2020 – ༄༅།། རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ལྷན་ཚོགས།།\nརྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ལྷན་ཚོགས་ཡིག་ཚང་ཁ་ཐུག་ལས་ གཤམ་འཁོད་མི་ངོ་འདི་ སྔོ་ལྗངས་གནམ་གཤིས་འགྱུར་བའི་མ་དངུལ་ལས་འགུལ་གྱི་དོན་ལས་ ལས་འགུལ་གྱི་བཟོ་རིག་འགོ་དཔོན་སྦེ་ ཕྱི་སེལ་གྲུབ་ཡོདཔ་འབད་གསལ་བསྒྲགས་འབདཝ་ཨིན་ དེ་ཡང་ འབྲུག་གི་ཞི་གཡོག་བཅའ་ཡིག་དང་སྒྲིག་གཞི་ ༢༠༡༨ ཅན་མའི་དོན་ཚན་ ༡༣.༧.༤ གི་ཚད་གཞི་ལུ་གཞི་བཞག་སྟེ་ སྤྱི་ཚེས་ ༩/༡༠/༢༠༢༠ ལུ་ས་སྟོང་གསལ་བསྒྲགས་འབད་ཡོད་མི་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ཨིན། ༡. སྐལ་བཟང་བསྟན་འཛིན། (མི་ཁུངས་ངོ་སྤྲོད་ལག་འཁྱེར་ཨང་ ༡༠༦༠༡༠༠༤༠༢༣) – ཕྱི་སེལ་གྲུབ་མི. མཐའ་དཔྱད་ཀྱི་གདམ་འཐུའི་དྲི་བ་འདྲི་ལེན་འདི་ཡང་ སྤྱི་ཚེས་ ༢/༡༡/༢༠༢༠ ལུ་ དྲོ་པ་ཆུ་ཚོད་ ༩:༣༠ ལས་ ༡:༠༠ ཚུན་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ལྷན་ཚོགས་ བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང་གི་ཕྱི་ཁའི་ཡིག་ཚང་ མདོ་ཆེན་གྱི་ཞལ་འཛོམས་ཁང་ནང་ལུ་འགོ་འདྲེན་འཐབ་ནི་ཨིན། ལས་འགུལ་མདོ་ཆེན། ལས་འགུལ་བལྟ་རྟོགས་སྡེ་ཚན། ། སྔོ་ལྗངས་གནམ་གཤིས་འགྱུར་བའི་མ་དངུལ།\nསྤྱི་ཚེས་ ༢༡/༡༠/༢༠༢༠ ལུ་ ཐིམ་ཕུག་ལུ་སྦེ་ འབྲུག་གཞུང་དང་འབྲུག་གི་བློ་གཏད་མ་དངུལ་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཉམས་སྲུང་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ལྷན་ཚོགས་ཡིག་ཚང་གི་དྲུང་ཆེན་ འཕྲིན་ལས་རྣམ་རྒྱཱལ་དང་ འབྲུག་གི་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཉམས་སྲུང་གི་བློ་གཏད་མ་དངུལ་ལས་འཛིན་ བི་ཀྲི་ཨེཕ་སི་གི་མདོ་ཆེན་ངོ་ཚབ་ ཨྱོན་ལྷུན་གྲུབ་གཉིས་ཀྱིས་ ཕྱག་སྙིགས་འཛིན་སྐྱོང་གཙོ་རིམ་ལས་རིམ་གྱི་གྲོགས་རམ་མཆིངས་ཡིག་གུར་མཚན་རྟགས་བཀོད་གནང་ཡི། ནད་ཡམས་ཀོ་ཝིཌ་ ༡༩ གི་གདོང་ལེན་འབད་ཐབས་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་ དེ་ལས་གཞུང་གིས་གཙོ་རིམ་གྱི་ཐབས་ལམ་ཚུའི་མཐའ་དོན་ལུ་ འབྲུག་གཞུང་ལས་གཙོ་རིམ་ཅན་གྱི་ལས་འགུལ་ ༢༠༢༠ ལུ་ མ་དངུལ་དགོཔ་གི་སྐོར་ལས་ཞུ་བ་ཕུལ་མི་ལུ་ འབྲུག་གི་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཉམས་སྲུང་གི་བློ་གཏད་མ་དངུལ་ལས་འཛིན་ བི་ཀྲི་ཨེཕ་སི་གིས་ཁ་ཐུག་ལས་ སྔར་མེད་ཀྱི་རྒྱབ་སྐྱོར་མཛད་ནི་ལུ་ཁས་ལེན་འབད་དེ་ དངུལ་ཀྲམ་ས་ཡ་ ༨༥ གྲོགས་མཛད་གནང་ཡི། རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ལྷན་ཚོགས་དང་ འབྲུག་གི་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཉམས་སྲུང་གི་བློ་གཏད་མ་དངུལ་ལས་འཛིན་ བི་ཀྲི་ཨེཕསི་གི་བར་ན་ཞལ་འཆམ་བྱུང་མི་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ མ་དངུལ་འདི་ཡང་རང་བཞིན་གནས་ཉམས་སྲུང་ནང་ལུ་བཏང་ནི་ཨིན་། དེ་ཡང་ འབྲུག་གི་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཉམས་སྲུང་གི་བློ་གཏད་མ་དངུལ་ལས་འཛིན་ བིམསི་ཊེག་གི་ལཱ་འགན་དང་འབྲུག་གཞུང་གིས་གཙོ་རིམ་ལས་རིམ་ཚུ་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ཨིན། མ་དངུལ་དེ་ཡང་ རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཕྱག་སྙིགས་ཀྱི་གཙོ་རིམ་ལས་རིམ་གྱི་དོན་ལས་བགོ་ཀྲམ་འབད་ཡོདཔ་ཨིན། རང་བཞིན་ནགས་ཚལ་ ཤིང་སྣ་ སྲོག་ཆགས་ རི་དྭགས་སེམས་ཅན་ སྐྱེལ་ལྡན་གནས་སྟངས་རིམ་ལུགས་དང་སྐྱེལ་ལྡན་རིགས་སྣ་ཚུ་ཉམས་སྲུང་བརྒྱུད་དེ་ ཁ་གསལ་ཆེད་ལྷབ་ནི།\nད་རེས་ ་ སྤྱི་ཚེས་ ༢༠/༡༠/༢༠༢༠ ལུ་ བཀྲ་ཤིས་ཆོས་རྫོང་ནང་ལུ་ རྒྱལ་སྤྱིའི་མཉམ་འབྲེལ་གངས་རི་གོང་འཕེལ་ལྟེ་བའི་ ཡོངས་ཁྱབ་མདོ་ཆེན་ ཌག་ཀྲར་པདྨ་རྒྱ་མཚོ་གིས་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་དྲུང་ཆེན་དང་མདོ་ཆེན་གཉིས་དང་གཅིག་ངོ་འཛོམས་མཇལ་འཕྲད་མཛད་གནང་ཡི།\nརྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ལྷན་ཚོགས་ཡིག་ཚང་གིས་ཁ་ཐུག་ལས་ བདག་སྐྱོང་གཙོ་འཛིན་འགོ་དཔོན་གྱི་དོ་ལས་ཕྱི་སེལ་གྲུབ་མི་ མི་ངོ་ཡོངས་ལུ་གསལ་བསྒྲགས་འབདཝ་ཨིན། དེ་ཡང་ བདག་སྐྱོང་གཙོ་འཛིན་འགོ་དཔོན་གྱི་དོན་ལས་ གདམ་འཐུའི་དྲི་བ་འདྲི་ལན་འདི་ སྤྱི་ཚེས་ ༢༡/༡༡/༢༠༢༠ ལུ་ཏན་འཁེལ་བཟོ་ཡོད་རུང་ རྒྱལ་གཞུང་ཞི་གཡོག་ལྷན་ཚོགས་ལས་འཐུས་མི་དལ་ཁོམས་མེདཔ་ལས་བརྟེན་ཏེ་ཨིན། ཁ་གསལ་གྱི་དོན་ལས་མི་སྟོབས་ལས་ཚན་ནང་ལུ་འགྲུལ་འཕྲིན་ཨང་ ༡༧༣༧༨༠༨༧ ནང་ལུ་འབྲེལ་བ་མཛད་གནང་་ ཡང་ཅིན་གློག་ཕྲན་ཁ་བྱང་ karmawangdi@gnhc.gov.bt.\nརྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ལྷན་ཚོགས་ ལྷན་ཚོགས་ཡིག་གི་ཞབས་ཏོག་སྡེ་ཚན་གྱིས་ཁ་ཐུག་ལས་ བདག་སྐྱོང་གཙོ་འཛིན་འགོ་དཔོན་གྱི་དོན་ལས་ ཕྱི་སེལ་གྲུབ་མི་མི་ངོ་ཚུ།\nརྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ལྷན་ཚོགས་ ལྷན་ཚོགས་ཡིག་ཚང་གི་ཞབས་ཏོག་སྡེ་ཚན་ལུ་ གཤམ་མི་ངོམ་ཚུ་ བདག་སྐྱོང་གཙོ་འཛིན་འགོ་དཔོན་གྱི་འཁོད་གོ་གནས་ཀྱི་དོན་ལས་ ཕྱི་སེལ་གྲུབ་ཡོད་སྦེ་གསལ་བསྒྲགས་འབདཝ་ཨིན། དེ་ཡང་ འབྲུག་གི་ཞི་གཡོག་བཅའ་ཡིག་དང་སྒྲིག་གཞི་ ༢༠༡༨ ཅན་མའི་དོན་ཚན་ ༡༣.༧.༤ ལུ་གཞི་བཞག་གི་ཐོག་ལས་ སྤྱི་ཚེས་ ༡༠/༡༠/༢༠༢༠ གི་ཡང་བསྐྱར་ས་སྟོང་གསལ་བསྒྲགས་དང་འཁྲིལ་ཏེ་ཨིན། ཨང་གརངས། མིང་གསལ། མི་ཁུངས་ངོ་སྤྲོད་ལག་འཁྱེར་ཨང་། དྲན་གསོ། ༡. ཀ་ཀ། ༡༡༩༡༥༠༠༡༣༤ ཕྱི་སེལ་གྲུབ་མི། ༢. སྲིད་ཐར་རྡོ་རྗེ། ༡༠༧༠༩༠༠༡༠༥༩ ཕྱི་སེལ་གྲུབ་མི། ༣. ཀརྨ་དབང་ཕྱུགག ༡༡༥༡༠༠༠༩༧༢ ཕྱི་སེལ་གྲུབ་མི། ༤. ཚུལ་ཁྲིམས་རྡོ་རྗེ། ༡༢༠༠༡༠༠༢༡༣༦ ཕྱི་སེལ་གྲུབ་མི། མཐའ་དཔྱད་ཀྱི་གདམ་འཐུའི་དྲི་བ་འདྲི་ལེན་འདི་ཡང་ སྤྱི་ཚེས་ ༢༨/༡༠/༢༠༢༠ ལུ་ དྲོ་པ་ཆུ་ཚོད་ ༩:༣༠ ལས་ ༡:༠༠ ཚུན་ རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་ལྷན་ཚོགས་ ཁ་གསལ་ཆེད་ལྷབ་ནི།


JKW-KABAB-02-KHA-023 - Khyentse Lineage - A Tsadra Foundation Project\ndpal kye rdo rje'i rgyud gsum gyi nyer mkho'i yig cha ngos 'dzin\nVolume 2, Text 23, Pages 137-140 (Folios 1a1 to 2b4)\n'jam dbyangs mkhyen brtse'i dbang po. dpal kye rdo rje'i rgyud gsum gyi nyer mkho'i yig cha ngos 'dzin. In Rdzong sar 'jam dbyangs mkhyen brtse'i dbang po'i bka' babs, Vol. 2: 137-140. Dkar mdzes bod rigs rang skyong khul sde dge rdzong: Rdzong sar khams bye'i slob gling, 2013.\n།ཞེས་པའང་རྒྱུད་གསུམ་མན་ངག་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་ཤིན་ཏུ་དད་ཀྱང༌། ཡུལ་དང༌། དུས་དང༌། གང་ཟག་གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེས་པས་རྒྱུད་དོན་གྱི་བཤད་སྲོལ་རྒྱས་པར་ཐོས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་མོད། སྔར་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་རྒྱུན་གང་བཞུགས་མཉན་ནས། ཡིག་ཆ་དེ་ཀུན་འབད་པས་བཙལ་ཏེ་བསམ་མནོས་ཞུན་མཐར་ཅུང་ཟད་བྱས་པའི་སྐལ་བཟང་ཙམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ། རིས་མེད་པའི་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་ནས་དད་པའི་བྱ་བྲལ་བ་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་པོས་བྲིས་པ་རྒྱུད་དོན་རྟོགས་པའི་བླཽ་གྲོས་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག །སརྦ་དཱ་མངྒ་ལཾ།།\nzhes pa'ang rgyud gsum man ngag dang bcas pa'i gzhung lugs la shin tu dad kyang*/__yul dang*/__dus dang*/__gang zag gang gi sgo nas kyang phun sum tshogs pa ma yin pa'i gnas skabs su skyes pas rgyud don gyi bshad srol rgyas par thos pa'i spyod yul du ma gyur mod/__sngar smos pa rnams kyi lung rgyun gang bzhugs mnyan nas/__yig cha de kun 'bad pas btsal te bsam mnos zhun mthar cung zad byas pa'i skal bzang tsam nyams su myong ba/__ris med pa'i bstan pa thams cad la snying nas dad pa'i bya bral ba mkhyen brtse'i dbang pos bris pa rgyud don rtogs pa'i blau gros mchog tu dge ba'i rgyur gyur cig__/sarba dA mang+ga laM//\n༄༅། །ན་མོ་གུ་རུ་ཤྲཱི་ཧེ་བཛྲཱ་ཡ། དཔལ་ཀྱེ་རྡོ་རྗེའི་རྒྱུད་གསུམ་གྱི་སྐབས་ལ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཡིག་ཆ་ལ། དཀོན་མཆོག་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་བརྒྱུད་འདེབས། ཀླུ་སྒྲུབ་རྒྱ་མཚོས་མཛད་པའི་བརྒྱུད་འདེབས་ལམ་རིམ་སྨོན་ལམ་དང་བཅས་པ། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཀུན་དགའ་བཟང་པོས་མཛད་པའི་ཀྱེ་རྡོར་རྒྱུད་ཀྱི་བྱུང་ཚུལ་དང༌། བླ་མའི་རྣམ་ཐར། དེའི་འགྲེལ་པ་དུ་ཡོད་ཀྱི་དཀར་ཆག་གུ་གེ་པཎྜི་ཏའི་གསལ་བྱེད་དང་བཅས་པ། བསོད་ནམས་རྩེ་མོའི་རྒྱུད་སྡེ་སྤྱི་རྣམ། དེའི་དོན་ཚིགས་བཅད་ལ་དཀོན་མཆོག་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཚུལ་གསུམ་དང་པོ་གསུམ་མཛེས་རྒྱན། རྗེ་བཙུན་རིན་པོ་ཆེ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་ཚུལ་བཞི་པ་རྒྱུད་ཀྱི་མངོན་རྟོགས་ལྗོན་ཤིང༌། དེའི་དོན་རྒྱས་པར་ཕྱེ་བ་དཀོན་མཆོག་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་གོང་མའི་དགོངས་རྒྱན། བསྡུས་ཏེ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལྗོན་ཤིང་མཛེས་རྒྱན། མཛེས་རྒྱན་གྱི་སྔོན་འགྲོའི་བཤད་པ་བློ་གསལ་རབ་དགའ་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་ནས་མཛད་པ། རྒྱུད་སྡེ་བདུན་ཅུ་རྩ་གཉིས་ཀྱི་བརྒྱུད་ཚུལ་སོགས་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་དོན་བརྡ་འགྲོལ་ངེས་པའི་དཔལ་སྟེར་བསོད་ནམས་སེང་གེས་མཛད་པ། འདི་ལ་གུང་རུ། གུ་གེ་པཎྜི་ཏ་སོགས་བཤད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མང༌། ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཚུལ་དང་པོ་གསུམ་གྱི་རྣམ་བཞག་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་རྒྱུད་གསུམ་ལ་འཇུག་པའི་སྒོ། མངོན་རྟོགས་ཉེ་བར་བསྡུས་པ་རྒྱུད་གསུམ་སྙིང་པོའི་ལེགས་བཤད་རྣམས་དང༌། གཞན་ཡང་མངོན་རྟོགས་སྐབས་སུ་ཉེ་བར་མཁོ་བ་ལ། ཀུན་མཁྱེན་བསོད་ནམས་སེང་གེའི་དབང་ཆུ་ཆེན་མོའི་རྣམ་བཤད། ངོར་ཆེན་གྱིས་མཛད་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་དང་གཏོར་མ་ཆོ་གའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། མཁས་གྲུབ་དཔལ་ལྡན་དོན་གྲུབ་ཀྱིས་མཛད་པའི་སྦྱིན་སྲེག་གི་རྣམ་བཤད། འཇམ་མགོན་ཨ་མེས་ཞབས་ཀྱི་རབ་གནས་ཀྱི་རྣམ་བཤད། རྗེ་བཙུན་གྲགས་པས་མཛད་པའི་རྩ་ལྟུང་དང་ཧེ་རུ་ཀའི་ཆོས་དྲུག་གི་རྣམ་བཤད་སོགས་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱིའི་དོན་ངེས་པར་བྱས་ནས། བྱེ་བྲག་ཏུ་རྩ་བའི་རྒྱུད་བརྟག་པ་གཉིས་པ་འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གསུང་མཆན་དང་བཅས་པ། དེའི་འགྲེལ་པ་རྗེ་བཙུན་རིན་པོ་ཆེ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི་དག་ལྡན། དེའི་ལུང་འགྲེལ་ཁ་སྐོང་ཤར་ཆེན་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པ། ངག་དབང་ཆོས་གྲགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྒྱུད་གསུམ་དངོས་གཞིའི་བཤད་པ་ཁོག་ཕུབ་གནད་ཀྱི་ལྡེའུ་མིག་ཅེས་སོ་སོའི་བསྡུས་དོན། བརྟག་གཉིས་ཀྱི་ཚིག་དོན་རྒྱས་པར་འཆད་པའི་ཊཱིཀ་བདུད་རྩིའི་ཆུ་རྒྱུན། དེ་དང་མཐུན་པའི་ས་བཅད་ཁོ་བོས་བགྱིས་པ། སྨོན་ལམ་སྐབས་དབང་བཞི་དང་སྦྱར་བའི་འཆད་སྲོལ་སྨོན་ལམ་དུ་གནང་བ་ཀུན་མཁྱེན་བསོད་ནམས་སེང་གེའི་གསུང༌། བཤད་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་གུར་རྗེ་བཙུན་གྱི་གསུང་མཆན་དང་བཅས་པ། དེའི་འགྲེལ་པ་གྲགས་པས་མཛད་པ་གུར་གྱི་རྒྱན། ཆ་མཐུན་རྒྱུད་སཾ་བུ་ཊ་ས་པཎ་གྱི་མཆན་དང་བཅས་པ། དེའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས་མཛད་པ་གནད་ཀྱི་གསལ་བྱེད་རྣམས་དང༌། རྒྱུད་དང་མན་ངག་གི་འཆད་ཚུལ་ཟིན་བྲིས་དཀོན་མཆོག་ལྷུན་གྲུབ་ཀྱི་གསུང་རྒྱུན། རྒྱུད་སྡེ་སྤྱིའི་རྣམ་བཞག་བློ་གསལ་ངག་གི་འདོད་འཇོ་ཁོ་བོས་བྱས་པ་བཅས་སོ། འདི་རྣམས་ཀྱི་ལུང་རྒྱུན་གང་ཡོད་ལེགས་པར་མཉན་ནས་རང་སྟོབས་ཀྱི་མཐུས་ཞིབ་ཏུ་དཔྱད་པས་ཚིག་དོན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་ཕལ་ཆེར་ལེགས་པར་ཆོད་ནས། སླར་ཡང་རྗེ་བཙུན་གོང་མ་ལྔ་དང༌། ངོར་ཆེན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོའི་གསུང་རབ་ལ་ཡང་ཡང་འདྲིས་པར་བྱས་པས་རྒྱུད་གསུམ་མན་ངག་དང་བཅས་པའི་དོན་ལ་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྣང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རྒྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་དུ་རང་ལུགས་ཀྱི་བླ་མ་གོང་མ་རྣམས་ཀྱིས་མཛད་པའི་རྣམ་བཤད་བླ་མ་དམ་པའི་ཉི་ཟེར་སོགས་དང་ཟིན་བྲིས་ཀྱི་ཚོགས་རབ་ཏུ་མང་པོ་མཐོང་ཞིང༌། ལུགས་གཞན་བརྟག་གཉིས་ཀྱི་འགྲེལ་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོས་མཛད་པ་དང༌། མར་པ་ལོ་ཙཱ་བས་མཛད་པའི་ལེའུ་ལྔ་པ་ཡན་གྱི་འགྲེལ་པ་ལས། རྔོག་སྟོན་ཆོས་སྐུ་རྡོ་རྗེའི་གསུང་རྒྱུན་བསྣན་ནས་རྔོག་མདོ་སྡེས་རྒྱས་པར་ཕྱེས་ཏེ་འགྲེལ་པ་རིན་ཆེན་རྒྱན་འདྲ་སོགས་ཀྱི་ལུང་རྒྱུན་ཀྱང་ཐོས་ཤིང༌། ཀུན་མཁྱེན་བུ་སྟོན་རིན་པོ་ཆེ། ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ། གྲུབ་ཆེན་གླིང་རས་པདྨ་རྡོ་རྗེ། འབྲུག་པ་པདྨ་དཀར་པོ། མཁས་གྲུབ་དགེ་ལེགས་དཔལ་བཟང་སོགས་ཀྱིས་མཛད་པའི་ཡིག་ཆ་མང་དུ་མཐོང་མོད། རྗེ་བཙུན་འཁྲུལ་པའི་དྲི་མ་ཟད་པ་འཇམ་མགོན་ས་སྐྱ་པ་ཡབ་སྲས་ཀྱི་བཤད་སྲོལ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་ནུས་པའི་ཕྱིར་འདིར་མ་བྲིས་སོ། །ཞེས་པའང་རྒྱུད་གསུམ་མན་ངག་དང་བཅས་པའི་གཞུང་ལུགས་ལ་ཤིན་ཏུ་དད་ཀྱང༌། ཡུལ་དང༌། དུས་དང༌། གང་ཟག་གང་གི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པའི་གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེས་པས་རྒྱུད་དོན་གྱི་བཤད་སྲོལ་རྒྱས་པར་ཐོས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་མ་གྱུར་མོད། སྔར་སྨོས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུང་རྒྱུན་གང་བཞུགས་མཉན་ནས། ཡིག་ཆ་དེ་ཀུན་འབད་པས་བཙལ་ཏེ་བསམ་མནོས་ཞུན་མཐར་ཅུང་ཟད་བྱས་པའི་སྐལ་བཟང་ཙམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ། རིས་མེད་པའི་བསྟན་པ་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་ནས་དད་པའི་བྱ་བྲལ་བ་མཁྱེན་བརྩེའི་དབང་པོས་བྲིས་པ་རྒྱུད་དོན་རྟོགས་པའི་བླཽ་གྲོས་མཆོག་ཏུ་དགེ་བའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག །སརྦ་དཱ་མངྒ་ལཾ།། །།\n@#/__/na mo gu ru shrI he badz+rA ya/__dpal kye rdo rje'i rgyud gsum gyi skabs la nye bar mkho ba'i yig cha la/__dkon mchog lhun grub kyis mdzad pa'i brgyud 'debs/__klu sgrub rgya mtshos mdzad pa'i brgyud 'debs lam rim smon lam dang bcas pa/__rdo rje 'chang kun dga' bzang pos mdzad pa'i kye rdor rgyud kyi byung tshul dang*/__bla ma'i rnam thar/__de'i 'grel pa du yod kyi dkar chag gu ge paN+Di ta'i gsal byed dang bcas pa/__bsod nams rtse mo'i rgyud sde spyi rnam/__de'i don tshigs bcad la dkon mchog lhun grub kyis mdzad pa'i tshul gsum dang po gsum mdzes rgyan/__rje btsun rin po che grags pa rgyal mtshan gyis mdzad pa'i tshul bzhi pa rgyud kyi mngon rtogs ljon shing*/__de'i don rgyas par phye ba dkon mchog lhun grub kyis mdzad pa'i gong ma'i dgongs rgyan/__bsdus te tshigs su bcad pa ljon shing mdzes rgyan/__mdzes rgyan gyi sngon 'gro'i bshad pa blo gsal rab dga' dpal ldan don grub nas mdzad pa/__rgyud sde bdun cu rtsa gnyis kyi brgyud tshul sogs kyi tshigs bcad don brda 'grol nges pa'i dpal ster bsod nams seng ges mdzad pa/__'di la gung ru/__gu ge paN+Di ta sogs bshad tshul mi 'dra ba mang*/__ngag dbang chos grags kyis mdzad pa'i tshul dang po gsum gyi rnam bzhag nye bar bsdus pa rgyud gsum