འ་ཞ་ནི་ཨརྱའི་སྒྲ་དོན་ལ་མཚུངས་པའི་མིང་ཡིན་པ་ནས་འ་ཞའི་རིགས་རྒྱུད་དེ་ཡང་ཨརྱ་མི་རིགས་སུ་འབྲེལ་ཚུལ་དཔྱད་པ། | ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ།\n2020-06-29 09:44:28 བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་། ཀློག་གྲངས།\nནང་དོན་གནད་བསྡུས། འ་ཞ་ཞེས་པ་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་འཕགས་པའི་སྐད་དོད་ཨརྱའི་སྒྲ་འགྱུར་བའི་འབོད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་བརྟག་ན། སྤྱིར་བཏང་རིགས་རུས་ཀྱི་མིང་དུ་བྱེད་པའི་འ་ཞ་ནི་ཚོ་ཁག་དང་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་མིང་ཡིན་པ་དང་། འ་ཞ་བོན་པོ་ཟེར་བ་ནི་ཆོས་དང་རིག་གནས་གང་རུང་ལ་མཁས་པའི་མིང་སྟེ་དེང་སང་ལྟར་ན་བླ་མ་འཕགས་པ་ཞེས་པའི་དོན་ཡིན། འ་ཞ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་སྡོད་གནས་སམ་འཚོ་ཡུལ་ནི་གུ་ར་ཝ་ཏ་ཅེས་བྱའི་ཡུལ་ཁམས་ཡིན་པ་དང་། རྒྱའི་ཡི་གེར་ཨརྱ་མི་རིགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་སྡོད་གནས་སམ་འཚོ་ཡུལ་གྱི་མིང་དུ་乌拉尔山脉ཟེར་བ་གཉིས་ཕན་ཚུན་བསྡུར་ཚེ་སྒྲ་དོན་གཅིག་ལ་ངེས་པ་དང་། ཨརྱ་མི་རིགས་དེ་རིམ་གྱིས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས་ཡ་གླིང་གི་ས་ཆ་ཁག་ལ་སླེབས་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡིན་པ་སོགས་རྒྱུ་མཚན་དུ་མའི་ངོས་ནས་བརྟག་ན་འ་ཞ་མི་རིགས་ཀྱི་རུས་རྒྱུད་ཀྱི་ཐོག་མའི་མཆེད་ཁུངས་དེ་ཨརྱ་མི་རིགས་སུ་གཏུགས་དགོས་པའི་གནས་ལུགས་ཤིག་ཤེས་ཐུབ།\nཚིག་གཙོ་བོ། འ་ཞ། ཨརྱ། འཕགས་པ། རིགས་རུས།\nལེགས་སྦྱར་སྐད་དུ་ཨརྱ་ཞེས་འབོད་པའི་མི་རིགས་དེ་བོད་ཀྱི་སྐད་དུ་འཕགས་པའི་རིགས་སུ་གྲགས་ཤིང་། མི་རིགས་དེ་དང་བོད་ཀྱི་རུས་རྒྱུད་ཁྲོད་ཀྱི་ལྡོང་རིགས་འ་ཞ་གཉིས་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་ཚུལ་སྔོན་ཆད་སུ་ཞིག་གིས་གླེང་སློང་གནང་མེད་ཀྱང་། ཨརྱའི་མི་རིགས་ཐོག་མའི་འཚོ་བའི་ཡུལ་གྱི་མིང་དང་འ་ཞ་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ཡུལ་མིང་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཚུལ་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་འགོད་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་འཁེལ་བ་དང་། ཨརྱའི་སྒྲའི་བཀླག་སྟངས་གཞན་ཞིག་ལ་ཨ་ཞའམ་འ་ཞ་ཞེས་པར་འགྱུར་ཚུལ་དང་། ཨརྱ་མི་རིགས་དེ་རིམ་གྱིས་ཡ་གླིང་གི་ས་ཁྱོན་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་པའི་ཚུལ་ལས་མི་རིགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་མའི་རུས་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་ངེས་ཤིང་། རིམ་གྱིས་ཨརྱ་མི་རིགས་དེ་ལས་གྱེས་པའི་རུས་རྒྱུད་ཅིག་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་དུ་གཞིས་ཆགས་པ་ནས་ལོ་ཟླའི་བསྐལ་བ་རིང་མོ་བརྒྱུད་པའི་ཁྲོད་རུས་རྒྱུད་གཅིག་ལས་གྱེས་པའི་མི་རིགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་སུ་གྱུར་ཞིང་ཡུལ་དུས་ཀྱི་དབང་གིས་སྔོན་གྱི་མིང་འབོད་དེ་ཡང་སོ་སོར་གྱུར་བ་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ཚུལ་རགས་ཙམ་བརྗོད་པར་འདོད།\n1. འ་ཞ་དང་ཨརྱའི་སྒྲ་གདངས་ཀློག་ཚུལ་གཅིག་ཡིན་ཚུལ། འ་ཞ་ཞེས་པའི་མིང་འདི་སུ་ཞིག་གིས་བཀླག་པའི་དུས་སུ་རྟག་ཏུ་ད་ལྟའི་འ་དང་ཞ་ཡིག་གི་སྒྲ་བཞིན་ཀློག་བཞིན་ཡོད་ཀྱང་། མིང་དེའི་བྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཕུགས་དེད་ན་རྒྱུ་མཚན་གཞན་ཞིག་སྟེ་འཕགས་པའི་སྐད་དོད་ཨརྱའི་སྒྲའི་བཀླག་སྟངས་ཤིག་ཡིན་པ་ནི། ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་P.T.849ཤོག་དྲིལ་གྱི་ཐིག་ཕྲེང་154དང་155་གཉིས་ཀྱི་མཚམས་སུ།། ཨ་སིད་ཏི་བྱེ་འཛ་ན། ཀ་ཁ་ག་འག་ང༌། ཙ་ཚ་ཛ་འཛའ་ཉ༌། ཏ་ཐ་འད་ད་ནཱ༌། ཏ་ཐ་འད་ཐ་ན། པ་ཕ་འབ་བ་མ། འཞ་ར་ལ་འབཱ་ས་ས་ས་ཧ་ཁྱའ༌། ཞེས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་གསལ་བྱེད་སོ་བཞི་བཀོད་པའི་ནང་། འཞ་ར་ལ་འབཱ། ཞེས་ཡི་གེ་བཞི་བྱུང་པ་ནི་སོ་སོར་ད་ལྟའི་གསལ་བྱེད་ཡ་ར་ལ་ཝ་རྣམས་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལས། འཞ་ཞེས་གསལ་བྱེད་ཉིས་སྦྲགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བྱུང་བ་དེ་སྒྲ་མཚམས་གཅིག་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་པའི་ཡི་གེ་ཡིན་པ་ནི་མཐར་གནས་ཀྱི་ཡི་གེ་བཞིའི་དང་པོ་ཡ་ཡིག་གི་དོད་དུ་འཞ་ཞེས་བྱུང་བ་དེས་ཤེས་ཤིང་། ཞའི་སྔོན་དུ་འ་ཡིག་ཐོན་པར་ད་ལྟ་སེམས་ན་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ལྟ་བུར་གྱུར་མོད། དེ་ལྟའི་འཇོག་ཚུལ་གྱིས་ཡ་ཡིག་སྟོན་པ་ནི་སྐབས་དེའི་མཁས་པའི་ལག་ལེན་སྟེ། ལྷ་བླ་མ་ཤེས་འོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་དུ། ཡི་གེ་ལ་ཞིག་གེ་①ཞེས་བྱུང་པ་དང་། མངའ་རིས་རྩ་འདའ་ཁུལ་དུ་ད་ལྟའང་ཞ་ཡིག་འདི་ཡ་ཡིག་ལྟར་བཀླག་ཆོག་པའི་ཡི་གེ་ཡིན་པ་ལྟར། ད་ལྟའི་ཁམས་སྡེ་དགེ་ཕྱོགས་སུ་གཡག་ལ་གཞག་དང་། གཡག་ཤ་ལ་གཞག་ཤ། ཞེས་ཞ་ལ་ཡའི་སྒྲ་ཅུང་ཟད་ལྡན་པ་ཙམ་དུ་ཀློག་པ་དང་། ཨ་མདོའི་ཁ་སྐད་དུའང་། ལ་གཞས་དང་ལ་ཡེ་གང་བདེར་སྤྱོད་པའི་ངོས་ནས་བརྟག་ན་རང་རེ་ཨ་མདོ་ས་ཁུལ་དུའང་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་ཞ་ཡིག་དང་ཡ་ཡིག་གང་བདེར་སྤྱོད་པའི་སྲོལ་ཡོད་ཅིང་། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་དུ་ཡ་ཡིག་གི་དོད་དུ་འཞ། ཞེས་བཀོད་པའང་ཞ་ཡིག་དེ་ཡ་ཡིག་བཞིན་བཀླག་ཆོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ། དེ་ལྟར་ཞ་ལ་ཡ་ཡིག་གི་སྒྲ་གདངས་འབྱུང་བ་རང་རེ་སྐད་དང་ཡི་གེ་དེ་ཙམ་དུ་མ་ཟད། བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཡིག་རིགས་གཞན་ཏེ་《ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་》དུ་རང་རེའི་རུས་རྒྱུད་ཞང་ཞུང་གི་སྒྲར་ “羊同”ཞེས་བྱུང་པའི་ནང་། ཞང་དང་羊གཉིས་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་གཅིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པར་བརྟག་ན། དུས་སྐབས་དེ་ཙམ་དུ་ཞ་ཡིག་དེ་ཡ་ཡིག་བཞིན་བཀླག་པའི་ཡི་གེ་ཡིན་པ་གསལ་བཤད་བྱ་ཐུབ། དེ་ལྟར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བསྟན་བཅོས་སུ་འ་ཞ་ཞེས་བྱུང་བ་དེ་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་རང་རེ་ཡུལ་དུ་འ་ཡ་ཞེས་བཀླག་པ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲའི་མིང་ངམ་བཀླག་སྟངས་དེ་གང་ནས་བྱུང་བའམ་ཁུངས་ནི་གང་ཞེ་ན། ལེགས་སྦྱར་གྱི་འཕགས་པའི་སྐད་དོད་ཨརྱ་ཞེས་འབོད་པའི་སྒྲར་གོ་དགོས་པ་ནི་གོང་གསལ་ཡི་གེ་བཀླག་གདངས་དང་འ་ཞ་བོན་པོ་ཞེས་པའི་བརྗོད་ཚུལ་དེ་དག་ལས་ཤེས་ཐུབ་བོ།\nའ་ཞའི་སྒྲ་འདི་བོན་པོ་ཞེས་པའི་མིང་དང་ལྷན་དུ་བྱུང་སྐབས་བླ་མ་འཕགས་པའམ་བླ་མ་མཆོག་དང་ཕུལ་བྱུང་གི་དོན་ལ་འཇུག་སྟེ། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་P.T.992ཤོག་དྲིལ་གྱི་ཤོག་ལྷེ་27པའི་ཐིག་ཕྲེང1པར། བོན་པོ་དང་པོན་མོ་གཉིས་ལྷ་བཀའ་ནོད་ཅིང་ཁ་ནས་བྱུང་རྒྱལ་དུ་སྨྲ་བ། ཞེས་དང་། P.T.119ཤོག་དྲིལ་གྱི་ཐིག་ཕྲེང10པར། ལྷ་དང་འདྲེ་ལས་སྩོགས་པ་། མྱིའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་པའི་རྣམས་།། ངས་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཟེར་བ། དཔེར་ན་བོན་པོ་། བོན་མོ་ལྟ་བུ། ཞེས་བཀོད་པ་རྣམས་ལས་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་བོན་པོ་དང་བོན་མོ་ནི་སྐབས་དེའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་བཀུར་ཡུལ་དམ་པ་ལྷ་མཐོང་འདྲེ་མཐོང་སྨྲ་བའི་སྐྱེས་བོའི་རིགས་ལ་ཟེར་ཏེ། དེང་སང་ལྷ་བ་དང་མོ་མའམ། དེ་ལས་ཆེ་བ་ལེགས་ཉེས་སྟོན་པའི་བླ་མ་ཞེས་པར་མཚུངས། མིང་དེར་ཚིག་གྲོགས་སུ་འ་ཞ་སྦྱར་བ་ནི་《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ལས། དེ་ཚེ་རྒྱ་གར་ཡུལ་དང་སྟག་གཟིག་མཚམས། །གུ་ར་ཝ་ཏ་ཅེས་བྱའི་ཡུལ་ཁམས་ནས། །མུ་སྟེགས་བོན་པོ་འ་ཞ་ཞེས་པ་བྱུང་ ②ཞེས་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།》ལས། རྒྱལ་པོ་གྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྐུ་རིང་ལ།། ཏ་ཟིག་འ་ཞ་བོན་པོ་གདན་དྲངས་ནས།། རྡོ་ནག་ཐོམ་དོ་ལྷུ་དང་སྡུམ་དུ་སྦྲེལ།། ཤི་ལྤགས་སྐྱ་མོའི་བླ་བཞི་འབྲིང་དུ་འདྲ།། གསོན་གྱི་ལྷ་མཆོད་གཤིན་གྱི་འདྲེ་འདུལ་བྱུང་③།། ཞེས་དང་། 《རྒྱལ་རབས་ཟླ་རིགས་མ》ལས། དེའི་རྗེས་ལ་རྗེ་དྲི་གུམ་བཙན་པོའི་སྐུ་རིང་ལ། རྒྱ་དང་ཏ་ཟིག་གི་ས་མཚམས་ནས་མུ་སྟེགས་བྱེ་བྲག་པའི་ལྟ་བ་འཛིནད་པའི་འ་ཞའི་བོན་པོ་ཞིག་བྱུང་སྟེ་། ལམ་ལམ་ནི་འབར་། ཐོག་ཐོག་ནི་གསལ་བའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཅན་དུ་གསོལ། ནི་གྱེར་སྙན་དང་རྔ་ཐབས། གྲུབ་པའི་འབྲས་བུ་ནི་གསོན་ལྷ་ནི་མཆོད། ཤིན་[གཤིན]དྲི་ནི་འདུལ་བའི་བོན་པོ་ནག་པོ་དར་བས་ཆོས་ལུགས་རབ་ཏུ་མྱི་བཟང་སྟེ་④། ཞེས་བཀོད་པ་རྣམས་ལ་གསལ་པའི་མུ་སྟེགས་བོན་པོ་འ་ཞའམ་ཏ་ཟིག་འ་ཞ་བོན་པོ་ཟེར་བ་ནི་གསོན་གྱི་ལྷ་མཆོད་དང་གཤིན་གྱི་འདྲེ་འདུལ་བའི་ཆོ་ག་བྱེད་མཁན་སྟེ་སྐབས་དེར་བླ་རུ་བཀུར་བའི་ཡུལ་ཡིན་པས། དེ་ལྟའི་ཆོ་ག་བྱེད་མཁན་གྱི་བོན་པོར་མིང་བླ་ཐབས་སུ་བསྣན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འ་ཞ་བོན་པོའམ་བོན་པོ་འ་ཞ་ཞེས་བརྗོད་པ་དང་བརྗོད་ཚུལ་དེས་བླ་མ་འཕགས་པའམ་བླ་མ་མཆོག་དང་ཕུལ་བྱུང་ཞེས་པའི་དོན་བསྟན། དེ་ལས་བརྟག་ན། འ་ཞ་དང་ཨརྱ་ཞེས་པ་ནི་ཡུལ་དུས་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་འགྱུར་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཙམ་ལས་མ་གཞིའི་གདངས་གཅིག་པའི་ཡི་གེ་ཡིན་པ་དང་། དོན་གྱི་ངོས་ནས་འཕགས་པའམ་མཆོག་ལ་འཇུག་པ་མཚུངས་པ་ཤེས་ཐུབ་པས། འ་ཞ་དང་ཨརྱ་གཉིས་ནི་སྒྲ་དོན་གཉིས་ཀ་ནས་མཚུངས་པའི་མིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་མགྲིན་པ་གཟེངས་སུ་བཏེགས་ནས་སྨྲས་ཆོག་གོ།\nའ་ཞའི་སྔོན་གྱི་ཡུལ་མིང་དེ་རྒྱ་བོད་ཀྱི་ཡི་གེར་འགོད་ཚུལ་མཚུངས་པ་ནི་《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ལས། དེ་ཚེ་རྒྱ་གར་ཡུལ་དང་སྟག་གཟིག་མཚམས། །གུ་ར་ཝ་ཏ་ཅེས་བྱའི་ཡུལ་ཁམས་ནས། །མུ་སྟེགས་བོན་པོ་འ་ཞ་ཞེས་པ་བྱུང་④།། ཞེས་བཀོད་པ་ལས་འ་ཞ་བོན་པོ་ཞེས་པ་བྱུང་ཡུལ་གྱི་མིང་ལ་གུ་ར་ཝ་ཏ། ཟེར་ཚུལ་བཤད་པ་དང་། རྒྱའི་ཡི་གེར་ཨརྱ་མི་རིགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་ནི་ཨུ་རུ་སུའི་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་རི་ཁུལ་ཞིག་ཏུ་乌拉尔山脉ཞེས་འབོད་པའི་ཡུལ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དག་ཕན་ཚུན་བསྡུར་ཚེ། གུ་ར་ཝ་ཏ་ནི་རྒྱའི་ཡི་གེར་乌拉尔ཞེས་བཀོད་པའི་ཡུལ་མིང་དེའི་འབྲི་ཚུལ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་ཞིབ་ཏུ་བརྗོད་ན་乌拉ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་ཡི་གེར་གུ་ར་ཞེས་བཀོད་པའི་སྒྲ་གདངས་འགོད་ཚུལ་ཡིན་ལ། 尔ནི་ཡིག་རྙིང་ཁག་ཏུ་ཝ་དང་འྭ་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་རྣམ་པ་ལས་乌拉尔ཞེས་པ་ནི་གོང་གསལ་བསྟན་བཅོས་སུ་གུ་ར་ཝ་ཏ་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ། དགེ་ཆོས་ཀྱིས་མཛད་པའི་《དེབ་དཀར་》དུ་འ་ཞ་མི་རིགས་ཀྱི་གནས་ཡུལ་བསྟན་པ་ལས། འ་ཞ་དེ་སོག་རིགས་དེང་སང་ཨུ་རུ་སིའི་ཁོངས་སུ་ཡོད⑤ཅེས་གོང་གསལ་ལྟར་འ་ཞའི་རིགས་རྣམས་འཚོ་ཡུལ་ནི་ཨུ་རུ་སུའི་ཁོངས་ཡིན་པར་བཤད་ཅིང་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་མིང་ལ་སོག་རིགས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་སྔོན་གྱི་དུས་སུ་སྟག་གཟིག་ལ་ཉེ་བའི་ཡུལ་དུ་སོག་དག་ཅེས་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཡོད་པ་དེ་དང་རྗེས་སུ་ཨུ་རུ་སུ་ལ་འདབས་འབྲེལ་དུ་གནས་པའི་སོག་པོའམ་ཧོར་རིགས་སུ་གྲགས་པ་དེ་དག་ལ་འཁྲུལ་བར་མི་བྱ་སྟེ་དེའི་བསྟན་ཡུལ་ཡང་སྐབས་དེར་བྱང་ཕྱོགས་སུ་འཚོ་བའི་མི་རིགས་སུ་ངོས་འཛིན་པའི་ཨརྱ་འམ་འ་ཞའི་རིགས་དེའི་མིང་བརྗོད་ཚུལ་ཙམ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཕྱིས་སུ་མི་རིགས་གཉིས་སུ་ངོས་འཛིན་པའི་ཨརྱ་དང་འ་ཞ་གཉིས་ཀྱི་ཐོག་མའི་སྡོད་ཡུལ་གཅིག་པ་དང་། སྡོད་ཡུལ་གཅིག་ཡིན་ན་མི་རིགས་གཅིག་ཡིན་པའི་ཁྱབ་པ་འགོད་ཐབས་མེད་ཀྱང་། ཁོ་ཚོའི་དང་ཐོག་གི་མིང་འབོད་ཀྱི་སྒྲ་གདངས་གཅིག་ལ་ངེས་པ་དེས་འ་ཞ་དང་ཨརྱ་མི་རིགས་གཉིས་ནི་ཐོག་མའི་དུས་སུ་མི་རིགས་སོ་སོ་བ་མིན་པ་ཤེས་ཐུབ་ལ། དེ་ལས་ཁོ་ཚོ་ནི་ཐོག་མའི་རུས་རྒྱུད་གཅིག་ནས་མཆེད་པའི་མི་རིགས་གཉིས་སུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ན་འོས་པའི་གནས་ལུགས་ཤིག་ཤེས་ཐུབ་བོ།\nཨརྱའི་བཀླག་ཚུལ་གཞན་ཏེ་རྗེ་ས་པཎ་གྱི་《སྒྲ་ཉེར་བར་བསྡུས་པ་བཞུགས》⑥པ་ལས། འཕགས་པ་(ཨརྱ)ཨརྒྱར་བཀླགས་པས་འཁྲུལ།། ཞེས་པ་ལྟར་ཨརྱའི་སྒྲ་བཀླག་སྟངས་གཞན་དུ་ཨ་རྒྱ་ཞེས་བཀླག་པ་དང་བཀླག་སྟངས་དེ་ཨ་མདོའི་ཡུལ་དུ་དར་ཁྱབ་བྱུང་སྟེ་དེང་སང་རོང་འབྲོག་གི་ཡུལ་སྡེ་ཁག་གཅིག་ཏུ་ཕ་ལ་ཨ་རྒྱ་དང་ཕུ་བོར་ཨ་རྒྱ་ཞེས་པའི་འབོད་ལུགས་གཉིས་དར་ཡོད།\n1. རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་འ་ཞའམ་ཨརྱ་མི་རིགས་བྱུང་ཚུལ། འ་ཞའམ་ཨརྱ་མི་རིགས་དེ་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་དུ་བྱུང་བར་ལོ་རྒྱུས་རིང་མོ་ཞིག་བརྒྱུད་མྱོང་། ཁོ་ཚོ་རིམ་གྱིས་གནས་འཕོས་ཏེ་ཐོག་མར་སྟག་གཟིག་ལ་ཉེ་བའི་ཡུལ་དུ་སླེབས་ཤིང་། རིམ་གྱིས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོས་ཏེ་སྤྱི་ལོ་སྔོན་1200དུས་སུ་ཨུ་རྒྱན་གྱི་ཡུལ་བརྒལ་ཏེ་རྒྱ་གར་གྱི་ཆུ་བོ་སིནྡྷུའི་འགྲམ་དུ་སླེབས། ས་དེར་འཚོ་བའི་ཡུལ་མི་རྣམས་ཀྱིས་འགོག་རྒོལ་ཤུགས་དྲག་བྱས་ཀྱང་། དུས་ཡུན་རིང་བོའི་ནང་ཡུལ་མི་དེ་དག་ལ་འཐབ་རྩོད་བསླང་བ་རྒྱུན་འཁྱོང་བྱས། སྤྱི་ལོ་རྗེས་ཀྱི་དུས་རབས་6པར་སླེབས་དུས་སུ་ཨརྱ་མི་རིགས་རྒྱལ་ཏེ་ཡུལ་ཁམས་དེ་དག་གི་བདག་པོར་གྱུར། དེའི་ཐད་མཁས་དབང་ཁང་དཀར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐལ་བཟང་ལགས་ཀྱི་《དེབ་ཐེར་ལྗང་གུ》ལས། ཀཽ་ཀ་སུ་སའི་(Caucasus)བྱང་ཕྱོགས་སུ་གནས་གཞི་ཆགས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་འཕགས་པའི་མི་རིགས་(Indo-Aryan)རྣམས་ཀྱི་ཕྱི་ལོའི་གོང་1500ཧིན་དུ་ཀུ་ཤ་(Caucasus)རི་རྒྱུད་བརྒལ་ནས་བཙན་འཛུལ་བྱས།སྣ་གུག་ཆུང་ལ་ཤ་མདོག་ནག་པོའི་གདོད་མའི་མི་རིགས་རྣམས་བཙན་གནོན་དང་འབྲེལ་ད་ལྟའི་པཉྗབ (Pañjãb)ཏུ་གནས་གཞི་ཆགས། དེ་ནས་རིམ་པས་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་ཏེ་ནང་ཆོས་དར་སྐབས་ཆུ་མོ་གངྒཱའི་བར་དཀྱིལ་བར་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུས་ཡོད⑦། ཅེས་བཀོད་པ་ལྟར། ལོ་རྒྱུས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་ཚུལ་རྒྱའི་ཡི་གེར་འཁོད་པ་ལས⑧། འཕགས་པའི་རིགས་རྣམས་ཧ་ལམ་སྤྱི་ལོ་སྔོན་1500ཙམ་སྟེ་རང་རྒྱལ་གྱི་ཧྲེང་ (商)རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ་རིམ་གྱིས་རྒྱ་གར་ཡུལ་གྱི་པན་རྗིད་པུ (旁遮普)ས་ཁུལ་དུ་གཞིས་ཆགས་པར་བཤད། དགེ་ཆོས་ཀྱིས། དེ་ནི་པ་སིག་དང་གྷི་རིགས་གམ་ཡ་བ་ནའི་རིགས་དག་ཡུལ་འདིའི་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མཐའ་སིནྡྷུའི་ཆུ་འགྲམ་དུ་ཐོགས་མར་ཆགས་ཤིང་། དེ་ལ་པ་སིག་པ་དག་གི་སྐད་དུ་སིནྡྷུ་ལ་ཧིན་དུ་དང་སཔྟ་སིནྡྷུ་ལ་ཧཔྟ་ཧིན་དུ་ཞེས་བྱ་བར་འབོད་པར་དོན་ལ་སིནྡྷུ་ཟུར་ཆགས་ཤིང[ དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མཛད། དགེ་ཆོས་གསུང་རྩོམ་གངས་ཅན་རིག་མཛོད་དེབ་10་པལས⑨། ཞེས་བཀོད་པ་ལས། པ་སིག་ནི་པར་སིག་གམ་སྟག་གཟིག་གི་མིང་འབོད་ཚུལ་ཡིན་པས་འདིར་བསྟན་གྱི་ཨརྱ་མི་རིགས་སུ་གོ་བར་འགལ་བ་མེད་པའི་བརྗོད་ཚུལ་ཡིན་ལ། གྷི་རིགས་སམ་ཡ་བ་ན་ནི་མི་རིགས་གཞན་ཞིག་ལ་གོ་བའི་ཚིག་ཏུ་གྱུར། བོད་ཀྱི་ཡི་གེར་ཨན་སེ་ཞེས་དང་རྒྱའི་གནའ་རབས་ཡི་གེར་安息人ཟེར་བ་དེ་ཡང་མི་རིགས་འདིའི་མིང་འབོད་གཞན་ཞིག་ཡིན་པར་འདོད་དེ། ད་ལྟ་མིང་དེ་བྱུང་ལུགས་འགྲེལ་བ་ལས། ཁོང་ཚོའི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མའི་མཚན་ལ་ཨ་ཤ་ཞ་སེ་ (安息人的名称源自他们的第一位国王阿萨息斯) ཟེར་བ་ལས་ཐོགས་པར་བཤད་པ་དེའི་དོན་ཅི་ཡིན་དཔྱོད་དཀའ་མོད། རྒྱའི་ཡི་གེར་ཡང་མི་རིགས་འདིའི་མིང་ལ་安息ཟེར་ཚུལ་བཤད་པར་བདེན་པའི་ཆ་ཅུང་ཙམ་ཡོད་པ་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཨརྱའི་སྒྲ་འགྱུར་བའི་འ་ཞའི་མིང་འབོད་ལ་མཐུན་པའི་མིང་ཡིན་པ་དེས་ཤེས་ཐུབ། 安息ཞེས་པའི་མིང་འདི་བོད་ལ་འགྱུར་དུས་འབྲི་ཚུལ་དུ་མ་བྱུང་བ་ནི་《ལིའི་ཡུལ་ལུང་བསྟན་པ》ལས། ལི་ཡུལ་དང༌། ཤུ་ལིག་དང་། ཨན་སེ་འདི་གསུམ་ན་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འོག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་དང༌། མཆོད་རྟེན་བཞུགས་པ་རྣམས་དུས་ཇི་ཙམ་ཞིག་ན་ནུབ། སུས་ནི་བཤིག མཐར་ཇི་ལྟར་འཆི་བ་བཤད་ཅིང་ལུང་བསྟན་པར་གསོལ་བ་ལས། ཞེས་དང་། ཡུལ་འདི་གསུམ་ལ་ཡང་ཨན་སེ་དང་། ཤུ་ལིག་ནི་ཆོས་མི་བྱེད་བའི་དགྲ་མང་པོས་དཀྲུགས་ཏེ⑩། ཞེས་པའི་འབྲི་ཚུལ་བྱུང་ཞིང་མིང་དེ་རྒྱའི་སྐད་དུ་安息ཟེར་བ་ནི་གོང་གསལ་གྱི་ཚིག་བརྗོད་དེ་རྒྱའི་ཤོག་དྲིལ་ No. 2090པར།释迦牟尼如来像法灭尽之记ཞེས་པའི་ནང་། 于阗疏勒及与安息。ཞེས་བཀོད་པ་དང་། 《དགྲ་བཅོམ་པ་དགེ་འདུན་འཕེལ་གྱིས་ལུང་བསྟན་པ་》ནང་། མཁན་པོ་ན་རེ་ཨན་སེ་དང༌། ཤུ་ལིག་དང༌། བྲུ་ཤ་དང༌། ཁ་ཆེ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡུལ་ན་འདི་འདྲ་བར་མཁས་པའི་དགེ་འདུན་མང་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང༌⑪། ཞེས་བཀོད་པ་དེ་བཞིན་རྒྱའི་ཤོག་དྲིལ་ No. 2090ནང་དུ། 安息．