Shishir Ramavat: 2017\nકામ પાછળ ધકેલ્યા કરવાની કુટેવ\nSandesh - Ardh Saptahik Purti - November 29, 2017\nકામ શરૂ ન કરવા માટે આપણે સૌ અલગ-અલગ ટેક્નિક અજમાવતા હોઈએ છીએ. જેમ કે, ફ્રેશ થઈને, ચાનો મગ લઈને કામ કરવા કમ્પ્યૂટર સામે ગોઠવાયા પછી કામ શરૂ કરી દેવાને બદલે અમુક લોકો ઇ-મેઇલ ચેક કરવા માંડશે. કોઈ વળી ઇન્ટરનેટ પર સર્ફિંગ શરૂ કરી દેશે. કોઈને કામ કરવાના સમયે જ એકાએક ડ્રોઅર સાફ્ કરી નાખવાની તલબ લાગે. કોઈ પેન્સિલની અણીઓ કાઢવા લાગે. કોઈ ટેબલ પર આડાઅવળાં પડેલાં કાગળિયાંમાંથી ઉપયોગી અને બિનઉપયોગી કગળ અલગ કરવા બેસી જાય. ઠાગાઠૈયા કરવાની પણ એક પેટર્ન હોય છે.\nશું તમે કામઢા માણસ છો? તમારાં બધાં કામ સમયસર કરી નાખો છો? શકય છે કે તમે સ્વભાવે આળસુ ન હો તો પણ અમુક કામ પાછળ ઠેલ્યા કરતા હો. તમને કામ શરૂ કરવાનો જ કંટાળો આવે. કામ તરત હાથમાં લઈને, ટાઇમ પર પૂરું કરીને ફ્રી થઈ જવાને બદલે સતત પોસ્ટપોન કરતાં રહેવાનું મન થાય. કયારેક ભલભલા સિન્સિયર માણસો પણ અમુક કામ પાછળ ધકેલ્યા કરતા હોય છે. આ બૂરી આદતને અંગ્રેજીમાં પ્રોક્રાસ્ટિનેશન કહે છે. આ કુટેવ આપણામાંના મોટા ભાગના લોકો વત્તેઓછે અંશે ધરાવતા હોય છે.\nબ્રેન્ડા બેઇલી-હૃાુજીસ નામનાં એક અમેરિકન મહિલાએ લોકોના કામમાં વિલંબ કર્યા કરવાની વર્તણૂકનો સરસ અભ્યાસ કર્યો છે. તેઓ અમેરિકાની ઇન્ડિયાના યુનિવસિર્ટીમાં વિદ્યાર્થીઓને કમ્યુનિકેશન સંબંધિત વિષયો તેમજ કૌશલ્ય શીખવે છે. દુનિયાભરમાં ફ્રીને એમબીએ ક્રતા વિદ્યાર્થીઓને કેચિંગ આપે છે. તેઓ કહે છે કે સૌથી પહેલાં તો, તમને ખરેખર કામ પાછળ ઠેલ્યાં કરવાની બીમારી છે કે કેમ વિશે એકદમ સ્પષ્ટ થઈ જાઓ. શકય છે તમને આ બીમારી ન પણ હોય. ધારો કે આજે તમારે આખા દિવસમાં દસ કામ કરવાનાં છે. તમે અમુક કામ પહેલાં હાથમાં લેશો, અમુક કામ સાંજ માટે બાકી રાખશો. માની લો કે દિવસ પૂરો થાય ત્યાં તમારાં લિસ્ટમાંથી દસમાંથી સાત કામ થયાં હોય અને ત્રણ રહી ગયાં હોય. તો એનો અર્થ એવો ન થાય કે તમને કામ પાછળ ઠેલવાની કુટેવ છે એટલે ત્રણ કામ કરવાનાં રહી ગયાં. આનો અર્થ એ થાય કે તમે તમારાં કામોનો અગ્રતાક્રમ નક્કી કર્યો હતો. કામની પ્રાયોરિટી સમજવી અને એ પ્રમાણે આગળ વધવું એ તો ગુણ કહેવાય. ત્રણ કામ બાકી રહી ગયાં એનો મતલબ એટલો જ કે જે-તે કામ પૂરાં કરતાં કેટલો સમય લાગશે તેનો અંદાજ બાંધવામાં તમે થોડી ભૂલ કરી બેઠા, એટલું જ.\nમાનો કે મામલો પ્રાયોરિટી પ્રમાણે કામ કરવાનો નહીં, પણ તમને સાચ્ચે જ કામને પાછળ ઠેલ્યા કરવાની બૂરી આદત છે. તમે એક મોટો અને મહત્ત્વનો પ્રોજેકટ હાથમાં લીધો હોય, જે ચાર મહિનામાં પૂરો કરવાનો હોય, એમાંથી બે મહિના ઓલરેડી પસાર થઈ ગયા હોય છતાંય ‘અરે, હજુ તો બહુ વાર છે’ એવું વિચારીને તમે તે પાછળ ધકેલ-ધકેલ કર્યા જ કરતા હો તો એ સો ટક પ્રોક્રાસ્ટિનેશનનું જ લક્ષણ છે. આવી વર્તણૂક શી રીતે સુધારવી?\nસૌથી પહેલાં તો એ જુઓ કે તમે સામાન્યપણે કયાં પ્રકારના કામ પાછળ ઠેલો છો? કેવાં કામ કરવામાં તમને મજા આવતી નથી? બ્રેન્ડા બેઇલી-હૃાુજીસ કહે છે કે તમે કાગળ-પેન લો અને કંટાળાજનક કે અઘરાં લાગતાં કામોનું લિસ્ટ બનાવો. શું આ લિસ્ટમાં કોઈ પેટર્ન જોવા મળે છે? શકય છે કે આ કામોમાં અમુક વસ્તુ કોમન હોય. રોહન મહેતા નામના એક કાલ્પનિક મહાશયનું ઉદાહરણ લઈએ. કોઈ કંપનીમાં સારી પોસ્ટ પર જોબ કરતા રોહનભાઈ સામાન્યપણે આ ત્રણ કામ પાછળ ઠેલતા હોય છેઃ એક, રિપોર્ટ લખીને મોકલવો. બે, ઇ-મેઇલ કે પત્રોના જવાબ આપવો. ત્રણ, થેન્કયુ નોટ્સ મોકલવી. આ ત્રણેય કામમાં લખવું કોમન છે એ તમે નોંધ્યું? આનો અર્થ એ કે ફ્લ્ડિ વર્ક, મિટિંગો અને એવાં બીજા કેટલાય કામ કરવામાં કયારેય ઢીલ કરતા રોહનભાઈ ફ્કત કશુંક લખવાનું કામ આવે ત્યારે જ ઠાગાઠૈયા શરૂ કરી દે છે.\nજો તમને અણગમતાં કામનું લિસ્ટ બનાવવાનું ન ફવે તો મનગમતાં કામોનું લિસ્ટ બનાવો. પછી જુઓ કે લિસ્ટમાં કયાં કામોનો સમાવેશ ન થયો? આ એ કામો હોવાનાં જે તમે સામાન્યપણે પોસ્ટપોન કરતાં રહો છો.\nઆપણે ઠાગાઠૈયા કઈ રીતે કરીએ છીએ? આનીય એક ડિઝાઇન હોય છે. કામ પાછળ ઠેલવાનું શરૂ કરીએ ત્યારે આપણા મનમાં અમુક પ્રકારના વિચાર આવતા હોય છે. જેમ કે, ‘ઓહ, આ પ્રોજેકટ તો માટે છેક જાન્યુઆરીમાં સબમિટ કરવાનો છે. હજુ તો ઘણી વાર છે’ અથવા ‘ડેડલાઇનનું પ્રેશર હોય તો જ હું વધારે સારું કામ કરી શકું છું’ અથવા ‘આ કામ હાથમાં લેતાં પહેલાં મને ફ્લાણું-ફ્લાણું કામ કરી નાખવા દે’… અને બસ, પત્યું. તમારું કામ પાછળ ઠેલાઈ ગયું. આ આપણા અળવીતરા મનની અવળચંડાઈ છે, કામને પાછળ ધકેલવાની. આથી મનમાં આવા વિચારો જાગે તે સાથે જ સભાન બની જાઓ. તરત પોતાની જાતને કહો કે, દોસ્ત, આ વિચારો ડેન્જર સાઇન છે, સંભાળજે!\nકામ શરૂ ન કરવા માટે આપણે સૌ અલગ-અલગ ટેક્નિક અજમાવતા હોઈએ છીએ. જેમ કે, ફ્રેશ થઈને, ચાનો મગ લઈને કામ કરવા કમ્પ્યૂટર સામે ગોઠવાયા પછી કામ શરૂ કરી દેવાને બદલે અમુક લોકો ઇ-મેઇલ ચેક કરવા માંડશે. કોઈ વળી ઇન્ટરનેટ પર સર્ફિંગ શરૂ કરી દેશે. અવળચંડું મન તે વખતે બહાનું તૈયાર રાખે કે ના ના, આ તો હું મારા કામને લગતી વેબસાઇટ્સ પર જ લટાર મારી રહૃાો છું. કોઈને કામ કરવાના સમયે જ એકાએક ડ્રોઅર સાફ્ કરી નાખવાની તલબ લાગે. કોઈ પેન્સિલની અણીઓ કાઢવા લાગે. કોઈ ટેબલ પર આડાઅવળાં પડેલાં કાગળિયાંમાંથી ઉપયોગી અને બિનઉપયોગી કગળ અલગ કરવા બેસી જાય. કોઈ ડેસ્કટોપ પરથી નકામા ફોલ્ડર્સ અને ફાઇલોને યોગ્ય જગ્યાએ સેવ કરવાનું કે ડિલીટ કરવાનું શરૂ કરી દે. અમુક્ લોકો આખા દિવસનાં કે આખા અઠવાડિયાના કે આખા મહિનાના કામોનું પ્લાનિંગ કરવા માંડે.\nઆ કામમાં પા-અડધી-પોણી કલાક કયાં જતી રહે એની ખબર પણ ન પડે. પછી એવું વિચારીને જાતને છેતરીએ કે આ તો પ્રોડકિટવ એકિટવિટી હતી, આને કંઈ સમય વેડફ્યો ન કહેવાય! સચ્ચાઈ એ છે કે આપણે જે કામ કરવા બેઠા હતા તે હજુ શરૂ થયું નથી ને પાછળ ધકેલાઈ ગયું છે. કામ શરૂ કરવાના સમયે તમે કઈ બિનજરૂરી એકિટવિટીઝ કરો છો? વિચારજો.\nસો મણનો સવાલ એ છે કે આપણી આવી વર્તણૂકનું કારણ શું છે? શા માટે આપણે કામને પાછળ ઠેલીએ છીએ? આનાં એકાદ-બે નહીં, પૂરાં પાંચ કારણો છેઃ પહેલું, આત્મવિશ્વાસનો અભાવ. તમારે કામ તો કરવું છે, પણ એ કામ સારી રીતે કરતાં આવડશે કે કેમ એની ખાતરી નથી. બીજું, એકાગ્રતાનો અભાવ. તમારું ધ્યાન આસાનીથી બીજી વાતો તરફ્ તણાઈ જાય છે. ત્રીજું કારણ, તમે ગભરાઈ ગયા છો. કામ એવડું મોટું છે કે કયાંથી શરૂ કરવું તે જ સમજાતું નથી. ચોથું કારણ, ક્રિયેટિવ અથવા મેન્ટલ બ્લોક. તમે ધમાકેદાર કામ કરવા માગો છો, પણ મનમાં આઇડિયાઝ જ આવતા નથી. પાંચમું અને છેલ્લું કારણ, તમને તમારા કામથી સખ્ખત ત્રાસ થાય છે.\nહવે પાંચેપાંચ કારણોની વારાફ્રતી ચર્ચા કરીએ અને તે દૂર કરવાના ઉપાયો જોઈએ.\nઆત્મવિશ્વાસનો અભાવઃ તમને એવું લાગતું હોય કે જે કામ હાથ પર લેવા માગો છો તે માટેનાં જરૂરી કૌશલ્ય, આવડત કે ટેલેન્ટ તમારામાં નથી. તમને થાય કે આ કામ કરવામાં હું કાચો પડીશ તો? કોન્ફ્ડિન્સની આવી ઓછપને કારણે તમે કામ પાછળ ઠેલ્યા કરતા હો, એવું બને. ધારો કે તમારે અંગ્રેજીમાં રિપોર્ટ તૈયાર કરવાનો છે, પણ તમારું અગ્રેજી કાચું છે. તમારી ભાષા, વાકયરચના આ બધામાં બહુ લોચા છે. તમને ડર હોય કે જો હું રિપોર્ટ તૈયાર કરીશ તો બધાને ખબર પડી કે તમારું લિખિત અંગ્રેજી કેટલું ખરાબ છે.\nતો આવી પરિસ્થતિમાં શું કરવાનું? આ પ્રશ્નનો ઉત્તર અને આગળની વાત હવે પછીના લેખમાં.\nપહેલાં પ્રોડક્શન, પછી પરફેક્શન!\nતો, વાત કામને પાછળ ધકેલ્યા કરવાની કુટેવ યા તો પ્રોક્રાસ્ટિનેશન વિશે ચાલતી હતી. બ્રેન્ડા બેઇલી-હૃાુજીસ નામનાં અમેરિકાની ઇન્ડિયાના યુનિવસિર્ટી સાથે સંકળાયેલાં કમ્યુનિકેશન એકસપર્ટ કહે છે કે જેને આટોપ્યા વગર આપણો છૂટકો જ ન હોય એવાં મહત્ત્વનાં કામોને આપણે પોસ્ટપોન કર્યા કરતા હોઈએ તો એવી વતર્ણૂક પાછળ પાંચ પરિબળ કામ કરતાં હોઈ શકે. પહેલું પરિબળ અથવા કારણ છે, આપણે ગયા લેખમાં જોયું તેમ, આત્મવિશ્વાસનો અભાવ. તમે કામ હાથ પર લેવા માગતા તો હો, પણ મનમાં ડર હોય કે મને આ નહીં આવડે તો? હું કાચો પડીશ તો?\nધારો કે તમે રિપોર્ટ્સ તૈયાર કરવાનું અને ઇમેઇલ્સના જવાબ આપવાનું કામ કાયમ પાછળ ઠેલતા હો છો. એનું મુખ્ય કારણ તમારું કાચું અંગ્રેજી છે. તો શું કરવાનું? ખુદની કચાશ દૂર કરવાના નક્કર પ્રયત્ન કરવાના. અંગ્રેજી ગ્રામરના પદ્ધતિસર કલાસ લો. અંગ્રેજીનું ટયુશન રાખો. વ્હાય નોટ? ખુદને વધારે સજ્જ બનાવવા માટે જે કંઈ થઈ શકે તે બધું જ કરવાનું. હવે તો ઓનલાઇન પણ ઘણું બધું શીખી શકાય છે. શબ્દભંડોળ વધે તે માટે અંગ્રેજી વાંચન વધારો. તમારી દષ્ટિએ જેમને ઇમેઇલ્સ જવાબ અને રિપોર્ટ્સ લખતાં સરસ આવડે છે એનો અભ્યાસ કરો. આ રીતે આત્મવિશ્વાસ વધશે. આટલું કર્યા પછી ઇમેઇલ કે રિપોર્ટ લખવા બેસો ત્યારે જાત સાથે સંવાદ કરો કે, ‘હું ભલે શ્રેષ્ઠ લેખક ન હોઉં, પણ મેં પ્રયત્નો કર્યા છે. ભુલો તો બધાથી થાય, મારાથી પણ થશે, એમાં શું? હું સતત ઇમ્પ્રુવ થઈ રહૃાો છું એટલું ઓછું છે?’\nએ પણ ચકાસો કે પોતાની જાત માટે તમે વધારે પડતાં ઊંચા ધારાધોરણો કે અપેક્ષાઓ તો નથી રાખ્યાંને? હું અંગ્રેજીમાં ચાર વાકય લખું તો એ શેકસપિયરના અંગ્રેજીને ટકકર મારે એવાં જ લખું એવું માઇન્ડસેટ નહીં રાખવાનું. કામ પાછળ ઠેલ્યા કરવાની કુટેવ ધરાવનારાઓએ આ સૂત્ર હંમેશાં યાદ રાખવાનું: પહેલાં પ્રોડક્શન, પછી પરફેક્શન! સૌથી પહેલાં તો કામ પૂરું કરી નાખો, પછી એને પરફેક્ટ કરવાની કોશિશ કરો.\nકામને પોસ્ટપોન કરવાનું બીજું સંભવિત કારણઃ સતત ધ્યાનભંગ થતાં રહેવું. તમે કામમાં પૂરેપૂરું મન પરોવી શકતા નથી? તે માટે તમારી કામની જગ્યા અનુકૂળ હોવી જોઈએ. તમારું ટેબલ, કયુબિકલ, કેબિન કે રુમ અસ્તવ્યસ્ત પડયાં હોય તો પહેલાં એને ઠીકઠાક કરો. બહાર બહુ ઘોંઘાટ થતો હોય તો દરવાજો અને બારી બંધ કરો. મોબાઇલ ફોન સાઇલન્ટ કરીને હાથ ન પહોંચે એટલો દૂર મૂકી દો. તમારા કમ્પ્યુટરનું ઇન્ટરનેટ કે વાઇ-ફાઇ કનેકશન ઓફ કરો કે જેથી થોડી થોડી વારે ફેસબુક પર આંટો મારવાનું મન ન થાય. કોઈ કલીગ આવીને કહે કે, ‘ચાલ, કેન્ટીનમાં નાસ્તો કરતા આવીએ’ અથવા ‘ચાલ, જરા બહાર સિગારેટ પીતા આવીએ ને પગ છુટ્ટો કરતા આવીએ’ અથવા ‘ચાલ, આ શનિ-રવિમાં માથેરાન (કે દીવ-દમણ) જવાનું પ્લાનિંગ કરીએ’, તો એને પ્રેમથી કહેવાનું કે દોસ્ત, મને ફ્કત ત્રીસ મિનિટ આપીશ? આ કામ પુરું થાય એટલે હું જ સામેથી તારી પાસે આવું છું.\nત્રીસ મિનિટનું જ ટાર્ગેટ રાખો. આ સળંગ અડધી કલાક દરમિયાન નો ફેન, નો ઇન્ટરનેટ, નો સોશિયલ મિડીયા, નો કેન્ટીન. ફ્કત કામ. દર ત્રીસ મિનિટ પછી દસ મિનિટનો મસ્ત બ્રેક લઈ લેવાનો. દસ-પંદર જ મિનિટ હં, વધારે નહીં.\nપ્રોક્રાસ્ટિનેશનનું ત્રીજું કારણઃ કામનું કદ જોઈને થતી ગભરામણ. કયારેક કામ એટલું મોટું હોય કે એ ક્યારે પૂરું થશે તેનો વિચાર કરતાં જ ગાત્રો ઠંડાં થઈ જાય, પરસેવો છૂટી જાય ને આપણે કામ શરુ જ ન કરીએ. આવા કેસમાં કામને નાના નાના હિસ્સાઓમાં વિભાજિત કરી દેવા જોઈએ. ધારો કે તમારા કામમાં નાનાં-મોટાં કુલ એકસો સ્ટેપ છે. તો આખા કામને, ફોર એકઝામ્પલ, પચાસ ટુકડાઓમાં પહેંચી દો. મારે રોજ બે સ્ટેપ કરવાનાં છે એટલું જ મનમાં રાખો અને એટલા કામ પર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરો. એક ફયનલ ડેડલાઇનને બદલે વચગાળાની ત્રણ-ચાર ડેડલાઇન નકકી કરો. દર અમુક્ દિવસે આટલું-આટલું કામ થઈ જવું જોઈએ. આ રીતે આગળ વધવાથી કામ ઓછું ડરામણું લાગશે.\nમેન્ટલ બ્લોક. આ છે ચોથું સંભવિત કારણ. કામ કરવું તો છે, પણ મનમાં આઇડિયા સૂઝે નહીં.\nક્રિયેટિવિટી પર કોઈએ તાળું મારી દીધું હોય એવું લાગે. આવી સ્થિતિમાં કયારેક કામ કરવાની જગ્યા બદલવાથી ફયદો થતો હોય છે. તમારી કેબિન કે કયુબિકલમાંથી બહાર આવીને ઓફ્સિમાં બીજી કોઈ જગ્યાએ જઈને બેસો. ગાર્ડન, બાલ્કની કે ટેરેસમાં જઈને બેસો. ક્યારેક સવારે સાત વાગ્યામાં ઓફ્સિ આવી જાઓ. આખો દિવસ કમ્પ્યુટર સાથે ચોંટેલા રહેેતા હો તો, ફેર અ ચેન્જ, પેન અને પેપર લઈને કામ કરી જુઓ. ટૂંકમાં, કામનો માહોલ બદલો.\nક્રિયેટિવ કામમાં કોઈ બાઉન્સિંગ બોર્ડ એટલે કે તમારા કામમાં ઊંડો રસ લઈને યોગ્ય સવાલો પૂછી શકે એવો સરસ શ્રોતા મળી જાય તો ખૂબ ફયદો થતો હોય છે. તમારા દોસ્ત કે કલીગ સાથે ડિસ્કસ કરો. કયારેય મૂંગા મૂંગા કામ કરવાને બદલે બોલવાથી મનમાં નવા વિચારો પ્રગટતા હોય છે. પોતાની જાત પાસેથી વધારે પડતાં અપેક્ષા કે અશકય કહેવાય એટલાં ઊંચાં ધારાધોરણ ન રાખવાની વાત અહીં પણ લાગુ પડે છે.\nકમ પાછળ ઠેલવાનું પાંચમું અને છેલ્લું સંભવિત કારણ. કામનો ત્રાસ. જે કામ કરવાનું છે એ તમને દીઠું ગમતું ન હોય. તમને એના વિચાર માત્રથી ત્રાસ છૂટતો હોય. આવી સ્થિતિમાં શું કરવું? પોતાની જાતને ઇનામ આપવાનું શરુ કરો. વીસ ટકા કામ પૂરું થાય ત્યારે આટલું ઇનામ, ચાલીસ ટકા પૂરું થાય ત્યારે આટલું ઇનામ અને આખું પૂરું થઈ જાય ત્યારે જમ્બો ઇનામ! આ ઇનામ તમારે જ નક્કી કરવાનું. જેમ કે, આટલું કામ પૂરું થયા પછી હું મસ્તમજાની ફ્લ્મિ જોવા જઈશ અને એયને કોઈ પણ જાતના ગિલ્ટ વગર ટેસથી પોપકોર્ન-બર્ગર-પેપ્સીનો કોમ્બો ખાઈશ! અથવા, આટલું કામ પૂરું થયા પછી હું મારા માટે હાઇક્લાસ જીન્સ-ટીશર્ટ (અથવા સલવાર કમીઝ, સાડી, વોટેવર) ખરીદીશ! આખું કામ પૂરું થયું થયા પછી હું ચાર દિવસની રજા લઈશ અને ફેમિલી અથવા ફ્રેન્ડ્સ સાથે ગોવા-બોવા ફરી આવીશ! આ ઇનામની લાલચે તમે કામ કર્યે રાખશો.\nનક્કી કરો કે હું કામ રોજ પા કલાક કરીશ જ. રીતસર પા કલાકનું એલાર્મ સેટ કરો. પંદર મિનિટ થાય એટલે ઊભા થઈ જવાનું. પછી પોતાની જાતને સવાલ કરોઃ શું આ કામ ખરેખર હું ધારું છું એટલું ભયંકર છે? જવાબ મોટે ભાગ ‘ના’ મળશે. એક વાર શરુઆત થશે એટલે પછી ગાડી એને મેળે ચાલવા લાગશે. પા કલાક કયારે અડધી કલાક અને અડધી કલાક કયારે એક-બે કે ઇવન ત્રણ કલાક થઈ જશે એની ખબર પણ નહીં પડે.\nબસ, એક વાર આ ઢીલ અથવા પ્રોક્રાસ્ટિનેશન નામના ભૂતની ચોટલી હાથમાં આવી જાય એટલે ગંગા નાહૃાા. વાત પાતાની જાત પાસેથી કામ લેવાની છે. માઇન્ડસેટમાં જરુરી ફેરફર કરવાની છે. તો ચાલો, કાગળ-પેન હાથમાં લો. એક ખાનામાં તમે કયાં કયાં કામ કરવામાં ઢીલ કરો છો એનું લિસ્ટ બનાવો, બીજા ખાનામાં ‘હું કઈ રીતે કામ પાછળ ધકેલું છું?’ એની યાદી તૈયાર કરો અને ત્રીજા ખાનામાં ‘હું શા માટે કામને ધકેલ્યા કરું છું?’ તે લખો. પછી હું આ અને ગયા લેખમાં જે ચર્ચા કરી એના આધારે મનોમન પ્રોક્રાસ્ટિનેશનથી પીછો છોડાવવાની સ્ટ્રેટેજી ઘડી કાઢો ને એનો અમલ શરુ કરી દો. શુભસ્ય શીધ્રમ!\nPosted by Shishir Ramavat at 10:08 PM No comments: Links to this post\nદૃુનિયાભરની સ્ત્રીઓએ મતાધિકાર માટે સંઘર્ષ કરવો પડ્યો છે!\nસંદૃેશ - અર્ધસાપ્તાહિક પૂર્તિ - બુધવાર - ૧૩ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭\nકારને સહેજ દૃૂર સાઇડમાં પાર્ક કરીને, મેનીક્યોર કરેલી આંગળી પર કાળું ટપકું મૂકાવીને વોટિંગ કરતી શહેરની આધુનિકાઓ કે સાડલાનો છેડો માથા પર ખેંચીને મતદૃાન કરતી ગામડાગામની મહિલાઓનાં દૃશ્યો આજે ચૂંટણીપ્રક્રિયાનાં સર્વસામાન્ય દૃશ્યોે છે, પણ આ સ્થિતિ હંમેશાં નહોતી. દૃુનિયાભરના દૃેશોમાં સામાન્યત: સ્ત્રીઓને મતદૃાન કરવાનો અધિકાર પુરુષો કરતાં મોડો મળ્યો છે.\nતો, ગુજરાતની ચૂંટણીના બીજા તબકકા હેઠળ આવતી કાલે મતદૃાન થશે. ગુજરાતના કુલ પુરુષ મતદૃારોનો ઓફિશિયલ આંકડો ૨,૨૫,૫૭,૦૩૨ છે. કુલ સ્ત્રી મતદૃારોની સંખ્યા છે ૨,૦૭,૫૭,૦૩૨. જે સંપૂર્ણ નર પણ નથી કે સંપૂર્ણ માદૃા પણ નથી એવા થર્ડ જેન્ડર મતદૃાતાઓની સંખ્યા ૧૬૯ છે! કુલ મતદૃારો: ૪,૩૩,૧૧,૩૨૧.\nકારને સહેજ દૃૂર સાઇડમાં પાર્ક કરીને, મેનીક્યોર કરેલી આંગળી પર કાળું ટપકું મૂકાવીને વોટિંગ કરતી શહેરની આધુનિકાઓ કે સાડલાનો છેડો માથા પર ખેંચીને મતદૃાન કરતી ગામડાગામની મહિલાઓનાં દૃશ્યો આજે ચૂંટણીપ્રક્રિયાનાં સર્વસામાન્ય દૃશ્યોે છે, પણ આ સ્થિતિ હંમેશાં નહોતી. દૃુનિયાભરના દૃેશોમાં સામાન્યત: સ્ત્રીઓને મતદૃાન કરવાનો અધિકાર પુરુષો કરતાં મોડો મળ્યો છે. સ્ત્રીઓને મતાધિકાર આપનાર દૃુનિયાનો સૌથી પહેલો દૃેશ ન્યુઝીલેન્ડ છે. ૧૮૯૩માં, એટલે કે આજથી લગભગ સવાસો વર્ષ પહેલાં, બ્રિટીશરોમાં તાબા હેઠળના ન્યુઝીલેન્ડમાં કાયદૃો બનાવવામાં આવ્યો કે સ્ત્રી મતદૃાન કરી શકશે, પણ પાર્લામેન્ટની ચૂંટણી લડી નહીં શકે! પછીના વર્ષે, ૧૮૯૪માં ઓસ્ટ્રેલિયાએ કાયદૃો બનાવ્યો કે સ્ત્રીઓ મતદૃાન પણ કરી શકશે અને પાર્લામેન્ટની ચૂંટણી માટે ઉમેદૃવારી પણ નોંધાવી શકશે.\nસ્ત્રીઓ અને પુરુષો બન્નેને એકસાથે મતાધિકાર આપનાર ફિનલેન્ડ દૃુનિયાનો પહેલો દૃેશ બન્યો, ૧૯૦૬માં. સ્ત્રીઓને મતાધિકાર પ્રદૃાન કરનાર આ પહેલો યુરોપિયન દૃેશ હતો. દૃુનિયાની સૌથી પહેલી મહિલા સાંસદૃ પણ ફિનલેન્ડની વતની હતી (૧૯૦૭). મહિલાઓને મતાધિકાર પ્રદૃાન કરનાર છેલ્લો યુરોપિયન દૃેશ સ્વિત્ઝર્લેન્ડ હતો. આ ગ્લેમરસ બર્ફીલા દૃેશમાં છેક ફેબ્રુઆરી ૧૯૭૧માં સ્ત્રીઓને રાઇટ-ટુ-વોટ મળ્યો. અગાઉ ૧૯૫૯માં મહિલાઓને મતાધિકાર આપવો જોઈએ કે નહીં તે માટેનો જનમત લેવામાં આવ્યો હતો ત્યારે ૬૭ ટકા સ્વિસ પુરુષોએ અભિપ્રાય આપ્યો હતો કે ના, સ્વિસ મહિલાઓને મતાધિકાર આપવાની કશી જરુર નથી! અમેરિકન મહિલાઓ ૧૯૨૦થી વોટ આપતી થઈ.\nભારતમાં મહિલાઓના મતાધિકારનો ઇતિહાસ શો છે? આ સંદૃર્ભમાં સૌથી પહેલાં તો આ બે અંગ્રેજ અધિકારીઓને યાદૃ કરવા જોઈએ - લોર્ડ એડવિન મોન્ટેગ્યુ કે જે સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ ફોર ઇન્ડિયા હતા અને બીજા, લોર્ડ ચેમ્સફોર્ડ કે જે તે સમયના વાઇસરોય હતા. ભારતમાં તે વખતે સ્વરાજની માગણી વધુ ને વધુ ઊંચા અવાજે થવા માંડી હતી. આની પ્રતિક્રિયામાં ઉદૃારમતવાદૃી મોન્ટેગ્યુએ બ્રિટિશ કેબિનેટ સામે ‘ધ ગ્રેજ્યુઅલ ડેવલપમેન્ટ ઓફ ફ્રી ઇન્સ્ટિટ્યુશન ઇન ઇન્ડિયા વિથ અ વ્યુ ટુ અલ્ટિમેટ સેલ્ફ ગવર્મેન્ટ', એટલે કે સાદૃી ભાષામાં, ભારતમાં સંપૂર્ણ સ્વરાજ સ્થપાય તે લક્ષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને ધીમે ધીમે સ્વતંત્ર રાજકીય સંસ્થાઓની સ્થાપનાની શરુઆત કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો.\nલંડનમાં બેઠેલા રાજકારણીઓને, ખાસ કરીને લોર્ડ કર્ઝનને મોન્ટેગ્યુનો આ પ્રસ્તાવ કડવો લાગ્યો. મોન્ટેગ્યુનો પ્રસ્તાવ માન્ય ન થયો, લોર્ડ કર્ઝને રજૂ કરેલો વૈકલ્પિક પ્રસ્તાવ સ્વીકારાઈ ગયો. લોર્ડ કર્ઝને પોતાના પ્રસ્તાવમાં સેલ્ફ-ગવર્મેન્ટ (સ્વરાજ)ની નહીં, પણ માત્ર ગવર્મેન્ટની વાત કરી હતી. આ રીતે ભારતમાં બાઇકેમેરલ (દ્વિપક્ષી) સેન્ટ્રલ લેજિસ્લેચરની સ્થાપના થઈ, જેમાં થોડાક ભારતીય મિનિસ્ટરોની નિમણૂક પણ કરવામાં આવી. આપણી આજની લોકસભા અને રાજ્યસભાનાં બીજ આ રીતે રોપાયાં. મોન્ટફોર્ડ રિફોર્મ્સ (યા તો મોન્ટફોર્ડના સુધારા, ૧૯૧૭) અને ગવર્મેન્ટ ઓફ ઇન્ડિયા એકટ (૧૯૧૯) અનેક રીતે મહત્ત્વપૂર્ણ સાબિત થયા.\nઆપણે આજે જેમ પાસવર્ડમાં ઘણીવાર પહેલાં ચાર અક્ષર નામના અને છેલ્લા ચાર અક્ષર અટકના વપરાય છે તેમ ‘મોન્ટફોર્ડ' શબ્દૃ પણ બે અલગ અલગ ઓળખનું જોડકું છે. મોન્ટ એટલે લોર્ડ મોન્ટેગ્યુ અને ફોર્ડ એટલે લોર્ડ ચેમ્સફોર્ડ. અગાઉ નોંધ્યું તેમ, મોન્ટેગ્યુ ભારત આવ્યા ત્યારે ચેમ્સફોર્ડ ભારતના વાઇસરોય હતા. રાજકીય સુધારા લાગુ પાડતા પહેલાં તેઓ ભારતની પ્રવર્તમાન મિજાજનો ઝીણવટભર્યો અભ્યાસ કરવા માગતા હતા. કેટલીક મહિલા અગ્રણીઓને આમાં સ્ત્રીઓ માટે રાજકીય અધિકારોની માગણી કરવાની ફાંકડી તક દૃેખાઈ. સરોજિની નાયડુની નેતાગીરી હેઠળ મહિલાઓના એક પ્રતિનિધિમંડળે મોન્ટેગ્યુ અને ચેમ્સફોર્ડ સાથે મિટીંગ કરી. કોણ કોણ હતું આ પ્રતિનિધિમંડળમાં? એની બેસન્ટ, માર્ગારેટ કઝિન્સ, ડોરોથી જિનારાજાડસા, બેગમ હસરત મોહિની, ડો. જોશી, રાણી રાજવાડે, હીરાબાઈ અરદૃેસર ટાટા, એમની દૃીકરી મિથાન ટાટા, રમાબાઈ રાનડે, સરલાદૃેવી ચટ્ટોપાધ્યાય અને ઉમા નેહરુ.\nએની બેસન્ટ, માર્ગારેટ કઝિન્સ અને ડોરોથી જિનારાજાડસાએ સમય પારખીને વીમેન્સ ઇન્ડિયન અસોસિએશનની સ્થાપના કરી. આ ત્રણેય થિયોસોફિકલ સોસાયટી સાથે સંકળાયેલી આઇરિશ મહિલાઓ હતી. આયરલેન્ડ મેં તે વખતે મહિલાઓને મતાધિકાર મળી ચુકયો હતો. મતાધિકારનો જેટલો અને જેવો અધિકાર ભારતીય પુરુષોનો હશે એવો અને એટલો જ અધિકાર ભારતીય મહિલાઓને પણ મળવો જોઈએ એવા મતલબનો પત્ર લખવામાં આવ્યો, તેના પર ભારતના જુદૃા જુદૃા હિસ્સાઓમાં કાર્યરત એવી ત્રેવીસ મહિલા અગ્રણીઓની સહી લેવામાં આવી. તે પત્ર પછી મોન્ટેગ્યુ અને ચેમ્સફોર્ડને સુપરત કરવામાં આવ્યો. યાદૃ રહે, ભારતીય મહિલાઓના રાજકીય અધિકારની માગણી ત્યારે થઈ રહી જ્યારે હજુ અમેરિકા અને યુરોપના કેટલાય દૃેશોની મહિલાઓને પણ મતાધિકાર અપાયો નહોતો!\nએની બેસન્ટના અધ્યક્ષપદૃે ૧૯૧૭માં કલકત્તામાં યોજેયેલી ઇન્ડિયન નેશનલ કોંગ્રેસની મહિલાઓના મતાધિકારની આ ડિમાન્ડ દૃોહરાવવામાં આવી. મુસ્લિમ લીગે ટેકો આપ્યો. આ ડિમાન્ડની પ્રતિક્રિયારુપે પરિસ્થિતિનો તાગ મેળવવા સાઉથબોરો ફ્રેન્ચાઇઝી કમિટીના સભ્યો ૧૯૧૮માં ભારતના પ્રવાસે આવ્યા. શરુઆતમાં તેમને એવું જરુર લાગ્યું કે ભારતીય મહિલાઓ હજુ મતાધિકાર માટે તૈયાર નથી, પણ સમગ્રપણે તેમને મહિલાઓની આ માગણી સ્વીકાર્ય લાગી. જોઇન્ટ પાર્લામેન્ટરી કમિટીએ ભારતીય મહિલાઓના મતાધિકારને માન્યતા આપી. જોેકે લટકામાં એવું પણ ઉમેર્યું કે આ મતાધિકારનો અમલ કયારથી શરુ કરવો તે નક્કી કરવાનો અધિકાર પ્રાંતીય વિધાનસભાનો રહેશે.\nપહેલ ત્રાવણકોર-કોચીને કરી. ૧૯૨૦માં ત્રાવણકોર-કોચીન રજવાડાની સ્ત્રીઓ મત આપવાનો અધિકાર ધરાવતી ભારતની સર્વપ્રથમ મહિલાઓ બની. ૧૯૨૧માં મદ્રાસ અને બોમ્બે સ્ટેટે આ નવા સુધારાનું અનુસરણ કર્યું. ધીમે ધીમે અન્ય પ્રાંતો પણ જોડાયા. ૧૯૨૬માં કમલાદૃેવી ચટ્ટોપાધ્યાય મદ્રાસ લેજિસ્લેટિવ કાઉન્સિલની ચૂંટણીમાં ઊભાં રહ્યાં. બહુ ઓછા માર્જિનથી તેઓ હાર્યાં, પણ ચૂંટણી લડનાર ભારતની સર્વપ્રથમ મહિલા હોવાનું બહુમાન તેમના નામે નોંધાઈ ગયું! ભારતનાં સર્વપ્રથમ ચૂંટાયેલાં લેજિસ્લેટર કાઉન્સિલર ડો. મુથુલક્ષ્મી રેડ્ડી બન્યાં, ૧૯૨૭માં, મદ્રાસમાં. દૃેવદૃાસી કુપ્રથા નાબૂદૃ કરવામાં ડો. મુથુલક્ષ્મી રેડ્ડીનું મોટું યોગદૃાન છે. આ શરુઆત હતી, ભારતીય મહિલાઓના રાજકીય યાત્રાની, જે ૧૯૬૬માં ઇંદિૃરા ગાંધી દૃેશનાં પહેલીવાર વડાંપ્રધાન બન્યાં ત્યારે ચરમસીમા પર પહોંચી ગઈ. આવતી કાલે વોટિંગ કરવા જાઓ ત્યારે કતારમાં મતદૃાતા મહિલાઓને જોઈને ઇતિહાસનો આ ટુકડો યાદૃ કરજો.\nબાય ધ વે, સ્ત્રીઓને મતાધિકાર આપનાર દૃુનિયાનો સૌથી છેલ્લો દૃેશ કયો? સાઉદૃી એરેબિયા. સાઉદૃી મહિલાઓને સૌથી પહેલી વાર મ્યુનિસિપાલિટીની ચૂંટણીઓમાં મત આપવાનો હક છેક હમણાં આપવામાં આવ્યો, ડિસેમ્બર ૨૦૧૫માં!\nPosted by Shishir Ramavat at 3:46 AM No comments: Links to this post\nLabels: Gujarati Election 2017, Ramabai Ranade, Women's suffrage, ગુજરાત ચૂંટણી 2017, મહિલા મતાધિકાર\nસ્વામી, સંઘ અને સ્મારક\nSandesh - Ardh Saptahik Purti - November 15, 2017\nસરદાર પટેલે એકવાર એકનાથ રાનડે માટે કહેલું કે, 'લોકો મને લોખંડી પુરુષ કહે છે, પણ એકનાથજીમાં મને પોલાદી માણસ દેખાય છે.'\nસૌથી પહેલાં તો, કેટલી નફ્ટાઈથી અને બેશર્મીથી સોશિયલ મીડિયા પર બનાવટી સમાચાર ચગાવી શકાય છે એનું એક તાજું ઉદાહરણ જોઈ લો. થોડા દિવસો પહેલાં ટ્વિટર પર કોઈ દુષ્ટ અળવીતરાએ ‘બ્રેકિંગ ન્યૂઝ’ વહેતા કર્યા ક્ે, ‘ઉત્તરપ્રદેશના ભદોહી નગરમાં મુસ્લિમોએ સ્વામી વિવેકાનંદની પ્રતિમાનું માથું ધડથી અલગ કરી નાખ્યું એવો આક્ષેપ મુકાયો છે. શું ભારત સાઉદી એરેબિયા બની ગયું છે? મીડિયા મૌન ધારણ કરીને બેઠું છે.’ સાથે ખંડિત પ્રતિમાની તસવીર પણ મૂકી હતી.\nજોતજોતામાં લાખો-કરોડો લોકો સુધી આ સમાચાર પહોંચી ગયા. આ ‘સમાચાર’ને ક્રોસચેક કરવાની તસદી કોણ લે? ટ્વિટને યથાતથ સ્વીકારીને પ્રતિક્રિયા આપનારાઓની સંખ્યા જોતજોતામાં હજારોમાં પહોંચી ગઈ.\nહકીકત શું હતી? અલાહાબાદથી લગભગ ૮૦ કિલોમીટરના અંતરે આવેલા ભદોહી નામના નગરમાં સ્વામી વિવેકાનંદના એક પૂતળાનો શિરચ્છેદ થયો હતો તે વાત સાચી. સૌથી પહેલાં અખંડ ભારત નામની કોઈ ઓછી જાણીતી વેબસાઇટ પર આ સમાચાર મુકાયા હતા. પછી પત્રિકા નામની બીજી વેબસાઇટે આ ન્યૂઝ લીધા. બંને વેબસાઇટના રિપોર્ટમાં કહેવાયું હતું કે વિવેકાનંદની પ્રતિમા ખંડિત કરવાનું કૃત્ય અસામાજિક તત્ત્વોએ કર્યું છે. બેમાંથી એકેય જગ્યાએ આ અસામાજિક તત્ત્વો મુસ્લિમ છે એવો કોઈ ઈશારો સુદ્ધાં નહોતો. મૂર્તિને નુકસાન પહોંચાડનારાની ધરપકડ કરવામાં આવી છે તે વાત પણ આ જ સમાચારમાં સમાવી લેવામાં આવી હતી. ટૂંક્માં, એક ઘટના બની, પ્રશાસને તરત પગલાં લીધાં, વાત પૂરી થઈ ગઈ. ઉત્તરપ્રદેશના મેઇનસ્ટ્રીમ મીડિયાએ આ બનાવની નોંધ સુદ્ધાં ન લીધી.\nપણ પેલા ટ્વિટર મહાશયે (એનું નામ લખીને ખોટી પબ્લિસિટી શું કમ આપવી?) આખા ઘટનાક્રમને વિકૃત વણાંક આપી દીધો. વિવેકાનંદની મૂર્તિનું મસ્તક ધડથી અલગ કરી દેનારા સંભવતઃ મુસ્લિમ છે એવું ઉમેરીને આખી વાતને કોમી રંગ આપવાની એણે કુચેષ્ટા કરી નાખી. ટ્વિટર પર તડાફ્ડી બોલી ગઈ પછી આખરે ભદોહીના પોલીસ ડિપાર્ટમેન્ટે સ્પષ્ટતા કરવી પડી કે મૂર્તિને નુકસાન પહોંચાડનાર આરોપી માનસિક રીતે અસ્થિર છે, એને તરત જ એરેસ્ટ કરી લેવામાં આવ્યો હતો અને એ મુસ્લિમ નહીં, પણ હિંદુ છે.\nસોશિયલ મીડિયા પર સેન્સરશિપ ખાસ્સી ઢીલી છે એટલે લોકોને ઉશ્કેરી મૂકે એવા અર્ધસત્યોથી માંડીને મરી-મસાલા ઉમેરેલાં હળહળતાં જૂઠાણાંની ક્યારેક રેલમછેલ બોલતી રહે છે. આ સ્થિતિ ગંભીર જોખમ ઊભાં કરી શકે છે. આવા માહોલમાં ફેસબુસ-વોટ્સએપ-ટ્વિટર વગેરે પર જે કંઈ વાંચવા મળે એમાંથી સતર્ક રહીને સાચું-ખોટું સૂંઘી શકવાની સજ્જતા કેળવવાની જવાબદારી આપણી પોતાની. સ્વામી વિવેકાનંદની પ્રતિમા અથવા સ્મારકની વાત આવે ત્યારે સૌથી પહેલાં આપણાં મનમાં દક્ષિણ ભારતના સાવ છેડે કન્યાકુમારી નજીક આવેલા વિવેકાનંદ શિલા સ્મારકનું સ્મરણ થઈ જાય. આ સ્મારક સાથે એકનાથ રાનડેનું નામ જોડાયેલું છે. ૧૯ નવેમ્બરે, એકનાથજીની ૧૦૩મી જન્મ-જયંતી ઊજવાઈ. ૧૯૧૪માં મહારાષ્ટ્રના અમરાવતી જિલ્લાના નાનકડા ગામમાં જન્મેલા એકનાથ રાનડે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ)ના નિષ્ઠાવાન કાર્યકર્તા હતા. એમના નામથી આજે લોકો ખાસ પરિચિત નથી એનું મોટું કારણ એ છે કે એમણે પ્રસિદ્ધિની કદી પરવા નહોતી કરી. એમને હંમેશાં માત્ર પોતાના કામથી મતલબ હતો.\nઆરએસએસના સ્થાપક કે.બી. હેડગેવરનું ૧૯૪૦માં મૃત્યુ થયું પછી માધવ ગોળવળકરે (ગુરુજી) સંઘનું સુકાન હાથમાં લીધું હતું. દેશને આઝાદી મળ્યા પછી નથુરામ ગોડસેના હાથે ગાંધીજીની હત્યા થતાં હાહાકાર મચી જવો સ્વાભાવિક હતો. ગોડસે થોડા સમય માટે સંઘની શાખામાં આવેલો, પણ સંઘની વિચારધારા નરમ લાગતાં એ હિન્દુ મહાસભામાં જોડાઈ ગયો હતો. જવાહરલાલ નહેરુની સરકારે ગાંધીહત્યાને આગળ કરીને સંઘ પર પ્રતિબંધ મૂકયો. ગુરુજી સહિત કેટલાય સ્વયંસેવકોને જેલમાં પુરવામાં આવ્યા. આવા માહોલમાં દેશવ્યાપી સત્યાગ્રહની જવાબદારી એકનાથ રાનડેને સોંપવામાં આવી હતી. ભૂગર્ભમાં રહીને તેઓ સફ્ળતાપૂર્વક સત્યાગ્રહનું સંચાલન કરતા રહૃાા. સરકાર સાથે મંત્રણાનો દોર પણ ચાલુ રાખ્યો. આખરે સત્ય બહાર આવ્યું અને આરએસએસ પરનો પ્રતિબંધ હટાવી દેવો પડયો.\nએકનાથ રાનડે સતત કામ કરતા રહૃાા. એમના ભરપૂર પરિશ્રમને પરિણામે બંગાળ, આસામ જેવાં પૂર્વના રાજ્યોમાં સંઘની શાખાઓ ખૂલી. ૧૯૫૩થી ૧૯૫૬ દરમિયાન તેઓ સંઘના અખિલ ભારતીય પ્રચાર પ્રમુખ બન્યા, પછીના છ વર્ષ સંઘના જનરલ સેક્રેટરી તરીકે કાર્યરત રહૃાા અને ત્યાર બાદ અખિલ ભારતીય બૌદ્ધિક પ્રમુખ બન્યા. ૧૯૬૩માં ભારતમાં સ્વામી વિવેકાનંદની જન્મશતાબ્દિ ઉજવાઈ. સ્વામીના વિચારોના પ્રચાર-પ્રસારની જવાબદારી એકનાથજીએ ઉપાડી લીધી. એમણે સ્વામીજીનાં સાહિત્યનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો અને ‘રાઉઝિંગ કૉલ ટુ હિન્દુ નેશન’ (હિન્દીમાં ‘ઉતિષ્ઠમ્ જાગ્રત’) નામનું પુસ્તક લખ્યું.\nSwami Vivekanand Rock Memorial, Kanyakumair\nકન્યાકુમારીથી થોડે દૂર દરિયામાં એક વિરાટ શિલા છે, જે શ્રીપાદ શિલા તરીકે ઓળખાય છે. શિકાગોની પ્રસિદ્ધ વિશ્વધર્મ પરિષદમાં ભાગ લેવા જતા પહેલાં વિવેકાનંદે આ શિલા પર સાધના કરી હતી. રાષ્ટ્રીય સેવક સંઘે નિર્ણય લીધો કે વિવેકાનંદની જન્મ શતાબ્દિ નિમિત્તે શ્રીપાદ શિલા પર એમનું યાદગાર સ્મારક ઊભું કરવું. વિવેકાનંદ શિલા સ્મારક સમિતિની રચના કરવામાં આવી, જેના સંગઠન મંત્રી એકનાથ રાનડેને બનાવવામાં આવ્યા.\nકન્યાકુમારીમાં ખ્રિસ્તીઓની સારી એવી વસ્તી. એમની નજર આ શ્રીપાદ શિલા પર હતી. તેઓ ત્યાં મધર મેરીનું દેવળ ઊભું કરવા માગતા હતા. એમણે શિલાને ‘સેન્ટ ઝેવિયર શિલા’ એવું નામ પણ આપી દીધું હતું. સ્વામી વિવેકાનંદના નામની તકતીને ઉખાડીને સમુદ્રમાં ફેંકી દેવાની ઘટના બની હોવાથી આ જગ્યા વિવાદાસ્પદ બની ગઈ હતી. કેરળ અને તામિલનાડુમાં ખ્રિસ્તી પ્રજા ઘણી હોવાથી સરકારે વિવેકાનંદ શિલા સ્મારક સમિતિને વિવેકાનંદનું મેમોરિયલ ઊભું કરવાની પરવાનગી ન આપી.\nએકનાથ રાનડેએ તામિલનાડુના તે વખતના મુખ્યમંત્રી ભકતવત્સલમ્ સાથે ઘણી મંત્રણાઓ કરી, પણ પરિણામ શૂન્ય. એકનાથજી તત્કાલીન વડાપ્રધાન નહેરુને પણ મળ્યા, પણ નહેરુજી પોતાની સેક્યુલર ઇમેજ અખંડ રાખવા માગતા હોવાથી વિવેકાનંદના સ્મારકમાં રસ ન દેખાડયો. એકનાથ રાનડેએ ઢીલા પડયા વગર એક પછી એક સાંસદોને વ્યકિતગત સ્તરે મળવાનું શરૂ કર્યું. સ્મારકના સમર્થનમાં એમની સહીઓ લીધી. એકનાથજીએ કુલ ૩૨૩ સાંસદોના દસ્તખતવાળું આવેદનપત્ર નહેરુને સુપરત કર્યું. આવું કશુંય બનશે એવી નહેરુજીએ કલ્પના કરી નહોતી. તેઓ કૂણા પડયા, પોતાનું વલણ બદલ્યું. તામિલનાડુના ચીફ્ મિનિસ્ટરે પણ આખરે હા પાડવી પડી.\nસ્વામી વિવેકાનંદના સ્મારક માટે મંજૂરી તો મળી ગઈ, પણ હવે તે માટે જરૂરી ભંડોળ કયાંથી કાઢવું? એકનાથ રાનડે આખા દેશમાં ફ્રી વળ્યા. શાળા-કોલેજોમાં વિદ્યાર્થીઓને સ્વામી વિવેકાનંદની તસવીરો એક-એક રૂપિયામાં વેચી. તેઓ નાના-મોટા સૌની પાસે દાન લેવા જતા. જે કંઈ રકમ મળે તે સ્વીકારી લેતા. બંગાળ અને કેરળની સામ્યવાદી સરકારોએ પણ યથાયોગ્ય ફળો નોંધાવ્યો. એકનાથે પાઈ-પાઈનો પાક્કો હિસાબ રાખ્યો. કુલ એકત્રિત થયેલી રકમ હતી, એક કરોડ સત્તર લાખ દસ હજાર ચારસો છ રૂપિયા અને છ પૈસા!\n૧૯૭૦માં સ્મારકનું નિમાર્ણકાર્ય પૂરું થયું. તેનું ઉદ્ઘાટન કરનાર તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ વી.વી. ગિરિએ કર્યું, તેઓ સંઘના પ્રખર વિરોધી હતા તો પણ. એકનાથ નહોતા ઇચ્છતા કે શિલા સ્મારક માત્ર એક ટૂરિસ્ટ સ્પોટ બનીને અટકી જાય. તેમણે વિવેકાનંદ કેન્દ્ર નામની સંસ્થા ઊભી કરી. વિવેકાનંદના વિચારોને અનુરૂપ ગરીબો અને વંચિતો માટે એકાધિક પ્રવૃત્તિઓ શરૂ કરવામાં આવી. ‘યુવભારતી’ નામના માસિક, ‘બ્રહ્મવાદિન’ નામના ત્રિમાસિક અને ‘વિવેકાનંદ કેન્દ્ર પત્રિકા’ નામના અર્ધવાર્ષિકનું પ્રકાશન હાથ ધરવામાં આવ્યું. આ ત્રણેય સામયિકોના તંત્રી એકનાથ રાનડે હતા. કેન્દ્રમાં કોંગ્રેસની સરકાર હોવા છતાં વિદેશ મંત્રાલય હેઠળ ઇન્ડિયન કાઉન્સિલ ફોર કલ્ચર રિલેશન્સના સભ્ય બનાવવામાં આવ્યા. એકનાથ રાનડેનું વ્યકિતત્વ એવું હતું કે વિરોધીઓમાં પણ તેઓ સ્વીકૃતિ પામતા. સરદાર પટેલે એકવાર એમના માટે કહેલું કે, ‘લોકો મને લોખંડી પુરુષ કહે છે, પણ એકનાથજીમાં મને પોલાદી માણસ દેખાય છે.’ ભરપૂર જીવનને અંતે ૨૨ ઓગષ્ટ ૧૯૮૨ના રોજ ૬૮ વર્ષીય એકનાથ રાનડેનું નિધન થયું.\nસહેજે વિચાર આવે છે. સ્વામી વિવેકાનંદ, ગાંધીજી અને એકનાથ રાનડેના જમાનામાં સોશિયલ મીડિયા આવી ગયું હોત તો કેવો તરખાટ મચી જાત!\nPosted by Shishir Ramavat at 9:10 PM No comments: Links to this post\nLabels: Eknath Ranade, Swami Vivekananda\nSandesh - Sanskar purti - November 26, 2017\nએક ફ્લ્મિમેકરની ગાડી ધાર્યા પ્રમાણે આગળ ન પણ વધે. મહત્ત્વનું એ હોય છે કે ફ્લ્મિમેકરની ક્રિયેટિવિટી બુઠ્ઠી થઈ જવી ન જોઈએ. એનું જોશ, એનું વિસ્મય, નવું શીખવા-સમજવા-જાણવાની વૃત્તિ અકબંધ રહેવાં જોઈએ. પોતાના મનપસંદ અને પેશનના ક્ષેત્રમાં સતત વિકસતા જવું અને રિલેવન્ટ રહેવું – એક કલાકાર માટે આના કરતાં મોટી કોઈ સિદ્ધિ નથી.\nથેન્ક ગોડ… તનુજા ચંદ્રા હજુ છે, હેમખેમ છે અને ફુલ ફોર્મમાં છે!\n‘કરીબ કરીબ સિંગલ’ જોતી વખતે અને જોયા પછી સૌથી પહેલો હાશકારો આ વાતે થયો હતો. તનુજા ચંદ્રા જેવાં તેજસ્વી ફ્લ્મિમેકર વચ્ચેનાં વર્ષોમાં બોલિવૂડના પટ પરથી લગભગ ગાયબ થઈ ગયાં હતાં. મલ્ટિપ્લેક્સ કલ્ચરનો ઉદય થયા પછી હિન્દી સિનેમા નવી નવી રંગછટા ધારણ ધારણ કરી રહૃાું હતું, નવા તેજસ્વી ફ્લ્મિમેકર્સ મસ્તમજાની ફ્લ્મિો લઈને ઉપસ્થિત થઈ રહૃાા હતા, પણ આવા માહોલમાં એક સમયે નવોદિત ડિરેક્ટર તરીકે જેણે ખૂબ બધી અપેક્ષાઓ ઊભી કરી હતી એવાં તનુજા ચંદ્રાનો કોઈ અતોપતો નહોતો.\nયંગસ્ટર્સ કદાચ જાણતા નહીં હોય, પણ તનુજા ચંદ્રાની ડિરેકટર તરીકેની સૌથી પહેલી ફ્લ્મિ આજથી ઓગણીસ વર્ષ પહેલાં આવી હતી, ૧૯૯૮માં. એનું ટાઇટલ હતું ‘દુશ્મન’. મહેશ ભટ્ટનું બેનર. આ એક રિવેન્જ મૂવી હતી, જેમાં કાજોલનો ડબલરોલ હતો. એ વખતે ખાસ જાણીતા ન બનેલા મોટી મોટી આંખોવાળા આશુતોષ રાણાએ આ ફ્લ્મિમાં ઓડિયન્સ કાંપી ઊઠે એવો વિલનનો રોલ કર્યો હતો. ફ્લ્મિ હિટ થઈ અને તેને ડિરેકટ કરનાર તનુજા ચંદ્રા નામની ટ્વેન્ટી-સમથિંગ જુવાનડી એકદમ પ્રકાશમાં આવી ગઈ. અલબત્ત, ‘દુશ્મન’ની પહેલાં તનુજાના નામે બે ફ્લ્મિો ચડી ગઈ હતી, એક લેખિકા તરીકે. એક હતી મહેશ ભટ્ટની ઓફ્બીટ ‘તમન્ના’ (જેમાં પરેશ રાવલે હિજડાની અફ્લાતૂન ભૂમિકા ભજવેલી) અને બીજી હતી યશ ચોપડાની અલ્ટ્રા ગ્લેમરસ ‘દિલ તો પાગલ હૈ’ (શાહરૂખ-માધુરી-કરિશ્મા). આ બંને ફ્લ્મિો ‘દુશ્મન’ની એક જ વર્ષ પહેલાં આવી હતી, ૧૯૯૭માં. તનુજાએ, અલબત્ત, આ ફ્લ્મિો એકલપંડે નહોતી લખી, આ બંનેમાં તેઓ સહલેખિકા હતાં.\nતનુજાને ફ્લ્મિી કલ્ચર વારસામાં મળ્યું છે. તનુજાનાં મમ્મી કામના ચંદ્રા સફ્ળ ફ્લ્મિલેખિકા. ‘પ્રેમરોગ’, ‘ચાંદની’, ‘૧૯૪૨: અ લવસ્ટોરી’, ‘કરીબ’ અને લેટેસ્ટ ‘કરીબ કરીબ સિંગલ’ જેવી ફ્લ્મિો કામના ચંદ્રાના બાયોડેટામાં બોલે છે. જાણીતાં ફ્લ્મિ જર્નલિસ્ટ-રાઇટર-રિવ્યુઅર અનુપમા ચોપડા તનુજાનાં મોટાં બહેન થાય. આ ન્યાયે ટોચના ફ્લ્મિમેકર વિધુ વિનોદ ચોપડા તનુજાના જિજાજી થાય. અમેરિકામાં સેટલ થઈ ગયેલા તનુજાના ભાઈ વિક્રમ ચંદ્રા એવોર્ડવિનિંગ નવલકથાકાર છે, જેમના ‘સેક્રેડ ગેમ્સ’ નામના પુસ્તક પરથી નેટફ્લિક્સ સૈફ્ અલી ખાનને લઈને વેબ-સિરીઝ બનાવી રહૃાું છે. નેટફ્લિકસની આ પહેલી ઇન્ડિયન સિરીઝ હશે. ટૂંકમાં, તનુજાનો આખો પરિવાર ક્રિયેટિવ આર્ટ્સ સાથે સંકળાયેલો છે.\n‘દુશ્મન’ પછી એક વર્ષ બાદ તનુજાની બીજી ડિરેક્ટોરિઅલ ફ્લ્મિ આવી – ‘સંઘર્ષ’. તે ઓસ્કરવિનિંગ ફ્લ્મિ ‘ધ સાયલન્સ ઓફ્ ધ લેમ્બ’ પરથી પ્રેરિત હતી. અત્યાર સુધી ફ્કત મારધાડવાળી મસાલા ફ્લ્મિો કરનાર અક્ષયકુમારને જિંદગીમાં પહેલી વાર ‘પર્ફેર્મન્સ ઓરિએન્ટેડ’ રોલ મળ્યો હતો. ફ્લ્મિમાં પ્રીતિ ઝિન્ટા પણ હતી. અદ્ભુત ‘ધ સાયલન્સ ઓફ્ ધ લેમ્બ્સ’ને મનમાં રાખીને ‘સંઘર્ષ’ જોવા ગયેલા દર્શકોને એમાં કયાંથી મજા આવે, પણ સમગ્રપણે આ ફ્લ્મિ ઇન્ડસ્ટ્રી અને ઓડિયન્સનું ધ્યાન જરૂર ખેંચી શકી. સૌને નવાઈ એ વાતની લાગતી હતી કે તનુજા ચંદ્રા નામની આ ચશ્મિસ્ટ છોકરી દેખાવે તો સાવ દુબળીપાતળી ને સીધીસાદી છે, પણ એની ફ્લ્મિો આટલી હિંસક અને ડાર્ક કેમ હોય છે?\nબોલિવૂડની હોટ-એન્ડ-હેપનિંગ ડિરેકટર તરીકે પ્રતિષ્ઠા હજુ બને ત્યાં તો તનુજા ચંદ્રાનાં વળતાં પાણી શરૂ થઈ ગયાં. ત્રીજી ફ્લ્મિ, ‘યે ઝિંદગી કા સફર’ (અમિષા પટેલ-જિમી શેરગિલ, ૨૦૦૧). ફ્લોપ. ‘સૂર’ (લકી અલી – ગૌરી કાર્ણિક, ૨૦૦૨). ગીતસંગીત સારાં પણ ફ્લ્મિ હરખાવું પડે એવી નહીં. ‘ફ્લ્મિ સ્ટાર’ (પ્રિયાંશુ ચેટર્જી – મહિમા ચૌધરી, ૨૦૦૫). હરામ બરાબર કોઈએ આ ફ્લ્મિનું નામ પણ સાંભળ્યું હોય તો! ‘ઝિંદગી રોકસ’ (સુસ્મિતા સેન-શાઇની આહુજા, ૨૦૦૬). ડિટ્ટો. ‘હોપ એન્ડ અ લિટલ સુગર’ (મહિમા ચૌધરી-અનુપમ ખેર વગેરે, ૨૦૦૮). ડિટ્ટો.\n…અને બસ, તનુજા ચંદ્રાની ફ્લ્મિોગ્રાફીનો ધી એન્ડ. વેલ, ઓલમોસ્ટ. ૨૦૦૮થી ૨૦૧૭ એટલે કે પૂરાં નવ વર્ષ દરમિયાન તનુજા એવી રીતે ગાયબ થઈ ગયાં કે છાપામાં ‘ખોવાયા છે’ પ્રકારની જાહેરાત આપવી પડે. ગણ્યાગાંઠયા અપવાદ સિવાય ન કોઈ ફ્લ્મિી ઇવેન્ટમાં દેખાય, ન કોઈ એવોર્ડ ફ્ંકશનમાં ફરકે. ટીવી પર આજકાલ અલગ-અલગ શોઝમાં ફ્લ્મિી લોકો પડયાપાથર્યા રહે છે, પણ સ્મોલ સ્ક્રીન પર પણ તનુજાનું નામોનિશાન નહીં. ફ્લ્મિી સામયિકો-લખાણોમાં એમનો ઉલ્લેખ ન મળે. અરે, કોઈના મોઢે પણ એમનું નામ ન સંભળાય. તનુજા ચંદ્રા લગભગ ભુલાઈ ગયાં.\nપણ થોડાં અઠવાડિયાં પહેલાં ‘કરીબ કરીબ સિંગલ’નું પોસ્ટર અને ટ્રેલર રિલીઝ થયાં, પ્રમોશનલ એકિટવિટી શરૂ થઈ અને એકાએક આ ફ્લ્મિના ડિરેક્ટર અને સ્ક્રીનપ્લેરાઇટર તરીકે તનુજા ચંદ્રા પ્રગટયાં. ઇરફાન જેવા ધરખમ હીરો સામે પાર્વતી નામની તદ્દન અજાણી મલયાલી એકટ્રેસ મુખ્ય ભૂમિકામાં હતી. ટ્રેલર મસ્ત હતાં, પણ આખું સેટ-અપ લો-પ્રોફાઇલ હતું. તરત ધ્યાન ખેંચાય એવી વાત એ હતી કે વાયોલન્ટ અને ડાર્ક ફ્લ્મિો માટે જાણીતાં તનુજા ચંદ્રાએ આ વખતે પોતાની મૂળ ફ્લ્મિી તાસીર કરતાં તદ્દન અલગ એવી રોમેન્ટિક કોમેડી પર હાથ અજમાવ્યો હતો.\nફ્લ્મિ આ મહિને રિલીઝ થઈ. સુંદર, સહજ અને ઓડિયન્સને હસતા રાખે એવી મજાની ફ્લ્મિ. ૨૦૧૭ની શરૂઆતમાં ઇરફાનને આપણે ‘હિન્દી મીડિયમ’ નામની અફ્લાતૂન ફ્લ્મિમાં હલકાફૂલકા અવતારમાં જોયા હતા. ‘કરીબ કરીબ સિંગલ’ જાણે એ જ હળવાફૂલ અવતારનું એકસટેન્શન છે. ‘કરીબ કરીબ સિંગલ’ કંઈ મહાન માસ્ટરપીસ નથી, ક્ે નથી એણે બોક્સઓફ્સિ પર તોફાન મચાવ્યું, પણ નિઃશંકપણે તે આ વર્ષની સૌથી એન્જોયેબલ ફ્લ્મિોમાંની એક જરૂર છે. આ ફ્લ્મિ જોઈને ઇરફાનના નવેસરથી પ્રેમમાં પડી જવાય છે અને પાર્વતીની હવે પછીની હિન્દી ફ્લ્મિની રાહ જોવાનું મન થાય છે. સૌથી વધારે ધરપત તો, અગાઉ કહૃાું તેમ, એ વાતે થાય છે કે ભલે ‘દુશ્મન’-‘સંઘર્ષ’ પછી તનુજા ચંદ્રાની કરિયર અપેક્ષા પ્રમાણે આગળ ન વધી, ભલે એ વચ્ચેના વર્ષોમાં એ સાવ વિસરાઈ ગયાં પણ થેન્ક ગોડ, એમનો ક્રિયેટિવ ફોર્સ આજેય અકબંધ છે, રિલેવન્ટ છે, કદાચ વધારે અણિયાળો બન્યો છે.\nએક મિનિટ. તનુજા ચંદ્રા હમણાં એક ઇન્ટરવ્યૂમાં કહૃાું હતું કે વચ્ચેનાં વર્ષોમાં હું ભલે મીડિયા અને પબ્લિકની નજરમાંથી ઓઝલ થઈ ગઈ હોઈશ, પણ હું નિષ્ક્રિય કયારેય નહોતી બની. તનુજાએ બે ફ્લ્મિોની સ્ક્રીપ્ટ્સ પર કામ કર્યું હતું. કેટલાય ડ્રાફ્ટ્સ તૈયાર કર્યા, કાસ્ટિંગ સુધી વાત પહોંચી ગઈ, પણ છેલ્લી ઘડીએ એક પછી એક બંને પ્રોજેકટ્સ અભેરાઈ પર ચડી ગયા. આ આખી પ્રોસેસમાં એમનો કીમતી સમય વેડફઈ ગયો. એમ તો એમણે આ ગાળામાં ‘બિજનીસ વુમન’ નામનું અંગ્રેજી પુસ્તક પણ લખ્યું. ઉત્તર પ્રદેશના અતરંગી અને અસલી પાત્રોને કેન્દ્રમાં રાખીને લખાયેલી ટૂંકી વાર્તાઓનો આ સંગ્રહ આ જ વર્ષે જુલાઈમાં રિલીઝ થયો હતો.\nબનતું હોય છે આવું. ફ્લ્મિલાઇન છે જ એવી. એક ફ્લ્મિ બનવા માટે એકસાથે એટલા બધા ગ્રહોની યુતિ થવી પડતી હોય છે કે એક ફ્લ્મિમેકરની ગાડી ધાર્યા પ્રમાણે આગળ ન પણ વધે. મહત્ત્વનું એ હોય છે કે વચ્ચેના ખાલી અવકાશમાં ફ્લ્મિમેકરની ક્રિયેટિવિટી બુઠ્ઠી થઈ જવી ન જોઈએ. એનું જોશ, એનું વિસ્મય, નવું શીખવા-સમજવા-જાણવાની વૃત્તિ અકબંધ રહેવાં જોઈએ.\nઆજકાલ ગુજરાતી ફ્લ્મિ ‘લવની ભવાઈ’ તરંગો ફેલાવી રહી છે. એના ડિરેકટર સંદીપ પટેલે અગાઉ ‘મોતીના ચોક રે સપનામાં દીઠા’ (૧૯૯૯) અને ‘ગગો કે’ દા’ડાનું પૈણું પૈણું કરતો’તો’ (૨૦૦૫) બનાવી હતી. એ જમાનો ‘જૂની ગુજરાતી ફ્લ્મિો’નો હતો. વચ્ચેનાં વર્ષોમાં એમણે ખૂબ બધી ટીવી સીરિયલો ડિરેકટ કરી. દરમિયાન ગુજરાતી સિનેમાનો નવો દોર શરૂ થયો અને સંદીપ પટેલ બાર વર્ષ પછી ફરી પાછા ફ્લ્મિમેકર તરીકે મેદાનમાં પાછા ઉતર્યા. બાર વર્ષનો ગાળો બહુ લાંબો કહેવાય. ટીવીના કર્મ્ફ્ટ ઝોનમાં બહાર આવીને નવા સિનેમેટિક માહોલમાં, નવા ઓડિયન્સ માટે, નવી સેન્સિબિલિટી સાથે ફ્લ્મિ બનાવવી સહેલી નથી, પણ ‘લવની ભવાઈ’ જેવી ખુશનુમા, યુથફુલ અને સફ્ળ ફ્લ્મિ બનાવીને સંદીપ પટેલે પુરવાર કર્યું કે એક ફ્લ્મિમેકર તરીકેનું એમનું પેશન કયારેય ઠર્યું નહોતું. બલકે, તે વધારે ધારદાર બન્યું છે. પ્રોજેક્ટ ફ્લોર પર હોય કે ન હોય, પણ એક ક્રિયેટિવ આર્ટિસ્ટ તરીકે તેઓ સતત જાગૃત અને અપડેટેડ રહૃાા છે.\nઘણા કિસ્સાઓ છે. મેઘના ગુલઝારે ૨૦૦૨માં ‘ફ્લિહાલ’ બનાવી હતી. પાંચ વર્ષ પછી ‘જસ્ટ મેરીડ’ નામની ફ્લ્મિ આવી. પછી એ ગાયબ થઈ ગયા. પછી સીધા ૨૦૧૫માં પ્રગટયાં – આરુષી મર્ડર કેસ પર આધારિત ‘તલવાર’ નામની અફ્લાતૂન, ગર્વ થાય એવી ફ્લ્મિ લઈને. માસ્ટર ફ્લ્મિમેકરોની વાત કરીએ તો, સ્ટેન્લી કુબ્રિકની અંતિમ બે ફ્લ્મિો ‘ફુલ મેટલ જેકેટ’ (૧૯૮૭) અને ‘આઇઝ વાઇડ શટ’ (૧૯૯૯) વચ્ચે અગિયાર વર્ષનો ગાળો હતો, ડેવિડ લીનની ‘રાયન્સ ડોટર’ (૧૯૭૦) અને ‘અ પેસેજ ટુ ઇન્ડિયા’ (૧૯૮૪) વચ્ચે ૧૪ વર્ષનો ગાળો હતો, જ્યારે ટેરેન્સ મલિકની ‘ડેઝ ઓફ્ હેવન’ (૧૯૭૮) અને ‘ધ થિન રેડ લાઇન’ (૧૯૯૮) વચ્ચે વીસ વર્ષનો ગાળો હતો!\nપોતાના મનપસંદ અને પેશનના ક્ષેત્રમાં સતત વિકસતા જવું અને રિલેવન્ટ રહેવું – એક કલાકાર માટે આના કરતાં મોટી કોઈ સિદ્ધિ નથી.\nPosted by Shishir Ramavat at 1:39 AM No comments: Links to this post\nLabels: Gujarati Cinema, LNB, Loveni Bhavai, Qarib Qarib Single, Saandeep Patel, Sandeep Patel, Tanuja Chandra\nSandesh - Ardh Saptahik Purti - 8 Nov 2017\n'નોબેલ પ્રાઇઝને કારણે)અચાનક આવી પડેલી ખ્યાતિના ખાબકેલા કોઈ બોમ્બનો ધુમાડો હજુ ઠર્યો નથી. કોઈ દારુણ તોફન મારા જીવન પર કાયમી ખાનાખરાબી ઝીંકી ગયું હોય એવું લાગે છે. હું આમાંથી નાસી છૂટવા માગું છું, પણ લાગે છે કે એ મારી હસ્તીનો હિસ્સો બની ગયું છે. કીર્તિની આ ઝાકઝમાળ એવી નઠારી નીવડી છે કે મારું વતન જ મારે માટે વસવાલાયક મટી ગયું છે.'\nરવીન્દ્રનાથ ટાગોરને ૧૯૧૩માં સાહિત્યનું નોેબેલ પ્રાઇઝ મળ્યું ત્યારે ૪૮ વર્ષના હતા. યુરોપિયન ન હોય એવી કોઈ વ્યકિતને નોબેલ પ્રાઇઝ મળ્યું હોય એવી આ પહેલી ઘટના. કેટલી પ્રચંડ સિદ્ધિ. ભારત આજે સો કરતાં વધારે વર્ષ પછીય ટાગોરને મળેલા આ સન્માનના કેફ્માં ઝુમી રહૃાું છે. કોઈપણ સાહિત્યકાર માટે નોબેલ પ્રાઇઝ કરતાં વધારે મોટી સ્વીકૃતિ બીજી કઈ હોવાની. આ કક્ષાનું આંતરરાષ્ટ્રીય બહુમાન મળે એટલે માણસ ધન્ય ધન્ય થઈ જાય, સુખી સુખી થઈ જાય, ખરું?\nગુરુદેવ રવીન્દ્રનાથ ટાગોરને આનંદ, ગર્વ, સંતોષ બધું જ થયું હશે, એક સર્જક તરીકેનો એમનો ઇગો પણ ખૂબ સંતોષાયો હશે, પણ એમણે લખેલા પત્રો વાંચતા આપણને સમજાય છે કે નોબેલ પ્રાઇઝે એમને આૃર્ય થાય એટલી હદે અકળાવી મૂકયા હતા. આ પત્રો ગુરિદેવે વિલિયમ રોધેન્સ્ટાઇનને લખ્યા છે. લંડનવાસી ચિત્રકાર રોધેન્સ્ટાઇન એટલે ટાગોરના પરમ મિત્ર. ટાગોરને અને એમની કૃતિઓને પશ્ચિમમાં સર્વપ્રથમ ઇન્ટ્રોડયુસ કરાવનાર વ્યકિત આ જ. તેઓ પહેલી વાર પ્રત્યક્ષ મળ્યા ત્યારે ટાગોર ઓગણચાલીસ વર્ષના હતા અને રોધેન્સ્ટાઇન પચાસના. ક્રમશઃ અંતરંગ બનતી ગયેલી એમની મૈત્રી ત્રણ દાયકા સુધી વિસ્તરી. મેરી લેગો નામનાં અમેરિકન મહિલાએ આ બંને કલાપુરુષો વચ્ચે થયેલા પત્રવ્યવહારનું અદ્ભુત સંપાદન કર્યું છે.\nટાગોરે નોબેલ પ્રાઇઝને કારણે પેદા થયેલું ફ્રેસ્ટ્રેશન મુકતમને પોતાના વિશ્વાસુ સખા રોધેન્સ્ટાઇન સાથે શેર કર્યું છે. ૧૮ નવેમ્બર, ૧૯૧૩ના રોજ શાંતિનિકેતનથી ટાગોર લખે છેઃ\nમારા પ્રિય મિત્ર,\nમને નોબેલ-સન્માનથી નવાજેશ મળી એ સંદેશો આવ્યો એ જ ઘડીએ મારું હૃદય સ્નેહ અને કૃતજ્ઞાતાથી સભર તમારી તરફ્ વળ્યું છે. (આ ઘટનાથી) મારા મિત્રોમાંથી તમારા કરતાં વધુ ખુશી કોઈને ન થાય તેની મને ખાતરી છે. સર્વોચ્ચ સન્માન તો એ છે કે આવા સન્માનથી પ્રિયજનોના હૈયે હર્ષના હિલ્લોળ ઊઠે. પણ સાથે સાથે આ બધું મારી આકરી કસોટી કરે એવું છે. પ્રજાના ઉન્માદનો જે વંટોળ ઊઠયો છે એ સાચે જ બિહામણો છે. કૂતરાની પૂંછડીએ ખાલી ડબલું બાંધીએ તો એ જ્યાં જશે ત્યાં અવાજ કરીને લોકોને ભેગા કરશે. બસ, આના જેવી જ નઠારી સ્થિતિ મારી છે. થોડા દિવસથી (ખુશાલીના) તાર-કાગળનો ઢગલો થાય છે. જેમને મારે માટે સદ્ભાવનાનો છાંટો નહોતો કે જેમણે મેં લખેલો અક્ષરેય વાંચ્યો નથી એ લોકોનો કોલાહલ સહુથી કર્ણકટુ છે. આ શોરબકોરથી કેટલો થાકયો છું એ તમને કઈ રીતે કહું? ખરેખર તો આ લોકો મને નહીં, મને મળેલ સન્માનને નવાજવા નીકળ્યા છે. હા, શાંતિનિકેતનનાં બાળકો જે સાચુકલા ગર્વ અને આનંદપૂર્વક પ્રસંગ ઉજવે છે એ એકમાત્ર સાટું વાળનાર બીના છે.\nપ્રજાનો ઉન્માદ ટાગોરને બિહામણો લાગે છે અને પોતાની જાતને તેઓ લગભગ કૂતરા સાથે સરખાવી દે છે! ત્રણ જ અઠવાડિયાં પછી, ૧૦ ડિસેમ્બર ૧૯૧૩ના રોજ કવિવર બીજા એક કાગળમાં સ્પષ્ટપણે એવા મતલબનું લખે છે કે નોબેલને લીધે જે મારી આસપાસ જે હાઇપ ઊભી થઈ છે તે મારી પ્રકૃતિને અનુરૂપ છે જ નહીં.\nRabindranath Tagore with William Rothenstein, July 1912\nમારા આ દિવસો ખલેલોથી ખદબદ, મારે માટે સાવ નકામા છે. પત્રો લખીને, ખોબે ભરીને આભારવચનો પાઠવીને અને મુલાકાતીઓને આવકારીને હું થાકી ગયો છું. તમને કઈ રીતે સમજાવું કે એકાએક આવી પડેલ આ બહુમાનને ગાંઠે એવી મારી પ્રકૃતિ નથી. શિયાળાનો આ તડકો મધુરો લાગે છે, અને હરિયાળી પોતાનો વૈભવ મારી ચોતરફ્ પાથરીને બેઠી છે… મારે નિરાંતની મિજલસ રચવી છે અને મારા વિચારોને આકાશની નીલિમામાં ઝબોળવા છે. ચોપાસ ઊડતાં પંખીઓ કોઈ માનઅકરામની પરવા વિના આનંદના ટહુકા કર્યા કરે છે. આજે સવારે જ એક એક વાછરડું ઘાસ ઉપર લંબાવીને નિરાંતે તડકો માણી રહૃાું હતું, ત્યારે મારા મનમાં આ વિશાળ સૃષ્ટિ પર વેરાયેલી નિસર્ગ-સંપદાને અને જીવનના આ વૈભવને મુકતપણે માણવાની ઉત્કંઠા ઊગે છે. પણ મારા સત્ત્વ સાથે જેનો કોઈ મેળ નથી એવી બાબતો મારા ચિત્ત પર સવાર થઈ છે ને મારો સમય બરબાદ કરી કરી છે. મારા મિજાજ પર તમને હસવું આવશે, પણ આ પણ એક સત્ય છે.\nસ્નેહપૂર્વક, હું છું સદાય તમારો\nફેબ્રુઆરી ૧૯૧૪માં ટાગોરે રોધેન્સ્ટાઇનને લખેલા કાગળનો એક અંશઃ\n‘…મારા અંગ્રેજ મિત્રો પરના મારા પત્રો સામાન્ય રીતે ટૂંકા હોય. કારણ એ નથી કે મારી યાદદાસ્ત ક્ષીણ છે કે મારો પ્રેમ અલ્પ છે, કે લખવાના વિષયોનો તોટો છે. તમને મારે માટે અનુકંપા ન જ હોય, કારણ કે તમારી ભાષામાં લખવું મારે માટે સરળ નથી એ તમે સમજી નહીં શકો. અંગ્રેજી ભાષાના સાદા વપરાશો બાબતમાં હું છબરડા વાળતો હોઉં. વાકયરચના નાની કરવાની શબ્દ-કરામતો મને આવડતી ન હોય. ઘણી વાર સાવ સાદી વાત અંગ્રેજીમાં લખતા ન આવડે. લોકોને પ્રશ્ન થાય કે ‘ગીતાંજલિ’નાં કાવ્યોના અનુવાદ આમણે કર્યા હશે? – તો એમાં નવાઈ નથી.\nમને અન્યાય કરનારો એક લાભ તમને એ છે કે તમે મને અંગ્રેજીમાં લખેલા પત્રોનો જવાબ હું મારી બંગાળી ભાષામાં નથી લખી શકતો. આમ, તમારા મારી ભાષાના અજ્ઞાાનને કારણે મારે સહેવાનું થાય, તેમ તમારી ભાષાના મારા અજ્ઞાાનને કારણે તમારે સહન કરવાનું બને છે કે નહીં એ જાણતો નથી.’\nઆવડો મોટો જગપ્રસિદ્ધ કવિ ‘મને અંગ્રેજી બરાબર ફાવતું નથી’ એવા મતલબની કબૂલાત કરે છે! અંગત મિત્રની સામે જ ભલે, પણ પોતાના અહંકારને દાબડીમાં બંધ કરીને આવું પારદર્શક વિધાન કરવા માટે કેટલા નિખાલસ હોવું પડે? નોબેલ પ્રાઇઝ મળ્યું એના સાડાત્રણ વર્ષ પછી ૬ જુલાઈ, ૧૯૧૭ના રોજ ટાગોર લખે છેઃ\nમારા પરમ મિત્ર,\nહું અમેરિકામાં ભાષણો ઠપકારતો આમથી તેમ ઘુમતો હતો ત્યારે તમારા કેટલાક પત્રો મારી સુધી પહોંચ્યા નહીં હોય.\nઅમેરિકાના પ્રવાસ-સાહસ પછી હંુ ઈંગ્લેન્ડ રોકાયા વિના સ્વદેશ પાછો આવ્યો એ મારી મોટી નિરાશાની વાત બની. મારા એક સમયના મનગમતા એકાંત પર અચાનક આવી પડેલી ખ્યાતિના ખાબકેલા કોઈ બોમ્બનો ધુમાડો હજુ ઠર્યો નથી. કોઈ દારુણ તોફન મારા જીવન પર કાયમી ખાનાખરાબી ઝીંકી ગયું હોય એવું લાગે છે. હું આમાંથી નાસી છૂટવા માગું છું, પણ લાગે છે કે એ મારી હસ્તીનો હિસ્સો બની ગયું છે. કીર્તિની આ ઝાકઝમાળ એવી નઠારી નીવડી છે કે મારું વતન જ મારે માટે વસવાલાયક મટી ગયું છે. મને કેમ ભૂલી જવો એ મારા દેશબાંધવો સમજતા નથી. એ બાબત એમને માટે ઇચ્છનીય નથી તેમ મારે માટે પણ સારી નથી. ઘરની દીવાલોને આંખ અને જીભ હોતી નથી તો એ વસવાયોગ્ય હોય છે. મારી આસપાસ જે દીવાલો છે એ જોઈ શકે છે અને બોલબોલ કર્યા કરે છે. તેથી મને મારા અંગ્રેજ મિત્રોનું શરણું લેવાની ઇચ્છા જાગે છે.\n…પણ અવની ન આકાશ બેઉમાં વિહાર કરનાર જીવ જેવી બેવડી વૃત્તિ મને વરેલી છે. મારો ખોરાક પશ્ચિમમાં છે અને શ્વાસ હું પૂર્વમાંથી શ્વસું છું. માળો બાંધવાની જગ્યા મને જડતી નથી. લાગે છે કે મારે યાયાવર પંખી બની રહેવું પડશે – જેણે વારેવારે સાગર પાર કરવાનો હશે અને બંને ઓવારે માળો બાંધવા પડશે.\nટાગોર એવી રીતે વાત કરે છે જાણે નોબેલ પ્રાઇઝ મળવું એ એમના જીવનની કોઈ દુર્ઘટના હોય! ૧ જૂન ૧૯૧૮ના રોજ તેઓ પત્રમાં લખે છે કે, ‘મારી આસપાસ એક પડ બાઝ્યું છે – ખ્યાતિ અને પ્રચારનું પડ. એને ભેદીને નિરાંતમાં લહેરાતી મોજો માણવાની સ્વાધીનતા મેળવી શકું તેમ નથી.’\nભારતીયોએ ટાગોરને પોતાના મસ્તક પર મૂકયા ખરા, પણ પશ્ચિમના સાહિત્યજગતે એમના પર મહાનતાનો થપ્પો માર્યો તે પછી. આ વાસ્તવિકતાથી ટાગોર સભાન હોય જ. આથી જ ૨૬ નવેમ્બર ૧૯૩૨ના રોજ તેઓ લખે છેઃ\n‘કેટલીક વાર મનોમન ક્ષોભ પામું છંુ કે મારા દેશબાંધવો અને અમારું સાહિત્યજગત મારા કર્તૃત્વની કદર કરી શકે એ માટે બહારના જગતમાં મારો મહિમા થાય એની રાહ જોવાની થઈ…. (મારાં કાવ્યોનો અંગ્રેજી અનુવાદ કરીને) તે અંગ્રેજી વાચકો પાસે મૂકવાનું ન વિચાર્યું હોત તો મારા એ અનુવાદો કેવળ નિજાનંદ માટે હતા. જાહેરમાં મૂકવા માટે નહોતા. જો એવું બન્યું હોત તો જીવનપર્યંત મને આનંદ અને સંતોષ હોત. તમે ફ્રી એક વાર (વીસમી સદીના મહાનતમ કવિઓમાંના એક એવા ઈંગ્લેન્ડના) યેટ્સનો મારા વતી પાડ માનજો કે મારી કૃતિઓના વિદેશી અવતારના જોખમી સાહસમાં એમણે મદદ કરી. એમના સાહિત્ય-બંધુત્વનું મૂલ્ય હું જરાય ઓછું નથી કરતો. પછી તો મેં મારી ગદ્ય-પદ્ય કૃતિઓના અંગ્રેજી અનુવાદો કોઈની સહાય વિના કર્યા છે. પણ એ તો મારા વિચારોની અભિવ્યકિત માટે, મારી નથી એ ભાષાની મારી ક્ષમતા સિદ્ધ કરવા નહીં.’\nટાગોરના આ પત્રો ખરેખર વિસ્મય પમાડે છે. કવિવરના આંતરજગતમાં લટાર મારવા માટે ટાગોર-રોધેન્સ્ટાઇના દ્વિપક્ષી પત્રવ્યવહારવાળો આખો લેખ વાંચવા જેવો છે, જે રવીન્દ્રચર્યા નામના નિરંજન ભગત- રાજેન્દ્ર શુક્લ - શૈલેશ પારેખ સંપાદિત પુસ્તકનો હિસ્સો છે.\nPosted by Shishir Ramavat at 1:31 AM No comments: Links to this post\nLabels: Rabindranath Tagore, William Rothenstein, Yates, રવીન્દ્રનાથ ટાગોર, વિલિયમ રોધેન્સ્ટાઇન\nSandesh - Ardh Saptahik purti - 25 Nov 2017\n'જ્યાં સુધી તમે તમારું હંડ્રેડ પર્સન્ટ નહીં આપો, પૂરેપૂરા પ્રયત્નો નહીં કરો ત્યાં સુધી તમને ખબર નહીં પડે કે તમે જે-તે સ્પોર્ટમાં ખરેખર નબળા છો કે કેમ. મુહમ્મદ અલી અને માઇકલ જોર્ડન જેવા દુનિયાના કેટલાય મહાન ખેલાડીઓ કંઈ શરૂઆતથી જ મહાન નહોતા. રમવાની શરૂઆત કરી ત્યારે તેઓ સાવ સાધારણ હતા. ફ્કિસ્ડ માઇન્ડસેટ ન રાખો, પણ ગ્રોથ માઇન્ડસેટ અપનાવો. નિષ્ફ્ળતા કે પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિથી નાસીપાસ થઈ જવાને બદલે તેમાંથી શીખવાની, ઇમ્પ્રુવ કરવાની કોશિશ કરો અને પછી જુઓ કે કેવો ચમત્કાર થાય છે.’\n‘એ તો ચેમ્પિયન માણસ છે.’\nકોઈના વિશે આ પ્રકારનો પ્રશંસાત્મક અભિપ્રાય સાંભળીએ ત્યારે આપણા મનમાં કેવા વિચાર જાગે? સૌથી પહેલો વિચાર તો એ આવે કે એ માણસ શ્રેષ્ઠ હશે, નંબર વન હશે અથવા કમસે કમ પોતાના ક્ષેત્રમાં ઘણો જ આગળ હશે. જો સ્પોર્ટ્સનો મામલો હોય તો તરત એવો વિચાર આવે કે એ માણસમાં ભારોભાર ‘નેચરલ ટેલેન્ટ’ હશે. સ્કૂલ લેવલની ટીમથી માંડીને આંતરરાષ્ટ્રીય કક્ષા સુધી કુદરતી પ્રતિભાવાળા ખેલાડીઓની બહુ બોલબાલા હોય છે.\nએક્ઝેકટલી શું હોય છે આ કુદરતી પ્રતિભા? બૌદ્ધિક ક્ષમતા નરી આંખે દેખાતી નથી, પણ શારીરિક ક્ષમતા ઘણું કરીને દ્રશ્યમાન હોવાની. જેમ કે, ખેલાડીની હાઇટ-બોડી, બાંધો, ચપળતા આ બધું આપણે નરી આંખે જોઈ શકીએ છીએ. બોક્સિંગના એક્સપર્ટ્સ જન્મજાત પ્રતિભાશાળી ખેલાડીને પારખવા માટે બોક્સરની મુઠ્ઠીનું કદ, છાતીની પહોળાઈ અને વજન જેવા માપદંડો પર આધાર રાખતા હોય છે. અમેરિકન પ્રોફેશનલ બોક્સર મુહમ્મદ અલી (જન્મઃ ૧૯૪૨, મૃત્યુઃ ૨૦૧૬)ની ગણના વીસમી સદીના સૌથી મહાન ખેલાડીઓમાં થાય છે. મજાની વાત એ છે કે બોક્સિંગના ટિપિકલ માપદંડો અનુસાર મુહમ્મદ અલી ‘નેચરલ’ કે ‘કુદરતી રીતે પ્રતિભાશાળી’ નહોતા. એમની પાસે સ્પીડ હતી, પણ એમનો શારીરિક બાંધો ઉત્કૃષ્ટ બોક્સરો જેવો નહોતો. એમની સ્ટ્રેન્થ પણ ઓછી હતી અને એમની મુદ્રાઓ તેમજ મુવ્ઝ ‘કલાસિક’ નહોતી. નિષ્ણાતો કહેતા કે પ્રતિસ્પર્ધીના મુક્કાઓને ખાળવાની મુહમ્મદ અલીની રીત ખોટી હતી. સામાન્ય સમજ એવી છે કે બોક્સરે પોતાનું જડબું એકસપોઝ્ડ ન રાખવું જોઈએ, પણ મુહમ્મદ અલી રાખતા. આ સિવાય પણ એમનામાં બીજું એવું ઘણું હતું જે કુદરતી રીતે પ્રતિભાશાળી બોક્સરમાં ન હોવું જોઈએ.\nસની લિસ્ટન નામના ઓર એક અમેરિકન બોકસર ૧૯૫૩થી ૧૯૭૦ સુધી એટલે કે મૃત્યુપર્યંત પ્રોફેશનલ બોક્સર તરીકે સક્રિય હતા. તેઓ ૧૯૬૨માં વર્લ્ડ હેવીવેઇટ ચેમ્પિયન બન્યા હતા. સની લિસ્ટન ‘નેચરલ’ ગણાતા. એક આદર્શ બોક્સર પાસે હોવું જોઈએ તે બધું જ એમની પાસે હતું – મુઠ્ઠી-છાતીની પરફેક્ટ સાઇઝ, હાઇટ-વેઇટ, સ્ટ્રેન્થ, અનુભવ, બધું જ. ખાસ કરીને એમના પાવરફ્ુલ મુક્કા બેજોડ ગણાતા. સની લિસ્ટનની છાપ એવી સજ્જડ હતી કે મુહમ્મદ અલી કયારેય એમને હરાવી શકશે એવું લોકો વિચારી પણ ન શકતા. આ બંનેની તુલના જ હાસ્યાસ્પદ લાગતી. સચ્ચાઈ એ છે કે મુહમ્મદ અલી આજે લેજન્ડ ગણાય છે, બોકિસંગમાં રસ ન હોય એવા લોકોએ કમસે કમ પણ એમનું નામ તો સાંભળ્યું જ હોય છે, જ્યારે સની લિસ્ટન માટે ‘એ કોણ?’ એવો પ્રશ્ર પૂછવો પડે છે ને વિકિપિડીયા ખોલવું પડે છે.\nઆવું કેવી રીતે બન્યું? સની લિસ્ટન જેવા નેચરલ બોક્સર કરતાં મુહમ્મદ અલી શી રીતે કયાંય આગળ નીકળી ગયા? કોના જોરે? કેરલ ડ્વેક નામનાં પ્રતિષ્ઠિત સાયકોલોજિસ્ટ-લેખિકા આનો જવાબ એક જ શબ્દમાં આપી દે છે – ‘માઇન્ડસેટ’. યોગાનુયોગે કેરલ ડ્વેકના પુસ્તકનું નામ પણ આ જ છે. કેરલ લખે છે કે મુહમ્મદ અલી પાસે સ્પીડ અને ચપળતા તો હતાં જ, પણ એમની ખરી તેજસ્વિતા એમના દિમાગમાં હતી. તેઓ પ્રતિસ્પર્ધીના માત્ર મુવ્ઝને જ નહીં, પણ એના આખા વ્યક્તિત્વનો અભ્યાસ કરતા. તેઓ સની લિસ્ટનની ફઇટિંગ સ્ટાઇલનું બારીકાઈથી નિરીક્ષણ કરતા અને રિંગની બહાર એ કેવી રીતે વર્તે છે, એ કેવા પ્રકારના આદમી છે ને એવું બધંુ પણ ઝીણવટભેર નોંધતા. મુહમ્મદ એમના એકેએક ઇન્ટરવ્યૂ વાંચી જતા, એમની સાથે સંપર્કમાં હોય તેવા લોકો સાથે વાતચીત કરતા ને સની લિસ્ટનની માનસિકતા સમજતા. આ રીતે જે ડેટાનો મગજમાં સંગ્રહ થતો એના પરથી સની લિસ્ટન (તેમજ અન્યોનું) બને તેટલું વિગતોવાળું માનસિક ચિત્ર ઊભું કરવાની કોશિશ કરતા.\nદરેક ફાઇટ પહેલાં મુહમ્મદ અલીનું વર્તન વિચિત્ર બની જતું, એના પાગલ જેવા વર્તનની પાછળ નક્કર ગણતરી રહેતી. સૌથી નિર્ણાયક એવો નોક-આઉટ પન્ચ કયાં અને કેવી રીતે પડશે તે કળાવું ન જોઈએ. સની લિસ્ટન ક્ે બીજા કેઈપણ પ્રતિસ્પર્ધીને ને લાગવું જોઈએ કે આ માણસ ગાંડો થઈ ગયો છે અને ગાંડો માણસ તો કંઈપણ કરી શકે છે!\nએવું જ થયું. મુહમ્મદ અલીએ સની લિસ્ટનને હરાવી દઈને ઇતિહાસ રચી નાખ્યો. એક જાણીતા બોક્સિંંગ મેનેજરે કહેલું કે મુહમ્મદ અલી વિરોધાભાસોના પૂતળા જેવા હતા. રિંગમાં એમનું ફિઝિકલ પર્ફોર્મન્સ ટેકનિકલી સાવ ખોટું રહેતું, પણ એનું દિમાગ સતત સાચી દિશામાં દોડતું. મુહમ્મદ અલીએ પુરવાર કર્યું કે બોક્સિંગ રિંગમાં વિજય દિમાગને કારણે થાય છે, મુઠ્ઠી (એટલે કે પાવરફ્ુલ પન્ચ)ને કારણે નહીં.\nઓલ-ટાઇમ-ગ્રેટ બાસ્કેટબોલ પ્લેયર ગણાતા માઇકલ જોર્ડનના કિસ્સામાં પણ એવું જ થયેલું. મુહમ્મદ અલીની જેમ માઇકલ જોર્ડન પણ નેચરલ પ્લેયર નહોતા અને એમની મહાનતા પણ એકસપર્ટ લોકોને મોડી મોડી સમજાઈ હતી. માઇકલ જોર્ડન પ્રોફેશનલ ખેલાડી નહોતા બન્યા એ અરસામાં એમને યુનિવર્સિટીની બાસ્કેટબોલની ટીમમાંથી પડતા મૂકવામાં આવેલા. પોતાનું સિલેકશન ન થયું એટલે માઇકલ જોર્ડન દુઃખી દુઃખી થઈ ગયેલા. એમની મમ્મીએ કહૃાું: આમ મોઢું લટકાવીને બેસી રહેવાથી કંઈ નહીં થાય. જા, મહેનત કર. શિસ્ત કેળવ. માઇકલ જોર્ડને માની વાત ગંભીરતાથી લીધી. સવારના છ વાગ્યામાં તેઓ પ્રેક્ટિસ કરવા ઘરેથી નીકળી જતા.\nબાસ્કેટ બોલની સખત પ્રેક્ટિસ કરતા અને પછી કોલેજ જતા. એમની ડિફેન્સિવ ગેમ, બોલ હેન્ડલિંગ અને શૂટિંગ આ બધું જ નબળું હતું. માઇકલ જોર્ડને પોતાનાં તમામ નબળાં પાસાંને દૂર કરવા ખૂબ પ્રેક્ટિસ કરી. એમની મહેનત કરવાની તત્પરતા જોઈને કોચ નવાઈ પામી જતા. એક વાર એમની ટીમ એક સીઝનમાં છેલ્લી ગેમ હારી ગઈ. મેચ પૂરી થતાંની સાથે જ જોર્ડન બોલ લઈને પોતાના શોટ્સને પરફેકટ કરવા મંડી પડયા – આવતા વર્ષની સીઝનની તૈયારીના ભાગ રૂપે! પછી જે કંઈ બન્યું એની દુનિયા સાક્ષી છે. સર્વકાલીન સર્વોત્તમ ખેલાડીઓમાં ગણના થવા માંડી તે પછી પણ માઇકલ જોર્ડને પ્રેક્ટિસ કરવાનું છોડયું નહીં. તેઓ પહેલાં જેટલી જ તીવ્રતાથી પ્રેક્ટિસ કરતા. એમના માટે કોઈએ સરસ કહૃાું છેઃ હી ઇઝ અ જિનિયસ હું કોન્સ્ટન્ટલી વોન્ટ્સ ટુ અપગ્રેડ હિઝ જિનિયસ!\nલોકો ભલે માઇકલ જોર્ડનની મહાનતાને એમના ફિઝિકલ પરફેક્શન સાથે જોડે, પણ તેઓ સ્વયં હંમેશાં કહેતા રહૃાા કે સ્પોર્ટ્સમાં સફ્ળતા માટે શારીરિક યોગ્યતા કરતાં માનસિક તાકાત અને જિગરનું જોર વધારે મહત્ત્વનાં છે. કેરલ ડ્વેક કહે છેઃ\n‘તમને કયારેય એવું લાગ્યું છે કે અમુક-તમુક સ્પોર્ટમાં તમે જમાવટ કરી શકતા નથી? શકય છે કે આ વાત સાચી હોય. એ પણ શકય છે આ વાત ખોટી હોય. જ્યાં સુધી તમે તમારું હંડ્રેડ પર્સન્ટ નહીં આપો, પૂરેપૂરા પ્રયત્નો નહીં કરો ત્યાં સુધી તમને ખબર નહીં પડે કે તમે જે-તે સ્પોર્ટમાં ખરેખર નબળા છો કે કેમ. મુહમ્મદ અલી અને માઇકલ જોર્ડન જેવા દુનિયાના કેટલાય મહાન ખેલાડીઓ કંઈ શરૂઆતથી જ મહાન નહોતા. રમવાની શરૂઆત કરી ત્યારે તેઓ સાવ સાધારણ હતા. તમને સાચ્ચે જ કોઈ સ્પોર્ટ માટે પેશન હોય તો અધવચ્ચે હથિયાર હેઠા ન મૂક્ી દો. ભરપૂર કોશિશ કરો અને પછી જુઓ કે શું રિઝલ્ટ મળે છે. જેને આપણે નેચરલ ટેલેન્ટ કહીએ છીએ તે ઊલટાની ક્યારેક બાધા ઊભી કરતી હોય છે. કુદરતી પ્રતિભા ધરાવતા ખેલાડીઓનું દિમાગ જડતાનું ભોગ બની જાય, એવું શકય છે. તેઓ ઘણી વાર વિપરીત પરિસ્થિતિ હેન્ડલ કરી શકતા નથી. ફ્કિસ્ડ માઇન્ડસેટ ન રાખો, પણ ગ્રોથ માઇન્ડસેટ અપનાવો. નિષ્ફ્ળતા કે પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિથી નાસીપાસ થઈ જવાને બદલે તેમાંથી શીખવાની, ઇમ્પ્રુવ કરવાની કોશિશ કરો અને પછી જુઓ કે કેવો ચમત્કાર થાય છે.’\nMuhammad Ali (left) and Michael Jordan\nસોનાની લગડી જેવી આ વાત માત્ર સ્પોર્ટ્સ પૂરતી સીમિત રાખવા જેવી નથી. ભણતર હોય (‘ફ્લાણાનું દિમાગ ગણિતમાં ખૂબ સરસ દોડે છે, પણ હું ગણિતમાં એના જેવો નેચરલ નથી’), કળા હોય (‘ડાન્સમાં મારું શરીર ફ્લાણા જેવું વળતું નથી. એનામાં ડાન્સની કુદરતી ટેલેન્ટ છે, પણ મારે બહુ પ્રેક્ટિસ કરવી પડે છે’) કે કે આ પ્રકારની બીજી કોઈ આવડત હોય (‘ફ્લાણો મંચ પર કુદરતી રીતે ખીલે છે, એ આસાનીથી સ્પીચ આપી શકે છે, પણ ઓડિયન્સને જોઈને મારા ટાંટિયા ધ્રૂજવા લાગે છે’) – આ બધું જ શીખી શકાય છે, આ બધામાં મહારત હાંસલ કરી શકાય છે, જો સો નહીં પણ બસ્સો ટકા મહેનત કરવામાં આવે તો, પ્રમાણિકતાપૂર્વક અને એકધારા ખંતથી રિયાઝ કરવામાં આવે, તો. શકય છે કે એક દિવસ એવો આવે જ્યારે જે-તે ક્ષેત્રમાં તમે જેને નેચરલ ટેલેન્ટવાળા ગણતા હતા એનો દૂર દૂર સુધી કયાંય અતોપતો ન હોય, જ્યારે તમે સફ્ળતાના શિખર પર બિરાજતા હો!\nPosted by Shishir Ramavat at 5:24 AM No comments: Links to this post\nLabels: Carol Dwain, Carol Dweck, Michael Jordan, Mindset, Muhammad Ali, માઇકલ જોર્ડન, મુહમ્મદ અલી\nSandesh - Ardh Saptahik Purti - 1 Nov 2017\nપત્રકારત્વમાં હંમેશાં કહેવાય છે કે વિશ્વસનીયતા વર્જિનિટી સમાન છે. એક વાર પત્રકારની વિશ્વસનીયતા તૂટી એટલે વાર્તા પૂરી થઈ ગઈ. કૌમાર્ય ભંગ થઈ ચૂકેલી કન્યાને પુનઃ વર્જિન બનાવી શકાતી નથી એમ વિશ્વસનીયતા ખોઈ ચૂકેલો પત્રકાર ફરીથી સન્માનનીય બની શકતો નથી. આ સંદર્ભમાં જેનેટ કૂક નામની એક ભૂતપૂર્વ આફ્રિકન-અમેરિક્ન પત્રકારિણી વિશે વાત કરવી છે. પત્રકાર તરીકેની વિશ્વસીયતાની ઐસી કી તૈસી કરી નાખનાર જેનેટ કૂકનો કિસ્સો અમેરિકન જર્નાલિઝમમાં દંતકથા બની ગયો છે. એનો કિસ્સો રેફરન્સ પોઇન્ટ તરીકે એવો સજ્જડ બની ગયો છે કે આજે સાડત્રીસ વર્ષો પછી પણ તદ્દન ઊપજાવી કાઢેલા અહેવાલોની વાત નીકળે છે કે પત્રકારે શું ન જ કરવું જોઈએ એની ચર્ચા થાય ત્યારે જેનેટ કૂકને અવશ્ય યાદ કરાય છે.\nગુજરાતમાં ચૂંટણીની મોસમ પૂરબહારમાં ખીલી છે ત્યારે બીજું કોઈ પાગલ થયું હોય કે ન હોય, સોશિયલ મીડિયા જરૂર ગાંડું થયું છે. બંને મુખ્ય પક્ષોનો વિરોધ કે સમર્થન કરનારાઓએ એવો પ્રચંડ ગોકીરો મચાવ્યો છે કે ખોપડીમાં જ્ઞાાનતંતુઓ બેહોશ થઈ જાય. ફેસબુક-વોટ્સએપ-ટ્વિટર પર બેફમપણે ફેરવર્ડ થઈ રહેલાં અભિપ્રાયો, વીડિયો કિલપ્સ, અહેવાલો, ડેટા, કબર ખોદીને બહાર ખેંચી કાઢેલી જૂની-પુરાણી વાતો, રમૂજ વગેરેેના ધમધમાટમાં મનોરંજનનું તત્ત્વ પણ વણાયેલું હોય છે. હવે સ્થિતિ જરા બદલાઈ છે, પણ એક સમયે જન્માષ્ટમી દરમિયાન ભરાતા સૌરાષ્ટ્રના મેળાઓમાં લોકો કીડિયારાની જેમ ઊભરાતા. ઘાટ ઘાટના પાણી પીને આવેલા જાતજાતના લોકોથી છલકાતા આવા મેળામાં કોલાહલનું નિયમન કરી શકાતું નથી. સોશિયલ મીડિયા આ મેળા જેવું છે. અહીં આત્યંતિક ગાળાગાળીથી લઈને મધમાખીનેય ડાયાબિટીશ કરાવી નાખે એવી વખાણબાજી સુધીનું બધું જ બધું જ નિરંકુશ છે, બધું જ તારસ્વરે થાય છે, ભયજનક તીવ્રતાથી થાય છે.\nસોશિયલ મીડિયાની સરખામણીમાં પરંપરાગત મીડિયા હંમેશાં સંતુલિત લાગવાનું. પરંપરાગત મીડિયા એટલે કે છાપાં-મેગેઝિનો અને ટેલિવિઝન. સોશિયલ મીડિયામાં કોઈ પૂછનાર નથી, રોકનાર નથી, કોઈ સિનિયર-જુનિયર નથી, હોદ્દાઓના સ્તર નથી, પણ પ્રિન્ટ અને ટીવી મીડિયામાં આ બધું જ છે. સમાજના બીજા ક્ષેત્રોની જેમ પત્રકારત્વના ક્ષેત્રમાં પણ નૈતિકતાના સ્તરમાં ગિરાવટ જરૂર આવી છે. ખોટી સ્ટોરી કે વિગતો ઊપજાવી કાઢવી, ચગાવવી, સાચી વાત દબાવી દેવી, સત્યને તોડીમરોડીને, એકાંગી કે વિકૃત બનાવીને પેશ કરવું – આ બધાં દૂષણો પત્રકારત્વમાં છે જ. આમ છતાંય આ એક્ શબ્દ એવો છે જે હજુ પણ અખબારો, સામયિકો અને ન્યૂઝ ચેનલોની દુનિયામાં સૌથી પવિત્ર અને સૌથી વજનદાર છે. હંમેશાં રહેવાનો.\nઆ શબ્દ છે, વિશ્વસનીયતા. ક્રેડેબિલિટી.\nએવો તો કેવો કાંડ કર્યો હતો ‘પુલિત્ઝર પ્રાઇઝ વિનર’ જેનેટે?\nએ તેજતર્રાર પચ્ચીસ-છવ્વીસ જુવાનડી હતી ત્યારે અમરિકના અતિ પ્રતિષ્ઠિત ગણાતા ‘ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટ’ અખબારમાં એની રિપોર્ટર તરીકે પસંદગી થઈ હતી. આંજી નાખે એવા એના બાયોડેટામાં ઊંચાં ઊંચાં કવોલિફ્કિેશન લખાયાં હતાં. માતૃભાષા અંગ્રેજી ઉપરાંત પોતે સ્પેનિશ અને ફ્રેન્ચ પણ કડકડાટ લખી-વાંચી-બોલી શકે છે એવો એણે દાવો કરેલો.\nપત્રકારત્વમાં હરીફઈનું તત્ત્વ તીવ્ર હોય છે. માત્ર હરીફ્ છાપાં-મેગેઝિનો કે ચેનલોની વચ્ચે જ નહીં, પણ એક જ જગ્યાએ કામ કરતા પત્રકારોમાં પણ ધમાકેદાર સ્ટોરી બ્રેક કરીને સાથી પત્રકારો કરતાં આગળ નીકળી જવાની વૃત્તિ ફ્ૂંફડા મારતી હોય છે. એમાં કશું ખોટુંય નથી. ૧૯૮૦ની એક સુંદર બપોરે જેનેટ એના તંત્રીને કહૃાું: સર, મને એક ઇન્ટરેસ્ટિંગ ઇર્ન્ફ્મેશન મળી છે. એના પરથી સરસ સ્ટોરી થાય તેમ છે. તંત્રી કહેઃ શાના વિશે છે? જેનેટ કહેઃ નશીલી દવાના બંધાણી વિશે. તંત્રી કહેઃ આમાં નવું શું છે? જેનેટ કહેઃ સર, નવું એ છે કે નશીલી દવાનો આ બંધાણી ફ્કત આઠ વર્ષનો ટાબરિયો છે. આ છોકરાને હેરોઈન વગર એને ચાલતું નથી!\nતંત્રી ચોંકી ગયા. આઠ જ વર્ષનો છોકરો… અને હેરોઈન જેવી ખતરનાક ડ્રગનો બંધાણી? એમણે કહૃાું: જેનેટ, આ તો હાઇકલાસ હૃાુમન ઇન્ટરેસ્ટ સ્ટોરી છે! તંુ મચી પડ. છોકરાને શોધી કાઢ. એના મા-બાપને મળ. આપણે આ સ્ટોરી સરસ રીતે ચમકાવીશું.\nજેનેટ કામે લાગી ગઈ. વોશિંગ્ટન શહેરમાંથી એ છોકરાનું પગેરું શોધવું આસાન નહોતું. જેનેટ આમથી તેમ દોડતી રહી. એક વાર તંત્રીને કહેઃ સર, એ છોકરાની મા વાત કરવા તૈયાર થતી નથી. એને બદનામીનો ડર લાગે છે. તંત્રી કહેઃ કશો વાંધો નહીં. આપણે સાચું નામ નહીં છાપીએ. છોકરાની અને એના ફેમિલીમાં જે કોઈ હોય તે બધાની ઓળખ ગુપ્ત રાખીશું, બસ?\nઆખરે બે મહિને જેનેટે બાવીસો શબ્દોનો સરસ મજાનો લેખ ઔફઇલ કર્યો. એને મથાળું આપ્યું: ‘જિમીઝ વર્લ્ડ’. એમાં એણે છોકરાની હાલતનું વર્ણન કરતાં લખ્યું હતું:\n‘જિમીના પરિવારમાં નશીલી દવાના બંધાણીઓની કમી નથી. જિમીને ડ્રગ્ઝની આદતનો આગલી બે પેઢીના વારસારૂપે મળ્યો છે. આ ચપળ છોકરાના વાળ ભૂખરા છે, આંખો વેલ્વેટી બ્રાઉન છે એના ઘઉંવર્ણા કોમળ હાથ પર ઈન્જેકશનની સોયના કેટલાય નિશાન દેખાય છે. વોશિંગ્ટનના સાઉથવેસ્ટ હિસ્સામાં રહેતા જિમીનો ચહેરો ચરબીદાર છે. એ નિર્દોષતાપૂર્વક કપડાં વિશે, પૈસા વિશે, બેઝબોઝની પોતાની ફેવરિટ ટીમ અને હેરોઇન વિશે વાતો કરે છે. પાંચ વર્ષનો હતો ત્યારથી એ આ ભયંકર ડ્રગ્ઝ લે છે.’\n૨૮ સપ્ટેમ્બર ૧૯૮૦ના રોજ ‘ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટ’ના પહેલાં જ પાને જેનેટ કૂકની અત્યંત રસાળ શૈલીમાં લખાયેલો આ અહેવાલ છપાયો. જિમીની કહાણીએ અમેરિકામાં સનસનાટી મચાવી દીધી. લોકો ઉકળી ઉઠયા. આ શું થવા બેઠું છે? સમાજ કઈ દિશામાં જઈ રહૃાો છે? આઠ વર્ષનું માસૂસ બચ્ચું નશીલી દવાનું બંધાણી બની જાય એ તો હદ થઈ ગઈ. સરકારના પેટનું પાણી ક્ેમ હલતું નથી? પ્રશાસન ડ્રગ્ઝ વેચનારાઓને પકડીને જેલભેગા કેમ કરતા નથી? વગેરે.\nજેનેટ કૂકે સ્પષ્ટપણે કહી દીધું કે મેં ગુપ્તતા જાળવી રાખવાના સોગંદ ખાધા છે એટલે હું છોકરાનું સાચું નામ કે સરનામું કોઈને નહીં આપું. વોશિંગ્ટનના મેયરે છોકરાને શોધવા માટે પોલીસ ડિપાર્ટમેન્ટને કામે લગાડી દીધું. ઘણા દિવસ થયા તોય છોકરાનો પત્તો ન મળ્યો એટલે જનતાનો ઉશ્કેરાટનો પાર ન રહૃાો: આ મેયર અને પોલીસ કર્મચારીઓ નકામા છે. એક આવડા અમથા છોકરાને શોધી શકતા નથી? થોડા સમય પછી મેયરે જાહેર કર્યું: અમને જિમીનો પતો મળી ગયો છે, પણ ભારે દુઃખ સાથે મારે કહેવું પડે છે કે એની સ્ટોરી છપાઈ એના થોડા દિવસ પછી જ એનું મૃત્યુ થઈ ગયું હતું. જિમી ઇઝ નો મોર!\nજેનેટ કૂક અને ‘ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટ’ના તંત્રીઓ ફોર્મમાં આવી ગયાં હતાં. સ્ટોરી ભલે પીડાદાયી કે નેગેટિવ હોય, પણ એને વાચકો તરફ્થી આવો જોરદાર પ્રતિસાદ મળે એટલે મીડિયાકર્મીઓ તો ખુશ થવાના જ. જેનેટની આ સ્ટોરીને પત્રકારત્વની દુનિયામાં અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત ગણાતા પુલિત્ઝર પ્રાઇઝ માટે સબમિટ કરવામાં આવી. એપ્રિલ ૧૯૮૧માં પરિણામો ઘોષિત થયા. જેનેટને ફ્ચિર રાઇટિંગ માટેના પુલિત્ઝર પ્રાઇઝની વિજેતા ઘોષિત થઈ. જેનેટની આ સિદ્ધિની મીડિયામાં સગર્વ નોંધ લેવાઈ. ચારે તરફ્ જેનેટની વાહ વાહ થઈ ગઈ.\nજોકે આનંદની આ ઘડી લાંબી ન ટકી. ‘ધ વોશિંંગ્ટન પોસ્ટ’ની પહેલાં જેનેટ ‘ટોલેડો બ્લેડ’ નામનાં જે છાપામાં કામ કરતી હતી એના તંત્રીને જેનેટની બાયોડેટાની જાહેર થયેલી કેટલીક્ વિગતોમાં મરી-મસાલા છંટાયેલા દેખાયા. વધારે છાનબીન કરતાં ખબર પડી કે જેનેટની કોલેજની ડિગ્રીઓ ખોટી છે. એ કડકડાટ ફ્રેન્ચ અને સ્પેનિશ જાણે છે તે વાત પણ ખોટી છે. ‘ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટ’ના સિનિયર તંત્રીઓએ જેનેટને બોલાવીને કડકાઈથી ઉલટ તપાસ શરૂ કરી. આખરે અગિયાર કલાક સુધી ચાલેલા જોરદાર ગ્રિલિંગ પછી જેનેટે ધડાકો કર્યોઃ\nઆઠ વર્ષના ડ્રગ્ઝના બંધાણી છોકરાની સ્ટોરી સાચી નથી. આવો કોઈ છોકરો છે જ નહીં. મેં આખી કહાણી ઊપજાવી કાઢી હતી!\nપણ આવું જેનેટે શા માટે કર્યું? પ્રેશરને કારણે. એણે આ સ્ટોરી પાછળ બે મહિના બરબાદ કર્યા હતાં. તંત્રીને જવાબ શો આપવો? શું એમ કહેવું કે સોરી સર, મને છોકરો ન મળ્યો? તો તો ભોંઠા પડવું પડે, સાહેબનો ઠપકો ખાવો પડે ને સાથી પત્રકારોના ઉપહાસનો ભોગ બનવું પડે. જેનેટની સચ્ચાઈ સામે આવતાં તરત જ ‘ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટ’માં માફીનામું પ્રગટ કરવામાં આવ્યું. એકલી જેનેટ જ નહીં, વોશિંગ્ટનનો મેયર પણ જૂઠો પુરવાર થયો. એણે કહૃાું કે પબ્લિકનંું પ્રેશર એટલું બધું હતું ક્ે મારે નછૂટક્ે આવી જાહેરાત કરવી પડી હતી!\nજેનેટનું પુલિત્ઝર પ્રાઇઝ પાછું લઈ લેવામાં આવ્યું. એની પત્રકાર તરીકેની કારકિર્દી પર પૂર્ણવિરામ મુકાઈ ગયંુ. થોડાં વર્ષો માટે એ પેરિસ ભાગી ગઈ હતી. એના ડિવોર્સ થઈ ગયા. આર્થિક હાલત એટલી વણસી ગઈ કે એની માએ પ્લેનની ટિકિટ મોકલી ત્યારે એ અમેરિકા પાછી આવી શકી. છેલ્લા ખબર મુજબ અમેરિકામાં કોઈ સ્ટોરના કાઉન્ટર પર એ કલાકના સાત-આઠ ડોલરના મહેનતાણામાં નોકરી કરતી હતી. મેડિકલ કવર નથી એટલે પોતાની બીમારીઓનો ઇલાજ પણ કરાવી શકતી નથી. એના ભૂતપૂર્વ બોયફ્રેન્ડે એનો ઇન્ટરવ્યૂ લઇને એક મેગેઝિનમાં છાપ્યો હતો. કોઈ ફ્લ્મિ પ્રોડયૂસરે જેનેટની કહાણીના અધિકર ૧.૬ મિલિયન ડોલરમાં ખરીદ્યા હતા. જેનેટ અને એક્સ-બોયફ્રેન્ડે પ્રારંભિક રકમ અડધી અડધી વહેંચી લીધી, પણ આ ફ્લ્મિ કયારેય બની જ નહીં. ફ્લ્મિ ઉતરે કે ન ઉતરે, જેનેટ અમેરિકન જર્નાલિઝમમાં ‘અમર’ જરૂર બની ગઈ.\nવિશ્વસનીયતા એ પત્રકાર અને લેખકની સૌથી મોટી મૂડી છે અને રહેવાની. માત્ર પત્રકાર-લેખક જ શા માટે, વિશ્વસનીયતાનો ગુણ તો સૌ કોઈ માટે એક્સરખો મહત્ત્વનો છે, ખરું?\nPosted by Shishir Ramavat at 2:10 AM No comments: Links to this post\nLabels: Janet Cooke, Journalism, Pulitzer Prize, Social Media, The Washington Post\nદૃુનિયાભરની સ્ત્રીઓએ મતાધિકાર માટે સંઘર્ષ કરવો પડ્...