la 'jug pa'i sgo/__mngon rtogs nye bar bsdus pa rgyud gsum snying po'i legs bshad rnams dang*/__gzhan yang mngon rtogs skabs su nye bar mkho ba la/__kun mkhyen bsod nams seng ge'i dbang chu chen mo'i rnam bshad/__ngor chen gyis mdzad pa'i sgrub thabs dang gtor ma cho ga'i rnam par bshad pa/__mkhas grub dpal ldan don grub kyis mdzad pa'i sbyin sreg gi rnam bshad/__'jam mgonames zhabs kyi rab gnas kyi rnam bshad/__rje btsun grags pas mdzad pa'i rtsa ltung dang he ru ka'i chos drug gi rnam bshad sogs rnams kyis spyi'i don nges par byas nas/__bye brag tu rtsa ba'i rgyud brtag pa gnyis pa 'phags pa rin po che'i gsung mchan dang bcas pa/__de'i 'grel pa rje btsun rin po che grags pa rgyal mtshan gyis mdzad pa'i dag ldan/__de'i lung 'grel kha skong shar chen ye shes rgyal mtshan gyis mdzad pa/__ngag dbang chos grags kyis mdzad pa'i rgyud gsum dngos gzhi'i bshad pa khog phub gnad kyi lde'u mig ces so so'i bsdus don/__brtag gnyis kyi tshig don rgyas par 'chad pa'i TIka bdud rtsi'i chu rgyun/__de dang mthun pa'i sa bcad kho bos bgyis pa/__smon lam skabs dbang bzhi dang sbyar ba'i 'chad srol smon lam du gnang ba kun mkhyen bsod nams seng ge'i gsung*/__bshad rgyud rdo rje gur rje btsun gyi gsung mchan dang bcas pa/__de'i 'grel pa grags pas mdzad pa gur gyi rgyan/__cha mthun rgyud saM bu Ta sa paN gyi mchan dang bcas pa/__de'i 'grel pa slob dpon bsod nams rtse mos mdzad pa gnad kyi gsal byed rnams dang*/__rgyud dang man ngag gi 'chad tshul zin bris dkon mchog lhun grub kyi gsung rgyun/__rgyud sde spyi'i rnam bzhag blo gsal ngag gi 'dod 'jo kho bos byas pa bcas so/__'di rnams kyi lung rgyun gang yod legs par mnyan nas rang stobs kyi mthus zhib tu dpyad pas tshig don gyi sgro 'dogs phal cher legs par chod nas/__slar yang rje btsun gong ma lnga dang*/__ngor chen rdo rje 'chang chen po'i gsung rab la yang yang 'dris par byas pas rgyud gsum man ngag dang bcas pa'i don la blo gros kyi snang ba phyin ci ma log pa rgyas par 'gyur ro/__/gzhan du rang lugs kyi bla ma gong ma rnams kyis mdzad pa'i rnam bshad bla ma dam pa'i nyi zer sogs dang zin bris kyi tshogs rab tu mang po mthong zhing*/__lugs gzhan brtag gnyis kyi 'grel pa byang chub sems dpa' rdo rje snying pos mdzad pa dang*/__mar pa lo tsA bas mdzad pa'i le'u lnga pa yan gyi 'grel pa las/__rngog ston chos sku rdo rje'i gsung rgyun bsnan nas rngog mdo sdes rgyas par phyes te 'grel pa rin chen rgyan 'dra sogs kyi lung rgyun kyang thos shing*/__kun mkhyen bu ston rin po che/__karma pa rang byung rdo rje/__grub chen gling ras pad+ma rdo rje/__'brug pa pad+ma dkar po/__mkhas grub dge legs dpal bzang sogs kyis mdzad pa'i yig cha mang du mthong mod/__rje btsun 'khrul pa'i dri ma zad pa 'jam mgon sa skya pa yab sras kyi bshad srol ni gong du smos pa de rnams kyis rtogs nus pa'i phyir 'dir ma bris so/__/zhes pa'ang rgyud gsum man ngag dang bcas pa'i gzhung lugs la shin tu dad kyang*/__yul dang*/__dus dang*/__gang zag gang gi sgo nas kyang phun sum tshogs pa ma yin pa'i gnas skabs su skyes pas rgyud don gyi bshad srol rgyas par thos pa'i spyod yul du ma gyur mod/__sngar smos pa rnams kyi lung rgyun gang bzhugs mnyan nas/__yig cha de kun 'bad pas btsal te bsam mnos zhun mthar cung zad byas pa'i skal bzang tsam nyams su myong ba/__ris med pa'i bstan pa thams cad la snying nas dad pa'i bya bral ba mkhyen brtse'i dbang pos bris pa rgyud don rtogs pa'i blau gros mchog tu dge ba'i rgyur gyur cig__/sarba dA mang+ga laM//__//\nRetrieved from "https://khyentselineage.tsadra.org/index.php?title=JKW-KABAB-02-KHA-023&oldid=27117"


བོད་བཙན་པོ་དུས་ཀྱི་རྡོའི་སེང་གེ་དང་གླང་ཆེན། – དབུས་གཙང་རིག་མཛོད།\nགཙོ་ངོས། གནའ་ཤུལ།, ཡུལ་སྡེ།, ཡུལ་སྲོལ།, ལོ་རྒྱུས།, སྒྱུ་རྩལ། བོད་བཙན་པོ་དུས་ཀྱི་རྡོའི་སེང་གེ་དང་གླང་ཆེན།\nAmy Heller ཡིས་བརྩམས། སྙིང་ལྕགས་རྒྱལ་གྱིས་བསྒྱུར།\nརྡོའི་སེང་གེ་དང་གླང་ཆེན་གཉིས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་བཟུང་སྟེ་གནའ་དཔྱད་བསྔོག་འདོན་དང་ཡུལ་དངོས་རྟོག་དཔྱོད་བརྒྱུད་བོད་ལྗོངས་ཀྱི་འཕྱོངས་རྒྱས་དང་། ལྷ་རྩེའི་ཁྲོམ་ཆེན། ཆབ་མདོའི་རི་མདའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་བཞུགས་ཁྲི་ངོས་ཀྱི་སེང་གེ ཉིང་ཁྲི་ས་ཆའི་གླང་མཁར་རྡོ་རིང་། གཏེར་ལམ་རྫོང་གི་བཙན་པོ་བང་སོ་མདུན་གྱི་རྡོའི་སེང་གེ་དང་གླང་ཆེན་སོགས་ཕྱིའི་རྣམ་པའི་སྟེང་ནས་ཞིབ་བསྡུར་སྒོས། དེ་དག་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཕྲ་ཞིང་ཞིབ་པའི་སྒོ་ནས་བསྟན་ཡོད།\nགནད་ཚིག བཙན་པོ། རྡོའི་སེང་གེ རྡོའི་གླང་ཆེན། རྡོ་རིང་། ཞིབ་བསྡུར།\nསེང་གེ་དང་གླང་ཆེན་གཉིས་ནི་བོད་ཀྱི་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་ཤིག་མིན་ནའང་། དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་བའི་སྐབས་སུ་བོད་དང་ཁྱིམ་མཚེས་རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་རིག་གནས་འབྲེལ་འདྲིས་དང་དཔལ་འབྱོར་བརྗེ་རེས་ཀྱི་མཇུག་འབྲས་ལས་སྲོག་ཆགས་འདི་གཉིས་ནི་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཚོན་བྱ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད། སྲོག་ཆགས་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཕ་ས་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་ལ་ཆ་མཚོན་ད་ན་སེང་གེ་ཡིས་དབང་ཐང་། སྟོབས་འབྱོར་དང་ནུས་ཤུགས་སོགས་མཚོན་ཐུབ་པ་དང་། སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་གླང་ཆེན་ནི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་པའི་རྒྱལ་པོའི་མཚོན་བྱེད་ཀྱང་ཡིན། ནང་བའི་བསྟན་པའི་ཁྲོད། སེང་གེ་ཡིས་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དང་སྙིང་སྟོབས་སོགས་མཚོན་ཡོད་པ་མ་ཟད། སྟོན་པའི་བཀའ་ཆོས་གསུངས་དུས་མི་འཇིགས་པའི་ང་རོ་མཚོན་བྱེད་དུ་སེང་གེའི་ངར་སྐད་དང་སེམས་རྒྱུད་དུལ་པ་མཚོན་བྱེད་དུ་གཡུང་ལ་ཕབ་པའི་གླང་ཆེན་དཔེ་འཇོག་གནང་ཡོད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྟོན་པའི་བཞུགས་ཁྲི་འོག་ཏུ་སེང་གེ་གཉིས་ཀྱིས་བརྒྱན་ཡོད་པ་དང་། དེ་མིན་དགོན་སྡེ་ཁག་གི་སྒོ་སྲུང་གིས་ཚུལ་དུའང་བསླངས་ཡོད།\nཔར། 11 སེང་ཁྲིའི་སྟེང་གི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད། སྤྱི་ལོ804ལོར། ཆབ་མདོའི་ལྡན་མ་བྲག ཆེ་ཆུང 400cm x400 cm Elisabeth Anne Benard དང་ཉི་མ་རྡོ་རྗེ་གཉིས་ཀྱིས་པར་རིས་མཁོ་འདོན་བྱས།\nསེང་གེ་དེ་ཐོག་མར་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་འབུར་བརྐོས་སྒྱུ་རྩལ་ཁྲོད་འདྲ་བཟོ་བྱས་ཡོད་ནའང་མཚམས་མཚམས་སུ་དགོས་དབང་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་སེང་གེ་ལ་གཤོག་པས་བརྒྱན་པ་དང་། ནང་པའི་བསྟན་པ་རྒྱ་གར་གྱི་ཡུལ་གྲུ་མང་པོར་དར་བ་དང་བསྟུན་ནས་སེང་གེ་དང་གླང་ཆེན་གཉིས་ལ་རིམ་བཞིན་དད་མོས་བྱུང་སྟེ་སྲོག་ཆགས་འདི་གཉིས་ཀྱི་སྣང་བརྙན་ཡུལ་གྲུ་གཞན་དུ་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་བྱུང་ཡོད་དེ། དེ་དག་གི་འཕེལ་རིམ་ཁྲོད་དངོས་བྲིས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཇི་བཞིན་མཚོན་ཐུབ་མེད་པའམ་ཡང་ན་རྣམ་པའི་སྟེང་འགྱུར་ལྡོག་ཅུང་ཟད་ཐེབས་ཡོད་ནའང་རྩ་བའི་ཆ་ནས་སྔར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་དོད་པོར་ཐོན་ཡོད། ཆེད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་ང་རང་གིས་དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་དཀྱིལ་ནས་དགུ་པའི་བར་གྱི་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ལས་སྲོག་ཆགས་འདི་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིའི་རྣམ་པ་ཞིབ་འབྲི་དང་ལོ་ཚིགས་གཏན་ལ་ཕབ་པར། མིག་སྔར་བོད་ཀྱི་བང་སོའི་གནའ་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་ལས་རྡོ་རིང་གི་ཏོག་ངོས་སུ་སེང་གེ་བརྐོས་ཡོད་པ་དང་ཞབས་སྟེགས་སུ་གླང་ཆེན་བཀོད་ཡོད་པའི་རྡོ་རིང་ཞིག་རྙེད་ཡོད་པ་མ་ཟད། བོད་ཀྱི་ཡུལ་དབུས་འཕྱོངས་རྒྱས་དང་། མཚོ་སྔོན་པའི་འགྲམ་རྒྱུད་དུ་ཆགས་པའི་གཏེར་ལམ། ལྷ་རྩེའི་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཁྲོམ་ཆེན་ཁུལ་ནས་རྡོའི་སེང་གེ་ཆ་གསུམ་རྙེད་ཡོད་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད།\nཔར། 1a. ཙོག་འདུག་སེང་གེ སྤྱི་ལོ༨༠༠ལོར། བོད་ལྗོངས་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་གི་ཤར་ངོས། འཛེང་རྡོ། མཐོ་ཚད152.5cm ། ཞེང་ཚད94cm རྩོམ་པ་པོས་སྤྱི་ལོ1995ལོར་པར་དུ་བཏབ།\nཐོག་མར་བོད་ཀྱི་བཙན་པོའི་བང་སོ་མདུན་གྱི་སེང་གེའི་སྣང་བརྙན་གང་ཡིན་ཤེས་བར་བསམ་བློ་གཏོང་དགོས་ལ། དེ་ཡིས་བཙན་པོའི་སྐབས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་བང་སོའི་གྲུབ་ཚུལ་དང་གནས་བབ་སོགས་ཀྱི་གོ་དོན་རྟོགས་པར་དགོས་པ་ངེས་ཅན་ལྡན། ང་ཚོས་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ས་ཁོངས་ཁྲོད་ཀྱི་བང་སོའི་མདུན་དུ་རྙེད་པའི་སེང་གེ་དང་གླང་ཆེན། བང་སོ་འདྲ་མིན་ལ་ཞིབ་བསྡུར་ལས་བྱུང་བའི་དཔྱད་འབྲས་འགའ་ཡོད་པ་གཤམ་གསལ།\n1 བང་སོ་གཙོ་བོའི་ཉེ་འཁོར་དུ་བང་སོ་ཆུང་བ་ཡོད་པ་དང་སྲོག་ཆགས་དུར་མཆོད་བྱས་པའི་ས་དོང་བརྐོས་ཡོད། གཏེར་ལམ་དང་ཁྲོམ་ཆེན་ཁུལ་དུ་མཆིས་པའི་བང་སོ་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་མདུན་ངོས་སུ་སྲོག་ཆགས་དུར་མཆོད་བྱེད་སའི་ས་དོང་ཡོད་པ་མ་ཟད་བང་སོ་ཆུང་བ་མང་པོ་མཆིས།\n2 བཅག་རྡོས་བརྩིགས་པའི་བར་མཚམས་སུ་ས་འདམ་བྱུགས་པའི་རྒྱུ་ཆས་བསྐྲུན་ཡོད་པ་དང་བརྩིགས་རྡོ་བར་མཚམས་སུ་ས་ཕག་སོགས་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཡོད། བྱེད་ཐབས་འདིའི་དགེ་མཚན་ནི་བང་སོའི་སྟེང་གི་ལྕམ་དྲལ་གྱི་མཐུད་མཚམས་བརྟན་པོ་ཆགས་རྐྱེན་ཡིན།\n3 ས་འབུར་འོག་གི་དུར་དོང་ནང་ལོགས་ཀྱི་སྟེང་ངོས་སུ་ཁང་མིག་བཟོས་ཡོད། ས་འབུར་མང་ཆེ་བའི་དབྱིབས་ནི་སོག་ཁའི་དབྱིབས་དང་མཚམས་མཚམས་སུ་ཟླུམ་གཟུགས་སུ་ངེས། བང་སོ་གཞན་པར་གནའི་ས་འོག་གི་འཛུགས་སྐྲུན་ཁྲོད་ཁང་མིག་འདི་དག་གི་དབྱིབས་མཐོང་མི་ཐུབ།\nཔར། 1b ཙོག་འདུག་སེང་གེའི་མགོ་དང་གཡུ་རལ་གྱི་ཞིབ་ཆའི་རྣམ་པ། བོད་ལྗོངས་འཕྱོངས་རྒྱས་རྫོང་གི་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་བང་སོ། སེང་གེའི་མགོ་དང་གཡུ་རལ་བར་གྱི་ཞེང་ཚད་ལ45cmཡོད།\nབཙན་པོའི་དུས་སྐབས་སུ་བང་སོ་མང་པོའི་མདུན་དུ་རྡོ་རིང་བསླངས་སྲོལ་ཡོད་ལ། གྲོས་མཐུན་ཡོང་བར་མེད་དུ་མི་རུང་བའི་ཆ་རྐྱེན་ལ་ཆིངས་ཡིག་དང་ལྷ་ཁང་བཞེངས་རྗེས་རྟེན་འབྲེལ་མཚོན་བྱེད་དུ་རྡོ་རིང་གི་ངོས་སུ་བོད་ཡིག་བརྐོས་ཏེ་སྤྱི་ཆིངས་དང་བཀའ་གཙིགས་གཏན་ལ་ཕབ་ཡོད། ང་རང་གིས་འདིར་གླེང་པའི་རྡོ་རིང་སྟེང་བརྐོས་པའི་སེང་གེ་དང་གླང་ཆེན་སྐོར་ལ་བོད་ལྗོངས་ལྷ་སའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་པ་ཚབ་པ་སངས་དབང་འདུས་ལགས་ཀྱིས་དོ་སྣང་བྱུང་པ་དང་། སྙན་གྲགས་ཆེ་བའི་འཕྱོངས་རྒྱས་བོད་བཙན་པོ་དུས་ཀྱི་བང་ཚོམས་མདུན་དུ་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་ལ་རྒྱ་ཆེ་བའི་རྡོའི་སེང་གེ་གཅིག་མཆིས་ལ། དེ་ནི་གཏེར་ལམ་དང་ཁྲོམ་ཆེན་ནས་རྙེད་པའི་རྡོའི་སེང་གེའི་ཙོག་པུའི་འདུག་སྟངས་དང་། ལྟོ་འགྲམ་དང་རྐང་བ་གཞུག་མའི་གཡས་ལོགས་བར་དུ་རྔ་མ་འཁྱིལ་ཚུལ་སོགས་མི་འདྲ་ནའང་བང་སོ་མང་ཆེ་བའི་མདུན་གྱི་རྡོའི་སེང་གེའི་ཕྱི་རྣམ་སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་མཐུན་ཆོས་སུ་གྲུབ་ཡོད།（པར.1a and b） དེ་མིན་གསར་དུ་རྙེད་པའི་འཐག་གོས་ངོས་སུ་བཀོད་པའི་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་བང་སོའི་ཆོ་ག་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བོད་ཡིག་གི་བརྡ་རྙིང་དང་སེང་གེ་ཆ་གཉིས་རྙེད་པས། གཏེར་ལམ་དང་ཁྲོམ་ཆེན་ནས་རྙེད་པའི་སེང་གདོང་གི་རྣམ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་གཡུ་རལ།（པར.2-5） འབུར་ཚུགས་སུ་དོད་པའི་མིག་འབྲས་དང་གྲལ་སྙོམས་པའི་གཡུ་རལ་སོགས་འཕྱོངས་རྒྱས་ཀྱི་རྡོའི་སེང་གེ་དང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ང་རང་གིས་བང་སོའི་གནའ་ཤུལ་གཉིས་དང་དེ་དག་ལས་ཐོན་པའི་རྡོའི་སེང་གེ་སོགས་ལ་ཕྱོགས་སྡོམ་བྱས་ཏེ་རྡོ་རིང་དང་དེ་དག་གི་ངོས་སུ་བརྐོས་པའི་སྲོག་ཆགས་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་སྒོས་འབྲེལ་ཡོད་དོ་སྣང་ཅན་ལ་གྲོས་མོལ་བྱ་རྒྱུ་ཡིན།\nཔར། 2a གཡས་ཟུར་དུ་བསྡད་པའི་སེང་གེ ། སྤྱི་ལོ750ནས་850བར། མཚོ་སྔོན་སྒོ་ཤར་བང་སོ། མཐོ་ཚད82cm ཞེང་56cm ཚད ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རིག་དངོས་དང་གནའ་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་སོའོ། རྩོམ་པ་པོས་1997ལོར་པར་དུ་བཏབ།\nགཏེར་ལམ་ནི་དེང་རབས་ཀྱི་གྲོང་བརྡལ་ཞིག་གི་མིང་ཡིན་ལ། རྫོང་འདི་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཏེ་མཚོ་སྔོན་པོའི་ལྷོ་ནུབ་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ཡོད། ས་ཁོངས་འདི་ནི་ཡུལ་དབུས་དང་མཚོ་སྔོན་པོ་བར་གྱི་ཚོང་འགྲུལ་གྱི་ལམ་སྣ་གཙོ་བོ་ཞིག་དང་། ཚ་འདམ་གཞོངས་སའི་ཁུལ་དུ་ཆགས་པའི་དར་གོས་འགྲུལ་ལམ་གྱི་བྱང་ངོས་དང་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་འབྲེལ་མཚམས་ཡིན་པ་མ་ཟད་མ་ཧཱ་ཙི་ནའི་ཡུལ་དབུས་དང་སི་ཁྲོན་ཕྱོགས་སུ་བགྲོད་སའི་ལམ་ཁ་ཉག་ཅིག་ཡིན། གཏེར་ལམ་ཞེས་པའི་ས་མིང་འདི་དུས་རབས་ཉི་ཤུའི་ནང་གི་ཡིག་ཆའི་ཁྲོད་བཀོད་ཡོད་པ་མ་ཟད། ས་ཁུལ་འདི་རུ་ཐོག་མར་གནའ་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་གནང་མཁན་ནི་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རིག་དངོས་དང་གནའ་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གི་དབུ་ཁྲིད་ཤིས་ཤུན་ཀའོ（许新国）ཡིན་ལ། སྤྱི་ལོ1982ལོ་ནས་བཟུང་གནས་འདི་རུ་གནའ་དཔྱད་སྔོག་འདོན་གྱི་ལས་གཞི་སྤེལ་བའི་འགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ1997ལོར་ང་རང་གཏེར་ལམ་དུ་འབྱོར་སྐབས་གནའ་ཤུལ་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་བསྔོག་ཟིན་པ་དང་། གནའ་ཤུལ་རེ་རེ་ཁྲོད་དུ་བང་སོ་ཉི་ཤུ་ནས་སུམ་ཅུ་མཆིས། ས་ཁུལ་འདིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་ཕལ་ཆེར་སྤྱི་ལེ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་160ཡོད། ཞིབ་འཇུག་བྱེད་སའི་གཞུང་ཐིག་ནི་36˚5དང་འཕྲེད་ཐིག་ནི་98˚5 མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རིག་དངོས་དང་གནའ་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་ཁང་གིས་ང་རང་གདན་འདྲེན་དང་རང་གི་འདོད་མོས་ཀྱིས་བཙན་པོའི་དུས་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་བང་སོ་དྲུག་ལ་ལྟ་སྐོར་བྱེད་ཆོག་པའི་ཆོག་མཆན་ཐོབ། གནའ་ནས་བཟུང་བསྔོགས་ཏེ་གཏོར་བརླག་ཐེབས་པའི་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་བང་སོ་དང་བསྡུར་ན། གནས་འདི་ནས་རྡོའི་སེང་གེ་གཉིས་དང་རྡོ་རིང་། དེ་མིན་གཏེར་ལམ་བང་སོ་ནས་སྲིད་ཕྱོགས་ཀྱི་ཅ་དངོས་འབོར་ཆེན་རྙེད་པ་དང་། གལ་ཆེ་བའི་རིག་དངོས་མང་ཆེ་བ་ནི་འཐག་གོས་ཡིན་ལ། དེ་དག་གི་རིགས་མང་ལ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཏེ། རི་མོའི་ཇུས་འགོད་མཛེས་ཕྱིར་འཐག་ཐགས་པའི་དུས་ཚོད་དང་བཟོ་རྣམ་གྱི་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་ཡ་གླིང་དཀྱིལ་མ་དང་ནང་ས། སི་ཁྲོན་ས་ཁུལ་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད། དེ་མིན་གཏེར་ལམ་གྱི་བང་སོ་ནས་མ་ནོ་ཧོ་དང་ཤེལ་ཕྲེང་། དངུལ་གྱི་སྣོད་ཆས་དང་གསེར་དངུལ་གྱི་དོང་ཙེ་སོགས་རྙེད་པས་བཙན་པོའི་སྐབས་སུ་ཚད་མཐོ་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོང་ལས་དང་རིག་གནས་ཀྱི་འབྲེལ་འདྲིས་ཡོད་པ་མཚོན་ཐུབ།རྡོའི་སེང་གེ་གཉིས་ནི་གཏེར་ལམ་རྫོང་གི་བོད་སྐད་ལ་སྒོ་ཤར་ལྟར་འབོད་པའི་གནའ་ཤུལ་ནང་ཁུལ་དུ་རྙེད་པ་དང་། གནའ་ཤུལ་འདི་ནི་དེང་གཏེར་ལམ་རྫོང་གི་ཤར་ངོས་སུ་ཆགས་ལ། སྤྱི་ལོ1995ལོ་ནས་བཟུང་ཐེངས་གཉིས་ལ་གནའ་དཔྱད་བསྔོག་དཔྱད་བྱས་ཟིན།\nཔར། 