疏勒．勃律．加悉蜜国。有如是众多僧众。ཞེས་བཀོད་པ་རྣམས་ལས་ཨན་སེ་ནི་安息ཞེས་པའི་སྒྲ་འགོད་ཚུལ་ཡིན་པ་ཤེས་ཤིང་། དེར་འབྲི་ཚུལ་གཞན་ཡོད་པ་ནི་ 《དགྲ་བཅོམ་པ་དགེ་འདུན་འཕེལ་གྱིས་ལུང་བསྟན་པ་》ལས། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་ཨན་རྩེ ⑫་པ་དང་གུས་ཏིག་པ་དང༌། པར་ཝན་པ་དང༌། ཤུ་ལིག་པ་རྣམས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ཆེན་པོས་ནོན་ནས་བྲུ་ཤའི་ཡུལ་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ⑬། ཞེས་ཨན་སེ་ལ་ཨན་རྩེ་ཞེས་པའི་འབྲི་ཚུལ་ཡང་བྱུང་མྱོང་བ་དེ་དག་ནི་རྗེས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སུ་བྱུང་བའི་མི་རིགས་འདིའི་མིང་བོད་ཡིག་ཏུ་འབྲི་ཚུལ་ཡིན།\nཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་P.T. 1263ཤོག་དྲིལ་རྒྱ་བོད་ཤན་སྦྱར་གྱི་ཐིག་ཕྲེང་7པའི་ནང་། འ་ཞ་དང་退浑ཤན་སྦྱར་གྱི་ཚུལ་དུ་བཀོད་པ་དེ་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་མིང་འབོད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་དགོས་ཤིང་། ད་ལྟའི་རྒྱའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་退浑 དང་吐谷浑གཉིས་བསྟན་དོན་གཅིག་པར་ཁས་ལེན་བྱེད་ཀྱང་། མིང་འདོགས་དེ་ནི་འ་ཞ་མི་རིགས་ཀྱི་གྲས་སུ་ཤར་ཕྱོགས་ནས་མཆེད་པའི་ཚོ་ཁག་གི་རྗེ་བོའི་མིང་དེ་མི་རིགས་དེའི་མིང་དུ་བྱས་པའི་བརྗོད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་སྙམ་སྟེ་《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ་》ནང་དུ་སྲོང་བཙན་གྱིས་འ་ཞ་བཏུལ་བའི་གནས་ཚུལ་འགོད་དུས་འ་ཞའི་མིང་ལ་ཐུ་ལུ་ཧུང་ཞེས་དང་། ཐུ་ལུ་ཧུང་(吐谷浑)ནི། ཧོར་སེར་ཡིན⑭། ཞེས་བཀོད་པ་དེས་ཐུ་ལུ་ཧུང་དང་འ་ཞ་གཉིས་ནི་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་མི་རིགས་གཉིས་ཀྱི་མིང་དུ་གྱུར་ཞིང་། དེ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བཀོད་ནས་བཤད་ན། ཨརྱའི་མིང་ནས་མཆེད་པའི་འ་ཞ་མི་རིགས་དེར་བཙན་པོའི་ཡར་སྔོན་གྱི་དུས་སྐབས་རིང་མོ་ཞིག་ཏུ་མི་རིགས་དེའི་མིང་དུ་འ་ཞ་ཞེས་དང་། རྒྱའི་ཡི་གེར་安息ཞེས་འབྲི་བ་ནས་རིམ་གྱིས་མི་རིགས་དེར་དབང་བསྒྱུར་བའི་རུ་ཤོག་ཧོར་སེར་ཐུ་ལུ་ཧུང་ཞེས་པ་བྱུང་བ་ནས་ཨ་ཞའི་མིང་དེ་ཡང་རྒྱའི་ཡི་གེར་བཀོད་པའི་ཐུ་ལུ་ཧུང་ཞེས་པར་གྱུར། དེ་ལྟའི་འགྱུར་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་ཤེས་ན། །ཁྱི་རྒན་ཀུ་ཅོ་འདོད་པ་ན། །རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་གཞན་དག་རྒྱུགས། །ཞེས་པའི་དཔེ་བཞིན་སྔོན་གྱི་མིང་འདོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བདེན་པ་སྤངས་ནས་མིང་འདོགས་གློ་བུར་བ་དེ་ཉིད་བདེན་པར་སེམས་པའི་གནས་ཚུལ་འབྱུང་སྲིད།\nའ་ཞའམ་ཨརྱའི་རིགས་ནི་བོད་ལ་ཇི་ལྟར་བྱུང་ཚུལ་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཁུངས་དངོས་སུ་བསྟན་དུ་མེད་ཀྱང་། རྒྱ་གར་གྱི་རིགས་རྒྱུད་བོད་ལ་བྱུང་བ་ནི། 《ལྷ་ལས་ཕུལ་བྱུང》གི་འགྲེལ་བ་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆས་མཛད་པ་ལས། རུ་པ་ཏི་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ། དཔུང་གི་ཚོགས་ཤིག་དང་བཅས་པས་གཡུལ་འགྱེད་པའི་ཚེ། བུད་མེད་ཀྱི་ཆ་ལུགས་སུ་བྱས་ནས་བྲོས་ཏེ། རི་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ཁྲོད་དུ་ཞུགས་ཏེ། གནས་པའི་རིགས་དེ་ལ་བོད་ཅེས་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ⑮། ཞེས་དང་། 《ལྷ་ལས་ཕུལ་བྱུང》གི་འགྲེལ་བ་སློབ་དཔོན་བདེ་སྤྱོད་བཟང་པོས་མཛད་པ་ལས། དམག་བརྒྱ་བའི་བུ་ཆུང་ཤོས་རུ་པ་ཏི་བྱ་བའི་བུ་རྒྱལ་པོ་འཁོར་དང་བཅས་པས། སྲིད་སྒྲུབ་ཀྱི་དམག་གིས་འཇིགས་ཏེ། བུད་མེད་ཀྱི་ཆས་སུ་ཞུགས་ཏེ། རང་གི་ཇོ་བོ་བསད་པའི་འཁོར་མི་བྱའོ། ཞེས་བརྗོད་ནས་རི་གངས་ཅན་གྱི་ཁྲོད་དུ་བྲོས་ནས་འདུག་པས། དེ་རིགས་འཕེལ་བ་དང་། བོད་ཡུལ་ཁ་བ་ཅན་གྱི་མི་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ⑯། ཞེས་བོད་མིའི་འབྱུང་ཁུངས་ཀྱི་ཐད་དུ་བཤད་ཚུལ་གཉིས་བྱུང་ཞིང་། བཤད་ཚུལ་རྗེས་མ་དེ་བོད་ཀྱི་རྗེ་བོ་ཐོག་མའི་བྱུང་ཁུངས་སུའང་སྤྱད་པ་ནི་《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》དུ། ཐ་ཆུང་རུ་པ་ཏི་མཚན་དང་ལྡན་པ་དེ་བཙོན་དུ་ཁྲིད་ནས་འོངས། སྐྱ་སངས་གིས་གསོད་པར་འཕངས་ནས་ཟངས་ནང་དུ་ཟས་དང་སྐོམ་དང་གོས་དང་བཅས་ཏེ་ཆུར་བསྐྱུར་བ་ཞིང་བས་རྙེད་ནས་གསོས། ཕྱིས་བོད་ཡུལ་དུ་བྱོན་ནས་བོད་རྗེ་མཛད་ཟེར⑰། ཞེས་བཀོད་ཡོད། ཡང་དེབ་དེར། ཤཱཀྱ་ལི་ཙཱ་ཝི་ལས་འཕེལ་བ་ནི།། མཚན་དཔེ་རྫོགས་པ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཅིག། ལྷ་ཡིས་སྤྱན་དྲངས་བོད་རྗེ་ཐོག་མ་མཛད།། འོད་གསལ་ལྷ་ལས་བབ་དང་ཤཱཀྱ་ཡི།། རྒྱལ་རྒྱུད་ཡིན་པའང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།། ཟས་གཙང་སྲས་དང་དགའ་ལྡན་ལྷ་གནས་ནས།། བབས་པ་འགལ་བ་མེད་པ་ཇི་བཞིན་ནོ⑱།། ཞེས་རྒྱ་གར་གྱི་རིགས་རྒྱུད་གཞན་ཞིག་སྟེ་འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལ་བྱུང་བའི་ཤཱཀྱ་ལི་ཙཱ་ཝིའི་རིགས་ལས་བོད་རྒྱལ་གཉའ་ཁྲི་བྱོན་པར་ཁས་བླངས་པ་སོགས་བོད་མིའི་བྱུང་ཁུངས་དང་བོད་རྗེ་བྱུང་ཁུངས་རྒྱ་གར་ལ་གཏུག་པའི་བཤད་ཚུལ་དེ་དག་བྱུང་ཡོད་ལ། ཉང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་ལགས་ཀྱིས། དེ་ནས་མངའ་རིས་སྟོད་ཀྱི་མི་རྣམས་དེ་ལས་འཕེལ་ཟེར་བ་ཡོད་དོ⑲། ཞེས་དང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས། དེ་དག་ནི་བོད་དང་ཉེ་བའི་མོན་ཡུལ་ཁ་ཅིག་ལ་བོད་ཀྱི་སྒྲར་བྱས་པ་དུ་མ་སྣང་བའི་དེ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ⑳། ཞེས་བོད་རིགས་ཀྱི་བྱུང་ཁུངས་རྒྱ་གར་ལ་གཏུག་པར་སྔོན་དང་ད་ལྟའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགག་པ་མཛད་ཡོད་ན་ཡང་། རྒྱ་གར་གྱི་རིགས་རྒྱུད་གང་རུང་ཡུལ་གྱར་ཏེ་བོད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་ཁྲོད་བྱུང་བར་ཁས་ལེན་བྱས་པ་ནི་སྟོད་མངའ་རིས་དང་བོད་དང་ཉེ་བའི་མོན་ཡུལ་ཙམ་ལ་ཁ་འཕང་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཁས་ལེན་བྱས་པ་གོང་གསལ་གྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་སུ་གསལ་བ་ལྟར་ལ། དེ་ལས་ཀྱང་རྒྱས་པར་ནི་《བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས》ནང་། དེང་དུས་ཀྱི་མི་ནི། མི་ལོ་ཆིག་འབུམ་ལྔ་ཁྲི་(C.150，000BC)ཡས་མས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ཏུ། ཤར་ཨ་ཧྤི་རི་ཁའི་ཤར་ཁུལ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀླུང་རོང་ལུང་ཐང་ཆེན་པོ་(Great Rift valley) ཟེར་བའི་ས་ཁུལ་ནས་བྱུང་ཞིང་། དེར་རྒྱས་འགྱུར་དུ་སོང་བའི་དེང་དུས་ཀྱི་མི་དེ་ཚོས། ས་གནས་དེར་ལོ་ངོ་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་ཙམ་རིང་འཚོ་སྡོད་བྱས་རྗེས། ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་གནས་སྤོས་བྱེད་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། ཞེས་དང་། དེ་ལས་རུ་ལག་གཅིག་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཟུར་དུ་གྱེས། གཞིས་ཆགས་པའི་ལོ་ཚད་ནི། སྤྱི་ལོའི་གོང་ལོ(C.60，000BC)ཙམ་ཡིན་སྐོར་གསལ། ཞེས་དང་། དེ་ནས་རུ་ཤོག་ཨ་མ་དེ་མུ་མཐུད་དེ་ཨི་རན་དང་། ཨ་ཧྥ་གྷ་ནི་སི་ཐན་གཞུང་གཤག་གིས། བོད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སྟོད་མངའ་རིས་ཁུལ་དུ་འབྱོར། དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་ཀླུང་རོང་ཁུལ་བརྒྱུད་དེ། བོད་ཀྱི་ཤར་ལྷོའི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་ཐོག །རྒྱལ་མོ་དངུལ་ཆུ་དང་། རྫ་ཆུ། འབྲི་ཆུ་བཅས་ཀྱི་འཇུག་ངོགས། འཇང་ས་ཐམ་ཁུལ་གྱི་འབྲི་ཆུའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་འཁྱོག་མཚམས་ནས། རུ་ལག་འབར་མའི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་དེ㉑། ཞེས་ད་ལྟའི་མིའི་རིགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྟོག་དཔྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་དཔྱད་འབྲས་དེ་དག་ནི་བོད་ཀྱི་སྔོན་བྱོན་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་པའི་རྒྱབ་རྟེན་དུ་འགྲོ་བའི་བཤད་ཚུལ་དུ་གྱུར་བ་འདིས་ཨརྱའི་རིགས་གང་འཚམ་བོད་ལ་བྱུང་བའི་བདེན་དཔང་དུ་གྱུར་ལ། དུས་ནམ་ཞིག་ལ་བོད་དུ་བྱོན་པའི་སྐོར་ལ་《བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས》ནང་། རྒྱ་ནག་དང་བོད་ཁུལ་དུ་དེང་དུས་ཀྱི་མི་དེ་ཚོ་འབྱོར་བའི་ལོ་ཚད། སྤྱི་ལོ་གོང་ལོ་ངོ་དྲུག་ཁྲི་(C.65，000BC)ལྷག་ཡས་མས་སྐོར་ཡིན་པ་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཐུབ། ཅེས་བཀོད་པ་ལྟར་ན། འ་ཞའམ་ཨརྱའི་རིགས་དེ་དག་བོད་ལ་བྱུང་དུས་ནི་ཡར་སྔོན་མི་ལོ་དྲུག་ཁྲི་ལྔ་སྟོང་གི་དུས་སུ་རིགས་འདེད་བྱས་ཆོག\nའ་ཞ་ནི་འཕགས་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་དོད་ཨརྱའི་སྒྲ་འགྱུར་བའི་འབོད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་བརྟག་ན། འ་ཞའི་རིགས་ནི་བོད་ཁུལ་དུ་བྱུང་དུས་ནི་འཕགས་པའི་མི་རིགས་གང་འཚམས་བྱུང་དུས་སམ་དེ་ལས་ཀྱང་ཆེས་སྔ་དུས་ཤིག་ལ་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཆོག དུས་སྐབས་དེ་ཙམ་གྱི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་རུས་ཆེན་ལྡོང་རིགས་ཀྱིས་མདོ་སྨད་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་ཁམས་མང་པོ་བཟུང་ཡོད་པ་དང་། དེ་འདྲའི་གནས་ཡུལ་ནས་འ་ཞའི་རིགས་འདི་བྱུང་བའམ་འཕེལ་བས།《རུས་མཛོད་མེ་ཏོག་སྐྱེད་ཚལ》དུ། མི་ནི་སེང་རྒ་འ་ཞ། ཞེས་དང་། ལྡོང་ལ་རུས་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་གྲོལ། སེང་རྒྱལ་འ་ཞ་བུ་དགུ་གྲོལ㉒། ཅེས་འ་ཞ་ནི་བོད་ཀྱི་རུས་རྒྱུད་ལྡོང་རིགས་ཀྱི་ནང་གསེས་སུ་གཏོགས་པའི་ཚིག་དེ་བྱུང་བ་ཡིན་སྙམ།\n1.འ་ཞ་ནི་རང་སྐད་ཡོད་པའི་མི་རིགས་སུ་ངོས་བཟུང་ཆོག་པ།ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ P.T.1283ཤོག་དྲིལ་གྱི་ཐིག་ཕྲེང་281 ངོས་སུ། འདིའི་བྱང་ཕྱོགས་ལྟར། གེ་ཏང་ཞེས་བགྱི་བ་མཆིསྟེ། རྒྱལ་པོ་གེ་ཏན་ ㉓ གྱི་ཁ་གན་ཟས་དང་ཆོས་གྱང་། འ་ཞ་དང་འདྲ་སྟེ། ཕྱུགསུ་ཡྔ། བེའུ་ལུག་དང་རྟ་ཕལ་ཆེ། སྐད་གྱང་འ་ཞ་དང་ཕལ་ཆེར་འཐུན། དེ་ནས་བྱང་ཕྱོགས་ན། མཚོ་མཐའ་མྱེད་པའྀ་འགྲན་ན། མྱི་ཁྱིམ་དང་གཟུགས་འ་ཞ་དང་འདྲ། ཞེས་བཀོད་པ་དེ་ལས་བྱང་ཕྱོགས་ནི་གྲུ་གུ་གནས་ཡུལ་ད་ལྟའི་ཤིན་ཅང་གི་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བསྟན་པ་དང་། གེ་ཏང་ཞེས་པ་ནི་ཤིན་ཅང་ཡུ་གུར་རིགས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཀྱི་ནུབ་མཐའི་ཡེས་ལི་ཁུལ་གྱི་ཁོངས་སུ་ཡོད་པའི་རི་བོ་ཞིག་སྟེ། ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གནམ་སྐྱོང་ཁྲི་ལོ་ཉི་ཤུ་པའི་ཤིང་ཕག་དབྱར་ཟླ་འབྲིང་པོར། གེ་ཏེང་རི་ལ་ཁ་བྱང་དུ་སྦྱར་བའི་འོད་ལྡན་རྡོ་རིངས་ཀྱི་ཡི་གེ(平定准噶尔勒铭碑)ངོས་སུ་གེ་ཏེང་ཞེས་བཀོད་པར། གནའ་དེང་གི་འབྲི་ཚུལ་ལ་ཤོར་བའི་ཁྱད་པར་ཅུང་ཙམ་ཡོད་ཀྱང་སྒྲ་དོན་ཉིས་ཆ་ནས་ཡུལ་གཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པའི་ས་མིང་དེ་བྱུང་། རྒྱའི་མཁས་པ་ཁ་ཅིག་གིས་གེ་ཏང་རི་བྱ་བའི་མིང་དེ་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་ནས་བྱུང་བས་གོང་གསལ་གྱི་ངོས་འཛིན་མི་འགྲིག་པའི་ཚུལ་ལྐོག་ནས་ལབ་ཀྱིན་ཡོད་ཀྱང་། ས་མིང་དང་རི་མིང་ཁག་ཅིག་སྐད་དང་ཡི་གེ་ཡོད་པ་ནས་ཡོད་ཅིང་ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྔོན་དུ་མིང་དེ་མེད་པའི་ཁུངས་ཤིག་ཁོང་ཚོས་སྟོན་ཐུབ་མེད། ཡུལ་དེའི་ཁ་གན་གེ་ཏན་ཞེས་པ་དེ་ཆི་ཏན་ཞེས་པའི་མི་རིགས་དེའི་མིང་དུ་འགྲེལ་མཁན་ཡོད་ཀྱང་ཤོག་དྲིལ་ནང་བསྟན་ཡུལ་ནི་ཡུལ་དེ་ཙམ་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། ཡུལ་དེར་འཚོ་བའི་མི་རིགས་དེའི་ཟས་དང་ཆོས་ནི་འ་ཞ་དང་འདྲ་བ་དང་། སྨྲ་བརྗོད་ཀྱི་སྐད་ཀྱང་འ་ཞ་དང་ཕལ་ཆེར་མཐུན་པའི་ཚུལ་གླེང་ཡོད་པས། སྲོང་བཙན་ཡར་སྔོན་གྱི་འ་ཞའི་རིགས་དེའི་སྐད་ཆ་ཇི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་པ་དཔྱོད་པའི་གནས་སུ་གྱུར་བར་མ་ཟད། འ་ཞའི་རིགས་ལ་ཟས་གོས་དང་རང་སྐད་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པའང་ཤེས་ཐུབ་བོ། འཕགས་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་བྱུང་ཁུངས་ཐོག་མ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་སྟག་གཟིག་གི་ཡུལ་དེ་ཙམ་ཞིག་ནས་རྒྱ་གར་ནུབ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་སླེབས་པ་དང་། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁ་གན་དེའི་འཚོ་སྟངས་དང་སྐད་རིགས་ཀྱི་དཔེ་འཇོག་ས་དེ་འ་ཞའི་རིགས་རྒྱུད་ལ་གཏུགས་ཡོད་པ་དེར་རྒྱུ་མཚན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད། དེ་ལྟར་དཔྱད་ན། འ་ཞའི་རིགས་དེ་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་ནག་ནས་མཆེད་པར་བཤད་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་ཤེས་ཐུབ་པས། འཕགས་པའི་རིགས་རྒྱུད་ཅིག་ལྡོང་གི་རིགས་ཀྱི་ཡུལ་ནས་ཆེར་རྒྱས་པའི་མི་རིགས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཆོག་སྙམ།|\n2. འ་ཞ་མི་རིགས་དེ་བོད་ཁོངས་སུ་གྱུར་དུས།བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་དུས་སུ་རིགས་རྒྱུད་འདི་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གྱུར་ཚུལ་རྒྱ་བོད་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་ཀུན་ཞལ་མཚུངས་ཀྱང་། དུས་ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གྱུར་བའི་ཐད་ལོ་རྒྱུས་ཡི་གེ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་བྱུང་ཡོད་དེ། རྒྱའི་ལོ་རྒྱུས་སྨྲ་བ་སིའི་མཱ་ཀོང་གིས་མཛད་པའི་《ཙི་ཀྲི་ཐོང་ཅེན་》(1084ལོར་བརྩམས།)ནང་། སྤྱི་ལོ་663ལོའི་ཟླ་5བར་འ་ཞའི་བློན་པོ་སོ་ཧི་ཀོས་ཉེས་པར་འཇིགས་ཏེ་བོད་ལ་བྲོས། འ་ཞའི་གནས་ཚུལ་སྦྲན་པས། བོད་ཀྱིས་འ་ཞར་དམག་དྲངས་ཏེ་ཕམ་པར་བྱས། འ་ཞས་རྗེ་པོ་དང་ཧོང་ཧྭ་ཀོང་ཇོས་ཕ་ཡུལ་བསྐྱུར་ནས་ཁྱིམ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ཁྲིད་དེ་ལང་གྲུ་ཕྱོགས་སུ་བྲོས། ནང་ལོགས་སུ་གཞི་སྡོད་བྱས། ཞེས་པ་ལྟར་ད་ལྟའི་རྒྱའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ལོ་ཚིགས་དེ་གཞིར་བྱས་ཏེ་འ་ཞའི་རིགས་བོད་ཁོངས་སུ་འགྱུར་དུས་དེ་ཙམ་ལ་ངོས་འཛིན་ཀྱང་། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་P.T.1288ཤོག་དྲིལ་གྱི་ཐིག་5པར། …….བཙན་པོ་ཁྲྀ:སྲོང་རྩན་གྱྀས། ཤུལད:བྱང:ལམ:དུ་པྱུང:སྟེ། འ་ཞ་དང:རྒྱ་ལའ:……དང:འ་ཞ་གཉྀས་གྱི:དཔྱའ:གཅལ་ཏོ། ཞེས་བཀོད་པ་དེ་སྤྱི་ལོ་640ལོའི་ཡར་སྔོན་གྱི་ལོ་ཚིགས་གང་རུང་གི་གནས་ཚུལ་བཀོད་པའི་ཡི་གེར་གྱུར་བ་དང་། སྲོང་བཙན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྐོར་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་P.T.1287ཤོག་དྲིལ་གྱི་ཐིག་ཕྲེང་305དང་306ནང་དུ་བཀོད་པར། འུང་གྀ་འོག་དུ་བཙན་པོ་ཞབས་ཀྱིས་བཙུགས་སྟེ། བྱང་ལམ་དུ་མ་བྱུང་མ་དྲངས་པར། རྒྱ་དང་འ་ཞས་དཔྱའ་གཅལ་ལོ།། ཐོག་མ་འ་ཞ་དེ་ནས་འབངས་སུ་མངའ་འོ། ཞེས་བྱུང་བ་ཡང་གོང་དུ་བཙན་པོའི་ལོ་ཚིགས་གནད་བསྡུས་ཀྱི་དོན་ལ་མཚུངས་པའི་འགོད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པས་འ་ཞ་དབང་དུ་བསྡུས་པའི་ལོ་ནི་སྤྱི་ལོ་630ནས་640ནང་རོལ་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ་ལ། ཞིབ་ཕྲ་ནི་《ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང》དུ། ཐེ་ཙུང་ཀྲིན་ཀོན་གྱི་ཁྲི་ལོ་བརྒྱད་པར། ཕོ་ཉ་བ་མངགས་ཏེ་སྐྱེས་འབུལ་དུ་སླེབས་པ་གོང་མས་བློན་པོ་ཧྥིན་ཏེ་ཞ་ལ་སྣེ་ལེན་བྱ་དགོས་པའི་བཀའ་ལུང་གནང་། སྲོང་བཙན་གྱིས་གྲུ་གུ་དང་འ་ཞ་ལ་ཀོང་ཇོ་རེ་ཐོབ་པའི་གཏམ་གསན་ཏེ། ཕོ་ཉ་མངགས་ཏེ་གཉེན་སློང་བ་གོང་མས་མ་གནང་། ཕོ་ཉ་བ་ཕྱིར་ལོག་སྟེ་ཁ་ཕོ་ཆེ་བར་ལབ་ནས། གོང་མས་བདག་ཅག་ངོ་སོ་ཆེ་བར་འཛིན། ཀོང་ཇོ་ཞིག་གནང་རྒྱུ་ཡིན་མོད། འ་ཞའི་རྒྱལ་པོ་དེར་ལྷགས་པས་མ་ཐོབ། དེས་ཕྲ་མ་འདྲ་བཅུག་པ་མིན་ནམ་ཟེར། ཞེས་དང་། སྲོང་བཙན་ཁྲོས་ཏེ་ཞང་ཞུང་གི་དཔུང་དང་བཅས་ཏེ་འ་ཞར་དམག་དྲངས། འ་ཞས་མ་ཚུགས་པར་མཚོ་སྔོན་ཕྱོགས་སུ་བྲོས། རྒྱུ་ནོར་ཐམས་ཅད་བྷོད་ལ་ཤོར㉔། ཞེས་བྱུང་བའི་དུས་དེ་ཡིན་པར་སེམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན། བོད་ཀྱིས་འ་ཞ་དཔུང་འདུལ་གནང་བའི་ལོ་ཚིགས་ཐོག་མ་དེ་སྤྱི་ལོ་634ལོར་འཁེལ་ཡོད། དེ་ལྟར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡི་གེ་སྔ་ཤོས་ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་དང་རྒྱའི་ཡིག་ཚང་ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང་གཉིས་ཀྱི་བཞེད་ཚུལ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་བ་དེས་འ་ཞ་བོད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གྱུར་བའི་དུས་སྟོན་པར་ནུས་པ་ཆེས་ཆེར་ཐོན་འདུག་པས་འ་ཞ་བོད་ཁུངས་སུ་གྱུར་དུས་ནི་དུས་སྐབས་དེ་ཙམ་ལ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་འོས་སོ།\nཧ་ལམ་སྤྱི་ལོ་763ལོའི་རྗེས་སུ་བཞེངས་པའི་ཞོལ་རྡོ་རིང་ལྷོ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་30ལ། རྒྱའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་འ་ཞ་དང་པོ་བསྡུས། ཞེས་བྱུང་བ་ནི་གོང་གསལ་《ཙི་ཀྲི་ཐོང་ཅེན་》ནང་འཁོད་པའི་འ་ཞ་བོད་ཀྱིས་བསྡུས་ལོར་འབྲེལ་པའི་འགོད་ཚུལ་དུ་གྱུར་ཡོད་ཀྱང་། སྲོང་བཙན་གྱིས་འ་ཞ་དབང་དུ་བསྡུས་པའི་དུས་སུ་། འ་ཞའི་རྒྱལ་པོས་དུད་ཁྱིམ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ཁྲིད་ནས་ལང་གྲུ་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་པ་ནས་དུས་སྐབས་དེར་རྒྱའི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པའི་འ་ཞའི་ཡུལ་སྡེ་དེ་དག་ནི་ད་ལྟའི་ལང་གྲུ་དང་ཉིང་ཤ་ས་ཁུལ་དུ་མཆིས་པའི་འ་ཞའི་རིགས་རྣམས་ཀྱང་དབང་དུ་བསྡུས་པ་སྟེ། སྔ་མ་ནི་རང་བཙན་གྱི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པའི་འ་ཞ་དབང་དུ་བསྡུས་པ་དང་། རྗེས་མ་ནི་རྒྱའི་ཁམས་སམ་སྲུང་སྐྱོབ་ལ་བརྟེན་པའི་འ་ཞ་རིགས་རྣམས་དང་པོ་སྟེ་ཐོག་མར་དབང་དུ་བསྡུས་པ་བསྟན། དུས་སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་འ་ཞ་བོད་ཀྱི་རུས་ཁོངས་སུ་འགྱུར་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་P.T.1288ཤོག་དྲིལ་བཙན་པོའི་ལོ་ཚིགས་གནད་བསྡུས་སོགས་སུ་བོད་དང་འ་ཞའི་བར་གྱི་གནས་ཚུལ་མང་པོ་བཀོད་པའི་འགོ་ཚུགས་སའང་དུས་སྐབས་དེ་ཙམ་ནས་ཡིན་ལ། དེའི་ཡར་སྔོན་ནས་བོད་ལ་འབྲེལ་བ་ཟབ་པ་ནི་《མཁས་དགའ》ལས། ལྷ་སྲས་དམུས་ལོང་དཀོན་པ་བཀྲ་དེ་ཡིས། །གཉན་པོ་གསང་བ་མཆོད་པའི་བྱིན་རླབས་དང་། །འ་ཞའི་ཡུལ་གྱི་སྨན་པས་སྤྱན་ཕྱེ་སྟེ། །སྟག་མོ་རི་ལ་རི་དྭགས་གཉན་གཟིགས་པས། །མཚན་ཡང་སྟག་རི་གཉན་གཟིགས་བཙན་དུ་ཐོགས㉕ །། ཞེས་པ་ལས་ཤེས་ཐུབ་པ་དང་། རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་རུས་ཁོངས་སུ་གྱུར་པའི་འ་ཞ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་དང་ལེན་བྱས་པར་མ་ཟད། དེང་སང་བོད་ལ་འདྲེས་ཏེ་སྐད་དང་ཡུལ་སྲོལ་གང་གི་ཆ་ནས་ཀྱང་དབྱེར་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།\n《མདོ་སྨད་ལོ་རྒྱུས་ཆེན་མོར་》㉖དཀོན་མཆོག་རིན་ཆེན་ལགས་ཀྱི་མཛད་པ་བཀོད་པ་ལས། དེའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་གཞི་ཡང་མཚོ་སྔོན་གྱི་ཡུལ་གྲུ་ཕལ་མོ་ཆེ་དང་། ཀན་སུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་རྒྱ་བོད་ས་མཚམས་ཕལ་ཆེར་དེར་གཏོགས་། ཞེས་པ་བཞིན་སྤྱིའི་ཆ་ནས་འ་ཞའི་གནས་ཡུལ་དེ་ལྟར་ངོས་བཟུང་ན་ཆོག་ཀྱང་འདིར་འ་ཞའི་གནས་ཡུལ་སྐོར་ཡུལ་མིང་དུ་ད་ལྟ་ཡོད་པ་དང་དེབ་ཐེར་དུ་གསལ་པ་ལྟར་ན། ༡.