gujarati world: June 2013\nગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીએ ઘણા વખત પહેલાં દુનિયાનું ઊંચામાં ઊંચું પૂતળું બનાવવાની જાહેરાત કરી હતી. કોના હિસાબે ને જોખમે એ ચર્ચામાં ન પડીએ તો, વિક્રમો સર્જવાનો તેમને શોખ છે. અગાઉ તે એક દિવસમાં સૌથી વઘુ વૃક્ષો વાવવાના કાર્યક્રમ અને એક સાથે સૌથી વઘુ થ્રી-ડી અવતારે ‘દર્શન’ આપવા જેવા મહાન વિક્રમ નોંધાવી ચૂક્યા છે. એમ તો, પોતાના ખાતા (ગૃહવિભાગ)ના રાજ્યકક્ષાના મંત્રી જેલનશીન હોય ને મોટા પોલીસ અફસરો જેલમાં હોય, એવો વિક્રમ પણ તે નોંધાવી શકે એમ હતા.\nઆવા વિક્રમોથી ‘ગુજરાત’નું (એટલે કે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીનું) નહીં, પણ ખરેખરા ગુજરાતનું (એટલે કે ગુજરાતના લોકોનું) શું ભલું થયું? એવા સુશાસન કે દુઃશાસનને લગતા સવાલ પૂછવા નહીં. અને પૂછવા હોય તો ‘ગુજરાતવિરોધી ટોળકી’ તરીકે ઓળખાવાની તૈયારી રાખવી. કેમ કે, મુખ્ય મંત્રી ધારે તો મોટી સંખ્યામાં લોકોને સૌથી લાંબા સમય સુધી સંમોહિત દશામાં રાખવાનો વિક્રમ પણ નોંધાવી શકે છે. અલબત્ત, ‘અમારી મદદ વિના આ વિક્રમ શક્ય બન્યો ન હોત, એવો દાવો કરીને, કોંગ્રેસ ઇચ્છે તો (ધંધાની જેમ) આ જશમાં ભાગીદાર બની શકે છે.\nમુખ્ય મંત્રીના વિક્રમપ્રેમી રાજકારણનું પરિણામ એટલે દુનિયાનું ઊંચામાં ઊંચું પૂતળું બનાવવાનો નિર્ણય. આ પૂતળું સરદાર પટેલનું હોય એમાં બિચારા સરદારનો કશો વાંક નથી. એ ખરેખર નિર્દોષ છે. કારણ કે જાહેર જીવનમાં આવ્યા પછી એમણે ક્યારેય પૂતળાં પાછળ કે બીજી કોઇ પણ રીતે રૂપિયાનો ઘુમાડો કરવાનું કહ્યું ન હતું.\nસરદારે પોતાના જીવનમાંથી એવો સંદેશ આપ્યો કે ‘દેશની સેવા કરવા માટે વડાપ્રધાન બનવું જરૂરી નથી’ અને આ જ સરદારનું સૌથી ઊંચું પૂતળું બનાવવા માગતા ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી માટે વડાપ્રધાન બનવું એ પ્રાથમિકતા છે. દેશની સેવા વડાપ્રધાન બન્યા વિના થઇ જ ન શકે, એવું તેમની કહેણી-કરણી પરથી લાગે. મુખ્ય મંત્રી જેના નામે પોતાના ડંકા વગાડવા કોશિશ કરી રહ્યા છે એ સરદાર પટેલે ગાંધીજીના એક જ ઇશારે વડાપ્રધાનપદ જતું કરી દીઘું હતું, જ્યારે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી વડાપ્રધાનપદ સુધી પહોંચવા માટે કંઇ પણ કરવા તૈયાર છે. પૂતળાબાજીથી સંતોષ ન થતાં, મુખ્ય મંત્રીએ ભારતભરના પાંચ લાખ કિસાનો પાસેથી ખેતીકામમાં વપરાતું લોખંડનું એક ઓજાર પૂતળામાં તેમના સહયોગ તરીકે માગ્યું છે.\nઆવા તાયફા વિશે સરદાર પટેલ શું વિચારતા હોત? એવી તીવ્ર જિજ્ઞાસાનો પ્રતિભાવ આપતો હોય એમ ફોન રણક્યો.\nફોન કાને માંડીને ‘કોણ?’ પૂછ્‌યું, એટલે જવાબ મળ્યોઃ ‘હું સરદાર.’\nપ્રઃ કોણ સરદાર? કેવા સરદાર? કોના સરદાર? છોટે? ખોટે? મોટે?\nસરદારઃ અરર, મારી આટલી બધી નકલો બજારમાં છે એની મને ખબર જ નહીં. પણ હું તો માત્ર સરદાર છું- તમે બધા જેમને ‘લોહપુરૂષ’ કહો છો તે.\nપ્રઃ સોરી, પણ તમારી કંઇક ભૂલ થતી લાગે છે. ‘લોહપુરૂષ’ તો બધા અડવાણીને કહેતા હતા.\nસરદારઃ એમ? પછી?\nપ્રઃ પછી ચોમાસું બેસી ગયું. લોખંડને કાટ ચડી ગયો ને થાંભલાનો ભૂકો થઇ ગયો. પણ એ બધી વાત છોડો. તમે અસલી સરદાર છો? કાટપ્રૂફ સરદાર? ખરેખર?\nસરદારઃ (હસીને) અલ્યા, ફોનમાંથી બહાર નીકળીને પુરાવો આપું?\nપ્રઃ ના, ના. એવું નથી પણ એકદમ વિશ્વાસ ક્યાંથી પડે? અને થોડી ચિંતા પણ થાય.\nસરદારઃ ચિંતા શાની? મેં તો સાંભળ્યું છે કે તમે બધા મને બહુ ભાવથી યાદ કરો છો. કહો છો કે હું લાંબું જીવ્યો હોત તો દેશમાં કોઇ સમસ્યા જ ન હોત. મને એમ કે મારો અવાજ સાંભળીને તમે ખુશખુશાલ થઇ જશો. મારા પુનરાગમનને વધાવી લેશો.\nપ્રઃ ભાવ ને બધી વાત સાચી, પણ એ તો તમે ત્યારે લાંબું જીવ્યા હોત કે વડાપ્રધાન બન્યા હોત તો. હવે તમે પાછા આવો કે આમ ફોનો કરવા માંડો તો તકલીફ ન પડે? તમારા વગર માંડ બઘું સરસ ગોઠવાઇ ગયું હોય ને..\nસરદારઃ મારા વગર કે મારા નામે?\nપ્રઃ હવે તમે સરદાર ખરા..મારો કહેવાનો મતલબ હતો કે વડાપ્રધાન બનું બનું કરી રહેલા અમારા સાહેબે એક લોહપુરૂષને માંડ ઠેકાણે પાડ્યા હોય ને પાછા બીજા આવે તો એમને નવેસરથી દાવપેચ ગોઠવવા ન પડે?\nસરદારઃ તે પેલી કહેવત તો સાંભળી જ હશેઃ ‘કુંવારા કોડે મરે ને પરણેલા પસ્તાય.’ તારા સાહેબને પણ સંભળાવજે.\nપ્રઃ સાહેબ તો કુંવારા જ છે.