કિસ કરી પ્રિયંકા ચોપરાએ કર્યુ નવા વર્ષનુ સ્વાગત, નિક જોનસે પણ સાત જન્મ સુધી સાથે રહેવાનો કર્યો વાયદો - Chel Chabilo Gujrati\n2021ની રાત્રે સેલેબ્સે નવા વર્ષનું પોતપોતાની શૈલીમાં સ્વાગત કર્યું. સેલેબ્સ પણ સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ દ્વારા તેમના ફેન્સને નવા વર્ષની શુભેચ્છા પાઠવી રહ્યા છે. પ્રિયંકા ચોપરા અને નિક જોનાસે પણ પોતાની સુંદર તસવીર પોસ્ટ કરીને બધાને નવા વર્ષની શુભેચ્છા પાઠવી છે. 2022 માં ડેબ્યૂ સાથે દેશી ગર્લ અને નિક જોનાસની રોમેન્ટિક તસવીરે તેમના ચાહકોનો દિવસ બનાવી દીધો છે. નિક જોનાસે ઈન્સ્ટાગ્રામ પર તેની અને પ્રિયંકા ચોપરાની રોમેન્ટિક તસવીર શેર કરી છે. ફોટામાં પ્રિયંકા અને નિક બંનેએ સફેદ કપડા પહેર્યા છે. પ્રિયંકા ચોપરાને કિસ કરતી વખતે નિક જોનાસે લખ્યું કે ‘માય ફોરએવર ન્યૂ યર કિસ.’\nઆ પહેલીવાર નથી જ્યારે નિક જોનાસે તેની લેડી લવ પર પ્રેમ દર્શાવ્યો હોય. આ પહેલા તેણે ક્રિસમસ સેલિબ્રેશન પર પ્રિયંકા ચોપરા સાથેનો રોમેન્ટિક ફોટો શેર કર્યો હતો. આ સુંદર તસવીરમાં પ્રિયંકા ચોપરા નિક જોનાસના ખોળામાં બેઠેલી જોવા મળી હતી અને નિક જોનાસ તેને કિસ કરતો જોવા મળ્યો હતો. પ્રિયંકા અને નિકની સુંદર તસવીર પર ચાહકો પ્રેમ વરસાવી રહ્યા છે. આ સાથે ફેન્સે નિક અને પ્રિયંકાને નવા વર્ષની શુભેચ્છા પણ પાઠવી છે.\nનવા વર્ષ પર નિક જોનાસે શેર કરેલ આ રોમેન્ટિક ફોટો પ્રિયંકાના ફેન પેજ પર પણ શેર કરવામાં આવી રહ્યો છે. આ ફોટો પર પ્રિયંકા અને નિકના ફેન્સ પોતાનો પ્રતિભાવ આપી રહ્યા છે. એક પ્રશંસકે લખ્યું, ‘તમે બંને ખૂબ જ અદ્ભુત લાગો છો.’ અન્ય એક યુઝરે લખ્યું, ‘Awwwww તમે બંને ખૂબ જ સુંદર લાગો છે.’ જણાવી દઇએ કે, વર્ષ 2021 પ્રિયંકા ચોપરા અને નિક જોનાસ માટે શાનદાર રહ્યું છે. જ્યારે નિક જોનાસ તેના તમામ કાર્યક્રમોમાં વ્યસ્ત હતો, ત્યારે પ્રિયંકા ચોપરા પાસે પણ પ્રોજેક્ટ્સની કોઈ કમી નહોતી. જ્યારે તેના કેટલાક પ્રોજેક્ટ્સ રિલીઝ થયા છે, ત્યાં ઘણા એવા છે જેની ચાહકો આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે. હાલમાં જ તેની ફિલ્મ The Matrix Resurrections બોક્સ ઓફિસ પર રિલીઝ થઈ છે.\nપ્રિયંકા ચોપરા આ દિવસોમાં તેની ફિલ્મ ‘ધ મેટ્રિક્સ રિએક્શન્સ’ને લઈને ચર્ચામાં છે. પ્રિયંકા ચોપરાએ ‘ધ મેટ્રિક્સ રિસર્ક્શન’માં સતીની ભૂમિકા ભજવી હતી. આ ફિલ્મમાં પ્રિયંકાનો રોલ ભલે નાનો હોય, પરંતુ તે ઓછા સમયમાં પણ ચાહકો પર ઊંડી છાપ છોડવામાં સફળ રહી. ઘણા લોકોએ પ્રિયંકાને તેના નાના રોલ પર ટ્રોલ કરી હતી. પણ અભિનેત્રી ક્યાં ચૂપચાપ બેસી રહેવાની હતી? તેમણે લોકોની વિચારસરણી નાની કહીને બધાને જડબાતોડ જવાબ પણ આપ્યો.