མདོ་སྨད་ཀྱི་ཟུང་ཆུ་དང་ཐེ་བོ། འབའ་རྫོང་ས་ཁུལ་ཁག་ཏུ་ཡོད་པ། ད་ལྟ་སི་ཁྲོན་གྱི་ཟུང་ཆུའི་ཆོས་རྗེ་དགོན་པའི་གོང་དུ་འ་ཞ་ཞེས་པའི་ས㉗་མིང་ཡོད་པ་དང་། ཀན་སུའུ་ཐེ་བོ་རྫོང་དུ་གཞི་རིམ་སྲིད་འཛིན་འ་ཞ་ཞང(阿夏乡)ཞེས་པའི་མིང་དུ་ཡོད་ཅིང་ཡུལ་དེའི་འ་ཞ་རྣམས་ཀྱི་མགོ་ལ་རལ་གཉིས་འཇོག་པ་དང་། ཚར་ཞྭ་དང་ཁེབས་ཅ་གྱོན་པའི་ཡུལ་སྲོལ་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་ཚུལ་གཞན་གྱི་ངག་ལས་ཐོས་པས་ཡུལ་དེ་ཡང་འ་ཞ་རྣམས་ཀྱི་སྡོད་གནས་སུ་ངོས་བཟུང་ཆོག་ལ། 《ལྷོ་རོང་ཆོས་འབྱུང་》དུ། དུས་རབས་11པར་འཚོ་བའི་འགྲོ་མགོན་ཏི་ཤི་རས་པའམ། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་མཚན་ཤེས་རབ་སེང་གེར་གསོལ་བ་དེ་མི་ཉག་ནས་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ལམ་ཁར། ་་་་་་་ཟངས་ཆུ་ནས་འ་ཞའི་སར་སླེབས㉘། ཞེས་པའི་ཟངས་ཆུ་དེ་ད་ལྟའི་བླ་བྲང་བསང་ཆུ་ཡོད་ས་དེ་ཡིན་ཞིང་། བསང་ཆུ་ནས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སར་འ་ཞའི་ཡུལ་ཡོད་པ་བསྟན་པ་ནི་ད་ལྟའི་འབའ་རྫོང་ངམ་ཐུན་ཏེ་རྫོང་གི་གཙང་ཨ་རིག་ས་ཆ་འདུས་པའི་ཡུལ་དེ་དག་སྔོན་འ་ཞའི་རིགས་འཚོ་བའི་ཡུལ་བྱེ་བྲག་པར་ངོས་འཛིན་རུང་། ༢.ད་ལྟའི་མགོ་ལོག་དང་ཡུལ་ཤུལ་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ། 《མགོ་ལོག་རུས་མཛོད》དུ་འ་ཞ་ནི་དམུ་ཚ་སྒ་ལ་བུ་དགུ་གྲོལ་བའི་ནང་གསེས་དུ་མ་སྟེ། སྒ་ཨ་གྲོ་དང་། སྒ་ཨ་རིག་དང་། སྒ་ཨ་འབྲུག་དང་། སྒ་ཨ་ཁྲོམ་དང་། སྒ་ཨ་ཤིང་(འ་ཞ)་སོགས་ཡིན་ལ㉙། ཞེས་སྒ་ཨ་རིག་སོགས་བརྗོད་པ་རྣམས་འ་ཞའི་མིང་འགྱུར་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན། ༣.བོད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པ། 《ཆོས་འབྱུང་སྙིང་བོའི་མེ་ཏོག་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་》དུ། བོད་ཡུལ་གྱི་ས་དབྱིབས་སྲིན་མོ་གན་ཀྱལ་དུ་ཉལ་བ་འདྲ་བར་མཐའ་འདུལ་ཡང་འདུལ་གྱི་གཙུག་ལག་ཁང་བཞེངས་པའི་དུས་སུ། ཉང་ལག་རྣམས་གནོན་པའི་ཕྱིར། ལག་མཐིལ་གཡོན་པ་ལ་ཁམས་ཀྱི་[ཀློང་]ཐང་སྒྲོན་མའི་ལྷ་ཁང་㉚བཞེངས་སོ། ཞེས་དང་། བྱང་ཆུབ་ཚལ་གྱི་ཀ་བ་བཞི་ལ་མདོ་ཁམས་སུ་ཀློང་[ཐང་]དཔལ་འབྱུང་། ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་རྒྱག་ཆུ་ཐོག་རྔམ། ནུབ་འ་ཞའི་ཡུལ་དུ་ཀེའུ་རི་གཟིགས㉛། ཞེས་འ་ཞའི་ཡུལ་དེ་བོད་ཀྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པར་བཤད་ཡོད། ༤.ཏུན་ཧོང་ས་ཁུལ་དུ་ཡོད་པ། ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་P.T.1080ཤོག་དྲིལ་གྱི་ཐིག་ཕྲེང་2པར། ། བོད་སུམ་དང་འ་ཞ་གྲམ་དགུར་ལྟོག་སྟེ་ཤི་བ་ལ་ཐུག་པས། ཤ་ཅུ་སྐུན་མཁར་དུ་ལྟག་ཏུ་གངས་པ་ཙམ་གི་དུས་ན། ཞེས་བཀོད་པའི་ཡུལ་དེ་ད་ལྟའི་ཏུན་ཧོང་ས་ཆའམ་དེའི་ཉེ་ཁོར་དུ་བསྟན། ༥.ཤིན་ཅང་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་འ་ཞའི་རིགས་ཡོད་པ། ལི་ཡུལ་ནས་རྙེད་པའི་ཁྲམ་ཤིང་61-Ⅱ30-M.I.xxviii.1 A-1པ་ལས། འ་ཞ་ཁྲི་སྡེ་སྟོད་པཱ་རྒྱ་ལ་གཏོགས་རྣམས། ཞེས་དང་། ཁྲམ་ཤིང་132-Ⅱ29-M.I.xxiv.0031 A-1པ་ལས། འ་ཞ་རྐྱ་བ་ལས་གཞི་མཁན་ཇི་མཆིས་པ། ཞེས་ལི་ཡུལ་དུ་འ་ཞའི་སྡེ་ཡོད㉜་པ་གསལ།\nམདོར་ན་འ་ཞ་ནི་ཨརྱའི་སྒྲ་དོན་གཉིས་ཀར་མཚུངས་པའི་འབོད་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། རིམ་གྱིས་ཨརྱ་མི་རིགས་དེ་ལས་མཆེད་པའི་རུས་རྒྱུད་ཅིག་ལ་འ་ཞ་ཐོགས་ཤིང་། ལོ་རྒྱུས་ཡི་གེར་འ་ཞ་དང་ཨ་ཤ ཨ་ཞ་སོགས་ཀྱི་འབྲི་ཚུལ་བྱུང་། དེང་སང་ད་དུང་འ་ཞ་དང་ཨ་རིག་ཅེས་པའི་མིང་གི་ལྷག་མ་ཙམ་ལུས་ཡོད་ན་ཡང་སྲོང་བཙན་གྱི་དུས་སུ་བོད་ཀྱི་རུས་ཁོངས་སུ་གྱུར་བ་ནས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ་རིང་མོའི་ཁྲོད་དུ་ཁོང་ཚོའི་སྐད་དང་གོམས་སྲོལ་སོགས་ཆུ་ལག་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་བསྲེས་པ་བཞིན་བོད་པ་དང་སོ་སོར་དབྱེར་མེད་པར་གྱུར།\nརྩོམ་འདིའི་གསལ་བཤད། ནུབ་བྱང་མི་རིགས་སློབ་ཆེན་གྱི་2018ལོའི་ཀྲུང་དབྱང་མཐོ་སློབ་གཞི་རྩའི་ཚན་ཞིབ་ཆེད་དངུལ་གསར་བཏོད་ལས་གཞི། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་དཔེ་རྙིང་དག་སྒྲིག་དང་ཞིབ་འཇུག\nལས་གཞི་ཨང་གྲངས། 31920170135 ཞེས་པ་དེ་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། 2018ལོའི་དེབ་2018ལོའི་དེབ་དང་པོར་སྤེལ།\n①གུ་གེ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པ།《ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པ》བྲིས་དཔེ་སྣེ་རིང་ལྡེབ་གཉིས་པའི་ཉིན་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང་གཉིས་པ། འདར་ཚ་ཁྱུང་བདག་གིས་མཛད་པའི་《ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྒྱས་པའི་པའི་མཆན་འགྲེལ་ཏི་སེ་མགུལ་རྒྱན》ཤོག་ངོས་38ལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2015ལོ།\n②དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་མཛད།《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ཤོག་གྲངས160ལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985ལོ།\n③ 《བཀའ་ཐང་སྡེ་ལྔ།》 ཤོག་གྲངས115ལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988ལོ།\n④དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་མཛད།《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ཤོག་གྲངས160ལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985ལོ།\n⑤ དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མཛད། 《དེབ་དཀར་》ཤོག་གྲངས69ལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོ།\n⑥ ས་སྐྱ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད། 《སྒྲ་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་བཞུགས》ས་པཎ་གསུང་འབུམ་ཐ་པ། ཉིས་བརྒྱ་ང་གཉིས། ཤིང་པར།\n⑦ཁང་དཀར་ཚུལ་ཁྲིམས་སྐལ་བཟང་གིས་མཛད།《དེབ་ཐེར་ལྗང་གུ》ཤོག་གྲངས3ལ། ཉིན་བོད་ནང་རིག་དེབ་གྲངས།IV 1994ལོ།\n⑨དགེ་འདུན་ཆོས་འཕེལ་གྱིས་མཛད། དགེ་ཆོས་གསུང་རྩོམ་གངས་ཅན་རིག་མཛོད་དེབ་10་པལས་《དགེ་ཆོས་ཀྱི་གསུང་རྩོམ་དེབ་དང་པོ་》ཤོག་ངོས57 ལ། བོད་ལྗོངས་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1990ལོ།\n⑩《བསྟན་འགྱུར》(96)༼ངེ༽ཤོག་ངོས1050-1081ལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོ།\n⑪《བསྟན་འགྱུར》(96)༼ངེ༽ཤོག་ངོས1054ལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོ།\n⑫《བསྟན་འགྱུར》(96)༼ངེ༽ཤོག་ངོས1048ངོས་སུ།《པེ》《སྣར》ཙེ་ཞེས་པའི་འབྲི་ཚུལ་བྱུང་ཚུལ་བཀོད་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོ།\n⑬《བསྟན་འགྱུར》(96) ༼ངེ༽ཤོག་ངོས1038ལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2002ལོ།\n⑭སྟག་ཚང་རྫོང་བ་དཔལ་འབྱོར་བཟང་བོས་མཛད།《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ》ཤོག་ངོས114ལ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985ལོ།\n⑮ཉིང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་མཛད།《ཆོས་འབྱུང་སྙིང་བོའི་མེ་ཏོག་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་》ཤ130ལ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988ལོ།\n⑯ཉིང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་མཛད།《ཆོས་འབྱུང་སྙིང་བོའི་མེ་ཏོག་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་》ཤ130ལ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988ལོ།\n⑰དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་མཛད།《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ཤོག་གྲངས158ལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985ལོ།\n⑱དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་མཛད།《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ཤོག་གྲངས158ནས་159ལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985ལོ།\n⑲ཉིང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་མཛད།《ཆོས་འབྱུང་སྙིང་བོའི་མེ་ཏོག་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་》ཤ130ལ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988ལོ།\n⑳དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་མཛད།《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ཤོག་གྲངས158ལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985ལོ།\n㉑འབྲི་གུང་སྐྱབས་མགོན་ཆེ་ཚང་གིས་མཛད།《བོད་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས》སྟོད་ཆ། ཤོག་གྲངས20ལ། སྲོང་བཙན་དཔེ་མཛོད་ཁང་། 2010ལོ།༞\n㉒གྱི་ལུང་བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཐུགས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་མཛད།《རུས་མཛོད་མེ་ཏོག་སྐྱེད་ཚལ》ཤོག་ངོས་7ལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1991ལོ།\n㉔《ཐང་ཡིག་གསར་རྙིང》ཤོག་ངོས9 པ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་གིས་བསྐྲུན། 1983 ལོར།\n㉕ དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་མཛད།《མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》ཤོག་གྲངས170ལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1985ལོ།\n㉗མཁས་དབང་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས་མཛད།《རྗེ་བཙུན་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཚོ་དཔལ་བཟང་པོའི་གསུང་འབུམ་པོད་དྲུག་པ་བཞུགས》ཤོག་ངོས་242ལ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།\n㉘རྟ་ཚག་ཚེ་དབང་རྒྱལ་གྱིས་མཛད། 《ལྷོ་རོང་ཆོས་འབྱུང་》ཤ216ལ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1994ལོ།\n㉙གྱི་ལུང་བཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོ་དང་ཐུགས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་མཛད།《མགོ་ལོག་རུས་མཛོད》ཤ114ལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992ལོ།\n㉛ཉིང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་མཛད།《ཆོས་འབྱུང་སྙིང་བོའི་མེ་ཏོག་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་》ཤ224ལ། བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988ལོ།\n㉜དཔྱད་རྩོམ་འདི་ཐོག་མ་སྤེལ་བའི་དུས་སུ་P.T.1283ཤོག་དྲིལ་ནང་བྱང་ངོས་སུ་ཡོད་པའི་གྲུ་གུའི་གནས་ཚུལ་འཁོད་པ་ལས། ཨ་ཤ་སྟེའི་སྡེ་ཆིག ཤར་དུ་ལིའི་སྡེ་ཆིག ཅེས་པའི་ཨ་ཤ་དང་ཨ་ཞ་དོན་གཅིག་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ་འ་ཞའི་རིགས་ཤིང་ཅང་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནོར་འདུག་པས་འདིར་དག་སེལ་བྱས་པ་ཡིན།


小学三年级语文(二)藏汉英对照 - 藏语 | Tibetan | བོད་སྐད། - 声同小语种论坛 - Powered by phpwind\n首页>≡ 亚洲小语种≡>藏语 | Tibetan | བོད་སྐད།>小学三年级语文(二)藏汉英对照\n༄༅།།ཨེ་ཏེ་ཧྲིན། 15 爱迪生 Edison\nཨེ་ ཏེ་ ཧྲིན་ ནི་ མཚན་ སྙན་ གྲགས་ འཛམ་ གླིང་ ལ་ ཁྱབ་ པའི་ གསར་ གཏོད་ པ་ ཞིག་ ཡིན། ཁོང་ ནི་ ཨ་ མེ་ རི་ ཀའི་ མི་ ཡིན་ ཞིང་ ། ཆུང་ དུས་ སུ་ ཁྱིམ་ ཚང་ ཧ་ ཅང་ དབུལ་ བས། སློབ་ གྲྭར་ ཟླ་ བ་ གསུམ་ ཙམ་ ལས་ འགྲིམས་ མ་ མྱོང་ ། ལོ་ བཅུ་ གཅིག་ ནས་ བཟུང་ སྟེ་ ཚགས་ པར་ བཙོངས་ པ་ རེད། ཁོང་ ཚན་ རིག་ ལ་ ཧ་ ཅང་ དགའ་ སྟབས། ཟ་ མཁས་ འཐུང་ མཁས་ བྱས་ ནས་ བསགས་ པའི་ སྒོར་ མོས་ ཚན་ རིག་ ཤེས་ བྱའི་ དཔེ་ དེབ་ དང་ རྫས་ འགྱུར་ སྨན་ རྫས་ ཉོས་ པ་ དང་ ། ཁོང་ གི་ ཚོད་ ལྟའི་ ཡོ་ བྱད་ ནི་ གད་ སྙིགས་ ནང་ ནས་ བསྒྲུགས་ པའི་ ཤེལ་ དམ་ དང་ ། རྫ་ མ་ རྫིའུ་ མོ་ ཡིན །\nAmerican Edison is the world-famous inventor. Because of the poor family, he only stays in school three months in his childhood. He sold newspaper since 12 years old. He loves science, and he often saved money to buy some books and chemicals, while his apparatus were some bottles and pots which he picked up in dust heap.\nཨེ་ ཏེ་ ཧྲིན་ ལོ་ བཅུ་ གཉིས་ ལ་ སོན་ དུས། མེ་ འཁོར་ གྱི་ ནང་ དུ་ ཚགས་ པར་ འཚོང་ དུ་ འགྲོ་ བཞིན་ ཡོད། མེ་ འཁོར་ གཙོ་ བདག་ གིས་ ཁོ་ རང་ མགྲོན་ པོས་ དུ་ བ་ འཐེན་ སའི་ འཁོར་ སྒམ་ ཞིག་ ཡོད་ པ་ དེའི་ གྲུ་ ག་ ཞིག་ ཏུ་ སྡོད་ དུ་ བཅུག ཁོང་ གིས་ རྫས་ འགྱུར་ གྱི་ སྨན་ རྫས་ དང་ ཤེལ་ དམ། རྫ་ མ་ རྫིའུ་ མོ་ སོགས་ དེར་ བཞག་ སྟེ། ཚགས་ པར་ བཙོངས་ ཚར་ མ་ ཐག་ ཏུ་ དེ་ གར་ སྤྲོ་ སྣང་ ཅན་ གྱི་ ཚོད་ ལྟ་ སྣ་ ཚོགས་ བྱེད་ ཀྱིན་ ཡོད །\nWhen he was 12 years old, he sold newspaper on train. One of the trains was used to smoke, and the conductor allowed him to takeacorner. He put his chemicals and pots in the corner. After selling the newspaper, he does the operation.\nཐེངས་ ཤིག་ ལ། མེ་ འཁོར་ གཏོང་ དུས་ སུ་ དྲག་ ཏུ་ འཁྱོམས་ ནས། རྫས་ འགྱུར་ གྱི་ སྨན་ རྫས་ ཤིག་ ཤེལ་ དམ་ ལས་ ཕྱིར་ ཕོ་ བས། མཁའ་ དབུགས་ དང་ ཕྲད་ མ་ ཐག་ ཏུ་ མེར་ འབར། མི་ མང་ པོ་ ཡོང་ ནས་ ཁོང་ ལ་ མེ་ གསོད་ རོགས་ བྱས། མེ་ འཁོར་ གཙོ་ བདག་ ཁོང་ ཁྲོ་ ལངས་ ནས་ ཨེ་ ཏེ་ ཧྲིན་ གྱི་ ཚོད་ ལྟའི་ ཡོ་ བྱད་ རྣམས་ ཕྱིར་ གཡུགས་ པར་ མ་ ཟད། ཁོང་ ལ་ ཤུགས་ ཆེན་ པོས་ འགྲམ་ ལྕག་ ཅིག་ གཞུས་ ནས་ རྣ་ བ་ ཟ་ གཅིག་ འོན་ པར་ བྱས །\nOne time, the train was vibrated when started, causedabottle of white phosphorus was shaken, and it burnt immediately. Everybody and Edison suppressed the fire together, but the conductor was very angry, he threw off his apparatus and hit him on his face, unfortunately he became deaf.\nཡིན་ ནའང་ ། ཨེ་ ཏེ་ ཧྲིན་ གྱིས་ ཚན་ རིག་ ལ་ བརྩོན་ ཞིབ་ བྱེད་ པའི་ སེམས་ ཤུགས་ མ་ ཉམས་ པར་ སྔར་ བཞིན་ རྫས་ འགྱུར་ ཚོད་ ལྟ་ བྱས། ཐེངས་ ཤིག་ ལ། སྨན་ རྫས་ མེར་ འབར་ ནས་ ཁོའི་ ལྭ་ བ་ ཚིག་ པ་ དང་ ། ཡང་ ཐེངས་ ཤིག་ ལ་ སྨན་ རྫས་ ཀྱིས་ ཁོའི་ མིག་ ཀྱང་ ཞར་ ལ་ ཁད་ བྱས་ མོད། འོན་ ཀྱང་ ཁོང་ དེ་ དག་ ལ་ འཇིགས་ སྣང་ སྤུ་ ཙམ་ ཡང་ མ་ སྐྱེས་ པར་ བློ་ བརྟན་ འགྱུར་ མེད་ ཀྱིས་ མུ་ མཐུད་ དུ་ ཚོད་ ལྟ་ བྱས་ པ་ རེད །\nHowever, Edison never gave up the determination of studying science. He was economical in everyday spending, and he did the operation again. For one time, during the test, the vitriol burns down his cloth, and the lamp saltpeter would blind his eyes in another time. However, he has not been frightened by danger. He continued to do his experiment.