གྲྭ་ཕྱི་གཙང་གྲོང་རྡོ་རིང་དང་དེའི་ད་ལྟའི་གནས་སྟངས་སྐོར་གླེང་བ། ཤ་བོ་མཁའ་བྱམས་ཀྱིས། – བཙན་པོ་དྲ་བ།\nཐེངས་དང་པོ་ཞོགས་པའི་ཆུ་ཚོད་བཅུ་གཅིག་ཡས་མས་སུ་ས་དེར་འབྱོར་མོད། རྡོ་རིང་དང་རྡོ་རིང་གི་ཆག་རོ་ལུས་པ་ཁག་ལ་ཚད་ལེན་དང་པར་འགའ་བཏབ་རྗེས་ས་གཞན་ལ་ཆས་པ་ཡིན་ལ། ལས་བྲེལ་ཡིན་ནམ་ཉི་འོད་རྡོ་རིང་སྟེང་འཕྲོས་སྟངས་སོགས་ཀྱི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན་མིན་ཆ་མི་འཚལ་མོད། སྐབས་དེར་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་ཁག་བཤུ་བའི་ངལ་བར་བརྟེན་མེད། ཟླ་འདིའི་ཚེས་ཉེར་བཞི་ཉིན་ལྷོ་ཁའི་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་ལ་ཉུལ་ཞོར་ཕྱི་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་བཞི་པ་ཡོལ་ཙམ་ལ་བསྐྱར་དུ་ས་དེར་འབྱོར་བ་དང་། ཞིབ་བལྟ་བགྱིས་པར་རྡོ་རིང་ཧྲིལ་བོ་དེའི་ཡི་གེ་ཅུང་ཆ་ཚང་བར་བཀླགས་པ་དང་། གཞན་འགྲམ་དུ་བསྡུས་པའི་རྡོ་རིང་གི་ཆག་རོ་ཁག་ལ་ཡང་སྐོར་བསྐྱར་སྐོར་གྱིས་ཞིབ་བལྟ་བྱས་པར། གཅིག་གི་མདུན་རྒྱབ་ངོས་གཉིས་སུ་ལྷ་སྐུའི་ཤུལ་ཡོད་པ་དང་ངོས་གསུམ་དུ་མཚན་བྱང་འཁོད་པ་སོགས་དེ་སྔ་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་པའི་སྡེར་དོ་སྣང་མ་བྱུང་བ་དག་མཐོང་བས་ཡིད་ལ་མཚར་སྣང་ཁྱད་པར་བ་བྱུང་ལ། མཚན་མོ་ཁྱིམ་དུ་འབྱོར་བ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཆ་ཁག་བསྔོག་ཞིབ་ཀྱིས་རྡོ་རིང་འདི་ལས་རྙེད་པའི་ངེས་ཤེས་གསར་བ་དང་དེའི་གནད་དོན་ཁག་ཀློག་པ་པོའི་སྤྱན་ལམ་དུ་སྟར་བ་ལ།\nརྡོ་རིང་འདི་ལྷོ་ཁ་གྲྭ་ནང་རྫོང་ནས་ཤར་དུ་ཡར་ལུང་གཙང་འགྲམ་གྱི་སྣུམ་ལམ་བརྒྱུད་དེ་སྤྱི་ལེ་ལྔ་ཙམ་གྱི་སར་གྲྭ་ཕྱི་གཙང་འགྲམ་གྲོང་ཚོར་འདུག་ཅིང་། དེང་ལྷ་ཁང་སྒོ་ར་ཅན་ཞིག་གི་ནང་དུ་གནས་ཡོད་ལ། སྒོ་རའི་ལྷས་དཀྱིལ་དུ་རྡོ་རིང་སྟེང་དུ་ཏོག་དང་ཆར་ཁེབས། གཤམ་ཏུ་རུས་སྦལ་གྱི་ཞབས་ར་ཡོད་པ་ཅན་གཅིག་དང་། འགྲམ་དུ་ཆགས་གྲུམ་ཤོར་བ་གཉིས་དང་ཀ་གདུང་གི་དབྱིབས་བཟོས་པ་གཅིག་བཅས་གས་རོ་གསུམ་འདུག（པར་དང་པོ） རྡོ་རིང་ཁ་ཚང་དེའི་ཞབས་ཀྱི་རུས་སྦལ་ཁ་ཤར་དུ་ཕྱོགས་ཡོད་པ་དང་། སྤྱིའི་མཐོ་ཚད་ལ་རྨིད་2.7 དང་། དེའི་ཡང་སྟེང་གི་ཏོག་ནི་མཆོད་རྟེན་ཟུར་བརྒྱད་བང་རིམ་སྤུངས་པའི་དབྱིབས་སཱ་ཚ་དང་འདྲ་བར་མཐོ་ཞེང་ལ་རིམ་པར་རྨིད་0.56དང་0.43ཡོད་པ་དང་། འོག་གི་ཆར་ཁེབས་ཟུར་བཞི་སྒལ་འཁྱིལ་མའི་དབྱིབས་ལ་རིང་ཚད་དང་ཞེང་ཚད། མཐུག་ཚད་གསུམ་ལ་རིམ་པར་རྨིད་0.73དང་0.55། 0.30བཅས་འདུག རྡོ་རིང་དངོས་གཞི་གྲུ་བཞི་ནར་མོའི་དབྱིབས་ལ་མཐོ་ཞེང་མཐུག་ཚད་གསུམ་ལ་རིམ་པར་རྨིད་1.45དང་0.37། 0.27བཅས་དང་། ཞབས་ཀྱི་རུས་སྦལ་གྱི་མགོ་རྔའི་རིང་ཚད་དང་ཞེང་ཚད། མཐོ་ཚད་གསུམ་ལ་རིམ་པར་རྨིད་0.89དང་0.50།0.39བཅས་ཡོད། རྡོ་རིང་བྱང་ངོས་སུ་དབུ་མི་ཚང་བར་སྣང་ཡང་དེང་མཐོང་དུ་ཡོད་པའི་ཡི་གེ་ཐིག་ཕྲེང་བཅུ་གཉིས་ཚེགས་མེད་དུ་ཀློག་ཐུབ་པ་ནི།\nཆག་རོ་དང་པོ་དེའི་མཐོ་ཞེང་མཐུག་ཚད་བཅས་ལ་རིམ་པར་རྨིད་0.60དང་0.26། 0.16ཡོད་ལ། བྱང་ཤར་ངོས་གཉིས་སྔ་མོའི་རྡོ་རིང་གི་ངོས་རང་འཇགས་ཡིན་ལ་སྟེང་དུ་ཡི་གེ་ཡོད་པ་དང་། ལྷོ་ནུབ་གཉིས་གས་ཆག་ཏུ་ཤོར་ཡོད། ཆག་རོ་འདི་རྡོ་རིང་གི་མདུན་སྣེར་གཏོགས་ལ།སྔ་ཕྱི་རིམ་པར་ཐིག་ཕྲེང་དྲུག་མཆིས།(པར་གསུམ་པ)\nཆག་རོ་གཉིས་པ་དེའི་མཐོ་ཞེང་མཐུག་ཚད་བཅས་ལ་རིམ་པར་རྨིད་0.54དང་0.22། 0.13དང་།ཤར་དང་ནུབ། བྱང་ངོས་བཅས་སྔ་མོའི་རྡོ་རིང་གི་ངོས་རང་འཇགས་ཡིན་ལ་ལྷོ་ངོས་ཆག་རོར་ལུས་ཡོད། ཤར་ནུབ་གཉིས་ཀྱི་སྟེང་དུ་ལྷ་སྐུའི་འོད་གོར་དང་རྒྱབ་ཡོལ་གྱི་རི་མོའི་ཟུར་ཡོད་པ་དང་། བྱང་ངོས་སུ་ཡི་གེ་ཐིག་ཕྲེང་དྲུག་ཡོད（པར་བཞི་བ）།\nཀ་གདུང་དབྱིབས་ཀྱི་རྡོ་ནར་མོ་དེའི་མཐོ་ཚད་དང་དཀྱིལ་ཞེང་ལ་རིམ་པར་རྨིད་0.80དང་0.22འདུག་ལ། ལྷོ་ངོས་ཀྱི་དཀྱིལ་དང་རྒྱབ་ཏུ་རིམ་པར་སྐབས་དེ་ཤེད་ལ་ཡི་གེ་བརྐོས་པའི་ཡིག་འབྲུ་རེ་གཉིས་མཐོང་ནུས་པར་མ་ཟད། རྡོའི་རྒྱུ་ཆ་དང་སྲབ་མཐུག་སོགས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཀྱང་ཆག་གྲུམ་ཤོར་བའི་རྡོ་རིང་གི་ཆ་ཡིན་པར་ཤེས་སླ།\nརྡོ་རིང་འདི་ཐོག་མར་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་པའི་སྡེར་དབྱིན་ཇི་བ་རས་ཆར་རྡི་སིང་（Richardson）གིས་ངོ་སྤྲད་པ་ཡིན་ལ། ཁོང་གི་སྤྱི་ལོ་1985ལོར་དཔར་བའི་བོད་ཀྱི་རྡོ་རིང་ཞིབ་འཇུག་ཏུ་རྡོ་རིང་འདིའི་སྐོར་འཁོད་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་གིས་རྡོ་རིང་འདིར་ཞིབ་འཇུག་གནང་བ་ཡང་དབྱིན་ཇི་བ་ཆར་ལིས་སི་སྤེའོ་（Charles Bell）ལགས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་1935ལོར་ས་དེ་ག་ནས་བརྒྱབ་ཅིང་ཕྱིས་སུ་དབྱིན་ཇིའི་རྒྱ་གར་ཡིག་ཚགས་ལས་ཁུངས་（India Office Library）སུ་ཉར་བའི་པར་གཉིས་དང་ཡིག་ཆར་བརྟེན་པ་ཞིག་ལས་ཡུལ་དངོས་ནས་རྟོག་ཞིབ་བྱས་པ་ཞིག་མ་རེད། གལ་སྲིད་མཁས་དབང་ཁོང་ཡུལ་དངོས་སུ་ཕྱིན་ཡོད་ན་དེ་རིང་རྩོམ་འདི་འབྲི་དགོས་པའི་ངལ་བ་ཡང་རྟེན་དགོས་པ་མི་འདུག་སྟེ། ཁོང་གི་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཆེད་ལས་རང་བཞིན་དང་ཞིབ་ཚགས་རང་བཞིན་གང་འཚམ་ལྡན་པས་ཡིན། ཁོང་གི་རྩོམ་དུ་འཁོད་པ་པར་གཉིས་ཡོད་པ་དང་།（པར་ལྔ་པ་དང་དྲུག་པ） པར་དང་པོའི་སྟེང་དུ་ཆར་ལིས་སི་སྤེའོ་འགྱིང་བའི་གཡོན་ཕྱོགས་དང་ཐག་ཉེ་བར་དེང་གི་རྡོ་རིང་ཆ་ཚང་བ་འདི་ཡོད་པ་དང་དེང་ཡང་སྤྱིའི་ཆ་ནས་འགྱུར་བ་ཆེར་བྱུང་མི་འདུག གཡས་ཕྱོགས་སུ་ཐག་ཅུང་རིང་བར་རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་ཅན་མཆིས། ཁོང་གི་ཆེད་དེབ་དུ་འཁོད་པ་དང་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་པ་ཡང་རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་ཅན་ནམ་པར་གཉིས་པ་དེའི་ངོས་སུ་གསལ་བའི་མཚན་བྱང་ཐིག་ཕྲེང་ལྔ་བོ་དེ་ཡིན（སྐབས་དེའི་གནས་སྟངས་ནས་བྱང་ངོས་ཡིན་པར་བསྟན་འདུག།）།\nགཞན་ཁོང་གིས་རྡོ་རིང་གི་གཤམ་ས་ནང་དུ་འཐིམས་ཡོད་པ་དང་ནུབ་ཟུར་དུ་བོད་ཡིག་གི་རྟེན་འབྲེལ་སྙིང་པོའི་གཟུངས་སྔགས་འཁོད་ཡོད་པ་བྲིས་འདུག གཞན་ཁོང་གིས་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་རྡོ་རིང་དེའི་ངོས་སུ་ཡི་གེ་འཁོད་ཡོད་ས་མ་རེད་ཅེས་དང་། ལོ་ཚིགས་ཐད་རྡོ་རིང་གཉིས་དུས་གཅིག་ཡིན་མིན་ཆ་མི་འཚལ་བ། རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་མར་བོད་ཀྱི་སྔ་མོའི་རྡོ་བརྐོས་ཕལ་ཆེ་བར་རྒྱུགས་ཆེ་བའི་ད་དྲག་དང་གུ་གི་ལོག་པའི་ཆ་མེད་པ་དང་། རོགས་ལ་རོག་དང་དཀོན་ལ་རྐོན་བྲིས་པའི་ཆ་ནས་བརྡ་དག་གི་ཁྲིམས་དམ་པོ་མིན་པའི་ཁོར་ཡུག་ཅིག་ནས་བྱུང་བའམ། རྟེན་འབྲེལ་སྙིང་པོའི་སྔགས་བོད་ཡིག་གིས་བྲིས་པ་མཐོང་དཀོན་པ།རྣ མ་སྣང་གི་སྐུ་འདྲ་ལ་ཡང་སྔ་མོའི་ཆ་བྱད་ཡོད་པ་སོགས་ཀྱིས་དུས་ཅུང་སྔ་བའི་ཆ་ཡང་ཡོད་པར་བསྟན་ཡོད་མོད། དངོས་གཞིའི་དུས་རབས་གཏན་འཁེལ་གནང་མི་འདུག\nདེ་ལ་རྒྱལ་ནང་དུ་སྤྱི་ལོ་2011ལོར་དཔར་བའི་རྒན་པ་སངས་དབང་འདུས་ཀྱི་རྡོ་རིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་དེབ་དུ་གཙང་གྲོང་གི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་ཞེས་རིས་ཆར་རྡི་སིང་གི་མ་ཡིག་གཞིར་བཞག་གིས་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་མ་རིག་གསར་སྐབས་འཕྲོ་བརླག་ཕྱིན་ཡོད་ཚུལ་དང་དེང་སང་རོ་མ་ཁ་ཤས་ཤུལ་དུ་ལུས་ཡོད་པ། དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པར་གཏོགས་པར་གཏན་འཁེལ་གནང་ཡོད་ལ། རྡོ་རིང་གཞན་དེར་ཡི་གེ་མཆིས་ཀྱང་མི་གསལ་བས་ཕབ་ཐབས་བྲལ་ཞེས་དེང་གི་གནས་སྟངས་ངོ་སྤྲོད་ཁ་གསལ་གོ་བདེ་ཞིག་གནང་འདུག དེ་བཞིན་སྤྱི་ལོ་2012ལོའི་རྒན་ཆབ་འགག་གི་རྡོ་རིང་སྐོར་གྱི་ཆེད་དེབ་དུ་གྲ་ཕྱི་གཙང་འགྲམ་གྱི་རྡོ་རིང་ཞེས་རས་ཆར་རྡི་སིང་གི་མ་ཡིག་གཞི་བཞག་ནས་རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་མ་ངོ་སྤྲོད་གནང་འདུག\nརས་ཆར་རྡི་སོང་གི་ཆེད་དེབ་དུ་རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་མའི་མ་ཡིག་གི་ནང་དོན་དགེ་བ་བཅུ་ལ་ཕྱོགས་པ་དང་དམ་པ་གང་དེར་ཡིད་ཆེས་མི་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའི་（asasymbol that by fixing one’s views on the ten saving virtues the most excellent (trinity) will not be eclipsed. In the east and the west）དོན་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་ཀྱང་དོན་རིང་འགྲེལ་གྱི་ཆ་ཅུང་མཆིས།\nགཅིག གཙང་འགྲམ་དུ་དེ་སྔ་ནས་རྡོ་རིང་ཀ་པ་དང་ཁ་པ་གཡས་གཡོན་གཉིས་ཡོད་པ་དང་། དེང་རྡོ་རིང་ཁག་གི་དཔེ་དེབ་དུ་བསྡུས་ཡོད་པ་དེ་རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་མའམ་རྡོ་རིང་ཁ་པ་ཡིན། ཡིན་ཡང་མཚམས་རེར་རྡོ་རིང་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མ་གཏོགས་པར་དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱས་པའི་སྣང་ཚུལ་ཡང་མཆིས། གཞན་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་པའི་སྡེ་རུ་རྡོ་རིང་ཀ་པར་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱུང་མི་འདུག་ཅིང་། དེང་ཧ་ལམ་སྐྱོན་མེད་ལྷུན་ཆགས་སུ་གནས་པ་དེ་ཀ་པ་ཡིན་ལ། དེའི་སྟེང་ཡང་ཡིག་རྙིང་ཐིག་ཕྲེང་བཅུ་གཉིས་ཡོད་པ་དང་ནང་དོན་གྱི་ཆ་ནས་གནས་དང་རྟེན་ག་གེ་མོར་བདག་པོ་དོ་དམ་བྱ་དགོས་པ་དམིགས་སུ་གདམས་ཡོད་། ལྷག་པར་ཡི་གེ་འབྲི་མཁན་པ་གེར་ཙེ་དང་རྡོ་མཁན་རྒྱ་གར་མེ་ཏོག་གཉིས་ཆ་གང་ལ་གཞིགས་ཀྱང་མཚན་དམིགས་གསལ་བ་ཞིག་དང་སྐབས་འདིར་རྒྱ་གར་གྱི་རྡོ་བཟོ་མཁན་པོ་བོད་ལ་རྒྱུགས་ཆེ་བའི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཀྱང་བསྟན་ཡོད་པ་གལ་ཆེན་པོར་མཐོང་ལ། འདི་ལས་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་མགོ་ལ་བོད་དུ་རྒྱ་གར་ཤར་མའི་ལུགས་ཀྱི་རྡོ་སྐུ་ཇི་སྙེད་ཅིག་འབྱུང་བཞིན་པ་དང་བཟོ་དེ་བོད་ལ་ཇི་ལྟར་དར་ཚུལ་སྐོར་ལ་རྒྱུ་ཆ་གསོན་པོ་ཞིག་སྤྲད་ཡོད་པར་འདོད།\nགཉིས། རྡོ་རིང་ཆག་རོ་གསུམ་ལ་རྟོག་ཞིབ་བརྒྱུད་གསར་དུ་རྟོགས་པ་ནི་དེ་ཚོ་གསུམ་ཀ་དེ་སྔའི་རྡོ་རིང་ཁ་པའམ་རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་མའི་ཆ་ཤས་ཡིན་ལ། ཆག་རོ་དང་པོ་དང་ཀ་བ་གདུང་མའི་དབྱིབས་ཀྱི་ངོས་གཉིས་སུ་ཡི་གེ་ཡོད་ལ། ལྷག་པར་ཆག་རོ་གཉིས་པའི་མདུན་རྒྱབ་གཉིས་སུ་དབུའི་འོད་གོར་དང་རྒྱབ་ཡོལ་གྱི་ཟུར་ལྷག་ཡོད་པ་དང་ཟུར་དུ་ཡང་ཡི་གེ་ཡོད་ལ། དེ་ལས་ངོས་གཅིག་གི་རི་མོ་དང་རས་ཆར་རྡི་སིང་གིས་སྤེལ་བའི་རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་མའི་བྱང་ངོས་ཀྱི་གཡས་སྟེང་གི་རི་མོ་གཉིས་ཆུ་ལ་ཆུ་བཞག་གི་དཔེར་འགྲོ་བས། དང་པོའི་རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་མར་མདུན་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱབ་དུ་ཡང་ལྷ་སྐུ་བརྐོས་ཡོད་ལ། ད་ལྟ་མཐོང་དུ་ཡོད་པའི་ཡི་གེ་ངོས་གསུམ་དང་། རས་ཆར་རྡི་སིང་ལྟར་ན་ཟུར་ངོས་ནུབ་མར་རྟེན་འབྲེལ་སྙིང་པོའི་གཟུངས་སྔགས་ཀྱང་བརྐོས་ཡོད་པར་གཞིགས་ན་རྡོ་རིང་ཁ་པའི་ཕྱོགས་བཞི་བོར་ཡི་གེ་བརྐོས་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། གོང་དུ་བཤུས་པའི་ཡི་གེ་ཐོ་རེ་བ་དེ་ཚོ་ཡང་རྡོ་རིང་དེའི་ཆ་ཤས་ཡིན།\nགསུམ། རས་ཆར་རྡི་སིང་གི་ངོ་སྤྲོད་ལ་གཞིགས་ན། རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་མ་ཁ་བྱང་དུ་ཕྱོགས་པ་ལས་རྡོ་རིང་གཉིས་ཀྱི་སྤྱིའི་འཁོར་ཕྱོགས་གསལ་བོར་བསྟན་ཡོད་ཅིང་། དེས་ན་དེ་སྔ་རྡོ་རིང་ཀ་བའི་རུས་སྦལ་གྱི་ཁ་ནུབ་ཏུ་ཕྱོགས་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ན་རྡོ་རིང་ཀ་བའི་གནས་ཡུལ་ལ་ཕྱིས་སུ་འགྱུར་བ་ཐེབས་ཡོད་པ་ཐག་བཅད་ཆོག་ལ། རུས་སྦལ་གྱི་སྒལ་སྟེང་དུ་ཨར་འདམ་བྱུགས་ནས་ཉམས་གསོ་བྱས་པའི་ཤུལ་གྱིས་ཀྱང་རྡོ་རིང་འདིར་གང་ལ་གང་འཚམ་གྱི་འགྱུར་བ་ཐེབས་པ་རྟོགས་ནུས་ལ། ཀ་གདུང་དབྱིབས་ཀྱི་རྡོ་ནར་མོ་དེ་སྔ་མ་གྲུ་བཞི་ལེབ་མོའི་དབྱིབས་ལ་གཟོང་བཏབ་ནས་སྒོར་མོའི་དབྱིབས་ལེགས་པར་བཟོས་པ་ལས་རྡོ་རིང་ཀ་བ་ཇི་ལྟར་འཕྲོ་བརླག་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ལ་ཡང་ངེས་ཤེས་ཅུང་འདྲོང་ནུས།\nབཞི། རྡོ་རིང་ཀ་པ་ཞབས་རུས་སྦལ་དང་སྟེང་དུ་སྰ་ཚའི་དབྱིབས་ཀྱི་ཆར་ཁེབས་ཡོད་ལ། རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ནས་བལྟས་ཚེ་སྔ་མ་དེ་རྒྱ་ནག་རིག་གནས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིག་ཏེ། བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་རྡོ་རིང་མང་ཆེ་བའི་ཞབས་རར་བེད་སྤྱོད་གནང་མྱོང་ཡོད་པ་དང་དེའི་ཕྱིས་སུ་རུས་སྦལ་རྡོ་རིང་ཞབས་རར་བཞག་པ་མི་འདུག དེ་བཞིན་རྡོ་རིང་སྟེང་གི་ཆར་ཁེབས་ཀྱི་སྰ་ཚའི་ཏོག་ལ་མཚོན་ན་བོད་དུ་དཔེ་གཞི་འདི་མ་གཏོགས་མེད་ལ། རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་ནས་བལྟས་ཚེ་ནང་བསྟན་དར་བ་ནས་བོད་དུ་སླེབས་ལ། ལྷ་རྩེའི་ཁྲོམ་ཆེན་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དང་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་P.T.1134གཙོ་བྱས་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྨད་ཙམ་ལ་ལྷ་རིས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་དུ་རྒྱུགས་ཆེ་ཡང་།ཡིག་རྙིང་གི་འགྲོ་སྟངས་ལ་མངོན་གསལ་དོད་པའི་ཁྱད་ཆོས་བྱུང་མི་འདུག་པས་ལོ་ཚིགས་ཇི་ལྟར་ཐག་གཅོད་དགོས་མིན་ནི་གནད་དོན་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། ལོ་ཚིགས་གཏན་འཁེལ་གནང་རྗེས་ད་གཟོད་དེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཁག་ཅིག་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཆོག་པ་ཞིག་རེད།\nལྔ། རྡོ་རིང་ཁ་པའམ་རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་མའི་ལོ་ཚིགས་ཐད་རྒན་པ་སངས་དབང་འདུས་ནས་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པར་བཞག་ཡོད་ན་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་ཐོག་མའི་གནས་སྐབས་ཡིན་ལ། རྡོ་བརྐོས་འདི་དག་གིས་མཚོན་བར་སྐབས་འདིར་ས་འདི་བོད་ནས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་བྱེད་སྒོའི་ཐད་གོ་གནས་དམིགས་གསལ་བ་བཟུང་ཡོད་པ་རྟོགས་ནུས་ལ། དེ་དང་མཐུན་པར་དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པར་ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཡབ་སྲས་ཀྱིས་བསླངས་པའི་རྣམ་སྣང་དབུར་བརྐོས་པའི་རྡོ་རིང་ཞིག་ད་ལྟ་སྤྱི་ཏིའི་དཀོར་ས་ཆར་ཡང་ཡོད། ཡིན་ཡང་རྡོ་རིང་ཁ་པའམ་རྣམ་སྣང་རྡོ་བརྐོས་མའི་ངོས་བྱང་དུ་བདག་རོག་བཅུ་ན་ལྷ་བཟོས་རྐོན་མཆོག་མྱི་ནུབ་པའི་རྟེན་དུ་ཤར་ནུབ་གཉིས་སུ་ཞེས་པ་འམ། ཤར་ཟུར་ངོས་སུ་ཆོས་ཀོར་དང་ཆོས་ཀོར་ལ་རྟེན་པ་རྣམས་ལ་གནོད་མ་བྱེད་པར་བགྱི་ཞེས་པ་སོགས་དམ་པའི་ཆོས་མི་ནུབ་པ་དང་དར་བའི་ཆེད་དུ་རྡོ་བརྐོས་མཛད་པའི་ཚུལ་གསུངས་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་རྡོ་རིང་ཀ་པར་དམ་པའི་ཆོས་དང་རྟེན་ག་གེ་མོ་མི་ནུབ་པ་སོགས་ཀྱི་ཚིག་ཟིན་ལ་བརྟག་ན་རྡོ་རིང་གཉིས་པོའི་བར་ཐུན་མོང་གི་བསྟན་དོན་ཡོད་པ་དང་། རྡོ་རིང་ཀ་པར་དགེ་འདུན་ལ་རྒེ་འདུན་བྲིས་པ་དང་། རྡོ་རིང་ཁ་པས་དཀོན་མཆོག་ལ་རྐོན་མཆོག ཆོས་འཁོར་ལ་ཆོས་ཀོར་བྲིས་པའི་ཆ་ནས་ཡང་ཕན་ཚུན་ནང་འབྲེལ་ཅུང་མེད་དམ་སྙམ་མོད། ཡིན་ཡང་འབྲེལ་ཡོད་ཡིག་ཚང་ཁ་གསལ་མ་མཐོང་བས་རྡོ་རིང་གཉིས་པོའི་འབྲེལ་བ་ཡང་སྙིང་ག་རེ་ཡིན་པ་དང་ཁོར་ཡུག་ཅི་འདྲ་ཞིག་གི་འོག་ནས་གནས་འདིར་བརྐོས་པ་སོགས་གནད་དོན་མི་ཉུང་བ་ཞིག་ལྷག་ཡོད་པས་ཕྱོགས་འདིར་ཐུགས་མོས་ཡོད་མཁན་གྱིས་མུ་མཐུད་དུ་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་གནང་རྒྱུ་གལ་ཆེ་བར་འདོད་དོ།\n1.H.E.Richardson,A corpus of early Tibetan inscriptions, Royal Asiatic Society，1985.\n2. པ་སངས་དབང་འདུས།སྤུ་རྒྱལ་བོད་ཀྱི་རྡོ་བརྐོས་ཡི་གེ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་ཀྱི་མ་ཡིག་དག་བཤེར་དང་དེའི་ཚིག་འགྲེལ་དངས་སང་གངས་ཆུ།བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།2011 ལོ་དཔར།\n2020 ལོའི་ཟླ 10 ཚེས 30 ཉིན།\nཁ་བ་སྙིང་ལྕགས་དྲན་བཞིན་ཡོད། མདང་ནུབ་ལྷག་ཏུ་དྲན་པར་བྱས། (282,210℃)\nརྒྭ་ལོ་གཞོན་ནུ་དཔལ་དང་། ཁམས་པ་སྒ་ལོ། རོང་པ་རྒྭ་ལོ་གསུམ་ལས་འཕྲོས་པའི་ཟིན་བྲིས། (191,643℃)\nདཔེ་འཕྲིན། 《དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་སྐོར་གྱི་བཅར་འདྲི》ཞེས་པའི་དེབ་མཆོག་ཅིག་མི་ཡུལ་དུ་བལྟམས་པ། (166,709℃)\nལྷ་མཐོང་ལོ་ཙཱ་བའི་«བལ་པོའི་ལམ་ཡིག»བཀླགས་པའི་བརྗེད་བྱང་། ཚངས་དབང་དགེ་འདུན་བསྟན་པ། (164,081℃)


བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་རྩོམ་རིག་ལས《འགྲོ་བ་བཟང་མོ》དང་དེའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མདོ་ཙམ་བརྗོད་པ། | ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ།\n2018-05-29 17:20:18 ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ། ལྷ་རྒྱལ་ཚེ་རིང་། ཀློག་གྲངས།\n[གནད་བཏུས]དཔྱད་རྩོམ་འདིར་ཟློས་གར་རྩོམ་རིག《འགྲོ་བ་བཟང་མོའི》ངོ་མཚར་བརྗོད་དོན་གཞིར་བཟུང་སྟེ། རྩོམ་རིག་གཞུང་ལུགས་ལ་རྣམ་པར་སྦྱར་ནས་གང་དེའི་བསམ་བློའི་རང་བཞིན་གནད་དུ་བསྡུས་ཏེ་བསྟན་ཡོད་པ་དང་། ཐུན་མིན་སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས་རྣམ་པ་བཞིའི་སྒོ་ནས་སྤྲོས་འདུག་གོ །\n[གནད་ཚིག] ཟློས་གར་རྩོམ་རིག། གཏམ་རྒྱུད། སྒྱུ་རྩལ་ཁྱད་ཆོས། བསམ་བློའི་རང་བཞིན།\nདེ་ཡང་ཟློས་གར་རྩོམ་རིག《འགྲོ་བ་བཟང་མོ》ཞེས་པ་ནི་བོད་ལྗོངས་དབུས་སྟོད་མོན་ཡུལ་རྟ་དབང་ཞེས་བྱ་བ་རུ་བྱུང་བའི་དམངས་ཁྲོད་གཏམ་རྒྱུད་གཞིར་བཟུང་ནས་ལེགས་བསྒྲིགས་མཛད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང། དུས་ཡུན་རིང་བོའི་འཁྲབ་སྟོན་ལག་ལེན་ཁྲོད་དུ་སྒྲིག་གཞི་ཚད་ལྡན་ཡིན་ལ། བརྗོད་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། ཁྱད་ཆོས་འབུར་དུ་ཐོན་པའི་འཁྲབ་གཞུང་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ལར་བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་ནི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ངོ་མཚར་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་འཁྲབ་སྟོན་སྒྱུ་རྩལ་ཞིག་ཡིན་ཕྱིར། དེ་ནི་ཐོག་མར་བོད་རིགས་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་གླུ་གཞས་དང་། ཞབས་བྲོ། གཏམ་བརྗོད་ཟློས་གར་སོགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་ནས་རིམ་བཞིན་བྱུང་ཞིང་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་གྱི་འཁྲབ་སྟོན་སྒྱུ་རྩལ་ནི་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ནས་བཟུང་རིག་པའི་དཔལ་དུ་མཆིས་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དག་གི་ཟུར་དང་ངོས་སུ་ཅུང་ཟད་ཙམ་རེ་བསྟན་འདུག་པ་ལྟར་ཡིན་ཞིང་། གྲུབ་ཐོབ་པ་ཐང་སྟོང་རྒྱལ་བོས་སྐྱེས་འབྲས་ཡག་ཅིང་གླུ་གར་ལ་མཁས་པའི་བུ་མོ་སྤུན་བདུན་ལ་ཟློས་གར་འཁྲབ་སྟོན་སྒྱུ་རྩལ་བསླབ་ཁྲིད་མཛད་པ་ནས་བཟུང་བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་སྒྱུ་རྩལ་ནི་འཕེལ་རྒྱས་གསར་བ་ཞིག་གི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་མགོ་བརྩམས་པ་དང། རིམ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་ཆེན་མོ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་དར་རྒྱས་བྱུང་ངོ་། །\nའདིར་དགོས་ཆེད་དུ་གསལ་ཁ་ཆོད་པར་བཤད་དགོས་པ་ཞིག་ནི། ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་དང་དགོན་པའི་འཆམ་གཉིས་ནི་མཚོན་བྱ་དོན་དང་མཚོན་ཚུལ་ཐབས་གཉིས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ཏེ། འཆམ་ནི་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་འཁོར་བསྐོར་སྐབས། གསང་སྔགས་ཀྱི་ལྷ་སྐུའི་བཀོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཤིག་མངོན་པར་བསྟན་པ་རྣམས་སྐུ་བརྙན་དུ་མཛད་པ་དང་། ཞལ་ཐང་དུ་བྱུང་བ། ཞལ་འབག་ཏུ་བཞེངས་པ་རྣམས་ནི་ཕྱིས་སུ་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའ་སོ་སོའི་དགོན་སྡེ་དག་གིས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་སྒྲུབ་མཆོད་མཛད་སྐབས་ཞི་ཁྲོའི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ཆས་སུ་ཞུགས་ནས་སྦྱིན་བསྲེགས་ལྡུག་པ་དང་། ལྕགས་མཁར་བསྲེགས་པ། གཏོར་ཟོར་འཕེན་པ་བཅས་དང་ཉེ་བར་འབྲེལ་ནས་འཆམས་དང་འཆམ་གྱིན་པ་དེ་ཡིན་ཕྱིར། བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་དང་གཏན་ནས་མི་འདྲའོ། ། བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་དང་དགོན་པའི་འཆམ་གཉིས་ནི་ནང་དོན་དང་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ཐད་ནས་ཐ་དད་ཡིན་པའི་སྐོར་ལ་མཁས་པ་བློ་བཟང་རྡོ་རྗེ་ལགས་ཀྱིས《བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་སྐོར་གླེང་བ》ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དུ། འཆམ་ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་བོན་པོའི་ཆོས་ལུགས་དང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་གཉིས་ཀར་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་དང་བོད་ཀྱི་དམངས་ཁྲོད་ནས་བྱུང་བའི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་གཉིས་ནི་གཏན་ནས་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་མཚན་བཞི་ཡོད་དེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་མི་འདྲ་བ་དང་། འཁྲབ་སྟོན་གྱི་སྒྱུ་རྩལ་མི་འདྲ་བ་དང་། གླུ་དབྱངས་ཀྱི་འགྱུར་ཁུགས་མི་འདྲ་བ་དང། རོལ་མོའི་ཆིངས་མི་འདྲ་བ་བཅས་སོ་ཞེས་དང་། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གར་འཆམ་ནི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེས་གསུངས་པའི་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་བཞིའི་ནང་གི་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དང་བླ་མེད་རྒྱུད་འགའ་ཞིག་ལས་བྱུང་བའི་རྡོ་རྗེ་གར་ཞེས་པ་དེ་ཡིན། དེ་ཐོག་མར་བོད་དུ་དར་སྤེལ་མཛད་པ་པོ་ནི་སློབ་དཔོན་པདྨ་སམ་བྷ་ཝ་དང་མཁན་པོ་བོ་དྷི་ས་ཏྭ་གཉིས་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་རྣམ་པ་གཉིས་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་ལ་རབ་གནས་མཛད་སྐབས་རྒྱུད་དང་མཐུན་པའི་རྡོ་རྗེའི་གར་མཛད་པ་དང་། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་སྐབས་སུ། མངའ་རིས་གུ་གེ་རྒྱལ་པོ་ལྷ་བླ་མ་སྐུ་མཆེད་ཀྱིས་མཐོ་ལྡིངས་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་ཤིང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་མང་པོ་རྒྱ་གར་ནས་བོད་སྐད་དུ་ལེགས་པར་བསྒྱུར་རྗེས། ལོ་ཙཱ་པ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་རྒྱུད་སྡེའི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་པའི་རྡོ་རྗེའི་གར་གྱི་རིགས་དར་སྤེལ་མཛད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ས་སྐྱ་པ་དང་། བཀའ་རྒྱུད་པ། རྙིང་མ་པ་སོགས་གྲུབ་མཐའ་མང་པོ་ཞིག་ལ་རང་རང་གི་ཕྱག་བཞེས་སུ་ཡོད་པའི་གར་འཆམ་མང་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱང་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་མུ་ནེས་གསུངས་པའི་རྒྱུད་སྡེའི་དགོངས་པ་དང་མཐུན་པར་མཛད་པ་ཡིན་པས། དེ་དག་ལ་རང་རང་སོ་སོའི་ཁུངས་རེ་ཡོད་པ་རེད་ཅེས་ཁུངས་ལུང་ལྡན་ལ་གསལ་ཁ་ཆོད་པར་གསུངས་པ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་རྟོགས་དགོས་སོ། །\nདེ་ཡང་ཡུལ་མཎྜལ་སྒང་ཞེས་བྱ་བ་ན། བྲམ་ཟེ་རིགས་ཀྱི་རྒན་རྒོན་གཉིས་བཞུགས་པ་ལ། ཡབ་ཀྱི་མཚན་ལ་བྲམ་ཟེ་བློ་བོ་དང་། ཡུམ་གྱི་མཚན་ལ་བྲམ་ཟེ་མཛེས་མ་ཟེར་ཞིང་། ཡབ་ཡུམ་འདི་གཉིས་ལ་བཀྲ་ཤིས་པའི་ལྟས་དང་བཅས་པར་སྲས་མོ་ཞིག་འཁྲུངས་ཏེ་ཞལ་ནས་མ་ཎི་ཡིག་དྲུག་གསུངས་བྱུང་བ་དང་། བར་སྣང་ཁམས་སུ་འཇའ་འོད་ཀྱི་གུར་ཁང་ཕུབ་ཅིང་། མ་ཡེ་ཤེས་མཁའ་འགྲོ་སྡེ་ལྔ་འདུས་ནས་མགྲིན་གཅིག་ཏུ་མཚན་ལ་མཁའ་འགྲོ་མ་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ཞེས་གསོལ།\nདེ་ནས་དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ། ཡུལ་མཎྜལ་སྒང་གི་རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལ་དབང་པོས། མདའ་གཞུ་ནི་བཏགས། བློན་འབངས་རྣམས་དང་། ཁྱི་མོ་ལྕགས་ཕྲ་འབ་ཤེས་དེ་ཁྲིད་ནས་རི་དྭགས་རྔོན་པར་སོང་ངོ་། ། ཉིན་དེར་རི་ལུང་གང་མང་མྱུལ་ནས་རི་དྭགས་ཁ་ཤ་མང་པོ་ཞིག་བསད་པ་དང། དེ་ནས་ཉི་མ་ནུབ་ནས་གྲིབ་མ་ས་གཞི་ལ་གོན་པའི་མཚམས་དེ་ལ། ཁྱི་མོ་ལྕགས་ཕྲ་འབ་ཤེས་དེ་ཉིད་གར་སོང་ཆ་མེད་དུ་གྱུར་པ་ལ། བློན་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་བཙལ་ནས་མ་རྙེད་དོ། ། ཕྱིའི་ཉིན་མོའི་ནམ་མཁའ་ལངས་པའི་ཚེ། ཉི་མ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ནགས་གསེབ་སྟུག་པོ་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་པ་ན། ཁང་པ་ཆུང་ཆུང་བཀོད་པ་ལེགས་པ་ཞིག་མཐོང་ནས། རྒྱལ་པོ་དང་མཉམ་དུ་དུད་ཁྱིམ་དེར་ཕེབས་ནས་ཁྱི་མོ་བཙལ་བ་ལ། ཁྱི་མོ་མ་རྙེད་པར། དུད་ཁྱིམ་དེའི་གཟིམ་ཆུང་ནང་དུ་བྱོན་པའི་ཚེ། གཡུ་ཁྲིའི་སྟེང་ན། མིའི་བུ་མོ་མི་འདྲ་བ་ལྷའི་སྲས་མོ་འདྲ་བ། མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་འཕྲོག་པ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོའི་མཚན་རྟགས་དང་ལྡན་པ་ཞིག་བཞུགས་པ་མཐོང་བས། རྒྱལ་པོས་རང་གི་བཙུན་མོར་འདོད་ནས་བྲམ་ཟེ་རྒན་རྒོན་གཉིས་ལ། བུ་མོ་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་འདི་ཉིད་ཅིས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོར་སྟེར་དགོས་ཞེས་བཀའ་གསུང་བཙན་པོ་གནང་སྟབས། འགྲོ་བ་བཟང་མོ་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་བྱེད་འདོད་མེད་ན་ཡང་། ཡབ་ཡུམ་གཉིས་ཀྱི་བཀའ་གསུང་ཇི་བཞིན་རྒྱལ་པོའི་ཁྱིམ་ལ་བྱོན་རྒྱུ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་སོ། །\nདེ་ནས་འགྲོ་བ་བཟང་མོར་སྲས་མོ་ཞིག་འཁྲུངས་ཏེ། མཚན་ལ་ལྷ་ཅིག་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོ་གསོལ། སྲས་མོ་དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་བཞེས་པ་དང་། རྒྱལ་བུ་ཞིག་འཁྲུངས་ཏེ། མཚན་ལ་ལྷ་སྲས་རྒྱལ་བུ་ཀུན་ཏུ་ལེགས་པ་གསོལ་ཏོ། ། ཡབ་ཡུམ་སྲས་བཅས་དགའ་བདེའི་དཔལ་ལ་རོལ་ཅིང་འདོད་དགུ་ལོངས་སུ་སྤྱད་ནས་བཞུགས་པའི་ཚེ། རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལ་དབང་བོ་ལ་བཙུན་མོ་ཧ་ཅང་ཟེར་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས། ད་ནི་རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལ་དབང་བོས་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་བཙུན་མོར་བཞེས་ནས། རྒྱལ་རྒྱུད་འཛིན་པའི་རྒྱལ་སྲས་འདུག གཉེན་ཚན་སྤེལ་བའི་སྲས་མོའང་འདུག འོན་ཀྱང་ང་བཙུན་མོ་ཧ་ཅང་ཟེར་བ་ལ། ཁྱོད་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་དགྲ་རུ་བྱུང་། ཁྱོད་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་མ་བུ་གསུམ་པོ་ངས་ཟ་མ་ཐུབ་ན། ང་བཙུན་མོ་ཧ་ཅང་མིན་པའི་རྟགས། ། ཞེས་བསམ་ངན་ཡིད་ལ་བཅངས་ནས་སྦྱོར་ངན་ལག་ཏུ་བསྟར་བར་བརྩམས་པས་ན། འགྲོ་བ་བཟང་མོས་བདུད་ཀྱི་བར་ཆད་ཡོང་བ་མཁྱེན་ནས། སྲས་དང་སྲས་མོ་གཉིས་ལ་ཞལ་ཏ་སློབ་གསོ་ནན་མོར་གནང་རྗེས། མཁའ་འགྲོའི་གླིང་ལ་འཕུར་སོང་ངོ་། ། དེ་ནས་སྲས་དང་སྲས་མོ་གཉིས་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལ་དབང་བོའི་གམ་ལ་སོང་ནས་ཡུམ་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་མཁའ་འགྲོའི་གླིང་ལ་འཕུར་སོང་བའི་གནས་ཚུལ་ཞུས་པས། རྒྱལ་པོོ་དྲན་མེད་དུ་བརྒྱལ་ཏོ། ། དེ་ནས་འཁོར་འབངས་རྣམས་ཀྱིས་ཙན་དན་གྱི་ཆུ་ཞལ་ལ་གཏོར་བ་དང་རྒྱལ་པོའི་ཐུགས་དྲན་སོས་པར་གྱུར་ཏེ། སྤྱན་ཆབ་བསིལ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལྷུང་ནས་བསྡད་དོ། །\nདེའི་སྐབས་སུ། བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གིས་བློན་པོ་རྣམས་ལ་བཀའ་བསྒོས་ནས་རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལ་དབང་བོ་ལ་གཡོ་ཐབས་ཀྱིས་ཨ་རག་རྒུན་ཆང་འདྲེན་ཁུལ་གྱིས་སྨྱོ་ཆུ་ཡང་ཡང་དྲངས་པ་ལ། རྒྱལ་པོོ་སྨྱོས་པར་གྱུར་ནས་མཚམས་མཚམས་ལ་ངའི་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ཟེར་བཞིན་བར་སྣང་ལ་སྤྱན་གྱིས་ཅེ་རེ་གཟིགས་ཤིང་། མཚམས་མཚམས་ལ་གླུ་ལེན་པ་དང་། མཚམས་མཚམས་ལ་གར་བྱེད་པར་གྱུར་པས། མུན་པའི་བཙོན་ལ་བཅུག་གོ ། དེའི་ཚེ། བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གི་བསམ་པ་ལ། འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་སྲས་དང་སྲས་མོ་འདི་གཉིས། ལོ་ན་ཆུང་དུས་མེད་པར་མ་བཏང་ན། ན་སོ་དར་ལ་བབས་དུས་མི་ཐུབ་པར་འདུག་པས། ད་ནི་གསོད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་འཐེན་དགོས་སྙམ་སྟེ། ནད་ཀྱིས་མནར་ནས་འཆི་བ་ལྟར་མལ་ཁྲིར་ཉལ་བསྡད་པ་ལ། བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་བྱུང་གང་གི་གཏམ་དྲིས་ཚེ། བདུད་མོ་ན་རེ། བློན་པོའི་ཚོགས་རྣམས་ང་ལ་ཚུར་ཉོན་དང་། ང་ལ་དྲག་རྒྱུ་མེད་པའི་ལྗི་མོ་ནད་ཀྱིས་ཐེབས། ང་ལ་ཕན་པའི་སྨན་ནི་འདི་འདྲ་འདུག འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་སྲས་དང་སྲས་མོ་གཉིས། ང་ཡི་ལོ་ཁམས་ཀུན་ནས་མི་མཐུན་པས། མིང་སྲིང་གཉིས་ཀྱི་སྙིང་དམར་མ་ཟོས་ན། ང་བཙུན་མོའི་ནད་འདི་དྲག་ཐབས་མེད། ཅེས་སྨྲས་པ་ལ། འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་སྲས་མོ་ལྷ་ཅིག་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོ་དང་། སྲས་རྒྱལ་བུ་ཀུན་ཏུ་ལེགས་པ་གཉིས་ཤན་པ་རྒན་གཞོན་གཉིས་ལ་སྤྲད་ནས། དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་སྙིང་དམར་པོའི་ཚ་དྲོད་མ་ཡལ་བར་བདུད་མོ་ཧ་ཅང་ལ་ཁྱེར་ཤོག་ཅེས་བཀའ་བསྒོས་སོ། །\nཡིན་ན་ཡང་། ཤན་པ་རྒན་གཞོན་དེ་གཉིས་སྲས་དང་སྲས་མོ་གཉིས་ལ་ཁོང་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་ནས། དེ་གཉིས་ཚེ་ཐར་ལ་བཏང་རྗེས། ཕོ་བྲང་རྒྱ་སྒོའི་འདབས་རོལ་གྱི་ཁྱི་ཕྲུག་གཉིས་བསད་ནས་དེ་གཉིས་ཀྱི་དོན་སྙིང་བཙུན་མོ་ལ་ཕུལ་བས་ན། བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གིས་ཁྱི་སྙིང་གཉིས་ཟོས་མཐར་ནད་དེ་ཡང་སངས་དྲག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱི་ཚུལ་བསྟན་ཏོ། །\nདེ་ནས་ཉིན་ཞིག་ལ། བདུད་མོ་ཧ་ཅང་ཕོ་བྲང་གི་ཡང་རྩེ་ལ་ལྟ་སྐོར་དུ་ཕྱིན་པ་ལས། སྲས་དང་སྲས་མོ་གཉིས་མེ་ཏོག་ར་བར་སྐུ་རྩེད་དུ་བྱོན་པ་མཐོང་བར་གྱུར་ཏེ་ཁོང་ཁྲོ་རབ་ཏུ་སྐྱེས་ཤིང་། སླར་ཡང་ནད་ཀྱིས་ཐེབས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཉལ་ནས་བསྡད་དོ། ། དེ་ནས་བློན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བཙུན་མོ་ཧ་ཅང་ལ་གཏམ་དྲིས་པས་ན། ཅིས་ཀྱང་སྲས་དང་སྲས་མོ་གཉིས་ཉ་པ་རྒན་གཞོན་གཉིས་ལ་སྤྲད་ནས་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་འཕེན་དགོས་པའི་བཀའ་གསུང་གནང་ངོ་། ། ཉ་པ་རྒན་གཞོན་གཉིས་ཀྱིས་སྲས་དང་སྲས་མོ་གཉིས་ཁྲིད་ནས་རྒྱ་མཚོའི་ཁར་ཕྱིན་ཚེ། སེམས་ནས་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་ཏེ་མཚོ་ལ་འཕེན་མ་སྤོབས་པར་དེ་གཉིས་ཚེ་ཐར་ལ་བཏང་།\nདེ་ནས་ཡང་ཉིན་ཞིག་ལ། བཙུན་མོ་ཧ་ཅང་ཕོ་བྲང་ཡང་རྩེ་རུ་ཞབས་སྐོར་དུ་བྱོན་པ་ན། ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ནགས་གསེབ་ན་སྲས་དང་སྲས་མོ་དེ་གཉིས་འགྲོ་བཞིན་པ་མཐོང་སྟེ། ཁོང་ཁྲོ་དྲག་ཏུ་སྐྱེས་ནས་མཚོན་ཆས་སྤྲས་པའི་དམག་དཔུང་རྣམས་དེ་གཉིས་འཛིན་པར་བཀའ་ཡིས་མངགས་པས། སྲས་དང་སྲས་མོ་གཉིས་བཟུང་སྟེ། གདོལ་བ་རྒན་གཞོན་ལ་སྤྲད་ནས་རྒྱ་གར་ཤར་རིའི་གཡང་ལ་འཕེན་པར་མངགས་པ་ལ། གདོལ་བ་གཞོན་པ་དེས་སྙིང་རྗེ་མེད་པར་ལྷ་སྲས་ཀུན་ཏུ་ལེགས་པ་ཤར་རིའི་གཡང་ལ་འཕངས་པའི་ཚེ། ཡུམ་འགྲོ་བ་བཟང་མོས་མཁའ་འགྲོའི་གླིང་ནས་གཟིགས་ཏེ། སྐད་ཅིག་ཉིད་ལ་བྱ་རྒོད་ཅིག་ཏུ་སྤྲུལ་ནས་གཡང་ལ་འཕངས་པའི་ལྷ་སྲས་ནི་གཤོག་ཐོག་ལ་བླངས་ཏེ་ལེགས་པར་བསྐྱབས་པ་དང་། དེ་ནས་ཉ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་སྤྲུལ་ནས་ལྷ་སྲས་དེ་ཉིད་ཉ་མོའི་གཤོག་སྟེང་ལ་བླངས་ཏེ་རྒྱ་མཚོའི་ཕ་རོལ་དུ་བསྐྱལ་ཏོ། །\nདེ་ནས་ཡུམ་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ཡུལ་པདྨ་ཅན་གྱི་ནེ་ཙོ་སྨྲ་མཁན་ཞིག་ཏུ་སྤྲུལ་ཏེ། ཐབས་དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་ལྷ་སྲས་ཀུན་ཏུ་ལེགས་པ་ཡུལ་པད་མ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་དབང་བསྐུར་བས། ཡུལ་དེའི་མངའ་འབངས་རྣམས་གང་དེར་དད་པའི་སྤུ་ལོང་གཡོས་པར་གྱུར་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་སྔར་ལས་དར་ཞིང་རྒྱས་ལ་རྒྱལ་འབངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་ལ་རོལ་བར་གྱུར་ཏོ། །\nསྲས་མོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོ་ནི་གདོལ་བ་རྒན་པོ་དེས་གཡང་ལ་འཕེན་པར་སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་ནས་ཚེ་ཐར་ལ་བཏང་པས། སྲས་མོ་ཡུལ་གྲུ་ཀུན་ཏུ་འཁྱམས་ནས་ཟས་སྐོམ་སློང་དུ་སོང་སོང་བ་ལས། ཡུལ་པདྨ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་འབྱོར་ནས། རྒྱལ་པོོ་ཀུན་ཏུ་ལེགས་པ་སྟེ་ཁོ་མོའི་མིང་པོོ་དང་ཞལ་འཛོམས་བྱུང་བས་ན། སྔོན་མེད་དགའ་སྤྲོ་རྒྱས་ཤིང་། ཁོ་མོ་རྒྱལ་པོོའི་ཕོ་བྲང་ལ་གདན་དྲངས་ཏེ། ལྷ་སྲས་རྒྱལ་པོོ་ཀུན་ཏུ་ལེགས་པ་གསེར་ཁྲི་ལ་བཞུགས། ལྷ་ཅིག་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོ་གཡུ་ཁྲི་ལ་བཞུགས་ཏེ། པདྨ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་ཆོས་བཞིན་བསྐྱངས་པར་བརྟེན། འདོད་ཡོན་ལོངས་སྤྱོད་སྔར་ལས་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད་དོ། །\nདེ་ནས་ཡུན་རིང་མ་ལོན་པར། ཡུལ་མཎྜལ་སྒང་དུ་བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གིས་འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་སྲས་ཀུན་ཏུ་ལེགས་པ་ནི་པདྨ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོས་པར་གྱུར་ཏེ། འཁོར་འབངས་དང་བློན་པོ་རྣམས་ལྷན་ཅིག་བསྡུས་ནས་ཡུལ་མཎྜལ་སྒང་དུ་དམག་ཆེན་འབུམ་ཕྲག་རྩ་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། དེ་ནས་བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གིས་རུ་སྣ་དྲངས་ནས་པདྨ་ཅན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དཔུང་འཇུག་དྲག་པོ་བྱེད་པར་ཆས་སོ། །\nསྐབས་དེར། རྒྱལ་པོོ་ཀུན་ཏུ་ལེགས་པས་ཡུལ་པདྨ་ཅན་གྱི་དམག་ཆེན་ཁྲི་ཕྲག་གསུམ་གྱི་རུ་སྣ་དྲངས་ཏེ། བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གི་དམག་དཔུང་དང་གཡུལ་འགྱེད་བྱས་མཐར། བདུད་མོ་ཧ་ཅང་ལ་ཕྱོགས་བཞི་ནས་མདའ་གྲི་མདུང་གསུམ་ཆར་པ་འབབ་པ་ལྟར་བརྒྱབ་སྟེ་བསྒྲལ་མཐར། དོང་རིམ་པ་དགུའི་ཞབས་ལ་གཏན་དུ་སྦས་ཤིང། དེའི་སྟེང་ལ་མཆོད་རྟེན་ནག་པོ་ཞིག་བཞེངས་ནས་མནན་ནོ། ། གཞན་ཡུལ་མཎྜལ་སྒང་གི་དམག་མི་རྣམས་ལ་གནོད་འཚེ་ཅི་ཡང་མ་བཏང་བར་གསོལ་སྟོན་རྒྱ་ཆེར་མཛད་དོ། །\nརྒྱལ་ཁ་ཐོབ་རྗེས། སྲས་དང་སྲས་མོ་གཉིས་སླར་ཡང་ཡུལ་མཎྜལ་སྒང་ལ་ཕེབས་ནས། ཡབ་རྒྱལ་པོོ་ཀཱ་ལ་དབང་བོ་མུན་པའི་བཙོན་ལས་བསྐྱབས་ཏེ་སྨྱོ་ནད་ལ་སྨན་བཅོས་གང་ལེགས་མཛད་པ་དང་། སྔོན་སྲས་དང་སྲས་མོ་གཉིས་ཚེ་ཐར་ལ་གཏོང་མཁན་ཤན་པ་རྒན་གཞོན་གཉིས་ཡུལ་མཎྜལ་སྒང་གི་ནང་བློན་དང་། ཉ་པ་རྒན་གཞོན་གཉིས་ཡུལ་པདྨ་ཅན་གྱི་ནང་བློན་ལ་བསྐོས་ཏེ། གསོལ་སྟོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཛད་མཐར། ལྷ་སྲས་ཀྱིས་ཡབ་རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལ་དབང་བོ་དང་འཁོར་འབངས་ལྔ་བརྒྱ་ནི་ཡུལ་པདྨ་ཅན་ལ་གདན་དྲངས་ནས། དགའ་སྟོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཛད་པ་དང་། དེ་ནས་རྒྱལ་བློན་འཁོར་འབངས་ཐམས་ཅད་བདེ་སྐྱིད་དཔལ་ལ་རོལ་ཅིང་འདོད་དགུ་ལོངས་སུ་སྤྱད་ནས་བཞུགས་སོ། །\nགོང་ནས་མདོར་བསྡུས་པ་འདི་ནི་ཟློར་གར་རྩོམ་རིག《འགྲོ་བ་བཟང་མོའི》བརྗོད་དོན་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། བརྗོད་དོན་འདིའི་སྟེང་ནས་གཞིགས་ཏེ་དཔྱད་ན། ཟློས་གར་རྩོམ་རིག《འགྲོ་བ་བཟང་མོའི》བསམ་བློའི་རང་བཞིན་ནི་གཤམ་གསལ་ལྟར་ཡིན་པར་སྙམ་སྟེ།\nགཅིག འཇིག་རྟེན་གཏམ་དཔེ་ལ། བུ་སྐྱེས་འདོད་གནམ་གྱིས་མི་ཁོག་ཟེར་བ་བཞིན། མཁའ་འགྲོ་མ་འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་སྲས་མོ་ལྷ་ཅིག་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོ་དང་། ལྷ་སྲས་ཀུན་ཏུ་ལེགས་པ་གཉིས་ལ། ཕྲག་དོག་གི་དུག་ཆུས་ཀུན་ནས་མྱོས་ཤིང་ཞེ་སྡང་གི་དུག་རླངས་སྙིང་ལ་འཁྱིལ་བའི་བདུད་མོ་ཧམ་སེམས་ཅན་ཧ་ཅང་གིས་ནི་ཐབས་བརྒྱ་ཇུས་སྟོང་འཐེན་ནས། ཐེངས་བཞི་ལ་གནོད་འཚེ་གཏོང་བར་བརྩམས་ཀྱང་། ལྷ་སྲས་མིང་སྲིང་གཉིས་ཀའི་ཚེ་སྲོག་གི་ཆ་ལ་གནོད་པ་སྤུ་ཙམ་ཡང་གཏོང་བར་མ་ནུས་པར། ལས་རྒྱུ་འབྲས་དང་རྣམ་སྨིན་འཁོར་ནས་བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གཡུལ་འགྱེད་ཁྲོད་དུ་ངན་ཤི་ཐེབས་ཤིང་དོང་རིམ་པ་དགུའི་ཞབས་ལ་སྦས་པ་དང་དེའི་སྟེང་དུ་མཆོད་རྟེན་ནག་པོ་ཞིག་དུས་གཏན་དུ་བཞེངས་པ་དེ་ལ་ནི། གོམ་གང་མདུན་སྤོས་ཀྱིས་ཟུར་ཟ་དང་འཕྱ་དམོད་བྱས་པ་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཧམ་སེམས་ཆེན་པོ་ལས་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གི་སྦྱོར་བ་ངན་པ་དང་བསམ་པ་ཐ་ཤལ་དེ་ལ་གཏིང་མཐའ་ཟབ་པའི་ངང་ནས་མཚང་འབྱིན་དང་དགག་རྒྱག་བྱས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། མི་ལས་འདས་པའི་མཁའ་འགྲོ་མ་འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་མཛད་སྤྱོད་དང་ངོ་མཚར་གྱི་རྫུ་འཕྲུལ་ལ་བསྟོད་བསྔགས་དང་མོས་གུས་མཛད་ཡོད་ལ། ནང་འཁྲུག་གམ་དམག་འཁྲུག་ཀུན་ནས་བྲལ་བའི་ཞི་བདེ་དང་མཐུན་སྒྲིལ། མཛའ་བརྩེ་དང་བདེ་སྐྱིད། རང་དབང་མཆིས་ལ་མངའ་ཐང་དར་བའི་འཇིག་རྟེན་འཚོ་བ་དང་མཆོག་གྱུར་རྒྱལ་ཁབ་ལ་སྙིང་ནས་རེ་སྨོན་དང་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་འདུག་གོ །\nགཉིས། ཀུན་མཁྱེན་འཇིགས་མེད་གླིང་པ་ཡིས། བསམ་པ་མཆོག་ཏུ་དགེ་ནའང་། ། ཐབས་མཁས་ཤེས་རབ་མཐུ་མེད་ན། ། སྐྱེས་དགུ་བདེ་བར་སྐྱོང་མི་ནུས། ། དེ་ཕྱིར་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་བསླབ། ། ཅེས་དང་། འཇུ་མི་ཕམ་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱ་མཚོས། ཤེས་རབ་མེད་ན་འབྱོར་བ་སོགས། ། ཡོད་ཀྱང་དགྲ་ཡི་གསོས་སུ་འགྲོ། ། སྟོབས་དང་ལྡན་ཡང་གཞན་དབང་འགྱུར། ། ལྕགས་ཀྱུས་གླང་ཆེན་བཀོལ་བ་འདྲ། ། ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྒྱལ་པོོ་ཀཱ་ལ་དབང་བོའི་ནུས་མེད་དང་། མངོན་ཆུང་། བླུན་རྨོངས། རིག་རྟུལ་གྱི་རང་གཤིས་དང་། ཆོས་སྲིད་ལ་བློ་གྲོས་ཀྱི་འཇུག་པ་དམན་པའི་རང་མཚང་རྗེན་པར་བསྟན་པའོ། །\nགསུམ། 《ཆོས་ཡང་དག་པར་སྡུད་པའི་མདོ》ལས། སངས་རྒྱས་འཐོབ་པར་འདོད་པས་ཆོས་མང་པོ་བསླབ་པར་མི་བགྱི་ཡི། ཆོས་གཅིག་ལ་བསླབ་པར་བགྱིའོ། ། དེ་གང་ཞེ་ན། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའོ། ། གང་ལ་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་ལ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལག་མཐིལ་དུ་ཡོད་པ་ལྟར་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་དང་། ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱིས། མི་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ན་སངས་རྒྱས་ཡིན། ། མི་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་ན་གཤིན་རྗེ་\nཡིན། ། མི་ལ་སྙིང་རྗེ་ཡོད་ན་ཁྲོ་ཡང་བྱམས། ། མི་ལ་སྙིང་རྗེ་མེད་ན་འཛུམ་ཡང་གསོད། ། ཅེས་གསུངས་པ་བཞིན། མི་ཡི་རྒྱུད་ལ་ཉེ་བར་གནས་པའི་སྙིང་རྗེ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་ཅན་གྱི་ཤན་པ་རྒན་གཞོན་གཉིས་དང་། ཉ་པ་རྒན་གཞོན་གཉིས། གདོལ་བ་རྒན་པ་བཅས་ནི་གཏུམ་དྲག་ལྡན་པའི་བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གི་བཙན་ལྗིད་བཀའ་ཁྲིམས་ལ་གཏན་ནས་མ་སྐྲག་པར་སྲས་མོ་ཀུན་ཏུ་བཟང་མོ་དང་། ལྷ་སྲས་ཀུན་ཏུ་ལེགས་པ་གཉིས་ལ་ཁོང་ནས་སྙིང་རྗེ་བཅངས་ནས་སྲོག་ཐར་ལ་ཡང་ཡང་བཏང་བའི་མཚུངས་མེད་མཛད་སྤྱོད་ལ་བསྔགས་བརྗོད་མཛད་པ་དེ་ཡིན་ནོ། །\nགཅིག