35 વર્ષ પછી ભારત આઈએલઓનો અધ્યક્ષ બન્યું – Revoi.in\nઆસામ-મિઝોરમ બોર્ડર વિવાદોને લઈને પીએમ મોદી આજે આસામના સાંસદોને મળશે\nચહેરા પર સફેદ વાળ રહી ગયા છે? ચિંતા ન કરો, બસ આ ઉપાયને શરૂ કરી દો\n35 વર્ષ પછી ભારત આઈએલઓનો અધ્યક્ષ બન્યું\nOctober 24, 2020 Vinayak Barot 0\nOctober 24, 2020 Vinayak Barot\n35 વર્ષ પછી ભારત આઈએલઓનો અધ્યક્ષ બન્યો\nરમ સચિવ ચંદ્ર આ પદ ઓક્ટોબર 2021 સુધી સંભાળશે\nભારતે વર્ષો બાદ 35 વર્ષના લાંબા ગાળા પછી આંતરરાષ્ટ્રીય મજૂર સંગઠન (આઈએલઓ) ની ગવર્નિંગ બોડીની અધ્યક્ષતા મળી છે. કેન્દ્રીય શ્રમ મંત્રાલયના સચિવ અપૂર્વ ચંદ્રને બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટરના અધ્યક્ષ તરીકે ચનિમવામાં આવ્યા છે. હવે આવતા મહિને નવેમ્બરમાં યોજાનારી સંચાલક મંડળની બેઠકની અધ્યક્ષતા સંભાળશે.\nમંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર સાડા ત્રણ દાયકા બાદ ભારતને આઈએલઓનાં બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટરની અધ્યક્ષતા મળી છે. શ્રમ સચિવ ચંદ્ર આ પદ ઓક્ટોબર 2021 સુધી સંભાળશે. આઈએલઓ બોર્ડની અધ્યક્ષતા મળવી એ આંતરરાષ્ટ્રીય સિદ્ધિ છે.\n100 થી વધુ વર્ષોથી ભારત અને આઈએલઓ વચ્ચેની કડીમાં આ એક સીમાચિહ્નરૂપ છે.બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર એ આઇએલઓનું સર્વોચ્ચ કારોબારી જૂથ છે. તે નીતિઓ, કાર્યક્રમો, એજન્ડા, બજેટ અને ડિરેક્ટર જનરલોની પસંદગી કરે છે. આઇએલઓનાં 187 સભ્યો છે.\nprevious રાષ્ટ્રપતિ, ઉપરાષ્ટ્રપતિ અને વડાપ્રધાન માટે બે બોઇંગ 777 વિમાનોમાંથી બીજું વિમાન આજે દિલ્હી પહોંચશે\nnext નવા સંસદ ભવનનું નિર્માણ કાર્ય ડિસેમ્બરમાં થશે શરૂ,2વર્ષમાં થશે નિર્માણ


