟླ་༨ཚེས་༩ཉིན།\n« Before 2nd ETC (Paris, France), 15-17 October 2010 March 13, 2010\nAfterParticipation status September 21, 2010 »\nTibet: Fear of Chinese Backlash Leads to Cancellation of Play in Nepal - UNPO (press release)\nRT @ISHRglobal: A fundamental rule of Human Rights is non-discrimination, which means that their should beaproportionate coverage of ever…2hours ago\nRT @ISHRglobal: Is Tibetan language really under better protection in #China? Is one classaday enough? asks Dechen Pemba, Editor High Pea…3hours ago\nRT @ISHRglobal: STARTING NOW: side event "Non-news: Restrictions on freedom of speech and media freedoms in #China #freedex #ChinaUPR #HRC383hours ago


མིས་བཟོས་སངས་རྒྱས། __ཨ་མཆོད་འཇམ་དཔལ་ཚུལ་ཁྲིམས། | རྫ་ཆུའི་རླབས་སྒྲ།\n2020 ལོའི་ཟླ9ཚེས 8 ཉིན། 7234 1\nཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཞེས་པ་ནི་འགྲོ་བ་མི་ཡི་སེམས་ཀྱི་རེ་སྨོན་གྱི་རྟོག་རིས་ཞིག་ཡིན་སྲིད། གང་ལྟར་ཀྱང་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པ་དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་སུ་འཇོག། སུ་ཞིག་ལ་དེ་ཚང་ན་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་འབོད་ཆོག་པ་དང‚ སུ་ཞིག་ལ་ཁྱད་ཆོས་དེ་མ་ཚང་ན་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་འབོད་མི་འོས་པ་རེད། འོ་ན་དོན་ངོ་མར་སུ་ཞིག་ལ་དེ་འདྲ་ཞིག་འབྱུང་ཐུབ་བམ? ཐུབ་ན་དེའི་ཐབས་ཇི་ལྟར་ཡིན་ནམ? མིས་བཟོས་སངས་རྒྱས་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོང་སྲིད་དམ?\nད་བར་དུ་གོང་གི་དྲི་བ་དེ་དག་ལ་ལན་རྔོ་ཐོགས་པ་ཞིག་འདེབས་ཐུབ་མཁན་གྱི་འཇིག་རྟེན་པ་ཞིག་བྱུང་མ་མྱོང་། ལན་འདེབས་མཁན་རེ་ཟུང་བྱུང་བ་རྣམས་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་མི་སྣ་རྣམས་ཡིན། ཁོང་རྣམས་ཀྱིས་གསུང་བཞིན་པའི་ཐབས་ལམ་དེ་ནི་འུ་ཅག་ལྟ་བུ་སྐྱེ་བོ་ཕལ་བ་དག་གིས་ནུས་པའི་སྙོབ་ཡུལ་ལས་འགོང་བར་སྣང་། དེས་ན་དྲི་བ་དེ་དག་ལ་ལན་འདེབས་ཐུབ་མཁན་ང་དང་ཁྱོད་ལྟ་བུ་གང་ཟག་དཀྱུས་མ་དག་གི་ནང་དུ་ད་ལྟ་བར་དུ་སུ་ཡང་བྱུང་མེད་པར་སྣང་།\nའོན་ཀྱང་དེང་སྐབས་ཚན་རིག་པ་ཁག་ཅིག་གིས་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ཚེ་རིང་ལ། ནད་མེད་ཅིང‚ མདོག་ལེགས་པ་སོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚན་བཟང་པོ་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དེ་དག་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་བཟོ་ཐུབ་སྲིད་པར་བཤད་ཀྱི་ཡོད། ད་དུང་ཁག་ཅིག་གིས་དུས་གཏན་དུ་འཆི་མི་དགོས་པའི་མྱང་འདས་ཀྱི་གོ་འཕང་ངམ་ཚེའི་དངོས་གྲུབ་ཀྱང་བཟོ་ཐུབ་མི་དམ་སྙམ་ཞེས་ཁོང་སློང་གི་རེ་བ་ཡང་བྱེད།\n“མིས་བཟོས”་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ལ་ལོ་རྒྱུས་མི་ལོ་བརྒྱ་ཙམ་ལས་ཡོད་ཚོད་མི་སྣང་། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་དུ་ཚན་རིག་པ་དག་གིས་སའི་གོ་ལའི་འཁོར་ཁྱིམ་ནང་དུ་ཟླ་བ་ལྟར་འཛམ་གླིང་ལ་གཞན་འཁོར་བྱེད་མཁན་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་བཏང་ནས་དེ་ལ་“མིས་བཟོས་སྲུང་སྐར”་ཞེས་བཏག། འདི་ནི་མི་རྣམས་ཀྱིས་གནམ་གྱི་སྐར་རིགས་ལས་འདྲ་དཔེ་བཤུས་ཤིང་། བར་སྣང་དུ་ལས་ཀ་རླབས་ཆེན་ཁག་ཅིག་བྱེད་པའི་འཕྲུལ་ཆས་ཤིག་ཐོག་མར་བཟོས་པ་ཡིན་པས་མིང་དེ་ལྟར་དུ་བཏག་པ་ཡིན་པ་ལས་དོན་དུ་མིས་བཟོས་ཀྱི་དངོས་པོ་ནི་མིའི་དཔལ་ཐོག་མར་དར་བའི་དུས་སྐབས་ནས་འབྱུང་འགོ་ཚུགས་ཡོད།\nགདོད་མའི་དུས་སུ་གྱོན་པ་ཡང་རང་བྱུང་གི་ལོ་མ་ཡིན་ཞིང‚ དེའི་ཡར་སྔོན་དུ་ཟ་མ་ཡང་རང་བྱུང་གི་རྩི་ཤིང་ཁོ་ན་རེད། ང་ཚོས་མིས་བཟོས་གོན་པ་གྱོན་ནས་ལོ་ཡུན་རིང་པོ་ཕྱིན་ཟིན་ལ‚ མིས་བཟོས་ཟ་མ་ཟོས་ནས་ཀྱང་ལོ་ཡུན་རིང་པོ་ཕྱིན་ཟིན། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་ནི་ང་ཚོས་“མིས་བཟོས”་ཞེས་འདོགས་པ་ཕར་ཞོགས‚ ཧ་ལམ་བསམ་བློ་གཏོང་རིན་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་ད་ལྟ་མཐོང་གི་ཡོད། དེང་སྐབས་ང་ཚོར་མིས་བཟོས་ཟ་མ་དང་གོན་པ་ཕར་ཞོགས‚ མིས་བཟོས་སྡོང་པོ་དང་། མིས་བཟོས་སེམས་ཅན་ཡོད་པ་མ་ཟད། མིས་བཟོས་ཟླ་བ་ཡང་བཟོ་འཆར་ཡོད་ཟེར།\nཚན་རིག་མཁས་པ་རེ་ཟུང་གིས་བཤད་ན་མིས་བཟོས་མི་ནི་མི་བུ་རང་གི་གཤེད་མ་མི་བུ་རང་ཉིད་ཀྱིས་བཟོས་པ་ཡིན་པར་འདོད། དེས་འབྱུང་འགྱུར་ང་ཚོ་མི་བུ་རང་གི་རིགས་རྒྱུན་གཅོད་སྲིད་པའི་ཞེད་སྣང་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པས‚ ད་ནི་མིས་བཟོས་འདྲེ་དང་བདུད་ཀྱང་འབྱུང་ཉེར་ཡོད།\nགལ་སྲིད་ཁྱེད་རང་ད་ལྟ་དུས་རབས་ཉི་ཤུ་བའི་ལོ་རབས་བདུན་ཅུ་བའི་ནང་དུ་བསྡད་ཡོད་ན‚ དེའི་སྐབས་སུ‚ “ནམ་ཞིག་ཅ་ལག་ཉོ་ཚོང‚ མ་རྐང་ཁྲོམ་རའི་འཕར་ཆག‚ བརྩེ་དུང་གི་དུས་འདེབས‚ ཉེ་རྒྱང་གི་འཕྲིན་ཡིག‚ འགྲུལ་བཞུད‚ རྩེད་མོ‚སོགས་ལ་གློག་ཀླད་ཀྱིས་དབང་སྒྱུར་བར་འགྱུར།”་ཞེས་བཤད་ན་ཁྱེད་རང་ཡིད་མི་ཆེས་ཤིང‚ ད་དུང‚ “མི་དུང་ཕྱུར་མང་པོ་སྲད་དྲ་ཞིག་གིས་བསྒྲེལ་བ་དང‚ ལག་པའི་ནང་དུ་འཛིན་ཐུབ་པའི་ཡོ་ཆས‚ ཁྱད་འཕགས་རྩིས་འཕྲུལ་(དེའི་སྐབས་ཀྱི་རྩིས་འཕྲུལ་གྱི་ཤུགས་ཚད་ད་ལྟའི་ལག་ཐོག་ཁ་པར་གྱི་ཤུགས་ཚད་ལས་ཞན་པ་ཡོད་པའི་དོན)‚ ལས་ཀྱང་ཤུགས་ཆེ་བ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན།”་ཞེས་བཤད་ན་ཁྱེད་རང་གིས་དེ་འདྲ་ཡོང་ཐབས་མེད་པར་བསམ་གྱི་རེད་ལ‚ “དེ་འདྲ་ཡོང་མི་སྲིད།”་ཅེས་མནའ་བསྐྱལ་ནས་དམ་བཅའ་འཇོག་གི་རེད། འོན་ཀྱང་ད་སྐབས་ང་ཚོས་དེ་དག་ལ་དངོས་སུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་པ་འདི་རེད།\nདེའི་སྐབས་སུ་བྲིས་པའི་ཚན་རིག་རྟོག་སྒྲུང་དག་གི་ནང་དོན་མང་པོ་ཞིག་ད་ལྟའི་སྐབས་སུ་དངོས་སུ་འབྱུང་བཞིན་ཡོད། དེའི་སྐབས་སུ་བྲིས་པའི་རྟོག་སྒྲུང་དག་ནི་ཕྱི་དངོས་པོ་ཡར་རྒྱས་ཀྱི་རེ་སྨོན་རྟོག་རིས་རྣམས་ཡིན། ད་ལྟ་དེ་དག་ལས་མང་པོ་ཞིག་མངོན་དུ་གྱུར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད། དེས་ན་ད་ལྟ་ཚན་རིག་པས་རིགས་རྫས་འགྱུར་བཅོས་ཀྱིས་རྒ་ན་འཆི་གསུམ་གྱི་གནས་ཚུལ་མི་འབྱུང་བ་བཟོ་ཐུབ་སྲིད་ཅེས་ཟེར་གྱི་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་འདི་ལ་རྒྱུས་མངའ་མེད་མཁན་དག་གིས་“དེ་འདྲ་འབྱུང་མི་སྲིད།”་ཅེས་ཚིག་ཐག་བཅད་ནས་དམ་བཅའ་འཇོག་ཅིང‚ “གལ་སྲིད་དེ་འདྲ་བྱུང་ན་ངའི་མགོ་ས་ལ་འཇོག་གི་ཡིན”་ཞེས་ཟེར་བཞིན་འདུག ལོ་རྒྱུས་སུ་ཁ་ཕོ་འདི་འདྲ་མང་པོ་རྨང་ནས་ཞིག་སོང་བ་བཞིན་ཁ་ཕོ་འདི་ཡང་དེ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུན་སྐྱོང་མི་ཐུབ་ཞིག་ཡིན་ཨེ་སྲིད? ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་གང་གང་ཡོད?\nད་ལྟ་ཚན་རིག་པས་མིའི་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་ནས་རྒ་ན་འཆི་གསུམ་མི་འབྱུང་བ་བཟོ་ཐུབ་སྲིད་པར་བཤད་པའི་སྐབས་སུ‚ འདིའི་བསམ་བློའི་སྔོན་གྱི་ཚད་གཞི་དང་ད་ལྟ་ང་ཚོའི་བསམ་བློའི་གནས་ཚད་གཉིས་ཀྱི་བར་ཁྱད་ནི་དུས་རབས་སྔོན་མའི་ཚན་རིག་རྟོག་སྒྲུང་དག་ཡོང་སྲིད་ཅེས་བཤད་པའི་བསམ་བློའི་ཚད་གཞི་དང་དེ་དུས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་བསམ་བློའི་གནས་ཚད་གཉིས་ཀྱི་བར་ཁྱད་གཉིས་འདྲ་མཚུངས་ཤིག་ཆགས་ཡོད། སྔོན་མའི་དུས་སྐབས་དེར་ང་ཚོས་ད་ལྟའི་ཚན་རིག་གི་ལག་རྩལ་འདི་དག་འབྱུང་མི་སྲིད་པར་བཤད་པ་དག་ད་ལྟ་དངོས་སུ་བྱུང་ཡོད་པས་ད་ལྟ་རིགས་རྫས་བཀོད་སྒྲིག་གིས་ལས་དོན་འདི་ཡང་ང་ཚོས་འབྱུང་མི་སྲིད་ཅེས་སྔོན་དཔག་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་དོན་ཞིག་ཡིན་སྲིད།\nདེས་ན་འདིར་ཁོ་བོས་གནས་ཚུལ་འདིའི་སྐོར་ལ་བསམ་གཞིགས་འགའ་ཞིག་བྱ། དེ་ལ་འདི་གང་ནས་བྱུང་བ། ད་ལྟ་ང་ཚོས་གང་ལྟར་བྱེད་བཞིན་པ། ལྷག་པར་དུ་ཉེ་ཆར་བྱུང་བའི་འགྱུར་ལྡོག་གསར་བ་དག་གིས་ང་ཚོ‚ ཇི་ལྟར་འཚོ་བ་དང་ཇི་ལྟར་བསམ་པའི་ཚུལ‚ དུས་གཏན་དུ་འགྱུར་བ་གཏོང་སྲིད་པ་བཅས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བསམ་གཞིགས་བྱ།\nསྤྱིར་ན་ད་སྔོན་ཡང་འགྲོ་བ་མིས་རིགས་རྫས་ལ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་མ་མྱོང་བ་མིན། ཆེས་ཐོག་མ་གདོད་མའི་དུས་སུ་ཞིང་ལས་ཐོག་མར་འདེབས་ཤེས་པ་དེ་ཡང་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་གཏོང་བའི་བྱ་བ་ཆ་འདྲ་བ་ཞིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག