ལྕགས་མོ་འཚོས་བརྩམས། ཧུཾ་ཆེན་གྱིས་བསྒྱུར། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། སྤེལ་དུས། ༢༠༡༩ལོའི་ཟླ་བ་༠༩ཚེས་༢༥ཉིན།\n[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།］རྩོམ་ཡིག་འདིས་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་གོ་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ལ་ཞིབ་གསེད་བྱས་པ་བརྒྱུད་དེ། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གཞུང་ལུགས་དང་རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་གཉིས་རྨང་གཞི་བྱས་ནས། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་གནད་དོན་དང་དེའི་འབྱུང་རྐྱེན་དང་དབུལ་སྐྱོར་དཀའ་གནད་ལ་ཟུང་འབྲེལ་སྒོས། ད་ལྟ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་རམ་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་ཐད་གནས་པའི་གནད་དོན་བྱེ་བྲག་པར་འཐབ་ཇུས་བསམ་གཞིག་བཏང་བ་དང་། དེར་མ་ཟད་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་གྱི་ཡུན་ཕན་རང་བཞིན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་དཔྱད་ཞིབ་བྱས་ཡོད།\n[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།] དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན། རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས། དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ།\nརང་རྒྱལ་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་ལས་དོན་གྱིས་ཕལ་ཆེར་1949—1978ལོའི་མུག་སྐྱོབ་རྣམ་པའི་དབུལ་སྐྱོར་དང་།1978—1985ལོའི་དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་གཞི་ལ་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་པའི་རྣམ་པའི་དབུལ་འཕྲི། 1986—1993ལོའི་གསར་སྤེལ་རྣམ་པའི་དབུལ་སྐྱོར། 1994—2000ལོའི་འགག་སྒྲོལ་རྣམ་པའི་དབུལ་སྐྱོར། 2000—2010ལོའི་རྨང་གཞིའི་དབུལ་ཕོངས་མེད་པར་གཏོང་བ། 2011ལོ་ནས་ད་ལྟའི་བར་གྱི་འབྱོར་འབྲིང་འཕེལ་རྒྱས་དང་བསྡོངས་པའི་དབུལ་སྐྱོར་སོགས་དུས་རིམ་བརྒྱུད་ཡོད་པ་རེད། ② རང་རྒྱལ་གྱི་ད་ལྟའི་དུས་རིམ་གྱི་དབུལ་འཕྲིའི་དམིགས་འབེན་ནི། 2011—2020ལོར་མི་གྲངས་དུང་ཕྱུར་1.22ལ་དབུལ་འཕྲི་བྱེད་པ་དང་།2013—2017ལོར་མི་གྲངས་བྱེ་བ་6ལ་དབུལ་འཕྲི་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡིན།སྐབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་ལྔ་པས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དམིགས་འབེན་ནི། 2020ལོར་བསླེབ་དུས་རང་རྒྱལ་གྱི་ད་སྤྱོད་ཚད་གཞིའི་འོག་གི་ཞིང་སྡེའི་དབུལ་ཕོངས་མི་གྲངས་ལ་དབུལ་ཐར་མངོན་འགྱུར་ཡོང་བ་དང་། དབུལ་ཕོངས་རྫོང་ཚང་མས་དབུལ་ཕོངས་ཞྭ་མོ་འཕུད་པ། ས་ཁོངས་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱི་ཡོངས་དབུལ་ཕོངས་ཐག་གཅོད་པ་བཅས་ལ་ཁག་ཐེག་ནན་ཏན་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ③\nརང་རྒྱལ་གྱི་བོད་རིགས་འདུས་སྡོད་ཁུལ་གཙོ་བོ་ལ་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་། སི་ཁྲོན་གྱི་རྔ་བ་དང་དཀར་མཛེས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང་མུ་ལི་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་། མཚོ་སྔོན་གྱི་རྨ་ལྷོ་དང་མཚོ་ལྷོ། མཚོ་ཤར། མགོ་ལོག ཡུལ་ཤུལ་བཅས་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། ཡུན་ནན་གྱི་བདེ་ཆེན་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ། ཀན་སུའུ་ཡི་ཀན་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་སོགས་འདུས། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་ལ་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་མཚོ་ངོས་མཐོ་ཚད་མཐོ་བ་དང་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ཆ་རྐྱེན་སྡུག་པ། དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་གྱི་བསྡུར་ཚད་མཐོ་བ། དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཆུ་ཚད་དམའ་བ་བཅས་ཀྱིས། རང་རྒྱལ་གྱི་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་དང་འཆམ་མཐུན་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་པའི་གནད་ས་དང་ཁག་སའི་ས་ཁོངས་སུ་གྱུར་ཡོད། ④ རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་དུ་ཡུན་རིང་བརྟན་བརླིང་དབུལ་ཐར་མངོན་འགྱུར་བྱེད་དགོས་ན། ངེས་པར་དུ་ད་སྤྱོད་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་ལས་དོན་ཁྲོད་གནས་པའི་གནད་དོན་བྱེ་བྲག་པར་འཐབ་ཇུས་རང་བཞིན་གྱི་བསམ་གཞིག་གཏོང་དགོས་པ་རེད། རྩོམ་ཡིག་འདིས་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་གོ་དོན་དང་འབྲེལ་བ་ལ་ཞིབ་གསེད་བྱས་པ་བརྒྱུད་དེ། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གཞུང་ལུགས་དང་རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་སྒྲོམ་གཞི་གཉིས་རྨང་གཞི་བྱས་ནས། བོད་ཁུལ་དབུལ་ཕོངས་གནད་དོན་གྱི་འབྱུང་རྐྱེན་དང་དཀའ་གནད་ལ་ཟུང་འབྲེལ་སྒོས། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་བཅོས་སྐྱོང་དང་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་འཐབ་ཇུས་ཀྱི་ལག་བསྟར་དང་། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་ཡུན་ཕན་རང་བཞིན་དང་བརྟན་བརླིང་རང་བཞིན་བཅས་ལ་ཞིབ་དཔྱད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།\nརང་རྒྱལ་གྱིས་དུས་རབས་20པའི་ལོ་རབས་80པར་འགོ་བརྩམས་པའི་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་ནི། དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ལ་བརྟེན་ནས་དབུལ་ཕོངས་ཉུང་འཕྲི་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། གཙོ་བོར་དབུལ་ཕོངས་རྫོང་དེ་དབུལ་སྐྱོར་སྡེ་ཚན་དུ་བཞག་པ་ཞིག་ཡིན་ལ།ནང་རྐྱེན་དེ་ཡིས་ཕན་འབྲས་ཆེན་པོ་བླངས་མོད། འོན་ཀྱང་དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བ་དང་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་གཅིག་སྡུད་ཅན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་བསྟུན་ནས། དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་ལ་དམིགས་ནས་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་བྱས་ན། ད་གཟོད་དབུལ་ཕོངས་རྩ་མེད་གཏོང་བའི་དམིགས་འབེན་མངོན་འགྱུར་བྱ་ཐུབ་པར་འགྱུར། རྒྱབ་ལྗོངས་དེའི་འོག་ཏུ། 2013ལོའི་ཟླ་11པར། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་“གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར”གྱི་བསམ་བློ་གལ་ཆེན་ཐོག་མར་བཏོན། 2014ལོའི་ཟླ་12པའི་ཀྲུང་དབྱང་དཔལ་འབྱོར་ལས་དོན་ཚོགས་འདུས་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་ཕྱོགས་སུ།གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་མངོན་འགྱུར་བྱས་ནས། ཆ་སྙོམས་གྲངས་འབོར་གྱིས་མང་ཆེ་ཤོས་འགེབ་པ་སྔོན་འགོག་བྱེད་པ་དང་། རྨང་གཞིའི་དམངས་འཚོའི་འགན་སྲུང་ལ་སྔར་བས་དོ་སྣང་དང་། ཡོང་འབབ་དམའ་བའི་མང་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་ལ་སྔར་བས་སེམས་ཁུར་བཅས་བྱེད་པའི་བླང་བྱ་བཏོན། 2013ལོར་ཀྲུང་དབྱང་གིས་“གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་”བསམ་བློ་བཏོན་པ་ནས་བཟུང་། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་དབུར་ཐར་འགག་སྒྲོལ་གྱི་རྩ་བའི་ཇུས་གཞི་ཆེན་མོར་གྱུར།\nརང་རྒྱལ་གྱིས་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་ལས་དོན་མུ་མཐུད་སྐུལ་སྤེལ་བྱས་པ་དང་བསྟུན་ནས། ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགོ་ཁྲིད་པས་རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་དང་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་ལས་དོན་ཐད་འཐབ་ཇུས་བླང་བྱ་གལ་ཆེན་བཏོན། 2015ལོའི་ཟླ་8པའི་ཚེས་24ཉིན་ནས་ཚེས་25ཉིན་བར་པེ་ཅིང་དུ་བསྡུས་པའི་ཀྲུང་དབྱང་གི་བོད་ལྗོངས་ལས་དོན་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དྲུག་པའི་སྟེང་དུ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་“རྒྱལ་ཁབ་སྐྱོང་ན་ངེས་པར་མཐའ་མཚམས་སྐྱོང་དགོས་ལ། མཐའ་མཚམས་སྐྱོང་ན་ཐོག་མར་བོད་ལྗོངས་བརྟན་དགོས་པ་”ཡི་འཐབ་ཇུས་བསམ་བློ་ཐོག་མར་བཏོན་ཅིང་། དེར་མ་ཟད་བོད་ལྗོངས་དང་ཞིང་ཆེན་བཞིའི་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་སྐྱོར་ལ་དམིགས་ནས་ནན་སྟོན་གནང་དོན། “རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ས་གནས་གཞན་པ་དང་མཚུངས་པར། བོད་ལྗོངས་དང་ཞིང་ཆེན་བཞིའི་བོད་ཁུལ་དེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་པའི་ཐག་གཅོད་རང་བཞིན་གྱི་དུས་རིམ་དུ་ཞུགས་ཟིན། དམངས་འཚོ་ལེགས་བཅོས་དང་མི་སེམས་གཅིག་སྒྲིལ་གྱི་འགོ་རྩོམ་ས་དང་རྐང་ཚུགས་ས་དེ་ཏན་ཏིག་གིས་བྱང་ཆུབ་པར་བྱས་ནས། བོད་ལྗོངས་དང་ཞིང་ཆེན་བཞིའི་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཤུགས་ཆེན་གྱིས་སྐུལ་སྤེལ་དང་། རྨང་གཞིའི་སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུ་ཤུགས་ཆེན་གྱིས་སྐུལ་སྤེལ་བྱས་ནས། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་འབུར་དུ་བཏོད་དེ། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་འབྱུང་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་གནད་འགག་གནད་དོན་ཏན་ཏིག་གིས་ཐག་གཅོད་བྱས་ནས། ཅི་མགྱོགས་ཀྱིས་ཁྱད་དབུལ་མི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བའི་གནས་ཚུལ་ལེགས་བཅོས་བྱ་དགོས།” རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་བྱས་ནས། རྒྱལ་ཡོངས་དང་འགྲོས་མཚུངས་སུ་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་པ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ་ནི། ལས་འགན་མཁོ་གནད་ཆེ་ལ་ཆབ་སྲིད་གྱི་དོན་སྙིང་ཆེས་ཆེར་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། ⑤\n1.གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་གོ་དོན། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་ནི་དབུལ་ཕོངས་ས་ཁོངས་ཁོར་ཡུག་མི་འདྲ་བ་དང་། དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་གི་གནས་ཚུལ་མི་འདྲ་བར་དམིགས་ནས། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་ནུས་ལྡན་གོ་རིམ་སྤྱད་དེ་དབུལ་སྐྱོར་བྱ་ཡུལ་ལ་གནད་ཁེལ་ངོས་འཛིན་དང་གནད་ཁེལ་རོགས་སྐྱོར། གནད་ཁེལ་དོ་དམ་བཅས་ཀྱི་དབུལ་སྐྱོར་རྣམ་པ་སྤྱོད་པ་དེ་ལ་སྟོན་པ་རེད། ⑥ བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་ན། སྲིད་གཞུང་གཙོ་ཁྲིད་སྟོབས་ཤུགས་བྱེད་པ་དང་། ཚོང་རའི་བྱེད་པོ་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྟོབས་ཤུགས་ཁག་ནང་ཞུགས་བྱས་ནས།དབུལ་སྐྱོར་བྱ་ཡུལ་གྱི་རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་མཐོར་འདེགས་དང་དབུལ་སྐྱོར་བྱ་ཡུལ་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་འཚོ་བའི་ཆ་རྐྱེན་ལེགས་བཅོས་བྱེད་པ་སྲོག་ཤིང་ཡིན་པ། དབུལ་སྐྱོར་བྱ་ཡུལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་འཕེལ་རྒྱས་འདུ་ཤེས།ཐོན་ཁུངས་དགེ་མཚན། ཚོང་རའི་དགོས་མཁོ་སོགས་གཞིར་བཟུང་སྟེ། དབུལ་སྐྱོར་ཐོན་ཁུངས་ཁག་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་བྱེད་པ་དང་། དབུལ་སྐྱོར་འཆར་གཞི་ལེགས་ཤོས་གཏན་འབེབས་དང་ལག་བསྟར་བྱས་ནས། དབུལ་སྐྱོར་བྱ་ཡུལ་གྱི་རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་ཐག་གཅོད་དང་དབུལ་སྐྱོར་བྱ་ཡུལ་ལ་དབུལ་ཐར་ཕྱུག་འགྱུར་ཡོང་བའི་དམིགས་ཡུལ་སྐུལ་འདེད་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། ⑦ སྲིད་གཞུང་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་ནི་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་དང་དབུལ་ཕོངས་སྡེ་བར་གནད་ཁེལ་ངོས་འཛིན་དང་གནད་ཁེལ་རོགས་སྐྱོར། གནད་ཁེལ་དོ་དམ། གནད་ཁེལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་པ་བཅས་བརྒྱུད་དེ། དབུལ་སྐྱོར་ཐོན་ཁུངས་ཁག་ལེགས་འགྱུར་བཀོད་སྒྲིག་བྱེད་པར་ཁྲིད་སྟོན་གྱིས། དབུལ་སྐྱོར་དེ་སྡེ་བར་སླེབས་པ་དང་ཁྱིམ་ཚང་ལ་སླེབས་པ་མངོན་འགྱུར་བྱས་ནས། རིམ་བཞིན་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་ལས་དོན་གྱི་ཡུན་ཕན་ནང་རྐྱེན་བཙུགས་ཏེ། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པར་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་པ་ལ་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་འདིང་དགོས་པ་དེ་ཡིན། ⑧མིག་སྔར་རྒྱང་ནང་གི་མཁས་པས་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་ལ་མངོན་གསལ་གཅིག་གྱུར་གྱི་ངེས་ཚིག་ཅིག་འཇོག་ཐུབ་མེད་ལ། ད་ཡོད་ཞིབ་འཇུག་དང་འབྲེལ་བར་མཁས་པ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་ལ་རྨང་གཞིའི་ངེས་ཚིག་བཞག་པ་ནི། དབུལ་ཕོངས་པའི་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ད་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་བྱེད་པོ་ཁག་གི་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་ནུས་ཤུགས་ལ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་གདེང་འཇོག་བྱས་པའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་། དབུལ་ཐར་དུས་ཚོད་གཏན་ཁེལ་དང་དབུལ་ཐར་དམིགས་འབེན་གཏན་འབེབས་བྱས་ཏེ། དུས་ཚོད་དང་དམིགས་འབེན། གྲུབ་འབྲས་བཅས་ཀྱི་རིམ་གསུམ་ཚོད་འཛིན་འོག་ཏུ། གནད་ཁེལ་གྱིས་དབུལ་སྐྱོར་བྱ་ཡུལ་ངོས་འཛིན་དང་། གནད་ཁེལ་གྱིས་དབུལ་ཕོངས་རྒྱུ་རྐྱེན་གཏན་ཁེལ། གནད་ཁེལ་གྱིས་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་ཐབས་ལག་བསྟར། གནད་ཁེལ་གྱིས་དབུལ་ཐར་འགོག་རྐྱེན་སེལ་བ་བཅས་ཀྱིས། དབུལ་སྐྱོར་བྱ་ཡུལ་ལ་རྒྱུན་བསྲིང་བརྟན་བརླིང་གི་དབུལ་ཐར་ཡོང་བ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ་དེའོ།། ⑨དེ་ཡང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱིས་དམིགས་འབེན་མངོན་འགྱུར་དང་བྱེད་ཐབས་ནུས་ལྡན། གྲུབ་འབྲས་ཡུན་བརྟན་བཅས་ནན་བཤད་བྱེད་པ་རེད།\n2.གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་བར་གྱི་འབྲེལ་བ། གོང་གསལ་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་གོ་དོན་ལས་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་དབར་གནས་པའི་རྩོད་སྒྲུབ་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མཐོང་ཐུབ། ཐོག་མར།གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་ནི་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་ཆེད་དུ་ཡིན་ལ། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་བྱེད་ཐབས་དང་ཐབས་ཤེས་སྣ་ཚོགས་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས། དབུལ་ཐར་གྱི་དུས་ཚོད་དང་དམིགས་འབེན་བྱེ་བྲག་པ་གཏན་ལ་འབེབས་པས། དེ་གཉིས་ནི་བྱེད་ཐབས་དང་དམིགས་འབེན་གྱི་འབྲེལ་བ་ཡིན། དེ་ནས་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་དེ་བརྒྱུད་ནས་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་ལེགས་འགྲུབ་དང་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ་དང་། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་གནད་ཁེལ་དོ་དམ་བརྒྱུད་དེ་ཁྱིམ་ཚང་ལ་སླེབས་པ་དང་མི་ལ་ཐུག་པའི་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པས། དེ་གཉིས་ནི་བརྒྱུད་རིམ་དང་མཇུག་འབྲས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡིན། མཇུག་མཐར། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་དུས་རིམ་རང་བཞིན་གྱི་འཐབ་རྩལ་སྤྱད་དེ་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་དང་དམངས་ཡོངས་འབྱོར་འབྲིང་དུ་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བའི་འཐབ་ཇུས་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པས། དེ་གཉིས་ནི་འཐབ་རྩལ་དང་འཐབ་ཇུས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡིན།\n1.