પ્રાણીશાસ્ત્ર – Gujarati Vishwakosh – ગુજરાતી વિશ્વકોશ\nઅગાસિઝ, રોડોલ્ફ લૂઇ\nઅગાસિઝ, રોડોલ્ફ લૂઇ (જ. 28 મે 1807 સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ; અ. 14 ડિસેમ્બર 1873 કેમ્બ્રિજ, મૅસેચૂસેટ્સ, યુ.એસ.) : અમેરિકન પ્રકૃતિવિજ્ઞાની. તેમણે મત્સ્ય અશ્મિ અને હિમયુગ વિશે પાયાનું કામ કરેલું. તે મ્યુનિક યુનિવર્સિટીના તત્વજ્ઞાનના સ્નાતક (1829) અને એર્લાંગેન યુનિવર્સિટીના ઔષધશાસ્ત્રના સ્નાતક હતા. તેમણે પૅરિસમાં જ્યોર્જિસ કુવિયેર સાથે તુલનાત્મક શરીરરચનાશાસ્ત્રમાં કામ કર્યું હતું. 1832માં સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડની…\nઅજગર (Python) : એશિયા, ઑસ્ટ્રેલિયા, આફ્રિકા વગેરે ખંડોના દેશોમાં મળી આવતો સૌથી મોટો બિનઝેરી સર્પ. ઉપસમુદાય પૃષ્ઠવંશી, વર્ગ સરીસૃપ. શ્રેણી : સ્ક્વૅમાય, ઉપશ્રેણી ઓફિડિયા, કુળ બોઇડે, પ્રજાતિ પાયથૉન. અજગર અંગેની સૌપ્રથમ જાણકારી સેબાએ 1734માં આપી. ભારતમાં બે જાતિના અજગર વસે છે : પી. રેટિક્યુલેટસ અને પી. મૉલ્યુરસ. રેટિક્યુલેટસ આશરે 6થી…\nઅધિચર્મ : જુઓ, આવરણતંત્ર.\nઅનુકરણ (પ્રાણીશાસ્ત્ર) (mimicry) : જીવનને ટકાવી રાખવાની આવશ્યક ક્રિયારૂપે અન્ય પ્રાણી કે પ્રાણીઓના સહવાસની અસર રૂપે તેમના વર્તનની નકલ કરવી તે. જોકે અસાધારણ કે અસંભાવ્ય ગણાતી અમુક પ્રક્રિયાઓનું યથાર્થ અનુકરણ તો માનવી કે ચિમ્પાન્ઝી જેવાં અંગુષ્ઠધારી સસ્તનો પૂરતું જ મર્યાદિત હોય છે. પ્રાણીસૃષ્ટિમાં નીચલી કક્ષાનાં સજીવોમાં અનુકરણની વૃત્તિ ખાસ જોવા…\nઅનુકૂલન (જીવવિજ્ઞાન) (adaptation) : વનસ્પતિ કે પ્રાણી પોતાના પર્યાવરણમાં વસવા કે ટકી રહેવાની ક્ષમતા પામે એવી પ્રક્રિયા. વારસાગત લક્ષણો નૈસર્ગિક પસંદગીની અસરોનો સમન્વય સાધે તે અનુકૂલન. દેખીતી રીતે સરખાં જણાતાં સજીવો પણ બંધારણ, કાર્યો, વિકરણ, રક્ષણ, ભક્ષણ, પ્રજનનની રીત અને વિકાસની બાબતોમાં વિભિન્ન અનુકૂલનો ધરાવે છે. અનુકૂલનમાં પોતાને અનુકૂળ પર્યાવરણમાં…\nઅપચય (catabolism) : જીવંત કોષોમાં ચાલતી જૈવ રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓનો એક પ્રકાર. તે દરમ્યાનમાં જટિલ અણુઓનું ઉત્સેચકોની મદદથી સાદા અણુઓમાં વિઘટન કે ઉપચયન થાય છે અને શક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે. સામાન્યપણે વિમુક્ત કાર્યશક્તિનો ઉપયોગ સજીવોની જૈવ ક્રિયામાં કરવામાં આવે છે. જોકે બધી અપચયી પ્રક્રિયાઓ માત્ર કાર્યશક્તિના વિનિયોગ સાથે સંકળાયેલી નથી. અપચયી…\nઅપૃષ્ઠવંશી (Invertebrates) કરોડસ્તંભ વિનાનાં પ્રાણીઓ. પ્રાણીજગતમાં અનેક પ્રકારનાં પ્રાણીઓ જોવા મળે છે. તેમનામાં રહેલાં સામ્ય અને ભેદને અનુસરીને પ્રાણીસમૂહોનું વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે. આવા બે મોટા સમૂહોને (1) અપૃષ્ઠવંશી અને (2) પૃષ્ઠવંશી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓને પૃષ્ઠબાજુએ આધાર આપનાર કરોડસ્તંભ હોતો નથી, જ્યારે પૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓને કરોડસ્તંભ હોય છે.…\nઅભયારણ્ય ભારતના બંધારણમાં કરેલી જોગવાઈ અનુસાર પર્યાવરણ અને વનસંપત્તિ તથા પ્રાણીસૃષ્ટિના રક્ષણ અને મુક્ત વિહાર માટે રચવામાં આવેલા રક્ષિત વિસ્તારો. ભારતમાં પ્રાચીનકાળથી વન્યજીવન અને તેના સંરક્ષણને મહત્વ અપાયેલું છે. ઋષિઓના આશ્રમો પણ જંગલો વચ્ચે જ હતા, એટલે ત્યાં વનનાં પશુ-પક્ષીઓનાં કાર્ય અને સંરક્ષણની જાણકારી મળતી. કૌટિલ્ય (ઈ. પૂ. 300)ના ‘અર્થશાસ્ત્ર’માં…\nઅભિસરણતંત્ર (Circulatory system) પ્રાણીશરીરમાં જીવનાવશ્યક વસ્તુઓને શરીરના વિવિધ ભાગો તરફ વહન કરતું તેમજ શરીરમાં પ્રવેશેલ કે ઉદભવેલ ત્યાજ્ય પદાર્થોના ઉત્સર્જન માટે જે તે અંગ તરફ લઈ જતું વહનતંત્ર. પ્રત્યેક પ્રાણી જીવનાવશ્યક પોષકતત્ત્વો તથા પ્રાણવાયુ જેવા પદાર્થો પર્યાવરણમાંથી મેળવે છે. તે જ પ્રમાણે ચયાપચયની પ્રક્રિયા દરમિયાન ઉત્પન્ન થતાં ઉત્સર્ગ-દ્રવ્યોને શરીરમાંથી તે…\nઅમીબા : સમુદાય : પ્રજીવ (protozoa) વર્ગ મૂળપદી (Rhizopoda), શ્રેણી : લોબોઝા(lobosa)ની એક પ્રજાતિ અમીબા (Amoeba). ભારતમાં સામાન્યપણે મળી આવતું અમીબા A. proteusના નામે ઓળખાય છે. રંગ વગરનું, સ્વચ્છ, જેલી જેવું અને સતત આકાર બદલતું તે એકકોષી સૂક્ષ્મ પ્રાણી છે. અમીબા 0.2 મિમી.થી 0.6 મિમી. લંબાઈ ધરાવે છે. મીઠા પાણીનાં…