སྤང་རྒོད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་སྐྱེས་པའི་འབྲུ་རིགས་ཀྱི་ས་བོན་བཏོན་ནས་རང་གི་འདོད་པ་ཡོད་པའི་ས་གཞིའི་ཐོག་ཏུ་རང་འདོད་ཀྱིས་སྐྱེ་རུ་བཅུག་པ་དེ་ལ་ཞིང་ལས་བྱེད་པ་ཞེས་ཟེར། ཞིང་ལས་ཀྱི་སྐབས་སུ་སྔར་འབྲུ་དེ་ལ་དགོས་པའི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་ཚང་མེད་ལ‚ སྔར་མེད་པའི་རྒྱུ་མང་པོ་ཞིག་གསར་དུ་སྦྱར་ཡོད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྔར་སྤང་རྒོད་དུ་སྐྱེས་བའི་འབྲས་བུ་དང་ཅུང་ཟད་མི་འདྲ་སྐྱེས་ཡོད། དེ་ནི་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་བ་ཞིག་རང་རེད། དེང་སྐབས་ནི་རྫས་ལུད་ཀྱིས་སྐྱེད་སྲིང་མ་བྱས་པའི་ཟས་རིགས‚ ཧ་ཅང་དཀོན་པར་གྱུར་བ‚ འདི་ཐམས་ཅད་དོན་གྱིས་སྐྱེ་དངོས་དེ་དག་གི་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་གཏོང་བཞིན་ཡོད།\nདེ་བཞིན་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིགས་རྫས་འགྱུར་བཅོས་བྱས་མ་མྱོང་བ་མིན། ཆེས་ཐོག་མ་གདོད་མའི་དུས་སུ་སྒོ་ཕྱུགས་སེམས་ཅན་ཉར་ཚགས་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རིགས་རྫས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་བྱེད་ཀྱི་བྱ་བ་ཞིག་རེད་ཅེས་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག། རྒོད་ལ་གནས་པའི་སེམས་ཅན་མང་པོ་ཞིག་གཡུང་ལ་ཕབ་པ་དེ་ནི་དོན་དུ་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་བཏང་ནས་ད་སྐབས་སྒོ་ཟོག་སེམས་ཅན་འདི་དག་བྱུང་བ་རེད། སྔ་མོའི་དེ་ཕོ་འཕུར་ནས་འགྲོ་བཞིན་པ་དེང་སྐབས་དེ་དག་གི་འཕུར་རྩལ་ཡོངས་སུ་ཉམས་ཟིན། དེ་ནི་དེ་ཕོ་དེ་དག་གི་རིགས་རྫས་ཀྱི་ནང་ནས་འགྱུར་བ་བྱུང་བ་ལས་དེ་ཕོ་དག་བདག་པོའི་ངག་ལ་ཉན་ནས་མི་འཕུར་བར་སྡོད་བཞིན་པ་མིན། རི་དྭགས་དང་གཡུང་དྭགས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་རིགས་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་པར་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན། དེང་སྐབས་འབྲོང་རྒོད་འཛིན་མི་ཐུབ་ཀྱང་གཡག་ལ་ཁལ་བཀལ་ནས་བྲན་དུ་བཀོལ་བཞིན་པ་འདི་རིགས་ཚང་མ་དོན་དུ་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་བ་རེད།\nརྒྱ་གར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ནང་དུ་རིགས་བཞི་རུ་དབྱེ་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། དེང་སྐབས་ལས་རིགས་སྣ་གཅིག་ལ་མཁས་པའི་ཆེད་མཁས་མི་དག་གི་རྒྱུད་པ་དག་ཕྱི་མ་ཀྱང་ལས་རིགས་དེར་གཞན་ལས་མཁས་པ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་འདི་དག‚ མིའི་རིགས་ཀྱི‚ རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཐེབས་ནས་བྱུང་བ་རེད། ལོ་འགའ་ཞིག་གིས་གོང་དུ‚ རྒྱལ་ཁབ་རེ་འགའ་ཞིག་གིས‚ ཨོལིམཕིག་གི་རྩེད་འགྲན་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་རང་ཉིད་ལ་གསེར་གྱི་རྟགས་མའི་ཁ་གྲངས་མང་དུ་གཏོང་ཆེད་དུ་རིགས་རྫས་ལ་ཐེ་ཇུས་བྱས་ནས་རྩེད་འགྲན་པ་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་ཀྱི་ཡིན་ལུགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་ཡང་བྱུང་། འོན་ཀྱང་དེ་ལྟར་བྱས་ན་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མས་དེ་ལྟར་བྱ་ངེས་ཡིན་པས་བྱ་བ་དེ་ནི་རྩེད་འགྲན་རང་ཉིད་རྨག་མེད་དུ་གཏོང་བྱེད་ཅིག་ལ་ངོས་ཟིན་ནས་ད་ཆ་དེ་ཁྲིམས་འགལ་ཆགས་ཡོད།\nད་ལྟའི་སྐབས་སུ་མི་རྣམས་ཀྱི་སེམས་སུ་ཡིད་སྨོན་འཆོར་སའི་སེམས་ཅན་རིགས་གཅིག་ཡོད་པ་ནི་འདབ་ཆགས་རྣམས་རེད། མི་རྣམས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལུས་པོའི་འགྲུབ་ལུགས་ཀྱིས་འཕུར་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ན་ཡང་འཕུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོ་བྱད་གསར་གཏོད་བྱས་ནས‚ མི་བརྒྱ་ཕྲག་འགའ་རེ་སྡེབ་གཅིག་ལ‚ འཕུར་ཐུབ་པ་བཟོས་ཡོད། འཕུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོ་ཆས་དེ་ལ་གནམ་གྲུ་ཞེས་འབོད། རེ་ཟུང་གིས་ལྕགས་བྱ་ཞེས་འབོད། འོན་ཀྱང་ལྕགས་བྱ་འདི་ཧ་ཅང་གདོས་ཤིང་གོང་ཆེ་ལ་སྟབས་མི་བདེ་བས་དེ་ལ་ཡར་རྒྱས་གཏོང་བའི་ལམ་ཁ་མང་པོ་བཙལ་ཡོད། རེ་སྙེག་འདིའི་འོག་ནས་ད་སྐབས་མཚོན་ཁུར་གནམ་གྲུ་དང‚ ཐད་འཕུར་གནམ་གྲུ་བཟོས་ཡོད། དེང་སྐབས་ཕྱུག་བདག་རྣམས་ཀྱིས་སྒེར་གྱི་ཐད་འཕུར་གནམ་གྲུ་བདག་ཉར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། འོན་ཀྱང་ད་དུང་ཡང་ནམ་མཁའི་མཐོངས་ཀྱི་འདབ་རྣམས་ཇི་བཞིན་བར་སྣང་གི་དབྱིངས་སུ་རང་དབང་གིས་གར་རྩེན་ལ་རོལ་ཐུབ་པ་ཞིག་མེད་པས་མི་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པ་ཞིག་བྱུང་མེད།\nའོ་དེ་ཡིན་གྱི་མ་རེད། སྔར་ནས་ད་བར་དུ་ཆོས་ལུགས་པ་དག་གིས་འགྲོ་བ་མི་ཡི་ཡུལ་ཁམས་འདི་ལ་དམའ་འབེབས་འདི་བྱས་དང་དེ་མ་བྱས་ཤིག་མེད། མི་ཡུལ་འདི་དུག་སྦྲུལ་གྱི་ཚང་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་པས་འདི་ནས་སྐད་ཅིག་གཅིག་ལ་སྡོད་འདོད་མེད་པའི་བློ་སྐྱེས་དགོས་པར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབས་ནས་བཤད་ཀྱི་ཡོད། (མ་གཞི་དུག་སྦྲུལ་གྱི་ཚང་ནི་དེ་འདྲའི་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་སྡོད་གཟོད་མེད་པ་ཞིག་ཨེ་ཡིན་སུས་ཤེས། དྲིན་མ་ལོའི་རྩིབ་ན་ཡོད་དུས། སྐྱིད་མེད་རུང་སྐྱོ་བ་སངས་ཀི་ཟེར་སྲོལ་ཡོད།) གང་ལྟར་དེའི་བསྟན་བྱ་གཙོ་བོ་ནི་འཁོར་བ་འདི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ཡིན་པ་དང‚ དེ་ཡང་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་སྡུག་བསྔལ་གཟོད་རླགས་མེད་པ་ཞིག་གིས་བར་མ་ཆད་པར་བཙས་ནས་ཡོད་པར་ཡང་ཡང་འགྲེལ་བ་རེད། དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་འདིའི་ཐོག་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱས་ནས་ལྟ་གྲུབ་དེ་ངོས་སྤྲོད་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མདོར་ན་འཇིག་རྟེན་པ་ཐམས་ཅད་ན་བཞིན་ཡོད་པ་དང‚ བདེ་ཐང་གི་གང་ཟག་ཅིག་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་མནར་ནས་ཡོད་རབས་དང‚ ཉོན་མོང་གིས་ནད་ཀྱིས་ཟིན་ནས་ཡོད་རབས། ཐ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་སྐྱིད་འདི་ཡང་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་རབས་སོགས‚ ཨུ་ཚུགས་མི་བཙུམ་གྱིས‚ ཤུགས་བསྣན་ནས་བཤད་བཞིན་ཡོད། ངོ་མ་བསམ་ན་ང་ཚོས་འཇིག་རྟེན་འདི་ལ་ཡོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞིག་བཙལ་ནས་རྙེད་རྒྱུ་ཞིག་ཅི་སྟེ་ཡོད་ན་དེ་ནི་ན་བའི་སྡུག་བསྔལ་འདི་ལས་གཞན་ཞིག་འཇོག་རྒྱུ་མེད་ངེས།\nཨོ་དེ་ཡང་ཡིན་གྱི་མ་རེད། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པའི་དབང་གྲགས་མི་སྣ་དག་གིས་རང་ཉིད་ཀྱི་དབང་ཚད་དེ་འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་བོར་ཁྱབ་ཐུབ་པའི་འབད་བརྩོན་དཔག་མེད་ཅིག་བྱས་ཡོད་ལ‚ ད་དུང་ཡང་བྱེད་བཞིན་པ་རེད། དོན་དག་འདིའི་ཆེད་དུ་སྲོག་ཆགས་གྲངས་མི་ཐེབས་པ་ཞིག་གི་ཚེ་སྲོག་ཕྲོག་ཡོད། འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ཀྱིས་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་དོན་ཞིག་འགྲུབ་དགོས་ན་དེའི་འགལ་རྐྱེན་སེལ་དགོས། འགལ་རྐྱེན་དེ‚ ལྟ་ཚུལ་མི་མཐུན་པ་སོགས་ལས‚ རང་དང་རིགས་གཅིག་པའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་གི་ཡོད་ན‚ དེ་སེལ་བར་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ཆེས་མཐར་ཐུག་པ་དེ་ནི་འགལ་རྐྱེན་བྱེད་མཁན་དེའི་སྲོག་འཕྲོག་རྒྱུ་དེ་རེད། དེ་ལྟར་རང་རིགས་གཅིག་པའི་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ཀྱིས་ནང་ཕན་ཚུན་གཅིག་སྲོག་གཅིག་གིས་བཅད་པ་གྲངས་ཀྱི་མི་ཐེབས། མདོར་ན་གཞན་བྲན་དུ་འགེལ་ན‚ ཉེས་ཅན་ཁྲིམས་ལ་སྦྱོར་ན‚ ཐ་ན་ཇག་པ་ཞིག་གིས་ཊམ་ཀ་ལྔ་ཡི་དོན་དུ་ཡང‚ ཐ་ན་ཆོས་ལུགས་པས་ཀྱང་འཆི་བ་ཞེས་པའི་འཇིགས་སུ་རུང་བ་དེ་བེད་སྦྱད་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་བརྡ་ལན་དེ་འཕྲོད་ཐབས་བྱས་དང་བྱེད་བཞིན་ཡོད། དེས་ན་འགྲོ་བ་མི་རྣམས་ལ་ཆེས་མི་འདོད་པ་དང་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དོན་དག་གཅིག་འབྱུང་ངེས་སུ་ཡོད་པ་དེ་ནི་འཆི་བའི་འཇིགས་པ་དེ་རེད།\nའོ་ན་འདི་དག་ནི་སེམས་ཀྱི་རེ་སྨོན་ཙམ་དང་དེ་ལས་བྱུང་བའི་རྟོག་རིས་ཙམ་ཞིག་མིན་ན་དེ་ལག་ལེན་གྱི་ཐོག་ལ་ཇི་ལྟར་ཡོང་ཐུབ་བམ? དྲི་བ་འདི་ལན་གྱིས་ལྡོན་པར་མི་ནུས་པའི་དྲི་བ་ཞིག་ཡིན་དགོས་ཀྱང་ད་སྐབས་དེ་ལྟར་གྱུར་མེད། ཉེ་ཆར་རྒྱ་རིགས་སྨན་པ་ཞིག་གིས་ཕ་མ་ཨེཊས་ནད་པ་གཉིས་ཀྱི་བུ་ཕྲུག་མཚེ་མ་ཞིག་གི་རིགས་རྫས་ལ་ཐེ་ཇུས་བྱས་ནས་ཨེཊས་འགོ་མི་ཐུབ་པར་བཟོས་ཡོད་པའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་དེ་རེད། ལར་ནས་ད་ལྟའི་དུས་སུ་ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་སྐྲ་མདོག་ཇི་ལྟར་བྱེད་པ་དང‚ ཤ་རྒོད་ཇི་ཙམ་སྤྲོད་པ‚ ལྷུ་ལག་རིང་ཐུང་སོགས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་ལྟར་དུ་བཟོ་བཀོད་བྱེད་པའི་ལག་རྩལ་རྙེད་ཟིན་པ་རེད། རྒྱ་མི་སྨན་པ་དེས་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ལ་རྩི་བཀུར་མ་ཞུས་པ་ཙམ་ལས་བྱེད་ཐུབ་པ་མང་པོ་ཞིག‚ ཁྲིམས་ཀྱིས་བསྡམས་ནས་བྱེད་ཀྱིན་མེད་པ་མ་གཏོགས‚ སྔོན་ནས་ཤེས་ཟིན་ཡོད།\nགོང་དུ་ཞུས་པ་བཞིན་འགྲོ་མི་རྣམས་ཀྱིས་སྲོག་ལྡན་གྱི་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་བཅོས་བྱས་ནས་ལོ་མང་པོ་ཕྱིན་ཡོད་ན་ཡང་དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུ་བའི་ནང་དུ་ཚན་རིག་པ་དག་གིས་རིགས་རྫས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་འདི་ཐོག་མར་མ་རྙེད་པའི་བར་དུ་འགྱུར་ལྡོག་ཡོང་གི་ཡོད་པ་དེ་དག་ཇི་ལྟར་ཡོང་གི་ཡོད་པ་ངོས་འཛིན་གང་ཡང་ཐུབ་མེད། ༡༩༦༠་ཡི་ནང་དུ་འོད་རླབས་བཏང་ནས་སྐྱེ་དངོས་མང་པོའི་རིགས་རྫས་མུ་འགྱུར་བྱེད་དུ་བཅུག དེ་ནི་སྐྱེ་དངོས་དག་གི་རིགས་རྫས་མུ་འགྱུར་ཆགས་ནས་སྐྱེ་དངོས་དེ་དག་བེད་སྤྱོད་སྔར་བས་ཆེ་བ་ཞིག་འབྱུང་བའི་རེ་བ་བྱས་པ་རེད། དེ་དུས་རིགས་རྫས་མུ་འགྱུར་དེ་དག་ནི་སྟབས་ཁེལ་ཙམ་ལ་སྒུག་རྒྱུ་ལས་མི་རྣམས་ཀྱི་འདོད་པ་ལྟར་དུ་སྐྱེ་དངོས་འཆར་འགོད་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད། སྐབས་རེ་འབྲས་བུ་ཕན་ཐོགས་ཅན་བྱུང་ཡོད་ལ་སྐབས་རེ་ཕན་མེད་པ་ཡང་བྱུང་ཡོད།\nལོ་རབས་༧༠་བའི་ནང་དུ་བྷག་ཕྲ་དང‚ སེམས་ཅན‚ རྩི་ཤིང་བཅས་ཀྱི་རིགས་རྫས་ཀྱི་ནང་དུ་རིགས་རྫས་སྣོན་འཕྲི་བྱས། དེ་ནི་གསོ་བ་རིག་པ་དང‚ ཞིང་ལས་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བ‚ སྐྱེ་དངོས་ལ་ཞིབ་འཇུག‚ བཟོ་བཅོས‚ རྩེད་མཚར་བཅས་ཀྱི་ཆེད་དུ་ཡང་ཡིན།\nཕྱི་ལོ་༡༩༧༤་ལོར་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་བའི་སེམས་ཅན་བྱི་ལ་ཞིག་ཐོག་མར་སྐྱེས་པ་རེད། དེ་ནི་སྐྱེ་དངོས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བསྐྲུན་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང‚ དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་སྲོག་ས་ཡ་མང་པོ་སྐྱོབ་པའི་ཤེས་རབ་བྱུང་ཡོད། འདི་ལོ་རབས་བརྒྱད་ཅུའི་ནང་དུ་སླེབས་སྐབས་ལག་རྩལ་དེ་ཚོང་ལམ་དུ་ཕྱིན་པ་རེད། དེང་སྐབས་ང་ཚོས་སྲོག་ལྡན་ལ་བཟོ་བཀོད་བྱས་པ་བརྒྱུད་ནས་ཚེ་སྲོག་སྐྱོབ་བྱེད་ཀྱི་འགྱུར་རྫས་མང་པོ་བཟོས་ཡོད་དེ‚ དཔེར་ན‚ ཁྲག་འགོགས་འགྱུར་རྫས‚ མངར་གཉེར་འགྱུར་རྫས‚ ཟགས་རྫས་སྐྱེད་བྱེད་འགྱུར་རྫས་སོགས་ལྟ་བུ་རེད།\nལོ་རབས་༩༠་བའི་སྟོད་དུ་ཚན་རིག་རིགས་བརྟག་དཔྱད་ཁང་ནས་བཟོ་བཅོས་བྱས་པའི་ཟས་རིགས་ཐོག་མ་ཁྲོམ་ལ་སླེབས་པ་རེད། དམར་ལུམ་གྱི་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་བཅོས་བྱས་ནས་རུལ་བ་འགོར་བའི་དམར་ལུམ་ཐོག་མ་ཁྲོམ་ལ་བྱུང་། ད་དུང་དེ་ལས་ཀྱང་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ལ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་རྫས་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱས་ནས་ཕ་མ་གསུམ་ཡོད་པའི་བུ་ཕྲུག་ཐོག་མ་དེ་ཡང་ལོ་རབས་༩༠་ནང་བྱུང་བ་རེད། དེ་ནི་ཕ་མ་གང་རུང་གཅིག་ནས་བྱུང་བའི་ཕྲ་ཕུང་ནང་དུ་འཕྲོ་རླགས་ཕྱིན་ཡོད་པའི་ཆ་དེ་བླངས་ནས་ཕ་མ་གཞན་ཞིག་གི་ཕྲ་ཕུང་ནང་གི་ཆ་ཤས་དེ་བླངས་ནས་ཁ་བསབས་བྱས་སྟབས་ཕྲུ་གུ་དེའི་རིགས་རྫས་ཀྱི་ནང་དུ་ཕ་མ་གསུམ་གྱི་རིགས་རྫས་ཁྱེར་ཡོད་པ་ལ་ཟེར་བ་རེད།\nདེང་སྐབས་ང་ཚོས་ཤ་རྒོད་ཅན་གྱི་ཕག་པ་དང‚ འཚར་མགྱོགས་པའི་སན་ཉ‚ སྤུ་མེད་ཀྱི་དེ་ཕོ‚ ཕྱི་གསལ་ནང་གསལ་གྱི་སྦལ་བ་སོགས་བཟོས་ཟིན་པ་མ་ཟད‚ མཚན་མོ་གློག་འོད་སྲི་ཚགས་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བའི་གསོས་ཉ་ཡང་རིན་གོང་ཧ་ཅང་ཆུང་བའི་ཐོག་ནས་ཉོ་རྒྱུ་ཡོད། མ་གཞི་རིགས་རྫས་ལ་འགྱུར་བཅོས་ཀྱིས་བཟོས་པ་འདི་དག་རིན་གོང་ཆེན་པོ་ཡིན་ཀྱང་ཉེ་ཆར་གྱི་ Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats ཞེས་པ་སྡུས་མིང་ལ་CRISPR་ཁྲིསཔྲ་ཞེས་པའི་ལག་རྩལ་འདིས་རིགས་རྫས་འགྱུར་བཅོས་བྱེད་པའི་གོང་ཚད་བརྒྱ་དགུ་བཅུ་གོ་དགུའི་ཚད་དུ་མར་ཕབས་ཡོད་པ་མ་ཟད‚ ལོ་གཅིག་ཙམ་འགོར་བའི་རིགས་རྫས་འགྱུར་གཏོང་གི་བྱ་བ་དེ་ད་སྐབས་བདུན་ཕྲག་འགའ་ཞིག་གི་ནང་བཟོ་ཐུབ་དང‚ ཚན་རིག་བརྟག་དཔྱད་ཁང་ཞིག་ཡོད་ན་ཧ་ལམ་གང་ཟག་སུ་འདྲ་ཞིག་གིས་ཀྱང་བཟོ་ཐུབ་པ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།\nགོང་གི་ཨིན་ཇིའི་ཚིག་འདི་ནི་(Clustered regularly interspaced short palindromic repeats)་ཞེས་པའི་ཚིག་བསྡུས་ཡིན་ཞིང‚ དེ་བོད་ཡིག་ཐོག་ཏུ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ‚ སྟར་ཆགས་ཀྱིས་ས་བགོས་བྱས་ཡོད་པའི་ལྡོག་ལུགས་ཀློག་རུང་གི་བསྐྱར་ལྡབ་ཐུང་བའི་ཚོམ། གོ་རྒྱུ་འདྲ་བྱུང་སོང་ངམ། ཧ་ལམ་བྱུང་མེད། དེ་གང་ཟེར་ཅེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེཿ ང་ཚོའི་ཡི་གེའི་ནང་དུ་ཡི་གེ་འགའ་ཞིག‚ སྐབས་རེ་བརྗོད་པ་ཡང‚ ལུགས་འགྲོས་ཀྱིས་ཀློག་པ་ཇི་བཞིན་ལུགས་ལྡོག་ཀྱིས་ཀྱང་ཀློག་ཆོག་པ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་ཡོད། འདི་ལ་ཁོ་བོས་“ལྡོག་ལུགས་ཀློག་རུང”་ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡིན། ཨིན་ཇིའི་ནང་དུ་དེ་འདྲ་ཡོང་གི་ཡོད་པ་མ་ཟད‚ བོད་ཡིག་ནང་དུ་ཡང་དེ་འདྲ་མང་པོ་འདུག།\nདེའི་དཔེར་མཚོན་ཁག་གཅིག་བཀོད་ནཿ “གཅིག”་ཅེས་པའི་ཚིག་འདི་རེད། འདི་གཡས་ནས་འབྲུ་དེད་བྱས་ན་གཅིག་རེད་ལ་གཡོན་ནས་འབྲུ་དེད་བྱས་ན་ཡང་དེ་རང་རེད། དེ་བཞིན་“གསོག”‚ “བསབ”‚ “མདོམ”་ཞེས་པ་སོགས་ཡིན་ལ‚ ད་དུང་“དམ་དམད”‚ “བསོགས་གསོབ”‚ “འབའ་འབའ”‚ “གནམ་ངམ་ནག”‚ “དེ་དང་དེ”་ཞེས་སོགས་ཀྱང་འདིའི་དཔེར་མཚོན་ལ་འཇོག་ཆོག་གི་འདུག། འདིའི་སྐབས་ཚེག་བརྗེ་ཆོག། ད་དུང་བརྗོད་པ་ཧྲིལ་བོ་འདི་འདྲའི་དཔེར་མཚོན་ལ་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་འདུག དེ་དག་ནི་སྙན་གཞུང་ནང་གི་བྱ་བའི་རྒྱན་དང་འདྲ་བ་རེད།\nརིགས་རྫས་ནི་བཀའ་བསྟན་འགྱུར་ལས་ཀྱང་ཕོན་ཆེ་བའི་ཡི་གེའི་ཚོམས་ཤིག་རེད། དེའི་ནང་དུ་ཡིག་འབྲུ་བཞི་མ་གཏོགས་མེད་ན་ཡང་དེ་དག་སྒྲིག་སྟངས་ཀྱི་གྲངས་དེ་འཇིག་རྟེན་ཁམས་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་གྲངས་དང་མཉམ་པ་རེད། དེ་དག་སྒྲིག་སྟངས་མ་འདྲ་བ་རེ་ལས་སྲོག་ཆགས་མ་འདྲ་བ་རེ་བྱུང་བ་རེད། དེ་དག་སྒྲིག་པའི་ཚུལ་ནི་ཆིག་སྒྲིག‚ ཉིས་སྒྲིག‚ སུམ་སྒྲིག‚ བཞི་སྒྲིག‚ དེ་དག་ལུགས་སྒྲིག‚ ལྡོག་སྒྲིག‚ དེ་དག་གི་བར་གྱི་ས་ཆ་བགོ་སྟངས་སོགས་སྒྱུ་མའི་མིག་འཁྲུལ་ཇི་བཞིན་ཡོད་འདུག\nསྒྱུ་མའི་འཁྲུལ་དེ་དག་གི་ནང་དུ་གོང་དུ་བཤད་པའི་“སྟར་ཆགས་ཀྱིས་ས་བགོས་བྱས་ཡོད་པའི་ལྡོག་ལུགས་ཀློག་རུང་གི་བསྐྱར་ལྡབ་ཐུང་བའི་ཚོམ”་ཁྲིསྤར་(ལེགས་སྦྱར་ལྟར་ཀློག)་ཞེས་པ་དེ་ཡོད་པ་རེད། ཁྲིསྤར་ཞེས་པ་འདི་ལ་བཟོ་བཅོས་སམ་ལས་སྣོན་བྱས་ནས་རིགས་རྫས་བཀོད་སྒྲིག་ཅེས་པ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། ཁྲིསྤར་ཞེས་པ་འདི་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱས་ནས་མི་ལུས་འཆར་འགོད་ཐུབ་པར་ཁ་ཕོ་སྒྲོག་གི་ཡོད། དེ་ནི་དོན་ལ་མི་གནས་པ་ཡང་མིན། ད་ཆ་ཚན་རིག་པ་ལ་དེའི་དཔེར་མཚོན་འགའ་ཞིག་འཇོག་རྒྱུ་ཡང་ཡོད།\nདེས་ན་ཁྲིསྤར་ཞེས་པ་འདི་ལ་བཟོ་བཅོས་བྱས་ནས་མིས་བཟོས་སངས་རྒྱས་ཀྱང་འབྱུང་སྲིད་པར་འཆར་སྣང་བྱེད་མི་ཆོག་གམ? མི་ཆོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དོན་མཐུན་སྣ་གཅིག་ཀྱང་འཇོག་རྒྱུ་མེད་ཚོད། མདོར་ན་ལག་རྩལ་འདིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་འདི་དུས་གཏན་དུ་ནས་གཏན་དུ་འགྱུར་བ་གཏོང་བའི་ཉེན་ཁ་དང་རེ་བ་ཡོད་འདུག\n1 མིག་གསུམ་པ། མིས་བཟོས་སངས་རྒྱས། __ཨ་མཆོད་འཇམ་དཔལ་ཚུལ་ཁྲིམས།