དབུལ་ཕོངས་དང་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན། དབུལ་ཕོངས་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པར་ཕྱི་མིག་བལྟས་ན། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་ནི་དུས་རིམ་གསུམ་དུ་དགར་ཆོག་སྟེ། ཆེས་ཐོག་མར་དབུལ་ཕོངས་ནི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཡོང་སྒོ་དམའ་བའི་མཇུག་འབྲས་ཡིན་པར་འདོད་པ་སྟེ། འཚོ་བར་དཀའ་ངལ་བྱུང་བའི་དབུལ་ཕོངས་སོ།། དེ་ནས་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་སོགས་འདུས་པའི་ཕྱོགས་གཞན་དུ་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། དཔེར་ན། ཚེ་ཐག་དང་མི་སྒེར་སྤུས་མཚགབདེ་ཐང་སོགས་ལྟ་བུའོ།། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ངོས་ཟིན་གཏིང་ཟབ་ཏུ་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ངེས་ཚིག་དེ་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་དང་ཉེན་ཁ་ཡི་སེམས་ཁུར་མཚོན་པ་ཞིག་ལ་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་། ⑩ དབུལ་ཕོངས་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་དུས་མཁས་པ་ལ་ལས་དབུལ་ཕོངས་ནི་“རྙོག་འཛིང་གི་གནད་དོན་མཉམ་འདུས་ཕུང་པོ”ཡིན་པར་བཞེད་དེ། དབུལ་ཕོངས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་མུ་མཐུད་འགྱུར་ལྡོག་བྱེད་པའི་ཁྲོད་དུ་གནས་པ་དང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས། རྒྱུ་རྐྱེན་མང་ཆེ་ཤོས་ནི་དབུལ་ཕོངས་བྱེད་པོས་རང་ངོས་ནས་ཚོད་འཛིན་བྱེད་ཐབས་བྲལ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེར་བརྟེན་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ངོས་ཟིན་ཡང་ཡོང་སྒོའི་དབུལ་ཕོངས་ནས་འཇོན་ནུས་དབུལ་ཕོངས་དང་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན། སྤྱི་ཚོགས་ཟུར་འཕུད་སོགས་སུ་འགྱུར་བ་རེད། ⑾\n“གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་”ཞེས་པ་རིག་གཞུང་ལས་རིགས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱས་པ་ནི་ཐོག་མར་ས་ཁམས་རིག་པ་དང་རང་བྱུང་གནོད་འཚེར་ཞིབ་འཇུག་བྱས་པ་ནས་བྱུང་ཞིང་། རྗེས་སུ་ཁྱབ་ཁོངས་གཞན་དུ་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱུང་བ་རེད།Wattsདང་Bohleགྱིས་ཉེན་མཚང་མངོན་པ་དང་ཉེན་ཆུང་ཐག་གཅོད་ནུས་པ་དང་མཇུག་མཐའི་ཉེན་ཁ་སོགས་ནི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་པར་བཞེད་ལ།ད་རུང་མཁས་པ་གཞན་གྱིས་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ནི་“དོན་དག་མ་བྱུང་སྔོན་”གྱི་ཉེན་ཁ་དང་“དོན་དག་བྱུང་རྗེས་”ཀྱི་ཉེན་ཁ་སེལ་ཐབས་གཉིས་ཕན་ཚུན་འགྲན་སྡུར་བྱས་པའི་མཇུག་འབྲས་ཡིན་པ་དང་། དེར་མ་ཟད་ཁྱིམ་ཚང་ནང་ཁུལ་གྱི་ནང་རྐྱེན་བརྒྱུད་དེ་སྙོམས་སྒྲིག་བྱ་དགོས་པར་འདོད། Derconགྱིས་2001ལོར་ཉེན་ཁ་དང་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་པའི་སྒྲོམ་གཞི་ཞིག་བཏོན་ནས། གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ལ་གཙོ་བོར་རྒྱུ་ནོར་ཉེན་ཁ་དང་ཡོང་སྒོའི་ཉེན་ཁ། ཕན་བདེའི་ཉེན་ཁ་བཅས་ཀྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པར་འདོད། སྒྲོམ་གཞི་དེས་མ་ལག་གཅིག་གི་ཁྲོད་དུ་ཞིང་དུད་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་དང་ཡོང་སྒོ། འཛད་སྤྱོད། ལམ་ལུགས་བཀོད་སྒྲིག་བཅས་གཟུད་པར་བྱེད། ⑿\nདབུལ་ཕོངས་དང་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ནི་ཐ་སྙད་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཕན་ཚུན་བར་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དབུལ་ཕོངས་ནི་ཐད་ཀར་བལྟས་ན་མཐོང་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། དབུལ་ཕོངས་ཚད་ཐིག་གསལ་པོ་ཞིག་ཡོད་པ་ན། ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་དབུལ་ཕོངས་ཡིན་མིན་ལས་སླ་མོར་ཁ་ཚོན་གཅད་ཆོག་པ་རེད། འོན་ཀྱང་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ནི་མ་འོངས་པར་དབུལ་ཕོངས་སུ་འགྱུར་སྲིད་པའི་ཆ་དེ་ཡིན་ལ།ཐད་ཀར་དུ་མཐོང་ཐུབ་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པས། བྱེད་ཐབས་ངེས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་སྔོན་དཔག་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་འགུལ་རྣམ་རང་བཞིན་ནི་ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ད་ལྟ་ཕལ་ཆེར་དབུལ་མི་སྲིད་ན་ཡང་། དེ་ཡིས་མ་འོངས་པར་དབུལ་པོར་མི་འགྱུར་བ་མཚོན་མི་ཐུབ་པ་དང་། ཁྱིམ་ཚང་ཞིག་ད་ལྟ་དབུལ་ཕོངས་ཡིན་ན་ཡང་། དེ་ཡིས་མ་འོངས་པར་ཕྱུག་པོར་མི་འགྱུར་བ་མཚོན་མི་ཐུབ་པ་དེ་ལ་སྟོན་པ་རེད། ནང་དུ་འཛུལ་བ་དང་ཕྱི་རུ་འབུད་པའི་འགྱུར་ལྡོག་དེ་རིགས་ནི། སྤྱི་ཚོགས་ཡོང་སྒོའི་ཆུ་ཚད་དང་དཔལ་འབྱོར་ཆུ་ཚད་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་རྐྱེན་བྱས་ནས་དབུལ་ཕོངས་ཚད་ཐིག་ལ་འགྱུར་ལྡོག་འབྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་སྲིད་ལ། མི་སྒེར་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་འགྱུར་ལྡོག་འབྱུང་བ་ཡང་སྲིད། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱིས་བསྟུད་མར་རང་བཞིན་གྱི་དབུལ་ཕོངས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་ལ། དེར་མ་ཟད་ཁྱིམ་ཚང་གི་མངོན་མེད་དབུལ་ཕོངས་དང་མངོན་མེད་དབུལ་ཐར་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་ཅིང་། ཁྱིམ་ཚང་ལ་ལ་ཞིག་དབུལ་ཕོངས་དང་འདབས་འབྲེལ་དུ་གནས་པ་ནི་ཕྱི་རོལ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་གཡོ་འགུལ་བྱུང་བ་དང་རང་ངོས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་རང་འཕྲོད་ནུས་པ་དཀོན་པའམ་འཛོམས་པའི་དུས་སུ་དབུལ་ཕོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་དབུལ་ཕོངས་ལས་ཐར་པ་འབྱུང་སྙམ། ⒀ དུས་རབས་20པའི་ལོ་རབས་90པར་འཛམ་གླིང་དངུལ་ཁང་གིས་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ལ་ངེས་ཚིག་བཞག་པ་ནི། མི་སྒེར་དང་ཁྱིམ་ཚང་ཉེན་ཁ་གེ་མོར་འཕྲད་པའི་ཆ་དང་། ཉེན་ཁར་འཕྲད་པ་གཞི་བྱས་ནས་རྒྱུ་ནོར་ལ་གྱོང་གུན་ཐེབས་པའམ་ཡང་ན་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་དེ་སྤྱི་ཚོགས་གེ་མོས་སྤྱི་མཐུན་དུ་ངོས་འཛིན་པའི་ཆུ་ཚད་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཡོད་པའི་ཆ་དེ་ཡིན། ⒁ ཞིབ་འཇུག་འབྲས་བུས་ན་ཚ་དང་རང་བྱུང་གནོད་འཚེས་དབུལ་ཕོངས་ཞིང་དུད་ལ་ཐེབས་པའི་ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་ཆེན་པོ་ར་སྤྲོད་གསལ་པོ་བྱས་ལ། དུས་མཚུངས་སུ་ཁྱིམ་ཚང་འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་མང་ཉུང་ཡང་སྙོམས་འཇགས་འཛད་སྤྱོད་བརྒྱུད་པའམ་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་བར་བརྟེན་པ་སོགས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་རང་འཕྲོད་ནུས་པ་ཡིས་མཇུག་མཐའི་དབུལ་ཕོངས་གནས་ཚུལ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་སུ་འཇུག་པ་རེད། ⒂\nཉེན་ཁའམ་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་དང་དབུལ་ཕོངས་བཅས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་ཐད་ནས་བལྟས་ན། ལས་ཀ་ཤོར་བ་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་འགྱུར་ལྡོག བདེ་ཐང་གནད་དོན། རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་སོགས་ཉེན་ཁ་ཚང་མས་དབུལ་ཕོངས་མ་ཡིན་པའི་ཁྱིམ་ཚང་དེ་དབུལ་ཕོངས་སུ་གཏོང་བ་དང་། དབུལ་ཕོངས་ཡིན་པ་དེ་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་དབུལ་ཕོངས་ཏེ་ངན་པ་རྒྱུན་འབྱམས་སུ་གཏོང་བ་རེད། ཉེན་ཁར་གདོང་གཏད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་དང་མི་སྒེར་གྱིས་བྱེད་ཐབས་ཁ་ཤས་སྤྱད་དེ་ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་འགོག་སྲུང་བྱེད་མོད། འོན་ཀྱང་དེའི་ཕན་འབྲས་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་དེ། དང་པོ་ནི་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་ནུས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཁྱིམ་ཚང་ལ་ཡོད་པའི་དངོས་པོའི་མ་རྩ་དང་མི་ཤུགས་མ་རྩ།སྤྱི་ཚོགས་མ་རྩ་སོགས་ཁྱིམ་ཚང་གི་འཚོ་ཚིས་ནུས་པ་མཐོར་འདེགས་གཏོང་བའི་མ་རྩ་སྣ་ཚོགས་དང་། ཁྱིམ་ཚང་གིས་མ་རྩ་དེ་དག་བརྒྱུད་དེ་འཛད་སྤྱོད་ཚིམ་པར་བྱེད་པའི་ཡོང་སྒོ་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། གཉིས་པ་ནི་ཁྱིམ་ཚང་གིས་སྤྱད་པའི་ཉེན་འགོག་བྱ་སྤྱོད་ཡིན་ལ། དེར་དོན་སྔོན་དང་དོན་རྗེས་གཉིས་སུ་དབྱེ། དོན་སྔོན་དུ་ཁྱིམ་ཚང་གིས་རྒྱུ་ནོར་གསོག་པ་དང་གསོག་དངུལ་མང་དུ་བཏང་ནས་ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་དང་། དོན་རྗེས་སུ་འགྲོ་སྒོ་ཇེ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་དང་འཚོ་བའི་སྤུས་ཀ་ཇེ་དམའ་རུ་གཏོང་བ། མ་དངུལ་གཏོང་བ་ཉུང་འཕྲི་བྱེད་པ་སོགས་བརྒྱུད་དེ་ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་བྱེད་པའོ།། གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་ཆེ་ཆུང་ནི་ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་འགོག་སྲུང་ནུས་པ་དང་བྱ་སྤྱོད་ཀྱིས་ཐུན་མོང་དུ་ཐག་གཅོད་པ་རེད། གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་ལ་གདོང་གཏད་དུས། ཁྱིམ་ཚང་གི་ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་ནུས་པ་ཇི་ལྟར་ཆེ་ན་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་ཆུང་བ་རེད། ཁྱིམ་ཚང་གི་ཉེན་ཁ་འགོག་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཇི་ལྟར་མང་བ་དང་ཇི་ལྟར་ནུས་ལྡན་ཡིན་ན་དེའི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་ཆུང་བ་རེད། ⒃\n2.རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས། དུས་རབས་20པའི་ལོ་རབས་80པའི་དུས་མཇུག་ཏུ། འཛམ་གླིང་ཁོར་ཡུག་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་སྙན་ཞུའི་ཁྲོད་དུ་ཐོག་མར་རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བཏོན་པ་དང་། “དེ་ནི་མི་སྒེར་དང་ཁྱིམ་ཚང་གིས་ཡུན་རིང་གི་འཚོ་བའི་གནས་ཚུལ་ལེགས་བཅོས་བྱེད་པར་འཚོ་ཐབས་འཚོལ་བའི་ནུས་པ་དང་རྒྱུ་ནོར། ཡོང་སྒོ་བཅས་ཡོང་བའམ་འཐོབ་རེ་བྱེད་པའི་བྱ་འགུལ་ལ་སྟོན།” མིག་སྔར་རིག་གཞུང་ལས་རིགས་ཀྱིས་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་དང་ལེན་བྱེད་པ་དང་སྤྱོད་པའི་རྒྱུན་བསྲིང་འཚི་ཚིས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ནི། Scoonesཡིས་མཚན་ཉིད་བཞག་པ་ཞིག་སྟེ། “འཚོ་ཚིས་གེ་མོ་ཞིག་ནི་འཚོ་བ་ལ་མཁོ་བའི་ནུས་པའམ་གཟུགས་ཡོད་གཟུགས་མེད་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་དང་དེའི་འབྲས་བུས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན། གལ་སྲིད་འཚོ་ཚིས་དེ་རིགས་ཀྱིས་གནོན་ཤུགས་དང་རྡབ་རྡེག་ཐེག་བཟོད་ཐུབ་པ་དང་། དེར་མ་ཟད་དེའི་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་རྨང་གཞི་ཚད་བརྒལ་གྱིས་འཛད་གྲོན་མི་བྱེད་པའི་མཚུངས་སུ་དེའི་ནུས་པ་དང་རྒྱུ་ནོར་ལེགས་བཅོས་བྱེད་པ་ན། གཟོད་ནས་འཚོ་ཚིས་དེ་རིགས་ལ་རྒྱུན་བསྲིང་རང་བཞིན་ལྡན་པ་རེད།” དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕེལ་རྒྱས་ཧྲུའུ་(The united kingdomdepartment for international development,DFID)ཡིས་《རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་ཀྱི་མཛུབ་སྟོན་》ཞེས་པའི་ནང་བཏོན་པའི་རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་ཀྱི་དབྱེ་ཞིབ་སྒྲོམ་གཞི་ནི་མིག་སྔར་འཛམ་གླིང་གི་ཁོངས་སུ་བེད་སྤྱོད་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་དང་ཤུགས་རྐྱེན་ནུས་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་སུ་སྣང་། དུས་རབས་20པའི་དུས་མཇུག་ཏུ། དབྱིན་ཇིའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་འཕེལ་རྒྱས་ཧྲུའུ་(DFID)ཡིས་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་དང་འཚོ་ཚིས་ཐབས་ཇུས་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ནས། རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་ཀྱི་དབྱེ་ཞིབ་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་བཙུད་པ་དང་། འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་གནས་ཚུལ་མི་མཚུངས་པ་ཁག་གིས་ཞིང་དུད་ཀྱི་འཚོ་ཚིས་ཐབས་ཇུས་གདམ་གསེས་ཐག་གཅོད་བྱེད་པ་རེད་འདོད། འཚོ་ཚིས་ཐབས་ཇུས་ཟེར་བ་ནི། ཁྱིམ་ཚང་གིས་འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ལ་བརྟེན་ནས་འཚོ་ཚིས་བྱ་འགུལ་མི་མཚུངས་པར་ཞུགས་པ་འདེམ་པ་དང་། འཚོ་གནས་ལ་མཁོ་བའི་དངོས་རྫས་རྒྱུ་ཆས་དང་བསམ་བློའི་རྒྱུ་ཆས་གསར་སྐྲུན་བྱས་པ་བརྒྱུད་དེ་རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། DFIDརྒྱུན་བསྲིང་འཚི་ཚིས་དབྱེ་ཞིབ་སྒྲོམ་གཞི་ནི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱབ་ལྗོངས་དང་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ། གྲུབ་ཚུལ་དང་གོ་རིམ་གྱི་སྤོ་བསྒྱུར། འཚོ་ཚིས་ཐབས་ཇུས། འཚོ་ཚིས་ཕྱིར་གཏོང་བཅས་ཁག་ལྔ་ཡིས་གྲུབ་པ་རེད། དེར་མ་ཟད་ངོས་ལེབ་རི་མོ་ཞིག་གིས་འཚོ་ཚིས་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཆ་གཙོ་བོ་དང་རྒྱུ་ཆ་ཁག་དབར་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་དང་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་འབྲེལ་བ་བཅས་གསལ་པོར་བསྟན་ཡོད། ⒄\nརི་མོ་དང་པོ། DFIDརྒྱུན་བསྲིང་འཚི་ཚིས་ཀྱི་དབྱེ་ཞིབ་སྒྲོམ་གཞི། ⒅\nDFIDརྒྱུན་བསྲིང་འཚི་ཚིས་དབྱེ་ཞིབ་སྒྲོམ་གཞིའི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་ལྔ་ཡི་ནང་དུ། ཁག་སོ་སོའི་དབར་ཕན་ཚུན་ཐག་གཅོད་དང་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཞིབ་འབྲི་བྱེ་བྲག་པ་ནི། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་དང་འགྱུར་ལྡོག་གནས་བབ།དུས་ཚིགས་གཡོ་སྐྱོམ་སོགས་ཀྱི་རྐྱེན་ལས་གྲུབ་པའི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་ཁོར་ཡུག་ཁྲོད་དུ། ཞིང་དུད་ཀྱི་འཚོ་ཚིས་མ་རྩར་ཚོད་འཛིན་ནན་མོ་ཐེབས་པ་དང་། དེ་ལས་སྲིད་གཞུང་དོ་དམ་དང་མི་སྒེར་རྒྱུ་ནོར་སོགས་རྩ་འཛུགས་སྒྲིག་གཞིའི་མཁྲེགས་ཆས་དང་ཁྲིམས་ལུགས། སྲིད་ཇུས།ལམ་ལུགས་སོགས་གོ་རིམ་མཉེན་ཆས་སོགས་ཀྱི་འགྱུར་འགུལ་གནས་བབ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བཟོ་བ་རེད། སྲིད་གཞུང་དང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྤོ་བསྒྱུར་གྱིས། ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་སྟེང་ནས་ཞིང་དུད་ཀྱིས་ཐོན་ཁུངས་འཛིན་པ་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་། དུས་མཚུངས་སུ་ཡང་ཚད་ངེས་ཅན་གྱི་སྟེང་ནས་ཁོར་ཡུག་གནས་ཚུལ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པར་བྱེད། གོང་གསལ་གྲུབ་ཚུལ་དང་གོ་རིམ་གྱི་སྤོ་བསྒྱུར་གྱིས་ཞིང་དུད་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་འཚོ་ཚིས་ཐབས་ཇུས་ཐག་གཅོད་པ་དང་། མཇུག་མཐར་འཚོ་ཚིས་གེ་མོའི་མཇུག་འབྲས་བསྐྱེད་ལ། འཚོ་ཚིས་མཇུག་འབྲས་ཀྱིས་ལྡོག་སྟེ་ཞིང་དུད་ཀྱི་འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་གནས་ཚུལ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པར་བྱེད།རྒྱུན་བསྲིང་འཚི་ཚིས་དབྱེ་ཞིབ་སྒྲོམ་གཞི་ལྟར་ན། འཚོ་ཚིས་ཕྱིར་གཏོང་ལེགས་པོས་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་ཁོར་ཡུག་དང་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ། རྩ་འཛུགས་སྒྲིག་གཞི། གོ་རིམ་བརྒྱུད་རིམ་བཅས་གསལ་པོ་ཡིན་པའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་དུ། རྒྱུ་རྐྱེན་ཁག་ལ་སྣེ་ཁྲིད་དང་རྒྱུས་ལོན་ནུས་ལྡན་བྱ་དགོས་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་འཚོ་ཚིས་མ་རྩར་གདེང་འཇོག་འོས་འཚམ་བྱེད་པར་མ་ཟད་ཕྱི་རོལ་ཁོར་ཡུག་དང་རྩ་འཛུགས་སྒྲིག་གཞི། གོ་རིམ་བརྒྱུད་རིམ་བཅས་ལེགས་བསྒྱུར་བྱེད་པ་བརྒྱུད་དེ་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་འཕར་སྣོན་བྱ་དགོས། མ་རྩ་མང་པོ་བདོག་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་པར་གདམ་གསེས་ཁེ་དབང་ལྷག་ཏུ་མང་པོ་བཟུང་ཡོད་པ་དང་། དེར་མ་ཟད་བྱེད་ཐབས་ཁ་ཤས་སྤྱད་དེ་ཁོ་པ་ཚོའི་འཚོ་ཚིས་བདེ་འཇགས་ལ་ཁག་ཐེག་བྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་པ་རེད། ⒆ དེར་བརྟེན་ཞིང་དུད་ཀྱི་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་ཁག་གིས་དེའི་འཚོ་ཚིས་ཐབས་ཇུས་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ངན་པ་དེ་སྒྲིག་གཞི་དང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཅོས་བརྒྱུད་དེ་ལེགས་བཅོས་བྱ་ཆོག་པ་དང་། དེ་ནས་ཞིང་དུད་ཀྱི་འཚོ་ཚིས་ཐབས་ཇུས་གདམ་གསེས་ཇེ་ལེགས་སུ་བཏང་སྟེ། འཚོ་ཚིས་ཕྱིར་གཏོང་གི་མཇུག་འབྲས་སྔར་ལས་བཟང་བ་ལེན་ཐུབ་པར་འདོད།\nརང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ངན་པ་དང་དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་རྗེས་ལུས་ཡིན་པ། སྤྱི་པའི་ཞབས་ཞུའི་ནུས་པ་ཞན་པ་སོགས་ཕྱོགས་བསྡུས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་དབང་གིས། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་ཞིང་དུད་དང་དབུལ་ཕོངས་རོང་འབྲོག་པར་བབ་བསྟུན་གྱི་རང་བྱུང་མ་རྩ་དཀོན་པ་དང་། དུས་མཚུངས་སུ་དངོས་རྫས་མ་རྩ་དང་མི་ཤུགས་མ་རྩས་མི་འདང་ལ། དེའི་སྟེང་དུ་ས་ཁོངས་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་རྗེས་ལུས་ཡིན་པས་དངུལ་རྩའི་མ་རྩ་ཐོབ་པ་དང་སྤྱི་ཚོགས་མ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་མི་འདང་ཚད་ཚབས་ཆེན་བཟོས་པ་ཡིས། “རང་བྱུང་དང་ཐོལ་བྱུང་གི་གནོད་འཚེས་དབུལ་ཕོངས་བཟོས་པ་དང་སླར་དབུལ་ཕོངས་སུ་ལྡོག་ཏུ་བཅུག་པ་”དང་“ན་ཚས་དབུལ་ཕོངས་བཟོས་པ་དང་སླར་དབུལ་ཕོངས་སུ་ལྡོག་ཏུ་བཅུག་པ།” “སློབ་གཉེར་གྱིས་དབུལ་ཕོངས་བཟོས་པ་དང་སླར་དབུལ་ཕོངས་སུ་ལྡོག་ཏུ་བཅུག་པ།” “ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་མེད་པའི་དབང་གིས་དབུལ་ཕོངས་བཟོས་པ་དང་སླར་དབུལ་ཕོངས་སུ་ལྡོག་ཏུ་བཅུག་པ།” “རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་མི་འདང་བས་དབུལ་ཕོངས་བཟོས་པ་དང་སླར་དབུལ་ཕོངས་སུ་ལྡོག་ཏུ་བཅུག་པ་”སོགས་དབུལ་ཕོངས་སྣང་ཚུལ་དང་གནད་དོན་འབྱུང་དུ་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་རྒྱ་ཆེའི་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་དང་དབུལ་ཕོངས་རོང་འབྲོག་པ་ལ་ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་གི་བྱེད་ཐབས་དང་ནུས་པ་དཀོན་པའི་དབང་གིས། ལྷག་ཏུ་ཉེན་ཁའི་གནོད་འཚེ་ཕོག་སླ་ལ་དེ་ཡིས་འཚོ་གནས་ལ་དཀའ་ངལ་ཁྱེར་ཡོང་བས། ལ་ལ་ཞིག་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་བས་མཐའ་རུ་ཕར་འགྲོ་ཚུར་འོང་བྱེད་པ་དང་། ལ་ལ་ཞིག་དབུལ་ཕོངས་སུ་བྱིང་བའམ་ཡང་ན་དབུལ་ནག་ཏུ་གྱུར་པ། ཡང་ན་དབུལ་ཐར་བྱས་རྗེས་སླར་ཡང་དབུལ་པོར་གྱུར་ཏེ། འགུལ་རྣམ་ཅན་གྱི་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་ཆགས་སུ་བཅུག ⒇ དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་ཁ་ཤས་ནི་དང་པོའི་དུས་སུ་དབུལ་ཕོངས་མིན་མོད།འོན་ཀྱང་ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་གི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱིས་དབུལ་ཕོངས་བཟོ་བ་རེད། དེ་ནི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་དབུལ་ཕོངས་ཡིན། （21）\nའཛམ་གླིང་དངུལ་ཁང་གི་ཁོར་ཡུག་པུའུ་ཡིས་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་དེ་འཕྲེད་ཚད་གཙོ་བོ་གཉིས་སུ་བཀར་ཡོད་དེ། ཉེན་ཁ་ཕྱིར་མངོན་དང་གདོང་གཏད་ནུས་པའོ།། གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་མཐོ་བའི་ཁྱིམ་ཚང་ནི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཕྱིར་མངོན་པ་དང་ཉེན་ཁར་གདོང་གཏད་ནུས་པ་ཆུང་བའི་ཁྱིམ་ཚང་དེ་ཡིན་ལ། གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་དམའ་བའི་ཁྱིམ་ཚང་ནི་ཉེན་ཁ་ཆུང་བ་ཕྱིར་མངོན་པ་དང་ཉེན་ཁར་གདོང་གཏད་ནུས་པ་ཆེ་བའི་ཁྱིམ་ཚང་དེ་ཡིན། གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ནི་ཉེན་ཁའི་ཐོན་དངོས་ཡིན་ལ་སྒེར་བའི་ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་གི་ནུས་པ་དང་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་ཐོན་དངོས་ཀྱང་ཡིན། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་ཆུ་ཚད་མཚུངས་ན་ཡང་། ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་གི་ནང་རྐྱེན་ངར་བའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ཆུང་བ་དང་། ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་གི་ནང་རྐྱེན་ཞན་པའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ཆེ་བ་རེད། གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་ཚད་ནི་ཉེན་ཁའི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་གི་ནང་རྐྱེན་ལ་རྟེན་ཐབས་བྱེད་ལ། ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་གི་ནུས་པ་ནི་ཁྱིམ་ཚང་ཁྱད་ཆོས་ཏེ་ཁོ་པ་ཚོའི་རྒྱུ་ནོར་ལ་རྟེན་ཐབས་བྱེད་པ་རེད། དབུལ་པོའི་འཚོ་ཚིས་ནི་ལྷག་ཏུ་གཉོམ་ཞན་ཞིག་ཡིན་ལ།དེ་ནི་ཁོ་པ་ཚོའི་ཉེན་ཁ་འགོག་པའི་ནུས་པ་ལྷག་ཏུ་ཉུང་བའམ་ཡང་ན་ཉེན་ཁ་འགོག་པའི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱིས་ཁོ་པ་ཚོ་ཡོངས་སུ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་མི་ཐུབ་པ་རེད། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་གིས་མི་སྒེར་དང་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཕན་བདེ་ཉུང་དུ་གཏོང་བའམ་ཡང་ན་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་སྔོན་འགྲོ་ནི་ཁྱིམ་ཚང་ལ་ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པ་དེ་རེད། དེར་བརྟེན། ཁྱིམ་ཚང་གི་ཉེན་ཁ་འགོག་སྲུང་ནུས་པ་དམའ་བ་ཡང་དབུལ་པོ་གང་བསྟུད་མར་དབུལ་ཕོངས་སུ་འགྱུར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཞིག་ཡིན་ནོ།། （22）\nརྩོམ་ཡིག་འདིས་DFIDརྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་དབྱེ་ཞིབ་སྒྲོམ་གཞི་དང་འཛམ་གླིང་དངུལ་ཁང་ཁོར་ཡུག་པུའུ་ཡི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་འཕྲེད་ཚད་དབྱེ་ཕྲལ་གཉིས་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་དབྱེ་ཕྲལ་བྱས་ན། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་དང་འཚོ་བའི་མ་རྩ(གཏོང་གཏད--འཚོ་ཐབས་འཚོལ་བའི་ནུས་པ)སྟེ། གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ཆེ་བའི་ཁྱིམ་ཚང་ནི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོའི་རྡབ་རྡེག་དང་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་དམའ་བར་གདོད་གཏད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཡིན་ལ། གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ཆུང་བའི་ཁྱིམ་ཚང་ནི་ཉེན་ཁ་ཆུང་བའི་རྡབ་རྡེག་དང་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་མཐོ་བར་གདོད་གཏད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ཡིན། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ཡང་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་མི་མཚུངས་པ་ཡིས་མཇུག་འབྲས་མི་མཚུངས་པ་བཟོ་བ་རེད། སྐབས་འདིར་གསལ་བཤད་བྱ་དགོས་པ་ཞིག་ནི། འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་(རང་བྱུང་མ་རྩ་དང་དངོས་པོའི་མ་རྩ། མི་ཤུགས་མ་རྩ། སྤྱི་ཚོགས་མ་རྩ། དངུལ་རྩའི་མ་རྩ་)ཡི་དབར་དུ་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་དང་ནུས་པ་འདོན་བྱེད་ངེས་ཅན་གནས་པའི་དབང་གིས། རྩོམ་ཡིག་འདིས་འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་ཁྲོད་ཀྱི་མ་རྩ་རེ་རེ་ཚང་མའི་ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་ལ་རེ་རེ་བཞིན་གཏོང་གཏད་བྱས་མེད་པར། འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་ཟེར་བའི་སྤྱི་མིང་འདི་ག་ཁོ་ན་སྤྱད་ཡོད་པ་དེ་ཡིན།\nཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་དང་འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་ལ་འདི་ལྟར་གོ་བ་བླངས་ཆོག་སྟེ། ཞིང་དུད་ལ་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་མི་འདང་བ་དང་དཀོན་པ་བྱུང་བ་ན་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཡོང་སྒོ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་དང་། ཁྱིམ་ཚང་གི་ཡོང་སྒོ་ཉུང་དུ་སོང་རྗེས་སུ་ཕྱི་ཡོང་དང་ནང་གནས་ཀྱི་ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་(རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་དང་ན་ཚ། སློབ་གསོ། ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་མེད་པ། རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་མི་འདང་བ་སོགས་)གཞི་བྱས་ནས་ཁྱིམ་ཚང་དང་མི་སྒེར་གྱིས་ཉེན་ཁར་གདོང་གཏད་པའི་ནང་རྐྱེན་གྱིས་མ་འདང་བར་ལས་སླ་པོར་ཐོན་སྐྱེད་གཏོང་སྒོ་ཉུང་དུ་གཏོང་བ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་གཏོང་སྒོ་ཉུང་དུ་བཏང་རྗེས་སུ་སླར་ཡང་ཡོང་སྒོ་སྔར་བས་ཉུང་འཕྲི་བྱས་ནས། མཇུག་མཐར་དབུལ་ཕོངས་བཟོ་བ་དང་སླར་དབུལ་ཕོངས་སུ་ལྡོག་ཏུ་འཇུག་པ་སྟེ། ཞིང་དུད་དེ་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་མི་འདང་བ་གཞི་བྱས་ནས་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་དབུལ་ཕོངས་སུ་འགྱུར་བའོ།། (རི་མོ་གཉིས་པར་གཟིགས། )\nརི་མོ་2པ། འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་(གཏོང་གཏད—འཚོ་ཐབས་འཚོལ་བའི་ནུས་པ།)ཡིས་མ་འདང་བའི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་དང་དབུལ་ཕོངས། (རྩོམ་པ་པོས་བྲིས།)\nདབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ད་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་རྒྱུ་རྐྱེན། གནད་དོན།དབུལ་སྐྱོར་དང་དབུལ་ཐར་གྱི་གནད་གལ་སོགས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཡོད་དེ། ཀའོ་ཞིང་སོགས་ཀྱིས་བལྟས་ན་ཡོང་སྒོའི་འཕར་ཚད་དལ་བ་དང་འཚོ་གནས་ཁོར་ཡུག་ཞན་པ། དབང་བའི་ཐོན་ཁུངས་ཉུང་བ། བདེ་ཐང་གནས་ཚུལ་མི་བཟང་བ། ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་སྤུས་མཚག་དམའ་བ་སོགས་ནི་བོད་ལྗོངས་རོང་འབྲོག་པ་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་པ་དང་། དེར་མ་ཟད་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་གྱི་རིགས་དབྱེ་རྙོག་འཛིང་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འཚོ་གནས་ཁོར་ཡུག་གཉོམ་ཞན་རིགས་དང་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་དབུལ་དཀོན་རིགས། ཚོང་གཉེར་འདུ་ཤེས་ཉམས་ཞན་རིགས། མི་འབོར་གནོན་ཤུགས་ཚད་འདས་རིགས། མི་འབོར་བདེ་ཐང་སྐྱོན་ཅན་རིགས།རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་རྩེག་གྲུབ་རིགས་སོགས་འདུས། （23） ཝང་ཡ་ལིང་གིས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ནས་རྟོགས་དོན། མཚོ་སྔོན་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་གྲུབ་རྐྱེན་དང་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ནི་རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་མང་དུ་འབྱུང་བ་དང་། དབུལ་ཚད་ཐུ་བ། དབུལ་ཐར་ལ་དཀའ་ངལ་ཆེ་བ། སྐྱེ་ཁམས་དང་དཔལ་འབྱོར་གནོན་ཤུགས་ཆེ་བ། སླར་དབུལ་ཕོངས་སུ་ལྡོག་ཚད་མཐོ་བ། རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་ཞན་པ། དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་སྣ་མང་ཅན་ཡིན་པ། དབུལ་ཕོངས་བཟོ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་རྙོག་འཛིང་ཅན་སོགས་ཡིན་པ་རེད། ཏུའུ་དབྱི་མིང་དང་ཀྲའོ་ཞིས་བལྟས་ན། བོད་ཁུལ་གྱི་ས་ཁམས་ཁོར་ཡུག་རྩུབ་པ་དང་མི་འབོར་སྤུས་མཚག་དམའ་བ། རྨང་གཞིའི་སྒྲིག་བཀོད་རྗེས་ལུས། དཔལ་འབྱོར་ཡོང་སྒོ་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་དམའ་བ་སོགས་ཀྱིས་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་མང་བ་དང་སླར་དབུལ་ཕོངས་སུ་ལྡོག་ཚད་མཐོ་བ་སོགས་གནད་དོན་བཟོས་པ་རེད།\nགོང་གླེང་གནད་དོན་དང་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ཕྱི་ཚུལ་ནི་རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་དང་ན་ཚ། སློབ་གསོ། ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་མེད་པ། རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་མི་འདང་བ་སོགས་(འདི་དག་ཚང་མ་ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་ཏུ་ངོས་བཟུང་ཆོག)ཀྱིས་བཟོས་པ་ཡིན་ལ། དེའི་གཏིང་རིམ་གྱི་འགོ་ཁུངས་ནི་ཞིང་དུད་ལ་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་(རང་བྱུང་མ་རྩ་དང་དངོས་པོའི་མ་རྩ། མི་ཤུགས་མ་རྩ། སྤྱི་ཚོགས་མ་རྩ། དངུལ་རྩའི་མ་རྩ་)ཡིས་མ་འདང་བ་དང་། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་(རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་དང་ན་ཚ། སློབ་གསོ། ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་མེད་པ། རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་མི་འདང་བ་སོགས་)འགོག་སྲུང་གི་ནུས་པ་ངེས་ཅན་མེད་པ། དེའི་སྟེང་དུ་ཁྱིམ་ཚང་རང་སྒེར་གྱི་གདོང་གཏད་ནུས་པ་དང་འགོག་སྲུང་ནང་རྐྱེན་ཆ་མི་ཚང་བས་བཟོས་པ་སོགས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་དབུལ་ཕོངས་ཡིན་ནོ།། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་དང་དབུལ་ཕོངས་རོང་འབྲོག་པར་མཚོན་ནས་བཤད་ན། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་རང་ངོས་ཀྱི་གནོད་འཚེའི་རང་བཞིན་དང་སྲིད་གཞུང་གི་གདོང་གཏད་ནུས་པ་ངེས་ཅན་གྱི་ཆ་རྐྱེན་འོག་ཏུ། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་གི་དངོས་ཡོད་གྱོང་གུན་ནི་གཙོ་བོར་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་དང་དབུལ་ཕོངས་རོང་འབྲོག་པའི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་གནས་ཚུལ་གྱིས་ཐག་གཅོད་བྱེད་ལ། （24） གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་ཚད་ཇི་ལྟར་དམའ་བ་ཡིན་ན་ཉེན་ཁའི་གྱོང་གུན་དེ་ལྟར་ཆུང་བ་དང་། ལྡོག་ན་དེ་ལྟར་ཆེ་བ་རེད། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་གི་གྱོང་གུན་དེ་ཆེས་དམའ་བར་གཏོང་འདོད་ན། སྲིད་གཞུང་ནུས་པ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པར་མཐོང་ཆེན་བྱེད་པ་ལས་གཞན་ད་རུང་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་དང་དབུལ་ཕོངས་རོང་འབྲོག་པའི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་གནད་དོན་ངེས་པར་ནུས་ལྡན་གྱིས་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་པ་རེད།\nའཛམ་གླིང་ཡུན་རིང་རང་བཞིན་དབུལ་ཕོངས་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་(CPRC)ཀྱིས་བལྟས་ན་ཡུན་རིང་དབུལ་ཕོངས་ལ་ཡུན་བརྟན་རང་བཞིན་དབུལ་ཕོངས་དང་དུས་རྒྱུན་རང་བཞིན་དབུལ་ཕོངས་གཉིས་འདུ་ཞིང་། རྣམ་པ་དེ་རིགས་ཀྱི་འོག་ཏུ་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཕན་བདེའི་ཆུ་ཚད་དབུལ་ཕོངས་ཚད་གཞི་ལས་དམའ་བ་ཡིན་ལ། ཡུན་ཐུང་དབུལ་ཕོངས་ནི་ཆུ་ཚད་དེ་རིགས་དབུལ་ཕོངས་ཚད་གཞིའི་སྟེང་འོག་ཏུ་འཕར་ཆག་བྱེད་པ་ལ་སྟོན་པ་རེད། Glaubenསོགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ལྟར་ན་ཁྱིམ་ཚང་དབུལ་ཕོངས་ལས་ཐར་པའི་ཚོད་རྩིས་དང་དབུལ་ཕོངས་སུ་འཛུལ་བའི་ཚོད་རྩིས་གཉིས་ལ་མངོན་གསལ་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོད་ལ། དེའི་བརྒྱུད་རིམ་ནི་ཆ་འགྲིག་དོ་མཉམ་ཞིག་མ་ཡིན། དབུལ་ཕོངས་འགུལ་རྣམ་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ལྟར་ན་ཡུན་རིང་དབུལ་ཕོངས་དང་ཡུན་ཐུང་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ཤུགས་རྐྱེན་གྲུབ་ཆ་ནི་གཅིག་མཚུངས་མིན་ལ། དངོས་སུ་ཆགས་ཟིན་པའི་དབུལ་ཕོངས་ཀྱང་ནམ་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་མ་ཡིན། ཡུན་རིང་དབུལ་ཕོངས་དང་ཡུན་ཐུང་དབུལ་ཕོངས་ནི་ཕན་ཚུན་བརྗེ་སྤོར་བྱེད་ཅིང་འགུལ་རྣམ་གྱི་འབྲེལ་བ་འཛིན་པ་ཞིག་ཡིན། དབུལ་ཕོངས་དེ་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་དང་དབུལ་ཕོངས་མ་ཡིན་པའི་ཁྱིམ་ཚང། དབུལ་ཕོངས་སུ་འགྱུར་ཉེའི་ཁྱིམ་ཚང་བཅས་ཀྱི་བར་དུ་འགུལ་སྐྱོད་བརྗེ་སྤོར་བྱེད་པ་ནི་དོན་དངོས་སུ་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་མཐོང་སྣང་དུ་གྲུབ་པའི་སྣང་ཚུལ་རིགས་ཤིག་ཡིན། （25） རྩོམ་ཡིག་འདིས་དབུལ་ཕོངས་འགུལ་རྣམ་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་ལྟ་བ་དང་ཟུང་འབྲེལ་སྒོས་བལྟས་ན།དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་དང་གཉོམ་ཞན་མི་འབོར་ནི་ཡོངས་སུ་རྩེག་མར་གྲུབ་པ་ཞིག་མ་ཡིན་པར་ཆ་ཤས་རྩེག་བཅས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་ལྷགས་ཉེ་བའི་དུས་སུ་སྤྱིར་བཏང་དུ་གཤམ་གསལ་མཇུག་འབྲས་གསུམ་ཡོད་དེ། གནས་ཚུལ་རིགས་དང་པོ་ནི། ཁྱིམ་ཚང་གི་འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་མཐོ་བ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཉེན་ཁའི་གདོང་གཏད་ནུས་པ་དང་འགོག་སྲུང་ནང་རྐྱེན་ངར་བ་ཡིན་ན། འཕྲལ་མར་དབུལ་ཕོངས་ཆགས་པར་བྱེད་པའི་ངེས་པ་མེད་པར་མིག་སྔར་དབུལ་ཕོངས་མིན་པ་(མིག་སྔར་གཉོམ་ཞན་མི་འབོར་ཡིན་ན་ཡང་། མངོན་མེད་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་དུ་གཏོགས་པ་)ཡོང་། གནས་ཚུལ་རིགས་གཉིས་པ་ནི། ཁྱིམ་ཚང་གི་འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་དམའ་ཞིང་། དབུལ་ཕོངས་ཚད་ཐིག་གི་ཕྱི་རོལ་བས་མཐར་གནས་ནའང་། ཁྱིམ་ཚང་དེའི་ཉེན་ཁའི་གདོང་གཏད་ནུས་པ་དང་འགོག་སྲུང་ནང་རྐྱེན་ལ་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་མཐོ་ན། དབུལ་ཕོངས་སུ་འགྱུར་ཉེན་ཆེ་བ་(མིག་སྔར་གཉོམ་ཞན་མི་འབོར་ཡིན་ན་ཡང་། མངོན་མེད་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་དུའང་གཏོགས་པ་)རེད།གནས་ཚུལ་རིགས་གསུམ་པ་ནི། ཁྱིམ་ཚང་གི་འཚོ་བའི་མ་རྩ་ནི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་མཐོ་བ་ཡིན་ལ། ཁྱིམ་ཚང་གི་ཉེན་ཁའི་གདོང་གཏད་ནུས་པ་དང་འགོག་སྲུང་ནང་རྐྱེན་ཡང་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་མཐོ་བ་ཡིན་ན། ཁྱིམ་ཚང་དབུལ་ཕོངས་སུ་འགྱུར་བ་(དངོས་ཡོད་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་དང་། དབུལ་ཕོངས་ཚད་ཐིག་ནང་དུ་ཡོད་པ་)རེད། (རི་མོ་3པར་གཟིགས།)\nརི་མོ་3པ། གཉོམ་ཞན་མི་འབོར་དང་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་མཚོན་པའི་རི་མོ། (རྩོམ་པ་པོས་བྲིས།)\nགོང་གསལ་ཕྱོགས་བསྡུ་བྱས་ན། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། བོད་ཁུལ་གྱི་ད་ཡོད་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་དང་མངོན་མེད་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་(གཉོམ་ཞན་མི་འབོར་དང་དབུལ་ཕོངས་བས་མཐར་གནས་པའི་མི་འབོར་)ཚང་མ་བོད་ཁུལ་དབུལ་ཕོངས་བཅོས་སྐྱོང་གི་དཀའ་གནད་དུ་གྱུར་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ངོས་ཟིན་དང་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་གྱི་གཏན་འཁེལ་ཐད་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ལ་བསམ་གཞིག་གཏོང་དགོས་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་པར། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་འགུལ་རྣམ་རང་བཞིན་ལའང་བསམ་གཞིག་གཏོང་དགོས་ལ།ས་ཁུལ་མི་འདྲ་བའི་དོན་དངོས་གནས་ཚུལ་གཞིར་བཟུང་ནས། གཉོམ་ཞན་གྱི་ཚད་ཐིག་འཚོལ་བ་དང་། དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་གི་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་སྟེ་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་གི་རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་གནས་ཚུལ་དང་དེའི་ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་ལ་གདོང་གཏད་དང་འགོག་སྲུང་བྱེད་པའི་རང་ངོས་སྔོན་འགོག་ནུས་པ་སོགས་དང་འབྲེལ་བར་ཕྱོགས་མང་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཅིང་། དེ་ནི་གཙོ་བོར་དབུལ་ཕོངས་བས་མཐར་གནས་པའི་མངོན་མེད་དབུལ་ཕོངས་མི་ཚོགས་དེ་གནད་ཁེལ་གྱིས་ངོས་འཛིན་བྱེད་པར་ཁག་ཐེག་ནན་ཏན་བྱེད་པའི་ཆེད་ཡིན་ལ། དེ་ག་རྨང་གཞི་བྱས་ནས་དབུལ་ཕོངས་གནད་དོན་ལ་རྒྱུས་ལོན་དང་དབུལ་ཕོངས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱ་དགོས།\nདང་པོ་ནི་གནད་ཁེལ་ངོས་འཛིན་ཕྱོགས་སུ། དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་ངོས་འཛིན་པའི་ཚད་གཞི་ཆིག་རྐྱང་ཡིན་པ་དང་། དབུལ་ཕོངས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པ་སྟབས་བདེ་ཡིན་པ། དེ་ལ་གཙོ་བོར། དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་ངོས་འཛིན་པའི་ཚད་གཞི་ཆིག་རྐྱང་ཡིན་པ་(དབུལ་ཕོངས་ཚད་ཐིག་དང་ཡོང་སྒོར་བལྟས་ནས་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་ངོས་འཛིན་པ་ ) དང་། དབུལ་ཕོངས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པ་མི་འདང་བ་དང་དབུལ་ཕོངས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པ་སྟབས་བདེ་ ( “སློབ་གཉེར་གྱིས་དབུལ་ཕོངས་བཟོས་པ”དང་“ན་ཚས་དབུལ་ཕོངས་བཟོས་པ” “ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་མེད་པས་དབུལ་ཕོངས་བཟོས་པ” “ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་དཀོན་པས་དབུལ་ཕོངས་བཟོས་པ” “རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་མ་འདང་བས་དབུལ་ཕོངས་བཟོས་པ”སོགས་གཙོ་བོ་ཡིན་ ) ཡིན་པ། ཁུངས་འདེད་བྱས་པ་མི་འདང་བ། ཕྱི་རོལ་སྣང་ཚུལ་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་གཏིང་རིམ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ནས་དབུལ་ཕོངས་བཟོས་པའི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་བཙལ་བ་དཀོན་པ་སོགས་འདུས།\nགཉིས་པ་ནི་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དོ་དམ་གྱི་ཕྱོགས་སུ། དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་ཐབས་དང་དབུལ་སྐྱོར་ནང་རྐྱེན་འཐུས་ཚང་མིན་པ། དེ་ལ་གཙོ་བོར། “འཚོ་སོང་རྣམ་པ”དང་ “སླ་བཅོས་རྣམ་པ”ཡི་རོགས་སྐྱོར་མང་བ།དབུལ་ཕོངས་ངོས་འཛིན་དང་གནད་ཁེལ་དོ་དམ་ཐད་འགུལ་མེད་རྣམ་པ་མང་བ་དང་འགུལ་རྣམ་དོ་དམ་ཉུང་བ།དབུལ་ཕོངས་ཆགས་པའི་ས་ཁོངས་ཁྱད་ཆོས་མི་འདྲ་ན་ཡང་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་སྟངས་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་འདྲ་མཚུངས་ ( རོང་ཁུལ་དང་འབྲོག་ཁུལ། རོང་མ་འབྲོག་སོགས་བཀར་མེད་པ། སྤྱི་ཡོངས་དབུལ་ཕོངས་དང་ཐོར་བུ་འདྲེས་སྡོད་ཀྱི་དབུལ་ཕོངས་ས་ཁོངས་བཀར་མེད་པ་སོགས་ ) ཡིན་པ། བསམ་བློ་འདུ་ཤེས་རྗེས་ལུས་ཡིན་པ་དང་ངོས་ཟིན་མི་འདང་བ། མཉམ་ཞུགས་རྣམ་པའི་དབུལ་སྐྱོར་ནང་རྐྱེན་འཐུས་ཚང་མིན་པ། གསར་སྐྲུན་དཀོན་པ་ལ་སོགས་པ་(གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་པོ་གསལ་པོ་མིན་པའམ་ཡང་ན་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་པོ་ཆིག་རྐྱང་ཡིན་པ། སྲིད་གཞུང་དཔོན་པོ་དང་རྒྱ་ཆེའི་དབུལ་ཕོངས་ཚོགས་སྤྱིའི་བསམ་བློའི་འདུ་ཤེས་རྗེས་ལུས་ཡིན་པ། སྲིད་ཇུས་ལ་གོ་བ་བླངས་པ་མི་འདང་བ། སྤྱི་ཡོངས་གདོང་གཏད་ནུས་པ་དང་ནང་ཞུགས་ནུས་པ་ཞན་པ ) ། གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་དམིགས་ཚད་ཅན་གྱི་གནད་དོན་མངོན་གསལ་ཡིན་པ། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་དོ་དམ་གནད་ཁེལ་མིན་པ། སྲིད་གཞུང་གི་“ངས་དབུལ་ཐར་བྱ་རྒྱུ”དང་དབུལ་ཕོངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་“ངས་དབུལ་ཐར་བྱ་རྒྱུ”ཡི་འགལ་བ་འབུར་ཐོན་ཡིན་པ་སོགས་འདུས།\nགསུམ་པ་ནི་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་དང་གནད་ཁེལ་དཔྱད་ཞིབ་ཕྱོགས་སུ། དབུལ་ཐར་ཕན་འབྲས་དེ་བརྟན་བརླིང་སྲ་བརྟན་དཀའ་བ་དང་། དཔྱད་ཞིབ་ནང་རྐྱེན་ཚན་རིག་དང་མི་མཐུན་པ། དེ་ལ་གཙོ་བོར། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་རྩོད་སྒྲུབ་འབྲེལ་བར་གོ་བ་བླངས་པ་མི་འདང་བ་དང་། མཇུག་འབྲས་གལ་ཆེ་བར་བཟུང་ནས་ཕན་འབྲས་ལ་ཡ་མི་བྱེད་པ། དབུལ་ཐར་སྲ་བརྟན་གྱི་གནད་དོན་འབུར་ཐོན་(དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་དང་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་གྱི་ཡོང་སྒོ་དང་ནུས་པའི་དཀའ་ངལ་སེལ་བར་འགལ་འདུ་ཆེ་བ་)ཡིན་པ། དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་གྱི་རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་འཕེལ་རྒྱས་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ་དཀའ་གནད་དུ་གྱུར་པ། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་དཔྱད་ཞིབ་དང་ཕྱིར་འཐེན་ནང་རྐྱེན་ལ་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་འཐུས་ཚང་གཏོང་དགོས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་རེད།\nརང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་བཅོས་སྐྱོང་ནི་དཔལ་འབྱོར་གནད་དོན་ཁོ་ན་ཙམ་མ་ཡིན་པར་བླ་ལྷག་ཏུ་དོ་དམ་གནད་དོན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། གོང་གསལ་རྩོམ་འཕྲོར་མཐུད་དེ། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་དང་། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་རམ་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་བཅས་ཀྱི་ཡུན་ཕན་རང་བཞིན་ལ་གཤམ་གསལ་བསམ་འཆར་འདོན་པར་བྱ་སྟེ།\nཐོག་མར་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་གོ་དོན་ལ་གོ་བ་གཏིང་ཟབ་མོ་ལེན་དགོས།གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་གྱིས་སྲིད་གཞུང་གཙོ་ཁྲིད་ནན་བཤད་དང་། དབུལ་ཕོངས་ས་ཁོངས་མི་འདྲ་བ་དང་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་མི་འདྲ་བ་ཡི་གནས་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དང་དབུལ་ཕོངས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་གཏིང་ཟབ་བྱེད་པ་ནན་བཤད་དང་། དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་གྱི་རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་དང་འཕེལ་རྒྱས་འདུ་ཤེས་སོགས་ནན་བཤད་བྱེད་ལ། དེར་མ་ཟད་རོགས་སྐྱོར་ཐོན་ཁུངས་སྣ་ཚོགས་གཅིག་གྱུར་འཆར་འགོད་བྱས་པ་བརྒྱུད་དེ། རོགས་སྐྱོར་འཆར་གཞི་ལེགས་ཤོས་གཏན་འབེབས་དང་ལག་བསྟར་བྱེད་ལ། དབུལ་སྐྱོར་ཡུན་ཕན་ནང་རྐྱེན་བཙུགས་ནས། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་པ་དང་། དེའི་དམིགས་ཡུལ་ནི་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་གྱི་འཚོ་བ་ལེགས་སྒྱུར་དང་རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་བྱེད་པ་སྟེ་འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་འཛོམས་པ་དང་། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་འགོག་སྲུང་བྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་རང་ཉིད་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་ནང་རྐྱེན་ལྡན་པར་སླེབས་རྒྱུ་ནན་བཤད་བྱེད་དོ།། གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་སྲོག་སྙིང་ནི་གོང་གསལ་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་འདུ་ཤེས་དེ་རྨང་གཞི་བྱས་ནས། དབུལ་ཕོངས་པ་ལ་རྒྱུན་བསྲིང་བརྟན་བརླིང་གི་དབུལ་ཐར་མངོན་འགྱུར་བྱ་རུ་འཇུག་པ་དེ་ཡིན། དེ་ནས། མིག་སྔའི་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་རྩོད་སྒྲུབ་འབྲེལ་བ་ཐག་གཅོད་ཡག་པོ་བྱ་དགོས་ཤིང་། དམིགས་འབེན་དོ་དམ་དེ་ཁྲིད་ཕྱོགས་བྱས་ནས། ས་ཁོངས་རྒྱུན་བསྲིང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་འཕེལ་རྒྱས་འདུ་ཤེས་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས། ས་ཁོངས་ཀྱི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་འཕེལ་རྒྱས་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་པའི་དབུལ་ཐར་དམིགས་འབེན་དང་ཕན་འབྲས་ཇུས་འགོད་བྱས་ནས། བྱེད་ཐབས་བྱེ་བྲག་པ་སྤྱད་དེ་གནད་ཁེལ་དྲུག་དང་བསྡོངས་པར། དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་གྱི་ལས་དོན་བྱེ་བྲག་པ་སྣ་ཚོགས་སྐུལ་སྤེལ་སྒོས། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་འཐབ་ཇུས་འདུ་ཤེས་དེ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་མཐར་ཕྱིན་བྱ་དགོས།\nརང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་དང་།གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་རམ་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་བཅས་ཀྱི་ལས་དོན་ནི་བོད་ཁུལ་གྱི་ས་ཁུལ་མི་འདྲ་བའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས། དབུལ་ཕོངས་བས་མཐར་གནས་པའི་ཚོགས་སྤྱི་ལ་དོ་སྣང་དང་། འཚོ་ཚིས་མ་རྩ་ལྟར་གཉོམ་ཞན་ཤུགས་རྐྱེན་དང་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་། དབུལ་ཕོངས་ཚད་ཐིག་དང་གཉོམ་ཞན་ཚད་ཐིག་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བར། དབུལ་ཕོངས་ལ་གནད་ཁེལ་ཕྱོགས་མང་ཚད་འཇལ་བྱས་ནས། ཡོང་སྒོ་དཀྱིལ་སྙིང་དམིགས་ཚད་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་ཚད་གཞི་དེ་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱིས། ཕྱོགས་མང་དབུལ་ཕོངས་(དེ་རུ་སློབ་གསོ་དང་བདེ་ཐང་། རྒྱུ་ནོར། གདོང་གཏད—འཚོ་ཐབས་འཚོལ་བའི་ནུས་པ་སོགས་འདུས)ཀྱི་མཐོང་སྣེ་ནས་དབུལ་ཕོངས་གནད་དོན་ལ་བལྟ་བ་དང་། དབུལ་ཕོངས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་དབྱེ་ཞིབ་གཏིང་ཟབ་མོ་བྱ་དགོས། དེ་ནི་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་ལ་ཡུན་རིང་བརྟན་བརླིང་གི་ཕན་འབྲས་འཐོབ་པའི་སྲོག་སྙིང་གནས་ས་ཡིན་པ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་པར། བོད་ཁུལ་དབུལ་ཕོངས་བཅོས་སྐྱོང་དང་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་ཡུན་ཕན་བརྟན་བརླིང་ཡོང་བའི་གནད་འགག་གནས་ས་ཡང་ཡིན་ནོ།།\nགནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་ལ་རིམ་པ་ངེས་ཅན་ཡོད་དེ། མདོར་དྲིལ་ན་ཆེ་མཐོང་དང་དབུས་མཐོང་། ཕྲ་མཐོང་བཅས་རིམ་པ་གསུམ་ཡོད། དེ་ཡང་ཆེ་མཐོང་ནི་དབུལ་ཕོངས་ས་ཁོངས་དང་། དབུས་མཐོང་ནི་དབུལ་ཕོངས་རྫོང་ཤང་། ཕྲ་མཐོང་ནི་དབུལ་ཕོངས་སྡེ་བའམ་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་དང་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་བཅས་ཡིན། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། རིམ་པ་དེ་གསུམ་གྱི་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་དང་འབྲལ་ཐབས་མེད་པ་ཞིག་དང་ཕན་ཚུན་རྟེན་འབྲེལ་དུ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་དུ་གནད་ཁེལ་དོ་དམ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱ་དགོས་ཤིང་། གནད་ཁེལ་ངོས་འཛིན་བརྒྱུད་དེ། དབུལ་ཕོངས་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་ཁུངས་འདེད་ཕུག་ཆོད་བྱེད་པ་དང་། གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་དམིགས་འབེན་གཏན་འཁེལ་དང་དབུལ་སྐྱོར་ནང་དོན་དང་བྱེད་སྟངས་གསལ་པོ་བྱས་ནས། དེར་བསྟུན་གྱི་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ཇུས་ཆོད་ནང་རྐྱེན་དང་མཐུན་སྦྱོར་ནང་རྐྱེན། ནང་ཁུལ་ཆ་འཕྲིན་སྤྲོད་སྤེལ་ནང་རྐྱེན། འགན་ནུས་སྡེ་ཁག་སོ་སོའི་མཉམ་འགུལ་ནང་རྐྱེན་སོགས་འཛུགས་དགོས། （26）\n4. སྲིད་ཇུས་ཀྱི་སྒྲུབ་བྱེད་དང་དཔྱད་དཔོག་གི་ནང་རྐྱེན་འཐུས་ཚང་འཛུགས་པ་དང་། དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་དོ་དམ་གྱི་ཆ་ཚང་རང་བཞིན་འཐུས་ཚང་དང་འགན་སྲུང་བྱེད་པ།\nསྲིད་ཇུས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ཉིད་དང་། སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ནོར་འཁྲུལ་དང་འོས་འཚམ་མིན་པའི་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཁྲིད་ཕྱོགས་སོགས་ཚང་མས་དྲང་གཞག་མིན་པའི་དབུལ་ཕོངས་རྒྱུ་རྐྱེན་སློང་བ་རེད། ཝུན་སེན་ཐི་(Vincent) ཡིས་དུས་རབས་20པའི་དབྱིན་ཇིའི་དབུལ་ཕོངས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བགྲོ་གླེང་ཁྲོད་བསྟན་དོན། དབུལ་ཕོངས་དང་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རིམ་དགར་སྒྲིག་གཞིའི་ཁྲོད་ཀྱི་དབུལ་པོའི་གོ་གནས་ཐག་གཅོད་པ་རེད། དབུལ་པོ་ནི་དབུལ་ཕོངས་མཚོན་པའི་དཔལ་འབྱོར་སྲིད་ཇུས་དེ་དག་གིས་གསར་སྐྲུན་དང་ཡང་བསྐྱར་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན། （27） དབུལ་ཕོངས་བཅོས་སྐྱོང་ནི་དོ་དམ་གོ་རིམ་ཧྲིལ་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར། གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་བཅས་ལ་མཚོན་ནའང་དེ་ལྟར་ཡིན་པས། དུས་རིམ་རང་བཞིན་གྱི་དམིགས་འབེན་རྒྱུ་རྐྱེན་བྱས་ནས་གོ་རིམ་བརྒྱུད་རིམ་གྱི་ཆ་ཚང་རང་བཞིན་ལ་སྣང་ཆུང་བྱེད་མི་རུང་ལ། དོ་དམ་དམིགས་འབེན་དང་འབྲེལ་ནས་སྲིད་ཇུས་གཏན་འབེབས་བྱེད་པར་སྔོན་གྱི་སྔོན་དཔག་དང་གདེང་འཇོགབར་གྱི་ཚོད་འཛིན་དང་དོ་དམ། རྗེས་ཀྱི་གདེང་འཇོག་དང་འཐུས་ཚང་དང་སྙོམས་སྒྲིག་བཅས་སྤེལ་དགོས།\nམིག་སྔར་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་གཞི་རྩའི་ཚད་གཞི་ལ་དབུལ་ཕོངས་ཚད་ཐིག་ཕུད་པ་ལས་གཞན་ནི་“སེམས་ཁྲལ་མེད་པ་གཉིས་དང་འགན་སྲུང་གསུམ”ཡིན། འོན་ཀྱང་ངེས་གཏན་དམིགས་ཚད་དེ་རིགས་ལ་རང་སྣང་ཤས་ཆེ་བ་དང་། ས་ཁུལ་མི་མཚུངས་པའི་ས་ཁམས་དང་གནམ་གཤིས། དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་རྨང་གཞི་སོགས་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ལ་མི་འདྲ་ས་དང་ཧེ་བག་ཆེ་ཙམ་ཡོད་པས། གནད་ཁེལ་ངོས་འཛིན་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་དུས་སུ་རྟག་པར་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་གཅིག་གྱུར་ཡིན་པའི་ཚད་གཞི་ཞིག་ཆགས་དཀའ་ལ།བཀོལ་སྤྱོད་དང་ཚོད་འཛིན་ཡང་ཡོང་དཀའ་ཞིང་། ལས་སྒྲུབ་མི་སྣ་དང་དབུལ་ཐར་དཔྱད་ཞིབ་མི་སྣ་བྱེ་བྲག་པའི་ལས་སྒྲུབ་དཀའ་ཚད་ཀྱང་ཇེ་མཐོར་གཏོང་བ་རེད། དེར་བརྟེན་ཚན་རིག་དང་མཐུན་ལ་བྱེ་བྲག་ཡིན་པ། གྲངས་ཚད་གསལ་བ། སྤྱོད་བདེ་བ་བཅས་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཞིག་བཙུགས་ནས། གནད་ཁེལ་ངོས་འཛིན་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་དཔྱད་ཞིབ་དང་གདེང་འཇོག་ནང་རྐྱེན་འཐུས་ཚང་དུ་བཏང་སྟེ། དཔྱད་ཞིབ་ཀྱི་ཚན་རིག་རང་བཞིན་དང་ནུས་ལྡན་རང་བཞིན་ལ་འགན་སྲུང་བྱ་དགོས།\nགནད་ཁེལ་ལྟ་ཞིབ་ནི་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་གནད་འགག་གནས་ས་ཡིན།འོན་ཀྱང་མིག་སྔར་འབུར་དུ་བཏོད་དེ་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་པའི་གནད་དོན་ནི་དབུལ་ཐར་མངོན་འགྱུར་བྱས་པའི་ས་ཁུལ་གྱི་བསྟུད་མར་འཕེལ་རྒྱས་ཇི་ལྟར་མངོན་འགྱུར་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ། སྲིད་གཞུང་གིས་མ་དངུལ་དང་མི་སྣ། དོ་དམ་བྱེད་ཐབས་སོགས་ཐོན་ཁུངས་འདང་ཚད་ཅིག་བཏང་བའི་གནས་ཚུལ་འོག་དབུལ་ཕོངས་ས་ཁུལ་དུ་དབུལ་ཐར་མངོན་འགྱུར་བྱེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་དབུལ་ཐར་བྱས་རྗེས་ཇི་ལྟར་དབུལ་ཐར་གྲུབ་འབྲས་སྲ་བརྟན་གཏོང་བ་དང་། ཇི་ལྟར་སྔོན་ལ་མངོན་འགྱུར་བྱས་པའི་དབུལ་ཐར་ཕན་འབྲས་སྲུང་འཛིན་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་འཕེལ་རྒྱས་ལེགས་པོར་ཇི་ལྟར་གཏོང་བ་ལ་སོགས་པ་ཚང་མར་བསམ་གཞིག་བཏང་སྟེ། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་ཕྱིར་འཐེན་ནང་རྐྱེན་ཚན་རིག་དང་མཐུན་ལ་འཐུས་ཚང་བ་བཙུགས་ཏེ། དབུལ་ཐར་ཕན་འབྲས་སྲ་བརྟན་དུ་བཏང་ནས། དབུལ་ཐར་ས་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསྟུད་མར་འཕེལ་འཐུས་པ་མངོན་འགྱུར་བྱ་དགོས།\nརང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་གནད་དོན་གྱི་ངོས་ནས་བཤད་ན། ལམ་ལུགས་འདོན་སྤྲོད་དེ་ལམ་ལུགས་དགོས་མཁོ་ལས་ཆུང་བའི་དུས་སུ་དབུལ་ཕོངས་འབྱུང་བ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ལམ་ལུགས་འདོན་སྤྲོད་དེ་ལམ་ལུགས་དགོས་མཁོ་ལས་ཆེ་བའི་དུས་སུ། དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་དང་དབུལ་ཕོངས་རོང་འབྲོག་པའི་རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་འདུན་པ་དང་། ཞུགས་ཚད་དང་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་སོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ནས། བརྟན་བརླིང་ངང་དབུལ་ཐར་འབྱུང་བར་འགན་སྲུང་བྱེད་དཀའ་བ་རེད། ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་《དབུལ་ཕོངས་ལས་ཐར་པ་》ཞེས་པའི་དེབ་ནང་དུ་འདི་ལྟར་བྲིས་ཡོད་དེ། “དཔེ་ཆ་ཧྲིལ་པོའི་མཚན་བྱང་ལ་‘དབུལ་ཕོངས་ལས་ཐར་པ’ཟེར་ཞིང་། དེའི་ནང་དོན་ནི་ཐོག་མར་འདུ་ཤེས་ཀྱི་བསམ་ཕྱོགས་ཀྱི‘དབུལ་ཕོངས’ལས་ཐར་པར་བྱེད་དགོས་ལ། ཐོག་མར་ང་ཚོའི་ཀླད་པའི་ནང་གི་‘དབུལ་ཕོངས’’ལས་‘ཐར་པར’བྱས་ན། ད་གཟོད་ང་ཚོས་གཙོ་གཉེར་བྱེད་པའི་ས་ཁོངས་སུ་‘དབུལ་ཕོངས་ལས་ཐར་པ’ཡོང་ཐུབ་ལ། ད་གཟོད་ང་ཚོའི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་ཧྲིལ་པོ་‘དབུལ་ཕོངས་ལས་ཐར་པ’’བྱུང་ནས། དར་རྒྱས་ཆེ་ལ་འབྱོར་ཕྱུག་ལྡན་པའི་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པ་རེད།” ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་བལྟས་ན། དབུལ་ཕོངས་ཞེས་པའི་དངོས་ཡོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གནད་དོན་དེ་མེད་པར་གཏོང་དགོས་ན། ངེས་པར་རང་ངོས་བསམ་བློའི་སྟེང་ནས་ཐོག་མར་དབུལ་ཕོངས་ལས་ཐར་དགོས། དབུལ་ཕོངས་ས་ཁུལ་གྱི་ལས་བྱེད་པ་དང་མང་ཚོགས་རྣམས་“སྒུག་པ། བརྟེན་པ། ལེན་པ”ཡི་བསམ་བློ་ལས་ཐར་པར་བྱས་ཏེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབུལ་སྐྱོར་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་ཕྱི་ཕྱོགས་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་བརྟེན་ནས་རང་ངོས་འཕེལ་རྒྱས་ནུས་པ་མཐོར་འདེགས་བཏང་སྟེ། རང་ཉིད་ནི་དབུལ་ཐར་གྱི་བྱེད་པོ་རུ་ངོས་འཛིན་བྱ་དགོས། （28）གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་གོ་དོན་དང་འབྲེལ་བར་ཞིབ་གསེད་དང་། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གཞུང་ལུགས་དང་རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་སྒྲོམ་གཞི་རྨང་གཞི་ཡིན་པའི་རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་གནད་དོན་གྱི་གྲུབ་རྐྱེན་དང་དཀའ་གནད་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད་དེ། རྩོམ་ཡིག་འདིས་བལྟས་ན་རང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱ་ཆེའི་བོད་ཁུལ་ལ་མཚོན་ན། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་དང་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་ལ་མཐའ་གཅིག་ངོས་འཛིན་བྱེད་ན་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་གི་རྒྱུན་བསྲིང་འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་གནས་ཚུལ་དང་དེའི་ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་འགོག་སྲུང་དང་གདོང་གཏད་པའི་རང་ངོས་འགོག་སྲུང་ནུས་པ་སོགས་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱ་དགོས་ཤིང་། ཕྱོགས་མང་ཚད་ལེན་བྱེད་པ་ལས་གཞན། དབུལ་ཕོངས་ཚད་ཐིག་ཁོ་ན་ཚད་གཞི་རུ་བཟུང་ནས་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་ངོས་འཛིན་དང་དབུལ་ཐར་ཕན་འབྲས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་མི་ཆོག་པར། དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་གཏིང་ཟབ་དབྱེ་ཞིབ་བརྒྱུད་དེ། ས་ཁུལ་མི་འདྲ་བའི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཏེ། གཉོམ་ཞན་གྱི་ཚད་གཞི་བཙལ་ནས། དབུལ་ཕོངས་ཚད་ཐིག་དང་གཉོམ་ཞན་ཚད་ཐིག་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་ད་ཡོད་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་དང་མངོན་མེད་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་(གཉོམ་ཞན་མི་འབོར་དང་དབུལ་ཕོངས་བས་མཐར་གནས་པའི་མི་འབོར)ངོས་འཛིན་བྱེད་ལ། ཁྱིམ་ཚང་མི་མཚུངས་པའི་འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་གནས་ཚུལ་དང་ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་ལ་གདོང་གཏད་པའི་ནུས་པ། ཉེན་ཁའི་རྡབ་རྡེག་ལ་གདོང་གཏད་པའི་ནང་རྐྱེན་གདམ་གསེས་སོགས་ལྟར་དེར་མཐུན་དབུལ་ཐར་དམིགས་འབེན་ངེས་གཏན་བྱེད་པ། དེར་མ་ཟད་དབུལ་ཐར་དམིགས་འབེན་དེ་ཁྲིད་ཕྱོགས་བྱས་པའི་དབུལ་སྐྱོར་རྣམ་པ་བདམས་ནས། བརྒྱུད་རིམ་དོ་དམ་དང་དམིགས་འབེན་དོ་དམ་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་དབུལ་ཐར་ཕན་འབྲས་ལ་དཔྱད་ཞིབ་བྱ་དགོས། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན། མི་མངོན་པའི་དབུལ་ཕོངས་མི་འབོར་ (གཉོམ་ཞན་མི་འབོར་དང་དབུལ་ཕོངས་བས་མཐར་གནས་པའི་མི་འབོར་)ནི་བོད་ཁུལ་དབུལ་ཕོངས་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་དཀའ་གནད་ཡིན་ལ། བོད་ཁུལ་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་རམ་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་བཅས་ལ་ཡུན་རིང་བརྟན་བརླིང་གི་ཕན་འབྲས་འཐོབ་མིན་གྱི་གནད་འགག་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།\nམདོར་དྲིལ་ན། དབུལ་སྐྱོར་ལས་དོན་ནི་ལས་འགན་ལྕི་ལ་ལམ་ཐག་རིང་བ་ཞིག་ཡིན་པས། དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནས་བབ་གསར་པ་དང་རྒྱབ་ལྗོངས་གསར་པའི་འོག་མུ་མཐུད་དུ་དགོས་མཁོ་གསར་པ་ལས་ཐོན་པའི་ཚད་གཞི་གསར་པའི་འོག་གི་དབུལ་ཕོངས་གནད་དོན་ཐག་གཅོད་བྱ་དགོས་ལ། གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་བརྟན་བརླིང་དང་ཡུན་ཕན་གནད་དོན་ལ་བསམ་གཞིག་གཏོང་དགོས། རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་ཕོངས་བཅོས་སྐྱོང་དང་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་ལ་མཚོན་ན། འཐབ་ཇུས་འཆར་འགོད་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་དུ་འཐབ་ཇུས་དོ་དམ་དང་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད་ལ།དབུལ་ཕོངས་གནས་ཚུལ་དང་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་དབུལ་ཕོངས་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་གཏིང་རིམ་རྐྱེན་རྩར་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ནས་དབུལ་ཐར་དམིགས་འབེན་སྒྲིག་འགོད་བྱེད་པ་དང་། འཐབ་རྩལ་སྟེང་དུའང་གནད་ཁེལ་ཇུས་བསྟར་དང་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ན། ད་གཟོད་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་ཡུན་ཕན་རང་བཞིན་འགན་སྲུང་བྱེད་ཐུབ་ལ། ད་གཟོད་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་གྱི་བརྟན་བརླིང་དབུལ་ཐར་ཕན་འབྲས་ལེན་ཐུབ་ཅིང་། “དབུལ་ཕོངས་—དབུལ་ཐར—སླར་དབུལ—ཡང་བསྐྱར་དབུལ་ཐར—ཡང་བསྐྱར་སླར་དབུལ་"གྱི་དབུལ་སྐྱོར་སྣང་ཚུལ་མཚར་པོ་ལས་ཐར་ཐུབ་པ་རེད། དེ་ནི་རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བསྟུད་མར་བརྟན་བརླིང་ངང་འཕེལ་འཐུས་ལ་ཐད་ཀར་འབྲེལ་ཡོད་པར་མ་ཟད། རང་རྒྱལ་གྱི་འཆམ་མཐུན་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་སྐྲུན་དང་འབྱོར་འབྲིང་དམིགས་འབེན་བདེ་བླག་ངང་མངོན་འགྱུར་བྱ་བར་ཡང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་རེད།\n②ཀྲེང་རུའེ་ཆང་དང་ཚའོ་ཀུའོ་ཆིང་། 