kotak-mahindra-bank-cuts-home-loan-rates-by-10-basis-points-after-sbi-rate-cut-know-how-much-will-be-new-emi-mb – News18 Gujarati\nકોટક મહિન્દ્રા બેન્ક (Image: Shutterstock)\nઘર ખરીદવાનો શ્રેષ્ઠ સમય - કોટક મહિન્દ્રા બેન્ક 31 માર્ચ સુધી આપી રહી છે 6.65 ટકા વ્યાજ દરે હોમ લોન\nનવી દિલ્હી. ભારતીય સ્ટેટ બેન્ક (State Bank of India - SBI) બાદ હવે પ્રાઇવેટ સેક્ટરની કોટક મહિન્દ્રા બેન્ક (Kotak Mahindra Bank)એ પણ હોમ લોન (Home Loan) વ્યાજ દરો (Interest Rates)માં ઘટાડો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. કોટક મહિન્રા-t બેન્કે સોમવારે સાંજે એલાન કર્યું કે તેઓ હોમ લોન દરોમાં 0.10 ટકાનો ઘટાડો કરશે. જોકે આ મર્યાદીત સમય માટે જ હશે. કોટક મહિન્દ્રા બેન્કે દાવો કર્યો છે કે તેમની આ ઓફર હોમ લોન માર્કેટમાં સૌથી સસ્તી છે. આ નિર્ણય બાદ કોટક મહિન્દ્રા બેન્કના ગ્રાહકોને 31 માર્ચ સુધી 6.65 ટકાના દરથી હોમ લોન મળી શકશે. આ પ્રાઇવેટ બેન્કે હોમ લોન માટે વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો સ્પેશલ ઓફર હેઠળ કર્યો છે. બેન્કે પોતે તેના વિશે જાણકારી આપી છે.\nકોટક મહિન્દ્રા બેન્કમાં કન્યૂટેમર એસેટ્સના પ્રેસિડન્ટ અંબુજ ચાંદનાએ કહ્યું કે, હોમ લોન માર્કેટમાં કોટક પ્રાઇસ લીડર બનવા તરફ અગ્રેસર છે. અમે અમારા ગ્રાહકોને એક સ્પેશલ યર-એન્ડ બોનસ આપવાનો નિર્ણય કર્યો છે, જે વધુ સસ્તી હોમ લોનના રૂપમાં હશે. ઘર ખરીદવાનો આ ખરેખર સૌથી શ્રેષ્ઠ સમય છે.\nકોટક મહિન્દ્રા બેન્કની હોમ લોનના ખાસ આકર્ષણો શું છે...\n>> આ બેન્કમાં સૌથી ઓછા દરે એટલે કે 6.65 ટકાના વાર્ષિક વ્યાજ દરે હોમ લોન મળી રહી છે. સેલરી અને નોન-સેલરીડ લોકો માટે આ વ્યાજ દર લાગુ થશે. પોતાના સેગમેન્ટમાં તે સૌથી આકર્ષક હોમ લોન પૈકી એક છે.\n>> આ બેન્ક પાસેથી હોમ લોન લેવા માટે Kotak Digi Home Loansના માધ્યમથી હોમ લોનનું પ્રોસેસિંગ સૌથી ઝડપથી થશે.\n>> કોટક મહિન્દ્રા બેન્ક તરફથી હોમ લોન વ્યાજ દરોમાં ત્યારે ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે જ્યારે દેશની સૌથી મોટી બેન્ક એટલે કે SBIએ પણ હોમ લોન વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી. SBIએ હોમ લોન દરો હવે 6.70 ટકા પર આવી ગયા છે.\n>> બેન્કોની વચ્ચે પ્રતિસ્પર્ધા અને આરબીઆઇ દ્વારા નીતિગત વ્યાજ દરોને ઓછા રાખવાના કારણે હોમ લોન દરો પહેલાથી જ ગત 15 વર્ષના ન્યૂનતમ સ્તર પર છે. બેન્ક હવે બજારમાં ઓછી ક્રેડિટ ડિમાન્ડનો સામનો કરવા માટે વ્યાજ દરો ઘટાડી રહી છે.\n>> કોટક મહિન્દ્રા બેન્કે જણાવ્યું કે વ્યાજ દરો ઉધારકર્તાના ક્રેડિટ સ્કોર અને લોન ટૂ વેલ્યૂ એટલે કે એલટીવી રેશિયો સાથે લિંક્ડ રહેશે.\n>> કોટક મહિન્દ્રા બેન્કે એવું પણ કહ્યું કે 6.65 ટકાના આ દર હોમ લોન અને બેલેન્સ ટ્રાન્સફર લોન પર લાગુ હશે.\nનવા દરો બાદ 30 લાખની હોમ લોન પર કેટલું વ્યાજ આપવું પડશે?\nનો તમે કોટક મહિન્દ્રા બેન્કથી નવા દરે 20 વર્ષ માટે 30 લાખ રૂપિયાની હોમ લોન લો છો તો આપને કુલ 24,31,898 રૂપિયા વ્યાજ તરીકે ચૂકવવા પડશે. આ રકમ 20 વર્ષ સુધી EMIના રૂપમાં ચૂકવવી પડશે. 6.65 ટકાના દરથી 30 લાખ રૂપિયાની હોમ લોન પર 22,633 રૂપિયાની EMI આપવી પડશે. જોકે, બેન્કે એવું પણ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે 31 માર્ચ સુધી હોમ લોન પર આ દર લાગુ હશે. સાથોસાથ એનું પણ ધ્યાન આપવું પડશે કે વ્યાજ દર ઉધારકર્તાના ક્રેડિટ સ્કોર અને લોન ટૂ વેલ્યૂ રેશિયો ઉપર પણ નિર્ભર કરશે.\nFirst published: March 02, 2021, 08:47 IST\nTags: Business news, Emi, Kotak mahindra bank, એસબીઆઇ, હોમ લોન