Polskiཏཱ་ཡི་སི་ཏུ་་བརྒྱད་པ། • 8th Tai Situpa • 遍知大司徒Związek Buddyjski Bencien Karma Kamtsang\nPolskiརྒྱལ་དབང་བཅུ་བདུན་པ། • 17th Karmapa • 第十七世噶瑪巴བཀའ་བརྒྱུད་སྨོན་ལམ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། • Kagyu Monlam Int. • 噶舉大祈願法會\nPolskiཀླུ་སྒྲུབ། • Nagarjuna • 龍樹Dharma Ebooks Publications\nPolskiརྒྱལ་དབང་བཅུ་བདུན་པ། • 17th Karmapa • 第十七世噶瑪巴Michele MartinZwiązek Buddyjski Bencien Karma Kamtsang\nPolskiརྒྱལ་དབང་བརྒྱད་པ། • 8th Karmapa • 第八世噶瑪巴བཀའ་བརྒྱུད་སྨོན་ལམ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། • Kagyu Monlam Int. • 噶舉大祈願法會\nPolskiརྒྱལ་དབང་བཅུ་བདུན་པ། • 17th Karmapa • 第十七世噶瑪巴ཐོགས་མེད་བཟང་པོ། • Togme Sangpo • 銀水無著賢Marpa Institute Poland\nPolskiMarpa Institute Poland


འགྲོ་བ་མིས་ལོ་ངོ་ཁྲི་ཚོ་གསུམ་བཞིའི་ཡར་སྔོན་དུ་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་བདག་ཏུ་བཟུང་ཚུལ། སྙིང་ལྕགས་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར། – བཙན་པོ་དྲ་བ།\nསྒྱུར་པ་པོའི་གསལ་བཤད། ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ཁང་གནའ་བོའི་སྒལ་རུས་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་དང་གནའ་བོའི་མིའི་རིགས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཀའོ་ཞིན་（高星）ཚན་ཆུང་དང་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་གནའ་དཔྱད་དང་རིག་དངོས་སྲུང་སྐྱོང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་སྒོས་ལོ་ངོ་གསུམ་རིང་གནའ་ཤུལ་བཙལ་འཚོལ་དང་བསྔོག་དཔྱད་བརྒྱུད། སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ཟླ11པའི་ཚེས30ཉིན། གསར་དུ་རྙེད་པའི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་གནའ་ཤུལ་གལ་ཆེན་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་ཉེ་ཆར་ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་སྐུ་གཞོན་ཀྲང་ཞའོ་ལེན་（张晓凌）དང་བདག་གི་དགེ་རྒན་དམ་པ་(John W Olsen)སོགས་ཀྱིས་ཨ་མེ་རི་ཁའི་ཚན་རིག་《Science》དུས་དེབ་སྟེང་བཀོད་ཡོད། གནའ་ཤུལ་འདི་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་དབུས་རྒྱུད་བོད་ལྗོངས་ནག་ཆུ་ས་ཁུལ་ཤན་རྩ་རྫོང་གཞུང་སྨད་ཤང་རྡོ་ར་གྲོང་ཚོའི་ནག་མཚོའི་འགྲམ་རྒྱུད་དུ་གནས་ལ། ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ300ལྷག་གི་ཆར་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི4600བར་མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད། ཡུལ་མིས་གནས་འདི་ལ་ཉྭ་སྟི་ལྟར་འབོད་ཕྱིར་མཚན་གྱི་ཟུར་ལས་འཕྲོས་ཏེ་གནའ་དཔྱད་རིག་གཞུང་སྨྲ་བའི་སྡེ་རུ་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ཟེར། ཆེད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་གནའ་ཤུལ་གྱི་ཆགས་ཚུལ་དང་། རྒྱ་ཁྱོན། རིག་གནས་ཀྱི་ས་རིམ། ཡོ་ཆས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་དང་རིགས། དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ། ལོ་ཚིགས་བརྟག་དཔྱད་ལ་མཁོ་བའི་ཐབས་ལམ། ས་ཁོངས་དང་མི་རྒྱུད་བར་གྱི་འབྲེལ་འདྲིས། གནའ་ཤུལ་རྙེད་པའི་རིན་ཐང་སོགས་ཕྱོགས་སྣ་མང་ལ་རིགས་པ་ཡང་དག་གིས་དཔྱད་དེ་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་འདི་ལ་ཉུང་མཐའ་ཡང་ལོ་ངོ་ཁྲི་གསུམ་ནས་བཞི་ཡན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ལྗོངས་ཀྱི་གནའ་དཔྱད་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་ཚན་རིག་གིས་བསྔོག་དཔྱད་གནང་བའི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་གནའ་ཤུལ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་གཤིས། མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་སྟེང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཞིས་ཆགས་གནང་ཡོད་པའི་སྐོར་བསྟན་ཡོད།\nསྒྱུར་པ་པོས་དབྱིན་ཡིག་གི་རྩོམ་གདན་གཞིར་བྱས་ཏེ་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་གནའ་དཔྱད་རིག་གཞུང་དང་བསྟུན་ཅི་ཐུབ་བྱས་མོད། དེང་གི་དུས་སུ་བོད་དུ་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་མེད་པའི་བཀག་རྒྱ་དང་ཆེད་ལས་ཐ་སྙད་མི་འདང་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་མ་རྩོམ་ལ་གོ་བ་ཡང་དག་མ་ལོན་པ་དང་། གོ་དོན་འཁྲུལ་བ། སྔ་ཕྱི་འཛོལ་བ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་མི་ཉུང་བ་ཡོང་སྲིད་མོད། སྒང་བ་བོད་ཀྱི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱུང་ཐུབ་པརདགེ་མཚན་མི་དམན་པ་ཡོད་ཕྱིར་དཀའ་ཁག་ལ་མ་འཛེམ་པར་བསྒྱུར་ཅི་ཐུབ་སྒོས་སྤེལ་བ་འདིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་གནའ་དཔྱད་རིག་གཞུང་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་བ་དང་ཆབས་ཅིག་ཀློག་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དགོངས་འཆར་ལྷུག་སྩོལ་ཡོང་རྒྱུ་མཁྱེན་མཁྱེན།\nནང་དོན་གནད་བསྡུས། མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་ཆེས་མཐོ་ཞིང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་སྡོད་ལ་མཁོ་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག་ཡིན་པས། ང་ཚོས་ཡུལ་འདིར་ཆགས་པའི་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་འདི་དུས་ནམ་ཞིག་དང་གཞིས་གྲོང་མ་ལག་ཐོག་མའི་ཆགས་སྟངས་སྐོར་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ཡིན། གནའ་ཤུལ་འདི་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྨི་4600མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད་ལ། ལོ་ངོ་ཁྲི་གསུམ་བཞི་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་གནའ་ཤུལ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། དེ་རུ་གདོད་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བཏང་མྱོང་བའི་རྡོའི་ཡོ་ཆས་འབོར་ཆེན་རྙེད་སོན་བྱུང་ཡོད་པས་ཡུལ་འདི་ནི་གནའ་ནས་བཟུང་གཉུག་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། གནའ་ཤུལ་འདི་ཡིས་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེ་རུ་འཚོ་སྡོད་བྱས་པའི་གདོད་མའི་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མཐོ་སྒང་དུ་གཞིས་ཆགས་པའི་སྐོར་ལ་རིགས་ལམ་ཡང་དག་གིས་སྒྲུབ་བྱེད་གཏོང་ཐུབ།\nགནད་ཚིག མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་། ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ། རྡོ་ཆས་རྙིང་མ། གནའ་དཔྱད།\nམདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་ས་བབ་ཆེས་མཐོ་ལ་ལོ་འཁོར་མོ་ཡུག་ཏུ་གནམ་གཤིས་གྲང་ངར་ཆེ་ཞིང་སྐྱེ་དངོས་སྐྱེ་ཚད་ཐུང་བ། རྫ་དུག་གི་ཉེན་ཁ་ཕོག་སླ་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་གནས་ལ་ཁ་གཏད་བྱེད་དཀའ་བའི་ཡུལ་ཁམས་ཞིག་ཡིན་ནའང་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་མིའི་རིགས་དུས་ཀྱི་མཐའ་མར་མཐོ་སྒང་གི་ཡུལ་གྲུ་འདི་རུ་གཞིས་ཆགས་ཡོད་པས།(1) ཡུལ་གྲུ་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་དུས་ཚོད་དང་རིག་གནས་མ་ལག་གྲུབ་ཚུལ་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བར་དོན་སྙིང་ཆེན་པོ་ལྡན། མིག་སྔར། ཡུལ་ལུང་འདི་རུ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཁྲི་ལོ་དང་པོའི་དུས་རབས་སམ་འཁྱགས་རོམ་དུས་ཀྱི་མཐའ་མའི（Holocene）གོང་དུ་གནས་འདི་རུ་གཞིས་ཆགས་པའི་སྐོར་གྱི་ཁུངས་བཙན་པའི་བདེན་དཔང་མེད་ནའང་། མཐོ་སྒང་གི་མཐའ་མཚམས་སུ་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་དུས་ཀྱི་གནའ་ཤུལ་འགའ་རྙེད་ཡོད།(2-8) [པར། s1དང་རེའུ་མིག་s1\nཔར་གཉིས་པ། སྙིགས་བསགས་ལས་གྲུབ་པའི་ས་རིམ་གསུམ་གྱི་གོ་རིམ་དང་ས་རིམ་དང་ས་རིམ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ། OSL དང་AMS