Cambridge, Uk འཚོལ་བཤེར་མཐའ་འབྲས་ཤོག་ངོས།\nཡོངས་འཛིན་གྱིས་འཚོལ་བཤེར་བྱས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བཙལ་འབྲས་ཕལ་ཆེར26ཡོད། བཙལ་ཡུན་སྐར་ཆ 0.197 ཡིན།\n2 (~ )Crystal，D． The Cambridge Encyclopaedia of Language． Cambridge：Cambridge University Press， 1997：...'J茂 习1 }= 壹 瑚 萄 ’ 1 ’ 《 司 》 ．1 日1 ’ ．1 (。l'he Cambridge Encyclopedia of The English Language) 1 1992~...1997： 364-65 @Crystal，D．Language Death．Cambridge：Cambridge University Press，2000 (~ )Myers-Scoton，C．Multiple\nབཀར་  David Crystal. Language Death. Cambridge: Cambridge University Press, 2000: 15-17. གཞན་ཡང་བོད་ཡིག་...1980.  David Crystal. Language Death. Cambridge: Cambridge University Press, 2000.  Kincade, M\nPress, Cambridge, 1995 (with M. Maschler). Collected Papers, Vol 1-2, MIT Press, Cambridge, 2000. རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 罗伯特·约翰·奥曼 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Robert John Aumann མཚན་ཧྲིལ་བོ། ལུའོ་པོ་ཐུ·ཡུའེ་ཧན·ཨོ་མན།\nསྤྱི་ལོ1937ལོའི་ཟླ10བའི་ཚེས19ཉིན་དབྱིན་ཇིའི་ཅན་ཆའོ（Cambridge，剑桥）རུ་སྐུ་གཤེགས། ཨེན་སི་ཐེ•ལུའུ་སེ་ཧྥུ（Ernest Rutherford，欧内斯特•卢瑟福）ནི་སྤྱི་ལོ1871ལོའི་ཟླ8པའི་ཚེས30ཉིན་ནེའུ་ཙི་ལན་གྱི་ཉི་ཨེར་སོན（Nelson，纳尔逊）ཞེས་པར་སྐུ་འཁྲུངས།\n2 ཅན་ཆའོ་སློབ་ཆེན། Cambridge དབྱིན་ཇི།3ཧ་ཧྥོ་སློབ་ཆེན། Harvard ཨ་རི།4ཀོ་ལུན་པི་ཡ་སློབ་ཆེན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 文科 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། liberal arts རིག་ཚན་གཙོ་བོ། རྩོམ་རིག་དང་ཕྱི་ཡིག ལོ་རྒྱུས། ཆབ་སྲིད། ས་རྒྱུས།


སྤྱི་དམངས་ཀྱི་མི་ལུས་ཁེ་དབང་ལ་གནོད་སྐྱོན་བཟོས་པའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཇི་ལྟར་ཐག་གཅད་དགོས། | ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ།\n2021-05-18 13:54:03 ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ། ཀློག་གྲངས།\n1.འཇིགས་སྐུལ་ལམ་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་དྲག་ཤུགས་སྤྱད་པ། རྩ་འཛུགས་སམ་བཙན་སྐུལ་བྱས་ནས་ལོ16ལ་སོན་མེད་པའི་བྱིས་པར་མགོ་སྐོར་གཏོང་བ་དང་། དབང་བོ་སྐྱོན་ཅན་གྱི་མིར་འཇིགས་སྐུལ་དང་གདུག་རྩུབ་ཆེ་བའི་དྲག་ཤུགས་སྤྱད་ལ་ཉིན10ནས25མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར500ནས་སྒོར1000མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་ཆོག ཉེས་པ་ཅུང་ཡང་མོ་ཡིན་ན་ཉིན5ནས10མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར200ནས500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་དགོས།\n3.ཁྲིམས་དང་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་མི་གཞན་གྱི་རང་དབང་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ། བསམ་བཞིན་དུ་མི་གཞན་གྱི་མི་ལུས་རང་དབང་འཕྲོག་པ་དམིགས་འབེན་དུ་བཟུང་ནས་བཀྱིགས་པ། བཀག་པ། བཙན་ཉར། ཐོབ་ཐང་འཛིན་ཡིག་ལེན་པ། གང་འདོད་དུ་མི་གཞན་བཀག་ཉར་བྱས་ཏེ་སྒོར་འགྲོ་བའམ་ཡང་ན་ཕྱིར་འབྲེལ་གཏུག་བྱ་རུ་མི་འཇུག་པ་སོགས་ཀྱི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ནས་མི་གཞན་གྱི་མ་ལུས་རང་དབང་འཕྲོག་པ་ལ་ཉིན10ནས15མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར500ནས1000མནགྱིཆད་པ་གཅད་ཆོག ཉེས་པ་ཅུང་ཡང་མོ་ཡིན་ན་ཉིན5ཡན་དང་ཉིན10མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར200ནས500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་དགོས།\n4.ཁྲིམས་དང་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་མི་གཞན་གྱི་སྡོད་གནས་སུ་འཛུལ་བ། ཡང་ན་ཁྲིམས་མིན་ལུགས་མིན་གྱི་སྒོས་མི་གཞན་གྱི་སྡོད་གནས་སུ་འཛུལ་ཏེ་སྡོད་གནས་བདག་པོས་ཕྱིར་འགྲོ་དགོས་པའི་རེ་བ་བཏོན་ཡང་སྒོར་མ་མ་སོང་བའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཉིན10མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་ཆོག ཉེས་པ་ཅུང་ཡང་མོ་ཡིན་ན་ཉིན5ནས10མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར200ནས་500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་དགོས།\n5.ཁྲིམས་དང་མི་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་མི་གཞན་གྱི་ལུས་ཕུང་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ། སྤྱིའི་བདེ་འཇགས་དོ་དམ་དང་འགལ་བའམ་ཁྲིམས་མཐུན་མིན་པའི་སྒོ་ནས་མི་གཞན་པའི་ལུས་ཕུང་ལ་སྔོག་བཤེར་བྱེད་པའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཉིན་10ནས15མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར500མན་གྱི་ཆད་པ་བཅད་ཆོག ཉེས་པ་ཆུང་ན་ཉིན5ནས10མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར200ནས་500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་དགོས།\n6. བཙན་སྐུལ་དང་མགོ་སྐོར་བཏང་སྟེ་མི་གཞན་ལ་སློང་མོ་བྱེད་དུ་འཇུག་པ། བཙན་སྐུལ་དང་མགོ་སྐོར་བཏང་སྟེ་མི་གཞན་བཀོལ་ནས་སློང་མོ་བྱེད་དུ་འཇུག་པའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཉིན10ནས15མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར1000མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་ཆོག\n8.འཇིགས་སྐུལ་བའི་འཕྲིན་ཡིག་འབྲི་བའམ་གཞན་པའི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ནས་གཞན་གྱི་མི་ལུས་བདེ་འཇགས་ལ་འཇིགས་སྐུལ་བ། འཇིགས་སྐུལ་ཡི་གེ་འབྲི་བའམ་འཇིགས་སྐུལ་དངོས་པོ་སྐུར་བ། མདེའུ། བཀག་སྡོམ་གྲི་སོགས་གཞན་པའི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་ནས་མི་གཞན་གྱི་བདེ་འཇགས་ལ་འཇིགས་སྐུལ་བྱེད་པ་ལ་ཉིན5ནས་10མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་དགོས།\n9.མངོན་སུམ་འཛེམ་མེད་དུ་མི་གཞན་ལ་དམའ་འབེབས་བྱེད་པ། མི་མང་ཚོགས་སར་མི་གཞན་གྱི་མི་གཤིས་དང་མཚན་སྙན་ལ་གཏོར་བརླག་དང་དམའ་འབེབས་བྱས་པའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཉིན5ཡན་གྱི་གཀག་ཉར་དང་སྒོར500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་ཆོག ཉེས་པ་ཅུང་ཚབས་ཆེན་ཡིན་ན་ཉིན5ནས10མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་དགོས།\n10.གཞན་གྱི་དོན་དངོས་སྒྲོ་འདོགས་དང་རྫུན་བཟོ་བ། གཞན་གྱི་མི་གཤིས་དང་མཚན་སྙན་ལ་གནོད་འཚེ་བཟོ་བ་དམིགས་དབེན་དུ་བཟུང་ནས་གཞན་གྱི་མི་གཤིས་དང་མཚན་སྙན་ལ་གནོད་འཚེ་བཟོ་བའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཉིན5ཡན་གྱི་བཀག་ཉར་རམ་སྒོར500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་ཆོག ཉེས་པ་ཅུང་ཚབས་ཆེན་ཡིན་ན་ཉིན5ནས10མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར་500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་དགོས།\n11.གཞན་ལ་བསྙོན་འཛུགས་དང་མ་ཉེས་ཁ་ཡོགས་བྱེད་པ། གཞན་ལ་བསྙོན་འཛུགས་དང་མ་ཉེས་ཁ་ཡོགས་བྱེད་པ་རྫུན་བཟོ་བྱས་ནས་གཞན་ལ་ཉེས་དོན་བདའ་འདེད་དམ་ཡང་ན་བདེ་འཇགས་དོ་དམ་ཆད་གཅོད་ཐེབས་པའི་རེ་ངན་བཅངས་པའི་བྱ་སྤྱོད་ལ། ཉིན5མན་གྱི་བཀག་ཉར་རམ་སྒོར500མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་དགོས།\n12.དཔང་མི་དང་དཔང་མིའི་གཉེན་ཉེ་འབྲེལ་ལ་རྡུང་རྡེག་འཁོན་ལན་སློག་པ། འཇིགས་སྐུལ་དང་དམའ་འབེབས། གཅར་རྡུང་ངམ་རྡུང་རྡེག་འཁོན་ལན་སློག་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་དཔང་མི་དང་དེའི་ཉེ་འབྲེལ་སོགས་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་ཉིན5མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར500གྱི་མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་ཆོག ཉེས་པ་ཅུང་ཚབས་ཆེན་ཡིན་ན་ཉིན5ནས10མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར500མན་གྱིཆད་པ་གཅད་དགོས།\n13. ཆགས་སྲེད་དང་དམའ་འབེབས། འཇིགས་སྐྲག་གམ་གཞན་པའི་བརྡ་འཕྲིན་སྐུར་བ། འཕྲིན་ཡིག་དང་ཁ་པར། དྲ་ལམ་སོགས་བརྒྱུད་ནས་ཆགས་སྲེད་དང་དམའ་འབེབས། འཇིགས་སྐྲག་གམ་གཞན་པའི་བརྡ་འཕྲིན་སྤྱད་དེ་གཞན་གྱི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བར་བར་ཆད་བཟོ་བའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་ཉིན5ནས10མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་ཆོག\n14. ལྐོག་ལྟ་དང་། ལྐོག་ལེན། ལྐོག་ཉན་སྒོས་མི་གཞན་གྱི་གསང་བ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་པ། ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བཀག་ཉར་ལམ་སྒོ500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་དགོས།\n15.གཅར་རྡུང་པའམ་བསམ་བཞིན་དུ་མི་གཞན་ལ་གནོད་བསྐྱལ་བ། ཁྲིམས་འགལ་གྱི་བྱ་སྤྱོད་འདིའི་རིགས་ལ་ཉིན5ནས10མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར100ནས500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་ཆོག ཉེས་པ་ཚབས་ཆེན་ཡིན་ནཉིན5ནས10མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་དགོས། མཐུན་ཚོགས་བསྒྲིགས་ནས་དབང་བོ་སྐྱོན་ཅན་དང་སྦྲུམ་མ། ལོ་ན14ལ་སོན་པའི་བྱིས་པ་དང་ལོ་ན60ཡན་གྱི་མི་ལ་གཅར་རྡུང་ཐེངས་གཅིག་བྱེད་པའམ་ཐེངས་མང་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་གང་ཡིན་རུང་ཉིན་10ནས15མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་སྒོར500ནས1000མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་དགོས།\n16.མི་གཞན་ལ་མ་རབས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་བྱ་སྤྱོད་མི་ལེགས་པའི་སྒོ་ནས་བསྙད་བརྐོས་ན་ཉིན5ནས་20མན་གྱི་བཀག་ཉར་དང་གཞན་ད་དུང་བློ་རིག་མི་གསལ་བའི་དབང་བོ་སྐྱོན་ཅན་དང་སྨྱོ་ནད་ཅན། ལོ་ན14ལ་སོན་མེད་པའི་བྱིས་པར་མ་རབས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་སོགས་གཞན་པའི་གནས་ཚུལ་ཚབས་ཆེན་ཡོད་ན་ཉིན10ནས15མན་གྱི་བཀག་ཉར་བྱ་དགོས། །\nཁྲིམས་མཐུན་ཁྱོ་ཤུག་གི་རྒྱུ་ནོར་ལམ་ལུགས་ལས་གཏན་འབེབས་བྱས་པར། ཁྱོ་ཤུག་ཕྱོགས་གཉིས་ཀའམ་ཕྱོགས་གཅིག་ལ་གཉེན་སྒྲིག་གི་འབྲེལ་བའི་སྐབས་ཐོབ་པའི་ཁྲིམས་མཐུན་གྱི་ཡོང་འབབ་དེ་ནི་ཁྱོ་ཤུག་གཉིས་ཀའི་ཐུན་མོང་གི་རྒྱུ་ནོར་ཡིན། རང་རྒྱལ་གྱི 《 གཉེན་སྒྲིག་བཅའ་ཁྲིམས 》ཀྱི་དོན་ཚན17པ\nསྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བར་འཛེར་སྒྲ་དང་འབག་བཙོག་བཟོ་མཁན་ལ་བཀག་འགོག་བྱེད་པར་རྒྱབ་འགལ་བྱེད་མཁན་གྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་འབྲེལ་ཡོད་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏན་ཁེལ་ལྟར་ན། མི་གཞན་པའི་རྒྱུན་འཛིན་གྱི་འཚོ་བར་འཛེར་སྒྲ་ཆེན་པོས་བར་ཆད་བཟོ་མཁན་ལ། ཐོག་མར་དྲན་སྐུལ་དང་ཐ་ཚིག་བསྒྲག་དགོས། དྲན་སྐུལ་བྱས་\nསྤྱི་སྤྱོད་རྒྱུ་ནོར་དང་གསང་བའི་ཡིག་ཆ་བརྐུས་ཏེ་མཇུག་འབྲས་ཚབས་ཆེན་མ་བྱུང་ཚེ། ཉིན5ཡན་དང་ཉིན10མན་གྱི་བཀག་ཉར་ཉེས་ཆད་གཅོད་དགོས་པ་མ་ཟད། སྒོར500མན་གྱི་ཆད་པ་གཅད་ངེས་ཡིན།\nཟླ5བའི་ཚེས17ཉིན། ཞིང་ཆེན་ཏང་ཨུའི་ཧྲུའུ་ཅི། ཞིང་ཆེན་དམངས་འཐུས་ཚོགས་ཆེན་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཀྲུའུ་རིན་ཝང་ཅན་ཅུན་མཚོ་ཤར་གྲོང་ཁྱེར་དང་རྨ་ལྷོ་བོད་རིགས་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དུ་སོང་ནས། འགན་ལེན་འབྲེལ་འདྲིས་བྱས་པའི་ལས་གཞི་ཆེན་པོ་སྟེ་ཟི་ལིང་དང་ཁྲིན་ཏུའུ་བར་གྱི་ལྕགས་ལ


Terdzo-NA-002 - Rinchen Terdzö\ngu ru dar nag ber chen gyi byin rlabs byed tshul yang zab snying po\nVolume 12 (ན) / Pages 11-20 / Folios 1a1 to 5b2\nRinchen Terdzö Volumes List > Volume 12 > Text #2 (Scroll to Bottom)\n'jam mgon kong sprul. gu ru dar nag ber chen gyi byin rlabs byed tshul yang zab snying po. In Rin chen gter mdzod chen mo pod bcu gnyis pa (The Great Treasury of Rediscovered Teachings Volume 12) by 'jam mgon kong sprul, 11-20. New Delhi: Shechen Publications, 2007-2016.\nces pa'ang lag len gsal byed gter gzhung gi zhabs 'degs lhan thabs su pad+ma gar gyi dbang phyug phrin las 'gro 'dul rtsal gyis sbyar ba dge legs 'phel\n༄༅། །གུ་རུ་དར་ནག་བེར་ཆེན་གྱི་བྱིན་རླབས་བྱེད་ཚུལ་ཡང་ཟབ་སྙིང་པོ་བཞུགས་སོ། ། མོས་པའི་ཚོན་གྱིས་ཁ་བསྒྱུར་བས། །སྣ་ཚོགས་ནོར་བུ་ཇི་བཞིན་དུ། །བསམ་ཀུན་རྫོགས་མཛད་དེར་བཏུད་ནས། །བྱིན་རླབས་སྙིང་པོ་འདི་ལྟར་རོ། །འདིའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་དད་ལྡན་རྗེས་སུ་བཟུང་བ་ལ་མཎྜལ་སྔོན་པོ་གྲུ་བཞི་པའི་སྟེང་དུ་རྡུལ་ཚོན་གྱིས་རྡོ་རྗེ་རྒྱ་གྲམ་ལྗང་གུའི་ལྟེ་བར་པདྨ་འདབ་བཞི་དམར་པོ་དབུས་མཐིང་ག་ཅན་བྲིས་པའི་སྟེང་དུ་གཏོར་མ་དཔེའུ་ཆུང་ལྟར་རམ། བྱིན་རླབས་ཙམ་ལ་སྤྱི་འགྲོའི་དཔལ་གཏོར་གྱིས་ཀྱང་རུང་ལ་གང་ལྟར་གཞུང་མཐུན་སྐུ་རྟེན་ཙཀླི་དང་དར་གདུགས་ཀྱིས་བརྒྱན་པའི་གཡས་གཡོན་དུ་སྨན་རཀ་གི་ཞལ་བུ་དང་། མདུན་དུ་ཕྱི་མཆོད་ཕྲེང་ཚར་དུ་བཀོད། གཏེར་གཞུང་གི་སྐྱབས་སེམས་ལན་གསུམ། བདག་བསྐྱེད་རྟ་ཕག་ལྟ་བུའི་ཡི་དམ་གང་རུང་དུ་གསལ་བའི་སྤྱི་བོར་བླ་མ་བསྒོམ་ཞིང་ཚིག་བདུན་མས་ཡེ་ཤེས་པ་སྤྱན་དྲངས་ལ་བསྟིམས་ཏེ་ཛཔ྄་བཟླ་བ་བསྙེན་པ། མཆོད་གཏོར་འབྲུ་གསུམ་གྱིས་བྱིན་བརླབས་ནས། མདུན་གྱི་རྟེན་བླ་མར་གོང་བཞིན་གསལ་བཏབ་པ་ལ། གཞུང་གི །ཧཱུྃ༔ སྔོན་གྱི་བསྐལ་པ་སོགས་ཀྱིས་ཡེ་ཤེས་པ་སྤྱན་དྲངས་ཤིང་བསྟིམས་ལ་སྔགས་བཟླ་བ་སྒྲུབ་པ། དེ་ནས་མཆོད་པ་དེ་འཕྲོས་ཡོད་པ་དང་། །བསྟོད་པ་འོག་གི། ཀྱཻ༔ རྗེ་བཙུན་པདྨ་སོགས་ཡར་བླངས་ལ། བསྐུལ་པ་དཀྱུས་ཀྱི། ཧྲཱི༔ རྗེ་བཙུན་པདྨ་སོགས་བརྗོད་པའི་མཐར་སྔགས་དེ་ཉིད་བཟླ་བ་ལས་སྦྱོར་བཅས་གྲུབ་པའི་མཐར། གཏོར་མ་སྐུ་རྟེན་བཅས་བླངས་ལ་བསྙེན་སྒྲུབ་ལས་སྔགས་གསུམ་ལ་གཞུང་གི་སྔགས་ཤམ་གསུམ་བཏགས་པ་རིམ་པར་བརྗོད་པ་དང་བསྟུན་རང་གི་གནས་གསུམ་དུ་བཞག་ནས་དབང་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ནས་སློབ་མ་ལ། ཇི་ལྟར་བལྟམས་པ་སོགས་ཀྱིས་ཁྲུས་བྱ། མེ་ཏོག་བཀྱེ་བསྡུ་དང་སེམས་བསྐྱེད་གསལ་བཏབ་ལ། དེའང་ཕྱོགས་དུས་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་ལྔའི་བདག་ཉིད་རྗེ་བཙུན་པདྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ཕྲིན་ལས་ལ་མངའ་མཛད་པའི་ཚེ་གུ་རུ་ཀརྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐུར་བསྟན་ནས་ཕྲིན་ལས་མི་ཟད་པ་རྒྱན་གྱི་འཁོར་ལོ་ལ་དབང་སྒྱུར་ཞིང་། རྗེས་འཇུག་མོས་པའི་བུ་སློབ་རྣམས་ལའང་ཕྲིན་ལས་རྣམ་པ་བཞིའི་དོན་མཆོག་བདེ་བླག་ཏུ་སྩོལ་བའི་བྱིན་རླབས་དང་དངོས་གྲུབ་ཀྱི་སྒོ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་སྒོས་སྒྲུབ་ཀྱི་རིམ་པ་འགའ་ཞིག་བྱོན་པ་ལས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བར་གྱུར་པ། གཏེར་སྟོན་གྲུབ་ཐོབ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱི་རྗེ་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་གིས་གཏེར་སྲུང་ལ་བཀའ་བསྒོ་དམ་བསྒྲགས་མཛད་དེ་ཡར་ཀླུང་བ་བརྩོན་འགྲུས་སེང་གེ་བཏང་ནས། བསམ་ཡས་ཨརྻ་པ་ལོའི་གླིང་གི་རྟ་མགྲིན་གྱི་ཞབས་འོག་བསེ་སྒྲོམ་སྨུག་པོ་ནས་གདན་དྲངས་པའི་ཀརྨ་གུ་རུ་དར་ནག་བེར་ཆེན་གྱི་སྒྲུབ་པ་པདྨའི་གསང་སྒྲུབ་འགྲོ་བ་ཀུན་འདུལ་གྱི་བྱིན་རླབས་བགྱི་བ་ལ་སོགས་ཀྱིས་མཚམས་སྦྱར་ནས་མཎྜལ་འབུལ་དུ་གཞུག །མདུན་རྟེན་ཀརྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་དངོས་སུ་གསལ་བ་ཉིད་མཆོག་གསུམ་རྩ་གསུམ་ཀུན་འདུས་ཀྱི་ངོ་བོར་བཞུགས་པ་ལ་དེང་ནས་བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུ་ཅི་མཛད་ཁྱེད་ཤེས་ཀྱིས་སྐྱབས་སུ་མཆི་བའི་བློས་འདིའི་རྗེས་ཟློས་མཛོད། ན་མོ༔ དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་བླ་མ་ལ༔ མཆོག་ཏུ་དད་པས་འདུད་ཅིང་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ༔ ཞེས་ལན་གསུམ། མཁའ་ཁྱབ་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མ་ཧཱ་གུ་རུའི་གོ་འཕང་ལ་འགོད་པར་བྱ། དེའི་ཆེད་དུ་གསང་བའི་ལམ་ཟབ་མོ་ལ་འཇུག་པར་བགྱིའོ་སྙམ་པས་འདིའི་རྗེས་ཟློས། ཨེ་མ་ཧོ༔ མ་རྟོགས་འཁྲུལ་པའི་སེམས་ཅན་སྙིང་རེ་རྗེ༔ མཉམ་རྫོགས་བླ་མ་དག་གི་ཞིང་དུ་བསྒྲལ༔ ལན་གསུམ། སངས་རྒྱས་ཀུན་འདུས་ཨོ་རྒྱན་གྱི་སློབ་དཔོན་ཀརྨ་གུ་རུ་རྒྱལ་བ་སྲས་དང་བཅས་པ་ཡིད་ལ་བྱས་ཏེ་ཚོགས་གསག་ཡན་ལག་བཅུ་པའི་དོན་རྗེས་སུ་དྲན་བཞིན་པས་འདིའི་རྗེས་ཟློས། བླ་མ་ཡི་དམ་མཁའ་འགྲོ་གཤེགས༔ ཉི་ཟླ་པདྨའི་གདན་ལ་བཞུགས༔ ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གུས་ཕྱག་འཚལ༔ ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་མཆོད་པ་འབུལ༔ ཉམས་ཆགས་སྡིག་སྒྲིབ་མཐོལ་ལོ་བཤགས༔ གསང་སྔགས་སྒྲུབ་ལ་རྗེས་ཡི་རང༔ སྨིན་གྲོལ་གསང་སྔགས་ཆོས་འཁོར་བསྐོར༔ ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་བཞུགས་སུ་གསོལ༔ སྙིང་པོ་སེམས་ཅན་དོན་དུ་བསྔོ༔ ཡང་དག་རྡོ་རྗེའི་དོན་རྟོགས་ཤོག༔ དེ་ནས་སློབ་མ་རྣམས་སྐད་ཅིག་གིས་པད་ཉིའི་གདན་ལ་རྟ་མགྲིན་དབང་ཆེན་དམར་པོ་གྲི་ཐོད་འཛིན་ཅིང་དུར་ཁྲོད་ཆས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། དབུ་གཙུག་ཏུ་རྟ་གདོང་ལྗང་གུས་མཚན་ཅིང་མེ་དཔུང་གི་ཀློང་ན་བཞུགས་པར་གསལ་ཐོབ་ཅིག །གཏོར་མ་སྐུ་རྟེན་དང་བཅས་པ་ཉི་ཟླའི་སྟེང་དུ་ཨོ་རྒྱན་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྐུ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་སྐྱིལ་ཀྲུང་དབུ་གཙུག་རྡོ་རྗེ་འབར་བ་གཡས་ས་གནོན་རྒྱ་གྲམ་འཛིན་པ༔ གཡོན་པ་ཐོད་ཁྲག་བདུད་རྩིར་སྡུད་པ༔ སྐུ་མདོག་ལྗང་གུ་འོད་ཟེར་འཕྲོ་བ༔ དར་ནག་གི་བེར་གསོལ་ཟ་འོག་གི་ཕྱི་ཐུལ་ཅན༔ བྲག་གི་རི་མོས་བརྒྱན་པ་མངོན་སུམ་བཞིན་དུ་གསལ་བ་ལ་མོས་གུས་ཀྱི་གདུང་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་གསོལ་བ་བཏབ་པས་སྐུའི་དབང་དང་བྱིན་རླབས་དངོས་གྲུབ་མ་ལུས་པ་ཐོབ་བྱུང་སྙམ་དུ་མོས་ཤིག །གཏོར་མ་ལག་ཏུ་ཐོགས། སྤོས་དང་རོལ་མོའི་དབྱངས་ཀྱིས་བསྐུལ་ལ། ཧཱུྃ༔ ཨོ་རྒྱན་ཡུལ་གྱི་ནུབ་བྱང་མཚམས༔ པདྨ་གེ་སར་སྡོང་པོ་ལ༔ ཡ་མཚན་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་བརྙེས༔ པདྨ་འབྱུང་གནས་ཞེས་སུ་གྲགས༔ འཁོར་དུ་མཁའ་འགྲོ་མང་པོས་བསྐོར༔ ཁྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བདག་སྒྲུབ་པས༔ བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཕྱིར་གཤེགས་སུ་གསོལ༔ ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་བཛྲ་གུ་རུ་པདྨ་ཧྲཱིཾཿཀརྨ་གུ་རུ་ཧཱུྃ༔ ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨོཾ༔ ཞེས་གཏོར་མ་སྤྱི་བོར་བཞག །རང་གི་ལུས་ལ་བ་སྤུ་གཡོ་བ་སྙམ་བྱེད་ན༔ སྐུས་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་དབང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ༔ ཡང་གཏོར་མ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་གུ་རུ་དངོས་སུ་གསལ་བ་ལ་མོས་གུས་ཀྱི་གདུང་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་གསོལ་བ་བཏབ་པས་གསུང་གི་དབང་དང་བྱིན་རླབས་དངོས་གྲུབ་མ་ལུས་པ་ཐོབ་བྱུང་སྙམ་དུ་མོས་ཤིག །ཧཱུྃ༔ སྔོན་གྱི་བསྐལ་པ་དང་པོ་ལ༔ དྷ་ན་ཀོ་ཥའི་མཚོ་གླིང་དུ༔ པད་མའི་སྡོང་པོ་གེ་སར་ལ༔ དྲི་མེད་པདྨ་རྒྱལ་པོར་འཁྲུངས༔ པདྨ་འབྱུང་གནས་ཆེན་པོར་གྲགས༔ འཁོར་དུ་མཁའ་འགྲོའི་སྤྲིན་ཕུང་གཏིབས༔ ལོག་འདྲེན་གདུག་པ་འདུལ་སླད་དུ༔ འཕགས་པ་སེང་གེ་སྒྲ་སྒྲོག་བྱོན༔ རྗེ་བཙུན་པདྨ་གཤེགས་སུ་གསོལ༔ ཁྱེད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བདག་སྒྲུབ་པས༔ བྱིན་གྱིས་རློབ་ཕྱིར་གཤེགས་སུ་གསོལ༔ བགེགས་དང་ལོག་འདྲེན་བར་ཆད་སོལ༔ མཆོག་དང་ཐུན་མོང་དངོས་གྲུབ་སྩོལ༔ ཨོཾ་ཨཱཿཧཱུྃ་བཛྲ་གུ་རུ་པདྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ༔ ཀརྨ་སིདྡྷི་ཧཱུྃ་ཨཱ༔ ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཨཱ༔ ཞེས་གཏོར་མ་མགྲིན་པར་བཞག །ངག་སྨྲ་སྙིང་འདོད་ན༔ གསུང་གིས་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་དབང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ༔ ཡང་གཏོར་མ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་གུ་རུ་དངོས་སུ་གསལ་བ་ལ་མོས་གུས་ཀྱི་གདུང་ཤུགས་བསྐྱེད་དེ་གསོལ་བ་བཏབ་པས་ཐུགས་ཀྱི་དབང་དང་བྱིན་རླབས་དངོས་གྲུབ་མ་ལུས་པ་ཐོབ་བྱུང་སྙམ་དུ་མོས་ཤིག །ཧྲཱི༔ རྗེ་བཙུན་པདྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ༔ ཕྲིན་ལས་མཐའ་རུ་དབྱུང་བའི་ཕྱིར༔ གུ་རུ་སེང་གེ་སྒྲ་སྒྲོག་རྩལ༔ ལོག་འདྲེན་གདུག་པ་ཚར་གཅོད་ཕྱིར༔ ཨེ་མ་རྗེ་བཙུན་ངོ་མཚར་ཆེ༔ གཡས་ན་ཕོ་རྒྱུད་ཐིབས་སེ་ཐིབ༔ ཐབས་ཀྱི་བདུད་འདུལ་ཆེམས་སེ་ཆེམ༔ གཡོན་ན་མོ་རྒྱུད་ཐིབས་སེ་ཐིབ༔ ཤེས་རབ་སྒྲོན་མ་ཡ་ལ་ལ༔ མདུན་ན་དཔའ་བོ་ཤ་ར་ར༔ མི་མཐུན་བདུད་དཔུང་ཐལ་བར་རློག༔ སླར་ཡང་བྲོ་བརྡུང་ཁྲིགས་སེ་ཁྲིག༔ རྒྱབ་ན་ཆོས་སྐྱོང་སྤྲིན་ལྟར་གཏིབས༔ སངས་རྒྱས་བསྟན་པའི་བདུད་སྡེ་འཇོམས༔ སླར་ཡང་གར་བྱེད་ཤིགས་སེ་ཤིག༔ དཔའ་བོ་ཆེན་པོ་ཧཱུྃ་གླུ་སྒྱུར༔ ཕཊ་ཀྱི་བརྡ་སྐད་སངས་སེ་སང༔ འགྲོ་བ་འདུལ་ཞིང་འགྲོ་བ་འདྲེན༔ ལྷ་སྲིན་སྡེ་བརྒྱད་ཟིལ་གྱིས་གནོན༔ བདུད་དང་བར་ཆད་ཐམས་ཅད་སོལ༔ འགྲོ་དོན་ཕྲིན་ལས་མཐར་ཕྱུངས་ཤིག༔ ཧྲཱིང་ཧྲཱིང་ཧྲཱིང་ཀརྨ་གུ་རུ་སརྦ་སིདྡྷི་ཧཱུྃ༔ བདུད་སྡེ་ལོག་འདྲེན་ཐམས་ཅད་སརྦ་ཤཱ་ཏྲཱུཾ་མཱ་ར་ཡ་ཕཊ༔ ཨ་བྷི་ཥིཉྩ་ཧཱུྃ༔ ཞེས་སྙིང་གར་བཞག །རིག་པའི་ངར་སྐྱེས་ན༔ ཐུགས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་དབང་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ༔ དེས་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཟབ་མོ་ལེགས་པར་གྲུབ་ནས་མཐའ་རྟེན་འགྲོ་བ་འདུལ་བའི་རྗེས་གནང་གི་སླད་དུ་སྐུ་རྟེན་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་གུ་རུ་མངོན་སུམ་བཞིན་དུ་གསལ་བ་ལ་གུས་པ་ཆེན་པོས་བསྟོད་དབྱངས་དཔོན་སློབ་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཕུལ་བའི་མོས་པ་མཛོད། བསྟོད་པ་ཤེས་ན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བྱ། མི་ཤེས་ན་སློབ་དཔོན་གྱིས་དབྱངས་དང་བཅས་ཏེ། ཀྱཻ༔ རྗེ་བཙུན་པདྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ༔ ལོག་འདྲེན་གདུག་པ་འདུལ་བའི་ཕྱིར༔ བདུད་འདུལ་སེང་གེ་སྒྲ་སྒྲོག་སྐུ༔ མཁར་ཏི་ནག་ལ་རང་བྱུང་བ༔ ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་སྐུ་མདོག་ལྗང༔ ཕྱག་གཡས་བདུད་འདུལ་ས་ལ་གནོན༔ རྒྱ་གྲམ་འབར་བས་ཕྲིན་ལས་སྒྲུབ༔ གཡོན་པ་བདེ་ཆེན་མཉམ་པར་གནས༔ རིན་ཆེན་ཐོད་པས་དགོས་འདོད་སྐོང༔ སྤྱི་གཙུག་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་གདུགས༔ བསྟན་པ་མི་ནུབ་རྒྱལ་མཚན་འཛུགས༔ ལྗང་ནག་དྲག་ལས་འགྲོ་བ་འདུལ༔ ཞབས་གཉིས་སྐྱིལ་ཀྲུང་རྫོགས་སངས་རྒྱས༔ མི་མཐུན་ཕྱོགས་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན༔ མཐའ་བེར་ནག་པོ་ལྟོ་དཔུང་ཅན༔ ཅིས་ཀྱང་མི་འགྱུར་སྐུ་རབ་བརྟན༔ དར་བེར་དམར་ཕྱམ་སྐུ་སྨད་གཡོགས༔ དམ་ཆོས་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་མཛད༔ སྐུ་སྐེད་སྟོད་སྐོར་འཕང་ལོས་བརྒྱན༔ རྟེན་འབྲེལ་སྣ་ཚོགས་གཞན་དབང་བསྒྱུར༔ ཞལ་ནི་ཐེངས་གཅིག་མཐོང་བས་ཀྱང༔ ཕྱི་མ་ལྷ་མི་དག་པར་སྐྱེ༔ གང་ཞིག་པདྨའི་མཚན་འཛིན་ཅིང༔ སྐུ་ལ་མེ་ཏོག་འཐོར་བྱེད་པ༔ པདྨ་ཅན་གྱི་ཞིང་དུ་སྐྱེ༔ སྔོན་ནས་བསྒྲུབས་པས་ལས་འཕྲོར་ལྡན༔ ཨོ་རྒྱན་རིག་འཛིན་ཐམས་ཅད་ལ༔ ཐུགས་རྗེས་སྐྱོབ་ཅིང་བསྟེན་པ་ན༔ ངེས་པར་བདེ་བ་ཅན་དུ་སྐྱེ༔ བཞི་བཅོམ་དྲུག་ལྡན་མཐའ་གཉིས་འདས༔ རྡོ་རྗེ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་ལ་བསྟོད༔ དེ་ལྟར་མོས་གུས་ཆེན་པོས་བསྟོད་པ་ཕུལ་བས་གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེ་དགྱེས་པ་ཆེན་པོས་འོད་དུ་ཞུ། ཁྱེད་རང་རྣམས་ལ་ཐིམ་པས་ཀརྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་དང་དབྱེར་མེད་དམ་པར་རྒྱལ་བ་རབ་འབྱམས་ཀྱི་ཕྲིན་ལས་ལ་མངའ་དབང་སྒྱུར་བའི་དབང་ཆེན་ཐོབ་པར་མོས་ལ། ཕྱིན་ཆད་ཀྱང་ཟབ་མོའི་ལམ་འདི་རང་གིས་ཉམས་སུ་ལེན་ཞིང་བསྟོད་པ་འདི་སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་རྣ་བར་སྒྲོག་པ་སོགས་ཇི་སྐད་གསུངས་པའི་དམ་ཚིག་བསྲུང་སྙམ་པས་འདིའི་རྗེས་ཟློས། གཙོ་བོས་ཇི་ལྟར་སོགས། གཏང་རག་མཎྜལ་ཕྱིན་ཆད་སྤྱི་ལྟར་བྱའོ། །དེ་ནས་མདུན་རྟེན་ལྷར་གསལ་བ་ལ་ཚོགས་འཁོར་སྤྲོ་ན་བྱང་བདག་གི་ཀརྨ་གུ་རུ་ལྟ་བུ་ནས་བླང་། ཚོགས་ཕུད་ཀྱིས་མཚོན་པའི་བསྲེག་རྫས་གང་འབྱོར་མེར་བསྲེགས་ལ་སྦྱིན་སྲེག་ཀྱང་གཞུང་ལྟར་སྔགས་ཙམ་གྱིས་བྱ། སླར་མཆོད་བསྟོད། ཡིག་བརྒྱ། བཟོད་གསོལ། མདུན་རྟེན་ལ་བརྟན་བཞུགས་བྱ། སྤྱི་བོའི་བླ་མ་རང་ལ་བསྟིམ་ཞིང་དགེ་བསྔོ་ཤིས་བརྗོད་བྱའོ། །ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་འགྲོ་བ་ཀུན། །འདུལ་བྱེད་ཕྲིན་ལས་རླབས་པོ་ཆེ། །ཀརྨ་ཐོད་ཕྲེང་རྩལ་ཉིད་དང་། །དབྱེར་མེད་ཉིད་དུ་འཇུག་གྱུར་ཅིག །ཅེས་པའང་ལག་ལེན་གསལ་བྱེད་གཏེར་གཞུང་གི་ཞབས་འདེགས་ལྷན་ཐབས་སུ་པདྨ་གར་གྱི་དབང་ཕྱུག་ཕྲིན་ལས་འགྲོ་འདུལ་རྩལ་གྱིས་སྦྱར་བ་དགེ་ལེགས་འཕེལ།། །།\nRetrieved from "http://rtz.tsadra.org/index.php?title=Terdzo-NA-002&oldid=115265"


མདུན་ཤོག > ཚན་རིག\nརྩོམ་པ་པོ། ཀེ། ཨེཅ། ཀྲྀཥྞྰ་མུརྟི་ཡིས་བརྩམ སྤེལ་དུས། 2015-08-25 20:56:52 རྡེབ་ཚད། ཡོང་ཁུངས། བོད་ཀྱི་གསོ་རིག་དྲ་བ།\nཙོང་རྡོག་དང་ཚྭ་གཉིས་མཉམ་བསྲེས་ཀྱིས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ན་བཅུད་སྨན་ག་པ་(VitaminC) མ་འདང་བའི་ནད་ (Scurvy)དང་རྒྱུ་གཟེར་(colic)རྣམས་བཅོས་ཐུབ།སྐམ་སྲེག་བཏང་བའི་ཙོང་དང་ཙོང་རྡོག་རྗེན་པ་དག་རྨས་སྐྱོན་ཕོག་པའི་རྨ་དང་སྨུག་ཐིག དྲག་སྐྱེད་མ་བྱུང་བའི་གཉན་འབུར་(boil)། མེས་འཚིག་པའི་རྨ་ངན་བཅས་ཀྱི་སྟེང་དུ་རྨ་རས་ཀྱིས་བྱུག་ན་དེ་རྣམས་གསོ་ཐུབ།ཙོང་གི་ཁུ་བས་དངངས་འཚབ་ཀྱི་བརྒྱལ་གཟེར་(Hysterical fits)དང་། གཟའ་ནད། བྱིས་པའི་རྩ་འཆུས་ནད། གློ་བུར་དྲན་མེད་བརྒྱལ་བའི་ནད་སོགས་ལ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་རྩ་འཆུས་རེངས་འཁུམས་ཀྱི་ནད་ལ་གོང་གི་ཙོང་ཁུ་དེ་ཚ་པོ་བཟོས་རྗེས་རྐང་མཐིལ་ལ་བསྐུ་བྱུག་བྱེད་ན་ཕན་ཐོགས་པར་བརྗོད།ཙོང་དེ་ཐ་མ་ཁའི་(Tobacco )དུག་རྫས་འཇོམས་པའི་སྨན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན།ཙོང་གི་ཁུ་བ་ཡུངས་སྣུམ་(Mustard oil )དང་ལྷན་དུ་ཆ་སྙོམས་ཚུན་བསྲེ་སྦྱོར་བྱས་ཏེ་བྱུགས་པས་སྐྲངས་སྦོས་གཉན་ཁའི་རིགས་དང་། གྲུམ་བུའི་ནད། གཞན་ཡང་པགས་ནད་རིགས་ལ་བསྐུ་བྱུག་བྱས་ན་ཕན།ཙོང་ཟོས་ན་གློ་ནད་ཊི་བྷིའི་གློ་རྒྱག་པ་རྣམས་ཉུང་དུ་གཏོང་ཞིང་མཐར་དྲག་སྐྱེད་ཡོང་ཐུབ།ཙོང་དང་ཚུའུ་སྨན་སྣ་(Vinegar)སྲེ་སྦྱོར་བྱས་པ་དེས་གྲེ་བའི་རྨ་ཁ་སེལ་ཐུབ།དུག་སྦྲང་གི་ཚ་བ་(malaria)ཀྱི་ནད་གཞི་ཕོག་མཁན་རྣམས་ཀྱི་ཙོང་དང་ལྷན་དུ་གཡེར་མ་ནག་པོའི་འབྲུ་ཉིན་རེར་ཐེངས་གཉིས་བསྟེན་ཐུབ་ན་གང་མྱུར་དྲག་སྐྱེད་ཡོང་ཐུབ།བུར་ཤིང་དང་ལྷན་དུ་ཙོང་སྲེ་སྦྱོར་བྱས་ཏེ་བསྟེན་པས་བྱིས་པའི་འཚར་ལོངས་ལ་བསྐུལ་མ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།ཙོང་དེ་གོ་སྙོད་དང་བྱེ་མ་ཀ་རའི་ཁཎྜ། བ་མར་དང་སྦྱར་བ་དེས་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་འཛག་པ་དང་མི་འཛག་པ་གཉིས་ཀར་ཕན།ཙོང་གིས་ཁྲག་ཤོར་གཅོད་པར་རམ་འདེགས་བྱེད་ཐུབ།fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\nརྒྱ་གར་ཚེའི་རིག་བྱེད་(Ayurveda) ཀྱི་གསུངས་ཚུལ་ལྟར་བྱས་ན་ཙོང་ནི་རོ་མངར་བ་དང་། ནུས་པ་ལྕི་ཞིང་སྣུམ་པ། ཅུང་ཟད་ཚ་བའི་ངོ་བོ་ལྡན་པའི་བྱེད་ནུས་ཅན་གྱི་སྔོ་ཚོད་ཅིག་ཡིན་འདུག དེས་ཕོ་བ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་འཇུ་བྱེད་མ་ལག་ཡོངས་ལ་འཇུ་སྟོབས་སྐྱེད་པར་རམ་འདེགས་བྱེད་པ་དང་། ཉེས་པ་བད་ཀན་(Kapha)དང་མཁྲིས་པ་(Pitta)གཉིས་པོ་འཕེལ་བར་བྱེད། དེ་བཞིན་ཁྲག་གི་འཁོར་རྒྱུག་མ་ལག་དང་ཁྲག་གི་རྩ་སྦུབ། མཆིན་པའི་ནུས་སྟོབས་རྣམས་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བ། དེ་མིན་ཟུག་གཟེར་གཅོག་ཐུབ་པ་དང་། ཁྲག་ཤོར་གཅོད་ཐུབ་པ། དྲི་ང་བ་རྣམས་འགོག་ཐུབ། དམུ་ཆུ་ལྟ་བུའི་སྐྲངས་སྦོས་དང་། པགས་པ་སྐྱོན་ཅན་སོང་བ་རྣམས་རྩ་མེད་བཟོ་བར་མ་ཟད་Oestrous ཞེས་པའི་གཤེར་ཁུ་འཛག་ཐོན་དང་ཁུ་བའི་གྲུབ་ཚུལ་རྣམས་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བ། དེ་ནི་འཁྲིག་སྦྱོར་སྐུལ་མ་བྱེད་པའི་རོ་ཙའི་སྨན་ལའང་བེད་སྤྱོད་པ་དང་། ནད་རིགས་འདྲ་མིན་ཞིག་ལ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཆོག་པ་ཞིག་ཡིན། དཔེར་ན། སྤྱིར་བཏང་གི་རྩ་དཀར་ནད་རིགས་དང་རླུང་ནད། ཆུ་རྩ་འཇའ་བྱེད་ཀྱི་ནད་རིགས།(sciatica) ཁྱི་སྨྱོན་གྱིས་རྨུག་པའི་དུག་(Rabies) (hydrophobia) ཕོ་བའི་འཇུ་སྟོབས་ཞན་པ་དང་དྲི་འགག གཞང་འབྲུམ།(piles) མཁྲིས་ནད། (jaundice) གཞང་རླུགས།(Anal prolapse) གློ་རྒྱག་པ་།(cough) ཁུ་བ་ཟད་པ། རོ་ཙ་ཉམས་པ། (impotence) སྙིང་གི་བྱེད་ལས་ཉམས་པ། ཁྲག་ཤོར་(haemorrhage) ཁྲག་འཛག་(bleeding)ནད་རིགས་བཅས་ལ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྤྱིར་ཙོང་གིས་གཟུགས་པོའི་ཆ་ཤས་ཡོངས་རྫོགས་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བ་དང་བྱེ་བྲག་གདོང་གི་ཤ་མདངས་བཟང་པོ་ཡོང་བར་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད། ཉེ་ཆར་རྒྱ་གར་ཚེའི་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཁུངས་ལྡན་རྩོམ་པ་པོ་ཤོདྷ་(Shoda )ཁོང་གིས་ཙོང་ནི་བུད་མེད་མཛེས་བཟོ་བདག་ཉར་བྱེད་མཁན་ཤཱཀཱ་ཚོགས་པས་(shaka community)བྱུག་རྫས་རིགས་ལ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་གང་སར་ཆེས་དར་ཁྱབ་དུ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བཞིན་པ་རེད་བཅས་གསུངས། fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\nསྨན་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཙོང་རིགས་ལ་གཙོ་བོ་དཀར་པོ་དང་དམར་པོ་གཉིས་དང་། ཙོང་རིགས་དཀར་པོར་མཚོན་ན་འཇུ་དཀའ་ཞིང་རོ་མངར་བ། དྲོ་བཅུད་ལྡན་པ། འབྱར་བག་ཅན། བེ་སྣབས་མང་དུ་གཏོང་བ། སྣུམ་བག་ཅན། ཁ་ཟས་ལ་བྲོ་བ་འདོན་པ། ཕྱིའི་གཟུགས་པོའི་འཚར་སྟོབས་དང་ནུས་སྟོབས་ཙམ་མ་ཟད་ནང་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཤུགས་ཀྱང་གོང་འཕེལ་དུ་གཏོང་བ། མདོར་ན་གཟུགས་པོར་ན་ཟུག་བྱུང་བའི་རིགས་འཇོམས་ཐུབ། གཞན་ཡང་ལུས་ལ་ཁྲག་རྒྱས་པའི་རིགས་སམ་ཁྲག་ཤོར། ཡང་ན་ཕྲ་ཕུང་དམར་པོ་མང་སྐྱོན་(plethora)བཅས་ལ་ཕན།ཙོང་དམར་པོ་ནི་གོང་ལྟར་འཇུ་དཀའ་ཡང་བྱེད་ནུས་ཅན་ཞིག་ཡིན། ངོ་བོ་བསིལ་བའི་རང་བཞིན། དེ་ཡིས་གཉིད་འཕེལ་བ། རང་རེའི་གསོ་བ་རིག་པ་ལས་བཤད་རྒྱུད་ལེའུ་བཅུ་དྲུག་པ་འཚོ་བ་ཟས་ཀྱི་སྐབས། ཙོང་སྒོག་གཉིད་འཕེལ་ཟས་ལེན་བད་རླུང་སེལ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་གཅིག་མཚུངས་ལྟ་བུ་མཐོང་། fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\nདེ་ཡང་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་སྨན་མང་པོ་ཞིག་ནི་ཙོང་ལས་གྲུབ་པ་ཤ་སྟག་ཡིན། གཤམ་དུ་དེ་དག་དཔེར་མཚོན་ཙམ་ཞིག་བཀོད་ན། དབང་རྩའི་ཟུག་གཟེར་ནད་དང། ཆུ་སྐྲངས་དམུ་ཆུའི་རིགས། རྨ། རྣག་སྐྲན་བཅས་ཀྱི་ནད་ལ་ཙོང་བཙིར་ནས་ཁུ་བ་འདོན་པ། ཁུ་བ་དེ་སྐྱོ་མའམ་ལྡེ་གུར་བཟོས་རྗེས་ཀེ་ལའི་ངང་ལག་གི་ལོ་མ་བསིལ་པོའི་ནང་དུ་ཉར་ཚགས་བྱེད། དེ་རྗེས་སྐྱོ་མ་དེ་ཚ་པོ་བཟོས་ནས་དགོང་མོ་མ་ཉལ་གོང་དུ་ན་ཟུག་གང་དང་ནད་གཞི་གང་ཡོད་སར་རྨ་རས་ཀྱིས་བསྐུ་བྱུག་བྱེད་ན་སང་ཞོགས་སྔ་པོ་ཕལ་ཆེར་མངོན་སུམ་དུ་དྲག་སྐྱེད་བྱུང་བ་མཐོང་ཐུབ། སྤྱིར་པགས་པར་ནག་ཐིག་དང་གྲོ་ཐིག སྨེ་བ་སོགས་དོན་ན་པགས་པ་མི་མཛེས་པར་གྱུར་བ། གལ་ཏེ་ངོ་གདོང་ལ་གྲོ་ཐིག་དང་ནག་ཐིག་སྨུག་ཐིག་སོགས་འབྱུང་བའི་གནས་ལ་ཙོང་གི་ཁུ་བ་བྱུག་ན་ཐོར་པ་རྣམས་མེད་པ་ཆགས། དེར་བརྟེན་ཙོང་ནི་མཛེས་བཟོའི་བྱུག་རྫས་ཀྱི་ནུས་པ་སྐྱེད་མཁན་ཡག་ཤོས་ཞིག་ཡིན། ལྟོ་བར་རླུང་གིས་འཁྱིལ་ཞིང་དམིགས་བསལ་ན་ཟུག་སྐྱེད་པ། སྦོས་ནད་བཅས་ལ་ཙོང་ཁུ་སོས་པ་དང་། ཤིང་ཚ་ཏོག་ཙམ། དེར་ཚྭ་སེན་མོ་གང་ཙམ་རྒྱབ་ནས་འཐུང་ན་ཕན།སྣ་ནས་སྣ་ཁྲག་འཛག་པའི་རིགས་ལ་ཙོང་ཁུའི་དྲི་མ་སྣུམ་པ་དང་ཐིག་པ་བླུག་པ། ཚེའི་རིག་བྱེད་(Ayurveda)ཀྱི་རྩོམ་པ་པོ་ཧ་རི་ཏ་(Harita)ཁོང་གིས་ཙོང་གི་ལོ་མའི་ཁུ་བ་དེ་ཕན་རླབས་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཡིན་འདུག་ཅེས་མྱོང་བས་གསུངས། གཉིད་ཡེར་བའི་ནད་པར་(insomnia)ཙོང་རྗེན་པ་གང་ཞིག་ཙོང་དྲི་ཆེན་པོ་ཡོད་པའི་རིགས་བཟའ་བ་དང་། ཡང་ན་ནད་པའི་མཇིང་པར་བསྡམ་པ། དེ་བཞིན་མགོ་གཟེར་བཅོས་ཐབས་ཆེད་ཙོང་ཁུ་བཙིར་རྗེས་རྐང་མཐིལ་གཉིས་ལ་བྱུག་དགོས། ཕོ་བར་ན་ཟུག་ཚབས་ཆེན་བྱུང་བའི་ནད་ལ་སྐམ་སྲེག་བཏང་བའི་ཙོང་ཁུ་བཙིར་བ་དང་། དེར་ཚྭ་སེན་མོ་གང་ཙམ་རྒྱབ་རྗེས་འཐུང་དགོས། མཇིང་སྐེ་སོགས་ལ་འབྱུང་བའི་ལྦ་བ་ལ་ཙོང་གི་ཕྱེ་མ་བྱུག་དགོས། མི་གང་ཞིག་ལ་བཙན་གནོན་གྱི་ཐ་མ་ཁ་(tobacco)སོགས་ཉལ་ཐ་རིགས་འཐེན་བཅུག་པའི་ཐ་མ་ཁའི་དུག་ཕོག་ན་ལམ་སེང་ཙོང་རྡོག་བཙིར་བའི་ཁུ་བ་ཐུར་མ་གཉིས་ཙམ་འཐུང་བཅུག་ན་དྲག་སྐྱེད་འབྱུང་བར་བརྗོད། ཕོ་བའི་མེ་དྲོད་ཀྱི་འཇུ་སྟོབས་ཞན་པ་དང་། མཚེར་པ་རྒྱས་པ། མཁྲིས་ནད་བཅས་ལ་ཙོང་དང་ཚུའུ་སྨན་སྣ་གཉིས་ལྷན་དུ་བཙོས་རྗེས་བཟའ་དགོས། དེ་བཞིན་དྲི་འགག་(constipation)སྲུང་ཐབས་ལ་ཙོང་རྡོག་ཆེ་ཆུང་འབྲིང་ཙམ་གསུམ་དང་ད་ཏྲིག་ལོ་མ་ལག་པའི་ཁུ་ཚུར་ཙམ་གཉིས་ལྷན་དུ་དང་ག་འབྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཟས་སྤོད་སྐྱུར་མོའམ་ལྗགས་སྐྱུར་(chutney)གཡོ་སྦྱོར་བྱས་རྗེས་ཟས་ལྟར་བཟའ་དགོས། པགས་ནད་ཟ་ཀོང་ངམ་ཟ་འཕྲུག་ཆེ་བའི་རིགས་ལ་ཙོང་གི་ཕྱེ་མར་ཨ་རག་དང་ལྷན་དུ་བྱུག་ན་དྲག་སྐྱེད་ཡོང་ཐུབ། དེ་བཞིན་གྲུམ་བུ་དང་། རུས་ཚིགས་མི་བདེ་བ། སྤྱི་བཏང་ཟ་འཕྲུག་རིགས། ཚ་ཤར་རྒྱབ་པ། ནད་རིགས་ཆུང་ཆུང་རིགས་ལ་ཙོང་གི་ཁུ་བ་དང་ཡུངས་སྣུམ་(mustard oil)གཉིས་སྲེ་སྦྱོར་བྱས་རྗེས་ནད་རིགས་གང་བྱུང་སར་བསྐུ་མཉེ་བྱེད་དགོས། མ་ཟད་སོ་རྙིལ་གྱི་གཉན་ཁ་རྒྱས་པའི་རིགས་ལ་ཙོང་ལ་ཚྭ་ཅུང་ཟད་བཏབ་རྗེས་ཁར་ལྡད་པའམ་མུར་ན་ཕན། ཙོང་གི་ཁུ་བས་པགས་ནད་སོགས་ལའང་ཕན། དཔེར་ན་སྲིན་ཐོར་དང་ཐོར་པ། གཉན་འབུར། སྐྲངས་སྦོས། ལྦ་བ་བཅས་ལ་ཙོང་དུམ་བུར་བཏང་ནས་ཞུན་མར་བཏབ་རྗེས་བསྐུ་མཉེ་བྱས་ན་ཕན་རླབས་ཆེན་པོ་ཡོད་པར་གསུངས། ཙོང་ནི་གློ་ཡུའི་གཉན་ཚད་རྙིང་པ་དང་། ཆམ་ནད། ཆམ་ནད་རྙིང་པ། ཚ་བའི་ནད་རིགས་འདྲ་མིན་བཅས་ལ་ཕན་ནུས་ལྡན་ཞིང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྨན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་འདུག གཞན་ཡང་རྒྱུ་གཟེར་དང་བཟོད་དཀའ་བའི་ནད་རིགས། ལྟོ་བའི་ཟུག་གཟེར། སྟོབས་སྐྱེད་ག་པ་(vitamin c)མ་འདང་བའི་ནད་རིགས། དཔེར་ན་སོ་རྙིལ་སྙི་མོར་གྱུར་ཞིང་ཁྲག་འཛག་པ་བཅས་ལའང་ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་ཡོད། དེ་མིན་ཙོང་གིས་ཕོ་མོའི་འཁྲིག་སྤྱོད་ལ་སྐུལ་མ་བྱེད་པ། བུད་མེད་རྣམས་ལ་མཚོན་ན་ཙོང་རྡོག་རྗེན་པ་ཞིག་བཟའ་ཐུབ་ཚེ་ཟླ་མཚན་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་འབབ་ཐུབ་པའི་ཁེ་ཕན་ཡོད། པགས་པར་ལྕགས་སོགས་མཚོན་གྱིས་བདར་བའམ་ཡང་ན་དུག་ལྡན་སྲིན་པོས་སོ་རྒྱབ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚ་ཟུག་ན་ཟུག་ཆེ་བའི་ནད་ལ་ཙོང་གི་ཁུ་བ་བཏུང་ཐུབ་ཚེ་ན་ཟུག་ཚ་ཟུག་རྣམས་ཞི་འཇམ་དུ་གཏོང་ཐུབ། fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\n1. རྣ་བའི་ནད། Dsease of earfH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\nརྣ་བར་ཟུག་གཟེར་འབྱུང་ན་ཙོང་དཀར་པོ་ཆེན་པོ་ཞིག་མེ་རོ་ཚ་པོའི་ནང་སྲེག་པའམ་ཡང་ན་མེ་སྡེར་(fireplate)དུ་པུར་ཐལ་བཏང་རྗེས་ཕྱིའི་ཤུན་སྐོགས་སྲབ་པོ་རྣམས་བཤུས། དེ་ནས་ཙོང་རྡོག་ཚ་པོ་དེ་བཙིར་ནས་ཁུ་བ་འདོན་པ་དང་། ཁུ་བ་དེ་རྣ་སྨན་བྱས་ནས་རྣ་བར་བླུགས་པ་དང་རྣ་བའི་མཐའ་འཁོར་དུ་བྱུག་པ་སོགས་བྱེད་དགོས། གལ་ཏེ་རྒྱ་སེའི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཆབ་(rose water)དང་ཚུའུ་སྨན་ན་(venegar)གཉིས་མང་ཉུང་མཉམ་པ་ལྷན་དུ་སྲེ་སྦྱོར་བྱེད། དེ་དྲོད་འཇམ་བཟོས་རྗེས་རྣ་བའི་ནང་ཐིགས་པ་འགའ་ཞིག་བླུགས་ན་ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་ཐོན་ཐུབ། རྣ་བ་ནས་མུ་མཐུད་རྣག་དང་། རྣག་ཁུ་འཛག་པ་ཡིན་ན་སྲིན་བལ་(cotton)གྱིས་རྣ་བ་གཙང་མ་བཟོས་རྗེས་རྣ་བའི་ནང་ཙོང་ཁུ་ཐིགས་པ་གསུམ་བཞི་རེ་ཉིན་ལྟར་བླུགས་དགོས། རྣ་བའི་ནད་དྲག་སྐྱེད་མ་བྱུང་བར་ཟླ་ངོ་མང་པོ་འདས་ཤིང་རྙིང་པ་གྱུར་པ་དག་ཀྱང་སེལ་བའི་ནུས་པ་ཡོད། འདིར་དམིགས་བསལ་ནད་པའི་ལུས་སྟོབས་སྲུང་བྱེད་འཚོ་བཅུད་དང་ལྡན་པའི་ཟས་རིགས་རྣམས་བསྟེན་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་བྱེད་དགོས། རྣ་བའི་ནད་པ་ལ་ཟས་རིགས་གལ་ཆེ་ཤོས་གཅིག་ནི་ཙོང་རྗེན་པ་བསྟེན་རྒྱུ་དེ་ཡིན། དེ་ལྟར་མུ་མཐུད་ལག་སྟར་བྱེད་པ་དང་ཙོང་ཁུ་རྣ་བའི་ནང་དུ་ཡུན་རིང་བླུགས་ན་དྲག་སྐྱེད་འབྱུང་ཐུབ། fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\n2. འཁྲུ་སྐྱུགས། (Cholera)fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\nའཁྲུ་སྐྱུགས་ཀྱིས་བཏབ་པའི་ནད་པར་ཙོང་ཁུ་མ་ཤ་སི་(mashas)དྲུག་པ་དང་། སི་པན་(chilli)སྐམ་པོ། ག་པུར།(camphor) ངང་ལག་(banana)ནས་བཏོན་པའི་ཁུ་བ་བཅས་སྲེ་སྦྱོེར་བྱས་རྗེས་སྐར་མ་བཅོ་ལྔའམ་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ཀའི་བར་མཚམས་རེ་ནས་བསྟེན་དགོས། དེས་ཞེ་མེར་ལངས་པ་དང་སྐྱུགས་པ། དེ་བཞིན་འཁྲུ་བའི་རིགས་དང་། ལུས་པོར་རྩ་འཆུས་པ་བཅས་ལ་ཕན།fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\n3. བཤལ་ནད་དང་རྒྱུ་ཚད། Diarrhea and DysenteryfH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\nབཤལ་ནད་དང་རྒྱུ་ཚད་ཕོགས་ན་ཐོག་མར་འཁྲུ་སྨན་ཚ་གྲང་སྙོམས་པོ་ཞིག་གིས་ལྟོ་བ་གཙང་བཟོ་བྱེད་དགོས། དེ་རྗེས་ཙོང་བཟའ་བཅུག་པའམ་ཡང་ན་བྱེ་མ་ཚ་པོའི་ནང་དུ་ཙོང་རྡོག་སྐམ་སྲེག་བཏང་བ་གཅིག་དང་ཉལ་ཐ་སྲོ་མ་ནག་པོ་(Opium )ཞེས་ཚེའི་རིག་བྱེད་(Ayurveda)དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པའི་སྐྱུགས་སྨན་དང་ཟུག་གཅོག་སྨན་དང། ཡང་ན་ཙོང་ཁུ་མ་ཤ་སི་དྲུག་པའི་ (six mashas of the onion juice)སྟེང་དུ་གོང་གི་སྲོ་མ་ནག་པོ་(opium)བསྣན་ནས་ནད་པར་ཉིན་རེ་ཐུན་གཉིས་གསུམ་རེ་གཏོང་དགོས། དེ་བཞིན་ཙོང་རྡོག་དུམ་བུར་དུམ་བུར་གཏུབ་ཞིང་ཆུར་ཐེངས་བཞི་ལྔ་ཆུ་བཤལ་བཏང་ནས་བཟའ་བའམ་ལྕགས་སྣོད་ཅིག་ཏུ་ཞོ་དང་མཉམ་དུ་སྲེ་སྦྱོར་བྱས་རྗེས་བསྟེན་དགོས། དེས་རྒྱུ་ཚད་འཇོམས་ཐུབ། སྐབས་དེར་འབྲས་དང་། ཞོ། བྱེ་མ་ཀ་ར་ལས་བཟོས་པའི་ཁཎྜ་འམ་ལྡེ་གུ་(sugar candy) སོགས་ཀྱི་ཟས་རྣམས་བསྟེན་པ་ཡིན་ན་རྒྱུ་ཚད་ཚབས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱང་ཉིན་གསུམ་གྱི་ནང་འཚུད་དུ་དྲག་སྐྱེད་ཡོང་ཐུབ། fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\nདང་པོ། དྲི་ཆུ་འགག་པའམ་བབ་དཀའ་བ། ཡང་ན་དྲི་ཆུ་བབས་ཀྱང་ཐིག་པ་ཙམ་ལས་མི་འབྱུང་བའི་ནད་པ་ལ་བྱེ་མ་ཚ་པོའི་ནང་དུ་སྲེག་པའི་ཙོང་ཞིག་དུམ་བུར་བཏང་རྗེས་ལྒང་བུའི་ཐོག་ཏུ་བཅིང་ན་ནམ་རྒྱུན་ལྟར་དྲི་ཆུ་འབབ་ཐུབ། ལྒང་པའི་ནང་དུ་རྡེའུ་སྐྲན་བསགས་ན་ཙོང་རྡོག་དུམ་བུ་བཏང་རྗེས་ཆུར་བཀྲུ་བ་དང་། དེ་ནས་ཙོང་ཁུ་(onion juice)ཏོ་ལ་(tola)གཉིས་ཙམ་ཉིང་ཁུ་འདོན་པ། དེའི་སྟེང་དུ་བུར་ཤིང་ཁུ་བའི་ལྡེ་གུ་(sugar candy)ཏོ་ལ་(tola)ལྔ་བསྣན་རྗེས་ཆུ་ལྟར་བཏུང་དགོས། དེ་ལྟར་རྒྱུན་རིང་སྔ་དགོང་གང་རུང་ལ་བསྟེན་ཐུབ་ན་ལྒང་པའི་རྡོ་རྣམས་དུམ་བུ་འཐོར་བའམ་ཞིབ་ཞིབ་གྱུར་ནས་དྲི་ཆུ་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་འབབ་ཐུབ། ལྷག་པར་དུ་དེ་སྟེང་དུ་གཙང་བཟོ་བྱས་པའི་ཡབཀྵ་ར་(Alkali)༼ནས་སྔོན་པོ་དེ་མེ་ལ་བསྲེགས་ནས་ཞག་ཏུ་ལོན་པའི་ཐལ་བ་དེའི་ཁར་ཆགས་པའི་བ་ཚྭ་འདྲ་བ་༽དང་། ཟེ་ཚྭ། ཐལ་ཚྭ་རྣམས་བསྲེ་སྦྱོར་བྱས་རྗེས་བསྟེན་པ་ཡིན་ན་ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་ཡོད། fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\n5. གཞང་འབྲུམ། pilesfH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\nགཞང་འབྲུམ་རིགས་ལ་ཙོང་རྡོག་གི་པགས་པ་སྲབ་མོ་བཞར་ཞིང་གཙང་མ་བཟོ་བ་དང་། དེ་ཉི་མར་སྐམ་སྲེག་བཏང་རྗེས་བ་ཕྱུགས་ཀྱི་འོ་མས་ལེགས་པར་རྔོས། དེ་ནས་ཏོ་ལ་(tola)གཅིག་ལ་ཏིལ་འབྲུ་(sesame seed)དཀར་པོ་ཏོ་ལ་དོ་བསྣན་ནས་སྲེ་སྦྱོར་བྱེད་པའི་སྨན་དེ་ཞོགས་པ་བསྟེན་པ་དང་། དེའི་མཉམ་དུ་བ་ཕྱུགས་ཀྱི་འོ་མ་ཤེལ་ཕོར་གང་རེ་འཐུང་ཐུབ་ན་ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་ཐོན། གལ་ཏེ་གཞང་འབྲུམ་ཇེ་སྡུག་ཏུ་སོང་ནས་ཟུག་གཟེར་ཆེན་པོ་བཏང་ན་ཙོང་རྡོག་པོ་གཉིས་བྱེ་མ་ཚ་པོའི་ནང་ཕྱེད་ཀ་ཙམ་སྲེག་ཏེ་ཕྱིའི་ཤུན་སྐོགས་སྲབ་མོ་རྣམས་མེད་པར་བཟོ་དགོས། དེ་ནས་རྩམ་པ་ལྟར་ཕྱེ་མ་འཐག་པ་དང་། དེ་ཐང་ཆུ་དང་ལྷན་དུ་སྲེ་སྦྱོར་བྱས་ནས་སྐྱོ་མ་ལྟ་བུ་སྦྱོར་དགོས། དེ་རྗེས་རིལ་བུ་ཆུང་ཆུང་ཞུན་མར་(ghee)གྱིས་བརྔོས་ཏེ་གཞང་ལ་བྱུག་དགོས། དེས་འཕྲལ་དུ་དྲག་སྐྱེད་འབྱུང་གི་ཡོད། གཞན་ཡང་གཞང་འབྲུམ་ཁྲག་འཛག་པའི་རིགས་ལ་ཙོང་རྡོག་དཀར་པོའི་ཁུ་བ་ཏོ་ལ་བཅུ་དང་། བུར་ཤིང་གི་ཁུ་བའི་ལྡེ་གུ་(sugar candy)བསྣན་རྗེས་ཉིན་རེ་ཐེངས་གཅིག་གཉིས་རེ་བསྟེན་པ་ཡིན་ན་ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་ཐོན་ཐུབ། fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\nརྒྱ་གར་ཚེའི་རིག་བྱེད་(Ayurveda)ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཆེན་མོ་ཅརཀ་(charak)ལས་སྣ་ཁྲག་འཛག་པ་སོགས་ལུས་པོར་ཁྲག་ཤོར་རིགས་ལ་ཙོང་དཀར་པོ་ཞིག་འོ་མའི་ནང་དུ་བཀྲུ་ཞིང་གཙང་མ་བཟོས་རྗེས་བཟའ་དགོས་པའི་སློབ་སྟོན་གནང་འདུག ཚེའི་རིག་བྱེད་(Ayurveda)ཀྱི་གཞུང་ལུགས་སུཤྲུཏ་(Sushurta)བཅས་ཀྱི་ནང་དུའང་ཙོང་དཀར་པོ་དེས་ཁྲག་འཛགས་རྣམས་འགོག་ཐུབ། ཅརཀའི་གཞུང་དུ་ཙོང་དང་ལྷན་དུ་ཤ་ཚལ་སོགས་ལས་བཟོས་པའི་ཐང་། ཡང་ན་ཙོང་རྐྱང་པ་བསྟེན་པ་ཡིན་ན་ཁྲག་ཤོར་ཚབས་ཆེན་རིགས་ལ་ཕན་རླབས་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཐུབ་པ་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་འདུག དེ་མིན་ཁྲག་གི་སྐྱ་རྦབ་(anaemia )ལ་ཙོང་གི་ཁུ་བ་ཏོ་ལ་ལྔའི་སྟེང་བུར་ཤིང་གི་ཁུ་བའི་ལྡེ་གུ་(sugar candy)ཏོ་ལ་གཅིག་དང་གོ་སྙོད་དཀར་པོའི་འབྲུ་ཀི་ལོ་གཅིག་བཅས་བཏབ་སྟེ་ཉིན་ལྟར་བཏུང་བར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས་ཚུལ་ཡང་གསུངས། གལ་ཏེ་སྣ་ནས་སྣ་ཁྲག་འཛག་པ་ཡིན་ན་སྣ་སྨན་ཞིག་དང་ལྷན་དུ་རའམ་ཡང་ན་བ་ཕྱུགས་ཀྱི་ཞུན་མར་ལ་སྲེག་པའི་ཙོང་ཅིག་སྤྲད་ན་ཕན་ནུས་ཆེན་པོ་ཡོང་ཐུབ། དེ་འདྲའི་བཅོས་ཐབས་རྣམས་ནི་ཧརིཏ་སཾཧིཏྰ་(Harita samhita)དང་ཅརཀ་སཾཧིཏྰ་(charak samhita) གཉིས་ཀྱི་གཞུང་དུ་བསྟན་ཡོད་ཚུལ་ཡང་གསུངས། fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\n7. དབུགས་འབྱིན་རྔུབ་ཀྱི་ན་ཚ། Respiratory disorderfH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\nསྤྱིར་བཏང་གློ་རྒྱག་པ་དང་ཆམ་ནད། བེ་སྣབས་ཀྱི་འགག་པ། གློ་གཅོང་རིགས་ལ་ཙོང་གི་ཐང་སྨན་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ན་ཕན་ལུགས་གསུངས། ཙོང་གི་ཐང་སྨན་དེ་གཙོ་བོ་ཆུ་ལི་ཌར་(litre)བཞི་བཅུ་ཙམ་གྱི་སྟེང་ཙོང་ཁུ་མ་ཤ་སི་དྲུག་པ་བསྲེ་ཞིང་བཞི་ཆ་གཅིག་ཙམ་ཐིམ་པར་བསྐོལ་རྗེས་ཙོང་གི་ཐང་སྨན་ཞེས་འབྱུང་གི་ཡོད། ཚེའི་རིག་བྱེད་(Ayurveda)ཀྱི་སྨན་གཞུང་ཅརཀ་(charak )ལྟར་བྱས་ན་ཙོང་གི་ཁུ་བའི་སྣ་སྨན་ལྟར་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ན་སྐྱིགས་བུའི་(hiccup)ན་ཚ་ཚབས་ཆེན་རྣམས་འཇོམས་པའམ་དྲག་སྐྱེད་གཏོང་ཐུབ་ཅེས་གསུངས་འདུག དེ་བཞིན་རྣམ་པར་གྱུར་བའི་མཁྲིས་པའི་རྐྱེན་པས་དབུགས་མི་བདེ་བ་(asthma)བྱུང་ན་ཙོང་ཏོ་ལ་གཉིས་ཙམ་དུམ་བུར་བཏང་ཏེ་སྦྲང་རྩི་ལྷད་མེད་ཅིག་གི་ནང་དུ་སྦང་དགོས། དེ་ནད་པར་ཉིན་བཞི་བཅུར་ཞོགས་པ་ས་ལ་ཉི་འོད་མ་ཕོག་སྔོན་ལ་བསྟེན་ན་དྲག་སྐྱེད་བྱུང་བར་ཐེ་ཚོམ་སྤུ་ཙམ་མེད། རྒྱུན་ལྡན་དབུགས་གཏོང་དཀའ་བ་དང་དབུགས་འཚང་གི་ནད་བཅས་ལ་ཙོང་གི་ཁུ་བ་དང་ལིམ་བུའི་ཁུ་བ། བུམ་པ་མེ་ཏོག་(cinerea )གི་ཉིང་ཁུ་རྣམས་ཏོ་ལ་བཞི་བཅུ་རེ་དང་། རི་སྐྱེ་སེ་འབྲུའི་(wildpomegranate )ཤུན་སྐོགས་ཕྱེ་མ་ཏོ་ལ་ཉེར་ལྔ། གུལ་ཁཎྜ་ (gulkhand)ཏོ་ལ་ཉི་ཤུ སྒ་སྐྱའི་(ginger)ཕྱེ་མ་ཏོ་ལ་གཉིས། ལྷད་མེད་པའི་སྦྲང་རྩི་ཏོ་ལ་བཅོ་ལྔ་བཅས་དཀར་ཡོལ་དུ་བསྲེ་སྦྱོར་ལེགས་པར་བྱས་རྗེས་སྔ་དགོང་གཉིས་ལ་ཏོ་ལ་གཅིག་རེ་ཟས་པ་ཡིན་ན་ཕན་ནུས་མྱུར་པོ་ཐོན་ཐུབ། བྱེ་བྲག་དབུགས་འཚང་ནད་ལ་རིར་སྐྱེས་པའི་ཙོང་གི་དམིགས་བསལ་ཕན་ནུས་ཐོན། ལྕགས་ཐལ་དང་ཙོང་གཉིས་པོ་ལྷན་དུ་སྦྱོར་བའི་སྨན་དེས་གློ་སྟུད་མར་འབྱུང་བའི་དབུགས་ཀྱི་ནད་དང་། གློ་བའི་ནད་མང་པོར་བེད་སྤྱོད་བྱེད། ཡང་སྐད་འཛེར་ན་ཙོང་ཞིག་མེར་སྲེག་རྗེས་ཁུ་བ་འདོན་དགོས། ཐོག་མར་ནད་པར་ཚྭ་ལ་(borax)གཉིས་དང་། དེ་ནས་གོང་གི་ཙོང་ཁུ་དེ་སྤྲད་ན་སྐད་རྒྱུན་ལྡན་ལྟར་ཐོན་ཐུབ།གློ་བར་ན་ཚ་བྱུང་ན་ཙོང་ཁུ་མ་ཤ་སི་དྲུག་པ་དང་གསུམ་པའི་ལྷན་དུ་སྦྲང་རྩི་དང་ཞུན་མར་གཉིས་པོ་སྔ་དགོང་གཉིས་ལ་བསྟེན་དགོས། དེའི་མཉམ་དུ་བྱེ་མ་ཀ་ར་བསྲེས་པའི་འོ་མ་ལི་ཌར་ཕྱེད་ཀ་དགོང་མོ་མ་ཉལ་གོང་བསྟེན་དགོས། གཞན་ཡང་ཚྭ་དང་ལྷན་དུ་ཙོང་རྗེན་པའམ་ཡང་ན་ཙོང་ཁུ་རྣམས་བཟའ་བཏུང་བྱས་ན་གློ་ནད་ཊི་བྷིའི་(TB)ནད་འབུ་རྣམས་གསོད་ཐུབ་པའང་འགྲེལ་བརྗོད་གནང་འདུག། །།fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\n– མཆན། Dr.K.H. Krishnamurthy ལགས་ཀྱིས་བརྩམས་གནང་བའི་Traditional Family Medicine (སྲོལ་རྒྱུན་ཁྱིམ་ཚང་གི་སྨན།) ཞེས་པའི་དཔེ་དེབ་ནས་སྙིང་བསྡུས་ཤིག་བསྒྱུར།fH6རྨ་ཡུལ་ཁྲི་ཀའི་ཤེས་རིག་གླིང་།\n京ICP备2022012493号 QQ: 406771696


ཡོངས་འཛིན་གྱིས་འཚོལ་བཤེར་བྱས་པའི་འབྲེལ་ཡོད་བཙལ་འབྲས་ཕལ་ཆེར72ཡོད། བཙལ་ཡུན་སྐར་ཆ 0.243 ཡིན།\n§ÈN-]CC T-shirt || My new T-shirt was made in Shanghai. E]Ã-§ÈN-]CC-Cc_-T-N‰-ÄE-d]‰-<- MÈP-´‰N-qc, ...2residence; 3location || 1The company’s base is in Shanghai. AÿE-\_…]Ã-CPc-CZ…-ÄE-d]‰-P-^ÈN, 2My residence...EÈCc-`c-MC-F…-]x-_…E-, UWÈ-EÈc, sea level || Shanghai is onlyafew meters above sea level. ÄE-d‰-\nརྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 上海市杨浦区业余大学 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Shanghai Yangpu Spare-time University(Shanghai Yangpu District Community College བཙུགས་ལོ། སྤྱི་ལོ1958ལོ། རིགས་དབྱེ། གཞུང་བཙུགས་སློབ་ཆེན། གཙོ་གཉེར་སྡེ་ཁག\nགངས་ལྗོངས་ཉི་གཞོན། ཧྲང་ཧའེ་ལྟེ་བའི་ཐོག་ཁང་ཆེན་མོShanghai Towerནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཧྲང་ཧའེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཐོ་རིམ་ས་རྟགས་ཅན་གྱི་ཐོག་ཁང་ཆེན་མོ་  འཛམ་གླིང་ན་སྐད་གྲགས་ཡོད་པའི་ཧྲང་ཧའེ་ལྟེ་བའི་ཐོག་ཁང་ཆེན་མོ།_ མདུན་ངོས། སྐབས་དོན་གསར་འགྱུར།\nཧྲང་ཧའེ་ལྟེ་བའི་ཐོག་ཁང་ཆེན་མོShanghai Towerནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཧྲང་ཧའེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཐོ་རིམ་ས་རྟགས་ཅན་གྱི་ཐོག་ཁང་ཆེན་མོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དེའི་ཇུས་འགོད་མཐོ་ཚད་དེ་ཉེ་འགྲམ་གྱི་ཧྲང་ཧའེ་གོ་ལའི་དངུལ་རྩའི་ལྟེ་གནས་ལས་བརྒལ་ཡོད། ཧྲང་ཧའེ་ལྟེ་བའི་ཐོག་ཁང་ཆེན་མོའི་ལས་གཞིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་433954ཡོད་པ་དང་།\nthe part. The A-list actress stuns in sapphire at the Shanghai International Film Festival པྲ་དྲ། མི་སྣ། ཕབ་ལེན། སྣ་ཚོགས། ཆེད་བསྒྲིགས། གཞུང་ལུགས། དཔྱད་བརྗོད། གློག་བརྙན་ཁང་། མདུན་ཤོག\nstuns in sapphire at the Shanghai International Film Festival in China on June 23, 2013.0ས་ག་ཟླ་བར་བལྟ་རྒྱུའི་གློག་བརྙན༼ བུདྷ ༽ དཔྱད་མཆན་ཡོད།0Edward 2014-12-03 16:15:56 Could you tell\npaper SIIC,aunit of Shanghai Industrial Holdings Ltd (SIHL), said on Monday it was selling 3.1 ས་ག་ཟླ་བར་བལྟ་རྒྱུའི་གློག་བརྙན༼ བུདྷ ༽ དཔྱད་མཆན་ཡོད།0Jaden 2015-12-02 16:56:15 We're at university\nརྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 上海电子信息职业技术学院 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Shanghai Technical Institute of Electronics Information བསྡུས་མིང་། （STIEI）ཧྲང་ཧའེ་གློག་རྡུལ་ཆ་འཕྲིན་སློབ་གླིང་། བཙུགས་ལོ། སྤྱི་ལོ1959ལོ། རིགས་དབྱེ། གཞུང་བཙུགས་སློབ་ཆེན།


རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཏེ་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་ཀརྞའི་བྱུང་རབས་ལ་དཔྱད་པ། | ཀྲུང་གོ་བོད་ཀྱི་དྲ་བ།\n2019-08-07 11:26:59 ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ། གཡང་མོ་མཚོ། ཀློག་གྲངས།\n[ནང་དོན་གནད་བསྡུས།］ རྩོམ་འདིར་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་དེ་ཉིད་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་བྱུང་བ་དང་བར་དུ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་འགྲིབ་ཇི་འདྲར་གྱུར་བའི་དོན་ལ་དཔྱད་ཡོད་ཅིང་། བོད་དུ་གྲགས་དང་མ་གྲགས་པའི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་འབྲེལ་ཡོད་གཏམ་རྒྱུད་དག་གི་གུང་ཅུང་ཟད་བསྒྲིགས་ནས། དེར་འཁོད་པའི་ཀརྞའི་སྒྲུང་གི་བྱུང་རབས་དང་བོད་དུ་གྲགས་ཆེ་བའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་རྒྱུད་གཉིས་ལ་ཕྱོགས་དུ་མ་ནས་གོ་བསྡུར་གྱིས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞི་འཛིན་གཙོ་བོ་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་ཕྱི་མོ་བཙལ་ནས་བསྒྲུབས་ཡོད་དོ།།\n[བརྡ་ཆད་གཙོ་བོ།] གསང་བ་ཆོས་ལུགས། རུ་པ་ཏི། ཀརྞ།\nཧིནྡིའི་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རཱ་མ་ཎའི་གཏམ་རྒྱུད་དུ་བྱུང་བ་འདི་འདྲ་ཞིག་ཡོད་དེ།① ཉིན་ཞིག་ལ་རྒྱལ་པོ་རཱ་མ་ཎའི་མཛུབ་དཀྲིས་གློ་བུར་དུ་ལྷུང་སྟེ་སའི་འོག་ཏུ་ནུབ་ནས་མི་མངོན་པར་གྱུར་བས་ཧ་ནུ་མན་ཐ་ཀླུའི་ཡུལ་དུ་མཛུབ་དཀྲིས་འཚོལ་བར་མངགས་ཤིང་། ཀླུའི་རྒྱལ་པོས་ཧ་ནུ་མན་ཐ་ལ་རཱ་མ་ཎའི་མཛུབ་དཀྲིས་དང་ཡོངས་སུ་མཚུངས་པའི་མཛུབ་དཀྲིས་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་བསྟན་ཏེ་དེ་དག་ལས་མ་ནོར་བར་ལེན་དགོས་ཚུལ་བཤད་ནས། མི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་པོ་རཱ་མ་ཎ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་བྱོན་ཚུལ་དང་རྒྱལ་པོ་རེ་རེ་ལ་མཛུབ་དཀྲིས་དེ་ལྟ་བུ་རེ་རེ་ཡོད་ཚུལ། རྒྱལ་པོ་རེ་རེ་ཚེ་ལས་འདས་ཁར་ཁོང་ཅག་གི་མཛུབ་དཀྲིས་ཀླུའི་ཡུལ་དུ་ལྷུང་སྲོལ་ཡོད་པའི་དོན་སོགས་སྨོས་ལ། མཐར་ཧ་ནུ་མན་ཐས་རྒྱལ་པོའི་མཛུབ་དཀྲིས་གང་ཡིན་པར་མ་ཤེས་པས་འུ་ཐུག་སྟེ་མི་ཡུལ་དུ་ཕྱིར་ལོག་པར་གྲགས།② གལ་ཏེ་མི་ཡུལ་དུ་རྒྱལ་པོ་རཱ་མ་ཎ་སྟོང་བྱོན་པ་དང་དེ་དག་ལ་མཛུབ་དཀྲིས་སྟོང་ཡོད་པར་བཤད་པའི་སྒྲུང་འདི་རྒྱ་གར་གྱི་རིག་གནས་དང་འབྲེལ་ཆེ་བའི་ཨེ་ཤེ་ཡའི་ཡུལ་གྲུ་དག་ཏུ་རཱ་མ་ཎའི་གཏམ་རྒྱུད་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་དོན་དང་མཉམ་དུ་སྦྱར་ན་གོ་རྒྱུ་མང་སྟེ། དར་ཚུལ་དང་གྲགས་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་ཡོངས་སུ་ཕྱོགས་མཚུངས་པ་མིན་མོད་མི་རིགས་དང་ཡུལ་ཕྱོགས་སོ་སོར་རང་རང་ལུགས་ཀྱི་རཱ་མ་ཎའི་གཏམ་རྒྱུད་མི་འདྲ་བ་རེ་ཡོད་པར་མངོན་ལ།དེ་ཡང་བོད་ལ་མཚོན་ན་ཞང་ཞུང་ཆོས་དབང་གྲགས་པའི་(1404-1469/71) 《རཱ་མ་ཎའི་གཏམ་རྒྱུད་》ནི་གྲགས་ཆེ་ཞིང་།སྒྲུང་རབས་འདི་ཨེ་ཤེ་ཡའི་ཡིག་རིགས་ཉི་ཤུ་ལྷག་ལ་བསྒྱུར་ནས་ཡུལ་གྲུ་དེ་དག་ཏུ་ཡིག་ངག་སོགས་རྣམ་པ་ཅི་རིགས་ཀྱིས་དར་ནས་ཡུལ་དེ་དག་གི་ལོ་རྒྱུས་དང་རིག་གནས། སྤྱི་ཚོགས་སོགས་ལ་དངོས་བརྒྱུད་གང་རུང་གིས་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་དང་ཐེབས་ཀྱིན་ཡོད་པས།③ ཀླུའི་རྒྱལ་པོས་རྒྱལ་པོ་རཱ་མ་ཎ་ལ་སྐྱེ་བ་སྟོང་གཅིག་བྱུང་སྟེ་མི་ཡུལ་ལ་རིམ་པར་མངའ་མཛད་ཚུལ་བསྟན་པའི་གཏམ་རྒྱུད་འདི་ཡང་ཡུལ་ཕྱོགས་ཀུན་ཏུ་རཱ་མ་ཎའི་གཏམ་རྒྱུད་ལ་འཕྲིན་ལས་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་གྱུར་བ་དང་ཤིན་ཏུ་འཕྲོད། 《རཱ་མ་ཡ་ཎ་》དང་འབྲེལ་ཆེ་བའི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ལ་དོན་འདི་སྦྱར་ན་ཡང་ཤིན་ཏུ་འབྱོར་ཏེ། ཡུལ་ཕྱོགས་དང་མི་རིགས་སོ་སོར་དར་བའི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་གཏམ་རྒྱུད་ལའང་ཡུལ་ཕྱོགས་དེ་དག་གི་ཁྱད་ཆོས་གྲུབ།④ སྐྱ་སེང་བུ་ལྔ་དང་དགྲ་ངན་དཔུང་ཚོགས་བར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ཅི་རིགས་བརྗོད་གཞིར་བྱས་པའི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ལའང་རིགས་དང་རྣམ་གྲངས་མང་དུ་མཆིས་ཤིང་། བོད་སྔ་མའི་ཤེས་རབ་དང་འགྲོགས་པའི་སྨྱུག་རྩེ་ལས་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་གཏམ་རྙིང་དག་བོད་ནས་དར་ཅིང་འཕེལ་ལ། བར་སྐབས་ཤིག་ལ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་དང་འཕྲད་དེ་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་སྒོ་མོ་རྣམ་པར་ཕྱེས་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མའི་འཆད་ལུགས་སྒོ་ཀུན་ནས་རྒྱས་པར་མཛད།\nརྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ནི་གོང་མ་རྗེའི་གདུང་རབས་ཇི་ལྟར་བྱོན་ཚུལ་གྱི་རྣམ་གཞག་དག་ལས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གདུང་ཁུངས་རྒྱ་གར་ལ་གཏུགས་ཏེ་འཆད་པའི་ཡན་ལག་ཅིག་ལ་གོ་ཞིང་། འདོད་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་གསང་བསྒྲགས་ཡང་གསང་དུ་བསྡུས་པའི་འཆད་ལུགས་གསུམ་ནི་ཉང་རང་ཉི་མ་འོད་ཟེར་(1124-1192)དང་མཁས་པ་ལྡེའུ་ལྟ་བུའི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་སྔ་མ་དག་གི་དགོངས་པ་དང་རྩོལ་བར་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པར་གྱུར། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར་དུས་རབས་བཅུ་གཉིས་པ་ཙམ་ནས་བཟུང་བོད་དུ་གྲགས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་པོའི་གདུང་ཁུངས་ཀྱི་བརྗོད་ལུགས་ལ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ།དེ་དག་ནི་《ཡི་གེ་ལྷ་གྱེས་ཅན་》ཁུངས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་བསྒྲགས་པ་བོན་ལུགས་དང་། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》ལྟ་བུ་ཁུངས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས། ལྡེའུ་ཆོས་འབྱུང་གཉིས་དང་《ཡུམ་བུ་བླ་སྒང་གི་དཀར་ཆག་འབྲིང་པོ་》ལྟ་བུ་ཁུངས་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་ཡང་གསང་ཐེའུ་རང་ལུགས་བཅས་ཡིན། དེ་ཡང་ཐ་སྙད་ཀྱི་སྐབས་སུ་བརྡའི་གྲགས་ཚུལ་དང་འཇུག་ཚུལ་ལ་དཔྱད་བྱ་མང་ཕྱིར་གནས་སྐབས་འདི་དང་ཉེ་བར་འབྲེལ་བའི་བརྡའི་འཇུག་ཡུལ་གསལ་བར་བྱ་རྒྱུ་ནི་གལ་ཆེ་བར་བསམས་ལ། གསང་བསྒྲགས་ཡང་གསང་གཙོས་པའི་ཐ་སྙད་འདི་དག་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྒྱལ་པོའི་གདུང་རབས་ཁོ་ན་དང་འབྲེལ་བར་འདོད་ན་མི་འོས་ཏེ། ཚུལ་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་འཁྲུངས་རབས་རྣམ་ཐར་ལ་བལྟས་པས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ། མི་ཤིགས་གཡུང་དྲུང་འབྱུང་གནས་རྩལ་གྱིས་མཛད་པའི་《རྒྱལ་སྲས་གུ་རུ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་མདོར་དྲིལ་བ་བསྒྲགས་པ་བོན་ལུགས་ལྟར་བསྟན་པ་བཞུགས་སོ་》བྱ་བར།⑤རེ་ཞིག་གདུལ་བྱ་ཐུན་མོང་སྣང་ངོ་རུ།། རྣམ་པར་ཐར་པ་ཕྱོགས་རེར་མཚོན་པ་ལས།། བསྒྲགས་པ་བོན་གྱི་ལུང་བྱང་ལས་བྱུང་བ།། ཆ་ཤས་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་ན་འདི་ལྟ་སྟེ།། ཞེས་པ་ལྟ་བུ་དང་ཡང་དེའི་གནས་སྐབས་གཞན་དག་ཏུ་བྲིས་པའི་གནས་ཚུལ་དག་གཞིར་བཟུང་ན།⑥རྣམ་ཐར་འདིས་བསྒྲགས་པ་བོན་ལུགས་ཀྱི་འདོད་ཚུལ་ལྟར་སློབ་དཔོན་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རིགས་རུས་གདུང་ཁུངས་འཆད་ཅིང་། དེར་བརྟེན་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བསྒྲགས་པ་བོན་ལུགས་སོགས་ནི་མཐའ་གཅིག་ཏུ་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མའི་རིགས་རུས་དང་གདུང་ཁུངས་ཁོ་ནའི་རྣམ་གཞག་ཙམ་མ་ཡིན་པར། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་དག་གི་རྣམ་ཐར་ལོ་རྒྱུས་ལའང་སྦྱོར་སྲོལ་ཡོད་པར་མངོན་ལ། ཡང་ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བྱེ་བྲག་གི་རྒྱལ་རབས་འཆད་ལུགས་ཀྱང་བོད་དུ་རྣམ་ཐར་རྩོམ་རིག་དར་བའི་སྤྱི་ཁོག་དང་འབྲལ་ཐབས་མེད་ཅིང་། བསྟན་པ་ཕྱི་དར་ལ་རྣམ་ཐར་འབྲི་སྲོལ་ཤིན་ཏུ་དར་ཆེ་བར་གྱུར་བ་འདིས་རྒྱལ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་འཆད་ཚུལ་ལའང་ཤན་ཤུགས་ངེས་ཅན་ཐེབས་ཡོད་པས་ཐ་སྙད་འདི་དག་གི་འཇུག་ཚུལ་འདིའི་རིགས་ཀྱིས་རྒྱལ་རབས་དང་རྣམ་ཐར་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཟབ་མོ་ཞིག་མཚོན་ཡོད་སྙམ། འདིར་བརྗོད་པའི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ནི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མའི་རྣམ་གཞག་ཁོ་ན་ལ་གོ་ཞིང་། དེ་ཡང་སྐབས་ལ་ལར་གྲགས་པ་ཆོས་ལུགས་ཞེས་སུ་གྲགས་མོད། འདིར་གཅིག་ནས་ཡོངས་གྲགས་དང་མང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུགས་ལ་བསྟུན་པ་དང་། གཉིས་ནས་རྩོམ་འདིའི་དཀྱུས་ཀྱི་སྐབས་སྐབས་སུ་ལུགས་འདིར་གསང་བ་ཞེས་པའི་མིང་ཐོགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དུ་མ་རིམ་གྱིས་ཞུ་འདོད་པ་དག་ལ་གཞིགས་ནས་དེ་ལྟར་དུ་བཞག་གོ།\nགཅིག 《ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བ་》དང་བུད་མེད་དུ་བརྫུས་པའི་རུ་པ་ཏི། གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ལ་ཡན་ལག་གི་འདོད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་མང་སྟེ། བོད་ཀྱི་མི་རྗེ་ཐོག་མ་རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ནི་གདུང་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྟེ་ཤཱཀྱ་རི་བྲག་པའི་རིགས་རྒྱུད་དམ། ཤཱཀྱ་ལི་ཙ་བྱིའམ། ཤཱཀྱ་ཆེན་པོའི་རིགས་རྒྱུད་དུ་འདོད་པའི་ལུགས་ཆེན་པོ་གསུམ་ཡོད་ལ། དེའི་དང་པོར་རྒྱལ་པོ་སྐྱ་སེང་གི་བུ་རུའམ་རྒྱལ་པོ་དམག་བརྒྱ་བའི་བུ་རུ་འདོད་པའི་ལུགས་གཉིས་དང་། གཉིས་པར་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་བུ་རུ་འདོད་པའམ་རྒྱལ་པོ་གསལ་རྒྱལ་གྱི་བུ་རུ་འདོད་པ་བཅས་རང་ལུགས་གཉིས་ཡོད་པས།རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་རྒྱུད་གང་ལ་གཏུགས་པ་ནི་ལུགས་དེ་དག་གི་རྩ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་ངེས་མོད། རྒྱལ་པོ་སྐྱ་སེང་ངམ་དམག་བརྒྱ་བ། གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོ་སོགས་གདུང་རྒྱུད་གང་དུ་འདོད་རུང་རྩ་བའི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ངེས་ཅན་གྱི་དབང་གིས་བོད་དུ་ཕེབས་པའི་རུ་པ་ཏི་བྱ་བའམ་ཁོང་གི་བུ་རྒྱུད་ཡིན་པར་འདོད་པ་ནི་《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་མང་གི་ཁས་ལེན་དུ་སྣང་བའི་དབང་གིས། རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་ཁུངས་དང་སྤྱི་ཁོག་ངེས་པར་བྱ་རྒྱུ་ནི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གསང་བ་རྟོགས་པའི་གནད་ཅིག་ཏུ་མཐོང་།\nརུ་པ་ཏིའི་སྐོར་གྱི་གཏམ་ཐོག་མ་ནི་བསྟན་འགྱུར་སྣ་ཚོགས་སྡེ་ཚན་གྱི་པོད་དང་པོར་བཞུགས་པའི་《ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པ་》ཡི་འགྲེལ་བ་《ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བ་》ཞེས་པར་གྲགས་ཤིང་།དེ་ལས། རུ་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་དཔུང་གི་ཚོགས་གཅིག་དང་བཅས་པ་གཡུལ་འགྱེད་པའི་ཚེ། བུད་མེད་ཀྱི་ཆ་ལུགས་སུ་བྱས་ཏེ་བྲོས་ནས་རི་ཁ་བ་ཅན་གྱི་རི་ཁྲོད་དུ་ཞུགས་ཏེ།གནས་པའི་རིགས་ལས་དེང་སང་ན་ཡང་བོད་ཅེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བ་འདི་ཉིད་ཡིན།⑦ 《ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བསྟོད་པ་》ནི་ལྷ་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་ལ་མཆོག་ཏུ་དད་པའི་མཐོ་བཙུན་གྲུབ་རྗེ་དང་བདེ་བྱེད་བདག་པོ་སྤུན་གཉིས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་སྲིད་པ་གསུམ་གྱི་བླ་མ་དམ་པ་ཡིན་པའི་ངེས་པ་རྙེད་དེ། མཐོ་བཙུན་གྲུབ་རྗེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བསྟོད་པ་དང་། བདེ་བྱེད་བདག་པོས་ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བསྟོད་པ་བརྩམས་ཏེ་ཐུབ་པའི་དབང་པོ་ལ་བསྟོད་པ་བྱས་པ་ལས་ཕྱི་མ་འདི་ཉིད་ཡིན་པ་དང་། དེའི་འགྲེལ་བ་《ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བ་》ནི་རྒྱ་གར་གྱི་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆས་མཛད་ཅིང་ཕྱི་དར་ལ་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་(958-1055)བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ལ། ཕྱིས་བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲི་(1227-1305)སོགས་ཀྱི་སྐུ་དུས་སུ་བསྟན་འགྱུར་དུ་བསྡུས་ནས་འཕྲིན་ལས་དར། སྟོད་འགྲེལ་འདིར་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་ནི་སྐྱ་སེང་དང་འཐབ་དཀའི་དཔུང་ཚོགས་བར་གྱི་གཡུལ་འགྱེད་དང་འབྲེལ་ནས་བྱུང་སྟེ། ཁྱབ་འཇུག་གིས་གཡོ་སྒྱུའི་ཐབས་སྣ་ཚོགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྲིད་སྒྲུབ་གཡུལ་ལ་བསྐུལ་བ་དང་། དེའི་རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུར་འཐབ་དཀའི་དཔུང་ཚོགས་བཅོ་བརྒྱད་ཡོངས་སུ་ཕམ་ནས་སྐྱ་སེང་གི་བུ་དག་རྣམ་པར་རྒྱལ་བའི་གནས་སྐབས་སུ། རུ་པ་ཏི་བྱ་བའི་འཐབ་དཀའི་དཔུང་གི་ཚོགས་གཅིག་བུད་མེད་ཀྱི་ཆས་སུ་ཞུགས་ཏེ་ཁ་བ་ཅན་གྱི་རི་ཁྲོད་དུ་བྲོས་ཤིང་དེ་དག་འཕེལ་བའི་རིགས་ལ་དེང་སང་བོད་ཅེས་བྱ་བར་གྲགས་པར་འདོད་པས། དེའི་དགོངས་གཞི་དངོས་ནི་སྔོན་རྩོད་ལྡན་གྱི་དུས་སུ་སྐྱ་སེང་སྤུན་གཉིས་སྲིད་ལ་མ་འཆམ་པར་འཐབ་པས་ན་ཕམ་པའི་ཕྱོགས་དེའི་དཔུང་ཚོགས་གཅིག་བྲོས་ཤིང་ཕྱིས་སུ་དེའི་རྒྱུད་དུ་བོད་འཕེལ་བའི་དོན་ཡིན་པར་སྣང་མོད། ཕྱི་དར་གྱི་རྗེས་སུ་བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་བསྡུ་མཁན་དག་གིས་བསྟོད་འགྲེལ་འདི་བསྟན་འགྱུར་དུ་བསྡུས་ཏེ་ཀུན་ལ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་སྡེ་རུ་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆའི་དགོངས་པ་ལ་གོ་བ་ལེན་སྟངས་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དག་ཏུའང་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་མང་དུ་འཕེལ་ཏེ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཏམ་གཙོ་བོར་གྱུར་ཏོ།།\nགཉིས། རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་རྒྱུད་གཞུང་ཤིང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས། སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆས་བསྟོད་འགྲེལ་དུ་གསུངས་པའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་དེ་ཉིད་ཕྱིས་སུ་བོད་དུ་ཇི་ལྟར་བརྒྱུད་པའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལ་མཚན་གཞི་མང་མོད། འདིར་ཡིག་ཚོགས་ལ་མ་འཛེམས་པར་གནད་ཆེ་བ་འགའ་དྲངས་ནས་སྨོས་ན། ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་》དུ། ལ་ལས་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆས་མཛད་པའི་ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པའི་འགྲེལ་བར་རྒྱལ་པོ་སྐྱ་སེང་ལ་མི་མ་ཡིན་གྱི་བུ་ལྔ་བྱུང་བའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་རིམ་པར་རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་འཁྲུངས་པར་བསྟན་ཞེས་གསུངས་ཤིང་།⑧ ནེའུ་པཎྟི་ཏ་གྲགས་པ་སྨོན་ལམ་བློ་གྲོས་(དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པའི་སྐབས་)ཀྱིས་《སྔོན་གྱི་གཏམ་མེ་ཏོག་ཕྲེང་བ་》རུ། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཆེན་པོ་འདིའི་བདག་པོར་གྱུར་བ་ནི། རི་བྲག་པ་སྐྱ་སེང་གེའི་བུ་ལྔ་ཚིགས་པ་ཡིན་པར། སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆས་མཛད་པའི་ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པའི་འགྲེལ་པ་ལས་བཤད་ཅེས་པ་ལྟ་བུ་དང་།⑨ 《རྦ་བཞེད་》དུ། འདིར་སློན་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆས་ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་འགྲེལ་ལས།རུ་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་པོ་དཔུང་དང་བཅས་པ་གཡུལ་འགྱེད་པའི་ཚེ་བུད་མེད་ཀྱི་ཆསུ་བྱས་རེ་བྲོས་ནས་ཁ་བ་ཅན་གྱི་ཁྲོད་དུ་ཞུགས་ཏེ་གནས་པའི་རིགས་ལས་དེང་སང་ན་ཡང་བོད་ཅེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་འདི་ཡིནོ་ཞེས་བསྟོད་འགྲེལ་དང་དེའི་མཛད་པ་པོའི་མཚན་དངོས་སུ་སྨོས་ཏེ་ཁུངས་སུ་བསྟན་འདུག་ཅིང་།⑩ འབྲས་སྤུངས་གནས་བཅུ་ལྷ་ཁང་ཕྱི་ར་ཅན་གྱི་ཡིག་ཆ་ཨང་107པ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཡི་གེ་《བོད་དུ་མིའི་སྐྱེ་འགྲོ་བྱུང་ཚུལ་》བྱ་བ་རུ། ཡང་མངའ་བདག་མྱང་བན་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱིས་ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་ཉི་མའི་བཅུད་ལས། རྒྱ་གར་རྒྱལ་པོ་དྲང་སྲོང་རྒྱས་པ་ཞེས་པ་ལ་བུ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོངས་དང་སྐྱ་སེང་གཉིས་བྱུང་། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་ལ་བུ་དགྲ་ངན་དང་འཐབ་དགའ་སོགས་བརྒྱ་བྱུང་། སྐྱབས་སེང་ལ་བུ་སྲིད་སྒྲུབ་སོགས་ལྔ་བྱུང་། མཆེད་རྣམས་མ་ཆམ་པས་འཁྲུགས་པའི་ཚེ་ལྷ་ཁྱབ་འཇུག་ཆེན་པོས་སྐྱ་སེང་གི་བུ་སྲིད་བསྒྲུབས་ཀྱི་གྲོགས་བྱས་ཏེ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོངས་དགྲ་ངན་དཔུང་ཆེན་བཅོ་བརྒྱད་དང་བཅས་པ་རླག་པར་བྱས་སོ། དེའི་ཚེ་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་གི་རིགས་དམག་བརྒྱ་པའི་བུ་ཆུང་ཤོས་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་འཁོར་བཅས་སྲིད་བསྒྲུབ་གྱི་དམག་གི་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག རང་གི་ཇོ་ཇོ་བསད་པའི་འཁོར་མི་བྱའོ་ཞེས་བུད་མེད་ཀྱི་ཆས་སུ་ཞུག་སྟེ་ནས་རི་གང་ཅན་གྱི་ཁྲོད་དུ་བྲོས་ནས་འདུག་པ་དེའི་རིགས་ལས་འཕེལ་ལོ་ཞེས་ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར་གྱི་ཆོས་འབྱུང་ཁུངས་སུ་མཛད་དེ་སྨོས་འདུག་པ་དང་།⑾ གྲུ་ཤུལ་དོན་དམ་སྨྲ་བའི་སེང་གེས་《བཤད་མཛོད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་》རུ་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་འཆད་སྐབས། ང་རྒྱལ་པོ་དམག་བརྒྱ་པའི་བུ་ཆུང་བ་རུ་པ་སྐྱེས་བྱ་བ་ཡིན། ངའི་ཕ་དང་ཕོ་བོ་ཐམསད་རྒྱལོ་སྐྱབས་སེང་ཀྱི་བུས་བསད། ང་ཤུགས་པ་ཡིན་ཟེར་ཞེས་ཅུང་ཞིབ་ཕྲས་བཀོད་པ་སོགས་གུང་བསྒྲིགས་ན།⑿ བོད་ཀྱི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་མང་པོར་རུ་པ་ཏི་ནི་དམག་བརྒྱ་བའི་བུ་ཡིན་པ་དང་། རང་ཕྱོགས་གཡུལ་ལས་ཕམ་སྟེ་བོད་དུ་བྲོས་པས་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོར་གསོལ་བར་བསྟན་པས། རུ་པ་ཏི་དམག་བརྒྱ་བའི་བུར་འདོད་པའི་ལུགས་གཅིག་མཆིས་ཤིང་། བསྟོད་འགྲེལ་གྱི་ལུགས་ལྟར་ན་རུ་པ་ཏི་ནི་དགྲ་ངན་འཐབ་དཀའི་དཔུང་ཚོགས་ཙམ་ལས་སྐྱ་སེང་ངམ་དམག་བརྒྱ་བ་གང་རུང་གི་སྲས་ཡིན་པར་ཞལ་མ་གསལ་བའི་ལུགས་གཅིག་མཆིས་པའི་མཚན་གཞི་ལ་ཤཱཀྱའི་རིགས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་རྒྱལ་རབས་གཙོ་བོར་བརྗོད་པའི་《ཉི་མའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐྱེ་རྒུའི་ཅོད་པན་ཉི་ཟླའི་ཕྲེང་མཛེས་》སུ། དེ་ནས་སྐྱབས་སེང་གི་བུ་ལྔས་རྒྱལ་སྲིད་ཐམས་ཅད་བཟུང་ཞིང་ཁྲིམས་འཇགས་ནས་སྐྱེ་བོ་ཀུན་ལ་ཕ་སྤུན་གྱི་ལྷག་མ་རྣམས་གར་སོང་དྲིས་པ་ན། རྒྱལ་པོ་རུ་སི་ནི་ཞེས་པ་དམག་དང་བཅས་པ་གངས་རིའི་ཁྲོད་དུ་བྲོས་སོ་ཞེས་སྨྲས་པས། འོ་ན་ད་དུང་དེ་དག་བོས་ཤིག་ཅེས་བརྗོད་པས། དེ་རྣམས་ལ་བོད་བོད་ཅེས་གྲགས་ཏེ། ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ལས་བྷོ་ཊ་ཞེས་ཟེར་རོ་ཞེས་འབྱུང་ངོ་།། དེ་ན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས། རྒྱལ་པོ་རུ་སི་ནིའི་བརྒྱུད་དང་།འཁོར་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་གི་རིགས་ལས་འཕེལ་ལོ་ཞེས་མཁས་པ་དག་བཞེད་དོ་ཞེས་འཁོད་པ་ལྟ་བུས་ཤེས་སོ།།⒀\nལོ་ཆེན་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་《ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་》བོད་དུ་བསྒྱུར་རྗེས་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དག་ཏུ་རུ་པ་ཏི་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་མང་དུ་འཕེལ་ཅིང་། དེ་ཡང་འཕེལ་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་བོད་མི་སྤྱིའི་ཁུངས་སུ་འདོད་ཚུལ་དང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཆད་ཁུངས་སུ་འདོད་ཚུལ་གཉིས་མཆིས་པ་ལས་ཕྱི་མ་ནི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་ཤིང་དུ་སོང་ཞིང་། རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་དོན་དམ་དུ་གདུང་རྒྱུད་གང་ལ་ཐུག་པའི་གནད་དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་རིགས་རུས་གདུང་ཁུངས་དང་འབྲེལ་ཆེ་བས་བོད་ཀྱི་མཁས་པའི་སྡེ་རུ་སྐྱ་སེང་གི་བུའམ་དམག་བརྒྱ་བའི་བུ་རུ་འདོད་པ་སོགས་ཡན་ལག་གི་གཏམ་ཡང་སྣ་ཚོགས་བྱུང་སྟེ་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་སྔར་ལས་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བར་མཛད་དོ།།\nགསུམ། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》དང་རྩིས་མཁན་གྱི་ལུང་བསྟན། དེ་ཡང་གོང་དུ་སོང་བ་ལྟར་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་ས་བོན་ནི་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆའི་བསྟོད་འགྲེལ་ལ་ཐུག་ཅིང་། ཕྱིས་རྣམ་གྲངས་མང་དུ་འཕེལ་བ་ནི་བོད་དུ་ནང་བའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་བོད་ཡིག་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོར་བསྒྱུར་བའི་ཡིག་སྒྱུར་གྱི་འཕྲིན་ལས་དང་། བོད་ཡིག་ཏུ་འགྱུར་རོ་ཅོག་བཀའ་བསྟན་དུ་བཞེངས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་སོགས་དང་འབྲེལ་ཚུལ་ནི་《འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་རྩ་བའི་རྒྱུད་》དང་། 《ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་》དང་《ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བསྟོད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་》ལྟ་བུས་མཚོན་པའི་བཀའ་དང་བསྟན་བཅོས་བོད་དུ་འགྱུར་བ་དག་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཏམ་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་སོང་བའི་དོན་ལ་བརྟགས་པས་ཤེས།\nསྤྱིར་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་ནི་《དེབ་ཐེར་དམར་པོ་》དང་《དེབ་ཐེར་དཔྱིད་ཀྱི་རྒྱལ་མོའི་གླུ་དབྱངས་》《རྒྱ་བོད་ཡིག་ཚང་ཆེན་མོ་》སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་གྲགས་ཅན་དག་ཏུ་འཁོད་ཡོད་མོད། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》རུ་བྲིས་པའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་ཀུན་དང་མི་འདྲ་བས་དེར་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འཆད་ཚུལ་མང་བར་མཐོང་སྟེ།ཡང་དེ་ལས་ཉེ་བར་འབྲེལ་བ་དག་ཅུང་ཟད་དྲངས་ན། ཁོང་སྤུན་གཉིས་ཡབ་རྒྱལ་པོའི་རྒྱལ་སྲིད་ལ་མ་འཆམས་པར་འཐབས་པས་རྒྱལ་པོ་སྐྱ་སེང་རྒྱལ་པོའི་དུས་སུ། རྒྱལ་པོ་དམག་བརྒྱ་བ་འཕམ་ནས་འདི་ཅིས་ལན་པ་ཡིན་རྩིས་བྱས་པས། རྩིས་མཁན་ན་རེ་རྒྱལ་པོ་ཁྱོད་ལ་སྲས་ཡ་མཚན་ཅན་ཅིག་སྐྱེ། གནམ་རིམ་པ་བཅུ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་ལྷས་སྨུ་ཐག་ལ་ཐེན་ནས་འབྱོན། དུས་ཕྱི་མ་ལ་ལྷའི་སྨུ་ཐག་རིང་པོ་ལ་འཇུས་ཏེ་བབས་ནས་བོད་ཡུལ་གངས་རིའི་ཁྲོད་རི་གླང་རུའི་ཞོལ་དུ་བོད་ཀྱི་རྗེ་རྒྱལ་བྱེད་པ་ཅིག་སྐྱེ། སྲས་དེ་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་ཁ་མ་ལ་ཤི་ཟེར་རོ་ཞེས་འཁོད།⒁ 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》ནི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་དང་བསྒྲགས་པ་བོན་ལུགས་ཀྱི་གཏམ་གྱི་ཕྱི་མོར་སོང་ཞིང་། དཔེར་ན་དེར་ཤཱཀྱ་རིགས་གསུམ་གྱི་གདུང་རྒྱུད་དང་སྲིད་པ་ཕྱྭ་དང་ཐེན་དགུའི་ལྷ། ཤེས་པ་ཅན་བཅུ་གཉིས་སོགས་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཞལ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བ་དང་། སྒོས་སུ་དེར་རུ་པ་ཏིའི་སྐོར་ལ་བསྟོད་འགྲེལ་ནས་མ་བསྟན་ལ་བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡི་གེ་གཞན་དག་ཏུའང་མི་གསལ་བའི་གཏམ་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་སྨོས་ཡོད་པ་ནི་རུ་པ་ཏི་ཉིད་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་ཁ་མར་འཆི་བའི་ལུང་བསྟན་དེ་ཉིད་ཡིན་པར་མཐོང་། ལུང་བསྟན་འདིར་དཔྱད་བྱ་མང་བས་དེ་དག་རེ་རེ་ནས་བརྟག་དགོས་ལ། རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་ཁར་ཤི་ན་ཕྱིས་བོད་ཀྱི་རྗེ་བོ་བྱེད་པའི་གཏམ་ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། བཀའ་ཆེམས་ཀྱི་གཏམ་སྔ་ཕྱི་དག་ནི་འབྲེལ་ཤིན་ཏུ་ཆགས་ལ། དེར་བོད་ལ་ཕེབས་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་སྲས་རུ་པ་ཏི་ཉིད་ཚེ་ལས་འདས་རྗེས་ལྷའི་ཡུལ་དུ་ཕྱྭ་ལྷའི་རིགས་སུ་འཁྲུངས་ནས་ཕྱིར་བོད་དུ་བྱོན་ཚུལ་བརྗོད་ཡོད་པས་མི་འགྲུབ་པའི་སྐྱོན་མེད་ཅིང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་(1504-1564/66)ནི་《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》ཡི་ཕྱི་མོ་ནུབ་ནས་དཀོན་གཉེར་གྱི་ངག་ནས་བྲིས་པས་དེའི་དཔེ་རྒྱུན་དག་མིན་ལ་དོགས་གཞི་གསུངས་འདུག་མོད།འདིའི་སྐོར་ལ་ཁོང་ཉིད་ཀྱིས། འོད་གསལ་ལྷ་ལས་བབ་དང་ཤཱཀྱ་ཡི།། རྒྱལ་རྒྱུད་ཡིན་པའང་འགལ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།། ཟས་གཙང་སྲས་དང་དགའ་ལྡན་ལྷ་གནས་ནས།། བབས་པ་འགལ་བ་མེད་པ་ཇི་བཞིན་ནོ།། ཞེས་བཀའ་ཆེམས་ཀྱིས་བཤད་པའི་རུ་པ་ཏིའི་ལུང་བསྟན་འདི་ཉིད་འཐད་ལྡན་དུ་གསུངས་ཡོད།⒂ རུ་པ་ཏི་ཉིད་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་ཁར་ཤི་བའི་རྩིས་མཁན་གྱི་ལུང་བསྟན་འདི་ནི་བཀའ་ཆེམས་འདིར་མ་གཏོགས་གཞན་དུ་ཆེར་མ་གསལ་བས་གནད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ལ།འདི་ཁུངས་ཐུབ་ཡིན་མིན་དང་འདིས་ཁུངས་གང་ལ་མཛད་པ། འདིའི་ཤུགས་ཀྱི་བསྟན་དོན་གང་ཡིན་སོགས་ཤེས་དགོས་ན། འདི་དག་ནི་ངེས་པར་དུ་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་ཡོང་ཁུངས་ཏེ་རྒྱལ་པོ་སྐྱ་སེང་དང་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གི་གཏམ་རྒྱུད་སྔ་ཕྱི་ཆ་ཚང་བར་འཁོད་པའི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲུང་རབས་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》དང་དེའི་གཏམ་བོད་དུ་འཕེལ་བ་དག་བརྒྱུད་ནས་ངེས་དགོས་ཤིང་། ཁྱད་པར་དུ་དོན་འདིར་བརྟགས་ན་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དག་ཏུ་གྲགས་ཆེ་བའི་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་དེ་དོན་དམ་དུ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་བྲིས་ཡོད་མེད་དང་།ཡོད་ན་སུ་ལ་ཐུག་པ་དང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པའི་རྩ་བའི་དོན་དུ་མའང་གཞི་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དཔྱད་རིན་ཆེའོ་བསམས་ཤིང་། དེ་ཡང་མདོར་དེད་ན་བསྟོད་འགྲེལ་ནས་ཚིག་ཟུར་ཙམ་ལས་མ་བསྟན་པའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་ས་བོན་ལ་བོད་ཀྱི་སྔ་རབས་བློ་ལྡན་དག་གིས་ཆད་པར་ཁ་སྐོང་དང་མེད་པའི་ཧོར་ཁོང་གསབ་སྟེ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྩོམ་པའི་མཐུན་རྐྱེན་དུ་བྱས་འདུག་ལ། ཚུལ་འདི་ལས་བོད་སྔ་མས་རྒྱ་གར་གྱི་གཏམ་རྙིང་བ་ལ་བོད་རང་གི་བཤད་པ་གསར་བས་བརྒྱན་ཏེ་སྔོན་སོང་གི་བྱུང་བར་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་རིགས་ལམ་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་དངོས་སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་ནུས་སོ།།\nབཞི། རུ་པ་ཏི་བོད་རྗེ་ཐོག་མར་འབྲེལ་མིན་ལ་དོགས་གཞི་སྨོས་ཚུལ། བོད་ཀྱི་བཀའ་བསྟན་འཕྲིན་ལས་ལ་ཕྱག་རྗེས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲིས་《མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་རྒྱན་གྱི་མེ་ཏོག་》ཅེས་པར། བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་བོད་ཀྱི་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་གཉིས་ནི་དུས་མཉམ་པར་མངོན་ཏེ་ལུང་གཞི་ལས། དོན་གྲུབ་དང་རབ་སྣང་དུས་གཅིག་ལ་སྐྱེས་པར་བཤད་ལ། ལུང་ཕྲན་ཚེགས་ལས། རབ་སྣང་གི་བཙུན་མོ་སྐྱ་སེང་གི་བུ་མོ་སྒྲོན་མེ་ཡིན་པར་བཤད་དོ།། དེ་རྒྱལ་པོ་དགྲ་ངན་དཔུང་ཚོགས་བཅོ་བརྒྱད་དང་འཐབ་པས་དགྲ་ངན་གྱི་ནུ་བོ་རུ་པ་ཏི་ཞེས་བྱ་བ་དཔུང་ཚོགས་དང་བཅས་ཏེ་བུད་མེད་ཀྱི་ཆས་སུ་ཞུགས་ནས་རི་བོ་གངས་ཅན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་བྲོས་པ་ལས་འཕེལ་བ་ནི་དེང་སང་བོད་ཅེས་གྲགས་སོ་ཞེས་ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བསྟོད་པའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆས་བྱས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བོད་རྒྱལ་ཐོག་མ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོའི་འཁྲུངས་དུས་ལོ་ཚིགས་དང་འབྲེལ་ཏེ་རུ་པ་ཏི་གཡུལ་ལས་བོད་དུ་བྲོས་པའི་གཏམ་དང་དེའི་ཁུངས་ལ་སོགས་པ་གསལ་བར་མཛད་འདུག་པས།⒃ 《མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་རྒྱན་གྱི་མེ་ཏོག་》དང་《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》ལྟ་བུས་མཚོན་པའི་བོད་ཀྱི་ཡི་གེ་དག་གི་འཕྲིན་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆས་ཕྱོགས་ཙམ་གསུངས་པའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་ས་བོན་ཉིད་རིམ་གྱིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཅིག་ཏུ་འཕེལ་སོང་མོད། འཕེལ་རིམ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་སྒྲུབ་ཅིང་རྩོལ་བར་མ་བརྟེན་པར་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་གྱུར་བ་ཞིག་ནི་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། བསྟོད་འགྲེལ་ནས་བསྟན་པའི་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་དེ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་ཁུངས་སུ་འགྲོ་མིན་ལ་སྔ་རབས་མཁས་པ་དུ་མས་མ་ངེས་པའི་ཐེ་ཚོམ་དང་བཅས་ཏེ་དོགས་གཞི་གསུངས་པའི་གནས་སྐབས་ལས་ཀྱང་གཏམ་འདིའི་འཕེལ་རིམ་རགས་ཙམ་ཤེས་ལ། དཔེར་ན་ནེའུ་པཎྜི་ཏ་གྲགས་པ་སྨོན་ལམ་བློ་གྲོས་ཀྱིས་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཉིད་སྐྱ་སེང་གི་སྲས་སུ་གསུངས་མེད་ཅིང་། དེ་ནི་བོད་ཀྱི་མཁས་པ་བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲིའི་རྫུན་ཙམ་དུ་འདོད་པ་དང་།⒄ དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས། ཀ་བཀོལ་མ་ལས་ཤཱཀྱ་རི་བྲགས་པའི་རྒྱུད་པ་ཅེས་སྣང་ཡང་། འཇམ་དཔལ་རྩ་རྒྱུད་ལས། ལི་ཙཱ་ཝི་རྣམས་རིགས་སུ་བྱུང་ཞེས་ལུང་བསྟན་པས་ཡི་གེ་ཉམས་པར་ཟད་སྟེ་ཀ་བཀོལ་མའི་ཕྱི་མོ་ནུབ་ནས་ཕྱིས་ལྷ་སའི་དཀོན་གཉེར་གྱི་ངག་ལས་བྲིས་ཟེར་བ་སོགས་དུ་མ་སྣང་བའི་ཕྱིར་ཞེས་པ་དང་།⒅ ཡང་ཁོང་གིས། དམག་བརྒྱ་པའི་བུ་རུ་པ་ཏི་སོགས་སྟོན་པ་མ་བྱོན་པའི་གོང་དུ་བྱུང་བར་ངེས་སོ།།དེས་ན་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས་རིང་ཞིག་ལོན་པ་ན་ཤཱཀྱ་ལི་ཙཱ་ཝིའི་རྒྱུད་པ་མཚན་དཔེ་དང་ལྡན་པ་ཅིག་བོད་དུ་བྱོན་ནས་རྗེ་མཛད་པར་གསལ་ལ་དེ་མཚན་རུ་པ་ཏིར་གཅིག་པ་ཙམ་བྱུང་བ་ནི་མི་འགལ་ལོ།། འོན་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ངེས་པ་ཅན་བོད་དུ་སྔོན་མི་སྣང་ངོ་།།⒆ ཞེས་གསུངས་འདུག་ལ། དེ་དག་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ན་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་རྒྱུ་མཚན་ཕྱོགས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མའི་གདུང་ཁུངས་སུ་མི་འོས་པར་འདོད་ཅིང་། གཅིག་ནས་《འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱི་རྩ་བའི་རྒྱུད་》ཀྱིས་ཁུངས་ཡང་དག་པ་ནི་ཤཱཀྱ་ལི་ཙཱ་ཝི་ཡིན་པར་བསྟན་པ་དྲངས་ཏེ་རང་ལུགས་ལ་དེར་འཐད་ཚུལ་སྨོས་པ་དང་། གཉིས་ནས་《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》ནི་ཕྱིས་བྱུང་གཏམ་གྱིས་བསྒྲིབས་པས་གསུང་ཚད་མར་གཟུང་མི་རུང་བའི་ཚུལ་དང་། གསུམ་ནས་རུ་པ་ཏི་སོགས་ནི་སྟོན་པའི་གོང་གི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་སྔ་བའི་རྩོད་ལྡན་དུས་དང་འབྲེལ་བས་ན་དེ་དག་ལོ་ཚིགས་ཀྱི་ཆ་ནས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་བྱོན་པའི་དུས་དང་མཐུན་ཐབས་མེད་པས་གཞི་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བའི་གནས་ལུགས་བསྟན་ཏེ་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མའི་གདུང་ཁུངས་སུ་མི་འགྲོ་བའི་དགོངས་པ་ཞིབ་ཏུ་བཀྲལ་འདུག ཁྱད་པར་དུ་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་དེ་ཉིད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ངེས་པ་ཅན་བོད་དུ་སྔོན་གྲགས་མི་སྣང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལ་དཔྱད་རིན་ཆེ་སྟེ། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་རུ་པ་ཏིའི་ལོ་རྒྱུས་བཙལ་རུང་མ་རྙེད་པས། དེ་ལས་ཕྱི་དར་སྐབས་བོད་དུ་གྲགས་ཆེ་བར་གྱུར་བའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་ལ་མཁས་པ་ཁོང་ལྟ་བུས་ཀྱང་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་མེད་ཚུལ་ཤེས་ཐུབ།\nནེའུ་པཎྜི་ཏས་གཟིགས་རུང་མ་མཐོང་ཞིང་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་བཙལ་མོད་མ་རྙེད་པའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་ཕྱི་མོ་དངོས་ནི་གང་ལ་ཐུག་ཅེ་ན། དེའི་ཕྱི་མོ་དངོས་ནི་བོད་ཡིག་ཏུ་ཆ་ཚང་བར་མི་བཞུགས་པས་མ་མཐོང་བ་དང་མ་རྙེད་པར་གྱུར་ལ། དགའ་བ་པ་སངས་ལགས་ཀྱིས་1996ལོར་《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་》དེབ་དང་པོར་རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་བོད་བསྒྱུར་ནང་དོན་ངོས་འཕྲོད་ཚུལ་དང་། དེ་དང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་འགའ་ངོས་འཕྲོད་ཚུལ་གླེང་བ་ཞེས་པའི་དཔྱད་རྩོམ་དུ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་ལེའུ་སོ་སོའི་ནང་དོན་ངོ་ལེགས་པར་སྤྲད་པའི་ཁར། དེས་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་ལ་ཐེབས་པའི་ཤན་ཤུགས་ནས་འཕྲོས་ཏེ་སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆའི་གསུང་སྟེ་བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་དག་ལ་རླུང་ལྟར་གྲགས་པའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་ཕྱི་མོ་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡིན་ཚུལ་ལེགས་པར་བསྒྲུབས་ཡོད་ལ།⒇རུ་པ་ཏིའི་སྐོར་ལ་མུ་མཐུད་དུ་རྩད་གཅོད་བྱེད་དགོས་ན་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》སྙིང་བོར་བཟུང་ནས་སྒོ་ཀུན་ནས་མ་བརྟགས་ན་བོད་སྔ་མའི་དོགས་གཞི་སེལ་བར་མི་ནུས་ཤིང་།གསང་བ་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་དང་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་བར་གྱི་ཤིན་ཏུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་འབྲེལ་བ་ལའང་གསལ་ཁ་མི་འབྱུང་ངོ་།། ནེའུ་པཎྜི་ཏས་བསྟོད་འགྲེལ་ལ་གཟིགས་རུང་མ་མཐོང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་རུ་པ་ཏིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བྱས་པའི་གཏམ་གྱི་ཁུངས་ནི་རྒྱ་གཞུང་བསྟན་བཅོས་ཡིན་པར་འདོད་པའི་ལྟ་བ་དེ་དག་པ་མེད་ཚུལ་ཤེས་ཤིང་། དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བས་རུ་པ་ཏིའི་ལོ་རྒྱུས་བཙལ་ཡང་མ་རྙེད་པས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཁུངས་སུ་མི་བཞེད་པའི་ཚུལ་ལས་རུ་པ་ཏིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་བྱས་པའི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འཆད་ཚུལ་དེ་ཉིད་བོད་དུ་ཐོག་མར་ཇི་ལྟར་གྲགས་ཚུལ་དང་། བར་དུ་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འཕེལ་འགྲིབ་བྱུང་བའི་རྣམ་པ་རགས་ཙམ་རྟོགས་ཐུབ་བོ་སྙམ། སྤྱི་མཐུན་གྱི་རིགས་པ་ཤིན་ཏུ་རྩིང་མོ་ཙམ་གྱིས་དཔྱད་ན་ཡང་། གློ་བུར་བའི་རྒྱ་གར་བ་ཞིག་གིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བྱས་པའི་བརྗོད་འདོད་འཆད་པ་ལ་ཐོག་མར་སྔ་ཕྱིའི་གཏམ་ཀུན་བསྒྲིགས། བར་དུ་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་མཚན་བཙལ། ཐ་མར་འཐད་ལྡན་རྩོད་སྤངས་སོགས་འགྲུབ་པར་བགྱིས་ཏེ་མཐར་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་རྒྱལ་རབས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་རྣམ་གཞག་ཅིག་ཏུ་མཛད་པ་འདི་ཡང་བྱ་སླ་བའི་ལས་ཤིག་ག་ལ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཟུར་ནས་བོད་ཀྱི་སྔ་རབས་བློ་ལྡན་དག་གིས་སྔོན་སོང་གི་བྱུང་བ་འཆད་པའི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གང་ཉིད་མངོན་ཡོང་བར་སྙམ་ལ།ཐབས་ཤེས་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་འོས་པའི་ཡུལ་འབའ་ཞིག་ཏུ་འདོད་དོ།།\n《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་དང་། དེའི་གཞུང་གི་སྤྱི་ཁོག་ནི་དྲང་སྲོང་རྒྱས་པའམ་མཚན་གཞན་ལ་ཝ་ཡཱ་ས་(Vyasa)ཞེས་པར་འབོད་པ་དེས་ཐོག་མར་མཛད་དེ་ཕྱིས་སུ་དུས་རབས་དུ་མའི་སྙན་ངག་མཁན་པོའི་སྨྱུག་རྩེ་བརྒྱུད་པས་ད་ལྟའི་གཞུང་ཚད་ལ་ཚིགས་བཅད་འབུམ་དུ་གྲུབ་ལ། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུ་པར་དཔར་པའི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ལ་ལེའུ་བཅོ་བརྒྱད་དང་ཚིགས་བཅད་བརྒྱད་ཁྲི་ཙམ་ཡོད།སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་འདི་ནི་ས་སྐྱོང་དྲང་སྲོང་རྒྱས་པའམ་བྷ་ར་ཏ་ཆེན་མོར་གྲགས་པ་དེའི་རྒྱལ་རྒྱུད་ནང་ཁུལ་དུ་བྱུང་བའི་སྤུན་ཟླ་ནང་དམེ་དང་ཉེ་དུ་དམར་འཛིང་གི་བྱུང་རབས་དང་།རྒྱལ་པོ་སྐྱ་སེང་(Pandu)གྲོངས་རྗེས་འཐབ་དཀའ་(Duryodhana)སོགས་དགྲ་ངན་གྱི་རིགས་དང་གཡུལ་ངོར་བརྟན་པ་(Yudhisthira)སོགས་སྐྱ་སེང་རིགས་ཀྱི་བར་ལ་སྤུན་ཟླ་ནང་དམེ་དང་གཉེན་ཉེ་ནང་འཁོན་བྱུང་བའི་གཏམ་སྣ་ཚོགས་ཡིན་ལ། སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་འདིར་གཟིགས་རྟོག་དང་ཉམས་ཞིབ་ཡུན་རིང་མཛད་པའི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒྲུང་རབས་སུ་འཁོད་པའི་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔ་དང་དགྲ་ངན་དཔུང་ཚོགས་བཅུ་གཉིས་བར་གྱི་ན་ཀྲའི་གཡུལ་འགྱེད་(KurukshetraWar)ལ་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ས་བོན་གང་འཚམས་ཡོད་པས་སྒྲུང་རབས་འདི་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ཤེས་རིག་གི་མེ་ལོང་དུ་འདོད་ཅིང་། དཔེར་ན་ཝར་ཏཱ་(Padmakar VishnuVartak)ལགས་ཀྱིས་ན་ཀྲའི་གཡུལ་འགྱེད་ནི་ཕལ་ཆེར་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་ལོ་5561ཙམ་ལ་བྱུང་བར་འདོད་པ་ལྟ་བུའོ།།（21）\n《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》བོད་དུ་ཆ་ཚང་བར་བསྒྱུར་མེད་མོད། སྒྲུང་རབས་འདིའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱུང་རིམ་རེ་གཉིས་དང་སྤྱི་ཁོག་ནི་བོད་དུ་དར་སྔ་སྟེ། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་སྐ་བ་དཔལ་བརྩེགས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ནས་བསྟན་འགྱུར་རྣམས་ཀྱི་བསྟོད་ཚོགས་སུ་བཞུགས་པའི་《ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་བསྟོད་པ་》དང་《ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བའི་བསྟོད་པ་》ལས་རྒྱལ་པོ་སྐྱ་སེང་དང་དགྲ་ངན་དཔུང་ཚོགས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གཏམ་རེ་གཉིས་ཙམ་ཐོག་མར་བྱུང་ཞིང་། ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་བོད་ཡིག་ཏུ་བསྒྱུར་ཏེ་བསྟན་འགྱུར་གྱི་བསྟོད་ཚོགས་སུ་བཞུགས་པའི་《ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བསྟོད་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་》དང་《ལྷ་ལས་ཕུང་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་》ལྟ་བུའི་བསྟོད་འགྲེལ་དུའང་འདིའི་སྐོར་གྱི་ཚིག་རེ་གཉིས་མཐོང་། དེའི་རྗེས་སུ་རྒྱ་གར་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ལ་ནང་བྱན་ཆུད་པའི་ས་སྐྱ་པཎྜི་ཏ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲུང་རབས་འདི་ལ་གཟིགས་རྟོག་མཛད་དེ་《ལེགས་པར་བཤད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་》དུ། བློ་དང་བརྩོན་འགྲུས་ཡོད་གྱུར་ན།། དེ་ཡིས་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་གང་།། དགྲ་ངན་དཔུང་ཚོགས་བཅུ་གཉིས་པོ།། སྐྱ་བསད་པ་ཡིས་བཅོམ་ཞེས་ཐོས།། ཞེས་སྒྲུང་རབས་འདིའི་གཏམ་ཐོག་མར་བྲིས་པ་ལ་ཁོང་ཉིད་ཀྱི་སྲས་ཀྱི་ཐུ་བོ་ལྷོ་པ་ཀུན་མཁྱེན་རིན་ཆེན་དཔལ་(དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པ་)གྱིས་མཛད་ཅིང་དམར་སྟོན་ཆོས་རྒྱལ་(དུས་རབས་བཅུ་གསུམ་པ་)གྱིས་ཞུ་དག་བགྱིས་པའི་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་རུ་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔ་དང་དགྲ་ངན་དཔུང་ཚོགས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གཏམ་ཞིབ་མོར་བྲིས་ཡོད། ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བའི་རྗེས་ནས་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་གཏམ་རྒྱུད་ཅུང་ཆ་ཚང་བའི་ངང་བོད་དུ་དར་ཡོད་ཅིང་། ལྷག་པར་《སྙན་ངག་མེ་ལོང་》དང་དེའི་འགྲེལ་བ་ཅི་རིགས་སུ་སྒྲུང་རབས་འདི་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་རྒྱས་བསྡུས་གང་རུང་ཞིག་རིམ་པར་བྱོན་ཏོ།།\nགཅིག ཀརྞའི་གདུང་ཁུངས་ཀྱི་གསང་བ། གལ་ཏེ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་དཔའ་བོ་དག་ལས་ཁྱེད་ཀྱིས་གཅིག་མ་གཏོགས་མི་དྲན་ན། གང་དེ་ནི་ཀརྞ་ཡིན་པར་ཤོག་ཅེས་པའི་བཤད་སྲོལ་ལས་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་བྲིས་པའི་ཀརྞའི་(Karna)གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་དང་། གཏམ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་སོང་ནས་ཀརྞ་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་དཔའ་བོ་ཀུན་ལས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བ་དང་ཀུན་གྱི་ཡིད་དབང་ཅིག་ཅར་དུ་འཕྲོག་པའི་ཁྱུ་མཆོག་ཅིག་ཡིན་པའི་གནས་ཚུལ་ཤེས་ཐུབ།（22） ཐོག་མར་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་བྱུང་བའི་ཀརྞའི་སྐོར་བོད་ཡིག་ཏུ་འཁོད་ཡོད་པ་དག་གུང་བསྒྲིགས་ཏེ་ངོ་ཅུང་ཟད་སྤྲད་ན། བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན་ལགས་ཀྱིས་《ཁྱད་པར་འཕགས་བསྟོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཐུབ་དབང་དགྱེས་པའི་མཆོད་སྤྲིན་》ལས། རྣ་ཅན་འཐབ་དཀའ་ལ་སོགས་ལ།། ཁྱབ་འཇུག་གིས་ནི་གནོད་པ་བརྩམས།།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཕན་བཞེད་པ།། ཁྱོད་ཀྱིས་སྲོག་ཀྱང་བཏང་བ་མཛད།། ཅེས་པའི་རྩ་ཚིག་གི་དོན་ལ་དེ་ལས། དེ་ཡང་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་གི་བུ་རྣ་བ་ཅན་དང་། འཐབ་དཀའི་ལོ་རྒྱུས་ལ་བཤད་ཚུལ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཀྱང་། འདིར་བསྟོད་འགྲེལ་དུ་གསུངས་པ་ལྟར་ན། བུ་མོ་ཀུན་དིས་ཉི་མ་ལ་སྐྱེས་སུ་གཞོན་ནུ་མཛེས་ཤིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་མཆོག་བྱིན་ཏེ་ཉི་མ་དེ་ལྟར་དུ་གྱུར་པ་ན། གང་གི་རིགས་བསྐྲུན་པར་བྱོས་ཤིག་ཟེར་ནས། བུ་མོ་དེ་དང་ཉི་མ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འདོད་པའི་བདེ་བ་ལ་ལོངས་སྤྱད་དེ་ཉི་མ་སོང་ངོ་།།དེའི་རྗེས་སུ་བུ་མོ་ཀུན་དི་མངལ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས།རྗེས་སུ་བུ་གོ་ཆ་བགོས་པ། རྣ་ཆས་བརྒྱན་པ་ཞིག་བཙས་པས།མིང་ལ་ཀརྞ་འམ། རྣ་བ་ཅན་ཞེས་གྲགས་སོ།། དེ་ནས་མ་ཡིད་མི་དགའ་བར་རང་གི་གཡོག་མོ་ལ་སྨྲས་པ། བུ་རྣ་བ་ཅན་འདིའི་ལུས་ལ་འཇམ་པའི་གོས་ཀྱིས་དཀྲིས་ཏེ་ཤིང་སྒྲོམ་གྱི་ནང་དུ་གཞུག་ལ་སྒྲོམ་གྱི་ཁ་མར་དང་སྦྲང་རྩིས་བཀང་བར་བྱས་ནས་ཆུ་བོ་གང་གཱ་ལ་སྐྱུར་ཅིག་ཟེར་བས། གཡོག་མོས་དེ་ལྟར་བྱས་ཏེ་མཚན་མོ་ཞིག་ལ་ཆུ་བོ་གང་གཱའི་ངོགས་སུ་སོང་ནས། ཉི་མའི་བུ་ནི་མཛེས་པ་འདིའི།། སྒྲོམ་ནི་རྒྱ་མཚོས་བསྲུང་བར་གྱིས།། ལྷ་ཡི་ཚོགས་ནི་འདུས་པ་དང་།།ཚངས་པས་ཀྱང་ནི་རྟག་ཏུ་སྲུངས།། ཞེས་སྨྲ་བཞིན་དུ་སྒྲོམ་ཆུ་བོ་གང་གཱ་བོར་རོ།། དེ་ནས་གང་གཱ་དང་ཐག་མི་རིང་བའི་ཡུལ་ཞིག་ན་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་གིས་རྟ་འཚོ་བཞིན་འདུག་པའི་ཚེ། གང་གཱའི་ཆུས་ཤིང་སྒྲོམ་ཞིག་ཁྱེར་བ་མཐོང་བ་དང་།རང་གི་འཁོར་རྣམས་ལ་ཆུའི་ནང་གི་སྒྲོམ་དེ་ལོངས་ཤིག་ཅེས་བསྒོ་བས། སྒྲོམ་དེ་བླངས་ནས་ཁ་ཕྱེ་བ་ན། དེའི་ནང་དུ་ཁྱེའུ་རྣ་བརྒྱན་ཅན་གོ་ཆ་བགོས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་མཐོང་བས་ཡུལ་འཁོར་སྲུང་དགའ་སྟེ། འདི་ནི་རང་གི་བུར་བྱའོ་སྙམ་ནས་ཆུང་མ་ལ་གཏད་དེ་གསོས་སོ་ཞེས་འཁོད་པའི་གནས་ཚུལ་གཞིར་བཟུང་ན།（23） ཀརྞའམ་རྣ་བ་ཅན་དུ་གྲགས་པ་གང་དེ་ནི་རྒྱལ་པོ་སྐྱ་སེང་གི་བཙུན་མོ་ཀུན་ཏི་(Kunti)བྱ་བ་ཉི་མའི་ལྷ་(Surya)དང་འདུས་ཏེ་འཁྲུངས་པའི་སྲས་ཡིན་ལ། ཡུམ་ཀུན་ཏིས་ཁྱེའུ་ངོ་མཚར་བ་དེ་ཆུ་ལ་བསྐྱུར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ལ་《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་》རུ། དེ་ནས་ལྷ་མོ་ཀོན་ཏིས་ཉི་མ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་བསྡད་པ་ལས་བུ་གཅིག་བྱུང་སྟེ། དེའི་མིང་རྣ་ཅན་ཞེས་པ་སྟེ། དེ་རྒྱལ་པོ་ལ་ངོ་ཚ་ནས་ཟངས་ཀྱི་སྒྲོམ་དུ་བཅུག་སྟེ། རྒྱ་མཚོ་བསྐྱོད་པ་བསྐུར་ནས་བཏང་ཞེས་འཁོད་པས་ཡུམ་ལ་ཕ་ངོས་བཟུང་མེད་པའི་ནལ་བུ་ཞིག་འཁྲུངས་པས་རྒྱལ་པོར་གསང་ཕྱིར་ཆུ་ལ་བསྐུར་བར་མངོན་ལ།（24） ཡང་དེ་ལས། དེ་ལྟར་ན་ཀོན་ཏིའི་བུ་སྔ་མ་ཅན་ནི་རྒྱ་མཚོར་བཏང་ལ། མིའི་ཡུལ་ན་ཀྲིཤྣའི་བུ་གསུམ་ཀོན་ཏའི་བུ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཏེ། ལྔ་བོ་ནི་ངོ་བོ་ལྷའི་བུ་ཡིན་ཡང་། འཇིག་རྟེན་ན་སྐྱ་བསེང་གི་བུ་ལྔ་ཞེས་གྲགས་སོ།། ཞེས་པ་དང་།（25） 