༄༅༎ ། གསོལ་འདེབས་ལེའུ་བདུན་མ་ལས་གསོལ་འདེབས་བླ་མ་སྐུ་གསུམ་ནི\nМолитва трьом тілам Гуру\nІз откровення Рігдзина Годема «Молитва у семи частинах»\nཨེ་མ་ཧོཿ་སྤྲོས་བྲལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཞིང་ཁམས་སུ༏ ཆོས་ཉིད་དུས་གསུམ་སྐྱེ་འགགས་མེད་པའི་ངང་༏ བྱ་བྲལ་ལྷུན་རྫོགས་བདེ་བ་ཆེན་པཨོའི་སྐུ༏ ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཕྱོགས་རིས་མེད༏ བླ་མ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས༏ ཨོ་རྒྱན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས༏\nЕ МА ХО ТРО ДРАЛ ЧО КЬИ ЙИНГ КЬИ ЩИНГ КХАМ СУ ЧО НЬИ ДУ СУМ КЬЕ ГАГ МЕ ПЕЙ НГАНГ ДЖА ДРАЛ ЛХУН ДЗОГ ДЕ ВА ЧХЕН ПОЙ КУ НАМ КХА ЩИН ДУ ТХУГ ДЖЕ ЧОГ РИ МЕ ЛА МА ЧО КЬИ КУ ЛА СОЛ ВА ДЕБ ОРГЬЕН ПЕ МА ДЖУНГ НЕ ЛА СОЛ ВА ДЕБ\nВ Дхармадхату за межами концепцій, природі феноменів, ненародженій та нескінченній у трьох часах, Тіло Великого Блаженства, спонтанно досконале за межами дій, Милосердна енергія якого простирається безкінечно наче небо, — Це мій Учитель Дхармакаї. Падмасамбхава з Удіяни, молюся тобі.\nབདེ་ཆེན་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ༏ སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་ཡོན་ཏེན་ཕྲིན་ལས་ཀྱི༏ ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྡན་བདེ་བར་གཤེགས་པའི་སྐུ༏ ཐུགས་རྗེའི་བྱེ་བྲག་སྣ་ཚོགས་སོ་སོར་སྟོན༏ བླ་མ་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་སྐུ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས༏ ཨོ་རྒྱན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས༏\nДЕ ЧХЕН ЛХУН ГЬИ ДРУБ ПЕЙ ЩИНГ КХАМ СУ КУ СУНГ ТХУГ ДАНГ ЙОН ТЕН ТХРИН ЛЕ КЬИ ЙЕ ШЕ НГА ДЕН ДЕ ВАР ШЕГ ПЕЙ КУ ТХУГ ДЖЕ ДЖЕ ДРАГ НА ЦОГ СО СОР ТОН ЛА МА ЛОНГ ЧО ДЗОГ КУ ЛА СОЛ ВА ДЕБ ОРГЬЕН ПЕ МА ДЖУНГ НЕ ЛА СОЛ ВА ДЕБ\nВ Чистій Сфері Великого Блаженства спонтанної присутності, Пяти просвітлених якостей Тіла, Мови, Ума, Якості та Дій, Він має пять мудростей і є Сугатою, Моїм Учителем Самбогакаї. Падмасамбхава з Удіяни, молюся тобі.\nམི་མཇེད་འཇིག་རྟེན་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ༏ ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་འགྲོ་བའི་དོན་ལ་བྱོན༏ གང་ལ་གང་འདུལ་ཐབས་ཀྱིས་འགྲོ་དོན་མཛད༏ འདེས་དང་མ་བྱོན་དན་ལྟ་དུས་གསུམ་གྱི༏ བླ་མ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་གསོལ་བ་འདེབས༏ ཨོ་རྒྱན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས༏\nМИ ДЖЕ ДЖИГ ТЕН ДАГ ПЕЙ ЩИНГ КХАМ СУ ТХУГ ДЖЕ ЧХЕН ПО ДРО ВЕЙ ДОН ЛА ДЖОН ГАНГ ЛА ГАНГ ДУЛ ТХАБ КЬИ ДРО ДОН ДЗЕ ДЕ ДАНГ МА ДЖОН ДАН ТА ДУ СУМ ГЬИ ЛА МА ТРУЛ ПЕЙ КУ ЛА СОЛ ВА ДЕБ ОРГЬЕН ПЕ МА ДЖУНГ НЕ ЛА СОЛ ВА ДЕБ\nУ Чисту Сферу цього світу, Саха, Володар Милосердя зійшов для щастя всіх істот, Він використовує усі доступні методи Для просвітлення істот в минолому, зараз і в майбутньому. Учитель Нірмнакаї, Падмасамбхава з Удіяни, молюся тобі!


དེ་ཡང་རང་ཅག་རྣམས་ཀྱི་མེ་ཏོག་གང་ལ་ཕོག་པའི་ལྷ་སྐལ་འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ་ཁམས་གསུམ་འགྲོ་བ་མ་ལུས་པའི་མགོན་སྐྱབས་བླ་ན་མ་མཆིས་པ་༸སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་གང་ཉིད་མདོ་སྨད་ས་ཡི་ཐིག་ལེར་སྐུའི་མཚན་དཔེའི་འདབ་སྟོང་མངོན་པར་བཞད་ནས་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུ་བཞེས་པ་བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༢༡༤༢ ལོའི་བོད་ཟླ་ ༥ ཚེས་ ༥ སྟེ་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ཟླ་བ་ ༦ ཚེས་ ༢༡ ནས་ཉིན་གསུམ་གྱི་རིང་།\nམཆན། (1) ཀློག་གྲངས།: 1579\nཉེ་ཆར་སྤྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ལོའི་ཟླ་༣ ཚེས་ ༡༩ ཉིན་རང་ཁྱིམ་དུ་སྐུ་གཤེགས་པའི་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་སྒོ་ཤུལ་བློ་བཟང་ལགས་ཀྱི་སྔ་ཕྱིའི་གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།\nརྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་སྒོ་ཤུལ་བློ་བཟང་ལགས་ནི། མདོ་སྨད་རྨ་ཆུ་རྫོང་ཁྲོ་ཁོ་དབལ་བཎ་ཚང་གི་རྒྱུ་ཚ་སྡེ་བ་རུ་སྐྱེས་ཤིང་རང་ལོ་ ༤༢ ཡིན། སྤྱི་ལོ་ ༡༩༩༢ ལོར་རྒྱ་གར་ལ་ཡོང་སྟེ་སུ་ཇ་བོད་ཁྱིམ་སློབ་གྲྭར་ཞུགས། ལོ་ཤས་རྗེས་ཕྱིར་ཕ་ཡུལ་དུ་ལོག་སྟེ་འབྲོག་པའི་འཚོ་བ་བསྐྱལ།\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 896\n༄༅། །ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༤ ཟླ་ ༣ ཚེས་ ༡༧ རེས་གཟའ་ཟླ་བའི་ཉིན་སྐབས་ ༡༥ པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཚོགས་དུས་ ༧ པའི་ཐོག་དོལ་རྒྱལ་རྗེས་འབྲང་པའི་བྱ་སྤྱོད་ངོས་འཛིན་གསལ་པོ་བཟོ་དགོས་པའི་ཐོག་སྤྱི་མོས་ཀྱིས་གཏན་འབེབས་གནང་བའི་གཞུང་འབྲེལ་གྲོས་ཆོད་བཞག་པའི་ནང་གསལ་དོན།\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 1290\nཁ་སང་བདེ་སྲུང་བཀའ་བློན་མཆོག་གིས་གྲོས་ཚོགས་ནང་གསལ་བཤད་ཅིག་གནང་སྟེ། བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུཊ་ཀྱི་ངོས་ནས་དོལ་རྒྱལ་བསྟེན་མཁན་ཚོ་རྒྱ་ནག་མཉམ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་ཡོད་ཀྱང་། ད་བར་ཤེས་ཡོན་དང་འཕྲོད་བསྟེན། བོད་མིའི་ཐོབ་ཐང་སོགས་ཀྱི་ཐད་ནས་དབྱེ་འབྱེད་བྱས་མྱོང་མེད་སྐོར་གསུངས་སོང་།\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 993\nབཞུཊ་སྒར་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་གི་བོད་གནས་འབྲེལ་མཐུད་པ་བློ་བཟང་ཡེ་ཤེས་དང་ཀ་ཉག་ཚེ་རིང་གཉིས་ཀྱིས་གནས་ཚུལ་བཏང་འབྱོར་ལྟར་ན། དེ་རིང་ཚེས་ ༡༦ ཉིན་གྱི་བོད་ནང་གི་སྔ་དྲོའི་ཆུ་ཚོད་ ༡༡།༤༠ ཙམ་ལ་རྔ་པ་ཀིརྟི་དགོན་གྱི་གྲྭ་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། རང་ལོ་ ༢༠ ཡས་མས་ཡིན་པ་ཁོང་གིས་རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་བཟུང་བའི་དྲག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་ཇུས་ལ་ངོ་རྒོལ་སྐད་འབོད་གནང་བཞིན་སྐུ་ལུས་མེ་རུ་སྒྲོན་ཡོད་འདུག\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 666\nA brief introduction to the Gyaton Celebration for His Holiness the Dalai Lama by Dhomay People\nGyaton (gya-ston) refers to the Eightieth Birthday Celebration of His Holiness the Dalai Lama, the champion of World Peace and the incomparable leader of the Tibetan people. On this occasion the people of Dhomay (Amdo) are offering prayers for His Holiness’ long life and for the fulfillment of all his noble aspirations and wishes.\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 1949\n༸དཔལ་རྒྱལ་བ་ཇོ་ནང་བའི་སྨོན་ལམ་ཆེན་མོ་འཛམ་གླིང་ཕན་བདེའི་གྲུ་ཆར་ཐེངས་བཅུ་གཉིས་པ་དེ། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༢༨ ནས་དབུ་དབུ་འཛུགས་ཀྱིས་ཉིན་གྲངས་བདུན་གྱི་རིང་གནས་མཆོག་རྡོ་རྗེ་གདན་དུ་སྐོང་འཚོགས་གནང་བཞིན་ཡོད་འདུག་ལ། སྨོན་ལམ་ཉིན་ཉིན་ལྔ་བར་དཔལ་རྒྱལ་བ་ཀརྨ་པ་མཆོག་སྨོན་ལམ་གྱི་ཚོགས་མགོན་དུ་ཆིབས་བསྒྱུར་གནང་ཡོད་འདུག\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 2381\nབོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཟུར་བ་མདོ་སྨད་པ་དགེ་འདུན་སྦྱིན་པ་མཆོག་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ཟླ་ ༡༢ ཚེས་ ༧ ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོའི་ཕྱག་ཚོད་ ༧།༤༠ ཐོག་སྐུ་གྲོང་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོས་པར་བོད་ལྗོངས་མདོ་སྨད་ཆོལ་ཁའི་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱུན་ལས་ཁང་ལ་ཡིད་སྐྱོའི་གནས་སུ་གྱུར།\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 17395\nརྒྱལ་བསྟན་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་མངའ་བདག འཛམ་གླིང་ཞི་བདེའི་དེད་དཔོན་ཆེན་པོ། རང་ཅག་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་མགོན་སྐྱབས། ༸སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་དགུང་གྲངས་བརྒྱད་ཅུར་ཕེབས་སྐབས་༸སྐུའི་འཁྲུངས་སྐར་དང་སྟབས་བསྟུན་ཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ ཟླ་༧ ཚེས་༥།༦།༧ བཅས་ཉིན་གསུམ་རིང་མདོ་སྨད་ཆོལ་ཁས་༸སྐུའི་གྱ་སྟོན་གོ་སྒྲིག་ཞུ་རྒྱུའི་སྐོར་༸གོང་ས་མཆོག་ལ་སྙན་སེང་བཀའ་ཁྲོལ་ཞུས་བསྩལ་བྱུང་\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 879\nབོད་དོན་ཆེད་རྐང་འཁོར་སྐོར་སྐྱོད་པ་རིན་པོ་ལགས་ཡུ་རོབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་༡༣ དང་། དེ་བཞིན་ཉི་ཧོང་དང་། ཐེ་ཝན། ཧོང་ཀོང། བལ་ཡུལ། རྒྱ་གར་སོགས་ཡུལ་གྲུ་མང་པོའི་ནང་བོད་དོན་དྲིལ་བསྒྲགས་ཀྱིས་ཕྱི་ཚེས་༣༠ཉིན་བཞུགས་སྒར་དྷ་སར་འབྱོར་ཡོད་པ་རེད།\nམཆན། (1) ཀློག་གྲངས།: 5759\n༄༅།། བཙན་བྱོལ་བོད་མིའི་གཞི་རིམ་སློབ་གྲྭ་ཁག་གི་རང་རིགས་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་ལམ་དུ། སྤྱི་ནོར་༸གོང་ས་༸སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་བཀའ་སློབ་ལམ་སྟོན་སྔ་ཕྱིའི་དགོངས་དོན་དང་མཐུན་པར་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་མི་ཉམས་རྒྱུན་འཛིན་ཆེད་འདི་ལོ་ཡང་སློབ་གྲྭ་གི་གུང་སེང་དང་སྟབས་བསྟུན་འདི་ག་ཀིརྟིའི་དགེ་རྩ་ཚོགས་པའི་གོ་སྒྲིག་འོག་འཛིན་གྲྭ་དགུ་པ་ནས་བཅུ་གཅིག་བར་གྱི་བོད་རིགས་སློབ་མ་གྲངས་སུམ་ཅུ་ཙམ་ལ་ནང་ཆོས་དང་རིགས་ལམ། སྙན་ངག སུམ་རྟགས་སོགས་བོད་ཀྱི་ཆོས་དང་རིག་གཞུང་ངོ་སྤྲོད་ཀྱི་ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭ་ཞིག ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ཟླ་ ༡ ཚེས་ ༡ ནས་ཟླ་གཅིག་རིང་འཕགས་ཡུལ་ཀིརྟིའི་བྱེས་པ་གྲྭ་ཚང་གི་ཆེས་མཐོའི་བོད་ཀྱི་རིག་གནས་སློབ་གཉེར་ཁང་དུ་རིན་མེད་ཐོག་ཚུགས་རྒྱུ་ལགས་ན། ཟབ་སྦྱོང་འཛིན་གྲྭར་འཛུལ་ཞུགས་བྱེད་འདོད་ཡོད་པའི་རང་རིགས་སློབ་མ་སོ་སོའི་ཁྱིམ་བདག་གམ་འབྲེལ་ཡོད་འགན་ཁུར་བ་ནས་འདི་ག་ཀིརྟིའི་དགེ་རྩ་ཚོགས་པའི་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་ལས་ཁུངས་ལ་འབྲེལ་བ་གནང་སྐྱོང་ཡོང་བ་ཞུ།\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 839\nདེ་རིང་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༣ ཟླ་ ༡༡ ཚེས་ ༢༥ ཉིན་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་འཛིན་བདེ་ལེགས་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དགུང་ལོ་ ༦༤ ལ་ཕེབས་པ་དང་། རྒྱ་གཞུང་གིས་བཙོན་འཇུག་བྱས་ནས་ལོ་གྲངས་ ༡༡ སོང་བ། ཉེ་དུས་རིན་པོ་ཆེ་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཁག་གཅིག་བཙོན་ཁང་དུ་ཐུག་འཕྲད་ལ་སོང་བའི་སྐབས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་འགྲེལ་བརྗོད། ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་བླ་ཆེན་རྣམ་པ་དང་། བོད་མིའིོ་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མཛད་གཙོ་རྣམ་པ་ཚོས་སྤྲུལ་སྐུ་བསྟན་འཛིན་བདེ་ལེགས་རིན་པོ་ཆེའི་སྐོར་ཆེད་མངགས་གསུང་བཤད་གནང་བའི་འོད་སྡེར་ཞིག་དབུ་འབྱེད་དང་བསྟུན་ནས་གསལ་བསྒྲགས་ཞུ་རྒྱུ།\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 782\nསི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་རྔ་བ་ཁུལ་ཇོ་ནང་འཛམ་ཐང་དགོན་ཆེན་གཙང་བ་གྲྭ་ཚང་གི་དགེ་བསྐོས་ཧོར་གཙང་རྟ་མགྲིན་ལ་འཛམ་ཐང་གཙང་བ་གྲྭ་ཚང་གི་གྲྭ་བ་དང་། མི་མང་འདུས་ས་ནས་རང་བསྲེགས་བྱས་པའི་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་ལ་སྔོ་ཞུ་བྱས་པ་དང་། ས་གནས་དེ་ནས་རང་བསྲེགས་བྱེད་མཁན་རྣམ་པའི་རོ་ཐོག་ནས་ཆོལ་ཁ་གསུམ་ལ་ནང་འཛིངས་མི་བྱེད་པའི་དམ་བཅའ་བྱེད་མཁན་རྣམས་ལ་ (གངས་ལྗོངས་བོད་མིའི་ཕུལ་བྱུང་བུ།) ཞེས་བསྟོད་བསྔགས་བྱས་པར་ "རྒྱལ་ཁབ་ཁ་བྲལ་ལ་ངན་སྐུལ་དང་། བོད་རང་བཙན་གྱི་བསམ་བློར་འུད་སྒྲོག་བྱས་" པའི་ཉེས་མིང་ཐོག་འདི་ལོའི་ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༩ ཉིན་ལོ་ངོ་བཞི་དང་ཟླ་དྲུག་གི་ཁྲིམས་ཐག་བཅད་ཡོད་འདུག\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 779\nམཚན་རྟགས་གྲངས་ ༡༢༩༠༦ མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་ཕུལ་ཡོད།\nའདི་ག་མདོ་སྨད་དབུས་སྤྱི་ཁྱབ་རྒྱུན་ལས་ཁང་གིས་རྒྱ་ནག་གིས་སྲོག་ཁྲིམས་ཀྱི་ཉེས་ཆད་བཅད་པའི་གྲྭ་བློ་བཟང་དཀོན་མཆོག་དང་། སྒྲོལ་མ་སྐྱབས་གཉིས་ཀྱི་ཆེད་དུ་འདི་ལོའི་དམངས་གཙོའི་དུས་ཆེན་ཉིན་ནས་འགོ་འཛུགས་ཀྱིས་རྒྱལ་བལ་འབྲུག་གསུམ་གཙོས་ཕྱི་རྒྱལ་ཡུལ་གྲུ་ཁག་ཏུ་རྒྱབ་སྐྱོར་མཚན་རྟགས་བསྡུ་རུབ་ཀྱིས་ལས་འགུལ་སྤེལ་ཏེ། ད་ལྟ་ཁྱོན་མཚན་རྟགས་ ༡༢༩༠༦ བྱུང་ཡོད་པ་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ལ་ཕུལ་ཡོད།\nམཆན། (0) ཀློག་གྲངས།: 3052\nཕྱི་ལོ་༢༠༡༣ ཟླ་༡༡ ཚེས་༩ ནས་༡༠ བར་ཉིན་གྲངས་གཉིས་རིང་རྐང་འཁོར་སྐོར་སྐྱོད་བོད་དོན་ཞུ་གཏུག་པ་རིན་པོ་ལགས་རྒྱ་གར་ལྷོ་ཕྱོགས་སྦེལ་ཀོབ་གཞིས་ཆགས་སུ་འབྱོར་ཏེ། བོད་བསྟན་སྲིད་མི་རིགས་ཀྱི་ཆེད་དུ་རང་སྲོག་བློས་བཏང་གནང་མཁན་དང་། རྒྱ་གཞུང་གི་གདུག་རྩུབ་བཙན་འོག་གི་བཙོན་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱ་གཅེས་དཔའ་བོ་དཔའ་མོ་རྣམས་ཀྱི་ཆེད་དུ་བསྔོ་སྨོན་སྐྱབས་འཇུག་ཞུས།\nམཆན། (1) ཀློག་གྲངས།: 716\nཁ་སང་སྟེ་ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་ ༡༡ ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོའི་དུས་ཚོད་ ༥ ཡས་མས་སུ་རང་ལུས་མེར་བསྲེགས་གནང་མཁན་རྒྱལ་གཅེས་དཔའ་བོ་ཇོ་ནང་ཨ་སྐྱོང་དགོན་པའི་གྲྭ་བ་ཚེ་རིང་རྒྱལ་ལགས་ཟི་ལིང་སྨན་ཁང་དུ་ཁྱེར་བཞིན་པའི་ལམ་བར་ནས་སྐུ་གཤེགས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་འདུག\nམཆན། (1) ཀློག་གྲངས།: 2432\nད་ལྟ་དྲ་ཐོག་ཏུ་ སྐུ་མགྲོན། 88 དང་། ཚོགས་མི་3འདུག


Stephen Robinson འཚོལ་བཤེར་མཐའ་འབྲས་ཤོག་ངོས།\nཡོངས་འཛིན་གྱིས་འཚོལ་བཤེར་བྱས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བཙལ་འབྲས་ཕལ་ཆེར18ཡོད། བཙལ་ཡུན་སྐར་ཆ 0.649 ཡིན།\n(do) morning exercises every day. 6) Mrs. Robinson _______ (teach) history inamiddle school. 7)...smile&\tvillage\t. Text The Stolen Bicycle Ted Robinson had been worried all last week. Last Tuesday,... 1) Who is the text about? (It’s about Ted Robinson.) 2) What happened last week? 3) What was he\nཏའོ་ཨེར་ཏུན（John Dalton，约翰•道尔顿）ནི་སྤྱི་ལོ1766ལོའི་ཟླ9བའི་ཚེས5ཉིན་དབྱིན་ཇིའི་ཁུན་པུའུ་ལན（Cumberland，坎伯兰）ས་ཆར་སྐུ་འཁྲུངས། སྐུ་ན་ཕྲ་དུས་ལུའོ་པིན་སུང（Elihu Robinson）ལས་གྲངས་རིག་དང་། ཚན་རིག སྒོས་སུ་གནམ་གཤིས་རིག་པར་སློབ་གཉེར་མཛད་ཅིང་།\nཐུར་འཇུག་གི་བྱ་དགའ་ཨིན་ཌེས་ཡ་ན་གོམ་སྟབས་རུ་ཁག(Indiana Pacers)གི་རུ་མི་རོ་བྷེན་སིན(Robinson)ལ་ཐོབ། 2017ལོའི་ཨ་མེ་རི་ཁའི་རྒྱལ་ཡོངས་ལག་རྩེད་སྤོ་ལོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་སྐར་ཆེན་འགྲན་བསྡུར་ཆེན་མོ་སྤྱི་ཟླ2ཚེས18ནས20བར་ཏེ་ཉིན་གསུམ་གྱི་ཡུན་ལ་ཨ་རིའི་གྲོང་ཁྱེར་ནེའུ་ཨོར་ལན་སི(New Orleans)རུ་གཟབ་རྒྱས་\nརྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 鲁宾逊•克鲁索 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Robinson Crusoe སྐྱེས་སྐར། སྤྱི་ལོ1719ལོ། རྩོམ་ཁུངས། 《རཱ་པིན་ཟུན་གྱི་ཡུལ་གྱར་ཟིན་ཐོ》 རྩོམ་པ་པོ། ཏན་ཉི་ཨར•ཏིས་ཧྥི། ངོ་སྤྲོད། རཱ་པིན་ཟུན·ཁོ་ལུའུ་སུའུ་ནི་རྩོམ་མཁན་ཏན་ཉི་ཨར·ཏིས་ཧྥིས་བརྩམས་པའི་བརྩམས་སྒྲུང《རཱ་པིན་ཟུན་གྱི་ཡུལ་གྱར་ཟིན་ཐོ》འི་ནང་གི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་།\nརྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 基普•S•索恩 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Kip Stephen Thorne མཚན་ཧྲིལ་བོ། ཅི་ཕུའུ•S•སུའོ་ཨུན། རྒྱལ་ཁབ། ཨ་རི། འཁྲུངས་ཡུལ། ལུའོ་ཀེན། འཁྲུངས་ལོ། སྤྱི་ལོ1940ལོའི་ཟླ6པའི་ཚེས1ཉིན། གྲུབ་འབྲས་གཙོ་བོ། སྤྱི་ལོ2017ལོར་ནོ་པེར་དངོས་ལུགས་རིག་པའི་བྱ་དགའ་ཐོབ།


Volleyball (beach) འཚོལ་བཤེར་མཐའ་འབྲས་ཤོག་ངོས།\nཡོངས་འཛིན་གྱིས་འཚོལ་བཤེར་བྱས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བཙལ་འབྲས་ཕལ་ཆེར7ཡོད། བཙལ་ཡུན་སྐར་ཆ 0.129 ཡིན།\nUC-]t‹C-`c-î`, beach | UWÍ-]uU, || It’s always nice to spend the day at the beach. UWÍ-]uU-Pc-I…P-..._-nŸ_, `"c-˛`, sport, physical exercise || Volleyball is my favorite sport. S]‰-G…C-óE- …`(˛‰-T)P...I-]XÀP-UWÍ-u⁄-UWÍ-î‡N-N‰N-Pc-T´ÈN, UWÈ-EÈCc, shore, beach || How far from the shore is that boat? u⁄-G"E-N‰-UWÍ-\nUC-]t‹C-`c-î`, beach | UWÍ-]uU, || It’s always nice to spend the day at the beach. UWÍ-]uU-Pc-I…P-...I-]XÀP-UWÍ-u⁄-UWÍ-î‡N-N‰N-Pc-T´ÈN, UWÈ-EÈCc, shore, beach || How far from the shore is that boat? u⁄-G"E-N‰-UWÍ-..._-nŸ_, `"c-˛`, sport, physical exercise || Volleyball is my favorite sport. S]‰-G…C-óE- …`(˛‰-T)P\nདང་ཐོག་རྡེབ་གྲུག་ལMintonetteསྟེ་གཟེབ་ཆུང་གི་དོན་ཞིག་ལྡན་མོད། སྤྱི་ལོ1896ལ། ཧོར་སི་ཐེ་ཏི་ནས་འགྲན་སྡུར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྟརVolleyballསྟེ། དེང་རབས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གཅིག་སྤྱོད་ཀྱི་མིང་རྡེབ་གྲུག་ཅེས་སུ་བཏགས། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 排球 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Volleyball དར་ཡུལ། ཨ་རི། གསར་གཏོད་མཁན། ཝེ་ལེན་མོ་ཀེན། ངོ་སྤྲོད། ལུས་རྩལ་འདི་ནི་ཨ་རི་ནས་བྱུང་ཞིང་།\nརྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 排球 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Volleyball འབྱུང་ཡུལ། ཨ་རི། ཀྲུང་གོར་དར་དུས། སྤྱི་ལོ1900ལོའི་གཡས་གཡོན། སྲོལ་འབྱེད་མཁན། ཝེ་ལེན་མོ་ཀེན། ངོ་སྤྲོད། ཕའེ་ཆིའུ་སྤོ་ལོ་ནི་རུ་ཁག་གཉིས་སུ་བགོས་ནས་རུ་ཁག་རེ་རེར་མི་སྣ6རེ་གཞོགས་གཉིས་སུ་འགྲེངས་ནས་རྒོལ་རེས་བྱེད་ཅིང་།


The Fifth Chakra Tulku, Ngawang Tendzin Lhundrub - The Treasury of Lives: A Biographical Encyclopedia of Tibet, Inner Asia and the Himalayan Region\nལྕགས་ར་སྤྲུལ་སྐུ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་ པ་ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་ལྷུན་གྲུ བ་ནི་ཆབ་མདོ་བྱམས་པ་གླི ང་གི་མཁན་རབས་ཉི་ཤུ་པ་ཡིན། ཁོང་འབྲས་བློ་གླིང་གྲྭ་ཚང་དུ་སློ བ་གཉེར་གནང་། འཕགས་པ་ལྷ་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ་དང་། ༸རྒྱལ་མཆོག་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པ། འཇམ་དབྱངས་བཞད་པ་སྐུ་ཕྲེང་དང་པོ་སོགས་ཀྱི་དྲུང་ནས་ཆོས་ གསན། ༸པཎ་ཆེན་སྐུ་ཕྲེང་ལྔ་པའི་དྲུང་ནས་སྡོམ་པ་བླངས། འཕགས་པ་ལྷ་སྐུ་ཕྲེང་དྲུག་པ་རྗེས་སུ་བཟུང་། བྱམས་པ་གླིང་དགོན་པའི་མཁན་པོར་ཕེབས་ཏེ་སྐུ་ བརྙན་གསར་བཞེངས་དང་། གསེར་དང་དངུལ་ལས་གྲུབ་པའི་རྒྱལ་ བའི་བཀའ་འགྱུར་དཔར་སྐྲུན། དེ་བཞིན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རྟེ ན་མཐའ་ཡས་པ་བཞེངས་སྐྲུན་སོགས་ མཛད།\nb.1671 - d.1727\nལྕགས་ར་སྤྲུལ་སྐུ ༠༡ སངས་རྒྱས་དཔལ་འབྱོར།\nལྕགས་ར་སྤྲུལ་སྐུ ༠༦ ངག་དབང་འཕྲིན་ལས་དཔལ་བཟང།\nལྕགས་ར་སྤྲུལ་སྐུ ༠༧ ངག་དབང་དཔལ་ལྡན་རྒྱལ་མཚན་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག།\nལྕགས་ར་སྤྲུལ་སྐུ ༠༨ ངག་དབང་བསྟན་པའི་འབྱུང་གནས་འཕྲིན་ལས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན།\nལྕགས་ར་སྤྲུལ་སྐུ ༠༩ བློ་བཟང་འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱལ།\nལྕགས་ར་སྤྲུལ་སྐུ ༡༠ ལྕགས་ར་སྤྲུལ་སྐུ ༡༠ འཇམ་དཔལ་བསྐལ་བཟང་འཇིགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན།\nTwentieth Throne Holder of Chamdo Jampa Ling\nམིང་གི་རྣམ་གྲངས།: ཆབ་མདོ་ཁྲི་རབས ༢༠ ངག་དབང་བསྟན་འཛིན་ལྷུབ་གྲུབ།\nWylie: lcags ra sprul sku 05 ngag dbang bstan 'dzin lhub grub\nByams pa chos grags. N.d. Chab mdo byams pa gling gi gdan rabs. Chamdo: Chab mdo par 'debs bzo grwa par btab, pp. 309-319, 520.