གཉིས་ཀྱི་དམར་དཔེའི་གནས་སྟངས། སྙིགས་བསགས་གོ་རིམ་གྱི་རིས་འགྲེལ། གནའ་ཤུལ་ས་རིམ་གྱི་དབྱེ་བ། མཛོད་ནུས་བཟོ་བཅོས་བྱས་རྗེས་ཐག་ཆོད་ཟིན་པའི་སོལ་རྒྱུའི་ལོ་ཚིགས། ས་རིམ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་བྱུང་རིམ་གསུམ་གྱི་OSLགྱི་ལོ་ཚིགས།\nཉུང་མཐའ་ཡང་ལོ་ངོ་ཁྲི་གསུམ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པའི་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ནི་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི་4600མཚམས་ཀྱི་མཐོ་སྒང་གི་དབུས་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ལ། འཛམ་གླིང་སྟེང་ས་བབ་ཆེས་མཐོ་ལ་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་རིག་གནས་མ་ལག་གི་ཆགས་རིམ་མངོན་གསལ་དོད་པའི་ཡུལ་གྲུ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གནང་ཡོད།(9) གསར་རྙེད་བྱུང་པའི་གནའ་ཤུལ་འདི་ཡིས་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་སྟེང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཞིས་ཆགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ངོས་ཟིན་གཏིང་ཟབ་ལོན་པ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི4000ཡན་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཏུ་མིའི་རིགས་འཚོ་སྡོད་བྱུང་ཐུབ་པར་དངོས་ཡོད་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་གཏོང་ཐུབ་པས། མ་འོངས་བར་མུ་མཐུད་དུ་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བར་སྐུལ་འདེད་བྱ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། (Pleistocene age)འཁྱགས་རོམ་དུས་རབས་སུ་བྱུང་བའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མཐོ་སྒང་དུ་འཚོ་སྡོད་ཐུབ་པའི་(Denisovan) དྷེ་ནེ་སཱོ་བན་མི་རིགས་ཀྱི་དགྱེན་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ངོས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱ་བར་ནུས་པ་གལ་ཆེན་ཐོན་ཐུབ་སྙམ། (10)\nཆ་སྙོམས་ལྟར་ན་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི5000མཚམས་སུ་ཆགས་པའི་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ནི་གནའ་དཔྱད་རྟོག་དཔྱོད་པས་སྤྱི་ལོ་2013ལོར་བྱང་ཐང་གི་ཤར་རྒྱུད་དུ་རྙེད་པ་དང་། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལྷ་ས་གྲོང་ཁྱེར་ནུབ་བྱང་མཚམས་ཀྱི་ས་ལེ་དབར་སུམ་བརྒྱ་ལྷག་གི་གསེར་གླིང་མཚོ་དང་ངོན་མཚོའི་ལྷོ་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ཡོད་དེ།(པར། 1) གནའ་ཤུལ་ས་ཁྱོན་གྱི་ཤར་ནུབ་ལ་སྤྱི་ལེ་གཅིག་དང་ལྷོ་བྱང་ལ་སྤྱི་ལེ་གཉིས་ལྷག་དང་། ས་ངོས་སུ་རྡོ་གཡམ་ནག་པོའི་རྡོ་ཆས་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ཁ་ཐོར་ངང་ས་ཁར་བཀྲམས་ཡོད། ང་ཚོས་སྤྱི་ལོ2013དང་། 2016ནས་2018བར་གྱི་དུས་ཡུན་ཐེངས་གསུམ་ལ་གནའ་དཔྱད་བསྔོག་འདོན་དང་ས་གཤིས་རིག་པའི་དམར་དཔེ་འཚོལ་ཞིབ་བརྒྱུད་གནའ་ཤུལ་དངོས་སྦས་རིག་པ་དང་ས་ངོས་ཤུལ་དངོས་ཁྱབ་ཚུལ་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ཡིན། [རྒྱུ་ཆ་དང་ལག་ལེན2]\nཔར་གསུམ་པ། ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ལས་རྙེད་པའི་རྡོ་ཆས། ཀ ས་རིམ་དང་པོ་ནང་ཐོན་པའི་ལག་ཆ། འབུག་དང་འབྲད་ཆས། ས་རིམ་གསུམ་པ་ལས་ཐོན་པའི་འབྲད་ཆས། ཁ། ས་རིམ་དང་པོ་ནས་གཉིས་པའི་ཁྲོད་ཐོན་པའི་རྡོ་ལེབ། ག ས་རིམ་དང་པོ། གཉིས་པ། གསུམ་པ་ལས་ཐོན་པའི་རྡོ་སྙིང་། ང། ས་རིམ་དང་པོ་། གཉིས་པ། གསུམ་པ་བཅས་ནས་ཐོན་པའི་རྡོ་གྲི།\nརྒྱ་མཚོ་ངོས་ལས་སྨི4600ལྷག་གི་ངོན་མཚོའི་སྡིངས་ཆའི་རྒྱུད་དུ་ཆགས་པའི་ཉྭ་སྟིའི་བསགས་སྙིགས་བྱེ་རྡོའི་ས་རིམ་གྱི་མཐུག་ཚད་ལ་ལི་སྨི170ལྷག་ཡོད་དེ། གོང་ནས་འོག་བར་ལ་སའི་རིམ་པ་གསུམ་དུ་དབྱེ་ཆོག་ཏེ། ས་ངོས་ནས་ཐུར་དུ་ལི་སྨི10ནས་20བསྔོགས་མཚམས་སུ་སྙིགས་གསོག་ལས་གྲུབ་པའི་རྡེའུ་ཧྲུག་དང་བྱེ་ཞིབ་ཡོད་པ་དང་། ས་ངོས་དེ་རུ་རྡོ་ཆས་དང་གཡའ་རྡོའི་སྙིགས་རོ་དུ་མ་རྙེད་ཡོད། མཐུག་ཚད་ལ་ལི་སྨི་50ནས་80ཡོད་པའི་ས་རིམ་བསྔོགས་རྗེས་བྱེ་ཞིབ་ལས་གྲུབ་པའི་ཆགས་རིམ་ཁྲོད་རྣམ་པ་མི་གསལ་བའི་ས་རིམ་དང་པོའི་མཚམས་སུ་ཟུར་ལྡན་རྡོ་ཧྲུག་འདུས་ཡོད། དེའི་འཕྲེད་ཀྱི་ཆུ་ཡུར་ཁ་ཤས་ཁྲོད་རྡོ་ཧྲུག་དང་བྱེ་མ་མཉམ་འདུས་ཀྱི་རྡོ་གོང་བརྒྱངས་ཡོད་པས་ཕྱི་ངོས་ནས་དཔྱད་ན་མཚམས་རེར་དྲག་ཆུ་རྒྱུགས་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། གཞན་ཡང་གནའ་ཤུལ་ཆགས་སའི་གཞི་མར་འཁྱགས་རོམ་ཐེབས་པས་ས་གཤིས་འཛིངས་རྙོག་ཅན་དང་། དྲག་རླུང་གིས་གཙེས་པའི་ས་ངོས་ཉིལ་ཟད་ཅན། དེ་མིན་ས་རིམ་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་བར་མཚམས་སུ་དབྱེ་མཚམས་མི་གསལ་བའི་རྡོ་ཧྲུག་ཁ་གྲམ་ངང་ཁྱབ་ཡོད། གྲང་ངད་ལྡན་པའི་གནམ་གཤིས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཡུན་རིང་ལ་ཉིལ་ཟད་ཐེབས་ཡོད་པའི་འདོད་ཚུལ་ལྟར་ན། ས་རིམ་གསུམ་པར་བྱིང་བསགས་ཐེབས་པའི་བྱེ་འདམ་གྱི་ཆུ་སྙིགས་ཁྲོད་བྱེ་ཧྲུག་དང་མཉམ་དུ་ཉ་ལྕིབས་ཀྱི་ཤུན་སྐོགས་འདུས་ཡོད། དེ་རུ་རྒྱ་ཆེ་ལ་ཞིབ་ལས་གནང་བའི་ཆུ་ཡུར་ལ་ཉི་བཀྲག་དང་ལྷགས་པས་གཙེས་པ་དང་། རྒྱུགས་ཆུའི་སྙིགས་བསགས་དང་བྱེ་ཞིབ་སོགས་གཡའ་རྡོ་དང་མཉམ་འདུས་སུ་གྲུབ་ཡོད་པས་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་ཉིལ་ཟད་ཤུགས་ཆེན་བྱུང་རྐྱེན་ནི་རྒྱུགས་ཆུ་དྲག་ཏུ་རྒྱུ་བ་དང་བསྟུན་ནས་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་རྒྱས་ལ་གཤེར་ཚབས་མངོན་གསལ་ཡིན་པ་དང་། ཉི་ལྷགས་དང་ཆུ་བོ་རྒྱུགས་ཡོད་པའི་དབང་གིས་སའི་ཆགས་རིམ་འཁྲུགས་ཏེ་ཉིལ་ཟད་ཤུགས་ཆེན་ཐེབས་རྐྱེན་གནམ་གཤིས་གཞའ་ཚན་ཅན་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ།\nམིས་བཟོས་རྡོ་ཆས་ནི་ས་རིམ་གོང་གི་ལི་སྨི138མཚམས་སུ་བསྔོག་འདོན་བྱུང་ཡོད་དེ། ས་རིམ་དང་པོར་ཡོ་ཆས3124དང་། ས་རིམ་གཉིས་པར་ཡོ་ཆས223། ས་རིམ་གསུམ་པར་ཡོ་ཆས336རྙེད་སོན་བྱུང་། ས་རིམ་གཉིས་པའི་ཡོ་ཆས་དག་ཆུ་ཡུར་གཙོ་བོ་ནང་རྙེད་ཡོད་ནའང་རིམ་པ་འདིའི་གྲུབ་ཆར་གཏོགས་པའི་བྱེ་ཞིབ་ཁྲོད་དུ་ཡོ་ཆས་ཐོན་མེད་པ་དང་། ཡོ་ཆས་འདི་རིགས་ཀྱི་རིགས་དང་། ལག་རྩལ། རྣམ་པ་སོགས་མི་འདྲ་བས་སྟེང་ནས་ཁ་ཁར་ཆགས་པས་ས་རིམ་གསུམ་ལས་ཐོན་པའི་ཡོ་ཆས་འདི་དག་རེ་རེ་བཞིན་རྩད་གཅོད་དང་ར་འཕྲོད་འབྱུང་མི་ཐུབ་ནའང་ཡོ་ཆས་ཆུང་ཙིག་དག་ས་རིམ་དང་པོ་སྟེང་རྙེད་ཡོད་ཕྱིར། ང་ཚོས་སྡོམ་ཚིག་གམ་ཚོད་དཔག་ལྟར་ན་བསྔོག་འདོན་གནང་ནས་རྙེད་པའི་ཡོ་ཆས་ཡོངས་རྫོགས་ནི་གནས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་གནའ་ཤུལ་ཁེར་རྐྱང་ཅན་ཏུ་གཏོགས་ལ། ས་རིམ་གསུམ་པ་ནི་ཐོག་མའི་རིག་གནས་ཀྱི་འཕྲེད་ཐིག་ལྟར་སྣང་། གོང་གི་ས་རིམ་གཉིས་ནས་རྙེད་པའི་ཡོ་ཆས་ནི་གཞིས་ཆགས་གོང་ལ་གྲུབ་པའི་གནའ་ཤུལ་སྟེང་བསྐྱར་བཟོས་ཀྱི་མཇུག་འབྲས་ལས་བྱུང་བར་འདོད།\nསོལ་རྒྱུ་ཡིས་ལོ་ཚིགས་བརྟག་ཐུབ་པས་སྐྱེ་ལྡན་ཤུལ་དངོས་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པའི་དབང་གིས་གནའ་ཤུལ་གྱི་ལོ་ཚིགས་གུང་བསྒྲིགས་ཐད་ལ་ (the optically stimulated luminescence ) ཚ་བའི་འོད་ཀྱི་ངར་ཤུགས་ཀྱི་མཐོང་རིག་ལས་ལོ་ཚིགས་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ཡོད་དེ།(11) བསྔོག་དཔྱད་ཟིན་པའི་གནའ་ཤུལ་གསུམ་ནས་མཁོ་འདོན་བྱས་པའི་ཡོ་ཆས་ཀྱི་དམར་དཔེ་24ལ་（OSL）ལོ་ཚིགས་བརྟག་ཐབས་ཀྱི་ལག་ལེན་སྤྱད་དེ་ལོ་ཚིགས་བརྟག་པ་ཡིན། (པར 2A) [རེའུ་མིག་s4དང་རྒྱུ་ཆ་དང་ལག་ལེན 4.2]\nསྡེ་ཚན་རེ་ལ། （OSL）ཡི་ལོ་ཚིགས་བརྟག་ཐབས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་པའི་ལོ་ཚིགས་དེ་དག་ས་རིམ་ལས་རྙེད་པའི་ཡོ་ཆས་ཀྱི་ལོ་ཚིགས་དང་ལོ་རབས་ས་རིམ་རིག་པའི་ལོ་ཚད་དང་མཐུན་ཆོས་སུ་གྲུབ་པས། (པར 2B) ས་རིམ་དང་པོའི་ལོ་ཚད་ནི་ཆིག་ཁྲི་གསུམ་སྟོང་ནས་བཞི་ཁྲི་བར་བརྒལ་དུ་གཏོགས་པའི་ས་གཞི་འཁྱམས་རོམ་བསྡམས་པའི་དུས་སུ་སྡོམ་ཚིག་འགོད་ཐུབ། (the accelerator mass spectrometry 