ભારત NSGનો બદલો લેશે નહીંઃ MTCRમાં ચીનને સમર્થન આપશે | India NSG China MTCR Support - Sambhaav News\nનવી દિલ્હી: ભારતે વધુ એક વખત ઉદારતાનો નમૂનો પૂરો પાડ્યો છે. ચીનના કારણે ભારતને ભલે ન્યુક્લિયર સપ્લાયર ગ્રૂપ (એનએસજી)માં સ્થાન ન મળી શકયું હોય, પરંતુ ભારત ચીન સામે બદલાની ભાવનાથી કોઇ કાર્યવાહી કરશે નહીં. ભારતનું કહેવું છે કે ચીને ભલે એનએસજીમાંં ભારતના પ્રવેશને રોક્યો હોય, પરંતુ ભારત મિસાઇલ ટેકનોલોજી કંટ્રોલ રેજીમ (એમટીસીઆર)માં ચીનના પ્રવેશને રોકવાની કોશિશ કરશે નહીં.\nઅત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે ભારતને તાજેતરમાં જ એમટીસીઆરમાં સ્થાન પ્રાપ્ત થયું છે. ચીન હજુ સુધી આ ક્લબમાં સ્થાન પ્રાપ્ત કરી શક્યું નથી. વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવકતા વિકાસ સ્વરૂપે જણાવ્યું હતું કે એકબીજાના હિત અને પ્રાથમિકતાઓ ચીન અને ભારત વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોને આગળ વધારવાનો આધાર છે.\nવિકાસ સ્વરૂપને જ્યારે પૂછવામાં આવ્યું કે શું ભારત એમટીસીઆરમાં ચીનનો પ્રવેશ રોકવાની કોશિશ કરશે કે કેમ? ત્યારે તેમણે જણાવ્યું હતું કે ભારત આ પ્રકારના ડીલ મેકિંગ એપ્રોચમાં માનતું નથી. ભારતને એમટીસીઆરમાં અણુઅપ્રસારની બાબતમાં તેના શાનદાર રેકર્ડના કારણે સ્થાન પ્રાપ્ત થયું છે. કોઇ પણ દેશની અરજી તેના મેરિટના આધારે નક્કી કરવામાં આવતી હોય છે.\nરાષ્ટ્રપ્રેમ મારા અને પરિવારનાં લોહીમાં છે : રાહુલની રાષ્ટ્રપતિ સાથે મુલાકાત\nપનીર દહીં વડા ચાટ\nરાજભરનું મોટું એલાનઃ અમે ભાજપથી અલગ થઈને લોકસભા ચૂંટણી લડીશું\nFIFA વર્લ્ડ કપ 2018: બેલ્જિયમ-પનામા, ઈંગ્લેન્ડ-ટ્યૂનિશિયા વચ્ચે ટક્કર


* માંદી વિમાની કંપની કિંગફિશરે આજે ઉડડયન નિયમનકાર ડીજીસીએએ તેની મર્યાદિત કામગીરી ફરી શરૃ કરવા માટે પુનર્વસન યોજના દાખલ કરી છે. કંપનીની ઉડ્ડયન સેવાઓ ત્રણ મહિના સુધી બંધ રહી છે. આમાં કંપનીએ ૩૧ ડિસેમ્બરે પૂરી થનાર ઉડ્ડયન પરમિટ રિન્યૂ કરવાની માગણી પણ કરી છે. ૨૦ ઓક્ટોબરે પરમિટ સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી હતી. આ ઉપરાંત પુનર્વસન યોજનામાં કઇ વિગતો છે તેની માહિતી આપવામાં આવી નથી.\n* રાજધાની દિલ્હીમાં પરિવહનના સૌથી સલામત અને ઝડપી સ્ત્રોત મનાતા દિલ્હી મેટ્રોએ ૧૦ વર્ષ પૂરા કર્યા છે. પરંતુ આજે તેની ઉજવણી શક્ય બની ન હતી કેમ કે ગેંગરેપની ઘટનાને કારણે થઇ રહેલાં ભારે વિરોધને જોતાં ઇન્ડિયા ગેટની આજબાજુના વિસ્તારોમાં આવેલાં રેલવે સ્ટેશનોને બંધ કરી દેવામાં આવ્યા છે. દિલ્હી મેટ્રોએ આજ યોજાનારો સમારોહ રદ કરી દીધો હતો.\n* ૨૦૦૬ના સનસનાટીપૂર્ણ હત્યાકાંડના મુખ્ય આરોપી સુરેન્દ્ર કોલીને સીબીઆઇની સ્પેશિયલ કોર્ટે ફાસીની સજા આપી છે. પાંચ વર્ષ બાળકીની બળાત્કાર બાદ હત્યાના પાંચમા કેસમાં કોલીને દોષિત જાહેર કરી આ સજા કરવામાં આવી છે. ૨૦૦૫માં કોલીના માલિક મોનિન્દર સિંહના ઘરની બહારથી આ બાળકી ગુમ થઇ હતી. આ અંગે તેના પિતાએ ગુમ થયાની પોલીસ ફરિયાદ નોંધાવી હતી. કોલીએ આ બાળકી સહિત કેટલીક બાળકીની હત્યા કબૂલી છે.\n* ગેંગરેપનો વિરોધ કરી રહેલી ભીડને અટકાવવા માટે ઇન્ડિયા ગેટ તરફ જતાં તમામ રસ્તા બ્લૉક કરી દેવામાં આવ્યા છે. અતિગંભીર એવા પાંચ વર્ષના બાળકને લઇ જઇ રહેલા એમ્બ્યુલન્સને અટકાવીને પોલીસે ફરી એકવખત તેના જક્કી વલણનો પરિચય આપ્યો હતો. તો બીજી બાજુ અણઘડ વહીવટનો વધુ એક નમૂનો લોકોને જોવા મળ્યો હતો. ગેંગરેપની ઘટના બાદ દિલ્હીમાં મહિલાઓ માટે તાબડતોડ હેલ્પલાઇન નંબર '૧૬૭'ની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. પછી કલાકોની અંદર જ ટેલિકોમ મંત્રાલયે એમ કહીને તેને બદલીને '૧૮૧' કર્યુ કે આને યાદ રાખવામાં સરળતા રહેશે.\n* ચીનના બીજિંગ અને ગુઆંગઝાઉની વચ્ચે સૌથી લાંબાઅંતરની હાઇસ્પીડ ટ્રેનનું રવિવારે સફળતાપૂર્ક પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. ૨,૨૯૮ કિલોમીટર લાઇનની શરૃઆત ૨૬ ડિસેમ્બરે થવાની હતી. અહીં રેલ કલાકદીઠ ૩૦૦ કિલોમીટરની સ્પીડમાં દોડી હતી. જેના કારણે લોકો માત્ર આઠ કલાકમાં એક છેડેથી બીજી છેડે પહોંચી શકશે. અગાઉ આટલું અંતર કાપવા ૨૦ કલાકનો સમય લાગતો હતો.\n* અત્યંર રૃઢિચુસ્ત મનાતા સાઉદી આરેબિયામાં ૧૦ ટકા મહિલાઓ સરકારમાં પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે તૈયાર છે. સાઉદીના સંસદમાં ૧૫૦ બેઠકો છે. આમ ૧૦ ટકા મહિલાઓ આવે તો ૧૫ જેટલી બેઠકો તેમના ફાળે જશે. ડિસેમ્બર ૨૦૧૧માં સાઉદીના રાજા કિંગ અબ્દુલ્લાહે જાહેરાત કરી હતી કે આગામી શૂરા કાઉન્સિલમાં મહિલાઓનો સમાવેશ કરવામાં આવશે. તમામ સભ્યોની નિમણૂક રાજા જ કરતાં હોવાથી તેમાં કોઇ મુશ્કેલી નહિ થાય.\n* અફઘાનિસ્તાનમાં એક મહિલા પોલીસકર્મીએ કાબુલની બહાર એક અમેરિકી સલાહકારની ગોળી મારીને હત્યા કરી દીધી છે. તાજેતરમાં અફઘાનમાં ત્યાંના સૈનિકો કે પોલીસોએ આવા હુમલા વધારી દીધા છે. અમેરિકી નાગરિક એક દુકાનમાંથી વસ્તુઓની ખરીદી કરીને બહાર આવી રહ્યો હતો ત્યારે હાથમાં પિસ્તોલ લઇને ધસી ગયેલી મહિલાએ ગોળી મારી દીધી હતી. હુમલાખોર મહિલા પોલીસની ધરપકડ કરી લેવામાં આવી છે.\n* સિરિયાના પ્રમુખ બશર અલ-અસાદ સશસ્ત્ર વિરોધ પક્ષો સામે રસાયણિક શસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરશે તો તે તેના માટે 'રાજકીય આત્મહત્યા' માનવામાં આવશે તેવી ચેતવણી રશિયાએ ઉચ્ચારી છે. જોકે સિરિયાએ અગાઉ એવી ખાતરી આપી છે કે તે કોઇપણકાળે આવા હુમલા નહિ કરે. ૨૧ મહિનાથી રશિયામાં ચાલી રહેલી ખૂનામરકીમાં ૪૪,૦૦૦થી વધુ લોકો માર્યા ગયા છે.


પીઠના ખીલ અને દાગ ધબ્બા દૂર કરવાના ઘરગથ્થું ઉપાય | Best Home Remedies To Get Rid Of Back Acne Now - Gujarati BoldSky\n| Published: Monday, April 3, 2017, 13:00 [IST]\nજો તમે ક્યારેય અનુભવ કર્યો હોય તો પીઠ પર આવનાર ખીલ ખૂબ અસુવિધાજનક હોય છે! જો તમને ખીલની સમસ્યા છે તો ખીલ ના ફક્ત તમારા ચહેરા પર થાય છે પરંતુ પીઠ પર પણ થાય છે. જોકે પીઠ પર થનાર ખીલ માટે કેટલાક અદ્ભૂત ઘરગથ્થું ઉપાય છે.\nસામાન્ય રીતે: પીઠ પર ખીલ ત્યારે થાય છે જ્યારે તેલના વધારે ઉત્પાદનના કારણે ત્વચાના રોમ છિદ્ર બંધ થઈ જાય છે. ક્યારેક ક્યારેક મૃત ત્વચા કોશિકાઓના જમા થવાના કારણે પણ ખીલ થાય છે.\nપીઠ પર ખલી થવાના કારણે કપડાં પહેરવામાં અને ઉંઘવામાં સમસ્યા થાય છે. જવા દો, જો તમે પીઠના ખીલથી હેરાન છો તો તમારા માટે કેટલાક ઘરગથ્થું ઉપાય જણાવવામાં આવ્યા છે જેનો ઉપયોગ તમારે અવશ્ય કરવો જોઈએ આવો જોઈએ:\n૧. ખીરા કાકડી\nખીરા કાકડી ત્વચાને મુલાયમતા પ્રદાન કરે છે અને ત્વચાની અશુદ્ધિઓને પણ દૂર કરે છે. જો નિયમિત રીતે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો આ બંધ રોમ છિદ્રોને પણ ખોલે છે. કેટલીક કાકડી લો અને તેના ટુકડાં કરો. હવે તેને પીસીને પેસ્ટ બનાવો અને પીઠ પર લગાવો. થોડીવાર સુધી રાહ જોવો અને પછી ઠંડા પાણીથી ધોઈ લો.\nડુંગળીમાં એન્ટી ઈન્ફ્લેમેટરી અને એન્ટી-વાયરલ ગુણ હોય છે જેના કારણે તે ખીલાના ઉપાય માટે લાભદાયક છે. તે ના ફક્ત પીઠના ખીલ માટે ઉપાયમાં મદદરૂપ થાય છે પરંતુ દાગ ધબ્બાને પણ દૂર કરે છે. બે સફેદ ડુંગળી લો અને તેનો રસ નીકાળો. તેમાં એક ટીંપુ લીંબુનો રસ અને એક ટીંપુ મધ મિક્સ કરો. બધી વસ્તુઓને સારી રીતે મેળવી લો. આ માસ્કને ત્વચા પર લગાદો અને ૧૫-૨૦ મિનીટ પછી ધોઈ લો.\nઅનાનસમાં બ્રોમોલિન યૌગિક મળી આવે છે જેના કારણે અનાનસમાં એન્ટી ઈન્ફ્લેમેટરી ગુણ હોય છે. તે પીઠ પર થનાર ખીલના ઉપાયમાં મદદરૂપ થાય છે. અનાનસના થોડા ટુકડાં લો અને તેનો રસ નીકાળો. કોટન બોલની મદદથી તે રસને પીઠ પર લગાવો અને પછી ઠંડા પાણીથી ધોઈ લો. પીઠના ખીલથી છુટકારો મેળવવા માટે દિવસમાં બે વખત આ ઉપાય કરો.\nજાયફળમાં એન્ટી ફંગલ, એન્ટી બેક્ટેરિયલ અને એન્ટી ઈન્ફ્લેમેટરી ગુણ હોય છે. આ બધા જ પ્રકારના ખીલના ઉપાય માટે મદદરૂપ છે. તેના ઉપરાંત જાયફળમાં ત્વચાને ઠકડ પહોંચાડનાર ગુણ હોય છે. તે ખીલના દાગ ધબ્બાને દૂર કરવામાં પણ મદદરૂપ થાય છે. જાયફળનો પાવડર લો અને તેમાં એક ચમચી મધ અને તજનો પાવડર મિક્સ કરો. બધી વસ્તુઓને સારી રીતે મિક્સ કરો અને તેને ખીલવાળી જગ્યા પર લગાવો પછી પાણીથી ધોઈ લો.\n૫. સંતરાની છાલ\nપીઠના ખીલ માટે આ પણ એક ઘરગથ્થું ઉપાય છે. સંતરાની થોડી છાલ લો અને તેને તડકાંમાં સૂકવો. પછી તેને પીસીને પાવડર બનાવો. સંતરાની છાલમાંથી બનેલ આ પાવડરમાં એક ચમચી હળદર અને મધ મિક્સ કરો. આ માસ્કને પીઠ પર લગાવો અને ૧૦ મિનીટ પછી ઠંડા પાણીથી ધોઈ લો. આ પણ વાંચો: છાતીના ખીલનો ઉપાય કેવી રીતે કરશો.\n૬. ટામેટાંનો પલ્પ\nપીઠાના ખીલ અને દાગ ધબ્બા માટે ટામેટાંનો પલ્પ એક ઉત્તમ ઉપાય છે. તેમાં એસિડિક (અમ્લીય) ગુણ મળી આવે છે તેના અમ્લીય ગુણોના કારણે આ ખીલના ઉપાય માટે મદદરૂપ છે. હવે આ જ્યુસને તમારી પીઠ પર લગાવો અને ૩૦ મિનીટ પછી ધોઈ લો.\n૭. મુલ્તાની માટી\nમુલ્તાની માટી ત્વચામાંથી વધારાના તેલને શોષી લેવામાં મદદ કરે છે. તે રોમ છિદ્રોને ખોલે છે અને પીઠના ખીલનો ઉપાય કરે છે. થોડી મુલ્તાની માટી લો અને તેને તમારી પીઠ પર લગાવો. જો જરૂરી હોય તો મુલ્તાની માટીમાં ચંદન પાવડર અને ગુલાબ જળ મિક્સ કરીને પેસ્ટ બનાવો. દિવસમાં બે કે ત્રણ વખત આવું કરો અને પીઠના ખીલથી છુટકારો મેળવો.\n૮. લીંબુનો રસ\nલીંબુમાં સિટ્રીક એસિડ મળી આવે છે. તે પીઠ પર થનાર ખીલના ઉપાયમાં મદદરૂપ છે. તેમાં એસ્ટ્રેનજન્ટના ગુણ પણ મળી આવે છે. તે ખીલના દાગ ધબ્બાને દૂર કરવામાં પણ મદદગાર છે. એક લીંબુ લો અને તેના ટુકડાં કરો. તેનો રસ પીઠ પર લગાવો કે તેના ટુકડાંને ખીલ પર ઘસો. રસને હવાથી સૂકાવા દો અને પછી પાણીથી ધોઈ નાંખો. લીંબુનો રસ ત્વચાના પીએચ સ્તરને બનાવી રાખે છે.\n૯. બેકિંગ સોડા\nબેકિંગ સોડામાં પ્રાકૃતિક એક્સ્ફોલિયેટિંગ ગુણ મળી આવે છે. આ પ્રભાવી રીતે ખીલનો ઉપાય કરાવમાં મદદરૂપ છે. તેના ઉપરાંત બેકિંગ સોડામાં એન્ટીસેપ્ટિક અને એન્ટી ઈન્ફ્લેમેટરી ગુણ પણ મળી આવે છે. તે સરળતાથી પીઠના ખીલનો ઉપાય કરવામાં મદદરૂપ છે. થોડો બેકિંગ સોડા લો અને તેમાં પાણી મિક્સ કરો. આ મિશ્રણને લગાવો.\nRead more about: pimples home remedies beauty body care સૌંદર્ય શરીરની દેખભાળ બ્યુટી ટિપ્સ ઘરગથ્થું ઉપાય\nFinally there isasolution for back acne! All you have to do is to use these simple and natural home remedies.