སྔགས་ཡིག་གཏག་ཐབས། (Bod Transliterating) Keyboard Help\nhelp.keyman.com > Keyboard > Bod transliterating > 1.1 > Bod transliterating\nKeyboard for Central Tibetan usingaSanskrit Tibetan input method.\n1. The input of most Tibetan characters can be achieved by directly pressing the corresponding key. For example: directly press the key where the letters ར and ག are located to enter the character རྒ.\n2. When entering the letters ར, ཝ or ཡ, there is no need to consider whether they are deformed. For example, directly press the keys corresponding to the letters ར, ག and ཡ to enter the character རྒྱ. Other vertical superimposed characters (for example: ལྔ, རྒྱ, etc.) can be input similarly.\n3. Press the keys corresponding to ག, ཨ and ར in sequence, you can enter གར, that is, insert the ཨ key to prevent the vertical overlap of the letters ག and ར. When the user inputs རག, གར, ལག, གལ, the user can perform similar operations.\n4. Press the keys corresponding to the letters བ and ཧ in sequence to enter the Sanskrit Tibetan letter བྷ. Sanskrit Tibetan letters གྷ, ཌྷ, དྷ, བྷ, ཛྷ and ཀྵ can be input similarly.\n5. In Sanskrit Tibetan input method, if the user presses the key corresponding to several letters inarow, these letters will automatically overlap vertically. For example: press the key corresponding to the letters ཀ, ཐ, ི directly, you will get the character ཀྠི.\n6. In Sanskrit Tibetan input method, if you press the letter ཨ afteracertain consonant letter, it will prevent the vertical superposition of the letters. For example: press the key corresponding to the letters ཀ, ཨ, ཐ, ི in sequence, you will get ཀཐི.\n7. In Sanskrit Tibetan input method, the input of compound vowels needs to press the key positions corresponding to each of its constituent letters in turn. For example: press the keys corresponding to the letters ག, ག, ར, འ and ྀ in sequence to enter the Sanskrit-Tibetan combination characters གྒཷ, where the last three keys, namely ར, འ and ྀ, are used to input the compound vowel ཷ. The remaining compound vowels (for example: ཱུ, ྲྀ, ླྀ, ཹ, ཻ, ཽ, ཱྀ, etc.) can be input similarly.\n༡. བོད་ཡིག་གི་ཡིག་འབྲུ་ཕལ་ཆེར་ཞིག་ཐེད་ཀར་དེ་དང་མཐུན་པའི་མཐེབ་བཀྱག་ལ་རྡེབ་ནས་གཏག་ཆོག དཔེར་ན། ཡིག་འབྲི་ར་དང་ག་ཡོད་སའི་མཐེབ་བཀྱག་རྡེབ་ནས་ཡི་གེ་རྒ་ཞེས་པ་གཏག་ཆོག\n༢. ཡིག་འབྲུ་ར་དང་ལ་ཡང་ན་ཝ་གཏག་ན་ཁོ་ཚོས་དབྱིབས་འགྱུར་བར་བསམ་བློ་གཏོང་མི་དགོས། དཔེར་ན། ཐད་ཀར་དུ་ཡིག་འབྲུ་ར་དང་ཡ། ཝ་ཡི་གནས་མཐུན་གྱི་མཐེབ་བཀྱག་རྡེབ་ན་ཡི་གེ་རྒྱ་ཞེས་པ་གཏག་ཐུབ། བརྩེགས་ཡིག་(དཔེར་ན། ལྔ་དང་རྒྱ་སོགས་ལྟ་བུ་)གཞན་ཡང་འདི་དང་མཐུན་པར་གཏག་ཆོག\n༣. ཡིག་འབྲུ་ག་དང་ཨ། ར་གསུམ་གྱི་མཐེབ་བཀྱག་རིམ་པ་ལྟར་རྡེབ་ན་ཡི་གེ་གར་ཞེས་པ་གཏག་ཆོག དེ་ནི་ཨ་མཐེབ་རྡེབ་ནས་ག་དང་ར་ཐུར་བརྩེགས་མི་བྱེད་པར་བཀག་འགོག་བྱས་པ་ཡིན། སྤྱོད་མཁན་གྱི་ཡི་གེ་རག གར། ལག གལ་ལྟ་བུ་གཏག་ཐབས་གོང་དང་མཐུན་པ་ཡིན།\n༤. བོད་ཡིག་གཏག་ཐབས་ ་ཡི་ཁྲོད།སྒྲ་གདངས་མང་ཤོས་ནི་༤.༡ལས་ཞིབ་བརྗོད་བྱས་པའི་གཏག་ཐབས་བཞིན་ཡིན་ཡང་།འོན་ཀྱང་སྒྲ་གདངས ༼གཡ༽་གཏག་པ་ལ་རིམ་གྱིས་ག ཨ་དང་ཡ་ཡི་མཐེབ་གནས་རྡེབ་དགོས་ལ།ཐད་ཀར་ག་དང་ཡ་ཡི་མཐེབ་གནས་མ་རྡེབ་ན། བརྩེགས་ཡིག་གྱ་ཐོབ།\n༥. བོད་ཡིག་གཏག་ཐབས་ ་བཀོལ་བ་དང་། སྔགས་ཡིག་གཏག་ཐབས་ ་བཀོལ་བ་གང་ཡིན་ཡང་། བཀོལ་མཁན་གྱིས་མྱུར་བ་མྱུར་ཏུ་སྔགས་ཡིག་གི་གསལ་བྱེད་ཡི་གེ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གཏག་ཆོག མཉམ་འཇོག་བྱ་དགོས་ས་ནི། སྔགས་ཡིག་༼བྷ༽་གཏག་དུས་གསལ་བྱེད་བ་དང་ཧ་རེ་རེ་བཞིན་གཏག་དགོས་ལ། སྔགས་ཡིག་གྷ་ཌྷ་དྷ་བྷ་ཛྷ་དང་ཀྵ་ཡི་གཏག་ཐབས་ཀྱང་དེ་དང་རང་བཞིན་ནོ། །\n༦. དབྱངས་ཡིག་རྐྱང་མ་རེ་འགའ་ཡིས་གྲུབ་པའི་དབྱངས་ཡིག་རྣམས་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གྲུབ་ཚུལ་ལྟར་དུ་གོ་རིམ་བཞིན་གཏག་དགོས། དཔེར་ན། ༼ གྒྲྰྀ༽་གཏག་དགོས་ཚེ་གསལ་བཤད་ཡི་གེ་ག ག ར། འ། དང་ྀ་རེ་རེ་བཞིན་མཐེབ་གནས་རྡེབ་དགོས།དབྱངས་ཡིག་ཱྀགཏག་ཐབས་ཡང་རིམ་བཞིན་ཡིག་འབྲུ་ར་དང་འ ྀ་བཅས་ཀྱི་མཐེབ་གནས་རྡེབ་ན་ཆོག གཞན་སྒྲ་འདྲེས་མའི དབྱངས་ཡིག ཱུ ྲྀ ླྀ ཹ ཻ ཽ ཡང་ན་ཱྀ་སོགས་ཀྱང་དེ་དང་རང་བཞིན་ནོ། །\n༧. སྔགས་ཡིག་གཏག་ཐབས་ ་ཁྲོད།བཀོལ་མཁན་ཀྱིས་རྒྱུན་མཐུད་ནས་གསལ་བྱེད་ཡིག་འབྲུ་འགའ་ཡི་མཐེབ་གནས་རྡེབ་སྐབས། གསལ་བྱེད་ཡིག་འབྲུ་དེ་དག་རང་ཤུགས་ཀྱིས་ཕན་ཚུན་གཞུང་ཕྱོགས་སུ་བརྩེགས་གྲུབ་བྱེད་ངེས། གསལ་བྱེད་ག་གེ་མོའི་མཚམས་སུ་བརྩེགས་གྲུབ་བྱེད་མི་འདོད་ཚེ་དེའི་རྗེས་སུ་ཡིག་འབྲི་ཨ་ཡི་མཐེབ་གནས་རྡེབ་དགོས། དཔེར་ན། ཐད་ཀར་ཡིག་འབྲུ་ཀ། ཐ། ི་ཡི་ ་མཐེབ་གནས་རྡེབ་ན་བརྩེགས་ཡིག་ཀྠི་ཐོབ། གལ་ཏེ་ཡིག་འབྲུ་ཀ་ ཨ་ ཐ་ ི་དག་གི་མཐེབ་གནས་རྡེབ་ན་ཀཐི་བྱུང་ངོ་།།\n4. 依次按下字母བ和ཧ对应的键位，可输入梵音藏文字母བྷ。 梵音藏文字母གྷ、ཌྷ、དྷ、བྷ、ཛྷ和ཀྵ可类似输入。\n5. 梵音藏文输入法 中，用户连续按下几个字母对应的键位，则这些字母间会自动纵向叠加。例如：直接按下字母ཀ、ཐ、ི对应的键位，会得到字符ཀྠི。\n6. 梵音藏文输入法 中，如果在某个辅音字母后按下字母ཨ键，则会阻止字母间的纵向叠加。例如：依次按下字母ཀ、ཨ、ཐ、ི对应的键位，则会得到ཀཐི。\n7. 梵音藏文输入法 中，复合元音的输入需要依次按下它的各个构成字母对应的键位。例如：依次按下字母ག、ག、ར、འ和ྀ对应的键位可输入梵音藏文组合字符གྒཷ，其中，后三个按键即ར、འ和ྀ是为了输入复合元音ཷ。 其余复合元音（例如：ཱུ、ྲྀ、ླྀ、ཹ、ཻ、ཽ、ཱྀ等）可类似输入。\nསྔགས་ཡིག་གཏག་ཐབས། (Bod Transliterating) Keyboard Help 1.1


ཤམ་བྷ་ལའི་ཕོ་ཉ། ཕྱི་ལོ་༢༠༡༣ཟླ་༡ཚེས་༡༧ཉིན། ཟླ་འདིའི་ཕྱི་ཚེས་༥ཉིན་རྒྱ་གར་གྱི་བྷི་ཧར་མངའ་སྡེའི་རྒྱལ་ས་པཱ་ཊི་ན་རུ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་པའི་ལྷན་ཚོགས་སྐབས། བཙན་བྱོལ་དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་སྲིད་སྐྱོང་བློ་བཟང་སེང་གེ་མཆོག་གིས། བྷི་ཧར་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ Shri Nitish Kumar ཤྲི་ནེ་ཊི་ཤི་ཀུ་མར་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད་པ་རེད།\nམཇལ་འཕྲད་སྐབས་བཙན་བྱོལ་དབུས་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་ཆོས་རིག་བཀའ་བློན་པདྨ་ཆོས་འབྱོར་ལགས་ཀྱང་མཉམ་ཞུགས་གནང་འདུག་པ་དང་། སྐབས་དེར་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་མཆོག་ལ། བྷི་ཧར་མངའ་སྡེ་ནི་ནང་པའི་གནས་སྐོར་བའི་ལྟེ་གནས་ཤིག་ཏུ་བསྐྲུན་པར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུས་འདུག\nརྒྱལ་སྤྱིའི་ནང་པའི་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དུས་ཡུན་དེར་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་གཞན་ཡང་། བྷི་ཧར་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་གཞོན་པ་ Shri. Sushil Kumar Modi ཤྲི་སུ་ཤལ་ཀུ་མར་བོ་ཌི་མཆོག་དང་། Dr. (Prof.) Sukhda Pandey མཁས་དབང་སུ་ཀཱ དྷ་ཕན་ཌི། སྒྱུར་རྩལ་དང་རིག་གཞུང་གཞོན་ནུའི་ལས་དོན་གྱི་བློན་ཆེན་སྐུ་ཞབས་ Shri. Shyam Rajak ཤྲི་ཤི་ཡམ་རཱ་ཇཱ། བཟའ་བཅའ་མཁོ་འདོན་དང་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་འཆམ་གྱི་བློན་ཆེན་ Shri. Sunil Kumar 'Pintu' ཤྲི་སུ་ནལ་ཀུ་མར་ཕིན་ཐུ་སོགས་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་འདུག\nདེ་བཞིན་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གིས་འབར་མ་དང་། ཐའེ་ལན་ཌི། ཤྲི་ལངྐ་སོགས་ནས་ཕེབས་པའི་ནང་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་དེ་དག་དང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས། བོད་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ནས་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པར་འཚམས་འདྲི་སོགས་ཞུས་འདུག


ཁ་སྒང་བཀྲ་ཤིས་ཚེ་རིང་། རྩོམ་སྒྲིག་པ།ཡོང་ཁུངས།བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག སྤེལ་དུས། ༢༠༡༩ལོའི་ཟླ་བ་༡༠ཚེས་༢༩ཉིན།\n[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།]དཔྱད་རྩོམ་འདིའི་ནང་མི་རིགས་སོ་སོའི་སྒྲའི་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་གསལ་བར་བྱེད་པའི་སྐད་ཀྱི་གདངས་སུ་དབྱངས་ཨ་འདི་ལྷན་སྐྱེས་སུ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལས་ཡི་གེའི་རྩོམ་གཞིར་གྱུར་བའི་སྐད་ཀྱི་གདངས་སྣ་ཚོགས་བྱུང་བས་སྐད་ཀྱི་གདངས་ལ་ཡི་གེ་ཞེས་བརྗོད། མི་རིགས་དང་སྐད་རིགས་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རང་རང་གི་ཐུན་མིན་སྐད་གདངས་དེ་མཚོན་བྱེད་དུ་བཟོས་པའི་ཡི་གེར་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་དེ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྒྲ་གཟུགས་ཡི་གེར་ཨ་དང་བཅས་པའི་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་གང་རུང་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྲོག་ཏུ་མ་ཞུགས་པར་ངག་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་ཅིང་། བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་དབྱངས་ཡིག་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྲོག་ཏུ་ཞུགས་ཚུལ་མེད་པར་གསལ་བྱེད་གང་ཞིག་ལ་སྒྲ་གདངས་ཇི་ལྟར་ལྡན་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཀླག་པའི་ཡི་གེ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར། མི་རིགས་ཀུན་གྱི་སྐད་གདངས་སུ་ཡོད་པའི་ཨ་དེ་སྤྱི་ཁྱབ་ཐུན་མོང་པའི་ཨ་ཡིན་ལ། དེ་འདྲའི་གདངས་དེ་མཚོན་བྱེད་དུ་བཟོས་པའི་ཨ་དེ་མི་རིགས་སོ་སོའི་ཡི་གེར་ངེས་པའི་ཨ་ཡིག་བྱེ་བྲག་པ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་དགོས་ཚུལ་དང་། ཨ་ཡིག་བྱེ་བྲག་པ་སྤྱོད་སྟངས་ཐད་ལའང་ཁྱད་པར་ཡོད་དེ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་ནི་ཨ་ཡིག་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྲོག་ཏུ་ཞུགས་པར་ནུས་པའི་འཕྲལ་སྦྱོར་ཡི་གེར་གྱུར་ལ། བོད་པས་འཕྲལ་སྦྱོར་བྱེད་ཚུལ་མེད་པའི་གསལ་བྱེད་དུ་སྤྱོད་པ། དེ་བཞིན་མི་རིགས་གཞན་དང་གཞན་ལའང་རང་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་སམ་སྤྱོད་སྟངས་མི་འདྲ་བའི་ཨ་ཡིག་བྱེ་བྲག་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཚུལ། བོད་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་ཁག་ཏུ་འ་ཆུང་རེ་རྗེས་སུ་འདོགས་པ་དེ་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་རྟགས་མིན་ལ། བོད་ཀྱི་དབྱངས་ཨ་ངེས་ཀྱི་སྙན་ངག་འབྲི་སྲོལ་དེ་ཡང་རྒྱ་གར་རྩོམ་རིག་དཔེར་བྱས་པའི་རྩོམ་ཚུལ་ཙམ་ལས་བོད་ལ་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཡོད་པ་མཚོན་མི་ཐུབ་ཚུལ་སོགས་གླེང་ཡོད།\n[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།]བོད་ཡིག དབྱངས་བཞི། ཨ་གསལ་བྱེད། ལེགས་སྦྱར། ཨ་དབྱངས་ཡིག\n[རྩོམ་གྱི་གོ་རིམ་ཨང་སྒྲིག]1002-946X(2014)03 -037 -18\nརྗེ་ས་པཎ་(1182 - 1251) གྱིས་མཛད་པའི་《བསྟན་བཅོས་མཁས་པའི་ཁ་རྒྱན་》དུ། “དེ་ལ་དང་པོ་དབྱངས་རྣམས་ནི་ལྔའོ (ཨ་ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ་) ཨ་ཡིག་བོར་བ་རྣམས་(ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ་)ནི་ཡན་ལག་གོ ཀ་ལ་སོགས་པ་(ཉི་ཤུ་དགུ་)རྣམས་ནི་གསལ་བྱེད་དོ། བཞི་བཞི་པའི་སྡེ་པ་ནི་བདུན་ནོ།ཧ་ནི་མཐར་གནས་པའོ་”①ཞེས་བོད་ལ་དབྱངས་ཡིག་ལྔ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་དང། ཡང་ཁོང་གི་རྩོམ་གཞན་《དག་པར་བྱེད་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་རིན་ཆེན་རྒྱ་མཚོ》། “སྤྱིར་ནི་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ལ། །དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་གཉིས་སུ་དབྱེ། །དབྱངས་ཡིག་ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ་བཞི། །གསལ་བྱེད་ཀ་སོགས་སུམ་ཅུ་ཡིན། །”ཞེས་གསུངས་པས། རྗེ་ས་པཎ་ནི་བོད་ལ་དབྱངས་ཡིག་ལྔར་འདོད་མཁན་གྱི་གྲས་སུ་མཐའ་གཅིག་ཏུ་བགྲངས་ན་མི་འོས་པའི་གནས་ལུགས་ཤིག་མཐོང་ཐུབ་མོད། རྗེས་བྱུང་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་ཁ་ཅིག་གིས་རྗེ་ས་པཎ་ནི་བོད་ལ་དབྱངས་ལྔར་འདོན་མཁན་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད། རྗེ་ས་པཎ་བཞུགས་དུས་སུ་བོད་ལ་དབྱངས་ལྔར་བཞེད་པའི་ལྟ་ཚུལ་དེར་ཆེད་དུ་དགག་མཁན་མ་བྱུང་ཡང། རྗེ་ས་པཎ་གྱི་སྐུ་ཚེའི་སྨད་དུ་འཁྲུངས་པའི་བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲིས།(1228 -1305) “སུམ་ཅུ་པོ་དེ་ཇི་ལྟར་བསྟུ་(བསྡུ་)ཞེ་ན། སང་སྐྲི་ཏ་ལྟར་སྙུང་(བསྡུ་) ན་ནི་ཨ་དབྱངས་ཡིག་དང་གཞན་རྣམས་གསལ་བྱེད་ཡིན་ནོ་”②ཞེས་ཨ་ཡིག་འདི་སཾ་སྐྲྀ་ཏ་ལྟར་མ་བསྡུས་པར་བོད་ལྟར་ན་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གྲས་ཡིན་པ་དོན་གྱིས་ཁས་བཞེས་ཤིང། དེའི་ཤུགས་ནས་ལེགས་སྦྱར་ལ་དབྱངས་ལྔར་བསྡུ་ཚུལ་ཡོད་ལ། བོད་ལ་དེ་ལྟར་བསྡུ་ཚུལ་མེད་པ་བསྟན་ཡོད། དེ་རྗེས་ཞྭ་ལུ་ལོ་ཙཱ་བ་ཆོས་སྐྱོང་བཟང་པོའི་(1441 -1527)《སུམ་ཅུ་པའི་རྣམ་འགྲེལ་》དུ། “བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཨཱ་ལི་གསལ་བར་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ནི་ཨི་ཡིག་དང་སོགས་ཀྱི་སྒྲས་བསྟན་པ་ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ་རྣམས་ཏེ་བཞིར་ངེས་ཞེས་པའོ། གང་ཡང་མཁས་པའི་ཁ་རྒྱན་དུ། བོད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ། དབྱངས་རྣམས་ནི་ལྔའོ། གསལ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་གཞུང་འདི་དང་དངོས་སུ་འགལ་བ་ཁོ་ནར་ཟད་དོ། བོད་ཀྱི་སྐད་ལ་ཀཱ་ལི་སྟེ། གསལ་བྱེད་ནི་གྲངས་སུམ་ཅུ་ཐམ་པ་ཉིད་དུ་ངེས་ཏེ་”③ཞེས་གསུངས་ཏེ་རྗེ་ས་པཎ་གྱི་ལྟ་བའམ་བོད་ལ་དབྱངས་ལྔ་འདོད་པར་དགག་པ་དངོས་སུ་མཛད་ཡོད། 《ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང་》དུ། “ས་པཎ་གྱིས་མཛད་པའི་མཁས་པའི་ཁ་རྒྱན་དུ། བོད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་དེ་དབྱངས་རྣམས་ནི་ལྔའོ། གསལ་བྱེད་རྣམས་ནི་ཉི་ཤུ་རྩ་དགུའོ། ཞེས་དང། དེའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་དཔལ་ཁང་ལོ་ཙཱ་བའི་དག་ཡིག་ངག་སྒྲོན་དང་། ས་སྐྱ་ཨ་མྱེས་(ཨ་མྱེས་ཞབས་ཀུན་དགའ་རབ་གསལ།537 -?)ཀྱི་མིག་དབང་རབ་གསལ་རྣམས་སུ་ཡང། དབྱངས་ལྔ་ཡ་ར་ལ་ལྦའི་འདོགས། ཞེས་པའི་བརྡ་ཆད་འདོན་མཁན་ཡོད་ནའང། འདིར་སུམ་ཅུ་པའི་གཞུང་དང་བསྟུན་ན་དབྱངས་བཞི་དང་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུར་ངེས་པས་ན་བརྡ་ཆད་དེ་དག་ལ་ཁས་བླངས་བར་མི་བྱའོ། ཞེས་ཞྭ་ལུ་ལོ་ཙཱ་བ་སོགས་ཀྱིས་བཀག་པ་ནི་དོན་ལ་གནས་པ་ཡིན་ནོ་”④ཞེས་དང། “འདིར་བོད་རང་ལ་མཁོ་བའི་ཡི་གེ་མང་མི་དགོས་ཉུང་ན་མི་འདུ་བའི་དབྱངས་བཞི་དང་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུའི་གྲངས་ངེས་པ་མཛད་ནས་དབྱེ་བསྡུ་བྱས་སོ་”⑤ཞེས་གསུངས་པ་རྣམས་ལས་མཁས་དབང་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་ཁོང་ཉིད་ནི་བོད་ལ་དབྱངས་བཞི་དང་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུར་འདོད་མཁན་གྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་གསལ་བར་བསྟན་པ་དང་། ཡང་ཁོང་གིས།“ལེགས་སྦྱར་སྒྲ་རིག་པའི་གཞུང་ཡོད་ཚད་དུ་ཨ་ཡིག་དབྱངས་ཀྱི་གྲས་སུ་ཡོད་པ་ལས་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གྲས་སུ་བཞག་པ་གཅིག་ཀྱང་མེད་ལ། ཨ་ཡིག་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གྲས་སུ་བཞག་པ་ནི་བོད་ཡིག་གི་རྣམ་གཞག་ཁོ་ན་ལས་མི་འབྱུང་”⑥ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཨ་ཡིག་དེར་ལེགས་སྦྱར་དང་བོད་གཉིས་ལ་ངོས་འཛིན་ནམ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་སྟངས་ཐད་ཁྱད་པར་ཡོད་ཚུལ་གསལ་བར་བསྟན་ཡོད། མཁས་དབང་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོས། “ཨ་ཡིག་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་དགོས་དབང་གིས་གསལ་བྱེད་ཀྱི་གྲས་སུ་བཞག་པས་དབྱངས་ཡིག་བཞིར་གྱུར་ལ་”⑦ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་གོང་གི་འདོད་ཚུལ་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ལ། རྗེ་དམུ་དགེས།“བོད་སྐད་ཀྱི་གདངས་ལ་ཀ་མད་སུམ་ཅུ་དང་དབྱངས་བཞི་ཡོད་པ་དང་” ⑧ཞེས་གསུངས་པ་དེས་ཁོང་ཡང་བོད་ལ་དབྱངས་བཞི་དང་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུར་འདོད་མཁན་གྱི་གྲས་ཡིན་པ་གསལ་བར་རྟོགས་ཐུབ། (ཁོང་གི་གསུང་གཞན་དུ་བོད་ཡིག་ལ་དབྱངས་ཀྱི་ང་རོ་ལྔ་ཡོད་པར་གསུངས་པ་ནི་སྐྱེས་བུ་སུ་ཞིག་གི་ངག་ནས་སྒྲ་འབྱིན་པའི་ཚུལ་དྲང་པ་བསྒྲེང་སོགས་ཀྱི་ང་རོ་ལྔ་ཡོད་པར་དགོངས་པའི་གསུང་ཡིན།)ད་ལྟ་སྤྱིར་བཏང་གི་ཀློག་དེབ་རྣམས་སུ། “རྒྱ་ཡིག་ལྔ་བཅུ་ཐམ་པ་དེ་བོད་ཡིག་སུམ་ཅུར་གཏན་ལ་ཕབ་”ཅེས་དང། 《སུམ་ཅུ་པ་》རུ། “ཡི་གེ་ཨ་ལི་ཀ་ལི་གཉིས། ཨ་ལི་གསལ་བྱེད་ཨི་སོགས་བཞི ཀ་ལི་སུམ་ཅུ་ཐམ་པའོ་”ཞེས་པ་སོགས་ཀྱི་ངོས་འཛིན་དེ་དག་ནི་རྒྱུན་གཏན་ཅན་དུ་གྱུར་ཡོད།\nའདིར་ཁ་ཅིག་གིས། ཡི་གེ་ཨ་ལི་ཀ་ལི་གཉིས་ཞེས་པའི་ཨ་ལིས་དབྱངས་ཡིག་ཨ་བསྟན་ཚུལ་གྱི་རིགས་པ་འགོད་པར་བྱེད་ཀྱང་པྲ་སྟི་རིན་པོ་ཆེས། “བོད་ཀྱི་དབྱངས་ལ་ཨ་ཡིག་མེད་པས། ཨ་ཕྲེང་གི་དོན་དངོས་སུ་མེད་ཀྱང་། རྒྱ་གར་གྱི་དབྱངས་ལ་ཨ་ཡིག་ལ་སོགས་པའི་ཕྲེང་བ་དངོས་སུ་ཡོད་པས་དེ་ལ་ཨ་ཕྲེང་ཞེས་བཏགས་པ་བཞིན་དུ། བོད་ཀྱི་ཨི་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེའི་ནང་ནས་ཕྱུངས་ཤིང་དེ་དང་ཆ་མཐུན་པས་ཨཱ་ལི་ཞེས་གདགས་སུ་རུང་བར་མཚོན་ཞིང་གོ་ནུས་པའི་སྒོ་ནས་སོ། དེའི་གྲངས་ངེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཨི་སོགས་བཞི