2b གཡོན་ཟུར་དུ་བསྡད་པའི་སེང་གེ སྤྱི་ལོ750ནས་850བར། མཚོ་སྔོན་སྒོ་ཤར་བང་སོ། མཐོ་ཚད 82cm ཞེང་ཚད56cm ། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རིག་དངོས་དང་གནའ་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་སོའོ། རྩོམ་པ་པོས་1997ལོར་པར་དུ་བཏབ།\nསྒོ་ཤར་གནའ་ཤུལ་ཁྲོད་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི8དང་མཐའི་རིང་ཚད་ལ་སྨི་40ཡོད་པའི་སྒོ་ང་ཕྱེད་ཀའི་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ས་ཕུང་ཞིག་ཡོད་དེ། ས་ཕུང་གི་བྱང་ངོས་དང་ཤར་ངོས་སུ་རྩ་ལྡུམ་གྱིས་ཁེངས་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ནུབ་ངོས་འགྲམ་དུ་མཐའི་ཆེ་ཆུང་ལ་སྨི་20ཙམ་ཡོད་པའི་བང་སོ་ཆུང་བ་དག་གིས་བང་སོ་གཙོ་བོར་བསྐོར་ཡོད། གནའ་ཤུལ་ཕྱི་རོལ་དུ་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི་16ཡོད་པའི་ས་ཕག་གིས་བརྩིགས་པའི་གྱང་ཞིག་དང་། དེའི་འགྲམ་རྒྱུད་དུ་ཡུར་ཆུ་བརྒྱུད་མྱོང་བའི་ཆུ་རྐ་ཞིག་འདུག རྡོའི་སེང་གེ་དང་རྡོ་རིང་ནི་ས་ཕག་གིས་ར་བ་བསྐོར་བའི་ནང་ངོས་སུ་མཆིས་ཏེ། ས་ཕུང་གཙོ་བོ་དང་བར་ཐག་ངེས་ཅན་ཞིག་ཡོད། གནའ་དཔྱད་པས་བང་སོ་བྲུས་ཏེ་ས་ཕུང་ནང་ཁུལ་གྱི་སྒྲིག་གཞི་ལ་དཔྱད་དུས། བང་སོའི་གཏིང་ཚད་ལ་སྨི8དང་བརྩེགས་རིམ་གསུམ་ཡོད་དེ། འོག་རིམ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ20ལྷག་གི་ཚད་ཡོད་པའི་ཁང་མིག་གཅིག་དང་། ཁང་བ་འདི་ནི་ས་ཕག་དང་ལྕམ་གདུང་། རྡོ་སོགས་ཀྱིས་བསྐྲུན་ཡོད། ཁང་བ་གཉིས་ནི་ས་ངོས་སུ་ཡོད་དེ། ཅིག་ཤོས་ནི་བང་སོའི་གཤམ་འོག་ཏུ་མཆིས། དེའི་ནང་དུ་བོད་ཡིག་བཀོད་པའི་རྟའི་རུས་ལེབ་གཉིས་དང་བོད་ཡིག་གི་བྱང་བུ་འགའ་ཤས་རྙེད་ཡོད་དེ། ཤིང་ཁྲམ་རེ་རེའི་ཞེང་ལ་ལི་སྨི10ནས15བར་ཡོད་པ་དང་། སྲིད་ལ་ལི་སྨི3ཡོད་དེ། དེ་དག་རེ་རེའི་སྟེང་བོད་ཡིག་དབུ་མེད་ཐིག་ཕྲེང་གསུམ་ནས་བཞི་བསྟར་མར་བྲིས་ཡོད། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་བང་སོ་ཁྲོད་ནས་རྙེད་པའི་དོང་ཙེ་ལ་དཔྱད་ན་རིག་དངོས་དེ་དག་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་བའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ། གཏེར་ལམ་བང་སོ་ནས་ཐོན་པའི་རིགས་དང་ངོ་བོ་འདྲ་བའི་ཤིང་ལེབ་ངོས་སུ་བོད་ཡིག་བྲིས་པའི་ཁྲམ་ཤིང་ཐོན་ནའང་། ང་རང་གིས་སྒོ་ཤར་ནས་བསྔོགས་པའི་ཤིང་ཁྲམ་ངོས་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་ལ་གོ་བ་ཡང་དག་ལེན་ཐུབ་མེད། དེ་མིན་ས་དེ་གའི་གནའ་དཔྱད་པས་ད་དུང་ས་འོག་ཏུ་རིག་གནས་ཀྱི་ས་རིམ་མང་པོ་ཡོད་པས་མུ་མཐུད་དུ་བརྟག་དགོས་པ་བསྟན།\nས་ཕག་གིས་ར་སྐོར་བའི་གནའ་ཤུལ་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ས་དེ་གས་གནའ་དཔྱད་པས་གདམ་གསེས་ཡོད་པའི་སྒོ་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་ཡོད་དེ། ས་འོག་གི་གཏིང་ཚད་ལ་སྨི4ཡོད་པའི་སར། ནང་བསྟན་གྱི་ཆོས་ཕྱོགས་ལ་མཁོ་བའི་ཚ་ཚ་གཉིས་རྙེད་ཡོད། གཅིག་གི་ཚངས་ཐིག་གི་ཞེང་ཚད་ལ་ལིའི་སྨི2དང་ཚེག5ཡོད། ཚ་ཚ་ངོས་སུ་མཆོད་རྟེན་བཀོད་ཡོད་དེ། དེ་ནི་ཆུ་བོ་གཱང་གའི་བཞུར་རྒྱུན་གྱི་རྡོ་བརྐོས་སྟེང་གི་རི་མོ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན་ལ། དུས་རབས་ལྔ་བ་ནས་དྲུག་པའི་དུས་སུ་ལ་དྭགས་རྒྱུད་ཀྱི་དགོན་སྡེའི་ལྡེབས་བྲིས་ཁྲོད་ནས་མཐོང་ཐུབ་པ་དང་། དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་བཟུང་། མཆོད་རྟེན་གྱི་རི་མོ་བཀོད་པའི་རྣམ་པ་དེ་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་ཁྲོད་འབོར་ཆེན་ཐོན་ཡོད། ཚ་ཚར་ཚད་འཇལ་རྗེས་ཚངས་ཐིག་ལ་ལི་སྨི2དང་ཚེགས5དང་། ཚ་ཚའི་ངོས་སུ་Ye dharma hetuprabhava ཞེས་པའི་ལེགས་སྦྱར་གྱི་ཡི་གེ་བཀོད་ཡོད་པ་དང་། དེའི་དོན་ནི་ནང་བསྟན་གྱི་རྩ་སྔགས་ཡིན། བློ་མཐུན་ཤིས་ཞིན་ཀོས་（许新国）ཞིབ་འཇུག་བརྒྱུད་སྒོ་ཤར་གྱི་གནའ་ཤུལ་དང་བང་སོ་གཉིས་ནི་དུས་རབས་གཅིག་གི་གནའ་ཤུལ་ཡིན་ལ། བསྔོག་འདོན་གནང་ཟིན་བའི་དོང་ཙེ་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་ལོ་ཚིགས་ནི་སྤྱི་ལོ750ནས་850བར་ལ་གཏན་འཁེལ་གནང་ཡོད།\nཔར།3ཙོག་འདུག་སེང་གེ སྤྱི་ལོ750ནས850བར། མཚོ་སྔོན་གཏེར་ལམ། འཛེང་རྡོ། མཐོ་ཚད40cm། ཞིང་འདེབས་བོན་དགོན། པར་Mark Aldenderferཡིས་ 1998ལོར་མཁོ་འདོན་བྱས།\nམཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་རིག་དངོས་དང་གནའ་དཔྱད་ཞིབ་འཇུག་སོའོ་ནང་དུ་ཉར་ཚགས་གནང་བའི་གཏེར་ལམ་གྱི་རྡོའི་སེང་གེའི་ཙོག་པུའི་འདུག་སྟངས(པར.2)། རྐང་གཡས་དང་ལྟོ་བའི་ཟུར་ནས་ཡར་འགྲེང་བའི་རྔ་མའི་རྣམ་པ་ནི་འཕྱོངས་རྒྱས་ཀྱི་བཙན་པོའི་བང་སོ་(པར.1a and b)དང་ཁྲོམ་ཆེན་(པར.4and 5)ནས་ཐོན་པའི་སེང་གེ་གཉིས་དབྱིབས་རིས་ཀྱི་ལམ་ནས་གསལ་ཁ་འདོན་ཐུབ་ལ། གཏེར་ལམ་ནས་ཐོན་པའི་རྡོའི་སེང་གེའི་རྔ་སྤུའི་རྣམ་པ་ནི་སེང་གེའི་དངོས་ཀྱི་ཕྱི་རྣམ་རིག་པའི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན་མོད། གཡུ་རལ་རང་བཞིན་གྱིས་དཔྲལ་སྟེང་ནས་གཉའ་ལྟག་བར་སྤུའི་རིགས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ལས་གདོང་ངོས་སུ་ཁེབས་མེད་ལ། འབུར་བཟོ་མཁན་གྱིས་སྤུ་དང་གཡུ་རལ་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དུ་བཟོས་ཏེ་དཔུང་མགོ་སྟེང་ཡོངས་སུ་གཡོགས་ཡོད། རྡོའི་སེང་གེའི་ཁ་ཟུམ་ཡོད་ལ་ཁ་སྤུའི་རི་མོ་ཤིན་དུ་གསལ་ཕྱིར། ཁའི་གཡས་གཡོན་གཉིས་སུ་སྨྲ་རའི་འཁྱིལ་རིས་འབུར་ཚུགས་སུ་དོད་ཡོད། གཏེར་ལམ་ནས་ཐོན་པའི་རྡོའི་སེང་གེའི་མིག་ལ་དང་དོད་གནང་མེད་ནའང་སེང་གེའི་ཨོག་མའི་རི་མོ་འཇམ་ཤ་དོད་ལ་རྒྱགས་པ་དང་། རྡོའི་སེང་གེའི་བྲང་མདུན་ལ་གཡུ་རལ་བརྐོས་མེད་ཕྱིར་བྲང་ཁོག་གི་གཉེར་རིས་སྒྲིབ་པ་དང་། གཟུགས་པོ་ཡོངས་རྫོགས་རྒྱགས་ལ་མདུན་ལག་ཐུར་དུ་ལངས་ཏེ་དེའི་སྟེང་ཟུར་དང་མདུན་གྱི་དྲང་ཐད་ཀྱི་རི་མོ་འོག་ནས་རྣམ་པ་གསལ་བོར་མངོན་ཐུབ། འདི་ཡིས་བཙན་པོ་དུས་སྐབས་སུ་ཐོན་པའི་རའི་ཆང་ཕོར་དངུལ་ཤན་མ་（rhyton）དང་དངུལ་ཕོར་སྟེང་དུ་ཚགས་དཀྲོལ་བའི་སེང་གེའི་རྣམ་པ་དང་མཚུངས་ཆོས་སུ་གྲུབ་ཡོད། ཡིན་ནའང་གཏེར་ལམ་ནས་ཐོན་པའི་སེང་གེའི་གཡུ་རལ་སིལ་ལི་དང་འཁྱིལ་རིས་ལྟར་སྣང་ལ་རྣམ་པ་འབུར་ཚུགས་སུ་བརྐོས་ཡོད། དངུལ་ཕོར་སྟེང་ཀྱོང་རིས་ལྟར་བཀོད་པའི་བོད་ཡིག་དང་ཚེག་སོགས་འབྲི་ཚུལ་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་དངུལ་ཕོར་ནི་བཙན་པོ་རྒྱལ་རབས་སུ་བཟོས་བ་ཤེས་ཐུབ། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ་གཏེར་ལམ་རྡོའི་སེང་གེ་ལ་ཞིབ་ཏུ་བརྟག་ན། གཟུགས་པོའི་ཟུར་ལོགས་སུ་རི་མོ་རེ་རེའི་བརྐོས་རིས་མངོན་ཐུབ་པ་འདིས་ཆུ་བོ་ཧིན་རྡུའི་སྟོད་རྒྱུད་ཆི་ལ་སིའི(Chilas)སེང་གེའི་ཐུན་མོང་གི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་ཐུབ།\nཔར།4ཙོག་འདུག་སེང་གེ སྤྱི་ལོ750ནས་850བར། བོད་ལྗོངས་ལྷ་རྩེ་རྫོང་ཁྲོམ་ཆེན་བང་སོའི་ཤར་རྒྱུད། མཐོ་ཚད 98cm ཞེང་ཚད114cm ། རྩོམ་པ་པོས2004ལོར་པར་དུ་བཏབ།\nརྡོའི་སེང་གེ་འདི་གཉིས་ནི་སྤྱི་ལོ1950ལོར་སྒོ་ཤར་ཉེ་འགྲམ་གྱི་གནའ་ཤུལ་ཁྲོད་རྙེད་དེ། དེའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཅིག་ནི་ས་གནས་ཡུལ་མིས་རྡོ་རིང་གི་ཉེ་འགྲམ་དུ་རྙེད་པ་དང་། རྡོ་རིང་དང་རྡོའི་སེང་གེ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འཛེང་རྡོ་སྐྱ་བོས་བཟོས་ཡོད་དེ། རྡོ་རིང་གི་རིང་ཚད་ལ་ལི་སྨི་340དང་ཞེང་ཚད་ལ་ལི་སྨི40། མཐུག་ཚད་ལ་ལི་སྨི30ཡོད་པའི་རྡོ་རིང་འདི་དག་ནི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དབུས་དང་མངའ་རིས་རྒྱུད་དུ་བཀའ་གཙིགས་ཀྱི་རྡོ་རིང་ལྟར་བཞེངས་ཡོད། རྡོའི་སེང་གེ་འདི་གཉིས་ནི་པཎ་ཆེན་ཞིང་སྡེ་གྲོང་བརྡལ་སྲིད་གཞུང་ཏང་ཨུ་གཞུང་ལས་ཁང་གི་སྒོ་མདུན་དུ་བསླངས་ཡོད་པ་དང་། རྡོ་རིང་ཆག་གྲུམ་ཤོར་ཏེ་དུམ་བུ་བཞི་ཆགས་པ་དང་ཞིང་བས་ཁང་བའི་རྨང་རྡོ་ལ་བེད་སྤྱོད་བཏང་ཡོད། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་སྐབས་སུ་རྡོའི་སེང་གེ་འདི་གཉིས་གཏོར་སྐྱོན་མི་འགྲོ་བའི་ཆེད་དུ་ཞིང་བས་ས་འོག་ཏུ་སྦས་ཏེ། སྤྱི་ལོ1997ལོར་གཞུང་ལམ་གསར་སྐྲུན་བྱས་སྐབས་མི་རྣམས་ཀྱིས་སེང་གེ་གཅིག་བསྐྱར་དུ་རྙེད་སོན་བྱུང་། ཅུང་མ་འགོར་བར། རྣམ་པ་དང་བཟོ་དབྱིབས་མཚུངས་བའི་རྡོའི་སེང་གེ་གཞན་ཤོས་ཞིག་གསར་དུ་རྙེད་ཡོད་པ་དང་། ང་ཡིས་རྡོ་རིང་དེ་གནས་གང་དུ་ཡོད་པ་ཤེས་རྟོགས་དང་། རང་ནུས་ཅི་ལྕོགས་སྒོས་རྡོ་རིང་སྟེང་གི་ཡིག་རྙིང་དང་རི་མོར་བལྟ་སྐབས་བགྲེས་སོང་རུལ་ཟད་དུ་སོང་ཕྱིན་གསལ་བོར་མཐོང་མ་ཐུབ། གས་ཆག་ཤོར་བའི་རྡོ་རིང་གི་ཆག་དུམ་ཁ་ཤས་གྱང་རྟིང་གི་རྨང་རྡོ་རུ་བརྩིགས་ཕྱིར་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཐུབ་མ་སོང་།\nསྤྱི་ལོ1998ལོར། ཨ་མེ་རི་ཁའི་གནའ་དཔྱད་ཆེད་མཁས་པ་མ་ཁོ་ཨོ་རྡུ་རྡ་ཧྥུ་(Mark Aldenderfer)ཡིས་གཏེར་ལམ་རྫོང་སྒོ་ཤར་ནས་རྙེད་པའི་རྡོའི་སེང་གེ་དང་ཤིན་ཏུ་མཚུངས་བའི་རྡོའི་སེང་གེ་གཉིས་ལ་རྟོག་དཔྱོད་གནང་སྟེ། ཅིག་ཤོས་ནི་པཎ་ཆེན་ཞིང་སྡེ་(Fig.3)དང་ཐག་ཉེ་བའི་དགོན་པ་ཞིག་ཏུ་ཉར་ཡོད། གང་ལྟར་ཀྱང་རྡོའི་སེང་གེ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་ནའང་། སེང་གེའི་རྣམ་པ་དང་གཡུ་རལ་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་སེང་ཕྲུག་མིན་པ་རྟོགས་ཐུབ། ཙོག་པའི་འདུག་སྟངས་ནི་གོང་དུ་བརྗོད་ཟིན་པའི་གཏེར་ལམ་ཁུལ་དུ་རྙེད་པའི་རྡོའི་སེང་གེ་གཉིས་དང་འདྲ་བ་མ་ཟད། སིལ་ལིའི་རྣམ་པ་རིང་ལ་སྟུག་པ་དང་མ་མགལ་འོག་གི་དབྱིབས་རྣམ་ཟླུམ་ལ་བརྗིད་ཆགས་དང་ལྡན་པས། གཏེར་ལམ་རྫོང་ནས་རྙེད་པའི་སེང་གེ་དང་མི་འདྲ་ས་ནི་མདུན་ལག་ཐུང་ལ་བྲང་མགོ་འབུར་ཚུགས་སུ་དོད་མེད། འཇར་མན་གྱི་མྱུལ་ཞིབ་པWilhelm Filchner ཡིས་སྤྱི་ལོ1933ལོའི་གཏེར་ལམ་ཁུལ་གྱི་བརྟག་དཔྱད་སྙན་ཞུ་ནང་འཁོད་དོན། སྐབས་དེ་དུས་ཁོང་གིས་བྲག་ཕུག་ནང་རྡོའི་སེང་གེ་སྦས་ཡོད་པ་གསར་རྙེད་བྱུང་པ་དང་། རྡོའི་སེང་གེ་འདིའི་ལྗིད་ཚད་ལ་སྤྱི་རྒྱ25ལྷག་ཡོད་པ་གོང་དུ་གླེང་ཟིན་པའི་སེང་གེ་གཉིས་ལས་ཅུང་ཆུང་བའི་རྡོའི་སེང་གེའི་ལྗིད་ཚད་དང་ཅུང་འདྲ། རྙེད་ཟིན་པའི་བཙན་པོ་དུས་ཀྱི་བང་སོ་ཁྲོད་གཏེར་ལམ་ནི་ཡ་གླིང་དཀྱིལ་མ་དང་ནང་སའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་མཆིས་ལ། ལྷག་པར་དུ་དར་གོས་འགྲུལ་ལམ་གྱི་ལམ་ཐིག་དང་ཐང་གི་རྒྱལ་ས་ཁྲང་ཨན་སོགས་ཀྱི་བང་སོའི་མདུན་དུ་དུར་ཁང་སྲུང་ཆེད་ལ་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་འབུར་བརྙན་བསླངས་བའི་ལུགས་སྲོལ་ཡོད་ནའང་། གཏེར་ལམ་ཁུལ་དུ་རྙེད་པའི་རྡོའི་སེང་གེའི་རྣམ་པ་ནི་ཐང་གི་བང་སོའི་མདུན་གྱི་འགྱིང་ཉམས་དང་ལྡན་པའི་རྡོའི་སེང་གེ་དང་མི་འདྲ། ཐང་གི་བང་སོའི་མདུན་གྱི་སེང་གེའི་མིག་ཟུང་སྡང་ཉམས་ཅན་དང་ངར་སྐད་ཀྱི་རྣམ་པའི་གཟུགས་སུ་སྣང་བའི་མཆུ་ཏོ། རྣོ་ལ་གཟེངས་སུ་ཐོན་པའི་མཆེ་བ་དང་སྡེར་མོ། རྡོའི་སེང་གེའི་གདོང་ལ་སྟུག་ལ་སིལ་ལིའི་རྣམ་པ་ལྟར་འཁྱིལ་བའི་གཡུ་རལ་སོགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པས། གཏེར་ལམ་ཁུལ་དུ་ཐོན་པའི་སེང་གེ་དེ་དང་བསྡུར་ན་ཞི་དུལ་གྱི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་སྣང་གཤིས་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་དུར་སྲུང་སྲོག་ཆགས་དང་མི་འདྲའོ།།\nཔར།5ས་འོག་ཏུ་སྦས་པའི་སེང་མགོ སྤྱི་ལོ815ནས་836བར། བོད་ལྗོངས་ལྷ་རྩེ་རྫོང་ཁྲོམ་ཆེན་བང་སོའི་ནུབ་རྒྱུད། མགོའི་མཐོ་ཚད70cm ། རྩོམ་པ་པོས་2004ལོར་པར་དུ་བཏབ།\nཁྲོམ་ཆེན་ནི་བོད་ལྗོངས་ཤར་ལྷོ་ཁུལ་གྱི་ལྷ་རྩེ་གྲོང་བརྡལ་གྱི་ལྷོ་ནུབ་ཁུལ་དུ་མཆིས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ1990ལོར་བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་རིག་དངོས་དོ་དམ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་ཁྲོམ་ཆེན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་ལས་གཞི་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། དེའི་ཁོངས་སུ་སི་ཁྲོན་སློབ་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་ཧོ་ཝེ་(霍魏)དང་བོད་ལྗོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཁང་གི་ཞིབ་འཇུག་པ་ཆེ་མོ་པ་སངས་དབང་འདུས་སོགས་ལས་གཞི་འདིར་ཞུགས་ཡོད། ཁོང་ཚོས་ལྷ་རྩེ་ཁུལ་གྱི་བང་སོ་སྟོང་ཕྲག་ལྷག་ལ་བརྟག་དཔྱད་དང་། དེ་དག་ལས་ཁྲོམ་ཆེན་གནའ་ཤུལ་ནི་ཞིབ་འཇུག་གི་རིན་ཐང་ཆེ་ཤོས་ཡིན། ཁྲོམ་དུས་མཚུངས་སུ་རྡོའི་སེང་གེ་གཉིས་དང་རྡོ་རིང་གཅིག་ས་འོག་ནས་རྙེད་སོན་བྱུང་། ཧྥ་རན་སིའི་ཕཱ་རའི་སིའི་གཞུང་གི་དཔེ་མཛོད་ཁང་དུ་ཉར་བའི་ཏུན་ཧོང་གི་ཡིག་ཆ་ཨང་PT1083ཁྲོད། ཤོག་དྲིལ་གྱི་ངོས་སུ་ཁྲོམ་ཆེན་པོ་ཞེས་པའི་དམ་ཕྲུག་ཟུར་བཞི་མ་བཀོད་ཡོད་པས། ཁྲོམ་ནི་བཙན་པོ་དུས་སུ་ས་ཁུལ་སྲིད་འཛིན་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གནང་ཐུབ། གནའ་དཔྱད་བརྟག་དཔྱད་བརྒྱུད་ཁྲོམ་ཆེན་ནས་གནའ་རབས་ཀྱི་བང་སོ་སོ་བརྒྱད་དང་། དེ་དག་ཁྲོད་བང་སོ་བཅུ་ནི་ཆེ་གྲས་སུ་གཏོགས། བང་སོའི་མདུན་དུ་སྲོག་ཆགས་དུར་མཆོད་བྱེད་སའི་ས་དོང་བདུན་གསར་རྙེད་བྱུང་། ཞིབ་འཇུག་བརྒྱུད་ཤེས་གསལ་ལ། བང་སོ་གཙོ་བོའི་རིང་ཚད་ལ་སྨི70དང་མཐོ་ཚད་ལ་སྨི15། བང་སོའི་མདུན་དུ་རྡོའི་སེང་གེ་གཉིས་འགྱིང་ཉམས་སྒོས་བསླངས་ཡོད་པ་དང་། ཅིག་ཤོས་ས་འོག་ཏུ་ཐིམ་ཡོད། རྡོ་རིང་ནི་རྡོའི་སེང་གེ་ལས་བར་ཐག་སྨི25བར་གྱི་མཚམས་སུ་ཡོད། བང་སོ་འདིའི་རྒྱ་ཁྱོན་དང་ཆགས་ས། དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་རྡོའི་སེང་གེ་དང་རྡོ་རིང་སོགས་རྙེད་པའི་ཆ་ནས་དཔྱད་ན་བང་སོ་འདི་དག་བཙན་པོ་དུས་ཀྱི་སྐུ་དྲག་གམ་སྲིད་བློན་གཙོ་གྲས་ཀྱི་བང་སོ་ཡིན་པ་ཤེས་ཐུབ་ནའང་། རྡོ་རིང་ངོས་ཀྱི་བརྡ་རྙིང་མང་ཤོས་བགྲེས་སྐྱོན་ཐེབས་རྐྱེན་གསལ་ལ་མི་གསལ་བའི་ཡིག་རྙིང་ཁྲོད་བརྡ་རྙིང་ཁ་ཤས་ཀློག་ཐུབ་པས་རྡོ་རིང་འདི་ནི་བཙན་པོ་ཁྲི་གཙུག་ལྡེ་བཙན་དུས་སུ་ཤེས་རབ་རྣལ་འབྱོར་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཆེད་དུ་བཞེངས་ཡོད་པ་ཟུར་ནས་ཤེས་ཐུབ།\nཔར།6ཆག་དུམ་ཤོར་བའི་རྡོ་རིང་། ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དུས་སྐབས། མཐོ་ཚད301cm ཞེང་ཚད 93cm པར་རིས་ནི་སྤྱི་ལོ1996ལོར་པ་སངས་དབང་འདུས་ཀྱིས་མཁོ་འདོན་བྱས།\nཁྲོམ་ཆེན་ནས་བསྔོགས་འདོན་བྱུང་བའི་རྡོའི་སེང་གེའི་བོངས་ཚད་ཆེ་ལ། རྡོ་གདན་ནས་སེང་མགོའི་བར་གྱི་མཐོ་ཚད་ལ་ལིའི་སྨི98དང་བྲང་ཞེང་ནས་རྔ་མའི་བར་ལ་ལིའི་སྨི་114ལྷག་ཡོད།(པར.4) རྡོ་གདན་སྟེང་ཙོག་པུའི་འདུག་སྟངས་དང་རྔ་མ་རྐང་ལག་བར་དུ་འཁྱིལ་སྟངས་གོང་དུ་གླེང་ཟིན་པའི་རྡོའི་སེང་གེ་གཞན་དག་དང་མཚུངས་ཆོས་སུ་སྣང་ནའང་སེང་གེའི་མགོ་བོ་དང་མིག་ཟུང་འཕྱོངས་རྒྱས་སུ་མཆིས་པའི་སེང་གེ་དང་མི་འདྲ་ལ། ཁོག་ཏུ་འཛུལ་བའི་མིག་ཟུང་ནི་གཏེར་ལམ་རྒྱུད་དུ་ཐོན་པའི་རྡོའི་སེང་གེ་དང་མཐུན་ཆོས་སུ་སྣང་མོད། ཁྲོམ་ཆེན་གྱི་རྡོའི་སེང་གེའི་མཆུ་སྒྲོས་ཁ་ཟུམ་ཡོད་པ་དང་གཡུ་རལ་གྱི་རྣམ་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་སྣང་། སེང་གེའི་འདིའི་གཡུ་རལ་ནི་མགོ་ནས་སོག་མའི་བར་འབུར་དུ་བརྐོས་པ་མིན་པར་འཁྱོག་ཐིག་གཉིས་ཀྱིས་སྟུག་ལ་འཛིང་བའི་གཡུ་རལ་མིག་ཟུར་ནས་སྐེད་ལྟག་བར་འཁྱིལ་ཡོད། རྡོའི་སེང་གེ་གཞན་ཤོས་ཀྱི་མགོ་ས་ཁར་ཐོན་ཡོད་ནའང་མཇིང་བ་མན་ས་འོག་ཏུ་ཐིམ་ཕྱིར་རྣམ་པའི་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་སྔོན་གྱི་སེང་གེ་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན།(པར.5) ཡིན་ནའང་སེང་གེ་འདིའི་མགོ་དང་རྒྱབ་ངོས་ལ་བརྒྱན་རིས་དང་ཞིབ་ལས་མ་བྱས་ནའང་བརྗིད་ཉམས་ཆེན་པོ་ལྡན། དེ་སྔ་བསྔོག་ཟིན་པའི་སེང་གེའི་རྔ་མ་འཁྱིལ་དབྱིབས་ཅན་བགྲེས་སྐྱོན་གྱི་དབང་གིས་གསལ་བོ་མི་མཐོང་ཕྱིར་ངོས་འཛིན་ཤིན་ཏུ་དཀའ། དེར་བརྟེན། ས་འོག་ཏུ་ཐིམ་པའི་རྡོའི་སེང་གེ་འདི་བསྔོག་འདོན་བྱ་ཐུབ་ན་ཁྲོམ་ཆེན་གྱི་སྔོན་གྱི་རྡོའི་སེང་གེའི་རྣམ་པ་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་གཞི་ནས་རྟོགས་ཐུབ།\nཔར།7གླང་ཆེན་བརྐོས་རིས་ཅན་གྱི་རྡོ་རིང་གི་ཞབས་སྟེགས། སྤྱི་ལོ755ནས་797བར། བོད་ལྗོངས་ཀོང་པོ་ཁུལ་གླང་དཀར་གྲོང་ཚོ། མཐོ་ཚད50cm