\nસરદારઃ મને તેમના વૈવાહિક દરજ્જાની પંચાતમાં રસ નથી. મારો મતલબ મારા નામે ચરી ખાનારા પૂરતો છે. અત્યાર લગી લોકો ફક્ત બાપુનું નામ વટાવી ખાતા હતા. મેં સાંભળ્યું છે કે તમે લોકોએ બાપુના નામે બિઝનેસ સેન્ટર બનાવી કાઢ્‌યું છે. એમાં શું વેચશો? બાપુની આબરૂ? કે તમારી નફ્‌ફટાઇ?\nપ્રઃ જૂની પેઢીના લોકોની આ જ તકલીફ છે.\nસરદારઃ એ ભાઇ, જરા સરખી રીતે વાત કર. તું ગુજરાતનો મુખ્ય મંત્રી નથી કે તારી ઉદ્ધતાઇને ભક્તો તારી હોંશિયારીમાં ખપાવી દે અને હું અડવાણી નથી કે આવું બઘું ચૂપચાપ સાંભળી લઉં. આપણે મુદ્દાની વાત કરીએ. મારા પૂતળાનો શો મામલો છે?\nપ્રઃ અરે, સરદારસાહેબ, પાર્ટી આપો પાર્ટી. અમારા મુખ્ય મંત્રી તમારું પૂતળું બનાવવાના છે. એ દુનિયાનું ઊંચામાં ઊંચું પૂતળું હશે. ખ્યાલ આવે છે કંઇ? વર્લ્ડ રેકોર્ડ...તમારા નામે..અને એ પણ અવસાનનાં ૬૩ વર્ષ પછી...\nસરદારઃ તે એમાં હું શું કરવા પાર્ટી આપું? પાર્ટી આપશે આ પૂતળાના કોન્ટ્રાક્ટ મેળવનારા અને એમાંથી કટકીઓ કરનારા... ખરી કમાણી તો એમને થવાની છે. જોકે, તમે બધા બીજી એટલી કટકીઓ કરીને બેઠા છો કે કદાચ મારા પૂતળામાંથી કટકીનો વર્લ્ડ રેકોર્ડ નહીં બનાવી શકો.\nપ્રઃ અરર, તમે સરદાર ઉઠીને આવું છીછરૂં વિચારો છો?\nસરદારઃ હું અસલી સરદાર છું. મૂરખનો સરદાર કે એન્કાઉન્ટર કરનારાનો સરદાર નથી. ઉદ્યોગપતિઓ જોડે તારા સાહેબને છે એના કરતાં વધારે નજીકના સંબંધો મારે હતા. પણ એનો મેં કદી મારી સત્તા માટે ઉપયોગ કર્યો નથી. એટલે મારા પૂતળાની પાર્ટીઓ મારી પાસેથી માગવા જેટલો બુદ્ધુ તું મને ન ગણીશ.\nપ્રઃ તમને વાતમાં પહોંચી વળવું અઘરું છે...\nસરદારઃ અને તમને બેશરમીમાં...મારી જોડે નહીં લેવા, નહીં દેવા ને મારા નામે સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટીનું પૂતળું ઠઠાડી દેવાનું? ખરા છો તમને લોકો...\nપ્રઃ એમાં કોઇ વ્યક્તિનો વાંક નથી. કોંગ્રેસે બાપુને વટાવ્યા તો અમે સરદારને વટાવીશું. હિસાબ સરભર.\nસરદારઃ પણ એમાં મારી આબરૂની ધજા થશે એનો વિચાર કર્યો છે? મારા પૂતળા પાછળ બે હજાર કરોડ રૂપિયાનો ઘુમાડો તમે કરશો ને કિંમત મારી થશે. આવાં પૂતળાંથી રમવા-રમાડવાનો બહુ શોખ હોય તો ડિઝનીલેન્ડ બનાવો. પણ મહેરબાની કરીને અમને બધાને રેઢા મૂકી દો. નહીંતર પછી મારે...\n(અઘૂરા વાક્યેથી ફોન કપાઇ ગયો, પરંતુ આખો સંવાદ ભ્રામક વાસ્તવિકતા હતી કે વાસ્તવિક ભ્રમ, હજુ એ નક્કી થઇ શક્યું નથી.)\nPosted by urvish kothari at 2:31 PM4comments\nLabels: humor-satire/હાસ્ય-વ્યંગ, Narendra Modi/નરેન્દ્ર મોદી, Sardar Patel/સરદાર પટેલ\nમોદી-નીતિશકુમાર-અડવાણીની ખેંચતાણ, કોલસાકૌભાંડ, આઈપીએલ અને બીસીસીઆઇનો કકળાટ- આ બઘું ગયા અઠવાડિયે બાજુ પર હડસેલાઇ ગયું. શ્રદ્ધાળુઓ માટે પવિત્ર ગણાતાં ચાર ધામમાંથી એક કેદારનાથમાં પુર અને ભૂસ્ખલનની વિનાશલીલામાં સેંકડો લોકો મૃત્યુ પામ્યા. તેમનો સાચો આંકડો જાણી શકાય એટલું પણ ઠેકાણું હજુ પડ્યું નથી. ગૌરીકુંડથી કેદારનાથ સુધીના આખા પહાડી વિસ્તારમાં રસ્તા ઓળખાય નહીં એ હદે ભાંગીતૂટી ગયા છે. કાદવકીચડનો છ-આઠ ફૂટનો થર પથરાયેલો છે.\nવિનાશક વરસાદ અને તેના પરિણામે આવેલા ઓચિંતા પૂરમાં કેટલા તણાઇ ગયા એનો હિસાબ નથી. બચી ગયેલા લોકોએ ગામડાં સિવાયની જગ્યાઓએ, જંગલમાં કે રસ્તા વચ્ચે ક્યાંય આશરો લીધો હોય તો તેમના માટે દિવસો સુધી ખોરાકપાણી વિના જીવતર ટકાવી રાખવાની કસોટી સૌથી કપરી હશે. બચાવ માટે ઉડતાં લશ્કરી હેલિકોપ્ટરનું પહેલું ઘ્યેય ચોક્કસ મંદિરની આસપાસ કે ગામડાંમાં આશરો લેનારા લોકોને સહીસલામત બહાર કાઢવાનું હોય. ફસાયેલા લોકોની સંખ્યા એટલી મોટી છે (અંદાજે પચાસ હજાર) અને દુર્ઘટનાસ્થળની ભૂગોળ એટલી પ્રતિકૂળ કે મોટા પાયે રાહતકાર્ય ચલાવવાનું અશક્ય બની જાય. આ દુર્ઘટનાની થપાટ એવી આકરી છે કે કેદારનાથને ફરી યાત્રાને લાયક બનાવતાં બે-ત્રણ વર્ષ નીકળી જશે, એવું ઉત્તરાખંડના મુખ્ય મંત્રીએ કહ્યું છે.\nઆવું પહેલી વાર થયું?\nએના જવાબમાં કેટલાક સમાચાર જોઇએઃ\n‘ઉત્તરાખંડના રૂદ્રપ્રયાગ અને બાઘેશ્વર જિલ્લામાં ‘ક્લાઉડબર્સ્ટ’- વાદળ ફાટવાને કારણે ઓછામાં ઓછા ૩૦નાં મૃત્યુ થયાં અને ૪૦ હજુ લાપતા છે. આગલી રાતથી વરસાદ ચાલુ હતો અને વહેલી સવારે વાદળ ફાટતાં રૂદ્રપ્રયાગનાં અનેક ગામડાંમાં તબાહીનાં દૃશ્યો સર્જાયાં છે. સરયુ અને કાલીગંગા નદીઓ ભયજનક સપાટીથી ઉપર વહી રહી છે.’ (સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૨)\n‘વાદળ ફાટતાં થયેલા ભારે વરસાદને કારણે ઉત્તરાખંડમાં એક સ્કૂલનું મકાન પડી ગયું. તેમાં ૧૮ બાળકો મૃત્યુ પામ્યાં અને બીજાં ૩૦ હજુ કાટમાળમાં સપડાયેલાં છે. ભારે વરસાદ વચ્ચે બાળકોને બચાવવાની રાહતકામગીરી ચાલી રહી છે. ભારે વરસાદને લીધે છેલ્લાં બે દિવસમાં મૃત્યુઆંક ૬૦નો આંકડો વટાવી ગયો છે. અલકનંદામાં આવેલાં પુરને લીધે બદ્રીનાથના મંદીરને નેશનલ હાઇ વે સાથે જોડતો રસ્તો ધોવાઇ જતાં સંખ્યાબંધ યાત્રાળુઓ અટવાઇ ગયા હતા. બોર્ડર રોડ્‌સ ઓર્ગેનાઇઝેશને કામચલાઉ રસ્તો તૈયાર કરી દીધો હોવા છતાં પાંચેક હજાર યાત્રાળુઓ હજુ ફસાયેલા છે.’(સપ્ટેમ્બર, ૨૦૧૦)\n‘ઉત્તરાખંડમાં વાદળ ફાટવાને કારણે પડેલા ધોધમાર વરસાદમાં ભૂસ્ખલનને કારણે ૧૫ માણસો મૃત્યુ પામ્યાં છે અને બીજાં ૩૮ કાટમાળ નીચે દટાયેલાં હોવાની આશંકા છે. રાજ્યના મુખ્ય મંત્રીએ આ ઘટનાને ‘મેજર ટ્રેજીડી’ ગણાવી છે.’ (ઓગસ્ટ, ૨૦૦૯)\nમતલબ એટલો જ કે ચોમાસાની ૠતુમાં ઉત્તરાખંડમાં અને એમાં પણ રૂદ્રપ્રયાગ જેવા જિલ્લામાં વાદળ ફાટવાની અને નદીઓમાં ભયંકર પુર આવવાની નવાઇ નથી. પહાડી ઇલાકામાં સાંકડા રસ્તે બધો વ્યવહાર ચાલતો હોય. એમાં વાદળ ફાટે અને ભૂસ્ખલન થાય- ભેખડો ધસી પડે, રસ્તા તૂટી જાય એટલે પૂર્વવત્ વ્યવહાર સ્થપાતાં સમય નીકળી જાય છે. કાશ્મીરમાં આવેલા યાત્રાધામ અમરનાથમાં પણ ભૂસ્ખલનોને કારણે યાત્રાળુઓને જીવનું કે અટવાઇ પડવાનું જોખમ રહે છે અને યાત્રાને અટકાવી દેવી પડે છે.\nઆમ, ૨૦૧૩માં કેદારનાથમાં થયેલી દુર્ઘટના વિનાશવ્યાપની રીતે વધારે ખતરનાક નીવડી છે, પણ પ્રકારની રીતે આ તેનું અનેકમી વારનું પુનઃપ્રસારણ છે.\nવાદળનું ફાટવું એટલેે?\nક્લાઉડબર્સ્ટ ઉર્ફે વાદળ ફાટવું એ કુદરતી ઘટના છે. આ શબ્દપ્રયોગ વૈજ્ઞાનિક નહીં, પણ બોલચાલની ભાષાનો છે. પાણી ભરેલા ફુગ્ગાની જેમ વાદળમાં પણ ઠાંસોઠાંસ પાણી ભરાવાના કારણે એ ફાટતું હશે, એવી માન્યતાના કારણે તેનું આવું નામ પડ્યું છે. ઉત્તરાખંડ કે લદ્દાખ જેવા પહાડી વિસ્તારોથી માંડીને મુંબઇ-પૂના જેવા મેદાની ઇલાકામાં પણ વાદળ ફાટવાની ઘટનાઓ બની ચૂકી છે. ભરેલું વાદળ ધીમે ધીમે ખાલી થવાને બદલે, જાણે ઠલવાઇ જવાની ઉતાવળ હોય એમ એકસામટું મર્યાદિત વિસ્તાર પર ગાજવીજ સાથે વરસી પડે ત્યારે ક્લાઉડબર્સ્ટ સર્જાય છે. સામાન્ય રીતે અરબી સમુદ્ર કે બંગાળના ઉપસાગર પરથી સર્જાયેલું વરસાદી વાદળ ઉત્તર તરફ ઢસડાઇને હિમાલયની પર્વતમાળા સુધી પહોંચીને ‘ફાટે છે’. એવી સ્થિતિમાં એક કલાકમાં આઠ-દસ ઇંચ જેટલો વરસાદ આવી શકે છે. થોડા વિસ્તારમાં એકદમ અને એકસામટું આટલું પાણી પડે એટલે ભારે પૂર આવે અને રસ્તામાં જે આવે તેને તાણી જતો પાણીનો ધસમસતો પ્રવાહ વહેતો હોય.\nક્લાઉડબર્સ્ટને કારણે આવેલા પૂર માટે ‘ફ્‌લેશફ્‌લડ’ જેવો શબ્દપ્રયોગ વપરાય છેઃ હમણાં કશો અણસાર ન હોય, જોતજોતાંમાં વાદળ ખાબકે અને થોડા વિસ્તારમાં સ્થળ ત્યાં જળ થઇ જાય. પહાડી વિસ્તારમાં વાદળ ફાટે ત્યારે ઠેકઠેકાણેથી ભેખડો ધસી પડવાની કે તોતિંગ શીલાઓ ગબડવાની ઘટનાઓ પણ બને છે, જેના લીધે ફ્‌લેશફ્‌લડની ઘાતકતામાં વધારો થાય છે. કેદારનાથમાં એવું જ બન્યું હતું. ત્યાં ક્લાઉડબર્સ્ટ, તેને કારણે છલકાઇ ઉઠેલી નદીઓ અને મોટી શીલાઓ ધસવાના બનાવને કારણે ત્રિપાંખિયો વિનાશ થયો.\nક્લાઉડબર્સ્ટ અને ફ્‌લેશફ્‌લડ ઓચિંતી ઘટનાઓ હોવાથી, તેમની સવેળા આગાહી થાય અને એ વિસ્તારમાં પ્રવાસીઓ જવાનું ટાળે તો જ જાનહાનિ નિવારી શકાય. બાકી સ્થાનિક લોકોના માથે જાનની નહીં તો કમ સે કમ માલની નુકસાનીનો ખતરો તોળાયેલો જ રહે છે. ગૌરીકુંડથી કેદારનાથ જવાના આશરે ૧૩-૧૪ કિ.મી.ના પગપાળા પહાડી રસ્તા પર સેંકડો યાત્રાળુઓ ચાલતા, ડોળીમાં કે ઘોડા પર જતા હોય અને સાંજ પડ્યે પાછા આવી જતા હોય, ત્યારે આગોતરી આગાહીથી યાત્રાળુઓ એ દિવસ પૂરતું કેદારનાથ જવાનું માંડી વળે એ શક્ય છે. પરંતુ ક્લાઉડબર્સ્ટની સચોટ આગાહીની સમસ્યા અને હવામાનખાતા પર લોકોના અવિશ્વાસને કારણે, ચાર ધામ જાતરાની મોસમમાં ક્લાઉડબર્સ્ટ વિનાશ ફેલાવે, ત્યારે વહીવટી તંત્રની સ્થિતિ ખરેખર લાચાર બને છે. ક્લાઉડબર્સ્ટ થકી થયેલા વિનાશ માટે વહીવટી તંત્રનો વાંક કાઢવાનો ઝાઝો અર્થ નથી. અલબત્ત, ક્લાઉડબર્સ્ટની સ્થિતિ કેમ સર્જાઇ એના માટે સરકારો અને વહીવટી તંત્રોને આરોપીના કઠેડામાં ઊભાં રાખવામાં આવે છે.\nપર્યાવરણ સાથે છેડછાડ અને બંધોને લીધે આ સ્થિતિ સર્જાય છે?\nઉત્તરાખંડમાં ક્લાઉડબર્સ્ટ અને જાનમાલની વ્યાપક હાનિના સમાચારને પગલે અરેરાટી અને સહાનુભૂતિની સાથે બે પ્રતિક્રિયાઓ વિશિષ્ટ અને નોંધપાત્ર હતી. ઇશ્વરમાં ન માનતા ઘણા લોકોએ દુર્ઘટનામાં જીવ ખોનારા અને ફસાયેલા લોકો પ્રત્યે યથાયોગ્ય લાગણી પ્રગટ કર્યા પછી એવો પણ મુદ્દો ઊભો કર્યો કે ભગવાને તેમના ભક્તોનું રક્ષણ કેમ ન કર્યું? ખાસ કરીને કેદારનાથનું મંદિર અને તેની બહાર નંદીની પ્રતિમા સલામત રહી હોવાના સમાચારને ઇશ્વરી સંકેત તરીકે ખપાવવાનો પ્રયાસ થયો ત્યારે ભક્તોની સલામતીનો પ્રશ્ન તાર્કિક અને વાજબી લાગે. પરંતુ આટલા મોટા પાયે કરૂણ ઘટના સર્જાઇ હોય ત્યારે શ્રદ્ધાળુઓ થોડા સમય માટે ઇશ્વરી સંકેતો શોધવાનું માંડવાળ કરે અને વિવેકબુદ્ધિવાદીઓ દુર્ઘટનાનું કેવળ નિરીશ્વરવાદી દૃષ્ટિકોણથી વિશ્લેષણ મોકૂફ રાખી શકે, એ સમયની માગ ગણાય.\nબીજી પ્રતિક્રિયા પણ ‘કરો એવાં ભોગવો’ પ્રકારની હતી. પહાડી અને જંગલ ધરાવતા ઉત્તરાખંડ કે હિમાચલપ્રદેશ જેવા વિસ્તારોમાં આડેધડ વ્યાપારીકરણ, જમીનોની સોદાબાજી, પર્યાવરણનો કે સલામતીનો વિચાર કર્યા વિના કેવળ ધંધાદારી ગણતરીથી ઊભાં થઇ રહેલાં મકાન અને રીઅલ એસ્ટેટનો ધંધો, પહાડોમાં થઇ રહેલું ખાણકામ, પહાડી વિસ્તારમાં નદીઓના પ્રવાહ પર બનેલા બંધ અને આ બધાના કારણે ખોરવાતું પર્યાવરણનું સંતુલન- આ કારણ ઠીક ઠીક ચર્ચામાં રહ્યું. પર્યાવરણના મુદ્દે ઝુંબેશ ચલાવતાં ઘણાં વ્યક્તિઓ- સંસ્થાઓએ ‘જોયું? અમે નહોતા કહેતા? પણ અમારું સાંભળે કોણ?’ એવા વલણ સાથે આ દુર્ઘટનાને જોઇ. પ્રસાર માઘ્યમોને પણ આ મુદ્દો સૌથી હાથવગો લાગ્યો.\nછેલ્લા એકાદ દાયકાથી મોસમના મિજાજમાં અણધાર્યા અને વિચિત્ર પલટા આવ્યા છે. પુર-વાવાઝોડાં-ત્સુનામી-ભૂકંપ જેવી ઘટનાઓ કાર્યકારણનો સંબંધ સમજાવી ન શકાય એ રીતે વધી રહી છે. આ પ્રકારની કોઇ પણ ઘટના બને ત્યારે ગ્લોબલ વોર્મિંગ અને પર્યાવરણને થઇ રહેલા નુકસાન તરફ આંગળી ચીંધવામાં આવે છે. પરંતુ કુદરતી આફતો માટે જવાબદાર પરિબળો એટલાં સંકુલ હોય છે કે દુર્ઘટના સાથે તેમનો સીધો સંબંધ સ્થાપિત કરી શકાતો નથી. બીજી તરફ, પર્યાવરણપ્રેમીઓના ઇરાદા ગમે તેટલા સારા હોય, પણ ઘણી વાર તે પોતાનો પ્રચાર સાચો ઠેરવવા માટે કાર્યકારણના સગવડિયા સંબંધ ઉપજાવી લેતા હોય છે. એને આધાર આપવા માટેના નક્કર અભ્યાસ કે પુરાવા પૂરતા પ્રમાણમાં અથવા પૂરતા વિશ્વસનીય હોતા નથી. સામા પક્ષે ‘વિકાસ’વાદીઓ પોતાનાં ગુલાબી ચિત્રો વેચવા તૈયાર જ હોય છે. ઉત્તરાખંડમાં પર્યાવરણની દૃષ્ટિએ સંવેદનશીલ ગણાતા વિસ્તારમાં પણ આડેધડ બાંધકામો થાય અને બધા પક્ષો તેની સામે આંખમીંચામણાં કરે ત્યારે, દુર્ઘટનાનાં તો ખબર નહીં, પણ દુર્ઘટનામાં ભારે નુકસાનનાં મૂળિયાં અવશ્ય નખાય છે.\nભારત હોય કે અમેરિકા, કુદરતી આફત સામે સૌ લાચારી અનુભવતા હોય છે. ફરક ત્યાર પછીના બોધપાઠ શીખવામાં પડે છે. પરંતુ ગુજરાતમાં ૨૦૦૧ના ભૂકંપ પછી થોડા સમય પૂરતું, કોલમ (ઉભા થાંભલા) પર ઉભા કરાયેલા ફ્‌લેટનું બજાર ગગડીને ફરી પહેલાંના જેવું થઇ ગયું, એવું જ રીઅલ એસ્ટેટની તેજી બાબતે ઉત્તરાખંડમાં બનવાની પૂરી શક્યતા છે. સ્વાર્થઅંધો બોધપાઠ શીખે એવી અપેક્ષા રાખવી એ ક્લાઉડબર્સ્ટ પછી પૂર ન આવે એવી અપેક્ષા રાખ્યા બરાબર છે.\nPosted by urvish kothari at 5:21 PM2comments\nPosted by urvish kothari at 2:07 PM 1 comments\nગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીને ગોવા સાથે લેણું લાગે છે.૨૦૦૨માં તેમના શાસનના માથે કોમી હિંસાનું કલંક હતું. છતાં એ વર્ષે ગોવામાં ભાજપની રાષ્ટ્રિય કાર્યકારિણીમાં તેમને ‘પોસ્ટરબોય’નો - એટલે કે પક્ષ જેનું મહિમાગાન કરી શકે એવા નેતાનો-દરજ્જો મળ્યો. તેમના વિશેની શરમને પક્ષીય ગૌરવમાં ફેરવવામાં અડવાણીનો મોટો ફાળો હતો. ૨૦૧૩માં ફરી એક વાર ગોવામાં, આ વખતે અડવાણીને કારણે નહીં પણ તેમના વિરોધ છતાં, નરેન્દ્ર મોદીને ભાજપની ચૂંટણીપ્રચાર સમિતિના અઘ્યક્ષ બનાવાયા.\nમહત્ત્વાકાંક્ષાથી ફાટફાટ થતા ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીની સાથે રહીને કે સામે રહીને, અડવાણીના ભાગે ‘ધોબીશ્વાનત્વ’ જ આવવાનું હતું. કારણ કે ૮૫ વર્ષના અને છેલ્લાં થોડાં વર્ષથી વિપક્ષી નેતા તરીકે સાવ બિનઅસરકારક નીવડેલા અડવાણીને વડાપ્રધાનપદના ઉમેદવાર તરીકે રજૂ કરવાનું ભાજપ માટે અઘરૂં હતું. કેવળ રાહુલ ગાંધીની વયનું પરિબળ જ અડવાણી-ભાજપને મહાત કરવા પૂરતું થઇ પડે. આ વાજબી કારણમાં ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રીની ભડભડતી મહત્ત્વાકાંક્ષા ઉમેરાય, એટલે અડવાણીનું એ જ થાય, જે થયું.