\nཨེ་ ཏེ་ ཧྲིན་ གྱིས་ གློག་ སྒྲོན་ གསར་ བཟོ་ བྱེད་ སྐབས། གློག་ ཞུའི་ ནང་ གི་ བཞུ་ སྐུད་ སྤུས་ ཀ་ ལེགས་ པོ་ ཞིག་ འཚོལ་ ཆེད་ དུ་ ཁོང་ གིས་ ཚོད་ ལྟ་ བགྲང་ གིས་ མི་ ལང་ བ་ བྱས་ པ་ དང་ ། རྒྱུན་ དུ་ ཆུ་ ཚོད་ བཅུ་ ཕྲག་ ལ་ བསྟུད་ མར་ ཚོད་ ལྟ་ བྱེད་ ཅིང་ ། ཧ་ ཅང་ ཐང་ ཆད་ ན་ ཡང་ གནས་ དེ་ གར་ ངལ་ གསོ་ ཕྲན་ ཙམ་ ལས་ མི་ བྱེད། ཁོང་ གིས་ འདི་ ལྟར་ དཀའ་ སྤྱད་ འབད་ བརྩོན་ གྱིས་ ཚོད་ ལྟ་ བྱས་ མཐར་ བཞུ་ སྐུད་ འཚམ་ པོ་ ཞིག་ བཟོ་ ཐུབ་ བྱུང་ །\nEdison tests many times to findaglower for using the lamp. He often works and sleeps in the lab. According to his constantly work, he finds cheap and useful glower finally. The glower are made into lamp.\nདེའི་ རྗེས་ སུ། ཁོང་ གིས་ གློག་ བརྙན་ དང་ སྐད་ པར་ འཕྲུལ་ ཆས་ སོགས་ གསར་ གཏོད་ བྱས་ ཤིང་ ། ཁོང་ གིས་ ཚེ་ གང་ བོར་ དངོས་ པོ་ སྣ་ ག་ ཆིག་ སྟོང་ ལྷག་ ཙམ་ གསར་ བཟོ་ བྱས་ པ་ རེད །\nLater, Edison has his own invents more than 1,000 kinds.\n༄༅།།བྱ་ཡིས་ལག་རྩལ་སྦྱངས་པ། 16 群鸟学艺 Lots of Birds Learn Ability\nཁྱུང་ ནི་ ཚང་ བཟོ་ བར་ མཁས་ པ་ དེ་ བྱ་ མང་ པོས་ ཐོས་ པས། ཚང་ མ་ ཁྱུང་ གི་ དྲུང་ དུ་ འཛོམས་ ནས་ ལག་ རྩལ་ སྦྱངས །\nMany birds heard the phoenix can buildanest, and they arrive there to study the ability.\nཁྱུང་ གིས་ “ཡོན་ ཏན་ ཞིག་ སྦྱངས་ ནས་ ཁོང་ དུ་ ཆུད་ དགོས་ ན། བརྩོན་ པ་ དགོས། བརྩོན་ པ་ མེད་ ན། ཅི་ ཡང་ ཤེས་ མི་ ཐུབ། ”ཅེས་ སྐད་ ཆའི་ མགོ་ གླེང་ མ་ ཐག་ ཏུ། འུག་ པས་ ཁྱུང་ ནི་ ཕྱིའི་ རྣམ་ པ་ མཛེས་ པ་ ཙམ་ ལས། དོན་ དུ་ ཡོན་ ཏན་ ཅི་ ཡང་ མེད་ སྙམ་ ནས་ འཕུར་ སོང་ །\nThe phoenix said that, "Study this ability should be patient, unless you will never learn it.” The speech just madeastart, the owl thought that, "The phoenix is only attractiveness, and it can not has any real ability. How do I learn?” Then the owl flew away.\nཁྱུང་ གིས་ མུ་ མཐུད་ དུ་ བཤད་ དོན། “ཚང་ བཟོ་ དུས་ སུ་ སྔོན་ ལ་ གནས་ ལེགས་ པོ་ ཞིག་ འདེམས་ རྒྱུ་ ནི་ ཧ་ ཅང་ གལ་ ཆེ། དཔེར་ ན་ སྡོང་ བོའི་ ཡལ་ ག་ སུམ་ ཚེབ་ ལྟ་ བུ། ”ཞེས་ བཤད་ པའི་ མཚམས་ དེར། རྒོད་ ཀྱི་ སེམས་ ལ་ སྡོང་ བོའི་ ཡལ་ ག་ སུམ་ ཚེབ་ གང་ སར་ ཡོད་ པས། དེ་ ནི་ ལས་ སླ་ བོ་ ཞིག་ རེད་ སྙམ་ ནས་ ཁེངས་ པ་ ཆེན་ པོས་ གཤོག་ པ་ རྡེབ་ བཞིན་ འཕུར་ སོང་ །\nThe phoenix continued to say, "To buildanest, first you should chooseagood basis, such as three branches on the trunk.” A hawk heard and thought that “Oh, It’s just findabranch. It is easy, and I got it.” The hawk patted the wings and flew away.\nཡང་ ཁྱུང་ གིས་ “ཤིང་ ཐུར་ ཁུར་ ཡོང་ ནས་ རིམ་ པ་ དང་ རིམ་ པ་ བྱས་ ཏེ་ བརྩིག་ དགོས …… ”ཞེས་ བཤད་ མ་ ཚར་ གོང་ ལ། སྐྱ་ ཀས་ ཤིང་ ཐུར་ ཁུར་ ཡོང་ ནས་ བརྩིག་ རྒྱུ་ དེ་ ཡིན་ པས། ངས་ ཤེས་ སོང་ སྙམ་ པ་ དང་ དགའ་ ནས་ འཕུར་ སོང་ །\nThen the phoenix said next, "You should get up the branches.” Just stop here, the crow thought: "It is easy to build the branch. I can do it” The crow flew away happily.\nཡང་ ཁྱུང་ གིས་ མུ་ མཐུད་ དུ་ བཤད་ དོན། “ཚང་ སྐྱིད་ པོ་ ཞིག་ བཟོ་ ན། ཚང་ བཅའ་ སའི་ གནས་ བཟང་ པོ་ ཞིག་ འདེམས་ དགོས། གནས་ བཟང་ ཤོས་ ནི་ ཁང་ བའི་ བྱ་ འདབ་ འོག་ ཡིན། དེར་ ཆར་ བ་ དང་ རླུང་ གི་ གནོད་ པ་ མེད …… ”ཅེས་ བཤད་ པ་ དེ། མཆིལ་ བས་ ཐོས་ མ་ ཐག་ ཏུ་ དེ་ ནི་ ང་ ཡི་ བསམ་ པ་ དང་ ཡོངས་ སུ་ མཐུན་ ནོ་ སྙམ་ ནས་ དགའ་ ཐག་ ཆོད་ དེ་ འཕུར་ སོང་ །\nThe phoenix said downward that "This kind of nest is not good. If you want to live calm and steady, you should build the nest under the eave, and you won’t fear wind and rain.” The sparrow listened, and thought happily "It is the same to what I think.” The sparrow turned around to fly away.\nཁུག་ རྟ་ གཅིག་ པུས་ བློ་ རྩེ་ གཅིག་ སྒྲིམ་ གྱིས་ ཉན་ བཞིན་ འདུག ཁྱུང་ གིས་ ཁུག་ རྟ་ ལ་ “ཚང་ སྐྱིད་ པོ་ ཞིག་ བཟོ་ ན། དཀའ་ སྡུག་ ལ་ སྐྲག་ མི་ རུང་ ལ། སུན་ སྣང་ ཡང་ སྐྱེས་ མི་ རུང་ ། སྔོན་ ལ་ མཆུ་ ཏོས་ འདམ་ བག་ བརྫིས་ ཏེ། འདམ་ བག་ རིལ་ བུ་ རེ་ རེ་ བཞིན་ གྲལ་ འགྲིག་ པོར་ བརྩིག་ དགོས་ པ་ དང་ ། དེ་ ནས་ ཚང་ གི་ ནང་ དུ་ རྩྭ་ དང་ སྤུ་ སོགས་ འདིང་ དགོས། དེ་ ལྟར་ བྱས་ ཚེ་ ཚང་ སྐྱིད་ པོ་ ཞིག་ ཡིན”ཞེས་ བཤད། ཁུག་ རྟས་ ཁྱུང་ གིས་ ཁྲིད་ པའི་ ཤེས་ བྱ་ ཡོངས་ རྫོགས་ རྡོ་ ལ་ རི་ མོ་ བརྐོས་ པ་ བཞིན་ ཡིད་ ལ་ བཟུང་ ཞིང་ ། སྐད་ སྙན་ པོས་ བཀའ་ དྲིན་ ཞུས །\nOnly the swallow stayed there to listen earnestly. The phoenix said to swallow "To build such nest, you should be patient. First you must hold the putty in your mouth, next mixed it with spittle, then get them up, last put some wools and mat in it. You will feel it is very comfortable.” The swallow listened ca\nབྱ་ རྣམས་ ཀྱིས་ ཁྱུང་ གི་ མདུན་ ནས་ ཚང་ བཟོ་ སྟངས་ ལ་ སློབ་ སྦྱོང་ བྱས་ ཀྱང་ ། ལ་ ལས་ རྩ་ བ་ ནས་ ཤེས་ མེད་ པ་ དང་ ། ལ་ ལས་ བྱང་ ཆུབ་ པ་ ཞིག་ ཤེས་ མེད། འོན་ ཀྱང་ ཁུག་ རྟས་ བཟོས་ པའི་ ཚང་ ནི་ ཕྱི་ ནས་ བལྟས་ ན་ དབྱིབས་ མཛེས་ ཤིང་ ། ནང་ དུ་ ཉལ་ ན་ བདེ་ ཞིང་ སྐྱིད་ པོ་ ཞིག་ ཡིན་ ནོ། །\nMany birds learned to buildanest from phoenix. But some birds could not build it, and some nest was rough. Only the swallow built nest which was not only attractive, but also firm and warm.\n༄༅།།རང་ལག་འགུལ་ནས་བསྒྲུབ་པ།། 17 动手做做看 Begin to do\nཐེངས་ ཤིག་ ལ། ཧྥ་ རན་ སིའི་ ཚན་ རིག་ པ་ ལེན་ ཀུ་ ཝུན་ གྱིས་ ན་ ཆུང་ གྲོགས་ པོ་ འགའ་ ལ་ དྲི་ བ་ ཡ་ མཚན་ ཞིག་ བཏོན་ པ་ སྟེ། “ཕོར་ བ་ ཞིག་ གི་ ནང་ དུ་ ཆུ་ གང་ བླུགས་ རྗེས། དེའི་ ནང་ དུ་ དངོས་ པོ་ གཞན་ པ་ ཞིག་ བཞག་ ན་ ཆུ་ ཕྱིར་ མེར་ བ་ དང་ ། གལ་ ཏེ་ གསེར་ ཉ་ ཞིག་ བཞག་ ན་ དེ་ འདྲ་ ཞིག་ གཏན་ ནས་ མིན། འདིའི་ རྒྱུ་ མཚན་ ཅི་ ཡིན”ཞེསདྲིས། །\nན་ ཆུང་ གྲོགས་ པོ་ ཞིག་ གིས“གསེར་ ཉའི་ ལུས་ ཐོག་ ན་ ཁྲབ་ ཡོད་ པའི་ རྐྱེན་ གྱིས་ རེད”ཅེས་ བཤད། །\nཡང་ ན་ ཆུང་ གྲོགས་ པོ་ ཞིག་ གིས“དེ་ ནི་ གསེར་ ཉས་ ཆུ་ འཐུངས་ པའི་ རྐྱེན་ གྱིས་ རེད”ཅེས་ བཤད། །\nཡེ་ ལིན་ ཎའི་ བསམ་ པར་ ཁོ་ ཚོ་ ཚང་ མས་ བཤད་ པ་ མི་ འགྲིག་ པར་ འདོད་ མོད། འོན་ ཀྱང་ རང་ གིས་ ཀྱང་ གནས་ ལུགས་ བཟང་ བོ་ ཞིག་ རྙེད་ མ་ ཐུབ། མོ་ ཁྱིམ་ དུ་ ལོག་ ནས་ ཨ་ མར་ དྲིས། ཨ་ མས“བསམ་ བློ་ བཏང་ བ་ ཁོ་ ནས་ མི་ ཆོག་ པར། རང་ གི་ ལག་ པ་ འགུལ་ ནས་ བསྒྲུབས་ ན་ ཤེས་ ཐུབ”ཅེས་ བཤད། །\nཡེ་ ལིན་ ཎས་ གསེར་ ཉ་ ཞིག་ ཁྱེར་ ཡོང་ སྟེ། དེ་ ཆུ་ གང་ བླུགས་ ཡོད་ པའི་ ཕོར་ བ་ ཞིག་ གི་ ནང་ དུ་ བཞག ཨེ། ལེན་ ཀུ་ ཝུན་ གྱིས་ བཤད་ པ་ དང་ གཏན་ ནས་ མི་ གཅིག་ པ་ དང་ ། ཆུ་ ཕྱིར་ མེར་ ཡོང་ བ་ རེད། །\nཡེ་ ལིན་ ཎས་ བསམ་ བློ་ གཏོང་ བཞིན་ ཁོང་ ཁྲོ་ ཆེན་ པོ་ ལངས་ པ་ དང་ ། ཕྱི་ ཉིན་ སྔ་ མོར་ ལེན་ ཀུ་ ཝུན་ གྱི་ གམ་ དུ་ སོང་ སྟེ། “ཁྱོད་ ཀྱིས་ དྲི་ བ་ འདི་ འདྲ་ ཞིག་ བཏོན་ ནས། ང་ ཚོ་ ན་ ཆུང་ གྲོགསཔོ་ ཚོར་ མགོ་ སྐོར་ དགོས་ དོནཅི་ ཡིན”ཞེསདྲིས། །\nལེན་ ཀུ་ ཝུན་ གྱིས་ སྐད་ ཆ་ དེར་ ཉན་ རྗེས། གད་ མོ་ ཆེན་ པོ་ ཤོར། ཁོས“ངས་ ཁྱོད་ ཚོར་ མགོ་ སྐོར་ བཏང་ བ་ མིན། ཚན་ རིག་ པའི་ བཤད་ པ་ ཡང་ ཚང་ མ་ བདེན་ པ་ ཡིན་ པའི་ ངེས་ པ་ མེད་ པས། རང་ གི་ ལག་ པ་ འགུལ་ ནས་ སྒྲུབ་ དགོས་ པའི་ གནས་ ལུགས་ དེ་ ཁྱོད་ ཚོར་ ཤེས་ སུ་ འཇུག་ བསམ་ པ་ ཡིན”ཞེས་ བཤད། ཡེ་ ལིན་ ཎས་ ལེན་ ཀུ་ ཝུན་ གྱི་ བསམ་ ཚུལ་ ཤེས་ རྗེས། དགའ་ སྤྲོ་ ཆེན་ པོ་ སྐྱེས་ པ་ རེད། །\n༄༅།།ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་བའི་ཚོད་ལྟ་ཞིག། 18 一次成功的试验 A successful experiment\nསློབ་ གསོ་ པ་ ཞིག་ སློབ་ ཆུང་ ཞིག་ གི་ ནང་ དུ་ ཡོང་ སྟེ། སློབ་ གཙོ་ ལ་ སློབ་ མ་ གསུམ་ ཁྲིད་ ནས་ ཡོང་ དུ་ བཅུག་ པ་ དང་ ། ཁོ་ ཚོར་ རྩེད་ མོ་ ཞིག་ རྩེ་ རུ་ བཅུག །\nསློབ་ གསོ་ པ་ དེས་ ལག་ ཁྱེར་ ཁུག་ མའི་ ནང་ ནས་ དམ་ བེ་ ཞིག་ དང་ སྐུད་ པ་ བཏགས་ པའི་ ཞ་ ཉེའི་ རིལ་ བུ་ གསུམ་ བླངས་ པ་ རེད། ཁོང་ གིས་ དམ་ བེ་ སར་ བཞག་ རྗེས། ཞ་ ཉེའི་ རིལ་ བུ་ གསུམ་ སློབ་ མ་ གསུམ་ པོར་ རེ་ རེ་ བྱིན་ པ་ དང། ཁོ་ ཚོར་ སྐུད་ པའི་ སྣེ་ མོ་ ནས་ བཟུང་ སྟེ་ སྔ་ རྗེས་ ལྟར་ ཞ་ ཉེའི་ རིལ་ བུ་ དམ་ བེའི་ ནང་ ལ་ འཇོག་ ཏུ་ བཅུག་ པ་ རེད། །\nཁོང་ གིས་ སློབ་ མ་ དེ་ གསུམ་ ལ“དམ་ བེ་ འདི་ ནི་ ཁྲོན་ པའི་ ཚབ་ ཡིན། ད་ ལྟ་ ཁྲོན་ པའི་ ནང་ དུ་ ཆུ་ མེད། ཁྱོད་ ཚོས་ ལག་ ཏུ་ བཟུང་ བའི་ ཞ་ ཉེའི་ རིལ་ བུ་ དེས་ རང་ གི་ ཚབ་ བྱེད་ དགོས། ཁྲོན་ པའི་ ཁ་ ཧ་ ཅང་ ཆུང་ བས། ཐེངས་ རེར་ མི་ གཅིག་ མ་ གཏོགས་ ཕྱིར་ ཡོང་ མི་ ཐུབ”ཅེས་ བཤད་ པ་ དང། བཤད་ ནས་ ཚར་ རྗེས། ཁོང་ གིས“ཤེས་ སོང་ ངམ”ཞེས་ དྲིས། སློབ་ མ་ གསུམ་ པོས་ མཉམ་ དུ“ཤེས་ སོང”ཞེས་ ལན་ བཏབ། །\nདེ་ ནས་ སློབ་ གསོ་ པས་ ཇ་ ཕོར་ ནང་ གི་ ཆུ“ཁྲོན་ པའི”ནང་ དུ་ བླུགས་ པ་ དང། ཁོང་ གིས་ ཆུ་ ལྡུག་ ཞོར་ དུ་ ཁ་ ནས“ཉེན་ ཁ་ ཆེ། མྱུར་ དུ་ ཡར་ ཤོག གཅིག གཉིས ཞེས་ བཤད། །\nབུ་ མོ་ ཆུང་ ཆུང་ ཞིག་ གིས་ སྐད་ ཆུང་ ངུས་ གྲོགས་ པོ་ གཉིས་ ལ“རེམ། ཁྱོད་ དང་ པོ་ བྱོས། ཁྱོད་ གཉིས་ པ་ བྱོས། ང་ རྗེས་ མ་ བྱེད”ཅེས་ བཤད། །\n“གསུམ”ཞེས་ བཤད་ མ་ ཐག་ ཏུ་ སློབ་ མ་ གསུམ་ པོས་ བདེ་ བླག་ ངང་ ནས་ ཞ་ ཉེའི་ རིལ་ བུ་ རེ་ རེ་ བཞིན་ ཡར་ འཐེན་ པ་ རེད། །\nསློབ་ གསོ་ པས་ བུ་ མོ་ ཆུང་ ཆུང་ དེ་ ལ་ “ཁྱོད་ ཀྱིས་ ད་ ཅི་ ཁོ་ ཚོར་ ཅི་ ཞིག་ བཤད་ པ་ ཡིན”ཞེས་ དྲིས། །\nབུ་ མོ་ ཆུང་ ཆུང་ དེས་ གནས་ ཚུལ་ ཇི་ མ་ ཇི་ བཞིན་ དུ་ ཁོང་ ལ་ བཤད། །\nསློབ་ གསོ་ པས་ ཡང“ཁྱོད་ ཀྱིས་ ཅིའི་ ཕྱིར་ དེ་ ལྟར་ བྱས་ པ་ ཡིན”ཞེས་ དྲིས། །\nབུ་ མོ་ ཆུང་ ཆུང་ དེས་ བསམ་ བློ་ ཅི་ ཡང་ མི་ གཏོང་ བར“ཉེན་ ཁ་ དང་ འཕྲད་ ཚེ། ངེས་ པར་ དུ་ མི་ གཞན་ སྔོན་ ལ་ འགྲོ་ རུ་ འཇུག་ དགོས”ཞེས་ བཤད། །\nསློབ་ གསོ་ པ་ དེར་ སེམས་ འགུལ་ ཆེན་ པོ་ ཐེབས་ ཏེ། བུ་ མོ་ ཆུང་ ཆུང་ དེ་ པང་ དུ་ བཟུང་ ནས་ ཡུན་ རིང་ བསྡད་ པ་ དང་ ། ཁོང་ གིས་ སློབ་ གཙོ་ ལ“ངས་ ཚོད་ ལྟ་ འདི་ ཐེངས་ གང་ མང་ བྱས་ མྱོང་ མོད། འོན་ ཀྱང་ ། ཐེངས་ རེ་ རེར་ བྱིས་ པ་ ཚང་ མས་ ཞ་ ཉེའི་ རིལ་ བུ་ ཡར་ འཐེན་ པའི་ སྔ་ རྗེས་ བརྩད་ ནས། མཐར་ ཞ་ ཉེའི་ རིལ་ བུ་ ཚང་ མ་ དམ་ བེའི་ ཁ་ རུ་ འཚང་ ནས་ གཅིག་ ཀྱང་ ཕྱིར་ འཐེན་ མ་ ཐུབ། དེ་ རིང་ ངའི་ ཚོད་ ལྟ་ ལེགས་ འགྲུབ་ བྱུང་ སོང”ཞེས་ བཤད་ དོ། ། །\n༄༅།།ལེགས་བཤད་ཚན་པ་གཉིས།། 19 格言二首 Two Proverbs\nབླུན་ པོ་ ཅུང་ ཟད་ འབྱོར་ བ་ ན། ། གཞན་ ལ་ གནོད་ པ་ ཁོ་ ན་ སྟེ། ། ཝ་ སྐྱེས་ ཟས་ ཀྱིས་ འགྲངས་ པ་ ན། ། བརྒྱལ་ ནས་ ལྟས་ ངན་ སྒྲོག་ ལ་ ལྟོས། །\nIf the stupid person has been wealthy, he will injure someone frequently, as if the coquette can’t know whether is good or bad when they eat full.\nབླུན་ པོས་ སྐྱིད་ འདོད་ ལེ་ ལོས་ འདའ། ། མ་ བསླབས་ ཡོན་ ཏན་ ཅི་ ལ་ འབྱུང་ ། ། ཚོང་ དང་ ཞིང་ ལས་ མ་ ནུས་ པའི། ། ཁྱིམ་ པ་ ཕལ་ ཆེར་ དབུལ་ ལ་ ལྟོས། །\nThe stupid person wants to obtain happiness, but he is lazy. How can you get lore if you do not learn knowledge? Just like the poor people are weak in business and agriculture.\n༄༅།།ང་ནི་ཅི་ཞིག་ཡིན། 20 我是什么 What am I?\nང་ ནི་ རྒྱུན་ དུ་ འགྱུར་ བཞིན་ ཡོད། ཉི་ མ་ ཤར་ བ་ ན། ང་ རླངས་ པར་ གྱུར་ ནས་ ནམ་ མཁར་ འགྲོ་ བ་ དང་ ། དེ་ ནས་ ཆུ་ རྡུལ་ གྲངས་ མེད་ དུ་ གྱུར་ ནས་ ནམ་ མཁའ་ རུ་ གཡེང་ ཞིང་ སྐྱོད་ པ་ ཡིན། ངས་ སྐབས་ འགར་ ལྭ་ བ་ དཀར་ པོ་ གྱོན་ ཞིང་ ། སྐབས་ འགར་ ལྭ་ བ་ ནག་ པོ་ གྱོན་ པ་ དང་ ། ཡང་ ཞོགས་ པ་ དང་ དགོང་ མོར་ ལྭ་ བ་ དམར་ པོ་ གྱོན་ པ་ ཡིན་ པས། མི་ རྣམས་ ཀྱིས་ ང་ ལ་ “སྤྲིན”ཟེར །\nI changed frequently. When the sun rose, I turned the vapor to fly to the sky, and then I turned the innumerable moisture contents and fluttered in the sky. Some times I put on the white clothes, sometimes was black clothes. If I put red cloth in the morning and at night, then people will call me “the cloud”.\nང་ ནི་ ནམ་ མཁའ་ རུ་ གཡེང་ ཞིང་ བསྐྱོད་ པའི་ དུས་ སུ་ གྲང་ རླུང་ ཕྲད་ ན། ཆུ་ ཐིགས་ སུ་ གྱུར་ ནས་ མར་ འབབ་ པས། མི་ རྣམས་ ཀྱིས་ ང་ ལ་ “ཆར་ བ་ ”ཟེར། སྐབས་ འགར་ ང་ རྡོག་ པོ་ ཆུང་ ཆུང་ དུ་ གྱུར་ ནས་ མར་ ལྷུང་ བ་ ན། མི་ རྣམས་ ཀྱིས་ ང་ ལ་ “སེར་ བ་ ”ཟེར། དགུན་ ཁ་ སླེབས་ པ་ ན། ང་ མེ་ ཏོག་ དཀར་ པོར་ གྱུར་ ནས་ མར་ བབས་ ཚེ། མི་ རྣམས་ ཀྱིས་ ང་ ལ་ “ཁ་ བ་ ”ཟེར །\nIf I met the cold air when I flutter in sky, I can turn the water drop, and then the people called me "the rain". Sometimes I turned the young solid to fall down, the people called me "the hail". In winter, I turned the white snowflake, and the people called me "the snow".\nརྒྱུན་ དུ་ ང་ རང་ རྫིང་ བུའི་ ནང་ དུ་ གཉིད་ ཅིང་ ། ཆུ་ ཕྲན་ དུ་ འཆམ་ འཆམ་ བྱེད་ ལ། ཆུ་ བོའི་ ནང་ དུ་ རྒྱུག་ ཅིང་ ། རྒྱ་ མཚོའི་ ནང་ དུ་ གླུ་ ལེན་ བྲོ་ འཁྲབ་ བཅས་ བྱེད་ ཀྱིན་ ཡོད །\nFrequently, I rest in the pool, takeawalk in the brook, run in the river r, dance in the sea and so on.\nང་ ནི་ སྐབས་ འགར་ ཞི་ ཞིང་ དུལ་ བ་ དང་ ། སྐབས་ འགར་ གཏུམ་ ཞིང་ དྲག་ པོ་ ཡིན། ངས་ དོན་ དག་ བཟང་ པོ་ མང་ པོ་ བསྒྲུབས་ མྱོང་ སྟེ། ས་ ཞིང་ དུ་ ཆུ་ གཏོང་ བ་ དང་ ། འཕྲུལ་ ཆས་ འཁོར་ དུ་ འཇུག་ པ། མི་ རྣམས་ ལ་ རོགས་ རམ་ བྱས་ ནས་ ལས་ ཀ་ ལས་ པ་ བཅས་ བྱེད། ངས་ བྱ་ བ་ ངན་ པའང་ མང་ པོ་ བྱས་ མྱོང་ སྟེ། ལོ་ ཏོག་ ལ་ གནོད་ སྐྱོན་ གཏོང་ བ་ དང་ ། ཁང་ བ་ འཇིག་ པར་ བྱེད་ པ། མི་ རྣམས་ ལ་ གནོད་ འཚེ་ གཏོང་ བ་ བཅས་ བྱེད། མི་ རྣམས་ ཀྱིས་ བྱེད་ ཐབས་ མང་ པོ་ བཀོལ་ ནས་ ང་ རང་ གཅུན་ པར་ བྱས་ ཏེ། ང་ ལ་ བྱ་ བ་ བཟང་ པོ་ ཁོ་ ན་ སྒྲུབ་ ཏུ་ འཇུག་ པ་ ལས། བྱ་ བ་ ངན་ པ་ སྒྲུབ་ ཏུ་ མི་ འཇུག །\nOccasionally, I am extremely good. Sometimes, I am very fierce. I have done many good deeds, such as rotate the machine, and help for the people to work and so on. I also have made many misdemeanors: destruct crops, collapse the house, and injure the people and so on. The people do their best to think of method to let me do the better thing, instead of bad one.\nགྲོགས་ པོ་ ཆུང་ ཆུང་ ཚོ། ཁྱོད་ ཚོས་ བལྟས་ ན་ ང་ ནི་ ཅི་ ཞིག་ ཡིན། །\nMy children, can you guess what I am.\n༄༅།།སྲོག་ཆགས་ཀྱིས་དགུན་སྐྱེལ་བ། 21 动物过冬 Animals Hibernate\nཞོགས་ པར། གྲོག་ མ་ ཆུང་ ཆུང་ དེ་ ནགས་ ཚལ་ དུ་ ཟས་ འཚོལ་ དུ་ འོངས་ ཚེ། ག་ ས་ གར་ སྡོང་ ལོ་ ལྷུང་ འདུག་ ཅིང་ ། སྔར་ དང་ མི་ འདྲ་ བར་ ཁུ་ སིམ་ མེར་ ཡོད། སྔར་ གྱི་ གྲོགས་ པོ་ རྣམས་ གར་ སོང་ ཆ་ མེད་ དུ་ གྱུར། སྐབས་ དེར་ བསིལ་ རླུང་ ཞིག་ ལྡང་ བས་ ཁོ་ ལ་ གྲང་ བའི་ ཚོར་ སྣང་ བྱུང་ །\nIn the morning,aant finds food in forest. The forest changesalot covered with defoliation. The ant feels cold when wind blows. It is very quite. The ant thought “Where are my friends?”\nགློ་ བུར་ དུ་ གྲོག་ མས་ སྐྱ་ ཀ་ གྲག་ པ་ ཐོས་ ནས་ ཡར་ བལྟས་ པ་ ན། སྡོང་ བོའི་ ཡལ་ གའི་ སྟེང་ དུ་ སྐྱ་ ཀ་ ཞིག་ བབས་ འདུག གྲོག་ མས་ “སྐྱ་ ཀ་ ཕྲ་ མོ་ ལགས། ཁུ་ བྱུག་ དང་ ཁུག་ རྟ་ གང་ ལ་ བུད་ སོང”ཞེས་ དྲིས་ པ་ ན། སྐྱ་ ཀས་ “གནམ་ གཤིས་ ཇེ་ འཁྱག་ ཏུ་ སོང་ བས། ཁོ་ ཚོ་ ལྷོ་ ཕྱོགས་ ཚ་ བའི་ ཁུལ་ དུ་ དགུན་ བྱོལ་ དུ་ བུད་ སོང་ ། སང་ ལོའི་ དཔྱིད་ ཀར་ ཕྱིར་ ཡོང་ རྒྱུ་ རེད”ཅེས་ ལན་ བཏབ། དེ་ ནས་ ཡང་ གྲོག་ མས“ཁྱོད་ ཀྱང་ ལྷོ་ ཕྱོགས་ ཡུལ་ དུ་ འགྲོའམ”ཞེས་ དྲིས། སྐྱ་ ཀས་ “ང་ མི་ འགྲོ ངས་ ས་ འདི་ གར་ ཚང་ དྲོན་ པོ་ ཞིག་ བཟོས་ ནས་ དགུན་ སྐྱེལ་ རྒྱུ་ ཡིན”ཞེས་ བཤད །\nThe ant suddenly hears bird's cry. He looksamagpie on the treetop. The ant asks: "Hello magpie. Where is swallow, cuckoo and oriole?” The magpie answers "It’s turned cold. They hibernate in the south, and they will go back in spring.” The ant asks “What about you?” “No, I don’t go there. I haveawarm nest and I will stay here in the winter. ”\nདེ་ གཉིས་ ཀྱི་ ལབ་ གླེང་ འཕྱི་ བས་ ཐོས་ ནས་ ཁུང་ སྒོར་ བུད་ དེ། གྲོག་ མ་ ལ“གྲོགས་ ཆུང་ ། ད་ ལྟ་ ང་ རང་ ཡང་ འགྲོ་ བ་ ཡིན”ཞེས་ བཤད་ པ་ ལ། གྲོག་ མས་ “ཨ་ ཁུ་ འཕྱི་ བ་ ཁྱེད་ ཉིད་ ལྷོ་ ཕྱོགས་ ཡུལ་ དུ་ ཕེབས་ སམ”ཞེས་ དྲིས་ པ་ ན། འཕྱི་ བས“ང་ རང་ དེ་ གར་ མི་ འགྲོ། ཉལ་ དུ་ འགྲོ་ བ་ ཡིན”ཞེས་ བཤད། གྲོག་ མས་ ནམ་ མཁར་ བལྟས་ ཤིང་ བལྟས་ ཏེ་ འཕྱི་ བ་ ལ། “ཞོགས་ པའི་ ཉི་ རྩེ་ ཤར་ མ་ ཐག་ ཏུ། ཁྱོད་ ཉལ་ དུ་ འགྲོ་ བ་ ཅིའི་ ཕྱིར་ ཡིན། ”ཞེས་ དྲིས་ པ་ ལ། འཕྱི་ བས“དགུན་ ཟླ་ གསུམ་ ལ་ ང་ ཚོ་ འཕྱི་ བའི་ རིགས་ ཁུང་ དུ་ ཉལ་ དགོས། སང་ ལོའི་ དཔྱིད་ ཀར་ ངེད་ ཚོ་ སླར་ མཇལ་ འོང”ཞེས་ ཟེར་ ནས་ རྩྭ་ ཁམ་ གང་ ཁྱེར་ ཏེ་ ཁུང་ ལ་ འཛུལ་ སོང་ །\n土拨鼠听见了，从洞里出来，说：“小蚂蚁，我正想找你，跟你告别。”