སྤྱིར《འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་རྣམ་ཐར》གྱི་ཕྱེད་སྔ་མ་སྟེ། བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གིས་བཙུན་མོ་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་དང་གང་དེའི་སྲས་མོ་དང་རྒྱལ་སྲས་ལ་གནོད་འཚེ་བྱེད་མགོ་བརྩམས་པས་ན་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་མཁའ་འགྲོའི་གླིང་ལ་འཕུར་སོང་བའི་བར་སྐབས་དེ་ནི། ཟློས་གར་རྩོམ་རིག《སྣང་ས་འོད་འབུམ》གྱི་རྩོམ་སྟངས་དང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་མཚུངས་ཡིན་ལ། གཏམ་རྒྱུད་བྱུང་རིམ་དང་། མི་སྣའི་བཀོད་སྒྲིག་ཀྱང་ཧ་ལམ་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་ངོ་། ། དཔེར་ན། བུ་མོ་སྣང་ས་འོད་འབུམ་ནི་ཡབ་ཀུན་བཟང་བདེ་ཆེན་དང་ཡུམ་མྱང་ཚ་གསལ་སྒྲོན་རྒན་རྒོན་གཉིས་ཀྱི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་པའི་དད་ལྡན་གྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞིག་ཡིན་པ་ཇི་བཞིན། འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ཡང་ཡབ་བྲམ་ཟེ་བློ་བོ་དང་ཡུམ་བྲམ་ཟེ་མཛེས་མ་གཉིས་ཀྱི་སྲས་མོར་འཁྲུངས་པའི་ཆོས་འདོད་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་མཚུངས་ལ། སྣང་ས་འོད་འབུམ་ནི་འཇིག་རྟེན་ཁྱིམ་ཐབ་ལ་འགྲོ་འདོད་མེད་པར་དམ་པའི་ལྷ་ཆོས་ཤིག་བསྒྲུབ་འདོད་ཆེ་ཡང་རི་ནང་དཔོན་པོ་སྒྲ་ཆེན་པའི་བཙན་དབང་གིས་གྲགས་པ་བསམ་གྲུབ་ཀྱི་ཆུང་མ་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་བྱུང་བ་ཇི་བཞིན། འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁྱིམ་ཐབ་ལ་འགྲོ་འདོད་མེད་པར་དམ་པའི་ཆོས་ཤིག་བསྒྲུབ་འདོད་ཆེ་ཡང་། རྒྱལ་པོོ་ཀཱ་ལ་དབང་བོའི་བཙན་དབང་གིས་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་མི་བྱེད་ཐབས་མེད་བྱུང་བ་དང་ཚུལ་འདྲ་ཞིང་། རི་ནང་དཔོན་པོ་སྒྲ་ཆེན་ཚང་ནས་སྙིད་མོ་ནེ་ཙོས་སྣང་ས་འོད་འབུམ་ལ་ཕྲག་དོག་བྱས་ཤིང་། ངན་ཁག་ཡང་ཡང་བཀལ་ནས་གནོད་འཚེ་བཏང་བ་ཇི་བཞིན། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་བདུད་མོ་ཧ་ཅང་ཡང་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ལ་ཕྲག་དོག་སྐྱེས་ཤིང་སྦྱོར་ངན་ལག་ཏུ་བསྟར་ནས་གནོད་འཚེ་ཡང་ཡང་བཏང་བ་དང་ཡང་མཚུངས་སོ། ། དེས་ན། 《འགྲོ་བ་བཟང་མོའི》གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱེད་སྔ་མའི་རྩོམ་སྟངས་འདི་ནི་སྣང་ས་འོད་འབུམ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་རྩོམ་སྟངས་དང་ཧ་ལམ་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་ཕྱིར་རྩོམ་རིག་གཤིབ་བསྡུར་གྱི་ལམ་ནས་དཔྱད་པ་གཏོང་དགོས་སོ་སྙམ།\nགཉིས། 《འགྲོ་བ་བཟང་མོའི》རྗོད་བྱེད་ཚིག་གི་ཐད་ནས་ཀྱང་། སྣང་ས་འོད་འབུམ་རྣམ་ཐར་ཁྲོད་ཀྱི་བཤད་ཚུལ་ལམ་འབྲི་སྟངས་མངོན་གསལ་དུ་ཐོན་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། 《སྣང་ས་འོད་འབུམ་གྱི་རྣམ་ཐར》ཁྲོད་དུ། རི་ནང་དཔོན་པོ་སྒྲ་ཆེན་པ་ཞེས། མེ་ལས་དབལ་ཚ་བ། ཆུ་ལས་རྦ་དྲག་པ། རྔ་མ་ལས་ཉག་ཕྲ་བ། རྒྱ་གཡེར་ལས་ཁ་ཚ་བ། སྲན་མ་ལས་རྡོག་འགྲིལ་བ། བག་ཕྱེ་ལས་རྩི་ཞིབ་པ་གཅིག་ཡོད་པ་ཞེས་ཞིབ་འབྲི་མངོན་གསལ་མཛད་འདུག་པ་ལྟར། 《འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་རྣམ་ཐར》ཁྲོད་དུའང་། རྒྱལ་པོོ་ཀཱ་ལ་དབང་བོ་ཁོང་ཁྲིམས་ལ་གནས་ཤིང་སྐུ་དབང་ཆེ་བ། མེ་ལས་དབལ་ཚ་བ། ཆུ་ལས་རྦ་དྲག་པ། རྟ་རྔ་ལས་ཉག་ཕྲ་བ། ཉུང་དཀར་ལས་བྱུ་རིལ་བ། བག་ཕྱེ་ལས་རྩི་ཞིབ་པ་ཞིག་ཡིན་ཞེས་སྐད་ཆ་གཅིག་མཚུངས་ཀྱིས་མི་སྣའི་རང་གཤིས་དང་སྣང་བརྙན་ཞིབ་འབྲི་མཛད་འདུག་གོ ། ཡང《སྣང་ས་འོད་འབུམ་གྱི་རྣམ་ཐར》ཁྲོད་དུ། རི་ནང་དཔོན་པོ་སྒྲ་ཆེན་པས་སྣང་ས་འོད་འབུམ་ལ་གཉེན་གྱི་མདའ་དར་འཐེན་སྐབས། འདིར་ཚོགས་ཁྲོམ་གྱི་ལྷ་མི་ཀུན་ཉོན་ཅིག ། མྱང་སྟོད་རི་ནང་གྲགས་པ་བསམ་གྲུབ་ལ། ། བུ་མོ་སྣང་ས་བག་མར་བསླངས་ཚར་པས། ། ད་ལྟ་ཉི་མ་དེ་རིང་ནས་བཟུང་སྟེ། ། དབང་ཆེན་མི་ཡིས་བུ་མོ་འཕྲོག་ས་མེད། ། དབང་ཆུང་རྣམས་ཀྱིས་བུ་མོ་རྐུ་ས་མེད། ། བར་མ་རྣམས་ཀྱིས་བུ་མོ་སློང་ས་མེད། ། མཐོ་བ་གནམ་ལ་འཕུར་སོང་ཟེར་ས་\nམེད། ། དམའ་བ་ས་ལ་འཛུལ་སོང་ཟེར་ས་མེད། ། ཅེས་བཀའ་གསུང་ཁྲོམ་སྒྲོག་མཛད་པ་ཇི་བཞིན་དུ། 《འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་རྣམ་ཐར》ཁྲོད་དུ་རྒྱལ་པོ་ཀཱ་ལ་དབང་བོས་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ལ་གཉེན་རྟགས་འགོད་སྐབས་ཀྱང་། ཁྱེད་བྲམ་ཟེ་རྒན་རྒོན་གཉིས་ཀྱི་བུ་མོ་འདི། ། ང་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོར་སྟེར་དགོས་པས། ། དེ་རིང་ཉི་མའི་འཁོར་ལོ་འདི་ནས་བཟུང་། ། མཐོ་བ་གནམ་ལ་འཕུར་སོང་མ་ཟེར་ཅིག ། དམའ་བ་ས་ལ་འཛུལ་སོང་མ་ཟེར་ཅིག ། དབང་བོ་ཆེ་ཡིས་ཕྲོགས་སོང་མ་ཟེར་ཅིག ། ནོར་ཆེན་རྣམས་ཀྱིས་བསླུས་སོང་མ་ཟེར་ཅིག ། ཧམ་པ་ཆེ་ཡིས་བརྐུས་སོང་མ་ཟེར་ཅིག ། གཉོམ་ཆུང་ཞིག་གིས་བསླངས་སོང་མ་ཟེར་ཅིག ། བུ་མོ་འདི་ཉིད་གང་དུ་ཡང་མི་འགྲོ་བར་གྱིས་ཤིག ། ཅེས་སྐུ་དྲག་གི་མཚུངས་མེད་ཟིལ་ཤུགས་དང་རང་སྣང་ཆེན་པོ། གཉོམ་ཆུང་གི་ནུས་མེད་བག་འཁུམས་དང་བཟོད་སྒོམ་རང་བཞིན། བཟློག་ཏུ་མེད་པའི་རྒྱལ་པོའི་བཀའ་གསུང་གི་རང་བཞིན་སོགས་གཅིག་མཚུངས་སུ་ཐོན་འདུག་པ་ལྟ་བུས་མཚོན་ཐུབ་བོ། །\nགསུམ། 《སྣང་ས་འོད་འབུམ》གྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྩོམ་སྟངས་ཁྱད་ཆོས་ནི། འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ནམ་མཁའ་ལ་འཕུར་ཟིན་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་མཇུག་གི་བར་འདི་ནས་བརྗོད་དགོས་པ་འདུག་གོ། 《འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་རྣམ་ཐར》གྱི་ཕྱེད་ཕྱི་མ་འདིའི་འགལ་རྐྱེན་བྱུང་རིམ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པ་ཅུང་ལེགས་པར་འདུག་སྟེ། རྒྱ་ཆེ་བའི་ཀློག་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ཀྱི་རྒྱ་མཚོ་ལ་དྲག་ཏུ་བསྐྱེད་པ་ནི་ཆགས་སྡང་གི་རྣམ་དབྱེ་དང་སྨྲེ་སྐྱོ། སེམས་ཁྲལ་བཅས་ཀྱི་རླབས་ཕྲེང་འབའ་ཞིག་གོ ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གིས་ཐབས་ངན་བཀོལ་ནས་སྦྱོར་ངན་གྱིས་ནི་རང་གི་གོ་ས་དང་གཟི་བརྗིད་ཟིལ་གྱིས་མནོན་པའི་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ལ་གནོད་འཚེ་གཏོང་བར་བསམ་པ་དང་། རྒྱལ་པོོ་ཀཱ་ལ་དབང་བོར་སྨྱོ་ཆུ་དྲངས་ནས་སྨྱོས་སུ་བཅུག་པར་མ་ཟད། ལོ་ན་ཆུང་བའི་སྲས་མོ་དང་རྒྱལ་སྲས་གཉིས་ཀྱང་བསྐྱུར་དུ་མ་འདོད་པར། ཐེངས་གསུམ་ལ་མེད་པར་གཏོང་བར་བསམས་ནས་ཤན་པ་གཉིས་དང་། ཉ་པ་གཉིས། གདོལ་བ་གཉིས་སོགས་ཀྱི་ལག་ལ་བཞག་ཀྱང་། རེ་བ་མངོན་དུ་མ་གྱུར་ཕྱིར། དམག་དཔུང་དྲངས་ནས་གཡུལ་འགྱེད་དུ་སོང་སྟེ་དྲག་ཏུ་འཐབ་པ་རེད། ཡིན་ནའང་། འགྲོ་བ་བཟང་མོ་མཁའ་འགྲོའི་གླིང་ལ་འཕུར་བ་ནས་བཟུང་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་དེ《སྣང་ས་འོད་འབུམ》གྱི་འཕེལ་རིམ་དང་ཀུན་ནས་མི་འདྲ་བར་གྱུར་ཏོ། ། 《སྣང་ས་འོད་འབུམ》ཁྲོད་དུ་གཏམ་རྒྱུད་འཕེལ་རིམ་གྱི་འགལ་བ་དེ་མུ་མཐུད་དུ་སྣང་སའི་སྟེང་ནས་རྒྱུན་བསྲིངས་ནའང། 《འགྲོ་བ་བཟང་མོའི》ཁྲོད་དུ་འཕེལ་རིམ་གྱི་འགལ་བ་དེ་འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་སྲས་དང་སྲས་མོའི་སྟེང་ལ་བབས་ནས་མུ་མཐུད་དུ་རྒྱུན་འཁྱོངས་མཛད་དོ། ། དེས་ན། ངན་པ་དང་བཟང་པོའི་བར་གྱི་འཐབ་རྩོད་དང་འོད་སྣང་དང་མུན་པའི་བར་གྱི་འཐབ་རྩོད་འདི་ཡིས་ནི། རྟག་པར་ལེགས་ཚོགས་ལ་ཡིད་སྨོན་དང་། ཉེས་སྤྱོད་ལ་དགག་རྒྱག ཡ་རབས་ལ་སློབ་སྦྱོང་དང་མ་རབས་ལ་མཚང་འབྱིན། བཟང་པོོ་ལ་བསྟོད་བསྔགས་དང་ངན་པ་ལ་ཆམ་འབེབས། འོད་སྣང་ལ་རེ་མོས་དང་མུན་པ་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་པའི་བློ་དཀར་གྱི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བློ་ཡིད་ལེགས་པར་བསྒྱུར་བ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་ཆགས་སྡང་གི་མེ་སྟག་དབང་མེད་འཚུབ་སྟེ། བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གི་བྱ་སྤྱོད་ངན་པ་ལ་སྙིང་ནས་སྡང་སེམས་སྐྱེས་པ་དང་། སྲས་མོ་དང་རྒྱལ་སྲས་གཉིས་ཀྱི་ཉམ་ཐག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལས་དབང་ལ་སྙིང་ནས་གདུང་སེམས་བཅངས་དགོས་པ་བྱུང། བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གཡུལ་ཕམ་ནས་ངན་ཤི་ཐེབས་པ་དང་། སྲས་མོ་དང་རྒྱལ་སྲས་གཉིས་ལ་གཞི་ནས་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་གོ་རིམ་འདི་ཡིས་ནི། བཙན་པོ་བདུད་མོ་ཧ་ཅང་དང་། གཉོམ་ཆུང་རྒྱལ་སྲས་དང་སྲས་མོའི་བར་གྱི་ཛ་དྲག་ཆེ་བའི་ཁྱོད་ཤི་ང་གསོན་གྱི་ཆབ་སྲིད་འཐབ་རྩོད་ཐར་བཅད་ནས་ཐོན་ཚེ། སྦྱོར་ངན་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་ཅིང་བློ་ངན་བསྒྱུར་དུ་མེད་པའི་བདུད་མོ་ཧ་ཅང་གི་ངན་སྤྱོད་དམ་ངན་གཤིས་དེ་ནི་འབུར་དུ་ཐོན་པར་གྱུར། བཟོད་གླགས་མེད་པའི་སྡང་སེམས་ནི་ཀློག་མཁན་རྣམས་ཀྱི་སེམས་ཁོང་དུ་མེ་ལྕེ་འབར་བ་ཇི་བཞིན་དྲག་ཏུ་སྐྱེད་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། ལོ་ན་ཆུང་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་ལ། སྤྱོད་ལམ་མཛེས་ཤིང་སེམས་རྒྱུད་བཟང་པའི་འགྲོ་བ་བཟང་མོའི་སྲས་མོ་དང་རྒྱལ་སྲས་གཉིས་ལ་སེམས་པའི་གཏིང་ནས་སྙིང་རྗེ་དང་གདུང་སེམས་ངང་གིས་སྐྱེས་ཡོང་བ་རེད། དེ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། གོང་ནས་སྨྲས་ཟིན་པ་ཇི་བཞིན། ལེགས་ཚོགས་དང་ཉེས་སྤྱོད་ཀྱི་འཐབ་རྩོད་དང་། ཡ་རབས་དང་མ་རབས་བར་གྱི་འགྲན་རྩོད་ལས་རྣམ་པར་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། མི་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་དེ་འདྲའི་ཆགས་སྡང་གི་ཚོར་རྟོག་ཤུགས་དྲག་ཏུ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡང། ཟློས་གར་རྩོམ་རིག་འདི་ཉིད་ཀྱི་བྱུང་རིམ་བཀོད་སྒྲིག་འོས་འཚམ་བྱས་པའམ་གཏམ་རྒྱུད་བྱུང་རིམ་ཁྲོད་དུ་རྒྱུད་མར་བྱུང་བའི་འགལ་བ་དང་འཐབ་རྩོད་ལ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཚོན་ནུས་སམ། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཕན་ནུས་སོགས་གང་ལེགས་ཤིག་ལྡན་པའི་རྟགས་མཚན་ཡིན་པར་སྙམ་མོ། །\n༡. ཨུའུ་ཡང་ཡུག་ཆོན། རྩོམ་རིག་གཞུང་ལུགས། ［M］.པེ་ཅིན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006\n༢. ཁྲིན་ཞོ་མིང་དང་ཀྲུའུ་ཅེ་གཉིས་ཀྱིས་བརྩམས། ཧྲ་ཧྲི་པིས་ཡཱའི་ཟློས་གར་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་དོན་གནད་གསེད་འགྲོལ། ［M］. བུའུ་ཧན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2008\n༣. ཁྲིན་ཡུང་ཞང་དང་གྲུང་ཧུའུ་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྲིགས། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་ཕུལ་བྱུང་ཟློས་གར་གཏམ་རྒྱུད་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ［M］.ཀྲུང་གོའི་ན་གཞོན་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1998\n༤. བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་གྱི་འཁྲབ་གཞུང་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། ［M］.ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010\n༥. ཡོན་ཏན་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས། བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་འཁྲབ་གཞུང་གངས་དཀར་མཛེས་རྒྱན། ［M］.ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010\n༦. མ་ཞོ་ལང་གིས་གཙོ་སྒྲིག་བྱས། ཀྲུང་གོའི་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དཔྱད་བསྡུར་ཞིབ་འཇུག ［M］.ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997\n①དཔྱད་རྩོམ་འདི་ནི་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཐེབས་རྩའི་ལས་གཞི་སྟེ། 15XZWO44བོད་ཀྱི་ཟློས་གར་རྩོམ་རིག་གི་གསར་གཏོད་འཕེལ་རྒྱས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཕན་ནུས་ལ་དཔྱད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ནང་གི་དོན་ཚན་ཞིག་ཡིན་ནོ། །\nཟླ་ལྔ་བའི་ཚེས་ཉེར་བཞི་ཉིན། མགོ་ལོག་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱིས་བསྒྲུབས་པའི་མི་རིགས་མཐུན་སྒྲིལ་ཡར་ཐོན་གསར་འཛུགས་བྱེད་པ་བརྗོད་གཞི་ཡིན་པའི་བྱ་འགུལ་གྱི་གཏམ་བཤད་རྟིང་རྩོད་འགྲན་སྡུར་མགོ་ལོག་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་གྱི་གྲོས་ཚོགས་ལྟེ་གནས་ནས་བདེ་བླག་ངང་མཇུག་སྒྲིལ། ཁ\nཉེ་སྔོན། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལྷོ་ཁ་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་དམངས་ཡོངས་སྤྱི་ཚོགས་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་པའི་འཆར་གཞི་ལག་བསྟར་བྱས། ས་གནས་དེ་གའི་སྤྱི་ཚོགས་འགན་བཅོལ་ལས་བྱེད་མི་སྣ་ལྷུན་རྩེ་རྫོང་ཡུལ་སྨད་ཤང་ཡུལ་སྨད་སྡེ་བའི་དུད་ཚང་རེ་རེར་སོང་ནས་མཐའ་མཚམས་མང་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འགན་བ\nཉེ་ལམ། མཚོ་བྱང་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་མིན་ཡོན་ཧོས་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་ལོག་དཀར་ཐོན་ལས་ཁུལ་དང་རྐང་ཚ་རྫོང་ཞིང་ཕྱུགས་ཐོན་རྫས་ཐོན་ལས་ཁུལ། ཧེ་ཡན་རྫོང་གསེར་དངུལ་ཐང་འཁོར་སྐྱོད་ཞིང་ལས་ཐོན་ལས་ཁུལ་བཅས་ཐོན་ལས་ཁུལ་གསུམ་ལ་ཞིང་ཆེན་ཞིང་ཕྱུགས་ཐིན་གྱིས་ཆེད་མཁས་པ་རྩ་འཛུགས་བྱས


གུ་རུ་འབུམ་ཚོགས་སྐབས་བཞི་པ། 4th Saga Dawa Guru Bumtsok 2018 – Sera Jey Foundation\nལྷག་པར་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ཡབ་སྲས་ཀྱིས། ། བོད་ཁམས་ཐུགས་རྗེས་འཛིན་པར་བསྐུལ་བའི་ཚེ། ། འགྱུར་མེད་ཞལ་བཞེས་མཛད་པ་དོན་གནང་ན། ། དུས་འདིར་ཁྱེད་ཀྱི་ཐུགས་རྗེས་སྐྱོང་བར་གསོལ། །\nས་ག་ཟླ་བའི་ཚེ་ ༥ ནས་ ༡༥ བར་སྡེ་བཞི་ཕུན་ཚོགས་གླིང་དུ་ཉིན་བཅུའི་གུ་རུའི་འབུམ་ཚོགས་ཐེངས་བཞི་པའི་སྐབས་ཉིན་གུང་དང་དགོང་མོར་དཀར་ཟས་སྟབས་བདེ་རེ་དང་། ཉིན་རེར་གསོལ་ཇ་ཐེངས་བཞི་རེ་སོགས་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་འབུལ་རྒྱུ་ལགས་ན་ལྷན་རྒྱས་ནས་རྩམ་པ་དང་མར་སོགས་ཀྱི་ཞལ་འདེབས་དང་འབུམ་ཚོགས་སྐབས་ཞབས་ཕྱི་སོགས་ཀྱི་མཐུན་འགྱུར་ཡང་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བའི་དགེ་བསྐུལ་དུ།།\n4th Saga Dawa Guru Bumtsok (Hundred thousand offerings to Guru)\n05/20/2018 – 05/29/2018 (10 days) 10 am to 8 pm daily\nWe invite as many people to join the Puja and be part of this meritorious offering. We are also arranging free pure veg lunch and dinner for all participants, therefore, public volunteers and donations of any amount are greatly appreciated!\n1) 1st Prayer Session: 10 am – 12 noon\n2) Dharma Talk: 12 noon – 1pm\n3) Vegetarian Lunch: 1 pm –2pm\n4) 2nd Prayer Session:2pm – 3:45 pm\n5) Break: 3:45 pm –4pm\n6) 3rd Prayer Session:4pm – 5:45 pm\n7) Break: 5:45 –6pm\n8) 4th Prayer Session:6pm – 8 pm\n9) Vegetarian Dinner: 8 pm\n5/20/18 星期天 – 5/29/18 星期二 (十天) 每天早上10點 – 晚上8點\n第一座法：上午 10 am – 中午 12點\n佛法開示：中午 12點 – 1 pm\n5/20/18 DAY 1:\n5/21/18 DAY 2:\n5/22/18 DAY 3:\n5/23/18 DAY 4:\n5/24/18 DAY 5:\n5/25/18 DAY 6:\n5/26/18 DAY 7:\n5/27/18 DAY 8:\n5/28/18 DAY 9:\n5/29/18 DAY 10:\n← Arya Tara Retreat with H.E. Arjia Rinpoche\nFour Mandala Offering Tara Puja 6/13/18 →


《སྨྱུག་སྡེ》དུས་དེབ་ཀྱི་རྩོམ་སྒྲིག་པར་ལན་བཏབ་པ། － མཆོད་མེ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དྲ་བ།\nསྐྱབས་ཆེན་བདེ་གྲོལ། མཆོད་མེ་བོད་ཀྱི་རྩོམ་རིག་དྲ་བ། 2018-07-30\n1. ཁྱེད་ཀྱིས་༡༩༩༠ནང་བྲིས་པའི་«མེ་ཏོག་སེར་ཆེན་» ལ་མཚོན་ན་ལང་ཚོའི་རྦབ་ཆུའི་ཞད་གང་འཚམ་འདུག དེ་བས་གསར་རྩོམ་ལ་གཞོལ་མཁན་བློ་གྲོས་གསར་བུ་པ་ཞིག་གིས་ཐོག་མར་ལད་འབྲིའི་ཐབས་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ན། དགེ་སྐྱོན་ཅི་འདྲ་ཡོད་དམ། སྒེར་གྱི་ཉམས་མྱོང་གསུང་རོགས།\nལན། སྙན་ངག་དེ་འབྲི་དུས་ང་རང་ཕོ་ལོ་བཅུ་གསུམ་ལ་སོན་མ་ཐག་ཡིན་ཅིང་ཚགས་དེབ་ཏུ་བཀོད་པའི་སྙན་ངག་ཐོག་མའང་ཡིན། སྐབས་དེར་སྙན་ངག་དེའི་ནང་དུ་བྲིས་པ་དང་འདྲ་བར་ཕ་ཡུལ་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བ་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ལ་རྒྱ་འཛིན་པ། སློབ་སྦྱོང་ལ་སྡུག་རུས་བྱ་བ་དང་ཕུགས་བསམ་བརྟན་པོར་འཛུགས་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱི་པའི་འདུན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། འདུན་མ་དེ་འདྲ་ནི་ཏག་ཏག་དོན་གྲུབ་རྒྱལ་ལགས་ཀྱི《ལང་ཚོས་རྦབ་ཆུས》བཞག་པའི་ཡག་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤུལ་ནོར་ཞིག་ཀྱང་རེད། བསམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཤུལ་ནོར་དེ་ཙམ་མ་ཟད་ངེས་པར་རྐང་བ་དོ་མཉམ་དགོས་པ་མིན་པར་སྙན་ངག་ཀྱང་བྲི་ཆོག་པར་གྱུར་པ་ནི་སྐབས་དེའི་སྙན་ངག་གསར་རྩོམ་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཡག་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཆོག ཡིན་ཡང་དུས་སྐབས་དེའི་སྙན་ངག་མང་པོ་ཞིག་ཕྲན་གྱི《མེ་ཏོག་སེར་ཆེན》བཞིན《ལང་ཚོའི》གྲིབ་མ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད་པ་དེས་གསར་གཏོད་དེ་སླར་ཡང་གླུ་བརྒྱ་གདངས་གཅིག་གི་འགྲོས་སུ་གྱུར་ཅིང་དེ་ནི་གསར་གཏོད་ཀྱི་གེགས་སུའང་གྱུར་ཡོད་འདུག\n2. ༡༩༩༧ ལོར་«ང་དང་ཧ་ཅང་ཉེ་བའི་མའི་ཀལ་འཇེག་སོན་ (Michael Jackson)ལ།» ཞེས་པའི་རང་མོས་སྙན་ངག་ཅིག་བྲིས་གནང་འདུག་ལ། དེ་མཚུངས་སྙན་ངག་གི་གསང་མྱུལ་བ་ཞིག་གི་ཟིན་ཐོ་ཁག་དང་པོའི་འགོ་འཛུགས་སྐད་ཆའི་ནང་“ཤེས་རབ་ཀྱི་རོལ་རྩེད་འདིར་འཇུག་པའི་ཐོག་མའི་སྟ་གོན་ནི་དུས་ཚོད་དང་ཚེ་སྲོག་ཡོད་ཚད་རོལ་དབྱངས་སུ་ངོས་འཛིན་པ་དེ་ཡིན་པས།”ཞེས་གསུངས་འདུག ཡང་ངོས་གཞན་ཞིག་ནས་བཤད་ན་ 2016 ལོའི་ནོ་བྷེལ་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའང་ཆེད་ལས་རྩོམ་པ་པོ་མིན་པའི་ཨ་རིའི་གཞས་པ་”བྷོབ་ཌེ་ལན་” (Bob Dylan) ལ་སྤྲད་འདུག དེ་བས་སྙན་ངག་དང་རོལ་དབྱངས། གླུ་གཞས་བཅས་ཀྱི་བར་དམིགས་བསལ་གྱི་འབྲེལ་བ་ཅི་ཞིག་གྲུབ་ཡོད་པའི་སྐོར་གསུང་རོགས་བགྱིད་དམ།\nལན། སྤྱིར་བཏང་གཞས་ཚིག་ཅེས་པ་དེ་རྩོམ་རིག་གི་རྣམ་པ་ཡན་གར་བ་ཞིག་ཏུ་བགྲང་ཆོག་མིན་དཀའ་མོ་རེད་འདུག དེའི་རྒྱུ་མཚན་གཞན་དུ་བཤད་ཆོག རོལ་མོས་མི་སེམས་ལ་ལྷིང་འཇགས་སྟེར་བར་མ་ཟད་ཚོར་བ་སྐྱེན་པར་བྱ་བལའང་ཕན་ཐོགས་ཀྱིན་འདུག ཡིན་ཡང་ཧ་ཅང་སྙིགས་མར་གྱུར་བའི་རོལ་མོ་ནི་གཞན་གྱི་ཡིད་ལ་གཙེ་བའི་ཀུ་ཅོའང་རེད་འདུག སྙན་ངག་པ་རེ་རེའི་སེམས་སུ་གདངས་དབྱངས་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཡོད་སྲིད་པ་དང་སྙན་ངག་ལ་འགྱུར་ཁུག་མི་འདྲ་བ་འབྱུང་བའང་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུད་མངས་བརྡུངས་པ་ལས་བྱུང་བ་གོར་མ་ཆག དེ་བཞིན་གཞས་པ་ཡག་ཤོས་ཤིག་ཡིན་ན་ངེས་པར་སྙན་ངག་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་འོས།\nཡང་ཅུང་ཟད་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་བའི་ལམ་ནས་སྨྲས་ན་སྙན་ངག་ནི་རོལ་མོ་ཡིན་ལ། རོལ་མོ་ནི་སྙན་ངག་ཡིན་ཞེས་ཀྱང་བཤད་ཆོག རེད་དེ་སྙན་ངག་ནི་ཡི་གེའི་ངོ་བོར་གྱུར་བའི་རོལ་མོ་དང་། རོལ་མོ་ནི་འགྱུར་ཁུག་གི་རྣམ་པར་གྲུབ་པའི་སྙན་ངག་རེད། ཡིན་ཡང་སྙན་ངག་གི་སྒྱུ་རྩལ་ནང་ངོས་ནས་ཞིབ་ཏུ་བསམ་ཚེ། སྙན་ངག་གི་རོལ་མོའི་ཆ་དེ་རང་བྱུང་དང་རང་བྱུང་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་གཡོས་པའི་སྙན་ངག་པའི་སྙིང་རྩའི་འཕར་ལྡིང་དང་དམ་དུ་སྦྲེལ་ཡོད་པས་དེ་ཉིད་ཀློག་པ་པོའི་སེམས་ཀྱི་འགྱུར་ཁུག་དང་འདྲེས་པར་གྱུར་ཚེ་ཀློག་པ་པོས་སྙན་ངག་ནང་གི་རོལ་མོ་དང་འགྲོགས་ཏེ་སླར་ཡང་སྙན་ངག་གི་ཞིང་ཁམས་སྣ་ཚོགས་མཐོང་ཐུབ་པ་རེད་སྙམ། དེས་སྙན་ངག་དངོས་ཀྱང་སྙན་ངག་པས་བརྩམས་གྲུབ་རྗེས་ཀྱི་དུས་དང་ཡུལ་ལས་འདས་པར་བྱས་ཏེ་ཀློག་པ་པོའི་སེམས་ལྗོངས་སུ་རྒྱ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།\n3. དོན་དམ་པའི་སྙན་ངག་པ་ཞིག་དང་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཚད་ལྡན་རྣལ་འབྱོར་པ་གཉིས་ཀྱི་ཕུགས་བསམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་གང་དེ་མཛེས་སམ། མི་ལ་རས་པ་དང་། ཧྥ་རན་སིའི་སྙན་ངག་པ་”ཤག་ལི་བྷོ་དྷེ་ལེར་” (Charles