\nબાકીના કોઇ ભાજપી નેતા પાસે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી જેટલી મજબૂત ‘તિજોરી’ નથી. રાજકારણમાં કેવળ વ્યક્તિત્વ કે ભાષણોથી પ્રભાવ પાડી શકાય ને સાથી-નેતાઓને પોતાની તરફેણમાં ખેંચી શકાય, એ જમાનો ક્યારનો વીતી ગયો. છટા-શૈલી-વાક્ચાતુર્ય આ બધું જાહેરમાં દેખાડા પૂરતું કામ લાગે, પણ સત્તા ખાતર ટેકો મેળવવાની વાત આવે ત્યારે તિજોરીનાં બારણાં ખોલી નાખ્યા વિના છૂટકો નહીં. દેખીતું છે કે એ માટે તિજોરી ભરવી પણ પડે. કેટલાક પોતાની તિજોરી વાપરે અને એ ભરવા જતાં ભ્રષ્ટાચારી તરીકે વગોવાય. કેટલાક બીજાની તિજોરી વાપરે, બદલામાં તિજોરીમાલિકોને ફાયદા કરી આપે અને આખા વ્યવહારમાં પોતે ક્યાંય વચ્ચે નથી એવું દુનિયાને બતાવે. આ પદ્ધતિ વિશે સુફિયાણી ભાષામાં એવું કહેવાય કે, ‘એમને કોર્પોરેટ વર્લ્ડનો ટેકો છે.’\nભાજપમાં મુખ્ય મંત્રી મોદીને ચૂંટણીસમિતિના અઘ્યક્ષપદે આગળ કરવામાં આવ્યા છે. અડવાણીનું ત્રાગું બ્રહ્માસ્ત્રને બદલે બૂમરેન્ગ સાબીત થતાં પક્ષની અંદર તેમનો રસ્તો સાફ થઇ ગયો છે. બીજા ભાજપી નેતાઓ, કમ સે કમ અત્યારે તો ‘મોદીનો કોઇ વિકલ્પ નથી’ એવું માનતા લાગે છે. એ જોતાં નરેન્દ્ર મોદી ભાજપ તરફથી વડાપ્રધાનપદના ઉમેદવાર જાહેર થાય એ નક્કી લાગે છે.\nમુખ્ય મંત્રી મોદીને વડાપ્રધાનપદના શ્રેષ્ઠ ઉમેદવાર અને દેશના ઉદ્ધારક તરીકે રજૂ કરવાનાં ઉદ્યોગ અને ઉદ્યમ મોટા પાયે આરંભાઇ ચૂક્યાં છે. તેમના ભક્તોથી માંડીને પેઇડ પ્રચારકો ટીવી- પ્રિન્ટ અને ઇન્ટરનેટ એમ ત્રણે લોકમાં ગાઇવગાડીને કહે છે કે મોદી ઉત્તમ શાસક છે અને ગુજરાતનો વિકાસ તેમના સુશાસનનો ઉત્તમ નમૂનો છે. માટે દેશના હિતમાં એ જ વડાપ્રધાન બનવા જોઇએ.\nતેમના ટીકાકારો અગિયાર વર્ષ પહેલાંની કોમી હિંસામાં તેમની સરકારની નિષ્ક્રિયતાને માફ કરી શક્યા નથી. મોદીભક્તો પ્રચાર કરે છે તેમ, મામલો ફક્ત ૧૧ વર્ષ પહેલાં બની ચૂકેલા એકમાત્ર ઘટનાક્રમનો નથી. ત્યાર પછી થવી જોઇતી ન્યાયપ્રક્રિયામાં રાજ્ય સરકારની ભૂમિકા સંદેહાસ્પદ રહી છે. સરકાર ન્યાય થાય એમ ઇચ્છતી હોય, એવું ભાગ્યે જ લાગ્યું છે. ત્યાર પછીના સમયગાળામાં થયેલાં બનાવટી એન્કાઉન્ટર, હરેન પંડ્યાની હત્યા જેવા અનેક મુદ્દે મુખ્ય મંત્રીની પાટી કોરી ગણાતી નથી.\nતેમ છતાં, મુખ્ય મંત્રીના ટેકેદારોનો નવેસરથી આગ્રહ છે કે જૂના જખમ ખોતરવાને બદલે, છેલ્લાં થોડાં વર્ષોમાં મુખ્ય મંત્રીએ પાર પાડેલાં વિકાસકાર્યો નજર સામે રાખવાં જોઇએ. તેમની દીર્ઘદૃષ્ટિ અને મહાન નેતાગીરીને બિરદાવવાં જોઇએ. જ્યાં સુધી ટીકાકારોની કોટે વળગેલું કોમી હિંસાનું ભૂત નહીં ઉતરે, ત્યાં સુધી તે મુખ્ય મંત્રી મોદીનું ‘વિરાટ સ્વરૂપ’ જોઇ નહીં શકે... વગેરે.\nભલે. થોડી વાર માટે મુખ્ય મંત્રી મોદીને કોમી હિંસા અને નકલી એન્કાઉન્ટર વિશેની ચર્ચાના મેદાનમાં ન લઇ જઇએ. કારણ કે એમ કરવાથી તેમની બીજી ઘણી સિદ્ધિઓને અન્યાય થાય છે, એવું તેમના સમર્થકો માને છે. એને બદલે, અમેરિકાના પ્રમુખપદની ચૂંટણી પહેલાં યોજાતી ચર્ચાની ઢબે, મુખ્ય મંત્રી મોદીનાં કોમી હિંસા-નકલી એન્કાઉન્ટર સિવાયનાં પાસાં તપાસી જોઇએ.\nશરૂઆત આર્થિક બાબતોમાં તેમના વલણથી કરીએ. કારણ કે યુપીએની સરકાર સામે અત્યારે સૌથી મોટી સમસ્યા દેશના અર્થતંત્રને સ્થિર ગતિએ આગળ ધપાવવાની અને ખાઇમાં ધસતું અટકાવવાની છે. અર્થતંત્રને કાબૂમાં રાખવાનાં પગલાંમાં એક હતુંઃ ડીઝલના ભાવ પરનો સરકારી અંકુશ દૂર કરવો. યુપીએ સરકારે માંડ માંડ મરતાં મરતાં આ પગલું લીઘું. ત્યાર પહેલાં પેટ્રોલના ભાવ પરનો સરકારી અંકુશ સત્તાવાર રીતે દૂર થઇ ચૂક્યો છે. છતાં હજુ પણ બિનસત્તાવાર રીતે સરકારની ઇચ્છા વિના ઓઇલ કંપનીઓ ભાવ વધારતી નથી.\nપેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં બહારનાં પરિબળોના આધારે વધઘટ થતી રહે તો સરકારને ફાળવવી પડતી અબજો રૂપિયાની સબસીડીની રકમ બચે. પરંતુ નેતાઓ વિપક્ષમાં હોય ત્યારે આવી બાબતો વિશે ભાગ્યે જ વિચાર કરતા હોય છે. એ વખતે તેમનું મુખ્ય ઘ્યેય શક્ય એટલા મુદ્દે સરકારવિરોધી લાગણી ઉભી કરવાનું અને તેને હવા આપવાનું હોય છે. મોદી પણ એ જ માળાનો મણકો પુરવાર થયા છે. તે ડીઝલના ભાવવધારાનો વિરોધ કરી ચૂક્યા છે. (કારણ કે તેનાથી લોકલાગણીની સાથે રહી શકાય છે.)