小蚂蚁问：“怎么？你也要到南方去？”土拨鼠说：“不，不，我要去睡觉了。”小蚂蚁看看天，太阳还没有升上树梢，就问土拨鼠： “你怎么啦？太阳才升起来，你又要睡啦？”土拨鼠说：“我要冬眠了。 整个冬天，我们土拨鼠都睡在洞里，不吃也不动，到明年春天再出来。”土拨鼠一边说，一边用脚刨土，一会儿就刨好了一个洞。\nThe rat heard that and comes out. “Ant, I’m looking for you to say goodbye.” The ant asks “What? You will go to the south?” “No, no. I will go to sleep.” The ant looks at the sun, it has not risen the treetop, asks it “What’s wrong with you? The sun just rises, and you want to sleep.” The mouse says "I have to hibernate. I will sleep in cave to spend the entirely winter without any food and no moving. I come out in next spring.” Then the mouse digsahole in its foot.\nགྲོག་ མས་ སེམས་ ལ་ རང་ གིས་ ཀྱང་ དགུན་ ཟས་ གྲ་ སྒྲིག་ བྱ་ དགོས་ སྙམ་ ནས། ཟས་ འཚོལ་ དུ་ སོང་ བ་ དང་ ། འབུ་ རོ་ ཞིག་ རྙེད་ ནས་ རང་ གི་ ཁུང་ དུ་ དྲུད། །\nThe ant thought “I should prepare the foods for the winter, then it findsabug and drags it to home.\n༄༅།།པགས་བྱེའུ། 22 寒号鸟 The Bird\nབྲག་ ཅིག་ གི་ སྲུབས་ ཀ་ ན་ པགས་ བྱེའུ་ ཞིག་ བསྡད་ ཡོད། བྲག་ མདུན་ གྱི་ གཙང་ པོའི་ འགྲམ་ དུ་ དབྱར་ སྡོང་ ཞིག་ ཡོད་ ཅིང་ ། དེའི་ མགོ་ ན་ སྐྱ་ ཀ་ ཞིག་ གི་ ཚང་ ཡོད། ཁོ་ གཉིས་ ཀྱི་ ཚང་ ཁ་ གཏད་ དུ་ ཡོད་ པས་ ཁྱིམ་ མཚེས་ སུ་ གྱུར །\nA stone cliff is under the foot ofahill. On the cliff, there isaaperture, and it is also the nest of the bird. It isariver in front of the cliff, andamagpie lives on the willow at the riverside. The bird and magpie lives face to face and they become neighbor.\nསྟོན་ མཇུག་ གི་ རླུང་ ལྡང་ ནས་ ལྕང་ མའི་ ལོ་ མ་ ས་ ལ་ ལྷུང་ བ་ དང་ ། ཁ་ བ་ འབབ་ པའི་ དུས་ སླེབས་ པར་ ཉེ། །\nWhen wind blows, several leaves fall down, and the winter is coming.\nནམ་ མཁའ་ སྔོ་ ཞིང་ དྭངས་ པའི་ ཉིན་ ཞིག་ གི་ ཞོགས་ པར། སྐྱ་ ཀ་ སྔ་ མོ་ ནས་ གང་ སར་ རྩྭ་ སྐམ་ པོ་ སྒྲུག་ པར་ སོང་ སྟེ། དགུན་ ཁའི་ ཚང་ བཟོ་ བར་ གྲ་ སྒྲིག་ བྱེད་ ཀྱིན་ ཡོད། པགས་ བྱེའུ་ ཉིན་ མོ་ ཕྱི་ ལ་ འཁྱམས་ ནས་ ཐང་ ཆད་ པས་ ཚང་ ནང་ དུ་ བདེ་ བར་ ཉལ་ བའི་ དུས་ སུ། སྐྱ་ ཀས“པགས་ བྱེའུ། པགས་ བྱེའུ། མ་ ཉལ་ ཡར་ ལ་ ལོངས། ཉི་ མ་ དྲོ་ དུས་ སུ་ ཚང་ ཞིག་ བཟོས་ ན་ བཟང”ཞེས་ ཁ་ ཏ་ བྱས། པགས་ བྱེའུ་ ཡིས་ དེར་ མ་ ཉན་ པར་ བྲག་ སྲུབས་ སུ་ ཉལ་ ནས་ “སྐྱ་ ཀ་ ཁ་ མཁས་ སྐད་ ཆ་ མང་ པོ་ མ་ བཤད། ཉི་ མ་ དྲོ་ བའི་ དུས་ སུ་ ཉལ་ ན་ ཧ་ ཅང་ སྐྱིད་ པོ་ ཡིན”ཞེས་ བཤད །\nOne day, it isasunny day. The magpie flies to find something. It looks around and takes some wizen branches back. Then he begins to buildanest for hibernating. While the other bird play outside, and return to sleep. The magpie said “Don’t fall asleep. It’sanice day. You should build nest in hurry.” But the bird does not listen to the advice and says “It isanice day for sleeping. Do not disturb me.”\nདེ་ ལྟར་ དགུན་ ཁ་ སླེབས་ ནས་ གྲང་ རླུང་ འུར་ འུར་ དུ་ ལྡང་ བའི་ སྐབས་ སུ། སྐྱ་ ཀ་ ནི་ རང་ ཉིད་ ཀྱི་ ཚང་ ནང་ དུ་ དྲོ་ ལམ་ ལམ་ ཉལ་ ཡོད། པགས་ བྱེའུ་ ཤིན་ ཏུ་ གྲང་ ནས་ མ་ བཟོད་ པར“ཨ་ ཙི། ཨ་ ཙི། གྲང་ རླུང་ འདི་ ཡིས་ འཁྱགས་ ཤི་ ཐེབས་ བཟོ་ འདུག སང་ ཉིན་ སེམས་ ཐག་ བཅད་ ནས་ ཚང་ ཞིག་ བཟོ་ དགོས”ཞེས་ ཆིག་ ལབ་ བརྒྱབ །\nWinter comes quickly with the cold wind. The magpie lives in warm nest. The bird is tremble on the cliff. It cries It cries sadly.\nདེའི་ ཕྱི་ ཉིན་ གྱི་ ཞོགས་ པར། རླུང་ འཇགས་ པ་ དང་ ། ཉི་ མ་ དྲོ་ ལམ་ ལམ་ དུ་ ཤར་ ནས་ དཔྱིད་ ཀ་ སླེབས་ པ་ དང་ འདྲ། སྐྱ་ ཀ་ པགས་ བྱེའུ་ ཡི་ ཚང་ དུ་ ཡོང་ ནས་ པགས་ བྱེའུ་ ལ“ཉི་ མ་ དྲོ་ དུས་ སུ་ ཚང་ ཞིག་ བཟོས་ ན་ ལེགས། ད་ ལྟ་ ལེ་ ལོའི་ དབང་ དུ་ ཤོར་ ན་ འཁྱག་ དུས་ སུ་ འགྱོད་ ངེས་ ཡིན”ཞེས་ ཁ་ ཏ་ བྱས་ ནའང་ ། པགས་ བྱེའུ་ ཡིས་ ཁ་ ཏ་ དེ་ རྣ་ རྒྱབ་ ཀྱི་ རླུང་ བུར་ བཏང་ ནས“སྐྱ་ ཀ་ ཁ་ མཁས་ སྐད་ ཆ་ མང་ པོ་ མ་ བཤད། ཉི་ མ་ དྲོ་ བའི་ དུས་ སུ་ ཉལ་ ན་ ཧ་ ཅང་ སྐྱིད་ པོ་ ཡིན”ཞེས་ བཤད །\nOn the second day morning, the wind has stopped, and the sun is nice and warm. The magpie also said to the bird that, "The weather is good. You’d better makeanest.” But the bird doesn’t listen to the advice, either. It continues to sleep.\nདེ་ ནས་ མི་ རིང་ བར་ ཁ་ བ་ ལྷབ་ ལྷུབ་ ཏུ་ བབས་ ནས་ རི་ ལུང་ ཐམས་ ཅད་ སྐྱ་ ཐིང་ ངེར་ གྱུར་ ཞིང་ ། གྲང་ རླུང་ འུར་ འུར་ ལྡང་ ། གཙང་ པོར་ ཆབ་ རོམ་ ཆགས་ པའི་ མཚན་ མོ་ ཞིག་ ལ། སྐྱ་ ཀ་ ཚང་ གི་ ནང་ དུ་ དྲོ་ ལམ་ ལམ་ གཉིད་ ནས་ བསྡད་ ཡོད། འོན་ ཀྱང་ ། པགས་ བྱེའུ་ ནི་ འཁྱགས་ ཐག་ ཆོད་ དེ་ རང་ དབང་ མེད་ པར“ཨ་ ཙི། ཨ་ ཙི། ད་ ལོ་ དགུན་ ཁར་ འཁྱགས་ ཤི་ ཐེབས་ ཉེན་ ཆེ། སང་ ཉིན་ ཚང་ ཞིག་ བཟོ་ ངེས་ ཡིན”ཞེས་ ཆིག་ ལབ་ བརྒྱབ །\nIn winter, the snow falls thickly, and it covers all over the mountains and plains. The wind is roaring likes the lion. The river has been iced up. The cliff is cold likes the icehouse. At the\nནངས་ པར། ཉི་ མའི་ འོད་ ཟེར་ ས་ གཞི་ ཆེན་ པོར་ འཕྲོ་ བའི་ དུས་ སུ། སྐྱ་ ཀས་ སྡོང་ བོའི་ ཡལ་ གའི་ སྟེང་ ནས་ རང་ གི་ ཁྱིམ་ མཚེས་ པགས་ བྱེའུ་ ལ་ བལྟས་ ཚེ། པགས་ བྱེའུ་ ལེ་ ལོ་ ཅན་ དེ་ ནམ་ སྨད་ དུ་ འཁྱགས་ ནས་ ཤི་ འདུག་ གོ །\nIt is dawning, and the sunlight shins the earth. Magpie summons its neighbor in branch, but the miserable bird died in the midnight.\n༄༅།།ཨ་ཕའི་གདམ་ངག། 23 阿爸的教诲 Dad’s teaching\nསྔོན་ ཆད་ རྒད་ པོ་ ཞིག་ ལ་ བུ་ དྲུག་ ཡོད། བུ་ རེ་ རེ་ ནི་ ཁ་ སྒོ་ སྐྱེ་ འབྲས་ ལེགས་ ཤིང་ ། རིག་ པ་ གསལ་ བ། སྤྱང་ གྲུང་ འཛོམ་ པ་ དག་ དག་ ཡིན་ པས། རྒད་ པོའི་ སེམས་ ཧ་ ཅང་ སྐྱིད། ཡིན་ ན་ ཡང་ ། བུ་ ཚང་ མ་ ཆེར་ སྐྱེས་ ནས་ ནར་ སོན་ པ་ ན། ཉིན་ རེ་ ལས་ ཉིན་ རེར་ མ་ རབས་ སུ་ གྱུར་ ཏེ། ཨ་ ཕའི་ ཁ་ མི་ ལེན་ པར་ མ་ ཟད། ཁོ་ ཚོ་ ཡང་ མི་ འགྲིག་ མི་ མཐུན་ པར་ རྒྱུན་ དུ་ འཁོན་ ཞིང་ འཛིང་ རེས་ བྱེད་ པ་ ཡིན། དེའི་ སྟབས་ ཀྱིས་ རྒད་ པོའི་ སེམས་ མི་ སྐྱིད་ ལ་ བློ་ མི་ བདེ་ བར་ གྱུར །\nOnce uponatime, an old man had six sons, and all of them were handsome and clever, and he felt happy. But these sons turned bad then they grew up. They did not listen to their father and they often had contradiction. Thus the old man was annoyed.\nཉིན་ ཞིག་ ལ། རྒད་ པོས་ ཤིང་ ཐུར་ དྲུག་ ཆུན་ གཅིག་ ཏུ་ བསྡམས་ ཤིང་ ། བུ་ རྣམས་ རང་ གི་ མདུན་ དུ་ བོས་ ནས། རེ་ རེའི་ ལག་ ཏུ་ བཞག་ ནས་ གཅོག་ ཏུ་ བཅུག བུ་ རེ་ རེས་ ཤིང་ ཐུར་ ཆུན་ པོ་ དེ་ ཤུགས་ གང་ ཡོད་ བཏོན་ ནས་ བཅག་ ཀྱང་ ། སུ་ ཞིག་ གིས་ ཀྱང་ གཅོག་ མ་ ཐུབ། དེ་ ནས་ རྒད་ པོས་ ཤིང་ ཐུར་ རེ་ རེ་ བྱས་ ནས་ བུ་ རེའི་ ལག་ ལ་ བཞག་ སྟེ་ གཅོག་ ཏུ་ བཅུག་ པས། ཚང་ མས་ ཤུགས་ ཅི་ ཡང་ འདོན་ མི་ དགོས་ པར་ བཅག་ པས། རྒད་ པོས་ སྨྲས་ པ། “འདི་ ནི་ ཁྱོད་ ཅག་ ལ་ མཚོན་ ན་ དཔེ་ ཧ་ ཅང་ བཟང་ པོ་ ཞིག་ ཡིན། ཁྱོད་ ཚོས་ མཐུན་ སྒྲིལ་ བྱས་ ན་ སུས་ ཀྱང་ འགྲན་ ཟླ་ མེད་ ལ། ཁྱོད་ ཚོས་ མཐུན་ སྒྲིལ་ མ་ བྱས་ པར་ གྲོགས་ མེད་ ཁེར་ རྐྱང་ དུ་ གྱུར་ ཚེ། གནོད་ འཚེ་ བྱེད་ མཁན་ མང་ ཞིང་ ། གཉོམ་ ཆུང་ ནུས་ མེད་ ཀྱི་ ཤིང་ ཐུར་ རྐང་ གཅིག་ དང་ འདྲ་ བས། ཚང་ མ་ མཐུན་ སྒྲིལ་ གྱིས་ ཤིག”ཅེས་ བཤད།\nOne day, the old man tied up six small wooden canes, then he let them to destroy it, but all of them failed. The old man untied them and sent it to everyone, and they broke it easily. Then the old man said “it isagood example for you. If you work together, they will be the strongest, unless each of you is too weak to bully by others. Therefore you should to be united.”\nབུ་ ཚང་ མས་ ཨ་ ཕའི་ སྙིང་ གཏམ་ བདེན་ པར་ གོ་ ནས་ འཁོན་ རྩོད་ ཞི་ བར་ གྱུར། །\nFinally their sons listened to his father and worked together.\n༄༅།།ཙན་དན་སོལ་བར་བསྲེགས་བ། 24 檀香烧成木炭 Sandalwood charcoal\nསྔོན་ ཆད། མི་ ཞིག་ ལ་ གསེར་ ལས་ ཀྱང་ རིན་ ཐང་ ཆེ་ བའི་ ཙན་ དན་ དཀར་ པོ་ ཞིག་ ཡོད། ཁོས་ ཙན་ དན་ དཀར་ པོ་ དེ་ བཙོང་ བསམས་ ནས་ ཡུལ་ གཞན་ ཞིག་ ཏུ་ འཚོང་ བར་ སོང་ །\nLong before,aman had an expensive algum, and he wanted to sell it.\nཁོས་ ཁྲོམ་ དུ་ ཉིན་ གང་ བོར་ ཙན་ དན་ བཤམས་ ཀྱང་ ཉོ་ མཁན་ གཅིག་ ཀྱང་ མ་ བྱུང་ ། དགོང་ མོར། གནས་ ཚང་ དུ་ ཁོ་ སོལ་ བ་ འཚོང་ མཁན་ ཞིག་ དང་ མཉམ་ དུ་ བསྡད་ དེ་ ཚོང་ གི་ སྐོར་ ཁ་ བརྡ་ བྱས། མི་ དེས་ བཤད་ རྒྱུར། “ཡུལ་ འདི་ ན་ ཚོང་ ཟོང་ ཉོ་ མཁན་ གཏན་ ནས་ མི་ འདུག་ པ་ ཅི་ ཡིན་ ”ཞེས་ དྲིས། སོལ་ བ་ འཚོང་ མཁན་ གྱིས“ཁྱོད་ ཀྱིས་ ཅི་ ཞིག་ འཚོང་ བ་ ཡིན”ཞེས་ དྲིས་ པ་ ན། མི་ དེས“ང་ ལ་ ཙན་ དན་ ཞིག་ ཡོད་ པ་ དེ་ ཉིན་ གང་ བོར་ བཤམས་ ཀྱང་ ཉོ་ མཁན་ གཅིག་ ཀྱང་ མ་ བྱུང་ ”ཟེར། སོལ་ བ་ འཚོང་ མཁན་ ན་ རེ། “ཁྱོད་ རང་ ཚོང་ བ་ སྟོབས་ ཆེན་ ཞིག་ ལ་ མ་ འཕྲད་ པ་ རེད། སང་ ཉིན་ མུ་ མཐུད་ དུ་ འཚོང་ བར་ ཕྱིན་ དང་ ། ཉོ་ མཁན་ ལོས་ ཡོད”ཅེས་ བཤད །\nHe waited on the street one day, but he did not findacustomer. In the evening, he chatted withamerchant. He said: "Why does the customer not come here?” “What do you want to sell?” The merchant asked. “I have an algum and I have waited for one day, but there is no customer” That person said that, "The reason is that you have not bumped intoarich person, and you will meetacustomer tomorrow.”\nཕྱི་ ཉིན། ཁོ་ གཉིས་ སོ་ སོར་ ཚོང་ ལ་ སོང་ ། ཉིན་ དེར་ ཡང་ ཙན་ དན་ བཤམས་ ཀྱང་ ཉོ་ མཁན་ མ་ བྱུང་ ལ། ཁོ་ རང་ ཕྱིར་ གནས་ ཚང་ དུ་ ལོག་ ཚེ། སོལ་ བ་ འཚོང་ མཁན་ གྱིས་ སོལ་ བ་ བཙོངས་ ཚར་ ནས་ སྒོར་ མོ་ བརྩི་ བཞིན་ ཡོད་ པ་ མཐོང་ བས། རང་ གིས་ ཀྱང་ ཙན་ དན་ དེ་ སོལ་ བར་ བསྲེགས་ ནས་ འཚོང་ དགོས་ སྙམ །\nNext day, each of them sold their things, but the result is same to the day before. When they came back, the man found that the merchant was counting money. Then he wanted to sell the a


རྒྱ་ནག་ནང་ཁྱི་ཤ་ཞིམ་ཤ་ཟ་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་ཐོག་མ་དེ་བཟོས། – བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nཁ་སང་ཕྱི་ཚེས་ ༢ ཉིན་རོའུ་ཊར་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་ཁང་ཁག་གིས་སྤེལ་བའི་གནས་ཚུལ་ལྟར་ན། རྒྱ་ནག་གི་ཧྲིན་ཀྲིན་ (Shenzhen) གྲོང་ཁྱེར་ནང་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་དང་ཁྱི་དང་ཞི་མི་སོགས་ཉོ་ཚོང་དང་ཟས་རིགས་སུ་སྤྱོད་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་གཏན་འབེབ་བྱས་ཡོད་འདུག་ལ། དེ་ནི་རྒྱ་ནག་ནང་ཁྱི་དང་ཞི་མི་སོགས་ཀྱི་ཤ་རིགས་སྤྱོད་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་གཏན་འབེབ་བྱེད་མཁན་གྲོང་ཁྱེར་དང་པོ་དེ་ཡིན་འདུག\nཧྲིན་ཀྲིན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁྲིམས་ཡིག་དེའི་ནང་། གཞུང་གིས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་བཞིན་པའི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་དང་སྐམ་སའི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཏེ་སྤྲུལ་དང་རྩངས་པ་སོགས་དང་། དེ་བཞིན་ཁྱི་དང་ཞི་མི་བཅས་ཀྱི་ཤ་ཁ་ཟས་སུ་སྤྱོད་མི་ཆོག་པ་དང་། ཕག་པ་དང་བ་གླང་། ལུག་དང་བོང་བུ། རི་བོང་དང་ཁྱིམ་བྱ། ངང་བ་དང་བྱ་གག ཕུག་རོན་སོགས་ཀྱི་ཤ་ཟ་ཆོག་གི་ཡོད་སྐོར་བཀོད་འདུག་ལ། གལ་སྲིད་ཁྲིམས་འགལ་བྱེད་མཁན་ཡོད་ཚེ། སྲོག་ཆགས་དེའི་རིན་འབབ་རྒྱ་སྒོར་ཁྲི་ ༡ གི་སྒང་ཡིན་ན། སྲོག་ཆགས་དེའི་རིན་འབབ་ལས་ལྡབ་ ༣༠ ཡིས་ཉེས་ཆད་གཅོད་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ཁྲིམས་དེ་འདི་ལོའི་ཕྱི་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༡ ཉིན་ནས་དངོས་སུ་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུ་ཡིན་སྐོར་བཀོད་འདུག\nཧྲིན་ཀྲིན་གྱི་ནད་ཡམས་སྔོན་འགོག་དང་སྟངས་འཛིན་ཁང་གི་ལས་མི་ལོའུ་ཅན་ཕིན་(Liu Jianping) གྱིས། གསོ་བྱ་དང་སྒོ་ཕྱུགས། རྒྱ་མཚོ་ནས་བྱུང་བའི་ཉ་རིགས་ཀྱིས་མིའི་རིགས་ལ་འཚོ་བཅུད་ལེགས་པོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་། རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཤ་རྣམས་གསོ་བྱ་དང་སྒོ་ཕྱུགས་ལས་ཟས་བཅུད་ཆེ་བ་ཡོད་པ་ཚན་རིག་གི་ཐོག་ནས་ར་སྤྲོད་བྱུང་མེད་སྐོར་བརྗོད་དེ་ཐག་གཅོད་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་ཡོད་སྐོར་བརྗོད་འདུག\nརྒྱ་ནག་ནས་བྱུང་བའི་ཏོག་དབྱིབས་ནད་ཡམས་ནི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ལས་བྱུང་ཡོད་པའི་གྲུབ་དོན་བཏོན་ཡོད་པ་དང་། ཏོག་དབྱིབས་ནད་རྟགས་ངོས་འཛིན་བྱུང་བའི་ནད་པ་སྔ་མ་རྣམས་ནི་རྒྱ་ནག་ཝུ་ཧན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཁྲོམས་ར་སྟེ། ཕ་ཝང་དང་། སྤྲུལ། རུས་སྤལ། ཞི་མི་སོགས་ཉོ་ཚོང་བྱེད་སའི་ལྟེ་བ་དེའི་སྦྱིན་བདག་སོགས་ས་ཁུལ་ནས་ཡིན་པ་དང་། ནད་ཡམས་དེ་རྒྱ་ནག་ནང་ཁྱབ་བརྡལ་ཤུགས་ཆེན་ཕྱིན་པར་བརྟེན། རྒྱལ་ཡོངས་སུ་གནས་སྐབས་རིང་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཉོ་ཚོང་དང་ཁ་ཟས་སུ་སྤྱོད་མི་ཆོག་པའི་བཀའ་རྒྱ་བསྒྲགས་ཡོད་པ་རེད།\nརྒྱལ་སྤྱིའི་སྲོག་ཆགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པའི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཚན་པའི་འགན་འཛིན་གཞོན་པ་ (Teresa M. Telecky) ཡིས་ཧྲིན་ཀྲིན་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཏོག་དབྱིབས་ནད་ཡམས་ལས་བསླབ་བྱ་ལེན་མཁན་གྱི་འཛམ་གླིང་གི་གྲོང་ཁྱེར་དང་པོ་དེ་ཡིན་པ་དང་། འབྱུང་འགྱུར་འཕྲད་སྲིད་པའི་ནད་ཡམས་གཞན་ལ་གཡོལ་བའི་དགོས་ངེས་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས་ཡོད་སྐོར་དང་། ཧྲིན་ཀྲིན་གྲོང་ཁྱེར་གྱིོ་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཉོ་ཚོང་དང་ཟས་རིགས་སུ་མི་སྤྱོད་པའི་ཐག་གཅོད་དེ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་སྲིད་གཞུང་གཞན་ཁག་གི་མིག་དཔེ་ལྟ་ས་ཞིག་ཡིན་སྐོར་ཀྱང་བརྗོད་འདུག\nརི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་མང་པོ་ཞིག་ནི་སྟོང་ཉེན་དུ་གྱུར་ཡོད་པ་དང་གོ་ལའི་འབྱུང་ཁམས་འཁྲུག་པར་འཇིགས་ཏེ། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྒྲིག་འཛུགས་མང་པོས་འབྱུང་ཁམས་དང་སྲོག་ཆགས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐབས་སུ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབ་བྱེད་པ་དང་། གོ་རྟོགས་སྤེལ་བ། ཆེད་དུ་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁུལ་འཛུགས་པ་སོགས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་རེད་ལ། ཁྱི་དང་ཞི་མི་གཉིས་ནི་འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་ཁྱིམ་ཚང་དུ་གཅེས་ཉར་བྱས་པའི་སྲོག་ཆགས་མང་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་རེད། ཨེ་ཤ་ཡའི་ནང་ཐའེ་ཝན་ནི་ཁྱི་དང་ཞི་མིའི་ཤ་རིགས་སུ་སྤྱོད་མི་ཆོག་པའི་ཁྲིམས་གཏན་འབེབ་བྱེད་མཁན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་འདུག་ལ། རྒྱ་ནག་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཁྱི་ཤ་དང་ཞི་མིའི་ཤ་ཟ་མཁན་མང་ཤོས་གྲས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན་པ་དང་། ལོ་རེར་ཁྱི་ས་ཡ་ ༡༠ ཙམ་དང་ཞི་མི་ས་ཡ་ ༤ ཙམ་ཉོ་ཚོང་བྱས་ཏེ་ཟས་སུ་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད་འདུག\nWao ! ? Good News ? རྒྱ་ནག་མི་ལུས་འཐོབ་གྲབས་ཡོད་བཟོ་འདུག གཉིས་པ་དེ་་་ རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་སྟོང་ཉེན་ རྒྱལ་སྤྱིའི་སྲོག་ཆགས་སྲུང་སྐྱོབ་ཚོགས་པའི་རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཚན་པའི་འགན་འཛིན་ ད་བར་ག་པ་གཉིད་ཤོར་པ་རེད། ??? བོད་དུ་ རི་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་སྟོང་ལ་ཉེ། འཁོར་ཡུག་སྟོང་ལ་ཉེ། གཏེར་ཁ་སྟོང་ལ་ཉེ། ?