《གཞི་གྲངས་ཆེན་པོའི་བསམ་གཞིག་ལ་དམིགས་པའི་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་ནང་རྐྱེན་གྱི་ཞིབ་འཇུག》[J]《ཀུའེ་ཀྲོའུ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག》2015ལོའི་འདོན་ཐེངས་8པ། ཤོག་ངོས་163ནས་168བར།\n③ཀུའོ་ཧྥང་དང་ཝང་ཧུང་རུའུ། ཏུང་ཞན་ཕིང་། ཞ་དབྱི་རུན། ལི་ཁའེ་ནན། ཧྲང་ཀུང་ལི་ཅོན། 《ཀྲུང་གོའི་དབུར་ཐར་གཡུལ་འགྱེད》[J] 《ཀྲུང་གོའི་དཔལ་འབྱོར་གཟའ་དེབ》2015ལོའི་འདོན་ཐེངས་46པ། ཤོག་ངོས་ 18ནས19བར།\n④སུའུ་ཧུང་ཧེ། 《རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་གྱི་དབུལ་སྐྱོར་གསར་སྤེལ་དང་འཆམ་མཐུན་སྤྱི་ཚོགས་འཛུགས་པའི་སྐོར་གླེང་བ》 [J]《མཚོ་སྔོན་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག》 2008ལོའི་འདོན་ཐེངས་6པ། ཤོག་ངོས་18པ།\n⑤ ལི་ཧུང་། 《བོད་ལྗོངས་དང་ཞིང་ཆེན་བཞིའི་བོད་ཁུལ་གྱི་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་སྐོར་གྱི་བསམ་གཞིག》 [J] 《བོད་ལྗོངས་འཕེལ་རྒྱས་གླེང་སྟེགས》2015ལོའི་འདོན་ཐེངས་2པ། ཤོག་ངོས་45པ།\n⑦ཀྲང་རུའེ་རྨིན་དང་ཐེན་ཅིང་། 《གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ས་ཁུལ་གྱི་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་ལག་ལེན་གྱི་དཀའ་ཁག་དང་ཐབས་ཇུས—ཨེན་ཧྲི་ཁུལ་ཅན་ཧྲེ་རྫོང་ལིའང་ཤང་སན་པའོ་སྡེ་བ་དཔེར་དྲངས་པ》[J] 《ཧའེ་ནན་དགེ་ཐོན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ(སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་དེབ)》2016ལོའི་འདོན་ཐེངས་6པ། ཤོག་ངོས་107ནས108བར།\n⑨ཀྲོང་ཐེན་ཧུའེ་དང་དབྱང་ཧྥན། ཙེང་ཝེ་ཀྲུང་། 《གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་གོ་དོན་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་ཐར་གྱི་རྩོད་སྒྲུབ་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་ཞིབ》[J]《ནང་སོག་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག(རྒྱ་ཡིག་དེབ)》 2016ལོའི་འདོན་ཐེངས་3པ། ཤོག་ངོས་9ནས་10པ།\n⑩ཡུས་ཁོ། 《དབུལ་ཕོངས་གོ་དོན་གྱི་རྒྱ་སྐྱེད་དང་དབུལ་འཕྲིའི་འཐབ་ཇུས》[J]《འཛམ་གླིང་དཔལ་འབྱོར་གནས་ཚུལ》2007ལོའི་འདོན་ཐེངས་5པ། ཤོག་ངོས་53ནས་56པ།\n⑾ཀུའོ་ཅིང་ཀོང་། 《རང་རྒྱལ་ཞིང་སྡེའི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ཡང་བསྐྱར་གྲུབ་ཆ་དང་བཟོ་བཅོས》 [J] 《བཅོས་བསྒྱུར》2006ལོའི་འདོན་ཐེངས་11པ། ཤོག་ངོས་115ནས་123པ།\n⑿⒂ རེན་ཅུན་ཡིང་། 《ཧོ་ནན་ནུབ་བྱང་རི་ཁུལ་གྱི་ཞིང་པའི་དབུལ་ཕོངས་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་ཚོད་དཔག་ཞིབ་འཇུག》 [D] ནུབ་བྱང་ཞིང་ནགས་ཚན་རྩལ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། 2014ལོ།\n⒀ཝང་ཧོན། 《སྤྱི་ཚོགས་མ་རྩས་སི་ཁྲོན་དང་ཡུན་ནན་བོད་ཁུལ་གྱི་ཞིང་དུད་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་གྱི་ཞིབ་འཇུག》[J] སི་ཁྲོན་ཞིང་ལས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། 2014ལོ།\n⒁ཀྲང་ཀུའོ་ཕེ་དང་ཀྲོང་ཐེན་ཧུའེ། 《རང་བྱུང་གནོད་འཚེས་ཞིང་དུད་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན—ཡུན་ནན་ཞིང་ཆེན་གྱི་2009ལོ་གཞིར་བཟུང་ནས་དངོས་དཔང་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པ》 [J] 《སི་ཁྲོན་ཞིང་ལས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ》2011ལོའི་འདོན་ཐེངས་3པ། ཤོག་ངོས་137པ།\n⒃ལིའུ་ཝེ། 《བདེ་ཐང་ཉེན་ཁས་ཞིང་དུད་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་དང་ཐབས་ཇུས་ཞིབ་འཇུག》[Ｄ] ནུབ་བྱང་ཞིང་ནགས་ཚན་རྩལ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། 2014ལོ།\n⒄ལྕགས་མོ་འཚོ། ཀྲའེ་ཡོན་ཅོན། 《རང་རྒྱལ་བོད་ཁུལ་རོང་འབྲོག་པའི་འཚོ་ཚིས་མ་རྩའི་ཞིབ་འཇུག་གི་གཞི་རྩའི་གནས་བབ་དང་དཔྱད་བརྗོད—2005ལོ་ནས་2015ལོའི་CNKIནས་བྱུང་བའི་ཡིག་ཚགས་གཞིར་བཟུང་བའི་དབྱེ་ཞིབ》[Ｊ] 《བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ(སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་དེབ)》 2015ལོའི་འདོན་ཐེངས་4པ། ཤོག་ངོས་14ནས་15པ།\n⒅རྒྱུ་ཆའི་ཡོང་ཁུངས། DFID,Sustainble Livelihoods Guidance Sheets. London: Department for International Development,2000,p.68.\n⒆ ཀྲའེ་ཡོན་ཅོན། 《མི་ཤུགས་མ་རྩའི་མཐོང་སྣེའི་འོག་གི་བོད་ལྗོངས་རོང་འབྲོག་པའི་འཚོ་ཚིས་ཐབས་ཇུས་ལེགས་སྒྱུར་གྱི་ཁ་གཏད་འཇལ་ཐབས་ཀྱི་དབྱེ་ཞིབ》[Ｄ] བོད་ལྗོངས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། 2016ལོ།\n⒇སླར་དབུལ་ཕོངས་སུ་ལྡོག་པ། དེ་ནི་རང་བྱུང་གནོད་འཚེ་དང་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་གི་འགྱུར་ལྡོག ཕྱི་རོལ་ཚོང་རའི་འགྱུར་ལྡོག དཔལ་འབྱོར་ཆགས་སྟངས་སྙོམས་སྒྲིག་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས། དབུལ་ཕོངས་མི་ཚོགས་སམ་དབུལ་ཕོངས་ཁྱིམ་ཚང་སྒེར་བ་སླར་ཡང་འཚོ་གནས་ལ་མཁོ་བའི་དངོས་རྫས་འདོན་སྤྲོད་དང་རྩལ་ནུས་འགན་སྲུང་། བསམ་བློའི་ཁྲིད་སྟོན་སོགས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་ཆུ་ཚད་ལས་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་མི་འདང་བ་དང་མི་འདང་བ་ཚབས་ཆེན་ཡིན་པ་དང་། ཐ་ན་རྨང་གཞིའི་འཚོ་གནས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་མི་ཐུབ་པའི་གནས་སུ་ལྷུང་བར་ཟེར་བ་དང་། ཡང་ན་དབུལ་ཕོངས་མི་ཚོགས་དེ་ཁྱུ་ཚོགས་སམ་དབུལ་དུད་རྐྱང་པའི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཡོང་སྒོ་རྐྱང་པ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་བམ་ཡང་ན་ས་གནས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་དབུལ་ཕོངས་ཚད་ཐིག་གི་དམིགས་ཚད་ལ་མི་བསླེབ་པ་དེ་ལ་ཟེར། ལུའུ་ཞའོ་ཧྭ། 《ནུབ་རྒྱུད་ཐབས་ཇུས—སླར་དབུལ་ཕོངས་སུ་ལྡོག་པ་ཚོད་འཛིན་དང་དབུས་ནུབ་རྒྱུད་གོང་སྤེལ》[M] པེ་ཅིང་། ཞིན་ཧྭ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2000ལོ། ཤོག་ངོས་21ནས22པ།\n（21）ཧོང་ཁྲེན་ཝེ། ཝང་ཞའོ་ལིན། ཞུས་ལི་ཕིང་། 《དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ཏེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་དང་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཐབས》[J] 《ཞིང་ལས་ལག་རྩལ་དཔལ་འབྱོར》 2010ལོའི་འདོན་ཐེངས་8པ། ཤོག་ངོས་4ནས་11པ།\n（22）ཧོང་ཁྲེན་ཝེ། ཝང་ཞའོ་ལིན། ཞུས་ལི་ཕིང་། 《དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ཏེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་དང་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཐབས》[J] 《ཞིང་ལས་ལག་རྩལ་དཔལ་འབྱོར》2010ལོའི་འདོན་ཐེངས་8པ། ཤོག་ངོས་4ནས་11པ།\n（23）ཀའོ་ཞིང་། ཡའོ་ཡུས་ལུང་། ཡུས་ཁྲེང་ཆོན། 《བོད་ལྗོངས་རོང་འབྲོག་དམངས་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་རིགས་དབྱེ་གྲུབ་རྐྱེན་བཅས་དང་གནད་ཁེལ་དབུལ་སྐྱོར་གྱི་ཐབས་ཇུས》[J] 《ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་གླིང་གི་གླིང་དེབ》 2016ལོའི་འདོན་ཐེངས་3པ། ཤོག་ངོས་328པ།\n（24）ཕེང་ཙུང་ཁྲའོ། ཀྲུང་ཁའེ་པིན། 《ས་སི་གློ་ཚད་ཉེན་ཁའི་ཁྲོད་ཀྱི་དམངས་ཚོགས་ཀྱི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་གྱི་དབྱེ་ཞིབ》[J] 《ཆིང་ཧྭ་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་རིག་གཞུང་དུས་དེབ(ཤེར་རྟོག་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་དེབ)》2003ལོའི་འདོན་ཐེངས་4པ། ཤོག་ངོས་25ནས་31པ།\n（25）ཝང་ཧོན། 《སྤྱི་ཚོགས་མ་རྩས་སི་ཁྲོན་དང་ཡུན་ནན་བོད་ཁུལ་ཞིང་དུད་ཀྱི་དབུལ་ཕོངས་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་ལ་ཐེབས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཞིབ་འཇུག》སི་ཁྲོན་ཞིང་ལས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ། 2016ལོ།\n（26） ཀུའོ་ཅིང་ཀོང་། 《རང་རྒྱལ་ཞིང་སྡེའི་གཉོམ་ཞན་རང་བཞིན་དབུལ་ཕོངས་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི་བགོ་གཏོར་དང་དེའི་བཅོས་སྐྱོང》 《བཅོས་བསྒྱུར》 2006ལོའི་འདོན་ཐེངས་11པ། ཤོག་ངོས་115ནས་123པ།\n（27）ཀྲོའུ་དབྱི། 《དབུལ་ཕོངས་ཞིབ་འཇུག་སྟེ་གྲུབ་ཚུལ་འགྲེལ་བ་དང་རིག་གནས་འགྲེལ་བ་ཡི་བཙན་རྫོང་ཁ་སྤྲོད》[J] 《སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག》 2002ལོའི་འདོན་ཐེངས་3པ། ཤོག་ངོས་49ནས་63པ།\n（28） ཞི་ཅིན་ཕིང་། 《དབུལ་ཕོངས་ལས་ཐར་པ》[M] ཧྥུ་ཀྲོའུ། ཧྥུ་ཅན་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2014ལོ། ཤོག་ངོས་216པ།


ཐང་གི་ཡིག་ཚང་ཐུན་ཏེན་ལས་བོད་ཀྱི་ས་བཅད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིན་ཐང་སྐོར། - མཚོ་སྔོན་བོད་རིགས་དྲ་བ།\nསྤེལ་དུས། 2021-04-12 09:24:37 རྩོམ་ཁུངས། 《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག》༢༠༠༧ལོའི་དེབ་གསུམ་པ། རྩོམ་པ་པོ། མཐའ་བ་བཀྲ་ཤིས་དོན་འགྲུབ། ཀློག་གྲངས།\nསྤྱིར་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་ཐུན་ཏེན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱའི་གནའ་རབས་ཀྱི་སྒྲིག་སྲོལ་སྣ་ཚོགས་བཅོས་བསྒྱུར་གཏན་འབེབ་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིབ་པར་བཀོད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། དེར་བམ་པོ་ཉིས་བརྒྱ་ཡོད་པ་ལས་མཐའ་སྲུང་སྐོར་ལ་བམ་པོ་བཅུ་དྲུག་མཆིས། བོད་ཀྱི་ས་བཅད་ནི་བམ་པོ་བརྒྱ་དང་དགུ་བཅུ་བ། མཐའ་སྲུང་སྐབས་དྲུག་པ། ནུབ་ཕྱོགས་མི་རིགས་སྐབས་གཉིས་པར་བཀོད་ཡོད། ས་བཅད་དེ་ལ་རྒྱ་ཡིག་ཡིག་འབྲུ་སུམ་སྟོང་ལྷག་ལས་མེད་ཀྱང་བོད་ཀྱི་དམངས་སྲོལ་དང་བོད་ཐང་གི་འབྲེལ་བ་སོགས་གནད་བསྡུས་སུ་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཡིག་ཚང་གཞན་དུ་མཐོང་དཀའ་བའི་ལི་ཡུལ་དང་གྲུ་གུར་འབྲེལ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་རྐྱེན་ཁ་ཤས་ཅུང་ཞིབ་མོར་བྲིས་ཡོད། དེ་ནི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་བློན་པོ་ཏུའུ་ཡུག་ཅེས་བྱ་བས་བརྩམས་ཤིང་བསྒྲིགས་ནས་སྤྱི་ལོ༨༠༡ལོར་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡིན།\nཏུའུ་ཡུག་ནི་སྤྱི་ལོ༧༣༥ལོར་འཁྲུངས་ཤིང༨༡༢ལོར་གཤེགས་པའི་ལུགས་གཉིས་ལ་མཁས་པའི་བློན་པོ་སྐད་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་ཐང་གི་གོང་མ་ཏེད་ཙུང་དང་། ཏའེ་ཙུང་། ཧྲུན་ཙུང་། ཞན་ཙུང་བཅས་གདུང་རབས་བཞིའི་བློན་པོ་མཛད་མྱོང་། གོང་མ་ཏའེ་ཙུང་གི་ཀྲིན་ཡོན་ཁྲི་ལོ་བཅུ་དགུ་བར༨༠༣ལོར་སྲིད་བློན་ཆེན་པོའི་འགན་བཞེས་པ་དང་། གོང་མ་ཞན་ཙུང་གི་ཡོན་ཧི༨༠༦ནས༨༢༠ཁྲི་ལོའི་དུས་མགོར་ཆི་གོ་གུང་བྱ་བའི་ཆོ་ལོ་ཐོབ། ཡིག་ཚང་ཐུན་ཏེན་ལས་གཞན་ཁོང་གིས་ད་དུང་སྲིད་འབྱོར་རིག་གསུམ་གྱི་བརྩམས་ཆོས་པོད་བཅུ་ལྷག་མཛད་ཡོད། དེ་བས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་འདི་བརྩམས་ནས་གྲུབ་པའི་ལོ་ཚིགས་ཐད་ནས་བལྟས་ནའང་། ད་ལྟ་དངོས་སུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་ནག་གནའ་རབས་ཡིག་ཚང་ལས་བོད་ཀྱི་སྲིད་ལུགས་སྐོར་ལོགས་སུ་བཀོད་པ་ཆེས་སྔ་བ་ཡིན་ཏེ། ཐང་ཡིག་རྙིང་མ་ནི་སྤྱི་ལོ༩༤༥ལོར་གྲུབ་པ་དང་། ཐང་ཡིག་གསར་མ་ནི་སྤྱི་ལོ༡༠༦༠ལོར་གྲུབ་པ། ཐང་གི་སྲིད་དོན་གནད་བསྡུས་ནི་ཝང་ཕུ༩༢༢ནས༩༨༢བྱ་བས་བརྩམས་ཤིང་བསྒྲིགས་པ་ཡིན་པས་སོ། །\nབོད་ཀྱི་ས་བཅད་འདི་ལ་ཡིག་ཚེགས་མང་པོ་མེད་དེ་ཤིན་ཏུ་མདོར་བསྡུས་སུ་བཀོད་པ་ཡིན་ཡང་། བོད་བཙན་པོའི་གདུང་ཁུངས་ནས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་ཁྲི་ལ་གསོལ་བའི་བར་ཀྱི་དོན་ཆེན་སྐྱ་ཐིག་ཏུ་བཏབ་ནས་མཚོན་པར་མ་ཟད། ཁྱད་པར་དུ་ས་བཅད་ཧྲིལ་བོ་ལས་གཉིས་ཆའི་གཅིག་ཙམ་གྱིས་གྲུ་གུ་ཚོ་བཅུ་དང་ལི་ཡུལ་སྡེ་བཞི་བོད་ཐང་གཉིས་ནས་འཕྲོག་རྩོད་བྱས་པའི་དམིགས་ཡུལ་དང་ཐབས་ཇུས། དེའི་དོན་སྙིང་། འཕྲོག་རྩོད་བྱེད་ཚུལ་སོགས་ཅུང་ཞིབ་པར་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་དེ། བོད་ཀྱི་བློན་ཆེན་པོ་མགར་ཁྲི་འབྲིང་བཙན་བྲོད་དང་ཐང་གི་ཕོ་ཉ་ཀོ་ཡོན་ཀྲིན་གཉིས་ཀྱི་གཏམ་བརྗོད་དང་ཀོ་ཡོན་ཀྲིན་ནས་ཐང་གོང་མ་ལ་བཏོན་པའི་བྱེད་ཐབས་བཅས་ཐད་ཀར་བཀོད་ཡོད།\nམདོར་ན། གཤམ་གསལ་ཕྱོགས་བཅུ་གསུམ་གྱི་ནང་དོན་འདུས་ཏེ། ༡. བཙན་པོའི་གདུང་ཁུངས་བརྗོད་པ། ༢. བོད་ཡུལ་ངོས་བཟུང་པ་དང་ཁོར་ཡུག་ངོ་སྤྲོད། ༣. ཡུལ་སྲོལ་ངོ་སྤྲོད། ༤. དཔོན་པོ་རྒྱུད་འཛིན་བྱེད་ཐབས་དང་ཡིག་ཚང་གི་སྐོར། ༥. དཔུང་སྟོབས་དང་། དམག་ཆས། གཡུལ་འགྱེད་ཐབས་སོགས། ༦. སྲིད་སྐྱོང་ཚུལ་དང་མདུན་མ་བསྡུ་ཚུལ། ༧. བཙན་པོ་གནམ་རི་སྲོང་བཙན་ནས་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་བར་བཙན་པོ་རྣམས་ཁྲིར་གསོལ་ཚུལ་དང་སྐུ་གཤེགས་ཚུལ། ༨. རྒྱ་མོ་བཟའ་འུན་ཤིང་ཀོང་ཇོ་བརྫངས་ཤིང་བསུ་བའི་ཚུལ། ༩. མགར་སྟོང་བཙན་ཡུལ་ཟུང་ཕ་བུ་དང་ཐང་བོད་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར། ༡༠. འ་ཞ་དངོས་སུ་བོད་བཙན་པོའི་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་ཚུལ། ༡༡. གྲུ་གུ་ཚོ་བཅུ་དང་ལི་ཡུལ་སྡེ་བཞི་འཕྲོག་རྩོད་བྱས་ཚུལ། ༡༢. མགར་ཚང་ཁྲིམས་ལ་སྦྱར་ཚུལ། ༡༣. རྒྱ་བཟའ་ཅིན་ཁྲིན་ཀོང་ཇོ་བོད་ལ་བརྫངས་ཚུལ་བཅས་སོ། །\nགཅིག་ཏུ། དཔུང་སྟོབས་དང་། དམག་ཆས། གཡུལ་འགྱེད་ཐབས་སོགས་གནད་བསྡུས་ཀྱིས་བཀོད་པའི་རིན་ཐང་།\nདེ་ཡང་བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་བཙན་གྱི་སྐུ་རིང་དུ་བོད་ཁམས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་མངའ་ཐང་སྔར་བས་དར་བར་ཀུན་གྱིས་བཞེད་ཀྱང་། སྐབས་དེའི་དཔུང་སྟོབས་དངོས་སུ་ཅི་འདྲ་ཡིན་པ་དང་གཡུལ་དུ་འཐབ་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་གསལ་བོར་བཀོད་པའི་ཡིག་ཚང་རྣལ་མ་མཐོང་ལམ་དུ་དཀོན་ཡང་། ཐུན་ཏེན་ཉིད་དུ“བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་བཙན་ཞེས་བྱ་བས་ནུབ་ལྗོངས་བདག་ཏུ་བཟུང་། སོས་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཁེ་དབང་སྤྱི་ལོ༥༨༡ནས༦༠༠ཁྲི་ལོའི་དཀྱིལ་ཙམ་དུ། བཙན་པོ་སློན་བཙན་གྱིས་ཁྲི་སྲོང་བཙན་ཁྲིད་ནས་གཙང་བོའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཡར་ཀླུངས་སུ་རྒྱལ་ས་བཙུགས་པ་ནས་མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལྷག་འགོར་ཟིན་ཏེ། ལྷོ་ནུབ་ཏུ་རྒྱལ་མཚམས་རྒྱ་གར་ལ་ཐུག་ཡོད། དེ་ཡང་ཐང་ཆེན་པོའི་དུས་འགོར་དྲག་པོའི་དམག་དཔུང་འབུམ་ལྷག་མཆིས་པས་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ལྡན་དུ་གྲགས”ཞེས་དང་། “དམག་ཆས་ལ་མདའ་དང་། གྲི། ཕུབ། མདུང་། གོ་ཆ་བཅས་ལྡན་ལ། འཐབ་ཚུལ་ནི་དམག་རུ་སྔ་མ་ཤི་ཚར་རྗེས། ཕྱི་མ་རྗེས་སུ་མཆོངས། མི་རྟ་ཚང་མས་ལྕགས་ཁྲབ་གྱོན་ཡོད་ལ། ལྕགས་ཁྲབ་ཀྱི་བཟོ་རྩལ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཞིབ་ཚགས་ཡིན་པས། མིག་ཟུང་མ་གཏོགས་ལུས་ཕུང་ཡོངས་སུ་ཁེབས། དེ་ནི་ཤུགས་ལྡན་གྱི་མདའ་དང་རྣོ་ངར་གྱི་གྲིས་གཅོད་ཐུབ་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན། གཡུལ་དུ་ངེས་པར་དུ་རྟ་ལས་བབས་ནས་རུ་ཕྲེང་སྒྲིག་ཅིང་། ཕྱིར་བསྣུར་བའི་དཔེ་མི་སྲིད་ལ་ཤི་ན་བེམ་པོ་ཕྱིར་འཁྱེར། མདུང་ཕྲ་ལ་ཀྲུང་གོ་བ་ལས་རིང་བ་ཡིན།” ཞེས་གནད་ཕུགས་པར་བཀོད་པ་ལས། བོད་རང་ཉིད་ཀྱིས་མདའ་གྲི་མདུང་གསུམ་དང་ལྕགས་ཁྲབ་བཀོལ་སྤྱོད་ཀྱི་ཆུ་ཚད་ལ་གཞིགས་ན་སྐབས་དེར་ལྕགས་རིགས་ལས་སྣོན་གྱི་ལག་རྩལ་ཤིན་ཏུ་དར་རྒྱས་སུ་སོང་བ་ཤེས་ཐུབ་པས། དེང་སྐབས་ལ་ལས་བོད་ལྗོངས་ས་འོག་ནས་ཐོན་པའི་ལྕགས་རིགས་དུར་རྫས་སྤུས་ལེགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཁུལ་གྱིས་དེ་དག་ནི་ཏ་ཟིག་སོགས་ཕྱི་ནས་བཟོས་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་བློ་བཟོས་ཀྱི་ཁུངས་བརྟོལ་བ་ཡིན་པ་དང་། བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་དམག་ཆས་དང་གཡུལ་ཐབས་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པར་རིན་ཐང་ཆེས་ཆེར་ལྡན།\nདེ་ཡང་ཐུན་ཏེན་དུ“རྗེ་བློན་གྲོགས་སུ་འཛིན་པ་ལ་སྲོག་གཅིག་གྱུར་པ་ཞེས་འབོད་ལ། དེ་ལ་ཆེས་མང་ཡང་མི་ལྔ་ལས་མི་འདའ། རྗེ་བོ་གཤེགས་ཉིན་ནས་བཟུང་། སྲོག་གཅིག་གྱུར་པ་ཚོས་ཉིན་མཚན་མེད་པར་ཆང་བཏུང་། མདད་གཏོང་ཉིན། ཁོ་ཚོའི་རྐང་མཐུལ་ཁབ་ཀྱིས་བསྣུན་ནས། ཁྲག་ཟད་དེ་ཤི་ཕྱིན་དུར་དུ་འཇུག ཡང་བློས་ཐུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཁག་ཅིག་ཡོད་དེ། དེ་དག་གིས་རལ་གྲིས་རང་གི་ཀླད་པ་འགེམས་པའམ། ཡང་ན་ཁྲུ་བཞི་ཙམ་རིང་ལ་མཛུབ་མོ་ཙམ་སྦོམ་པའི་དབྱིག་པ་རང་ཉིད་ཀྱི་རྩིབ་མའི་གསེབ་ལ་བཏབ་ནས་ཤི་བའང་བཅུ་ལས་བཞི་ལྔ་ཙམ་མཆིས་ལ། དེ་ཡང་དུར་དུ་འཇུག”ཅེས་བཀོད་པ་ལས་སྲོག་གཅིག་གྱུར་པ་དང་བློས་ཐུབ་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་རྗེ་བོ་ལ་བློ་ཤིན་ཏུ་དཀར་ཏེ་འཆི་ན་མཉམ་འཆི་དང་གསོན་ན་མཉམ་གསོན་གྱི་བསམ་བློ་བཅངས་ནས་སྲི་ཞུ་སྒྲུབ་པའི་བློན་པོ་ཁག་ཅིག་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་གོ་གནས་དང་ལས་ཚན་ཅི་འདྲ་ཡིན་པར་ད་དུང་བརྟག་དགོས་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ལས་རྗེ་འབངས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང་རྗེ་བོས་ཆབ་སྲིད་སྐྱོང་བའི་ཐབས་ཤེས་ཁྱད་པར་ཅན་མངོན་པར་མཚོན་པ་ཡིན།\nཐུན་ཏེན་དུ་བོད་ཀྱི་ཡུལ་ཁམས་ངོས་བཟུང་བ་དང་། དེའི་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་ཆགས་ཚུལ་རགས་ཙམ་ལས་ཞིབ་ཏུ་བཀོད་མེད་ཀྱང་། ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ནི“རྩྭ་རིགས་ཤིག་ལ་སི་ཀུ་མིང་ཟེར་ལ། དབྱིབས་རྩྭ་མཁན་པ་དང་འདྲ་ཡང་འདབ་མའི་རིང་ཚད་ལ་ཚུན་གཉིས་ཙམ་ཡོད།” ཅེས་རྩྭ་རིགས་ཁྱད་པར་པ་འདི་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་དང་། “ཙུ་གུ་ཡོད་ལ་རྔ་མ་རྒྱུན་ལྡན་པ་ལས་རིང་ལ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཙུག་གསོད་འགོག་པ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་བསད་ན་ཁྲིམས་ཤིན་ཏུ་ལྕི།” ཞེས་ཙུ་གུ་གསོད་མི་ཆོག་པའི་རྒྱལ་ཁྲིམས་བཀོད་པ་ལས། འབྲོང་སོགས་ཤ་གོ་གཉིས་ཀ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རུང་བའི་རི་དྭགས་གསོད་རུང་བ་དང་། ཙུ་གུ་ལྟ་བུ་ཅི་ཡང་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་དགོས་པ་མེད་པ་རྣམས་དོན་མེད་དུ་གསོད་མི་རུང་བར་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་ཡིན་ཤས་ཆེ་ཡང་། ད་དུང་དཔྱད་འོས། དེ་ལས་ནི་སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་སྣོད་བཅུད་སྙོམས་དགོས་པ་ལས་འཁྲུགས་མི་ཉན་པའི་བསམ་བློ་མངོན་པར་མཚོན་ཡོད།\nདམངས་སྲོལ་ནི་མི་རིགས་རང་ག་བའི་འཚོ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་ལ་དེ་ནི་མི་རིགས་དེའི་མུ་མཐུད་དུ་དང་ལེན་དང་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། བོད་རང་ལ་མཚོན་ནའང་གནའ་བོའི་དུས་ནས་ད་ལྟའི་བར་དུ་རྒྱུན་བཟུང་བའི་རང་ཉིད་ཀྱི་དམངས་སྲོལ་ཁྱད་ཆོས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་ཁ་ཕྱིར་ཕྱོགས་ནས་མི་རིགས་རང་ཉིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།\nདེ་ལ་ཐུན་ཏེན་དུ་དཔེར་ན“རྒྱུན་པར་ནོར་ལུག་སྐྱོང་ལ་དེའི་འོ་མ་ཟས་སུ་སྤྱོད་ཅིང་བལ་རྩིད་གོས་སུ་བཀླུབས། རྟ་དང་བོང་བུའི་ཤ་མི་ཟ་ཞིང་གྲོ་འཐག་ནས་ཕྱེ་ལ་ཟ། མི་ཤི་དུས། ནོར་དང་རྟ་བསད་ནས་དུར་དུ་སྦས་པ་དང་། ནོར་དང་རྟའི་མགོ་བཅད་ནས་དུར་ཐོག་ཏུ་སྤུངས། དུར་དབྱིབས་གྲུ་བཞི་ཡིན་ལ་རྡོ་བརྩིགས་ལས་གྲུབ་པས་སྟེང་སྙོམས་རྡོ་ཁང་དང་མཚུངས”ཞེས་པ་དང་། “དར་མ་ལ་རྩིས་མཐོང་ཆེ་ཞིང་རྒན་རྒོན་དམན་སར་འགོད། མས་བུ་ལ་ཉན། གཡུལ་དུ་ཤི་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་ཅིང་ནད་ཀྱིས་འཁྱེར་བ་དམན་པར་བགྲང་། མི་རབས་མང་བོ་གཡུལ་ལས་ཤི་བ་ནི་ཁྱིམ་ཡ་རབས་ལ་བརྩི། གཡུལ་ནས་བྲོས་བྱོལ་བར་ཝ་རྔ་མགོ་ལ་བཏགས་ནས་ཝ་མོ་ལྟ་བུའི་སྡར་སེམས་མཚོན”ཞེས་པ། “ཕོ་མོ་ཀུན་གྱིས་སྲོལ་ལ་རལ་བ་འཇོག་ཅིང་སློག་པ་དང་ཕྱིང་བ་གོས་སུ་བཀླུབས་པ་དང་། གདོང་ལ་སྨུག་མདངས་བྱུགས།” ཞེས་པ་སོགས་གནའ་རབས་ཀྱི་སྲོལ་ལུགས་ཕྱོགས་མང་པོ་ནས་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད་པས་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སམ་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་འགྲོས་དང་། བསམ་བློའི་འཁྱེར་སོ་བཅས་ལ་ཞིབ་འཇུག་གི་རིན་ཐང་ལྡན་པ་ཡིན།\nབོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ཁྲིམས་ཁ་ཤིན་ཏུ་བཙན་ཞེས་ཀུན་གྱིས་གླེང་བཞིན་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་བྲན་གཡོག་བདག་པོས་རང་འདོད་ཀྱིས་བྲན་གཡོག་ལ་གཉའ་གནོན་དང་བཤུ་གཞོག་བྱས་པ་མིན་ལ། བཀས་བཀོད་རྒྱུད་འཛིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གྲུབ་པས། ཁྲིམས་འཛུགས་པའི་དམིགས་ཡུལ་འབངས་ལ་ཕན་པའི་དོན་བགྱི་ཕྱིར་ཡིན་ལ། འབངས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་དང་ལེན་བྱེད་པ་ཡིན།\nདེ་ཡང་ཐུན་ཏེན་དུ“བློན་དང་ལྷན་དུ་ལོ་རེར་མདུན་མ་ཆུང་ངུ་རེ་བསྡུ་བ་དང་། ལོ་གསུམ་རེར་མདུན་མ་ཆེན་པོ་རེ་བསྡུ་བ་ཡིན”ཞེས་དང་། “ཁྲིམས་ལ་གཡོ་མེད་ཅིང་ཁ་བཙུན། ལས་དོན་གྲོས་བྱེད་དུས་དམན་ས་ནས་འགོ་བཟུང་དེ་འབངས་ལ་ཕན་པའི་ལས་དོན་བགྱི། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་སྟོབས་ཤུགས་ལྡན་ཞིང་ཡུན་རིང་པོར་གནས་ཐུབ་པ་རེད།” ཅེས་བོད་བཙན་པོའི་སྲིད་དབང་ཡུན་རིང་པོར་གནས་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་མཚན་སྒྲིག་ཁྲིམས་དམ་པོ་ཡོད་པར་གླེང་བ་བཞིན་ནོ། །\nདེས་ན་གྲུ་གུའི་བྱུང་འཕེལ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་གནས་བབ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཡིག་ཚང་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་མདོར་ཙམ་བརྗོད་ན། གྲུ་གུ་ནི་གནའ་རབས་བོད་ཀྱི་བྱང་རྒྱུད་དུ་འཚོ་སྡོད་ཀྱི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ་རིགས་རྒྱུད་སྤྱང་ནས་ཆད་པར་གྲགས། དེང་ཐོག་ཞོན་ནུའུ་ཞེས་བྱ་བའི་མངའ་འོག་ལ་གཏོགས་པའི་ཚོ་ཁག་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། རོའུ་རན་བྱ་བས་ཞོན་ནུའུ་ཕམ་རྗེས་རོའུ་རན་གྱིས་ཁ་ལོ་བསྒྱུར། ཁོ་ཚོས་གཙོ་བོ་འབྲོག་ལས་གཉེར་ལ་ལྕགས་རིགས་ཀྱི་ལས་བཟོ་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཨར་ཐེ་ཧྲན་རི་བོའི་ཉིན་ངོགས་ནས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་སྟེ། སྤྱི་ལོ༥༥༢ལོར་རོའུ་རན་སྲིད་དབང་ལ་ངོ་ལོག་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་སྲིད་དབང་དེ་གྲུ་གུ་རྒྱལ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་པ་དང་། ཐུ་མུན་བྱ་བས་སྲིད་དབང་བཟུང་ཞིང་ཡུལ་ལི་ཧན་ཞེས་གྲགས། ཡུལ་ལི་ཧན་ཐུ་མུན་གཤེགས་རྗེས་དེའི་བུ་ཁུ་ལོ་སྲིད་ལ་བཀུར་ཞིང་ཡུ་ཤེ་ཅི་ཧན་དུ་འབོད་ཀྱང་ལོ་གཅིག་ཙམ་ནས་འདས།\nསྤྱི་ལོ༥༥༣ལོར་ཡུ་ཤེ་ཅི་ཧན་ཁུ་ལོའི་སྤུན་ཆུང་ཟི་ཅིན་གྱིས་སྲིད་བཟུང་པས་མུ་རྒན་ཧན་ཞེས་འབོད། སྤྱི་ལོ༥༧༢ལོར་མུ་རྒན་ཧན་ཟི་ཅིན་གཤེགས། ཁོའི་སྤུན་ཆུང་ཐ་པོ་བྱ་བས་སྲིད་བཟུང་ལ་ཐ་པོ་ཧན་དུ་འབོད། སྤྱི་ལོ༥༧༨ལོར་ཐ་པོ་ཧན་གཤེགས། ཁོའི་བུ་ཨན་ལོ་སྲིད་ལ་བཀུར་ཞིང་ཨན་ལོ་ཧན་ཟེར། དེ་ནས་བཟུང་ཕུ་ནུ་ནང་འཁྲུག་གི་འགོ་བརྩམས་ལ་གཙོ་བོ་ཨན་ལོ་ཧན་དང་། ཡུལ་ལི་ཧན་ཐུ་མུན་གྱི་བུ་ཧྲི་ཐོ། མུ་རྒན་ཧན་ཟི་ཅིན་གྱི་བུ་ཏ་ལོ་པེན་བཅས་སྲིད་ལ་མ་འཆམ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་རེད། ལོ་དེར་ཨན་ལོ་ཧན་སྲིད་ལས་བབས་ནས་ཡུལ་ལི་ཧན་ཐུ་མུན་གྱི་བུ་ཧྲི་ཐོ་ལ་སྲིད་དབང་སྤྲད་དེ་ཧྲ་པོ་ལེ་ཧན་དུ་གྲགས། དེ་ནས་རིམ་གྱིས་ཧྲ་པོ་ལེ་ཧན་ཧྲི་ཐོ་དང་གྲུ་གུའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཧྲི་ཏེན་མུ(ཡུལ་ལི་ཧན་ཐུ་མུན་གྱི་སྤུན)ཡི་བུ་ཏ་ཐུ་ཧན་གྱི་འགལ་བ་ཇེ་ཆེར་སོང་བས་གྲུ་གུ་ཤར་མ་དང་བྱང་མ་ཞེས་སྲིད་དབང་གཉིས་སུ་གྱེས།\nསྤྱིར་གྲུ་གུ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་ཁབ་ནི་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་དྲུག་པར་འཕེལ་འགྲོས་མགྱོགས་པའི་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ལྡན་ཞིག་ཡིན་ལ། མངའ་ཐང་ཆེས་ཆེར་དར་དུས་ཤར་དུ་ལའོ་ཧུ་ཆུ་བོའི་བར་དང་། ནུབ་ཏུ་ཡ་གླིང་དཀྱིལ་མའི་ལའེ་ཧེ་མཚོ་ངོགས་ལ་ཐུག་གི་བར་དང་། ལྷོ་རུ་ཨ་མའུ་ཆུ་བོའི་ལྷོ་ངོགས་ཀྱི་བར། བྱང་དུ་པེ་ཅ་ཨར་མཚེའུ་ཡི་འགྲམ་ངོགས་བར་གྱི་ཡུལ་ཁམས་ཆེན་པོ་བདག་ཏུ་བཟུང་བ་ཡིན།\nགྲུ་གུ་ཤར་ནུབ་གཉིས་སུ་གྱེས་པ་ནས་གྲུ་གུ་ཤར་མའི་སྲིད་དབང་སྔར་བཞིན་ཧྲ་པོ་ལེ་ཧན་ཧྲི་ཐོ་ཡིས་བཟུང་བ་དང་། སྤྱི་ལོ༥༨༧ལོར་ཧྲ་པོ་ལེ་ཧན་གཤེགས། ཁོའི་སྤུན་ཆུང་ཡེ་ཧུ་ཁྲི་ལོ་ཧིག་གིས་སྲིད་བཟུང་ལ་ཡེ་ཧུ་ཧན་དུ་འབོད། སྤྱི་ལོ༥༨༨ལོར་གཡུལ་ནས་གཤེགས། དེ་ནས་ཧྲ་པོ་ལེ་ཧན་གྱི་བུ་དབྱང་ཡུ་ལེ་ཡིས་སྲིད་དབང་བཟུང་བ་དང་ཏའུ་ལན་ཧན་དུ་འབོད། སྤྱི་ལོ༥༩༩ལོར་བཀྲོངས་པ་དང་ཡེ་ཧུ་ཧན་གྱི་བུ་རན་ཀན་གྱིས་སྲིད་བཟུང་ཞིང་ཆའུ་མིན་ཧན་ཟེར། སྤྱི་ལོ༦༠༨ལོར་ཆའུ་མིན་ཧན་རན་ཀན་གཤེགས་པ་དང་ཁོའི་བུ་དོ་ཅི་ཧྲི་སྲིད་ལ་བཀུར་ཏེ་ཧྲི་པུ་ཧན་དུ་འབོད། སྤྱི་ལོ༦༡༩ལོར་ཧྲི་པུ་ཧན་དོ་ཅི་ཧྲི་གཤེགས། སྲིད་དབང་ཁོའི་ནུ་བོ་ཟི་ལི་ཧྥུ་ཧྲི་ལ་སྤྲད་དེ་ཁྲི་ལོ་ཧན་ཟེར། སྤྱི་ལོ༦༢༠ལོར་ཁྲི་ལོ་ཧན་ཟི་ལི་ཧྥུ་ཧྲི་གཤེགས། ཁོའི་ནུ་བོ་དོ་པུས་སྲིད་བཟུང་སྟེ་ཅེ་ལི་ཧན་དུ་འབོད། སྤྱི་ལོ༦༣༠ལོར་ཅེ་ལི་ཧན་དོ་པུ་ཐང་གིས་བཟུང་བ་དང༦༣༤ལོར་ཁྲང་ཨན་ནས་གཤེགས། དེ་ནས་ལོ་དགུ་ལ་ཁྲི་ས་སྟོང་བ་དང༦༣༩ལོར་ཨ་ཧྲི་ན་ཟི་མུ་བྱ་བས་སྲིད་དབང་བཟུང་ཡང་ཡུན་རིང་མ་འགོར་བར་ནང་འཁྲུག་གིས་ཕམ་པ་དང་གྲུ་གུ་ཤར་མ་སིལ་བུར་ཐོར་ནས་ཐང་ལ་མགོ་བཏགས་སོ། །\nགྲུ་གུའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་དམག་དཔོན་ཧྲི་ཏེན་མུ(ཡུལ་ལི་ཧན་ཐུ་མུན་གྱི་སྤུན)ཡི་བུ་ཏ་ཐུ་ཧན་གྱིས་གྲུ་གུ་ནུབ་མའི་སྲིད་བཟུང་བ་ནས་གྲུ་གུ་ཤར་ནུབ་གཉིས་སུ་གྱེས་པ་དང་གྲུ་གུ་ནུབ་མ་སྟེ་རང་རྐྱ་ཐུབ་པའི་གྲུ་གུ་རྒྱལ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཞིག་དངོས་སུ་བཙུགས། དེ་ནས་ཤར་མའི་ཆའུ་མིན་ཧན་དང་འཐབ་པར་ཕམ་པས་སྤྱི་ལོ༦༠༣ལོར་འ་ཞར་སྐྱབས་བཅོལ་བ་དང་དེ་ནས་གཤེགས། ཁོའི་བུ་ཏོ་ལུའུ་ཧན་ལ་སྲིད་གཏད་ཀྱང་མ་འགྱངས་པར་ནད་ཀྱིས་གཤེགས། དེའི་རང་གི་བུ་ཉི་ལི་ལ་སྲིད་གཏད། དེ་ཡང་མ་འགྱངས་པར་གཤེགས།\nདེ་བས་དེའི་བུ་ཉི་ཅེ་ཁྲི་ལོ་ཧན་གྱིས་སྲིད་བཟུང་། རྒྱལ་བོ་འདི་ནི་གཏུམ་དྲག་གཡུལ་གྱི་ལས་ལ་དགའ་བ་དང་རང་གི་འབངས་ལ་ལུགས་མེད་གཉའ་གནོན་དྲག་པོ་བྱས་པས་མངའ་འོག་གི་ཚོ་བ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་བློ་ལོག་ནས་གཞན་ལ་སྐྱབས་འཚོལ་བ་དང་། ཏོ་ལུའུ་ཧན་གྱི་བུ། ཁོའི་ཁུ་བོ་ཧྲི་ཁེ་བྱ་བའང་བློ་ལོག་ནས༦༡༡ལོར་སྲིད་དབང་འཕྲོག དེ་ནས་གྲུ་གུ་ནུབ་མར་ནང་འཁྲུག་དང་སྲིད་དབང་འཕྲོག་རེས་ཀྱི་མཚམས་མ་ཆད་པར། སྤྱི་ལོ༦༥༡བར་དུ་རིམ་པ་ལྟར། ཐུང་ཡེ་ཧའུ་ཧན་དང་། མའོ་ཧུ་ཏོ་ཧིག་ཆའུ་ལི་ཟི་ཕི་ཧན། ཡེ་ཕི་པོ་ལོ་ཟི་ཡེ་ཧའུ་ཧན། ཏོ་ལུའུ་ཧན། ཧྲ་པོ་ལོ་ཞི་ལི་ཧྲི་ཧན། ཡེ་ཕི་ཏོ་ལུའུ་ཧན། ཡེ་ཕི་ཧྲ་པོ་ལོ་ཡེ་ཧའུ་ཧན། ཡེ་ཕི་ཧྲི་ཁེ་ཧན། ཧྲ་པོ་ལོ་ཧན་བཅས་རྒྱལ་རབས་བཅུ་སོང་བ་ལས་ཀྱང་ནང་འཁྲུག་སྲིད་འགྱུར་ཚབས་ཆེ་བ་གསལ་བོར་མཚོན་ཐུབ་པས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཟུངས་ཟད་དེ་སིལ་བུར་ཐོར་བས་མཚམས་རེར་བོད་ལ་གཏོགས་པ་དང་མཚམས་རེར་ཐང་ལ་གཏོགས་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་བྱུང་། དེ་ཡང་གྲུ་གུ་ནུབ་མའི་མངའ་ཁོངས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། ཤར་དུ་ཨར་ཐེ་ཧྲན་རི་བོའི་བར་དང་། ལྷོ་རུ་ཁུ་ནུ་རི་བོའི་ལྷོ་རྒྱུད། ནུབ་ཏུ་ཡ་གླིང་དཀྱིལ་དབུས་ཀྱི་ཞན་ཧེ་རྒྱ་མཚོ་དེ་ཚྭ་མཚོའི་བར། བྱང་དུ་ཐེན་ཧྲན་རི་བོའི་བྱང་རྒྱུད་བཅས་ཀྱི་བར་གྱི་ས་ཁོངས་ཆེན་པོ་ཡིན།\nགཞན་ཡང་ཚོ་བཅུ་བྱུང་ཚུལ་ནི། ཧྲ་པོ་ལོ་ཞི་ལི་ཧྲི་ཧན་གྱིས་སྲིད་དབང་བཟུང་རྗེས་མངའ་འོག་གི་ཚོ་ཁག་ལ་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་བདེ་བར་བྱེད་ཆེད། གྲུ་གུ་ནུབ་མ་ཚོ་ཁག་བཅུ་ལ་བགོས་པ་དང་། ཚོ་ཁག་རེ་རེ་ལ་མདའ་རེ་གནང་བས་མདའ་བཅུ་ཡང་ཟེར། ཚོ་བའི་འགོ་དཔོན་ནི་མདའི་བདག་པོ་ཡིན། ཚོ་བཅུ་དེ་ཡང་གཡས་གཡོན་ཤོག་པ་གཉིས་སུ་བགོས་ལ་གཡས་ཀྱི་ཤོག་པ་ལ་ཟི་ཅིན་ཚོ་ལྔ་དང་གཡོན་གྱི་ཤོག་པ་ལ་ཏོ་ལུའུ་ཚོ་ལྔ་ཟེར། དེ་ཡང་སོས་ཡེ་དཀྱིལ་དུ་བཞག་པ་ཡིན་ལ་ཟི་ཅིན་ཚོ་ལྔ་ནི་སོས་ཡེ་ཡི་ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཏོ་ལུའུ་ཚོ་ལྔ་ནི་སོས་ཡེ་ཡི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་མཆིས། དེ་བས་ཏོ་ལུའུ་ཚོ་ལྔ་སྐབས་དེའི་ཐང་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཐག་ཉེ་ལ་ཟི་ཅིན་ཚོ་ལྔ་བོད་དང་ཉེ་བ་ཡིན།\nགཞན་ཡང་། སྡེ་བཞི་ཞེས་པ་ནི་ཨན་ཞི་སྡེ་བཞི་ཡིན་ལ། དེར་ཡང་ངོས་འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་སྣང་ཡང་། སྐབས་འདིར་བརྗོད་པ་ནི་ཆིག་ཚི་དང་། ལི་ཡུལ། སོས་ཡེ། ཧྲོའུ་ལི་བཅས་ཡིན་ལ། དེ་དག་ནི་སྐབས་དེའི་དར་གོས་ཚོང་ལམ་གྱི་འགག་སྒོ་ཡིན་པས་སྤྱི་ཚོགས་སམ་དཔལ་འབྱོར། ཡང་ན་འཐབ་ཇུས་སོགས་ཆ་གང་ནས་བལྟས་ཀྱང་ཐང་བོད་གཉིས་ནས་འགྲམ་ཆུ་ལྡང་བཞིན་པའི་གནད་ས་གཙོ་བོ་ཡིན། དེ་བས་ཁྱིམ་མཚེས་ཀྱི་སུའེ་རྒྱལ་རབས་སམ་དེའི་རྗེས་ཀྱི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་ཐེངས་མང་པོར་གྲུ་གུ་མངའ་འོག་ཏུ་ལེན་རྒྱུའི་ཇུས་བཀོད་འཐེན་པ་མ་ཟད། རྒྱལ་བློན་བར་དུ་དཀྲུགས་ཤིང་བཟོས་ནས་ནང་འཁྲུག་གིས་སྟོབས་ཤུགས་ཉམས་རྒུད་དུ་བཏང་།\nདཔེར་ན། སྤྱི་ལོ༦༠༡ལོར་ཤར་མའི་རྒྱལ་བོ་ཆའུ་མིན་ཧན་དང་ནུབ་མའི་རྒྱལ་བོ་ཏ་ཐུ་ཧན་གཉིས་ཀྱིས་ཤར་ནུབ་གཡུལ་འགྱེད་བྱེད་དུས་སུའེ་རྒྱལ་རབས་ཀྱིས་ཆའུ་མིན་ཧན་ལ་དཔུང་གྲོགས་བྱས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ༦༥༧ལོར་ཐང་གི་དམག་དཔོན་སུའུ་ཏེན་ཧྥང་གིས་གྲུ་གུ་ནུབ་མར་དམག་དྲངས་ནས་རྒྱལ་བོ་ཧྲ་པོ་ལོ་ཧན་གྱི་སྲིད་དབང་བརླག་པ་ལྟ་བུའོ། །\nསྐབས་དེ་དག་ཏུ་བོད་དང་གྲུ་གུའི་འབྲེལ་བའང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་མོ་ཡིན་ཏེ་ཏུན་ཧོང་ནས་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་དོན་ཆེན་གནད་བསྡུས་སུ། ཕགི་ལོ་ལ་བབ་སྟེ(སྤྱི་ལོ༦༧༥)།……བློན་བཙན་སྙས། ཞྀམས་གྱྀ་གུ་རན་དུ་ཞང་ཞུང་གྱྀ་མཁོས་བགྱྀསྟེ། དྲུ་གུ་ཡུལ་དུ་ལྟང་ཡོར་མཆིས། དགུན་བཙན་ཕོ་འོན་གྱྀ་སྣ་བོ་ན་བཞུགས་པར་ལོ་གཆྀག བྱི་བའི་ལོ་ལ་བབ་སྟེ(སྤྱི་ལོ༦༧༦)།……ཁྲྀ་མང་སློན་དགུང་དུ་གཤེགས། བཙན་ཕོ་སྲས་ཁྲྀ་འདུས་སྲོང་། སྒྲེགས་གྱྀ་ལྷ་ལུང་དུ་བལྟམ། བློན་བཙན་སྙས་དྲུ་གུ་ཡུལ་དུ་དྲངསྟེ། ལྡུམ་བུ་ཁྲྀ་བཤོས་ཁྲོམ་བཙལད་པར་ལོ་གཆིག ཁྱིའི་ལོ་ལ་བབ་སྟེ(སྤྱི་ལོ༦༨༦)།……བློན་ཁྲྀ་འབྲིང་གྱྀས། དྲུ་གུ་ཡུལ་དུ་དྲང་ཞེས་བགྱྀ་བ་ལས། ཕྱྀ་དལ་ཏེ། དབྱར་འདུན་ཤོང་སྣར་འདུས། ཕགི་ལོ་ལ་བབ་སྟེ(སྤྱི་ལོ༦༨༧)། བཙན་པོ་ཉེན་ཀར་ན་བཞུགས་ཤྀང་། བློན་ཁྲྀ་འབྲྀང་གྱིས། དྲུ་གུ་གུ་ཟན་ཡུལ་དུ་དྲངས། གླང་གི་ལོ་ལ་བབ་སྟེ(སྤྱི་ལོ༦༨༩)།……བློན་ཆེ་ཁྲྀ་འབྲྀང་དྲུ་གུ་ཡུལ་ནས་སླར་འཁོར་ཏེ། དགུན་འདུན་ཕུལ་པོ་ཉ་ཤ་ཚལ་དུ་འདུས་པར་ལོ་ཆིགཅེས་སོགས་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། ཐང་ཡིག་གསར་མ་ལས་ཀྱང“ཞན་ཧིན་ཁྲི་ལོ(༦༧༠ལོར)དང་པོར། བྷོད་དམག་སླེབས་ཏེ་ཀྲིག་བཅོ་བརྒྱད་བཅོམ། བྷོད་པས་ལི་ཡུལ་པ་རྣམས་གྲོགས་སུ་བསྡེབས་ནས་ཆིག་ཚི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་པོ་ཧན་མཁར་ཡང་དབང་དུ་བསྡུས། དེ་ནས་ཨན་ཞི་སྡེ་བཞི་བྷོད་ལ་ཤོར”ཞེས་པ་དང་། “ལོ་དེར(༦༩༠ལོར)། ཝུའུ་ཧིག་ནས་ཡུག་ཡཱིན་དབྱང་ཝེ་དམག་དཔོན་ཝང་ཞའོ་ཅེ་བྱ་བ་ལ་ཝུའུ་ཝེ་ཏའོ་ཡི་གཡུལ་འདེགས་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་དཔོན་དུ་བཀའ་ཕབ། དེས་ཞོ་ཀྲིག་ཏུའུ་ཏུའུ་གྱི་ཐབས་ཡོད་པ་ཐང་ཞིག་ཅིན་དང་། ཙོ་ཝུ་ཝེ་དམག་དཔོན་ཆེན་མོ་ཨ་ཧྲི་ན་ཀྲུང་ཅེ་བྱ་བ་གྲོགས་སུ་ཁྲིད་ནས་བྷོད་དམག་ལ་འཐབ། བྷོད་དམག་མང་པོ་བསད། ཨན་ཞི་སྡེ་བཞི་སླར་ཡང་དབང་དུ་བསྡུས།”ཞེས་སོགས་གསལ་བོར་བཀོད་ཡོད་པ་ལས་གྲུ་གུ་ནི་བོད་ཐང་གཉིས་ཀྱི་རྩོད་གཞི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྐབས་དེར་བོད་ཐང་གཉིས་ཀྱིས་གྲུ་གུའི་གནས་བབ་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱས་པ་མངོན་པར་མཚོན་ཡོད།\nདེ་བས་ཐུན་ཏེན་དུ་བློན་ཆེན་པོ་མགར་ཁྲི་འབྲིང་གིས“དེ་ཡང་གྲུ་གུ་ཚོ་བཅུ་ལས་ཏོ་ལུའུ་ཚོ་ལྔ་ནི་ཨན་ཞི་དང་ཉེ་ལ་བོད་དང་རིང་ཡང་། ཟི་ཅིན་ཚོ་ཁག་ནི་བོད་ཁམས་དང་ཉེ་སྟེ། བར་དུ་བྱེ་ཐང་གཅིག་ཁོ་ན་ལས་ཆོད་མེད་པས། སྐྱ་དམག་གློ་བུར་དུ་བྱུང་ན། ཉིན་བཅུ་ཡང་མི་དགོས་པར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སར་བསྙེགས་ཐུབ། དེ་བས། བོད་ལ་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་འདི་ཁོ་ན་ཡིན”ཞེས་དང་། “སྔ་དུས་སུ་གོང་མ་ཀའོ་ཙུང་གིས་ལིག་ཧྲིན་ལི་མངགས་ནས་མཚོ་སྔོན་པོ་ནས་འཐབ་པ་དང་། དེ་ནས་ཧོང་རིན་སུའུ་བྱ་བ་དང་ཅ་ཧྲུག་ཡུ་བྱ་བ་འདུམ་བྱེད་པའི་ཕོ་ཉར་བཏང་བས། ཁོ་བོའི་དཔོན་དམག་ཚང་མར་ཐེ་ཚོམ་སྤུ་ཙམ་མེད་པར་མཐའ་མཚམས་དམག་གི་ཟོན་ལྷོད། འདུམ་གྱི་མཇུག་མ་སྒྲིལ་གོང་བྱས་རྗེས་དང་མིང་ལ་ཆགས་ཞེན་ཆེ་བ་ཚོས་ཀྲི་པཱེན་བྱ་བས་ཟི་ཅིན་ཚོ་ལྔ་ནས་གླགས་བཙལ་ཏེ་དམག་དྲངས་ནས། ངེད་ཀྱི་འབངས་མང་པོར་གོད་ཆག་བཟོས་ཤིང་ནོར་ལུག་ཁྲི་ཕྲག་བཙན་གྱིས་འཕྲོག”ཅེས་གྲུ་གུ་འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་དངོས་དོན་དང་སྦྱར་ནས་ལུགས་མཐུན་དུ་སྨྲས་པ་དང་། ཀོ་ཡོན་ཀྲིན་གྱིས་གོང་མ་ལ“དེང་ཁྲི་འབྲིང་གི་འདོད་པ་དེ། གྲུ་གུ་ཚོ་བཅུ་བགོས་ཤིང་སྡེ་བཞི་ཡི་སྲུང་དམག་ཕྱིར་འཐེན་དུ་འཇུག་རྒྱུ་ནི་དམིགས་ཡུལ་ཡིན་ཏེ། རུང་ན་གསལ་ཐག་ལུང་གིས་གཅོད་འོས་ལ། མི་རུང་ན་བཀའ་ཡིས་བཀུར་ཏེ་གྲོགས་སུ་འགུག་རྒྱུ་ལས། ཐད་གར་བཟློག་པར་མི་རིགས་ཏེ། ཁྲི་འབྲིང་གི་རེ་ཐག་ཆད་ན་མཐའ་མཚམས་ཀྱི་འཁྲུག་པ་འཕེལ་བས་སོ། །” ཞེས་མགར་ཁྲི་འབྲིང་གི་འདོད་པ་ལྟར་གཅོད་མི་འོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། “དེ་བས་ད་ལྟ་ཁྲི་འབྲིང་གི་ལན་དུ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་སྡེ་བཞི་ལ་ཕངས་སེམས་སྐྱེས་པ་མིན་ལ། གནས་དེ་ནས་བོད་ཁམས་ཀྱི་མཇུག་མཚམས་བཀག་སྡོམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་སིལ་བུར་གཏོར་ཏེ། ཤར་ཕྱོགས་ལ་བཙན་འཛུལ་གྱི་ནུས་ཤུགས་སེལ་རྒྱུ་དེ་ཡིན་པ་དང་། གཞན་ཡང་། དེང་ཁྱོད་ཀྱི་འདོད་པ་བཞིན་དུ་སྡེ་བཞི་བཅད་ན། བོད་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཇེ་ཆེར་འཕེལ་ནས་ཤར་ཕྱོགས་ལ་གནོད་པར་སྐྲག་པ་ཡིན། དངོས་ནས་ཤར་ཕྱོགས་འདོད་པ་མིན་ན། འ་ཞའི་ཚོ་ཁག་རྣམས་དང་མཚོ་སྔོན་པོའི་སྔར་གནས་རྣམས་ཕྱིར་ཐང་ལ་སྤྲོད་དང་། གྲུ་གུའི་ཟི་ཅིན་ཚོ་ཁག་བོད་ལ་དབང་ཆོག་ཅེས་བཤད་ན”འོས་ཞེས་ཐབས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བཟློག་པར་བློ་བཏོན་པ་ལྟ་བུའི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་མོ་འདི་དག་ནི་ཐབས་ཇུས་ཡིན་ལ་སྒྱུ་རྩལ་ཡང་ཡིན་པས་བོད་དང་། ཐང་། གྲུ་གུ་བཅས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཞིབ་འཇུག་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁོ་བའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཡིག་ཚང་གལ་ཆེན་ཡིན་ནོ། །\nམདོར་ན། གོང་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱོགས་དྲུག་གི་རིན་ཐང་འདི་དག་ནི་ཡིག་ཚང་གཞན་ནས་མཐོང་བར་དཀོན་པའམ། ཡང་ན་ཡིག་ཚང་གཞན་པའི་ཁ་སྐོང་དུ་འགྲོ་བར་དམིགས་ནས་རང་བློས་སྤྱི་སྡོམ་ཙམ་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ད་དུང་བཙན་པོའི་རབས་བརྗོད་པ་དང་བོད་ཐང་གི་འབྲེལ་བ་སོགས་ཕྱོགས་མང་པོ་ནས་ཡིག་ཚང་གི་རིན་ཐང་གལ་ཆེན་ལྡན་པས་བོད་གནའ་རབས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སྤྲོ་བ་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིག་ཚང་དངོས་ཀློག་རྒྱུ་གལ་ཆེ།\nགཞན་ཡང་། བཙན་པོའི་གདུང་ཁུངས་བརྗོད་དུས“བོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འ་ཞའི་ལྷོ་ནུབ་མཚམས་སུ་གནས་ལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆགས་ཚུལ་གསལ་བོར་མ་ངེས”ཞེས་པ་ནི་ཚད་མར་འཛིན་རྒྱུའི་བདེན་གཏམ་ཡིན་པ་ལས། “ལ་ལས་ཐུ་ཧྥ་ལི་ལོའི་ཀུ་ལ་ཧྥན་མྱི་ཞེས་བྱ་བའི་བུ་ཞིག་ཡོད་དེ། དེའི་རྗེ་བོ་ནའུ་ཐན་བྱ་བ་ཆེ་ཧྥོ་ཁྲི་འཕན་གྱིས་བསྣུབས་རྐྱེན། ཧྥན་མྱིས་དཔུང་གི་ལྷག་མ་རྣམས་ཁྲིད་ནས་ཅའུ་ཆི་མིན་ཞོན་ལ་མགོ་བཏགས། དེ་ནས་ཝེ་རྒྱལ་རབས་ལྷོ་མའི་སྐབས་སུ་ཧྥན་མྱིའི་བུ་རྒྱུད་ལ་ལིན་ཟོང་ཅུན་གྱི་ཅུན་དཔོན་ཆུང་ངུའི་གོ་གནས་ཐོབ་པ་དང་། དཔོན་ཆེན་པོ་དང་བཅས་པ་ལ་འབངས་ཡོངས་ཀྱིས་བློ་སེམས་བཅོལ། ཝེ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་ཏུ་ཀྲུང་ཧྭ་ལ་ཟིང་འཁྲུགས་ལངས་སྐབས། ཁོང་ཚོས་ཆཱང་གི་ཚོ་ཁག་མང་པོ་བཀུག་ནས་སྟོབས་ཤུགས་ཉིན་རེ་བཞིན་ཇེ་ཆེར་སོང་བར་བརྟེན། རུས་བསྒྱུར་ནས་སྤུར་རྒྱལ་དུ་བཏགས།” ཞེས་པ་ནི་ཟེར་སྒྲོས་ཙམ་བཀོད་པ་ཡིན་པ་ཡིག་ཚང་ཉིད་ན་གསལ་བ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཚང་བཀླགས་མྱོང་པ་ཀུན་གྱིས་གསལ་བོར་མཁྱེན་ཡང་། ཟེར་སྒྲོས་འདི་ཡིས་ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་སོགས་གནའ་རབས་རྒྱ་ཡིག་གི་ཡིག་ཚང་ཁ་ཤས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཟབ་མོ་ཐེབས་ཡོད་པས་ཀློག་པ་པོ་ཀུན་གྱིས་མཐོང་ཚད་བདེན་པར་འཛིན་པའམ་མཐོང་ཚད་ལོག་པར་ལྟ་བའི་མཐའ་གཉིས་སྤང་ནས་སྙིགས་དོར་བཅུད་ལེན་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེའོ། །\nགཉའ་གོང་དཀོན་མཆོག་ཚེ་བརྟན་གྱི《བོད་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ཡིག་ཆ་བདམས་བསྒྲིགས》ཞེས་པའི་ཤོག་ངོས༦༤དང་། ༧༥དང་། ༧༦ན་གསལ། སྤྱི་ལོ༡༩༩༥ལོའི་ཟླ༨པར་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་བསྐྲུན།\n《ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་ལས་བྱུང་བའི་བོད་ཆེན་པོའི་སྲིད་ལུགས》ཀྱི་ཤོག་ངོས༡༦དང༢༥ན་གསལ། དོན་གྲུབ་རྒྱལ་དང་ཁྲིན་ཆིན་དབྱིན་གཉིས་ཀྱིས་བསྒྱུར། སྤྱི་ལོ༡༩༨༣ལོའི་ཟླ༦པར་མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ནས་བསྐྲུན།