ཞེས་སྨྲས་ཏེ། ཨི་ལ་སོགས་པ་བཞི་ནི་ཨུ་ཨི་ཨེ་ཨོ་བཞི་ཡོད་པས། དེར་ངེས་པའོ་”⑨ཞེས་དང། “ཨ་ཡིག་ནི་གང་ལ་འདོགས་པའི་གཞི་བརྗོད་དོན་ཙམ་མ་གཏོགས་གསལ་བྱེད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་”⑩ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་གིས། “ཡི་གེ་ཨ་ལི་ཀ་ལི་གཉིས། ཨ་ལི་གསལ་བྱེད་ཨི་སོགས་བཞི་”ཞེས་པའི་དོན་ལ་གོ་བ་ཇི་ལྟར་ལེན་དགོས་ཚུལ་བསྟན་པས། ཡི་གེ་ཨ་ལི་ཀ་ལི་གཉིས་ཞེས་པ་ལེགས་སྦྱར་ལ་དཔེ་བལྟས་པའི་མིང་འདོགས་ཙམ་ཡིན་ནོ།\nགཉིས་པ། སྐད་རིགས་ཀུན་གྱི་གདངས་སུ་ཡོད་པའི་ཨ་དང་འཕྲལ་སྦྱོར་གྱི་ཨ། གསལ་བྱེད་དུ་ངོས་འཛིན་པའི་ཨ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ལས་བོད་ལ་དབྱངས་བཞིར་ངེས་ཚུལ།\nསྔོན་དང་ད་ལྟའི་བརྡ་སྤྲོད་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡིག་རིགས་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་སུ་གྱུར་བའི་སྐད་རིགས་ཀུན་གྱི་གདངས་སུ་དབྱངས་ཨ་འདི་ཉིད་གནས་ཤིང་དེ་ཉིད་མེད་ན་སྒྲ་ཐམས་ཅད་དབྱུང་དུ་མེད་པའི་རིགས་པས་ཨ་ཡིག་འདིའི་ནུས་པར་ནན་བཤད་གནང་བ་མང་སྟེ། ས་ཆེན་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས། “ཡི་གེའི་མ་ནི་ཨ་ཡིན་ནོ། ཨ་ནི་རང་ཉིད་བརྗོད་རུང་བས། སེང་གེ་ལྟ་བུའི་ཨ་ཞེས་བྱ་”ཞེས་དང་། “ཨ་ནི་ཡི་གེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱི་མོ་ཡིན་ནོ་”⑾ཞེས་དང་། རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས། “མི་རྣམས་ཀྱང་མའི་མངལ་ནས་སྐྱེ་དུས་ཐོག་མར་ཨ་ཞེས་པའི་སྒྲ་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ་”⑿ཞེས་སོགས་གསུངས་པ་ལྟར། སྐད་གདངས་ཀྱི་རྣམ་པའི་ཐོག་མ་ཨ་ཡིག་དང་དེ་ལས་གདངས་སྣ་ཚོགས་སྐྱེས་པའི་ཆོས་ཉིད་ལས། ཡི་གེ་དངོས་ནི་སྐད་ཀྱི་གདངས་ཡིན་པའི་ངོས་འཛིན་བྱུང་ཞིང། ཡི་གེའི་མ་ནི་ཨ་ཡིན་ནོ། ཞེས་པའི་གནས་ལུགས་ཀྱང་དེར་ཐུག་ཡོད། སྐད་ཀྱི་གདངས་དེ་མེད་ན་ཡི་གེའི་རྩོམ་གཞི་ཟེར་བའང་མེད། ཡིན་ན་ཡང་སྐད་ཀྱི་གདངས་དེ་རྩོམ་གཞིར་བྱས་པའི་ཡི་གེ་སྟེ། བལྟ་བའི་གཟུགས་རིས་ཡི་གེ་རྣམས་ནི་མི་རིགས་རང་རང་གི་དགའ་མོས་སམ་ལག་ལེན་ཁྲོད་ནས་བྱུང་བས། དེ་ལ་མི་རིགས་གང་དང་ལོ་རྒྱུས་གང་དེའི་རྟགས་དམ་འཁེལ་ཡོད་པ་ཞིག་རེད།\nལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་རང་ཚུགས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བྱུང་ཞིང་། དེར་ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་ཡི་གེར་སྲོག་ལྡན་དང་སྲོག་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་ཚུལ་དང། དབྱངས་སྲོག་ཏུ་མ་ཞུགས་པར་ངག་ནས་སྒྲ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཁྱད་ཆོས། མིང་ལས་ཚིག་སྒྲུབ་པ་ལ་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་འཕྲལ་ནས་མཚམས་སྦྱོར་དགོས་པ་སོགས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་ཁོ་ནར་ངེས་པའི་ཁྱད་ཆོས་དུ་མ་ལྡན་ཞིང། ཁོང་ཆོའི་གསལ་བྱེད་ལ་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཡོད་མེད་ཀྱི་རྟགས་ཧ་ལན་ཏའི་མཚན་བྱ་བ་སྟེ། བོད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་ཀ་ལ་ར་བཏགས་པ་༼ཀྲ༽ལྟ་བུ་འདི་ཡོད་མེད་གལ་ཆེ་ཞིང། ཡི་གེ་གང་ཞིག་ལ་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡང་དེའི་སྟེང་ནས་འབྱེད་པ་དང། ཁོང་ཚོའི་ཡི་གེ་དེ་ཡིག་རིགས་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོའང་དེ་ལས་མངོན་བཞིན་ཡོད། བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སོགས་ཡིག་རིགས་གཞན་དག་ལ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྲོག་ཏུ་དབྱངས་ཞུགས་ཚུལ་དང་སྲོག་མེད་ཀྱི་རྟགས་འཇོག་སྲོལ་མེད་པས། བོད་ཡིག་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་ལྟར་དབྱངས་ཡིག་ཨ་འདི་སྲོག་ཏུ་ཞུགས་ཚུལ་མེད་པའི་ཡི་གེ་ཡིན། 《ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང་》དུ། “སྲོག་མེད་ཀྱི་ཡི་གེ་ནི་ལེགས་སྦྱར་ལྟར་ན་ངག་གིས་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ན་ཚུལ་དེ་ནི་བོད་ཡིག་གི་རྣམ་གཞག་དང་གཏན་ནས་མི་མཐུན་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་”⒀ཞེས་གསུངས་པ་ཡང་གནད་འདིར་ཐུག་ཡོད། དེ་ལ་བརྟགས་ན། ཡི་གེ་དངོས་ནི་མི་རིགས་ཀུན་གྱི་སྐད་གདངས་མི་འདྲ་བའི་སྒྲའི་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ལ། སྒྲའི་བརྗོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གདངས་ཅི་འདྲ་བ་མཚོན་བྱེད་དུ་བཟོས་པའི་ཡི་གེ་ཡོད་དོ་ཅོག་ནི་སྐད་གདངས་མི་འདྲ་བ་རྣམས་གདགས་གཞིར་བྱས་ནས་བཟོས་པའི་ཡི་གེའམ་རི་མོའི་ཡི་གེ་བྱ་བ་དེ་ཡིན། དཔེར་ན། མདུན་ཅོག་ཅེས་པའི་སྒྲའམ་ཐ་སྙད་དེ་འཇུག་པའི་འཇུག་གཞི་དངོས་པོ་ཞིག་དང་། སྒྲ་དེ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་སྒྲ་གཟུགས་ཡི་གེ་སྟེ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད་ལ། དེ་ལྟའི་གཟུགས་སུ་བྱས་པའི་ཡི་གེར་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་མེད་ཅི་རིགས་ཏེ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་ལྟ་བུར་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་བསྟན་དུ་ཡོད་ཅིང། བོད་དང་རྒྱ་ནག་གི་ཡི་གེ་ནི་ལེགས་སྦྱར་ལྟར་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་སམ་འཕྲལ་སྦྱོར་བྱེད་སྲོལ་མེད་པའི་ཡི་གེ་ཡིན། དེས་ན་ཡི་གེ་ཀུན་གྱི་སྲོག་ཏུ་དབྱངས་ཨ་འདི་ཞུགས་པར་བཤད་པ་ནི་ཡིག་རིགས་ཀུན་གྱི་རྩོམ་གཞིར་གྱུར་བའི་སྐད་ཀྱི་གདངས་དེ་ལ་དམིགས་ནས་བཤད་པ་སྟེ། དེང་སང་སྒྲ་རིག་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཟློག་མེད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་གནད་འདི་ཡིན། དེ་ལྟར་སྤྱིའི་ཆ་ནས་བཤད་ན། སྐད་རིགས་གང་དང་གང་དེའི་གདངས་སུ་ཨ་ཞེས་པའི་ང་རོ་འདི་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པ་མཚུངས་ཀྱང། བྱེ་བྲག་ཏུ་མི་རིགས་སོ་སོའི་སྐད་རིགས་དང་སྐད་གདངས་དེའི་རྩོམ་གཞིར་གྱུར་པའི་ཐུན་མིན་གྱི་ཡི་གེ་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་མི་མཚུངས་ཏེ། དཔེར་ན། ཡི་གེའི་སྲོག་ཏུ་ཞུགས་པའམ་འཕྲལ་སྦྱོར་བྱེད་དུ་ཡོད་པའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་དབྱངས་ཡིག་ཨ་ལྟ་བུ་དང། འཕྲལ་སྦྱོར་སོགས་བྱེད་དུ་མེད་པའི་བོད་པའི་གསལ་བྱེད་གྲས་ཀྱི་ཨ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཨ་ཡིག་འདིའི་གདངས་དང། འབྲི་ཚུལ་ལམ་གཟུགས་ཀྱི་ཆ་ནས་སཾ་བོད་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་ཆེར་མེད་ཀྱང་སྤྱོད་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་ཡོད། དེ་བཞིན་རྒྱའི་ཡི་གེ་阿དང་啊ལྟ་བུ་ཡང་སྐད་ཀྱི་གདངས་སུ་རང་ཆས་སུ་བྱུང་བའི་ཨ་དེ་ཉིད་རི་མོའི་གཟུགས་མི་འདྲ་བར་བཀོད་པ་མཚོན་པའི་ཡི་གེ་ཡིན། དེ་ལྟར་སྐད་གདངས་དང་གཟུགས་རིས་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་ངོས་ནས་བརྟགས་ན། ཨ་ཡིག་ལ་སྤྱི་བྱེ་བྲག་གཉིས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། བུམ་པ་དེ་གསེར་བུམ་སོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་སྐད་རིགས་ཀུན་གྱི་གདངས་སུ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པའི་ང་རོའམ་དབྱངས་སུ་བཤད་པའི་ཨ་དེ་སྤྱི་བྱེ་བྲག་གཉིས་སུ་ཕྱེས་བའི་སྤྱི་ཡིན་ལ། བུམ་པར་དབྱེ་ན་གསེར་བུམ་དང་ཟངས་བུམ་སོགས་བྱེ་བྲག་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་ཨ་ལ་འཕྲལ་སྦྱོར་གྱི་ཨ་དང་། གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཨ། དེ་བཞིན་མི་རིགས་དང་སྐད་རིགས་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྐད་གདངས་རྩོམ་གཞིར་བྱས་པའི་གཟུགས་དང་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་མཚོན་པའི་ཨ་ཡིག་བྱེ་བྲག་པ་སྣ་ཚོགས་ཡོད། རྟགས་གྲུབ་སྟེ། གསེར་བུམ་བུམ་པ་ཡིན། གསེར་བུམ་བུམ་པ་དང་བདག་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ། གསེར་བུམ་མ་ཡིན་ཞིང་བུམ་པ་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་པ་དུ་མ་གྲུབ་པ་བཞིན། འཕྲལ་སྦྱོར་གྱི་ཨ་ཨ་ཡིན། འཕྲལ་སྦྱོར་གྱི་ཨ་ཨ་དང་བདག་གཅིག་ཏུ་འབྲེལ། འཕྲལ་སྦྱོར་གྱི་ཨ་མ་ཡིན་ཞིང་ཨ་ཡིན་པའི་གཞི་མཐུན་པ་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཨ་སོགས་འཇོག་ཆོག་པ་བཞིན་ནོ། དེ་ལ་བརྟགས་ན། ཨ་ལ་ཤའི་《རྟགས་འཇུག་འགྲེལ་པ་》 དང་《ཡིག་བཤད་མཁས་པའི་ཁ་རྒྱན་》གཉིས་ཀར། “ཨ་ནི་ཡི་གེ་ཀུན་གྱི་སྲོག་ཏུ་ཞུགས་”ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཟོས་པའི་ཡི་གེ་སྟེ། ལེགས་སྦྱར་ཡི་གེ་ལྟ་བུ་ཨ་ཡིག་སྲོག་ཞུགས་འཕྲལ་སྦྱོར་ནུས་པའི་ཡི་གེར་གོ་དགོས་པ་ལས། བོད་ཡིག་ལྟ་བུ་སྲོག་ཞུགས་འཕྲལ་སྦྱོར་བྱེད་ཚུལ་མེད་པའི་རིགས་སུ་གོ་ཐབས་མེད་དེ། བོད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་གྲས་ཀྱི་ཨ་ཡིག་དེ་རང་ཉིད་གསལ་བྱེད་ཡིན་ཞིང་། བོད་ལ་དེ་ལས་གཞན་པའི་འཕྲལ་སྦྱོར་གྱི་ཨ་ཞིག་ལོགས་སུ་ངོས་འཛིན་རྒྱུ་མེད་པས་སོ། མཁས་དབང་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་གིས།“ཨ་ལ་ཤའི་རྟགས་འཇུག་འགྲེལ་པ་དང། ཡིག་བཤད་མཁས་པའི་ཁ་རྒྱན་གཉིས་ཀར། ཨ་ནི་ཡི་གེ་ཀུན་གྱི་སྲོག་ཏུ་ཞུགས། ཞེས་བཤད་པའང་བོད་ཡིག་གཞིར་བཞག་པ་ལ་ཐ་སྙད་དེ་སྦྱོར་རུང་མི་རུང་ལ་བརྟག་རྒྱུ་ཡོད་དོ་”⒁ཞེས་དོགས་སློང་མཛད་པའང་རྒྱུ་མཚན་འདི་འདྲར་ཐུག་པས་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་ན། མི་རིགས་ཤིག་གི་ཡི་གེར་དབྱངས་ཡིག་དུ་ཙམ་ཡོད་པ་ངོས་འཛིན་པའི་དུས་སུ་མི་རིགས་སོ་སོའི་ཐུན་མིན་གྱི་ཡི་གེར་གསལ་བའི་དབྱངས་ཡིག་བྱེ་བྲག་པ་དེ་ཅི་ཡོད་ཀྱི་ངོས་ནས་བརྟག་དགོས་པ་ལས་སྐད་རིགས་ཀུན་གྱི་གདངས་སུ་རང་ཆས་སུ་ཡོད་པའི་ཨ་དེ་མི་རིགས་གང་ཞིག་གིས་བཟོས་པའི་དབྱངས་ཡིག་གི་གྲས་སུ་ངེས་པར་དུ་ཡོད་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་དེ། གང་ཡིན་ཟེར་ན། ལེགས་སྦྱར་ཡི་གེ་ཕུད་པའི་བོད་ཡིག་ལྟ་བུ་ནི་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་རྟགས་སམ་འཕྲལ་སྦྱོར་བྱེད་སྲོལ་མེད་པར་ངག་ནས་བརྗོད་པའི་ཡི་གེའམ་སྐད་ཀྱི་གདངས་དེ་མཚོན་བྱེད་དུ་བཟོས་པའི་ཡི་གེ་ཡིན་ཞིང། བོད་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་ཀློག་པའི་དུས་སུ་ངག་གི་གདངས་དེ་གཟུགས་རིས་ཡི་གེ་དེ་དང་དེར་ལྡན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀློག་པས། ཡི་གེ་དངོས་ནི་ཀ་སོགས་ཀློག་བཞིན་པའི་དུས་ཀྱི་རང་རང་གི་སྐད་གདངས་མི་འདྲ་བའི་བརྗོད་པ་དེ་དག་ཡིན་པ་ལས་ཤོག་བུའི་ངོས་སུ་བཀོད་པའི་རི་མོའི་ཡི་གེ་དེ་མིན་པ་ཤེས་སླ་བ་ཞིག་རེད། ཡིན་ན་ཡང། མི་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་གདགས་གཞི་སྐད་གདངས་ཇི་ལྟ་བ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་རི་མོ་དེར་ཡི་གེ་ཟེར་བ་དང་། དེ་འདྲའི་ཡི་གེའི་སྲོག་ཏུ་དབྱངས་ཨ་མ་ཞུགས་པར་ངག་ནས་བརྗོད་དུ་མེད་ཚུལ་བཤད་པ་ནི་སྐད་ཀྱི་གདངས་དང་རི་མོའི་ཡི་གེའི་དབར་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བཞིན་པའི་རྟེན་གནས་ཀྱི་ཚུལ་གསལ་པོར་ངེས་མ་ཐུབ་པས་ལན་པ་ཡིན། དེར་བརྟེན། ང་ཚོས་ཡི་གེ་ཞིག་ཀློག་པའི་དུས་སུ་ཡི་གེ་དེ་དང་དེའི་གདངས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཀློག་བཞིན་ཡོད་པའི་ངོས་འཛིན་བས་ཀྱང་ཀློག་བཞིན་པའི་སྐད་ཀྱི་གདངས་དེ་ནི་མི་རིགས་དེ་དང་སྐད་རིགས་དེར་ངེས་པའི་ཐུན་མིན་གྱི་ཡི་གེ་སོ་སོ་བ་སྟེ། རང་རང་གི་སྐད་གདངས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཐོན་པའི་བརྗོད་པ་མི་འདྲ་བ་ཇི་སྙེད་པ་རྣམས་རི་མོའི་ཡི་གེར་འཁོད་པ་རྣམས་ལ་སྦྱར་བའི་ཚུལ་གྱིས་ཀློག་པ་ལས་རི་མོའི་ཡི་གེ་ལས་སྐད་གདངས་དེ་རྣམས་ཚུར་སྣང་བ་ཞིག་མིན། དཔེར་ན། ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཥ་ཡིག་འདི་ཁ་དང་ཧྲ་ཞེས་གང་བདེར་ཀློག་ཆོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཛྙཱ་ཡིག་ལའང་། ཛ་ལ་ཉཱ་བཏགས་འགྱ་འམ་གཉའ་ཞེས་པ་བཞིན་རང་རང་གི་བློའི་ངོར་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ལྟར་ཀློག་པ་དང་། བོད་ཡུལ་དུ་ཨ་སྔོན་དགུང་གི་ཉི་མ་ལྟ་བུ་ལ་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ཏུ་ནུ་མར་ཀློག་བཞིན་པ་བཅས། དེ་འདྲ་བའི་ངོས་ནས་བརྟགས་ན། རི་མོའི་ཡི་གེའི་ངོས་ནས་སྒྲའི་ཀློག་ཚུལ་དེ་འདྲ་སོ་སོར་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པར་ཀློག་མཁན་དེས་ཐོག་མར་ཀློག་སློབ་པའི་དུས་སུ་རི་མོའི་ཡི་གེ་དང་དེའི་ཀློག་ཚུལ་འདི་དང་འདི་ལྟར་ཡིན་པའི་བསླབ་རིམ་རྣམས་རང་གི་ཡིད་ངོ་ན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་བཞིན་ཀློག་པ་སྟེ། རི་མོའི་ཡི་གེ་རང་ངོས་ནས་སྒྲ་འདི་ཞེས་པ་ཞིག་བསྟན་དུ་མེད་པས་ཡི་གེ་རེ་འགར་ཀློག་སྟངས་མི་འདྲ་བ་རེ་འབྱུང་བཞིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་འདི་རེད། ཏུན་ཧོང་གཏེར་ཡིག་སོགས་སྔོན་གྱི་ཡི་གེ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་གནས་མཚུངས་པའི་ཡི་གེ་མང་པོ་ཞིག་ཕན་ཚུན་བརྗེས་ནས་བྲིས་པའི་གནས་ཚུལ་དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ཡི་གེར་སྤྱི་སྲོལ་གྱི་སྒྲ་ངེས་ཅན་ཞིག་གཏན་འཁེལ་མ་བྱུང་བའི་དུས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་རེད། ཀློག་དག་པོའམ་ཀློག་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བསླབ་རྗེས་གཞི་ནས་ཐུན་མིན་གྱི་དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་རྣམས་ཐོགས་པ་མེད་པར་ཀློག་ཐུབ་པའི་ཡོན་ཏན་འབྱོར་ཐུབ། བདག་ལྟ་བུས་དཔལ་སྣར་ཐང་བའི་ལུགས་བཞིན་ཥ་ཡིག་དེ་བོད་ཀྱི་ཁ་ཡིག་ལྟ་བུར་ཀློག་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། སྔར་ཉི་མ་ལ་ནུ་མ་ཟེར་མཁན་དེས་ཀྱང་སྔར་གྱི་ཀློག་སྟངས་བསྒྱུར་ནས་ཉི་མ་ཞེས་ཀློག་པར་འགྱུར། དེའི་ངོས་ནས་བརྟགས་ན། གདགས་གཞིའི་དངོས་པོའི་མིང་གི་སྒྲ་རྣམས་ཐོག་མར་མི་རིགས་དང་སྐད་རིགས་མི་གཅིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་རང་གི་སྐད་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ནས་ཕན་ཚུན་གོ་བརྡ་སྤྲོད་བྱེད་དུ་བཟོས་པ་དང་དེ་འདྲའི་ངོས་འཛིན་གཅིག་གྱུར་བྱུང་བ་རྨང་གཞིར་བས་ནས་བཟོས་པའི་ཡི་གེ་དེ་དང་དེའི་སྒྲ་གདངས་འདི་དང་འདི་འདྲ་ཡིན་པ་གཏན་འབེབས་བྱས། མི་རིགས་སོ་སོའི་སྐད་ཀྱི་གདངས་དེ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཡི་གེ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་ཡི་གེ་དེ་དང་དེར་སྒྲ་གདངས་དེ་དང་དེ་ལྟ་བུ་ལྡན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀློག་བཞིན་ཡོད་ན་ཡང། དོན་ངོ་མར་ཀློག་མཁན་དེ་ལ་རང་རང་གི་སྐད་གདངས་ཀྱི་ངོས་ནས་ཡི་གེ་དེ་དག་ཀློག་ཐུབ་པའི་བསླབ་པ་སྔོན་སོང་གི་ཡོན་ཏན་ཞིག་འབྱོར་དུ་བཅུག་པ་ལྟར་ཀློག་བཞིན་ཡོད། འཕགས་ཡུལ་གྱི་ལེགས་སྦྱར་ཡི་གེ་བཟོ་བའི་དུས་སུ་སྐད་གདངས་ཐུན་མོང་ལ་ཡོད་པའི་དབྱངས་ཨ་དེ་ཉིད་བཟོས་པའི་ཡི་གེའམ་རི་མོའི་ཡི་གེ་དེར་ཞུགས་ཚུལ་ཡོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བཟོས་ཤིང། དབྱངས་རིང་ཐུང་གི་ངོས་ནས་སྒྲ་རིང་ཐུང་གི་རྣམ་གཞག་འབྱེད་པས། འཕགས་ཡིག་ནི་དབྱངས་ཨ་དེ་ཉིད་སྲོག་ཏུ་མ་ཞུགས་པར་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཡི་གེར་གྱུར་བ་མ་ཟད། ཁོང་ཆོའི་དབྱངས་ཡིག་ལ་ཨ་དང་བཅས་པའི་དབྱངས་ཡིག་བཅུ་དྲུག་ངོས་འཛིན་དུ་ཡོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་དེ་ཡིན། དེ་ལས་གཞན་པའི་ཡི་གེ་སྟེ་བོད་ཡིག་ལྟ་བུར་ཨ་འདི་སྲོག་ཏུ་ཞུགས་ཚུལ་མེད་པས། མཁས་དབང་སི་ཏུས། “བསྟན་བཅོས་འདི་ཡི་ལུགས་ཀྱིས་དབྱངས་ཡིག་སྲོག་ཞུགས་མི་བཞེད་” ⒂ཅེས་གསུངས་སོ།\nཁ་ཅིག་གིས་དེ་འདྲའི་ཁྱད་ཆོས་མི་འདྲ་བའི་ཚུལ་ལ་མ་བརྟགས་པར་“ཨ་ཡིག་དབྱངས་སུ་བཞག་ཀྱང་བོད་ཡིག་ལ་སྲོག་ལྡན་མིན་གྱི་རྣམ་གཞག་མི་དགོས་ཤིང་ལེགས་སྦྱར་བཞིན་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མི་འཇུག་པས། ཀ་ནས་ཧ་བར་གྱི་གསལ་བྱེད་ཉེར་དགུ་པོ་ཚང་མར་བརྗོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དབྱངས་ཨ་རེ་མི་མངོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞུགས་ཡོད་ཅེས་བརྗོད་ན་སྐྱོན་མེད་ལ་”⒃ཞེས་བོད་ལ་དབྱངས་ལྔ་ཡོད་ཚུལ་བཤད་ཡོད་ཀྱང། ཁྱོད་ཀྱིས་“བོད་ཡིག་ལ་སྲོག་ལྡན་མིན་གྱི་རྣམ་གཞག་མི་དགོས་ཤིང་ལེགས་སྦྱར་བཞིན་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱང་མི་འཇུག་”ཚུལ་བཤད་པ་དེས་བོད་དང་ལེགས་སྦྱར་གཉིས་ཀྱི་ཡི་གེར་ཁྱད་པར་ཡོད་ཚུལ་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ལ། བོད་ཡིག་ལ་“ཀ་ནས་ཧ་བར་གྱི་གསལ་བྱེད་ཉེར་དགུ་པོ་ཚང་མར་བརྗོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དབྱངས་ཨ་རེ་མི་མངོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞུགས་”ཞེས་པའི་ཚིག་དེ་ནི་ཁོ་བོས་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཨ་ལ་སྤྱི་བྱེ་བྲག་གཉིས་སུ་ཕྱེ་བའི་ནང་ནས་སྤྱི་ལ་ཁྱབ་པའི་ཨ་དེར་ངོས་འཛིན་པའི་ཚིག་ཏུ་གྱུར། དེ་ལྟར་མིན་ཟེར་ན་བོད་ཡིག་ལ་“བརྗོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དབྱངས་ཨ་རེ་མི་མངོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་”ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་རེད། སྐབས་དེའི་ཨ་དེ་ལེགས་སྦྱར་ལྟར་འཕྲལ་སྦྱོར་ཆོག་པའི་ཨ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་བོད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུའི་གྲས་ཀྱི་ཨ་དེ་ཉིད་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་ཀུན་གྱི་སྲོག་ཏུ་ཞུགས་ཡོད་ཟེར་བ་ཡིན། དང་པོ་ལྟར་དུ་ངོས་འཛིན་ཐབས་མེད་དེ། བོད་ལ་ལེགས་སྦྱར་བཞིན་འཕྲལ་སྦྱོར་ཆོག་པའི་ཨ་ཞིག་མེད་པའི་ཁས་ལེན་སྔོན་དུ་སོང་ཟིན་ལ། གཉིས་པ་ལྟར་དུའང་ངོས་འཛིན་མི་ཐུབ་སྟེ། བོད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཨ་དེ་རང་ཉིད་གསལ་བྱེད་ཡིན་བཞིན་དུ་གཞན་པའི་གསལ་བྱེད་ཉེར་དགུའི་སྲོག་ཏུ་ཞུགས་ཐབས་མེད་པ་མཁས་དབང་ཚེཏན་ཞབས་དྲུང་གིས་གསུངས་པ་ལྟར་ལགས་པས། ཐབས་ཚུལ་དེ་གཉིས་སྤང་པའི་རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ཀྱི་ཨ་ཞིག་“བརྗོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་”ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་རེད། དེ་ལྟར་བརྟགས་ན། བོད་ཡིག་ལ་“བརྗོད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་དབྱངས་ཨ་རེ་མི་མངོན་པའི་ཚུལ་”གྱིས་ཡོད་པར་བཤད་པའི་ཨ་དེ་དོན་དངོས་སུ་མི་རིགས་གང་དང་གང་ཞིག་གི་སྐད་གདངས་མཚོན་བྱེད་དུ་བཟོས་པའི་རི་མོའི་ཡི་གེ་རྣམས་ཀློག་དུས་ཀྱི་མི་རིགས་གང་དེའི་སྐད་གདངས་མི་འདྲ་བ་རྣམས་ཡི་གེ་དང་དེར་ལྡན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཀློག་པའི་ཀློག་མཁན་གྱི་ངག་གི་གདངས་དེ་ཡིན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་མི་འདོད་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་དགོས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལྟར་བརྟགས་ན། བོད་ལ་ལེགས་སྦྱར་བཞིན་ཨ་དབྱངས་ཡིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་ཆོག་པ་ཞིག་མེད་པ་མ་ཟད། གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུའི་གྲས་ཀྱི་ཨ་དེ་ཡང་དོན་མེད་དུ་ཕྱིར་ཕུད་མི་རུང་བའི་གནས་ལུགས་དེ་གསལ་པོར་ཤེས་ཐུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། བོད་ལ་དབྱངས་ལྔ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་མང་པོས་གནད་འདི་དག་ལ་དཔྱད་པ་མེད་པར་ལེགས་སྦྱར་ལྟར་བཤད་ཆོག་པའི་ལྟ་ཚུལ་འཛིན་གྱི་ཡོད་ཀྱང། འཕགས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེར་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་ཡོད་བཞིན་དུ་སྐྱོན་མེད་པའི་ཚུལ་བཤད་ནས་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་འགེབས་ཐབས་བྱས་པ་ནི་སྐྱོན་ཆེན་པོ་སྟེ། གནས་ལུགས་མེད་པར་འདྲ་བའམ་སྙམ་པ་གཞིར་བྱས་ནས་མིན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་སྐྱོན་མིན་ན་ཅི་ཡིན། 《ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང་》དུ། “བོད་ཡིག་གི་ཕྱི་མོ་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་ཡིན་ཡང་བོད་མིའི་སྐད་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་གཉིས་ཆ་ཐམས་ཅད་ནས་འདྲ་མཚུངས་སུ་བཟོ་མི་ཐུབ་” ⒄ཅེས་གསུངས་པ་དེས་ཡིག་རིགས་དེ་གཉིས་ཀྱི་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་གྱི་རང་བཞིན་བསྟན་གནང་བ་ཡིན་པས། ང་ཚོས་གནས་ལུགས་དེ་འདྲ་གཞིར་བྱས་ནས་འཕགས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་འདྲ་ས་གང་དང་མི་འདྲ་ས་གང་ཡིན་གྱི་ཁྱད་པར་བརྟག་དགོས་པ་ལས་ཁྱད་པར་ཤེས་བཞིན་དུ་སྐྱོན་མེད་ཚུལ་བཤད་ནས་ཕྱོགས་འཐེན་བྱས་ན་ག་ལ་འགྲིག དཀར་ལེབ་དྲུང་ཡིག་པད་མ་རྡོ་རྗེའི་(1858 -1933)སུམ་རྟགས་སུ “ལེགས་པར་སྦྱར་བའི་སྒྲའི་རྐྱེན་གྱིས། །བོད་ཀྱི་སྐད་སྒྲུབ་མི་ནུས་ལ། །བོད་ཀྱི་སྐད་དང་བརྡ་ཉིད་ཀྱིས། །རང་གི་ཐ་སྙད་གོ་བའི་ཕྱིར། ། སཾ་ཀྲྀ་ཏ་ཡིས་སྒྲུབ་མི་དགོས། །”ཞེས་རང་གི་ཁྱད་ཆོས་ལ་མི་སེམས་པ་དང་ལེགས་སྦྱར་ལ་ཁུངས་གཏུགས་ན་འོས་མིན་ཡང་མི་བརྟག་པའི་ཨུ་ཚུགས་ཅན་རྣམས་ལ་བཀའ་བཀྱོན་དེ་ལྟར་གནང་བར་རྒྱུ་མཚན་མེད་པ་མིན། བྱེ་བྲག་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་པར་དེ་སྐབས་འགར་གྲངས་ཀྱི་ངོས་ནས་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་ཏེ། བོད་ལ་དབྱངས་བཞི་དང་ལེགས་སྦྱར་ལ་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པའི་ནང་གསེས་ཁག་གཅིག་འདྲ་ཡང་མང་ཉུང་གི་ངོས་ནས་དེ་གཉིས་མི་འདྲ་བའི་ཚུལ་བཤད་ན་དོན་ལ་གནས་པ་ཞིག་རེད། དེ་སྔ་བོད་ལ་དབྱངས་ལྔ་ཡོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་དོན་ལ་གནས་མིན་ལ་མ་བརྟག་པར་ལེགས་སྦྱར་ལ་དཔེ་བྱས་པའི་སྔོན་གྱིམཁས་པ་མང་པོའི་གསུང་ཚུལ་རྣམས་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་བྱས་པའི་ལུང་རིགས་དཔེ་གསུམ་གང་མང་དྲངས་ཞིང་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔྱད་གཞི་མང་པོར་དཔྱད་བརྗོད་ཙམ་ཡང་མེད་པར་རྣ་བ་བཀབ་ནས་ཅོང་རྐུ་བའི་རྣམ་ཐར་གྱི་ཚུལ་འཛིན་པ་དང་། སྐད་རིགས་སྤྱིའི་གདངས་སུ་ཡོད་པའི་ཨ་དེ་ཡང་བོད་ཀྱི་སྒེར་ཆོས་སུ་བྱས་པའི་བཤད་ཚུལ་དེ་དག་ནི་སྤྱི་བྱེ་བྲག་དང་ཐུན་མིན་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་ཁྱད་པར་ལ་བསམ་གཞིག་མ་བྱས་པའི་བཤད་ཚུལ་ཞིག་རེད། གལ་ཏེ་བོད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་ཀྱི་ཨ་དེ་དབྱངས་ཡིག་གི་གྲས་སུ་འཇོག་དགོས་ཟེར་ན། ཨ་དེ་ཙམ་མ་ཟད་ཧ་ཡིག་དང་འ་ཡིག་གཉིས་ཀྱང་བོད་ཀྱི་དབྱངས་ཡིག་གི་གྲས་སུ་མི་འཇོག་ཐུ་མེད་ཡིན་ཏེ། ཡི་གེ་དེ་གསུམ་ལ་ང་རོའི་རྩ་བ་གསུམ་ཞེས་སྒྲ་རིག་སྨྲ་བ་ཨ་ལག་ཤ་ངག་དབང་བསྟན་དར་གྱི་གསུངས་ཤིང་། ང་རོ་དེ་གསུམ་གྱི་བྱེད་ནུས་ཀྱི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྒྲ་གདངས་དྲག་ཞན་ཕོ་མོ་མ་ནིང་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་ཡིན་ལ། སྔོན་གྱི་ཡི་གེར་དེ་གསུམ་ཇི་ལྟར་སྦྱོར་ཚུལ་གཟུགས་ཅན་དུ་བྱུང་ཚུལ་ནི། གསར་རྙིང་བརྡའ་དག་ཁོག་བུབས་མ་ཡིན་ལ་(ཨ་ལ་ཤའི་ཚིག་)ཞེས་བརྡ་ལ་མཐའ་རྟེན་འ་བྱུང་བ་དང་། ཏུན་ཧོང་ཡི་གེ་བཟང་པོ་སྤྱོད་པའི་སྨོན་ལམ་བ “དེ་དག་རྙྷཱེད་པ་རབ་རྙྷཱེད་བདེ་བར་མཚོ”ཞེས་རྙེད་ལ་ཧཱ་ཡིག་ཨ་རིང་ཅན་བྱུང་བ་དང་། ཞང་ཤུ་ཡི་བསྒྱུར་ཡིག་དུམ་བུའི་ནང་དུ། “ཁེར་གྱི་སྲིད་བལྟོག་པར་”ཞེས་རླ་ཡིག་ལ་ཧ་བཏགས་པ་དང། དེ་བཞིན་“རྫོགས་སྷོ་”ཞེས་པའི་ཧ་རྣམས་དང་། གཞན་ཡང། ང་རོ་དྲང་པོ་མཚོན་བྱེད་ཀྱི་ཨ་ཡིག་སྟེ་ང་རོ་དེ་གསུམ་གྱི་བྱེད་ནུས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཧ་ལམ་མཚུངས་ཚུལ་གྱི་རིགས་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འདིར་ཕྱོགས་ཙམ་བཀོད་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་ན་བོད་ལ་གསལ་བྱེད་ཉེར་བདུན་ལས་མེད་པ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁས་ལེན་དགོས་ཏེ། ང་རོ་རྩ་བ་གསུམ་ལས་ཨ་ཡིག་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཡིན་པ་ཁྱོད་ཀྱི་ཁས་ལེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་བོད་ཀྱི་ང་རོའི་རྩ་བ་གསུམ་ལས་ཨ་ཡིག་མ་གཏོགས་གཞན་ཧ་དང་འ་གཉིས་དབྱངས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ང་རོའི་རྩ་བ་དེ་གསུམ་ལས་ཁོག་པ་ནས་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་འདོན་པའི་ཡི་གེའི་རྩ་བ་དེ་ནི་ཧ་ཡིག་དང། མགྲིན་པ་བཙུམ་ཞིང་དོག་པར་བྱས་ནས་སྟོད་དུ་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་འདོན་པའི་ཡི་གེའི་རྩ་བ་ནི་ཨ་ཡིག་དང། མགྲིན་པ་ཕྱེ་ཞིང་གློད་དེ་ཡངས་པར་བྱས་ནས་སྨད་དུ་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་འདོན་པའི་ཡི་གེའི་རྩ་བ་ནི་འ་ཡིག་ཡིན་པས། ཧ་ཨ་འ་གསུམ་ལས་ཐོག་མ་ཧ་ཡིག་ཡིན་པ་དང་། དེའི་གདངས་ཀྱི་མགྲིན་པ་གྲིམ་ལྷོད་ཀྱིས་ཨ་དང་འའི་སྒྲ་འབྱུང་བས། བོད་ལྟར་ན་ཧ་ཡིག་འདི་ཐོག་མ་དང་དེ་ནས་ཨ་དང་འའི་སྒྲ་འབྱིན་པ་སུམ་རྟགས་ཀྱི་གཞུང་དུ་བཤད་པ་དང་སྔོན་གྱི་ཡི་གེར་དེ་དག་སྲོག་ཏུ་ཞུགས་པ་ལྟ་བུའི་འབྲི་ཚུལ་ཡང་ཡོད་པ་གོང་དུ་འཁོད་ཟིན་པས། དེ་དག་དབྱངས་ཡིན་ན་ཡིན་ཁྱབ་མཉམ་དང་གསལ་བྱེད་ཡིན་ན་ཡིན་ཁྱབ་མཉམ་དུ་འགྲོ་བ་ལས། རང་གི་འདོད་པ་ལྟར་འདོར་ལེན་གང་འདོད་དུ་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་མིན། ཧ་ཨ་ཕན་ཚུན་བརྗེ་བའི་འབྲི་ཚུལ་ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་P. T315ནང་དུ་བྱུང་ལ། P.T. 1291 -2 -1ནང་དུ། “འགུའྀ་རྒྱལ་པོ་ཧན་ལྀ་འྭང་རྒོ་རིང་ལ་”ཞེས་པའི་ཧན་ལྀ་འྭང་ནི་རྒྱ་རྗེ་安厘王ཞེས་པའི་འབྲི་ཚུལ་ཡིན་པས། ཨ་དང་ཧ་ཕན་ཚུན་བརྗེས་པའི་དཔེ་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་བརྟགས་ན། ང་རོ་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་མི་རིགས་ཀུན་གྱི་སྐད་ཀྱི་གདངས་ལ་ཡོད་པའི་དྲང་པོ་བསྒྲེང་དང་བཀུག་པ་སོགས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ངོས་འཛིན་པའི་མིང་ཡིན་ལ། རྗེས་མའི་རྩ་བའི་ང་རོ་གསུམ་ཞེས་པ་ནི་བོད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་ཕོ་མོ་མ་ནིང་གི་དབྱེ་བ་ཇི་ལྟར་འབྱེད་ཚུལ་གྱི་ཁུངས་སྟོན་བྱེད་ཀྱི་མིང་ཡིན་པས། སྔོན་གྱི་མཁས་པས་དེ་ལྟའི་ཁྱད་པར་མཚོན་བྱེད་དུ་ང་རོ་ལྔ་དང་རྩ་བའི་ང་རོ་གསུམ་ཞེས་མིང་གིས་དབྱེ་བ་མཛད་དོ། ཐོན་མིས། “བསླབ་ལ་བརྩོན་པའི་གང་ཟག་གིས། །དང་པོ་ང་རོ་རྣམས་ལ་སྦྱང་། །”ཞེས་དང། སྨྲ་སྒོར་དབྱངས་བཅུ་དྲུག་ལ་ང་རོ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་མིང་འདོགས་མཛད་པའི་ང་རོ་ནི་ཡི་གེ་རྐྱང་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་རང་གི་སྐྱེས་གནས་དང་མཐུན་པ་དང་། དབྱངས་ལྡན་རྣམས་ཀྱང་སོ་སོའི་ང་རོའམ་སྒྲ་གདངས་འབྱུང་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཀློག་དགོས་ཚུལ་བསྟན་པ་སྤྱིར་བཏང་དུ་ང་རོ་དང་དབྱངས། གདངས། ཀློག་ཚུལ་རྣམས་དོན་གཅིག་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སུ་ངེས་ཀྱང་། སྐབས་བབ་ཀྱི་དོན་སྟོན་པར་རྩ་བའི་ང་རོ་གསུམ་དང་ལྔ་སོགས་ཀྱི་མིང་འདོགས་མཛད་ཡོད།\nབོད་ཀྱི་ཡི་གེར་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཡོད་མེད་ལ་དཔྱད་པའི་དུས་སུ སྔོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་ཁག་དང་རྡོ་རིང་། ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ཤོག་དྲིལ། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་དུས་ཀྱི་མཁས་པའི་རྩོམ་སོགས་ན་མིང་གང་ཡང་རུང་བ་དང་ཡི་གེ་རྐྱང་པའི་མཐའ་རྟེན་དུ་འ་ཡིག་ཞུགས་པའི་འབྲི་ཚུལ་བྱུང་ཞིང་། རྣམ་པ་དེ་ཁ་ཅིག་གིས་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་རྟགས་སུ་ངོས་འཛིན་པ་བཞིན། ཁོ་བོས་ཀྱང་དེའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་ནས་ཡུན་རིང་འགོར། ཉེ་བའི་ཆར་《བསྟན་འགྱུར་》ཁྲོད་བཞུགས་པའི་《སྒྲའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་》ཞེས་པའི་ནང་། “གཞན་ཡང་མིང་གང་ཡང་རུང་བའི་ཐ་མ་ན་འས་བརྟེན་ལ། དེ་གཉིས་པ་ལས་སུ་སྦྱོར་ན་རུ་ཁོ་ནར་སྦྱོར་ཏེ། མིང་གི་མཐའ་མ་འ་ཡིས་བརྟེན་ཞེས་པའང་། མིང་གང་ཡང་རུང་པའི་ཐ་མ་ན་ན་རོ་གུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་གང་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཡི་གེ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་མ་བརྟེན་པ་དེ་ནི་འ་ཁོ་ནས་བརྟེན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མ་གདྷ་རུ་འགྲོ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའི་ལས་རྣམས་རུང་སྟེ་འའི་རྗེས་འཇུག་སྡུད་པར་བལྟའོ་”⒅ཞེས་གོང་གསལ་གནད་དོན་དང་འབྲེལ་པའི་རྣམ་བཤད་དུམ་བུ་ཞིག་རྙེད་པ་དེ་ནི་བོད་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ཡི་གེའི་འབྲི་སྲོལ་སྟོན་པའི་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཁུངས་སུ་གྱུར་ཞིང་། རྣམ་བཤད་དེ་ལས་ཅི་ཞིག་ཤེས་ཐུབ་ཅེ་ན། མིང་གང་ཡང་རུང་བའི་ཐ་མ་ན་ན་རོ་གུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་དབྱངས་ཡིག་སྟེ་ཡན་ལག་གང་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྗེས་འཇུག་ཡི་གེ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་མ་བརྟེན་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་འ་ཁོ་ནས་བརྟེན་པ་དང་། མ་གདྷའ། ཞེས་པའི་མིང་དེ་བྱ་བའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའི་སྐབས་སུ་འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་སྤངས་ནས་དེའི་དོད་དུ་ལ་དོན་གྱི་ཕྲད་རུ་འདི་འབྲི་དགོས་པ་སྟེ། དཔེར་ན་མ་གདྷ་རུ་འགྲོ། ཞེས་འབྲི་དགོས་ཚུལ་བསྟན་པ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་མང་དུ་བྱུང་བ་རྣམས་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་རྟགས་མིན་པར་བསྟན་ལ། འཆད་ཚུལ་དེ་དོན་ལ་གནས་པ་དཔེར་ན། ཞོལ་རྡོ་རིང་ངོས་སུ། “ཟླ་གོང་གི་བུ་ཚའ་རྒྱུད་འཕེལད་”ཅེས་དང། “ཡི་གྼེ་བྲིས་པའ་”ཞེས་དང། “དཀུ་རྒྱལ་གྱི་ཡི་གེའ་”“དཔྱའ་འཇལ་”“མི་སྤོའ་”སོགས་ཡི་གེ་རྐྱང་པ་དང་དབྱངས་ཡིག་ཡོད་པའི་རྗེས་སུ་འ་ཆུང་ཐོན་པའི་འབྲི་ཚུལ་བྱུང་བ་དང་། ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ཤོག་དྲིལ་P.T.93པའི་ནང་དུ། དགེའ་འདུན། གཏིའ་མུག འཇམ་དཔལ་གྱྀས་གསོལ་པའ། བཀུར་བསྟིའ། སེམས་ཆན་ཁམས་སུ་བལྟའ་མྱྀ་བའ། བློ་གྲོས་ཤེས་བགྱིའ་བ་ཞིག་བྱུང་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་བ་ལས། འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་དུ་བྱུང་བའི་སྔོན་གྱི་འབྲི་ཚུལ་དེ་དག་གང་འདོད་དུ་བྲིས་པའམ། དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་སུ་བྱས་པ་མིན་པའི་གནས་ལུགས་ཤེས་ཐུབ། དེ་ལྟ་བུའི་འབྲི་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་དེ་བོད་རྒྱལ་སྲོང་བཙན་གྱི་དུས་ནས་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་དགོས་ཀྱང་དུས་སྐབས་དེའི་དཔང་པོར་རུང་བ་ཞིག་བཙལ་ནས་མ་རྙེད་པས། འདིར་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དུས་ཀྱི་ཞོལ་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་དཔེར་བཀོད་པ་ཡིན།\nགཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་བོད་ཐང་རྡོ་རིང་དེའི་ནུབ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང25ལ། “མཇལ་དུམ་ཆེན་པོའ་”ཞེས་ན་རོའི་རྗེས་སུ་འ་ཡིག་གཅིག་བྱུང་བ་དང། ལྷོ་ངོས་ཀྱི་ཐིག་ཕྲེང21ལ། “དའེ་པུའ་”ཞེས་ཞབས་ཀྱུའི་རྗེས་སུ་འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་ཅན་བྱུང་ཞིང། སྔ་མ་དེ་ཕབ་ནོར་དུ་ཤོར་བ་མིན་ན་སྔོན་གྱི་འབྲི་ཚུལ་གྱིས་ཤན་ཤོར་བའི་ཡི་གེར་གྱུར་ལ། ཕྱི་མ་དེ་མི་རིགས་གཞན་གྱི་སྒྲ་འཁོད་པའི་ཡི་གེར་གྱུར་བས་བོད་ཡིག་གི་སྔོན་གྱི་འབྲི་ཚུལ་ལ་འབྲེལ་བ་མེད། ཚུལ་དེ་ལ་དཔྱད་ན། གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་བོད་ཐང་རྡོ་རིང་ནི་《སྒྲའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་》ཡི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ཤུགས་རྐྱེན་ཅུང་ཙམ་ཡང་ཐེབས་མེད་པའི་རྡོ་རིང་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཆོག རྡོ་རིང་དེ་སྤྱི་ལོ་823ལོར་བོད་རྒྱལ་ཁྲི་རལ་གྱི་དུས་སུ་བསླངས་ཤིང་། དུས་སྐབས་དེར་བཀས་བཅད་ཐེངས་གཉིས་པ་བྱེད་ཚུལ་ནི་བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་( 1228 - 1305) གྱིས།“དེང་སང་བོད་ལ་གྲགས་པའི་མིང་། བཀའ་བཅས་ཡུལ་སྐད་འཕྲལ་སྐད་གསུམ། བཀས་བཅད་ལའ་དང་པོ་དང་། བར་དང་ཐ་མ་གསུམ་མི་མཐུན། ཆུས་བསྒྱུར་བ་ན་རྒྱལ་བློན་དང་། ལོ་པཎ་དང་བརྡའ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་འདུས་ཏེ་ཡུལ་ཐ་དད་ན་མིང་དུ་མ་ཡོད་ཀྱང་འདིའི་མིང་ནི་འདིར་འཐད་དོ་ཅེས་བཀས་བཅད་པ་ནི་བཀས་བཅད་ཏེ་དེ་ཡང་གསུམ་གསུམ་མོ། དེ་ལ་འགོན་མི་སཾ་བ་ར་(ཐོན་མིའི་མཚན་)དང་། བཙན་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་གྱི་དུས་ཀྱི་དང་པོར་བྱས་པའི་འགྱུར་རྣམས་ནི་དང་པོ་བྱས་པའི། །བཀས་བཅས་ཀྱིས་བསྒྱུར་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཕལ་པོ་ཆེ་དང་ལུང་སྡེ་བཞི་དང་། མདོ་སྡེ་ཁག་ཅིག་དང་ཤེར་ཕྱིན་གྱི་མདོ་སྡེ་ཁག་ཅིག་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་རྣམས་སོ། དེ་ལ་ནི་གང་ལ་གག་དང། ཅིའི་ཕྱིར་ལ་ཇི་རོབ་དང་། ཇི་སྙམ་ལ་ཇི་ལྟར་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྙོན་རྨོངས་པ་དང་། རྩེ་མོ་ལ་སྤྱི་བོ་དང་། ཤིན་ཏུ་ལ་ཏེ་ཕོར་དང་། རྐྱེན་སྨན་ལ་རྐྱེན་རྩི་དང་། ལྷག་པ་ལ་གླགས་པ་དང་སྤོས་དང་སྤོས་ཕོར་ལ་པོག་པ་པོག་ཕོར་དང་། བསལ་བ་ལ་བརྩལ་བ་དང་གཡོགས་པ་ལ་ཡོགས་པ་དང་། གོ་ཆ་ལ་ག་ཅ་དང་། བྲག་ཆ་ལ་བྲག་ཅ་དང་། རིན་པོ་ཆེ་ལ་རིན་པོ་ཅེན་དང་། ངག་འཁྱལ་པ་ལ་ངག་ཁྱལ་བ་དང་། ཁྱིམ་ལ་ཏུམ་བར་དང་། དབུས་ལ་དབུང་དང་། འགྲོ་བ་ལ་གོམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་ལ་རེད་པ་དང་། འགྲོལ་བ་ལ་འགྲེལ་བར་བསྒྱུར་བ་ལ་སོགས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོད་དེ་རྒྱས་པ་ནི་གསུང་རབས་རྣམས་སུ་བལྟའོ། གཉིས་པ་སྐད་གསར་བཅད་ལ་ནི་དེ་དག་གི་ཟླ་བོ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་རྣམས་དང་གཞན་ཡང་དེང་སང་གསུང་རབས་ལ་གྲགས་པའི་མིང་ཕལ་ཆེ་བ་རྣམས་ནི་ཡིན་ནོ། བཀས་བཅད་གཉིས་པོ་དེ་ནི་མངའ་བདག་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་ཡན་ཆད་དུ་ཀ་ཅོག་ཞང་གསུམ་ལ་སོགས་པས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་”⒆ཞེས་བཀོད་ཡོད། འོན་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་གྱིས་བསྟན་གནང་བའི་བཀས་བཅད་གཉིས་ཀྱི་ཁྲོད། གོང་གསལ་ཞོལ་རྡོ་རིང་ལྟ་བུ་དང་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ཤོག་དྲིལ་ཡི་གེར་འ་མཐའ་འགོད་ཚུལ་བྱུང་བ་རྣམས་ལ་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་ཚུལ་གླེང་སློང་གནང་མེད་ལ། དུས་སྐབས་དེར་གཙུག་ལག་ཁང་མདུན་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེར་འའི་མཐའ་རྟེན་བྱུང་མེད་པའི་འབྲི་སྟངས་དམིགས་བསལ་ཅན་གྱི་ཐད་ལའང་གླེང་བརྗོད་གནང་མེད། རྗེས་ཀྱི་མཁས་པ་ཨཱ་ཀྱ་ཡོངས་འཛིན་གྱིས། “མིང་རྗེས་འཇུག་མེད་པའི་མཐར་འ་ཡིག་འཐོབ་ཀྱང་སྐད་གསར་བཅད་ལ་ཡིག་ཚོགས་བསྐྱངས་པའི་ཆེད་མ་བཞག་པ་ཡིན་ནོ་”⒇ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཡིན། དེ་ནི་ཁྲི་རལ་པ་ཅན་གྱི་དུས་སུ་མིང་གང་ཡང་རུང་བའི་ཐ་མ་ན་ན་རོ་གུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་ཡན་ལག་གང་འདུག་ཀྱང་རུང་སྟེ། ཡི་གེ་གཞན་གང་གིས་ཀྱང་མ་བརྟེན་པ་དེ་ནི་འ་ཁོ་ནས་བརྟེན་དགོས་པར་བཤད་པའི་སྔོན་གྱི་འབྲི་ཚུལ་དེ་རིགས་བཀས་བཅད་དམ་སྐད་གསར་བཅད་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བཅོས་སྒྱུར་བས་པར་སྟོན་པའི་ཆི།ག་ཏུ་གྱུར་ཞིང་། བོད་ཐང་རྡོ་རིང་ནི་དེ་ལྟའི་བཅོས་སྒྱུར་རམ་བཀས་བཅད་གཉིས་པ་དེའི་དཔང་པོར་འཛིན་རུང་བའི་རྡོ་རིང་ཞིག་རེད།\nཁྲི་རལ་དུས་ཀྱི་འའི་མཐའ་རྟེན་ཐད་བཅོས་སྒྱུར་གནང་བའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱབ་རྟེན་ཞིག་ནི་ཕྱིས་སུ་རྔོག་བློ་ལྡན་ཤེས་རབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་བསྡུས་པ་》ལས།“རྐྱང་པ་འཕུལ་བ་འ་མཐའ་དགོས། བརྩེགས་དང་བུ་དྲུག་ཅན་ལ་སྤང་། དེ་ཕྱིར་འ་ནི་མཐའ་རྟེན་ཕྱེད་”（21）ཅེས་བྱུང་བ་འདི་ཡིན་སྙམ་སྟེ། ཨཱ་ཀྱ་ཡོངས་འཛིན་གྱིས་དེར་འགྲེལ་མཛད་པའི་དུས་སུ “རྐྱང་པ་འཕུལ་ལ་འ་མཐའ་དགོས། བརྩེགས་པ་བུ་དྲུག་ཅན་ལ་སྤང་”ཞེས་འཕུལ་བ་ཞེས་པ་འཕུལ་ལ་ཞེས་པ་དང་། བརྩེགས་དང་ཞེས་པ་བརྩེགས་པ་ཞེས་པར་བཅོས་ཤིང་དེའི་དོན་ནི། ར་ལ་སའི་མགོ་དང་ཡ་ར་ལྦའི་འདོགས་སོགསགང་ཡང་མེད་པའི་མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་རྐྱང་པ་འཕུལ་ཏེ་སྔོན་འཇུག་ཅན་ལ་འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་ངེས་པར་དགོས་ཏེ། གཞན་དུ་ན་མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་དེ་རྫེས་མཇུག་ཏུ་འཁྲུལ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། དཔེར་ན། དགའ། མདའ། འབའ་ལྟ་བུ་ལ། དག མད། འབ། ཞེས་མཐའ་རྟེན་འ་ཡིག་དངོས་སུ་མེད་ན་དེ་འདྲའི་ག་ཡིག་དང། ད་ཡིག་སོགས་མིང་གཞིར་གོ་མི་ནུས་ཤིང་རྗེས་འཇུག་ཏུ་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། ཡི་གེ་བརྩེགས་པ་སྒ་དང། བརྡ་ལྟ་བུ་དང་། བུ་ཡིག་གུ་གུ་དང། ཞབས་ཀྱུ། འགྲེང་གྲུ ན་རོ་བཞིན་དང་། ཡ་བཏགས་དང་། ར་བཏགས་ཏེ་དྲུག་ལ་བུ་དྲུག་ཅེས་སྔོན་མ་རྣམས་ལ་གྲགས་ཤིང་། དེ་འདྲའི་བུ་དྲུག་ཅན་ནི། དཔེར་ན། འདི། དབུ། ཆེ། ཞོ ། བྱ། ཕྲ། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་རྣམས་ལ་འ་མཐའ་དངོས་སུ་སྤངས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་འདྲ་ལ་འཁྲུལ་གཞི་མེད་ཅིང་དེ་ལ་མཐའ་རྟེན་འ་ཡིག་དངོས་སུ་འཇོག་པ་སྔོན་གྱི་བརྡ་རྙིང་ལ་བྱུང་མོད། འོན་ཀྱང་ཡིག་ཚོགས་ཆེ་བ་ལས་དགོས་པ་གཞན་ཆེར་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐད་གསར་བཅད་ལ་དོར་བ་ཡིན་ནོ་（22）ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་ནི། ཏུན་ཧོང་ཡིག་རྙིང་སོགས་སུ་མཐའ་རྟེན་འ་ཡིག་དངོས་སུ་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། བོད་ཐང་རྡོ་རིང་གི་ངོས་སུ་དེ་ལྟའི་འབྲི་ཚུལ་མ་བྱུང་བའི་གནས་ལུགས་ཤེས་བྱེད་དུ་གྱུར་ཡོད། དེ་ཡང་རྐྱང་པ་འཕུལ་ལ་འ་མཐའ་དགོས། ཞེས་རྐྱང་པ་དེ་མིང་གཞི་རྐྱང་པ་འཕུལ་ཅན་ལས་གཞན་ཏེ། “མཆུ་གཉིས་གས་ཤིང་ལྕི། ཁའ་ཡང་མི་བདེ། མཆིལ་མའང་ཀོར་ཀོར་པོར་འདུག་”( P. T.1057-52-53)ཅེས་པའི་འཕུལ་མེད་ཀྱི་མིང་གཞི་རྐྱང་པ་ཁའ་ལྟ་བུ་དང་མིང་མཐའི་ཡི་གེ་རྐྱང་པ་སྟེ། “ཡིད་ཆེས་པའི་གནས་ཡིན་པའ་”ཞེས་པའི་པ་ལྟ་བུར་འ་མཐའ་རྟེན་དུ་བྱུང་བ་ཁྲི་རལ་ཡར་སྔོན་གྱི་འབྲི་སྲོལ་དེ་དག་ལ་གསུངས་པ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ཡང་། རྔོག་ལོའི་《དག་ཡིག་ཉེར་མཁོ་》དང་《ཚད་མ་རྣམ་ངེས་》སོགས་དེང་དུས་མཐོང་དུ་ཡོད་པ་དག་ལ་རྗེས་སུ་བཟོ་བཅོས་བརྒྱབ་པ་མིན་ན་དེ་ལྟའི་འབྲི་ཚུལ་བྱུང་མེད་པས། ཨཱ་ཀྱ་ཡོངས་འཛིན་གྱིས་གསུངས་པ་ལྟར་གོ་བར་བྱ་ལ། གལ་ཏེ་མིང་མཐའི་ཡི་གེ་རྐྱང་པར་འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་ཡོད་པར་བཤད་པ་ཡིན་ན་འདིའི་ཐད་ནས་ཁྲི་རལ་གྱིས་བཅོས་སྒྱུར་གནང་བའི་འ་མཐའ་སྤྱོད་སྟངས་ལ་ཡོངས་སུ་བསྟུན་མེད་པའི་གཞུང་ལུགས་སུ་གྱུར་ཡོད་དོ་སྙམ་པས་རྗེས་སུ་དཔྱད་པ་བྱའོ།\nསྤྱིར་བཤད་ན། ཁྲི་རལ་གྱི་དུས་སུ་འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་དུ་བྱུང་བའི་འབྲི་སྲོལ་ལ་བཅོས་སྒྱུར་བྱེད་ཚུལ་ལྷ་སའི་རྡོ་རིང་ལ་གསལ་བ་ལྟར་ལུགས་སྲོལ་ངེས་ཅན་དེའི་ལམ་དུ་སྐྱོད་དགོས་མོད། རང་རང་གི་འདོད་པ་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་རང་དབང་ལ་དགའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་རང་ཉིད་ལ་གང་ཞིག་ལོབ་པའི་ལུགས་དེ་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཆགས་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཨོཾ་ལ་འ་རིང་བཏགས་པའི་ཨོཾ་གྱི་འབྲི་སྲོལ་དེ་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་བྱུང་བ་ནས་བཀའ་གདམས་པའི་དགེ་བཤེས་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱོད་པའི་ཡི་གེར་གྱུར་བ་དང་། ས་པཎ་གྱི་《སྒྲ་ཉེར་བར་བསྡུས་པ་》ལས། “རྒྱ་དཔེ་ཨོ་ལ་རིང་ཆ་མེད། །འ་(ཨོྃ) བཏགས་ནོར་ཅེས་བླ་མས་(པཎ་ཆེན་ཤཱཀྱ་ཤྲཱིས་)གསུངས། །”ཞེས་ཨོཾ་ལ་རིང་ཆ་བྱེད་པའི་ལུགས་དེ་བསྒྱུར་དགོས་པར་གསུངས་ཤིང་། སྣར་ཐང་ལོ་ཙཱ་བས། “འགྲེང་བུ་ན་རོ་ཡོད་གྱུར་ན་རིང་པོ་ཉིད་ཕྱིར་འ་འདོགས་འཁྲུལ་”ཞེས་གསུངས། སྒྲ་རིག་གཞུང་ལུགས་སུ་ཁུངས་གཏུགས་པའི་གསུང་དེ་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་འབྲུག་པ་པདྨ་དཀར་པོས།(1527 -1596) “དེ་ལ་བོད་རྣམས་རྙིང་མ་ཡང་དག་པ་མིན་ཟེར་བ་ལ་སྔགས་མ་དག་ཟེར་ཏེ། རྒྱ་སྐད་ཨོཾ་ལ་རིང་ཆ་མེད་ཟེར་ནས་ཨོཾ་ལ་འ་བཏགས་པ་སྐྱོན་འདོགས་ཏེ། རྒྱ་སྐད་ཨོཾ་རིང་པོ་ཡིན་པས་རིང་པོ་མེད་སྨྲ་བ་རང་འཁྲུལ། དེ་རིང་པོ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ལ། འ་བཏགས་པས་སྐྱོན་ཅིའང་མེད། རྒྱ་སྐད་སོར་བཞགས་ན་ཨོ་སོགས་ཞུགས་པ་ལ་སྣ་རོ་ཉིས་བརྩེགས་ལས་མི་འབྱུང་རྒྱུལ། དེ་བོད་དུ་ཀློག་པ་ལ་གོའུ་ཏ་མའམ། ཀོའུ་ཤི་ཀ་སོགས་སྔོན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་མཁས་པ་དག་གིས་བཀོད་པ་ལྟ་བུའོ་”（23）ཞེས་གསུངས་ཏེ་ས་པཎ་གྱི་ལྟ་ཚུལ་བཀག་ཀྱང་ཨོཾ་དང་གོའུ་ཏ་མའམ། ཀོའུ་ཤི་ཀ་ལྟ་བུ་སྒྲ་རིང་པོ་དང་ཤིན་ཏུ་རིང་པོའི་ཁྱད་ཡིན་པ་ལས་འ་རིང་ཡོད་མེད་ཀྱི་ཁྱད་མིན་པ་ཤེས་སླ། ས་ཁུལ་དང་གྲུབ་མཐའ་ཁ་ཅིག་གིས་ད་ལྟ་ད་དུང་སྒྲ་རིག་གཞུང་ལུགས་སུ་འགལ་བའི་ཨོཾ་དང་ཨོཾ་ལྟ་བུའི་འབྲི་ཚུལ་དེ་དག་འདོར་ཐུབ་མེད་པ་ལྟར། དུས་རབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ནང་ཙམ་ལ་བརྩམས་པར་གྲགས་པའི་《རོང་ཟོམ་བཀའ་འབུམ་》དུ། “བྱ་བ་འཕྲའ་མོ་”ཞེས་དང་། “འདྀའ་ནྀ་འགྲོའ་བ་རིས་དྲུག་”（24）ཅེས་དང་“གཡོའ་བ་དང་མི་གཡོའ་བ་”（25）ཞེས་པ་སོགས་ཁྲི་རལ་སྔོན་གྱི་འབྲི་ཚུལ་ལྟར་འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་དུ་བྲིས་ཤིང་། དེ་བཞིན་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པར་འཚོ་བའི་བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་གྱི་《བསྟན་པ་རྒྱས་པ་རྒྱན་གྱི་ཉི་འོད་》ཀྱི་ཤོག་ངོས་དང་པོར། “ཤཀྱའི་གཙོའ་ལ་”ཞེས་དང། “རྩོད་དུས་ཀྱི་མགོའ་འཛིན་པའི་ཚེ”ཞེས་དང། “ཡིད་ཆེས་པའི་གནས་ཡིན་པའ་”ཞེས་པ། “ཡང་ན་རྒྱ་དཔེའ་ལས་”（26）ཞེས་པ་སོགས་འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་དུ་བྱུང་བའི་འབྲི་ཚུལ་མང་ཞིང་། ད་ལྟའང་འགའ་རེས་བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་གྱི་ལག་རྒྱུན་ལྟར། བརྡའ་སྤྲོད་པ་ཞེས་པའི་བརྡ་ལ་འ་མཐའ་འབྲི་བཞིན་ཡོད་པ་དེ་དག་ལས་ཁྲི་རལ་གྱི་དུས་སུ་བཅོས་སྒྱུར་གནང་བའི་བཀས་བཅད་དེར་དུས་རབས་བཅུ་པའི་རྗེས་སུ་དོ་སྣང་མེད་པར་གྱུར་ཞིང་། བཅོམ་ལྡན་རིག་རལ་གྱིས། “བཀས་བཅད་གསུམ་པ་ནི་ལྷ་བླ་མ་ཡེ་ཤེས་འོད་ཀྱི་དུས་ཀྱི་སྒྲ་བསྒྱུར་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཁོ་བོའི་བླ་མ་ཆག་ལོ་ཙཱ་བ་དགེ་སློང་ཆོས་རྗེ་དཔལ་(1197 -1265)ཡན་ཆན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་”（27）ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་མཁས་པ་རིན་ཆེན་བཟང་པོ་ནས་འགོ་ཚུགས་ཏེ་རིམ་བྱོན་མཁས་པ་མང་པོས་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་ལས་ད་ལྟའི་བརྡ་དག་གི་ལམ་དུ་ཞུགས་ཐུབ་ཡོད་ཀྱང་། དེ་ལྟའི་འགྱུར་ལྡོག་དེ་བཀས་བཅད་གསུམ་པར་ངོས་འཛིན་ཆོག་མིན་ད་དུང་དཔྱད་བར་ལུས་ཡོད།\nམདོར་ན། སྔོན་དུས་འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་དུ་སྤྱོད་སྲོལ་བྱུང་བ་དེ་དབྱངས་ཡིག་ཨི་ཨུ་དང་ཨེ་ཨོ་སོགས་བརྩེགས་པ་བུ་དྲུག་ཅན་ལའང་བྱུང་ཞིང་། དབྱངས་བཞི་གང་རུང་ཡོད་བཞིན་དུ་སླར་ཡང་འ་ཆུང་མཐའ་རྟེན་དུ་བྲིས་པ་སོགས་སྒྲ་མདོ་དང་རིགས་པའི་ལམ་སྲོལ་དུ་མི་གནས་པའི་འབྲི་ཚུལ་བྱུང་བ་དེ་ལས། འབྲི་སྲོལ་དེ་ནི་བོད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་ལ་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་རྟགས་སུ་ངོས་འཛིན་མི་རུང་བ་གསལ་པོར་ཤེས་ཐུབ་བོ།\nཁ་ཅིག་གིས་བོད་བཙན་པོའི་དུས་སུ་རྗེས་འཇུག་འ་ཡིག་སྦྱོར་བ་སོགས་ལ་དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་བཤད་དེ། ཞོལ་རྡོ་རིང་ངོས་སུ། “དཀུ་རྒྱལ་གཙིགས་གནང་བའི་མདོ་རྡོ་རིངས་ལ་ཡིག་གྲུ་བྲིས་པའ་”ཞེས་པའི་འ་ཡིག་ལྷག་བཅས་དང་ཀོང་པོ་དེ་མོ་ཁུལ་གྱི་བྲག་བརྐོས་ཡི་གེར།“གཙྀགས་འཕྲ་མེན་སྒྲོམ་བུ་སྩལད་བའྀ་དཔེར་བྲྀས་པའི་”（28）ཞེས་པའི་འ་ཡིག་རྫོགས་ཚིག་ཏུ་བཤད་པ་སོགས་ད་དུང་མང་དུ་སྤྲོས་འདུག་པ་དེ་དག་ནི་རྗོད་ཚིག་དུམ་བུ་རེ་རེའི་དོན་ལ་སེམས་པའི་བཤད་ཚུལ་ཏེ། དཔེ་དེ་དག་གིས་འ་ཡིག་དེར་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ནུས་པའམ་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡོད་པའི་རྟགས་སམ་རྒྱུ་མཚན་གྱི་གནད་ཅིག་གཏན་ནས་བསྟན་མེད་དེ། གལ་ཏེ་འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་དུ་བྱུང་བར་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད་ཟེར་ན། 《ལི་ཤིའི་གུར་ཁང་》གུ “དེའ་ལའ་ནིའ་ཞེས་པ་འ་ཡིག་མཐའ་རྟེན་སྦྱར་བ་ནི་སུམ་རྟགས་ཀྱི་དགོངས་པ་ཡིན་ཀྱང་དོན་ལ་ཐོབ་པ་གཞིར་བཅས་ནས་ཡི་གེ་ཉུང་བའི་སླད་དུ་བཞག་(བཞག་ནི་མཐའ་རྟེན་གྱི་འ་དེ་དག་དོར་པའི་དོན་ཡིན་)”（29）ཅེས་པའི་ཚིག་དུམ་དེའི་ནང་གི་དེའ་ལའ་ནིའ་ཞེས་པ་གསུམ་གྱི་འ་ཡིག་གིས་ལྷག་བཅས་དང་སྡུད་པ་དང་གཞན་འདྲེན་སོགས་ཀྱི་དོན་ཅི་ཞིག་བསྟན་ཡོད་ཚུལ་ཁྱོད་ཀྱིས་ལན་ཐོབ་ཅེས་དྲི་བ་བཏོན་ན་ཁྱོད་ལ་ལན་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་གི་ངོས་ནས་འ་ཡིག་གིས་བརྡ་སྤྲོད་ཚུལ་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱི་ཀུན་རྟོག་གི་ཡུལ་དུ་ནམ་ཡང་ཤར་རྒྱུ་མེད་པས་སོ། ཡང་། “ནམ་དུ་མྱྀ་གཏང་མའ་ཞིག་པར་བགྱྀའོ་”ཞེས་པའི་འ་ཡིག་ནན་གྱིས་བརྗོད་པའི་སྒྲ་དང་།“སྡེ་ཆ་གུདུ་མྱྀ་སྤོའ་མྱྀ་བསྒྱུར་བར་གནང་ངོ་”ཞེས་པའི་འ་ཡིག་སྡུད་པའི་དོན་ཡིན་པར་བཤད་ལ། འ་ཡིག་ཞིབ་འཇུག་པ་ཁ་ཅིག་གིས་འཆད་ཚུལ་དེར་ལེགས་པའི་ངོ་སོ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་མོད། ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ན། གོང་གསལ་ཚིག་གྲུབ་དེ་གཉིས་ལ་བརྗོད་སྟངས་ཀྱི་ཆ་ནས་ཁྱད་པར་མེད་པའི་བརྗོད་ཚིག་གཉིས་ཏེ། “མྱྀ་གཏང་མའ་ཞིག་”ཅེས་པ་ནི་ནམ་ཡང་མི་གཏོང་བ་དང་མ་ཞིག་པར་འཇོག་དགོས་པའི་དོན་དང་། “གུདུ་མྱྀ་སྤོའ་མྱྀ་བསྒྱུར་”ཞེས་པ་ནི་གཞན་དུ་མི་སྤོ་བ་དང་གཞན་དུ་མི་བསྒྱུར་བར་སྔར་བཞིན་འཇོག་དགོས་པའི་དོན་ཡིན་པས། སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀ་ནན་ཏན་དུ་བརྗོད་པའི་ཚིག་ཡིན་པ་ཚིག་དེའི་བབ་ལས་ཤེས་པ་ལས་འ་ཡིག་གི་ནུས་པས་ཅི་ཞིག་ཤེས་སུ་བཅུག གཞི་གཅིག་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པའི་གནད་ཀྱང་བརྗོད་བྱའམ་བརྗོད་གཞི་གཅིག་དང་དོན་གཅིག་ལས་མེད་པ་དེའི་ནུས་པ་ཡིན་པ་ལས་འ་ཡིག་གི་ནུས་པས་དོན་དེ་འདྲ་ཤེས་སུ་བཅུག་པ་ག་ལ་ཡིན། སྐབས་དེའི་འ་ཡིག་ལ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་འ་ཡིག་དེས་སྐབས་དེར་ནུས་པ་ཇི་ལྟར་ཐོན་སྟངས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དམ་བརྡ་སྤྲོད་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཤད་དགོས་ཏེ། དེ་འདྲའི་ཆོས་ཉིད་དང་བརྡ་སྤྲོད་ཚུལ་བཤད་རྒྱུ་མེད་པར་ཚིག་གི་དོན་ཅི་ལ་བབ་ཡོད་པའི་དོན་དེ་དག་མཐའ་རྟེན་འ་ཡིག་གི་ནུས་པས་ཡིན་པར་བཤད་པ་ནི་བབ་འབྲེལ་མེད་པའི་གཏམ་ཁོ་ནའོ། བོད་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་ཁག་ཏུ་འ་ཆུང་རྗེས་འཇུག་གི་ཚུལ་དུ་བྱུང་བ་དཔེར་ན། “ཁྲོམ་གྱི་བྲང་མ་ལགས་པའ་བྲང་གཞན་ནས་རྐུས་པའྀ་ཁྲིམས་” ( P. T.1075 -25)ཞེས་པའི་དོན་ནི་ཁྲོམ་གྱི་བྲང་ངམ་སྐར་ནང་དུ་མ་ཡིན་པར་སྐར་གཞན་ནས་རྐུས་པའི་ཁྲིམས། ཞེས་པ་ཡིན་པས། ཁྱོད་ལྟར་ན་སྐབས་དེའི་“པའ་”ཡི་འ་དེར་ར་སྒྲ་ལྟར་གོ་བ་ལེན་དགོས་པར་འགྱུར་མོད། དུས་སྐབས་དེ་དང་དེང་སང་གི་ཁ་སྐད་ཀུན་ཏུ། རང་གི་སྒར་མ་ཡིན་པ་སྒར་གཞན་ནས། ཞེས་“པ་”རྐྱང་ལྟར་བརྗོད་ཀྱང་དོན་ལ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཚིག་དུམ་ཞིག་ཡིན། དེ་བཞིན། “ལྡེག་རེན་པའ：མནོན：སྣང：གྲགས：དང་། ཁེ་རྒད་མདོ་སྣང་ལས་སྩོགས་པ་ལོག་སྟེ་” (1. 0. 750 - 100) ཞེས་པའི་“པའ་”དེ་ཡང་བདག་པོ་ངོས་བཟུང་གི་སྒྲ་འདི་ལས་གོ་རྒྱུ་གཞན་མེད་པ་དང།“ཟླ་གོང་གི་བུ་ཚའ་རྒྱུད་འཕེལད་གྱྀ་ལག་ན་བྲན་ཞིང་འབྲོག་སོག་ཚལ་ལས་སྩོགས་ཏེ་དབང་ངོ་ཅོག་”(ཞོལ་རྡོ་རིང་གི་བྱང་ངོས་ཡིག་ཕྲེང50)ཞེས་པའི་“ཚའ་”དེ་ཡང་བུ་རབས་ཚ་རྒྱུད་ཀྱི་དོན་ཏེ། སྐབས་དེར་བུ་ཚའ་རྒྱུད་འཕེལད་ཞེས་པའི་ཚིག་གི་འབྲི་སྲོལ་འདི་ལས་འ་ཡིག་ཡོད་མེད་དང་འབྲེལ་བའི་དོན་སྟོན་ཚུལ་གཞན་ཅི་ཡང་མེད། ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོད་ཟེར་ན། རྡོ་རིང་དེར། “ཟླ་གོང་གི་བུ་ཚ་རྒྱུད་འཕེལད་གྱི་རྣམས་”(ཞོལ་རྡོ་རིང་གི་བྱང་ངོས་ཡིག་ཕྲེང་39) ཞེས་དང་། “བུ་ཚ་རྒྱུད་པེལད་ལས་”(ཞོལ་རྡོ་རིང་གི་བྱང་ངོས་ཡིག་ཕྲེང44)ཞེས་པའི་ཚ་ཡིག་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྔ་མ་བཞིན་འ་ཡིག་མེད་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཁྱོད་ཀྱིས་བཤད་དགོས་ཏེ། དེ་ལྟའི་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ་མེད་པར་རང་གི་འདོད་ཕྱོགས་ཁོ་ན་བཤད་དེ་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་དོ་སྣང་ཙམ་ཡང་མེད་པར་དཔྱད་རྩོམ་སྤེལ་བ་དེ་ནི་ངེས་པར་དུ་དེང་སང་གི་ལུགས་སུ་བྱས་ན་འོས་ཀྱང། གཞན་གྱིས་ཅི་ཟེར་ལ་མ་ཉན་པར་རྣ་བཀབ་ནས་སྡོད་ས་མེད་པས་གཟབ་གཟབ་བྱས་ན་ལེགས། འདིའི་ཐད་《ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང་》དུ། “བོད་ཀྱི་སྐད་ཕལ་ཆེ་བའི་གདངས་ནི་རིང་ཆ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་མཐའ་རྟེན་གཞན་མེད་པའི་རྗེས་སུ་འ་མཐའ་སྦྱོར་བ་ཡང་བོད་སྐད་ཀྱི་གདངས་དང་མཐུན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ་”ཞེས་དང།“འོན་ཀྱང་ད་ལྟའང་འགའ་རེའི་ལག་རྒྱུན་དུ། བརྡའ་སྤྲོད་པ་ཞེས་པའི་བརྡ་ལ་འ་མཐའ་འབྲི་བ་མ་དག་པར་བརྗོད་མི་རུང་”（30）ཞེས་མཐའ་རྟེན་གཞན་མེད་པའི་རྗེས་སུ་འ་མཐའ་སྦྱོར་བ་ནི་གདངས་རིང་ཆ་ཅན་མཚོན་བྱེད་དང་། བརྡའ་ལྟ་བུའི་མཐའ་རྟེན་འ་དེ་གོམས་སྲོལ་དུ་ངོས་འཛིན་དགོས་ཚུལ་གསུངས་པ་ཙམ་ལས་དེ་ལྟའི་འ་ལ་བརྡ་སྤྲོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡོད་ཚུལ་གསུངས་མེད་ཅིང་། བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་སི་ཏུས། “ཡི་གེ་གཅིག་ཡིན་ཡང་བཤད་མ་ཐག་པ་ལྟར་རྗེས་འཇུག་དངོས་སུ་མེད་ཀྱང་དོན་གྱིས་ཐོབ་པས་དའ་ཞེས་ཡི་གེ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཡི་གེ་གཉིས་ཚོགས་པའི་མིང་གི་མཚན་གཞི་དང་”（31）ཞེས་ཡི་གེ་རྐྱང་པའི་རྗེས་སུ་མཐའ་རྟེན་འ་བྱུང་བ་ནི་ཡི་གེ་དུ་མ་འདུས་པ་ལས་མིང་གྲུབ་པའི་མཚན་གཞིར་གསུངས་པ་དང་། མཁས་དབང་པྲ་སྟིས། “དེས་ན་རྗེས་འཇུག་གཞན་དགུ་པོ་གང་རུང་མེད་པའི་མཐར་འ་ཡིག་རེ་ངེས་པར་བཞག་པ་སྒྲ་བསྒྱུར་སྔ་མ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་ལ། དཔེར་ན། ཀ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཚེ་རྗེས་འབྲེལ་དུ་ཨ་ཡིག་མི་གསལ་པའི་ཚུལ་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་”（32）ཞེས་སྔོན་གྱི་ཡི་གེ་རྐྱང་པའི་རྗེས་སུ་འ་མཐའ་རྟེན་གྱི་ཚུལ་དུ་བྱུང་བ་དང་། དེང་སང་ད་དུང་མི་མངོན་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པར་བཤད་པ་ནི།“རྗེས་མཇུག་བཅུ་པོ་མ་ཞུགས་ན། མིང་གཞན་སྦྱོར་བ་ཡོད་མི་སྲིད་”ཅེས་པའི་གཞུང་ཚིག་དང་། རྔོག་ལོ་ཆེན་པོས། “རྐྱང་པ་འཕུལ་ལ་འ་མཐའ་དགོས། ......དེ་ཕྱིར་འ་ནི་མཐའ་རྟེན་ཕྱེད་”ཅེས་གསུངས་པ་དེ་དག་གི་དགོངས་པར་བསྟུན་པའི་འགྲེལ་མཛད་ཚུལ་ཡིན་པ་ལས་དབྱངས་སྲོག་ཞུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཡིན་ཚུལ་གཏན་ནས་གསུངས་མེད། ཁ་ཅིག་གིས།“ཁའ་ཞེས་པ་འདིར་འ་མཐའ་སྦྱར་བ་བསྡུས་པའི་ཁ་ཡིག་གིས་སྨྲ་བྱེད་ཁ་ཡི་དོན་སྟོན་ལ། འ་མཐའ་གཏན་ནས་མ་སྦྱར་བའི་ཁ་ཡིག་གིས་སྨྲ་བྱེད་ཁ་ཡི་ཁམས་ཙམ་ལས་དོན་དངོས་སྟོན་དུ་མེད་དེ་”（33）ཞེས་སོགས་སྨྲ་བར་བྱེད་མོད། ཁ་ཡིག་གི་མཐའ་རྟེན་དུ་འ་ཡིག་བྱུང་བ་སྔོན་གྱི་འབྲི་ཚུལ་ཙམ་ཡིན་པ་ནི་ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་ཡི་གེར། “ཁའ་ཡང་མི་བདེ་”（34）ཞེས་བྱུང་བ་ལྟར་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་ཁ་ཡིག་ལ་མཐའ་རྟེན་འ་བྱུང་མིན་གྱིས་དོན་སྟོན་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཡོད་ཟེར་ན། ཀའ་དང་ཀ་ལ་སོགས་པ་མཐའ་ཡས་པའི་ཡི་གེ་རྣམས་ལ་དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་འབྱེད་དགོས་པར་འགྱུར་བ་སོགས་ཧ་ཅང་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་འདྲ་བ་སྔོན་དང་ཕྱིས་ཀྱི་གཞུང་དུ་མ་བྱུང་བས། དེ་ནི་དོན་ལ་སྦྱོར་དུ་མེད་པའི་འཆད་སྟངས་ཙམ་ཡིན་པ་ཤེས་པར་གྱིས།\nབོད་ལ་དབྱངས་ཡིག་ལྔ་ཡོད་པར་འདོད་པ་ཁ་ཅིག་གིས་ཐོན་མིའི་ཡིག་ཕུད་དུ་གྲགས་པ། “ཞལ་རས་གསལ་ལ་ངང་མདངས་གང་བ་བཟང་། ་་་་”ཞེས་པ་དང། 《སྙན་ངག་དབྱངས་ཅན་དགྱེས་གླུ་》ལས། “དཔལ་ལྡན་བླ་མ་དམ་པ་གང་། །གདན་ས་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བ་ན། །ངག་དབང་འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཞལ་ནས། ། དཀའ་གནད་གཞལ་བ་རབ་འབྱམས་གྲགས། །”（35）ཞེས་པ་སོགས་དབྱངས་ཨ་ངེས་ཀྱི་སྙན་ངག་རྩོམ་སྲོལ་བོད་ལ་བྱུང་བ་རྣམས་དཔེར་བྱས་ཏེ། རྩོམ་སྟངས་དེ་རིགས་ནི་བོད་ཀྱི་ཡི་གེར་ཨ་སྲོག་ཞུགས་ཡོད་པའི་དཔང་པོར་བྱེད་མོད། ཞིབ་ཏུ་བརྟགས་ན། རྩོམ་སྟངས་དེ་རིགས་ནི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་དབྱངས་ཨ་ངེས་ཀྱི་འབྲི་ཚུལ་ལམ་རྩོམ་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་ལམ་ནས་བརྩམས་པའི་དཔེ་ཡིན་ཏེ། མཁས་པའི་དབང་པོ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་གྱིས། འདིར་བོད་ཀྱི་དབྱངས་ངེས་ཀྱི་དཔེར་བརྗོད་འཇོག་ཚེ་དབྱངས་བཞི་བོ་གང་ཡང་མེད་པའི་ཡི་གེ་དང་མིང་ཚིག་ལ་འཕགས་ཡུལ་གྱི་ཨ་སྲོག་ཞུགས་ཀྱིས་ཚབ་བྱས་ཏེ། དབྱངས་ཨ་གཅིག་པུར་ངེས་པ་ཞེས་དཔེར་བརྗོད་སྔ་མ་དག་གིས་བཞག་པ་ལྟར་བ་དཀའ་བའི་སྐབས་དེ་ལྟར་བས་ཆོག་གོ་”（36）ཞེས་བོད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུ་ལ་དབྱངས་བཞི་མ་རྦུར་བའི་ཆི།ག་བཅད་རྩོམ་ཚུལ་དེ་ནི་ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཨ་སོགས་དབྱངས་ངེས་ཀྱི་རྩོམ་སྟངས་དཔེར་བྱས་ནས་བརྩམས་པ་ལས་བོད་རང་གི་ཡི་གེའི་ཁྱད་ཆོས་ལྟར་མིན་པ་གསལ་པོར་གསུངས་ཡོད། དེ་ལྟའི་དཔེ་དང་རང་གི་ཡི་གེའི་ཁྱད་ཆོས་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་མ་ཕྱེད་པར་རྒྱ་གར་གྱི་དབྱངས་ཨ་ངེས་ཀྱི་རྩོམ་སྟངས་དེ་བོད་ལ་བྱུང་བར་གཞིགས་ནས་བོད་ཀྱི་ཡི་གེའི་སྲོག་ཏུ་དབྱངས་ཨ་ཞུགས་པར་བཤད་པ་ནི་ཆུ་ནང་གི་ཟླ་བ་དེ་ནམ་མཁའི་ཟླ་བ་དངོས་ལ་འཁྲུལ་བ་དང་ཁྱད་པར་མེད། འདྲ་བ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བྱས་ནས་མིན་པ་ཡིན་པར་བཤད་པ་དེ་བསྡུས་གྲྭར་བྱང་བའི་ལུགས་སུ་མཛེས་ཀྱང་དངོས་དོན་དཔྱོད་པར་ཤིན་ཏུ་མི་འོས་པས། དཔེར་བལྟས་པ་ཡིན་མིན་དང་རང་རང་གི་ཡི་གེའི་ཁྱད་ཆོས་ལྟར་བྱས་པ་ཡིན་མིན་གྱི་ཁྱད་པར་འབྱེད་ཤེས་དགོས། ཁ་ཅིག་གིས་ཐོན་མིའི་ཡིག་ཕུད་དུ་གྲགས་པ་དེ་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་སྙན་རྩོམ་ཡིན་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དུ། 《རྭ་ལོ་ཙཱ་བའི་རྣམ་ཐར་》དུ། “གྱེར་དུ་ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊའི་རྡོ་ལ་བརྐོས་པ་ཅིག་མཇལ་ཚེ་ཡི་གེ་ལས་བདུད་རྩི་བབས་”（37）ཞེས་བྱུང་བ་དེ་བཀོད་ཡོད་ཀྱང། ཞིབ་ཏུ་བསམས་ན། གྱེར་ཞེས་པའི་ས་ཆ་དེ་ད་ལྟའི་བཙུན་མོའི་ཚལ་དགོན་དུ་ངོས་འཛིན་ཆོག་མིན་དང་། ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊའི་རྡོ་ལ་བརྐོས་པའི་ཡི་གེ་ཞེས་པ་དང་། ད་ལྟའི་ཐོན་མིའི་ཡིག་ཕུད་དུ་གྲགས་པ་དེ་གཉིས་བསྟན་ཡུལ་སོ་སོ་བ་ཡིན་ནམ་མིན་གྱི་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་ཐག་གཅོད་མ་ཐུབ་པར་རྭ་ལོ་ནི་ད་ལྟའི་ཐོན་མིའི་ཡིག་ཕུད་དུ་གྲགས་པ་དེ་མཐོང་མཁན་ཡིན་པར་བརྗོད་མི་ནུས། གཞན་ཡང་རྣམ་ཐར་དེར། “ཤོང་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ལ་སོགས་སློབ་མ་སུམ་སྟོང་ཙམ་འདུས་”（38）ཞེས་འཁོད་པའི་ཤོང་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ནི་སྤྱི་ལོ་1240ལོའི་ཡས་མས་སུ་འཁྲུངས་པའི་ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་ཏེ་དེབ་ཐེར་གཞན་དུ། “གཤོང་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་དང་གཤོང་བློ་བརྟན་སོགས་”（39）ཞེས་དང་“གཤོང་སྟོན་ནི། ......མཚན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་”（40）ཞེས་པའི་འབྲི་ཚུལ་བྱུང་ཡོད་པ་དེ་ཡིན། དེ་ལྟར་ན། རྭ་ལོ་ཙཱ་བ་ནི་སྤྱིལོ་1016ལོར་འཁྲུངས་པར་གྲགས་པ་ནས་ཤོང་སྟོན་འཁྲུངས་དུས་སུ་མི་ལོ་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་འགོར་ཞིང་དེའི་རྗེས་སུ་ད་དུང་འཚོ་བཞིན་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། སྤྲུལ་པའི་ལོ་ཙཱ་བ་མི་ལོ་དེ་ཙམ་བཞུགས་པར་བཤད་ཀྱང་བོད་པས་ཁས་ལེན་མི་བཏུབ་པ་ཞིག་མིན་མོད། དེ་ལྟར་ཁས་བླངས་ཚེ་རྭ་ལོའི་ཚ་བོ་རྭ་ཆོས་རབ་ནི་ཤོང་སྟོན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་གྱི་དུས་སྐབས་སམ་དེའི་རྗེས་སུ་འཁྲུངས་པར་ཁས་ལེན་དགོས་ཏེ། ཁོང་ནི་རྭ་ལོ་འདས་ནས་ཡུན་རིང་སོང་དུས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་རྩོམ་པ་པོ་ཐོག་མ་དེ་ཡིན་པས་སོ། དེའི་སྲས་རྭ་ཡེ་ཤེས་སེང་གེ་ནི་རྭ་ལོའི་རྣམ་ཐར་གྱི་མཇུག་སྐྱོང་མཁན་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་འཚོ་བཞུགས་ཀྱི་དུས་གསལ་པོ་མི་ཤེས་ཀྱང་ཧ་ལམ་དུས་རབས་14ནས་15པའི་ནང་ཙམ་ལ་ཡིན་པར་ངོས་འཛིན་བྱས་ཀྱང་འགལ་བ་མེད་པར་འགྱུར། དུས་སྐབས་དེར་བོད་ལ་《སྙན་ངག་མེ་ལོང་》དར་ནས་ཡུན་རིང་སོང་ཞིང་། རྗེ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུའི་བྱ་དཀའི་སྙན་ངག་རྩོམ་པ་ལ་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པའི་མཁས་པ་མང་པོ་བཞུགས་དུས་ཤིག་ཡིན། གང་ལྟར་《རྭ་ལོའི་རྣམ་ཐར་》ནི་དེ་འདྲའི་དོགས་གཞི་མང་པོ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ལྷག་པར་དུ་“གྱེར་དུ་ཐོན་མི་སམྦྷོ་ཊའི་རྡོ་ལ་བརྐོས་པ་ཅིག་མཇལ་ཚེ་ཡི་གེ་ལས་བདུད་རྩི་བབས་”ཞེས་འཁོད་པ་དེ་ཐོན་མིའི་ཡིག་ཕུད་དུ་བསྟན་པ་ཡིན་མིན་མི་ཤེས་བཞིན་ཐོན་མིའི་ཡིག་ཕུད་དུ་གོ་དགོས་པར་བཤད་པ་ནི་ཨུ་ཚུགས་ཀྱི་ཚུལ་ལས་མ་འདས་ཤིང་། དེ་འདྲ་རྒྱུ་མཚན་དུ་བཀོད་ནས་ཡིག་ཕུད་སྙན་ངག་དེ་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཡིན་པར་བཤད་པ་ནི་ལོང་བས་གླང་ཆེན་ལ་རེག་པའི་དཔེ་ལྟར་གདེང་ཚོད་མེད་པའི་ལུང་འདྲེན་དུ་གྱུར། ཡིག་ཕུད་སྙན་ངག་རང་ངོས་ནས་དབྱངས་ཨ་ངེས་ཀྱི་རྩོམ་ཉམས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་ཡིག་རྙིང་གི་རྣམ་པ་ཏོག་ཙམ་ཡང་མེད་པས། དེ་ནི་ཕྱིས་དུས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིན་པའི་རྟགས་སུ་གསལ་ལ། གཞན་ཡང་སྔོན་གྱི་ཟེར་སྒྲོས་ཡིན་པར་བཤད་ནས་བརྟག་དཔྱད་མེད་པར་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་མི་རུང་བ་ནི་རྟོན་བཞི་རིགས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཏེ། བརྟགས་ན་དཔྱད་གཟོད་མེད་པའི་བཤད་རྒྱུན་གང་མང་ད་ལྟ་ད་དུང་དམངས་ཁྲོད་དུ་ལུས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་ལུགས་དེ་འདྲ་ཤེས་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་ཡིག་ཕུད་སྙན་ངག་དེ་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་རྩོམ་ཡིན་པར་བས་ཀྱང་། དཔེར་བལྟས་པའི་རྩོམ་ཚུལ་ལས་མ་འདས་ཤིང་། དཔེར་བལྟས་པའི་རྩོམ་སྟངས་དེ་རིགས་བོད་ལ་ཇི་འདྲ་བྱུང་ཡང་། དེས་བོད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་ཀྱི་སྲོག་ཏུ་དབྱངས་ཨ་འདི་ཞུགས་ཡོད་པའམ་བོད་ལ་དབྱངས་ལྔ་ཡོད་ཚུལ་བསྒྲུབ་མི་ཐུབ།\nདེ་ལྟར་བོད་ལ་དབྱངས་བཞི་གསལ་བྱེད་སུམ་ཅུར་ངེས་ཤིང་། བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་ཁག་ཏུ་དབྱངས་ཨ་འདི་ཡི་གེ་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་པ་སོགས་མང་དུ་གླེང་བ་རྣམས་ནི་བོད་ལ་དབྱངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ལྔ་ཡོད་ཚུལ་བཤད་པ་མིན་པར་ཡི་གེ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་སྐད་རིགས་ཀུན་གྱི་གདངས་ལ་དབྱངས་ཨས་མ་ཁྱབ་པ་མེད་པའི་སྒྲ་རིག་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་བཞེད་ཚུལ་གྱི་དོན་སྤྱི་ལས་བརྩམས་ཏེ་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་སྟེ། མི་རིགས་འདིའི་སྐད་ཀྱི་གདངས་ལ་དེ་ལྟའི་ཁྱད་ཆོས་ཐུན་མོང་བ་ལྡན་ཚུལ་བཤད་པ་རེད། རྗེ་ས་པཎ་ནི་བོད་ལ་དབྱངས་ལྔ་དང་བཞི་གཉིས་ཀ་གསུང་མཁན་དུ་གྱུར་ཞིང་། དེ་བཞིན་བོད་ཀྱི་བརྡ་སྤྲོད་སྨྲ་བ་མི་ཉུང་བ་ཞིག་གིས་བོད་ལ་དབྱངས་ཡིག་དུ་ཡོད་ཐད་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེའི་ཁྱད་ཆོས་སུ་སྦྱར་ནས་བཤད་ཆོག་པའི་རིགས་ལམ་བསྟན་ཡོད་ཀྱང་། འདིར་སུམ་ཅུ་པ་མཛད་པོས་ཀ་ལི་སུམ་ཅུ་དང་ཨི་སོགས་དབྱངས་བཞིའི་གྲངས་གསལ་བར་བསྟན་གནང་བ་དང་། ཞྭ་ལུ་ལོ་ཆེན་དང་མཁས་དབང་སི་ཏུ་དང་པྲ་སྟི་རིན་པོ་ཆེ། དཔལ་ཚེ་ཏན་ཞབས་དྲུང་སོགས་སྔོན་གྱི་མཁས་དབང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་བོད་ལ་དབྱངས་བཞི་བཞེད་པའི་དགོངས་པའི་ཚུལ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། ཡི་གེའི་རྩོམ་གཞིར་གྱུར་བའི་སྐད་ཀྱི་གདངས་དང་བཟོས་པའི་ཡི་གེ་གཉིས་ཀྱི་རྟེན་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་སྟེ། སྔ་མ་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཕྱི་མ་མེད་པ་དང་དབྱངས་ཡིག་ངོས་ནས་བཤད་ན་སྐད་རིགས་ཀུན་གྱི་གདངས་སུ་ཡོད་པའི་ཨ་དང་མི་རིགས་སོ་སོས་བཟོས་པའི་ཡི་གེར་བྱུང་བའི་ཨ་སོགས་ངོ་བོ་གཅིག་ཀྱང་སྤྱོད་སྟངས་དང་ནུས་པའི་ཐད་ཁྱད་པར་ཡོད་ཚུལ་དང་། སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་དང་ཐུན་མིན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ངོས་ནས་གོ་བ་ལེན་དགོས་པའི་ཚུལ་སོགས་རགས་ཙམ་གླེང་བ་ཡིན།\nབརྒལ་བརྟག་རྦ་ཀློང་དྲག་པོ་འཁྲུལ་ལ་བལྟ། །ལུང་རིགས་གནམ་ལྕགས་བུ་ཡུག་འཚུབ་པའི་དཔེ། །གངས་ཅན་མཁས་མང་རྩོད་པའི་གར་སྟེགས་སུ །རྒྱུ་མཚན་མེད་པར་འཇུག་པ་འོས་མ་ཡིན། །གསུང་རབ་བརྡ་དག་ཕྱི་མོའི་ཡང་དག་དོན། །འོད་ཚོད་བྱེད་པ་ཤིན་ཏུ་མི་འོས་པས། །སྣ་ཚོགས་ཐབས་ཀྱིས་གོ་དོན་འཚོལ་བ་ལ། །ནན་ཏན་བསྐྱེད་པ་སྔོན་གྱི་སྲོལ་ལུགས་ཡིན། །\n①《ས་སྐྱའི་བཀའ་འབུམ》(པོད་གསུམ་པ།) འིང་དཔར། ཤོག་ངོས.14ལ་གསལ། སྤྱིའི་ཤོག་ངོས.542ལ་གསལ།\n②⒆（27）《སྒྲའི་བསྟན་བཅོས་སྨྲ་བ་རྒྱན་གྱི་མེ་ཏོག》《བཀའ་གདམས་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》དེབ་53པ། སྤྱིའི་ཤོག་ངོས359 -360-366-368 368ལ་གསལ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007ལོ།\n③《སུམ་རྟགས་སྐོར་གྱིདཔེ་་རྒྱུན་དཀོན་པོ་འགའ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྒྲིགས་པ་མུ་ཏིག་ཕྲེང་བ་》 ཤོག་ངོས7ལ་གསལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2009ལོ།\n④⑤⑥⒀⒁⒄（30）《ཐོན་མིའི་ཞལ་ལུང་》 ཤོག་ངོས65དང63 66 66 71 69 70 -71ལ་གསལ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། l980ལོ།\n⑦《བོད་ཀྱི་ཡིག་སྲོལ་དར་ཚུལ་བརྗོད་པའི་གཏམ་བློ་གསར་དགའ་སྟོན་》རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོས་བརྩམས། 《བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་ལེགས་རྩོམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་བློ་གསལ་འཇུག་ངོགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ་》 ཤོག་ངོས་12ལ་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2012ལོ།\n⑧《རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཆོའི་གསུང་འབུམ་》(པོད་དྲུག་པ།) ཤོག་ངོས402ལ་གསལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོ།\n⑨⑩（32）《པྲ་ཏི་རིན་ཆེན་དོན་གྲུབ་ཀྱི་སུམ་རྟགས་དགོངས་འགྲེལ་》 ཤོག་ངོས་15དང་120ལ་གསལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1980ལོ།\n⑾⑿《རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཆོའི་གསུང་འབུམ་》(པོད་ལྔ་པ།) ཤོག་ངོས382ནས383ལ་གསལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1997ལོ།\n⒂（31）《ཀརྨ་སི་ཏུའི་སུམ་རྟགས་འགྲེལ་ཆེན་》 ཤོག་ངོས250དང129ལ་གསལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1992ལོ།\n⒃《དབྱངས་གསལ་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཐོག་ནས་ཨ་ཡིག་དབྱངས་སུ་འདོད་ཚུལ་བཤད་པ་》ཞེས་པ་《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་》 2008ལོའི་དུས་དེབ3པ། ཤོག་ངོས46ལ་གསལ།\n⒅《སྒྲའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པ་བཞུགས་སོ་》ཞེས་པ་《བསྟན་འགྱུར་》 དེབ།15པ། སྣ་ཚོགས། ༼ཅོ༽ ཤོག་ངོས449ལ་གསལ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2004ལོ།\n⒇（22）《ཨཱ་ཀྱ་ཡོངས་འཛིན་གྱི་བཀའ་འབུམ་བཞུགས་སོ་》(སྨད་ཆ) ཤོག་ངོས་119དང398ལ་གསལ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2011ལོ།\n（21）《དག་ཡིག་ཉེ་མཁོ་བསྡུས་པ་》 《བཀའ་གདམས་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》 པོད2པ། ཤོག་ངོས67ལ་གསལ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007ལོ།\n（23）（39）（40）《ཆོས་འབྱུང་བསྟན་པའི་པད་མ་རྒྱས་པའི་ཉིན་བྱེད་》《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》༼ཚ༽ཤོག་ངོས392 600420བཅས་ལ་གསལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོ།\n（24）（25）《རོང་ཟོམ་བཀའ་འབུམ་》ཤོག་ངོས305དང་308ལ་གསལ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1999ལོ།\n（26）《བཀའ་གདམས་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་》 དེབ་51པ། 《བསྟན་པ་རྒྱས་པ་རྒྱན་གྱི་ཉི་འོད་》བྲིས་མ། ཤོག་ངོས7ལ་གསལ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2007ལོ།\n（28）《བོད་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་འ་ཡིག་སྦྱོར་ཚུལ་ལ་དཔྱད་པ་》ཞེས་པ་《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་》 2010ལོའི་དུས་དེབ3པ། ཤོག་ངོས48ལ་གསལ།\n（29）《ལི་འིའི་གུར་ཁང་》 ཤོག་ངོས་2ལ་གསལ། མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005ལོ། དཔར་ཐེངས་2པ།\n（34）《ཏུན་ཧོང་ནས་ཐོན་པའི་གནའ་བོའི་བོད་ཡིག་ཤོག་དྲིལ་》 ཤོག་ངོས292ལ་གསལ། P. T. 1057 -52 -53 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1983ལོ།\n（35）ཨ་ལག་ཤའི་《སུམ་རྟགས་ཀྱི་དོན་གོ་སླ་བར་བཤད་པ་》 ཤོག་ངོས་103ལ་གསལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོ།\n（36）《རྗེ་དམུ་དགེ་བསམ་གཏན་རྒྱ་མཆོའི་གསུང་འབུམ་》 (པོད་བཞི་པ།) ཤོག་ངོས་270ལ་གསལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།1997ལོ།\n（37）《རྭ་ལོ་ཙཱ་བའི་རྣམ་ཐར་》 ཤོག་ངོས262ལ་གསལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2012ལོ།\n（38）《རྭ་ལོ་ཙཱ་བའི་རྣམ་ཐར་》 ཤོག་ངོས71དང279ལ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོ།


ཧྥ་རན་སིའི་འོས་བསྡུ་དང་། ར་ཞི་ཡ། དམངས་གཙོ། རྒྱལ་སྤྱིའི་བདེ་འཇགས་བཅས་ཀྱི་འབྲེལ་བའི་སྐོར་ལ་དོགས་སློང་། - བོད་ཀྱི་དུས་བབ།\nས་ཁོངས། ནུབ་ཡུ་རོབ།(Western Europe)\nམི་འབོར། ས་ཡ་ ༦༦ (66 million)\nད་ལྟའི་སྲིད་འཛིན། ཧྥུ་རུང་སོ་ཨོ་ལུང་། (François Hollande)\nརྒྱལ་ས། ཕེ་རེ་སི། (Paris)\nདམག་དོན་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྟོབས་ཤུགས། འཛམ་གླིང་གི་ཨང་དྲུག་པ། #6\nཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས། གུ་ཡངས་དམངས་གཙོ།(Liberal democracy)\nདམངས་གཙོའི་མ་དཔེ། ཕྱེད་སྲིད་འཛིན་ལམ་ལུགས་སམ་སྲིད་འཛིན་གྲོས་ཚོགས་ལམ་ལུགས། (Semi-presidentialism)\nཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་གྱི་སྔོན་འགྲོའི་འོས་བསྡུ་མ་བསླེབས་གོང་གི་ཟླ་གཅིག་གི་སྔོན་ཏག་ཏག་སྟེ། ༢༠༡༧ ལོའི་ཟླ་ ༣ པའི་ཚེས་ ༢༤ ཉིན་རྒྱལ་ཞེན་རིང་ལུགས་ཤུགས་ཆེར་(far-right populists & nationalists)ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་མཁན་དང་། གོ་ལ་གཅིག་གྱུར། (antiglobalist)ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་(Euroskeptic)ཕྱི་མི་གནས་སྤོ་དང་(anti-immigrant )འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་ཐོག་ལ་ལངས་ཕྱོགས་མཁྲེགས་པོ་འཛིན་མཁན་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ཡོངས་འཐབ་ཕྱོགས་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པའི་(Front National)མགོ་ཁྲིད། ༢༠༡༧ ལོའི་ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་འོས་མི་མཐའ་མ་གཉིས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ཚུད་ཡོད་པའི་ལྕམ་མཱ་རུན་ལུ་པཎ་(Marine Le Pen)ལགས་ར་ཤི་ཡའི(Russia)རྒྱལ་ས་མོ་སུ་ཁོ་(Moscow)རུ་བསྐྱོད་དེ། (1) ༢༠༡༧ ལོའི་འཛམ་གླིང་གི་དབང་ཤུགས་ཆེ་ཤོས་སུ་འབོད་པའི་ར་ཤི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་ལཱ་ངྷེ་མར་པུ་ཊིན་(Vladimir Putin)དང་ཐུག་འཕྲད་བྱས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་དྲ་ཐོག་ཏུ་ཁྱབ་པ་ནས་བཟུང་།(2) དེང་སྐབས་འཛམ་གླིང་ནང་གི་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཉམས་རྒུད་ཐད་ལ་དོ་ཁུར་གནང་མཁན་དང་། ཤེས་ཡོན་པའི་སྡེ་ཡི་ཆབ་སྲིད་དབྱེ་ཞིབ་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་འདི་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་རྣམ་པའི་ཐུག་འཕྲད་ཀྱི་ཤུགས་རྐྱེན་དང་དེའི་མཇུག་འབྲས་སྐོར་ལ་གླེང་སློང་ཤུགས་ཆེན་བྱེད་བཞིན་ཡོད། (3)\nར་ཤི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་ལཱ་ངྷེ་མར་པུ་ཊིན་ནི་ད་ལྟའི་དུས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་གི་མི་དབང་ཐང་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་ལ། ཁོའི་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་ར་ཤི་ཡའི་གོང་མའི་རྒྱལ་ཁམས་(Tsar empire)སླར་གསོ་བྱས་ཏེ། ར་ཤི་ཡ་འཛམ་གླིང་གི་དབང་སྒྱུར་བྱེད་པོ་ལྟེ་བ་བཟོ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། (4)དཔེར་ན། པུ་ཊིན་གྱི་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་སྐྱེད་ཀྱི་བསམ་བློའི་དབང་གིས། ར་ཤི་ཡའི་དྲག་དམག་གིས་ཇཱོར་ཇི་ཡ་(Georgia)དང་ཡཱོ་ཁི་རེན་(Ukraine)སོགས་ལ་དབང་སྒྱུར་གྱི་དམག་འཁྲུག་བསླངས་ཚར་ཡོད་ལ། (5)ཁོའི་རྨི་ལམ་དེ་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པར། ནུབ་གླིང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཆེ་ཁག་གི་ཚོགས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་གྱུར་ཟིན་པའི་ཉེ་འཁོར་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མ་ཡང་ཕྱིར་རང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་བསྡུ་དགོས།\nའོན་ཀྱང་ནུབ་གླིང་གི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་ཁོང་ཚོའི་ཐུན་མོང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཆེ་ཁག་གི་སྟོབས་ཤུགས་དེས་པུ་ཊིན་གྱི་ཧམ་སེམས་ལྡན་པའི་ལས་གཞི་དེ་ལེགས་འགྲུབ་ཡོང་བར་འགོག་རྐྱེན་བཟོ་བཞིན་ཡོད་སྟབས། བྱང་ཨ་རི་དང་ཡུ་རོབ་ཁུལ་གྱི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དང་དེ་དག་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག དཔེར་ན། འཛམ་གླིང་དམག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྗེས་སུ་བཙུགས་པའི་ནུབ་གླིང་རྒྱ་མཚོ་བྱང་མའི་དམག་དོན་སྒྲིག་འཛུགས་(North Atlantic Treaty Organization)དང་། ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་(European Union)སོགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ཆག་སྒོ་བསླངས་ཏེ། སྒྲིག་འཛུགས་དེ་དག་ག་ལེར་ཁ་འཐོར་ཏུ་འཇུག་ཐུབ་ན། ཁོང་གི་རྨི་ལམ་རང་བཞིན་གྱིས་འགྲུབ་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་རེད། དེར་བརྟེན། པུ་ཊིན་ཁྲིན་གྱིས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་ཡུ་རོབ་ཤར་གྱི་ལུང་པ་ཁག་དང་འབྲེལ་ཐག་ཉེ་རུ་བཏང་སྟེ། ལུང་པ་དེ་དག་དང་མཐུན་སྒྲིལ་ཡོང་ཐབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ༡༩༩༠ ལོའི་ནང་ཤར་ཡུ་རོབ་ཁོངས་ནས་མིག་དཔེ་ལྟ་སའི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཧང་གྷ་རི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་དེ་ར་ཤི་ཡའི་སྲིད་གཞུང་དང་གོམ་པ་མཉམ་སྤོ་བྱས་ཏེ། ༢༠༡༧ ཟླ་ ༤ པའི་ཚེས་ ༤ ཉིན། ཨ་རིའི་ནེའུ་ཡོག་མངའ་སྡེའི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་དེབ་སྐྱེལ་བྱས་ཤིང་། ༡༩༩༡ ལོར་སུའུ་ལེན་མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་འཐོར་རྗེས། འཛམ་གླིང་ནང་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཁྱབ་སྤེལ་གཏོང་བར་དམིགས་ཏེ། ཡུ་རོབ་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ལྟ་བའི་ས་མཚམས་ལྟ་བུའི་ཧང་གྷ་རི་རྒྱལ་ཁབ་(Hungary)ཀྱི་རྒྱལ་ས་བྷོ་ངྷ་ཕེ་སི་(Budapest)གྲོང་ཁྱེར་ནང་བཙུགས་པའི་ཨ་རིའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་མིང་ལ་དབུས་ཡུ་རོབ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་(Central European University)ཟེར་བ་དེ་གཏན་དུ་སྒོ་རྒྱག་རྒྱུའི་ཐག་གཅོད་བྱས་པ་ལྟ་བུ་དང་། (6) ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་ནུབ་གླིང་གི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་སྟོབས་ཅན་ཁག་ནང་གི་གཡས་ཕྱོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་གུ་དོག་འཛིན་མཁན་(Right-wing populist)ཁག་དང་འབྲེལ་བ་བྱས་ཏེ། ལུང་པ་དེ་དག་གི་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དང་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་མགོ་རྟིང་སློག་པར་འབད་བརྩོན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། ཨ་རིའི་འོས་བསྡུ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲད་དེ་གསར་འབྱོར་ཆབ་སྲིད་པ་(political newcomer)སྨྱོན་པ་ཞིག་རང་དབང་གི་འཇིག་རྟེན་གྱི་དབུ་ཁྲིད་ཅེས་འབོད་པའི་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ཆགས་སུ་བཅུག་པ་ལྟ་བུ་རེད།\nཁྱེད་ཀྱིས་ཨ་རིའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་ཀྱི་ཧེ་ལ་རེ་ཁི་ལིན་ཊོན་(Hillary Clinton)གྱི་གློག་འཕྲིན་ཡིག་ཟམ་དང་འབྲེལ་བའི་རྙོག་གླེང་དེ་དྲན་པ་སོས་ཀྱི་འདུག་གམ། ད་ཆ་གནས་ཚུལ་དེ་གྲགས་འགུལ་མེད་པ་ཆགས་ཡོད་ལ། དེ་ལས་རྙོག་འཛིང་ལྡན་པའི་གནས་ཚུལ་གཞན་ཞིག་ཐོན་ཡོད་པ་ནི། ཨ་རིའི་གྲོས་ཚོགས་དང་གསང་བའི་ལས་ཁུངས་སོགས་ཀྱིས་་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཌོ་ནིལ་ཊི་རུམ་ཕི་ལགས་དང་ར་ཤི་ཡའི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་དང་། ར་ཤི་ཡས་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཡོངས་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་དུ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲད་ཡོད་མེད་སྐོར་ལ་གླེང་སློང་དང་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ཊི་རུམ་ཕི་ཡི་ཕྱག་རོགས་དང་ཆབ་སྲིད་ལམ་སྟོན་པ་ཁག་ལའང་ཞིབ་བཤེར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།\nཇཱོར་ཇི་ཡ་དང་ཡཱོ་ཁི་རེན་སོགས་ཀྱི་ནང་དུ་ཚོན་ཁྲའི་གསར་བརྗེ་(Color revolution)ལངས་དུས། སྲིད་འཛིན་པུ་ཊིན་གྱིས་ཐོག་མ་གསར་ལམ་ཁག་ལ་དམ་དྲག་བྱས་ཤིང་། རྗེས་སུ་ཁོང་གིས་ཐབས་བྱུས་ལ་འགྱུར་བ་བཏང་སྟེ། གསར་འགྱུར་ནང་གནས་ཚུལ་རྫུན་མ་སྤེལ་བ་དང་གནས་ཚུལ་འཁྱོག་བརྗོད་བྱས་ཏེ། སྤྱི་ཚོགས་ནང་མགོ་ཉོག་དང་ཟིང་འཁྲུག་བསླངས་ཏེ་དམངས་གཙོའི་ལྷིང་འཇགས་དཀྲོགས་ཡོད་ལ། ཐབས་ལམ་དེ་བེད་སྤྱད་ནས་ཁོང་གིས་ཌོ་ནིལ་ཊི་རུམ་ཕི་སྲིད་འཛིན་ཆགས་སུ་བཅུག་པ་རེད། (7)ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཊི་རུམ་ཕི་ཡིས་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སུ་ཧེ་ལ་རེ་ཁི་ལིན་ཊོན་ལྟར། པུ་ཊིན་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་གཅིག་ཀྱང་བྱས་མེད་པ་མ་ཟད། པུ་ཊིན་དང་ཊི་རུམ་ཕི་གཉིས་ཀྱིས་གསར་ལམ་ཁག་ཏུ་གཅིག་གིས་གཅིག་ལ་ཁ་ཡག་ངོ་དགའ་འཁྲབ་རེས་བྱེད་པ་དང་། ཨ་རི་དང་ར་ཤི་ཡ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡག་ཏུ་ཕྱིན་ན། དེ་ནི་དགའ་འོས་པའི་དོན་དག་ཅིག་རེད་ཅེས་ཊི་རུམ་ཕིས་གསར་འགོད་གསལ་བསྒྲགས་ཤིག་གི་སྐབས་སུ་བརྗོད་ཡོད། ཡིན་ཡང་། ཁོས་རང་ཉིད་ར་ཤི་ཡ་དང་འབྲེལ་བ་གང་ཡང་མེད་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད། ཤེས་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ཊི་རུམ་ཕིས་སྲིད་འཛིན་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཤིག་གི་སྐབས་སུ། གལ་ཏེ་ར་ཤི་ཡས་དམངས་གཙོ་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པའི་སྲིད་འཛིན་འོས་མི་ཧེ་ལ་རེ་ཁི་ལིན་ཊོན་གྱི་གློག་འཕྲིན་ཡིག་ཟམ་ལ་འཇབ་རྒོལ་བྱས་ཡོད་ཚེ། ཡིག་ཟམ་ནང་གི་གསང་བའི་གནས་ཚུལ་དེ་དག་ཕྱིར་བསྒྲགས་བྱེད་རོགས་ཞེས་མངོན་གསལ་དོད་པོའི་སྒོ་ནས་རེ་སྐུལ་ཞུས་ཡོད་ལ།(8)ཧེ་ལ་རེ་ཁི་ལིན་ཁྲོན་གྱི་སློབ་སྟོན་པས་བརྗོད་ན། ཊི་རུམ་ཕིས་ར་ཤི་ཡས་ཧེ་ལ་རེ་ཁི་ལིན་ཊོན་གྱི་གློག་འཕྲིན་ཡིག་ཟམ་ལ་འཇབ་རྒོལ་བྱས་པ་སྔ་ས་ནས་ཤེས་ཚར་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་འདུག (9)དེ་ནི་ཊི་རུམ་ཕི་དང་ར་ཤི་ཡའི་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་དོགས་པ་དང་པོ་ཡིན་ལ། གཉིས་ནས་ཊི་རུམ་ཕུ་ཁོ་རང་དང་ཊི་རུམ་ཕིའི་སློབ་སྟོན་པ་སོགས་ཀྱིས་ར་ཤི་ཡའི་ནང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་མ་རྩ་ཆེན་པོ་བཙུགས་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ཐོན་ཡོད་ལ། སྲིད་འཛིན་ཊི་རུམ་ཕི་ཡི་སྲིད་འཛིན་འོས་མི་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་མཁན་གྱི་ལས་འགུལ་འགན་འཛིན་ཕོལ་མ་ན་ཧྥོར་ཊི་(Paul Manafort) དང་། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་འཇགས་སློབ་སྟོན་པ་མའེལ་ཁིལ་ཧྥུ་ལིན་(Michael T. Flynn) ད་དུང་། ཊི་རུམ་ཕི་ཡི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་ལམ་སྟོན་པ་ཟུར་བ་ཁ་ཁྲེར་ཕེ་ཇི་(Carter Page)གསུམ་གྱིས་ཨ་རིའི་གསང་བའི་གནས་ཚུལ་གང་མང་ཞིག་ར་ཤི་ཡའི་གཞུང་ཚབ་བརྒྱུད་མོ་སི་ཁོ་ལ་མཁོ་སྤྲོད་བྱས་པའི་རྙོག་གླེང་ཁྲོད། གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་དུ་སོ་སོའི་ལས་གནས་ནས་རྩ་དགོངས་ཞུས་ཡོད། (10) ད་དུང་དེའི་མ་ཚད། ཌོ་ནིལ་ཊི་རུམ་ཕི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཆགས་ཉིན། ར་ཤི་ཡའི་རྒྱལ་ས་མོ་སི་ཁོ་རུ་དགའ་སྤྲོའི་ཐུགས་སྤྲོ་ཡང་བཏང་ཡོད།\nདངུལ་སྒོར་དང་ཆབ་སྲིད་ནམ་རྒྱུན་གོམ་པ་མཉམ་སྤོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཟེར་བ་ལྟར། ༢༠༡༦ ལོའི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་འོས་བསྡུའི་ནང་ར་ཤི་ཡའི་ཤུགས་རྐྱེན་བསླེབས་ཡོད་སྟབས། ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལས་གནས་གལ་ཆེན་འཛིན་མཁན་གྲས་སུའང་ར་ཤི་ཡའི་གསང་མྱུལ་བ་ཡོད་ངེས་པའི་ཚོད་དཔག་བྱེད་ཆོག་ལ། ཊི་རུམ་ཕི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཆགས་ཉིན་ནས། ཨ་རིའི་ནང་ཁུལ་ལ་ཆ་མཚོན་ན། མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་དང་རང་དབང་ཚོགས་སྡེ་ཁག་ལ་རྒོལ་རྡུང་དྲག་པོ་བྱས་ཏེ་གུ་ཡངས་དམངས་གཙོའི་རིན་ཐང་ཁག་ལུང་པའི་ནང་ཉམས་དམས་ཤུགས་ཆེར་བཏང་ཡོད་ལ། ཨ་རིས་འཛམ་གླིང་ནང་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྣེ་ཁྲིད་པ་བྱེད་རྒྱུ་ཕར་ཞོག