《般若波羅蜜多心經》（梵語：प्रज्ञापारमिताहृदय Prajñāpāramitāhṛdaya 藏语：བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ）是大乘佛教表達空性和般若波羅蜜觀點的經典，又稱《摩訶般若波羅蜜多心經》，簡稱《般若心經》、《心經》。本經是《大品般若經》的別生經，取自〈習應品〉和〈勸持品〉，作為《大般若經》的精要而集出，無序分與流通分。與《金剛經》並為通行最廣的般若經。\n《Prajñāpāramitā Hṛdaya dhāraṇī》（般若波羅蜜多心陀羅尼）\n《Pañcaviṃśatikāḥ nāma dhāraṇī》（二十五頌陀羅尼）\n《Pañcaviṃśatikāḥ Prajñāpāramitā Hṛdaya nāma dhāraṇī》（二十五頌般若波羅蜜多心陀羅尼）\n《Pañcaviṃśatikā Bhagavatī Prajñāpāramitā Hṛdaya》（二十五頌薄伽梵般若波羅蜜多心）\n《摩訶般若波羅蜜神呪》 失譯 (別生經) 疑是什譯本\n《摩訶般若波羅蜜大明呪經》 鳩摩羅什 (別生經)  略本 存\n《般若波羅蜜多心經》 唐·般若、利言等（790年） 廣本 存\n其中義淨本在咒語後有一段描述讀經功效的流通分,，然而此段亦見於敦煌寫本 Or.8210/S.4406,  (內容大同小異)且不屬於經文本身, 是敦煌心經抄本的一種題記,  因此不能將此本看作是一種譯本；法月譯本收於法月「重譯本」之後，相信是誤會了「重譯」二字的意思（《大正藏》註：重＝奉詔，唯「重譯」也可解作「輾轉翻譯」，如《史记．卷六十．三王世家》：「遠方殊俗，重譯而朝，澤及方外。」）而為好事者所造的「初譯本」(經後註云：大唐國青龍寺東塔院經本，並無註明為初譯）。二者《大正藏》俱未收錄。\n༄༅། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བྷ་ག་ཝ་ཏི་པྲ་ཛྙ་པ་ར་མི་ཏཱ་ཧྲི་ད་ཡ། །བོད་སྐད་དུ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ། བམ་པོ་གཅིག་གོ །འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་དུས་གཅིག་ན། །བཅོམ་ལྡན་འདས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ ཆེན་པོ་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་དང་ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ། །དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟབ་མོ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ། །ཡང་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཟབ་མོའི་སྤྱོད་པ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་བལྟ་ཞིང་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྣམ་པར་བལྟའོ། །དེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ལ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པ་འདོད་པ་དེས་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་གིས་ཚེ་ དང་ལྡན་པ་ཤཱ་ར་དྭ་ཏའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཟབ་མོའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་འདོད་པ་དེས་འདི་ལྟར་རྣམ་པར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། །ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་རྣམ་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་ བལྟའོ། །གཟུགས་སྟོང་པའོ། སྟོང་པ་ཉིད་གཟུགས་སོ། །གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། །འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྟོང་པའོ། །ཤཱ་ཏིའི་བུ། །དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། མཚན་ཉིད་མེད་པ། མ་སྐྱེས་པ། །མ་འགགས་པ། དྲི་མ་མེདཔ། དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་མེད་པ། །བྲི་བ་མེད་པ། གང་བ་མེད་པའོ། །ཤཱ་རིའི་བུ། དེ་ལྟ་བས་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གཟུགས་མེད། ཚོར་བ་མེད། །འདུ་ཤེས་མེད། འདུ་བྱེད་མེད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད། མིག་མེད། རྣ་བ་མེད། སྣ་མེད། ལྕེ་མེད། ལུས་མེད། ཡིད་མེད། གཟུགས་མེད། སྒྲ་མེད། དྲི་མེད། རོ་མེད། རེག་བྱ་མེད། ཆོས་མེད་དོ། །མིག་གི་ཁམས་མེད་པ་ནས་ཡིད་ཀྱི་ཁམས་མེད། །ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱི་བར་དུའང་མེད་དོ། །མ་རིག་པ་མེད། །མ་རིག་པ་ཟད་པ་མེད་པ་ནས་རྒ་ཤི་་མེད། །རྒ་ཤི་ཟད་པའི་བར་དུའང་མེད་དོ། དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་མེད། ཡེ་ཤེས་མེད། ཐོབ་པ་མེད། མ་ཐོབ་པའང་མེད་དོ། །ཤཱ་རིའི་བུ། དེ་ལྟ་བས་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐོབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་ཏེ་སེམས་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པས་ སྐྲག་པ་མེད་དེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཐར་ཕྱིན་ཏོ། །དུས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས། རིག་པ་ཆེན་པོའི་སྔགས། བླ་ན་མེད་པའི་སྔགས། མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པར་བྱེད་པའི་སྔགས། མི་རྫུན་པས་ན་བདེན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས་སྨྲས་པ། ཏདྱ་ཐཱ། ག་ཏེ་ག་ཏེ་པཱ་ར་ག་ཏེ་པཱ་ར་སཾ་ག་ཏེ་བོ་དྷི་སྭ་ཧཱ། ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་ཏེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་ དཔའ་ཆེན་པོས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་དབང་ཕྱུག་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ནས། ལེགས་སོ། །ལེགས་སོ། རིགས་ཀྱི་བུ། དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ལ་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྤྱན་རས་གཟིགས་དབང་ཕྱུག་དང་། ཐམས་ཅད་དང་ལྡན་པའི་འཁོར་དེ་དག་དང་། །ལྷ་དང་། མི་དང་། ལྷ་མ་ཡིན་དང་། དྲི་ཟར་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་ཡི་རངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་དོ། །འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་རྫོགས་སོ། །\n^ 聖嚴. 心的經典：心經新釋. 《心經》的主要部分，即「舍利子！色不異空，……無智亦無得。」計一百零九字，是源自於《大般若經》第四百二十一卷〈觀照品〉第三之二，並與《大品般若經‧習應品》第三的內容相同。另外，「是大神咒，……能除一切苦」計二十二字，與《大般若經》第四百二十九卷〈功德品〉第三十二，以及《大品般若經‧勸持品》第三十四的文字大同小異。\n^ 4.0 4.1 紀贇. 《心經》疑偽問題再研究 (PDF). 福嚴佛學研究. 2012, 7: 115–182.\n^ 福井文雅. 般若心經觀在中國的變遷 (PDF). 1983.\n^ 8.0 8.1 8.2 韓廷傑. 《心經》不同版本論.\n^ 漢籍全文．佛典經錄資料庫 - 佛教藏經目錄數位資料庫.\n^ 萬金川. 石室《心經》音寫抄本校釋初稿之一. 佛學研究中心學報. 2004.\n^ 20.0 20.1 彥琮《眾經目錄》：「別生(於大部內抄出別行)：摩訶般若波羅蜜神呪經一卷、般若波羅蜜神呪經一卷……右六經出大品經。」（大品經為鳩摩羅什譯出）\n^ 參考 International Dunhuang Project http://idp.bl.uk/ （页面存档备份，存于互联网档案馆）\n本页面最后修订于2021年3月9日 (星期二) 22:32。


རྒྱ་གར་གྱི་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་ཞིག་སྐུ་གྲོངས་པར་ཐུགས་གསོ་མཛད། - བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nདེ་རིང་སྔ་དྲོར་བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་རྒྱ་གར་གྱི་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་སྐུ་ཞབས་ཇོར་རྗི་ཧྥར་ནན་ཌེ་སི་ (George Fernandes) མཆོག་ཡུན་རིང་ནད་མནར་གྱི་རྐྱེན་པས་དགུང་ལོ་ ༨༨ སྟེང་སྐུ་གྲོངས་ཡོད་པ་དང་། ༧གོང་ས་རྒྱལ་བ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་ནས་ཧྥར་ནན་ཌེ་སི་མཆོག་གི་སྐུ་ཟླ་ལེ་ལཱ་ཀཱ་བྷིར་ (Leila Kabir) ལགས་ཀྱི་མཚན་ཐོག་ལ་ཐུགས་གསོའི་གསུང་འཕྲིན་བསྩལ་ཏེ། བོད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་རླབས་ཆེན་ཞིག་སྐུ་གྲོངས་བར་བློ་ཕམ་བྱུང་ཞེས་གསུངས་འདུག་ལ། དེ་བཞིན་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་ནས་ཀྱང་ཐུགས་གསོ་གནང་བ་དང་འབྲེལ། བློན་ཆེན་ཁོང་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་དགྲ་དང་པོ་དེ་རྒྱ་ནག་རེད་ཅེས་གསུང་མཁན་བློན་ཆེན་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ཁོང་གི་གསུངས་པ་དེ་དངོས་སུ་ར་འཕྲོད་ཀྱི་ཡོད་སྐོར་གསུངས་འདུག་ལ། སང་ཉིན་ཉིན་རྒྱབ་ཆུ་ཚོད་ ༢།༣༠ ནས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཁག་སྒོ་བརྒྱབས་ཏེ་དམ་པ་ཁོང་གི་ཆེད་དུ་མཆོད་འབུལ་སྨོན་ལམ་འཚོགས་རྒྱུ་ཡིན་འདུག\nཐུགས་གསོའི་གསུང་འཕྲིན་ནང་༧གོང་ས་མཆོག་གིས། ངོས་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ཇོར་རྗི་ཧྥར་ནན་ཌེ་སི་ལགས་ཡུན་རིང་ནད་ཀྱིས་མནར་ཏེ། དེ་རིང་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པའི་ཡིད་སྐྱོ་བའི་གནས་ཚུལ་ཐོས་པས་ཧ་ཅང་བློ་ཕམ་བྱུང་། རླབས་ཆེན་གྱི་སྐྱེས་བུ་ཞིག་འདས་གྲོངས་སུ་ཕྱིན་པར་ངོས་ཀྱིས་ཁྱེད་དང་ཁྱེད་གྱི་ནང་མི་རྣམས་ལ་ཐུགས་གསོ་ཞུ་ཡི་ཡོད། ངོས་རང་ཁོང་དང་འབྲེལ་འདྲིས་བྱུང་ནས་མི་ལོ་བཅུ་ཕྲག་ལྔ་ཙམ་འགོར་བའི་རིང་ཁོང་དང་རྟག་པར་ཐུག་པ་ཡིན་ལ། ཁོང་གིས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ཕྱག་ལས་ནས་དགོངས་པ་ཞུས་རྗེས་ཀྱང་མུ་མཐུད་ཐུག་འཕྲད་བྱས་པ་ཡིན། ཞེས་གསུངས་འདུག\nཡང་གསུང་འཕྲིན་ནང་། ངོས་ཀྱིས་ཁོང་ལ་བསྔགས་བརྗོད་ཆེན་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁོང་གིས་དཀའ་ཁག་ཅན་གྱི་གནད་དོན་གང་འདྲ་ཞིག་དང་འཕྲད་པ་ཡིན་ནའང་། རང་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་ཤེས་རྙེད་པའི་དོན་དག་རྣམས་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་བསྒྲུབས་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ནི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ལ་སེམས་ཁུར་དང་དྲང་བདེན་ལ་ཡིད་ཆེས་བརྟན་པོ་ཡོད་མཁན་ཞིག་རེད། མི་ཚེ་གང་བོར་ཁོང་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཉམ་ཐག་དང་རོགས་རམ་མཁོ་ངེས་ཅན་ས་ཡ་མང་པོའི་མགྲིན་ཚབ་པ་ཞིག་དང་། དཔའ་མཛངས་ལྡན་པའི་དབུ་འཁྲིད་ཅིག་རེད། ཅེས་གསུངས་འདུག\nབོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་འགྱུར་བ་མེད་པ་གནང་ཡོད་པའི་སྐོར་ལ་གསུང་འཕྲིན་ནང་། ཁོང་ནི་འགྱུར་མེད་ཀྱི་གྲོགས་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཐོག་མའི་དུས་ནས་བོད་དོན་ཐད་སེམས་ཚབ་ཅན་དང་། བོད་མིའི་བདེ་སྡུག་དང་དེ་མཚུངས་ཀྱི་གནད་དོན་གླེང་སློང་བྱེད་པར་གོ་སྐབས་ཕྲ་མོ་ཙམ་ཡང་ཤོར་དུ་བཅུག་མེད་པ་རེད། ཁོང་དང་ངོས་གཉིས་ཆོགས་ལུགས་ཁ་ཁ་ཡིན་ནའང་། ངོས་རང་ནང་པ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་ཁོང་སླར་ཡང་མི་ལུས་བླངས་ཏེ་ཁོང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་མང་ཉམ་ཐག་ཚོར་ཞབས་ཞུ་སྒྲུབ་ངེས་ཡིན་པའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད། དེ་བཞིན་ངེད་གཉིས་ཐུག་འཕྲད་སྐབས་བཤད་པ་བཞིན་ངོས་ཀྱིས་ཁྱེད་རང་ནམ་ཡང་སེམས་ནས་དྲན་ངེས་ཡིན། ཞེས་གསུངས་འདུག\nབོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་ནས་གནང་བའི་ཐུགས་གསོའི་གསུང་འཕྲིན་ནང་། ཕྲན་རང་ཉིད་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༨༨ ནས་ ༡༩༩༤ བར་ལྡི་ལི་མཐོ་སློབ་ཏུ་འགྲིམ་སྐབས། རྒྱ་གར་གྱི་བདེ་སྲུང་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་དང་བོད་དོན་ཐོག་ཁ་ཞེ་གཉིས་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡུན་རིང་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་མཁན་ཇོར་རྗི་ཧྥར་ནན་ཌེ་སི་མཆོག་དང་ལྷན་ཐེངས་ཁ་ཤས་ཐུག་འཕྲད་བྱ་རྒྱུའི་སྐལ་བཟང་གི་གོ་སྐབས་ཐོབ་བྱུང་། སྐབས་དེ་དུས་ནས་བཟུང་དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་ལས་བྱེད་ཡིན་པའི་སྐབས་དང་ཕྱིས་སུ་བགྲེས་ཡོལ་ཞུས་ཟིན་པའི་སྐབས་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་གླེང་སློང་ཤུགས་ཆེ་གནང་ཡོད། དམ་པ་དེ་ཉིད་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་བ་ནི། བོད་མི་ཚོར་མཚོན་ན་བོད་ཀྱི་རླབས་ཆེན་གྱི་གྲོགས་པོ་ཞིག་མེད་པར་གྱུར་བ་རེད། དམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་བདེ་སྲུང་བློན་ཆེན་གནང་བཞིན་པའི་སྐབས་རྒྱ་གར་གྱི་དགྲ་བོ་ཨང་དང་པོ་ནི། རྒྱ་ནག་རེད། ཅེས་གསུང་པ་དེ་ནི་རྒྱ་གར་གཞུང་གི་བློན་ཆེན་ཞིག་གིས་གསུངས་པ་ཆེས་ཐོག་མ་ཆགས་ཡོད་པ་མ་ཟད་ཁོང་གིས་དེ་ལྟར་གསུང་པ་དེ་ད་ཆ་དངོས་བདེན་ཡིན་པ་རྒྱ་གར་ཡུལ་མི་ཚོས་ར་འཕྲོད་ཐུབ་བཞིན་ཡོད། ཅེས་གསུངས་འདུག\nགཞན་ཡང་། རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་མུ་དྷི་མཆོག་ནས་ཁོང་སྒེར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་ལམ་དུ་ཐུགས་གསོའི་གསུང་འཕྲིན་ཞིག་སྤེལ་བའི་ནང་། ང་ཚོས་སྐུ་ཞབས་ཇོར་རྗི་ཧྥར་ནན་ཌེ་སི་ལགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་བསམ་བློ་ཞིག་གཏོང་སྐབས། ཁོང་ནི་དྲང་བདེན་ལ་འཐབ་རྩོད་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོང་དོན་སྐྱིད་སྡུག་གི་མགོ་འཁྲིད་ཅིག་དང་། ཁ་བཤད་ལ་མཁས་པའི་ཆབ་སྲིད་པ་ཚོ་ཉམ་ཆུང་དུ་གཏོང་པའི་མགོ་འཁྲིད་ཅིག དེ་བཞིན་ཕུགས་བསམ་ལྡན་པའི་མེ་འཁོར་ལྕགས་ལམ་བློན་ཆེན་ཞིག་དང་། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཁབ་འདི་སྟོབས་ཆེན་དང་བདེ་འཇགས་ལ་བསྒྱུར་མཁན་གྱི་བདེ་སྲུང་བློན་ཆེན་ཞིག་མིག་ལམ་ལ་འཆར་ཡོང་གི་རེད། ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཁོང་གི་ནང་མི་ཚང་མར་ཐུགས་གསོ་གནང་འདུག\nསྐུ་ཞབས་ཇོར་རྗི་ཧྥར་ནན་ཌེ་སི་མཆོག་ནས་ལོ་ངོ་བཅུ་ཕྲག་འགར་བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་བོད་མིར་གདུང་སེམས་མཉམ་སྐྱེད་གནང་ཡོད་པ་ལྟར། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ཟླ་ ༧ པའི་ནང་སྐུ་ཞབས་ཇོར་རྗེ་ཧྤར་ནན་ཌེ་སི་མཆོག་དང་ཁོང་གི་སྐུ་ཟླ་བཅས་གནད་ཡོད་མི་སྣ་ ༤ ཆེད་དུ་བཞུགས་སྒར་དྷ་རམ་ས་ལར་གཟིགས་སྐོར་དུ་ཕེབས་ཏེ། བོད་དོན་ཐད་གཏམ་བཤད་གནང་ཡོད་ཀྱང་ཁོང་དགུང་ལོ་བགྲེས་པ་དང་ནད་གཞིའི་རྐྱེན་གྱིས་གཏམ་བཤད་གནང་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པས། བདེན་པ་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་གི་རེད་ཅེས་པའི་གླུ་དབྱངས་དེ་ཚབ་མཚོན་དུ་བཏང་ཡོད་འདུག\nསྐུ་ཞབས་ཇོར་རྗི་ཧྥར་ནན་ཌེ་སི་མཆོག་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༡༩༣༠ ཟླ་ ༦ ཚེས་ ༣ ཉིན་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་མེང་གྷ་ལོར་གྲོང་འཁྱེར་དུ་སྐྱེས་ཤིང་། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༧ ལོར་བྷི་ཧར་གྱི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིའི་འོས་བསྡུ་ནང་རྒྱལ་ཁ་ཆེན་པོ་ཐོབ་སྟེ། ཐེངས་དང་པོར་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མིར་གྱུར་ཏེ། གྲོས་ཚོགས་འོག་མའི་འཐུས་མི་སྐབས་ ༩ རིང་གནང་ཡོད་འདུག ཆབ་སྲིད་ཀྱི་ལས་ཡུན་རིང་འགྲིམ་འགྲུལ་དང་མེ་འཁོར། རྒྱལ་སྲུང་། དེ་བཞིན་ཚོང་དོན་ལས་ཁུངས་སོགས་ཀྱི་བློན་ཆེན་གནང་ཡོད་པ་རེད། ཁོང་ཐོག་མའི་ཆར་མི་མང་དྷལ་(Janata Dhal) ཞེས་པའི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པའི་ནང་ཞུགས་ཡོད་ཀྱང་། ཕྱིས་སུ་ཚོགས་པ་དེ་རྒྱུན་གནས་མ་ཐུབ་པར་བརྟེན། ཕྱི་ལོ་ ༡༩༩༤ ལོར་ཁོང་གིས་ས་མ་ཏ་ཚོགས་པ་ (Samata Party) ཞེས་པའི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པ་གསར་པ་ཞིག་བཙུགས་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཕྱིས་སུ་བྷི་ཇེ་པི་ཚོགས་པར་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་སྟེ། སྔ་ལོར་འདས་གྲོངས་སུ་གྱུར་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྲིད་བློན་ཟུར་པ་བོད་དོན་རྒྱབ་སྐྱོར་བ་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཊལ་བྷེ་ཧཱ་རི་ཝཱ་ཇི་པཱ་ཡེ་ (Atal Bihari Vajpayee) མཆོག་དང་མཉམ་ལས་བྱེད་མགོ་བརྩམས་ཡོད་པ་དང་། ཇོར་རྗི་ཧྥར་ནན་ཌེ་སི་ལགས་ཀྱིས་དུས་སྐབས་གཉིས་ཀྱི་རིང་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་སྲུང་བློན་ཆེན་གྱི་འགན་འཁུར་གནང་སྟེ། རྒྱ་གར་གྱི་པོག་རན་(Pokhran) ཞེས་པའི་རྡུལ་ཕྲན་མཚོན་ཆ་ཚོད་ལྟའི་ལས་གཞི་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད་འདུག\nརྒྱ་གར་་་ དགྲ་བོ་ཨང་དང པོ་ རྒྱ་དམར་ཡིན་ན་ བོད་དེ་རྒྱའི་ཆ་ཤས་ཡིན་པ་ མུ་མཐུད་གསུང་དོན་ ? ! ང་ཚོ་བོད་ཀྱི་ནང་ཆོས་ལ་ དགྲ་བོ་ཨང་དང་པོ་དེ་་་ ཉོན་མོངས་ ? ! མི་གང་མཛའ་་བ་མི་བརྟན་པ། །དེ་དང་འགྲོགས་པ་སུ་ཞིག་ནུས། །ནམ་མཁའི་འཇའ་ཚོན་མདོག་མཛེས་ཀྱང་། །རྒྱན་དུ་རེ་བ་བླུན་པོ་འཁྲུལ།། དང་པོ་ཉིད་ནས་དགྲ་བོ་དང་། །མཛའ་བོ་ཉིད་དུ་ངེས་པ་མེད། །ཁ་ཟས་མ་བཞུ་དུག་ཏུ་འགྱུར། །དུག་ཀྱང་ཤེས་ན་སྨན་དུ་འགྱུར།། ཆོས་རྒྱལ་དགྲ་དང་འཕྲད་པ་ན། །ལྷག་པར་འཁོར་ལ་བྱམས་པ་སྐྱེས། །ན་བའི་བུ་ལ་ཁྱད་པར་དུ། །མ་ནི་གདུང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར།།