બી.જે.મેડિકલ કોલેજ એલ્યુમનીના તબીબોની પહેલઃ આર્થિક નબળા 33 વિદ્યાર્થીઓને દત્તક લીધા | નવગુજરાત સમય\nબી.જે.મેડિકલ કોલેજ એલ્યુમનીના તબીબોની પહેલઃ આર્થિક નબળા 33 વિદ્યાર્થીઓને દત્તક લીધા\n13-01-2020 02:26 AM\nએલ્યુમનીમાં 1950થી લઇને અત્યાર સુધીના 1049 ડોક્ટરો ઉપસ્થિત રહ્યા\n-એલ્યુમનીમા 1950થી લઇને અત્યાર સુધીના 1049 ડોક્ટરો ઉપસ્થિત રહ્યા\nરાજ્યની સૌથી જૂની બી.જે.મેડિકલ કોલેજ એલ્યુમની એસો.દ્વારા આજે એક સંમેલન યોજાયું હતું. આ સંમેલનમાં વર્ષ ૧૯૫૦થી લઇને અત્યાર સુધીના અંદાજે ૧ હજારથી વધારે ડોક્ટરો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. બી.જે.મેડિકલ કોલેજમાં અભ્યાસ કરતાં ૩૫ જેટલા વિદ્યાર્થીઓને ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ અને ડોક્ટરોએ દત્તક લીધા હતા. આગામી દિવસોમાં આ તમામ વિદ્યાર્થીઓનો ખર્ચ આ ડોક્ટરો દ્વારા આપવામાં આવશે.\nબી.જે.મેડિકલ કોલેજની સ્થાપના વર્ષ ૧૮૭૯માં બહેરામજી જીજીભોઇ પારસી દ્વારા કરાઈ હતી. ૧૯૭૯માં કોલેજની ૧૦૦ વર્ષની ઉજવણી પણ કરવામાં આવી હતી. આ કોલેજમાં અભ્યાસ કરી ચુકેલા વિદ્યાર્થીઓની બી.જે.મેડિકલ કોલેજ એલ્યુમની એસોસિએશન દ્વારા આજે ગેટ ટુ ગેધરનો કાર્યક્રમ રખાયો હતો. એલ્યુમની એસોસિએશનમાં અંદાજે ૩ હજારથી વધારે સભ્યોની નોંધણી કરવામાં આવી છે જે પૈકી આજના સંમેલનમાં ૧૦૪૯ ડોક્ટરો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. મહત્વની વાત એ કે વર્ષ ૧૯૫૧,૫૨,૫૩ની બેચથી લઇને અત્યાર સુધીમાં ડોક્ટરો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. સામાન્ય રીતે એલ્યુમની એસોસિએશનની બેઠકમાં જૂના સંસ્મરણો વાગોળીને ભોજન કર્યા પછી તમામ છૂટા પડતાં હોય છે. પરંતુ આ એલ્યુમનીમાં ઉપસ્થિત ડોક્ટરો દ્વારા હાલ બી.જે.મેડિકલ કોલેજમાં અભ્યાસ કરતાં ૩૩ વિદ્યાર્થીઓ કે જેઓ આર્થિક રીતે નબળા હોય તેમને દત્તક લેવાની જાહેરાત કરી હતી.\nઆ વિદ્યાર્થીઓના હોસ્ટેલમાં રહેવાથી લઇને અભ્યાસ પૂર્ણ થાય ત્યાંસુધીનો તમામ ખર્ચ દત્તક લેનારા ડોક્ટરો દ્વારા આપવામાં આવશે. ડોક્ટરો આ ખર્ચ એલ્યુમની એસો.માં જમા કરાવશે જેમાંથી જરૂરિયાત પડે તે પ્રમાણે એસોસિએશન દ્વારા જે તે વિદ્યાર્થીઓને આ રકમ આપશે. આજના સંમેલનમાં ૧૯૫૦ની બેચના ડો.એ.કે.પટેલે રજિસ્ટ્રેશન કરાવ્યું હતું પરંતુ તેઓ ઉપસ્થિત રહી શકયા નહોતા. જ્યારે ૧૯૫૧ની બેચના ડો.ડીડી પટેલ (કેન્સર) જેઓ ૯૩ વર્ષની ઉંમરે પણ હાજર રહ્યા હતા. ૧૯૫૧ની બેચના દિલીપ શાહ (સર્જન) પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ તમામ ડોક્ટરોએ પોતાના સમયની કામગીરી અને આજની કામગીરીની સમીક્ષા પણ કરી હતી.\nબી.જે.મેડિકલના તમામ ડોક્ટરોના માનીતા ‘કેન્ટીન બોય વજુ’ નું સન્માન કરાયું !\nબી.જે.મેડિકલ કોલેજમાંથી અભ્યાસ કરીને ગયેલા હજારો વિદ્યાર્થીઓ હાલમાં વિદેશમાં અમેરિકા, ઓસ્ટ્રેલિયા સહિતના દેશોમાં પણ સ્થાયી થયા છે. દેશમાં પણ જુદા જુદા રાજ્યોમાં બી.જે.મેડિકલમાં અભ્યાસ કરેલા ડોક્ટરો કોઇપણ ખુણે મળી રહેતા હોય છે. આ તમામ ડોક્ટરો અભ્યાસ દરમિયાન બી.જે.મેડિકલ કોલેજની કેન્ટીનમાં ચા-પાણી નાસ્તા માટે જતાં હોય છે. જે તે સમયે ૧૯૬૯માં આ કેન્ટીનમાં ૧૫ વર્ષનો ‘વજુ’ નામનો એક છોકરો કામ કરવા આવ્યો હતો. આશ્ચર્યની વાત એ કે આજે પણ આ વજુ ૬૫ વર્ષની ઉંમરે બી.જે.મેડિકલની કેન્ટીનમાં જ કામ કરે છે. આજે એલ્યુમની એસો.ના માધ્યમથી ભેગા થયેલા તમામ ડોક્ટરોએ વજુના હાથની ચા અને ભજિયાંના સંસ્મરણો વાગોળ્યા હતા. એટલું જ નહીં, વર્ષોથી તમામ ડોક્ટરોના પ્રિય રહેલા આ વજુનું આજે સંમેલનમાં શાલ ઓઢાડીને સન્માન પણ કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત એલ્યુમની એસો. દ્વારા ‘વજુ’ને દોઢ લાખ રૂપિયાની આર્થિક મદદ પણ કરવામાં આવી હતી. આમ, છેલ્લા ૫૧ વર્ષથી કેન્ટીનમાં કામગીરી કરતાં વજુએ બી.જે.મેડિકલની ૫૧ બેંચોના ડોક્ટરોને પોતાના હાથે ચા-પાણી કરાવ્યા હોવાથી પોતાના ફિલ્ડમાં સફળતાં મેળવનારા ડોક્ટરોએ આજે વજુને ‘ફુલ નહીં તો ફુલની પાંખડી’ આપીને સન્માન આપ્યું હતું.\nવિશ્વને શાંતિ માટે યુદ્ધનો માર્ગ નહીં, બુદ્ધનો માર્ગ જ અનુસરવો પડશે : ભન્તે પ્રશીલરત્નજી\nકરુણા અભિયાનઃ એમ્બ્યુલન્સ, ICUની પણ વ્યવસ્થા\nસરદાર પટેલના સ્વપ્નનાં ભારતનું નિર્માણ કરીએ: CM\nઆનંદોઃ ઉત્તરાયણના દિવસે 15થી 20 કિ.મી. ઝડપે પવન ફૂંકાવાની શક્યતા


વજન ઘટાડવાથી લઈને ડાયાબિટીસ જેવી બીમારીઓથી રાહત આપે છે, જાણો કારેલાનું જ્યુસ પીવાથી થતા ફાયદાઓ વિષે... - Gujarat Official\nApril 4, 2022 Gujarat NewsLeaveaComment on વજન ઘટાડવાથી લઈને ડાયાબિટીસ જેવી બીમારીઓથી રાહત આપે છે, જાણો કારેલાનું જ્યુસ પીવાથી થતા ફાયદાઓ વિષે…\nખુબ ઓછા લોકોને કારેલું પસંદ હોય છે. તેનું કારણ છે કારેલાનો કડવો સ્વાદ. પરંતુ કહેવાય છે ને કે દવા કડવી હોય છે તેમજ કારેલા પણ સ્વાસ્થ્ય માટે એક દવાનું કામ કરે છે. ખાસ કરીને તેનું જ્યુસ તો ઘણી બીમારીને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે અને તે વજન ઘટાડવામાં પણ મદદ કરે છે. જેટલું ફાયદાકારક કારેલાનું શાક કે ભરેલા કારેલા ખાવાનું હોય છે તેટલું જ ફાયદા કારક હોય છે તેનું જ્યુસ. ખાલી સ્વાદ પર ના જશો તેના ફાયદા પર પણ નજર દોડાવો.\nકારેલાનો રસ સ્થૂળતા ઘટાડવામાં ખૂબ જ મદદરૂપ છે. તે શરીરમાં ઇન્સ્યુલિનને સક્રિય કરે છે, જેથી શરીરમાં ઉત્પન્ન થતી સુગર ચરબીનું સ્વરૂપ લેતી નથી. આ ચરબીને નિયંત્રિત કરવામાં અને ચરબી ઘટાડવામાં ઘણી મદદ કરે છે. આ સિવાય કારેલામાં ખૂબ જ ઓછી કેલરી હોય છે જેનાથી તમારું વજન વધતું નથી.\nકારેલાનો રસ કિડનીની પથરી દૂર કરવામાં પણ ખૂબ જ મદદરૂપ છે. આ સિવાય તે ત્વચાના રોગો અને આર્થરાઈટિસના દર્દમાં પણ રાહત આપે છે. કારેલાના રસમાં બીટા કેરોટીન પૂરતી માત્રામાં જોવા મળે છે, જે તમને તમારી આંખના રોગોથી દૂર રાખે છે અને આંખોની રોશની વધારવામાં પણ મદદ કરે છે.\nકારેલાનો રસ તમારી ત્વચાને નરમ અને ચમકદાર રાખવામાં પણ ઘણી મદદ કરે છે. કારેલાના રસમાં એન્ટિ-માઇક્રોબિયલ અને એન્ટિ-બેક્ટેરિયલ ગુણ હોય છે જે લોહીમાં ભળીને તેને સાફ કરવાનું કામ કરે છે, જેનાથી ખીલ અને પિમ્પલ્સ જેવી ત્વચાની સમસ્યાઓ થતી નથી.\nકારેલાના રસનું નિયમિત સેવન કરવાથી શરીરમાં કબજિયાત, કફ અને પાચન સંબંધી સમસ્યાઓ દૂર થાય છે કારણ કે તેમાં ફોસ્ફરસ પૂરતી માત્રામાં જોવા મળે છે. દરરોજ તેનું સેવન કરવાથી પાચનતંત્ર સારું રહે છે અને ભૂખ પણ લાગે છે.\nકારેલાના રસનું નિયમિત સેવન કરવાથી અપચો અને પેટમાં ગેસ બનવા જેવી સમસ્યાઓ સંપૂર્ણપણે દૂર થઈ જાય છે. જેના કારણે આ પ્રકારની સમસ્યા લાંબા સમય સુધી થતી નથી. વળી અસ્થમાની ફરિયાદ હોય ત્યારે કારેલાનો રસ ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થાય છે.\nકારેલાનો રસ પીવાથી લીવરની તમામ સમસ્યાઓ દૂર થાય છે અને લીવર પણ મજબૂત બને છે. દરરોજ તેનું સેવન કરતા પહેલા 4-5 દિવસમાં સારું પરિણામ મળે છે. કારેલાના રસમાં કાળું મીઠું મિક્સ કરીને પીવાથી ઉલ્ટી, ઝાડા કે પેટ સંબંધિત અન્ય રોગોમાં જલ્દી રાહત મળે છે. આ માટે બે ચમચી કારેલાનો રસ પાણીમાં મિક્સ કરીને પીવાથી પાચનતંત્ર પણ સારું રહે છે. આ ઉપરાંત તે રોગપ્રતિકારક શક્તિ પણ વધારે છે.\nકારેલાનો રસ લકવા જેવા રોગો માટે ખૂબ જ અસરકારક ઉપાય છે. આ માટે કાચા કારેલાનો રસ દર્દીને આપવાથી દર્દીને જલ્દી આરામ મળે છે. કારેલાનો રસ પાઈલ્સમાં ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થાય છે. બે ચમચી કારેલાના રસમાં એક ચમચી સાકર ભેળવી રોજ સવારે ખાલી પેટ લેવાથી આરામ મળે છે.\nકિડની સંબંધિત સમસ્યાઓથી પીડાતા લોકો માટે કારેલાનો રસ અને કારેલાનું ઉકાળેલું પાણી બંનેનો ઉપયોગ કરવો ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. તે કિડનીને સક્રિય કરે છે અને શરીરમાંથી હાનિકારક પદાર્થોને ફિલ્ટર કરવામાં મદદ કરે છે. તમારી હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓ માટે કારેલાનો રસ એક સારો વિકલ્પ સાબિત થઈ શકે છે. તેના કારગર ગુણો હૃદયની ધમનીઓમાં હાનિકારક ચરબીને ભેગી થવા દેતા નથી, જેનાથી રક્ત પરિભ્રમણ વધે છે અને હાર્ટ એટેકની કોઈ શક્યતા રહેતી નથી.\nજો કોઈ વ્યક્તિને ભૂખ ઓછી લાગવી અથવા ભૂખ ન લાગવી જેવી સમસ્યા હોય તો રોજ નિયમિતપણે કારેલાનો રસ પીવો ખૂબ જ ફાયદાકારક સાબિત થાય છે. શરીરમાં ભૂખ ન લાગવાને કારણે શરીરને સંપૂર્ણ પોષણ મળતું નથી, જેના કારણે ભવિષ્યમાં સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે એટલા માટે રોજ કારેલાનો રસ પીવો જોઈએ, જેથી તમારું પાચન બરાબર થાય અને ભૂખ પણ સરખી લાગે.\nTagged healthhealth benefitshealth newshealth tipshealth tips in gujaratihealthyhealthy foodhealthy lifestylesocial media health newssocial media news updatesocial media viral newsSummerSUMMER health tipstoday newsviral newswinter health tips\nઅહીં આવેલું છે જમીનથી3હજાર ફૂટ નીચે વસેલું આ ગામ, લોકો જીવી રહ્યા છે આવું જીવન.\nટુ વ્હીલર પર આગળ પત્ની અને પાછળ 37 ખુરશીઓ સાથેનો ફોટો જોઈને આનંદ મહિન્દ્રા બોલ્યા…\nજાણો ખોરાકની સાથે પાણી પીવાથી શરીરને થતા નુકસાન વિશે…\nખૂબ જ છીંક આવે છે, તો પછી ડોક્ટર પાસે જતાં પહેલાં કરી લો ઘરે ફ્રીમાં જબરદસ્ત ઈલાજ…


Gujarati News » Health » Laddus meal is very beneficial in winter know these are the benefits\nશિયાળામાં ‘લાડુનું જમણ’ અતિ ગુણકારી, જાણો આ છે ફાયદા\nશિયાળાની ઋતુ એટલે વસાણાની ઋતુ. ઘરઘરમાં અલગ અલગ પ્રકારના વસાણાં બનતા હોય છે. આ ઉપરાંત અલગ અલગ પ્રકારના લાડવા પણ બનતા હોય છે. શિયાળામાં લાડુનું જમણ ગુણકારી રહે છે.\nJan 12, 2021 | 3:39 PM\nશિયાળાની ઋતુ એટલે વસાણાની ઋતુ. ઘરઘરમાં અલગ અલગ પ્રકારના વસાણાં બનતા હોય છે. આ ઉપરાંત અલગ અલગ પ્રકારના લાડવા પણ બનતા હોય છે. શિયાળામાં લાડુનું જમણ ગુણકારી રહે છે. અલગ પ્રકારના લાડુથી સ્વાસ્થ્ય પર સકારાત્મક અસર પડે છે. ચાલો જાણીએ કયા લાડુ શરીર માટે કેવી રીતે ફાયદાકારક છે.\nતલ અને ગુંદના લાડુ શિયાળામાં આપે છે એનર્જી\nતલના લાડુ ગોળ અને ઘીથી બનાવવામાં આવતા આ લાડવાની તાસીર ગરમ હોય છે. જેના કારણે તે ઠંડીમાં રક્ષણ પૂરું પાડે છે. એનર્જીથી ભરપુર તલના લાડવાથી ડિપ્રેશન અને ટેન્શનમાં રાહત મળે છે. તલ ફેફસાં અને શરીરને ડિટોક્ષ કરે છે તેમજ તેમાં રહેલા કેલ્શિયમના કારણે હાડકા મજબૂત બને છે.\nગુંદરના લાડુ શિયાળામાં શરદી અને તાવની સમસ્યા રહેતી હોય તો ગુંદના લાડવા ખાવા જોઈએ. આ ઉપરાંત સાંધાના દુખાવામાં પણ રાહત મળે છે. પ્રેગનન્સી બાદ આવેલી કમજોરીમાં પણ આ લાડવા ફાયદાકારક છે.\nમેથી અને ખજૂરના લાડુ મહિલાઓ માટે ગુણકારી\nખજૂરના લાડુ શિયાળામાં ખજૂરના લાડુ ખાવાથી શરીરને ગરમીની સાથે એનર્જી મળે છે. ખજૂરમાંથી પ્રોટીન, ફાઇબર, પોટેશિયમ, બોરોન, કોબાલ્ટ, કોપર, ફ્લોરિન, મેગ્નેશિયમ, મેંગેનીઝ, સેલેનિયમ અને ઝીંક મળે છે. જે શરીરને સ્વસ્થ રાખે છે. ખજૂરના લાડુનું નિયમિત સેવન કોલેસ્ટરોલ તેમજ વજન ઉતારવામાં મદદ કરે છે. આ ઉપરાંત ગ્લુકોઝ, સુક્રોઝ અને ફ્રુટોઝ દિવસભર તમારા શરીરમાં તાજગી જાળવી રાખે છે.\nમેથીના લાડુ મેથીના દાણામાં એન્ટીઓક્સિડેન્ટનો ગુણ હોય છે. જે ફ્લૂ અને શરદી સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે. મેથીના લાડુના સેવનથી સાંધાનો દુખાવો અને બળતરા ઘટાડવા માટે અકસીર છે. મેથીમાં પોલિફેનોલિક ફ્લેવોનોઇડ્સ હોય છે જે કિડનીને વધુ સક્ષમ બનાવે છે. તેમજ દરરોજ મેથીના લાડુના સેવનથી પીરિયડના દુખાવામાં રાહત મળે છે. ડિલિવરી પછી મહિલાઓને નબળાઇ, શરીરમાં દુખાવાની સમસ્યામાં મેથીના લાડુ ખાવાની સલાહ આપવામાં આવે છે.\ngund laddukhajur ladduLadduladdu is good for healthmethi laddu


જાણો દરેક રાશિની ન જાણેલી ખૂબી, જેને નથી સમજી શક્તા લોકો | some special things about each zodiac sign - Gujarati Oneindia\nરાશિ વિશે કેટલીક એવી વાતો હોય છે, જે આપણે નથી જાણતા. રાશિ દ્વારા તમે એ વાતો જાણી શકો છો, જેના વિશે લોકો કહેવામાં શરમાય છે. જ્યોતિશ અનુસાર રાશિ પ્રમાણે આપણે ન જાણેલી માહિતી મેળવી શકીએ છીએ. રાશિના આધાર પર આપણે કોઈ પણ વ્યક્તિના વ્યવહાર અને આકાંક્ષા વિશે જાણી શકીએ છીએ. જો તમે તમારી રાશિ વિશે કેટલીક અજાણી વાત જાણવા માગો છો, તો આ પોસ્ટ જરૂર વાંચો.\nઆ રાશિના લોકો ભલે ગમે તેટલા આત્મવિશ્વાસુ હોય, પરંતુ તેઓ દરેક ચીજવસ્તુ રિચેક જરૂર કરે છે. તેઓ ઈચ્છે છે કે પરિવાર અને મિત્રો તેમના પર ગર્વ અનુભવે. આ રાશિના લોકો પર જે ગર્વ કરે છે. તેવા લોકો તેમને પ્રિય છે\nવૃષભ (20 એપ્રિલ -20 મે)\nઆ રાશિના લોકોનો વ્યવહાર મિત્રતાપૂર્ણ હોય છે. છતાંય તેઓ દરેક વખતે બીજાની જવાબદારી પૂરી કરતા કરતા થાકી જાય છે. તેમને પોતાની જવાબદારીઓમાંથી બ્રેક લઈને આરામ કરવો પસંદ છે. પરંતુ આ વાત બીજા સમજી નથી શક્તા\nમિથુન (21 મે -20 જૂન)\nમિથન રાશિના લોકો રૂઢિચુસ્ત નથી હોતા. તેમને પોતાના નજીકના લોકોની ચિંતા હોય છે. અને તેઓ નાની નાની વાતોને લઈને પણ પઝેસિવ હોય છે. તમામ રાશિઓની સરખામણીમાં વાકચાતુર્યમાં તેઓ લાજવાબ છે. તમારે પણ આ રાશિના લોકોને સાંભળવાની જરૂર છે.\nકર્ક 21 જૂન - 22 જુલાઈ\nઆ રાશિના લોકો સ્વાર્થી દેખાય છે, પરંતુ હોતા નથી. તેઓ જે પણ કરે છે, તે બીજા માટે કરે છે. તેમના માટે જિંદગીમાં પ્રેમ ખૂબ જ જરૂરી છે. પોતાના પાર્ટનરને ખુશ રાખીને જ તેમને ખુશી મળે છે.\nસિંહ 23 જુલાઈ-23 ઓગસ્ટ\nસિંહ રાશિના લોકો સંવેદનશીલ હોય છે. તેમને લાગે છે તે જો તેઓ પોતાની લાગણીઓ વ્યક્ત કરશે તો લોકો તેમને નબળા સમજશે. જો કે જો આ રાશિના લોકો તમને પ્રેમ કરે છે, તો લાગણી જરૂર દર્શાવશે. તો આ રાશિના લોકો દિલના પણ સાફ હોય છે. તમને આગળ વધતા જોઈને તેઓ ક્યારેક કઠણ જરૂર થાય છે.\nકન્યા 24 ઓગસ્ટ-23 સપ્ટેમ્બર\nપોતાના પાર્ટનરને સફળ કરવા માટે આ રાશિના લોકો કડવું પણ બોલે છે. બીજી રાશિની સરખામણીમાં કન્યા રાશિના લોકો વાદ વિવાદમાં માહેર હોય છે. તેઓ બીજાને કંટ્રોલ કેવી રીતે કરવા તે જાણે છે.\nતુલા 24 સપ્ટેમ્બર-23 ઓક્ટોબર\nતુલા રાશિના લોકો સંવેદનશીલ હોય છે. તેમનામાં આત્મવિશ્વાસ પણ છલકે છે. આ રાશિના લોકો કોઈને પણ પોતાના મિત્ર બનાવી શકે છે. આ રાશિના લોકો તમને ખોટા લાગે પરંતુ તેવા હોતા નથી. તેમને પોતાના જીવનમાં શાંતિ અને સંતુલન જોઈએ છે. તેઓ બધાને ખુશ રાખવા ઈચ્છે છે.\nવૃશ્વિક 23 નવેમ્બર-22 ડિસેમ્બર\nઆ રાશિના જાતકો બાકીની રાશિના લોકો કરતા વધુ સંવેદનશીલ હોય છે. તેઓ નાની નાની વાતોને ગંભીર માને છે. તેમને સહેલાઈથી ખુશ કરી શકાય છે. તમને લાગે છે તે તેઓ ડરેા હોય છે. પરંતુ તેઓ સહેજ પણ સ્વાર્થી નથી હોતા.\nધન 23 નવેમ્બર-22 ડિસેમ્બર\nધન રાશિના લોકો મનમાં ઘણું બધુ રાખે છે. તેમને બિચારા બનવું ગમતું નથી. અને મુશ્કેલીના સમયમાં પણ તેઓ હિંમત નથી હારતા. આ રાશિના લોકોને મુશ્કેલીના સમયમાં સાથીદારની જરૂર હોય છે.\nમકર 23 ડિસેમ્બર-20 જાન્યુઆરી\nમકર રાશિના લોકો પોતાની લાગણી છુપાવવામાં એક્સપર્ટ હોય છે. તેમનું દિલ મોટું હોય છે. પરંતુ તેમને બીજાની નજીક જવામાં બીક લાગે છે.\nકુંભ 21 જાન્યુઆરી-18 ફેબ્રુઆરી\nઆ રાશિના લોકો પ્રેમના ભૂખ્યા હોય છે. તમે ભલે તેમનાથી ગમે તેટલા દૂર રહો, તેમને બસ સન્માન જોઈએ છે. આ રાશિના લોકો તમને એવું વિચારવા મજબૂર કરસે કે તેમને તમારા વિશે બધી જ ખબર છે, પરંતુ હકીકતમાં આવું હોતું નથી. તમારી ખાનગી વાત જાણવા માટે તેઓ તમારા મિત્ર બનશે. તમને આ રાશિના લોકો સારા શ્રોતા લાગી શકે છે, પરંતુ હકીકતમાં તેમને પણ કોઈ તેમની વાત સાંભળે તેવા લોકોની જરૂર હોય છે.\nમીન 19 ફેબ્રુઆરી-20 માર્ચ\nમીન રાશિના લોકો તમારા ચહેરા જોઈને એ જણાવી શકે છે તમારા મગજમાં શું ચાલે છે. આ રાશિના લોકો સહેલાઈથી તમારી સાથે ભળી જાય છે, અને તમે તેમને સમજો તે પહેલા આ રાશિના જાતકો તમને જાણી લે છે. તેઓ જે પણ કહે છે તેને ગંભીરતાથી લેવું જોઈએ\naries taurus gemini cancer leo libra scorpio sagittarius capricorn aquarius pisces zodiac sign unknown things મેષ વૃષભ મિથુન કર્ક સિંહ કન્યા તુલા વૃશ્વિક ધન મકર કુંભ મીન રાશિ\nsome special things about each zodiac sign