ཨ་རིའི་སྲིད་གཞུང་རང་ཉིད་གུ་དོག་དམངས་གཙོའི་ལམ་ཁར་ག་ལེར་བསྙེགས་ཡོད། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེང་ལ་ཆ་མཚོན་ན། ཊི་རུམ་ཕི་ཡིས་ནུབ་གླིང་རྒྱ་མཚོའི་བྱང་མའི་དམག་དོན་སྒྲིག་འཛུགས་ཁོངས་ཀྱི་ཚོགས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚོས་ཐུན་མོང་གི་བདེ་འཇགས་སླད་དུ། སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱི་མ་རྩ་འཇོག་པའི་ལས་འགན་ཏག་ཏག་མ་བསྒྲུབས་ཚེ། ར་ཤི་ཡས་དམག་དོན་སྒྲིག་འཛུགས་ཁྱབ་ཁོངས་ཀྱི་ཚོགས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཀྱང་། ཨ་རིའི་ངོས་ནས་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་མི་སྲིད་ཅེས་བསྒྲགས་གཏམ་སྤེལ་ཏེ། ནུབ་གླིང་རྒྱ་མཚོའི་བྱང་མའི་དམག་དོན་སྒྲིག་འཛུགས་ཀྱང་འུར་འུར་ཟང་ཟིང་དུ་བཏང་ཡོད། (11) གང་ལྟར་གནས་སྟངས་འདི་དག་ལ་གཞིགས་ནས་གླེང་ན། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་མཆོག་ར་ཤི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་པུ་ཊིན་གྱི་ཆབ་སྲིད་རྩེད་ཆས་སུ་གྱུར་ཡོད་པའི་དོགས་སློང་བྱེད་ཆོག་ལ། ཁྱབ་ཆེ་ས་ནས། འཛམ་གླིང་གི་དམངས་གཙོའི་སྣེ་ཁྲིད་སྟོབས་ཆེན་རྒྱལ་ཁབ་ཨང་དང་པོ་དེའི་དམངས་གཙོ་ཡང་ཁ་ཆག་སྣ་རལ་དུ་བཏང་ཡོད་སྟབས། པུ་ཊིན་གྱི་དམིགས་ཡུལ་ཕྱེད་ཀ་འགྲུབ་ཟིན་པ་ཡིན། དེར་བརྟེན། ཁོང་གི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དམིགས་འབེན་གཉིས་པ་དེ་ནི་ཡུ་རོབ་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ཆགས་ཡོད།\nམཱ་རུན་ལུ་པཎ་དང་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཊི་རུམ་ཕི་གཉིས་ལ་འདྲ་བའི་ཆ་མང་པོ་ཡོད། མོས་ཀྱང་ཊི་རུམ་ཕིོ་ལྟར་སོ་སོའི་ལུང་པའི་ནང་གི་ལྷིང་འཇགས་མ་ཡིན་པའི་ཆབ་སྲིད་དང་། དཔལ་འབྱོར། སྤྱི་ཚོགས་བཅས་ཀྱི་གནས་བབ་དེ་འོས་བསྡུའི་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱི་དཀྱིལ་དབུས་སུ་བཞག་ཐོག ཧྥ་རན་སི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་དམངས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་བདེ་སྡུག་ཨང་དང་པོར་བརྩི་བཞིན་ཡོད་ལ། གལ་ཏེ་མོ་རང་འདེམས་ཐོན་བྱུང་ཚེ་ད་ལྟའི་དཀའ་ངལ་ཡོངས་རྫོགས་སེལ་གྱི་ཡིན་ཞེས་འུར་སྒྲོག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། མོ་ནི་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཊི་རུམ་ཕི་ལས་ཀྱང་ར་ཤི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་ཐོག་ལྟ་ཚུལ་ཡག་པོ་འཛིན་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། འོས་བསྡུ་བསླེབ་གྲབས་ཡོད་སྐབས་དངོས་སུ་ར་ཤི་ཡའི་རྒྱལ་ས་མོ་སི་ཁོ་རུ་བསྐྱོད་དེ་ར་ཤི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་དང་ཐུག་འཕྲད་བྱས། ཧྥ་རན་སིའི་ཁྲིམས་ལུགས་གཞིར་བཞག་བྱས་ན། ཧྥ་རན་སིའི་དངུལ་ཁང་ཚོས་འོས་བསྡུའི་ཆེད་དུ་སྲིད་འཛིན་འོས་མི་གང་རུང་ལ་དངུལ་སྒོར་གཡར་ཆོག་གི་མེད་སྟབས། མཱ་རུན་ལུ་པཎ་གྱིས་ད་ཐེངས་ར་ཤི་ཡ་ནས་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་ ༢༧ གཡར་ཡོང་བའི་རེ་སྐུལ་ཞུས་ཡོད། (12)\nད་དུང་དེའི་མ་ཚད། གནས་ཚུལ་ཡོང་ཁུངས་གཞན་པ་ལྟར་ན། ༢༠༡༤ལོར་མཱ་རུན་ལུ་པཎ་གྱིས་ར་ཤི་ཡའི་ཨ་སྒོར་ས་ཡ་ ༡༡ ཙམ་གཡར་ཡོད་ཚོད་འདུག་ལ། དེ་ནི་མོས་ར་ཤི་ཡའི་གཞུང་གིས་ཡཱོ་ཁེ་རེན་ས་ཁོངས་ཀྱི་ཁཱི་རེ་མེཡ་(Crimea)ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་པ་དེར་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་པར་ལེགས་སྐྱེས་ཤིག་གི་ཚུལ་དུ་ཕུལ་བ་རེད་ཅེས་རྗོད་ཀྱི་ཡོད།\nརྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་དབུ་ཁྲིད་ཀྱི་ཐུག་འཕྲད་སྐབས་སུ་ཕུ་ཁྲིན་གྱིས་ང་ལ་ཧྥ་རན་སིའི་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་དུ་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་པའི་དམིགས་ཡུལ་གང་ཡང་མེད་ཅེས་བརྗོད་ཡོད་རུང་།་། ཆབ་སྲིད་དབྱེ་ཞིབ་པ་ཚོས་སྐད་ཆ་དེར་ལྡོག་ཕྱོགས་ནས་གོ་བ་ལེན་གི་ཡོད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། མཱ་རུན་ལུ་པཎ་དང་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཁྲི་རོམ་ཕུ་གཉིས་ཀས་ར་ཞི་ཡ་ལ་དགའ་མོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཇི་བཞིན། ཡུ་རོབ་ཁུལ་གྱི་མཐུན་སྒྲིལ་གཏོར་བཤིག་གཏོང་མཁན་གྱི་སྲིད་འཛིན་འོས་མི་ཞིག་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱས་ནས་སྲིད་འཛིན་ཆགས་སུ་བཅུག་ན། ར་ཞི་ཡའི་དམིགས་ཡུལ་ཆེན་པོ་དེ་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཆབ་སྲིད་ནི་ཕར་སྤྲོད་ཚུར་ལེན་གྱི་རྩེད་མོ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་པས། མཱ་རུན་ལུ་པཎ་གྱིས་ར་ཞི་ཡའི་རྩ་ནས་དངུལ་སྒོར་ས་ཡ་མང་པོ་ཟོས་རྗེས། ར་ཞི་ཡ་ལ་ཁ་ཡག་ངོ་དགའ་བྱེད་པ་དང་། ར་ཞི་ཡའི་བཀོད་འདོམས་ལ་ཉན་དགོས་པ་ནི་སྨྲོས་མ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོས་ཧ་གོ་དགོས་པ་ཞིག་ལ། ར་ཞི་ཡས་ནུབ་གླིང་གི་འོས་གླིང་གི་དམངས་གཙོའི་འོས་བསྡུར་ཤུགས་རྐྱེན་སྤྲོད་སྟངས་ཀྱི་ལམ་ཁ་དང་ཐབས་ལམ་གཅིག་པ་ཡིན། དེ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གསར་ལམ་ཁག་ཏུ་གནས་ཚུལ་རྫུན་མ་སྤེལ་ནས། ར་ཞི་ཡའི་འདོད་མོས་ཡོད་སའི་འོས་མི་དེར་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་ཏུ་འཇུག་པ་དེ་རེད། དཔེར་ན། འདི་་ལོའི་ཟླ་༢་པའི་ནང་། ཧྥ་རན་སིའི་ནང་སྐད་གྲགས་ཆེ་བའི་དྲ་ཚིགས་(Sputnik France)སྟེང་དུ། སུའུ་ཏེ་ཨ་ར་བྷེ་ཡའི་(Saudi Arabia)ངོས་ནས། གུ་ཡངས་ཀྱི་ལྟ་བ་འཛིན་མཁན་གྱི་ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་འོས་མི་ཨམ་མ་ནོལ་་མཱ་ཁི་རོན་(་Emmanuel Macron)་གྱི་འོས་བསྡུ་ཁྱབ་བསྒྲགས་ཀྱི་ཆེད་དུ། དངུལ་སྒོར་གྱི་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པའི་གསང་བའི་གནས་ཚུལ་WikiLeaks ལ་ཡོད་ཚུལ་བརྗོད་འདུག(13)\nགཞི་མེད་ཉེས་འགེལ་གྱི་རྙོག་གླེང་འདིས་ངོ་ཚོར་་ཧེ་ལེ་རེ་ཁི་ལིན་ཁྲོན་གྱི་གློག་འཕྲིན་ཡིག་ཟམ་དང་འབྲེལ་བའི་ཉེས་འགེལ་གྱི་གནས་ཚུལ་དེ་བསྐྱར་དུ་དྲན་པ་སོས་སུ་འཇུག་འོང་། གང་ལྟར། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་གནད་དོན་འདི་དག་ལ་གཞིགས་ནས་གླེང་ན། ཧྥ་རན་སིའི་འོས་བསྡུའི་ཁྲོད་དུའང་ར་ཞི་ཡའི་ཤུགས་རྐྱེན་དེ་མེད་ས་མི་འགྲོ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།\n༢༠༠༨་ལོར། ་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང་ལྷག་པར་ཡུ་རོབ་གླིང་དུ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གོད་ཆག་བྱུང་ནས། དུས་ད་ལྟའི་ཆར་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནས་བབ་སླར་གསོ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པའི་ཁར། དཀྱིལ་ཤར་ནང་གི་རྩོད་རྙོག་ལ་བརྟེན་ནས་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་ལོ་རེར་ཁ་ཆེའི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ས་ཡ་མང་པོ་འབྱོར་ཡོད།དེ་བས། མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་དབར་ལ་སྐྱབས་བཅོལ་ངོས་ལེན་དང་སྟངས་འཛིན་བྱེད་ཕྱོགས། རྒྱལ་ཁབ་སོ་སོའི་བདེ་འཇགས་དང་།་མངའ་ཁོངས་སྲུང་སྐྱོབ་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་མང་དག་ཅིག་གི་ཐོག་ལ་ལྟ་བའི་འགལ་ཟླ་བྱུང་ནས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གོད་ཆག་གི་སྒོ་མོ་ཡང་ཕྱེས་ཚར་ཡོད། ལོ་རབས་ཁ་ཤས་སྔོན་དུ་རེ་བ་དང་ཡིད་སྨོན་འཆོར་སའི་འཛམ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་དང་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་དེ། ད་ཆ་༡༩༩༠་ལོའི་ནང་གི་སུའུ་ལེན་མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་(USSR)ལྟར་ཁ་འཐོར་དུ་འགྲོ་གྲབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།(14) ཨིན་ཡུལ་(United Kingdom)ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་(European Union)ཁོངས་ནས་ཕྱིར་འཐེན་གནང་རྗེས། མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད་མཁན་གྱི་ལུང་པ་སྟོབས་ཆེ་ཤོས་གཉིས་ཡོད་པ་ནི། འཇར་མན་(Germany)དང་ཧྥ་རན་སི་(France)གཉིས་ཡིན་པ་མ་ཟད། ང་ཚོས་ཤེས་དགོས་པ་ལ་ཞིག་ལ། ཧྥ་རན་སི་ནི་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ཐོག་མར་འཛུགས་མཁན་གྲས་ཡིན་པ་མ་ཟད། ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ཁོངས་ཀྱི་ཉིང་རྡུལ་མཚོན་ཆ་(Nuclear Weapon)ཐོགས་མཁན་གཅིག་པུ་དང་། ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ཁོངས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་བདེ་འཇགས་ལྷན་ཚོགས་(UN Security Council)ཀྱི་ཚོགས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན།\nལྕམ་མ་རུན་ལུ་པཎ་ནི་ཡུ་རོབ་ནང་གི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་(Nationalism)དང་སྤྱི་དམངས་རིང་ལུགས་(Populism)ཀྱི་མགོ་ཁྲིད་ཅིག་ཡིན་པས། མོས་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ལ་དགག་བཞག་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། གལ་ཏེ་མོ་རང་ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་ཆགས་པ་ཡིན་ན། མོས་ཧྥ་རན་སི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཡུ་རོབ་དངུལ་སྒོར་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མཁན་གྱི་ཡུ་རོབ་མངའ་ཁུལ་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་ངེས་པ་མ་ཟད། དབྱིན་ཡུལ་གྱི་རྐང་རྗེས་(Brexit)དེད་ནས་ཧྥ་རན་སི་ཡང་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ལས་ཕྱིར་བཏོན་(Frexit)ནས་སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་མཚམས་དང་བདེ་འཇགས་སླར་གསོ་བྱེད་ངེས།(15)\nགནད་འགག་གཙོ་བོ་ནི། ལྕམ་མཱ་རུན་ལུ་པཎ་ནི་ར་ཞི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་པུ་ཊིན་ལ་དགའ་མོས་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། ནུབ་གླིང་གི་སྒྲིག་འཛུགས་ངོས་ནས་ར་ཤི་ཡ་ལ་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཉེས་ཆད་གཅོད་པར་དགག་བཞག་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ཚོད་དཔག་དང་ཡིད་ཆེས་བྱེད་དཀའ་བའི་ཨ་རིའི་བྱེད་སྟངས་ཀྱི་དབང་གིས། མོས་ཧྥ་རན་སི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་འཛམ་གླིང་སྤྱིའི་དམག་དོན་འགྲོ་གྲོན་གྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༧༠་% ཟིན་པའི་ནུབ་གླིང་རྒྱ་མཚོ་བྱང་མའི་དམག་དོན་སྒྲིག་འཛུགས་ཁོངས་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཏེ། སོ་སོའི་བདེ་འཇགས་གཞན་ལ་སྐྱབས་མ་བཅོལ་བར་རང་ངོས་ནས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པའི་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད། ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ཁོངས་སུ་སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ལོགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་དང་ཆབ་སྲིད། ཡུལ་མི་གནས་སྤོ། ཧྥ་རན་སི་དང་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་བར་གྱི་མ་འོངས་པའི་འབྲེལ་བ་ཙམ་མ་གཏོགས། ལྕམ་མཱ་རུན་ལུ་པཎ་གྱི་གསར་བརྗེ་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ཧྥ་རན་སིའི་དམག་དོན་དང་བདེ་འཇགས་སྲིད་ཇུས་སོགས་ཀྱིས་ཡུ་རོབ་གླིང་གི་དམངས་གཙོའི་སྒྲོམ་གཞི་ཙམ་མ་ཡིན་པར། འཛམ་གླིང་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་དམག་དོན་དང་བདེ་འཇགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ག་འདྲ་ཐེབས་མིན་ཐད་ལ་དེ་ཙམ་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་མེད། དེ་བས་ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ས་ཕེ་རེ་སིའི་ནང་གི་འཐབ་བྱུས་ཉམས་ཞིབ་ཐེབས་རྩ་ཁང་གི་ཉམས་ཞིབ་པ་ཧེ་སི་བྷར་གི་(Heisbourg)ལགས་ཀྱིས་ནུབ་གླིང་ལ་ཆག་སྒོ་དང་ཉེན་ཁ་བྱུང་བ་ཡིན་ན། ཀླད་ཀོར་བསྡོམས་གྲངས་རྩེད་མོའི་གཞུང་ལུགས་ལྟར།(Zero sum game theory)དེའི་ཚོད་ཀྱི་པུ་ཊིན་ལ་ཁེ་བཟང་རག་གི་ཡོད་ལ། གོ་སྐབས་དེ་བཟུང་ནས་ཁོས་ནུབ་གླིང་ལ་ཡང་བསྐྱར་ཟིང་འཁྲུག་སློང་སྲིད་སྟབས། དེ་དུས་ཡུ་རོབ་ནང་དང་དེའི་ཉེ་འཁོར་དུ་དམག་འཁྲུག་ཡོང་བའི་ཉེན་ཁ་ཆེན་པོ་ཡོད་ཅེས་གསུངས་ཡོད།(16)\nགལ་ཏེ་ལྕམ་མ་རུན་ལུ་པཎ་ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་ཆགས་ཏེ། མོས་མཐར་ལྷུང་གི་ལྟ་ཚུལ་དེ་དག་ལག་ལེན་བསྟར་བ་ཡིན་ན་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་དབུས་ཀྱི་ཀ་བ་གལ་ཆེ་ཤོས་དེ་གཏུབ་པ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་པས། དེ་དུས་ཡུ་རོབ་གླིང་ཆེན་ཧྲིལ་པོའི་དཔལ་འབྱོར་དང་ཆབ་སྲིད། དམག་དོན་སོགས་ཕྱོགས་གང་ཅིའི་ཐད་ལ་འགས་འཐོར་ཆེན་པོ་ཞིག་འབྱུང་ངེས་ཡིན།\nསྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ནས་གླེང་ན། དུས་ད་ལྟའི་ཆར་ཧྥ་རན་སའི་མི་རིགས་དཀར་པོ་དང་ལྷག་པར་གཞོན་སྐྱེས་དེ་ཚོ། ཧྥ་རན་སིའི་ད་ལྟའི་གནས་བབ་ལ་འདོད་བློ་ཁྱོན་ནས་ཁེངས་ཀྱི་མེད་པས། ཁོང་ཚོས་མཐོང་འདོད་པ་ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་གསར་བརྗེ་ཐེངས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་འདྲ་བའི་གསར་བརྗེ་སློང་གི་ཡིན་ཟེར་མཁན་དེ་མཱ་རུན་ལུ་པཎ་ཁོ་ན་ཡིན། ཧྥ་རན་སིའི་སྔོན་འགྲོའི་འོས་བསྡུ་ལ་གཞིར་བཞག་ན། འོས་མི་ཕན་ཚུན་གྱི་འོས་ཤོག་གི་ཐོབ་ཆའི་བར་ལ་ཧེ་བག་ཆེན་པོ་མེད། ཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ཡོངས་འཐབ་ཕྱོགས་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པའི་འོས་མི་མཱ་རུན་ལུ་པཎ་ལ་འོས་ཤོག་གི་བརྒྱ་ཆ་ ༢༠་% འཐོབ་ཡོད་ལ། འདི་ནི་ཧྥ་རན་སིའི་ལོ་རྒྱུས་ནང་མི་རིགས་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་ཞིག་ལ་འོས་གྲངས་དེ་འདྲ་མང་པོ་ཐོབ་པ་ཐེངས་དང་པོ་ཡིན།(17)\nདེ་བཞིན་གཡོན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཆད་ལྟ་འཛིན་མཁན་དང་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ལ་དགག་བཞག་བྱེད་མཁན་ཇཱོང་མཱེ་ལོང་ཞུང་(Jean-Luc Mélenchon)་ལགས་མཐའ་མའི་སྲིད་འཛིན་འོས་མིའི་ཁོངས་སུ་སླེབས་མེད་ཀྱང་། འོས་གྲངས་བརྒྱ་ ༢༠ མ་ཟིན་ཙམ་ཞིག་འཐོབ་ཡོད་སྟབས། ཁོང་གཉིས་ཀྱི་འོས་ཐོབ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་ན་སྤྱིའི་འོས་གྲངས་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༤༠% བརྒལ་གྱི་ཡོད། དེ་ཡང་ཕེའོ་ཉམས་ཞིབ་(Pew survey)ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ལ་གཞིགས་ན། ཧྥ་རན་སིའི་མི་སེར་བརྒྱ་ཆ་ ༣༠% ཙམ་གྱི་མ་གཏོགས་ (༦༠%་ངོ་རྒོལ་)ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཀྱི་མེད་པས། (18)མཐའ་མའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་ཆད་ལྟ་འཛིན་མཁན་གྱི་གཡོན་ཕྱོགས་དང་གཡས་ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱིས་འོས་ཤོག་ཚང་མ་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འདུ་མིན་དེ་ནི་གནད་འགག་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་དྲི་བ་ཞིག་ཡིན།\nགནད་དོན་གཞན་པ་ཞིག་ནི། ཧྥ་རན་སིའི་ལུང་པའི་ནང་ད་དུང་ཡང་ ༢༠༠༨ དཔལ་འབྱོར་གོད་ཆག་གི་ཤུགས་རྐྱེན་སྔར་བཞིན་གནས་ཡོད་ལ། ལུང་པའི་ནང་ལས་མེད་ཀྱི་བརྒྱ་ཆ་ ༡༠% ལས་བརྒལ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དེའི་ཐོག་ཏུ་ཕྱི་མི་གནས་སྤོ་མང་དྲགས་ཏེ་ཧྥ་རན་སིའི་རིག་གཞུང་དང་། ཆོས་ལུགས་སོགས་ལ་ཉེན་ཁ་བསླེབས་ཚར་བའི་ཚོར་སྣང་ཡུལ་མི་ཚོའི་སེམས་ལ་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད། ད་དུང་དེ་ལས་གལ་ཆེ་བ་ནི་ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༥ ནས་བཟུང་ཁ་ཆེའི་འཇིགས་སྐུལ་བའི་གཏོར་རྒོལ་གྱིས་ཧྥ་རན་སིའི་ནང་མི་དམངས་ ༢༣༠ ལྷག་རྐྱེན་འདས་སུ་བཏང་ཡོད། (19)དེ་བས་མི་མང་པོའི་སེམས་ལ་ད་ལྟའི་སྲིད་གཞུང་གིས་མི་དམངས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་པའི་ཚོར་བ་དང་། ཞེ་སྡང་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཡོད་ལ། ཁོང་ཚོས་མགོ་ཁྲིད་གསར་བ་སྟོབས་ཆེན་ཞིག་ཡོང་ནས་དཀའ་ངལ་དེ་དག་སེལ་བར་རེ་ལྟོས་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།\nདེ་ཡང་ཧེ་བྷི་རོ་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་(༢༠༠༨)(Hebrew University)དང་མ་རེ་ལན་ཌི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོ་(University of Maryland)(༢༠༡༥)གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་གྲངས་རིག་པའི་ཉམས་ཞིབ་ཀྱིས་ལུང་པ་གང་ཞིག་གི་ནང་དུ། འོས་བསྡུའི་སྔོན་དུ་འཇིགས་སྐུལ་བའི་གཏོར་བཅོམ་བྱུང་ཚེ། ལུང་པ་དེའི་ནང་གི་མི་སེར་ཚོའི་འོས་ཤོག་གཡས་ཕྱོགས་ཆད་ལྟ་འཛིན་མཁན་གྱི་འོས་མིར་ཁ་ཕྱོགས་འགྲོ་གི་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ལ།(20)\nའདི་ལོའི་ཧྥ་རན་སིའི་སྔོན་འགྲོའི་འོས་བསྡུའི་ཉིན་གསུམ་གྱི་སྔོན་དུ། རྒྱལ་ས་ཕེ་རེ་སིའི་ནང་དུ་འཇིགས་སྐུལ་དྲག་སྤྱོད་པས་ཉེན་རྟོག་པ་གཅིག་ལ་མེ་མདའ་བརྒྱབ་ནས་བསད་པ་དང་། ཡང་ཉེན་རྟོག་པ་གཞན་པ་ཞིག་ལ་རྨས་སྐྱོན་བཏང་ཡོད་པས། སྤྱིར་སྔོན་འགྲོའི་འོས་བསྡུའི་སྐབས་སུ་ ༢༠༡༦ ལོར་གསར་འཛུགས་གནང་བའི་ཧྥ་རན་སིའི་མདུན་བསྐྱོད་ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པའི་(En Marche!)་སྣེ་ཁྲིད་ཨམ་མ་ནོལ་མཱ་ཁི་རོན་(Emmanuel Macron)རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་ཡོད་ཀྱང་། ཁོང་དང་མཱ་རུན་ལུ་པཎ(Marine Le Pen)གཉིས་ཀྱི་འོས་གྲངས་ལ་དེ་ཙམ་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་མེད་སྟབས། དྲག་སྤྱོད་ཀྱི་གནས་ཚུལ་དེ་མཱ་རུན་ལུ་པཎ་ལ་མཐའ་མའི་རྒྱལ་ཁ་འཐོབ་པར་རམ་འདེགས་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་ངེས། གང་ཡིན་ཞེ་ན། མཱ་ཁི་རོན་ནི་གུ་ཡངས་སྤྱི་ཚོགས་དང་། རྒྱལ་སྤྱི་རིང་ལུགས། རྒྱལ་མཚམས་མེད་པའི་ད་ལྟའི་ཡུ་རོབ་སྒྲིག་འཛུགས་སོགས་ལ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་གིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་མཁན་ཞིག་ཡིན།\nམཇུག་སྡོམ། ལོ་རྒྱུས་རྫོགས་མཚམས་ཀྱི་རྫོགས་མཚམས་ལ་སླེབས་པ་ཡིན་ནམ།(The End of “The End of History?”)