《སྐྱ་བསེང་བུ་ལྔའི་རྟོགས་བརྗོད་》ལས། རྣ་ཅན་ལས་གཞན་ལྷ་བུ་ལྔར།། སྐྱ་བསེང་གི་ནི་བུ་རུ་བཏགས།། ལྷ་དང་མི་མོ་འདུས་པ་བདེན་སྲིད་དམ།། སྙམ་ཡང་འགྲོ་བའི་ལས་ཚུལ་བསམ་མི་ཁྱབ།།ཅེས་འཁོད་པས།（26） ཀརྞ་ནི་རྒྱལ་པོ་སྐྱ་སེང་དང་མ་འདུས་པར་ཡུམ་ཀུན་ཏི་ལ་འཁྲུངས་པ་དང་། རྒྱལ་པོར་གསང་ཆེད་ཆུ་ལ་བསྐུར་ནས་གཞན་གྱིས་བུར་གསོས་ཤིང་། འཇིག་རྟེན་ཀུན་ལ་ཀརྞ་ནི་རྙེད་མཁན་གྱི་བུ་ཡིན་པ་ལས་ཀུན་ཏིའི་བུ་ཡིན་པའི་གསང་བ་ཡོངས་སུ་མ་གྲགས་པས། འཇིག་རྟེན་ཐུན་མོང་གི་སྣང་ངོར་ནི་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔར་གྲགས་པའི་གཏམ་འཕེལ་ལ། མདོར་ན་ཀརྞའི་གདུང་ཁུངས་དངོས་ཀྱི་གསང་བ་དེ་ཉིད་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་བྱུང་རིམ་སྔ་ཕྱི་ཀུན་དང་འབྲེལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བའི་གནད་དམ་པ་ཅིག་ཏུ་ངེས་སོ།།\nགཉིས། ཀརྞྞའི་ཆེ་བ་དང་ཡོན་ཏན། བོད་དུ་ཀརྞ་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་ནི་《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་》ལས་རྒྱས་པ་ཞིག་མ་བྱུང་བར་སྣང་མོད། 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་ཁོང་གི་བྱུང་རིམ་ཧ་ཅང་ཞིབ་ཕྲར་འཁོད་ཡོད་ཅིང་། ཀརྞའི་གདུང་ཁུངས་ཀྱི་གསང་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ་ཡུམ་ཀུན་ཏིས་ཆུ་ལ་བསྐྱུར་ཚུལ་དང་ཤིང་རྟའི་ཁ་ལོ་བ་བཟའ་ཟླ་གཉིས་ཀྱིས་རྙེད་དེ་རང་གི་བུར་བསྐྱངས་ཚུལ། ཕྱིས་སུ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་(Dhritarashtra)གི་སྲས་འཐབ་དཀའ་དང་གྲོགས་པོར་གྱུར་ཚུལ་སོགས་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་ལེའུ་གོང་མ་དག་ཏུ་ཐར་ཐོར་དུ་བྲིས་ཡོད་ཅིང་། ན་ཀྲའི་གཡུལ་དུ་ཞུགས་པའི་བྱུང་རིམ་དང་དེར་འབྲེལ་བའི་ཁོང་གི་ཆེས་མཐའི་ལས་དབང་སོགས་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་ལེའུ་བརྒྱད་པ་རྣ་ཅན་གྱི་སྐབས་སུ་བྲིས་ཡོད་པས། ཀུན་ཏིའི་བུ་སྔ་མ་ཀརྞ་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་མི་སྣ་གཙོ་བོ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཁོང་དང་འཐབ་དཀའི་བར་གྱི་མི་འགྱུར་གྲོགས་པོའི་དམ་ཚིག་དང་།སྲིད་སྒྲུབ་(Arjuna)བར་གྱི་མ་ཞི་འགལ་བ་དང་ཡ་ངའི་ནང་དམེ་ནི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་བརྗོད་བྱའི་སྲོག་ཤིང་ཡིན། 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ལས་ཀརྞ་ནི་དྲིན་ཅན་ལ་དྲིན་གཟོ་ཤེས་ཤིང་དྲིན་གཟོ་བར་བློ་མི་ཞུམ་པ། གྲོགས་པོ་ལ་བློ་དཀར་ཞིང་ཕྱི་ཐག་རིང་བ། གྲོགས་པོའི་དམ་ཚིག་དུས་དང་རྣམ་པར་ཀུན་ཏུ་མི་འདོར་བ། བླ་མར་བསྟེན་ཤེས་ལ་བསྙེན་བཀུར་ཆེ་བ། རང་ཚུགས་བརྟན་ཞིང་དམ་བཅས་པ་ལ་བློ་རྩེ་གཉིས་སུ་མི་བྱེད་པ། གཏོང་ཕོད་ཆེ་ཞིང་གཞན་ཕན་གྱི་བློ་དང་སྙིང་རྗེ་ཡིས་རང་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་བརླན་པ། བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་ཞིང་ཤེས་འདོད་སྦྱོང་འདོད་ཀྱི་བསམ་པས་ཀུན་ནས་བརྟས་པ། དཀའ་སྡུག་དང་དབུལ་ཕོངས་ལ་ཅི་མི་སྙམ་ཞིང་བྱ་བའི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་ལ་བརྟག་ཤེས་ཤིང་དཔྱད་མཁས་པ། གཡུལ་ངོར་དཔའ་མཛངས་ལྡན་ཞིང་རྟུལ་ཕོད་ཆེ་བ་སོགས་མི་གཤིས་གསེར་གྱི་རང་བཞིན་རང་རྒྱུད་ལ་གྲུབ་ཡོད་པར་བཤད་ཅིང་།《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ལས་ཀརྞ་ལ་བསྔགས་པའི་ཚིགས་བཅད་དང་གནས་སྐབས་མང་ལ། དཔེར་ན་《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་》རུ་རྣ་ཅན་གྱིས་རང་གི་རྡོ་རྗེའི་པགས་པ་གཡོ་ཅན་བརྒྱ་བྱིན་ལ་ཕངས་མེད་དུ་སྦྱིན་པའི་བྱུང་བ་དང་འབྲེལ་ཏེ། བརྒྱ་བྱིན་ལྟ་བུའི་བརྩེ་བྲལ་མེད།། རྣ་ཅན་ལྟ་བུའི་གཏོང་ཕོད་མེད།། ཅེས་པའི་གཏམ་སྨོས་པ་ཁོ་ནས་ཀྱང་ཀརྞའི་མི་གཤིས་ཀྱི་ཆེ་བ་མདོར་ཙམ་ཤེས་ཐུབ།\nཀརྞའི་ཕྱིའི་གཟུགས་ཀྱི་ཆེ་བ་ནི་《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་》རུ། བུ་ཆུང་དེའི་སྐེད་པ་ལ་སྐུད་པ་དཀྲིས་ཏེ་བྱིན་བརླབས་པས། གཞན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་པགས་པ་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་དུ་སོང་བ་ལ། འོན་ཀྱང་དེའི་སྐེད་པའི་ཐད་ཀར་མ་འབྱར་བསྲུབ་གཅིག་བྱུང་བ་ལ། རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་གྱི་སྐེ་རགས་བཅིངས་ཏེ་བཞག་གོ་ཞེས་བྱུང་ལ།（27） 《ཁྱད་པར་འཕགས་བསྟོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཐུབ་དབང་དགྱེས་པའི་མཆོད་སྤྲིན་》ལས། དེའི་རྗེས་སུ་བུ་མོ་ཀུན་དི་མངལ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་ནས། རྗེས་སུ་བུ་གོ་ཆ་བགོས་པ། རྣ་ཆས་བརྒྱན་པ་ཞིག་བཙས་པས། མིང་ལ་ཀརྞ་འམ། རྣ་བ་ཅན་ཞེས་གྲགས་སོ་ཞེས་འཁོད་པ་དང་།（28） 《སྐྱ་བསེང་བུ་ལྔའི་རྟོགས་བརྗོད་》དུ། རྟ་གཟུགས་ཞེས་བྱའི་སྲིན་པོས་རྙེད།། བལྟས་པས་ཡིད་འོང་ཁྱེའུ་མཐོང་།། ལྷ་ཡིས་རང་ལ་བྱིན་པར་རློམ།། དྲང་སོང་མཐུ་ཆེན་ལ་གཏད་ནས།། ཕ་རོལ་མཚོན་གྱིས་མི་གནོད་ཕྱིར།། ལུས་པགས་སྲ་མཁྲེགས་རྡོ་རྗེ་ཡི།། རང་བཞིན་ཉིད་དུ་བྱིན་རློབས་ཞེས།། གྲགས་པ་སོགས་གཞིར་བཟུང་ན།（29） སྤྱིར་ཡུམ་ནས་སྐྱེས་ཙམ་ཉིད་ནས་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱིས་རང་ཆས་སུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ནམ་ཕྱིས་རྙེད་མཁན་གྱིས་དྲང་སྲོང་ལ་གཏད་པས་རྗེས་སུ་གནང་བ་ཡིན་པའི་ཐད་ལ་ཞལ་མི་མཐུན་མོད། ཁྱེའུ་དེས་རྡོ་རྗེ་པགས་པའི་གོ་ཆ་བཞེས་ཤིང་རྣ་ཆ་གསོལ་བས་མཚན་ལའང་ཀརྞ་སྟེ་བོད་སྐད་དུ་བྱས་ན་རྣ་ཅན་དུ་གྲགས་པར་མངོན་ལ། 《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་》རུ། དེ་ན་རེ། འོ་ན་ཁྱེད་ཀྱི་པགས་པ་དེ་འདོད་བྱས་པས། སྦྱིན་གྱིས་ཟེར་ཏེ། རྣ་ཅན་གྱི་སྐེད་པའི་རྡོ་རྗེ་ཕ་ལམ་གྱི་སྐེད་རིགས་བཀྲོལ་ཏེ། སྟོད་ཀྱི་པགས་པ་སྟོད་དུ་བཤུས། སྨད་ཀྱི་པགས་པ་སྨད་ངོས་སུ་བཤུས་ནས་བྱིན་པ་ལ། བར་སྣང་གི་ལྷ་འགའ་ཞིག་ན་རེ། བརྒྱ་བྱིན་ལྟ་བུའི་བརྩེ་བྲལ་མེད། རྣ་ཅན་ལྟ་བུའི་གཏོད་ཕོད་མེད། ཅེས་སོ།།དེ་ནས་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ལྤགས་པ་དེ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་རང་གི་བུ་སྲིད་བསྒྲུབ་ལ་གཡོགས་ཏེ། མཚོན་ཆས་མི་ཕུགས་པར་བྱས་སོ་ཞེས་འཁོད་ཅིང་།（30） རང་རྒྱུད་ཀྱི་གཏོད་ཕོད་ཆེན་པོ་དང་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་གཡོ་སྒྱུའི་གར་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཀརྞའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་ལུས་ཀྱི་ཆེ་བ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་པགས་པ་ནི་རང་ཉིད་ཕམ་པ་དང་གཞན་ཕྱོགས་རྒྱལ་བའི་རྒྱུ་རུ་ཟད་དོ།།\nགསུམ། ན་ཀྲའི་གཡུལ་འགྱེད་དང་ཀརྞའི་ལས་དབང་། གང་གཱའི་རྒྱུན་གྱི་གཡོ་བ་དང་འགྲོགས་ནས་སྒྲོམ་དུ་ཞུགས་པའི་ཀུན་ཏིའི་བུ་ཀརྞ་ཡི་ལས་དབང་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཆེན་པོ་བྱུང་ཞིང་། ཆུར་མ་ཞུགས་གོང་ཀརྞ་ནི་ཀུན་ཏིའི་བུ་ཆེ་བ་ཡིན་པ་དང་ཆུར་ཞུགས་རྗེས་སྒྲོམ་ནང་གི་ཀརྞ་ནི་རིགས་རུས་དང་ཐོབ་ཐང་མེད་པའི་ཁྱེའུ་འཁྱམ་པོ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྐབས་དེ་ནི་ཀརྞ་ལ་མཚོན་ན་རིགས་རུས་ཐོབ་ཐང་དངོས་དོར་ཏེ་གཞན་ཞིག་འཚོལ་བའི་གོ་རིམ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། སྤྱིར་ཀརྞ་སྒྲོམ་ནས་རྙེད་དེ་རང་གི་བུར་གསོ་མཁན་སུ་ཡིན་སྐོར་ལ་འཁོད་ཚུལ་མི་མཐུན་མོད་འདིར་སྐབས་དོན་དང་ཆེར་མ་འབྲེལ་བས་མཆན་གྱིས་དཀྱུས་སྒྲིབ་པར་དོགས་ནས་འགོད་པར་མི་བྱ་ལ། མདོར་ན་ཀུན་ཏིའི་སྲས་སུ་འཁྲུངས་ནས་གཞན་གྱིས་བུར་བསྐྱངས་པ་དང་། སྐྱ་སེང་གི་ཕྱོགས་གཏོགས་ནས་འཐབ་དཀའི་དཔུང་རོགས་སུ་གྱུར་བ་ནི་ཀརྞའི་མི་ཚེའི་བྱུང་བ་ལས་འཕེལ་འགྲིབ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་དང་།གདུང་ཁུངས་ཀྱི་གསང་བ་དང་དེར་བརྟེན་པའི་རིགས་རུས་ཐོབ་ཐང་གི་འགྱུར་བ་འདིས་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་བརྗོད་བྱ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་སྐྱ་སེང་འཐབ་དཀའ་བཅས་པའི་ཕྱོགས་ཁག་ཆེན་པོ་གཉིས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་། དེ་མིན་ཀུན་ཏི་དང་ཀརྞས་མཚོན་པའི་མ་བུའི་འབྲེལ་བ། ཀརྞ་དང་སྲིད་སྒྲུབ་ཀྱིས་མཚོན་པའི་ཕུ་ནུའི་འབྲེལ་བ། ཀརྞ་དང་འཐབ་དཀས་མཚོན་པའི་གྲོགས་པོའི་འབྲེལ་བ་དང་དེ་དག་གི་མངོན་ཚུལ་དང་འཕེལ་ཕྱོགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེན་པོ་ཐེབས་ཡོད།\nསྐྱེས་པའི་ཕ་མས་དོར་ཏེ་བསྐྱངས་པའི་ཕ་མས་བུ་རུ་གསོས་པ་ནི་ཀརྞ་འཚར་ལོངས་བྱུང་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཀྱི་དོན་ཆེན་དང་ མཐའི་ལས་དབང་གི་སྔོན་བསགས་ཀྱི་རྒྱུ་རུ་ངེས་ན། ཕུ་ནུ་ནང་དམེ་ཡི་ངོ་བོར་སོང་བའི་ན་ཀྲའི་གཡུལ་འགྱེད་ནི་སྔོན་དུ་བསགས་པའི་རྒྱུ་དག་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུར་བཤད་དུ་རུང་ལ། 《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་》རུ་ཀརྞ་དང་རང་གི་སྤུན་ཟླ་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔ་གཡུལ་ལས་འཕྲད་པའི་སྐོར་ལ་ཤིན་ཏུ་བསྡུས་པ་ཞིག་ལས་མ་བྱུང་མོད། ཕྱིས་ཀྱི་དོན་མདོར་བསྡུས་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》དབྱིན་ཡིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་གཞུང་སྣ་ཚོགས་ནས་ཤེས་ཏེ། ཀརྞ་དང་སྲིད་སྒྲུབ། འཐབ་དཀའ་བཅས་པའི་མི་གསུམ་བར་གྱི་འབྲེལ་བའི་ངོ་བོ་དང་འཕེལ་རིམ་ནི་དེ་དག་གི་བརྗོད་བྱའི་སྙིང་པོར་གྲུབ་ལ།ཁོང་གསུམ་མདའ་རྩལ་འགྲན་བསྡུར་ཞིག་ཏུ་འཕྲད་པ་ནས་དབུ་བརྩམས་ཏེ་རྒྱུ་རྐྱེན་དུ་མའི་དབང་གིས་ཀརྞ་དང་སྲིད་སྒྲུབ་བར་ལ་འཁོན་སྡང་བྱུང་སྟེ་ཕུ་ནུ་ཟུང་ནི་དགྲ་བོའི་ངོ་བོར་སོང་ཞིང་། འཐབ་དཀས་ནི་ངན་སེམས་གཡོ་སྒྱུ་ཡིས་ཀརྞ་རང་ཕྱོགས་སུ་བཟུང་བས་དགྲ་ངོ་གྲོགས་པོའི་ཚུལ་དུ་སོང་སྟེ་ཀརྞ་ནི་འཐབ་དཀའི་དཔུང་ཚོགས་ཀྱི་དམག་དཔོན་དུ་གྱུར་ནས། མཐར་ན་ཀྲའི་གཡུལ་འགྱེད་དེ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་མཇུག་ཏུ་བྲིས་པའི་ཕུ་ནུ་ནང་དམེ་དང་ཉེ་དུ་ནང་འགལ་གྱིས་བསླངས་པའི་གཡུལ་འཐབ་སྐྱི་གཡའ་བ་དེ་ནས་སྲིད་སྒྲུབ་ཀྱིས་དྲངས་པའི་སྐྱ་སེང་ཕྱོགས་གཏོགས་(Pandava)དང་ཀརྞས་དྲངས་པའི་འཐབ་དཀའི་ཕྱོགས་གཏོགས་(Kaurava)གཉིས་ཕན་ཚུན་མེ་ཆུ་བཞིན་དུ་འཕྲད་པར་གྱུར་ཏོ།། སྐབས་འདི་ནི་དུས་ཤིན་ཏུ་དམིགས་བསལ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཀརྞའི་གདུང་ཁུངས་ཀྱི་གསང་བ་ཀུན་ལ་བསྒྲགས་པའི་དུས་ལ་སླེབས་ཤིང་། སྤུན་ཟླ་ནང་འཛིང་གི་ལས་ངན་བཟློག་པའི་ཕྱིར་དུ་ཡུམ་ཀུན་ཏིས་ཀརྞ་ལ་ཁོའི་གདུང་རབས་ཀྱི་གསང་བ་བརྟོལ་ཏེ་གཡུལ་ལས་ཕྱིར་འཐེན་པར་འབད་མོད།ཀརྞས་རང་ཉིད་ནི་སྐྱ་སེང་གི་ཕྱོགས་འཛིན་དང་སྲིད་སྒྲུབ་སོགས་ཀྱི་སྤུན་ཟླ་ཡིན་པའི་གསང་བ་དེ་མ་ཤི་བར་དུ་གསང་རྒྱ་བྱེད་དགོས་པའི་རེ་བ་ནན་དུ་ཞུས་ཏེ་གཡུལ་ལ་ཞུགས་པ་དང་། ད་དུང་ཡུམ་ལ་རང་ཉིད་ནི་བསྐྱངས་པའི་ཡུམ་གྱི་སྲས་ཡིན་པས་མིང་ལ་ཀུན་ཏེ་ཡ་(Kaunteya)ཞེས་ཀུན་ཏིའི་བུ་རུ་མི་འབོད་པར་ར་ཏེ་ཡ་(Radheya)ཞེས་པར་འབོད་ཚུལ་སྨོས་ཏེ་གཡུལ་ལ་ཞུགས། སྐབས་དེའི་ར་ཏེ་ཡ་(Radheya)དང་ཀུན་ཏེ་ཡ་(Kaunteya)བྱ་བའི་མིང་གཉིས་ཀྱིས་རིགས་རུས་ཐོབ་ཐང་མི་འདྲ་བ་གཉིས་མཚོན་ལ། དེ་གཉིས་ལ་བླང་དོར་བྱེད་པའི་སྐབས་སུ་ཀརྞས་རང་ཉིད་ནི་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔའི་སྤུན་ཟླ་ཡིན་པའི་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་དོར་ནས་ཆུ་ལས་རྙེད་མཁན་གྱི་བུ་ཡིན་པའི་རྗེས་སུ་གནང་བའི་ཐོབ་ཐང་དོན་དུ་གཉེར། གནས་ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་འོག་ནས་རྩོད་ལྡན་དུས་ཀྱི་དཔའ་བོ་སྤུན་གཉིས་ཏེ་སྲིད་སྒྲུབ་དང་ཀརྞའི་བར་གྱི་གཡུལ་ནི་སུས་ཀྱང་བཟློག་མ་ནུས་ཤིང་། ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱིས་ན་ཀྲ་(Kurukshetra)བྱ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འདབས་ནས་ཉིན་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་རིང་ལ་གཡུལ་འཐབ་དྲག་པོ་བགྱིས་པ་དང་།བརྒྱ་བྱིན་སོགས་ཀྱི་གཡོ་ཐབས་ཀྱི་དབང་གིས་རང་ལུས་ཀྱི་རྡོ་རྗེ་པགས་པ་དོར་བའི་ཀརྞ་ནི་གཡུལ་གྱི་ཉིན་བཅུ་བདུན་པར་རང་གི་ནུ་བོའི་མདའ་ཁ་ལས་ཤིའོ།། སྐབས་དེར་ཡུམ་ཀུན་ཏིས་བུ་གཞན་དག་ཀརྞའི་འདས་མཆོད་ལ་བསྐུལ་ཆེད་ཁོའི་གདུང་ཁུངས་ངོ་མའི་གསང་རྒྱ་བརྟོལ་བས། སྐྱ་སེང་བུ་ལྔས་ད་གཟོད་ན་ཀྲའི་གཡུལ་འགྱེད་ནི་འཐབ་དཀའི་གཡོ་སྒྱུས་བསླངས་པའི་ཕུ་ནུ་ནང་དམེ་ཤ་སྟག་ཡིན་ཚུལ་ཤེས་ནས་ཡིད་སེམས་རབ་ཏུ་སྐྱོ་བར་གྱུར་ལ། སྐྱ་སེང་གི་བུ་ཆེ་བ་གཡུལ་ངོ་བརྟན་པས་རྒྱལ་སྲིད་རང་གི་ཚ་བོར་གཏད་དེ་སྤུན་གཞན་དག་དང་ལྷན་དུ་ནགས་སུ་ཞུགས་ཏེ་སྒྲུང་གི་མཇུག་ཡོངས་སུ་བསྡུས། ཡིན་ནའང་གདུང་ཁུངས་ལ་གསང་བ་ཆེན་པོ་མཆིས་པའི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་དཔའ་བོ་དག་གི་ཐུ་བོ་སྟེ་ཀརྞ་ཉིད་མཇུག་མཐར་འཆི་བའི་ལས་དབང་ལ་བཟློག་ཐབས་མ་བྱུང་ཞིང་། ཁོང་ནི་ན་ཀྲའི་གཡུལ་འགྱེད་ལས་གྲོངས་ཏེ་ནམ་ཡང་ཕྱིར་ལྡོག་པ་མེད་པར་གྱུར་བ་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་བྲིས་པའི་སྐྱོ་གར་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན།\nགོང་དུ་བསྟོད་འགྲེལ་སོགས་གཞིར་བྱས་ཤིང་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་བའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་། 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ལས་བྱུང་བའི་ཀརྞའི་བྱུང་རབས་གཉིས་སྡེ་ཚན་སོ་སོར་བྲིས་ཏེ་གཏམ་སོ་སོའི་ཁུངས་དང་བྱུང་འཕེལ་ལ་བརྟགས་ཁུལ་བྱས་ཏེ། ཀརྞའི་གདུང་ཁུངས་དངོས་དང་དེ་གསང་རྒྱ་མཛད་པའི་དགོས་ཆེད་དང་མཇུག་འབྲས། དེར་འབྲེལ་གསང་རྒྱ་བརྟོལ་བའི་དགོས་ཆེད་དང་མཇུག་འབྲས་སོགས་ནི་གོང་གི་སྡེ་ཚན་ནས་ཤེས་པར་གྱུར་ལ། ད་ནི་རུ་པ་ཏིའི་རིགས་རུས་གདུང་ཁུངས་དང་ཁོང་དང་སྐྱ་སེང་འཐབ་དཀའ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཅི་ཡིན་སྐོར་ལ་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆར་འཁོད་པའི་གནས་ཚུལ་དག་གུང་བསྒྲིགས་ནས་བརྟགས་ཚེ། རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་ནི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞི་འཛིན་ས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན་མོད། ན་ཀྲའི་གཡུལ་ནས་བོད་དུ་བྲོས་ཡོང་བར་བཤད་པའི་རྒྱ་གར་གྱི་རྒྱལ་པོའམ་རྒྱལ་བུ་འདི་དོན་དམ་དུ་སུ་ཡིན་པའི་སྐོར་བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆར་བསྟན་ཚུལ་ལ། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》དང་《མངོན་པ་ཀུན་བཏུས་རྒྱན་གྱི་མེ་ཏོག་》 《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད་》ལྟ་བུས་དམག་བརྒྱ་བའི་བུ་ཞེས་སྤྱི་ཙམ་དང་། 《བཤད་མཛོད་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་》དང་《བོད་དུ་མིའི་སྐྱེ་འགྲོ་བྱུང་ཚུལ་》ལྟ་བུས་དམག་བརྒྱ་བའི་བུ་ཐ་ཆུང་དུ་བཞེད་པས་ཕལ་མོ་ཆེས་ནི་དམག་བརྒྱ་བའི་བུ་རུ་འདོད་ཅིང་། དོན་དེར་མཐའ་གཅིག་ཏུ་ཞལ་མི་གསལ་བ་ལ་དཔེར་ན་《ཉི་མའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐྱེ་རྒུའི་ཅོད་པན་ཉི་ཟླའི་ཕྲེང་མཛེས་》ལྟ་བུར།དེའི་ཚེ་རུ་སི་ནི་ཞེས་པའི་རྒྱལ་པོ་དཔུང་དུ་མ་དང་བཅས་པ་བུད་མེད་ཀྱི་ཆས་སུ་ཞུགས་ཞེས་དང་། 《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་》ལྟ་བུར། དེའི་དཔུང་ཚོགས་གཅིག་ན་རེ་རང་གི་ཇོ་བོ་གསོད་མཁན་གྱི་འབངས་བྱེད་པ་པས་རང་ཤི་བསླའོ་ཞེས་ཏེ། ངེད་རང་གཉིས་རི་བྲགས་སུ་འདོང་ངོ་ཟེར་ནས་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དུ་བྲོས་པས་ན། བོད་འདི་རྣམས་ངའི་མི་རིགས་ཡིན་པས་ཕྱི་ཐག་རིང་ཞིང་གཞུང་བཟང་པའི་རྒྱུ་མཚན་དེ་སྐད་དོ་ཞེས་འཐབ་དཀའི་དཔུང་ཚོགས་སུ་བསྟན་པ་ཙམ་ལས་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་སྲས་སུ་ནི་ཞལ་བཞེས་གནང་མེད། གཞན་ན་ཀྲའི་གཡུལ་འགྱེད་ཀྱི་རྒྱལ་ཕམ་གྱི་མཇུག་འབྲས་ལ་《ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་》ལས། གཡུལ་དཀྱེབས་འཐབ་དཀའི་རིགསུ་དཔུང་གི་ཚོགས།། བཅོ་བརྒྱད་དང་བཅས་པ་བརླག་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པ་དང་། 《ལེགས་པར་བཤད་པ་རིན་པོ་ཆེའི་གཏེར་》དུ། དགྲ་ངན་དཔུང་ཚོགས་བཅུ་གཉིས་པོ།། སྐྱ་བསད་པ་ཡིས་བཅོམ་ཞེས་ཐོས་ཞེས་པ་དང་། 《ཉི་མའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་སྐྱེ་རྒུའི་ཅོད་པན་ཉི་ཟླའི་ཕྲེང་མཛེས་》ལས། འཐབ་དཀའི་རིགས་དཔུང་ཚོགས་བཅུ་གཉིས་དང་བཅས་པ་ཕམ་པར་བྱས་ཞེས་གསལ། ཡང་《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་》རུ། དཔུང་ཚོགས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་ཕལ་ཆེར་བསད་དེ་ཕམ་པའི་ཚེ་ཞེས་པ་དང་། ཡང་དེ་ལས། རྒྱལ་པོ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གི་བུ་དགྲ་ངན་སྤུན་བརྒྱ་དཔུང་ཚོགས་དང་བཅས་པ་ཕལ་ཆེར་བསད་ཅེས་འཁོད་པས། ན་ཀྲའི་གཡུལ་འགྱེད་ལས་རྒྱལ་ཕམ་གྱི་མཇུག་འབྲས་ཅི་ཡིན་ལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་དཔུང་ཚོགས་ཡན་ལག་བཅོ་བརྒྱད་དམ་བཅུ་གཉིས་ཡོངས་སུ་བརླག་པའམ་ཕལ་ཆེར་བསད་པར་འདོད་པའི་ལུགས་གཉིས་སུ་ཆད་པར་སྣང་ཞིང་། གལ་ཏེ་དེ་དག་ཡོངས་སུ་བརླག་པར་གྱུར་ན་རུ་པ་ཏི་བྲོས་ནས་བོད་དུ་བྱོན་པའི་གཏམ་ཕྱི་མ་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་ལ། ཕལ་ཆེར་བསད་པར་སྨོས་ན་རུ་པ་ཏི་གཡུལ་ལས་ཐར་ཏེ་ཕྱིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་བྱོན་པའི་གཏམ་འགྲུབ་པར་སྙམ་པས་རང་བློ་ལ་འཛིན་བདེ་བ་ལྟ་བུར་སྣང་མོད། དོན་དུ་ནི་ལུགས་དེ་གཉིས་ལ་རྒྱུ་མཚན་མི་དམན་པས་གཉིས་ཀ་དག་པར་མཐོང་སྟེ། དེ་ཡང་འཐབ་དཀའི་དཔུང་ཚོགས་ཡོངས་སུ་བརླག་པར་འདོད་པའི་ལུགས་དེས་རུ་པ་ཏི་ཉིད་དགྲ་ངན་འཐབ་དཀའི་རིགས་ཡིན་ཚུལ་དང་ཕྱོགས་དེར་འབྲེལ་བའི་དོན་རྣམ་པར་གཅོད་ཅིང་། རུ་པ་ཏི་སྐྱ་སེང་གི་ཕྱོགས་དང་འབྲེལ་བའི་གསང་བ་དོན་གྱི་ཤུགས་སུ་འཕངས་པས་ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བདེན་ལ། འཐབ་དཀའི་དཔུང་ཚོགས་ཕལ་ཆེར་བསད་པར་འདོད་པ་དག་གིས་ཕལ་ཆེར་ཞེས་སྨོས་པའང་བདེན་ཏེ། 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་གཞུང་དངོས་སུ་ན་ཀྲའི་གཡུལ་ལས་ཐར་བའི་འཐབ་དཀའི་ཕྱོགས་འཛིན་ལ་Ashwatthama, Krupacharya,Kritavarmaབཅས་མི་གསུམ་ལྷག་ཡོད་པས་ཕལ་ཆེར་བསད་ཅེས་སྨོས་པའང་དག་པར་འགྱུར་བས་སོ།།\nསྡེ་ཚན་འདིའི་བརྟག་བྱ་ནི་བོད་ཀྱི་ཡི་གེར་གྲགས་པའི་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་དེ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་གཞུང་ན་ཡོད་མེད་དང་། ཡོད་ན་སུ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་མེད་ན་ཇི་ལྟར་གྲུབ་པའི་དོན་ཡིན་ལ། ཐོག་མར་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏར་》རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་མེད་ནས་དབུ་བརྩམས་ཏེ་བརྟགས་ན། དང་པོ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གི་ཕྱོགས་ནས་བརྟགས་ན། 