Pierre Baudelaire) གཉིས་ལ་སྦྱར་ནས་གསུང་ན་ཆོག་གམ།\nལན། དེ་གཉིས་བསྡུར་ཏེ་གང་ཞིག་མཛེས་པ་བཤད་རྒྱུ་དཀའ་མོ་རེད། ཡིན་ནའང་སྙན་ངག་པ་ཞིག་ཡིན་ན་རྣལ་འབྱོར་བ་དང་འདྲ་བར་སྣང་བའི་འཇིག་རྟེན་ནམ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཁོ་ནར་ཡིད་མི་ཆེས་པར་དེ་ལས་ལྷག་པའི་བདེན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིད་ཆེས་མཁན་ནི་རེད་སྙམ། མི་ལ་རས་པས“ངས་ནང་སེམས་ཀྱི་དཔེ་ཆ་བཀླགས་བཀླགས་ནས།། མི་ནག་གི་དཔེ་ཆ་བརྗེད་དེ་ཐལ”ཟེར་མྱོང་བ་དང་། བྷོ་དྷེ་ལེར་གྱིས“བདུད་ཀྱི་དཔུང་གིས་ངེད་ཅག་གི་ཀླད་པའི་ནང་ན་རྒྱས་ཟ་རྒྱས་འཐུང་བྱེད”ཟེར་བ་ཇི་བཞིན་དེ་གཉིས་འཇིག་རྟེན་ཡོངས་གྲགས་ཀྱི་རྗོད་པ་དང་ཐ་སྙད་ལས་བུད་དེ་སྙན་ངག་མཁན་གྱི་ནང་སེམས་ལ་འཇུག་གིན་པ་གསལ་པོ་རེད་འདུག\n4. ཁྱེད་ཀྱིས་སྙན་ངག་གི་གསང་མྱུལ་བ་ཞིག་གི་ཟིན་ཐོ་ཁག་གཉིས་པའི་ནང་། “ཡིན་ནའང་དམངས་གླུའི་ཉམས་དང་ལྡན་པའི་མགུར་མ་འགའ་རེ་མ་གཏོགས་ཕལ་ཆེ་བ་རྒྱ་གར་བའི་མེ་ལོང་མ་ལས་ལྡོག་འཕྲོ་བྱས་པའི་འོད་ཤ་སྟག་ཡིན།” ཞེས་དང་། ཟིན་ཐོ་དེ་ཉིད་ཀྱི་«རྒན་པོ་ཚོའི་སེམས་ཀྱི་འཇིགས་སྐྲག» ཅེས་པའི་ལེ་ཚན་ནང་“སྙན་ངག་གི་གསར་བརྗེ་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས《མེ་ལོང་མ》གད་སྙིགས་སུ་སྐྱུར་བར་དོགས་པའི་འཇིགས་སྐྲག”ཅེས་གསུངས་འདུག་ལ། ཡང་”བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་ངག་གི་འུད་ཆེན་པོའི་མཚོན་སྟངས་ཀྱི་སྐོར་གླེང་བ།” ཞེས་པའི་དྲ་རྩོམ་ནང་”དེ་ནི་བོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སྤྱི་སྐད་ལ་བརྟེན་ཏེ་བྱུང་བའི་འཛམ་གླིང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྙན་ངག་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ།”ཞེས་ཀྱང་གསུངས་འདུག སྐད་ཆ་སྔ་མས་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་ངག་ལ་དང་འདོད་དེ་ཙམ་མེད་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་དང་། སྐད་ཆ་ཕྱི་མས་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་ཐུན་མིན་གྱི་སྙན་ངག་ཅིག་ལ་འདོད་གནང་འདུག དེ་བས་ཁྱེད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་ངག་ལ་རྒྱུས་ལོན་གནང་ཚོད་ཀྱི་སྐད་ཆ་རྡོག་རྡོག་འགའ་འདི་ནས་འཇོག་རོགས་བྱེད་དམ།\nལན། འདིར་ཁྱེད་ཀྱིས་དྲི་བ་ཡག་པོ་ཞིག་བཀོད་གནང་འདུག སྤྱིར་བཏང་མི་སུ་ལ་མཚོན་ནའང“ད་ལྟའི་འཆར་སྒོ”ལས་དུས་གསུམ་ཀར་ཁྱབ་པའི་འཆར་སྒོ་ཞིག་ཡོད་མི་སྲིད་པས་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་སྔ་མ་སྔ་མའི་ལྟ་བ་དག་བེད་མེད་དུ་གཏོང་བའམ་ཡང་ན་དེ་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་སྲིད་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། སྤྱིར་བཏང་སྲོལ་རྒྱུན་དང་དེང་རབས་ཀྱི་སྙན་ངག་གཉིས་ནི་དཀར་ནག་གཉིས་བཞིན་སོ་སོར་དབྱེ་དཀའ་ནའང་མི་སུ་ལའང་རིག་གནས་ཀྱི་མ་ལག་དེ་གཉིས་ཀ་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ནི་ཡོད་ཤག་ཡིན། མེ་ལོང་མའི་ལུགས་ཀྱི་སྙན་ངག་ཅེས་པ་ནི་དེ་སྔའི་ཞིབ་འཇུག་པས་བཀོད་པའི་རིག་གཞུང་གི་བརྡ་ཆད་ཅིག་ཡིན་ལ་དེའི་ནང་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སྙན་ངག་ཡོད་ཚད་ཚུད་པའི་ངེས་པ་མེད། 《མེ་ལོང་མ》དར་ཚུན་ནས་ཐོག་མར་གཞུང་ལུགས་སྦྱངས། དེ་ནས་སྙན་ངག་འབྲི་བའི་སྲོལ་ཅིག་དར་བ་དང་། དེ་ལ་དེང་གི་སྙན་ངག་གསར་རྩོམ་གྱི་སྒྲ་ཡངས་འཇུག་གི་གོ་བའི་ངོས་ནས་བལྟས་ནས་སློབ་གླིང་བའི་ལུགས་ཀྱི་གསར་རྩོམ་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་བཀག་རྒྱ་ཞིག་ཡོད་པའང་ཤེས་ཐུབ།\n5. བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་སུ་“རྩེད་ར་འཇིག་”པའི་མྱ་ངན་འཁུར་མཁན་དང་། “དམྱལ་ཁམས་མ་བརྗེད་པའི་སྙན་ངག་པ་”ག་ཚོད་ཡོད་པར་འདོད་དམ། སྙན་ངག་པ་དང་བརྩམས་ཆོས་རེ་ཟུང་མཚན་གཞིར་བཞག་ནས་གསུང་ན་ཆོག་གམ།\nལན། འདི་གཉིས་ཀ་ཕྲན་གྱི་སྙན་ངག་ནང་བྱུང་བའི་དོན་གཉིས་རེད། འདི་གཉིས་ཀར་ཚིག་ངོས་རྐྱང་བ་ལས་འདས་པའི་གོ་བ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅེས་ཀྱང་བཤད་ཆོག དེའང་སྙན་ངག་པ་ཡོད་ཚད་ནི“རྩེད་ར་འཇིག་པ”ལ་མྱ་ངན་བྱེད་མཁན་དང་ཐ་སྙད་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས“དམྱལ་ཁམས”རིགས་ཤིག་གསར་བཟོ་བྱེད་མཁན་ཡིན་ངོས། ཡིན་ཡང་བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་པའི་ནང་ནས་དེ་འདྲ་བྱེད་མཁན་གྱི་མཚན་གཞི་འཇོག་དཀའ་མོ་འདུག་ལ། འདིར་དེ་ལྟ་བུའི་མིང་ཐོ་ཞིག་འཁྱེར་ཡོང་ན་ཧ་ཅང་དགོད་བྲོ་བར་འགྱུར་ངེས་སྙམ།\n6. ཁྱེད་ལ་”བོད་ཀྱི་སྙན་ངག་པའི་མཚན་མོའི་དབྱངས་ཀྱི་སྒྲ་བ་”ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་གསོལ་བའི་གཏམ་བཤད་ནང་། “ང་ཚོའི་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་གསོ་བ་རིག་པ་དང་སྐར་རྩིས་པ་རིག་པ། དམངས་ཁྲོད་རིག་པ་སོགས་ཚང་མ་ནི་སྙན་ངག་གི་ལམ་ནས་བྲིས་འདུག” ཅེས་གསུངས་འདུག་པས། དབྱངས་གསལ་གྱི་ཕྲེང་བ་བསླེས་ཚད་གང་པོ་སྙན་ངག་ལ་འདོད་དམ། “སྙན་ངག་”ཅེས་པའི་བརྡ་ཆད་ལ་སྒེར་གྱིས་གོ་བ་ལེན་སྟངས་ཤིག་གསུང་རོགས།\nལན། དེ་ནི་སྙན་ངག་གི་སྒྲ་ཡངས་འཇུག་གི་གོ་བའི་ངོས་ནས་ཟེར་བ་ཡིན། སྤྱིར་ཡི་གེར་བཀོད་པ་ཡོད་ཚད་སྙན་ངག་ཡིན་པའི་ངེས་པ་མེད་ཀྱང་བོད་ལ་མཚོན་ན་རིག་པའི་གཞུང་མང་པོ་ཞིག་ཚིགས་བཅད་དུ་བསྡེབས་ཡོད་པར་མ་ཟད་ཚིག་རྒྱན་གྱིས་ཀྱང་བཅིངས་ཡོད་པ་རེད། སྙན་ངག་ཡིན་མིན་གྱི་ས་མཚམས་དབྱེ་དཀའ་མོ་ཡོད་ཀྱང་ཚིགས་བཅད་དུ་བསྡེབས་ཏེ་ཚིག་རྒྱན་གྱིས་བཅིངས་པར་བྱས་པ་གང་ཞིག་སྙན་ངག་མ་རེད་ཅེས་བཤད་དཀའ་མོ་རེད། ལྷག་པར་བོད་སྐད་ཀྱི་སྙན་ངག་གི་གོ་བའི་ངོས་ནས་བརྗོད་ན“ཚིག་སྦྱོར་གྱི་ཚུལ་ལ་མཁས་པའི་ངག་གི་དཔལ”དེ་ཡིན་པས་དེ་འདྲའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ལྡན་ན་སྙན་ངག་རེད་ཅེས་བཤད་ཆོག སྔོན་མ་བོད་མི་རྒན་གཞོན་སུ་ཡིན་ཡང་གླུ་རེ་གཉིས་དབྱངས་འགུག་མི་ཤེས་མཁན་དང་སྒྲུང་དང་གཏམ་དཔེ་རེ་གཉིས་བཤད་མི་ཤེས་མཁན་ཧ་ཅང་དཀོན་པ་འདིས་ཀྱང་རང་རེ་ནི་སྙན་ངག་གི་མི་རིགས་ཤིག་ཏུ་བསྙད་ན་འགལ་བ་མེད་པ་ཤེས་ཐུབ། དེ་སྔོན་རྨོངས་པ་འགའ་རེས་བོད་པ་རྣམས་ནི་ཞབས་བྲོ་འཁྲབ་མཁས་པ་ཡོད་པ་ནི་སྐད་ཆའི་རྗོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མེད་པས་ལུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་དེའི་ཚབ་བྱེད་པ་རེད་ཅེས་ཟེར་འདུག་མོད། དོན་དུ་དེ་ནི་ཏག་ཏག་སྐད་ཆའི་རྗོད་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོད་པས་ཡིན་པ་སྟེ། དོན་དུ་སྐད་ཆ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའང་ནང་སེམས་ཀྱི་འཆར་སྒོ་དང་དྲན་ཚུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་རག་ལས་ཡོད་པར་སྙམ། བོད་སྐད་དུ་ལྐུགས་པ་ཟེར་དུས་གཏམ་བཤད་མི་ཤེས་པའམ་མི་ཐུབ་པ་ཙམ་ལ་མི་གོ་བར་བླུན་པོར་ཡང་གོ་བ་འདི་ལས་ངེད་ཅག་གིས་དེ་དོན་གསལ་པོར་མི་ཤེས་སམ།\n7. ཁྱེད་ནི་“འཇིག་རྟེན་འདི་ཁུངས་མེད་ལུགས་མེད། མི་ཚེ་ནི་རྟེན་མེད་གཏད་མེད། སེམས་པ་འདི་ཟིན་མིན་འཆོར་མིན་ཞིག་ཏུ་ལྟ་མཁན་”ཡིན་པར་བརྗོད་འདུག་ལ། ཁྱེད་ཀྱི་སྒྲུང་གཏམ་མང་ཆེ་བའང་ནུབ་ཕྱོགས་དེང་རབས་ཕྱི་མའི་རིང་ལུགས་ཀྱི་གྲུབ་མཐས་བཟུང་ཡོད་ཚུལ་བཤད་འདུག དེས་ན་ཁྱེད་ལ་ལྟ་ཚུལ་དེ་ལྟར་ལྡན་པ་དང་། གྲུབ་མཐའ་དེ་ཡི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སུ་བཅུག་པའི་དམིགས་བསལ་གྱི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དམ་ལགས།\nལན། ངས་དུས་རྟག་པར་འཆི་བའི་སྐོར་ལ་མནོ་བསམ་གཏོང་གིན་ཡོད། གལ་སྲིད་འཆི་བ་ཉིད་གསོན་པའི་ཁ་གཏད་དུ་ཡོད་པ་ཤེས་ན་ད་གཟོད་འཇིག་རྟེན་ཁུངས་མེད་ལུགས་མེད་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ལ་གོ་བ་ཅུང་ཙམ་ལོན་སྲིད། ཡིན་ཡང་ང་ནི་དུས་རྟག་པར་སྐྱོ་སྣང་རིང་ལུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་མཁན་ཞིག་མིན། གཅིག་བྱས་ན་སྡུག་བསྔལ་འགའ་ཞིག་བཟོད་ཐབས་བྲལ་ནའང་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པས་ད་གཟོད་བདེ་བའི་དོན་སྙིང་ཚོར་ཐུབ་པར་སྙམ། ཡང་འཆི་བ་དཔེ་བཞག་ནས་བཤད་ན་ཤི་རྗེས་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དེ་ནི་ངེད་ཅག་གིས་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐབས་བྲལ་བ་ཞིག་རེད། དཔེར་ན་ངེད་ཅག་གིས་དོ་དགོང་རྨི་ལམ་ཅི་ཞིག་རྨི་སྲིད་པ་ཚོད་དཔག་བྱ་མི་ཐུབ་པ་དང་འདྲ་བོ་རེད། འགའ་ཞིག་གིས་ཤི་རྗེས་རྣམ་ཤེས་ཡོད་མེད་ཀྱི་སྐོར་བཤད་སྲིད་ཀྱང་གལ་སྲིད་རྣམ་ཤེས་མེད་པར་གྱུར་བའམ་དབང་ཤེས་མཐའ་དག་འཇིག་པར་གྱུར་བ་ཞེས་པ་དེ་ངེད་ཅག་གིས་སྐད་ཆ་ཡིས་བཤད་ཐུབ་ཀྱང་མྱོང་ཐུབ་མེད་པ་འདྲ་བོ་རེད། དེ་བས་ང་ནི་དེ་འདྲའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ཞིག་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་ཀ་མེད་རེད། ངའི་བརྩམས་སྒྲུང་མང་པོར་ནུབ་ཀྱི་དེང་རབས་རིང་ལུགས་དང་དེང་རབས་ཕྱི་མའི་ལུགས་ཀྱི་རྩོམ་ཐབས་ཀྱི་ཆ་ཡོད་པ་སྨོས་སུ་མེད་ཀྱང་། ང་རང་ལ་མཚོན་ན་བརྩམས་སྒྲུང་གི་མཚོན་ཐབས་དེ་ཉིད་དོན་དུ་ང་རང་གི་བསམ་བློ་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱིན་ཡོད། གལ་སྲིད་ཁྱོད་ཀྱིས་བརྗོད་བྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་མཚོན་རྒྱུ་ཟེར་ནས་ཚིག་ཉོག་ལུང་པ་གང་གཞན་གྱི་མདུན་སར་བཤམས་ནས་བརྩམས་སྒྲུང་གི་སྒྲིག་གཞི་དང་སྤྲོས་བརྗོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡལ་འགྲོ་བ་དང་ཀློག་མཁན་ལའང་སུན་སྣང་སྟེར་སྲིད། བརྩམས་སྒྲུང་གི་སྒྲིག་གཞི་ནི་མཛེས་མའི་ལུས་དང་ཞལ་རས་ལྟ་བུ་རེད། མཛེས་མ་ཞིག་མཛེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་བཤད་དུས་དེའི་ལུས་དང་གདོང་། ཡང་ན་ཉམས་འགྱུར་གྱི་མཛེས་པ་བཤད་པ་ལས་དེས་ལས་ཀ་རླབས་ཆེན་སྒྲུབ་པ་དང་། དེས་ཤེས་ཡོན་མང་པོ་སྦྱངས་ཡོད་པ་དེ་མཛེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་ཐད་ཀར་དྲང་ན་དེ་ཙམ་ཡག་པོ་མེད་པ་ཇི་བཞིན། བརྩམས་སྒྲུང་ཡག་པོ་ཞིག་ཡག་པོ་ཡིན་ཚུལ་བཤད་དུས་དེའི་སྒྲིག་གཞི་དང་སྤྲོས་བརྗོད་བྱེད་སྟངས་ཡག་པོ་ཡིན་པ་གཙོ་བོར་བཤད་དགོས་པ་རེད། གལ་སྲིད་བརྩམས་སྒྲུང་ཞིག་ལྟ་བ་དང་བསམ་བློ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ལྷུག་རྩོམ་ལྟ་བུར་གྱུར་སོང་ན་དེའི་བརྩམས་སྒྲུང་གི་ཁྱད་ཆོས་ཡལ་སོང་བ་རེད།\n8. ཁྱེད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་དག་ལས་དཔྱད་བརྗོད་པ་དག་གིས་«གཟི་དང་གཞས་མ།»གླེང་བ་ཅུང་ཉུང་། འདི་ནས་གཟི་དང་གཞས་མ་བརྗོད་གཞིར་བཞག་སྟེ་བོད་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་གསར་པའི་བསམ་བློའི་སྐོར་དང་། ཁྱེད་ལ་བག་ཆགས་བཞག་མྱོང་བའི་སྒྲུང་ཐུང་དཔེ་དེབ་རེ་གཉིས་ངོ་སྤྲོད་གནང་རོགས།\nལན། 《གཟི་དང་གཞས་མ》ནི་བོད་ཡིག་གི་བརྩམས་སྒྲུང་དག་ལས་ཅུང་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཡིན་པར་མ་ཟད་ངའི་བརྩམས་སྒྲུང་དག་ལས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་དམིགས་བསལ་བ་ཞིག་ཡིན། ང་རང་གིས་སྤྱི་བསྡོམས་བྱས་པ་ལྟར་ན་བརྩམས་སྒྲུང་དེར་གཤམ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་ལྡན་འདུག\n༨ ཤུགས་སུ་བསྟན་པའི་དོན་ཁ་ཤས་ཀྱང་ཡོད་དེ། དཔེར་ན་མི་རྒྱགས་པ་དེའི་ལག་གི་ཐག་པ་ནི་དུས་ཚོད་ཡིན་པ་དང་། གཟི་དང་པི་ཝང་གཉིས་གཅིག་ཏུ་བསྲེས་ཏེ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་འབྱུང་ངེས་པའི་ཆ་དེ་མཚོན་ཅིང་མི་ལྤགས་ཀྱིས་འཆི་བ་མཚོན་པ་ལྟ་བུའོ།། ད་ལྟ་བོད་ལ་མཚོན་ན་སྔོན་གྱི་ཧྥ་རན་སིའི་བརྩམས་སྒྲུང་གསར་མའི་ལུགས་ལྟ་བུའི་བརྩམས་སྒྲུང་གསར་པ་ཡོད་མེད་ཧ་ཅང་བཤད་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། རྒྱུ་མཚན་ངེད་ཅག་ལ་གསར་རྩོམ་གྱི་དཔུང་སྡེ་དེ་ལྟ་བུ་ཆགས་མེད་པ་དང་རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག་གིས་རྩོམ་རིག་གསར་རྩོམ་གྱི་རྗེས་ཆོད་ཀྱིན་མེད་པ་རེད། ཡིན་ཡང་གཞོན་ནུ་སྒྲུང་པ་གཡུ་ཆུང་དང་ཀླད་ཀོར་སོགས་ཀྱི་བརྩམས་སྒྲུང་གིས་བདག་ལ་བོད་ཀྱི་དེང་གི་བརྩམས་སྒྲུང་ལ་རེ་བ་ཡོད་པ་དང་འབྱུང་འགྱུར་དེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་བའི་སྤོབས་པ་ཞིག་ཀྱང་བསྩལ་བྱུང་།\nལན། མང་པོ་བཤད་རྒྱུ་མེད། སྙན་ངག་འབྲི་བ་དེ་ལས་སླ་མོ་ཞིག་མིན་པ་དང་། སྙན་ངག་པར་འགྱུར་དགོས་ན་མཚན་སྙན་ཙམ་གྱིས་མི་ཡོང་བ་ཤེས་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེ། སྙན་ངག་པ་ནི་ཚང་ཚིང་འཁྲིགས་པའི་ཀློང་གི་སེང་གེ་ཆེན་པོ་དེ་ལས་མི་ཚོགས་ཀྱིས་གར་སྟེགས་སུ་བསྐྱོན་ཏེ་གོང་ཚད་གཅོད་སའི་སྤྲེའུ་ཉམ་ཆུང་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་མི་རུང་།\nལན། ཀུན་གྱིས་རང་འཁྲིའི་ལས་ཀར་བརྩོན་པ་དང་ཕུགས་ཀྱི་འདུན་མ་གང་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་མ་འདོར་རོགས་ཞེས་ཞུ་ཀི་ཡིན། ཕུགས་འདུན་མེད་པའི་སྐྱེ་བོ་ནི་མི་ཡུལ་ཁམས་ནས་མིག་ཡོད་པའི་ལོང་པར་འགྱུར་ངེས་པ་སྨོས་ཅི་དགོས།\n2018-07-30 སྐྱབས་ཆེན་བདེ་གྲོལ། ཀློག་གྲངས། མཆན ཡོད།


སྡེ་སྲིད་ཕག་མོ་གྲུ་པ། སྡེ་བ་རིན་སྤུངས་པ། སྡེ་སྲིད་གཙང་པ་བཅས་ཀྱི་སྲིད་དབང་། — Study Buddhism\nམིང་རྒྱ་ནག་གི་འབྲེལ་ལམ་དེ་སོག་པོ་དང་། (Mongols) མོན་གུར། (Monguors) ཨུ་རི་ཡང་ཁ་ཡེ། (Uriyangkhai) ཇུར་ཆེན་ (Jurchen) བཅས་དང་བསྡུར་ཞིབ།\nགོང་མ་ཧུང་ཝུ་ (Hongwu) དང་མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་སྲོལ་གཏོད་པ།\nསོག་པོ་ཨོ་རོད་ (Oirat Mongol) རྒྱལ་རྒྱུད་དང་དེའི་མིང་རྒྱ་ནག་དང་ཚོང་འབྲེལ།\nཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་ལ་ཞེང་ཏེ་ (Zhengde) གོང་མའི་གྲོས་འཆར།\nརྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་ (༡༡༡༠-༡༡༧༠) ནི་ཁམས་ཕྱོགས་ནས་ཡིན་པའི་ཧ་ཅང་ཚད་མཐོའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་གྱི་དགེ་འདུན་པ་ཞིག་དང་རྗེ་སྒམ་པོ་པ་བསོད་ནམས་རིན་ཆེན་གྱི་སློབ་མ་ཡིན། ཁོང་སྤྱི་ལོ་ ༡༡༥༨ ལོར་བོད་དབུས་ཕྱོགས་སུ་ཕེབས། ཁོང་ལ་ཕག་མོ་གྲུ་པ་ཞེས་མཚན་གསོལ་ཞིང་། དེའི་དོན་ནི་ཕག་མོའི་གྲུ་ནས་ཡིན་པ་ཞེས་ཁོང་གིས་གྲུའི་འདུས་མདོར་རི་ཁྲོད་ཅིག་བཞེངས་པས་དེ་ལྟར་མཚན་ཐོགས་པ་རེད། རི་ཁྲོད་དེ་རིམ་བཞིན་རྒྱ་བསྐྱེད་ནས་ཕག་གྲུའི་གདན་ས་ཐེལ་ལམ་མཐིལ་ཞེས་སུ་གྲགས། ཕག་མོ་གྲུ་པའི་སློབ་མའི་སློབ་མ་འབྲི་གུང་པའི་སློབ་མའི་ནང་གི་གཅིག་ནི་སྤྱན་སྔ་རིན་པོ་ཆེ་གྲགས་པ་འབྱུང་གནས་ (༡༡༧༥-༡༢༥༥) ཡིན་པ་རེད། ཁོང་དགོན་པའི་མཁན་པོར་གྱུར་ནས་རླངས་རྡོ་རྗེ་དཔལ་ཉེ་འགྲམ་གྱི་སྣེ་གདོང་གཞིས་ཀའི་ཁྲི་དཔོན་དུ་བསྐོ་བཞག་མཛད།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༢༦༨ ལོར་བོད་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་རྩ་འཛུགས་བྱེད་པའི་སྐབས། རྡོ་རྗེ་དཔལ་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་ཁྲི་སྐོར་གྱི་ཁྲིམས་དཔོན་ཆགས་པ་རེད། གོ་གནས་འདི་རླངས་རིགས་ནང་མུ་མཐུད་ནས་གནས་པ་དང་བུ་གཉེན་སྒྲིག་མ་བྱས་པ་ཞིག་གིས་དགོན་པ་དང་ཁྲི་སྐོར་གཉིས་ཀའི་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་ཆགས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཇི་ལྟར་འཁོན་རིགས་ཀྱིས་ས་སྐྱ་ལ་འགན་བཞེས་གནང་བ་ནང་བཞིན་རླངས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་དེས་ཕག་གྲུ་ལ་དོན་སྨིན་ལྡན་པའི་འགན་བཞེས་གནང་ཡོད། དེའི་སྐབས་ན་བོད་ནུབ་ཕྱོགས་གཙང་གི་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་ལ་ས་སྐྱ་ཡོད་པ་དང་བོད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུས་ཁུལ་ཕྱེད་ཙམ་ལ་ཕག་གྲུ་ཡོད།\nབྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་ (༡༣༠༢-༡༣༦༤) ནི་རླངས་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་དུ་སྐུ་འཁྲུངས། དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལ་ཁོང་གིས་ས་སྐྱར་ནང་ཆོས་དང་འཛིན་སྐྱོང་གི་སློབ་སྦྱོང་འགོ་ཚུགས། སྤྱི་ལོ་ ༡༣༢༢ ལོར་ཁོང་ས་སྐྱའི་དཔོན་ཆེན་གྱིས་ཕག་གྲུའི་ཁྲི་སྐོར་གྱི་ཁྲི་དཔོན་དུ་བསྐོ་བཞག་བྱས་ཤིང་། རན་འཚམས་ཀྱི་མིང་གནས་ཏའི་སི་ཏུ་ཞེས་ཡོན་རྒྱལ་པོའི་མཚན་ཐོག་ནས་བསྩལ་བ་དང་སྣེ་གདོང་ལ་ཕེབས། དེའི་རྗེས་སུ་ཁོང་ལ་ཏའི་སི་ཏུ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་ཞེས་སུ་གྲགས།\nབྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མི་རིང་བར་རང་གི་ཁྲི་སྐོར་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་ཤོར་བའི་ས་ཆ་རྣམས་སླར་གསོའི་ཆེད་དམག་གི་ལས་འགུལ་ཞིག་སྤེལ། རྩོད་རྙོག་འདི་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༤༥ ནས་མུ་མཐུད་དེ་གནས། ས་སྐྱའི་ཁྲིམས་དཔོན་གཙོ་བོ་རྒྱལ་བ་བཟང་པོ་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་གནད་དོན་འདིའི་ཐད་ཀྱི་ཨུ་ཚུགས་ལ་མ་དགའ་ནས་ཁོང་ཁྲི་སྐོར་གྱི་ཁྲི་དཔོན་ནས་གནས་དབྱུང་བཏང་། ཐ་ན་ས་སྐྱ་དང་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཁྲི་སྐོར་རྣམས་ཀྱིས་ཁོང་གི་ཁ་གཏད་དུ་གྲོས་མཐུན་བྱས་ཤིང་། ཁོང་བཙོན་དུ་བཅུག་པ་དང་སྡུག་སྦྱོང་བཏང་ནའང་། བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གནས་དབྱུང་གཏོང་རྒྱུ་དེ་ལ་ངོས་ལེན་བྱས་མེད།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༣༥༢ ཁོང་གློད་གཏོང་བའི་སྐབས། བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་སྣེ་གདོང་དུ་སླར་ཡང་གོ་གནས་འགན་འཁུར་བླངས་པ་དེ་མ་ཐག་ཏུ་དམག་གི་ལས་འགུལ་དུ་ཕྱིན་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་ ༡༣༥༤ ཙམ་ནས་རྒྱལ་བ་བཟང་པོའི་རོགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་གིས་དབུས་ཚང་མར་དབང་སྒྱུར་བྱས། ས་སྐྱའི་བླ་མ་ཀུན་སྤངས་པ་དང་མཇལ་བའི་སྐབས། རྒྱལ་བ་བཟང་པོས་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་ལ་ལྟ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་བཟུང་བ་ལ་བཟོད་གསོལ་ཞུས། འགྲིགས་འཇགས་འདི་ནི་ནང་བློན་དབང་བརྩོན་གྱིས་མོས་མཐུན་མ་བྱས་པར། རྒྱལ་བ་བཟང་པོའི་ལས་ཀ་ལ་བཀག་འགོག་བྱས་ཤིང་བཙོན་དུ་བཅུག་སྟེ། ས་སྐྱའི་ཁྲི་དཔོན་བདག་བཟུང་བྱས་པ་རེད།\nལོ་བཞིའི་རྗེས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༥༨ ལོར་དབང་བརྩོན་གྱིས་བླ་མ་ཀུན་སྤངས་པ་བཀྲོངས། བྱུང་རྐྱེན་འདི་དང་མཉམ་དུ་དབང་བརྩོན་གྱིས་རྒྱལ་བ་བཟང་པོ་ལ་དུག་བྱིན་པའི་དཀྲོག་གཏམ་ཞིག་བྱུང་བས། དེས་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ས་སྐྱར་དམག་དྲངས་དགོས་བྱུང་བ་དང་དབང་བརྩོན་བཙོན་དུ་བཅུག་ཅིང་། ལས་བྱེད་གནད་ཆེན་བཞི་བརྒྱ་བརྗེ་ཚབ་བྱས་པ་དང་དབང་རྒྱུར་བྱེད་མཁན་གྱི་བླ་མ་གསར་དུ་བསྐོ་བཞག་བྱས།\nབོད་དབུས་དང་གཙང་གི་ཕག་གྲུའི་སྡེ་སྲིད་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༥༨ ལོའི་དམག་མི་གྱེན་ལངས་ཀྱི་དུས་སྐབས་ནས་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གཞན་འགའ་ཞིག་གི་ནང་། བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་བཙོན་ནས་གློད་གྲོལ་བཏང་བ་དང་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༤༧ ལོར་ཏའི་སི་ཏུ་ཞེས་པའི་མིང་གནས་ཐོབ་པ། དེ་བཞིན་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༤༩ ལོའི་ཕག་གྲུའི་སྡེ་སྲིད་ཐོག་མར་འགོ་ཚུགས་པའི་སྐབས་དང་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བོད་དབུས་ཡོངས་རྫོགས་དབང་དུ་བསྡུས་པའི་དུས་སྐབས་ཡིན་པར་གསལ།\nབོད་ཀྱི་བཙན་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་རྒྱལ་རྒྱུད་བསྐྱར་དུ་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་འབད་བརྩོན་དང་བཅས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་དེ་དག་རྫོང་དུ་བསྐྱར་སྒྲིག་བྱས་ཤིང་། རྫོང་རེ་རེ་ལ་རྫོང་དཔོན་རེར་ཡོད། ཁོང་ཉིད་ཀྱང་དབང་སྒྱུར་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་མིང་གནས་སྡེ་སྲིད་གཙང་མ་བཞེས། དེ་ནི་རགས་པའི་སྒོ་ནས་སྲིད་བློན་དང་འདྲ་པོ་རེད། ནང་པའི་རྩ་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སྒོ་ནས་ཁོང་གིས་ཞིང་ལས་ཀྱི་གཏན་འབེབས་དཔྱ་ཁྲལ་འབབ་སྟོན་ཐོག་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་དྲུག་ཆ་གཅིག་བཟོས་པ་དང་། འགྲོ་ལམ་དང་། ཟམ་པ། གྲུ། འགྲུལ་པ་རྣམས་ཚོམ་རྐུན་ལས་སྐྱོབ་ཕྱིར་ས་བཙན་སར་དམག་སྒར་བཅས་ཀྱི་རྨང་གཞི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས། སོག་པོའི་ཁྲིམས་སྲོལ་རྩ་མེད་བཟོ་བ་དང་སྲོལ་རྒྱུན་བོད་ཀྱི་ཁྲིམས་སྲོལ་དེ་སླར་གསོ་མཛད་ཅིང་། ཁོང་གིས་ཇེ་ཆེར་འགྲོ་བའི་ཁྲིམས་འགལ་ནག་ཅན་གྱི་བཀའ་ཁྲིམས་དྲང་པོའི་ལམ་ལུགས་འགོ་འཛུགས་གནང་སྟེ། དེས་ཁྲིམས་འགལ་བ་རྣམས་ལ་ཉེས་ཆད་རིམ་པ་བཅུ་གསུམ་ནང་ནས་གཅིག་ཁྲལ་འགེལ་བར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེའི་སྔོན་ལ་ས་སྐྱ་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཁྲིམས་སའི་ཞིབ་དཔྱོད་མེད་པའི་སྒོ་ནས་དྭོགས་གཞི་ཅན་གྱི་མི་རྣམས་སྲོག་ཐོག་གཏོང་བའི་སོག་པོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ཡོད།\nབྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མི་ཚེའི་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་རབ་བྱུང་གི་སྡོམ་པ་དེ་ཁོང་ལ་གལ་ཆེན་པོར་གནས་ཡོད། དཔེར་ན། སྣེ་གདོང་དུ་ཁོང་གི་ཕོ་བྲང་གི་ནང་སྦུག་ལ་བུད་མེད་དང་ཆང་རག་གཉིས་ཀ་སྤྱོད་མི་ཆོག་པའི་བཀག་སྡོམ་གནང་བ་ལྟ་བུ་རེད། ཁོང་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༦༤ ལོར་སྐུ་གཤེགས་པའི་སྐབས། ཁོང་གི་ཚ་བོ་གྲྭ་འཇམ་དབྱངས་ཤཱཀྱ་རྒྱལ་མཚན་ (༡༣༤༠-༡༣༧༣) གྱིས་རྗེས་འཛིན་གནང་།\nཨ་མདོའི་ཆ་ཤས་རྣམས་སོག་པོའི་དཔུང་རྒོལ་གྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པ་དང་རྗེས་སུ་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༢༧ ལོར་ཆིང་གེ་སེ་ཁཱང་ (Chinggis Khan) གྱིས་མི་ཉག་དབང་དུ་བསྡུས་ནའང་། སོག་པོས་བོད་ཀྱི་རིག་གཞུང་དང་འབྲེལ་བའི་ས་ཁུལ་ཨ་མདོ་དང་། དབུས། ཁམས་བཅས་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༦༤ ནས་ ༡༢༦༥ བར་དུ་འགྲོ་ལུགས་ལྟར་དབང་སྒྱུར་བྱས་མེད། འདི་ནི་འགྲོ་མགོན་འཕགས་པ་སོག་པོའི་རྟ་དམག་དང་མཉམ་དུ་བོད་དབུས་སུ་ལོག་ཕེབས་པའི་སྐབས་སུ་བྱུང་། དུས་སྐབས་དེའི་སྔོན་ལ་བོད་ནི་རང་དབང་གཙང་མའི་ཡུལ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡང་གཅིག་གྱུར་གྱི་དབང་སྒྱུར་ཞིག་གི་འོག་ཏུ་མེད་ནའང་། ཕྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་འོག་ཏུ་མེད།\nཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་རང་དབང་ཅན་གྱི་རྒྱ་ནག་ལྷོའི་སུང་རྒྱལ་རྒྱུད་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༧༡ ལོར་སོག་པོ་ཡོན་རྒྱལ་རྒྱུད་སྲོལ་གཏོད་པ་དང་བཅས་སོག་པོའི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་བ་རེད། སྤྱི་ལོ་ ༡༢༧༩ ལོར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུང་གི་ས་ཁུལ་དབང་སྒྱུར་མཐའ་མ་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་ནག་རང་དབང་ཅན་ཞིག་ཡིན་པའི་རྗེས་ཤུལ་ཡོངས་རྫོགས་མཇུག་རྫོགས། སྤྱི་ལོ་ ༡༢༡༤ ནང་ཕྱོགས་ཙམ་དང་དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་ ༡༢༣༤ ལོར་མཇུག་རྫོགས་པའི་དེ་དག་གི་རྒྱལ་རྒྱུད་ནང་སོག་པོ་མཉམ་སྡེབ་དེ་ཇུར་ཆེན་ (Jurchen) གྱིས་དབང་སྒྱུར་བྱས་པའི་བྱང་ཕྱོགས་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་ཁག་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་ལ་རང་དབང་ཅན་གྱི་རྒྱ་ནག་གི་དབང་སྒྱུར་དེ་ཕམ་ཉེས་ཤོར་བ་ཞིག་མིན།\nབོད་དབུས་ལ་སོག་པོ་ནས་རང་དབང་ཐོབ་པ་དེ་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༥༨ ལོར་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་ས་སྐྱའི་སྲིད་དབང་མཐའ་མར་གོ་དབང་ནས་དབྱུང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སོག་པོ་ནས་སླེབས། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་རྒྱ་ནག་གི་རང་དབང་དེ་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༦༨ ལོར་བྱུང་ཞིང་། དེའི་ཚེ་ན་ཨ་མདོ་སོག་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༧༠ བར་དུ་གནས། ཁམས་དང་དེའི་ཧ་ཅང་ཁ་ཐོར་དུ་ཡོད་པའི་མི་འབོར་ནི་ཐ་ན་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སྐབས་སུའང་ཤུགས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་འཛིན་སྐྱོང་བྱས་མེད། དེར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་གི་མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ (༡༣༦༨-༡༦༤༤) ལ་སོག་པོ་ནས་བོད་ལ་ཐོབ་ཐང་རྩོད་ལེན་གྱི་ཕ་ཤུལ་རྒྱུད་འཛིན་བྱས་པ་ཞེས་མཇུག་སྡོམ་རྒྱག་པ་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཏག་ཏག་མིན་པ་རེད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་སྲོལ་གཏོད་པའི་སྐབས། སོག་པོ་ལ་བོད་དབུས་སམ་ཡང་ན་ཁམས་ལ་དབང་སྒྱུར་བའི་རྗེས་ཤུལ་གང་ཡང་མེད་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། སོག་པོའི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཐ་ན་ཕག་གྲུའི་སྡེ་སྲིད་ཚོས་ད་དུང་ཡང་རྒྱ་ནག་གི་ཁྲིར་བཟུང་ཡོད་ནའང་། དེ་ངོ་རྟགས་མ་ཆོད་པ་རེད།\n(The History of the Ming Dynasty) མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ (རྒྱ་སྐད་དུ་མིང་ཤི་) ནང་། བོད་ནུབ་དང་དབུས་དེ་བཞིན་ཁམས་བཅས་ལ་ཁྲིམས་ལུགས་དབང་ཚད་ཡོད་པ་དང་བཅས་རྫོང་གི་དམག་མིའི་བཀོད་འདོམས་ལས་ཁུངས་ (Ch. Du zhihui shisi) དང་ཞི་མཐུན་གྱི་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཀྱང་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཡོད་ཅེས་འཁོད་ཡོད། དེ་ལྟ་ནའང་། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁས་དབང་ཨེ་ལིའོཊ་ སཔརླིང་ (Elliot Sperling) གིས་ (Did the Early Ming Emperors Attempt to Implementa‘Divide and Rule’ Policy in Tibet? in Proceedings of the Csoma de Körös Memorial Symposium) (སྔར་མིང་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ནང་དུམ་བུར་བགོས་ནས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་སྲིད་བྱུས་ཞིག་ལག་བསྟར་བྱེད་ཐབས་བྱས་ཡོད་དམ་ཞེས་པའི་སྐབས། ཀོསྨ་ ཌི་ ཁོ་རས྄འི་ (Csoma de Koros) དྲན་རྟེན་ཆེད་དོན་བགྲོ་གླེང་གི་ཐག་ཆོད་ཡིག་ཆ་) ཞེས་པའི་ནང་བཤད་པ་དང་། དེ་བཞིན་མཁས་དབང་མེལ་ཝཱིན་ གྷོལ་ཌི་སྟཱིན་གྱིས་ (Melvyn Goldstein) (The Snow Lion and the Dragon: China, Tibet and the Dalai Lama) (གངས་སེང་དང་འབྲུག །རྒྱ་ནག་དང་། བོད། ཏཱ་ལའི་བླ་མ་) ཞེས་པའི་ནང་བཤད་པ་ལྟར་ན། ཁོང་ཚོའི་ལས་འཛིན་པ་རྣམས་ལ་ཐོབ་ཐང་དངོས་གང་ཞིག་ཡོད་པའམ་ཡང་ན་དེ་དག་བོད་དུ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་དེ་ལ་བརྩི་མེད་བཏང་ཡོད་ཅེས་ཟེར། གང་ལྟར་ཡང་། མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༧༣༩ ལོར་དེའི་རྗེས་ཀྱི་མན་ཇུ་ཆིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ (༡༦༤༤-༡༩༡༢) ཀྱི་མཁས་པ་ཚོས་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བྱས་ཤིང་། རྒྱ་ནག་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་མང་ཆེ་བའི་གནས་སྟངས་དང་འདྲ་བར་རྒྱལ་རྒྱུད་གསར་པ་ཞིག་གི་རྒྱུན་སྲིང་དང་དབང་སྒྱུར་ཁྲིམས་མཐུན་བཟོ་བའི་ཚུལ་གྱིས་བྲིས་ཡོད། མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་དུས་སྐབས་སུ་བོད་རྒྱའི་འབྲེལ་བ་ནི་གཙོ་བོ་ཁམས་དང་ཨ་མདོའི་རྒྱ་ནག་གི་ས་མཚམས་སུ་ཇ་རྟའི་ཚོང་ཞེས་རྒྱ་ནག་གི་ཇ་ལ་བོད་ཀྱི་རྟ་སྤྲད་པའི་ཚོང་འབྲེལ་ཙམ་ཞིག་ཡིན། མིང་གི་དཔུང་དམག་ནི་བོད་དུ་ནམ་ཡང་མེད་པ་རེད།\nཡོན་རྒྱལ་རྒྱུད་ཉམས་པའི་རྗེས་སུ་སོག་པོ་མང་པོ་ཞིག་ནི་སོག་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་བྱས་ཀྱང་། དམིགས་བསལ་རྒྱ་ནག་ཏུ་གཞིས་ཆགས་ཟིན་པ་ཁག་བཅས་མང་པོ་ཞིག་ནི་རྒྱ་ནག་ཏུ་གནས་ཤིང་། རྒྱ་ནག་གི་ལམ་ལུགས་ནང་དབྱེར་མེད་ཐིམས། སོག་པོའི་དམག་དཔུང་ཕམ་ཉེས་བྱུང་བ་མང་པོ་ཞིག་ནི་མིང་གི་དམག་མི་དང་ཁུངས་སྒྲིལ་བྱས། འགའ་ཞིག་ནི་མིང་དཔོན་དབང་སྲིད་གཞུང་རིང་ལུགས་དང་ཁུངས་སྒྲིལ་བྱས། རྒྱ་ནག་གི་ཡོན་སྲིད་གཞུང་ལ་ཞབས་འདེགས་གྲུབ་མཁན་གྱི་ཡུ་གུར་མང་པོ་ལའང་གནས་སྟངས་དེ་དང་གཅིག་མཚུངས་བྱུང་ཡོད། མིང་གི་སྲིད་བྱུས་ནི་ཁམས་དང་སི་ཁྲོན་ (Sichuan) གྱི་ས་མཚམས་སུ་གཞིས་ཆགས་པ་རྣམས་ཐེ་བའི་རྒྱ་ནག་ཏུ་ལྷག་པའི་སོག་པོ་དང་ཡུ་གུར་རྣམས་ལ་མུ་མཐུད་ནས་གང་ཐུབ་ཅི་ཐུབ་ཀྱིས་རྒྱའི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་ཏུ་གཅིག་འདུས་ཡོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་མིང་གཅིག་འདུས་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ཀྱི་ནང་བོད་བཅུག་མེད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། བོད་མི་ཚོས་ཡོན་གྱི་དམག་མི་དང་སྲིད་གཞུང་ལ་ཞབས་འདེགས་གྲུབ་མེད་ལ། ཡོན་རྒྱ་ནག་གི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུའང་གནས་སྤོ་བྱས་མེད།\nམིང་དམག་དཔུང་གིས་སོག་ཡུལ་དབང་དུ་བསྡུ་ཐབས་ཐེངས་འགའ་བྱས། དེ་དག་གིས་བྱང་ཕྱོགས་ཡོན་གྱི་དམག་མི་ལ་སྐབས་འགའ་ཤས་འཐབ་འཛིངས་བྱས་པ་དང་། སྐབས་རེར་གཡུལ་ལས་རྒྱལ་ནའང་། སོག་ཡུལ་ནས་རང་དབང་གཙང་མ་ནམ་ཡང་ཐོབ་མེད། མིང་གི་ཆེད་མངགས་དཔུང་སྡེ་སོག་ཡུལ་དུ་བཏང་བ་མཐའ་མ་དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༢༢ ལོར་ཡིན་པ་རེད། སོག་ཡུལ་དེ་རུས་སྡེ་བཞི་བཅུ་དང་བཞི་ཞེས་སུ་གྲགས་པའི་ནང་འཐོར་ནས་གནས་ཤིང་། རུས་སྡེ་བཞི་བཅུ་ནི་ཤར་སོག་དང་རུས་སྡེ་བཞི་ནི་ནུབ་སོག་ཡིན་པ་རེད།\nདུས་རབས་བཅོ་ལྔ་པའི་འགོ་སྟོད་ལ་ཤར་སོག་གི་རུས་སྡེ་འགའ་ཞིག་དེང་སང་ནང་སོག་དུ་ཡོད་པའི་གྷོ་བི་བྱེ་ཐང་གི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོས་བྱས་པ་དང་དེར་གཞིས་ཆགས་པའི་རྒྱ་ནག་གི་ཡུལ་སྤོ་མཁན་རྣམས་བཙན་འབུད་བཏང་། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། མིང་གི་དཔུང་སྡེས་བོད་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་མེད་པ་མ་ཟད། ཁོང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་ནམ་ཡང་འཛུལ་ཐུབ་མེད། གཞན་ཡང་བོད་མི་ཚོས་རྒྱ་མི་ས་མཚམས་ཀྱི་ས་ཁུལ་ནས་ཕྱིར་བཏང་མེད།\nཨ་མདོའི་ཀོ་ཀོ་ནོར་དང་ཀན་སུའི་ས་ཁུལ་གྱི་གནས་སྟངས་ནི་རྒྱ་ནག་མིང་དེ་བོད་དབུས་དང་ཁམས་ལས་ཁྱད་པར་ཤོར་བ་དང་ཁ་སྤྲོད་ཆགས་ཡོད། སོག་པོའི་སྲིད་དབང་འོག་ལ་བོད་དབུས་དེ་ཁྲི་སྐོར་བཅུ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་ཕྱེས་ཡོད་པ་དང་ཁམས་ཕྱོགས་ནི་ཁ་ཐོར་དུ་མི་འབོར་གནས་ཡོད་པས། འཛིན་སྐྱོང་གི་ལམ་ལུགས་གྲ་རྒྱས་པོ་ཞིག་དགོས་ཀྱི་མེད། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ཨ་མདོ་ལ་མི་འབོར་འདྲེས་པའི་ལོ་རྒྱུས་རིང་པོ་ཞིག་ཡོད། སོག་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྔོན་རོལ་ཏུ་ཐུ་ལུ་ཧན་ (Tuyuhun) དང་། ཡུ་གུར། (Uighurs) མི་ཉག (Tanguts) ཙོང་ཁའི་བོད་བཅས་ཡོད་པ་རེད། དེ་དག་ཕན་ཚུན་རྒྱུད་ཆད་མེད་པར་འཐབ་འཛིངས་བྱས་ཡོད།\nཇུར་ཆེན་གྱིས་མི་ཉག་ནམ་ཡང་དབང་དུ་བསྡུས་མེད་ནའང་། བོད་ཙོང་ཁའི་རྒྱལ་ཁམས་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༡༨༢ ལོར་དབང་དུ་བསྡུས་ནས་ཇུར་ཆེན་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་ནང་དུ་ཁུངས་སྒྲིལ་བྱས། ལོ་བཅུ་ཕྲག་འགའི་རྗེས་སུ་སོག་པོའི་དམག་དཔུང་གིས་ཙོང་ཁ་དང་མི་ཉག་གི་ས་ཆ་གཉིས་ཀ་དབང་སྒྱུར་བྱས། ཟི་ལིང་ (Xining) ཞིང་ཆེན་གྱི་ཀོ་ཀོ་ནོར་ཉེ་འཁོར་གྱི་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་དང་ཨ་མདོའི་ཀན་སུའི་ལྷོ་ནུབ་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་བཅའ་སྡོད་བྱེད་མཁན་ཕོན་ཆེན་ཞིག་ལ་མོན་གུར་ (Monguor) ཞེས་གྲགས་པ་རེད། མཁས་པ་མང་པོས་མོན་གུར་གྱི་རིགས་དེ་དག་ནི་ཐུ་ལུ་ཧན་གྱི་རིགས་རྒྱུད་ཡིན་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་། དེ་ཡང་བོད་སྐད་ནང་གི་མིང་ “ཐུ་” དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་མིང་ལ་ “ཏུ་རེན་” (Turen) ཞེས་པས་བདེན་དཔང་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཨནྡ་རས྄་ རོ་ན་ཏས྄་ (Andras Rona-Tas) ཞེས་པ་དེས་ (Tibeto-Mongolica: The Tibetan Loanwords of Monguor and the Development of the Archaic Tibetan Dialects) (བོད་སོག །མོན་གུར་གྱིས་བོད་སྐད་ནས་གཡར་བའི་གཡར་ཚིག་དང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་སྐད་བརྡ་རྙིང་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཞེས་པའི་ནང་) སྐད་བརྡ་རིག་པ་གཞི་རྩ་བཞག་ནས་ཡིད་ཆེས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་མོན་གུར་རྣམས་ནི་ཆིང་གེ་སེ་ཁཱང་གི་བུ་དྲུག་པ་ཀོལ་གེན་ (Kolgen) གྱི་དམག་དཔུང་ལས་མཆེད་པའི་སོག་པོའི་རིགས་རྒྱུད་ཡིན་ཞེས་རྩོད་གླེང་བྱས་ཡོད། གང་ལྟར་ཡང་། སོག་པོའི་དམག་དཔུང་ཁྲོད་ནས་མང་པོ་ཞིག་གིས་བོད་ཙོང་ཁའི་ཡུལ་མི་དང་ཐུ་ལུ་ཧན་བཅས་མི་རིགས་མི་འདྲ་བའི་བར་གཉེན་སྒྲིག་བྱས་ཡོད་པ་ནི་གོར་མ་ཆག་པ་རེད། མོན་གུར་རྣམས་ཀྱིས་ཨ་མདོའི་ཕྱོགས་སུ་ནང་ཆོས་གོང་འཕེལ་གཏོང་བར་ལས་འགན་གལ་ཆེན་བསྒྲུབས་ཡོད།\nམིང་གི་དམག་དཔུང་རྣམས་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༧༠ ལོ་སྟེ། ཡོན་རྒྱལ་རྒྱུད་ཉམས་པའི་རྗེས་ཀྱི་ལོ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་ལྷོ་ཀན་སུའུ་དབང་དུ་བསྡུས་མེད། ཇི་ལྟརརྒྱ་ནག་ནང་ཡོད་པའི་སོག་པོ་མང་པོ་ཞིག་སོག་ཡུལ་དུ་དམག་དཔུང་ཕྱིར་བསྡུ་བྱས་པ་ནང་བཞིན་མོན་གུར་རྣམས་སོག་ཡུལ་དུ་དམག་དཔུང་ཕྱིར་བསྡུ་མ་བྱས་པར། ཁོང་ཚོས་བཙན་འཛུལ་བྱེད་པའི་དམག་དཔུང་ལ་མགོ་འབུལ་ཞུས། དེའི་སྐབས་མོན་གུར་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་ལས་འདེམ་སྒྲུག་བྱས་པ་སོང་ཙང་། ཁོང་ཚོ་སོག་པོའི་ཤོག་ཁག་གཞན་ལས་གང་ལ་གང་འཚམས་ཀྱི་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་ཡོད། ཁོང་ཚོས་ཐ་ན་བོད་ཨ་མདོ་ཡུལ་མི་རྣམས་ལའང་ས་ཞིང་འདེབས་ལས་བསླབས་པ་རེད། དེར་བརྟེན་ཁོང་ཚོ་ས་ཁུལ་དེར་རང་འཇགས་གནས་པ་དང་འབྲོག་པའི་མི་ཚེར་ཕྱིར་མི་ལོག་རྒྱུའི་ཁེ་དབང་ཅན་གྱི་སྤྲོ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་རེད།\nརོ་ན་ཏས྄་ (Rona-Tas) ཀྱིས་ཟི་ལིང་གི་ཉེ་འཁོར་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་འགའ་ཞིག་གིས་མོན་གུར་དང་མཉམ་དུ་མིང་ལ་མགོ་བཏགས་ཞུས་ནའང་། བྱང་གི་ཀོ་ཀོ་ནོར་ས་ཁུལ་ཉེ་འཁོར་དུ་ཡོད་པའི་བོད་མི་ཚོས་དྲག་པོའི་སྒོ་ནས་རྒྱའི་དམག་དཔུང་ལ་འགོག་རྒོལ་བྱས་ཞེས་བཤད་ཡོད། འོན་ཀྱང་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༧༥ ལོར་མོན་གུར་གྱིས་བོད་མིའི་གྱེན་ལངས་དབང་དུ་བསྡུ་བའི་ཆེད་རྒྱ་ནག་ལ་རོགས་བྱས། དེར་བརྟེན་ཐ་ན་ཡོན་སྲིད་དབང་ཉམས་པའི་རྗེས་སུའང་མོན་གུར་གྱིས་མུ་མཐུད་དེ་ཨ་མདོའི་ས་ཁུལ་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱས།\nཧེན་རི་ སུ་རིས་ (Henry Serruys) ཀྱིས་ (The Mongols of Kansu during the Ming, Melanges, vol. 10) (མིང་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཀན་སུའི་སོག་པོ། (Melanges) པོད་༡༠།) ཞེས་པའི་ནང་། མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་ཀན་སུའི་མོན་གུར་གྱི་ས་ཁུལ་རྣམས་རང་སྐྱོང་གི་མངའ་ཁུལ་དུ་གནས་ཡོད་ཅེས་བརྗོད། དེར་གནས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་མིང་དབུས་སྲིད་གཞུང་ལ་ཁྲལ་མི་སྤྲད་པར་ས་གནས་ལ་ཁྲལ་ཙམ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། ས་ཁུལ་དེར་གྲོང་སྡེ་ཆུང་ཆུང་མང་པོ་ཡོད་པའི་ནང་ཧཱན་རྒྱ་མི་ཚོར་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་མོན་གུར་རྣམས་ནི་ནམ་རྒྱུན་དེ་དག་ལ་བསྐོར་ནས་མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་དུ་གནས་ཀྱི་ཡོད། དེར་བརྟེན་མོན་གུར་རྣམས་ལས་སླ་པོའི་སྒོ་ནས་རྒྱ་ནག་གི་སོ་མྱུལ་བ་ཚོས་དྭོགས་སྲུང་བྱ་ར་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་གལ་ཏེ་དགོས་གལ་བྱུང་ན། མིང་གི་དམག་དཔུང་བསླེབ་ཀྱི་ཡོད། རོ་ན་ཏ་ས྄་ཡིས་མོན་གུར་རྣམས་ཀྱིས་མིང་སྲིད་གཞུང་ལ་སོག་པོའི་ཁ་གཏད་དུ་ས་མཚམས་སྲུང་སྐྱོབ་ཀྱི་ཞབས་འདེགས་བསྒྲུབས་ཡོད་ཅེས་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད་ནའང་། སུ་རིས་ཀྱིས་མཐའ་དོན་འདི་ལ་དྲི་བ་བཀོད་ཡོད། ཁོས་མོན་གུར་རྣམས་རང་སོ་སོའི་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་ཞི་བདེའི་ཡོང་བའི་འགན་འཁྲི་ཡོད་པའི་སྐབས། སོག་པོ་དང་མཉམ་དུ་མིང་གི་དམག་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཀན་སུའི་ས་མཚམས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱས་ཡོད། དེར་མ་ཟད། མོན་གུར་རྣམས་ད་དུང་ཡང་རྒྱ་བོད་དབར་གྱི་ཇའི་ཆེད་དུ་རྟ་ཚོང་རྒྱག་སྲོལ་ལ་ཧུར་པོ་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ཚོས་ཡང་སེ་བོད་དབུས་དང་རྒྱ་ནག་ནས་ཕར་ཚུར་ཅ་དངོས་འོར་འདྲེན་སྐབས་བར་མི་ལྟ་བུའི་ལས་ཀ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།\nཨ་མདོའི་གནས་སྟངས་ནི་བོད་དབུས་དང་ཁམས་ལས་ཧ་ཅང་མི་འདྲ་བ་ཡོད། དུས་ཕྱིས་ཀྱི་ས་ཁུལ་གཉིས་ལ་རྒྱ་མི་གཞིས་སྡོད་བྱེད་མཁན་དང་ཡང་ན་སོག་པོའི་རིགས་རྒྱུད་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་མེད་པས། དེ་དག་ལ་མིང་རྒྱ་ནག་དང་གང་ལྟར་མཉམ་སྡེབ་བྱེད་ཐུབ་པའི་བོད་མི་མིན་པའི་སྡེ་ཁག་མེད།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༣༨༩ ལོར་ཤར་སོག་པོའི་ཚོ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་གསུམ་བསྡུས་པའི་མིང་ལ་ཨུ་རི་ཡངྒ་ཁ་ཡེ་ཞེས་སུ་གྲགས་པ་དེ་དག་རྒྱ་ནག་མིང་ལ་མགོ་བཏགས་ཞུས། ཡོན་རྒྱལ་རྒྱུད་ཉམས་པའི་རྗེས་སུ་སོག་པོའི་རུས་སྡེ་སྣ་ཚོགས་པ་ཚང་མའི་ཁྲོད་དུ་གློ་བུར་མི་སེར་ནང་འཁྲུག་བྱུང་བ་ལ་ཨ་ཐང་ཆད་ནས་སྲ་བརྟན་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་རོགས་བྱེད་པའི་ཆེད་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱོགས་སུ་ཁ་བསྒྱུར་བ། ཁོང་ཚོའི་དམག་མི་རྣམས་དེ་གའི་ས་ཁུལ་རང་གི་ནང་གྲོང་སྲུང་དམག་སྡེ་བཙུགས་པའི་མིང་གི་དམག་མིའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དམག་སྡེ་རུ་གྱུར། དེ་ནི་དེང་སང་གི་སོག་ཡུལ་གྱི་བྱང་ཤར་མཐའ་དང་མན་ཇུའི་ནུབ་བྱང་གི་མཐའི་ས་ཁུལ་བར་དུ་ཆགས་ཡོད།\nཧེན་རི་ སུ་རིས་ (Henry Serruys) ཀྱིས་ (Sino-Mongol Relations During the Ming, vol. 2: The Tribute System Diplomatic Missions, 1400-1600) (མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་སྐབས་ཀྱི་རྒྱ་སོག་གི་འབྲེལ་བ། པོད་༢། རྟེན་འབུལ་གྱི་ལམ་ལུགས་དང་རྒྱལ་འབྲེལ་ཐབས་བྱུས་ཀྱི་ལས་འགུལ། ༡༤༠༠-༡༦༠༠) ཞེས་པའི་ནང་། མིང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཨུ་རི་ཡངྒ་ཁ་ཡེ་རྣམས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་མངའ་ཁུལ་གྱི་ཞབས་འདེགས་ལྟ་བུ་རྒྱ་ནག་གི་ཕྱི་ལོགས་སུ་བར་གནས་ས་ཁུལ་ཞིག་ཏུ་ལྟ་ཚུལ་བཟུང་བ་རེད། ཁོང་ཚོས་ནང་གི་གནད་དོན་ཐད་ལ་ཐེ་བྱུས་བྱེད་ཀྱི་མེད་ཀྱང་། ཚོང་དོན་གྱི་འབྲེལ་བ་མུ་མཐུད་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ཡོད། རྒྱ་ནག་ཨུ་རི་ཡངྒ་ཁ་ཡེ་དང་གཞན་སོག་པོ་རྣམས་དང་མཐུན་གྲོས་ལ་རྟག་ཏུ་འཇིགས་སྣང་སྐྱེ་གི་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཁོང་ཚོས་འཆམ་མཐུན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ཤིག་རྒྱུན་འཛིན་བྱས། ཁོང་ཚོའི་ས་ཁུལ་ཁག་ལ་ཧཱན་རྒྱ་རིགས་གནས་སྡོད་བྱེད་མཁན་མེད་སྟབས། ཨུ་རི་ཡངྒ་ཁ་ཡེས་མོན་གུར་རྣམས་ལས་མིང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་རང་དབང་ཆེ་བར་སྐྱིད་པོའི་ངང་གནས་པ་རེད།\nཡོན་རྒྱལ་རྒྱུད་སྐབས། སོག་པོ་རྣམས་ཀྱི་མན་ཇུ་ལ་གྲོང་སྲུང་དམག་སྡེ་འགའ་ཞིག་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ཡོད་ཀྱང་། མང་ཆེ་བ་ལ་ས་གནས་དེ་རང་ནས་བྱུང་བའི་ཇུར་ཆེན་རྣམས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་དུ་བཅུག་ཡོད། འོན་ཀྱང་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས་དང་མི་འདྲ་བར་སོག་པོས་མན་ཇུ་ལ་ཞིང་ལས་དང་གཏེར་ཁ་སྔོག་འདོན་གོང་འཕེལ་བཏང་ཡོད། སོག་པོ་རྣམས་ཕམ་པར་བྱས་རྗེས་མིང་དམག་གིས་མན་ཇུ་ནམ་ཡང་བཙན་འཛུལ་བྱས་མེད། དེར་བརྟེན་དེ་ལ་སྲིད་དབང་བཟུང་བའམ་ཁྲལ་བསྡུ་བ་ནམ་ཡང་བྱས་མེད། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ། དམིགས་བསལ་རྟ་དང་། སྤུ། ཇིན་སེང་ (Ginseng) སྨན་རྩ་བཅས་མཁོ་སྒྲུབ་ཆེད་དུ་ཁོང་ཚོས་མན་ཇུ་དང་མཉམ་དུ་ཚོང་གི་འབྲེལ་ལམ་རྒྱུན་འཛིན་བྱས།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༤༠༠ ལོའི་རྗེས་ནས་མིང་སྲིད་གཞུང་ནས་ཇུར་ཆེན་དང་མཉམ་དུ་ཨུ་རི་ཡངྒ་ཁ་ཡེ་དང་མཉམ་དུ་བཟོས་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་དམག་དཔུང་གོ་སྒྲིག་ཅིག་བྱས། ཁོང་ཚོས་ཇུར་ཆེན་དང་ཨུ་རི་ཡངྒ་ཁ་ཡེ་ནི་སོག་པོའམ་རྒྱ་ནག་དང་རྦད་དེ་ལོགས་སུ་ཐ་དད་པའི་ས་ཁུལ་གྱི་དམག་སྡེ་ཞིག་མཉམ་དུ་རྩ་འཛུགས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད་པར་ཆ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།\nཇུར་ཆེན་མང་པོས་ཀོ་རི་ཡའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་པ་དག་རང་ལུགས་སུ་བསྟེན་ཡོད། མོ་རིས྄་ རོ་ས་བི་ཡིས་ (Morris Rossabi) (The Jurchens in the Yüan and Ming) (ཡོན་དང་མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་ཇུར་ཆེན་) ཞེས་པའི་ནང་། ཇུར་ཆེན་ནས་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་བ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་མིང་གོང་མའི་ཕོ་བྲང་ནས་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༡༧ ལོར་མན་ཇུའི་ཆེད་དུ་དབང་ལྡན་ནང་པའི་དེབ་སྐྱེལ་ལས་ཁུངས་ཤིག་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཤིང་། དེའི་འགོ་དཔོན་དུ་ཇུར་ཆེན་གྱི་གྲྭ་པ་ཞིག་བསྐོས། མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱིས་བོད་ལ་བཟོས་པའི་དཔོན་དབང་སྲིད་གཞུང་གི་ལམ་ལུགས་གནས་སྟངས་ལྟར་དེས་ལས་དོན་དངོས་གང་ཡང་བྱས་མེད།\nདེ་ཡང་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༦༨ ལོར་རྒྱ་ནག་ཏུ་མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱིས་སོག་པོ་ཡོན་རྒྱལ་རྒྱུད་བརྗེ་ཚབ་བྱས། མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་སྲོལ་གཏོད་མཁན་གོང་ཧུང་ཝུ་མིང་ཐེ་ཙུས་ (སྲིད་བསྐྱངས་ལོ། ༡༣༦༨-༡༣༩༩ བར་) ཡི་མི་ཚེ་སྟོད་ལ་ལོ་འགའི་རིང་ནང་པའི་དགེ་འདུན་པ་ཞིག་བྱས། སྤྱི་ལོ་ ༡༣༦༩ ལོར་ཁོང་གིས་བོད་དབུས་ཕྱོགས་སུ་ཕོ་ཉ་ཞིག་བཏང་ནའང་། ཚུར་རང་འཇགས་ལོག་སླེབས། འོན་ཀྱང་དེའི་རྗེས་ཀྱི་ཕོ་ཉ་གཉིས་པ་དེ་སྐུ་ཚབ་ཞུ་ཡུན་དུས་ (Xu Yunde) འགོ་ཁྲིད་འོག་འབྱོར་ནས་མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱིས་དེ་དག་ལ་སླར་ཡང་ངེས་བརྟན་བཟོས་པའི་ཡོན་གྱི་དབང་སྒྱུར་བ་ཚོས་བྱིན་པའི་མིང་དང་གོ་གནས་བཅས་བོད་མི་རྣམས་ལ་བརྡ་ལན་སྤྲད། གོང་མའི་སྐུ་ཚབ་དེས་ནན་ཅིང་ (Nanjing) དུ་ཡོད་པའི་གོང་མའི་ཕོ་བྲང་ལ་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བ་ནས་བླ་ཆེན་སྣ་ཚོགས་པ་གདན་དྲངས། དེ་དག་ལས་གཅིག་ནི་རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་གདན་ཞུ་ལ་ངོས་བཞེས་གནང་མེད།\nདུས་ཕྱིས་སུ་མིང་གོང་མའི་ཕོ་བྲང་དུ་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཁག་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་རྣམས་ལ་དེ་སྔོན་གྱི་བླ་ཆེན་གདན་འདྲེན་ཞུས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བཟུང་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་གནས་མེད། དཔེར་ན། “ཏའི་སི་ཏུ་” ཞེས་པའི་མཚན་གནས་ལྟ་བུ་རེད། ས་སྐྱའི་སྲིད་དབང་སྐབས་སུ་ཁོང་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་ལག་བསྟར་བྱས་བོད་ནང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཆ་དེ་ད་ལྟ་ཆེ་མཐོང་སླད་ཀྱི་གོ་མིང་ཙམ་ཡིན་པ་ལས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གལ་གནད་མེད། དཔེ་མཚོན་ཁ་གསལ་ཤོས་ནི་རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་སློབ་མ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ (༡༣༧༧-༡༤༤༨) ཡིན་པ་རེད། ཁོང་ལ་ཏའི་སི་ཏུ་ཟེར་བའི་མཚན་གནས་དེ་མིང་གོང་མ་གསུམ་པ་ནས་ཐོབ་པ་དང་དེ་ནས་བཟུང་ཏའི་སི་ཏུ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ཞེས་སུ་གྲགས།\nདོན་ངོ་མར་གོང་མ་ཧུང་ཝུ་ཡིས་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཡོད་པའི་ནང་པའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཐང་ཚད་བཀག་བཟོ་ཆེད་དམ་བསྒྲགས་བྱས། དེ་ལྟ་ནའང་མིང་གི་རྒྱལ་རྒྱུད་སྲོལ་གཏོད་པ་པོས་ནང་ཆོས་ལ་བཅོས་མིན་གྱི་སྤྲོ་བ་བསྟན་ཡོད། ཁོང་གིས་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༧༨ ནས་ ༡༣༨༢ བར་ལ་ཧཱན་གྱི་གྲྭ་པ་ཙུང་ལུའོ་ (Zongluo) ནང་པའི་དཔེ་ཆ་འགའ་ཞིག་གདན་དྲངས་བའི་ཕྱིར་བོད་དུ་བཏང་། བཙུན་མོ་དེ་སྤྱི་ལོ་ ༡༣༨༢ ལོར་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བའི་སྐབས། ཁོང་གིས་རྒྱལ་པོའི་སྲས་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕོ་བྲང་དུ་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་བཏང་ནས་ཁོ་མོའི་ཚབ་ཏུ་མདོ་རྣམས་འདོན་པ་རེད། དེ་དག་གི་ནང་ཧཱན་གྱི་གྲྭ་པ་ཏའོ་ཡན་ (Daoyan) ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ཏེའུ་དུའི་ (པེ་ཅིང་) ས་ཁུལ་དུ་ཡན་གྱི་སྲས་ཡོད་པར་བཏང་ཞིང་། ས་ཁུལ་དེ་ནི་མཐར་ཡུང་ལོ་གོང་མ་མིང་ཁྲིན་ཙུས་ (སྲིད་བསྐྱངས་ལོ། ༡༤༠༣-༡༤༢༤) ཟེར་བ་དེས་དབང་སྒྱུར་བྱས།\nཧེན་རི་ སུ་རིས་ཀྱིས་ (Henry Serruys) (A Manuscript Version of the Legend of the Mongol Ancestry of the Yung-lo emperor in Analytical Mongolica) (སོག་པོ་དབྱེ་ཞིབ་ཅེས་པའི་ནང་གི་ཡུང་ལོ་གོང་མའི་སོག་པོ་རྒྱུད་པའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་དཔེ་ཆའི་འགྲེལ་ཚུལ་) ཞེས་པའི་ནང་། ཡུང་ལོ་གོང་མ་རྣམས་དོན་ངོ་མར་སོག་པོ་ཞིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ལས་ཧཱན་གྱི་རིགས་ཤིག་ཏུ་སྐྱེས་མེད་ཅེས་གཏམ་རྒྱུད་དེ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་སྲོལ་གཏོད་པ་པོས་ཡོན་གྱི་རྒྱལ་ས་ཏ་ཡེ་ཏུ་ (Daidu) བཙན་བཟུང་བྱེད་པའི་སྐབས། ཁོང་གིས་ཡོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་མཐའ་མའི་བཙུན་མོ་སྦྲུམ་པ་དེ་ཁབ་ཏུ་བཞེས། བཙུན་མོ་དེའི་སྲས་རྗེས་སུ་ཡུང་ལོའི་རྒྱལ་པོ་གྱུར་བ་རེད། སྲས་དེ་གོང་མ་ཧུང་ཝུའི་ཚ་བོ་གཞོན་ནུ་རྗེས་འཛིན་པ་ཇི་བིན་ཝེན་གོང་མ་མིང་ཧུའི་ཙུས་ (Jianwen Emperor, Ming Huizu) (སྲིད་བསྐྱངས་ལོ། ༡༣༩༩-༡༤༠༣) གནས་དབྱུང་བཏང་ནས་རྒྱལ་པོའི་ཁྲིར་འཁོད་པ་རེད།\nཡུང་ལོ་གོང་མ་ནི་རྒྱ་ནག་གི་ཤེས་ཡོན་དང་ནང་ཆོས་གཉིས་ཀའི་གཙོ་མགོན་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་རེད། སྤྱི་ལོ་ ༡༤༠༣ ལོར་ཁྲིར་འཁོད་པའི་རྗེས་སུ་གང་མྱུར་ཁོང་ནས་ཡུང་ལོའི་ཀུན་ཁྱབ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་ (Chin. Yongle Dadien) ཞེས་པ་དེ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་མཛད་རྒྱུའི་འགན་འཁུར་བཞེས། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༠༨ ལོར་ཡོངས་སུ་ཚར་བ་རེད། དེའི་པོད་ཕྲེང་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཅིག་བརྒལ་བའི་ནང་རིག་པའི་གནས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཚུད་ཡོད། པོད་བཞི་བརྒྱ་ལས་ཉུང་བ་ད་ལྟ་བར་དུ་ཡུན་དུ་གནས་ཡོད།\nདེར་མ་ཟད། སྤྱི་ལོ་ ༡༤༠༣ ལོར་ཡུང་ལོ་གོང་མས་ནན་ཅིང་དུ་ཕག་གྲུའི་ཆོས་ཕྱོགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་ (༡༣༨༥-༡༤༣༢) གདན་འདྲེན་ཞུས། ཁོང་ཕྱིས་སུ་ཕག་གྲུའི་སྡེ་སྲིད་ལྔ་པ་ (སྲིད་བསྐྱངས་ལོ། ༡༤༠༩-༡༤༣༤) ཆགས་པ་རེད། འོན་ཀྱང་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་གདན་ཞུ་ངོས་ལེན་མ་གནང་བ་སོང་ཙང་། དེའི་ཚབ་ཏུ་གོང་མས་རྒྱལ་དབང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ (༡༣༨༤-༡༤༡༥) གདན་དྲངས། སྤྱི་ལོ་ ༡༤༠༧ ལོར་ཀརྨ་པ་གཞོན་ནུ་དེ་ཕེབས་འབྱོར་སྐབས། ཁོང་ལ་གཟེངས་བསྟོད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཕེབས་བསུ་སྣེ་ལེན་ཟབ་རྒྱས་ཞུས།\nསྲོལ་རྒྱུན་ལམ་ལུགས་ལྟར་ན། ཁོང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་སྐབས་སུ་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ལ་ལྷའི་ཕོ་ཉ་དང་འདྲ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་མ་ཞིག་གིས་དབུ་ཞྭ་ནག་པོ་ཞིག་སྤྱན་བསྟར་ཞུས་ཡོད། དབུ་ཞྭ་དེ་ནི་མཁའ་འགྲོ་མ་འབུམ་གྱི་དབུ་སྐྲས་ལྷས་ཤིང་འཐགས་པར་གྲགས། ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གཉིས་པ་ཀརྨ་པཀྴི་དགུང་ལོ་གསུམ་ལ་ཕེབས་སྐབས། ཁོང་གི་དབུ་སྟེང་ལ་ཞྭ་ནག་དེ་ཡོད་པར་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། དེར་ལྟར་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་སྤྲུལ་སྐུའི་བརྒྱུད་པ་དེ་བོད་དུ་འགོ་ཚུགས་པ་རེད།\nཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་རྣམས་ཀྱི་དབུ་སྟེང་ལའང་ཞྭ་ནག་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་དང་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། དེ་དག་གི་དམ་ཚིག་ཉེ་བའི་རྟགས་སུ་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་གསུམ་པས་ཁོང་གི་སློབ་མ་གཙོ་བོ་གྲགས་པ་སེང་གེ་ལ་དབུ་ཞྭ་དམར་པོ་ཞིག་གནང་བ་དང་། ཁོང་ཕྱིས་སུ་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་རྟོགས་ལྡན་གྲགས་པ་སེང་གེ་ (༡༢༨༤-༡༣༤༩) ཞེས་སུ་གྲགས་པ་དེའོ།།\nཡུང་ལོ་གོང་མས་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དབུའི་སྟེང་ལ་ཞྭ་ནག་ཡོད་པར་གཟིགས་པ་དང་དེའི་དངོས་གཟུགས་སུ་དབུ་ཞྭ་ངོ་འདྲ་ཞིག་ཁོང་ལ་སྤྱན་འབུལ་ཞུས། ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་ཞྭ་ནག་རྟེན་འབྲེལ་མཛད་སྒོ་ཞིག་ཚུགས་ཤིང་། དེའི་སྐབས་སུ་ཁོང་གིས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་སྙིང་རྗེའི་རང་གཟུགས་ཡི་དམ་གྱི་ལྷ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་མིའི་གཟུགས་སུ་བྱོན་པ་ལྟར་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གཏད་པ་དང་བཅས་ཞྭ་ནག་དེ་དབུ་ལ་མནབ་པ་མཛད་སྲོལ་ཡོད།\nཡུང་ལོ་གོང་མས་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་ལ་ཁོང་གི་ཚེ་འདས་ཕ་མར་གུས་ཞབས་མཚོན་ཆེད་ནང་པའི་ཆོ་ག་བསྒྲུབ་རོགས་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ། ཨེ་ལིའོཏ་ ས྄པརླིང་གིས་ (Elliot Sperling) (The 5th Karmapa and Some Aspects of the Relationship between Tibet and the Early Ming, in Tibetan Studies in Honour of Hugh Richardson) (ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དང་བོད་དང་མིང་སྔ་མའི་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པ་འགའ་ཞེས་ཧགྷ་ རི་ཆཱརྜ་སན་ (Hugh Richardson) ལ་ཆེ་བསྟོད་དུ་བོད་ཀྱི་སློབ་གཉེར་) ཞེས་པའི་ནང་བཤད་པ་ལྟར་ན། ཡུང་ལོ་གོང་མས་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམས་དང་ལྷན་དུ་མཐུན་གྲོས་འབྲེལ་ལམ་ཞིག་བཟོ་འདོད་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ནི་སོག་པོ་ཡོན་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་དང་ས་སྐྱའི་དབར་གྱི་བླ་མ་དང་ཡོན་བདག་གི་འབྲེལ་བ་གཅིག་མཚུངས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་ངོས་བཞེས་མ་གནང་བར་ལོ་རྗེས་མ་ནས་ཕེབས་ཐོན་མཛད།\nམིང་གི་སྲིད་བྱུས་འགྱུར་ལྡོག་གོང་འཕེལ་ཕྱིན་པ་དེ་ནི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་བླ་མ་དེ་དག་གི་ཆོས་བརྒྱུད་གང་ཡིན་མིན་ལ་མ་བལྟོས་པར། སུས་རྒྱ་ནག་ཏུ་གདན་ཞུ་ལ་ངོས་བཞེས་གནང་བ་དེ་དག་ལ་མིང་གནས་སྦྱིན་རྒྱུ་དང་ཕངས་མེད་ཀྱི་དཀྱེས་འབུལ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་རེད། ཊ་རེལ ཝཡེ་ལི་ (Turrell Wylie) (Lama Tribute in the Ming Dynasty, in Tibetan Studies in Honour of Hugh Richardson) (ཧགྷ་ རི་ཆཱརྜ་སན་ (Hugh Richardson) ལ་ཆེ་བསྟོད་དུ་བོད་ཀྱི་སློབ་གཉེར་) ནང་བཤད་པ་ལྟར་ན། སྲིད་བྱུས་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་བླ་མ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་བའི་སྒོ་ནས་ཁ་ཐོར་གཏོང་འདུན་ཡོད་པ་དང་བླ་མ་དང་ཡོན་བདག་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དམིགས་བསལ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ལ་སེམས་ཤུགས་གཅོག་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་རེད་ཅེས་ཟེར། དམིགས་ཡུལ་ནི་སོག་པོ་དང་མཉམ་དུ་མུ་མཐུད་དེ་མཐུན་གྲོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་སྐྲུན་རྒྱུ་དེ་ལས་བོད་མི་ཚོ་མགུ་ཐབས་དང་སླུ་ཐབས་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་རེད།\nའོན་ཀྱང་ཨེ་ལིའོཏ་ ས྄པརླིང་གིས་ (Elliot Sperling) (Did the Early Ming Emperors Attempt to Implementa‘Divide and Rule’ Policy in Tibet) (མིང་སྔ་མའི་རྒྱལ་པོ་ཚོས་བོད་ནང་དུམ་བུར་བགོས་ནས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་ལམ་ལུགས་དེ་ལག་བསྟར་བྱེད་ཐབས་བྱས་ཡོད་དམ་) ཞེས་པའི་ནང་། ཝཡེ་ལིའི་ (Wylie) དཔྱད་པ་ལ་རྩོད་གླེང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ས྄པརླིང་ལྟར་ན། བོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་དེ་ནི་མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་སྲོལ་མ་གཏོད་གོང་ནས་ཁ་ཐོར་ཕྱིན་ཟིན་པར་བཤད། མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱིས་བོད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བྱེད་པ་དེ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་སོང་ཙང་། དེས་ཆིག་སྒྲིལ་མིན་པའི་གནས་སྟངས་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པར་རོགས་བྱས་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་མི་ཐུབ། མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་མང་ཆེ་བ་ནི་བོད་ནང་སྟོབས་ཤུགས་མེད།\nདཔེར་ན། ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་བོད་དུ་ཐོན་ནས་ལོ་གཉིས་རྗེས་སུ་ཕྱི་འབྲེལ་མི་སྣ་ཁག་ལ་སྦྱོང་བརྡར་ཆེད་དུ་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་དུ་བོད་ཀྱི་སྐད་ཡིག་སློབ་གྲྭ་ཞིག་བཙུགས། ཡུང་ལོ་གོང་མས་སྐབས་དེར་མིང་གི་རྒྱལ་ས་དེ་ནན་ཅིང་ (Nanjing) ནས་པེ་ཅིང་ (Beijing) དུ་སྤོས། འོན་ཀྱང་བོད་དུ་བཏང་བའི་གསེར་ཡིག་པ་ཟེར་བའི་རྒྱ་ནག་གི་སྐུ་ཚབ་རྣམས་དེར་བསད། ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་གྲོས་མོལ་གནང་སྟེ། མཐར་རྒྱ་ནག་གི་དམག་མི་བོད་ནང་བཏང་མེད། དོན་ངོ་མར་མིང་རྒྱ་ནག་གིས་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ས་མཚམས་བརྒལ་ནས་ཆེད་མངགས་དཔུང་སྡེ་ནམ་ཡང་བཏང་ཐུབ་མེད།\nཡུང་ལོ་གོང་མས་དགེ་ལུགས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་སྲོལ་གཏོད་པ་པོ་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པ་ (༡༣༥༧-༡༤༡༩) རྒྱ་ནག་ཏུ་ཐེངས་གཉིས་གདན་ཞུ་བྱས། སྤྱི་ལོ་ ༡༣༧༢ ལོར་ཙོང་ཁ་པ་ཁོང་གི་ཕ་ཡུལ་ཨ་མདོ་ནས་བོད་དབུས་ཕྱོགས་ཕེབས་འབྱོར་བྱུང་ཞིང་། ཡུང་ལོ་གོང་མའི་སྲིད་དབང་སྐྱོང་བའི་སྐབས་ལ་བརྟེན་ནས་གཟེངས་ཐོན་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད། ཡུང་ལོ་གོང་མས་དེ་སྔོན་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་སྐབས་སུ་བཏང་བའི་ཁོང་གི་སྐུ་ཚབ་ཧའུ་ཞིན་ (Houxian) ཞེས་པ་དེ་བཏང་།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༤༠༩ ལོར་ཙོང་ཁ་པས་གདན་ཞུ་དང་པོ་དེ་ངོས་བཞེས་གནང་མེད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་སྐབས་སུ་ཕག་གྲུའི་སྲིད་བློན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་ཁོང་གིས་ལྷ་ས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་རྩ་འཛུགས་གནང་བཞིན་ཡོད། ལོ་དེའི་ནང་ཙོང་ཁ་པས་དགེ་ལུགས་ཀྱི་དགོན་པ་ཐོག་མར་གྱུར་བ་དགའ་ལྡན་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ།\nརྒྱུ་མཚན་དེ་ལྟར་ན་ཙོང་ཁ་པས་ཁོང་གི་ཚབ་ཏུ་རང་གི་སློབ་མ་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཤཱཀྱ་ཡེ་ཤེས་ (༡༣༥༣-༡༤༣༥) རྒྱ་ནག་ཏུ་མངགས་གནང་།\nཌཡེ་ཊར་ ས྄ཁུ་ (Dieter Schuh) ཡིས་ (Wie ist Einladung des fünften Karma-pa an den Kaiserhof als Fortführung der Tibet-Politik der Mongolen Khane zu verstehen?) (ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་གོང་མའི་ཕོ་བྲང་དུ་གདན་ཞུ་དེ་བོད་ཕྱོགས་སུ་འཛིན་པའི་སོག་པོ་ཁམས་ཀྱི་རྒྱུན་བསྲིང་བའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྲིད་བྱུས་ལྟ་བུར་ཇི་ལྟར་རྟོགས་སམ། Altai Collecta) ཞེས་པའི་ནང་། གདན་ཞུ་འདི་ནི་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པས་ཡུང་ལོ་གོང་མའི་བོད་ནང་དུ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཤོག་ཁག་ཅིག་དང་བླ་མ་དང་ཡོན་བདག་གི་མཐུན་གྲོས་འབྲེལ་བ་ཞིག་གསར་འཛུགས་ཀྱི་གྲོས་འཆར་ལ་ངོས་བཞེས་མ་གནང་བའི་ལོ་གཅིག་གི་རྗེས་སུ་བྱུང་ཞེས་བརྗོད། ཁོས་ལྷ་སར་ཤོག་ཁག་དར་བཞིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་གང་མགྱོགས་དགེ་ལུགས་པའི་ཆོས་བརྒྱུད་ཆགས་ངེས་པ་ལ་གོང་མས་ད་ལྟ་གོ་སྒྲིག་གཅིག་མཚུངས་ཤིག་བཙལ་བ་རེད་ཅེས་བསམ་ཚུལ་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེས་གོ་སྒྲིག་དེ་འདྲ་གང་དུའང་མ་ཞུགས་པར་ལྷ་སར་ལོག་ཕེབས།\nཕལ་ཆེར་མཁས་པ་ཆེན་པོ་ཙོང་ཁ་པ་ལས་ཆ་ཙམ་ཞིག་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། ཡུང་ལོ་གོང་མས་བཀའ་འགྱུར་ལག་བྲིས་མ་ཞིག་གི་ཆེད་དུ་བཏང་། དེ་ནས་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༡༠ ལོར་པེ་ཅིང་དུ་ཁོང་གིས་དེའི་པར་ཤིང་པར་སྐྲུན་ལ་སྦྱིན་བདག་བྱས། དེ་ལ་ཡུང་ལོ་བཀའ་འགྱུར་ཞེས་སུ་གྲགས།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༤༡༤ ལོར་ཡུང་ལོ་གོང་མས་ཙོང་ཁ་པ་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཐེངས་གཉིས་པ་གདན་འདྲེན་ཞུས་པའི་སྐབས་སུ་སླར་ཡང་ངོས་བཞེས་གནང་མེད། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་སླར་ཡང་མིང་གི་ཕོ་བྲང་དུ་མངགས། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་གོང་མའི་བླ་མར་གྱུར་བ་དང་ལེགས་སྐྱེས་མང་པོ་དང་དད་གུས་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་མཚན་གནས་མཐོན་པོ་ཞིག་ཀྱང་བསྩལ། ཁོང་གིས་ད་དུང་པེ་ཅིང་དུ་ལྷ་ཁང་སེར་པོའམ་ཧུའང་སི་ (Huangsi) དགོན་པ་བཞེངས། བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་དང་ཡུང་ལོ་གོང་མའི་དབར་གྱི་མཆོད་ཡོན་གྱི་འབྲེལ་བ་འདི་ལ་མ་ལྟོས་པར། མིང་རྒྱ་ནག་དང་དགེ་ལུགས་པའི་བར་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོ་སྒྲིག་གང་ཡང་མཐའ་སྡོམ་བྱུང་མེད།\nརྒྱ་ནག་ནས་བོད་དུ་ལོག་ཕེབས་པའི་རྗེས་བྱམས་ཆེན་ཆོས་རྗེས་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༡༩ ལོར་སེ་ར་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ། རྗེ་ཙོང་ཁ་པའི་སློབ་མ་གཞན་ཞིག་ནི་འཇམ་དབྱངས་ཆོས་རྗེ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་ལྡན་ (༡༣༧༩-༡༤༤༩) ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གིས་ལོ་གསུམ་གི་སྔོན་ཏེ། སྤྱི་ལོ་ ༡༤༡༦ ལོར་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ། དགའ་ལྡན་དགོན་པ་དང་བཅས་དགེ་ལུགས་པའི་དགོན་པ་ཆེ་ཁག་གསུམ་མམ་གདན་ས་གསུམ་ཕྱག་བཏབ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་བོད་དབུས་ཕྱོགས་ལྷ་སར་ཡོད།\nཡུང་ལོ་གོང་མ་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༢༥ ལོར་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བ་དང་དེའི་རྗེས་འཛིན་པ་གུན་གྱན་གོང་མ་མིང་རེང་ཙུང་ (Gungyan Emperor, Ming Renzong) ཡིན་པ་དང་། ཁོང་གིས་ལོ་གཅིག་ལས་ཉུང་བ་ཙམ་ལས་སྲིད་དབང་བཟུང་མེད། ཁོང་གི་རྗེས་སུ་ཞུན་ཏེ་གོང་མ་མིང་ཞུན་ཙུང་ (Xuande Emperor, Ming Xuanzong) (༡༤༢༥-༡༤༣༥) དང་དེ་ནས་ཞེན་ཏུང་གོང་མ་མིང་ཡིན་ཙུང་ (Zhengtong Emperor, Ming Yingzong) ཡིན་ཞིང་། དེས་མིང་གི་རྒྱལ་ཁྲི་ཐེངས་གཉིས་བཟུང་བ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༣༦ ནས་༡༤༥༠ བར་དང་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༥༧ ནས་ ༡༤༦༥ བར་ཡིན། ཁོང་གི་སྲིད་དབང་བསྐྱངས་དུས་དང་པོའི་སྐབས་སུ་བོད་ནང་འགྱུར་ལྡོག་མང་པོ་བྱུང་ཡོད།\nགྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༣༢ ལོར་སྐུ་གཤེགས་པ་དང་དེའི་རྗེས་སུ་ཁོང་གི་ཚ་བོ་ཚོས་ས་སྐྱའི་སྲིད་དབང་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱ་རྒྱུའི་རྩོད་རྙོག་དེ་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༣༤ ལོར་བརྡ་བཏང་ཡོད། དེའི་སྐབས་ནི་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་སྲིད་དབང་རྡིབ་འགོ་ཚུགས་པའི་དུས་རེད། ལོ་འདི་ནི་སྔོན་བྱང་ཆུབ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་སྲིད་དབང་སྐབས་ནས་འགོ་ཚུགས་པའི་བོད་དབུས་ཀྱི་ཞི་བདེའི་དུས་ཡུན་དེ་མཇུག་རྫོགས་པའི་སྐབས་ཁེལ་ཡོད། འདིའི་རྗེས་སུ་བོད་དབུས་སུ་དགེ་ལུགས་པས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པའི་ཕག་གྲུ་ཤོག་ཁག་དང་བོད་གཙང་ཁུལ་དུ་ཀརྨ་བཀའ་བརྒྱུད་པ་ཚོས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པའི་རིན་སྤུངས་ཤོག་ཁག་བར་ལ་སྲིད་དབང་འཐབ་རྩོད་ལོ་བརྒྱ་ཕྲག་ཅིག་རིང་བྱུང་།\nཕག་གྲུའི་སྲིད་བློན་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་བོད་དབུས་ཀྱི་གཙང་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པའི་རིན་སྤུངས་དང་ས་སྐྱའི་རྫོང་ཁག་ལ་འཛིན་སྐྱོང་བྱས། ཇི་ལྟར་ལམ་སྲོལ་ལ་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཁོང་གི་ནང་མིའི་མིང་ལ་རིན་སྤུངས་ཞེས་ཆགས། སྤྱི་ལོ་ ༡༤༣༥ ལོར་རིན་སྤུངས་པས་དོན་གྲུབ་རྡོ་རྗེའི་འགོ་ཁྲིད་འོག་གཙང་ཁུལ་གྱི་གཞིས་ཀ་རྩེ་དབང་དུ་བསྡུས། རིམ་བཞིན་གཙང་ཁུལ་ཕལ་ཆེ་བ་རིན་སྤུངས་དང་གྲོས་མཐུན་གྱི་འབྲེལ་བར་བྱས།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༤༣༥ ལོ་དེ་གའི་ནང་ཡོན་རྒྱལ་རྒྱུད་ཉམས་ཉེས་ཕྱིན་པ་དང་སོག་པོ་ཁ་ཐོར་ཕྱིན་པའི་རྗེས་སུ་སླར་ཡང་ཁྱུག་ཙམ་རིང་ཆིག་སྒྲིལ་བྱུང་། དབང་ཆ་ནི་ཆིང་གེ་སེ་ཁཱང་གི་གདུང་རྒྱུད་ནས་བྱུང་བའི་ཤར་སོག་པོ་ནས་ནུབ་སོག་པོར་འཕོ་འགྱུར་ཕྱིན་པ་རེད། དེ་ལ་བསྡུས་མིང་དུ་ཨོ་རོད་ཅེས་སུ་གྲགས་ཤིང་། དེ་དག་ནི་སོག་པོ་ཡོན་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ནམ་ཡང་ཕྱིན་མེད།\nསོག་པོ་ཨོ་རོད་ཚོ་ཁག་གི་ནང་ཕྱོགས་མཐུན་ཚོ་པ་ཞི་ཡོད་པ་དང་དེ་དག་ལས་འགའ་ཞིག་ནི་མ་འོངས་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ནང་འགན་གལ་ཆེན་བཞེས་ཡོད། དེ་དག་ནི། ཏོར་གུཏ་ (Torgut) (ཕྱིས་སུ་ཁལ་མུག་ (Kalmyks) ཅེས་སུ་གྲགས་) དང་། ཁོ་རོས྄་ (Choros) (ཕྱིས་སུ་ཇུན་གར་ (Dzungars) ཞེས་གྲགས་) དོར་བྷོཏ (Dorbot) ཁོ་ཤཏ་ (ཁོ་ཤོཏ་ (Qoshot)) བཅས་རེད། དེ་དག་གི་འགོ་ཁྲིད་ཆེ་ཤོས་ནི་དོར་བྷོ་ཏའི་ཚོ་པའི་ཨེ་སེན་ ཏ་ཡི་སི་ (Esen Tayisi) (སྲི་བསྐྱངས་ལོ། ༡༤༣༩-༡༤༥༤) ཡིན་པ་རེད། ཁོང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་ཨོ་རོད་རྒྱལ་རྒྱུད་དེ་ཤར་ཏུར་ཀིསྠཱན་ནས་མན་ཇུ་དང་སཡེ་བྷེ་རི་ཡ་ (Siberia) ནས་ལྕགས་རི་ཆེན་མོའི་བར་དུ་རྒྱ་སྐྱེད་བྱུང་ཡོད།\nཨོ་རོད་སོག་པོས་ཧ་ལམ་ལོ་ལྟར་རྒྱ་ནག་ལ་ཕོ་ཉ་གོ་སྒྲིག་བྱས་པ་དང་ཇ་དང་གོས་ཆེན་གྱི་དོད་དུ་རྟ་དང་རྔ་མོང་ཚོང་རྒྱག་གི་ཡོད། རྒྱ་མིས་ཕོ་ཉ་དེ་དག་ “རྟེན་འབུལ་གྱི་ཕོ་ཉ་” ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་ཨོ་རོད་སོག་པོས་དེ་དག་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འབྲེལ་བར་མཐོང་ཡོད། ལས་འགུལ་དེ་དག་འགའ་ཞིག་ནི་ནང་པའི་དགེ་འདུན་པ་ཚོས་འགོ་ཁྲིད་བྱས་ཡོད་པ་དེས་ཡོན་གྱི་དུས་སྐབས་ནང་བཞིན་ཤུགས་ཆེན་པོ་མེད་ནའང་། ཨོ་རོད་སོག་པོའི་ཁྲོད་དུ་ནང་པ་ཚོས་ཀྱང་གོ་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་བཟུང་ཡོད་པར་སྟོན་གྱི་ཡོད།\nཨོ་རོད་སོག་པོའི་ཕོ་ཉ་རུ་ཁག་ཧ་ཅང་ཆེན་པོར་གྱུར་བ་དང་ཁོང་ཚོས་དགོས་འདུན་བསྟན་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་འབྲས་བུར་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཆགས་ནས་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༤༢ ལོར་མིང་དབང་རྒྱུར་བ་ཚོས་དེ་དག་གི་རྒྱ་ཁྱོན་ཚད་བཀག་བཟོ་ཐབས་བྱས། ཨོ་རོད་སོག་པོས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་མ་བྱས་པར་བརྟེན་ཨོ་རོད་དང་རྒྱ་མིའི་དབར་ལ་དངངས་འཚབ་ཆེ་རུ་ཕྱིན།\nཨོ་རོད་སོག་པོ་དང་མིང་རྒྱ་ནག་དབར་གྱི་དངངས་འཚབ་འབྱུང་བཞིན་པའི་དུས་སྐབས་སུ་སྲིད་པའི་དཔལ་ཡོན་དེ་གཉིས་བར་གྱི་ནུབ་བྱང་དུ་ཡོད་པའི་ས་གཤིས་རིག་པའི་ཉེས་ཐིག་གི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཡོད་པའི་མི་འབོར་རྣམས་འཇིགས་ཉེན་ཅན་ཚོར་བ་རེད། ས་ཁུལ་འདི་ནི་བྱང་ཤར་ཨ་མདོ་དང་ལྷོ་ཀན་སུའུ་བར་ཁྱབ་ནས་ཡོད། དེའི་ནང་མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་དུས་སྐབས་སུ་ནིང་ཤི་ཡ་ (Ningxia) དང་བྱང་ཤཱན་ཟི་ (Shaanxi) ནས་ཤར་གྱི་བར་དུ་ཚུད་ཡོད། ས་ཁུལ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ས་ཁུལ་ཁག་དང་རྒྱ་ནག་བར་ཇ་དོད་དུ་རྟའི་ཚོང་འབྲེལ་འདུས་མཚམས་ཀྱི་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན། དེའི་རྗེས་ས་ཆ་འདི་ནས་གནས་ཡུལ་སྤོ་ཤུད་ཕོན་ཆེན་ཞིག་བྱུང་ཡོད། ཨ་མདོའི་ཕྱོགས་ནས་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཐེ་བའི་མི་ཉག་མང་པོ་ཞིག་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོས་པ་དང་། རྒྱ་མི་མང་པོ་ཞིག་ནི་ཁམས་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་དང་ཉེ་བའི་སི་ཁྲོན་དང་ཡུ་ནན་གྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་གནས་སྤོས།\nདེར་མ་ཟད། བོད་དང་བོད་ཀྱི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་བལ་ཡུལ་དང་ཁ་ཆེས་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པའི་རྒྱ་ནག་བར་གྱི་ཚོང་དོན་ཉམས་རྒུད་ཕྱིན་པ་དང་ཆབས་ཅིག །བོད་དབུས་ནས་བོད་མི་མང་པོ་ཞིག་ཀྱང་ཁམས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་གནས་སྤོས། དེ་དག་ལས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བའི་མགར་རིགས་བློ་གྲོས་སྟོབས་ལྡན་ཁམས་ཀྱི་བྱང་ཕྱོགས་སྡེ་དགེར་གནས་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྡེ་དགེའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དེ་ཁོང་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད།\nའོན་ཀྱང་། དེའི་སྐབས་མོན་གུར་རྣམས་ཨ་མདོའི་ཕྱོགས་སུ་གནས་ཤིང་། དེ་དག་གིས་ཨོ་རོད་སོག་པོའི་ལས་དོན་བྱེད་སྒོ་ཁག་མིང་སྲིད་གཞུང་ལ་བརྡ་ལན་མཁོ་སྤྲོད་བྱས། སུ་རིས་ (Serruys) (The Mongols of Kanzu during the Ming) (མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཀན་སུའུའི་སོག་པོ་) ཞེས་པའི་ནང་། དེའི་ཚེ་ན་ཨ་མདོའི་བྱང་ཤར་གྱི་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་སོག་པོ་མང་པོ་གནས་སྤོས་ཞེས་བཤད། གཅིག་བྱས་ན། དེ་དག་ཕལ་ཆེར་ཨོ་རོད་ཡིན་སྲིད།\nམི་ཉག་ཡུལ་སྤོ་བ་ཚོས་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་རང་སོ་སོའི་བོད་གྱུར་བྱས་པའི་རྒྱལ་གཞིས་རྩ་འཛུགས་བྱས་ཤིང་། དེ་དག་ལ་བོད་སྐད་དུ་མི་ཉག་ཅེས་སུ་གྲགས། ཁམས་ཕྱོགས་སུ་རྒྱ་ནག་དང་མི་ཉག་གི་ས་མཚམས་སུ་ཚོང་གི་ས་ཚིགས་གསར་འཛུགས་བྱས་ཤིང་། ས་ཁུལ་དེ་དག་མི་རིང་བར་བོད་རྒྱའི་ཇ་རྟའི་ཚོང་ལས་ཀྱི་བསྟེ་གནས་ལྟ་བུར་ཨ་མདོ་ལ་བརྗེ་ཚབ་བྱས། ཞེན་ཏུང་ (Zhengtong) གོང་མའི་སྲིད་དབང་དང་པོའི་སྐབས། ས་མཚམས་འདི་ནས་རྒྱ་ནག་པེ་ཅིང་གི་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་དུ་ཕོ་ཉ་བརྒྱད་བཏང་། དེ་དག་གིས་ཀྱང་རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་སྟེང་ལ་ཁྲལ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད།\nཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་དང་དེ་ནས་མུ་མཐུད་དེ་རྒྱུན་འཛིན་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་མང་པོ་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་པ་སོང་ཙང་། ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་ན་རིམ་བཞིན་མི་ཉག་གི་ཁྲོད་དུ་ཧ་ཅང་སྙན་གྲགས་ཆེ། དེའི་སྲིད་དབང་གི་དུས་ཡུན་དང་པོའི་སྐབས། ཞེན་ཏུང་གོང་མས་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་མཐོང་བ་དོན་ལྡན་ (༡༤༡༦-༡༤༥༣) ཁོང་གི་ཕོ་བྲང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཀྱང་། ངོས་བཞེས་གནང་མེད། མིང་གོང་མས་ཕལ་ཆེར་ད་དུང་བོད་ཀྱི་ཆ་སྲིད་ཀྱི་ཆིངས་འབྲེལ་ཞིག་འཚོལ་བཞིན་ཡོད།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༤༥༠ ལོར་ཨོ་རོད་སོག་པོས་ཚོང་གི་སྲིད་བྱུས་དེ་དྲང་བདེན་མིན་པར་བལྟས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་རྩོད་པ་ལ་ཨེ་སེན་ ཏ་ཡི་སིས་ (Esen Tayisi) འགོ་ཁྲིད་འོག་ཨོ་རོད་སོག་པོས་རྒྱ་ནག་ལ་འཐབ་རྒོལ་བྱས། ཞེན་ཏུང་གོང་མས་རང་གི་གཅུང་པོ་གཞོན་པ་དེ་གནས་སྐབས་རིང་ཇིང་དེའི་རྒྱལ་པོ་མིང་ཏའི་ཙུང་ (Jingde, Ming Daizong) (༡༤༥༠-༡༤༥༧) གི་ཁྲིར་བསྐོ་བཞག་དང་བཅས་ཨོ་རོད་དང་མཉམ་དུ་འཐབ་རྒོལ་དུ་ཆས། མིང་གི་དམག་དཔུང་རྣམས་ལ་ཕམ་ཉེས་ཆེན་པོ་བྱུང་བ་དང་ཞེན་ཏུང་གོང་མ་མི་གཏེ་རུ་འཛིན་བཟུང་བྱས། ཨེ་སེན་ ཏ་ཡི་སི་ཡིས་ཨེ་སེན་ཁཱང་གི་མིང་གནས་འགན་འཁྲི་ངོས་ལེན་བྱས། མིང་གི་དཔལ་འབྱོར་ལ་ཕམ་པ་ཚབས་ཆེན་བྱུང་བར་བརྟེན་རྒྱ་ནག་ཏུ་ཡོད་པའི་བོད་ཀྱི་ཕོ་ཉ་རྣམས་གོང་མའི་བཀའ་ཁྱབ་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༥༣ ལོར་ཚད་བཀག་བཟོས། དེ་ལྟར་རྒྱ་ནག་ནས་བླུ་ཡོན་གྱིས་གློད་གྲོལ་འབྱུང་ལ་ཉེ་བ་མེད་པའི་སྐབས། ཨེ་སེན་ཁཱང་གིས་ཞེན་ཏུང་གློད་གྲོལ་བཏང་། ཁོང་དེའི་རྗེས་སུ་ཁོའི་གཅེན་པོས་བཙོན་དུ་བཅུག་པ་རེད།\nཨེ་སེན་ཁཱང་མི་རིང་བར་སྟོབས་ཤུགས་བརླགས་པ་དང་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༥༤ ལོར་བཀྲོངས། དེའི་རྗེས་ཨོ་རོད་སོག་པོའི་ཕྱོགས་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་ཐོར། དེའི་སྐབས་སུ་ཞེན་ཏུང་གོང་མས་གློ་བུར་གྱེན་ལངས་ཤིག་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ནས་མིང་གི་རྒྱལ་ཁྲི་སླར་བླངས། ཁོང་གི་སྲིད་དབང་དུས་ཡུན་གཉིས་པའི་སྐབས་ཞེན་ཏུང་གོང་མ་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཁ་གཏད་དུ་གྱུར།\nམིང་གི་རྒྱལ་པོ་རྗེས་མ་དེ་ནི་ཆེང་ཧུའ་གོང་མ་མིང་ཤིན་ཙུང་ (Chenghua Emperor, Ming Xianzong) (སྲིད་བསྐྱངས་ལོ། ༡༤༦༥-༡༤༨༧) གིས་བོད་ཀྱི་བླ་ཆེན་ཁག་དང་མཉམ་དུ་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་རེས་ཀྱི་ལུགས་དེ་སླར་མུ་མཐུད། ཨེལ་བྷརྚ་ ཆན་ (Albert Chan) གྱིས་ (The Glory and Fall of the Ming Dynasty) (མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་སྙན་གྲགས་དང་ཉམས་ཉེས་) ཞེས་པའི་ནང་རྒྱལ་པོས་བོད་དང་སོག་པོ་ནས་དགེ་འདུན་པ་མང་པོ་གདན་དྲངས་ཞེས་བརྗོད་ཡོད། ཁོང་གི་སྲིད་དབང་དུས་སྐབས་སུ་མིང་གི་རྒྱལ་ས་ལ་བོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ཡོད། ཁོང་ཚོས་ཕོ་བྲང་དུ་སྨོན་ལམ་འདོན་ཡོད་པ་དང་ཕེབས་བྱམས་ཀྱི་ནང་དུ་གང་སར་ཁྱེར་ནས་ཕངས་མེད་རྒྱས་སྤྲོས་ཆེན་པོའི་སྒོ་ནས་གུས་བརྩི་ཞུས་ཡོད། ཐ་ན་སྲིད་གཞུང་གི་ལས་སྣེ་ཚོས་ཀྱང་ཁོང་ཚོར་ལམ་སྣེ་ཁྲིད་དགོས་ཀྱི་ཡོད། དེར་མ་ཟད། ལྷ་ཁང་དང་དགོན་པ་ཆེན་པོ་བཞེངས་ཕྱིར་ཁོང་ཚོར་ས་ཆ་དང་དངུལ་གྱི་རོགས་སྐྱོར་ཆེན་པོ་བྱིན་ཡོད། ཆན་གྱིས་བཤད་པ་ལྟར་ན། ནང་པའི་དགེ་འདུན་པ་རྣམས་དང་ཆོ་ག་ཕྱག་ལེན་གྱི་ཆེད་དུ་རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་ནས་བག་མེད་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་འགྲོ་གྲོན་བཏང་བ་དེ་དང་། དུས་ཕྱིས་སུ་ཏའོ་ (Daoist) ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནི་མིང་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་མཐའ་མཇུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་དེ་ཡིན་པ་རེད།\nཆེང་ཧུའ་ (Chenghua) གོང་མས་ཀྱང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་ཆོས་གྲགས་རྒྱ་མཚོ་ (༡༤༥༤-༡༥༠༦) དང་ལྷན་དུ་ཕྱག་རྟགས་འབུལ་རེས་བྱས། དེ་ལྟ་ནའང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་ནམ་ཡང་ཕོ་བྲང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་མེད། ཡིན་ནའང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་ཁམས་མི་ཉག་གི་ཕོ་བྲང་དུ་གདན་འདྲེན་ཞུས་ཤིང་། དེར་ཁོང་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༦༧ ནས་ ༡༤༧༡ བར་བཞུགས་པ་དང་ཁོང་ལ་ཧ་ཅང་ཆེ་མཐོང་དང་དད་གུས་བྱས།\nཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་ (༡༤༥༣-༡༥༢༦) ནི་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པ་དང་དུས་མཉམ་ཡིན། ཁོང་གིས་རིན་སྤུངས་ཀྱི་སྲས་རྣམས་ཀྱི་སློབ་སྟོན་པ་གཙོ་བོའི་ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབ་མཛད། སྤྱི་ལོ་ ༡༤༧༩ ལོར་རིན་སྤུངས་པ་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེའི་ (༡༤༦༢-༡༥༡༢) སྦྱིན་བདག་ལ་བརྟེན་ནས་ཞྭ་དམར་རིན་པོ་ཆེས་ཡངས་པ་ཅན་གྱི་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ། དགོན་འདི་ནི་ལྷ་སའི་ཕྱི་རོལ་གྱི་ཀརྨ་པའི་གདན་ས་མཚུར་ཕུ་དགོན་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཆགས་ཡོད། དེ་ནི་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་གྱི་གདན་སར་གྱུར།\nལྷ་ས་དང་དེ་ག་ནང་བཞིན་མཚུར་ཕུ་ནི་བོད་དབུས་སུ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་དེར་ཕག་མོ་གྲུ་པའང་ཆགས་ཡོད། ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་གཙང་དུ་སྐུ་འཁྲུངས་བ་དང་རིན་སྤུངས་པའི་ཤོག་ཁག་དང་མཐུན་པར་ཆགས་ཡོད་ནའང་། ཁོང་རྟེན་གཞི་བྱེད་ས་བརྟན་པོ་དེ་བོད་དབུས་སུ་ཐུགས་འདུན་ཡོད་པ་རེད། དགེ་ལུགས་པ་རྣམས་ལ་ཙོང་ཁ་པའི་སློབ་མ་རྒྱལ་བ་དགེ་འདུན་གྲུབ་ (༡༣༩༡-༡༤༧༤) འདས་རྗེས་ཀྱི་མཚན་ལ་ཏཱ་ལའི་བླ་མ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་གསོལ་ཞིང་། སྤྱི་ལོ་ ༡༤༤༧ ལོར་བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་དགོན་པ་ཕྱག་བཏབ་པའི་སྐབས་ནས་གཙང་དུ་རྟེན་གཞི་བརྟན་པོ་ཞིག་ཐོབ་ཟིན། བཀྲ་ཤིས་ལྷུན་པོ་ནི་གཞིས་ཀ་རྩེའི་མཐའ་མཚམས་སུ་བཞེངས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༣༥ ལོ་ནས་བཟུང་སྟེ། རིན་སྤུངས་པའི་ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་མངའ་འོག་ཏུ་ཡོད་པ་རེད།\nདོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་དང་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པ་གཉིས་ཀྱིས་ལྷ་སར་ཀརྨ་པའི་ཆེད་དུ་དགོན་པ་གསར་པ་ཞིག་ལ་སྦྱིན་བདག་གནང་འདོད་བྱུང་། འདི་ནི་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་དགོངས་འདུན་ལྟར་ཡིན་པ་རེད། འོན་ཀྱང་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་སྙན་ཞུ་དེ་ལྷ་སའི་དགེ་ལུགས་པའི་ཁྲིམས་དཔོན་གྱིས་ངོས་ལེན་བྱས་མེད། དེའི་ཚབ་ལ་དགོན་པ་དེ་ལྷ་སའི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་འགོ་ཚུགས་ཀྱང་། དེ་ནི་སེ་ར་དང་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པའི་དགེ་ལུགས་གྲྭ་པ་ཚོས་གཏོར་བཤིག་བཏང་།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༤༨༠ ལོར་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེ་སྣེ་གདོང་དུ་མ་ཐོན་གོང་དེ་གའི་རྫོང་ཁག་ཆུང་ངུ་འགའ་ཞིག་གི་ནང་ཁྱབ་བཞིན་པའི་བོད་དབུས་ཀྱི་ཁ་གཏད་དུ་འཁོན་ལེན་གྱི་འཐབ་རྒོལ་ཞིག་སྣེ་ཁྲིད། སྤྱི་ལོ་ ༡༤༨༡ ལོར་ཁོང་གིས་ལྷ་སར་འཐབ་རྒོལ་བྱས་པ་དེ་ལམ་ལྷོང་བྱུང་མེད། འོན་ཀྱང་རིན་སྤུངས་པས་དབུས་དང་གཙང་གཉིས་ལ་དབང་སྒྱུར་བྱེད་བཞིན་ཡོད་སྟབས། ཕག་མོ་གྲུ་པས་ད་དུང་ཡང་སྣེ་གདོང་ལ་སྟོབས་ཤུགས་ངོ་མ་མེད་པ་དེ་མིང་གནས་ཙམ་གྱི་འགོ་ཁྲིད་ལྟ་བུར་སྦས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཕག་མོ་གྲུ་པས་མུ་མཐུད་དེ་དགེ་ལུགས་པ་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༤༨༥ ལོར་རིན་སྤུངས་དམག་གིས་གཙང་གི་ཁུལ་དེ་དབང་སྒྱུར་ཡོངས་རྫོགས་བྱ་ཕྱིར་གཙང་གི་རྒྱང་རྩེ་རྫོང་ལ་འཐབ་རྒོལ་བྱས་ཀྱང་། ཕམ་པ་རེད། སླར་ཡང་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༨༨ ལོར་ཐབས་ཤེས་བྱས་པས། དེའི་སྐབས་སུ་དེ་དག་ལམ་ལྷོང་བྱུང་། སྤྱི་ལོ་ ༡༤༩༢ ལོར་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེས་དབུས་ལ་ཡང་བསྐྱར་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཏེ། རྫོང་ཁག་གསུམ་བཟུང་བ་དང་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༩༨ ལོར་ལྷ་ས་བཟུང་བ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་སྤྱི་ལོ་ ༡༥༡༧ བར་དུ་མངའ་ཐང་རྒྱས་བཞིན་དུ་གནས། དེའི་སྐབས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༩༨ ནས་ ༡༥༡༧ བར་དོན་ཡོད་རྡོ་རྗེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པའི་དབུ་ཁྲིད་འོག་སེ་ར་དང་འབྲས་སྤུངས་དགོན་པའི་གྲྭ་པ་རྣམས་ལྷ་སར་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་སྲུང་བརྩི་བྱ་རྒྱུ་དེ་བཀག་འགོག་བྱས།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༥༡༧ ལོར་རིན་སྤུངས་ཤོག་ཁག་དེ་ལྷ་ས་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་པ་དང་ཕག་མོ་གྲུ་པའི་ཤོག་ཁག་ལ་གནས་སྐབས་རིང་འབྲི་གུང་བཀའ་བརྒྱུད་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ། འདི་ལ་བརྟེན་ནས་དགེ་ལུགས་པའི་གྲྭ་པ་ཚོས་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་སླར་མུ་མཐུད་ནས་སྲུང་བརྩི་བྱ་རྒྱུ་བྱུང་བ་རེད།\nདེ་དང་མཉམ་དུ་སོག་ཡུལ་དུ་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༥༤ ལོར་ཨོ་རོད་སོག་པོའི་ཕྱོགས་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཉམས་པའི་རྗེས་སུ་ཤར་སོག་པོས་མར་ཀོར་གྷིས྄་ (Markorgis) ཟེར་བ་ཆིང་གེ་སེ་ཁཱང་གི་མི་རྒྱུད་རྣམས་ཁོང་ཚོའི་ཁཱང་ལ་འོས་འདེམས་བྱས། ཁོང་གི་ཚ་བོ་ད་ཡན་ཁཱང་ (Dayan Khan) (༡༤༦༤-༡༥༢༤) གྱིས་རྒྱུད་པ་བཟུང་བ་དང་སྤྱི་ལོ་ ༡༤༨༧ ལོར་ཁཱང་ཆགས་ནས་ཤར་སོག་ཚོ་པ་དྲུག་ཚང་མ་བསྐྱར་དུ་གོང་བུ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས། ཚོ་པ་དྲུག་ལ་ནམ་རྒྱུན་ཡང་སེ་ “ད་ཡན་ཁཱང་གི་ཁྲི་ཚོ་དྲུག་” ལ་གོ་བརྡ་སྤྲད་ཡོད་པ་དང་། དེ་དག་གི་ནང་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གཡས་རུའི་ཚོ་པ་གསུམ་ (ཨོར་ཌོས྄་ (Ordos) དང་། ཡོང་ཤི་ཡེ་བུ། (Yongshiyebu) ཏུ་མེད་ (Tumed)) འདུས་ཡོད་པ་དང་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གཡོན་རུའི་ཚོ་པ་གསུམ་ (ཆ་ཁར་ (Chakhar) དང་། ཁལ་ཁ། (Khalkha) ཨུ་རི་ཡང་ཁ་ཡེ། (Uriyangkhai)) འདུས་ཡོད། ཨུ་རི་ཡང་ཁ་ཡེ་ནི་སྔོན་མིང་དམག་མིའི་རང་དབང་ཅན་གྱི་དམག་སྡེ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་བ་དང་མན་ཇུའི་ནུབ་བྱང་གི་ཕྱོགས་སུ་སྒར་ཚུགས།\nདེ་དང་དུས་ཚོད་ཕལ་ཆེར་གཅིག་པའི་ནང་ད་ཡན་ཁཱང་ནི་ཤར་སོག་པོའི་ཁཱང་ཆེན་མོ་ཆགས་པ་དང་དེའི་རྗེས་ཀྱི་མིང་གོང་མ་ནི་ཧེང་ཞི་གོང་མ་མིང་ལའོ་ཙུང་ (Hengzhi Emperor, Ming Laozong) (སྲིད་བསྐྱངས་ལོ། ༡༤༨༨-༡༥༠༦) རྒྱལ་ཁྲིར་འཁོད། དེ་ལྟར་ད་ཡན་ཁཱང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བཟོས་པའི་སོག་པོའི་འཇིགས་ཉེན་གྱིས་ཡོངས་སུ་བཙན་བཟུང་བྱས་ཡོད་པར་བརྟེན་ཁོང་གིས་བོད་ཀྱི་བྱུང་རྐྱེན་ཁག་ལ་དོ་སྣང་སྤྲད་མེད། ད་ཡན་ཁཱང་གིས་རྒྱ་ནག་དང་ཚོང་འབྲེལ་རྩ་འཛུགས་ཆེད་སྐུ་ཚབ་ཅིག་བཏང་ནའང་། མིང་གོང་མས་སྐུ་ཚབ་དེ་བསད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ད་ཡན་ཁཱང་གིས་རྒྱ་ནག་གི་ཁ་གཏད་དུ་ཆེད་མངགས་དམག་གི་དཔུང་སྡེ་གཏོང་བའི་རྒྱུད་སྐུལ་བྱས།\nམིང་གི་རྒྱལ་པོ་རྗེས་མ་ཞེང་ཏེ་གོང་མ་མིང་ཝུ་ཙུང་ (Ming Wuzong) (སྲིད་བསྐྱངས་ལོ། ༡༥༠༦-༡༥༢༡) ནི་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་མི་བསྐྱོད་རྡོ་རྗེ་ (༡༥༠༦-༡༥༥༤) ཁམས་སུ་སྐུ་འཁྲུངས་པའི་ལོ་དེའི་ནང་ཁྲིར་འཁོད། གོང་མས་རང་གིས་རང་ལ་ནང་པའི་མཚན་གནས་སུ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་མཚན་གསོལ་ཞིང་། ཁོང་གི་ཕོ་བྲང་དུ་བླ་ཆེན་ཞིག་གདན་ཞུའི་ཆེད་བོད་དུ་ཕོ་ཉའི་རུ་ཁག་ཅིག་བཏང་། ཕོ་ཉའི་རུ་ཁག་དེ་ལམ་བར་དུ་བཙན་རྒོལ་འཕྲོག་བཅོམ་བྱས་ཏེ་བོད་དུ་ནམ་ཡང་སླེབས་ཐུབ་མེད།\nཞེང་ཏེ་གོང་མས་རང་གིས་རང་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བདུན་པའི་སྐྱེ་སྤྲུལ་གཉིས་པ་ཡིན་པར་ཆ་འཇོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། གཅིག་ནི་གསུང་གི་སྤྲུལ་སྐུ་ལྟ་བུ་དང་གཞན་དེ་ཐུགས་ཀྱི་སྤྲུལ་སྐུ་ལྟ་བུ་རེད། དེ་ལྟར་ཁོང་གིས་བོད་མིང་རིན་ཆེན་དཔལ་ལྡན་བཞེས་པ་དང་སྤྱི་ལོ་ ༡༥༡༦ ལོར་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་དགུང་ལོ་བཅུར་སོན་པ་དེ་ལ་གདན་ཞུའི་ཕྱག་བྲིས་ཤིག་ཕུལ། ཕྱག་བྲིས་དེའི་ནང་ཁོང་གཉིས་ལས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་གཏིང་ཟབ་ཅིག་ཡོད་ཚུལ་འགྲེལ་བརྗོད་བྱས་ཡོད། འོན་ཀྱང་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བརྒྱད་པ་གཞོན་ནུ་དེས་གདན་ཞུ་ངོས་བཞེས་མ་གནང་བར་ཁམས་ནས་དབུས་སུ་ཕྱིར་ལོག་ཕེབས།\nཨེལ་བྷརྚ་ ཆེན་ (Albert Chan) གྱིས་ཞེང་དེ་གོང་མ་ལ་ཁོང་གི་ཕོ་བྲང་དུ་བོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་པ་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་ཁོང་ཉིད་ཡང་སེ་བོད་ཀྱི་དགེ་འདུན་ཞིག་དང་འདྲ་བར་ན་བཟའ་གྱོན་གྱི་ཡོད་ཅེས་དང་། ཁོང་གིས་ཐ་ན་བོད་སྐད་ནང་ནང་ཆོས་སྦྱངས་ཡོད་ཅེས་བརྗོད། ཧེང་ཞི་གོང་མ་ནང་བཞིན་ཞེང་དེ་གོང་མ་བོད་དབུས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ལ་ཐེ་གཏོགས་བྱས་མེད།\nམིང་གི་རྒྱལ་པོ་རྗེས་མ་དེ་ནི་ཇིའ་ཆིང་གོང་མ་མིང་ཤི་ཙུང་ (སྲིད་བསྐྱངས་ལོ། ༡༥༢༢-༡༥༦༦) གིས་ཁོང་གི་མི་རབས་གོང་མ་གཉིས་ཀྱི་ནང་པ་མང་ཐལ་ལ་ཁ་གཏད་དུ་ལངས་ནས་དེའི་ཚབ་ལ་ཏའོ་ཆོས་ལུགས་ལ་མཐུན་འགྱུར་བྱས། ཁོས་བོད་ཀྱི་བླ་མ་རྣམས་ལ་དམའ་འབེབས་བྱས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ནང་ཆོས་ལ་དྲག་གནོན་ཀྱང་བྱས། དེའི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་བླ་མ་ཚོས་རྒྱ་ནག་དང་འབྲེལ་བ་ཞིག་རྒྱུན་སྲིང་ཡོད་ནའང་། རྒྱ་ནག་ཏུ་ཕེབས་པ་ཧ་ཅང་དཀོན་པོར་གྱུར།\nསྤྱི་ལོ་ ༡༥༢༤ ལོར་ད་ཡན་ཁཱང་འདས་པའི་རྗེས་སུ་གཡས་རུ་དང་གཡོན་རུའི་ཚོ་པའི་དབར་གྱི་ཁ་ཐོར་དེ་སླར་ཡང་འགོ་ཚུགས། ནུབ་སོག་པོའི་ཚོ་པ་གཉིས་ཏེ། ཏུ་མེ་ད་ (Tumed) དང་ཁལ་ཁ་ (Khalkha) གཉིས་ཀྱིས་བོད་ནང་དེའི་རྗེས་སུ་དར་བའི་བྱུང་རྐྱེན་ཁག་གི་ནང་ལས་དོན་ཆེ་ཁག་གི་འགན་འཁུར་ངེས་རེད། ཏུ་མེ་དའི་སོག་པོས་ཨོར་དོའི་ (Ordos) ས་ཁུལ་དུ་དབང་སྒྱུར་བྱས་ཤིང་། དེ་ནི་དུས་ཕྱིས་སུ་ནང་སོག་གྱུར། ས་གནས་བོད་མིའི་གཙོ་སྐྱོང་རྣམས་རང་ཁོངས་སུ་ཕན་ཚུན་ཁ་རྩོད་ཀྱི་ནང་ཚུད་ནས་ཡོད་པ་སོང་ཙང་། ནང་སོག་གི་ས་ཁུལ་དེ་དག་རིམ་བཞིན་བྱང་ཤར་ཨ་མདོ་བར་དུ་རྒྱ་བསྐྱེད།\nདེ་དང་མཉམ་དུ་བོད་དབུས་ཕྱོགས་སུ་རིན་སྤུངས་དབང་སྒྱུར་བ་ཚོས་གཙང་ལ་མུ་མཐུད་ནས་སྲིད་དབང་སྐྱོང་བཞིན་ཡོད། སྤྱི་ལོ་ ༡༥༤༨ ལོར་རིན་སྤུངས་པའི་སྡེ་སྲིད་ངག་དབང་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་ཞིང་ཤག་པ་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེ་གཙང་གཞིས་ཀ་རྩེའི་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་དུ་བསྐོ་བཞག་བྱས། སྤྱི་ལོ་ ༡༥༥༧ འགོ་ཚུགས་པ་ནས་བཟུང་ཞིག་ཞག་པ་ཚེ་བརྟན་རྡོ་རྗེས་རིན་སྤུངས་ཀྱི་དབང་ཚད་ལ་ངོ་རྒོལ་བྱས་ཤིང་། དེ་དག་གོ་དབང་ནས་དབྱུང་སྟེ། རང་གིས་རང་ལ་གཙང་གི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་ཞེས་སྤྱི་ལོ་ ༡༥༦༥ ལོར་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། རིམ་བཞིན་དུ་ཁོས་གཙང་ཁུལ་མང་ཆེ་བར་དབང་སྒྱུར་བྱས་པ་དང་མཐར་དབུས་ཀྱང་དབང་སྒྱུར་བྱས། དེ་ལྟར་སྡེ་སྲིད་གཙང་པའི་སྲིད་དབང་དེ་འགོ་ཚུགས། ཇི་ལྟར་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་བཞི་པས་རིན་སྤུངས་པའི་དབང་སྒྱུར་བར་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བ་ནང་བཞིན་ད་ལྟ་ཞྭ་དམར་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དཀོན་མཆོག་ཡན་ལག་ (༡༥༢༥-༡༥༨༣) གིས་གཙང་གི་རྒྱལ་པོའི་སློབ་སྟོན་པ་གཙོ་བོར་གྱུར་རོ།།


Terdzo-DA-041 - Rinchen Terdzö\ngnam chos las bir+Wa pa'i bla sgrub\nVolume 11 (ད) / Pages 807-808 / Folios 1a1 to 1b2\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 11 > Text #41 (Scroll to Bottom)\nsprul sku mi 'gyur rdo rje. gnam chos las bir+Wa pa'i bla sgrub. In Rin chen gter mdzod chen mo pod bcu gcig pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 11) by 'jam mgon kong sprul, 807-808. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\nsgrub thabs 'di bir+Wa pas dngos su gsungs nas/_sngags rnams o rgyan gyis tshar re zhu dag gi tshul du gsungs te/_sprul sku mi 'gyur rdo rje dgung lo bcu gnyis pa la'o/_/'di'i dbang gzungs dbang ltar ro//\nགནམ་ཆོས་ལས་བིརྺ་པའི་བླ་སྒྲུབ་བཞུགས་སོ༔ ན་མོ་མ་ཧཱ་སིདྡྷི་ཡེ༔ གྲུབ་ཆེན་བིརྺ་སྒྲུབ་པ་ནི༔ དཀྱིལ་འཁོར་གཏོར་མ་སོགས་མི་དགོས༔ བིརྺ་པ་ནི་སྐུ་མདོག་སྨུག༔ ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་ཉི་ཟེར་དང༔ བྷནྡྷ་བདུད་རྩིས་བཀང་བ་འཛིན༔ ཞབས་གཉིས་ཕྱེད་པའི་སྐྱིལ་མོས་བཞུགས༔ ན་མོ་བིརྺ་ཀ་སིདྡྷི་ཧཱུྃ༔ དེ་ཡིས་བིརྺ་པ་འགྲུབ་བོ༔ དེ་ནས་དེ་ཡི་ལས་ཚོགས་ནི༔ ཧ་ཀ་ག༔ ཉིན་གཅིག་ཚར་བདུན་བཏོན་པ་ན༔ ཉི་མ་བདུན་གྱི་བར་ཆད་སེལ༔ གསེར་གྱིས་བྲིས་ནས་བཏགས་པ་ན༔ ཟླ་བ་སྟོང་གི་བར་ཆད་སེལ༔ དངུལ་གྱིས་བྲིས་ནས་བཏགས་པ་ན༔ ཉིན་ཞག་སྟོང་གི་བར་ཆད་སེལ༔ བཻཌཱུརྻ་ཡིས་བྲིས་བཏགས་ན༔ ཉི་མ་སྟོང་གི་བར་ཆད་སེལ༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔ ཨ་ཀ་ཧ་ན༔ ཡུ་གེ་ཡུ་གེ༔ ཨང་འགའ་གེ༔ ཨང་འགའ་གེ༔ ཨ་གུ་ཧ་ར༔ ཨ་གུ་ཧ་ར༔ ཡང་ཏ་ཡ༔ ཡང་ཏ་ཡ༔ མ་ར་ག་ཏ༔ མ་ར་ཏ་ན་བ་ན་བ༔ ཨུ་གེ་ད་ཨུ་གེ༔ ཉིན་གཅིག་ཚར་བདུན་བཏོན་པ་ན༔ བཏོན་ཉིན་དེ་ཡི་བར་ཆད་སེལ༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔ ཁ་ཐམ་གུ་ཧྱ༔ ཧ།༔ ཧྱ༔ འདིའི་ཞལ་གདམས་ལ༔ བདག་བསྐྱེད་བྱ༔ ཐོར་ཚུགས་དང་རུས་པའི་རྒྱན་དྲུག་རས་སྨུག་པོའི་ཨང་རག་ཅན༔ ཀྲྀཥྞ་སཱ་རའི་པགས་པའི་སྟེང་ན་བཞུགས་པའོ༔ ཐུགས་ཀར་ཧཱུྃ་ལ་བསྙེན་སྔགས་ན་མོ་ཅན་གྱིས་བསྐོར༔ སྤྱན་འདྲེན་མི་དགོས་དྲན་རྫོགས་སོ༔ ཧ་ཀ་གའི་སྔགས་སོགས་ལས་སྔགས་མང་ཉུང་གང་འདོན་ཡང་བསྙེན་སྔགས་དང་སྦྲེལ་མི་དགོས༔ སྔོན་སྒྲུབ་པའི་བསྙེན་པ་ཚར་ནས༔ ལས་སྦྱོར་དུས་བསྙེན་སྔགས་བཟླ་མི་དགོས༔ བཏགས་རྒྱུ་དེ་རྣམས་རང་སྔགས་དེས་རབ་གནས་བྱའོ༔ ས་མ་ཡ༔ རྒྱ་རྒྱ་རྒྱ༔ ཞེས་པ་འདི་གདོང་ངན་གྱི་ལོ་ཐ་སྐར་ཟླ་བའི་ཉེར་གཅིག་ནུབ། གཡས་སུ་གྲུབ་ཆེན་བིརྺ་པ་མངོན་རྟོགས་དང་མཚུངས་པ། གཡོན་དུ་ཨོ་རྒྱན་སྤྲུལ་སྐུའི་ཆ་ལུགས་ཅན་གཅིག་དུས་གཅིག་ལ་ཞལ་གཟིགས་ཏེ། སྒྲུབ་ཐབས་འདི་བིརྺ་པས་དངོས་སུ་གསུངས་ནས། སྔགས་རྣམས་ཨོ་རྒྱན་གྱིས་ཚར་རེ་ཞུ་དག་གི་ཚུལ་དུ་གསུངས་ཏེ། སྤྲུལ་སྐུ་མི་འགྱུར་རྡོ་རྗེ་དགུང་ལོ་བཅུ་གཉིས་པ་ལའོ། །འདིའི་དབང་གཟུངས་དབང་ལྟར་རོ།། །།\nRetrieved from "http://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-DA-041&oldid=123666"


Terdzo-CHA-008 - Rinchen Terdzö\nbla ma gsang ba 'dus pa'i zab rgya brgyad kyi dang po bsgom pa'i gnad zin bris su bgyis pa\nVolume6(ཆ) / Pages 129-132 / Folios 1a1 to 2b3\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume6> Text #9 (Scroll to Bottom)\npad+ma phrin las. bla ma gsang ba 'dus pa'i zab rgya brgyad kyi dang po bsgom pa'i gnad zin bris su bgyis pa. In Rin chen gter mdzod chen mo pod drug pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 6) by 'jam mgon kong sprul, 129-132. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2018.\nde ltar zhag bdun bsgom pas bar do chod pa'i rtags 'das tshe rnam smin gyi phung po la 'ja' tshon sna lnga zug par gu ru pad+mas gsungs pa'i zab gnad yi ger dge slong bya bral ba pad+ma phrin las kyis bris so//\n༄༅། །བླ་མ་གསང་བ་འདུས་པའི་ཟབ་རྒྱ་བརྒྱད་ཀྱི་དང་པོ་བསྒོམ་པའི་གནད་ཟིན་བྲིས་སུ་བགྱིས་པ་བཞུགས་སོ། ། གུ་རུ་པདྨ་སིདྡྷི་ཧཱུྃ་ཧྲཱིཿ འདིར་བླ་མ་གསང་བ་འདུས་པའི་ཟབ་རྒྱ་བརྒྱད་ཀྱི་དང་པོ་ཉམས་སུ་ལེན་ཚུལ་ནི། རྟོག་མེད་ཀྱི་ངང་ནས་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་ཞེས་བརྗོད་པས། སྐད་ཅིག་དྲན་རྫོགས་དེ་ཉིད་ལས༔ ཞེས་སོགས་ནས་བཟུང་ཚིགས་བཅད་རྣམས་ངག་ཏུ་བརྗོད་ལ་བསྐྱེད་རིམ་གསལ་བཏབ་ཅིང་། བསྒོམ་དོན་ནི། རང་ཉིད་བླ་མ་རྡོར་སེམས་དཀར་པོ་རྡོར་དྲིལ་འཛིན་པ་སྐྱིལ་ཀྲུང་ཅན་དུ་གསལ་བའི་ཐུགས་དཀྱིལ་དུ་པདྨ་འདབ་བརྒྱད་གནས་པའི་སྲོག་ཤིང་ལྟ་བུར་སྐུ་ལུས་ཀྱི་དྲང་ཐད་དུ་ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏི་ཆོས་བཞི་ལྡན། དེ་ལས་གྱེས་པའི་གཡས་སུ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྩ་མཐིང་ག །གཡོན་དུ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྩ་སེར་པོ། རྒྱབ་ཏུ་རང་རྒྱུད་ཀྱི་རྩ་དམར་ནག །མདུན་དུ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རྩ་དམར་པོ་རྣམས་གསལ་བའི་དབུས་ཀྱི་རྩ་དབུ་མའི་ནང་དུ་དྭངས་མ་ལྔ་གནས་པ་ལས། རྩའི་དྭངས་མ་དར་དཀར་གྱི་སྐུད་པ་ལྟ་བུ། ཁྲག་གི་དྭངས་མ་དམར་པོ་བྱིའུའི་སྒོ་ང་ཙམ། དབུགས་ཀྱི་དྭངས་མ་སྔོ་སྐྱ་སྲན་སྦོས་ཙམ། དྲོད་ཀྱི་དྭངས་མ་དམར་པོ་ཡུངས་འབྲུ་ཙམ། ཐིག་ལེའི་དྭངས་མ་དཀར་པོ་སྲན་ཆུང་ཙམ་སྟེ་ལྔ་གནས་པར་དམིགས། གཡས་ཀྱི་རྩ་ནང་དུ་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྦྱང་གཞིར་གྱུར་པ་ལྷའི་ས་བོན་ཨ་དཀར་པོ། མིའི་ས་བོན་ནྲི་དམར་སྐྱ་གཉིས་སྦྲེལ་མར་གནས་པའི་སྟེང་སྦྱོང་བྱེད་རྣམ་སྣང་གི་ས་བོན་ཨོཾ་དཀར་པོ། གཡོན་གྱི་རྩ་ནང་དུ་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྦྱང་གཞིར་གྱུར་པ་བྱོལ་སོང་གི་ས་བོན་ཏྲི་དུད་ཁ་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་གྱི་ས་བོན་སུ་སྔོ་སྐྱ་གཉིས་སྦྲེལ་མར་གནས་པའི་སྟེང་སྦྱོང་བྱེད་དོན་གྲུབ་ཀྱི་ས་བོན་ཨ་ཐུང་ལྗང་གུ། རྒྱབ་ཀྱི་རྩ་ནང་དུ་ཉོན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྦྱང་གཞིར་གྱུར་པ་དམྱལ་བའི་ས་བོན་དུ་ནག་པོ་དང་། ཡི་དྭགས་ཀྱི་ས་བོན་པྲེ་དམར་པོ་གཉིས་སྦྲེལ་མར་གནས་པའི་སྟེང་། སྦྱོང་བྱེད་མི་བསྐྱོད་པའི་ས་བོན་ཧཱུྃ་སྔོན་པོ། མདུན་གྱི་རྩ་ནང་དུ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་སྦྱང་གཞིར་རྩ་ཁོ་ན་ལས་ཡིག་འབྲུ་མེད་ཀྱང་སྦྱོང་བྱེད་རིན་འབྱུང་གི་ས་བོན་ཏྲཱཾ་སེར་པོ་རྣམས་གསལ་ལེགས་པར་བཏབ། དེའི་ནང་ནས་དབུ་མའི་དྭངས་མ་ལྔ་འདུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དེ་འོད་དུ་འབར། ཐིག་ལེའི་དྭངས་མ་དེ་ཞུ་བ་ལས་འོད་མི་འགྱུར་བ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་སྐུ་མདོག་དམར་པོ་མཉམ་གཞག་ཅན་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ལྡན་གྱི་ཐུགས་ཀར་ཉི་ཟླའི་སྟེང་དུ་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཧྲཱིཿདམར་པོར་གནས་པ་དང་། རྩ་བཞིའི་ནང་གི་སྦྱོང་བྱེད་ཀྱི་ཡིག་འབྲུ་བཞི་ལས་ཀྱང་འོད་བྱུང་བས་སྦྱང་གཞིའི་ཡིག་འབྲུ་རྣམས་ལྷག་མེད་དུ་སྦྱངས་པས་རིགས་དྲུག་གི་སྐྱེ་སྒོ་བཅད་ནས་མི་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ལ་བཟོད་པ་ཐོབ་པར་མོས། འོད་མི་འགྱུར་བའི་སྐུ་དང་སྦྱོང་བྱེད་འབྲུ་ལྔ་ལ་སེམས་གཏད་དེ། ཨཱོཾ་ཧཱུྃ་ཏྲཱཾ་ཧྲཱིཿཨ་ཨ་ཨ་བཛྲ་ཧྲཱིཿཧྲཱིཿ ཨོཾ་སརྦ་ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་ཡ་ཨ་ཨ་ཨ། ཏདྱ་ཐཱ། སདྱཱ་ཡ་ཐེ་དན་ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ། ཞེས་ལན་མང་དུ་བཟླ་སྐབས་འཇམ་རླུང་བུམ་པ་ཅན་བཟུང་སྟེ། ངག་བཟླས་མི་བྱ་བར་ཡིད་བཟླས་བྱ། ཡིག་འབྲུ་འདི་རྣམས་འགའ་ཞིག་ལཉྩའི་རྣམ་པར་བསྒོམ་པར་འདོད་ཀྱང་། བོད་ཡིག་དབུ་ཅན་གྱི་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་པ་འཐད་པའི་རྒྱུ་མཚན། འགྲོ་བ་སོ་སོའི་ལུས་ལ་རྩ་ཁམས་རྣམ་པར་དག་པ་རང་རང་གི་ཡི་གེའི་གཟུགས་སུ་གནས་པར་བཤད་པ་ཡིན། རྩ་རྣམས་ཐད་ཀར་བརྒྱངས་པའི་ནང་དུ་ཡིག་འབྲུ་རྣམས་མགོ་ཕྱིར་བསྟན་དུ་བསྒོམ་དགོས། དེ་ལྟར་ཞག་བདུན་བསྒོམ་པས་བར་དོ་ཆོད་པའི་རྟགས་འདས་ཚེ་རྣམ་སྨིན་གྱི་ཕུང་པོ་ལ་འཇའ་ཚོན་སྣ་ལྔ་ཟུག་པར་གུ་རུ་པདྨས་གསུངས་པའི་ཟབ་གནད་ཡི་གེར་དགེ་སློང་བྱ་བྲལ་བ་པདྨ་ཕྲིན་ལས་ཀྱིས་བྲིས་སོ།། །།\nRetrieved from "https://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-CHA-008&oldid=123511"


hike messenger made with love in india. | གློག་ཀླད་དང་ཁ་པར།\nhike messenger made with love in india.\n00wadanamso 2014/07/10\nརྒྱ་གར་རང་གིས་བཟོ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕྲིན་འབྲེལ་ཨེཔྶ་གསར་པ་ཧྱག་མེ་སེན་ཇར་ (hike messenger) དེ་ཉེ་ཆར་བརྙན་འཕྲིན་ཐོག་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཐེངས་ཁ་ཤས་མཐོང་བྱུང། ངས་ཐོག་མར་དེར་སྣང་འཇོག་དེ་ཙམ་མ་བྱས་པར་བཞག་ཡིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དང་པོ་སྤྱི་ཚོགས་འཕྲིན་འབྲེལ་གྱི་ཨེཔྶ་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་དེ་དག་གི་བྱ་ལས་ནི་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་འདྲ་པོ་ཡོད། གཉིས་ནས་ང་ཚོ་བོད་མིར་མཚོན་ན་ད་ཆ་ཝི་འཕྲིན་དང་། ཌི་ཌི། ཝཊ་ཨེཔྶ་སོགས་ཀྱི་ནང་འཐིམས་ཡོད་དུས། དེ་ལས་མང་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕྲིན་འབྲེལ་ཨེཔྶ་གཞན་གྱི་ནང་ཡོང་རྒྱུ་དཀའ་བ་དང་། དོ་སྣང་མི་བྱེད་བསམ་པའི་དོགས་པ་ཞིག་ངང་ཤུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་དབང་གི་ཡིན།\nརྒྱ་གར་རང་གིས་བཟོ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕྲིན་འབྲེལ་ཨེཔྶ་གསར་པ་ ཧྱག་མེ་སེན་ཇར་ (hike messenger) ཟེར་བ་ཞིག་ཉེ་ཆར་བརྙན་འཕྲིན་ཐོག་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཐེངས་ཁ་ཤས་མཐོང་བྱུང། ངས་ཐོག་མར་དེར་སྣང་འཇོག་དེ་ཙམ་མ་བྱས་པར་བཞག་ཡིན། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་དང་པོ་སྤྱི་ཚོགས་འཕྲིན་འབྲེལ་གྱི་ཨེཔྶ་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་དེ་དག་གི་བྱ་ལས་ནི་ཕལ་ཆེར་གཅིག་མཚུངས་འདྲ་པོ་ཡོད། གཉིས་ནས་ང་ཚོ་བོད་མིར་མཚོན་ན་ད་ཆ་ཝི་འཕྲིན་དང་། ཌི་ཌི། ཝཊ་ཨེཔྶ་སོགས་ཀྱི་ནང་འཐིམས་ཡོད་དུས། དེ་ལས་མང་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འཕྲིན་འབྲེལ་ཨེཔྶ་གཞན་གྱི་ནང་ཡོང་རྒྱུ་དཀའ་བ་དང་། དོ་སྣང་མི་བྱེད་བསམ་པའི་དོགས་པ་ཞིག་ངང་ཤུགས་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་དབང་གི་ཡིན།\nའོན་ཀྱང་ཁ་སང་གློ་བུར་དུ་དེ་ལ་ཚོད་ལྟ་ཞིག་བྱས་ན་གང་ཡོད་སྙམ་སྟེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལག་ཐོག་ཁ་པར་ནང་སྒྲིག་འཇུག་བྱེད་དེ་བལྟ་སྐབས་གནས་ཡུལ་རྒྱ་གར་གྱི་བཟོས་པའི་ ཧྱག་མེ་སེན་ཇར་ དེ་སྤུས་ཚད་ལྡན་པ་མ་ཟད་དེའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མང་པོ་ཞིག་ལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡིད་སྨོན་དང་མུ་མཐུད་བེད་སྤྱོད་བཏང་འདོད་བྱུང་། གཤམ་ལ་ང་ཚོས་ ཧྱག་མེ་སེན་ཇར་གྱི་དམིགས་བསལ་ཁྱད་ཆོས་དེ་དག་ལ་རྒྱུད་ལོན་རོབ་ཙམ་བྱེད་ཀྱི་ཡིན། འོན་ཀྱང་གཙོ་བོ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁ་པར་ནང་སྒྲིག་འཇུག་བྱས་ཏེ་བལྟ་ན་དེ་བས་ལེགས་པ་མཁྱེན་ངེས་སེམས།\nགཙོ་བོ་མཉེན་ཆས་བཟོ་མཁན་གྱིས་རྒྱ་གར་ནང་དྲ་རྒྱའི་གནས་འབབ་གཏན་འཁེལ་བ་ཞིག་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་དེར་གཞིར་བཞག་པའི་ཐོག །གལ་ཏེ་དངོས་སུ་དྲ་རྒྱ་མེད་པ་འདྲ་ཆགས་པའི་དབང་དུ་བཏང་ཡང་ཁ་པར་གྱི་འཕྲིན་ལམ་རྒྱུད་གྲོགས་ཕན་ཚུན་བར་འཕྲིན་ཐུང་ SMS མུ་མཐུད་བསྐུར་ཐུབ། ཧྱག་མེ་སེན་ཇར་ནང་ཐོག་མར་དེབ་སྐྱེལ་བྱེད་པའི་སྐབས་འཕྲིན་ཐུང་རིན་མེད་(Free SMS)གྲངས་ ༢༠ དང་རྒྱ་གར་སྒོར་ ༡༠ ཐོབ་ཀྱི་འདུག །གལ་ཁྱེད་ཀྱིས་མི་གཞན་དག་ ཧྱག་མེ་སེན་ཇར་ ནང་གདེན་འདྲེན་རེ་ཞུ་ཐུབ་ན། རྒྱ་གར་སྒོར་ ༢༠ ཐོབ་ཀྱི་འདུག ། རྒྱ་གར་སྒོར་ ༥༠ གསོག་ཐུབ་པ་དང་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁ་པར་ནང་འཛུལ་གྱི་འདུག །ཧྱག་མེ་སེན་ཇར་ཇི་ཙམ་བེད་སྤྱོད་བཏང་དེ་ཚོད་ཀྱི་འཕྲིན་ཐུང་རིན་མེད་བསྐུར་མཆོག་པའི་གྲངས་ཡང་འཕར་འགྲོ་གི་འདུག །ངའི་བསམ་པར་རྒྱ་གར་ནང་གནས་བསྡོད་བྱེད་མཁན་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་མཁེ་ཕན་དང་བེད་སྤྱོད་ཡག་པོ་ཞིག་འདུག\nང་ཚོས་རྒྱུན་གཏན་འཚོ་བའི་ནང་མཐོང་ཐོས་མྱོང་གསུམ་བྱུང་བའི་རྩོམ་ཆོས་མང་དག་ཞིག་སྤེལ་གྱི་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་རེ་བཤད་དགོས་པ་དང་བཤད་མི་དགོས་པའི་སྐད་ཆ་ཡང་མང་དག་ཞིག་ཡོད། དེར་བརྟེན་ཧྱག་མེ་སེན་ཇར་གྱིས་སྒེར་གྱི་གནས་ཚུལ་གཞན་གྱིས་ཇི་ལྟར་སྟོན་འདོད་ཡོད་མེད་ཀྱི་འདེམས་ཀ་བཟོས་ཡོད་པ་དང་། དེ་ཡིས་དོ་དག་སྒེར་སོ་སོའི་བདེ་སྲུང་གི་ཆེད་དུ་ཡིན།\nད་བར་སྤྱི་ཚོགས་འཕྲིན་འབྲེལ་གཞན་ལ་མེད་པའི་ཁྱད་ཆོས་དམིགས་གསལ་བ་ཞིག་ནི། ཧྱག་མེ་སེན་ཇར་རྒྱུད་ནས་གྲོགས་ཕན་ཚུན་བར་སྐད་དང་། པར། mp3 གཞས། གློག་བརྙན། དེ་བཞིན་ཡིག་ཆ་ཅི་རིགས་(དཔེར་ན། .doc དང་ .ppt, .xle, tiff སོགས་)བསྐུར་ཐུབ་པ་དང་། དུས་གཅིག་ལ་ཁྱོན་བསྡོམས་ཚད་ 100MB ཡིན། དེ་ནི་ད་བར་སྤྱི་ཚོགས་འཕྲིན་འབྲེལ་སུ་གང་གིས་བཟོ་ཐུབ་མེད་པ་དེ་ཡིན།\nཧྱག་མེ་སེན་ཇར་ཐོག་མར་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༢ ཟླ་མཇུག་ཙམ་ནས་འགོ་བཙུགས་ནས་ད་ཆ་མི་འབོར་ས་ཡ་ཉི་ཤུ་ཟིན་གྱི་ཡོད་འདུག །ཧྱག་མེ་སེན་ཇར་ཨེཔྶ་དེ་ད་ཆ་ལག་ཐོག་ཁ་པར་གསར་རྙིང་ཅི་རིགས་ནང་ཕབས་ལེན་དང་སྒྲིག་འཇུག་བྱེད་ཐུབ། ངའི་བསམ་པར་དེ་ནི་གཙོ་བོ་རྒྱ་གར་ནང་ལག་ཐོག་ཁ་པར་རྙིང་པ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་བརྒྱ་ཆ་ཕོན་ཆེན་པོ་དེ་དག་ལ་དམིགས་རེད་སེམས།\n༥ ༽ དེ་ནས་བོད་ཡིག\nགུས་པས་ Karbonn rooting བྱས་པའི་ལག་ཐོག་ཁ་པར་དང་ Samsung གཉིས་ནང་བོད་ཡིག་བརྒྱག་ཐུབ་པ་དང་། ཀློག་ཐུབ་ཀྱི་འདུག །དེ་མིན་གྱི་ཁ་པར་གཞན་གང་གི་ནང་ཡོང་མིན་ཀློག་པ་པོ་གཤམ་གྱི་མཆན་བཀོད་སའི་ནང་ངེས་པར་དུ་ངོ་སྤྲོད་གནང་རོགས་ཞུ།\nགློག་ཀླད་དང་ཁ་པར།: hike messenger made with love in india.