\nગુજરાતમાં વિદેશી મૂડીરોકાણના એમઓયુના મસમોટા આંકડા આપીને છાકા પાડવા પ્રયત્નશીલ નરેન્દ્ર મોદી મલ્ટીબ્રાન્ડ રીટેલમાં સીધા વિદેશી મૂડીરોકાણનો વિરોધ કરે છે. કારણ કે આ બઘું ‘ઇટાલિયન વેપારીઓના લાભાર્થે’ હોવાનું તે માને છે. ‘બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડ’ (૧૨-૬-૧૩)માં મિહિર શર્મા લખે છે, ‘ગુડ્‌સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સનો અમલ કરવાનું શક્ય છે અને જરૂરી પણ છે. તેનાથી દેશના અર્થતંત્રને બે પર્સન્ટેજ પોઇન્ટનો ફાયદો થાય એમ છે. મોટા ભાગનાં ભાજપશાસિત રાજ્યો પણ એ માટે તૈયાર છે. છતાં મોદી એમાં નન્નો ભણે છે...(સબસીડી રાજમાંથી અર્થતંત્રને બહાર કાઢવાનું અનિવાર્ય છે, પણ) મોદી ખેડૂતો માટે લોનમાં ૧૦૦ ટકા રાહત અને વીજળીના બિલમાં ૫૦ ટકા રાહતની જાહેરાત કરે છે.’ મહાત્મા ગાંધી ગ્રામીણ રોજગાર યોજનાને કોંગ્રેસ હુકમના એક્કા જેવી ગણીને તેમાં થતા નાણાંના વેડફાટ અંગે આંખ આડા કાન કરે તે સમજી શકાય એવું છે, પણ મોદી આ અંગે શું વિચારે છે? તેમણે વિરોધ તો બાજુએ રહ્યો, આ યોજના અંતર્ગત ગુજરાતમાં રોજની મજૂરીનો દર રૂ.૧૩૪માંથી રૂ.૧૪૭ કરાવ્યો છે.\nમુખ્ય મંત્રી પાસે ચબરાકીયાં સૂત્રો-શબ્દપ્રયોગોની ખોટ નથી. ચીન સાથે સ્પર્ધા માટે તેમનું સૂત્ર છે : ‘સ્કીલ, સ્કેલ, સ્પીડ.’ આ મહાન સૂત્ર કેવી રીતે અમલમાં મૂકી શકાય? મુખ્ય મંત્રી કહે છે, ‘આખા ચીનની ચર્ચા ક્યાંય થતી નથી. એ લોકો ફક્ત શાંઘાઇ જ દેખાડે છે. એવી રીતે આપણે પણ શક્તિપ્રદર્શન તરીકે કંઇક કરવું જોઇએ. અમદાવાદ-મુંબઇ હાઇ સ્પીડ બુલેટ ટ્રેન શરૂ કરવાથી દુનિયાને આપણી શક્તિનું ભાન થશે.’\nઆવી ડાયલોગબાજી પર તાળીઓ પાડનારાને ચીનના શેનઝેન જેવા તોતિંગ ઔદ્યોગિક વિસ્તારો યાદ નથી આવતા અને એ પણ યાદ રહેતું નથી કે ચીન શાંઘાઇની ઝાકઝમાળથી નહીં, પણ લશ્કરી દાદાગીરી-ટેકનોલોજીની તાકાતના જોરે દુનિયાને ડારે છે. મુખ્ય મંત્રી વાતો ચીનના સ્કેલની કરે છે અને એ લાગુ પૂતળાને પાડે છે. છવાઇ જવા માટે તેમને ‘ઇસરો’ની અવકાશી સિદ્ધિઓ કરતાં વિશ્વનું ઊંચામાં ઊંચું પૂતળું વધારે ખપનું લાગે છે. તેમની આ પ્રકારની વિચારસરણી-કાર્યપદ્ધતિને ગવર્નન્સનું ‘ડીઝનીલેન્ડ મોડેલ’ કહી શકાય.\nતત્કાળ તાળી ઉઘરાવે એવા સંવાદો એ પૂરી છટાથી બોલી શકે છે, પણ એ આવડત તેમને ગુજરાતી નાટકોમાં અભિનય-કારકિર્દી માટે થોડીઘણી કામ લાગે. દેશનું શાસન ચલાવવું હોય તો એનાથી ઘણું આગળ જવું પડે. પરંતુ રસ્તા અને ફ્‌લાયઓવર, બીઆરટી અને મેટ્રો, લેકફ્રન્ટ અને રીવરફ્રન્ટ જેવા ‘વિકાસ’થી તથા વાઇબ્રન્ટથી પશુમેળા સુધીના તમામ કાર્યક્રમોમાં મુખ્ય મંત્રીની મોટી તસવીરોથી લોકો અંજાયેલા રહેતા હોય તો બીજું કંઇ કરવાની શી જરૂર?\nનક્સલવાદના મુદ્દે તે ‘ઝીરો ટોલરન્સ પોલિસી’ની વાત કરે છે. એ ચિદમ્બરમના નામે ચડેલા ‘ઓપરેશન ગ્રીન હન્ટ’ના પ્રસ્તાવ કરતાં કેવી રીતે જુદી હશે, એ તો એ જ જાણે. આર્થિક નીતિના મામલે કોંગ્રેસ અને મોદી વચ્ચે ભાગ્યે જ કશો ફરક હશે. મળતિયાઓને ફાયદો કરાવનારા મૂડીવાદ (ક્રોની કેપિટાલિઝમ)ના આરોપ પણ બન્ને પર થયા છે. યુપીએ સરકારને ડૂબાડનારું એક મોટું પરિબળ ભ્રષ્ટાચાર છે. તો એમાં મોદીની મથરાવટી ક્યાં ચોખ્ખી દેખાઇ છે? અન્ના આંદોલન યુપીએ સરકારના વિરોધની હવા જમાવી રહ્યું હતું ત્યારે અન્નાને પત્ર લખવાનું તિકડમ કરનાર મોદી ઘરઆંગણે લોકાયુક્તની નિમણૂંકની વાત આવે ત્યારે શિંયાવિંયા થઇને કેવા છટકબારીઓ અને વિલંબનીતિનો આશરો લેવા માંડે છે, એ ખુલ્લી આંખો ધરાવતા સૌએ જોયું જ છે.\nતેમની સરકાર પર થયેલા ભ્રષ્ટાચાર અને ગેરરીતિના આરોપ અંગે મોદીનું વલણ કેવું રહ્યું છે? જે ‘કેગ’ના આંકડાના જોરે કેન્દ્ર સરકાર સામે તે ઉછળી ઉછળીને આરોપો કરતા હતા, એ જ ‘કેગ’ની રાજ્ય શાખાએ ગુજરાત સરકારની કુંડળી કાઢી, ત્યારે તેનો અહેવાલ વિધાનસભામાં છેક છેલ્લા દિવસે મુકીને મુખ્ય મંત્રીએ પોતાની દાનતનો ખ્યાલ આપી દીધો. લોકશાહી સંસ્થાઓ માટેનો તેમનો અનાદર જાહેર છે. ગુજરાતના શિક્ષણમાં વિદ્યાસહાયકોના રૂપાળા નામે સરકારી શોષણની પરંપરા શરૂ કરીને અને સરકારી શાળાઓને રેઢી મૂકીને બંધ થવાના રસ્તે ધકેલીને તેમની સરકારે ગુજરાતના શિક્ષણનું અને વિદ્યાર્થીઓનું ભારે અહિત કર્યું છે. શિક્ષણના ખાનગીકરણના નામે બેફામ વ્યાપારીકરણને છૂટો દોર મળી ગયો હોવાથી મઘ્યમ અને ગરીબ વર્ગના વિદ્યાર્થીઓ-વાલીઓની મુસીબતનો પાર નથી...\nયુપીએના કુશાસનમાંથી દેશનો ઉદ્ધાર આ મહાપુરૂષ કરશે? શાંતિથી વિચારી જોજો.