14c) སོལ་རྒྱུ14པའི་མགྱོགས་མྱུར་རྡུལ་ཕྲན་འགྱུར་ནུས་དབྱེ་ཞིབ་བརྟག་ཆས་བརྒྱུད་དེ་ས་རིམ་རིམ་པ་དང་པོའི་འོག་ནས་ཐོན་པའི་ཉ་ལྕིབས་ཀྱི་ཤུན་སྐོགས་ལ་བརྟག་རྗེས་ད་སྔ་བར་དུ་ལོ་ངོ་ཆིག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་བཞི་བརྒྱ་ནས་ལོ་ངོ་ཆིག་ཁྲི་ཉིས་སྟོང་བདུན་བརྒྱ་བར་དུ་ཡོད་པ（OSL）ལོ་ཚིགས་བརྟག་ཆས་ལས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་དང་། ས་རིམ་གཅིག་ལས་ཐོན་པའི་ལོ་ཚིགས་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་ཕྱིར་ལོ་ཚད་བརྟག་ཆས་ལ་ཡིད་བརྟན་འཕེར་ཐུབ། ས་རིམ་གཉིས་པའི་ལོ་ཚིགས་ནི་ལོ་ངོ་ཉིས་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ནས་ལོ་ངོ་གཅིག་ཁྲི་བརྒྱད་སྟོང་བར་མར་ཆགས་པ་དང་། འདི་ནི་ས་གཞི་འཁྱགས་རོམ་གྱིས་བསྡམས་པའི་དུས་མཐའ་མའི་སྐབས་སུ་ཡང་བསྐྱར་འགྲོ་བ་མི་ཡི་རྩོལ་བས་བསྐྲུན་པའི་སྙིགས་གསོག་ཡོ་ཆས་དག་རེད་དེ། འདི་ནི་ང་ཚོས་ཡུལ་དངོས་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དང་རྗེས་ཐོགས་ཀྱི་རྟོག་ཞིབ་བརྒྱུད་དེ་དཔྱད་སྐབས་དེ་དུས་གནམ་གཤིས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མངོན་གསལ་རེད། ས་རིམ་གསུམ་པའི་སྟེང་རྙེད་པའི་ཉ་ལྕིབས་ཀྱི་ཤུན་སྐོགས་དེ (AMS）མགྱོགས་མྱུར་རྡུལ་ཕྲན་འགྱུར་ནུས་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་ལོ་ཚད་བརྟག་ཆས་གཞིར་བཟུང་ནས་དཔྱད་ན་ལོ་ངོ་བཞི་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་ནས་ལོ་ངོ་བཞི་ཁྲིའི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པ་དང་། [པར། 2A. རེའུ་མིག་s5དང་རྒྱུ་ཆ་དང་ལག་ལེན 4.1] བསྟར་ཆགས་ཀྱི་ས་རིམ་གསུམ་ལ་ (OSL）དང་སོལ་རྒྱུ་བརྟག་ཆས་ལས་དཔྱད་ན་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ལས་ཐོན་པའི་རྡོ་ཆས་ཀྱི་ཐོག་མའི་ལོ་ཚིགས་ནི་ལོ་ངོ་བཞི་ཁྲི་ནས་གསུམ་ཁྲི་བར་དུ་ཁེལ་ཡོད།\nསྲིད་ཞེང་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ཉི་ཤུ་ལྷག་ཡོད་པའི་ས་རིམ་བསྔོགས་རྗེས་རྡོ་ཆས་ཁྱོན3683ལྷག་རྙེད་སོན་བྱུང་ཡོད་པ་དང་། རྡོ་ཆས་འདུ་སར་ལོ་མའི་དབྱིབས་ཀྱི་རྡོ་སྙིང་དང་། རྡོ་ལེབ། རྡོ་གྲི རྡོ་གཞོག རྡོ་དུམ་དང་རྡོའི་ཡོ་ཆས་སོགས་འདུས་ལ། [པར།3 པར། s2ནས s6 རེའུ་མིག་s2དང་རྒྱུ་ཆ་དང་ལག་ལེན5] རྡོ་ཆས་ཕོན་ཆེ་བའི་མངོན་གསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ནི་རྡོ་གྲི་དང་རྡོའི་གཞོག་ཆས་ཡིན་ཏེ། རྡོ་གྲིའི་རྣམ་པ་ནི་སྙུང་གཟུགས་ལས་(Levallois）ལི་ཝ་ལཱོ་ཝའི་རྣམ་པ་ལྟར་སྣང་། རྡོའི་གཞོག་ཆས་མང་ཆེ་བ་ནི་རིང་ལ་ཁ་ཞེང་དོག་པའི་རྡོ་སྙིང་ལས་ལོགས་སུ་བཅག་ནས་ཐོན་པས་རྡོ་ཆས་མང་ཆེ་བ་ནི་ཁ་ཕྱོགས་མི་གསལ་བའི་རྡོ་ལེབ་ལས་གྲུབ།[པར s2ནསs5 དང་རེའུ་མིག་s6] རྡོའི་གཞོག་ཆས་ལ་ཆེ་ཆུང་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་དེ།[དུམ་བུ72ནས་91] ཡང་བསྐྱར་བཟོ་བཅོས་གནང་ཟིན་པའི་རྡོ་ཆས་ཁྲོད་དུ་གཞོག་ཆས་དང་། སྙུང་བུ། བཙབ་སྟ། གཏུབ་ཆས་དང་གཟོང་བུ་སོགས་ཡོད་མོད་རྡོ་ཆས་ཀྱི་དབྱིབས་རྣམ་སོགས་ལ་ཞིབ་ལས་གནང་མེད་ནའང་རྡོ་ཆས་དག་ནི་འོས་ཞིང་འཚམས་ལ་སྟབས་བདེ་པོ་འདུག རྡོ་ཆས་མང་ཆེ་བ་ནི་ཤར་ངོས་སྨི800ཁུལ་གྱི་གནའ་ཤུལ་བསྔོགས་ནས་ཐོན་པ་དང་། རྡོ་རྒྱུ་མང་ཆེ་བ་ནི་ཉྭ་སྟིའི་དེའུ་འབུར་ས་ངོས་སུ་བྱུང་བའི་འབུར་ཐོན་བྲག་རྡོ་སྟེ་རྡོ་གཡམ་ནག་པོ་ལས་གྲུབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན།[པར། s7ནས s8 ] བསྡུར་ཚད་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བའི་རྡོ་ཆས་ཀྱི་སྙིགས་རོ་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན། བཟོ་བཅོས་བྱས་ཟིན་པའི་རྡོ་ཆས་ཀྱི་གྲངས་འབོར་ཉུང་ནའང་། གནའ་ཤུལ་གྱི་ཆེ་ཆུང་དང་དེའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཆགས་པའི་རྡོ་ཆས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ངོས་ནས་དཔྱད་ན་གནས་འདི་ནི་རྡོ་ཆས་ཀྱི་ལས་གྲྭ་ཞིག་ཏུ་སྣང་སྟེ། གདོད་མའི་བོད་རིགས་ཀྱིས་གནས་དེ་རུ་རྡོ་རྒྱུ་བེད་སྤྱད་དེ་རྡོ་ཆས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་བཙལ་འཚོལ་དང་ལས་སྣོན་བྱེད་ས་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད། གནའ་ཤུལ་དེ་རུ་སྲོག་ཆགས་རིགས་ཀྱི་ཤུལ་དངོས་དང་། ཐབ་ཚང་། ཁང་བའི་གྲུབ་ཚུལ་སོགས་ད་སྔ་བར་དུ་གསར་དུ་རྙེད་སོན་བྱུང་མེད།\nཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་སྟེང་ཐེངས་དང་པོར་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་ས་རིམ་ལྡན་པའི་གནའ་ཤུལ་བསྔོག་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོར་ཡུག་འདིའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་ས་སྒང་ཧྲིལ་པོ་གྲང་ངར་དང་སྐམ་ཤས་ཆེ་ལ། རླུང་ཁམས་ཁྲོད་རྫ་དུག་གི་ཕོག་ཚད་ཤིན་ཏུ་མཐོ་གཤིས་གདོད་མའི་འགྲོ་བ་མི་གཞིས་ཆགས་དཀའ་བས་གནས་ཤིག་ཡིན། གང་ལྟར་ཀྱང་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་གི་ཡུལ་དབུས་སུ་ད་སྔ་བར་དུ་ཡིད་བརྟན་འཕེར་ཆོག་པའི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་གནའ་ཤུལ་རྙེད་མེད་གཤིས།[པར། s1དང་རེའུ་མིག་s1] གནའ་དཔྱད་རིག་པ་པོས་མཚོ་ངོས་ནས་མཐོ་ཚད་རྨིད་4000ལྷག་གི་མཚམས་སུ་ཁྲི་ལོ་དང་པོའམ་འཁྱགས་རོམ་དུས་ཀྱི་མཐའ་མའི་དུས་Holocene(12)ནས་འཁྱགས་རོམ་དུས་རབས་Pleistocene Holocene གོང་གི་དུས་རབས་འདི་གཉིས་ཀྱི་འགྱུར་མཚམས་(13)སུ་ཐེངས་དང་པོ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཞིས་ཆགས་པར་འདོད་པ་དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ་རིག་པའི་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན། མཐོ་སྒང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ནི་རྡོ་ཆས་གསར་མ་དང་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་དུས་མཇུག་གི་དུས་རིམ་མི་འདྲ་བའི་དུས་སུ་གནས་སྤོས་བར་འདོད་དེ།(14-17) བོད་ཀྱི་ཐོག་མའི་འཁྱགས་རོམ་དུས་སུ་གཞིས་ཆགས་པ་པོ་དང་དེང་གི་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་མི་འབོར་བར་ལ་དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ་རྒྱུན་མཐུད་ངང་གནས་ཡོད། ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་གྱི་ལོ་རབས་དང་རྡོ་ཆས་ཚོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་ཆེས་ཉུང་མཐའ་ཡང་ལོ་ངོ་བཞི་ཁྲི་ནས་གསུམ་ཁྲི་དུས་སུ་མཐོ་སྒང་གི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་སྔོན་ཐོན་ཅན་གྱི་རྡོ་ཆས་ལག་རྩལ་བེད་སྤྱད་དེ་ཁྱིམ་གཞི་སྐྲུན་ཡོད་པ་དང་། མཐོ་སྒང་གི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ལོ་རྒྱུས་སྔོན་ནས་བཟུང་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཞིས་ཆགས་བྱུང་ཡོད་པར་བདེན་དཔང་བྱས་ཐུབ། ད་སྔ་དངོས་སུ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཟིན་པའི་ལྷོ་ཨཱ་མེ་རི་ཁའི་ (Andes） ཨན་ཏིའི་མཐོ་སྒང་དུ་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཞིས་ཆགས་པ་ལས་ཀྱང་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ཅུང་སྔ་བ་ཡོད་པས་ལྟ་ཚུལ་བཏོན་ཡོད།(9)\nགདོད་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེ་རུ་རྫ་དུག་གི་གནོན་ཤུགས་དང་ཐོན་ཁུངས་ཉུང་བ་དང་མཉམ་དུ་མཐོ་སྒང་དུ་གཞིས་ཆགས་པར་ཅི་ལྟར་ཡ་ལན་སྤྲད་ཡོད་པ་རེད་ཅེ་ན། (Marine isotope stage）རྒྱ་མཚོའི་རྫས་རྒྱུ་མཐུན་པའི་གོ་རིམ་གསུམ་པའི་དུས་སྐབས་སུ་མཐོ་སྒང་དུ་གནས་བཅོས་ཡོད་པ་དང་།(18) མཐོ་སྒང་སྐྱེ་དངོས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་དེང་གི་དུས་དང་འདྲ་བའམ་ཡང་ན་དེ་ལས་ལེགས་པས། རྔོན་ལས་དང་ལོ་ཏོག་འཚོལ་བསྡུ་མཁན་གྱིས་གནས་འདི་རུ་དུས་ཚིགས་བེད་སྤྱད་དེ་རྡོ་ཆས་བཟོ་སྤྱད་ཀྱི་རྡོ་རྒྱུ་དང་ཐོན་ཁུངས་གཞན་དག་བཙལ་འཚོལ་བྱུང་ཐུབ་པ་དང་། EPASI geneདགྱེན་རྒྱུ་ཡིས་ཡུལ་ཚོ་འདིའི་མི་འབོར་ལ་རྫ་དུག་ཕོག་ཚད་ཉུང་བར་ཕན་པས། མིག་སྔར་ཡོད་པའི་དགྱེན་རྒྱུ་འདི་ནི（Denisovan）ངྷེ་ནེ་སཱོ་བན་མི་རྒྱུད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་སྒེར་གྱི་DNA（deoxyribonucleic acide ）ལས་འཕྲོས་བར་འདོད་པ་དང་།(10) ཁོར་ཡུག་དང་། དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ། གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་དཔྱད་གཞི་སོགས་ལས་གནད་དོན་གཞན་དག་འཐུས་སྒོ་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་ཐག་གཅོད་གནང་ཐུབ་ལ། གདོད་མའི་བོད་རིགས་མཐོ་སྒང་དུ་གཞིས་ཆགས་པའི་རྣམ་པའི་སྐོར་ལ་སྐྱེ་དངོས་རིག་པ་དང་ལག་རྩལ་གཉིས་ཟུང་སྦྲེལ་གྱི་ངོ་བོའི་སྟེང་ནས་དཔྱད་འབྲས་ཐོན་ཡོད།\nཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་ལས་རྙེད་པའི་གཟེ་དབྱིབས་ཅན་གྱི་རྡོ་སྙིང་འབོར་ཆེན་དེ་དག་རྒྱ་ནག་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་གནའ་ཤུལ་འགའ་ལས་རྙེད་པའི་ནང་སའི་དམིགས་བསལ་ཅན་གྱི་རྡོ་ཆས་དང་བཟོ་རྩལ་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་སྟེང་ནས་ཕལ་ཆེར་མཐུན་ཆོས་ཡོད་ནའང་།(19，20) ལག་རྩལ་གྱི་རྣམ་པའི་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་རྡོ་ཆས་ཚོགས་ལ་རིགས་དབྱེ་ན་（Siberia) ཞི་པོ་ལི་ཡ་དང（Mongolia) སོག་པོའི་རྡོ་ཆས་རྙིང་མའི་གོང་གི་བཟོ་རྩལ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན།(21) རྡོ་ཆས་དུ་མ་འདུ་གནས་ཀྱི་ས་རིམ་རིག་པ་འདྲ་བའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ནས་ཚོད་དཔག་བྱས་ན་གདོད་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་མེས་པོའི་geneདགྱེན་རྒྱུ་ཕར་འདྲེས་ཚུར་འདྲེས་བྱུང་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། དེ་ཡི་ངོས་ནས་གདོད་མའི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ནི་ལོ་ངོ་གསུམ་ཁྲི་ནས་བཞི་ཁྲིའི་དུས་སུ་བོད་དང་（Siberia)ཞི་པོ་ལི་ཡའི་མི་རྒྱུད་འབྲེལ་འདྲིས་ལས་མཆེད་སྲིད་པའི་（Denisovan) ངྷེ་ནེ་སཱོ་བན་རིགས་རྒྱུད་ཀྱིས་འཁྱགས་རོམ་གྱིས་བསྡམས་པའི་(Pleistocene)དུས་མཇུག་ཏུ་ཁོ་ཚོའི་དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ་ལས་བརྒྱ་ཆའི་4ནས་6ཙམ་དེང་གི་（Melanesians)མཱེ་ལ་ཉི་ཤི་ཡའི་དགྱེན་གྱི་རྒྱུ་ཚོགས་ལ་ཆ་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཡོད་པ་དང་ཡ་གླིང་སོགས་སུ་ཁྱབ་བདལ་དུ་ཕྱིན་ཡོད་པར་འདོད།(22) དེ་ཕྱིར་མདོ་དབུས་མདོ་སྒང་ནི (Denisovan) དྷེ་ནེ་སཱོ་བན་མིའི་རིགས་ཀྱི་DNA དགྱེན་གྱི་གཞི་རྒྱུ་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་མཆེད་ཡུལ་ཞིག་ཏུ་སྙམ། གཞི་རྒྱུ་འདི་ཡིས་རྒྱ་མཚོ་ངོས་ནས་མཐོ་བའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་རྫ་དུག་གི་ཉེན་ཁ་དེ་དག་ཡུལ་དུས་དང་བསྟུན་ནས་གོམས་འདྲིས་སུ་ཆགས་པར་དགེ་མཚན་ངེས་ཅན་བསྐྲུན་ཡོད།\nའགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་དུ་གཏན་འཇགས་ངང་གཞིས་ཆགས་པའི་དུས་ཚོད་དང་གོམས་ནུས་ཕྱོགས་ལ་རྩོད་གཞི་མི་འདྲ་བ་བྱུང་ཡོད་དེ།(1-3，8，13，15-17) ཆེད་ལས་མཁས་པ་ལ་ལས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་གཏན་འཇགས་ངང་འཛམ་གླིང་ཡང་རྩེ་རུ་གཞིས་ཆགས་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་ཞིང་ལས་ཀྱི་ནུས་པ་གལ་ཆེན་ཐོན་ཡོད་པར་འདོད་པ་དང་། (3) གཞན་ཁ་ཤས་ཀྱིས་མཐོ་སྒང་དུ་སྐྱེ་དངོས་རིག་པའི་གོམས་འདྲིས་དང་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་ཁོར་ཡུག་ལ་གོམས་ལོབས་སུ་གྱུར་བར་ཡུན་རིང་བའི་ལོ་རྒྱུས་དང་གཞིས་ཆགས་པར་དངོས་ཡོད་ཀྱི་དུས་ཡུན་ངེས་ཅན་དགོས་པའི་ལྟ་ཚུལ་བཏོན་ཡོད། (1，23) ཚོད་ལྟའི་གོམ་ཁ་འདི་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མཐོ་སྒང་དུ་རྒྱལ་ཁའི་ངང་གཞིས་ཆགས་པར་སྔོན་ནས་བཟུང་གནས་ཚུལ་ཁུངས་འཕེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། (12) ཉུང་མཐའ་ཡང་ལོ་ངོ་གསུམ་ཁྲི་ཡོད་པའི་ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་གྱིས་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་དུ་གཞིས་གྲོང་གསར་ཆགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་པའི་ལེའུ་གསར་བའི་ཡོལ་བ་གསར་དུ་ཕྱེས་ཡོད།\nརྩོམ་འདི་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ཁང་གནའ་བོའི་སྒལ་རུས་ཅན་གྱི་སྲོག་ཆགས་དང་གནའ་བོའི་མིའི་རིགས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་གནའ་དཔྱད་རིག་པའི་ཆེད་མཁས་དང་རྩོམ་མཁན་ཀྲང་ཞའོ་ལེན་（张晓凌）དང་བདག་གི་དགེ་རྒན་དམ་པ་(John W Olsen) སོགས་ཀྱིས་མོས་མཐུན་དང་ཆོག་མཆན་འོག་བསྒྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། མཁྱེན་ལྡན་མ་ཁོང་གིས་དབྱིན་ཇིའི་རྩོམ་གདན་དང་པར་རིས་སྣ་ཚོགས་མཁོ་འདོན་བྱས་པར་སྙིང་ཐག་པ་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ། ལྷག་པར་དུ་བདག་གི་དགེ་རྒན་(John W Olsen) ལགས་ཀྱིས་རྩོམ་འདི་བསྒྱུར་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཐུགས་ཁུར་གནང་བར་ཆེད་དུ་བཀའ་དྲིན་ཞུས་པ་ཡིན།\n1. P.J.Brantinghan, X.Gao. World archaeol.38,387-414 (2006)\n2. M.C.Meyer et al., Science 355,64-67 (2007)\n3. F.H. Chen et al ., Science347, 248-250(2015)\n4. Z. M. An, Z.S. Yin, B.Y. Li, Curr. Anthropol 23, 493-499 (1982)\n5. B.Y. Yuan, W. Huang, D. Zhang, Chin, Sci. Bull.52, 2675-2679(2007)\n6.P.J.Brantingham, J.W. Olsen, G.B. Schaller, Antiquity 75, 319-327(2001)\n7. D.B.Madsen et al., Archaeol.Res. Asia11. 15-26 (2017)\n8.M.Aldenderfer, High Alt.Biol.12,141-147 (2011)\n9.K. Rademaker et al., Science 346, 466-469 (2014)\n10.E.Huerta-Sanchez et al., Nature 512.,194-197 (2014)\n11. R.G.Robert, O.B.Lian. Nature 520,438-439 (2015)\n12. P.J.Brantinghan et al., Chin. Sci. Bull.48,1510-1516 (2003)\n13. P. J. Brantinghan, D. Rhode, D. B. Madsen. Science 329, 1467 (2010)\n14 .L.L. Cavalli-Storza, P. Menozzi, A. Piazza, The History and Geography of Human Gene(Princeton Univ. Press,1994)\n15.M.Zhao et al., Proc. Nati. Acad. Sci. U.S.A. 106 21230-21235 (2009)\n16.Z.Qin et al., Am. J. Phys. Anthropol.143,555-569 (2010)\n17. C.M.Beall, Annu, Rev. Anthropol. 43,251-272 (2014)\n18. Y. F. Shi, G. Yu, X. D. Liu, B. Y. Li, T. D. Yao, Palaeogeogr. Palaeoclimatol. Palaeoecol. 169,69-83(2001)\n19. F. Peng, H. Wang, X. Gao, Quat.Int.347,12-20 (2014)\n20. A.P. Derevianko, X. Gao, J. W. Olsen, E. P. Rybinm, Archaeol. Ethnol. Anthropol. Eurasia 40, 2-18(2012)\n21. F. Li, S.L. Kuhn, J. W. Olsen, F. Chen, X. Gao, J. Anthropol. Res. 70,35-67(2014)\n22. S. Sawyer et al, Proc. Natl. Acad. Sci. U.A.S. 112, 15696-15700 (2015)\n23. C.M.Beall, Annu. Rev. Anthropol. 30, 423-456 (2001)\nཔར་དང་པོ། ཉྭ་སྟིའི་གནའ་ཤུལ་གྱི་ཆགས་ཡུལ་དང་བསྔོག་འདོན་སྡེ་ཚན། ཀ གནའ་ཤུལ་ཆགས་ཡུལ་གྱི་ལྗོངས་བཀོད་ཀྱི་ས་ཁྲ། ཁ། ངོན་མཚོ་འདབས་འབྲེལ་གྱི་གནའ་ཤུལ་གྱི་ཆགས་ཡུལ་དང་མཚོ་མོ་གཞན་དག ག། ས་རིམ་གསུམ་པའི་སྟེང་ཁ་གྲམ་ངང་ཐོར་པའི་ཡོ་ཆས།\nHtml. satellite imagery for courtery of Google Earth. ལས་དྲངས་བ་ཡིན།\n2019 ལོའི་ཟླ7ཚེས6ཉིན།\n2019 ལོའི་ཟླ 10 ཚེས 19 ཉིན། 15:23\nརྡོ་ཆས་འདི་དག་ང་ཚོ་འགྲོ་བ་མིའི་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་ཤེས་ཐུབ་བམ། རྡོ་ཆས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་ནི་ང་ཚོ་འགྲོ་བ་མི་ཁོ་ན་མེད། ལོ་ངོ་ས་ཡ་མང་པའི་ཡར་སྔོན་ནས་ཧོ་མོ་ནེ་ཨན་ཏྲེ་ཐི་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཡོད་པ་རེད། དཔེར་ན་ཧོ་མོ་ཨེ་རག་ཁེ་ནི་ལོ་ངོ་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་གི་གོང་ནས་ཨེ་ཤ་གླིང་དུ་འཚོ་གནས་བྱས་ཡོད་པ་ས་དཔྱད་སྔོག་འདོན་རིག་པ་བ་ཚོས་ཁོང་ཚོས་ཤུལ་ལུས་བརྙེད་ཡོད་པ་རེད། ཉེ་སྔོན་ཟླ་ལྔ་བར་རྒན་གྱའི་བྲག་དཀར་གྱི་བྲག་ཕུགས་ནས་བརྙེད་པའི་འགྲམ་རུས་དེ་ལ་ལོ་ངོ་འབུམ་གཅིག་དང་ཁྲི་དྲུག་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན་པ་དང་དེ་ནི་ངྷེ་ནི་སོ་བའི་ཤུལ་ལུས་ཡིན་པར་བརྗོད་ཡོད། ༢༠༡༤ལོར་ཚན་རིག་སྟིང་བོད་པའི་DNAནང་ངྷེ་ནི་སོ་བའི་རྒྱུད་རྫས་ཡོད་པ་གསལ་ཡོད། ཞིབ་འཇུག་གི་འབྲས་བུ་འདི་དག་ལ་གཞིག་ནས་རྒྱུད་བསྲེས་སྨྲ་བའི་ལུགས་ལྟར་ཁ་ཕྱོགས་ཟིན་པ་ཡིན་ན། བོད་མིའི་མེས་པོ་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་དུ་ངོ་ལོ་ས་ཡ་གཅིག་ལྷག་གི་ཡར་ནས་གནས་བྱས་ཡོད་ཟེར་ན་ནོར་བ་གང་ཡང་མེད་ད་སྔ་ཚུན། ཡིན་ནའང་། དེང་གི་འགྲོ་མིའི་རིགས་ལོ་ངོ་ཁྲི་འགའི་ཡར་སྔོན་ནས་རྩ་སྟོངས་སུ་སོང་ཟིན་པའི་ང་ཚོ་དང་ཆ་འདྲ་བའི་མི་རྒྱུད་དེ་དག་དང་ཇི་ལྟར་ཕན་ཚུན་རྒྱུད་བསྲེས་བྱས་ཡོད་མེད་དང་ལོ་ངོ་ཅི་ཙམ་གྱི་ཡར་སྔོན་དུ་ཡིན་མིན་སོགས་ནི་ད་སྔ་ཧ་ཅང་ལྐོག་གྱུར་གྱི་གནས་སུ་ལུས་ཡོད།