\nཕྱི་ལོ་ ༡༩༧༤ ལོའི་ཕོར་ཅོ་ཀིལ་(Portugal)ནས་མགོ་བཙུགས་ནས་ཡུ་རོབ་དང་། ལྷོ་ཨ་མེ་རི་ཁ། ཨེ་ཤ་ཡ། ཨ་ཧྥི་རི་ཁ་གླིང་ཆེན་ཁག་ནང་གི་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་དམངས་གཙོའི་ལམ་ཁར་ཕྱོགས་པ་དང་། དེ་ནས་སུའུ་ལེན་མནའ་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཁ་འཐོར་རྗེས། ཡུ་རོབ་ཤར་གྱི་ལུང་པ་མང་པོ་ཞིག་ནུབ་གླིང་གི་དམག་དོན་དང་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྒྲོམ་གཞིའི་ནང་དུ་འཛུལ་ཏེ་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཁྱབ་རྡལ་ཕྱིན་པ་དེ་ལ་ཆབ་སྲིད་ཚན་རིག་པ་གྲགས་ཅན་སད་མིལ་ཧན་ཁྲིན་ཁྲོན་(Samuel Huntington)གྱིས་དམངས་གཙོའི་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱི་རྦ་རླབས་གསུམ་པར་(Democracy’s Third Wave)ངོས་འཛིན་གནང་ཡོད་ལ། ཨ་རིའི་ནང་གི་རང་དབང་ཁང་པ་(Freedom House)དང་དཔལ་འབྱོར་རིག་སྟོབས་ཚན་པ།(Economic Intelligence Unit)སི་ཀྲན་ཧྥོར་ཌི་གཙུག་ལག་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་(Standford University)སློབ་དཔོན་དང་ཆབ་སྲིད་ཚན་རིག་གྲགས་ཅན་ལའེ་རེ་སྒྲའད་མོང་ཌི་(Larry Diamond)བཅས་ཀྱི་གཞི་གྲངས་ཉམས་ཞིབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཞིར་བཞག་ན། དམངས་གཙོའི་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱི་རྦ་རླབས་གསུམ་པའི་ནང་འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ ༨༠ ལྷག་གིས་རང་དབང་དང་འགྲན་རྩོད་རང་བཞིན་གྱི་འོས་བསྡུ་བྱས་ཏེ་དམངས་གཙོའི་ལམ་ཁར་བསྐྱོད་ཡོད།\nའཛམ་གླིང་ནང་གི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲངས་འབོར་མགྱོགས་པོར་ཡར་འཕར་ཡོད་པ་དེ་སྤྱིའི་ཆ་ནས་བཟང་ཕྱོགས་ཀྱི་འགྱུར་བ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། གང་ཡིན་ཞེ་ན། འཇར་མན་གྱི་སྐྱོན་ཡོན་རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་ལྟ་བ་སྨྲ་བ་པོ་ཨམ་མ་ནོལ་ཁན་ཁྲི་(Immanuel Kant)དང་ཧྥ་རན་སིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་པ་ཨེ་ལེ་ཟི་རྡི་ཀྲོ་ཁི་བེལ་(Alexis de Tocqueville) ནས་མར་བརྩིས་པའི་ཆབ་སྲིད་ཚན་རིག་པ་མང་དག་ཅིག་གིས་དམངས་གཙོའི་ཞི་བདེའི་གཞུང་ལུགས་སམ་(Democratic peace theory) ཐུན་མོང་དམངས་གཙོའི་ཞི་མཐུན་རིང་ལུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ལ། གཞུང་ལུགས་དེས་མདོར་དེད་ནས་གླེང་ན། དམངས་གཙོའི་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་གཞི། འགན་འཁྲི་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་དམངས་གཙོའི་ལུང་པ་ཕན་ཚུན་བར་དམག་འཁྲུག་མི་རྒྱག་པའམ། དམག་འཁྲུག་རྒྱག་པའི་ཉེན་ཁ་ཧ་ཅང་ཆུང་བ་ཡོད་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གང་ལྟར། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ནང་གི་དམར་ཤོག་རང་ལུགས་དང་། ཧྥ་ཤི་སི་རིང་ལུགས་སོགས་ཀྱི་མཚོན་པའི་ལྟ་གྲུབ་དེ་དག དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་སྐྱོང་སྟངས་ལ་དོ་ཡ་མ་ཡོང་བར་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་དུ་དུས་ཀྱི་བྱེ་མའི་ཀློང་དུ་འཐིམས་པས། ད་ལྟའི་དུས་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་ཚན་རིག་པ་གྲགས་ཅན་་ཧྥུ་གོ་ཡཱ་མ་(Francis Fukuyama)ལགས་ཀྱིས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྫོགས་མཚམས་(The End of History)ཞེས་པའི་གཞུང་ལུགས་རང་བཞིན་གྱི་དཔྱད་རྩོམ་མམ་དཔེ་དེབ་དེ་འདོན་སྤེལ་གནང་ནས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལ་སྐད་གྲགས་རྒྱས། གཞུང་ལུགས་དེས་འཛམ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་དང་རིགས་རུས། སྐད་ཡིག དཔལ་ཡོན་འདྲ་མིན་གྱི་མི་རིགས་དང་རྒྱལ་ཁབ་གང་ཡིན་རུང་། མཐའ་མའི་སླེབས་ས་དེ་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ཁ་ཁོ་ན་ཡིན་ཞེས་སྡོམ་ཚིག་བཞག་ཡོད།\nཡིན་ཡང་། རང་དབང་ཁང་པ་(Freedom House)གཙོའི་དམངས་གཙོའི་འགྱུར་འགྲོས་ཉམས་ཞིབ་བྱེད་མཁན་དག་གི་ཉམས་ཞིབ་འབྲས་བུ་ལྟར་ན། ༢༠༠༥ ལོ་ནས་དམངས་གཙོའི་ཕྱི་ནུར་(Democratic Recession)དང་དེ་ནས་རིམ་བཞིན་ཉམས་རྒུད་དུ་(Democratic Decline)འགྲོ་མགོ་ཚུགས་ཡོད་ལ། (21) དམངས་གཙོ་སྲ་བརྟན་ཆགས་ཟིན་པའི་ལུང་པ་(Consolidated Democracies)ཁག་དང་། དེ་སྔོན་དམར་ཤོག་རིང་ལུགས་ནས་དམངས་གཙོ་ལམ་ལུགས་ལ་བསྐྱོད་ཟིན་པའི་ལུང་པ་(Young Democracies)དེ་དག་གི་ནང་དུ་ངོ་གདོང་གི་དམངས་གཙོ་ཡོད་རུང་། ཁྲིམས་ཀྱི་དབང་སྒྱུར་དང་། དམངས་གཙོའི་རིན་ཐང་ཁག་རྡོག་རྫིས་བཏང་དང་གཏོང་མུས་ཡིན་ལ། གུ་དོག་དམངས་གཙོ་(Illiberal Democracy)ཟེར་བའི་དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་མ་དཔེ་གསར་བ་ཞིག་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། སྣང་ཚུལ་དེར་ཆབ་སྲིད་ཚན་རིག་པ་ཚོས་དམངས་གཙོ་ཁོག་སྟོང་(The Hollow Democracy)ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད།\nགནད་དོན་གྱི་གནད་དོན་དེ་ནི། གུ་དོག་པའི་དམངས་གཙོའི་ལྟ་བ་ལ་འཐམ་མཁན་གྱི་འཛམ་གླིང་གི་དབུ་ཁྲིད་ཚོས། སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་དང་མགོ་ཁྲིད་ལ་ཐག་ཉེ་བོ་དང་དགའ་མོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དེ་རེད། དཔེར་ན། ཧྥ་རན་སི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་འོས་མི་མ་རུན་ལུ་པཎ་ཀྱིས་ར་ཤི་ཡ་དང་མཉམ་འབྲེལ་བྱས་ཏེ། གོ་ལ་གཅིག་གྱུར་དང་ཁ་ཆེའི་འཇིགས་སྐུལ་རིང་ལུགས་གཉིས་ལ་གདོང་ལེན་བྱས་ནས་འཛམ་གླིང་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པར་རེ་ལྟོས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་ལྟ་བུ་རེད། དོན་དངོས་ཐོག ར་ཤི་ཡའི་སཱེ་རེ་ཡ་(Syria)དང་དཀྱིལ་ཤར་(Middle East)ནང་གི་དམག་འཁྲུག་དེ་ནི། ཁ་ཆེ་དྲག་སྤྱོད་པ་རྩ་མེད་གཏོང་བར་དམིགས་པ་ཡིན་ནམ། ཡང་ན་ཁ་ཆེ་ཡུ་རོབ་ནང་དུ་འདེད་པའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འཐབ་བྱུས་ཆེན་པོ་ཞིག་ཡིན་སུས་ཀྱང་བཤད་ཚོད་དཀའ་བ་ཞིག་རེད། ཁ་ཆེའི་ལུང་པའི་ནང་ཅི་ཙམ་གྱིས་དམག་འཁྲུག་མང་བ་བསླངས་ན། དེའི་ཚོད་ཀྱིས་ཡུ་རོབ་ཁུལ་དུ་ཁ་ཆེའི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་གྲངས་འབོར་མང་དུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད། དེ་བས་ར་ཤི་ཡའི་དམག་འཁྲུག་དེ་ལྷག་བསམ་རྣམ་དག་ཡིན་མིན་གྱི་དོགས་པ་བྱེད་མཁན་ཡོད་ལ། ཡུ་རོབ་ཁུལ་དུ་ལོ་རེར་ཁ་ཆེའི་སྐྱབས་བཅོལ་བ་ས་ཡ་ ༡.༢ ཙམ་འབྱོར་གྱི་ཡོད་པ་(21)དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་འཇིགས་སྐུལ་དྲག་སྤྱོད་པ་བསྐུངས་མེད་པའི་ཁ་ཚོན་སུས་ཀྱང་གཅོད་མི་ནུས།\nདེ་བས། ཧང་གྷ་རི་སྲིད་བློན་བེ་ཁི་ཁྲོར་ཨོར་བྷན་(Victor Orban)གྱིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་དམག་མི་བསྐུངས་པའི་ཁ་ཆེའི་འཇིགས་སྐུལ་བའི་ཤིང་རྟ་(Trojan Horse of Terrorism)དེས་ཡུ་རོབ་རྩ་མེད་གཏོང་སྲིད་ཟེར་བའི་སྐད་ཆ་དེ་ལའང་གཞི་རྩ་མེད་པ་ཞིག་གཏན་ནས་མིན། (22)ཡུ་རོབ་ཁུལ་གྱི་ཁ་ཆེ་གྲངས་འབོར་མགྱོགས་པོར་འཕེལ་ཡོང་བ་དང་། འཇིགས་སྐུལ་བའི་གཏོར་རྒོལ་གྱི་དོན་རྐྱེན་ཡུ་རོབ་གང་སར་བྱུང་བ་དང་བསྟུན་ཏེ། ཡུ་རོབ་གླིང་གི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚང་མར་གཅིག་མཚུངས་ཀྱི་ཞེད་སྣང་ཡོད་ལ། ཧོ་ལན་ཌི་(Netherlands)ནང་གི་(Party for Freedom)ཚོགས་པ་དང་། ཧང་གྷ་རི་(Hungary)ནང་གི་ (Fidesz)ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ། ཨི་ཊ་ལི་(Italy)ནང་གི་(Five Star movement)ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ། ཧྥ་རན་སི་(France)ནང་གི་(Front national)ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ། འཇར་མན་(Germany)ནང་གི་ (Alternative für Deutschland)ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་སོགས་གཡས་ཕྱོགས་ཆད་ལྟ་འཛིན་མཁན་གྱི་ཚོགས་པ་འདི་དག་རེ་རེ་བཞིན་འབུར་དུ་ཐོན་ཡོང་གི་ཡོད་ལ། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་འདི་དག་ཚང་མས་སོ་སོའི་རྒྱལ་ཁབ་དེ་ཡུ་རོབ་སྒྲིག་ཁོངས་ནས་ཕྱིར་ཐོན་དེ་རང་རང་གི་སྔར་གྱི་ས་མཚམས་སླར་གསོ་དང་། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཊི་རུམ་ཕི་ལྟར་ཁ་ཆེའི་ཕྱི་མི་གནས་སྤོ་བཀག་སྡོམ་བྱེད་པའི་སྲིད་ཇུས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་བཞིན་ཡོད།\nམདོར་ན། སེ་རེ་ཡའི་(Syria)ནང་གི་དམག་འཁྲུག་དང་། ཕོན་ཆེ་བའི་ཁ་ཆེའི་སྐྱབས་བཅོལ་བའི་དབང་གིས་ད་ལྟ་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ནང་ཁུལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཕན་ཚུན་བར་འགལ་ཟླ་ཆེ་རུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་ལ། ༢༠༡༦ ལོར་སྤྱི་དམངས་རིང་ལུགས་པའི་མགོ་ཁྲིད་ནེ་ཇིལ་ཧྥ་ར་ཇི་(Nigel Farage)ཡི་སྣེ་ཁྲིད་འོག དབྱིན་ཇི་ལུང་པ་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ཁོངས་ནས་ཕྱིར་བུད་པ་རེད་ལ། ཧྥ་རན་སི་གཙོ་བྱས་པའི་ལུང་པ་མང་པོ་ཡང་དབྱིན་ཇི་ལུང་པའི་རྗེས་བསྙེགས་ནས་རང་རང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁེ་ཕན་གཙོ་བོར་བཟུང་ཚེ། ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་ཁ་འཐོར་དུ་འགྲོ་བ་ཉག་ཅིག་ཡིན། གལ་ཏེ་ཡུ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་གལ་ཆེན་དེ་ཁ་འཐོར་དུ་ཕྱིན་ཚེ། ར་ཤི་ཡའི་སྲིད་འཛིན་པུ་ཊིན་གྱིས་ནུབ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཡོངས་རྫོགས་ལ་སྟངས་འཛིན་བྱས་ཚར་བ་དང་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་ལ། དུས་དེ་ནས་བཟུང་ཁོས་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་ར་ཤི་ཡའི་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་མངའ་ཁོངས་ཡིན་པའི་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་བཙན་འཛུལ་བྱས་ཀྱང་། ཁོང་ལ་ཡ་ལན་སྤྲོད་ཐུབ་མཁན་གྱི་དོ་ཟླ་གང་ཡང་མེད། གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་ཐེ་བའི་ནུབ་གླིང་གི་མི་རིགས་རིང་ལུགས་དང་སྤྱི་དམངས་རིང་ལུགས་ཀྱི་མགོ་ཁྲོད་མང་ཆེ་བ་པུ་ཊིན་ལ་དགའ་མོས་བྱེད་མཁན་ཤ་སྟག་ཡིན། འཛམ་གླིང་ཧྲིལ་པོའི་བདེ་འཇགས་ཀྱི་སྒྲིག་འཛུགས་ཁག་འཐོར་ཉིན་ནས། ཨ་རིའི་ཕོ་བྲང་དཀར་པོའི་ལས་གཞི་འཆར་འགོད་པ་གཙོ་བོ་སི་ཀྲི་ཧྥུ་་བྷན་ནིན་(Steve Bannon)གྱིས་སྲིད་པ་ལོ་རྒྱུས་འཁོར་ལོའི་གཞུང་ལུགས་( Theory of 80 Years’ Cycle of Human History )ཀྱི་ཚོད་དཔག་ལྟར། འཛམ་གླིང་གི་དམག་འཁྲུག་ཐེངས་ཤིག་ཡང་བསྐྱར་ཡུ་རོབ་མངའ་ཁོངས་སུ་འབྱུང་ངེས།\nShaun Walker, and Kim Willsher. 2017. “Putin Tells Le Pen Russia Has No Plans To Meddle In French Election”. The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2017/mar/24/vladimir-putin-hosts-marine-le-pen-in-moscow.\nFareed Zakaria, 2017. “CNN Special Report, Fareed Zakaria, The Most Powerful Man In The World, Vladimir Putin”. Youtube. https://youtu.be/052NHa39opk.\nAdam Nossiter, 2017. “Marine Le Pen Of France Meets With Vladimir Putin In Moscow”. Com. https://www.nytimes.com/2017/03/24/world/europe/marine-le-pen-of-france-meets-with-putin-in-moscow.html.\n“Putin Wants Geographically And Mentally, To Restore The Tsarist Empire – Kravchuk | World.24-My.Info”. 2017. 24-My.Info. http://world.24-my.info/putin-wants-geographically-and-mentally-to-restore-the-tsarist-empire-kravchuk/.\nGustav Gressele, 2015. “In The Shadow Of Ukraine: Seven Years On From Russian-Georgian War”. ECFR. http://www.ecfr.eu/article/commentary_in_the_shadow_of_ukraine_seven_years_on_from_russian_3086.\n“Hungary’s Central European University Fights To Stay…”. 2017. Youtube. https://www.youtube.com/watch?v=jGQmAOxmgz4; Farah Salhi,”Budapest University Head Seeks EU Help Against Closure Threat”. 2017. Reuters. http://www.reuters.com/article/us-hungary-soros-university-idUSKBN17R2CX.\n“George Soros, 2016. | Open Society Needs Defending”. Com. https://www.georgesoros.com/essays/open-society-needs-defending/.\nRosalind Helderman, 2016. “Here’S What We Know About Donald Trump And His Ties To Russia”. Washington Post. https://www.washingtonpost.com/politics/heres-what-we-know-about-donald-trump-and-his-ties-to-russia/2016/07/29/1268b5ec-54e7-11e6-88eb-7dda4e2f2aec_story.html?utm_term=.01263350d11d.\nSam Frizell, “Clinton Adviser Suggests Trump Campaign Knew About Hacks”. Time.Com. http://time.com/4528049/hillary-clinton-john-podesta-emails-hackers-russia/.\nAdam Entous and Ellen Nakashima. 2017. “Flynn Offers To Cooperate With Congressional Probe In Exchange For Immunity”. Washington Post. https://www.washingtonpost.com/world/national-security/flynn-offers-to-cooperate-with-congressional-probe-in-exchange-for-immunity/2017/03/30/bfd48584-159f-11e7-ada0-1489b735b3a3_story.html?hpid=hp_hp-top-table-main_flynn830p%3Ahomepage%2Fstory&utm_term=.83b4da215f24.\nSimon Shuster. 2017. “Donald Trump’s Demands On NATO Defense Spending Are Driving A Wedge Into Europe”. Com. http://time.com/4676097/donald-trump-nato-spending-germany-merkel/.\nIvo Oliveira, 2016. “National Front Seeks Russian Cash For Election Fight”. POLITICO. http://www.politico.eu/article/le-pen-russia-crimea-putin-money-bank-national-front-seeks-russian-cash-for-election-fight/.\nApplebaum, Anne. 2017. “Opinion | Every Day A New Russian Revelation. That’S Not As Bizarre As It Sounds.”. Washington Post. https://www.washingtonpost.com/opinions/global-opinions/every-day-a-new-russian-revelation-thats-not-as-bizarre-as-it-sounds/2017/03/31/93f787dc-161b-11e7-9e4f-09aa75d3ec57_story.html?utm_term=.c8e361909b67; “Emmanuel Macron In Russian Media | EU Vs Disinformation”. 2017. Eu. https://euvsdisinfo.eu/emmanuel-macron-in-russian-media/.\nJavier David, 2017. “UK’s Departure Makes EU Disintegration ‘Practically Irreversible’: Soros”. CNBC. http://www.cnbc.com/2016/06/25/brexit-makes-eus-dissolution-practically-inevitable-george-soros.html.\nPeter Goodman, 2017. “French Markets Surge As Euro Withstands Attack From The Right”. Com. https://www.nytimes.com/2017/04/24/business/euro-france-election-le-pen-macron.html?smid=fb-nytimes&smtyp=cur.\nGriff Witte, 2017. “French Election Could Bring A Jolt To Western Security, No Matter Who Wins”. Washington Post. https://www.washingtonpost.com/world/europe/french-election-could-bring-a-jolt-to-western-security-no-matter-who-wins/2017/04/21/b41b8b62-238b-11e7-928e-3624539060e8_story.html?tid=sm_fb&utm_term=.6cfe9c09be71.\nRoger Cohen, 2017. “Opinion | Work, Mr. Macron, Work”. Com. https://www.nytimes.com/2017/04/24/opinion/work-mr-macron-work.html?smid=fb-nytimes&smtyp=cur&_r=0.\nAlina Mungiu-Pippidi, 2017. “Between Turkey And France: Europe’S Fateful Week”. Hertie School Of Governance. https://www.hertie-school.org/en/debate/detail/content/between-turkey-and-france-europes-fateful-week/.\nAdam Taylor,2017. “Analysis | What You Need To Know About The French Presidential Election”. Washington Post. https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2017/04/20/a-guide-to-the-french-elections/?utm_term=.8e446385ac55.\nMax Fisher, 2017. “How Terrorism Can Alter Elections”. Com. https://www.nytimes.com/2017/04/22/world/europe/how-terrorism-can-alter-elections.html.\nPhillip Connor. 2017. “European Asylum Applications Remained Near Record Levels In 2016”. Pew Research Center. http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/03/15/european-asylum-applications-remained-near-record-levels-in-2016/.\n“Hungary’s Leader Calls Migration ‘Trojan Horse’ Of Terrorism”. 2017. VOA. http://www.voanews.com/a/hungary-migrants-terrorism/3752755.html.\nརིན་ཆེན་དོན་འགྲུབ་ལགས། དྲི་བ་དང་པོ་དེ་ཚོད་དཔག་རང་བཞིན་གྱིས་བལྟས་ན། པུ་ཊེན་བོད་དོན་ལ་དགའ་དགའ་རྒྱུ་མ་རེད་སྙམ། ཁོ་རྒྱ་ནག་ལ་མཐུན་ཕྱོགས་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་རེད་སྙམ། ༢༽ ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་འོས་མི་གཉིས་ལས་བོད་དོན་ཐོག་མར་ཁང་གིས་ཕན་མ་ཐོགས་ནའང་གནོད་བྱེད་རྒྱུ་མ་རེད་སྙམ། མ་རེ་ལི་པང་ཡིན་ན་བོད་ཙམ་མིན་པར་སྐྱབས་བཅོལ་བ་སྤྱིའི་ཐོག་མི་དགའ་མཁན་ཞིག་རེད། དེས་བོད་པ་ལ་གནོད་མ་བྱས་རུང་ཕན་མི་འདོགས་པ་ཟུར་བལྟས་ལེབ་མཐོང་རེད།\n༥ ༽ རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་མི་རིགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱིས་བོད་དོན་ཐོག་གནོད་སྲིད་པ་ཞིག་རེད་སྙམ། ཁ་རྒྱ་ནག་ལ་གཏད་ནས་བལྟས་ན་དེ་འདྲ་འཆར།\n༧༽ ཡོ་རོམ་མཉམ་འབྲེལ་འཐོར་ན་རྒྱ་ནག་དང་ཨ་རིའི་དོན་འགྲུབ་པ་རེད། ཁོ་ཚོའི་ཁ་གཏད་དུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའི་སྟོབས་ཆེན་རྒྱབ་དེ་འཐོར་ན་ཁོ་གཉོས་དགའ་བོ་འབྱུང་ངེས་རེད། དེ་བཞིན་ཡོ་རོབ་ནང་ཁུལ་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་དཀའ་ངལ་ཡོང་རྒྱུ་ཉག་གཅིག་རེད། ལྷག་པར་དུ་ད་རེས་ཀྱི་ཧྥ་རན་སིའི་འོས་བསྡུ་དེ་མང་པོ་ཞིག་ལ་འབྲེལ་བསྡད་ཡོད་པ་རེད། དེས་བུད་མེད་རྒན་མོ་འདི་ལ་ཐོབ་སོང་ན་ཉེན་ཁ་མང་པོ་ཞིག་རང་བཞོན་གྱིས་འབྱུང་སྲིད་པ་རེད། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕྱིའི་མི་མང་པོར་དཀའ་འཕྲད་པ་ཡིན་ན། ཁ་ཆེའི་མི་རིགས་དང་ཆོས་ལུགས་ལ་ཞེན་པའི་མི་ངན་མང་པོས་གོ་སྐབས་བཟུང་ནས་སྙོག་འཛིང་ཇེ་ཆེར་གཏོང་རྒྱུ་རེད། དེས་ད་རེས་ཀྱི་འོས་བསྡུ་འདི་ཧ་ཅང་ཉེན་ཁའི་འགག་མཚམས་ན་ཡོད།\n6.) གལ་སྲིད་ཨུ་རུ་སུའི་སྲིད་འཛིན་པུ་ཊིན་གྱིས་ཨ་རིའི་སྲིད་འཛིན་འོས་བསྡུ་དང་། ད་རེས་ཧྥ་རན་སིའི་སྲིད་འཛིན་འོས་བསྡུའི་ནང་ཐེ་ཇུས་བྱས་ཡོད་ཚེ། དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཐོག་ནས་ནག་ཉེས་ག་འདྲར་ངོས་འཛིན་བྱ་དགོས་པ་དང་། བདེན་དཔང་ཁུངས་སྐྱེལ་ཡོད་ན་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁྲིམས་ཐོག་ལ་གཏུགས་བཤེར་མི་བྱེད་དོན་ཅི་ཡིན།\n7.) གལ་སྲིད་ཡོ་རོབ་མཉམ་འབྲེལ་མཐུན་ཚོགས་ཐོར་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་ན་འཛམ་གླིང་རང་བཞིན་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་རང་བཞིན་གྱི་ཐོག་ནས་ཁེ་གྱོང་གང་ལ་ངོས་འཛིན་དགོས་པ་དང་། དེའི་རྒྱུ་མཚན་གང་ཡིན།


Life and Culture on the Tibetan Plateau - 22 Rgyas bzang Tibetan Village\n22 Rgyas bzang Tibetan Village\n22 Rgyas bzang Tibetan Village: Three Brothers (A Story) རྒྱས་བཟང་སྡེ་བ། སྤུན་གསུམ་གྱི་གཏམ་རྒྱུད། 吉宗藏族村 三兄弟的故事\nG.yung 'brug (b. 1985),anative of Rgyas rdzong Village, tells Three Brothers, （A story）.\nརྒྱས་བཟང་སྡེ་བར་ཁྱིམ་ཚང་༥༥་ཡོད་ལ། དེ་ནི་བོད་ཁྱིམ་༤༩་དང་རྒྱ་ཁྱིམ་༦་གིས་གྲུབ་པ་དང་། སྤྱི་སྡོམ་མི་གྲངས་༢༨༠་ཡོད། གནས་གང་གི་ཞིང་ལས་སྐྱེ་དངོས་ནི་སོ་བ་དང་གྲོ་གཡེར་མ།ཞོག་ཁོག མ་རྨོས་ལོ་ཏོག སྲན་མ་བཅས་ཡིན་ལ།ལྷག་ཏུ་ཀུ་ཤུ་ལི་དང་སྟར་ཀའི་ཐོན་འབོར་ནི་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན། དེ་དང་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཇོ་ནྰ་སྡེ་བ་དང་ཁྲང་ན་སྡེ་བའི་བར་དུ་ཕན་ཚུན་གོ་བརྡ་འཕྲོད་པ་ཡིན།