རི་མོ་ནི་སྤྱི་ལོ2007ལོར་Charles Heller ཡིས་བྲིས།\nདུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་དཀྱིལ་ཏེ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་བསྐྲུན་པའི་རྡོ་རིང་ནི་ཉིང་ཁྲི་གྲོང་ཁྱེར་སྨན་གླིང་རྫོང་གཏམ་སྙན་ས་ཆའི་གླང་མཁར་གྲོང་ཚོའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་ཡོད་པ་དང་། རྡོ་རིང་འདིའི་མཐོ་ཚད་ལ་ལིའི་སྨི370ཡོད་ལ་དུམ་བུ་གཉིས་སུ་ཆག་འདུག(པར.6) གྱེན་དུ་འགྲེང་བའི་རྡོ་རིང་གི་ངོས་སུ་ཡིག་ཕྲེང་སོ་གཅིག་ཡོད་ནའང་དེང་གི་དུས་སུ་གསལ་བོར་མཐོང་དཀའ་ཕྱིར་ཀློག་ཏུ་མི་ཐུབ། རྡོ་རིང་སྟེགས་ངོས་ཀྱི་ཟུར་ལོགས་སུ་མུ་ཏིག་བསྟར་བརྒྱུས་གྲུ་བཞི་ནར་མོའི་དབྱིབས་སུ་བཀོད་པའི་རི་མོའི་ནང་བཞི་ཆའི་གསུམ་ཆར་རྒྱན་རིས་ཀྱི་བརྒྱན་པའི་གླང་ཆེན་ཅིག་བརྐོས་ཡོད་དེ།(པར.7) མུ་ཏིག་བསྟར་བརྒྱུས་ཀྱིས་གཟབ་འཆོར་སྤྲོས་པའི་གླང་ཆེན་གྱི་འགྲོས་ཉམས་མིག་དབང་འཕྲོག་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མ་ཟད། དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་དཀྱིལ་གྱི་བལ་པོའི་ཊམ་གའི་ངོས་སུ་བཀོད་པའི་གླང་ཆེན་དང་གཉིས་སུ་མ་མཆིས། བལ་པོའི་ཊམ་ཀའི་ངོས་སུ་འགྲོས་ཉམས་ལྡན་པ་དང་གྱེན་དུ་ལངས་བའི་གླང་ཆེན་ལ་མུ་ཏིག་བསྟར་བརྒྱུས་བཀོད་ཡོད་པ་མ་ཟད་གཟབ་འཆོར་སྤྲས་ཡོད། (པར.8)དེའི་ངོས་ནས་དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་བལ་པོའི་ལྷ་བཟོ་བ་དང་ཆོས་པ་ཚོས་དངུལ་ཊམ་བེད་སྤྱད་དེ་རིག་གནས་དང་ཚོང་ཟོག་བརྗེ་རེས་ཀྱི་བྱ་འགུལ་མང་པོ་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། གླང་ཆེན་གྱི་འབུར་བརྙན་དེ་དག་རིམ་བཞིན་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་མཚོན་བྱ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད་པར་འདོད། རྡོ་རིང་གི་སྟེགས་ངོས་སུ་བརྐོས་སུ་བཏབ་པའི་གླང་ཆེན་གྱི་མཚོན་དོན་ནི་རི་རྒྱལ་ལྷུན་པོ་ནང་བཞིན་བརྟན་ལ་འགུལ་སྐྱོད་དཀའ་ལ། རྒྱལ་ཁབ་བརྟན་བརླིང་དང་དར་རྒྱས་ཡོང་བའི་མཚོན་དོན་ཡིན་པར་སྙམ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་གླང་ཆེན་ནི་ནང་བསྟན་གྱི་མཚོན་རྟགས་ཙམ་དང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་ཆིབས་པ་ཡིན།\nཔར། 8 ཊམ་ཀའི་མདུན་ངོས། སྤྱི་ལོ625ནས་641བར། བལ་པོ། ཟངས་དང་ཞ་ཉེ། མཐུག་ཚད 2cm The British Museum, London, UK(Acc.No.V(10.1)) དབྱིན་ཇིའི་ལུན་ཏོང་རྟེན་མཛོད་གླིང་།\nརྡོ་རིང་ཏོག་སྟེང་གི་མུ་ཏིག་བསྟར་བརྒྱུས་ཁྲོད་ཉི་ཟླ་དང་སེང་གེ་ཞིག་བརྐོས་ཡོད་པ་རྒྱ་གར་རིག་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་སྲོལ་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད། གོང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་ཉམས་ལེན་ཁྲོད་བདེན་པ་ར་འཕྲོད་བྱུང་བའི་རྒྱ་གར་གྱི་རྡོ་རིང་ཡི་གེ་ཞིག་གི་ངོས་སུ་ཉི་ཟླ་སྐར་གསུམ་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་བསྔོ་ཡིག་ཞིག་ལས་དྲངས་བ་སྟེ། ཇི་སྲིད་ཉི་ཟླ་སྐར་གསུམ་གནས་པ་དང་། དེ་སྲིད་ཡི་གེ་དེའང་གནས་བར་ཤོག་ཅིག་ཞེས་པ་ལས་མཚོན་ཐུབ།(པར.9) སེང་གེ་འདིའི་རྣམ་པ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་ཟིན་པའི་བང་སོ་མདུན་གྱི་རྡོའི་སེང་གེ་དང་བསྡུར་ན་རྙོག་འཛིང་མིན་ལ། པདྨའི་འདབ་མ་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བའི་ཟླ་བའི་གདན་སྟེང་དུ་སེང་གེ་ཟུར་འདུག་དང་མགོ་བོ་རྒྱབ་ཏུ་བསྟན་ཏེ་བཞི་ཆའི་གསུམ་ཟུར་ལོགས་ནས་འབུར་དུ་ཐོན་ཡོད། མ་མགལ་རྣོ་ལ་མགོ་བོའི་སྟེང་གི་གཡུ་རལ་སིལ་ལི་རྣམ་པ་ལྟར་འཛིང་ཞིང་མགོ་བོའི་རྒྱབ་ངོས་སུ་དཔྱངས་ཡོད། དེ་མིན་མ་མགལ་འོག་ནས་མཇིང་ངོས་སུ་གཡུ་རལ་མངོན་མེད། འཇམ་ལ་གཉེན་པའི་སེང་གེའི་རྔ་མ་བང་སོའི་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པའི་རྡོའི་སེང་གེ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བར་ལྟོ་བའི་ངོས་སུ་འཁྱིལ་མེད་པར་གྱེན་དུ་བསྒྲེངས་ཏེ་མུ་ཏིག་བསྟར་བརྒྱུས་ཀྱི་རི་མོའི་ཕྱི་ལོགས་སུ་བརྒལ་ཡོད། དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་བའི་སྐབས་སུ་ཐག་བཅད་ཟིན་པའི་གསེར་ཟངས་ཀྱི་ཆབ་མགོ་ངོས་སུ་སེང་གེའི་རྣམ་པ་བཀོད་ཡོད་དེ། སེང་གེ་གཉིས་ཀྱི་རྔ་མ་གྱེན་དུ་བསྒྲེངས་ཡོད་པ་དང་བཞི་ཆའི་གསུམ་ལྷག་མཐོང་ཐུབ་པའི་པདྨ་མའི་གདན་གྱི་སྟེང་ནས་གྱེན་དུ་ཕྱོགས་ཡོད། (པར.10)ཅ་དངོས་འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་ཀོ་ཐག་གིས་དཔེ་ཆ་བསྡམ་སྤྱད་ཀྱི་ཆབ་ལུང་དང་ཅུང་འདྲ་བོ་ཡོད་པ་དང་། ཆབ་མ་དང་རྡོ་རིང་གི་པད་གདན་ངོས་བཀོད་པའི་སེང་གེའི་རི་མོ་འདི་དག་ནི་ནང་བསྟན་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་པས་རྡོ་རིང་འདི་ནི་དགོན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་གྲུབ་ཆ་ཡིན་པ་རྟོགས་ཐུབ།\nབཙན་པོའི་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་བསྐྱེད་པ་དང་བསྟུན་ནས་ནང་བསྟན་བཙན་པོའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། གཤིན་པོའི་གུས་སྲོལ་དང་བང་སོའི་ལམ་ལུགས་ཀྱང་རིམ་བཞིན་བཙན་པོའི་ཕོ་བྲང་གི་ལུགས་སྲོལ་ལས་ངོ་བོ་བསྒྱུར་བའི་རྣམ་པའི་འོག བཙན་པོའི་བང་སོའི་ལམ་ལུགས་ལ་ནུབ་རྒྱུད་དང་ནང་སའི་ས་ཁུལ་གྱི་སེང་གེ་སོགས་ཀྱིས་དུར་སྲུང་བའི་ལམ་ལུགས་མི་སྤྱོད་པར། ནང་བསྟན་གྱི་རྣམ་པ་དང་བཟོ་ལུགས་མི་འདྲ་བའི་སེང་གེ་དང་དེ་ཡིས་མཚོན་པའི་ནང་དོན་དང་དཔེ་ཆོས་སོགས་དང་ལེན་བྱས་ཡོད། དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་དུས་མཇུག་ཏུ། སེང་གེའི་རྣམ་པ་ནི་བཙན་པོ་དུས་ཀྱི་རིག་གནས་ཁྲོད་རྒྱལ་པོའི་དབང་ཆ་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཚོན་དོན་ཙམ་དུ་གྲུབ་ཡོད་པ་དང་། རྩོམ་འདིའི་ནང་གླེང་བའི་སེང་མགོ་ལྡན་པའི་རྡོ་རིང་བརྐོས་མ་འདི་ནི་བཙན་པོས་སྤྱི་ལོ799ལོར་བཀའ་བཏང་ནས་བསྐྲུན་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། བཀའ་གཙིགས་འདིར་ནང་བསྟན་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་དགོས་པའི་སྐོར་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་ཡོད། རྡོ་རིང་ངོས་ཀྱི་སེང་གེའི་རྣམ་པ་ནི་ཐུ་བྷོད་སྒྱུ་རྩལ་ཁྲོད་རྒྱུན་དུ་མཐོང་ཐུབ་པའི་སེང་གེ་ཟུར་དུ་ཕྱོགས་པའི་བཟོ་རྩལ་སྤྱད་ཡོད་དེ། པདྨའི་གདན་སྟེང་གི་སེང་གེ་ཙོག་པུའིམའདུག་སྟངས་དེ་ཡིས་རྒྱ་གར་གྱི་ནང་བསྟན་སྒྱུ་རྩལ་བོད་དུ་ཤན་ཞུགས་པ་མཚོན་ཡོད།(པར.10)\nཔར།9ཁྲི་སྲོང་ལྡེའུ་བཙན་རྡོ་རིང་སྟེང་གི་སེང་གེའི་སྣང་བརྙན། སྤྱི་ལོ755ནས་797བར། གླང་དཀར་གྲོང་ཚོ། མཐོ་ཚད69cm ཞེང་ཚད། 85cm\nའདི་ནས་དགེ་རྒན་ཆེ་མོWhitfieldཡིས་བཙན་པོ་དང་ནང་སའི་སྒྱུ་རྩལ་པས་ཏུན་ཧོང་ནས་བྱ་བ་སྒྲུབ་ཚུལ་ལ། “འདི་ནི་འབུར་བརྐོས་ཀྱི་རྣམ་པ་མི་འདྲ་བ་གཉིས་མིན་ཏེ། ཞིབ་འབྲི་བྱེད་སྟངས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་རེད་ཟེར།” སྤྱི་ལོ804ལོར་ཁམས་ཕྱོགས་སུ་བརྐོས་སུ་བཏབ་པའི་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་བྲག་བརྐོས་ངོས་ནས་ང་ཚོས་བཟོ་རྒྱུན་དང་ཐབས་ཤེས་གཉིས་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་ཡོད་པ་ཤེས་ཐུབ་ལ། སེང་གེ་ཕྱོགས་ཟུར་ནས་འགྲེང་ཏེ་བཞུགས་ཁྲི་གྱེན་དུ་བཏེགས་ཡོད་པ་དང་སེང་གེའི་རྔ་མ་ལྟོ་ངོས་སུ་འཁྱིལ་བའི་བརྐོ་སྟངས་ནི་བཙན་པོ་དུས་ཀྱི་བང་སོ་མདུན་ནས་རྙེད་པའི་རྡོའི་སེང་གེ་དང་གཅིག་མཚུངས་སུ་སྣང་། ཡིན་ནའང་། སེང་གེའི་མགོ་བོ་གྱེན་དུ་བཏེགས་ནས་མི་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་ནི་ནང་བསྟན་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་པད་གདན་ངོས་ཀྱི་སེང་གེ་དང་འདྲ། རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་བཀོད་པའི་བཙན་པོ་དུས་ཀྱི་སེང་གེ་ཡིས་གནས་ལུགས་འདི་སྒྲུབ་བྱེད་གཏོང་ཐུབ་པ་དང་། བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཉིང་བཅུད་ནི་རིག་གནས་བརྗེ་རེས་དང་ནང་འདྲེན། ཟླ་སྒྲིལ་འདྲ་མིན་བྱས་པའི་སྟེང་ནས་དར་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད་དེ། ཁ་ཐོར་བྱུང་བའི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་སྣང་བརྙན་འདི་དག་སྒྲིག་ཏེ་ངོ་བོ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བྱུང་བའི་ངོས་ནས་རྣམ་པ་གསར་བ་ཞིག་གྲུབ་ཏེ་མཉམ་འདྲེས་དང་གསར་གཏོད་ཀྱི་ནུས་པ་ཡུན་ནས་ཡུན་དུ་བོད་ཀྱི་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་ཞིང་ས་རུ་ཐིམས་སོ།།\nཔར། 10 སེང་གེའི་ཆབ་མགོ སྤྱི་ལོ750ནས་800བར། བོད། ལི་མ། མཐོ་ཚད6cm ། ཞེང་ཚད4.8cm ། མཐུག་ཚད1.5-2mm ། དབྱིན་ཇིའི་ Ashmolean Museum, Oxfordཡིས་མཁོ་འདོན་བྱས།\nཧྥ་རན་སིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཚན་རིག་ལྟེ་གནས་ཀྱིས་སྤྱི་ལོ1997ལོའི་གཏེར་ལམ་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་རྣམ་གྲངས་ལ་མ་དངུལ་གྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ལེགས་འབུལ་དང་སིད་ཝེ་སིའི་བློ་བཟང་གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་གྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་བར་སྙིང་ཁོངས་རུས་པའི་གཏིང་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཞུས་པ་ཡིན། Krishna Riboudཡིས་གདན་འདྲེན་ཞུས་པར་བཀའ་དྲིན་དང་ ། ཡ་གླིང་འཐག་གོས་ཡིག་ཚགས་ལྟེ་བས The Centre de Documentation des Texiles Asiatiques གནའ་དཔྱད་ཡིག་ཆ་ལ་རྟོག་ཞིབ་བྱས་ཏེ་གྲངས་གཞིའི་རྒྱུ་ཆ་ཐོབ་ཡོད། གནས་འདི་རུ་ Roderick Whitfield དང་ང་ཚོའི་གཏེར་ལམ་རྫོང་གི་བཙན་པོ་དུས་ཀྱི་བང་སོ་དང་། ཟ་འོག གསེར་ཆས་སོགས་གནའ་དཔྱད་རིོག་པའི་རྒྱུ་ཆར་བློ་སྒོ་འབྱེད་པ་དང་། ཁོང་གི་ཆེད་ལས་ཤེས་བྱ་དང་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ང་ལ་རོགས་རམ་དང་། ཁོང་གི་མཁྱེན་རྒྱ་དང་ཕངས་མེད་ཀྱི་གཤིས་ཀས་ང་དང་རོགས་པ་གཞན་དག་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་པས་རྩོམ་འདི་དགའ་སྣང་དང་བཅས་ཁོང་ལ་ཕུལ་བ་ཡིན།\n1 Amy Heller Tibet Program 8155, CNRS，\n2 སྙིང་ལྕགས་རྒྱལ། ཕོ། མཚོ་སྔོན་རྡོ་སྦིས། ཞིབ་འཇུག་པ་གཞོན་པ། བོད་ལྗོངས་རྟེན་རྗས་བཤམས་མཛོད་ཁང་དུ་བོད་ཀྱི་གནའ་དཔྱད་རིག་པ་དང་སྒྱུ་རྩལ་སྐོར་ལ་ཞིབ་འཇུག་གནང་མུས་ཡོད།\n3 གནའ་རབས་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་གནས་ཁྲོད་གླང་ཆེན་དང་སེང་གེའི་འབུར་བརྙན་ནི་ནང་བའི་བསྟན་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཤུགས་ཆེན་ཡོད་པ་དཔེར་ན། སྤྱི་ལོ་སྔོན་གྱི་དུས་རབས་གཉིས་པའི་སང་ཅིའི་མཆོད་རྟེན་སྟེང་འབུར་རིས་སུ་དོད་པའི་སེང་གེ་དང་གླང་ཆེན་ཡོད་དེ། དེ་དག་ལས་ཤར་སྒོ་ངོས་སུ་སེང་གེ་གཤོག་ལྡན་མ་གསལ་པོར་བརྐོས་ཡོད། གཤོག་པ་ལྡན་པའི་སེང་གེ་མང་པོ་མེད་ནའང་འབུར་བརྙན་འདིའི་རིགས་བརྐོས་ཡུན་རིང་ལ་ཤན་ཤུགས་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད། དུས་རབས་ལྔ་བ་དང་དྲུག་པའི་བལ་ཊམ་ངོས་སུ་རྒྱ་གར་གྱི་རྣམ་པའི་རིགས་སུ་གྲུབ་པའི་སེང་གེ་འདི་རིགས་མཐོང་ཐུབ། Nicholas G. Rhodes, Karl Gabrisch, and Carlo Valdettaro Pontecorvo della Rocchetta, The Coinage of Nepal from Earliest Times to 1911(London: Royal Numismatic Society,1989), pl.1.\n4 参见霍魏《西藏古代墓葬制度史》，成都，四川人民出版社，1995年。许新国：《中国青海省都兰吐蕃墓群的发现、发掘与研究》，《西陲之地与东西方文明》，北京燕山出版社，2006年。འགྱུར་ཡིག་རྩོམ་འདིའི་ཁྲོད་དུ Central Asian Textiles and Their Contexts in the Early Middle Ages, ed. Regula Schorta (Riggisberg: Abegg Stiftung,2006),265-90.བསྡུས་ཡོད། 对琼结藏王陵的最新研究参见王仁湘、赵慧民、刘建国、郭幼安：《西藏琼结县吐蕃王陵的勘测与研究》，《考古学报》年第4期，第471-492页。ནུབ་གླིང་གི་ཆེད་མཁས་དག་གིས་ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་བང་སོ་དང་སྒྱུ་རྩལ་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་གི་དཔྱད་འབྲས་རྣམས། Anne Chayet, Art et Archeologie du Tibet(Paris:Picard,1994),230-8; Paola Mortari Vergara Caffarelli,“Archtectural Style in Tombs from the Period of the King,” In Tibetan Art, TowardaDefinition of Style ,eds. Jane Casey Singer and Philip Denwood (London: Laurence King,1997),230-41; Anne Chayet,“Tradition et archeology,notes sur les sepultures tibetaines,”in Tibetan Studies ,eds. Helmut krasser et al.(Wien Verlag der Osterreichischen Akademie der Wissenschaften,1997),131-9. On Khrom chen tombs: པ་སངས་དབང་འདུས། གསར་དུ་རྙེད་པའི་ཁྲོམ་ཆེན་བང་སོ་ལ་དཔྱད་པ in Tibetan Studies,ed Per Kvaerne(Oslo; Institute for Comparative Research in Human Culture,1994),629-39\n5 དུར་མཆོད་བྱེད་སའི་ས་དོང་ནི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དབུས་ལྷོ་བྲག་སྐྱིད་སྟོད་བང་སོ་ནས་རྣམ་པ་འདིའི་རིགས་མཐོང་ཐུབ། (霍魏《西藏古代墓葬制度史》，成都，四川人民出版社，1995. པར4-14) མིག་སྔར། འཕྱོངས་རྒྱས་བཙན་པོའི་བང་སོའི་གནའ་དཔྱད་རྟོག་དཔྱོད་མུ་མཐུད་དུ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད་དེ། བང་སོའི་ཉེ་འགྲམ་དུ་སྲོག་ཆགས་སྦས་སའི་ས་དོང་རྙེད་ཡོད།\n6 བོད་ཀྱི་ནུབ་རྒྱུད་ཁྱུང་ལུང་དངུལ་མཁར་དང་ཤར་རྒྱུད་ཆབ་མདོའི་མཁར་རོའི་ལོ་རྒྱུས་སྔོན་གྱི་གནའ་དཔྱད་བརྟག་དཔྱད་ལས་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་འཛུགས་སྐྲུན་ཁྲོད་ཁང་པ་སོ་སོ་དབྱེ་མེད་དེ་དོང་དབྱིབས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པའི་ཁང་པ་ཞིག་ས་འོག་ཏུ་བསྐྲུན་ཡོད། Mark Aldenderfer , “Defining Zhangzhang Ethnicity：An Archaeological Perspective from Far Western Tibet, ”in Discoveries in West Tibet and the Western Himalayas eds,Amy Heller and Giacomella Orofino(Leiden:Brill 2007);and Sonam Wangdu,“Lesite neolithique de Karo, ”In Tibet Civilisation et Societe,ed. Fernand Meyer(Paris: Foundation Singer-Polignac,1990),199-201.བཙན་པོའི་རྒྱལ་རབས་རྒུད་རྗེས། བོད་ཁུལ་དུ་བང་སོ་བསྐྲུན་པའི་ལུགས་སྲོལ་རིམ་བཞིན་ཉམས་ཏེ། ནང་བསྟན་གྱི་ལྟ་གྲུབ་ཁྲོད་ས་འོག་གི་རྒྱུ་རྫས་སོགས་ནི་ཀླུ་རིགས་ལ་དབང་བ་དང་སྐུ་ཕུང་ས་འོག་ཏུ་སྦས་པར་འཛེམ་དོགས་བྱས་ཏེ། སྐུ་ཕུང་ཞུགས་ལ་འབུལ་བ་དང་བྱར་གཡེང་བའི་ལུགས་སྲོལ་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད། མཚམས་མཚམས་སུ། བླ་མ་དང་སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་སྐུ་ཕུང་མཆོད་རྟེན་གྱི་གཟུངས་སུ་ཕུལ་ཏེ་རིང་བསྲེལ་གྱི་ཚུལ་དུ་དད་པའི་རྟེན་དུ་མཆོད་བཞིན་ཡོད།\n7 པ་ཚབ་ཀྱིས་བརྩམས་པའི་ཁྲོམ་ཆེན་གྱི་ཆེད་རྩོམ་གྱི་ཤོག་ངོས་631ཁྲོད་བསྟན་དོན། རྡོའི་སེང་གེ་ནི་ཁྲོམ་ཆེན་བང་ཚོམས་ལས་བང་སོའི་དང་པོའི་ཤར་ནུབ་རྒྱུད་དུ་ཡོད་པར་བསྟན་པ་དང་། Jampa Panglung ཡིས་ཀྱང་སེང་གེ་ནི་འཕྱོངས་རྒྱས་ཀྱི་བཙན་པོའི་བང་སོའི་ཨང་དྲུག་པའི་ཤར་ངོས་དང་ནུབ་ངོས་སུ་ཡོད་པ་བསྟན་ཡོད། Jampa Panglung“Die metrischen Berichte uber die Grabmaler der tibetischen konige” in Tibetan Studies, eds. Helga Uebach and Jampa Panglung (Munich: Bayerische Akademie der Wissenschaft,1988),365. གཏེར་ལམ་གྱི་རྡོའི་སེང་གེ་སྐོར་ལ། 参见“汤惠生：《略说青海都兰出土的吐蕃石狮》，《考古》2003年第12期， 第82-86页”\n8 འཐག་གོས་ངོས་སུ་མཆོང་ལྡིང་དང་ཙོག་པུ་འདུག་པའི་སེང་གེའི་རྣམ་པ་ཞིབ་འབྲི་གནང་ཡོད་དེ། དེ་ལ་སོལ་རྒྱུ་ལོ་ཚིགས་ལས་བརྟག་དཔྱད་གནང་རྗེས་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་བའི་བར་གཏན་ཁེལ་ཐུབ། འབྲེལ་ཡོད་ཚན་རིག་གི་དཔྱད་གཞི་ནི Amy Heller, “Two Inscribed Fabrics and Their Historical Context: Some Observation on Esthetics and Sick Trade in Tibet, 7th to 9th Century,”in Entlang der Seidenstrasse,ed. Karel Otavsky(Riggisberg: Abegg Stiftung,1998),95-118 ལས་མཐོང་ཐུབ།\n9 འཕྱོངས་རྒྱས་བཙན་པོའི་དུས་ཀྱི་སེང་གེའི་ཕྱི་རྣམ་ནི་ཏ་ཟིག་གི་བཟོ་རྒྱུན་ཡིན་པར་འདོད་པ་དང་། David Snellgrove and Hugh Richardson, A Cultural History of Tibet(Boulder:Prajna Press,1980),54.