ཁང་སྐྱིད་བསོད་བསྟན། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག སྤེལ་དུས། ༢༠༡༩ལོའི་ཟླ་བ་༠༣ཚེས་༢༧ཉིན།\n[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།]རྨང་གཞིའི་སློབ་གསོའི་བསླབ་ཚན་གསར་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་ལས་དོན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དང་དུས་མཚུངས། བསླབ་ཚན་དང་བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་གསར་དུ་ཐོན་ཡོད་ཅིང་། རྒྱ་ཆེའི་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་པ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་ཐ་སྙད་དེ་གཉིས་ཀྱི་གོ་དོན་དང་འཇུག་ཚུལ་ཐད་ལ་ད་བར་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་དེ་ཙམ་མེད་པའི་གནད་དོན་ལ་དམིགས་ནས། བརྡ་དེད་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ལམ་ལ་བརྟེན་ནས་ཐ་སྙད་དེ་གཉིས་ཀྱི་གོ་དོན་དང་འཇུག་ཚུལ་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཐོག་ཐ་སྙད་དེ་གཉིས་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་ཚུལ་དང་ངོས་འཕྲོད་ཚུལ་སྐོར་ལ་རང་ཉིད་ཀྱི་ལྟ་ཚུལ་རགས་ཙམ་བརྗོད་ཡོད།\n[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།]བསླབ་ཚན། བསླབ་གཞི། བརྡ་དེད། བོད་འགྱུར།\n[ཀྲུང་གོའི་དཔེ་དེབ་དབྱེ་རྟགས།] C45[ཡིག་ཚང་མཚོན་བྱང་།] A[རྩོམ་གྱི་གོ་རིམ་ཨང་སྒྲིག]1002-946X(2014)02 -097 -08 གླེང་གཞི།\nརང་རྒྱལ་གྱི་སྐབས་གསར་པའི་རྨང་གཞིའི་སློབ་གསོའི་བསླབ་ཚན་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་ལས་དོན་དགོངས་དོན་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་དོན་འཁྱོལ་བྱས་པ་དང་དུས་མཚུངས། བོད་སྐད་ཡིག་རིག་ཚན་གྱི་ཁྲོད་དུ་ཡང་བསླབ་ཚན་དང་བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་གསར་པ་ཞིག་ཐོན་ཡོད། འོན་ཀྱང་འབྲེལ་ཡོད་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་མི་སྣ་དུ་མའི་ཁྲོད། ཐ་སྙད་དེ་གཉིས་ཀྱི་གོ་དོན་དང་འཇུག་ཚུལ་ཐད་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་ཞིག་མེད་པའི་དབང་གིས་བསླབ་ཚན་གསར་པའི་དགོངས་དོན་སློབ་སྦྱོང་དང་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུར་དཀའ་ངལ་ཆེན་པོ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་ལ། བསླབ་ཚན་ཞེས་པ་སློབ་ཚན་དུ་ངོས་འཛིན་པ་དང་། བསླབ་གཞི་ཞེས་པ་སློབ་གཞིའམ་སློབ་དེབ་ཁོ་ནར་ངོས་འཛིན་བྱེད་པས། ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་བ་ལེན་ཚུལ་ཐད་ནས་བསླབ་ཚན་གསར་པའི་དགོངས་དོན་དང་དམིགས་ཚད་སོགས་རྒྱུས་ལོན་བྱེད་ཐབས་བྲལ། དེས་ན་འདིར་བསླབ་ཚན་དང་བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཐོག་མའི་བྱུང་ཚུལ་དང་གོ་དོན་སོགས་ཀྱི་ཐད་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ཏེ། བོད་འགྱུར་ངོས་འཕྲོད་ཚུལ་སྐོར་ལ་རང་བློས་གང་དཔོག་ཞིག་གླེང་བར་བྱའོ།།\nརྒྱའི་སྐད་ཡིག་ཁྲོད་ཀྱི་(课程)ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་དེ་ནི། ཐོག་མར་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སློབ་གསོའི་ཞིབ་འཇུག་དཔྱད་འབྲས་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་འདུག རང་རྒྱལ་གྱི་སློབ་གསོ་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་དབང་ཧྲེ་ལེང་ཧྥང་(施良方)གིས། “བསླབ་ཚན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་ཆེས་ཐོག་མར་དབྱིན་ཇིའི་སློབ་གསོ་མཁས་པ་སེ་པིན་སའི་( H. Spen-Cer)ཡིས་1859ལོར་སྤེལ་བའི་རྩོམ་ཡིག་《རིན་ཐང་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཤེས་བྱ་ནི་གང་ཡིན་》ཞེས་པའི་ནང་དུ་བྱུང་ཞིང་། དེ་ནི་ལྭ་ཏིང་ཡི་གེའི་རྒྱུགས་ལམ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་བ་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་ལས་བྱུང་བ་རེད་”①ཅེས་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་བསླབ་ཚན་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་དབང་ཀྲུང་ཆི་ཆོན་(钟启泉)གྱིས་བརྩམས་གནང་བའི་《དེང་རབས་བསླབ་ཚན་རིག་པ་》(现代课程论)ཞེས་པའི་ནང། “དབྱིན་ཇིའི་སྐད་ཡིག་གི་‘ curriculum' (课程)ཞེས་པ་ཡང་ཐོག་མར་ལྭ་ཏིང་སྐད་ཀྱི་‘ curSum,raCe, Course'ཞེས་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་རེད་འདུག ལྭ་ཏིང་སྐད་དུ་དེར་‘རྒྱུགས་ལམ་'(跑道)ཞེས་པའི་དོན་ཞིག་གོ་རྒྱུ་ཡོད་འདུག་ཅིང་། ཐ་སྙད་དེའི་གོ་དོན་རིམ་བཞིན་འགྱུར་ཏེ། སློབ་གསོའི་ཆེད་སྤྱོད་ཐ་སྙད་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་དང་། དེ་ལས་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་མཁན་གྱི་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ལམ་ཐིག་ཅིག་དང། ཡང་ན་སློབ་སྦྱོང་གི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་གི་གོ་དོན་སྟོན་”②ཞེས་འཁོད་པར་གཞིགས་ན།བསླབ་ཚན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེའི་ཐོག་མའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་ལྭ་ཏིང་སྐད་ཡིག་ཡིན་པ་དང། དེའི་“རྒྱུགས་ལམ་”ཞེས་པའི་གོ་དོན་དེ་རིམ་བཞིན་སློབ་སྦྱོང་གི་ལམ་རིམ་མམ་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་གི་གོ་དོན་ལ་འཕོ་འགྱུར་བྱུང་ཡོད་ལྭ “རྒྱུགས་ལམ་”ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེའི་གོ་བ་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱས་པ་ལས། སློབ་གསོའི་དམིགས་ཚད་ཀྱི་རང་བཞིན་དང། དུས་བཀག་གི་རང་བཞིན། དེ་བཞིན་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་རང་བཞིན། ནང་དོན་གྱི་རང་བཞིན། སྒྲིག་སྲོལ་གྱི་རང་བཞིན་སོགས་གཏན་འབེབས་བྱས་ཡོད་པ་རེད།\n“དེང་རབས་སློབ་གསོའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་སློབ་གསོ་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཕུད། འགྲོ་རྒྱུགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཐ་སྙད་གཞན་ཞིག་ནི་བསླབ་ཚན་ཞེས་པ་དེ་ཡིན་”③ཞེས་པ་ལྟར། བསླབ་ཚན་རིག་པ་ནི། དེང་རབས་སློབ་གསོ་རིག་པའི་བྱེ་བྲག་གི་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་དང་ཆ་མཚུངས་པའི་རིག་ཚན་གཞན་ཞིག་ནི་སློབ་ཁྲིད་རིག་པ་(教学论)ཞེས་པ་དེ་རེད། རང་རྒྱལ་གྱི་བསླབ་ཚན་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཚོས། ཀྲུང་གོའི་གནའ་དཔེའི་ཁྲོད་ནས་བསླབ་ཚན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བཙལ་རྙེད་ཐུབ་ཡོད་ཀྱང། དེ་དག་གི་གོ་དོན་ནི་དེང་རབས་བསླབ་ཚན་གྱི་གོ་དོན་དང་ཁྱད་པར་ཆེ་ཞིང་། ཐ་ན་གོ་བའམ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ངོས་འཕྲོད་ཚུལ་གཅིག་མཚུངས་མ་ཡིན། རང་རྒྱལ་གྱི་བསླབ་ཚན་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཧྲེ་ལེང་ཧྥང་གིས་བརྩམས་གནང་བའི་《བསླབ་ཚན་རིག་པའི་རྣམ་བཤད་》ཅེས་པའི་ནང་། ཀྲུང་ཕྱིའི་སློབ་གསོ་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཁྲོད་ཡོངས་གྲགས་སུ་༡༩༡༨ལོར་ཨ་རིའི་མཁས་པ་པོ་བི་ཐེ(博比特 F. BOb-bitt)ཡིས་བརྩམས་པའི་《བསླབ་ཚན་》ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་དཔེ་སྐྲུན་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། བསླབ་ཚན་ཞེས་པ་འདི་ཆེད་དོན་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། པོ་བི་ཐེ་ཡིས་བརྩམས་པའི་དཔེ་དེབ་དེ་ནི་བསླབ་ཚན་དང་འབྲེལ་བའི་ཆེད་དོན་ཞིབ་འཇུག་གི་བརྩམས་ཆོས་ཐོག་མ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཅིང་། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པར་སླེབས་རྗེས་ཁྲ་ཐེ་སི་(查特斯 W. W. Chaters)ཞེས་པས་《བསླབ་ཚན་རྩོམ་སྒྲིག་》ཅེས་པའི་དཔེ་དེབ་ནང་སློབ་ཕྲུག་ལ་ལྟོས་ནས་བསླབ་ཚན་རྩོམ་སྒྲིག་བྱེད་དགོས་པ་དང་། དེ་བཞིན་བསླབ་ཚན་ཞེས་པ་ནི་བསམ་ཚུལ་དང་བྱེད་སྒོ་བཅས་ཁག་གཉིས་ནས་གྲུབ་ཡོད་པའི་ལྟ་བ་བརྗོད་ཡོད་པ་དེས། བསླབ་ཚན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་ཐད་ལ་ཐོད་བརྒལ་གསར་པ་བྱུང་ཞིང་། དེ་རྗེས་རིམ་བཞིན་ཨ་རིའི་སྔོན་ཐོན་སློབ་གསོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ་༡༩༣༤ལོ་ནས་༡༩༤༢ལོའི་བར། སྐད་གྲགས་ཤིན་ཏུ་ཆོད་པའི་《ལོ་བརྒྱད་རིང་གི་ཞིབ་འཇུག་》ཅེས་པ་སྤེལ་བ་ནས་བཟུང་རིམ་བཞིན་དེང་རབས་བསླབ་ཚན་གྱི་རིག་གཞུང་སྨྲ་བའི་ཐའེ་ལེ་(泰勒、R. W. Tyler)ཡི་དགོངས་པ་གྲུབ་ཐུབ་པ་བྱུང་ཞིང་། རྗེས་སོར་ཐའེ་ལེ་ཡི་དགོངས་པའི་ཤུགས་རྐྱེན་འོག་དེང་རབས་ཀྱི་བསླབ་ཚན་སྨྲ་བའི་གྲུབ་མཐའ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་ཐོན་ཡོད་པ་དཔེར་ན། རིག་ཚན་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་སྨྲ་བའི་བསླབ་ཚན་རིག་གཞུང་གི་གྲུབ་མཐའ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་བསྒྱུར་བཀོད་སྨྲ་བའི་བསླབ་ཚན་རིག་གཞུང་གི་གྲུབ་མཐའ། སློབ་ཕྲུག་ལྟེ་བར་སྨྲ་བའི་བསླབ་ཚན་རིག་གཞུང་གི་གྲུབ་མཐའ་ལ་སོགས་ལྟ་བུ་དང་། དེ་དག་གིས་ཐད་ཀར་དེང་རབས་བསླབ་ཚན་གྱི་ཞིབ་འཇུག་དང་ལྷག་དོན་དེའི་གོ་དོན་གི་འཕེལ་འགྱུར་ཐད་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད།④\nགཞན་ཡང། བསླབ་ཚན་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཀྲུང་ཆི་ཆོན་གྱིས་བརྩམས་གནང་བའི་《དེང་རབས་བསླབ་ཚན་རིག་པ་》ཞེས་པའི་ནང། “སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་བསླབ་ཚན་ནི་སློབ་གྲྭ་སོ་སོའི་ལོ་རིམ་ཁག་དང་རིག་ཚན་ཁག་གི་དུས་ཚོད་བཀོད་སྒྲིག་གི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་མཚོན་ཡོད། འོན་ཀྱང་དེང་རབས་བེད་སྤྱོད་པའི་བསླབ་ཚན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་ནི། དེ་འདྲའི་ཕྱི་ངོས་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞི་(外部轮廓)ཕུད། ད་དུང་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ནང་དོན་དང་བསླབ་གཞིའི་དབྱེ་ཚུལ་དང་གྲུབ་ཚུལ། གཞན་ད་དུང་འཆར་འགོད་ལྡན་པའི་(计划化)སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྒོའི་སྒྲིག་འཛུགས་དང་གདེང་འཇོག་(教学活动组织及评价)སོགས་ཀྱི་ནང་དོན་ཡང་ཚུད་ཡོད་པས། ཐ་སྙད་དེའི་གོ་དོན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེར་སོང་ཡོད་”⑤ཅེས་འཁོད་པ་ལྟར། བསླབ་ཚན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཐོག་མའི་གོ་དོན་ནས་རིམ་བཞིན་རྒྱ་བསྐྱེད་བྱུང་སྟེ། ཐ་སྙད་དེ་ཉིད་དེང་རབས་བསླབ་ཚན་ཞེས་པའམ་ཡང་ན་བསླབ་ཚན་རིག་པ་ཞེས་སློབ་གསོའི་ཞིབ་འཇུག་ཁྱབ་ཁོངས་ཁྲོད་ཆེས་རྙོག་འཛིང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཐ་སྙད་དེའི་གོ་དོན་གྱི་འགྱུར་བར་བརྟེན་ནས་བསླབ་ཚན་དང་འབྲེལ་བའི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱང་གཏན་ཆགས་དང་ཐུན་མོང་ཅན་དུ་གྲུབ་ཐབས་མེད་པར། སློབ་གྲྭའི་ངོ་བོ་མི་འདྲ་བར་ལྟོས་ནས་འོས་འགན་སློབ་གསོའི་བསླབ་ཚན་དང་། ལས་རིག་ལག་རྩལ་སློབ་གྲྭའི་བསླབ་ཚན། དེ་བཞིན་དམིགས་བསལ་སློབ་གྲྭའི་བསླབ་ཚན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ཡང་ན་བསླབ་པར་བྱ་བའི་རིག་ཚན་མི་འདྲ་བར་ལྟོས་ནས་སྐད་ཡིག་བསླབ་ཚན་ལྟ་བུ་རིག་ཚན་སོ་སོར་སྦྱར་བའི་བསླབ་ཚན། གཞན་ཡང་བསླབ་ཚན་རང་ངོས་ཀྱི་མངོན་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་སྟེང་ནས། མངོན་གསལ་དོད་པའི་བསླབ་ཚན་དང་མངོན་གསལ་མེད་པའི་བསླབ་ཚན་(显性课程与隐性课程)ཞེས་པ་སོགས་བྱུང་ཡོད་ལ། བསླབ་ཚན་གྱི་དམིགས་ཚད་དམ་རིམ་གྲས་མི་འདྲ་བའི་ངོས་ནས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བསླབ་ཚན་དང་ས་གནས་ཀྱི་བསླབ་ཚན། དེ་བཞིན་སློབ་གྲྭའི་བསླབ་ཚན་(国家课程，地方课程 校本课程)ཞེས་རིམ་གསུམ་བསླབ་ཚན་(三级课程)གྱི་རྣམ་གྲངས་ཀྱང་བྱུང་ཡོད། དེའི་ཐོག་ནས་བསླབ་ཚན་ཞེས་པར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་རྒྱུ་དེ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་རྙོག་འཛིང་ཅན་ཞིག་ཡིན་པ་གསལ་བཤད་ཐུབ་ལ། བསླབ་ཚན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་མཚན་ཉིད་འཇོག་པར་དཀའ་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་གང་ལེགས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཡིན།\nཀྲུང་ཕྱིའི་གནའ་དེང་གི་སློབ་གསོའི་མཁས་དབང་དུ་མས་ཕྱོགས་མང་པོའི་ཐད་ནས་བསླབ་ཚན་ཞེས་པར་མཚན་ཉིད་དུ་མ་ཞིག་འཇོག་གནང་མཛད་ཡོད་དེ། དེ་ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་བསླབ་ཚན་ནི་འཆར་གཞི་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ།“བསླབ་ཚན་ནི་སློབ་སྦྱོང་གི་འཆར་གཞིའི་རིགས་ཤིག་ཡིན་”⑥( Taba, 1962) ཟེར་བ་དང། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་མཇུག་འབྲས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཏེ། “བསླབ་ཚན་ནི་སློབ་གྲྭའི་སྣེ་ཁྲིད་འོག་སློབ་ཕྲུག་ལ་ཐོབ་པའི་ཉམས་མྱོང་ཡོད་ཚད་ཡིན་”⑦( Foshay,1969)ཞེས་པ། ཡང་ཁ་ཅིག་གིས་རིག་ཚན་སློབ་གསོ་དང་འབྲེལ་ཏེ། “བསླབ་ཚན་ནི་རིག་ཚན་སློབ་གསོའི་ཁྲོད་ཀྱི་དགེ་རྒན་དང་། སློབ་ཕྲུག རིག་ཚན། དེ་བཞིན་ཁོར་ཡུག་སོགས་མཐུན་རྐྱེན་འཚོལ་ཞིབ་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་ཡིན་” ⑧( Westburyand Steimer,1971) ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་དག་ནི་རྒྱལ་ཕྱིའི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་པའི་དགོངས་ཚུལ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱལ་ནང་དུ་རང་རྒྱལ་གྱི་བསླབ་ཚན་རིག་པའི་མཁས་དབང་ཀྲང་ཧྭ་(张华) ཡིས་བསླབ་ཚན་གྱི་མཚན་ཉིད་འཇོག་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་རྣམས་སྤྱིའི་ཆ་ནས་ནང་དོན་གསུམ་དུ་བསྡུས་ཡོད་པ་སྟེ། “གཅིག བསླབ་ཚན་ནི་རིག་ཚན་དང་སློབ་གསོའི་ནང་དོན་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་དང། གཉིས། བསླབ་ཚན་ནི་དམིགས་ཚད་དང་འཆར་གཞི་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཇིན་བྱེད་པ། གསུམ། བསླབ་ཚན་ནི་མྱོང་ཞིབ་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཇིན་བྱེད་པ་བཅས་”⑨གསུམ་ཡིན། དེ་ལྟར་བསླབ་ཚན་ལ་ཟུར་ངོས་མི་འདྲ་བ་དང་། གཙོ་གནད་དམ་འཇིན་བྱེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བའི་ཐད་ནས་མཚན་ཉིད་གཅིག་གྱུར་ཅིག་མ་བྱུང་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ཡང་བསླབ་ཚན་ཞེས་པའི་བརྡ་ཆད་དེའི་གོ་དོན་གྱི་འཕེལ་འགྱུར་དང་སྒྲ་ཡངས་དོག་གི་འཇུག་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་ལས་བྱུང་བར་སྙམ། ཡིན་ནའང་བསླབ་ཚན་ཞེས་པ་ནི་སློབ་གྲྭ་ལ་ལྟོས་ནས་སློབ་གྲྭའི་ནང་སློབ་ཕྲུག་ལ་སློབ་གསོ་གཏོང་བའི་ཇུས་གཞི་(方案)དང་། བྱ་ཐབས། འཆར་གཞི། ནང་དོན། དམིགས་ཚད། བརྒྱུད་རིམ། གདེང་འཇོག་སོགས་ཀྱི་ནང་དོན་ཚུད་པའི་ཐ་སྙད་སྤྱི་མ་སྦོམ་ཞིག་ཡིན་པས། དེ་ནི་རིག་ཚན་རང་སྟེང་དུ་སྦྱར་ཡང་རིག་ཚན་དེའི་སློབ་གསོ་གཏོང་བའི་ཇུས་གཞི་དང་བྱ་ཐབས། འཆར་གཞི་དང་ནང་དོན། དམིགས་ཚད་དང་བརྒྱུད་རིམ། དེ་བཞིན་གདེང་འཇོག་བཅས་ཆ་ཚང་ཚུད་པའི་གོ་དོན་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་ཅིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག་པར་སྣང་། དེས་ན། བསླབ་ཚན་གསར་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་དང་འབྲེལ་བའི་སྐབས། བསླབ་ཚན་ཞེས་པར་སྤྱིར་ན་སློབ་གསོ་སྤྱི་ལ་ལྟོས་པའི་གོ་དོན་ལྡན་ཞིང་། སྐད་ཡིག་བསླབ་ཚན་གྱི་ཚད་གཞི་སོགས་དང་འབྲེལ་བའི་སྐབས། རིག་ཚན་བྱེ་བྲག་ལ་ལྟོས་པའི་གོ་དོན་ཅན་ཞིག་ཡིན།\nབསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེའི་འབྱུང་ཁུངས་དང་། གོ་བའི་ཐད་ལ་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་སྐབས། དེ་ནི་ཧ་ལམ་སུས་ཀྱང་སྔར་མེད་གསར་སྤྲོས་བས་པ་ལྟ་བུ་ཞིག་མ་ཡིན་པར། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་བྱུང་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་གདོད་མའི་སློབ་གསོ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། གདོད་མའི་སློབ་གསོའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་དུ་བསླབ་གཞི་ཡང་བྱུང་བར་སྙམ། རྒྱུ་མཚན་ནི་གལ་ཏེ་ལད་ཟློས་ཞེས་པ་ཆེས་གདོད་མའི་སློབ་གསོའི་རྣམ་པ་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་པར་ཁས་བླངས་ན། ལད་མོ་བྱ་ཡུལ་དེ་ནི་གདོད་མའི་སློབ་གསོའི་བསླབ་གཞི་ཡིན་པ་དང་། ལད་མོ་བྱ་བའི་ནང་དོན་དཔེར་ན་འགུལ་བསྐྱོད་ཀྱི་སྟངས་སྟབས་ཤིག་གམ་ཡང་ན་ངག་ལས་སྒྲ་གང་རུང་ཞིག་འདོན་པ་དེ་ནི། གདོད་མའི་སློབ་གསོའི་བསླབ་གཞིའི་ནང་དོན་ཡིན་ཅིང་། ལད་མོ་ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་དེ་ལད་མོ་བྱེད་མཁན་གྱིས་ཡང་ནས་བསྐྱར་དུ་ཟློས་པའི་བྱ་བྱེད་དེ་ནི་སློབ་སྦྱོང་གི་བརྒྱུད་རིམ་ཡིན་པར་ཁས་ལེན་བྱེད་ཆོག དེ་ལ་རང་རྒྱལ་གྱི་བསླབ་གཞི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་དབང་ཙེང་ཐན་ཧྲན་(曾天山)མཆོག་གིས། “བསླབ་གཞིའི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་གདོད་མའི་སྤྱི་ཚོགས་སུ་རིག་འདེད་བྱེད་ཆོག སྐབས་དེའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཚོ་བ་དང་ཐོན་སྐྱེད་ལས་བྱུང་བའི་ཉམས་མྱོང་ནི་རང་བཞིན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་བསླབ་གཞི་ཡིན་ཞིང་། ཁ་ཏ་བསླབ་བྱ་དང་བྱ་ལུགས་བྱེད་ལུགས་སློབ་པ་དག་གདོད་མའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་ཡིན་ན། སྐབས་དེའི་གདོད་མའི་སློབ་གསོའི་བསླབ་གཞི་ཡང་སྒྲ་དང་བྱ་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཆུ་ཚད་དུ་སླེབས་ཙམ་ཡིན་”⑩ཞེས་གསུངས།\nདེང་གི་ཆར་དགེ་རྒན་གྱིས་ནག་པང་ཐོག་ཡིག་གཟུགས་གང་རུང་ཞིག་བྲིས་ཟིན་རྗེས། སློབ་མས་ཡིག་གཟུགས་དེ་རང་ཐེངས་མང་པོར་ཡང་ནས་བསྐྱར་དུ་ཟློས་ཏེ་འབྲི་བ་ལྟ་བུར་མཚོན་ན། དགེ་རྒན་གང་དེའི་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་ཡིག་གཟུགས་འབྲི་རྩལ་གྱི་འཇོན་ནུས་དེ་དང་། ནག་པང་། དེ་བཞིན་ནག་པང་ཐོག་གི་ཡིག་གཟུགས་བཅས་ནི་བསླབ་གཞི་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཁྲོད་ད་དུང་འབྲི་བྱེད་ཀྱི་སྨྱུ་གུ་དང། འབྲི་བའི་གོ་རིམ་སོགས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་གཞན་དག་ཀྱང་ཚུད་ཡོད་པས། བསླབ་གཞི་ཟེར་བ་དེ་ཤོག་བུ་མགོ་བཙེམ་བྱས་པ་ལས་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ནང་དོན་གང་རུང་བ་ཡི་གེའི་རྣམ་པའི་ཐོག་ནས་གསལ་ཞིང་། དགེ་སློབ་གཉིས་ཀྱི་སློབ་སྦྱོང་བརྒྱུད་རིམ་དུ་སྤྱོད་པ་སོགས་ལ་ངོས་འཛིན་རགས་པ་ཞིག་བྱས་ནས་དོན་འཕྲོད་ཐབས་བྱས་ཚེ། བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བརྡ་དོན་ལ་གོ་བ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་ལོན་ཐབས་མེད་པར། དེས་བསླབ་གཞིའི་ངོས་འཛིན་ལ་ཚད་བཀག་གིས་སློབ་གསོའི་ལས་དོན་སྤྱི་ལ་འགལ་འཛོལ་མང་པོ་ཡོང་ངེས་ཡིན་པ་དཔེར་ན། དབྱིན་སྐད་ལ་མཚོན་ནས་བཤད་ན་“ instructional materials་”ཞེས་པ་སློབ་ཁྲིད་གཙོ་གནད་དུ་བཟུང་བའི་བསླབ་གཞི་དང།“ subject mat-ter”ཞེས་པ་རིག་ཚན་གྱི་ནང་དོན་གཙོ་གནད་དུ་བཟུང་བའི་བསླབ་གཞི “ curricu - lun