St Cloud འཚོལ་བཤེར་མཐའ་འབྲས་ཤོག་ངོས།\nཡོངས་འཛིན་གྱིས་འཚོལ་བཤེར་བྱས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བཙལ་འབྲས་ཕལ་ཆེར40ཡོད། བཙལ་ཡུན་སྐར་ཆ 0.375 ཡིན།\nSutra-Cloud of Jewels Sutra.¶ N@ÈP-UGÈC-≥…P-n…-UNÈ-/dkon mchog sprin gyi mdo/ Sutra of the Cloud of the...dkon mchog sprin/ 1. the Ratnamegha Sutra. 2. Cloud of Jewels Sutra. 3. translated by Thumi Sambhota;.../dkon mchog sprin gyi mdo/ Ratnamegha Sutra. Cloud of Jewels Sutra.¶ N@ÈP-UGÈC-≥…P-n…-UNÈ-/dkon mchog\ns Pramanasamuccaya)，wi th A．McKeown． Wi ener St udien Z LIF Ti bet l ogieu nd Buddhi smusku ne...(Wien：Arbeitskreis ftir Tibetsivhe und Buddhi st i sche St udien Uni vers i t~ t Wi en ，2013) 宅 ’ ’ ’ai ’ ’司...on Tibet an EDi st emo】og ca] Theory ，" Tl bet an St udi es ． eds ． P． Kvaer ne and M．Brauen (Zari c\nཕྱི་རྒྱལ། ཨ་རི། St. Mary'sHospital ST. Vincent'sHospital ནེའུ་ཙི་ལན། ChristchurchHospital MercyHospital དབྱིན་ཇི། Christ'sHospital St. ThomasHospital ཨོ་སི་ཁྲུ་ལི་ཡ། PrincessAlexandraHospital\nPaolino St. Bartholomeo, ? -1732 )ཡིས་ལེགས་སྦྱར་སྐད་བརྡའི་སྐོར་གྱི་དཔེ་དེབ་གཉིས་བརྩམས་པ་དང་། དབྱིན་ཇི་རྒྱལ་ཁབ་གྱི་ཝེར་གིན་སི་( Sir གནའ་བོའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ཡིག་ནི་ཐོག་མར་པར་སིག་ནས་ཡོ་རོབ་གླིང་དུ་དར་བ་ཞིག་ཡིན། པར་སིག་( ད་ལྟའི་དབྱི་ལང ) ནི་ལེགས་སྦྱར་ཞིབ་འཇུག་གི་གྲོང་རྡལ་ཞིག་ཡིན་ལ།\nགཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་བཙུགས་པའི་སྐྱོན་ཀུན་ཟད་དང་ཡོན་ཏན་ཀུན་ལྡན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་ལ་ཟེར། སྤྱི་ཚོགས་འདིར་མི་ཚང་མ་འཆམ་མཐུན་མཉམ་གནས་ངང་འཚོ་བ་རོལ་ཐུབ། ཡུ་ཐོ་ཕི་ཨ་ཟེར་བའི་བརྡ་ཆད་འདི་ནི་དབྱིན་ཇིའི་མི་ཚུལ་རིང་ལུགས་པ་དང་ཆབ་སྲིད་པ་ཐོ་མ་སི་མོ་ཨཱ་རྗེ་སིས(St.Thomas More)1516ལོར་གསར་རྩོམ་བགྱིས་པའི་བརྩམས་ཆོས་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཡིན།\nབོད་འགྱུར་མིང་། སྤྲིན་རིས། མ་བརྙན་མིང་། Cloud Atlas རྒྱ་འགྱུར་མིང་། 云图 རྒྱལ་ཁབ། ཨ་རི། འཇར་མན། ཞང་ཀང་། སྐད་རིགས། དབྱིན་སྐད། འཁྲབ་ཁྲིད་པ། ཨའོ་ཀྲོའུ་སི་ཅི་མིང་སྲིང་། ཐང་མུའུ•ཐུ་ཁུ་ཝེ། གཙོ་འཁྲབ་པ།


༢༠༡༤ ལོའི་སྤྱི་ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༡༤ ཉིན་ནི་བྱང་ཨ་རིའི་མངའ་སྡེ་ཁེ་ལི་ཕོར་ནི་ཡའི་ཨར་ཝེན་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་[University of California Irvine]དབུ་བརྙེས་ཏེ་ལོ་ངོ་ལྔ་བཅུ་འཁོར་བའི་དུས་དྲན་དང་ ༢༠༡༤ ལོོའི་སློབ་ཐོན་མཛད་སྒོ་མཉམ་ཚོགས་ཀྱི་དུས་དྲན་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཡིན། ཉིན་དགུང་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ ཟིན་ལ་ཉེ་ཞིང་ཚ་གདུག་ཆེ་བའི་ཉི་དྲོད་འོག་ང་རང་ཐེ་བའི་མི་གྲངས་སྟོང་ཚོ་ཁ་ཤས་ Angel Stadium ཞེས་པའི་རྩེད་ཐང་ཆེན་མོའི་ནང་སྲིད་འཛིན་ཨོ་བྷ་མ་ཕེབས་རྒྱུར་སྒུག་ཡོད། རྒྱས་སྤྲོས་ཀྱི་རྣམ་པ་མེད་པའི་ཕེབས་བསུའི་འོག་སྲིད་འཛིན་མཆོག་སྐུ་མགྲོན་གཙོ་བོའི་ཚུལ་དུ་མཛད་སྒོའི་སྡིངས་ཆའི་ཐོག་ཕེབས་ཤིང་། དགུང་ཡོལ་ཆུ་ཚོད་ ༡༢ དང་སྐར་མ་ ༡༠ སྟེང་གསུང་བཤད་གནང་མགོ་བཙུགས་སོང་།\nསྐད་གསེང་མཐོ་ཞིང་ཉམས་འགྱུར་དང་བརྗིད་བག་གིས་ཁེངས་པའི་སློབ་ཐོན་གཏམ་བཤད་ཀྱི་བརྗོད་དོན་ཕལ་ཆེར་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་འཕྲོས་ཤིང་། དེང་སྐབས་ཆེས་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྱུར་བཞིན་པའི་ཁོར་ཡུག་གནད་དོན་ལ་མི་སྒེར་དང་གཞུང་འབྲེལ་གཉིས་ཀས་དོ་འཁུར་ཚུལ་མཐུན་ལེན་ཐུབ་པ་བྱུང་ཚེ་ཉེན་ཚབས་དང་འཇིགས་སྐྲག་གི་གཡུལ་ལས་རྣམ་པར་རྒྱལ་ངེས་དང་། སྐབས་དེའི་སློབ་ཐོན་སློབ་མ་རྣམས་ནི་རེ་བ་བཅོལ་ས་དང་། རྒྱལ་ཁ་ལེན་མཁན་གྱི་མི་སྣ་གཙོ་གྲས་སུ་གཏོགས་པ་ལྟ་བུའི་སྣང་བརྙན་བསྐྲུན་པའི་ཚོར་ཤུགས་ཆེ་བའི་གཏམ་བཤད་ཀྱིས་སློབ་ཐོན་སློབ་མ་ཚོར་རེ་སྤོབས་དང་ཆོད་སེམས། སྙིང་སྟོབས་དང་ཧུར་བརྩོན་གྱི་ངར་ཤུགས་ལྡན་པའི་སེམས་ཚོར་ཤུགས་ཆེ་བསྐྱེད་པར་བྱས་པའི་རྣམ་པ་མངོན་བཞིན་འདུག\nསྲིད་འཛིན་གྱིས། “ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་ནུས་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཚད་ཉིན་རེ་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། འབྱོར་འབྲིང་འཚོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་བཞིན་ཡོད་པའི་མི་གྲངས་བྱེ་བ་མང་པོར་རླངས་འཁོར་དང་འཁྱགས་སྒམ་ལྟ་བུའི་ནུས་ཤུགས་ཟད་གྲོན་ཆེ་བའི་འཚོ་ཐབས་ཆ་རྐྱེན་མཁོ་བཞིན་ཡོད། གལ་ཏེ་ང་ཚོས་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་རྩ་བརླག་ཏུ་འགྲོ་བའི་ཉེན་ཚབས་འདིར་གདོང་ལེན་ཚད་ལྡན་ཞིག་མ་བྱས་པ་ཡིན་ན་ང་ཚོ་ཐར་ཐབས་མེད་པའི་དཀའ་ངལ་ནང་ལྷུང་ངེས། ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ཚོའི་ནང་ནག་རྫས་གློད་གཏོང་[Carbon Pollution]གི་ཚད་གཞི་ཆེས་མྱུར་པོས་འཕེལ་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བཞིན་པའི་རིགས་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ཚོས་ཀྱང་དཀའ་ངལ་འདི་དག་ལ་གདོང་ལེན་ངེས་པར་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཨ་མི་རི་ཁར་ལྟོས་ན་ཁོང་ཚོ་ནི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་བ་ཐེབས་ཡུལ་ཡིན་པ་ཙམ་མ་ཟད་གྱོང་རྒུད་ཀྱང་ཆེས་མང་བ་ཕོག་ངེས་ཀྱི་རིགས་དག་ཡིན།\nའཛམ་གླིང་སྤྱིའི་འགྲོ་སྟངས་ལྟར་ཁོང་ཚོས་ཨ་མི་རི་ཁས་ཅི་ཞིག་བྱེད་མིན་དང་གང་ཞིག་ལག་བསྟར་བྱེད་མིན་ལ་བལྟ་རྒྱུར་སྒུག་ཡོད། ངའི་ཉམས་མྱོང་ལྟར་ང་ཚོས་དཀའ་ངལ་འདི་དག་སེལ་ཐབས་ཀྱི་ལས་དོན་བརྩམ་པ་ཡིན་ན་ཁོང་ཚོས་ཀྱང་འགུལ་སྐྱོད་རྒྱག་ངེས་ཡིན་ཅིང་། ཨ་མི་རི་ཁས་ལག་བསྟར་གྱི་ཁྲོད་ནས་དཀའ་ངལ་འདི་དག་སེལ་ཐབས་ཡོད་པའི་བདེན་དཔང་བྱས་ཚེ་ཁོང་ཚོ་ང་ཚོའི་རྗེས་སུ་འཇུག་ངེས་ཡིན། ཨ་རི་གཅིག་པུས་རང་བྱུང་གོད་ཆག་གི་ཉེན་ཚབས་འདི་དག་སེལ་མི་ཐུབ་ཅིང་། ཨ་རིའི་སྣེ་ཁྲིད་མེད་པའི་འཛམ་གླིང་གིས་དེ་བས་ཀྱང་དཀའ་ངལ་འདི་དག་སེལ་མི་ཐུབ། འདི་ནི་ངེས་པར་ཨ་མི་རི་ཁས་སྣེ་ཁྲིད་ཀྱིས་འཐབ་དགོས་པའི་རྒོལ་འཛིངས་ཤིག་ཡིན། དེར་བརྟེན་ང་རང་གཞུང་གི་ལས་ཁུངས་སུ་ནམ་གནས་བར་སྒེར་ངོས་ནས་ལས་དོན་འདི་དག་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱ་རྒྱུ་ཙམ་མ་ཟད་ལས་ཁུངས་ནས་ཐོན་རྗེས་ཀྱི་མི་སེར་དཀྱུས་མ་ཞིག་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་ལས་དོན་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཀྱིས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་ཡིན། ལས་དོན་འདི་དག་རྒྱུན་འཁྱོངས་ཆེད་ཁྱེད་ཚོ་མི་རབས་གསར་པའི་དཔུང་ཁག་ནི་དགོས་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོར་གྱུར་ཡོད།”31 ཅེས་གསུངས།\nགོང་དུ་སྲིད་འཛིན་གྱིས་གསུངས་པ་ལྟར། མི་འབོར་ས་ཡ་མང་པོ་སྒེར་སྤྱོད་རླངས་འཁོར་སོགས་ནུས་ཤུགས་ཟད་གྲོན་ཆེ་བའི་དངོས་པོའི་མཐུན་རྐྱེན་སྤྱོད་པའི་འབྱོར་འབྲིང་འཚོ་བར་ཁ་ཕྱོགས་པའི་གནས་བབ་འདི་ནི་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ལ་འཕྲད་རྒྱུའི་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་འགྱུར་ལྡོག་ཅིག་ཡིན། རྒྱ་ནག་སྐོར་ཆེད་མཁས་པ་མར་ཊིན་[Martin Jacques]གྱི་སྔོན་དཔག་རིགས་ཤིག་དཔེ་མཚོན་དུ་བཀོད་ནས་བཤད་ན། རྒྱ་ནག་གི་དཔལ་འབྱོར་ཉམས་རྒུད་མེད་པར་ད་ལྟའི་གནས་བབ་ལྟར་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན་ཚེ་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༣༡ ཚུན་མི་རེའི་ཡོང་འབབ་ཀྱི་ཚད་གཞི་དེ་ད་ལྟའི་ཨ་རིའི་གནས་བབ་ལ་སོན་ཐུབ་རྒྱུ་དང་། གནས་བབ་དེར་སོན་སྐབས། ད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་གི་འབྲུ་རིགས་བཟའ་བཅའི་སུམ་ཆ་གཅིག་ཙམ་འཛད་སྤྱོད་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། ད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་གི་ཤོག་བུ་བཟོ་སྐྲུན་འབོར་ཚད་ཀྱི་ལྡབ་གཅིག་གིས་མང་བ་བེད་སྤྱོད་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་ངེས།32\nདེ་བཞིན་དུ་ཁོང་ཚོའི་འཚོ་བའི་གནས་ཚད་སྒེར་བདག་རླངས་འཁོར་ཅན་གྱི་ད་ལྟའི་ཨ་རིའི་མི་སེར་གྱི་འཚོ་བའི་གནས་བབ་ལ་སོན་ཚེ་རྒྱ་ནག་ནང་རླངས་འཁོར་[Car]ས་ཡ་ཆིག་སྟོང་ལྷག་བརྒལ་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། འདི་ནི་ད་ལྟ་ས་ཡ་བརྒྱད་བརྒྱ་ཙམ་ཡོད་པའི་འཛམ་གླིང་གི་རླངས་འཁོར་[Car]གྱི་འབོར་ཚད་ལས་བརྒལ་རྒྱུ་དང་། ཚད་གཞི་དེ་འདྲ་ཞིག་ལ་སོན་ཚེ་ཉིན་རེར་ས་སྣུམ་བེ་རེལ་[Barrel]ས་ཡ་ ༩༩ ཙམ་བེད་སྤྱོད་བྱ་དགོས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ནི་ ༢༠༠༦ ལོར་གོ་ལ་ཁྱོན་ཡོངས་སུ་ཉིན་རེར་ས་སྣུམ་བེ་རེལ་ས་ཡ་ ༨༤ ཙམ་ཐོན་སྐྱེད་བྱས་33 པའི་གནས་བབ་ལས་ཀྱང་བརྒལ་རྒྱུ་ཡིན་སྟབས།34 འཚོ་བའི་གནས་བབ་འདི་འདྲ་ཞིག་ལ་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆས་ནམ་ཡང་འདང་ཐབས་མེད་པ་ཙམ་མ་ཟད། ད་ལྟ་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་བཞིན་པའི་འབྲུ་རིགས་ཀྱི་འབོར་ཚད་ལ་ཡང་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་དཀའ་ངལ་འོག་ནས་ཉམས་ཆག་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཡོང་ཉེན་ཡོད་དེ། ཉིན་ཤས་སྔོན་རྒྱ་ནག་གནམ་རིག་ལྷན་ཁང་[ China's Meteorological Administration]གི་མགོ་གཙོ་ཏིང་[Zheng Guogang]ཟེར་བས་ཤིན་ཧྭ་གསར་ཁང་བརྒྱུད་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱ་ནག་ནང་ཚ་དྲོད་འཕེལ་བ་དང་ཐན་སྐྱོན་གཏོང་བ། ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཉམས་རྒུད་དུ་འགྲོ་བ། ཆུ་མཛོད་ཆེན་མོ་ཁག་གིས་མཚོན་པས་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་གཞི་ཁག་ལ་དོ་ཕོག་ཤུགས་ཆེ་ཐེབས་རྒྱུ་དང་འབྲུ་རིགས་ཐོན་ཁུངས་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཉེན་བརྡ་བཏང་ཡོད་35 པ་ལྟར་ཡིན།36 ད་ལན་རྒྱ་ནག་གཞུང་འབྲེལ་གྱིས་རྒྱ་ནག་རྒྱལ་ནང་དུ་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཤུགས་ཆེ་ཡོད་པ་དང་དེར་གདོང་ལེན་ཚད་ལྡན་བྱེད་དགོས་པའི་གླེང་སློང་བྱས་པ་དེར་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་ལམ་ཆེ་ཁག་37 ནས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་བྱས་ཡོད།\nཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་གནས་སྟངས་འདིས་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་དང་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ལ་འཛེམ་གཟོན་མི་བྱེད་པའི་རྒྱ་ནག་དེ་ཉིད་ནུས་ཤུགས་གཙང་མ་[Clean Energy]བེད་སྤྱོད་ཀྱི་འཚོ་ཐབས་ལ་མ་ཞུགས་ཀ་མེད་དུ་གྱུར་པའི་སྐུལ་རྐྱེན་བྱེད་སྲིད། རྒྱུ་མཚན་ནི་མིའི་འཚོ་བའི་ཡར་རྒྱས་དེ་མུར་འགྲོ་དགོས་པ་དང་ཡར་རྒྱས་དང་མཐུན་པའི་དགོས་མཁོ་ཕུགས་འཕེར་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཞིག་སྐོང་དགོས་ན་འགྲོ་ལམ་གྱི་གདམ་ཀ་འདི་ལས་ལྷག་མེད་པས་རེད།\nསྤྱིར་མི་རྣམས་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་སུ་ཁ་ཕྱོགས་པ་འགྱུར་ལྡོག་ལེགས་པོ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་དགོས་ཀྱང་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ལ་གཏོར་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་འགྲོ་བའི་གནས་བབ་ཤུགས་ཆེ་ལྡན་པའི་ད་ལྟའི་འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་ཐབས་སུ་སོན་པ་འགྱུར་ལྡོག་ལེགས་པོ་ཞིག་ཏུ་བརྩི་ཐབས་མེད། དེས་ན་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་གཏོར་བརླག་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་པའི་མཇུག་འབྲས་ཤིག་ཐོན་རག་བར་སྒུག་ནས་མི་འདུག་པར་ད་ལྟ་ནས་མིའི་འདོད་འདུན་ཚད་མཐོན་པོའི་བར་སྐོང་ཐུབ་ཅིང་། རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་དོ་ཕོག་ཤུགས་ཆེ་ཐེབས་མི་དགོས་པའི་རང་བྱུང་གི་བགྲོད་པ་དང་འཚམ་པའི་འཚོ་ཐབས་ལམ་སྲོལ་ཚད་ལྡན་གྱི་རིགས་ཤིག་གསར་གཏོད་ཁྱབ་སྤེལ་དགོས་པ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེ་ཡིན།\nགནད་དོན་འདིའི་ཐད་སྲིད་འཛིན་གྱིས་ནན་བཤད་བྱས་པར། “ང་ཚོར་སློབ་ཐོན་སློབ་མ་ཁྱེད་ཚོའི་གྲས་ནས་ནུས་ཤུགས་གསར་པ་[New Fuels]གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་ཚན་རིག་པ་མཁོ་ཞིང་། ནུས་ཤུགས་དེ་ཚོ་འཕེལ་རྒྱས་དར་འཕེལ་གཏོང་བའི་བཟོ་སྐྲུན་ལས་རིག་པ་མཁོ། ང་ཚོར་འཕྲུལ་རིག་གསར་གཏོད་བྱེད་པའི་བཟོ་སྐྲུན་པ་མཁོ་ཞིང་། ཐོན་གསར་འཕྲུལ་རིགས་འཚོང་འགྲེམས་བྱེད་པའི་བཟོ་ཚོང་པ་མཁོ། ང་ཚོར་ནག་རྫས་ལ་མ་བརྟེན་པའི་[Zero-Carbon Components]ཚད་མཐོའི་འཕྲུལ་རིགས་[High-Tech]མཁོ་འདོན་གྱི་ལས་བཟོ་བ་མཁོ་ཞིང་། ནུས་ཤུགས་གཙང་མ་སྤྱོད་པའི་དུས་རབས་[Clean Energy Age]ཤིག་གི་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་འཛུགས་མཁན་གྱི་མི་སྣ་མཁོ། ང་ཚོར་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་དུ་གཏོང་བའི་འབག་བཙོག་གི་ཡར་རྒྱས་འདི་ལས་རིང་དུ་བརྒལ་ཏེ་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཕུགས་འཕེར་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པའི་ནུས་ཤུགས་[Sustainable Energy]མཁོ་སྤྱོད་ཀྱི་ལམ་ནས་ཡར་རྒྱས་སུ་འགྲོ་བར་ཞབས་འདེགས་སྒྲུབ་པའི་དང་བླང་ཞབས་ཞུ་བ་དང་ཚོང་དོན་མི་སྣ། ཆེད་མཁས་མི་སྣ་སོགས་མཁོ་བཞིནཡོད།”38 ཅེས་ནག་རྫས་སོགས་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ལ་ཚ་དྲོད་བསྐྱེད་པ་དང་འབག་བཙོག་བཟོ་བའི་ནུས་པ་ཤུགས་ཆེན་ལྡན་པའི་རྫས་རིགས་གློད་གཏོང་ལ་ཤུགས་ཆེར་བརྟེན་པའི་ད་ལྟའི་བཟོ་སྐྲུན་ལས་རིགས་ལ་རླབས་ཆེ་བའི་གསར་བརྗེ་བྱས་ཏེ། རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་གི་བགྲོད་པ་དང་འཚམ་ཞིང་ཕུགས་འཕེར་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པའི་ནུས་ཤུགས་གསར་སྐྲུན་གྱི་བྱ་བར་ཧུར་བརྩོན་གྱིས་ཞུགས་དགོས་པའི་ནན་བཤད་བྱས།\nད་ལྟའི་འཛམ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་སྲོལ་ནི་”འདོད་རྔམས་ལ་བརྟེན་པ་ལས་དགོས་མཁོ་ལ་བརྟེན་མེད་”39 སྟབས་འདོད་རྔམས་ལ་བརྟེན་པའི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་སྲོལ་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཤུགས་ཆེན་ཞིག་མ་བཏང་བར་དཀའ་ངལ་ཁག་སེལ་ཐབས་མེད། དེར་བརྟེན་ནག་རྫས་གློད་གཏོང་སོགས་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཤུགས་ཆེ་བསྐྲུན་མཁན་གྱི་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་དུས་ཡུན་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ནང་འགྱུར་ལྡོག་གསར་པ་ཞིག་ལ་ངེས་པར་ཁ་ཕྱོགས་དགོས་པར་འགྱུར་ངེས་ཏེ། གོང་དུ་རྒྱ་ནག་དཔེ་མཚོན་དུ་བཀོད་ནས་གསལ་སྟོན་བྱས་པ་ལྟར། རྒྱལ་ཁབ་ཕལ་མོ་ཆེས་ད་ལྟའི་ནུས་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་ལ་འགྱུར་ལྡོག་མ་བཏང་བར་སྔར་རྒྱུན་གྱི་ལམ་དེར་མུ་མཐུད་ཞུགས་པ་ཡིན་ན་ནམ་ཞིག་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་ཀྱིས་མིའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་གནས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་སྐོང་ཐབས་མེད་པ་དང་། ལྷག་དོན་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་དང་འབྲེལ་བའི་རང་བྱུང་གི་གོད་ཆགས་དང་མཁའ་རླུང་དང་འཐུང་ཆུ་སོགས་གཞི་རྩའི་འཚོ་གནས་དགོས་མཁོ་ཁག་ཉམས་ཉེས་སུ་ཕྱིན་པའི་ཉེན་ཚབས་ཤིག་ལས་ནམ་ཡང་ཐར་ཐབས་མེད་པའི་གནས་བབ་ཅིག་གི་ནང་ལྷུང་སྲིད།\nདེ་ཡང་རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས་རྩ་རྫོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་ཉིན་བཞིན་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་པ་འདིས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གིས་ངེས་པར་དུ་ཕུགས་འཕེར་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པའི་ནུས་ཤུགས་གཙང་མ་སྤྱོད་པའི་འཚོ་ཐབས་ལམ་སྲོལ་ལ་ཁ་ཕྱོགས་རྒྱུ་ཡིན་ཞིང་། སྐབས་དེར་ཕུགས་འཕེར་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པའི་ནུས་ཤུགས་གསར་པ་རྨང་གཞིར་བརྟེན་པའི་དཔལ་ཡོན་དང་འབྲེལ་བའི་རིག་གནས་དང་འཕྲུལ་རིགས། ལག་རྩལ་པ། བཟོ་གྲྭ། སློབ་གྲྭ། ཆེད་མཁས་མི་སྣ་སོགས་ནི་དུས་རབས་དེའི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་རྨང་གཞིའི་སྒུལ་ཤུགས་སུ་འགྱུར་ངེས་པ་དང་། ཨ་མི་རི་ཁས་ད་ལྟ་ནས་སྐབས་དེ་དུས་ཀྱི་དཔལ་ཡོན་རིག་གནས་དེའི་རྒྱུ་བདག་དང་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པོ་གཙོ་བོ་ཆགས་རྒྱུའི་གྲ་སྒྲིག་དང་འཆར་འགོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད།\nཉེ་ཆར་རང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་སྔོན་འགོག་དང་འབྲེལ་བའི་ལས་འཆར་ཁག་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ལོའི་སྤྱི་ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༣༡ ནང་ཚུད་རྒྱལ་ཚོགས་སུ་ཕུལ་འབྱོར་ཟིན་པ་དགོས་པའི་བཀོད་ཁྱབ་ལ་ཨ་རི་གཅིག་པུས་དུས་ཐོག་འབུལ་རྒྱུའི་ཁས་ལེན་ལས། དེ་མིན་རྒྱ་ནག་དང་རྒྱ་གར། བྷར་སིལ། ར་ཤི་ཡ། ཁེ་ན་ཌ། ཨོ་སི་ཀྲོ་ལི་ཡ་སོགས་ཀྱིས་དུས་ཐོག་ཕུལ་ཐབས་མེད་པའི་འབོད་སྐུལ་བྱེད་བཞིན་ཡོད། གནད་དོན་འདི་གཅིག་པུའི་ཐོག་ནས་ཀྱང་ཨ་རིས་ཇི་ཙམ་གོམ་པ་མདུན་སྤོས་བྱེད་བཞིན་པའི་གནས་སྟངས་མཚོན་ཐུབ།\nསྲིད་འཛིན་གྱིས་གཏམ་བཤད་གནང་བའི་སྐབས་སྟོང་ཚོ་བདུན་ལྷག་བརྒལ་བའི་ལོ་དེའི་སློབ་ཐོན་སློབ་མ་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང་གཙུག་ལག་སློབ་ཁང་གི་དགེ་སློབ་ལས་བྱེད་སོགས་ལ་རེ་སྤོབས་དང་ཆོད་སེམས་ཀྱི་ཚོར་ཤུགས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་བསྐྱེད་པར་བྱས་པའི་རྟགས་སུ་དགའ་སྤྲོ་དང་མངོན་བསྟོད། རྒྱབ་སྐྱོར་སོགས་མཚོན་པའི་ཐལ་མོ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བརྡབས་པ་སོགས་བྱས། ཁོ་བོ་ཁོར་ཡུག་ཉམས་རྒུད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་བའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་གུད་པ་ཁག་སེལ་ཐབས་དཀའ་བའི་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་མཁན་ཞིག་ལ་ཡང་སྐབས་དེའི་གཏམ་བཤད་ཀྱིས་རེ་སྤོབས་ཀྱི་ཚོར་སྣང་ཤུགས་ཆེ་བསྐྱེད་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང་།40 གཏམ་བཤད་ཀྱི་སྐབས་དེར་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་གང་འཚམ་ཆེན་པོ་བསྟན་པ་ལྟར་ཉེ་ཆར་སྟོན་པའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་སྙན་ཐོ་ལྟར་ན་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོ་ནི་བྱུང་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་སྔར་མ་བྱུང་བའི་ཚ་དྲོད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད།41\nདེ་ལྟར་ ༢༠༡༤ ནི་གོ་ལའི་བྱུང་རབས་ནང་གནམ་གཤིས་ཚ་དྲོད་ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་ནང་གི་ཚ་དྲོད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ལོ་ངོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་ཅིང་། ད་ལྟའི་ཆར་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཏུ་གོ་ལའི་ཚ་དྲོད་རྒྱས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་གྱུར་པའི་ནག་རྫས་སོགས་རྫས་ངན་གློད་གཏོང་གི་བཟོ་ལས་ཁག་མཚམས་འཇོག་མེད་པའི་ཚུལ་དུ་ལག་བསྟར་བྱེད་མུས་ཡིན་ཡང་། སྟབས་ལེགས་པ་ཞིག་ལ། ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་བཞིའི་རིང་རྒྱལ་སྤྱིའི་དཔལ་འབྱོར་ལ་ཉམས་རྒུད་མེད་པའི་ཐོག་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་ཚད་བརྒྱ་ཆ་ ༣ ཙམ་གྱི་འཕར་ཆ་བྱུང་ཞིང་ནག་རྫས་གློད་ཚད་ལ་འཕར་ཆ་མ་བྱུང་བའི་ཆེས་ཐོག་མའི་དུས་སྐབས་དེ་ཡང་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ནང་བྱུང་ཡོད།42 འདི་ནི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་སྔོན་འགོག་དང་འབྲེལ་བའི་རྒྱལ་སྤྱི་རང་བཞིན་གྱི་མཉམ་ལས་དང་ཚོགས་འདུ། ཁྲིམས་སྲོལ་གཏན་འབེབ། མི་མང་གི་ཤེས་ཡོན་གོ་རྟོགས་སྤེལ་བ་སོགས་ཀྱི་ལས་དོན་ཤུགས་ཆེན་པོས་སྤེལ་དང་སྤེལ་མུས་སུ་ཡོད་པར་གྲུབ་འབྲས་ཀྱང་མི་དམན་པ་ཐོན་བཞིན་ཡོད་པའི་མངོན་རྟགས་བཟང་པོ་ཞིག་ཡིན་ཆོག་ལ། འདིའི་ཐད་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནུས་ཤུགས་ལས་ཁང་[International Energy Agency]གི་དཔལ་འབྱོར་སྤྱི་ཁྱབ་པ་ཧྥ་ཏི་[Chief Economist Fatih Birol]ཡིས། “མངོན་རྟགས་བཟང་པོ་འདིས་དུས་རབས་འདིའི་ནང་འགྲོ་བ་མིས་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་ཉེན་ཚབས་ཆེ་བའི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་ལྡོག་གི་དཀའ་ངལ་ལ་ང་ཚོས་མཉམ་ལས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གདོང་ལེན་བྱེད་ཐུབ་པའི་རེ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་སྦྱིན་བྱུང་།”43 ཞེས་གསུངས་ཡོད།\nདེང་སྐབས་རྒྱལ་ཁབ་ཆེས་མང་པོ་ཞིག་ཕུགས་འཕེར་རྒྱུན་གནས་ཐུབ་པའི་ནུས་ཤུགས་གསར་པ་བེད་སྤྱོད་ལག་བསྟར་ལ་ཁ་ཕྱོགས་ཀྱིན་ཡོད་ཅིང་། དབྱིན་ཡུལ་དུ་ཉེ་ཆར་རང་ཉི་འོད་ནུས་པ་བེད་སྤྱོད་དང་འབྲེལ་བའི་སྟབས་བདེ་བའི་གློག་གསོག་འཕྲུལ་ཆས་ཀྱི་རིགས་ཤིག་གསར་ཐོན་བྱུང་བ་དང་། འཕྲུལ་ཆས་དེ་ཚོ་ནི་སྤྲིན་པ་སོགས་ཡོད་མིན་ལ་མི་ལྟོས་པར་ཉི་གློག་གསོག་ཐུབ་པ་དང་ཕར་ཚུར་འཁྱེར་སྟབས་བདེ་བ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་འགྲེལ་བཤད་བྱས་ཡོད། རང་རེའི་བོད་མཐོ་སྒང་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་ལྷོ་ཨ་ཕི་རི་ཀའི་ས་ཧ་རའི་བྱེ་ཐང་གི་མཇུག་ནས་ཉི་འོད་ནུས་པ་མཁོ་འདོན་གྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ལྡན་པའི་སའི་གོ་ལའི་ཐོག་གི་ས་ཁུལ་ཨང་གཉིས་པ་དེ་ཡིན་44 སྟབས། ད་ལྟ་ནས་རང་རེའི་བཙན་བྱོལ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱིས་ཉི་འོད་ནུས་པའི་རིག་གནས་ལ་དོ་སྣང་སློབ་སྦྱོང་ཡོང་བའི་ཁོར་ཡུག་བསྐྲུན་ཏེ་འབྱུང་འགྱུར་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ནང་རང་རྐྱ་འཕེར་བའི་ཐོག་ནས་ཉི་འོད་ནུས་པ་བེད་སྤྱོད་ཐུབ་པའི་གྲ་སྒྲིག་དང་འཆར་གཞི་ཡོད་པ་ཞིག་དགོས་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་ནས་གལ་ཆེན་དུ་མཐོང་།\nབོད་མཐོ་སྒང་གི་མི་འབོར་དང་འཚམ་པའི་དགོས་མཁོ་དང་། རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་གི་ཆགས་བབ་སོགས་གང་ཐད་ནས་གཞིགས་ཀྱང་། ནུས་ཤུགས་མཁོ་འདོན་བྱེད་པར་གཙང་ཆེན་ཁག་ལ་ཆུ་རགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང་། རྡོ་སོལ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་སོགས་ཁོར་ཡུག་ལ་གཏོར་བཤིག་ཚབས་ཆེན་གཏོང་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལས་རིགས་ལ་ལྟོས་དགོས་དོན་མེད།\nབཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཚོས་ཉི་འོད་ནུས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་འབྱུང་ཁམས་དང་འཚམ་པའི་ནུས་ཤུགས་བེད་སྤྱོད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་ལས་རིགས་ལ་དོ་སྣང་རྩ་བ་ནས་མ་བྱས་པ་ཡང་མིན། རྒྱ་གར་མངའ་སྡེ་ར་ཇི་སི་ཐན་དུ་རྟེན་གཞི་བྱས་པའི་[Barefoot College]ནི་ཁ་པར་དང་གློག་ཀླད། ཁ་བཟས་གཡོས་སྦྱོར་སོགས་ཉིན་རེའི་འཚོ་ཐབས་ཡོངས་རྫོགས་ཉི་འོད་ནུས་པ་འབའ་ཞིག་གི་བེད་སྤྱོད་ལ་བརྟེན་པའི་ཤེས་ཡོན་བསྟི་གནས་ཤིག་ཡིན་ལ། བསྟི་གནས་དེ་ཉིད་ཕྱག་འདེབས་མཛད་པོ་སྐུ་ཞབས་བྷང་ཀར་[Bunker Roy]ལགས་ལ་༸གོང་ས་སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོས་ཐུགས་འདུན་མཛད་པ་ལྟར། ཁོང་གིས་བསྟི་གནས་དེར་བོད་རིགས་བུད་མེད་གཉིས་ལ་ཉི་འོད་ནུས་པའི་འཕྲུལ་རིག་ལག་རྩལ་གྱི་ཤེས་ཡོན་སྤྲད་དེ་ཁོང་གཉིས་ཉི་འོད་ནུས་པའི་ལས་རིག་པར་གྱུར་ཐུབ་པ་བྱུང་ཡོད།45 བསྟི་གནས་དེར་སློབ་སྦྱོང་བྱས་ཏེ་ཉི་འོད་ནུས་པའི་ཆེད་ལས་པ་དང་། སོའི་སྨན་པ་སོགས་ཆགས་པར་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་ཀྱང་ཤེས་དགོས་དོན་མེད་དེ། བསྟི་གནས་དེས་ཨཕ་རི་ཀ་དང་ཨབ་གྷ་ནི་སི་ཐན་ལྟ་བུའི་ཆེས་མཐའ་འཁོབ་ཏུ་གྱུར་པའི་གྲོང་གསེབ་ཁག་ནས་བསྡུས་པའི་ཡི་གེ་འབྲི་ཀློག་ལྟ་ཅི་ཐ་ན་མི་ཚེའི་ནང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་སྒོ་ཐེམ་ཡང་བརྒལ་མ་མྱོང་བའི་ལོ་ངོ་བཞི་བཅུ་ནས་ལྔ་བཅུའི་བར་དུ་སོན་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་རིགས་ལ་ལག་བརྡ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་བརྒྱུད་ཉི་འོད་ནུས་པ་དང་སོའི་སྨན་དཔྱད་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སྤྲད་དེ། ཉི་འོད་ནུས་པའི་ཆེད་ལས་པ་དང་སོའི་སྨན་བཅོས་ཀྱི་ཆེད་ལས་པ་གྲངས་མང་ཐོན་པའི་གོ་སྐབས་བྱུང་ཡོད་ཅིང་། ཆེད་ལས་པ་དེ་ཚོས་ཨཕ་རི་ཀ་དང་དཀྱིལ་ཤར་ཡུལ་གྲུའི་ཡུལ་ལུང་ཆེས་མཐའ་འཁོབ་མང་པོར་ཉི་འོད་ནུས་པ་དང་འབྲེལ་བའི་གློག་གི་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་པའི་གནས་སྟངས་བྱུང་ཡོད།\nབསྟི་གནས་དེས་ལ་དྭགས་ནུབ་ར་ཁུལ་དུ་ཉི་འོད་གློག་གི་མཐུན་རྐྱེན་བསྐྲུན་ཡོད་པ་དང་། སྐུ་ཞབས་བྷང་ཀར་གྱིས་ནུབ་ར་ཁུལ་གྱི་བོད་རིགས་བུད་མེད་ཅིག་ལ་ཉི་འོད་གློག་གིས་ཁེ་ཕན་ག་ཚོད་བྱུང་མིན་དྲིས་པར། བུད་མེད་དེས་ཅུང་ཟད་བསམ་བློ་བཏང་རྗེས། “འདི་ནི་དགུན་དུས་ངས་རང་གི་ཁྱོ་གའི་ངོ་གདོང་མཐོང་བ་ཐེངས་དང་པོ་དེ་ཡིན།” ཞེས་ལན་འདེབས་བྱས་ཡོད།46 ཁུལ་དེར་གནམ་གཤིས་ཤིན་ཏུ་གྲང་ངར་ཆེ་ཞིང་གློག་གི་མཐུན་རྐྱེན་མེད་སྟབས། ཉིན་དགུང་ཁྱོ་གའི་ངོ་གདོང་མི་མཐོང་ཟེར་ན་ཅུང་ཟད་ཐལ་ཆ་ཆེ་ཡང་། དགོང་ཁར་ཁྱོ་གའི་ངོ་གདོང་མི་མཐོང་ཟེར་ན་དངོས་ཡོད་རང་ཡིན། ཉི་འོད་གློག་གི་མཐུན་རྐྱེན་ལྡན་པ་ནས་ཁོ་མོས་དགོང་ཁའི་དུས་སུ་ཡང་རང་གི་ཁྱོ་གའི་ངོ་གདོང་མཐོང་བའི་གོ་སྐབས་བྱུང་བ་ཙམ་མིན་པར་ཉི་གློག་གི་འོག་ནས་ནང་ལས་སྒྲུབ་པའི་གོ་སྐབས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད།\nའབྱུང་འགྱུར་གཞིས་བྱེས་མཉམ་འཛོམས་ཀྱི་དུས་སྐབས་སུ་བཙན་བྱོལ་བོད་མི་ཚོ་བོད་དུ་ཕྱིར་ལོག་གི་ཚེ། གཞིས་ལུས་བོད་མི་ཚོར་འཁྱེར་རྒྱུའི་ལག་རྟགས་ཡག་ཤོས་ནི། སྤྱིར་དེང་དུས་ཀྱི་ཤེས་ཡོན་སྤྱི་དང་ལྷག་དོན་བོད་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་འཚོ་གནས་ཆེད་དགོས་མཁོ་ཆེ་ཞིང་ཕུགས་ཕན་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རིག་ལག་ཤེས་ཀྱི་རྔན་པ་འདི་ལྟ་བུ་འཁྱེར་རྒྱུ་བྱུང་ཚེ། གྲང་ངར་ཆེ་ཞིང་མཐུན་རྐྱེན་ཆེས་དབུལ་བའི་མཐའ་འཁོབ་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་གནས་བཅས་པའི་རང་རེའི་ཤ་རུས་གཅིག་པའི་བོད་རིགས་སྤུན་ཟླ་ཚོས་དགའ་བསུ་ཞུ་ངེས་མ་ཟད། ད་ལྟ་ཆེས་ཉམས་ཞན་གྱི་གནས་བབ་ནང་ལྷུང་བཞིན་པའི་བོད་ཀྱི་སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་གི་བཀོད་པས་ཀྱང་བསུ་མ་བྱེད་ངེས།\n30 Remarks by the President Obama at University of California Irvine Commencement Ceremony, June 14, 2014\n31 Remarks by the President Obama at University of California Irvine Commencement Ceremony, June 14, 2014\n32 Martin Jacques, When China Rules the World [second edition published in penguin books 2012]p.202\n33 Lester R. Brown, ‘A New World Order’. Guardian, 25 January 2006.\n34 Martin Jacques, When China Rules the World [second edition published in penguin books 2012]p.202\n35 Climate change: China official warns of 'huge impact', 22 March 2015.\n36 Top Chinese Official Says Climate Change Is “Serious Threat,” Could Have “Huge Impact’’,By Ben Mathis-Lilley. http://www.slate.com/blogs/the_slatest/2015/03/23/china_global_warming_meteorologist.html\n37 China’s Awakening to Climate Change is Bad News for Coal, March 23, 2015\n38 Remarks by the President Obama at University of California Irvine Commencement Ceremony, June 14, 2014\n40 ཁོ་བོའི་དབྱིན་སྐད་ཤེས་ཚད་ཞན་སྐྱོན་གྱིས་གཏམ་བཤད་དངོས་གཞིའི་སྐབས་གོ་རྟོགས་མ་ཐུབ་པའི་བརྡ་དང་ཐ་སྙད་ཀྱི་རིགས་མང་དག་ཅིག་ལ་འགྲེལ་བཤད་དང་བསམ་ཚུལ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་རོགས་བོད་མིང་ལ་བྱང་ཆུབ་ཞུ་བའི་གུས་པའི་ངོ་ཤེས་ཁོང་ལ་ཡང་སྐབས་འདིར་བཀའ་དྲིན་རྗེས་དྲན་ཞུ་བཞིན་ཡོད། གཏམ་བཤད་རྗེས་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭར་ཕྱིར་ལོག་གི་ལམ་བར་དུ་ super underrated ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་གི་ནང་དོན་ལ་བགྲོ་གླེང་བྱེད་པ་ནས་མགོ་བརྩམས་ཏེ་ཁོང་གིས་སྲིད་འཛིན་གྱི་གཏམ་བཤད་གོ་དཀའ་བའི་རིགས་ལ་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་ད་ལྟ་དྲན་གསོས་ཀྱི་འདུག\n41 NASA, NOAA Find 2014 Warmest Year in Modern Record, January 16, 2015\n425Ways to Reduce the Drivers of Climate Change, March 18, 2015\n43 Global energy-related emissions of carbon dioxide stalled in 2014, 13 March 2015\n44 Michael Buckley, Meltdown in Tibet: China’s reckless destruction of ecosystems from the highlands of Tibet to the deltas of Asia. P57\n45 The Wisdom of Compassion: Stories of Remarkable Encounters and Timeless Insights His Holiness the Dalai Lama and Victor Chan. [First published in Great Britain in 2012 by Bantam Press]p233\n46 The Wisdom of Compassion: Stories of Remarkable Encounters and Timeless Insights His Holiness the Dalai Lama and Victor Chan. [First published in Great Britain in 2012 by Bantam Press]p205 སྐུ་ཞབས་བྷང་ཀར་གྱི་སྐོར་དཔེ་དེབ་འདིའི་ནང་གསལ་ཞིང་། TED ཞེས་པའི་གཏམ་བཤད་ཀྱི་སྡིངས་ཆར་སྩལ་བའི་ཁོང་གི་ཡིད་སེམས་འགུག་པའི་གཏམ་བཤད་ཀྱང་འདུག་པ་ང་ཚོ་བོད་རིགས་ཚོས་བལྟ་ཀློག་དགོས་རྒྱུ་ཤིན་ཏུ་གལ་ཆེར་གྱུར་འདུག


ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༡༥ དང་༡༧ བཅས་སུ་ཅན་དྷི་གྷར་དང་བྷ་རོ་ཊ་ས་གནས་གཉིས་ལ་ས་རྒྱུན་གསར་བཙུགས་དང་འཕོ་ལེན་གནང་ཡོད། – བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པ།\nབོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་ཚོགས་གཙོ་ཚེ་བརྟན་ནོར་བུ་དང་ཚོགས་གཞོན་ཀརྨ་གཡང་གྲུབ་གཉིས་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ་ ༤ ཚེས་༡༥ དང་༡༧ བཅས་སུ་ཅན་དྷི་གྷར་དང་བྷ་རོ་ཊ་ས་གནས་གཉིས་སུ་ཆེད་ཕེབས་གནང་ནས་ས་རྒྱུན་གསར་བཙུགས་དང་འཕོ་ལེན་བཅས་གནང་ཡོད་པ་རེད། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༨ ཟླ་༤ ཚེས་༡༥ རེས་གཟའ་ཉི་མ་ཉིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཙོགས་པའི་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་ཚོགས་གཙོ་དང་ཚོགས་གཞོན་གཉིས་ཅན་དྷི་གྷར་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ས་གནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་ཚོགས་མི་དང་མཉམ་དུ་དབུས་སའི་འབྲེལ་ལམ་བྱེད་ཕྱོགས་སྐོར་ལ་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་དང་ས་རྒྱུན་གསར་སྙིང་འཕོ་ལེན་གྱི་ཚོགས་གཙོ་ཀུན་བཟང་ལྷ་མོ་ལགས་ནས་ཚོགས་གཙོ་གསར་བ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་དབྱངས་ལགས་སུ་རྩིས་ལེན་རྩིས་སྤྲོད་ཀྱི་ལས་དོན་ཡོངས་ལགས་འགྲུབ་བྱུང་ཡོད།\nCentral Executive President and vice President of NDPT meeting with Chandigarh regional members on Aprll15, 2018\nདེ་བཞིན་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༨ ཟླ་༤ ཚེས་༡༧ རེས་གཟའ་མིག་དམར་ཉིན་བྷ་རོ་ཊའི་བོད་མིའི་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ས་གནས་གཞོན་ནུ་དང་སློབ་མའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་གོ་སྒྲིག་འོག་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་ཚོགས་གཙོ་དང་ཚོགས་གཞོན་གཉིས་ས་གནས་སུ་ཆེད་བཅར་གྱིས་མཐོ་སློབ་སློབ་མ་རྣམ་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་ངོ་སྤྲོད་གཏམ་བཤད་དང་སྦྲགས་བྷ་རོ་ཊ་ས་གནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་ཡན་ལག་ས་གནས་གསར་བཙུགས་དང་ས་རྒྱུན་ཚོགས་གཙོ་བསྟན་འཛིན་ཆོས་འཛིན་ལགས་ཀྱི་གཙོས་ས་རྒྱུན་བསྐོ་བཞག་བཅས་ཀྱི་ལས་འཆར་ལགས་འགྲུབ་བྱུང་ཡོད།\nVisit of Central executive President and vice President of NDPT to Baroda University meeting with Tibetan Student Union. Founded Baroda regional NDPT on April 17, 2018 and appointed Mr. Tenzin Choszin as Baroda regional President of NDPT.\nPrevious Previous Post: ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་གཉིས་ལ་འཚམས་འདྲི་ཞུས་ཡོད།\nNext Next Post: མང་གཙོ་དང་ཆིག་སྒྲིལ་ཐོག་བགྲོ་གླེང་།\nOne thought on “ཟླ་འདིའི་ཚེས་ ༡༥ དང་༡༧ བཅས་སུ་ཅན་དྷི་གྷར་དང་བྷ་རོ་ཊ་ས་གནས་གཉིས་ལ་ས་རྒྱུན་གསར་བཙུགས་དང་འཕོ་ལེན་གནང་ཡོད།”\nDTP on\t 2018 ལོའི་ཟླ4ཚེས 25 ཉིན།\nExcellent work NDPT Central Executive…Visit to and interacting with youths is need of an hour. Thumbs Up


བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པས་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་གསར་ཕེབས་ལ་འཚམས་འདྲི་ཞུས་ཡོད། – བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པ།\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༣༡ ཉིན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་ཚོགས་གཙོ་ཚེ་བརྟན་ནོར་བུ་དང་། དབུས་རྒྱུན་ཕྱི་འབྲེལ་འགན་འཛིན་ཚེ་རིང་དབྱངས་འཛོམས་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་སློབ་སྟོན་པ་ཚེ་ཕྱག་ཐུབ་བསྟན་སྙན་གྲགས་ལགས་བཅས་ཧི་མལ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ ཤི་རི་རྗེའི་རམ་ཁྲ་ཀུར་(Shri Jai RamThakur) མཆོག་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་གསར་བ་ལ་འདེམས་ཐོན་བྱུང་དོན་ལྟར་ཕེབས་པར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པའི་འཚམས་འདྲི་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཀྱི་མཇལ་དར་བསྒྲོན་འབུལ་དང་འབྲེལ། ཚོགས་པ་ངོ་སྤྲོད་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། ༧གོང་ས་མཆོག་གི་ཕྱག་རྩོམ་གནང་པའི་ངོས་ཀྱི་ཡུལ་དང་ངོས་ཀྱི་མི་མང་ཞེས་པའི་དབྱིན་ཡིག་ཕྱག་དེབ་གཅིག་བཅས་འབུལ་ལམ་ཞུས་ཡོད་པ་རེད་འདུག།\n31st of January,2018,we the National Democratic Party of Tibet Central President Mr.Tsetan Norbu and Executive International Secretary Miss.Tsering Yangzom with NDPT’s advisor Tsecha Thupten Nyedak went to congratulate the newly elected chief minister of Himachal Pradesh Shri.Jai Ram Thakur with traditional scarf,one of the His Holiness the Dalai Lama’s book ( My Land and My People)and NDPT’s brochure, annual magazine. We thank the Govt.of Himachal Pradesh for its great support for Tibetan people and provided great hospitality from the Govt.of India.Thank you India.\nPrevious Previous Post: སྐུའི་བླ་སྨན་ཡེ་ཤེས་དོན་ལྡན་མཆོག་ལ་རྒྱ་གར་དབུས་གཞུང་གི་ཆེས་སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་པདྨ་ཤྲི་གཟེངས་རྟགས་གནང་ཡོད།\nNext Next Post: བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མང་གཙོ་ཚོགས་པས་ཧི་མ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་དང་ཟ་འབྲུའི་བློན་ཆེན་ཀིཤྣ་ཀ་པུར་མཆོག་བསྐྱར་འདེམས་བྱུང་བར་འཚམས་འདྲི་ཞུ་ཡོད།