ཨམ་ཅོག་ཆུང་ལ་འབུར་ཚུགས་སུ་དོད་པའི་མིག་ཟུང་། འཁྱིལ་ལ་སི་ལིའི་རྣམ་པ་བཀོད་པའི་གཡུ་རལ་ལྡན་པའི་སེང་གེ་དང་དུས་རབས་དགུ་བའི་དུས་མགོར་བཞེངས་པའི་ས་ཟན་(Sasanian)རྒྱལ་རབས་དུས་མཇུག་གི་དངུལ་ཕོར་སྒང་ནས་ཐོན་པའི་སེང་གེ་དང་མཚུངས་ཆོས་སུ་སྣང་། Boris Marshak Silberschatze des Orients (Leipzig:E.A.Seemann Verlag,1986),pls.29 and 31 དུས་རབས་བརྒྱད་པའི་ཁོ་ར་སན་(Khorasan)ས་ཁུལ་ནས་རྙེད་པའི་དངུལ་ཕོར་ཁྲོད་དུའང་རྣམ་པ་འདིའི་རིགས་ཐོན་གྱིན་ཡོད། Musee Cernuschi, Les Perses Sassanides (Paris :Editions Findakly,2006 ),pl.72. སེང་གེའི་གཡུ་རལ་ནི་ངོ་གདོང་གི་རྒྱབ་ངོས་སུ་ཕྱོགས་ཏེ། མ་མགལ་འོག་ཏུའང་གཡུ་རལ་ཐུང་བ་ཡོད་པ་དེ་དག་རྒྱ་གར་སེང་གེའི་འཐུས་ཚབ་ཅན་དང་ཕྱི་རྣམ་རིག་པའི་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་ཡ་གླིང་གི་སེང་གེའི་ཁྱད་ཆོས་དང་མཐུན། འཕྱོངས་རྒྱས་ནས་རྙེད་པའི་སེང་གེ་ལ་མ་མགལ་འོག་གི་གཡུ་རལ་ཐུང་བ་དེ་མེད།\n10 Christopher Beckwith, The Tibetan Empire in Central Asia(Princeton: Princeton University Press,1987); Gabriel Mole, The Tu-Yu-Hun from the Northern Wei to the time of the Five Dynasties(Rome:ISMEO,1970); Helga Uebach,”Eminent Ladies of the Tibetan Empire according to Old Tibetan Text,” in Les Habitants du Toit du Monde, eds. Samten Karmay and Philippe Sagant(Nanterre:Societe d’ ethnologie,1997),53-74 དང་ཐོག གནའ་དཔྱད་རིག་པ་བ་དག་གིས་གཏེར་ལམ་གྱི་བང་སོ་ནི་འ་ཞའི་སྐུ་དྲག་གི་བང་སོ་ཡིན་པར་འདོད་ནའང་། ཞི་ཤིན་ཀའོ་ཡིས་གསར་དུ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་རྗེས་ཐུ་བྷོད་བང་སོ་ རིགས་སུ་གཏོགས་པར་འདོད།许新国：《都兰吐蕃墓群的发掘与研究》，《文物报》，1996年7月21日。Trans.Bruce Doar,China Art and Archaeology Digest (1996)\n11 མཚོ་སྔོན་གྱི་གནའ་ལམ་དང་ཚོང་ལམ། 《中国文物的阿特拉斯，青海省》（北京：国家文化研究院出版，1992） 29-30 Rolf A.Stein , Les Tribus Anciennes des Marches Sino-Tibetaines(Paris:Presses Universitaires de France,1959); Amy Heller, “ Silk Trade in Tibet,”102-4\n12 Wilhelm Filchner Who visited Dulan in 1933[Leipzig: F.A. Brockhaus,1940],102-3); Ella Maillart, Oasis Interdites (Lausanne:Editions Payot et Rivages,1974)73,87(visit of 1932, in proximity to the route”Doulan to Lhassa”). ཞི་ཤོན་ཀའོ་ཡིས་བསྟན་དོན། གཏེར་ལམ་ཁུལ་ནི་སྔོན་ཆད་པེ་ལན་(白兰)རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གཞིས་རྙིང་ཡིན། 许新国、赵丰：《都兰出土丝织品初探》，《中国历史博物馆馆刊》1991年第15、16期合刊， 第63-81页。འགྱུར་རྩོམ Bruce Doar, China Art and Archaeology Digest(1996)\n13 སྤྱི་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་ནས་གཏེར་ལམ་གྱི་བང་སོ་མང་ཆེ་བ་ནི་དུས་རབས་བརྒྱད་པ་ནས་དགུ་བའི་བར་བརྩིགས་པར་འདོད་མོད། བཱང་ཐོ་（王涛）ཡིས་ཆེས་ཆེ་བའི་བང་སོ་ནི་དུས་རབས་བདུན་པའི་སྐབས་སུ་བརྩིགས་པར་འདོད། Wangtao”Tibetan and Tuyuhun?-the Dulan site Revisited, ”in From Nisa to Niya: New Discoveries and studies in Central and innerAsian Art and Archaeology, eds. Madhuvanti Ghose and Lilla Russell-smith Notes 64( London: Saffron books, in press ) འདི་ནས་རྩོམ་འདིའི་རྩོམ་པ་པོས་ཆེད་རྩོམ་འདི་པར་སྐྲུན་མ་བྱས་གོང་ལ་ང་ལ་ཕུལ་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུ།\n14 许新国、赵丰：《都兰出土丝织品初探》，《中国历史博物馆馆刊》1991年第15、16期合刊， 第63-81页。མཚོ་སྔོན་གྱི་གནའ་དཔྱད་པའི་ཁོང་ཚོས་མ་འོངས་བའི་བརྟག་དཔྱད་དང་བསྔོག་འདོན་ཐད་ལ་ཕྱོགས་སྣ་མང་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། ང་རང་གིས་ཀྱང་གཏེར་ལམ་བསྔོག་འདོན་སྐོར་གྱི་རྩོམ་ཞིག་སྤེལ་ཡོད་པ་དང་། རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་ཅ་དངོས་ཉེར་གཉིས་དང་བང་སོའི་པར་སོགས་བཀོད་ཡོད། Amy Heller” Some Preliminary remarks on the Dulan excavation,”Orientation29/9 (1998):84-92 མིག་སྔར་བར་དུ་འཕྱོངས་རྒྱས་བཙན་པོའི་བང་སོ་ནས་ཅ་དངོས་ཐོན་མེད་པས་མཚོ་སྔོན་གཏེར་ལམ་ནས་གསར་རྙེད་བྱུང་བའི་ཅ་དངོས་རིགས་ནི་ཤིན་ཏུ་རྩ་ཆེན་བར་འདོད།\n16 许新国：《都兰吐蕃墓群的发掘与研究 》དེབ་འདིའི་ནང་དུ་དོང་ཙེའི་སྟེང་ན“开元通宝”་ཁེ་ཡོན་ཐུང་པོ་ཞེས་ཡིག་འབྲུ་བཞི་ལུགས་བརྒྱབ་པ་ཞིག་ཡོད་པ་དངུལ་ཊམ་ཆེད་མཁས་པ་Nicholas Rhodes མཁོ་འདོན་བྱས་ཏེ་བརྟག་དཔྱད་གནང་བ་ལྟར་ན། ཊམ་ཀ་འདིའི་རིགས་ནི་ཐང་བཙན་རྒྱལ་གྱིས་སྤྱི་ལོ760ནས་841བར་རིམ་བཞིན་ཉུང་དུ་ཕྱིན་ནས་ཊམ་ཀ་གསར་བས་ཚབ་བྱས་ཡོད་པ་དང་། དུས་རབས760བར་མཚམས་ཤིག་ལ་ཊམ་ཀ་འདིའི་རིགས་བེད་སྤྱོད་མང་པོ་བཏང་མེད་པར་བཤད། Nicola Rhodes, “Tang dynasty Coins made in Xinjiang,” in Studies in Silk Road Coins and Culture , Papers in Honour of Professor Ikou Hirayama on his 65th birthday, eds. Katsumi Tanabe, Joe Cribb, and Helen Wang (Kamakura: Institute of the Silk Road Studies,1997), 181-86\n17 Karl Jettmar,”The Main Buddhist Period Represented in the Petroglyphs at Chilas and Thalpan,”in South Asian Archaeology, 1985: Papers from the Eighth International Conference of South Asian Archaeologists in Western Europe, Held at Moesgaard Museum, Denmark,1-5July 1985,eds. Karen Frifelt and Per Sorensen(London: Curzon Press.1989),407-11; Mario Bussaagli, Central Asian Painting (Geneva,Skira:1963),39; ལྡེབས་རིས་འདིའི་རིགས་ཧྥ་རན་སིའི་ཅི་མེ་བཤམས་སྟོན་ཁང་(Musee Guimet,Paris)དུ་ཉར་ཚགས་གནང་ཡོད།\n18 ཏོག་ནས་ཐུར་དུ་དཔྱངས་བའི་དར་དཔྱངས་ཡོད་པའི་བཀའ་གདམས་མཆོད་རྟེན་འདིའི་རིགས་ནི་སྤྱི་ལོ1042ལོར་རྒྱ་གར་ནས་ཇོ་བོ་རྗེ་ཨ་ཏི་ཤས་བསྣམས་ཕེབས་ཡོང་བ་དང་། དེ་ནི་ཐན་རྒྱུ་ལོ་ཚིགས་དབྱེ་ཞིབ་ལྟར་ན་ནེ་ཝའར་(Newark Museum)རྟེན་མཛོད་གླིང་དུ་ཉར་བའི་མཆོད་རྟེན་འདི་ནི་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་སྐབས་སུ་བཞེངས་བར་འདོད། Valrae Reynolds, Amy Heller, and Janet Gyatso, Catalogue of the Tibetan Collection of the Newark Museum ,3 [Newark Museum,1986],pl. S9 A-D\n19 དབྱིན་ཇིའི་དཔེ་མཛོད་ཁང་གི་Burkhard Quessel ཡིས་ཐུགས་བརྩེ་པའི་ངང་ཚ་ཚའི་པར་རིས་ལ་ཞིབ་ལྟ་ཐུབ་པར་ཐུགས་རྗེ་ཞུ། ཚ་ཚ་ངོས་ཀྱི་ཡི་གེ་གསལ་བོར་མི་མཐོང་ཕྱིར་མུ་མཐུད་དུ་ངོས་འཛིན་གནང་བར་བཀག་རྒྱ་ཐེབས་ཡོད།།\n21 དངུལ་ཆས་རིགས་འདི་དག་ནི་གཏེར་ལམ་ནས་ཐོན་པ་དང་། དེང་Cleverland Museum of Art ནང་དུ་ཉར་ཚགས་གནང་ཡོད། འདིའི་ལོ་ཚིགས་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་སྐོར་ལ་Martha Carter,” Three Silver Vessels from Tibet’s Earliest Historical Era:aPreliminary Study,” in Cleveland Studies in the History of Art3(1998):22-47 H. Stoddardཡིས་འདོད་ལུགས་ལ་དངུལ ཕོར་འདི་ནི་དུས་རབས་བདུན་པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཅོའི་ཅ་དངོས་ཡིན་ལ། སྤྱི་ལོ640ལོར་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་གི་རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོ་དང་གཉེན་བསྡེབས་ཡོད། དངུལ་ཕོར་གྱི་ཞབས་རའི་ངོས་སུ་ཕན་ཤིང་ཀོང་སྐྱེས་ཀྱི་སུག་བྱད་ཞེས་མཚན་བྱང་བཀོད་ཡོད་དེ། དེའི་དོན་ནི་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཅོའི་སྒེར་གྱི་ཅ་དངོས་ལྟར་བཀྲལ་ཡོད། H.E.Richardsonཡིས་དོ་སྣང་བྱང་བ་ལྟར་ན་བོད་ཡིག་གི་ཡི་གེ་སྦྱོར་སྟངས་སྟེང་ནས་དཔྱད་ན་དུས་རབས་དགུ་བའི་གོང་གི་ཡིན་པར་སྙམ། འདིའང་རྒྱ་བཟའ་ཀོང་ཅོ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་མཚན་གཅིག་ཡིན། མཚན་བྱང་གི་རྗེས་སུ་གོར་ཐིག་གཉིས་ཡོད་དེ། དེ་ནི་དབྱེ་བ་འབྱེད་བྱེད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ཡིན། གོར་ཐིག་འདི་གཉིས་ཀྱང་རའི་དབྱིབས་ཀྱི་ཕོར་བའི་ཞབས་ངོས་སུ་བཀོད་ཡོད། Martha Carter ཡིས་སྤྱི་ལོ1999ལོའིཟླ8པའི་ཚེས23ཉིན་བསྐུར་ཡིག་གི་ལམ་ནས་སྣོད་ཆས་འདི་ནི་སོག་དག་གི་སྐུ་དྲག་གིས་རྟེན་འབྲེལ་དང་དུས་སྟོན་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དུས་སུ་རྒུན་ཆང་གི་འཇོག་སྤྱད་དུ་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་པ་བསྟན་པ་དང་། ང་རང་གིས་མཚན་བྱང་སྟེང་གི་ནང་དོན་ནི་སྐུ་དྲག་གི་སྒེར་གྱི་ཅ་དངོས་ལྟར་བསྒྱུར་ན་འོས་ཞིང་འཚམ། རའི་དབྱིབས་ཀྱི་ཆང་ཕོར་ནི་སོག་ཐུའི་སྐུ་དྲག་གི་སྤྱོད་ཆས་ཡིན་པ་དང་། བློ་མཐུན་ཤིས་ཤིན་ཀོའི་ཡིས་གཏེར་ལམ་ནས་རྙེད་པའི་རོ་སྒམ་གྱི་པང་ལེབ་ངོས་ཀྱི་རི་མོ་ཁྲོད་བཙན་པོའི་སྐུ་དྲག་གིས་རའི་ཆང་ཕོར་བསྣམས་ཡོད་པའི་སྐོར་བཀོད་ཡོད། 许新国 ：《郭里木乡吐蕃墓葬棺板画研究》《西陲之地与东西方文明》，北京：燕京出版社， 2006年。\n22 Karl Jettmar , “The Petroglyphs at Chilas and Thalpan”; Katsumi Tanabe,”Essay on Two Lion from the Rock Carvings at Hodar, Upper Indus Valley: Reconsideration of K.Jettmar’ s Interpretations, ” Bulletin of Ancient Orient Museum XI(1990): 209-56 སེང་གེའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་འཐག་གོས་འདི་དང་འདྲ་བའི་ཟ་འོག་གི་གོས་ཆེན་ཞིག་Abegg ཐེབས་རྩ་ཚོགས་པར་ཉར་ཡོད། Amy Heller, “Silk Route Textiles.”\n23 ཞིང་སྡེ་ནི་གཏེར་ལམ་གྲོང་བརྡལ་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལེ་དབར་བཅོ་ལྔའི་སར་ཡོད་དེ། སྤྱི་ལོ1945ལོའི་སྔོན་ལ་གཏེར་ལམ་རྫོང་ནི་གནས་འདི་རུ་གཞིས་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ1950ལོའི་སྔོན་དུ་རྡོའི་སེང་གེ་གཉིས་ནི་བང་སོའི་གནའ་ཤུལ་དུ་ཡོད་ལ་དེ་ནས་གྲོང་བརྡལ་དུ་དབོར་ནའངམ། རྡོ་རིང་འདི་ག་དུས་བང་སོའི་འགྲམ་ནས་གནས་འདི་རུ་དབོར་བའི་དུས་ཚོད་ལ་གསལ་ཆ་མེད། དེའི་རྗེས་སུ་གྲོང་མིས་རྡོའི་སེང་གེ་ས་འོག་ཏུ་སྦས་ཏེ་ད་རེག་བར་དུ་བརྗེད་པ་དང་། སྤྱི་ལོ1997ལོར་གཞུང་ལམ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་སྐབས་གཞི་ནས་རྡོའི་སེང་གེ་གཉིས་ལས་གཅིག་རྙེད་སོན་བྱུང་། ལོ་དེའི་ཟླ་དགུ་བར་ང་རང་གིས་རྡོའི་སེང་གེ་འདི་མཐོང་རྗེས། ས་གནས་ཡུལ་མི་ལ་སེང་གེ་གཞན་ཤོས་དང་རྡོ་རིང་གི་སྐོར་བཀའ་འདྲི་ཞུ་སྐབས། ང་རང་གིས་ཤེས་པའི་སེང་གེ་འདི་ནི་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དབུས་དང་ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་མ་དཔེ་ཡིན། མི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་སེང་གེ་གཞན་ཤོས་ཉེ་འགྲམ་དུ་སྦས་ཡོད་པ་གསལ་ཆ་མེད་པ་དང་། རྡོ་རིང་གི་ཆག་རོའང་གྱང་རྡོ་ལ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཚར་ཡོད། སེང་གེ་གཞན་ཤོས་དེ་གསར་རྙེད་བྱུང་བ་དང་། ང་རང་གིས་རྡོ་རིང་གི་ཆག་རོ་དང་སྔོན་གྱི་ཆ་ཚད་ངོས་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཐུབ།\n24 Mark Aldenderfer ཡིས་འབྲེལ་ཡོད་འདིའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་དང་རྡོའི་སེང་གེའི་པར་རིས་མཁོ་སྤྲོད་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཞུས་པ་ཡིན།\n25 ཕུག་པ་འདིའི་ནང་དུ་རྡོའི་སེང་གེ་ཡོད་པ་མ་ཟད། Filchner ཡིས་དངུལ་སྒ་ཞིག་དང་གསེར་མདོག་ལྡན་པའི་མགོ་རྒྱན་དང་གྱོན་ཆས་ཁ་ཤས་རྙེད་ཡོད། Wilhelm Filchner, Bismillah, 102-3.\n26 འདི་དང་ ཁྲང་ཨན་ཉེ་འགྲམ་ཆན་ལིན་བང་ཚོམས་དང་ཨོ་ཙེ་ཐན་(武则天)གྱི་བང་སོ་མདུན་གྱི་ཆེ་ལ་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པའི་ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྡོའི་སེང་གེ་དང་བསྡུར་ཏེ་བཤད་པ་ཡིན།\n27 ཧོ་ཝེ་དང་པ་སངས་དབང་འདུས་གཉིས་ཀྱིས་བང་ཚོམས་དང་ས་འོག་ནས་ཐོན་པའི་ཅ་དངོས། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དོན་སྙིང་སོགས་ཀྱི་དཔྱད་གཏམ་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ལེགས་འབུལ་དང་། འདིའི་སྐོར་གྱི་དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ་ནི་ 西藏文管会文物普查队：《西藏拉孜、定日二县古墓群调查清理简报》，《南方民族考古》第四辑，四川科技出版社，1992年，第105-124页。ཁྲོད་གཟིགས་རོགས་ཐུ།\n28 ཁྲོམ་ཆེན་གྱི་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆའི་ཡིག་ཆ་ལས། Ariane Macdonald(Ariane Spanien)དང་今枝由郎（Yoshiro Imaeda）,Choix de documents Tibetans conservesala Bibliotheque Nationale complete par quelques manuscrits del’ India Office et du British Museum2(Paris: Bibliotheque Nationale, 1979),pl.429 དང་ཐོག་Yoshiroཡིས་རྡོ་རིང་སྟེང་གི་སྲོག་ཆགས་ནི་སེང་གེ་གཤོག་པ་ཅན་(P.18)ཡིན་པར་ཐག་གཅོད་གནང་ཡོད་མོད། དོན་དངོས་ཐོག་ནས་དཔྱད་ན་སྲོག་ཆགས་འདི་ནི་སྤྱང་ཀིའི་མགོ་དང་ཞེང་ཆེ་བའི་གཤོག་པ། རྣོ་ལ་ཕྲ་བའི་སྡེར་མོ་དང་འཇམ་སི་སིའི་རྔ་མ་བཅས་ཡོད་པའི་སྲོག་ཆགས་ཕུང་གསུམ་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཞིག་ཡིན (པར་འདི་ནི་Amy Heller , Tibetan Art, 10མཐོང་ཐུབ ) རྣམ་པ་འདིའི་སྟེང་ནས་བོད་ཀྱི་སྒྱ་རྩལ་བས་ཡང་དག་པའི་སྒོ་ནས་སེང་གེ་ཇི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་ཤེས་མེད་པ་བསྟན་ཡོད། ཁྲོམ་ཆེན་གྱི་ཁྱབ་ཁོངས་མི་འདྲ་བའི་སྐོར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་Hugh Richardson, “The Province of the Bde Blon of the Tibetan Empire,” in High Peaks, Pure Earth: Collected Writings on Tibetan History and Culture, ed., Michael Aris(London: Serindia Publications 1988),167-76ཆེད་རྩོམ་འདིའི་ནང་དུ་གསུངས་ཡོད།\n29 པ་སངས་དབང་འདུས་ལགས་ཀྱིས་རྡོ་རིང་དང་ས་གནས་འདིའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་ཞིབ་འཇུག་སྒོས་བང་སོ་གཙོ་བོ་འདི་དང་བཙན་པོ་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གལ་ཆེ་བའི་ཁྱིམ་རྒྱུད་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་གླེང་ཡོད་དེ། ཁྱིམ་རྒྱུད་འདི་ཐེངས་ཁ་ཤས་ལ་སྤུ་རྒྱལ་བཙན་པོའི་རྒྱལ་རྒྱུད་དང་གཉེན་བསྡེབས་ཡོད། 巴桑旺堆：《查木钦吐蕃石碑新考》。\n30 པ་སངས་དབང་འདུས་ལགས་ཀྱིས་རྡོ་རིང་ཡིག་རྙིང་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག་དང་ཧོ་ཝེ་ལགས་ཀྱིས་ཁྲོམ་ཆེན་བང་སོ་དང་དེའི་སྒྲིག་གཞི་སྐོར་གྱི་ཞིབ་འཇུག ལ་རྒན་པ་སངས་དབང་འདུས་ལགས་ཀྱི་ཞབས་མཆན༢༨དང་(霍魏《西藏古代墓葬制度史》，成都，四川人民出版社，1995.ལ་གཟིགས་རོགས།\n31 སྤྱི་ལོ2005ལོའི་ཟླ5བར། ས་གནས་རིག་དངོས་དོ་དམ་སྡེ་ཚན་ལས་ཤེས་གསལ་ལྟར། རྡོའི་སེང་གེའི་གནའ་དཔྱད་བསྔོག་འདོན་མི་འགྱངས་བར་སྤེལ་རྒྱུ་ཡིན་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་།\n33 Nicolas Rhodes ཡིས་སྤྱི་ལོ་625ནས་641བར་ལུགས་བརྒྱབ་པའི་བལ་པོའི་ཊམ་ཀའི་དཔྱད་གཞི་ཡིག་ཆ་རེག་པར་ཐུགས་རྗེ་དང་། གླང་ཆེན་ཞིབ་འབྲིའི་རྣམ་པ་Rhodes, Gabrisch, and Valdettaro Pontecorvo della Rocchetta, The Coinage of Nepal,Pls.3-5.དེབ་འདིའི་ནང་དུ་མཐོང་ཐུབ།\n34 བོད་ཀྱི་ཡུལ་དབུས་བསམ་ཡས་དགོན་པར་མཐོ་ཚད་ལ་ལིའི་རྨིད75དང་ཞབས་སྟེགས་ལ་ལིའི་རྨིད20ཡོད་པའི་རྡོའི་གླང་ཆེན་ཞིག་ཡོད་པ་དུས་རབས་བརྒྱད་པར་དགོན་པ་བཞེངས་དུས་སུ་བསྐྲུན་པར་འདོད། A.Heller, Tibetan Art(Milan: Jaca Book, 1999 ) ཚོན་ཁྲ་ཅན་གྱི་བརྙན་རིས1. 19\n35 Cristina A. Scherrer-Schaub and Georges Bonani, “Establishingatypology of the old Tibetan manuscripts:amultidisciplinary approach,” in 65 Dunhuang Manuscript Forgeries, ed. Susan Whitfield, (London: The British Library, 2002),184-215, 191-94\n36 ཕྲ་ལ་རིང་བའི་མ་མགལ་དང་རྣོ་ལ་མཐོ་བའི་ཨམ་ཅོག་ཅན་གྱི་སེང་གེའི་ངོ་གདོང་གི་བསྡུར་ཚད་ནི་ཁྲོམ་ཆེན་གྱི་སེང་གེ་གཤོག་ལྡན་ཅན་གྱི་ཐེལ་ཙེ་དང་ཅུང་འདྲ་བ་དང་། དེ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། རྣོ་ངར་ཅན་གྱི་མ་མགལ་ལ་སེང་གེའི་ཕྱི་རྣམ་འདྲ་ཆགས་པོ་མེད་ནའང་སྤྱི་ལོ་དུས་རབས་བདུན་པའི་གནའ་རབས་བལ་པོའི་སེང་གེའི་མགོ་བོའི་རྣམ་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྡོ་རིང་ངོས་ཀྱི་སེང་གེ་དང་གཤོག་ལྡན་སེང་གེ བཙན་པོ་དུས་ཀྱི་ཤིང་ཁྲམ་དང་ལི་མའི་ཆབ་མགོ་སྟེང་གི་སེང་གེའི་རྣམ་པ་སོགས་ནི་སེང་གེའི་མགོ་བོ་དང་གཡུ་རལ་སོགས་དང་ཤིན་ཏུ་མཐུན། དོན་དངོས་འདིའི་སྟེང་ནས་སེང་གེའི་དབྱིབས་རྣམ་འདི་འདྲ་ཡོད་པ་སྐབས་དེ་དུས་ལྟོས་དབང་ངང་ནས་བྱུང་བ་ཞིག་མིན།\n37 སེང་གེའི་རི་མོ་ལྡན་པའི་ཆབ་མགོ དེང་ཅ་དངོས་འདི་ནི Early Himalaya Art of the Ashmolean Museumབཤམས་མཛོད་གླིང་དུ་ཉར་ཚགས་གནང་ཡོད་པ་དང་། Amy Heller, Early Himalaya Art of the Ashmolean Museum,(Oxford: Ashmolean Museum 2007),pl.16 Andrew Topsfield ལགས་ཀྱིས་རྒྱུ་ཆ་མཁོ་སྤྲོད་དང་རི་མོའི་ལམ་ནས་འདྲ་བཤུས་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།\n38 སྤྱི་ལོ1996ལོར་ཟླ12 ལ་པ་སངས་དབང་འདུས་ལགས་ཀྱི་འཕྲིན་ཡིག་གཞིར་བཟུང་བ་ཡིན།\n39 Roderick Whitfield, The Art of Central Asia: the Stein collection in the British Museum1(Tokyo; Kodansha International Ltd. In cooperation with the Trustees of the British Museum, 1982), 312 (discussion ofapainting withadual inscription, Tibetan and Chinese, pl.16).\n40 རི་མདའ་བྲག་བརྐོས་ནི་སྤྲེལ་ལོར་ཆོས་རྒྱལ་ཁྲི་ལྡེའུ་སྲོང་བཙན་སྐབས་ཏེ་སྤྱི་ལོ804ལོར་བཞེངས། བོད་ལྗོངས་ཆབ་མདོའི་རྒྱུད་དུ་མཆིས་ལ། རྡོ་བརྐོས་འདི་བཞེངས་དོན་ནི་ཐང་བོད་ཞི་བའི་གྲོས་མོལ་ཀྱི་རྗེས་དྲན་མཚོན་བྱེད་ཡིན། Yoshiro Imaedaཡིས་སྤྱི་ལོ༢༠༠༣ལོའི་དབྱིན་ཇིའི་ཉིག་ཅིན་(Oxford)གཙུག་ལག་སློབ་ཆེན་ནས་སྤེལ་བའི་བོད་ཀྱི་ཞིབ་འཇུག་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཚོགས་འདུ་སྟེང་བསྟན་དོན། ཧྥ་རན་སིའི་ཅི་མེ་རྟེན་མཛོད་གླིང་(Musee Guimer,Paris)དུ་ཏུན་ཧོང་གི་དར་ཐང་ངོས་བྲིས་པའི་སེང་གེ་དང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཀྱི་བྲག་བརྐོས་སྟེང་གི་སེང་གེའི་གཉིས་ཤིན་ཏུ་མཚུངས། Yoshiro imaeda,”Re-examination of the Ldan ma brag inscription in Eastern Tibet,” presented at the 2003 Oxford seminar of the International Association for Tibetan Studies. A. Heller, “Archaeological Artefacts from the Tibetan Empire in Central Asia,” Orientation34/4 (2003): 55-64, Fig.11\nསྡེ་ཚན།: གནའ་ཤུལ།, ཡུལ་སྡེ།, ཡུལ་སྲོལ།, ལོ་རྒྱུས།, སྒྱུ་རྩལ། ཚན་པ།: featured


མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི2005ལོའི་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོར་སློབ་མ་བསྡུ་བའི་བོད་ཡིག་གི་རྒྱུགས་གཞི། | ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ།\n2016-08-15 10:21:23 ཀྲུང་གོའི་བོད་ལྗོངས་ཆ་འཕྲིན་ལྟེ་གནས། ཀློག་གྲངས།\n1． གཤམ་གྱི་མིང་འགྲེལ་ཁག་བཞི་ལས་འགྲེལ་བཤད་བྱས་པ་ནོར་བའི་ཁག་གཅིག་ནི（ ）ཡིན།\nཀ སྲེད་པ ཞེན་པའམ་ཆགས་པ། སྒྲུན་པ། འགྲན་པའི་དོན།\nཁ རེག་ཟིག ཟིན་བྲིས། སོམ་ཉི ཐེ་ཚོམ།\nག ཐུགས་ལ་བཏགས སེམས་ལ་བཞག་པ་སྟེ་ལྟ་རྟོག་བྱས་པའི་དོན།\nང རྟབ་རྟབ་པོར མྱུར་མོར་ཞེས་པའི་དོན།\n2． གཤམ་གྱི་མངོན་བརྗོད་ཁག་བཞི་ལས་ངོས་འཛིན་བྱས་པ་ནོར་ཡོད་པའི་ཁག་གཅིག་ནི（ ）ཡིན།\nཀ གཉིས་འཐུང གླང་ཆེན། གཉིས་སྐྱེས དང་བྲམ་ཟེ།\nཁ སྤྲིན་འཛིན རི་བོ། བྱ་ལམ ནམ་མཁའ།\nག འཛིན་མ ས་གཞི། སྲེག་ཟ མེ།\nང ཉལ་འགྲོ་མ རླུང༌། ཆུ་བོའི་གཏེར ཆུ་བོ།\n3． གཤམ་གྱི་བརྡ་རྙིང་བརྡ་གསར་དུ་ཕབ་པ་ནོར་བའི་ཁག་གཅིག་ནི（ ）ཡིན།\nཀ གཙིགས་བརྣན་པ ནན་ཏན་དུ་དམ་བཅས་པའི་ཚིག་བཀོད་པ།\nཁ ད་ཕྱིན་ཆད་ནམ་ནམ་ཞ་ཞར སླད་ཕྱིན་དུས་གཏན་དུ།\nག ཀུན་གྱིས་དབུ་སྙུང་དང་བྲོ་བོར ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཞབས་བྲོ་འཁྲབ།\nང པང་དུ་གསོལ དཔང་དུ་བཙུགས་པ།\n4． ཚིག་གི་སྟོང་ཆར་རིམ་པ་ལྟར་མིང་ཁ་སྐོང་བ་འགྲིག་པའི་ཁག་གཅིག་ནི（ ）ཡིན།\nསྒྲ་ཤེས་ན་དོན་ལ་མི་རྨོངས། ཤེས་ན་མིང་ལ་མི་རྨོངས། ཤེས་ན་ཚིགས་བཅད་ལ་མི་རྨོངས། ཤེས་ན་ཚིག་རྒྱན་ལ་མི་རྨོངས། ཤེས་ན་སྐད་རིགས་ལ་མི་རྨོངས།\nཀ མངོན་བརྗོད། སྡེབ་སྦྱོར། སྙན་ངག ཟློས་གར།\nཁ སྡེབ་སྦྱོར། སྙན་ངག ཟློས་གར། མངོན་བརྗོད།\nག ཟློས་གར། སྙན་ངག མངོན་བརྗོད། སྡེབ་སྦྱོར།\nང སྙན་ངག ཟློས་གར། མངོན་བརྗོད། སྡེབ་སྦྱོར།\n5．“ཁོང་ལ་རིགས་གནས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་ལྡན་ནམ་མི་ལྡན། ལྡན་ན་སློབ་གྲྭ་ཆེན་མོའི་དགེ་རྒན་དུ་འོས”པའི“ན”སྒྲ་ནི（ ）ལ་འཇུག\nཀ གལ་འཛུགས་ཀྱི་དམིགས་ཀྱིས་འབྱེད་པ། ཁ གཞུང་འཛུགས་ཀྱི་དམིགས་ཀྱིས་འབྱེད་པ།\nག རྒྱུ་མཚན་སྟོན་པ། ང ཚིག་སྔ་ཕྱི་མི་མཐུན་པར་སྟོན་པ།\nཀ རྒོད་པོ དགྱེས་པ ཕོ་ཡིས་ཕོ་དྲངས་པ རྟགས་མཚུངས་འདྲེན་པ།\nཁ དགུང་ལོ རོལ་མོ མོ་ཡིས་མོ་དྲངས་པ རྟགས་མཚུངས་འདྲེན་པ།\nག ཐང་ཀ བྱིན་པ མོ་ཡིས་མོ་དྲངས་པ རྟགས་མཚུངས་འདྲེན་པ།\nང རོལ་ཆ སྟོན་ཁ མ་ནང་གིས་མ་ནིང་དྲངས་པ རྟགས་མཚུངས་འདྲེན་པ།\nདབྱར་གྱི་དགའ་སྟོན་ཉེ་བར་གྱུར་མཐོང་ནས། ། ①མྱུ་གུའི་ཚོགས་ཀྱི་སྤུ་ལོང་རབ་རྒྱས་པའི། །\n②ནོར་འཛིན་དགའ་མ་གདུང་བའི་དྲོད་འབར་ཞིང༌། ། ③ལུས་ཀྱི་རྔུལ་བཞིན་ཆབ་རོམ་བཞུ་བ་འབབ། །\nཀ ①གཟུགས་རྒྱན། ②གཟུགས་རྒྱན། ③དཔེ་རྒྱན།\nཁ ①དཔེ་རྒྱན། ②གཟུགས་རྒྱན། ③གཟུགས་རྒྱན།\nག ①གཟུགས་རྒྱན། ②དཔེ་རྒྱན། ③གཟུགས་རྒྱན།\nང ①དཔེ་རྒྱན། ②གཟུགས་རྒྱན། ③དཔེ་རྒྱན།\nཀ བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད། སྒྲུབ་རིམ་བཅས་ཚང་མིན་ལ་ལྟ་དགོས་པ།\nག ཚུལ་གསུམ་ཚང་མིན་ལ་ལྟ་དགོས་པ་སྟེ། ཕྱོགས་ཆོས་དང་རྗེས་ཁྱབ། ལྡོག་ཁྱབ་བཅས་ཚང་མིན་ལ་ལྟ་དགོས་པ།\nང འབྲས་རྟགས་དང་རང་བཞིན་གྱི་རྟགས། མ་དམིགས་པའི་རྟགས་ཚང་མིན་ལ་ལྟ་དགོས་པ།\n9．བསམ་ཡས་གཙུག་ལག་ཁང་ནི་དུས་རབས（ ）ནང་དུ་རྒྱལ་པོ་ཁྲི་སྲོང་ལྡེ་བཙན་དང༌། མཁན་ཆེན་ཞི་བ་འཚོ། སློབ་དཔོན་པད་མ་འབྱུང་གནས་གསུམ་གྱིས་བཞེངས་སུ་བཅུག་པ་ཡིན།\nཀ དྲུག་པའི། ཁ བདུན་པའི། ག བརྒྱད་པའི། ང དགུ་བའི།\n10．“རྐང་ལམ་དེ་ནི་ངའི་ཕ་ཡུལ་གྱི་རྒྱུ་ལམ་ཉག་ཅིག་ཡིན་ལ། དུས་རབས་ཅི་འདྲ་མང་བོའི་རིང་ལ་མི་རབས་ནས་མི་རབས་བར་དུ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཞབས་རྗེས་བགྲང་ལས་འདས་པ་ཞིག་ལམ་ཕྲན་འདིའི་སྟེང་དུ་བཞག་པ་དང༌། དཀའ་ཚེགས་ཆེ་ཞིང་རྩོལ་བ་བསྐྱེད་པའི་རྔུལ་ཆུ་ཅི་འདྲ་མང་བོ་ཞིག་རྐང་ལམ་འདིའི་སྟེང་སིམ་ཡོད་པ་རེད་ཨང༌།”ཞེས་པའི་མཚོན་དོན་ཡིན་པའི་ཁག་གཅིག་ནི（ ）ཡིན།\nཀ དེ་ནི་ཕ་ཡུལ་དུ་འགྲོ་སའི་ལམ་ཕྲན་ཁོ་ན་ཡིན་པ་དང༌། མི་བགྲང་གིས་མི་ལངས་པ་ཞིག་གིས་ལམ་དེ་སྐྲུན་པར་དཀའ་སྡུག་གང་མང་མྱངས་པ།\nཁ ཕ་མེས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་པའི་བསམ་བློ་དང་མཛད་རྗེས། བློ་གྲོས་དང་སྙིང་\n1．འཇིག་རྟེན་འདི་ན་སྣང་བ་དང་མུན་པ་གཉིས་པོ་འདི་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། སའི་སྟེང་ན་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཆེ་ཆུང་ཕྲ་རགས་སྲིད་ཚད་ཐམས་ཅད་སྣང་བས། བྱེད། མཐོང་བར་བྱེད། བསྟན་དུ་ཡོད་པའི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞན་གྱི་མིག བྱེད་དེ། དགའ་སྡུག་འདོད་སྡང་བླང་དོར་གྱི་རྣམ་རྟོག་སྣ་ཚོགས་པ བྱེད་དོ། །（ ）\nཀ གནས་པར། ཞུགས་པར། འདོན་པར། ཁ རིག་པར། ཞུགས་པར། ཕྱུངས་པར།\nག མཐོང་བར། འཇུག་པར། འདོན་པར། ང གསལ་བར། འཇུག་པར། འབྱིན་པར།\n2．རྟག་ཏུ་ཆར་བ་དང་ཁ་བ་སོགས་མོད་པས་ཐན་པས་ཤིན་ཏུ མེད་པར་ལོ་ཏོག་རྩི་ཤིང་རྒྱས་པ་དང༌། མི་ཕྱུགས་རི་དྭགས་བྱ་བྱིའུ་སྲིན་བུ་ཕྲ་མོ་ཡན་ཆད་ལ་སྐོམ་པའི མི་དམིགས་པ་དང༌། དུས་ཀུན་ཏུ་ཉི་མའི་ཚ་ཟེར་དང་ཟླ་བའི་བསིལ་ཟེར་སྤེལ་མར་སྙོམས་ཤིང༌། རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མཐའ་དག་གི་ལུས་སེམས ཁོ་ན་མྱོང་བར་བགྱིད་དོ། །（ ）\nཀ འཚེ་བ། གདུང་བ། བདེ་སྐྱིད། ཁ གནོད་པ། མནར་གཅོད། སྐྱིད་པ།\nག གདུང་བ། སྡུག་བསྔལ། དགའ་བདེ ང འཚེ་བ། སྡུག་བསྔལ། ཚིམ་པ།\n3．རོ་བོ་རྩེ་གསུམ་དེའི་མདུན་ནས་རླངས་འཁོར་གྱི་ཁ་ནུབ བསྐྱོགས་མ་ཐག་ཏུ། རི་ཁུགས་སུ་ལྗོན་ཤིང་ཚང་ཚིང་ རྒྱས་པའི་ལུང་བ་རིང་མོ་ཞིག་ཡོད་པ་མཐོང་ལ། དེནི་གསེར་མདོག་གི་བྱེ་མའི་རི་བོ་ལ་གཡུ་མདོག་གི་སྨད་གཡོགས བརྒྱན་པ་དང་ཨ་ན་མ་ན་རེད།（ ）\nཀ ཏུ དུ གིས ཁ ལ ཏུ ཡིས\nག ལ དུ ཡིས ང ཏུ དུ ཀྱིས\n4．བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་རྒྱུའི་ཀུན་སློང་དྲུག་ནི། འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང༌། སེམས་ཅན་རྣམས་ཁམས་དང་མོས་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་ཁ་ཅིག་གི་དོན་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་པ་དང༌། བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པ་དང༌། བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པ་དང༌། དོན་ཟབ་མོ་རྣམས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པ་དང༌། ཚིག་འབྲུ་མཛེས་པས་མཛེས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་བཅས་སོ། །（ ）\nཀ གང་ལ་རྨོངས་པ་བསལ་བར། དོན་བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས་པར། རངགཞན་གྱི་དགེ་རྩ་བསྐྱེད་པར།\nཁ ཆོས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར། དོན་རྣམ་པར་དབྱེ་བར། དོན་འཐོར་བ་རྣམས་བསྡུ་བར།\nག གང་ལ་རྨོངས་པ་བསལ་བར། དོན་བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས་པར། དོན་འཐོར་བ་རྣམས་བསྡུ་བར།\nང ཆོས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ཏུ་རྒྱས་པར། དོན་བདེ་བླག་ཏུ་ཤེས་པར། རངགཞན་གྱི་དགེ་རྩ་བསྐྱེད་པར།\n5．སྔོན་འཇུག་གི་ཕོ་ཡིག་བ་དེ་མིང་གཞིའི་ཡི་གེ་ཕོ དང༌། མིང་གཞི་ཡི་གེ་མོ་ག་ང་ཇ་ཉ་ད་ན་ཛ་ཞ་ཟ་ར་ཤ་ས་བཅས་ལ་འཇུག་པ་དང༌། མ་ནིང་ག་ནི་མིང་གཞིའི་ཕོ་ཡིག་ཅ་ཏ་ཙ་དང༌། མོ་ཡིག\nབཅས་ལ་རྐྱང་བ་ཁོ་ནར་འཇུག མོ་འ་ཡིག་ནི་མིང་གཞིའི་མོ་ཡིག དང༌། མ་ནིང་ཁ་ཆ་ཐ་ཕ་ཚ་བཅས་ལ་འཇུག་པ་ཡིན།（ ）\nཀ ཀ་ཇ་ད་ཚ། ཉ་ད་ན་ཞ་ཟ་ཡ་ཤ་ས། ཀ་ཁ་ཐ་ཕ་ཚ།\nཁ ཀ་ཅ་ར་ཙ། ཉ་ཏ་ན་བ་ཟ་ཡ་ཤ་ས། ག་ཇ་ཐ་ཕ་ཚ།\nག ཀ་ཅ་ཏ་ཙ། ཉ་ད་ན་ཞ་ཟ་ཡ་ཤ་ས། ག་ཇ་ད་བ་ཛ།\nང ཀ་ཅ་ཏ་ཙ། ཉ་ད་ཞ་ཟ་ཡ་ཝ་ར་ས། ཁ་ཙ་ཐ་ཕ་ཚ།\nགསུམ་པ། འདྲི་ཚིག་གི་ནང་དོན་འགྲིག་མིན་ལ་བརྡར་ཤ་བཅད་ནས། འགྲིག་པའི་གུག་རྟགས་ནང་དུ“✓”དང༌། འཆུགས་པའི་གུག་རྟགས་ནང་དུ“✕”རྒྱག་དགོས།\n1．སྒྲུང་གཏམ་ནི་མི་སྣ་དང་བྱ་འགུལ། ཁོར་ཡུག་བཅས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཞིབ་ཏུ་བཀོད་པ་བརྒྱུད་ནས་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་རྩོམ་ལུས་ཤིག་ཡིན།（ ）\n2．“ལུང་མཐིལ་རྣམས་ན་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་དག་ངུར་སྒྲ་སྒྲོག་ཅིང་གྱ་མ་གྱུར་འགྲོ། འཇུག་ངོས་རྣམས་སུ་འབྲས་དང༌། གྲོ་སྲན་ལ་སོགས་པའི་ལོ་ཏོག་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཞིང་ཁ་དང་ས་ཁོད་ཡངས་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ན་ནི་ཚོང་རྡལ་དང་བཅས་པའི་གྲོང་ཆེ་ཆུང་དུ་མས་བརྒྱན།”ཞེས་པ་ནི་འགུལ་ལྡན་ལྗོངས་རྣམ་འབྲི་སྟངས་ཡིན། （ ）\n3．“སྔོ་ལྗང་ལོ་མའི་གོས་གྱོན་ལྗོན་ཤིང་རྩེར། ། དམར་སེར་བཞིན་རས་འཛུམ་པའི་ཤིང་འབྲས་རྣམས། ། འཇམ་མཉེན་ཡལ་འདབ་ལག་པ་རྐྱོང་བཞིན་དུ། ། ཕྱོགས་བཞིའི་མགྲོན་ལ་བསུ་བ་ཞུས་པ་འདྲ། །”ཞེས་པ་རབ་རྟོག་གི་རྒྱན་གྱི་ནང་གསེས་སེམས་ལྡན་རབ་རྟོག་གི་རྒྱན་ཡིན།（ ）\n4．དངོས་པོར་དབྱེ་ན་གཟུགས་ཤེས་ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་གསུམ་ཡོད། ཡུལ། ཡོད་པ། ཤེས་བྱ། གཞལ་བྱ། གཞི་གྲུབ་རྣམས་དོན་གཅིག་ཡིན། （ ）\n5．མིང་དང་ཚིག་གཉིས་ཀྱི་ཁྱབ་མིན་གྱི་འབྲེལ་བ་ནི་མིང་ཡིན་ན་ཚིག་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་ལ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་མ་ཁྱབ། ཚིག་ཡིན་ན་མིང་ཡིན་པས་མ་ཁྱབ་ལ་མ་ཡིན་པས་ཀྱང་མ་ཁྱབ་པ་ཡིན།（ ）\n6．ཟློས་གར་ལ་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རྣམ་པ་དང་མཚོན་སྟངས་མི་འདྲ་བའི་ཆ་ནས་ནང་གསེས་སུ་གཏམ་བརྗོད་ཟློས་གར་དང་གླུ་གར། བྲོ་གར་སོགས་སུ་དབྱེ་ཡོད་ལ། 《 སུ་རུའི་མེ་ཏོག》ཅེས་པ་དང《 ཧོར་གླིང་གཡུལ་འགྱེད》ཅེས་པ་གཉིས་ནི་གཏམ་བརྗོད་ཟློས་གར་ཡིན།（ ）\n7．ལས་གང་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་གཞན་དང་དངོས་སུ་འབྲེལ་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། བྱེད་པ་པོའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་དང༌། དེའི་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་ཞེས་བྱ་ཞིང༌། དེས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཡུལ་གྱི་དངོས་པོ་བྱ་བ་དང་བཅས་པ་ལ་ནི་དངོས་པོ་བདག་ཅེས་བྱའོ། ། （ ）\n8．རྒྱལ་པོ་སྲོང་བཙན་སྒམ་པོའི་སྐབས་སུ། བོད་ལ་ཆོས་སྲིད་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་ལམ་ལུགས་བྱུང་མེད་ཟེར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། སྐབས་དེར་དགོན་པ་དང་གྲྭ་པ་མེད་ལ། དེ་དག་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དབང་ཆ་དང་ཐོབ་ཐང་སོགས་གཞི་ནས་མེད་པས། རྒྱལ་པོ་ནི་སྲིད་འཛིན་མཁན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཡིན་པ་ཙམ་ལས་ཆོས་བདག་མིན་པས་སོ། །（ ）\n9．རང་མོས་སྙན་ངག་གིས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ནི་ཤོ་ལོ་ཀའི་གྲངས་ལ་ངེས་པ་མེད་ལ། ཚིག་རྐང་ཕན་ཚུལ་བར་ཚེག་ཁྱིམ་གྱི་གྲངས་སྙོམས་དགོས་པའི་ངེས་པའང་མེད་པར་རྩོམ་པ་པོའི་བསམ་པའི་བརྩེ་དུང་གི་འགྱུར་བ་བཞིན་ཚིག་སྦྱོར་གང་བདེར་སྦྱར་ཆོག་པ་དེ་ཡིན། （ ）\n10．