\nPosted by urvish kothari at 4:33 PM 24 comments\nLabels: advani, bjp, Gujarat government/ગુજરાત સરકાર, Narendra Modi/નરેન્દ્ર મોદી\n‘રેનબેક્સી’ની રહસ્યકથા (૩) : નફાખોરીથી ગુનાખોરી સુધી\nબજારમાં ફટાફટ પોતાનો માલ વેચાતો થઇ જાય, એ માટે ‘રેનબેક્સી’/Ranbaxyએ અમેરિકાના ફુડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગ/FDA સમક્ષ ઘણું જૂઠાણું ચલાવ્યું. ખોટા રીપોર્ટ રજૂ કર્યા. ગુણવત્તામાં ઘાલમેલ કરી. તપાસ અધિકારીઓને ઊઠાં ભણાવ્યાં. ફુડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગને અંધારામાં રાખ્યો. છેવટે, અમેરિકાની અદાલતમાં કેસ ચાલ્યો. દેર તો થઇ. થોડું અંધેર પણ ચાલ્યું હોય એમ લાગ્યું. કારણ કે ગયા મહિને કંપનીએ ૫૦ કરોડ ડોલર ભરીને સિવિલ અને ફોજદારી એમ બન્ને પ્રકારના ગુનામાંથી છૂટકારો મેળવી લીધો. એક જ વર્ષમાં ફક્ત અમેરિકામાં ૧૦૦ કરોડ ડોલરનો ધંધો કરી નાખતી કંપનીનાં વર્ષોનાં ‘પાપ’ માટે ૫૦ કરોડ ડોલરનો દંડ ઓછો જ ગણાય- ખાસ કરીને કંપનીના એક પણ જવાબદાર માણસ સામે ફોજદારી કાર્યવાહી ન થઇ હોય ત્યારે.\n‘રેનબેક્સી’ અમેરિકામાં ઝડપાઇ, પણ વિશ્વના દોઢસો દેશમાં દવાઓનું સામ્રાજ્ય ધરાવતી આ કંપની સામે બીજા દેશોમાં કશી કાર્યવાહી થઇ હોય એવું જણાતું નથી. ભારતમાં મુંબઇની ‘જસલોક હોસ્પિટલ’ દ્વારા ડોક્ટરોને ‘રેનબેક્સી’ની દવાઓ ન વાપરવાની સલાહ અપાઇ હોવાના અહેવાલ મળ્યા હતા. એવી જ રીતે, ભારતના સૌથી મોટા દવાઓના ચેઇન સ્ટોર ‘એપોલો’માં થોડા દિવસ માટે ‘રેનબેક્સી’ની દવાઓનું વેચાણ બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ ‘રેનબેક્સી’ તરફથી ખાતરી મળ્યા પછી ફરી વેચાણ શરૂ થઇ ગયાના અહેવાલ છે.\nવર્ષ ૨૦૦૮માં ‘રેનબેક્સી’ના ભારતીય માલિકો પાસેથી જાપાની કંપની ‘દાઇચી સાન્ક્યો’એ કંપનીનો મોટો હિસ્સો ખરીદી ૪.૨ અબજ ડોલરની કિંમતે ખરીદી લીધો. ત્યાર પછી કંપનીના ગોરખધંધા માટે જાપાની કંપની જૂના માલિકો ભણી આંગળી ચીંધે છે ને જૂના માલિકો જાપાની કંપની ભણી. હકીકત એ પણ છે કે ૨૦૧૨માં ‘રેનબેક્સી’ની અમેરિકાના બજારમાં વેચાયેલી દવામાંથી કાચના ટુકડા નીકળ્યા, ત્યારે બધો કારભાર જાપાની કંપનીને હસ્તક હતો. એટલે જાપાની કંપની તરફથી અત્યારે અપાતી ગુણવત્તાની ખાતરી-બાંહેધરી કેટલી વિશ્વસનીય કહેવાય એ સવાલ છે. અમેરિકાનું ફુડ એન્ડ ડ્રગ્સ ખાતું કંપનીઓએ રજૂ કરેલા અહેવાલ અને આંકડા પર વિશ્વાસ મૂકવાની ભૂલ વારંવાર કરી ચૂક્યું છે.\nઅમેરિકાના ફુડ એન્ડ ડ્રગ્સ વિભાગે છેક ૨૦૦૮માં ‘રેનબેક્સી’ના બે પ્લાન્ટની તપાસ પછી ત્યાં બનેલી દવાઓ અને દવાઓમાં વપરાતી સામગ્રીની અમેરિકામાં આયાત પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો હતો. હિમાચલ પ્રદેશમાં આવેલા પાંવટાસાહેબ પ્લાન્ટ અને મઘ્ય પ્રદેશમાં આવેલા દેવાસ પ્લાન્ટ સામેના આવા કડક પગલાને કારણે, અમેરિકામાં મંજૂરી ધરાવતી હોવા છતાં, ‘રેનબેક્સી’ની ત્રીસ દવાઓના વેચાણ ઉપર પ્રતિબંધ મૂકાયો. આ બધો સમય ભારત સરકારના સંબંધિત વિભાગો આંખ આડા કાન કરતા રહ્યા. ભારતમાં આ બન્ને ફેક્ટરી ચાલુ હોય, પણ માલ અગાઉની જેમ અમેરિકા જતો ન હોય, ત્યારે એ માલ ક્યાં- કયા બજારમાં જાય છે અને તેની ગુણવત્તા અમેરિકાને કેમ વાંધાજનક લાગી, એવી કશી તપાસ કરવાની જરૂર ભારતના આરોગ્યખાતાને જણાઇ નહીં. અમેરિકાની અદાલતમાં ‘રેનબેક્સી’એ ગુનો કબૂલી લીધા પછી પણ ભારતના આરોગ્યસચિવ અદાલતી ચુકાદાના ઝીણવટપૂર્વક અભ્યાસની વાત કરતા હતા. હવે મોડે મોડેથી ભારતના ડ્રગ કન્ટ્રોલર જનરલે ‘રેનબેક્સી’ના દેવાસ અને પાંવટા સાહેબ પ્લાન્ટની તપાસ કરવાનું ઠરાવ્યું અને કંપનીને એ મતલબની જાણ કરી. ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં ‘રેનબેક્સી’ની દવાઓ પર પ્રતિબંધ મૂકવા માટે જાહેર હિતની એક અરજી દાખલ થઇ છે, પણ અદાલતે અરજદાર વકીલને તતડાવીને પુરતા પુરાવા રજૂ કરવા કહ્યું છે.\n‘રેનબેક્સી’ના કેસમાં ઢીલાશ અંગે અમેરિકાના સરકારી તંત્રની ભૂમિકા પણ વખાણવા જેવી રહી નથી. ૨૦૦૫માં ‘રેનબેક્સી’નાં ભોપાળાં જાણ્યા પછી અને કંપની દ્વારા પોર્નોગ્રાફિક વેબસાઇટ જોવાના વાહિયાત આરોપ મુકાયા પછી, રીસર્ચ એન્ડ ડેવલપમેન્ટ વિભાગમાં કામ કરતા દિનેશ ઠાકુરે ‘રેનબેક્સી’ની નોકરી છોડી. પરંતુ પોતાની અને પરિવારની સલામતી માટે તેમને ખાનગી સુરક્ષા રાખવાનું જરૂરી લાગ્યું. નોકરી છોડ્યા પછી ચારેક મહિના સુધી દિનેશ ઠાકુર ચૂપ બેસી રહ્યા. પણ પછી તેમને પોતાનું મૌન અકારું લાગવા માંડ્યું. તેમને લાગ્યું કે સેંકડો લોકોના આરોગ્યનો સવાલ હોય ત્યારે આ રીતે ચૂપ રહી શકાય નહીં.