સેમિફાઈનલમાં મળેલી હાર ભારતીય ટીમ પછી મૈન્ચેસ્ટરમાં જ રહેશે, આ છે કારણ - GSTV\nHome » News » સેમિફાઈનલમાં મળેલી હાર ભારતીય ટીમ પછી મૈન્ચેસ્ટરમાં જ રહેશે, આ છે કારણ\nસેમિફાઈનલમાં મળેલી હાર ભારતીય ટીમ પછી મૈન્ચેસ્ટરમાં જ રહેશે, આ છે કારણ\nભારતની આઈસીસી વર્લ્ડ કપ 2019થી બહાર થવાનુ દરેક લોકો માટે ખુબ જ હેરાનીની વાત હતી. આ વાતની કોઈએ પણ આશા નહી કરી હોય અને ભારતીય ટીમને જોઈને એવુ લાગતુ ન હતુ\nઆ હાર પછી ભારતીય ટીમ મેન્ચેસ્ટરમાં ભારતીય ટીમ ફસાઈ ગઈ છે અને ટીમ અહિં રવિવાર સુધી રહેશે. સુત્રોના જણાવ્યા અનુસાર ટીમના પાછા આવવા માટે ટિકિટ પણ બુક કરાવી દેવામાં આવી છે અને રવિવાર સુધી ખેલાડીઓ મેન્ચેસ્ટરમાં જ રહેશે. કેટલાંય ખેલાડીઓ 14 જુલાઈ સુધી મેન્ચેસ્ટરમાં રહેશે અને ત્યાર પછી અહીંથી નિકળશે. કાલે હાર પછી ટીમની રિટર્ન ટિકિટ બુક કરાવી લીધી છે.\nભારતને હવે વર્લ્ડ કપ પછી વેસ્ટઈન્ડીઝની મુલાકાત કરવાની છે અને જેમાં વિરાટ કોહલી, જસપ્રીત બુમરાહ જેવા સીનિયર ખેલાડીઓને આરામ આપવામાં આવી શકે છે.\nસંન્યાસના સવાલ પર જવાબ આપ્યો કે અમે આ વિશે કંઈપણ વાત કરી નથી અને અમે તેના વિશે કંઇ જાણતા નથી. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે આપણે સારી વસ્તુઓ તરફ પણ જોવુ જોઈએ, અમે સમગ્ર ટુર્નામેન્ટમાં વધુ સારી રીતે રમ્યા હતા પરંતુ આજે આપણે 45 મિનિટના ખરાબ રમતના કારણે મેચ ગુમાવી.\nકોહલીએ કહ્યું કે જ્યારે ધોની ગ્રાઉન્ડ પર પહોંચ્યો ત્યારે અમે6વિકેટ ગુમાવી ચુંક્યા હતા. આવી પરિસ્થિતિમાં તેણે એક બાજુ વિકેટ જાળવી રાખવી પડે તેમ હતુ. તેઓએ તે જ કર્યું. તેઓને આ ભૂમિકા આપવામાં આવી હતી. અમારી વ્યૂહરચના એ હતી કે તેઓ પરિસ્થિતિ અનુસાર રમે અને છેલ્લા 6-7 ઓવરમાં ઝડપી રમવાનું શરૂ કરે છે. કોહલીએ રોહિત શર્મા, જસપ્રીત બૂમરાહ અને રવીન્દ્ર જાડેજાની રમતની પ્રશંસા કરી. તેણે કહ્યું કે જાડેજાએ સારી ઇનિંગ રમી હતી અને મેચમાં ટીમને પાછી લાવ્યા હતા. તેણે પોતાની કારકિર્દીની શ્રેષ્ઠ ઇનિંગ્સ રમી.\nભારતે ફક્ત પાંચ રનમાં ત્રણ વિકેટ ગુમાવી. 92 રનમાં છ વિકેટ લીધી હતી અહીં રવિન્દ્ર જાડેજા (77) અને મહેન્દ્ર સિંહ ધોની (50) જીતની નજીક હતા, પરંતુ અંતે બોલ્ટે જાડેજા અને માર્ટિન ગપ્ટિલે ધોનીને સીધી હરાવી હતી. ભારતે સતત ત્રીજી વખત સેમિફાઇનલ્સમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. 2011મા જીત મેળવી હતી પરંતુ 2015 અને 2019મા આપણે સેમિ-ફાઇનલ્સ કરતાં વધુ આગળ નહોતા ગયા.\nબનાસકાંઠા જિલ્લાની સરકારી શાળાના બાળકો ખુલ્લામાં બેસી ભણવા મજબૂર, તંત્રના આંખ આડા કાન\nસ્કુલ વાહનો માટે માર્ગદર્શિકા જાહેર કરાઇ, બાળકોની સલામતિ માટે જાહેર કરાયા નિયમો


ST Employee Enjoying Liquor on Duty in surat Live viral Video jm– News18 Gujarati\nસુરત : STના કર્મચારીઓએ હદ વટાવી, દારૂની મહેફિલનો Live Video થયો વાયરલ\nસુરત એસટીના નામે વાયરલ આ વીડિયોએ સોશિયલ મીડિયામાં મચાવી ધૂમ\nવીડિયો ક્યા સ્થળનો તેની પુષ્ટી નહીં પરંતુ દારૂબંધીના કાયદા પર સણસણતો તમાચો મારતો આ વીડિયો સોશિયલ મીડિયામાં વાયરલ\nLast Updated:March 19, 2021, 12:53 pm\nસુરત : સુરત (Surat) શહેરમાં સોશિયલ મીડિયામાં (Social Media) જાણે કે ક્રાંતિ આવી હોય એવો માહોલ છે. રોજ રોજ જાતજાતના અને ભાતભાતના વીડિયો (Video) સોશિયલ મીડિયામાં વાયરલ થઈ રહ્યા છે. તંત્રની લાલિયાવાડીથી લઈને ભ્રષ્ટાચાર સુધીના આ વીડિયોમાં હવે લાઇવ દારૂ પાર્ટીઓનો (Liquor Party) ઉમેરો થયો છે. સુરતમાં એસટી વિભાગના કર્મચારીઓ ફરજના સ્થળે જ દારૂ પીતા હોવાનો એક લાઇવ વીડિયો (Live Video) સોશિયલ મીડિયામાં વાયરલ (Viral) થયો છે. આ વીડિયો કેટલો જૂનો છે તેની કોઈ પુષ્ટી નથી થઈ પરંતુ સુરત એસટી ડિવિઝનના નામે વાયરલ થયેલા આ વીડિયોએ દારૂબંધીના લીરેલીરાં તો ઉડાવ્યો જ છે પરંતુ સરકારી તંત્રને તમાચો ફટકાર્યો છે.\nજોકે, સૌથી વધુ ચિંતાજનક બાબત એ છે કે એસટી જેવી જવાબદારી વાળી ટ્રાન્સપોર્ટેશનના કર્મચારી દારૂનું સેવન કરીને બસ ચલાવે કે પછી ફરજ બજાવે ત્યારે મુસાફરોની સલામતીનું શું? આમ તો એસટીનું સૂત્ર છે 'સલામત સવારી, એસટી અમારી' ત્યારે પ્રશ્ન ચોક્કસ થાય કે આવા કાંડ થાય તો જવાબદાર કોણ?\nઆજે સુરતના એસટી વિભાગના એક કર્મચારીઓનો દારૂ પીતો વીડિયો વાઇરલ થતા વિવાદ સર્જાયો છે. જોકે સરકારી કર્મચારી પોતાની ફરજ પર દારૂ પીવે છે. એસટી કર્મચારી તરીકે ફરજ બજાવતા આ કર્મચારી જાહેરમાં દરરોજ દારૂ પીએ છે અને પોતે વીડિયોમાં બોલે છે કે દારૂની અડધી બોટલ આવતી કાલે ચાલશે.\nઆ પણ વાંચો : સુરત : મહિલા ગ્રાહકોની હાજરીમાં દુકાનમાં ઘુસી વેપારીને માર્યો ઢોર માર, બનાવ CCTVમાં કેદ\nઆ પણ વાંચો : સુરત : લૉકડાઉનમાં જેઠના દુષ્કર્મનો ભોગ બનેલી પરિણીતાએ ઝેરી દવા ગટગટાવી, આપઘાતનો પ્રયાસ\nવીડિયો જૂનો હોય તો પણ આ પ્રકારની કાયદાની ઐસી તૈસી કરી અને જાહેરમાં સરકારી ફરજ દરમિયાન આ પ્રકારની અશિષ્તના કારણે વિવાદ વકર્યો છે. ત્યારે હવે એસટી વિભાગ આ મુદ્દે શું કાર્યવાહી કરી છે અને પોલીસ વિભાગ પણ દારૂબંધીના અમલીકરણમાં કેવા પગલાં ભરે છે તે જોવું રહ્યું. આવા અનેક વીડિયો રાજ્યની કહેવાતી દારૂબંધીની ચાડી ખાય છે ત્યારે આ કાયદો ફક્ત કાગળ પર જ હોય તેવું લાગી રહ્યું છે.\nFirst published:March 19, 2021, 12:53 pm\nGSRTCLiquor BanLiquor party videoLive videosurat videoવાયરલ વીડિયોસુરત


ગુજરાતી ભાષા શિક્ષણ - પરિક્ષણ\nગુજરાતી ભાષા શિક્ષણ - પરિક્ષણ | ચર્ચા\nમાતૃભાષા અભિયાન Sep 11 '14\n** લેખિત પરીક્ષા ** ઓનલાઈન\nએવું ફલિત થયું છે કે જેઓએ શાળા શિક્ષણ પૂરું કર્યું હોય અથવા ના કર્યું હોય એવા લોકો આવા પ્રમાણિત અભ્યાસક્રમ તથા પરીક્ષાનો લાભ લઈને ભાષા જ્ઞાન સુધારી અને પ્રમાણિત કરી શકે. તેથી રાષ્ટ્રભાષાની જેમ ગુજરાતી ભાષાની પરીક્ષાનું આયોજન કરવાનો નેમ છે. ત્રણ સ્તરમાં અભ્યાસક્રમ ગોઠવી તે પ્રમાણે જાતે અભ્યાસ કરી શકે તે માટે પુસ્તકો તૈયાર કરવામાં આવશે. અને તેના ધોરણે સમગ્ર ગુજરાતમાં કેન્દ્રો ખોલીને પરીક્ષા લેવામાં આવશે.\nઆ જાતનું શિક્ષણ હાલ ઈન્ટરનેટ પર ઉપલબ્ધ છે. પરંતુ તેને વૈજ્ઞાનિકઢબે તૈયાર કરીને તથા જુદીજુદી જરૂરીયાત પ્રમાણે વિભાજન કરીનેઆભાસી વર્ગ ખંડની રીતે રજુ કરાશે. ભાષા શીખવાની જરૂરિયાત અનેકકારણોસર ઊભી થતી હોય છે. આર્થિક, સામાજિક અને શૈક્ષણિક હેતુઓમાટે માતૃભાષા ઉપરાંત અન્ય ભાષા શીખવાની જરૂર પડે છે. ગુજરાતઆર્થિક દૃષ્ટિએ જ્યારે સમૃદ્ધ થઈ રહ્યું છે ત્યારે દેશમાં વસતી અનેવિદેશમાં વસતી અનેક વ્યક્તિઓની નજર વેપારને કારણે ગુજરાત તરફવળી રહી છે. જેમ ગુજરાતીઓને અન્ય રાજ્યો અને દેશોમાં જઈને ત્યાંનીભાષા શીખવી પડે છે તેમ જે લોકો ગુજરાતમાં આવી વેપાર અનેવ્યવસાય કરવા માગે છે અને વસવાટ કરવા માગે છે એમને માટેગુજરાતી જાણવી જરૂરી બની રહી છે. તેઓ જો પોતાને અનુકૂળ સમયમાંગુજરાતી શીખવા માગતાં હોય તો તેઓ જ્યાં છે ત્યાં રહીને પણ ગુજરાતીશીખી શકે એવી વ્યવસ્થા હોવી જરૂરી છે.\nઅનેક ગુજરાતીઓ અન્ય રાજ્યો અને દેશોમાં સ્થાયી વસવાટ કરે છે અને એમની બીજી કે ત્રીજી પેઢી એમની ભાષાથી વંચિત રહે છે. આવી વ્યક્તિઓ જો પોતાના સંસ્કારોના જતન માટે; પોતાની સંસ્કૃતિના જતન માટે ગુજરાતી શીખવા માગતી હોય તો એમને માટે ગુજરાતી શીખવાની વ્યવસ્થા હોવી ઘટે.\nલક્ષ્ય કૌશલ્યોઃ- શ્રવણ, વાચન, કથન અને લેખન અને શક્ય હોય તો ભાષાંતર. દરેક વ્યક્તિ આમ તો અલગ અલગ કૌશલ્યો માટે ગુજરાતી શીખવા માગે એ શક્ય છે. તેમજ, ગુજરાતીના વિવિધ સ્વરૂપોમાંથી કોઈ એક સ્વરૂપ તરફ એમનું લક્ષ્ય હોય એવું પણ શક્ય છે. પરંતુ, કોઈ પણ વ્યક્તિ ગુજરાતી શીખવા માગતી હોય તો એને પાયાની ભાષાનું શિક્ષણ મળી રહે અને એને જરૂર હોય તેમ સ્વ-શિક્ષણ માટેનુ માર્ગદર્શન મળી રહે તેવી વ્યવસ્થા શક્ય છે. જેમકે, વિદેશમાં વસતી વ્યક્તિઓ અમુક તબક્કે ગુજરાતી સાહિત્ય વાંચવા અને માણવા માગતી હોય કે પછી કોઈ ધાર્મિક બાબતો તરફ વધારે જાણકારી મેળવવા માગતી હોય તો તેને એનું માર્ગદર્શન મળી રહે તેવી વ્યવસ્થા કરી શકાય છે. જરૂરી પુસ્તકો પણ ઇન્ટરનેટના માધ્યમ થકી ઉપલબ્ધ કરી શકાય છે.\n1) પ્રવાસીઓ માટે માત્ર 20 કલાકનો ગુજરાતી ભાષા ઓળખનો અભ્યાસક્રમ\nચ) પાયાનું વ્યાકરણ અને શબ્દકોશ જોવાનો અભ્યાસ\nછ) ગુજરાતી સાહિત્ય અને સંસ્કૃતિનો પરિચય આપતી સામગ્રી.\nજ) શીખનારની જરૂર મુજબ વધારાની સામગ્રી જેવી કે, ધાર્મિક, સામાજિક, સાહિત્યિક.\nThe Forum post is edited by માતૃભાષા અભિયાન Jun5'17


ભારતમાં કોરોનાનો વિસ્ફોટ. છેલ્લા 24 કલાકમાં 28,903 કેસ સામે આવ્યા;188 દર્દીઓના થયા મોત - ChiniMandi\nHome Gujarati Hot News in Gujarati ભારતમાં કોરોનાનો વિસ્ફોટ. છેલ્લા 24 કલાકમાં 28,903 કેસ સામે આવ્યા;188 દર્દીઓના થયા...\nભારતમાં કોરોનાનો વિસ્ફોટ. છેલ્લા 24 કલાકમાં 28,903 કેસ સામે આવ્યા;188 દર્દીઓના થયા મોત\nનવી દિલ્હી:મહારાષ્ટ્રમાં વધી રહેલા કોરોના કેસની અસર હવે સમગ્ર ભારત ઉપર જોવા મળી રહી છે છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતમાં પણ કોરોનાના કેસમાં વિસ્ફોટ થયો છે. મહારાષ્ટ્ર,પંજાબ, રાજસ્થાન, કર્ણાટક,ગુજરાત સહિતના રાજયોમાં કોરોનાના કેસ ઝડપથી વધી રહ્યા છે ત્યારે છેલ્લા ૨૪ કલાકમાં ભારતમાં કોરોનાના 28,903 કેસ સામે આવ્યા છે. છેલ્લા બે મહિનામાં દિવસ દરમિયાન નોંધાયેલા કેસની સંખ્યામાં આ સૌથી વધારે કેસ નોંધાયા છે.આ સાથે ભારતમાં કુલ કેસની સંખ્યા વધીને એક 1,14,38,734 પહોંચી છે.\nછેલ્લા ચોવીસ કલાકની વાત કરીએ તો ભારતમાં 17, 741 દર્દીઓ સાજા પણ થયા છે. આ સાથે ભારતમાં કુલ સાજા થયેલા દર્દીઓની સંખ્યા એક 1,10,45,284 પહોંચી છે.\nકોરોનાના કેસ વધી રહ્યા છે તો સાથોસાથ કોરોનાને કારણે મૃત્યુ પામતા દર્દીઓની સંખ્યામાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થઈ રહ્યો છે. છેલ્લા 24 કલાકમાં ભારતભરમાં 188 લોકોએ કોરોનાને કારણે દમ તોડયો હતો. આ સાથે ભારતમાં કુલ મૃતકોની સંખ્યા 1,59,044 સુધી પહોંચી છે. હાલ ભારતમાં એક્ટિવ કેસની સંખ્યા વધીને 2,34,406 સુધી પહોંચી છે.


1xBet બ્રાઝીલ - રમતો ઓનલાઇન શરત | પ્રમોશનલ કોડ 1xbet | નોંધણી કરો\n1xBet બ્રાઝીલ – રમતો ઓનલાઇન શરત\nતાજેતરના વર્ષોમાં મજબૂત વૃદ્ધિ સાથે, બ્રાઝીલ જે અહીં સારી બીઇટી વિશાળ શ્રેણી શોધવા ખેલાડીઓ પ્રાધાન્ય 1xBet સેંકડો બની ગયું છે, ગુણવત્તા પ્લેટફોર્મ, આકર્ષક તકો, 1xBet અરજી અને બોનસ અને પ્રમોશન સારી રકમ. પરંતુ જો બ્રાઝીલ 1xBet વિશ્વસનીય અને એક સારા પસંદગી? અમારા સમીક્ષા તપાસો!\n1xBet Aposta બોનસ\nતદુપરાંત, 1xbet ઓફર બોનસ એક ખાસ પ્રકારના કે નામ આપો, કે થાપણ બોનસ જરૂરી નથી અને ઉપલબ્ધ છે તો જ તમે બોનસ ઓફર શરત ભાગ સંમત થવું. ભેટ ખાસ નિયમો અને શરતો શામેલ હોઈ શકે છે, વળાંક પહેલાં જેથી, હું તમને સલાહ કાળજીપૂર્વક નિયમો વાંચવા માટે (બોનસ, શરત શરતો, વગેરે) વધુ સંપૂર્ણ માહિતી માટે તમારા એકાઉન્ટની અનુરૂપ ભાગ. માત્ર એક રમત એકાઉન્ટ સક્રિય કરી શકાય છે.\nમાન્યતા અવધિ વિભાગમાં ઉપયોગકર્તાના ખાતા નિર્દિષ્ટ કરવામાં આવે છે “બોનસ અને પારિતોષિકો”. આ સંચય સમય છે. સસ્પેન્શન આ ઓફર વધારો શરત બોનસ માન્યતા અસર કરતું નથી. આ સક્રિય થયેલ, ખેલાડી વાસ્તવિક એકાઉન્ટમાં ભંડોળના સાથે બેટ્સ બનાવવા માટે અધિકાર છે.\nઇનામો એકત્રિત નથી અને સાધન સિદ્ધાંત અનુસાર લાગુ: આ છે, જ્યારે અગાઉ પુનઃપ્રાપ્ત, રદ અથવા શરત સસ્પેન્ડ, નીચેના ઉપલબ્ધ બને. ભેટ અને લાભ સમય સીમા પછી ખોવાઈ જશે.\nકેવી રીતે બ્રાઝીલ 1xBet માં નોંધણી કરાવવાની\n1xBet બ્રાઝીલ સાઇન ઇન કરો ખૂબ સરળ છે અને મિનિટ અંદર વપરાશકર્તાઓ રમતો અને કેસિનો રમતો વપરાશ હોય છે. પગલાંઓ તમારા એકાઉન્ટને અનલૉક કરવા માટે નીચે અનુસરો:\nકૃપા કરીને, 1xBet મુલાકાત બ્રાઝીલ;\nબોનસ સાઇટ્સ 500BRL ટોચ મેનુ પર સ્ક્રીનના ઉપર જમણા ખૂણે અથવા બટન લૉગિન ક્લિક કરો;\nપસંદ પદ્ધતિ શ્રેષ્ઠ તમારા એકાઉન્ટ માટે અનુકૂળ: ટેલીફોન નંબર, ઇમેઇલ, સામાજિક નેટવર્ક્સ અથવા ક્લિક પદ્ધતિ, જ્યાં નોંધણી ખૂબ ઝડપી છે;\nતમે શરત શરૂ કરવા માટે યાદી પર ક્લિક કરો, તો;\nમારી ઍક્સેસને એકાઉન્ટ વિસ્તાર અને તમારી વ્યક્તિગત માહિતી સાથે તમામ ક્ષેત્રો પૂર્ણ;\nપ્રથમ થાપણ કરતા પહેલા, પેચ બાળકો “એકાઉન્ટ સેટિંગ્સ” મારું એકાઉન્ટ વિભાગ, અથવા સીધું ખાતે “થાપણ” તેમણે બોનસ સ્વીકારવા સંમત થયા હતા;\nપછી, હમણાં જ તમારા પ્રથમ ડિપોઝિટ બનાવવા અને બોનસ આપમેળે તમારા ખાતામાં પડી રાહ.\n1xBet ડિપોઝિટ પદ્ધતિઓ / ચુકવણી\nતે સંગ્રહ માટે ઘણા વિકલ્પો સાથે સૌથી વધુ વ્યાપક શરત સાઇટ્સ છે. તમે વચ્ચે બ્રાઝિલિયન્સની માટે ચુકવણી એક સ્વરૂપ પસંદ કરીને તમારા એકાઉન્ટમાં ફંડ શકો 39 પદ્ધતિ (વિવિધ બેંક કાર્ડ વચ્ચે શેર, ઇલેક્ટ્રોનિક પર્સ, ચુકવણી સિસ્ટમો, ઇન્ટરનેટ બેન્કિંગ, પ્રિપેઇડ કાર્ડ અને criptomoedas) અને પોર્ટુગીઝ ખેલાડીઓ 32 પદ્ધતિ (વિવિધ બેન્કિંગ કાર્ડ વચ્ચે શેર, ઇલેક્ટ્રોનિક પર્સ, ચુકવણી સિસ્ટમો, ઇન્ટરનેટ બેન્કિંગ, પ્રિપેઇડ કાર્ડ અને criptomoedas).\nખૂબ સરળ, લૉગિન અને પાસવર્ડ સાથે તમારા એકાઉન્ટમાં સાઇન ઇન કરો, ક્લિક $’ (ચૂકવણી) અથવા 'ચુકવણી પદ્ધતિઓ’ ફૂટર સાઇટ અને તમામ શક્ય વિકલ્પો સાથે એક પાનું ખુલશે તૈયાર. જસ્ટ તમે શું અનુકૂળ પસંદ કરો અને તમારા થાપણ બનાવવા.\nટૂંકમાં, વૈકલ્પિક કડી સીધા સરનામા વેબ સેવાઓનો 1xbet વપરાશકર્તા દિગ્દર્શન, જ્યાં ખેલાડીઓ શરત અને કેસિનો રમતો અમર્યાદિત વપરાશ હોય છે – બરાબર સાઇટ્સ તરીકે સમાન નેટવર્ક પ્રદાતા www.1xbet.com દ્વારા આપમેળે અવરોધિત કરવામાં આવે છે.\n1xbet છે, બધા ઉપર, સર્વિસ વિશ્વસનીય અને સંપૂર્ણપણે દ્રાવક રમતો રમે છે, પણ રમવામાં ઘણી મજા, એક વેબસાઇટ વ્યાવસાયિક અને લાયક સેવાઓ અનુસાર, બધા સાઇટ પર જાણકારી માટે આભાર અપડેટ કરવામાં આવે છે, અને સર્વર્સ અત્યંત સ્થિર છે, ફરિયાદ વગર સમગ્ર વિશ્વમાં ચાલી.\n1xBet કેસિનો ઓન લાઇન\nકોણ કહે છે કે તમે ઘર છોડીને વગર કેસિનો આનંદ નથી કરી શકો છો? 1xBet બ્રાઝીલ સાથે, તે બધા ખૂબ સરળ હતો! સીધા કમ્પ્યુટર અથવા મોબાઇલ ફોનથી, તમે બેટ્સ મૂકો અથવા સ્લોટ જેવી રમતો રમવા કરી શકો છો, ખીલા પર ફરતા ટેબલ પર રમાતી એક જુગારની રમત, Blackjack, જુગારની એક રમત અને વધુ.\nઆ વિશ્લેષણમાં, અમે કેવી રીતે 1xBet કેસિનો સેવા બતાવી અને સ્પષ્ટ થશે કેમ કે તે વર્થ રેકોર્ડ છે. તમે એક સ્વાગત બોનસ તરીકે સમજશે, પ્રમોશન નક્કી કરવા, ગ્રાહક સેવા, ચુકવણી પદ્ધતિઓ ઓફર કરી હતી અને રમતોની સૂચિ.\nતે ખેલાડીઓ તમામ પ્રકારના માટે સંપૂર્ણ પ્લેટફોર્મ છે, વધુ અનુભવી માટે નવા નિશાળીયા, પણ ફૂટબોલ ચાહકોને અને અન્ય રમતોમાં સહિત. એક જ જગ્યાએ બધા, એક લોગ સાથે.\nમોબાઇલ એપ્લિકેશન્સ 1xbet બ્રાઝીલ\n1xbet_appComo ઉલ્લેખ, 1xbet ગેમિંગ કંપની છે, જે તાજેતરની જરૂરીયાતો મળે છે. તેથી, કોઈ સાઇટ, વપરાશકર્તાના મોબાઇલ એપ્લિકેશન 1xbet વાપરવા માટે વિકલ્પ હોય છે, અને મોબાઇલ ઉપકરણો મારફતે જુગાર ઍક્સેસ કસિનો માટે પરવાનગી આપે છે. તે પર ભાર મૂક્યો હતો જોઇએ કે શરત અને કસિનો એક અલગ એપ્લિકેશન તમારા સેલ ફોન પર ભજવે છે. આ વિકલ્પ ખાસ કરીને જે લોકો સફરમાં સતત હોય છે અને હંમેશા કમ્પ્યુટર કે લેપટોપ વાપરવા માટે શરત રેખા સર્ફ કરવા માટે સમય ન હોય દ્વારા પ્રશંસા કરવામાં આવે છે.\nતે તમારા જન્મદિવસ છે? તેથી, તમારા ફોન પર નજર રાખવા! તમે પ્રમોશનલ સાધનો દાખલ કરવા 1xBet પ્રમોશનલ કોડ સાથે એક SMS પ્રાપ્ત થશે. તેથી, પ્લેટફોર્મ ઉજવણી માટે વિશિષ્ટ બોનસ પ્રાપ્ત!\nક્યારેક, કસિનો એક promocional.Os CasinoContaAtrás કોડ રીડર અનન્ય પ્રમોશનલ કોડ 1xBet છે દાખલ કરવા માટે સોદા વપરાશકર્તાઓ માટે જરૂરી છે કે ઓફર! તમે સાઇટ તમારી અરજી બનાવવા માટે ઍક્સેસ ત્યારે, તમારા પ્રમોશનલ કોડ દાખલ કરો યાદ 1xBet “1x_3357” કોઈ કૂપન કોડ ક્ષેત્ર વચ્ચે.