“སེར་བས་ལོ་ཏོག་བཅོམ”ཞེས་པའི་སེར་བ་ནི་བྱེད་པ་པོ་སྟེ་དངོས་པོ་བདག་ཡིན་པ་དང༌། ལོ་ཏོག་ནི་ལས་དང་བཅོམ་ནི་བྱ་བ་འདས་པ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་གཞན་ཡིན། （ ）\nབཞི་བ། 1. སྟོང་ཆའི་ནང་དུ་འོས་འཚམ་གྱི་ཚིག་དང་ཡི་གེ་རེ་བྲིས་ནས་བརྗོད་བྱ་ཆ་ཚང་བར་བྱེད་དགོས།\n①ཡངས་པའི་རྒྱལ་ཁམས་མ་མཐོང་བ། ______________________________རུས་སྦལ་རྒྱ་མཚོ་གཏམ་གྱིས་ཤི། །\n③སྔོན་འཇུག་ཡི་གེ་ལྔ་བོ་དེ། ། ཇི་ལྟར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། །______________________________________\n④ཐ་དད་གང་ཞིག་གཞི་མཐུན་མི་སྲིད་པའི་ཆོས་དེ ______________མཚན་ཉིད། རང་གི་གསལ་བ་དུ་མ་ལ་འགྲོ་བའི་ཆོས་དེ______________མཚན་ཉིད།\n① བཙན་པོ་ཡབ་སྲས། རྗེ་བློན། ཀུན་གྱིས་དབུ་སྙུང་དང་བྲོ་བོར་སྟེ་གཙིགས་ཀྱི་ཡི་གེ་དང༌། རྡོ་རིང་ལ་བྲིས་པ་བཞིན་དུ་ཡང་མཛད་དོ། །\n② འཕྲུལ་གྱི་ལྷ་བཙན་པོ་མྱེས་ཁྲི་སྲོང་བརྩན་གྱི་རིང་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མཛད་དེ། ར་སའི་\n3. གཤམ་གྱི་ཚིག་བཀླགས་ཏེ། དོན་ཞིབ་བརྗོད་བྱས་པའི་གོ་རིམ་གཞིར་བཟུང་ནས་གོ་རིམ་བསྐྱར་དུ་བསྒྲིགས་ཏེ་ཚིག་སྔ་ཕྱི་མཐུད་དགོས།（ཐིག་ཤར་དུ་ཚིག་གི་གོ་རིམ་ཨང་གྲངས་བྲིས་པ་ཆོག）\n③ བསང་གི་དུ་བ་དགུང་ལ་འཕྱུར་བ་དང། སྤོས་ཀྱི་དྲི་བསུང་གང་སར་འཐུལ་འདུག\n3． སློབ་མཐར་ཕྱིན་ལ་ཉེ་དུས། འཛིན་གྲྭ་རུ“མཛའ་བརྩེ”བརྗོད་གཞི་ཡིན་པའི་ཚོགས་འདུ་ཞིག་ཚོགས་རྒྱུ་རེད། ཁྱོད་ཀྱིས་སྒོ་སམ་དུ་བརྗོད་གཞི་དེ་དང་འབྲེལ་བའི་སྤྲོ་ཉམས་ཀྱིས་ཁེངས་པའི་ཚིག་རྐང་གཉིས་འབྲི་དགོས། རེ་བ་ནི་ཚིག་རྐང་གཉིས་ཀྱི་ཡིག་འབྲུ་དོ་མཉམ་པ་དང་ཚིག་གི་སྒྲིག་གཞི་གཅིག་མཚུངས་ཡིན་དགོས་ལ། ཚིག་རྐང་རེར་ཡིག་འབྲུ7ལས་ཉུང་མི་རུང༌།\nདབང་ཕྱུག རྫོང་དཔོན་ལགས། དམག་གི་ས་ཆ་གལ་ཆེ་ས་འདིར། ཁྱོད་ཀྱིས：དར་རྒྱས། （མི་དགའ་བའི་ཉམས་ཀྱིས）སྟོང་དཔོན་ལགས། ཁྱོད་ཀྱི་གོ་གནས་ཅི་འདྲ་ཡིན་པ་མ་བརྗེད་པར་གྱིས། རྫོང་དཔོན་ལ་སྐད་ཆ་དེ་བཤད་མི་རུང༌།\nདབང་ཕྱུག ད་ལྟ་ཅི་ཞིག་གི་ཚད་དུ་ལྷུང་ཡོད་པ་མི་ཤེས་སམ། ཐོབ་ཐང་དང་གོ་གནས་གླེང་རྒྱུ་ཅི་ཡོད། ངས་ཅི་བྱས་ཐམས་ཅད་རྒྱལ་རྩེ་སྲུང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན།\nདར་རྒྱས། ང་ནི་བོད་ཀྱི་མྱུལ་མ་དང་ངོ་ལོག་པ་ཡིན་ནམ། ངའི་སྲིང་མོས་ཁྱིམ་ནས་མདའ་དང་མདའ་སྨན་འབྲུ་དང་རྩྭ་ཤིང་སོགས་ངེད་ལ་བསྐྱལ་ཏེ་འོང་ཡོད།\nདབང་ཕྱུག ཕྲན་གྱིས་གནམ་ལྷས་རོགས་རམ་བྱེད་པར་བཀའ་དྲིན་ཆེ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་གཡུལ་ས་ལ་གཡུ་ལ་སའི་གསང་བ་ཡོད་པས། བཀོད་འདོམས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཐོག་མར་གཡུལ་སའི་སྒྲིག་ཁྲིམས་སྲུང་དགོས།\nདར་རྒྱས། ཁྱོད། ཁྱོད། ཁྱོད་ཀྱིས་ང་ངོ་ཚ་གཏོད་རྒྱུ་ཡིན་ནམ།\n① དབང་ཕྱུག་ནི་རང་གི་གོ་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་རྫིག་རྔམ་སྟོན་པ་དང༌། གཡུལ་སའི་གསང་དོན་ལ་དོ་སྣང་མི་བྱེད་པའི་མི་རང་འགར་བ་ཞིག་ཡིན།（ ）\n② དར་རྒྱས་ནི་བློ་རྩ་བརྟན་ཞིང་ཁ་ཁོག་མེད་པ། རྒྱལ་རྩེ་སྲུང་བའི་ལས་འགན་ནན་སྒྲུབ་བྱེད་མཁན་གྱི་མི་ཞིག་ཡིན།（ ）\nསྤྱི་ལེ་བརྒྱད་ཙམ་ཡོད་པའི་ཇུའི་ཐང་འགག་འཕྲང་བརྒལ་རྗེས་སྤྲིན་སྨིག་གློ་བུར་དུ་ཡུལ། འགག་འཕྲང་དེའི་སྟེང་གེ་ནམ་མཁའ་གཡུ་ལྟར་སྔོ་ལ་དབུས་སུ་མཚམས་སྤྲིན་ཚོམ་བུ་འགའ་འཕྱོ། ཉི་མའི་འོད་ཟེར་གློག་འོད་འཁྱུག་པ་ལྟར་གཡོན་ངོས་ཀྱི་བྲག་རི་གཡང་གཟར་ཅན་གྱི་ཐོག་ཏུ་འཕྲོས་ཤིང་གཡས་ངོས་ཀྱི་རི་སྟེང་དུ་ཞོ་གསར་ལྟ་བུའི་སྤྲིན་ཚོགས་འཁྲིགས་པ་ལས་དངུལ་དཀར་མེ་ལོང་གི་མདངས་འཕྲོས་ཀྱང་ཉི་མའི་འོད་ཟེར་ད་དུང་གྲུ་ཐོག་ཏུ་མ་ཕོག དེ་དུས་སུ་རྒྱང་རིང་དུ་བང་རིམ་བརྩེགས་པའི་རི་བོའི་རྩེ་མོར་འཁྲིགས་པའི་སྤྲིན་སྨུག་གི་ཁྲོད་ནས་གློ་བུར་དུ་སྨུག་པ་དམར་པོ་ཞིག་ཐོན་བྱུང་བ་ན། རི་བོ་མཆིན་ཁའི་མདོག་ལ་སྨུག་ཚོན་དམར་པོས་ཕྲ་བཏབ་པ་ལྟར་མཛེས། དེ་ནི་འགག་འཕྲང་དོག་མོའི་ཁྲོད་ནས་རིན་ཆེན་དམར་པོའི་མདངས་འཕྲོས་པ་ལྟ་བུ་བྱུང་བས་མི་རྣམས་གཏམ་རྒྱུད་ལས་འཕྲོས་པའི་ལྷ་ཡུལ་ལ་སླེབས་པ་ལྟར་དུ་སྣང༌། སྐབས་དེར་གཙང་ཆུའི་ཐོག་ཏུའང་འཇའ་ཚོན་ཤར་བ་ལྟར་གཙང་པོའི་གཡས་གཡོན་གྱི་བྲག་རི་གཡང་གཟར་ཅན་རྣམས་ཆུ་ནང་ནས་རི་མོའི་གཟུགས་བརྙན་ཇི་བཞིན་གསལ་ཞིང༌། མཚམས་དང་མཚམས་སུ་ཆུ་རིས་ཀྱག་ཀྱོག་གིས་བཅད་པ་དེ་ནི་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བའི་རི་ལམ་དང་ཤིན་ཏུ་འདྲ་ལ། ཉེ་རྒྱུད་ཀྱི་རི་བོ་རྣམས་ཀྱང་གཡུ་ལྟར་སྔོ། དུས་ཚོད་ནི་སྐར་མ་རེ་རེ་བཞིན་འདས་ཤིང༌། མདུན་ཕྱོགས་ཀྱི་སྨུག་པ་དམར་པོ་དེ་ཡང་ཇེ་དམར་ཇེ་དམར་དང་ཇེ་གསལ་ཇེ་གསལ་དུ་འགྲོ་བཞིན་འདུག གྲུ་གཟིངས་ཇི་ཙམ་བསྐྱོད་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་རྒྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་ཇེ་ཉེ་དང་ཇེ་ཉེར་སོང་སྟེ་སྨུག་ཞག་དམར་པོ་དེའི་ཁྲོད་ནས་རི་བོ་གནམ་གྱི་ཀ་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཀེ་རེར་འགྱིང་བ་མཐོང་ལ། སྨུག་ཞགས་དམར་པོ་དེ་ཡང་ཉི་མ་མེ་ཟླུམ་དམར་པོའི་འོད་ཟེར་འབུམ་ཕྲག་འཕྲོས་པ་ལས་བྱུང་བའང་ད་གཟོད་ཤེས།\nཀ གྱེན་ལྟ། ཟུར་ལྟ། རྒྱང་ལྟ། ཐུར་ལྟ། ཉེ་ལྟ།\nཁ གྱེན་ལྟ། ཉེ་ལྟ། རྒྱང་ལྟ། གྱེན་ལྟ། རྒྱང་ལྟ།\nག རྒྱང་ལྟ། ཉེ་ལྟ། ཟུར་ལྟ། ཐུར་ལྟ། རྒྱང་ལྟ།\nབརྒལ བརྩེགས བཏབ འཕྲོས\nསློབ་གྲོགས་ཚེ་རིང་གིས་དོན་གྲུབ་ལ་ཁྱོད་རང་མུ་མཐུད་དུ་སློབ་གྲྭ་འགྲིམས་ནས་རིག་གནས་སྦྱངས་ན། སློབ་ཡོན་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བས་རི་གྲོང་དུ་འཚོ་བའི་རང་གི་ཁྱིམ་ཚང་གི་དཔལ་འབྱོར་ཐད་ལ་དཀའ་ཁག་བཟོ་ངེས་ཡིན། དེ་བས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཀྱང་ང་བཞིན་མཁར་གྲོང་དུ་གླ་བརྒྱབ་ནས་སྒོར་མོ་འགའ་བཙལ་ན། ཁྱིམ་ཚང་གི་འཚོ་བ་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏོང་ཐུབ་ཟེར་བ་ན། དོན་གྲུབ་ཀྱིས་སློབ་ཡིན་མཐོ་བས་ཁྱིམ་ཚང་ལ་དཀའ་ཁག་བཟོ་བ་བདེན་མོད། མུ་མཐུད་དུ་སློབ་གྲྭ་འགྲིམས་ནས་རང་ཉིད་ལ་རིག་གནས་ཤེས་བྱ་ལེགས་པོ་ཞིག་འབྱོར་ཚེ། མི་འགྱངས་པར་རིག་གནས་དང་ཤེས་བྱ་དེས་རང་ལ་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཡོང་འབབ་ལེགས་པོ་བསྐྲུན་ནས་ཁྱིམ་ཚང་གི་གནས་བབ་ཇེ་ལེགས་སུ་གཏོང་བ་མ་ཟད། དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་མང་པོའང་བསྒྲུབ་ཐུབ་ཟེར། རིག་གནས་ཤེས་བྱ་ཡོད་ཚེ་དོན་སྙིང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་ཐུབ་པར་མ་ཟད། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཡོང་འབབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཤིང༌། མི་ཚེའི་ལས་དབང་ལའང་ཁ་ལོ་བསྒྱུར་ངེས་ཡིན། ཁྱོད་ཀྱི“རིག་གནས་ཤེས་བྱ་དང་དཔལ་འབྱོར”ཞེས་པ་བརྗོད་གཞི་བྱས་ཏེ། ཡིག་འབྲུ800ལས་མི་ཉུང་བའི་རྩོམ་ཡིག་ཅིག་ཕྲིས། ཁ་བྱང་རང་གིས་འགོད་པ་དང་འབྲི་ཐབས་དང་རྩོམ་ལུས（ཚིགས་བཅད་ཡིན་མི་ཆོག）གང་ལ་བསྟེན་པའང་རང་གིས་གནས་ཚུལ་ལ་བསྟུན་ཆོག བྲིས་པའི་ནང་དོན་དེ་བརྗོད་གཞི་དང་གཏན་ནས་ཁ་བྲལ་མི་རུང༌། །\nཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་བཅུ་གཅིག་ཉིན། ཧྲིན་ཀྲང་གཞོན་པ་ཁྲིན་ལིས་ཧྭ་ཡིས་མགོ་འཛིན་བྱས་ཏེ་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ལས་རིགས་སློབ་གསོ་འཕེལ་རྒྱས་བྱ་བའི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུ་བསྡུས། ལས་རིགས་སློབ་གྲྭ་དགུའི་འགན་ཁུར་བས་ཚུལ་བསྒྱུར་འཕེལ་རྒྱས་དང་དགེ་རྒན་གྱི་དཔུང་སྡེ་འཛུགས་སྐྲུན། སློ\nཟླ་བརྒྱད་པའི་ཚེས་བཅུ་ཉིན། མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་ཁྲིམས་སྐྱོང་དྲིལ་སྒྲོག་སློབ་གསོ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་དངོས་སུ་བཙུགས། ལྟེ་གནས་དེ་ནི་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་གྱི་ཁྲིམས་སྐྱོང་དྲིལ་སྒྲོག་སློབ་གསོ་ཞིབ་འཇུག་ལས་ཁུངས་ཐོག་མ་ཡིན་ལ། དེས་མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁྲིམས་སྐྱོང་དྲིལ་སྒྲོག་སློབ་\nཉེ་ལམ། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་ཆོག་མཆན་བཀོད་པ་ལྟར། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་སྒྲིག་ཁྲིམས་ཞིབ་བཤེར་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་སྐབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཀྲུང་དབྱང་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཨུ་ཡོན།\nཟླ8ཚེས9ཉིན་གྱི་ཕྱི་དྲོར། བོད་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི་ཁྲེན་ཆོན་གོས་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ཏང་ཨུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཨུའི་ཚོགས་འདུ་འཚོགས་ཏེ་སྨན་བཅོས་ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་དང་སློབ་གསོའི་ཤེས་ལྡན་མི་སྣའི་ཚོགས་སྒྲིག་རྣམ་པའི་བོད་སྐྱོར་ལས་དོན་ཞིབ་འཇུག་དང་བཀོད་སྒྲིག་གནང་ཞིང་། ཚ\nཟླ8པའི་ཚེས5ཉིན།　མཚོ་སྔོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཞིང་ཆེན་ཁོངས་གཏོགས་ལས་ཁུངས་ཀྱིས“སློབ་སྦྱོང་གཉིས་དང་ལག་ལེན་གཅིག”སློབ་སྦྱོང་གི་སློབ་གསོ་བརྗེ་རེས་ཚོགས་འདུ་བསྡུས།　ཚོགས་ཐོག་ཏུ་དུས་སྐབས་སྔོན་མའི“སློབ་སྦྱོང་གཉིས་དང་ལག་ལེན་གཅིག”སློབ་སྦྱོང་གི་བྱ་བའི་ཉམས་མྱོང་བརྗེ་རེས་བྱས་ཤིང


གཡུང་དྲུང་གི་སྐོར་ལ་རགས་ཙམ་དཔྱད་པ། – རེབ་གོང་བོན་མང་དྲ་ཚིགས།\n2019 ལོའི་ཟླ9ཚེས 16 ཉིན། རེབ་སྐྱིད་ཡར་འཕེལ།\tབཀླགས་གྲངས: 2,517\nརྩོམ་པ་པོ། ནོར་བུ་ཚེ་རིང་། རྩོམ་ཁུངས། ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ།\nགཡུང་དྲུང་གི་རྟགས་ཀྱི་མཚོན་དོན་ཡང་སྙིང་གང་ཡིན་པའི་ཐད་ལ་ཨ་རིའི་རྩོམ་པ་པོ་O . \_/ . ཝེ་ལེས་བརྩམས་པའི་《ཤེས་རིག་གི་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད་པ་》ཞེས་པའི་དཔེ་ཚོགས《མཚན་མའི་མཆོད་བཀུར་》⑧ཞེས་པའི་ནང་དུ། བོད་མིས་སྤྱོད་པའི་གཡུང་དྲུང་གི་རི་མོ་དེས་བོད་ཁུལ་དུ་དར་བའི་ཤུག་གཅིག་ཁྱོ་མང་གི་ལམ་ལུགས་དེ་མཚོན་པར་འདོད་དེ། “ནོ་ཐེ་སི་ཆོས་པའི་མཚོན་རྟགས་དང་འདྲ་བར་དེས་ཀྱང་མཚན་མ་ཟུང་འཇུག་གི་ཚབ་མཚོན་ཏེ་ཤུག་གཅིག་ཁྱོ་མང་གི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མཚོན་པ་རེད། གནའ་བོའི་ཧྥེ་ཉི་ཇི་མི་དང་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་གཞན་དག་གིས་ཀྱང་དེ་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། དེའི་མིང་ལ་‘ལྷ་ཆེན་བཞིས་བཏེགས་པའི་རྒྱ་གྲམ་’ཟེར། དེས་ཨེ་ཤེ་ཡའི་དམིགས་བསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ཏེ། བོད་ན་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་……བུད་མེད་གཅིག་ལ་ཁྱོ་ག་མང་བའི་ལུགས་དེ་གཞིར་བཟུང་བ་རེད། དེའི་རི་མོའི་རྣམ་པ་ནི་ཕོ་མཚན་བཞིས་མོ་མཚན་གཅིག་གི་མཐའ་ནས་བསྐོར་བ་ཞིག་རེད་”ཅེས་ཟེར། འོན་ཀྱང་དེ་ལ་གནས་ལུགས་རྒྱུ་མཚན་ཡོད་པ་མ་མཐོང་། བོད་ཀྱི་ས་གནས་གང་མང་ཞིག་ན་ཤུག་གཅིག་ཁྱོ་མང་གི་ལམ་ལུགས་ཡོད་པ་བདེན་ཡང་གཡུང་དྲུང་གི་རྟགས་ཀྱིས་ལམ་ལུགས་འདི་འདྲ་མཚོན་ཚུལ་ཡི་གེ་ན་ཕར་ཞོག་རྣ་བས་ཀྱང་ཐོས་མ་མྱོང་། གཡུང་དྲུང་གི་རྟགས་འདི་བོད་ཙམ་མ་ཟད་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་གཞན་པའི་རིག་གནས་ཁྲོད་དུའང་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་ལ། དེ་རེ་རེ་ལའང་རང་རང་གི་འདོད་མོས་ལྟར་མཚོན་དོན་རེ་ཡོད་པས། ཁོང་གིས་དེ་ལྟར་སྨྲ་བ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་རིགས་གཞན་པའི་བརྗོད་སྲོལ་དེ་བོད་ལ་བཙན་འགྲིག་བྱས་པའི་གཏམ་དུ་འཁུམས་སོ། གཞན་ཡང་ཚེ་རིང་ཐར་མཆོག་གིས་བོན་གྱི་ཡིག་ཚང་ནང་དུ་འགྲོ་བ་མི་ནི་འོད་གསལ་ལྷ་ལས་མཆེད་པའི་བཤད་ཚུལ་བྱུང་བ་དེ་དང་གཡུང་དྲུང་གཉིས་ནི་“ནུབ་ཕྱོགས་པར་སིག་སོགས་ཀྱི་ཉི་ལྷའི་དད་པ་དེ་བོད་དུ་མཆེད་པ་ཡིན་པར་སྙམ་”⑨ཞེས་གསུངས་ཀྱང་། ཁོ་བོ་ནི་དེ་ལ་མོས་མཐུན་བྱེད་དཀའ་སྟེ། བློ་དམན་ངས་དཔྱད་པ་ལྟར་ན། དེ་ལས་ལྡོག་སྟེ་པར་སིག་ལ་བོན་གྱིས་ཤན་ཐེབས་པའི་དཔང་རྟགས་བཙན་པོ་ཡོད། དེའི་སྐོར་ངས་གཞན་ནས་གླེང་ཡོད།\nརྒྱུ་མཚན་དེ་དག་གིས་བོན་གྱི་གཙོ་ལྷ་འགའ་རེའི་ཕྱག་ཏུའང་གཡུང་དྲུང་ཡོད་པའི་ཕྱག་མཚན་ཅི་རིགས་བསྣམས་ཡོད་པ་མཐོང་ཆོས་སུ་སྣང་ཞིང་། འདིས་ཀྱང་བརྡ་དོན་ཁྱད་པར་བ་མཚོན་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བོན་གྱི་ལྷ་རིགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐོག་མ་ལྟ་བུར་བཤད་པའི་སྲིད་པ་སངས་པོ་འབུམ་ཁྲིའི་གཟུགས་བརྙན་གསུང་སྐབས་སུའང། “ཨོྃ་སྟོང་གསུམ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡས་ན། །ནམ་མཁའ་ཇི་བཞིན་ཐུགས་རྗེས་ཁྱབ། །སྟོན་པའི་འོད་ཟེར་ཡིག་འབྲུ་གསལ། །མདངས་ལྡན་པད་མ་དམར་པོ་ལ། །ཡིག་འབྲུ་ཧ་ཡི་རང་བཞིན་ལ། །ཐབས་ཀྱི་མཆོག་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །སྲིད་པ་སངས་པོ་འབུམ་ཁྲི་ལ། །སྐུ་མདོག་མི་འགྱུར་དངུལ་གྱི་སྙིང་པོ་འདྲ། །དངུལ་ལ་རྔུལ་གྱི་འོད་འབར་རྒྱན་གྱིས་སྤྲས། །འཇའ་ཚོན་སྤེལ་ལེགས་ཇི་བཞིན་དུ། །རྒྱན་དང་ཆ་ལུགས་གཞལ་ཡས་མཛེས། །ཕྱག་མཚན་གཡས་ན་རིན་ཆེན་རྒྱལ་མཚན་འཛིན། །ཐུགས་རྗེ་ནུབ་པ་མེད་པའི་རྟགས། །ཕྱག་གཡོན་གཡུང་དྲུང་འཁོར་ལོ་བསྣམས། །འགྱུར་མེད་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བའི་རྟགས། །དབུ་རྒྱན་རྣ་རྒྱན་མགུལ་ཆུ་སེ་མོ་དོ། །ཕྱག་གདུབ་ཞབས་གདུབ་རིན་ཆེན་ཆུན་པོས་སྤྲས། །སྐུ་ལ་མཚན་དང་དཔེ་བྱད་རབ་ཏུ་རྫོགས། །”⑿ཞེས་དང་། དེ་བཞིན་དུ། “སྟོན་པ་གཤེན་རབ་མི་བོ་ནི། །སྐུ་མདོག་རིན་ཆེན་སྙིང་པོ་འདྲ། །རིན་ཆེན་བེེཌཱུརྱ་འོད་འབར་རྒྱན་གྱིས་སྤྲས། །འཇའ་ཚོན་སྤེལ་ལེགས་ཇི་བཞིན་དུ། །རྒྱན་དང་ཆ་ལུགས་གཞལ་ཡས་ཁང། །ཕྱག་མཚན་གཡས་ན་རིན་ཆེན་ཆག་ཤིང་བསྣམས། །རང་བཞིན་བོན་རྣམས་ནུབ་པ་མེད་པའི་རྟགས། །གཡོན་པ་རིན་ཆེན་ཧོས་རུ་འཛིན། །འགྲོ་བའི་ནད་གསོ་ཅི་སྦྱིན་མཛད། །”⒀ཅེས་བྱུང་བ་ལྟར་ཡིན། འདིར་བཤད་པའི་“རིན་ཆེན་ཆག་ཤིང་”ཞེས་པ་དེའང་གཡུང་དྲུང་གི་དཔེ་རིས་ཡོད་པའི་བོན་གྱི་མཚོན་བྱེད་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། 《གཡུང་དྲུང་ལས་དག་》ལས།“ཁྱད་པར་སྲིད་པ་སྐོས་ཀྱི་ཆག་ཤིང་ནི། །སྡེ་སྣོད་བཅོ་བརྒྱད་གསལ་བའི་གཤེན་རབ་ཀྱིས། །གཤེན་རབ་བདག་བཞིན་ཕྱག་ཏུ་བརྟན་བྱས་ཤིང། །བསྟན་པ་ཀུན་གྱི་ཀླད་དུ་འདི་བསྐོར་ན། །གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་རྒྱལ་མཚན་བཙུགས་ནས་ཀྱང། །རྟག་ཆད་ལོག་ལྟ་ཐེ་ཚོམ་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །”ཞེས་དང་། སློབ་དཔོན་བསྟན་འཛིན་རྣམ་དག་མཆོག་གིས་དེའི་འགྲེལ་པར།“ཁྱད་པར་དུ་ཆག་ཤིང་འདི་ཡི་ཟུར་གཅིག་གི་གཡུང་དྲུང་གི་ར་བཞི་དབུས་ལྟེ་དང་ལྔ་སྲིད་པ་ཡེ་དབང་རིགས་བཞུགས་པའི་གནས་དང་རྟེན་ཡིན་ཞིང་། ཟུར་གཞན་གྱི་སྣེ་ཡི་གཡུང་དྲུང་གི་ཡན་ལག་བཞི་དང་དབུས་ལྟེ་བཅས་ལྔ་ནི་ཡེ་དབང་རིགས་ལྔའི་བསྟན་པ་རིག་པའི་གནས་ལྔ་ཡི་བརྡ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་དབང་རིགས་ལྔ་ནི། སྲིད་པ་སངས་པོ་འབུམ་ཁྲི། ཡེ་མཁྱེན་སྒྲ་བླའི་རྒྱལ་པོ། ཡེ་དབང་མཐུ་སྟོབས་རྒྱལ་པོ། ཡེ་རྗེ་སྨན་ལྷའི་རྒྱལ་པོ། ཡེ་དབང་ས་ཡི་རྒྱལ་པོ། རིག་པའི་གནས་ལྔ་ནི། ཕྱི་རིག་པ། ནང་རིག་པ། བཟོ་རིག་པ། གསོ་བ་རིག་པ། སྒྲ་རིག་པ་བཅས་ལྔ་ཡིན་ཏེ།……”⒁ ཞེས་གཡུང་དྲུང་གོང་འོག་གཉིས་བར་གྱི་མཚོན་དོན་ནི་རིག་པའི་གནས་ཆེན་པོ་ལྔ་ཡི་བདག་ཉིད་ཡེ་དབང་རིགས་ལྔའི་གནས་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། དེས་ན་“གང་ཞིག་སྲིད་པ་ཡེ་དབང་རིགས་ལྔ་ལ་བརྟེན་ཏེ་བསྙེན་བཀུར་མཆོད་བསྟོད་བྱས་ཏེ་བརྩོན་ན་ཤེས་རབ་དང་བློ་གྲོས་ཡོངས་སུ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་”⒂ཞེས་གཡུང་དྲུང་བོན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཉིད་མཚོན་རྟགས་ཁྱད་པར་ཅན་དུ་བརྩི་ཞིང་། ཐ་ན་ཆོས་ལུགས་འདིའི་ཚབ་མཚོན་རི་མོ་ཁོ་ནར་འཇོག་སྲོལ་ཡོད།