materials”ཞེས་པ་སྤྱིར་བཏང་གོ་བའི་ཆ་ནས་འཇུག་པའི་བསླབ་གཞི་ཟེར་བ་(11)སོགས་བརྡ་འཕྲོད་ཚུལ་གཅིག་གྱུར་བྱུང་མེད་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྒྱ་སྐད་ལ་མཚོན་ནའང་“教材”ཞེས་པ་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆའམ་བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པ་དང། “教科书”ཞེས་པ་རིག་ཚན་གྱི་སློབ་ཁྲིད་ལ་ལྟོས་པའི་བསླབ་གཞིའམ་སློབ་དེབ་ཀྱི་དོན་ལ་འཇུག་པ། “课本”ཞེས་པ་སློབ་ཁང་སློབ་ཁྲིད་ལ་ལྟོས་པའི་བསླབ་གཞིའམ་སློབ་དེབ་ཅེས་པའི་ཕལ་སྐད་དུ་འཇུག་པའི་དོན་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་དག་ལས་བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་བརྡ་དོན་ངོས་འཕྲོད་ཚུལ་ཐད་ལ། སློབ་གསོ་སློབ་ཁྲིད་སོགས་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་ཟུར་ངོས་མི་འདྲ་བ་ནས་ངོས་འཛིན་མི་འདྲ་བ་རེ་བྱུང་ཡོད་པ་རྟོགས་ཐུབ། གཞན་ཡང་ཨ་རིའི་དངོས་སྤྱོད་རིང་ལུགས་པའི་མཚན་ཉིད་རིག་པ་དང་སློབ་གསོ་སྨྲ་བའི་སློབ་དཔོན་ཆེན་མོ་ཏུའུ་ཝེ་(杜威)ཡིས།“བསླབ་གཞི་ཞེས་པ་ནི་དམིགས་ཡུལ་ཡོད་པའི་ཁོར་ཡུག་ནང་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད་དུ་ལྟ་ཞིབ་དང་། དྲན་གསོ། ལྟ་ཀློག་དང་བགྲོ་གླེང་བྱེད་པའི་བྱ་དངོས་སྣ་ཚོགས་དང་། དེ་དག་ལས་བསྐྱེད་པའི་འདོད་ཚུལ་ལ་བརྗོད་”⑿ཅེས་གསུངས་པ་དང་། རེན་ཏན་ཧྥང་(任丹凤)གིས་བསླབ་ཚན་གྱི་ཟུར་ངོས་ནས། “བསླབ་གཞི་ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བསླབ་ཚན་ཚད་གཞི་དང་དམིགས་ཚད་གཞིར་བཞག་ཐོག་འཆར་འགོད་བྱས་པའི་བསླབ་ཚན་ཇུས་གཞིའི་ཞིབ་ཕྲའི་གཞི་འཛིན་ཡིན་”⒀ཞེས་དང་། བསླབ་གཞི་རང་ངོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་བྱེད་ལས་ཀྱི་ཟུར་ངོས་ནས། “བསླབ་གཞི་ནི་ཤེས་བྱའི་གཞི་རྟེན་ཡིན་པ་མ་ཟད། དེ་ཡང་དགེ་སློབ་ཀྱི་སློབ་ཁྲིད་ལ་ཕན་པའི་ལག་ཆ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་”⒁ཞེས་གསུངས་པ་དང། ཤད་ལིད་ལིན་(谢丽玲)གྱིས། “བསླབ་གཞི་ནི་དགེ་རྒན་དང་སློབ་ཕྲུག་གིས་མཉམ་དུ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་དགེ་རྒན་གྱིས་སློབ་པ་དང་། སློབ་ཕྲུག་གིས་སྦྱོང་བའི་སློབ་སྦྱོང་གི་རྒྱུ་ཆ་ཞིག་ཡིན་⒂ཞེས་དགེ་རྒན་དང་སློབ་ཕྲུག དེ་བཞིན་སློབ་ཁྲིད་བཅས་ལ་ལྟོས་ནས་བསླབ་གཞིར་མཚན་ཉིད་བཞག་ཡོད་པ་ལ་སོགས་མཚན་ཉིད་འཇོག་ཚུལ་ཤིན་ཏུ་མང་ཡང། མིག་སྔར་རང་རྒྱལ་གྱི་བསླབ་ཚན་དང་བསླབ་གཞིའི་ཞིབ་འཇུག་མཁས་པ་ཚོས་སྤྱིར་བསླབ་གཞིའི་མཚན་ཉིད་འཇོག་ཚུལ་ཐད། གཤམ་གསལ་རིག་ལམ་རྣམ་པ་གཉིས་འདུག་སྟེ། དང་པོ། སྒྲ་ཡངས་འཇུག་དང་དོག་འཇུག་གི་ངོས་ནས་གོ་ཚུལ། སྒྲ་ཡངས་འཇུག་གི་བསླབ་གཞི་ཞེས་པ་ནི་སློབ་ཁྲིད་ཐོག་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཆ་ཡོད་ཚད་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེ་ནི་དགེ་རྒན་གྱིས་སློབ་མའི་སློབ་སྦྱོང་ཐད་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་སློབ་ཁྲིད་ཀྱི་དཔྱད་གཞི་ཡིན་ཏེ། སློབ་དེབ་དང་། ཁྲིད་ཟིན། འཆད་ཁྲིད་གནད་བསྡུས། དཔྱད་གཞིའི་དཔེ་དེབ། ཟུར་ཁྲིད་རྒྱུ་ཆ་སོགས་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། སྒྲ་དོག་འཇུག་གི་བསླབ་གཞི་ནི། སློབ་དེབ་ཁོ་ནར་ངོས་འཛིན་བྱེད། གཉིས་པ། ཐ་སྙད་ཀྱི་གོ་བ་ཁྱབ་ཆེ་ཆུང་ཐད་ནས། རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་གོ་ཚུལ།(泛指)དམིགས་སུ་གོ་ཚུལ།(特指)ཆེད་དུ་གོ་ཚུལ་(专指)བཅས་ལས། རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་གོ་བའི་བསླབ་གཞི་ཞེས་པ་ནི་སློབ་ཕྲུག་གིས་རིག་ཚན་གང་རུང་ཞིག་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཡིག་ཐོག་དང་ཡིག་ཐོག་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཆ་སྤྱི་ལ་བརྗོད་པ་དང་། དམིགས་སུ་གོ་ཚུལ་ནི་སློབ་ཁྲིད་རྩ་འཛིན་ནམ་བསླབ་ཚན་ཚད་གཞི་གཞིར་བཞག་ཐོག་རྩོམ་སྒྲིག་བྱས་པའི་སློབ་དེབ་དང་། དྲི་གཞི་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། སྦྱང་གཞིའི་དེབ། སློབ་ཁྲིད་དཔར་རིས། སྒྲ་གཟུགས་བསླབ་གཞི སློབ་ཁྲིད་མཉེན་ཆས། འདེམ་སྦྱོང་བསླབ་གཞི། སློབ་ཁྲིད་དཔྱད་གཞི། སློབ་ཁྲིད་མཛུབ་ཁྲིད་སོགས་དགེ་སློབ་ཀྱིས་སློབ་ཁྲིད་ཐོག་བེད་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ཆ་ལ་བརྗོད་པ་དངག། ཆེད་དུ་གོ་ཚུལ་ནི་སློབ་དེབ་ཁོ་ན་ལ་བརྗོད་དོ།\nའདིར་བསླབ་གཞིར་བསླུ་བ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་ཅིག་འཇོག་འདོད་པ་མ་ཡིན་པར། བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེའི་གོ་དོན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་དང་གནས་སྐབས་མི་འདྲ་བའི་དུས་སུ་བསླབ་གཞིར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་རེ་བྱུང་བའི་གནས་ལུགས་བརྗོད་འདོད་པ་དེ་ཡིན། དེས་ན་བསླབ་གཞི་ཞེས་པ་སྐབས་འགར་སློབ་དེབ་ཁོ་ན་ལ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་དང་། སྐབས་འགར་མཉམ་འགྲོས་སྦྱང་གཞི་སོགས་ལ་ཡང་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ཡོད་དོ།\nདེ་ཡང་ཐོག་མར་བསླབ་ཚན་དང་བསླབ་གཞི་ཟེར་བའི་བསླབ་ཅེས་པ་ནི། 《དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས་》 ལས།“སློབ་ཀྱི་མ་འོངས་པ་”⒃ཞེས་དང་། 《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ལས་ཀྱང་“བསླབ་པ་ཞེས་པ་སློབ་པའི་མ་འོངས་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས། བསླབ་པ་བཅའ་བ། བསླབ་པ་དྲལ་བ། བསླབ་པ་ཕུལ་བ་”(17)ཞེས་པ། དེ་བཞིན་《བྱ་ཚིག་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་》དུ་ཡང་“ཐ་དད་པ། བསླབ་མ་འོངས། སློབ་ད་ལྟ་བ། བསླབས་འདས་པ། སློབས་སྐུལ་ཚིག གཞན་ལས་ཡོན་ཏན་སློབ་པའམ་གཞན་ལ་ཡོན་ཏན་སློབ་པའི་དོན། གཞན་ཡང་བརྡ་རྙིང་དུ་འབུལ་བའི་དོན་”⑩ཞེས་གཙོ་བོ་བྱ་ཚིག་གི་ཐད་ནས་འགྲེལ་འདུག གཞན་ཡང་《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》སོགས་སུ་“བསླབ་སྐྱོན་བྱུང་རིགས་”དང་“བསླབ་ཁྲིམས་”“བསླབ་གཉེར་”“བསླབ་པ་བཅའ་བའི་ཕན་ཡོན་བཅུ་”“བསླབ་པ་གསུམ་”“བསླབ་པའི་གནས་ལྔ་”“བསླབ་བྱ་བརྒྱད་བསྡུས་ཡན་ལག་གསུམ་”“བསླབ་བྱ་བཅུ་”ཞེས་སོགས་བྱུང་བ་དེ་དག་ཀྱང་བྱ་ཚིག་གི་ཐད་ནས་འཇུག་པའི་མིང་ངམ་མིང་ཚོམ་ཤ་སྟག་ཡིན་ལ། གཙོ་བོར་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ། ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་བཅས་གསུམ་དུ་བསྡུས་པའི་ནང་པའི་ཆོས་སུ་འཇུག་པའི་ལམ་གྱི་རིམ་པའི་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ནང་དོན་ནམ་བརྒྱུད་རིམ་བསྟན་པ་ཤས་ཆེ་ཞིང་། གཞན་ཡང་《མཁས་འཇུག་》ལས། “མཁས་དེས་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་ནི་རིག་པའི་གནས་ལྔ་”⒆ཞེས་གསུངས་པ་ལས་བསླབ་བྱའི་ནང་དོན་དུ་བོད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་སློབ་གསོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྟར་རིག་པའི་གནས་ཆེ་ཆུང་ལྔ་ཡང་ཡིན་པར་རྟོགས་ནུས། “བསླབ་གཉེར་”ཞེས་པ་དེང་དུས་“སློབ་གཉེར་”ཞེས་འབྲི་བ་མང་། དཔེར་ན་གུང་ཐང་བསྟན་པའི་སྒྲོན་མེས་མཛད་པའི་《སློབ་གཉེར་བསླབ་བྱ་》ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། བསླབ་ཚན་ཞེས་པའི་ཚན་གྱི་དོན་ནི་《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ལས། “༡ རླབས་སམ་ཚད། ཁ་ཚན་ཆེན་པོ། བཞའ་ཚན། ལྟོ་ཆས་ཟ་ཚན། ཨ་རག་འཐུང་ཚན། ཤེད་ཚན། ༢. སྐོར་རམ་ཚོ། སྡེ་ཚན། གཉེན་ཚན། ལྔ་ཚན་⒇ཞེས་རླབས་སམ་ཚད་དང་སྐོར་རམ་ཚོ་ཞེས་པའི་དོན་ལ་འཇུག་པར་བསྟན་པ་དང། བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་གཞི་ཡི་དོན་ནི་《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ཡི་ནང་“༡. ས་ཆ་དང་གནས་ཡུལ། ༢. རྩ་བ་དང་ངོ་མ། ༣. དངོས་པོ་དང་ཆོས།༤.རྒྱུ་དང་ས་བོན་”（21）ཞེས་དོན་གྱི་འཇུག་ཡུལ་མི་འདྲ་བ་བཞི་ཙམ་བསྟན་འདུག\nགོང་དུ་བསྟན་ཟིན་པའི་ནང་དོན་དང་འབྲེལ་བ་བྱེད་སྐབས། རྒྱ་སྐད་ཀྱི་(课程)ཞེས་པ་བོད་སྐད་བསླབ་ཚན་དུ་བསྒྱུར་བར་སྤྱིའི་ཆ་ནས་དོན་ཉེ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་མཐོང་ཐུབ། རྒྱ་སྐད་ཀྱི་(课程)ཞེས་པའི་ནང་དམིགས་ཚད་ཀྱི་ཚད་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་སླེབས་སམ་མ་སླེབས་པའི་དོན་གོ་རྒྱུ་ཡོད་ལ། ནང་དོན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སམ་ནང་དོན་སྐོར་ཇི་ལྟ་བུ་ཡིན་པའི་དོན་ཡང་ལྡན་ཞིང་། ནང་དོན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཚོའམ་ཇི་ལྟར་གོ་རིམ་དང་བཅས་ཚོགས་པའི་དོན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཟད། བསླབ་པ་ཞེས་པའི་དོན་དེ་ནང་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པར་འཇིག་རྟེན་པའི་རིག་གནས་སློབ་གསོར་སྦྱར་དུ་ཡོད་པས། དེའི་ནང་བསླབ་བྱའི་ནང་དོན་དང་། རིམ་པ། ཁྲིམས་སམ་སྒྲིག་ལམ་སོགས་ཀྱང་འདུས་ཐུབ་པས། དེས་ན་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་(课程)ཞེས་པ་བསླབ་ཚན་དུ་བསྒྱུར་བར་རང་ངོས་ནས་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ཡིན། བསླབ་གཞི་ཞེས་པ་རང་སྐད་དུ་སྔར་ནས་སྤྱོད་སྲོལ་འདུག་སྟེ། སུམ་ཅུ་པའི་རྩ་བར། “བསླབ་པ་ཀུན་གྱི་གཞི་འཛིན་ཅིང་། རིག་བྱེད་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུ་”ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་ལྕང་སྐྱ་ངག་དབང་བློ་བཟང་ཆོས་ལྡན་གྱིས་མཛད་པའི་《བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་རིམ་པ་ཞལ་ཤེས་བློ་བཟང་ཞལ་ལུང་》ལས། “སྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་གང་ཟག་གིས། ས་ལྟར་ཆོས་ཀུན་གཞིར་གྱུར་པས། དང་པོ་སྐྱབས་སུ་ལེགས་འགྲོ་ཞིང་། དེ་ཡིས་བསླབ་པའི་ཆོས་ལ་བསླབ་”ཅེས་གསུངས་པ། དེ་བཞིན་《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》དང་《དུང་དཀར་ཚིག་མཛོད》སོགས་སུ་ཡང་“བསླབ་པའི་གཞི་བརྒྱད་”“བསླབ་པ་གཞི་ལྔ་”“བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲན་ཚེགས་”ཞེས་སོགས་བྱུང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན། འོན་ཀྱང་དེ་དག་གི་སྐབས་སུ་གང་བསླབ་པར་བྱ་བའི་རྩ་བའམ་གནས་སོགས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་ལས། དེང་དུས་ཀྱི་བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་གོ་དོན་མ་ཡིན། ལྷག་དོན་དུ་《བོད་རྒྱ་ཆིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》ཡི་ནང་། བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་དེ་བྱུང་འདུག་ཀྱང་དེའི་དོན་ནི“སྡོམ་གསུམ་བསླབ་གསུམ་སོགས་ཀྱི་རྨང་གཞིའམ་རྩ་བ་（22）ཞེས་འཁོད་པ་ལས་རྟོགས་ཐུབ་པ་ཡིན།\nའོ་ན། བསླབ་ཚན་དང་བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བོད་སྐད་དུ་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ལག་སོན་བྱུང་བའི་དཔྱད་གཞིར་བལྟས་ན། ཕལ་ཆེར་༢༠༠༥ལོའི་ཡས་མས་སུ་རང་ལྗོངས་ཀྱི་རྨང་གཞིའི་སློབ་གསོའི་བསླབ་ཚན་གསར་པའི་བསྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་ལས་དོན་སྤེལ་བ་དང་དུས་མཉམ་དུ་བྱུང་བར་སྙམ། དེ་ཡང་༢༠༠༥ལོར་གསར་དུ་དཔར་སྐྲུན་བྱས་པའི་སློབ་ཆུང་དང་སློབ་འབྲིང་སློབ་དེབ་ཀྱི་ཁ་ཤོག་ཐོག་ཏུ་“ལྗོངས་ཞིང་ལྔའི་མཉམ་སྒྲིག་བསླབ་གཞི། འགན་འབབ་སློབ་གསོའི་བསླབ་ཚན་གྱི་ཚད་གཞིའི་ཚོད་ལྟའི་སློབ་དེབ་”ཅེས་བྱུང་བ་ལས་ཤེས་ནུས་ཤིང་། དེ་ཡང་སྤྱི་ལོ་༢༠༠༥དང་༢༠༠༦ལོའི་《བོད་ལྗོངས་སློབ་གསོ་》ཞེས་པའི་དུས་དེབ་ཐོག་སྤེལ་བའི་དཔྱད་རྩོམ་ཁག་གིས་བསླབ་ཚན་དང་བསླབ་གཞི་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་སློབ་ཚན་དང་སློབ་གཞི་ཞེས་པ་ཤ་སྟག་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་འདུག་པ་དང་། ༢༠༠༧ལོ་ནས་བཟུང་གཞི་ནས་བསླབ་གཞི་དང་བསླབ་ཚན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་གསར་དུ་ཐོན་ཏེ། རིམ་བཞིན་རྒྱ་ཁྱབ་ཏུ་སོང་ཡོད། བསླབ་གཞི་དང་བསླབ་ཚན་ཟེར་བའི་ཐ་སྙད་ལ་ལྟོས་ནས་དེ་དང་འདྲ་བའི་ཐ་སྙད་འགའ་ཞིག་གི་གོ་དོན་ཚད་འབེབས་བྱས་ན། བསླབ་ཚན་ཏེ། གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་པའི་སྒྲ་ཡངས་དོག་སོགས་གི་གོ་དོན་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་སྤྱི་མ་སྦོམ་ཞིག་སྟེ། རྒྱ་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་(课程)ལ་གོ་བ་དང་། སློབ་ཚན་ཏེ། སློབ་ཁང་སློབ་ཁྲིད་ལ་ལྟོས་པའི་དགེ་སློབ་དབར་གྱི་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་སྒོའི་བརྒྱུད་རིམ་དང་ཁྲིད་བཞིན་པའི་སློབ་དེབ་ཀྱི་ནང་དོན་ཏེ། རྒྱ་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་(课程)དང(课文)ལ་གོ་བ། བསླབ་གཞི་སྟེ། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཆ་སྤྱིའི་མིང་ཙམ་སྟེ། རྒྱ་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་(教材)ལ་གོ་བ། སློབ་དེབ་སྟེ། སློབ་སྦྱོང་བྱེད་བཞིན་པའམ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་རྒྱུར་སྒྲིག་པའི་གཞི་འཛིན་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ཆ་སྟེ། རྒྱ་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་(教科书)དང་(课本)ལ་གོ་བ། ཡིན་ནའང། ཐ་སྙད་དེ་དག་ནི་སྐབས་ཐོག་སོ་སོའི་འཇུག་ཡུལ་དང་བསྟུན་དགོས་པ་ལས་ངེས་པར་དུ་དེ་དག་སོ་སོར་ཡང་དག་མཚན་ཉིད་ཅིག་འཇོག་པའི་དགོས་པ་དེ་ཙམ་མེད་སྙམ་པ་དང་བཅས་སོ།\n①④施良方:《课程理论一课程的基础、原理与问题》教育科学出版社; l996 年 8 月第一版; P3 10 - 14\n②⑤钟启泉:《现代课程论》 上海教育出版社;2006 年; P227\n③邢俊利:《课程论的新进展》西藏人民出版社;20 l2 年2 月第一版; Pl\n⑥⑦⑧靳玉乐:《课程定义的批判分析》 焦作教育学院学报(综合版) ;200l 年; p4\n⑨张华:《课程与教学论》 上海教育出版社;2000 年 l l 月第一版; P67 -69\n⑩曾天山:《教材发展的比较研究》西北大学学报(社会科学版) ; l994 年第4 期; p52\n⑾陈柏华:《教师教材观研究》浙江大学出版社;20 l2 年 l2 月第 l 版; P8\n⑿约翰 ་ 杜威:《民主主义与教育》 上海教育出版社;200 l 年5 月第2 版; Pl97\n⒀任丹凤:《优秀教材应具备的条件和品质》 上海教育科研;2002 年第 l l 期; p55\n⒁任丹凤:《新教材设计:突出三重对话功能课程 . 教材 . 教法》2004 年7 月第 24 卷;第7期;P3\n⒂谢丽玲:《教材改革 -新课程实施的血液和土壤》湖南师范大学教育科学学报;2005 年 l l 月第6期; P26\n⒃《དག་ཡིག་གསར་བསྒྲིགས》མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༧༩ལོའི་ཟླ་༦པ། དཔར་གཞི་དང་པོ། P855\n⒄⒇（21）（22）《བོད་རྒྱ་ཚིག་མཛོད་ཆེན་མོ་》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༡༩༨༥ལོའི་ཟླ༧པ། དཔར་གཞི་དང་པོ། P3055、2260、2417、3058\n⒅《བྱ་ཚིག་ཀུན་གསལ་མེ་ལོང་》མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༢ལོའི་ཟླ་༡༠པ། དཔར་གཞི་དང་པོ། P485⒆ས་པཎ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན། 《ཟློས་གར་དང་མཁས་འཇུག་》མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༤ལོའི་ཟླ་༢པ། དཔར་གཞི་དང་པོ། P87


vikas | ESD | བོད་ཡིག། | Page 2\nམ་ཟིན། རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་རླུང་འཕྲིན་ཁང་གི་གསར་འགྱུར་དཔྱད་ཞིབ་པ་ཀོ་ཤིཁ་རོའི་ཡིས། རྒྱ་གར་སྒེ་དབྱེ་གཉིས་པ་འགོ་འཛུགས་མ་བྱེད་གོང་སྲིད་བློན་ན་རེན་དར་མོ་དྷི་མཆོག་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་ལ་གཏམ་བཤད་གནང་དོན། རྒྱ་གར་ལ་ཆར་...\nརྒྱ་གར་སྲིད་གཞུང་གིས་ TikTokདང་། Helo WeChat སྐད་འཕྲིན་ཚུད་པའི་ལག་ཐོག...\nརྒྱ་གར་སྲིད་གཞུང་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་བདག་དབང་དང་ཆ་ཚང་རང་བཞིན་ལ་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་བ་དང་། རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་སྲུང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དང་སྤྱི་པའི་སྒྲིག་ལམ་སྲུང་བའི་ཆེད་དུ་ལག་ཐོ་ཁ་པར་གྱི་སྒུལ་བདེའི་ཉེར་སྤྱོད་...\nད་བར་རྒྱ་གར་ནང་མི་འབུམ་ 3.21 ལྷག་ཙམ་ཏོག་དབྱིབས་ནད་དུག་ཁྲོད་ནས་དྲག་སྐྱེ...\nརྒྱ་གར་སྲིད་གཞུང་གིས་རེས་གཟའ་ཟླ་བའི་ཉིན་བཤད་རྒྱུར། ད་ལྟའི་བར་དུ།རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཁྱོན་བསྡོམས་ 3, 21,723 ཏོག་དབྱིབས་ནད་དུག་འགོས་ཡོད་པའི་མི་དེ་དྲག་སྐྱེས་བྱུང་བ་རེད།འདས་ཟིན་པའི་ཆུ་ཚོད་ཉེར་བཞིའི་ནང་མི་ 12,0...\nJammu དང་ Kashmir དབུས་གཞུང་ཐད་གཏོགས་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་ས་ཁུལ་དུ་ཕ་ཁི་སི་ཐན་གྱི་དམག་དཔུང་གིས་མདང་དགོང་ Kashmir བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་ Kupwara ཁུལ་Tangdhar ཚོད་འཛིན་ལམ་ཐིག་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱ་གར་གྱི་གཡུལ་སར་དོན་མེད་དུ་མ...\nརྒྱ་གར་གྱིས་ཕ་ཁི་སི་ཐན་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་་བློན་ཆེན་གྱི་ Karachi འཇིགས་སྐུལ...\nརྒྱ་གར་གྱིས་པ་ཀི་སི་ཐན་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ལས་དོན་བློན་ཆེན་གྱིས་ Karachi དུ་འཇིགས་སྐུལ་འཇབ་རྒོལ་ལ་དཔྱད་གཏམ་སྤེལ་བ་དང་ལེན་མ་བྱས་པ་མ་ཟད་དེ་ནི་ཁུངས་མེད་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱི་འབྲེལ་ལྷ...\nཕྱི་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་ (Harsh VardhanShringla）དང་ཧྥ་རན་སིའི་ཡོ་རོབ་དང་ཕྱི་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་ ་ François Delattre རེས་གཟའ་ཟླ་བར་བརྙན་འཕྲིན་གྲོས་ཚོགས་བརྒྱུད་དེ་ཕྱི་འབྲེལ་དྲུང་ཆེ་རིམ་པའི་གྲོས་བསྡུར་བྱས་པ་རེ...\nDhaka ཉེ་འགྲམ་དུ་ Buriganga ཆུར་གྲུ་གཟིངས་ཤིག་ནུབ་ནས་མི་ 28 རྐྱེན་ལམ་ད...\nགནས་ཚུལ་སྤེལ་བར་གཞིགས་ན།. གཟའ་ཟླ་བའི་སྔ་དྲོར།. གྲུ་གཟིངས་ཤིག་ Dhaka ནང་གི་ Shyambazar ས་ཁུལ་ཉེ་འགྲམ་གྱི་Buriganga ཆུ་ནང་དུ་ནུབ་པས་ཉུང་མཐར་ཡང་མི་28རྐྱེན་ལམ་དུ་ཤོར་བ་རེད། གཞུང་ཕྱོགས་གསར་འགྱུར་ཁང་ BSSཡི...