《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་》རུ་བུ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་མིང་བྲི་ཡིས་མ་ལང་ངོ་ཞེས་བུ་ཀུན་གྱི་ཆེ་བ་འཐབ་དཀའི་མིང་མ་གཏོགས་སྨོས་མེད་ལ། 《སྐྱ་བསེང་བུ་ལྔའི་རྟོགས་བརྗོད་》ལས། དེ་མིན་མིང་གི་ཕྲེང་མང་དག ཚིག་གི་སྲད་བུ་ལ་རྒྱུས་པའི།།ངལ་བ་སྤངས་མེད་ཀུན་ཀྱང་ནི།། བསྐྱེད་བསྲིངས་ཆོ་གས་མཐུན་པར་བསྐྱངས་ཞེས་བུ་ཆེ་བ་གཉིས་ཏེ་དགྲ་ངན་དང་འཐབ་དཀའི་མིང་མ་གཏོགས་གཞན་དག་རེ་རེ་ནས་བགྲངས་མེད་པས་དཔྱད་ཐབས་བྲལ་མོད།（31） 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》 རུ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་ལ་ཡུམ་གཅིག་པའི་བུ་བརྒྱ་དང་བུ་མོ་གཅིག གཞན་ཡང་ཡུམ་མི་གཅིག་པའི་བུ་གཅིག་དང་སྡོམ་ན་བུ་བུ་མོ་བརྒྱ་དང་གཉིས་ཀྱི་མིང་འཁོད་འདུག་ཅིང་། དེ་དག་ཀུན་གཡུལ་ལས་ཤི་བས་གཡུལ་ལས་ཐར་བའི་རུ་པ་ཏི་ནི་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གི་སྲས་ཡིན་ཐབས་མེད་པ་དང་། རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་ཞིག་Ashwatthama,Krupacharya, Kritavarmaསོགས་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གི་ཕྱོགས་འཛིན་པའི་དམག་དཔོན་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་གྲས་སུའང་མེད་པས། རུ་པ་ཏི་ནི་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་དང་དངོས་སུ་མ་འབྲེལ་ལ། སྐྱ་སེང་གི་ཕྱོགས་ནས་བརྟགས་ན་སླ་སྟེ། རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་ཞིག་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པའི་སྐྱ་སེང་གི་བུ་ལྔའི་གྲས་སུ་མེད་པས་སྐྱ་སེང་དང་ཡང་དངོས་སུ་མ་འབྲེལ་ཏོ།། དེ་བས་དངོས་འབྲེལ་གྱི་དོགས་གཞི་ཞིག་ནི་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་ཞིག་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔའི་ནང་ཚན་དུ་མེད་ལ། ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གི་བུ་བརྒྱའི་གྲས་སུ་དང་དེའི་ཕྱོགས་འཛིན་པའི་གཡུལ་ལས་ཐར་བའི་དམག་དཔོན་གསུམ་གྱི་ཁོངས་སུའང་མེད་པ་བཅས་མདོར་ན་སྐྱ་སེང་དམག་བརྒྱ་བ་སོགས་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ལས་བྱུང་མོད། རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་ཞིག་ནི་སྒྲུང་རབས་དེ་ལས་རྙེད་རྒྱུ་མེད་པས། བོད་ཀྱི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞི་འཛིན་ས་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་ནི་བོད་སྔ་མའི་བློ་བཟོ་ཁོ་ན་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་ས་བོན་དང་སྤྱི་ཁོག་སོགས་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》དང་འབྲེལ་བས། གཏན་ནས་མེད་པ་ཞིག་རང་བློས་བཟོས་ཏེ་གྲུབ་པ་ཙམ་མིན་པར་སྙམ་ཞིང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་བོད་ཀྱི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཏེ་བྱུང་བའི་རུ་པ་ཏིའི་སྐོར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ནི་དགོས་ཆེད་སྣ་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་དུ་རིགས་ལམ་ངེས་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་བྱུང་བ་ལ་བླང་དོར་དང་ལེགས་བཅོས་མཛད་དེ་གྲུབ་པས་ཕྱི་མོ་དང་རྣམ་པར་མི་མཐུན་པའི་ཁྱད་ཆོས་ཀྱང་མངའ་འོ།།\nརུ་པ་ཏི་སུ་ཡིན་པའི་གསང་བ་ཤེས་པར་བྱེད་པ་ལ་བོན་གྱི་བསྟན་འབྱུང་《བསྟན་པའི་རྣམ་བཤད་དར་རྒྱས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་》 རུ་ཤིན་ཏུ་གནད་ཆེ་བའི་ཚིག་གཅིག་བྱུང་ཡོད་དེ། དེ་ལས། སྐྱབས་སེང་ལ་སྲས་དྲུག་བྱུང་བའི་ཆེ་ཤོས་གཉའ་ཁྲི་བཙད་པོ། དེ་མཚམས་གཡུལ་ངོར་བརྟན་པ་ཡིན་པར་བྱམས་མ་ནས་བཤད་དོ་ཞེས་འཁོད་འདུག་ཅིང་།（32）འདིར་དཔྱད་རིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། བསྟོད་འགྲེལ་དང་《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་》སོགས་བོད་ཀྱི་ཡིག་ལམ་གཙོ་བོ་དག་ཏུ་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔར་ཐུན་མོང་དུ་གྲགས་པ་ལས་བུ་དྲུག་ཡོད་པའི་གཏམ་ཀུན་ནས་མ་གྲགས་པས་ཤིན་ཏུ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་ལ། སྐབས་འདིའི་སྐྱ་སེང་གི་བུ་དྲུག་ནི་ཡོངས་སུ་གྲགས་པའི་བུ་ལྔའི་སྟེང་བུ་ཆེ་ཤོས་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་བསྣན་པས་དྲུག་ཏུ་འགྲུབ་ཅིང་།（33） སྐབས་འདིའི་སྐྱ་སེང་གི་བུ་ཆེ་བ་ནི་སྐྱ་སེང་གི་བཙུན་མོ་ཀུན་ཏིར་འཁྲུངས་པའི་གསང་བའི་བུ་ཀརྞ་ཡིན་པར་ངེས་ལ། ཀུན་ཏི་ལ་ཀརྞ་འཁྲུངས་རྗེས་ད་གཟོད་བུ་གཞན་དག་འཁྲུངས་པས་གསང་བའི་ངོ་བོར་སོང་མོད་ཀྱང་སྐྱ་སེང་དང་ཀུན་ཏིའི་བུ་ཆེ་བ་ནི་ཀརྞ་ཡིན་པ་དང་།བུ་ལྔའི་སྟེང་ཀརྞ་བསྣན་ན་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་བས་སྐྱ་སེང་ལ་བུ་དྲུག་ཡོད་པ་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་དགོངས་པ་དངོས་ཡིན། རྒྱུ་མཚན་འདི་དག་གི་དབང་གིས་བོད་ཀྱི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ནས་བཤད་པའི་རུ་པ་ཏི་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་ཀརྞ་ལ་ཐུག་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་འཁོད་པའི་ཀརྞའི་བྱུང་རབས་དང་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་སྣ་ཚོགས་ནས་བཤད་པའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་རྒྱུད་གཉིས་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་ཏེ་དཔྱད་ན་བོད་ཀྱི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་དང་རྒྱ་གར་གྱི་ཀརྞའི་བྱུང་རབས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཕྱོགས་ཀུན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་ཐུབ་བོ།།\nགཅིག གདུང་ཁུངས་ཀྱི་གསང་བ་དང་དེར་གསང་རྒྱ་མཛད་ཚུལ་ལ་འབྲེལ་ནས་གླེང་བ། འཇུ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱ་མཚོས་(1846-1912)《རྒྱལ་པོ་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ས་གཞི་སྐྱོང་བའི་རྒྱན་》དུ།མ་མཐོང་རྒྱང་ནས་རྩི་འགྱུར་ལ།། མཐོང་ཐོས་མང་ན་ཕལ་དང་འདྲ།། རྒྱལ་ཁབ་དང་ནི་རྒྱལ་པོའི་རྒྱུས།། གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་རྒྱལ་པོའི་ལོ་རྒྱུས་གནས་ཚུལ་ལ་གསང་རྒྱ་མཛད་པའི་དགེ་མཚན་གསུངས་འདུག་ལ།（34） དོན་འདི་གནས་སྐབས་འདི་དང་འབྲེལ་མིན་མི་ཤེས་མོད། རིགས་རུས་གདུང་ཁུངས་ཀྱི་གསང་བ་ནི་ཀརྞ་དང་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་མཚུངས་ཆོས་དག་ལས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རྩ་བར་མཐོང་སྟེ།ཀརྞའི་ངོས་ནས་བཤད་ན། རིགས་རུས་སྐྱེ་ཁུངས་ཀྱི་གསང་བ་སྟེ་ཁོང་ནི་ཀུན་ཏིའི་བུ་ཆེ་བ་ཡིན་པས་སྐྱ་སེང་གི་བུ་ཆེ་བ་ཡང་ཡིན་པའི་དོན་དེ་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་བྱུང་རིམ་གལ་ཆེན་དང་སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་དེའི་སྔ་ཕྱི་བར་གསུམ་དུ་འཐིམས་པའི་གསང་བ་ཆེ་ཤོས་སུ་གྲུབ། རུ་པ་ཏིའི་ངོས་ནས་བཤད་ན། གཡུལ་ལས་ཐར་བའི་ཕྱིར་དུ་བུད་མེད་ཀྱི་ཆས་སུ་ཞུགས་ནས་ཐོབ་ཐང་དངོས་གསང་སྟེ་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་རྒྱལ་པོ་མཛད་འདུག་ཅིང་། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་དག་གིས་འཆད་ལུགས་འདི་ལ་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་སྦྱར་ཡོད་པ་དང་། སྐབས་འདིའི་གསང་བ་ནི་རིགས་རུས་གདུང་ཁུངས་ཀྱི་གསང་བ་ལ་གོ་བར་འོས་ཤིང་། མདོར་དེད་ན་གསང་བ་དེའང་ཀརྞ་དང་རུ་པ་ཏི་ལ་རྣམ་པར་འབྲེལ་འདུག་སྙམ། དེའི་ཕྱིར་བོད་ཀྱི་ཁ་ན་རླུང་ལྟར་གྲགས་པའི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཞེས་པའི་བོད་བརྡ་འདི་ནི་རྒྱུ་མཚན་དང་སྒྲ་བཤད་སོགས་བཤད་དུ་མེད་པའི་འདོད་རྒྱལ་གྱི་མིང་ཞིག་མ་ཡིན་པར། དེ་ནི་བོད་ལ་གྲགས་ཆེ་བའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་དང་རྒྱ་གར་བ་ལ་རྒྱུས་ཆེ་བའི་ཀརྞའི་བྱུང་རབས་བར་གྱི་འབྲེལ་བར་བརྟགས་ཤིང་དཔྱད་དེ་ནན་ཏན་གྱིས་བཏགས་པ་ཞིག་གོ།\nདོན་གང་ཞིག་གསང་རྒྱ་བྱེད་དགོས་ན་ཐབས་ངེས་ཅན་ལ་བརྟེན་དགོས་ཤིང་། གཏམ་རྒྱུད་གཉིས་ཀར་དེའི་སྐོར་གྱི་གནས་ཚུལ་འཁོད་སྟངས་ཀྱང་ཕལ་ཆེར་འདྲ་སྟེ།དཔེར་ན་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་ཀརྞའི་གདུང་ཁུངས་དངོས་ཀྱི་མཚོན་བྱེད་གཅིག་ནི་ཁོང་གི་རྣ་རྒྱན་དང་རྡོ་རྗེ་པགས་པ་ཡིན་པ་དང་། དང་པོར་ཡུམ་ཀུན་ཏི་ལ་འཁྲུངས་དུས་རྣ་རྒྱན་དང་པགས་པ་བཞེས་ཡོད་པས་ཡུམ་ལ་བཙས་མ་ཐག་པར་མཚན་ལ་ཀརྞ་ཞེས་འབོད་ཅིང་། དེ་ནི་ཁོང་གི་གདུང་ཁུངས་དངོས་དང་འབྲེལ་བའི་སྐུའི་ཁྱད་རྟགས་ཡིན་ལ། ཕྱིས་སུ་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཀརྞའི་རྣ་རྒྱན་དང་པགས་པ་གཡོ་ཐབས་ཀྱིས་བསླུས་རྗེས་ཁོང་ལ་Vaikartanaཞེས་གཅོད་མཁན་ནམ་འདོར་མཁན་གྱི་མཚན་ཐོགས་ཤིང་། དེ་དུས་ཁོང་ནི་རྙེད་མཁན་གྱིས་བུ་རུ་བསྐྱངས་ཏེ་སྐྱེ་ཁུངས་དངོས་ལས་རིང་དུ་གྱུར་ཡོད། ཕྱིའི་པགས་པ་བརྗེ་ཐེངས་རེར་དང་མཚན་བརྗེ་ཐེངས་རེར་ཀརྞའི་རིགས་རུས་ཐོབ་ཐང་ལ་འགྱུར་ལྡོག་ཐེངས་གཅིག་བྱུང་ཞིང་། གནད་འདི་བོད་དུ་གྲགས་པའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་དང་གཞི་གཅིག་ཏུ་དཔྱད་ན་བརྟག་བྱ་ཆེ་སྟེ། གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ལྟར་ན་རུ་པ་ཏི་བདེ་ལེགས་ཀྱིས་གཡུལ་ལས་ཐར་ཏེ་བོད་དུ་བྱོན་ཐུབ་པའི་མཐུན་རྐྱེན་གཙོ་བོ་ནི་ཁོང་ཉིད་བུད་མེད་ཀྱི་ཆས་སུ་ཞུགས་པས་ཡིན་པ་དང་། བུད་མེད་ཀྱི་ཆས་སུ་ཞུགས་དགོས་དོན་ནི་རང་ཉིད་སུ་ཡིན་པ་གསང་ཕྱིར་ཡིན་ལ། བུད་མེད་དུ་མ་བརྫུས་ན་རང་ཉིད་ཀྱི་སྐྱེ་ཁུངས་དངོས་གསང་མི་ཐུབ་ཅིང་། གསང་མ་ཐུབ་ན་གཡུལ་ལས་མི་ཐར་ལ། མ་ཐར་ན་བོད་དུ་བྱོན་མི་ཐུབ་པ་དང་། བྱོན་མ་ཐུབ་ན་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མཛད་པའི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཏམ་དག་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བས། རུ་པ་ཏི་ལ་མཚོན་ན་ཡང་ཕྱིས་ཆ་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་བརྗེས་ཏེ་རིགས་རུས་ཐོབ་ཐང་གསང་བར་མཛད་ཅིང་། རུ་པ་ཏི་བྱ་བའི་མཚན་རྙིང་དོར་ནས་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཞེས་པའི་མཚན་གསར་བཞེས་པ་ནི་ཕྱིས་ཀྱི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཏམ་དག་འགྲུབ་པར་གྱུར་བའི་དངོས་རྒྱུར་སོང་ངོ་།། རྒྱུ་མཚན་དེའི་ཕྱིར། ཀརྞ་དང་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་ལ་མཚོན་ན་རིགས་རུས་གདུང་ཁུངས་ཀྱི་གསང་བ་ནི་སྔ་ཕྱིའི་བྱུང་བ་ཀུན་གྱི་འཕེལ་འགྲིབ་ལ་ཐད་ཀར་འབྲེལ་བའི་གནད་འགག་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཁོང་གཉིས་ཀྱི་རིགས་རུས་སྐྱེ་ཁུངས་གསང་བ་ནི་ཕྱིའི་པགས་པ་དང་ཆ་ལུགས། མཚན་སོགས་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ལྡོག་བྱེད་ལ། ཐུན་མོང་གི་ཡན་ལག་གི་འཆད་ཚུལ་འདི་ལྟ་བུ་ནི་མཐར་གཏུགས་ན་མི་སྣའི་གདུང་ཁུངས་དངོས་གསང་བའི་དགོས་ཆེད་དང་འབྲེལ་ལ། ཚུལ་འདིས་སྒོ་དུ་མ་ནས་ཀརྞའི་བྱུང་རབས་དང་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་རྒྱུད་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་མཚོན་ཐུབ།\nགཉིས། ཆུ་ལ་བསྐུར་བའི་བྱུང་རབས་དང་འབྲེལ་ནས་གླེང་བ། 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་ཡུམ་ཀུན་ཏི་རྒྱལ་པོ་ལ་ངོ་ཚ་ནས་བུ་ཀརྞ་རྒྱ་མཚོར་བཏང་བའི་གཏམ་བྱུང་ཞིང་། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པའི་བོད་གཞུང་དག་ཏུའང་རུ་པ་ཏི་ཆུ་ལ་བསྐུར་བའི་གཏམ་མང་བས། མཚུངས་ཆོས་འདི་ཡང་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཏམ་གཙོ་བོ་སྟེ་རུ་པ་ཏིའི་ཕྱི་མོ་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་ཀརྞའི་བྱུང་རབས་ལ་ཐུག་པའི་ཤེས་བྱེད་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན། བྱུང་རབས་འདིའི་སྔ་ཕྱི་ཡི་གུང་བསྒྲིགས་ནས་སྨོས་ན། གང་དུ་བསྐྱུར་བའི་དོན་ལ་ཀརྞ་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཞེས་སྤྱི་མིང་དང་རུ་པ་ཏི་ནི་གང་གཱ་དང་། ཇི་ལྟར་བསྐུར་ཚུལ་ལ་གཉིས་ཀ་ཟངས་ཀྱི་སྒྲོམ་བུར་བཅུག་ནས་བསྐུར་བ། མཐར་སུས་རྙེད་པ་ལ་ཀརྞ་ནི་ཤིང་རྟའི་ཁ་ལོ་བ་བཟའ་ཟླ་གཉིས་དང་རུ་པ་ཏི་ནི་ཞིང་པ་ལྔ་ཐུབ་ཅན་གྱིས་རྙེད་པར་བརྗོད་པ་སོགས་རྩ་བའི་བརྗོད་ཚུལ་གྱི་ཆ་ནས་ཕྱོགས་མཚུངས་པར་མངོན། དེ་ཡང་ཞིབ་ཕྲའི་ཆ་ནས་ཐ་དད་ཀྱི་ཆའང་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་ཀརྞ་ནི་ཡུམ་ཀུན་ཏིས་དོར་བ་དང་《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》ལྟ་བུའི་བོད་ཀྱི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་དུ་རུ་པ་ཏི་ནི་ཡབ་རྒྱལ་པོ་དམག་བརྒྱ་བས་བསྐྱུར་བ་དང་། ཀརྞ་རྒྱ་མཚོར་བཏང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་རྒྱལ་པོ་དང་མ་འདུས་པར་བུ་འཁྲུངས་པས་རྒྱལ་པོར་གསང་ཕྱིར་བསྐྱུར་བ་དང་། རུ་པ་ཏི་བསྐུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ལྟས་ངན་གནོད་བྱེད་དུ་དོགས་པས་བཏང་འདུག་པ་ལྟ་བུས་ཤེས། མདོར་ན་ཡབ་ཡུམ་གྱིས་རང་ལས་སྐྱེས་པའི་བུ་ཆུང་ཆུ་ལ་བསྐྱུར་བའི་རྒྱུ་མཚན་དང་བརྒྱུད་རིམ། མཇུག་འབྲས་སོགས་ཀྱི་བརྗོད་ཚུལ་ལ་རྩ་བའི་ཆ་ནས་བྱུང་རབས་གཉིས་ཀ་ཤིན་ཏུ་འདྲ་ཞིང་། ཀརྞ་ཆུ་ལ་བཏང་བས་གཞན་གྱི་བུར་གྱུར་ཞིང་རུ་པ་ཏི་ཆུ་ལ་བཏང་བས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་བའི་འཆད་སྟངས་ཁོ་ནས་ཀྱང་ཤུགས་ཀྱི་རིགས་ལམ་ཆ་འདྲ་བའི་གནས་ཚུལ་རྟོགས་པར་ནུས་སོ།།\nགསུམ། སྐུའི་ཆེ་བ་དང་འབྲེལ་ནས་གླེང་བ། ཀརྞ་དང་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་མཚུངས་ཆོས་མངོན་གསལ་ཞིག་ནི་གཉིས་ཀའི་སྐུའི་ཆེ་བ་ཡིན་ཏེ། 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་ཀརྞ་ནི་ཡུམ་ཀུན་ཏི་ལ་འཁྲུངས་རུང་དོན་དུ་ནི་ལྷའི་བུ་ཡིན་པར་བསྟན་པས། ཁོང་ཉིད་ཡུམ་ལས་བཙས་མ་ཐག་ཏུ་རྣ་རྒྱན་བཞེས་ཡོད་པས་མིང་ལ་ཀརྞ་སྟེ་རྣ་ཅན་དུ་ཐོགས་ལ།ལུས་ལ་ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་གསེར་ཁྲབ་བཞེས་ཡོད་པས་མཚོན་ཀུན་གྱིས་མི་ཚུགས་པར་གྲགས་ལ། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》སོགས་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ལྟར་ན་རུ་པ་ཏི་ནི་ཡུམ་མཆོག་བཟང་མ་ལ་བཙས་པ་ནས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་སྐུའི་མཚན་དཔེ་ཀུན་ནས་རྫོགས་པ་ཞིག་ཏུ་བསྟན་པ་ནི། དེ་ལས། རྒྱལ་པོ་དམག་བརྒྱ་པའི་བཙུན་མོ་མཆོག་བཟང་མ་ལ་སྲས་གཅིག་སྐྱེས་པ་ལ་སྲས་རྒྱལ་བུ་མིག་བྱ་མིག་ལྟར་ཡས་ལ་འགེབས་པ། སྐྲ་རྒྱ་ཁམ་པ་ཡོད་པ། གཡུའི་སྨིན་མ་ཡོད་པ། སོ་དུང་སོ་འཁོར་བ་ཡོད་པ། ལག་པ་བྱའི་རྒྱལ་པོ་ངང་བ་ལྟར་དྲ་བས་འབྲེལ་བ་ཅིག་སྐྱེས་ཞེས་འཁོད་པ་ལས་ཤེས་ཏེ།（35） དོན་དུ་ནི་《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》ལྟ་བུའི་བོད་གཞུང་དག་གིས་《མདོ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་བ་》སོགས་མདོ་སྣ་ཚོགས་ལས་གསུངས་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་མཚན་བཟང་པོ་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱི་རྣམ་གཞག་དང་བསྟུན་ནས་རུ་པ་ཏི་ཉིད་ཁོང་གི་ཐོག་མའི་ཕྱི་མོ་སྟེ་ཀརྞ་དང་མངོན་པར་མི་མཐུན་པ་ཞིག་ཏུ་མཛད།\nབཞི། མཚན་དང་འབྲེལ་ནས་གླེང་བ། ཀརྞ་ནི་རུ་པ་ཏིའི་ཕྱི་མོ་ཡིན་པའི་རྗེས་དཔག་འདི་འགྲུབ་དགོས་ན་གནོད་བྱེད་དུ་མ་བཟློག་དགོས་ཏེ། དཔེར་ན་དངོས་འབྲེལ་གྱི་དོགས་གཞི་གཅིག་ནི་བོད་ཀྱི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་སུ་ཀརྞ་ལ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་གྲགས་ཆེ་བའི་མིང་ཀརྞ་ཞེས་པ་དེས་མི་འབོད་པར་རྒྱུ་མཚན་ཅིའི་ཕྱིར་དུ་རུ་པ་ཏིར་གྲགས་དོན་དེ་ཡིན། དྲི་བ་འདིར་ཕྱོགས་འགའ་ནས་བརྟག་ཆོག་སྟེ། ཐོག་མར་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》བརྒྱུད་ནས་བརྟགས་ན།《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་ཀརྞ་ལ་མཚན་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་པས་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་ནི་ཀརྞའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཀྱང་མིན་པའི་ངེས་པ་མེད་ཅིང་།（36） ཀརྞའི་མཚན་དག་ལས་Radheyaཞེས་པ་ནི་གལ་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། དེ་ནི་ཀརྞ་ཉིད་རྙེད་མཁན་གྱི་བུར་གསོས་རྗེས་ཡུམ་གྱི་མཚན་ར་ཏཱ་(Radha)ལས་དྲངས་ཏེ་ཐོགས་པའི་མིང་ཡིན་པ་དང་། ཀུན་ཏིའི་བུ་ཆེ་བ་ཡིན་པའི་གདུང་ཁུངས་དངོས་ཀྱི་གསང་བ་མ་བརྟོལ་བར་དུ་ཀུན་གྱིས་ཀརྞ་ལ་མཚན་འདིས་འབོད་ཀྱིན་ཡོད་པས། བོད་ཀྱི་ཡི་གེར་བྲིས་པའི་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་ནི་མཚན་འདིའི་སྒྲའི་རྣམ་པ་དང་ཉེ་ཚུལ་ནི་སྒྲའི་སྐྱེ་གནས་ཅུང་ཙམ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ།འདིར་ཡིན་མིན་གྱི་སྒྲོ་འདོགས་གཅོད་པའི་རིགས་པ་མ་མཆིས་པས་དཔྱད་གཞིར་ཕུལ་བ་ཙམ་ལས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་མ་ངེས་མོད། ཇོ་ནང་རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐས་(1575-1634)《དཔལ་སྒྲའི་སྙེ་མ་དུ་མའི་དོན་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པ་》བྱ་བའི་སམ་བོད་ཤན་སྦྱར་གྱི་བསྟན་བཅོས་སུ།རཏྣ་རྣ་ཅན་སྐྱ་སེང་བུ་ཞེས་རཏྣ་ནི་ཀརྞའི་མཚན་ཡིན་པར་བསྟན་འདུག་ལ།（37） བོད་ཀྱི་ཡིག་ཆ་དག་ཏུ་རུ་པ་ཏི། རུ་སི་ནི། རུ་བ་སྐྱེས་ལྟ་བུར་བྲིས་པ་མ་གཏོགས་རཏྣ་བྱ་བ་ཞིག་ནི་མ་མཐོང་བས། འདིའང་དཔྱད་གཞི་རྩ་ཆེན་དུ་མཐོང་ཞིང་།དེའང་སམ་བོད་སྐད་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། བོད་དཔེའི་འབྲི་སྟངས་དག་མིན་དང་བྲིས་གཟུགས་ཕན་ཚུན་ཉེ་བས་འཁྲུལ་སླ་བ་སོགས་ཀྱི་དབང་གིས་ད་ལྟའི་དུས་ལ་མཚན་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་བར་རྣམ་པར་བརྟག་དཀའ་བར་གྱུར་ལ།བོད་ཡིག་ཏུ་འཁོད་པའི་རུ་པ་ཏི་བྱ་བའི་མཚན་འདིའི་ཕྱི་མོ་ཡོང་ཁུངས་དང་། མཚན་འདི་དང་Radheyaཞེས་པའི་ཀརྞའི་མཚན་གྱི་རྣམ་གྲངས་བར་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་མེད་སོགས་ལ་མ་མཐུད་དུ་བརྟག་པར་རིགས་སོ།། བོད་ཡིག་ཏུ་བྲིས་པའི་གནས་ཚུལ་དག་གཞིར་བཟུང་ནས་བརྟགས་ན།རུ་པ་ཏི་དང་རུ་སི་ནི། རུ་བ་སྐྱེས་ཞེས་པ་ལྟ་བུའི་འབྲི་ཚུལ་འདྲ་མིན་བྱུང་ཞིང་། ཁྱད་པར་དུ་ཕྱི་མ་དེའི་མཚན་དོན་ལ་《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》ལས། རི་གླང་རུ་ལ་བབས་པར་ལུང་བསྟན་ཏེ་དེའི་མིང་ནི་རུ་བ་སྐྱེས་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གླང་རུ་ལ་བབ་པས་དེ་ལྟར་བཏགས་པའི་བོད་བརྡ་ཞིག་ཏུ་བཀྲལ་འདུག་མོད། དོན་དུ་དེ་ནི་བཀའ་ཆེམས་ཀྱི་རྩོམ་པ་པོས་རྒྱ་གར་གྱི་མཚན་ཞིག་བོད་ཡིག་གི་ཀློག་པ་པོར་གོ་རྒྱུ་ཡོད་པར་བྱས་པ་ཡིན་པར་སྣང་སྟེ། གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་སྣ་ཚོགས་སུ་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མ་ནི་ལྷ་རི་ཡོལ་པོ་དང་ལྷ་རི་གྱང་ཐོ་ལས་རི་གླང་རུ་ལ་བབས་ཚུལ་ཀུན་ནས་མ་གྲགས་པས་རུ་བ་སྐྱེས་ཞེས་པར་བྲིས་པ་ནི་མཚན་གྱི་སྒྲ་བཤད་ལ་དམིགས་པའི་གཏམ་གློ་བུར་བ་རུ་མཐོང་བ་དང་། མཚན་འདི་རུ་བ་སྐྱེས་སུ་བྲིས་པས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ནས་བཤད་པའི་བོད་རྒྱལ་ཐོག་མའི་བྱུང་རབས་དང་བོད་ཀྱི་འཕྲུལ་བློན་མཛངས་མི་བདུན་གྱི་ཐོག་མ་རུ་ལས་སྐྱེས་ཀྱི་བྱུང་རབས་བར་ལའང་རང་བཞིན་གྱིས་འབྲེལ་བ་ཞིག་བཙུགས་སོང་མོད་དེ་དག་སྐབས་སུ་མ་བབ་པས་གླེང་བར་མི་བྱ་ལ། མདོར་ན་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་ནི་བོད་ཡིག་གི་མཚན་ཞིག་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་ནི་སྐབས་འདིའི་རྩ་བའི་དོན་དུ་གྲུབ།\nདགའ་བ་པ་སངས་ལགས་ཀྱིས་《ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་བསྟོད་པའི་རྒྱ་ཆེར་བཤད་པ་》དང་《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་ཀྱི་འགྲེལ་བ་》 