ཚགས་དེབ | གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དྲྭ་རྒྱ། | Page 2\nཚགས་དེབ 2017/03/02 by bonpo.\nའཛམ་བུ་གླིང་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ཁ་ཐག་ཇེ་ཉེ་ནས་ཇེ་ཉེར་ཕྱིན་ཏེ་ཤར་གྱི་ཆོས་རིག་གི་འོད་སྣང་ནུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་འཚེར་ཞིང་། ནུབ་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་དཔལ་ཡོན་ཤར་གྱི་ཕྱོགས་སུ་ཁྱབ་ནས་ཕན་ཚུན་འདྲེས་རྙོག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་པར་ལྷགས་གཤིས། འགྱུར་ལྡོག་འདྲེས་མའི་སྨུག་རླངས་དེ་དག་གི་ཁྲོད་དུ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཕུགས་ཐག་རིང་བའི་སྐད་ཡིག་གིས་མཚོན་པའི་ཤེས་རིག་མང་པོ་ཞིག་ལ་གནོད་འཚེ་ཤིན་ཏུ་རྒོད་བཞིན་པའི་སྒང་ཡིན་པར་མ་ཟད། ཐ་ན་སྲོག་དབུགས་ཀྱང་ཆད་པའི་ཉེན་ཁ་སླེབས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་ཞལ་མི་གྱེས་པའི་ངེས་བརྟན་ཡང་མེད་སྟབས། དེ་དག་གཅེས་སྲུང་གི་ལས་ལ་འབུང་རྒྱུ་ནི་དེ་བས་ཀྱང་གལ་འགངས་ཆེ། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nཚགས་དེབ 2017/02/23 by bonpo.\nགནས་ཡུལ་བོད་ལྗོངས་ནག་ཆུ་སྦྲ་ཆེན་རྫོང་སྦྲ་ཆེན་ཤང་གྲོང་ཚོ་དྲུག་པ་དང་རྟ་རྫ་ལུང་པའི་སྟོད་སྨད་ས་ཁོངས་སུ་གནས་ཡོད། ཕྱི་སྣོད་ཁོར་ཡུག་མཛེས་ཤིང་ལྟ་ན་སྡུག་པའི་ཡུལ་ལྗོངས་རི་བྲག་སྨན་སྣ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་ནང་བཅུད་བྱ་གཅན་རི་གཡུང་མི་ནོར་ཡུལ་མཁར་གཞན་ལས་འཕགས་པའི་དགེ་མཚན་དུ་མར་ལྡན་པའི་ཡུལ་གྲུ་ངོ་མཚར་འབུམ་གྱིས་ཕྱུག་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་གནས་པའོ། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nཚགས་དེབ 2016/04/26 by bonpo.\nཁོ་བོས་བྲིས་པའི་༼བོན་དང་འབྲེལ་ལམ་བྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་སྐྱེས་ཆེན་གླེང་བ༽ཞེས་པའི་དེབ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཐད་ལ་ཐོག་མར་ཀློག་པ་པོ་ཚོས་ངེས་པར་དུ་མཁྱེན་དགོས་པ་ནི། དེབ་འདི་ཡི་ནང་གི་མི་སྣ་རེ་གཉིས་ཙམ་ལས་གཞན་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་ཆོས་བརྒྱུད་བོན་དུ་མི་གཏོགས་པའི་མི་སྣ་ཤ་སྟག་ཡིན། ལོ་ཤས་རིང་ཁོ་བོས་བན་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡིག་སྣ་འགའ་ཞིག་ཀློག་ཞོར་བོན་དང་འབྲེལ་ལམ་བྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་སྐྱེས་ཆེན་འགའ་ཞིག་གི་སྐོར་མིག་ལམ་དུ་གང་མཇལ་བ་རྣམས་ཕྱོགས་བསྡུས་བྱས་ནས་བྲིས་པ་ཞིག་ཡིན། འཇིག་རྟེན་མགོ་ནག་མི་ཡི་ཁ་དཔེར། ཁྱོད་ཀྱིས་མ་མཐོང་ཤེས་བྱ་མང་། །བོང་བུས་མ་བགྲོད་ལམ་འཕྲང་མང་། །ཟེར་བ་བཞིན་ཁོ་བོས་མ་མཇལ་བའི་བོན་དང་འབྲེལ་ལམ་བྱུང་བའི་བོད་ཀྱི་ཆོས་བརྒྱུད་ཁག་གི་སྐྱེས་ཆེན་མང་དག་ཅིག་ཡོད་ངེས་པས་དེ་དག་རྗེས་སུ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཚེ་དེབ་འདི་ཡི་ནང་དུ་ཁ་སྣོན་བྱ་རྒྱུ་ཡིན། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nཚགས་དེབ 2016/04/18 by bonpo.\nཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ལོའི་གཡུང་དྲུང་བོན་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་གླེང་ལོ་དེབ་གྲགས་ཅན་༼མུ་ཁྲི་བཙན་པོ་༽སྤྱིའི་འདོན་ཐེངས་དགུ་པ་དཔར་བསྐྲུན་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད་པ། འགོ་བརྗོད་དང་དཀར་ཆག་སོགས་གཤམ་དུ་བཀོད་ཡོད་པས་གཟིགས་གནང་ཞུ། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nཚགས་དེབ 2016/02/12 by bonpo.\nབགྲེས་པོའི་འབེལ་གཏམ་ཞེས་པའི་སྐབས་འདིའི་བགྲེས་པོ་ནི། ཡ་གླིང་ཨེ་ཤ་ཡའི་དབུ་རྒྱན་དུ་འགྱིང་བའི་སྲིད་པ་ཞང་བོད་མེས་པོའི་ཡང་མེས་སམ། གངས་རིའི་ལྗོངས་ཀྱི་ཕྱི་ནང་ཤེས་རིག་གི་སྣང་གསལ་ཐོག་མར་སྒྲོན་མཁན་ཏེ་སྤངས་རྟོགས་ཕུལ་ཕྱིན་གྱི་སྟོན་པ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་གཤེན་རབ་མི་བོ་མཆོག་མཚོན་ལ། འབེལ་གཏམ་ནི་བདག་རྐྱེན་གྱི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གདུལ་བྱའི་བློ་རབ་འབྲིང་ཐ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བོན་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་དང་། བློ་རིམ་པ་དགུ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བོན་ཐེག་པ་རིམ་པ་དགུ་སོགས་མདོ་སྔགས་རྫོགས་གསུམ་གྱིས་བརྗོད་བྱར་བརྒྱན་པའི་རྒྱལ་བའི་བཀའ་སྟེ་འཁོར་གྱི་སློབ་མ་དག་གིས་ཕྱོགས་སུ་བསྡེབས་ཤིང་། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nགཤེན་གྱི་འབྱུང་ལྡན་ ༣༠༡ བོད་རྒྱལ་ལོ་ ༣༡༥༣ ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༦ ལོའི་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་གདན་ས་ཆེན་མོ་༧དཔལ་གཤེན་བསྟན་སྨན་རིའི་གླིང་གི་བོད་མེ་སྤྲེལ་ལོའི་ལོ་ཐོ་གསར་པ་དཔར་བསྐྲུན་འགྲེམ་སྤེལ་ཞུ་བཞིན་པ། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nཚགས་དེབ 2015/09/19 by bonpo.\nཕྱི་ལོ་༢༠༡༥ཟླ་བ་༩ཚེས་༦ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ས་གནས་ཕ་རན་སིའི་འཁོར་དུས་དགུ་པའི་ཐོག་དངོས་སུ་ཤར་གཏོང་བྱས་ཡོད་པ་དང་། སྤྱིར་ན་འདི་རུ་དྲ་རྒྱ་གསར་སྤེལ་དགོས་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དམིགས་ཡུལ་དང་། དགོས་པ་རྒྱུ་མཚན་སོགས་ཅུང་ཟད་སྨྲ་དགོས་པ་འདུག་ཀྱང་། དྲ་ཚིགས་འདིར་ཐུགས་སྣང་གནང་མཁན་ཞིག་ཡིན་ཚེ་བརྡ་ཁྱབ་སྐབས་ནས་གསལ་པོ་མཁྱེན་ངེས་ཡིན་པ་མ་ཟད་ད་དུང་དྲ་རྒྱའི་ཐོད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་ནང་གསལ་པོ་བྲིས་བཤམས་བྱས་ཡོད་པ་ལྟར་ རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nཚགས་དེབ 2015/08/31 by bonpo.\nབོན་བསྟན་ནི་མདོ་དབུས་མཐོ་སྒང་ནས་བྱུང་བའི་ས་སྐྱེས་རྡོ་སྐྱེས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ལ་སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་དང་གཡུང་དྲུང་བོན་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཞིང་དེས་བོད་མི་ རིགས་ཀྱི་རིག་གནས་ལོ་རྒྱུས་ཁྲོད་དུ་གོ་གནས་མི་དམན་པ་ཞིག་ཟིན་ཡོད། སྲིད་པ་རྒྱུད་ཀྱི་བོན་ནི་གཡུང་དྲུང་བོན་ལས་ལོ་རྒྱུས་སྔ་བར་མ་ཟད། བོད་མི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བའི་དགོས་མཁོ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཆོ་ག་མོ་རྩིས་གཏོ་དཔྱད་དང་འདུར་མདོས་གླུད་གཏོར་སྣ་ཚོགས་འདུས་པས། དད་ལྡན་མང་ཚོགས་རྣམས་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་བདེ་སྡུག་བསྒྲུབས་དང་སྒྲུབ་བཞིན་ཡོད། དེ་ནི་སྟོན་པ་གཤེན་རབ་ཡར་སྔོན་གྱི་མིའི་རིགས་ཀྱི་འཚོ་བ་དངོས་དང་ཡོངས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཡ་ཐོག་གི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། མདོ་དབུས་མདོ་སྒང་དུ་ས་ཁྱབ་རྡོ་ཁྱབ་ཏུ་དར་ཡོད་པའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\nཚགས་དེབ 2015/08/15 by bonpo.\nForalong time scholars worldwide have researched on Tibet and Himalayan ancient cultures and traditions. In the 21st century scholars are showing more interest in the Bon religion, cultural history and its traditions. They found through their research and studies about the Zhang Zhung civilization that BON is the root of Tibetan culture and tradition. Moreover, His Holiness the 14th Dalai Lama announced publicly, several times, that “The Bon is native religion and indigenous culture of TIBET, therefore it is important to preserve and protect it for future regeneration.” རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »\n2,987 total views, no views today\nཚགས་དེབ 2015/07/07 by bonpo.\nདཔལ་གཤེན་བསྟན་ཀུན་ཁྱབ་བདེ་ཆེན་གླིང་ ངམ་༧བྱང་བྱ་དུར་དགའ་མལ་དགོན་ཆེན་དུ་སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་ནས་པར་ བསྐྲུན་བྱས་པའི་གཡུང་དྲུང་བོན་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་གླེང་ལོ་དེབ་མུ་ཁྲི་བཙན་ པོའི་དཔྱད་རྩོམ་བདམས་བསྒྲིགས་འགྲེམ་སྤེལ་གནང་བའི་མཛད་སྒོ་སྤེལ་བ། དེ་ཡང་༢༠༡༥ལོའི་ཟླ་བ་༦པའི་ཚེས་༢༩ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོ་ཆུ་ཚོད་བཅུ་བའི་སྟེང་མདོ་ སྨད་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་འདུས་སྡེ་ཆེན་མོ་༧དཔལ་གཤེན་བསྟན་བྱང་བྱ་དུར་དགའ་མལ་ དགོན་ཆེན་གྱི་མ་ཏྲིའི་སྨོན་ལམ་སྒྲུབ་ཆེན་ཉིན་དྲུག་པའི་ཉིན་ལ། གཡུང་དྲུང་བོན་དང་འབྲེལ་བའི་དཔྱད་གླེང་ལོ་དེབ་མུ་ཁྲི་བཙན་པོའི་དཔྱད་རྩོམ་ བདམས་བསྒྲིགས་འགྲེམ་སྤེལ་གནང་བའི་མཛད་སྒོ་སྤེལ། རྩོམ་ཡིག་འདིའི་འཕྲོ་ཀློག » »


བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ནས་ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་རྒྱལ་ས་སིམ་ལ་ཁུལ་དུ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་དང་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་བ། – བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས།\nཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཅརྱ་ཌེབ་རཊ་ (Archarya Dev Vrat, Governor of HP) མཆོག\n༄༅། །སྐབས་ ༡༦ པའི་བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ཟླ་བ་ཚེ་རིང་མཆོག་དང་། སྤྱི་འཐུས་མཁན་པོ་འཇམ་དཔལ་བསྟན་འཛིན་མཆོག སྤྱི་འཐུས་བསམ་གཏན་ཆོས་སྒྲོན་མཆོག སྤྱི་འཐུས་བཀྲ་ཤིས་དོན་གྲུབ་མཆོག་བཅས་ལས་གྲུབ་པའི་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ནས་རྒྱ་གར་བྱང་ཕྱོགས་མངའ་སྡེ་ཨུ་ཏར་ཁན་ཌ་དང་། པཎ་ཇབ། ཧར་ཡ་ན། ཇ་མུ་ཀ་ཤི་མིར་བཅས་ཀྱི་ནང་ཆེས་མཐོའི་དཔོན་རིགས་སོགས་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་ལེགས་པར་གྲུབ་རྗེས། ཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ཟླ་ ༡༠ ཚེས་ ༢༠ ཉིན་ནས་ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་རྒྱལ་ས་སིམ་ལ་ཁུལ་དུ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་སོགས་མཇལ་འཕྲད་ཀྱིས་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གནང་ཡོད་འདུག\nདེ་ཡང་ཕྱི་ཚེས་ ༢༠ ཉིན་སྤྱི་འཐུས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ནས་སིམ་ལ་ཁུལ་དུ་ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་བྷི་ར་རྗེ་ཀུ་མར་ཨ་ཀར་ཝལ་ (Shri. B.K. Agarwal, Chief secretary of Himachal) ལགས་དང་། ཝི་ཤ་ཝ་ཧིན་དུ་པ་རི་ཤཏ་ཚོགས་པའི་ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་ནེ་རཱ་ཇ་ (Neeraj Douneriya, Organisation Secretary of Vishva Hindu Parishad) ལགས། ཚོགས་གཞོན་སྐུ་ཞབས་རཱ་རྗེ་ཤརྨ་ (Rajesh Sharma, Vice President of VHP) ལགས། ཧི་མཱ་ལ་ཡ་པ་རི་ཝར་ཚོགས་པའི་འབྲེལ་མཐུད་པ་སྐུ་ཞབས་ཝི་རེན་དཱར་མོ་ཧཱན་ (Virender Vashesa Mohan, Co-ordinator of Himalaya Parivar) ལགས་བཅས་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་ཡོད་པ་དང་།\nཕྱི་ཚེས་ ༢༡ ཉིན་ནས་རིམ་བཞིན་རྒྱ་གར་རྒྱལ་ཡོངས་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུ་ཚོགས་པའི་ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་ས་གནས་དྲིལ་བསྒྲགས་འགན་འཛིན་སྐུ་ཞབས་སན་ཇེ་ཝན་ཀུ་མར་ (Sanjeevan Kumar, RSS Prant Pracharak) ལགས་དང་། དེ་བཞིན་ཁོང་དང་གོ་ཐོབ་གཅིག་པ་ཡིན་པ་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཇེ་ཀུ་མར་ (Ajay Kumar, RSS District Pracharak) ལགས། ཚོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་སྐུ་ཞབས་ཝི་རན་དྷར་སི་པེའི་ཡཱ་ (Virander Speiya, RSS State Executive Member) ལགས། ཚོགས་པའི་འབྲེལ་མཐུད་པ་སྐུ་ཞབས་ར་ཇི་ཀུ་མར་ཝརྨ་ (Raj Kumar Verma, State Co-ordinator) ལགས། ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་ཟུར་པ་དང་། མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་ཝིར་བྷ་དྷ་ར་སིང་ (Virbhadra Singh,Former Chief Minister of Himachal Pradesh) མཆོག སིམ་ལ་རྫོང་ཀོང་རེ་སི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་སྐུ་ཞབས་པར་རྡིབ་སིང་ (Mr Pradeep Singh, District Congress President) ལགས། ཀོང་རེ་སི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པའི་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་རཱན་ཨ་ནེ་རོའི་ཐུ་སིང་ (Ran Anirudh Singh, MLA from Kasumati Shimla Constituency) མཆོག ཀོང་རེ་སི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པའི་མངའ་སྡེའི་དྲུང་ཆེ་སྐུ་ཞབས་ར་ཝིན་དྷར་ཐཱ་ཀུར་ (Mr Ravinder Thakur, Congress state Secretary) ལགས། མངའ་སྡེའི་སྤྱི་ཁྱབ་བློན་ཆེན་མཆོག་གི་དམིགས་བསལ་འགན་འཁུར་ལས་བྱེད་སྐུ་ཞབས་མ་ཧིན་དྷར་ཀུ་མར་དྷར་མ་ནི་ (Mr Mahender Kumar Dharmani, OSD to the HP Chief Minister) ལགས། མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་མཆོག་གི་སློབ་སྟོན་པ་སྐུ་ཞབས་ཤ་ཤི་ཁནྜ་ཤརྨ་ (Prof. Shashikant Sharma, Advisor to Governor) ལགས། ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཅརྱ་ཌེབ་རཊ་ (Archarya Dev Vrat, Governor of HP) མཆོག མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་ལས་ཁུངས་ཀྱི་གསར་འགོད་འགན་འཛིན་སྐུ་ཞབས་ཇ་ཡནྜ་ཤརྨ་ (Jayant Sharma, Press Secretary of HP Governor) ལགས། མངའ་སྡེའི་ཕྱོགས་འགལ་ཚོགས་པའི་ཚོགས་གཙོ་དང་། ཀོང་རེ་སི་སྲིད་དོན་ཚོགས་པའི་མངའ་སྡེའི་གྲོས་ཚོགས་འཐུས་མི་སྐུ་ཞབས་མོ་ཀེ་ཤི་ཨེག་ནི་ཧོ་ཌེ་རི་ (Mukesh Agnihotri ,President of Opposition Party and Congress MLA from Haroli Constituency) མཆོག་བཅས་དང་མཇལ་འཕྲད་གནང་སྟེ།\nཕྱི་ལོ་ ༢༠༡༨ ལོ་འདི་བོད་མིའི་སྒྲིག་འཛུགས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུའི་ལོར་སྲུང་བརྩི་ཞུ་བཞིན་ཡོད་པ་ལྟར། སྤྱི་འཐུས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་ནས་མངའ་སྡེའི་གཞུང་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཚང་མར་བོད་མི་ཡོངས་ཀྱི་ཚབ་ཞུས་ནས་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞུས་གནང་བ་དང་སྦྲགས། བོད་མི་མང་སྤྱི་འཐུས་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱག་རྟགས་དང་། བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་ཡིག་ཆ་སོགས་ངོ་སྤྲོད་དེབ་རིགས་ཁག་ཕུལ་གནང་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་སྐུའི་མཛད་འཕྲིན་སྐོར་སྙན་སེང་ཞུས་གནང་ཡོད་པ་མ་ཟད། རྒྱ་དཀར་ནག་གཉིས་ཀྱི་དཔོན་རིགས་མཇལ་འཕྲད་སྐབས་བོད་དོན་གླེང་སློང་དང་། བོད་དོན་ཐོག་རྒྱབ་སྐྱོར་གང་ཐུབ་གནང་ཐབས། རྒྱ་ནག་གཞུང་གིས་བོད་ཐོག་འཛིན་པའི་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་འོག་བོད་མི་ ༡༥༢ ཀྱིས་རང་ལུས་མེ་མཆོད་དུ་ཕུལ་ཡོད་པའི་སྐོར། བོད་འདི་རྒྱ་གར་གཙོས་དཀྱིལ་ཤར་ཨེ་ཤི་ཡའི་ནང་གལ་ཆེན་ཇི་ལྟར་ཆགས་ཚུལ། རྒྱ་གར་དབུས་ས་གཉིས་ནས་གྲོས་ཚོགས་ནང་བོད་དོན་ཐོག་གྲོས་ཆོད་གང་མང་འཇོག་ཐབས། བོད་མི་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་གནའ་བོའི་རིག་གཞུང་བདག་གཅེས་ཇི་ལྟར་གནང་ཡོད་པ། རྒྱ་གར་དབུས་སའི་གཞུང་མང་གཉིས་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་བོད་མི་ཚོར་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་ཡིན་པ་སོགས་ཀྱི་ཐོག་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་བ་དང་ཆབས་ཅིག་དཔོན་རིགས་རྣམས་རྡ་ས་བཞུགས་སྒར་དུ་ཕེབས་གནང་ཡོང་རྒྱུའི་རེ་སྐུལ་ཡང་ཞུས་གནང་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་དེར་གནད་ཡོད་མི་སྣ་མང་ཆེ་བས་སྤྱི་ནོར་༧གོང་ས་༧སྐྱབས་མགོན་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་མཛད་རྗེས་ལ་ཡི་རངས་དང་། ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེ་ནི་༧གོང་ས་མཆོག་གི་བཞུགས་གནས་ཡིན་པར་བརྟེན། མངའ་སྡེའི་དཔོན་རིགས་ཁག་གིས་དོ་སྣང་ཆེན་པོ་གནང་བཞིན་ཡོད་སྐོར་དང་། དེ་བཞིན་བོད་མིའི་བདེན་དོན་ལ་སྔར་བཞིན་རྒྱབ་སྐྱོར་མུ་མཐུད་ཡོད་སྐོར། རྒྱ་ནག་གཞུང་གི་བཙན་གནོན་གདུག་རྩུབ་ཅན་གྱི་སྲིད་བྱུས་ལ་ངོ་རྒོལ་ཡོད་ཚུལ་བཅས་གསུངས་གནང་འདུག\nལྷག་པར་དུ་ཧི་མཱ་ཅལ་མངའ་སྡེའི་སྲིད་སྐྱོང་སྐུ་ཞབས་ཨ་ཅརྱ་ཌེབ་རཊ་ (Archarya Dev Vrat, Governor of HP) མཆོག་གིས་སྤྱི་འཐུས་སྐུ་ཚབ་ཚོགས་ཆུང་གི་ཚོགས་མི་རྣམས་ལ་ཞོགས་ཟས་འདེགས་འབུལ་ཞུས་གནང་བ་དང་སྦྲགས། བོད་ཕྱི་ནང་གཉིས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་ལ་བཀའ་འདྲི་གནང་བར་སྤྱི་འཐུས་རྣམ་པས་ལན་འདེབས་དང་། བོད་དོན་སྐོར་གསལ་བཤད་གནང་ཡོད་འདུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་སྐུ་ཞབས་ཁོང་ནས་རྒྱ་གར་གཞུང་མང་གཉིས་ནས་སྔར་ལྷག་རོགས་རམ་རྒྱབ་སྐྱོར་གནང་རྒྱུའི་ཞལ་བཞེས་གནང་འདུག\nདེ་བཞིན་ཧིན་བོད་མཛའ་འབྲེལ་ཚོགས་པ་ (Indo Tibetan Friendship Society) དང་། ཧི་མ་ལ་ཡ་པ་རི་ཝར་ཚོགས་པ། (Himalaya Parivar) ཀི་ནོར་ལ་ཧོལ་སི་པི་ཌི་ནང་པའི་མཐུན་ཚོགས་བཅས་ཚོགས་པ་གསུམ་གྱི་ཚོགས་གཙོ་དང་རྒྱུན་ལས་རྣམ་པ་བཅས་དང་ལྷན་འཚོགས་འདུ་ཞིག་ཚོགས་གནང་བ་དང་། དེའི་སྐབས་སྤྱི་འཐུས་ཚོགས་ཆུང་ནས་བོད་དོན་ཞུ་སྐུལ་གྱི་ལས་རིམ་སྐོར་ངོ་སྤྲོད་དང་། ཚོགས་པ་ཁག་གིས་སྔར་བཞིན་བོད་དོན་ཐོག་མུ་མཐུད་རྒྱབ་སྐྱོར་དང་། ཚོགས་པ་ཁག་ནང་ཁུལ་རྡོག་རྩ་གཅིག་སྒྲིལ་གྱིས་བོད་དོན་གྲོང་གསེབ་ནས་བཟུང་རིམ་པས་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་ཐུབ་དགོས་པའི་ལམ་སྟོན་གནང་ཡོད་འདུག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཚོགས་མི་ཁག་གི་བསམ་འཆར་བསྡུ་ལེན་དང་། མ་འོངས་པ་ཧིན་བོད་གཉིས་མཉམ་འབྲེལ་ཇི་དགོས་སྐོར་ནས་བགྲོ་གླེང་ཡང་གནང་ཡོད་འདུག