Terdzo-TA-007 - Rinchen Terdzö\ntshe dpag med dwangs ma bcud 'dren gyi brgyud 'debs 'chi med grub ster\nVolume9(ཏ) / Pages 145 / Folios 1a1 to 1a6\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume9> Text #7 (Scroll to Bottom)\n'jam dbyangs mkhyen brtse'i dbang po. tshe dpag med dwangs ma bcud 'dren gyi brgyud 'debs 'chi med grub ster. In Rin chen gter mdzod chen mo pod dgu pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 9) by 'jam mgon kong sprul, 145. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nda 'dren gyi brgyud 'debs 'di'ang /_'jam mgon bla ma 'gyur med bstan 'dzin 'phel rgyas las gdam pa'i bdud rtsi thob pa mkhyen brtse'i dbang pos gsol ba btab pa dge/\nཚེ་དཔག་མེད་དྭངས་མ་བཅུད་འདྲེན་གྱི་བརྒྱུད་འདེབས་འཆི་མེད་གྲུབ་སྟེར་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །སྣང་མཐའ་ཚེ་དཔག་མེད་མགོན་པདྨ་འབྱུང་། །ཡེ་ཤེས་མཚོ་རྒྱལ་རྡོ་རྗེ་ཐོགས་མེད་རྩལ། པདྨ་ཕྲིན་ལས་གཏེར་བདག་གླིང་པ་ལ། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་འཆི་མེད་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །ངག་དབང་ཀླུ་སྒྲུབ་ངག་དབང་འཇིགས་མེད་ཞབས། །འགྱུར་མེད་མཆོག་གྲུབ་པདྨ་ཚེ་དབང་རྩལ། །འཇིགས་མེད་གོ་ཆ་རྩ་བའི་བླ་མ་ལ། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་འཆི་མེད་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །དཀྱིལ་འཁོར་གཙོ་མཆོག་པདྨ་ཚེ་དཔག་མེད། །རིགས་ལྔ་ཐོད་ཕྲེང་ཡབ་ཡུམ་སྤྲུལ་པའི་གར། །ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོ་ཆོས་སྲུང་གཏེར་བདག་ལ། །གསོལ་བ་འདེབས་སོ་འཆི་མེད་དངོས་གྲུབ་སྩོལ། །དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས། །སྲིད་ལས་ངེས་འབྱུང་བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་འབྱོངས། །རྡོ་རྗེའི་སློབ་དཔོན་ཚུལ་བཞིན་བསྟེན་པ་དང་། །རྒྱུད་སྨིན་དམ་ཚིག་སྲོག་བཞིན་སྲུང་བར་ཤོག །བསྐྱེད་རིམ་ཟབ་མོས་ཅིར་སྣང་ལྷ་སྐུར་ཤར། །རླུང་སེམས་དབང་ཐོབ་དགའ་བཞི་དབུ་མར་རྫོགས། །ཀ་དག་ལྷུན་གྲུབ་རྡོ་རྗེའི་གསེང་ལམ་ནས། །འཆི་མེད་ཡེ་ཤེས་འགྲུབ་པའི་བཀྲ་ཤིས་སྩོལ། །ཅེས་རྒྱ་ཅན་ཚེ་དཔག་མེད་དྭང་མ་བཅུད་འདྲེན་གྱི་བརྒྱུད་འདེབས་འདིའང་། འཇམ་མགོན་བླ་མ་འགྱུར་མེད་བསྟན་འཛིན་འཕེལ་རྒྱས་ལས་གདམ་པའི་བདུད་རྩི་ཐོབ་པ་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་པོས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དགེ། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-TA-007&oldid=119272"


གསུང་མགུར 59 – Psalm 59 – The Life of Yeshu\nFebruary 9, 2021 February 4, 2021 Bro Brian.\n1 ངའི་དཀོན་མཆོག་ཁྱེད་ཀྱིས་ང་ལ་དགྲ་ལས་སྐྱོབ། རྒོལ་མཁན་དེ་ཚོའི་ལག་ནས་ངར་སྐྱོབ་མཛོད།\n2 མི་ངན་དེ་ཚོའི་ལག་ནས་ང་ལ་སྐྱོབ། སྲོག་གཅོད་བྱེད་མཁན་ལག་ནས་ང་ལ་སྲུང་།\n3-4 གཟིགས་ཤིག་དེ་ཚོས་ང་ལ་གསོད་ཕྱིར་སྒུག་བསྡད་ཡོད། མི་སྡུག་རྩུབ་ཅན་ཚོས་ང་ལ་རྒོལ་ཕྱིར་འཛོམས། ཀྱེ་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག། དེ་ཚོ་བྲེལ་ཚབས་ངང་རང་གནས་འགྲོ་བཞིན་འདུག། འོན་ཀྱང་ངེད་ཀྱི་བྱེད་པའི་སྡིག་པའམ་ནོར་འཁྲུལ། ཡང་ན་ང་ཡིས་བྱས་པའི་སྐྱོན་གྱི་མ་ཡིན་ནོ།\n5 ཀྱེ་ཀུན་དབང་ལྡན་པའི་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་ལགས། བཞེངས་ནས་ང་ལ་སྐྱབས་རོགས་གནང་བར་ཕེབས། ཨིསི་རཱཨེལ་གྱི་དཀོན་མཆོག་རང་ཉིད་ཀྱི་གཟིགས་རོགས་གནང། ཡར་བཞེངས་ནས་ཀླ་ཀློ་ཚོར་ཉེས་ཆད་གཏོང་རོགས་གནང། ཡུལ་ཚོང་མཁན་ངན་པ་ཚོ་ལ་སྙིང་རྗེ་མ་མཛད་ཅིག།\n6 དེ་ཚོ་དགོང་དྲོ་ལོག་ནས་ཡོང་། དེ་ཚོ་ཁྱི་བཞིན་ངར་ནས་གྲོང་གི་ཕྱོགས་བཞིར་འཁྱམས།\n7 དེ་ཚོས་སྨྲས་པའི་དམའ་འབེབས་དང་ནི་དཀྲོག་གཏམ་གསན་རོགས་གནང་། དེ་ཚོའི་ལྕེ་ནི་རལ་གྲི་འདྲ་བ་འདུག། ཡིན་ཡང་དེ་ཚོས་སུ་ཞིག་ཁོང་ཚོར་གོ་མེད་དོ་བསམ་མོ།\n8 འོན་ཀྱང་གཙོ་བོ་དཀོན་མཆོག་ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་ཚོའི་ཐོག་ཏུ་ཞད་གད་ཤོར། དད་མེད་རྣམས་ལ་གད་ཅིང་འཕྱ་སྨད་གནང་།\n9 ཁྱེད་ཀྱི་དབང་ལ་ང་ཡིས་བློ་གཏད་བྱས། དཀོན་མཆོག་ཁྱེད་ནི་ང་ཡི་སྐྱབས་གནས་ཡིན།\n10 ང་ཡི་དཀོན་མཆོག་ང་ལ་བྱམས་པས་ངའི་རྩར་ཕེབས། ཁོང་གིས་ངའི་དགྲ་ཕམ་པ་མཐོང་བཅུག་འོང་།\n11 དཀོན་མཆོག་ཁྱེད་ཀྱིས་དེ་ཚོར་མ་གསོད་རོགས། དེ་མིན་ངེད་ཀྱི་འབངས་ཚོས་དེ་ཚོར་བརྗེད་ཀྱང་སྲིད། རང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་དེ་ཚོར་རྒྱལ་ནས་སྟོར་བར་མཛོད། ཀྱེ་གཙོ་བོ་ང་ཚོའི་སྲུང་སྐྱོབ་ལགས།\n12 དེ་ཚོའི་མཆུ་ཏོར་སྡིག་པ་ཡོད། དེ་ཚོའི་གཏམ་རྣམས་སྡིག་པས་གང་། རང་གི་ང་རྒྱལ་གྱི་རྙི་ནང་ཚུད་པར་ཤོག། གང་ལགས་ཟེར་ན་དེ་ཚོས་དམོད་མོ་འདེབས་ཤིང་སྐྱག་རྫུན་བཤད།\n13 རང་གི་ཐུགས་ཁྲོའི་ངང་དུ་དེ་ཚོར་ཚར་གཅོད་མཛོད། དེ་ཚོར་རྩ་མེད་བཟོས་པར་མཛོད། དེ་ནས་དཀོན་མཆོག་ཁོང་གིས་ཨིསི་རཱཨེལ་ཐོག། རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་བ་ཚང་མས་ཤེས་པར་འགྱུར། ཁོང་གི་རྒྱལ་སྲིད་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་འགྱུར།\n14 ངེད་ཀྱི་དགྲ་རྣམས་དགོང་དྲོ་ལོག་ནས་ཡོང་། དེ་ཚོ་ཁྱི་བཞིན་ངར་ནས་གྲོང་གི་ཕྱོགས་བཞིར་འཁྱམས།\n15 དེ་རྣམས་ཁ་ཟས་འཚོལ་ཀྱང་མ་རྙེད་པས། ངར་ངར་ངུར་ངུར་བྱེད་མཁན་ཁྱི་དང་འདྲ།\n16 འོན་ཀྱང་ང་ནི་ཁྱེད་ཀྱི་མཐུ་སྟོབས་སྐོར་ལ་གླུ་ལེན་ནོ། རྒྱུན་ལྡན་ཐུགས་བརྩེའི་སྐོར་ལ་སྔ་དྲོ་སྐད་ཤུགས་ཆེན་པོས་གླུ་ལེན་ནོ། དཀའ་ངལ་དུས་སུ་ཁྱེད་ནི་ང་ཡི་སྐྱབས་གནས་འགྱུར།\n17 ང་ཡི་སྲོག་སྐྱོབ་མཁན་ཁྱེད་ལ་ང་ནི་བསྟོད་རྒྱུ་ཡིན། ང་ཡི་སྐྱབས་གནས་དཀོན་མཆོག་ཡིན། ང་ལ་བརྩེ་བ་གནང་མཁན་དཀོན་མཆོག་ཡིན༎\n3 For behold, they lie in wait for my life; fierce men stir up strife against me. For no transgression or sin of mine, O Lord,4for no fault of mine, they run and make ready. Awake, come to meet me, and see!\n12 For the sin of their mouths, the words of their lips, let them be trapped in their pride. For the cursing and lies that they utter, 13 consume them in wrath; consume them till they are no more, that they may know that God rules over Jacob to the ends of the earth. Selah


བོད་གཞས་གསར་པ། བོད་མིའི་བླ་སྲོག གླུ་མ་ཚེ་དབང་ལྷ་མོ།\nPosted by ཚ་སྒང་ཕོ་ཉ། at 11:11 PM 1 comment:\nPosted by ཚ་སྒང་ཕོ་ཉ། at 2:22 AM No comments:\nསྤྱི་ནོར་ྋགོང་ས་ྋསྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་ནས་ ༡༩༩༧ ཕྱི་ཟླ་ ༧ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་ ༩ པའི་ཐོག་ཐེག་ཆེན་ཆོས་གླིང་ཕོ་བྲང་དུ་ཚོགས་པ་ཁག་དང༌། བཞུགས་སྒར་ཁུལ་གྱི་མི་མང་གི་འཐུས་མི་བཅས་ལ་དེ་གོང་གང་གི་སྐུའི་ཡང་སྲིད་ཕེབས་ཕྱོགས་སྐོར་བཀའ་གནང་བའི་གལ་ཆེའི་གནད་དོན་ཐོག་གསལ་བཤད་བཀའ་སློབ་སྩལ་དོན།\nPosted by ཚ་སྒང་ཕོ་ཉ། at 12:07 AM2comments:\nརིག་གནས་སློབ་གསོ་དང་རིག་གཞུང་གོང་འཕེལ་ཐད། བོད་ལྗོངས་ནི་མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་ཁུལ་ཞིག་ཡིན་པས། བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ངེས་པར་དུ་གཙོ་བོར་སྦྱོང་དགོས་པ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་རྒྱའི་སྐད་ཡིག་སྦྱངས་ཏེ། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཐད་ཀར་རྒྱ་ཡིག་ཐོག་ནས་གསར་བརྗེའི་གཞུང་ལུགས་སོགས་ཡིག་ཆ་མང་པོ་ལྟ་ཀློག་དང་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བདེའི་ཆེད། བོད་རྒྱ་ཕན་ཚུན་ཕྱོགས་གཉིས་པོས་སྐད་ཡིག་ཐོག་ནས་གོ་ཤེས་མ་ཐུབ་པའི་དཀའ་ངལ་སེལ་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེན་པོ་རེད།\nPosted by ཚ་སྒང་ཕོ་ཉ། at 7:38 AM No comments:\nPosted by ཚ་སྒང་ཕོ་ཉ། at 7:09 AM No comments:\nPosted by ཚ་སྒང་ཕོ་ཉ། at 7:00 AM No comments:\nPosted by ཚ་སྒང་ཕོ་ཉ། at 6:37 AM No comments:\nབོད་གཞས་གསར་པ། བོད་མིའི་བླ་སྲོག གླུ་མ་ཚེ་དབང་ལྷ...\nདྲ་བདག་གཅིག་པུའི་དགོས་འཁོ་ལས་གནས།. Watermark theme. Powered by Blogger.