《སྐྱ་བསེང་བུ་ལྔའི་རྟོགས་བརྗོད་》སོགས་བོད་ཡིག་ཡིག་ཆ་གསུམ་དུ་འཁོད་པའི་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔའི་གཏམ་རྒྱུད་དང་། 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏར་》བྲིས་པའི་བྱུང་བ་དག་གི་གུང་བསྒྲིགས་ཏེ་དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ངོ་འཕྲོད་ཚུལ་དང་།སྐྱ་སེང་བུ་ལྔའི་གཏམ་རྒྱུད་ཡོངས་ཕན་ཚུན་གོ་བསྡུར་ཏེ་བོད་དུ་དར་བའི་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔའི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱི་ཕྱི་མོ་དངོས་ནི་གང་ལ་ཐུག་པའི་དོགས་གཞི་སེལ་བར་བྱས་འདུག བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་དང་འབྲེལ་ཏེ་དེར་བཤད་པའི་རུ་པ་ཏི་བྱ་བ་ཁོ་ན་ལ་བློ་ཁ་བསྒྲིམས་ནའང་དོན་འདི་ར་སྤྲོད་པར་འགྱུར་ལ། 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་བྲིས་པའི་ཀརྞའི་བྱུང་རབས་དང་བོད་དུ་གྲགས་པའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་རྒྱུད་གཉིས་ཕྱོགས་དུ་མ་ནས་གོ་བསྡུར་ན་ཀརྞ་ནི་རུ་པ་ཏིའི་ཕྱི་མོ་ཡིན་ཚུལ་རྟོགས་པ་དང་། དོན་འདིའི་ལུང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ལ་དུས་རབས་བཅོ་ལྔ་བའི་བོན་གྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡིག་ཆ་《དར་རྒྱས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ་》ལྟ་བུར་རུ་པ་ཏི་ནི་སྐྱ་སེང་གི་བུ་ཆེ་བ་ཀརྞ་ཉིད་ཡིན་པའི་གསང་བ་བརྟོལ་འདུག་ལ། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ་》ལྟ་བུར་རུ་པ་ཏི་ཉིད་རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་ཁར་འཆི་བའི་ལུང་བསྟན་གསུངས་འདུག་པའང་དོན་དུ་ན་ཀྲའི་གཡུལ་འགྱེད་ལས་ཤི་བའི་ཀརྞའི་ལས་དབང་དེ་དོན་གྱི་ཤུགས་སུ་འཕངས་འདུག་པས། བོད་ཡིག་ཏུ་འཁོད་པའི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་འཆད་ལུགས་སྤྱི་དང་ཡན་ལག་དག་ལ་ཞིབ་ཏུ་མཇལ་ནས་བརྟགས་ན་ཀརྞ་ནི་རུ་པ་ཏིའི་ཕྱི་མོ་ཡིན་པའི་ངེས་པ་ངང་གིས་སྐྱེ་ཡོང་།\nབོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཐོག་མའི་རིགས་རུས་གདུང་ཁུངས་རྒྱ་གར་ལ་གཏུགས་པའི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ནི་བསྟན་པ་ཕྱི་དར་གྱི་འགོ་ཙམ་ནས་དར་ཆེ་བར་བྱུང་ལ། དེའི་ཡན་ལག་དུ་སོང་བའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་ནི་རྒྱ་གར་གྱི་སྒྲུང་རབས་ཆེན་མོ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ས་བོན་དུ་བྱས་ཤིང་དེའི་སྟེང་བོད་ཀྱི་ཡུལ་དུས་གང་ཟག་ཁོར་ཡུག་སོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྒྱན་པར་བྱས་ཏེ་རྣམ་པར་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་མོད། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་རུ་པ་ཏིས་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་བྱས་པའི་གཏམ་ལ་བློ་རྩེ་གཉིས་སུ་བྱེད་པའི་གནས་ཚུལ་བྱུང་ཡོད་པ་ནི་ནེའུ་པཎྜི་ཏ་དང་དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ་ལགས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་དོགས་གཞི་ལས་ཤེས་ཐུབ་ཅིང་། དེ་ཡང་མཁས་པ་སྔ་མ་དག་གིས་བཙལ་རུང་མ་རྙེད་པའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་ཕྱི་མོ་དངོས་ནི་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ལ་ཐུག་ཚུལ་གསལ་ནའང་། 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ལ་རྒྱུས་ཡོད་ཀྱིན་ཡོད་ཀྱིན་དེར་རུ་པ་ཏི་བྱ་བའི་ན་ཀྲའི་གཡུལ་འགྱེད་ཆེན་མོ་ལས་ཐར་ཏེ་བོད་དུ་རྒྱལ་པོར་བྱོན་པའི་མི་སྣ་ཞིག་མེད་པའི་གནས་ཚུལ་ཡང་གཞི་གཅིག་ནས་ཤེས་ཡོང་བར་བརྟེན། བོད་ཀྱི་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གཞུང་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་ཕྱི་མོ་ན་མེད་པའི་མི་སྣ་ཞིག་བོད་དུ་ཕེབས་ནས་རྒྱལ་པོ་བྱས་པའི་གཏམ་ཐོག་མར་སྤེལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་གྲགས་པར་མཛད་པའི་རིགས་ལམ་ལ་དེ་བས་ཀྱང་སྒོ་ཀུན་ནས་དཔྱད་འོས་སོ་སྙམ། 《རཱ་མ་ཡ་ཎ་》དང་འདྲ་བར་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡང་ཨེ་ཤེ་ཡའི་ཡུལ་གྲུ་མང་པོར་དར་ཡོད་ཅིང་།（38） བོད་དུ་ལོ་ཙཱ་བ་རིན་ཆེན་བཟང་པོས་བསྟོད་འགྲེལ་གཉིས་བསྒྱུར་བ་དང་ཁྱད་པར་དུ་ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་རྩ་འགྲེལ་གཉིས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔ་དང་དགྲ་ངན་དཔུང་ཚོགས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གཏམ་གྲགས་པར་གྱུར་ལ། བོད་ཀྱི་ཆོས་འབྱུང་ལོ་རྒྱུས་རྩོམ་མཁན་དག་གིས་རྒྱ་གར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་རྙིང་བ་འདི་བོད་རང་གི་རྒྱལ་རབས་རྣམ་གཞག་གི་ཁོངས་སུ་བསྡུས་ཏེ་རྣམ་པར་འཆད་འདུག་པས། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་བོད་དུ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ལ་འཕེལ་ཚུལ་དང་གྲགས་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་བྱུང་བའི་དབང་གིས་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་ནང་དོན་དང་མཚོན་ཚུལ་ཕུན་སུམ་ཇེ་ཚོགས་སུ་བཏང་ཞིང་། ཕྱོགས་གཞན་ཞིག་ནས་རྒྱ་གར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྩོམ་གཞིར་སོང་བ་དང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་རྩོམ་སྲོལ་གྱིས་རྒྱ་གར་གྱི་གཏམ་རྒྱུད་ལ་བླང་དོར་དང་ལེགས་བཅོས་མཛད་ཡོད་ཕྱིར། སྒྲུང་དང་ལོ་རྒྱུས་འཆད་ཚུལ་གཉིས་གཅིག་གྲོགས་གཅིག་ཏུ་སོང་ཞིང་ཕན་ཚུན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བའི་གནས་ལུགས་མངོན་པར་མཚོན་ཡོད་སྙམ།\nམདོར་ན་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་མཁས་པ་དག་གི་རྣམ་དཔྱོད་ལ་གོ་བ་འདི་ལྟར་བླངས་ཆོག་སྟེ།བོད་ལ་རྒྱལ་པོ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ལོ་རྒྱུས་འཆད་པའི་དགོས་ཆེད་ཀྱི་ཕྱིར་དུ་དང་པོར་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ནས་བཤད་པའི་ཀརྞའི་བྱུང་རབས་གྲགས་ཆེན་དག་ཕྱི་མོར་བྱས། རྒྱལ་སྲིད་འཛིན་ཁ་མར་འཆི་བའི་ལུང་བསྟན་གྱིས་གཡུལ་ལས་མ་ཐར་བའི་ཀརྞའི་ལས་དབང་བཀྲལ། བར་དུ་བསྒྲགས་པ་བོན་ལུགས་སོགས་མཐུན་རྐྱེན་དུ་གཉེར་ནས་ཀརྞ་ཤི་འཕོས་ནས་ལྷའི་གནས་སུ་སྐྱེས་ཤིང་། ཕྱིས་བུད་མེད་དུ་བརྫུས་ནས་བོད་དུ་བྱོན་པའི་གཏམ་བསྒྲིགས་ཤིང་། བོད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་བྱོན་རྗེས་བོད་ཀྱི་བརྡའི་ལུགས་དང་བསྟུན་ཏེ་གཉའ་ཁྲི་བཙན་པོ་ཞེས་པའི་བོད་མཚན་གསོལ་བ་སོགས་ཀྱི་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་ལ་རྣམ་གཞག་སྔ་ཕྱི་ཆ་ཚང་བར་མཛད་པའི་དབང་གིས། རྒྱལ་པོའི་བྱུང་བ་བརྗོད་པའི་གནའ་བོའི་རྒྱ་གར་གྱི་གཞུང་གྲགས་ཆེན་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་དཔའ་བོ་ཀུན་གྱི་ཕུལ་དུ་གྱུར་བའི་རྒྱལ་སྲས་ཀརྞ་ཉིད་ཀྱིས་རང་ཉིད་ནུ་བོའི་མདའ་ཁ་ནས་འཆི་བའི་ལས་དབང་བཟློག་པར་མ་ནུས་མོད། བོད་ཀྱི་མཁས་པ་སྔ་མའི་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་བློ་གྲོས་དང་བོད་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྒྲུང་གི་རིག་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་རྒྱལ་བུ་ཀརྞ་ནི་བོད་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་གསང་བ་ཆོས་ལུགས་ན་ད་དུང་མུ་མཐུད་དུ་མངོན་པར་འཚོ་ཞིང་བཞུགས་ཡོད་དེ། རྡོ་རྗེའི་པགས་པ་ཕུད་ཅིང་ཡིད་འོང་རྣ་རྒྱན་སྤངས་པ། སྐྱེས་པའི་ཆ་ལུགས་དོར་བའི་རུ་པ་ཏི་དང་ཁོང་གི་གཏམ་རྒྱུད་ཀྱིས་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》བོད་ནས་ཇི་ལྟར་དར་བའི་འཕེལ་ཚུལ་གྱི་རྣམ་པ་མཚོན་ལ། 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཕྱི་མོར་བྱས་པའི་རུ་པ་ཏིའི་གཏམ་གྱི་བྱུང་འཕེལ་དང་འཕྲིན་ལས་ཀྱང་བོད་རང་གི་ཡུལ་དུས་གང་ཟག་སོགས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་དང་རྣམ་པར་འབྲལ་ཐབས་མེད་དོ། །\n①A.K.Ramanujan, Three Hundred Ramayanas: Five Examples and Three Thoughts on Translation, Many Ramayanas: The Diversity of aNarrative Tradition in South Asia, University of California Press, 1991, p.22.\n②《ཞང་ཞུང་བའི་རཱ་མ་ཎའི་རྟོགས་བརྗོད་》དུ། རཱ་མ་ཎ་ཡི་སོར་གདུབ་ཀྱི།། རྟགས་ལས་དེ་ཡི་ཕོ་ཉར་ཤེས།། ཞེས་སཱི་ཏཱས་རཱ་མ་ཎའི་སོར་གདུབ་ལ་བརྟེན་ནས་ཧ་ནུ་མན་ཐ་རཱ་མ་ཎའི་ཕོ་ཉར་ཤེས་པའི་གཏམ་འདུག་མོད། ཧ་ནུ་མན་ཐ་ཀླུ་ཡུལ་དུ་མཛུབ་དཀྲིས་འཚོལ་བར་སོང་བའི་གཏམ་ནི་མ་གྲགས་སོ།། བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་དང་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས་བསྒྲིགས།《གངས་ལྗོངས་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གསེར་གྱི་སྦྲམ་བུ》 (སྟོད་ཆ།) མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2012ལོར། ཤོག་ངོས་432སྟེང་།\n③A.K.Ramanujan, Three Hundred Ramayanas: Five Examples and Three Thoughts on Translation, Many Ramayanas: The DiversityofaNarrative Tradition in South Asia, University of California Press, 1991, p.24.\n④James Hegarty, Religion, Narrative and Public Imagination in South Asia: Past and Place in the Sanskrit Mahabharata, Routledge,Oxford, 2012.\n⑥ཉེ་བར་འབྲེལ་བའི་ལུང་གི་གནས་སྐབས་གཞན་ཞིག་ནི་གཤམ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་གུ་རུ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི།། རྣམ་པར་ཐར་པ་རྒྱ་མཚོ་ལྟ་བུ་ལས།། སྐྲ་རྩེའི་ཟེགས་མས་ཐིགས་གཅིག་བླངས་པ་ལྟར།། རེ་ཞིག་ཉི་ཚེའི་གདུལ་བྱའི་སྣང་ངོ་རུ།། བསྒྲགས་པ་བོན་གྱི་ལུང་བྱང་ཇི་ལྟར་བར།། མདོར་བསྡུས་སྙིང་པོར་བཀོད་པའི་དགེ་བ་ཡིས།། འདི་ཉིད་མཐོང་ཐོས་དྲན་རེག་གདུལ་བྱ་ཀུན།། པདྨ་མཐོང་གྲོལ་གོ་འཕང་མྱུར་ཐོབ་ཤོག་ཅེས་པའང་གཏེར་བོན་སྔ་མའི་རྣམ་ཐར་ལས་འབྱུང་བ་ལྟར་མི་ཤིགས་གཡུང་དྲུང་འབྱུང་གནས་རྩལ་གྱིས་བྲིས་པ་དགེ་ཞེས་འཁོད་འདུག མི་ཤིགས་འབྱུང་གནས་གཡུང་དྲུལ་རྩལ། རྒྱལ་སྲས་གུ་རུ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཐར་པ་མདོར་དྲིལ་བ་བསྒྲགས་པ་བོན་ལུགས་ལྟར་བསྟན་པ་བཞུགས་སོ།།《རིན་ཆེན་གཏེར་མཛོད་ཆེན་མོ་》ཡི་པོད་རེ་གསུམ་པ། ཤོག་ངོས་229ནས་245སྟེང་།\n⑦སློབ་དཔོན་ཤེས་རབ་གོ་ཆ། 《ལྷ་ལས་ཕུལ་དུ་བྱུང་བར་བསྟོད་པའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་བ》 སྣར་ཐང་པར་མ། ལྡེབ་ངོས་96ནས་132སྟེང་།\n⑧ཉང་རལ་ཉི་མ་འོད་ཟེར། 《ཆོས་འབྱུང་མེ་ཏོག་སྙིང་པོ་སྦྲང་རྩིའི་བཅུད》 བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1988ལོར། ཤོག་ངོས་156སྟེང་།\n⑨ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིགས། 《བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཁག་ལྔ》 བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང། 2005ལོར། ཤོག་ངོས་4སྟེང་།\n⑩སྦ་གསལ་སྣང་། 《དབའ་བཞེད》 བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2010ལོར། ཤོག་ངོས་275སྟེང་།\n⑾《བོད་དུ་མིའི་སྐྱེ་འགྲོ་བྱུང་ཚུལ》 མཛད་པ་པོ་མི་གསལ། བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རྣམ་ཐར་ཕྱོགས་བསྒྲིགས་པོད་སོ་དྲུག་པ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2011ལོར། ཤོག་ངོས་161ནས་162སྟེང་།\n⑿ Erik Haarh, The Yar-lung Dynasty: A Study with Particular Regard to the Contribution by Myths and Legends to the History of Ancient Tibet and the Origin and Nature of its Kings, G.E.C. Gad’s forlag, Koebenhavn, 1969, pp. 407-413.\n⒀གུ་གེ་པཎྜི་ཏ་གྲགས་པ་རྒྱལ་མཚན། 《ཉི་མའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས་དང་ཟླ་བའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་རབས》 བོད་ལྗོངས་མི་དམངས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2014ལོར། ཤོག་ངོས་82ནས་83སྟེང་།\n⒁སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོས་བསྒྲིགས། 《བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོར། ཤོག་ངོས་76ནས་78སྟེང་།\n⒂དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོར། ཤོག་ངོས་86སྟེང་།\n⒃《བཅོམ་ལྡན་རིག་པའི་རལ་གྲིའི་གསུང་འབུམ་པོད་བཅུ་གཉིས་པ》 ས་སྐྱ་རྒྱལ་ཡོངས་གསུང་རབ་སློབ་གཉེར་ཁང་། 2007ལོར།\n⒄ཆབ་སྤེལ་ཚེ་བརྟན་ཕུན་ཚོགས་སོགས་ཀྱིས་བསྒྲིགས། 《 བོད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་ཁག་ལྔ》 བོད་ལྗོངས་བོད་ཡིག་དཔེ་རྙིང་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2005ལོར། ཤོག་ངོས་4སྟེང་།\n⒅⒆དཔའ་བོ་གཙུག་ལག་ཕྲེང་བ། 《ཆོས་འབྱུང་མཁས་པའི་དགའ་སྟོན》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2006ལོར། ཤོག་ངོས་86སྟེང་། ཤོག་ངོས་159སྟེང་།\n⒇དགའ་བ་པ་སངས། རྒྱ་གར་གྱི་སྙན་ངག་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་ཡ་གྱལ་《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》ཡི་བོད་བསྒྱུར་ནང་དོན་ངོས་འཕྲོད་ཚུལ་དང་། དེ་དང་བོད་ཀྱི་ཤེས་རིག་དབར་གྱི་འབྲེལ་བ་འགའ་ངོས་འཕྲོད་ཚུལ་གླེང་བ། 1996ལོའི་《བོད་ལྗོངས་ཞིབ་འཇུག་》དེབ་དང་པོ། ཤོག་ངོས་57ནས་66སྟེང་།\n（21）Padmakar Vishnu Vartak, The Scientific Dating of the Mahabharata War, Veda Vidnyana Mandala, Pune, 2004, p.63.\n（22）David Shulman, The King and the Clown in South Indian Myth and Poetry, Princeton University Press, Princeton, 1985, p.380.\n（23）བསེ་ཚང་བློ་བཟང་དཔལ་ལྡན། 《ཁྱད་པར་འཕགས་བསྟོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་ཐུབ་དབང་དགྱེས་པའི་མཆོད་སྤྲིན》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1996ལོར། ཤོག་ངོས་252ནས་254སྟེང་།\n（24）（25）ས་སྐྱ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་སོགས། 《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་རྩ་འགྲེལ》 དར་འབག་གཟིམ་ཁང་གི་ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་66ནས་77སྟེང་།\n（26）བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་དང་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས་བསྒྲིགས། 《གངས་ལྗོངས་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གསེར་གྱི་སྦྲམ་བུ་》(སྨད་ཆ།) མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོར། ཤོག་ངོས་687སྟེང་།\n（27）（30）ས་སྐྱ་ཀུན་དགའ་རྒྱལ་མཚན་སོགས། 《ས་སྐྱ་ལེགས་བཤད་རྩ་འགྲེལ》 དར་འབག་གཟིམ་ཁང་གི་ཤིང་དཔར། ཤོག་ངོས་66ནས་77སྟེང་།\n（28）William Buck, Mahabharata, Motilal Banarsidass Publication, 2000.\n（29）བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་དང་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས་བསྒྲིགས། 《གངས་ལྗོངས་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གསེར་གྱི་སྦྲམ་བུ་》(སྨད་ཆ།) མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོར། ཤོག་ངོས་686སྟེང་།\n（31）བློ་བཟང་ཆོས་གྲགས་དང་བསོད་ནམས་རྩེ་མོས་བསྒྲིགས། 《གངས་ལྗོངས་མཁས་དབང་རིམ་བྱོན་གྱི་རྩོམ་ཡིག་གསེར་གྱི་སྦྲམ་བུ》(སྨད་ཆ།) མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོར། ཤོག་ངོས་683སྟེང་།\n（32）སྤ་སྟོན་བསྟན་རྒྱལ་བཟང་པོ། དར་རྒྱས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མེ། 《སྟོན་པའི་མཛད་རྣམ་དང་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐོར》 མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2001ལོར། ཤོག་ངོས་279སྟེང་།\n（33）སྐྱ་སེང་བུ་ལྔའི་བགྲངས་ཚུལ་མི་འདྲ་མོད། 《མ་ཧཱ་བྷ་ར་ཏ་》རུ་བྲིས་པའི་སྐྱ་སེང་བུ་ལྔ་ནི་གཡུལ་ངོར་བརྟན་པ་(Yudhisthira)དང་འཇིགས་སྡེ་(Bhima) སྲིད་སྒྲུབ་(Arjuna)རྣ་གུ་ལ་(Nakula)ས་ཧ་དེ་བ(Sahadeva)བཅས་སོ།།\n（34）འཇུ་མི་ཕམ་འཇམ་དབྱངས་རྣམ་རྒྱལ་རྒྱ་མཚོ། 《 རྒྱལ་པོ་ལུགས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་ས་གཞི་སྐྱོང་བའི་རྒྱན》 1968ལོར། ཤོག་ངོས་14ནས་16སྟེང་།\n（35）སྨོན་ལམ་རྒྱ་མཚོས་བསྒྲིགས། 《 བཀའ་ཆེམས་ཀ་ཁོལ་མ》 ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 1989ལོར། ཤོག་ངོས་76ནས་78སྟེང་།\n（36） ཀརྞའི་མཚན་གཞན་ནི་Vasusena, Radheya, Angaraj, Vaikartanaབཅས་ཡིན།\n（37） ཇོ་ནང་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐ། 《དཔལ་སྒྲའི་སྙེ་མ་དུ་མའི་དོན་ཤེས་ཤིང་རྟོགས་པ》 ཇོ་ནང་རྗེ་བཙུན་ཏཱ་ར་ནཱ་ཐའི་གསུང་འབུམ་པོད་སོ་བདུན་པ། ཀྲུང་གོའི་བོད་རིག་པ་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། 2008ལོར། ཤོག་ངོས་18ལ་གསལ།\n（38）Aditya Adarkar, Karna in the Mahabharata, Ph.D Dissertation, 2001.\nཝུའུ་ཁི་ལན་གྱི་ཙུང་ཐུང་ཙེ་ལིན་སི་ཅི་དང་ཨུ་རུ་སིའི་ཙུང་ཐུང་ཕུའུ་ཅིན་གྱིས་ཚེས་བདུན་ཉིན་ཁ་པར་བཏང་སྟེ། ཝུའུ་ཁི་ལན་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཏོན་པཱ་སི་ས་ཁུལ་གྱི་གནད་དོན་ལ་གྲོས་བསྡུར་བྱས། ཙེ་ལིན་སི་ཅི་ཡིས་ཕུའུ་ཅིན་གྱིས་ཝུའུ་ཁི་ལན་ཤར་ཕྱོགས་དམངས་ཁྲོད་དྲག་ཆས་པར་ཤུགས་རྐྱེན་བཟོ་