\nઆખરે તેમણે ‘યાહુ’ મેઇલ સર્વિસમાં ભળતા નામે એક મેઇલ એકાઉન્ટ ખોલ્યું અને તેમાંથી અમેરિકા, બ્રિટન, બ્રાઝિલ અને વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થાના સંબંધિત અધિકારીઓને ‘રેનબેક્સી’નાં કરતૂતોની વિશે જાણ કરી. શરૂઆતમાં તેમણે પોતાની ઓળખ કંપનીના સંશોધક તરીકેની આપી અને સચ્ચાઇ છતી ન થઇ જાય એ માટે ભાંગ્યાતૂટ્યા અંગ્રેજીમાં રજૂઆતો કરી. પરંતુ તેનો ક્યાંયથી જવાબ મળ્યો નહીં. આ રીતે ઉપરછલ્લા, ખોટા નામવાળા ઇ-મેઇલથી કામ નહીં સરે એવું લાગતાં, તેમણે નામજોગ અને વિગતોજોગ અમેરિકાના ફુડ એન્ડ ડ્રગ્સ કમિશનરને લખ્યું કે ‘રેનબેક્સી યોગ્ય ચકાસણી કર્યા વગરની, બનાવટી અને બિનઅસરકારક દવાઓ વેચે છે.’\nઠાકુરને હતું કે તેમની રજૂઆતથી સરકારી તંત્ર કામે લાગી જશે અને પોતાને એક હદથી વઘુ સામેલ થવું નહીં પડે. પણ એ શક્ય બન્યું નહીં. કઠણાઇ એવી થઇ કે ઠાકુરે ફોન પર ઉચ્ચ અધિકારીઓ સાથે વાત કરી, એના દસ જ દિવસ પછી ‘રેનબેક્સી’ની વઘુ એક દવાને અમેરિકામાં વેચાણની મંજૂરી આપવામાં આવી. ઠાકુરે આ બાબતે આઘાત વ્યક્ત કરતાં તેમને જણાવવામાં આવ્યું કે આ દવાની મંજૂરીપ્રક્રિયા ઠાકુરની રજૂઆત પહેલાં પૂરી થઇ ચૂકી હતી. એટલે કોઇ નક્કર કારણ કે આધાર વિના તેની મંજૂરી રદ કરી શકાય એમ ન હતી.\nઅમેરિકાની સરકારી તપાસની કથા લાંબી છે, પણ ટૂંકી વાત એટલી કે છેક ૨૦૦૫માં શરૂ થયેલો ‘રેનબેક્સી’ની તપાસનો સિલસિલો લાંબો ચાલ્યો. બે વર્ષ પછી દિનેશ ઠાકુર આવા કેસમાં ‘વ્હીસલ બ્લોઅર’ને મદદ કરતી એક સંસ્થાના પરિચયમાં આવ્યા. ત્યાર પછી છાનાછપના વિગતો આપવાને બદલે તે સત્તાવાર ધોરણે ‘વ્હીસલ બ્લોઅર બન્યા’ અને સરકાર જે રકમ વસૂલ કરે તેના લગભગ ત્રીજા ભાગ જેટલી રકમ મેળવવાના હકદાર પણ બન્યા. ‘રેનબેક્સી’ની ગેરરીતિના પુરાવા મળવા છતાં, તેનાં તમામ ઉત્પાદનો પર પ્રતિબંધ મૂકવાનું પગલું અમેરિકામાં કદી ન લેવાયું. ભારતના બે પ્લાન્ટમાં બનેલી દવાઓ ગુણવત્તાની રીતે અયોગ્ય જણાઇ, ત્યારે અમેરિકાએ એ પ્લાન્ટમાંથી આયાત પર પ્રતિબંધ મૂક્યો, પણ એ જ પ્લાન્ટમાં બનેલી અને અમેરિકાનાં બજારમાં ખડકાઇ ચૂકેલી દવાઓ પાછી ખેંચવાનું પગલું ન લીઘું.\n‘રેનબેક્સી’ પ્રકરણમાંથી ઉઠતા સવાલો તો અનેક છેઃ કંપનીના ભૂતપૂર્વ માલિક મલવિન્દરસિંઘ સહિતના જવાબદાર લોકો વિશે ‘ફોર્ચ્યુન’ સામયિકના અહેવાલમાં નામજોગ આરોપ મુકવામાં આવ્યા છે. પરંતુ આ લોકોએ આરોપોને રદિયો આપવા સિવાય બીજું કોઇ પગલું ભર્યું નથી. અહેવાલ પ્રગટ કરનાર સામયિક સામે તેમણે કાયદેસર કાર્યવાહીની કે બદનક્ષીની નોટિસ મોકલી હોય, એવું જાણવા મળતું નથી. ‘રેનબેક્સી’ દ્વારા અપાયેલી ખાતરીઓ કે તેના દ્વારા થતા દાવા કેટલા સાચા માનવા, એ પણ મોટો સવાલ છે.\nફક્ત ‘રેનબેક્સી’ જ શા માટે, તેના જેવી આંતરરાષ્ટ્રિય કંપની નફાખોરી ખાતર આવા ગુનાઇત ગોરખધંધા કરતી હોય ત્યારે દવા બનાવતી બાકીની કંપનીઓ પ્રત્યે સંશય જાગે એ પણ સ્વાભાવિક છે. દવાઓનાં યોગ્ય પરીક્ષણ કર્યા વિના તેનાં અગાઉથી નક્કી થયેલાં પરિણામ લખી પાડવામાં આવે, એવા કિસ્સા બીજી કંપનીઓમાં નહીં બનતા હોય, એવું શી રીતે માની લેવાય? ડ્રગ કન્ટ્રોલર જનરલ ઓફ ઇન્ડિયા ‘રેનબેક્સી’ના દાખલામાંથી ધડો લઇને, મોટી કંપનીઓ પર આડેધડ ભરોસો મૂકવાનું બંધ કરશે?\nજીભે ઉગતા જવાબ આપવા જેવા નથી ને મનમાં ઉગતી આશાઓ ફળે એવી લાગતી નથી.\n(નોંધઃ ત્રણ હપ્તાની આ લેખમાળાનો મુખ્ય આધાર ‘ફોર્ચ્યુન’ સામયિકમાં પ્રગટ થયેલો કેથરીન ઇબનનો લેખ છે. આશરે ૯૮૦૦ શબ્દોના આ લેખનું મથાળું છેઃ ડર્ટી મેડિસીન.)\n‘હૈ ઔર ભી ગમ ઝમાનેમેં મુહબ્બતકે સિવા’- એવું શાયરે કહ્યું ત્યારે તેમને કદાચ અંદાજ પણ નહીં હોય કે તેમણે કેટલું મોટું અને સર્વવ્યાપી સત્ય ઉચ્ચાર્યું છે.\nકવિઓ-શાયરો માનસિક- અને મોટે ભાગે કાલ્પનિક- દુઃખોની વાત બહુ કરે છે, પણ નક્કર-શારીરિક દુઃખો વિશે તેમને ભાગ્યે જ કંઇ કહેવાનું હોય છે. કોઇ કવિએ આર્થરાઇટિસના કે ઢાંકણીના દર્દ વિશે ગઝલ ફટકારી? હાઇ બ્લડપ્રેશર વિશે હાઇકુ લખ્યાં? એન્જિઓપ્લાસ્ટી વિશે અછાંદસ કવિતા લખી? સિત્તેર-એંસી વર્ષે એ લોકો આશુકમાશુકની વાતો લખે એને તેમનો શાયરાના વિશેષાધિકાર ગણી લઇએ. પણ એ ઉંમરે થતી વાસ્તવિક અનુભૂતિઓનું શું? ઝામર કે થાપાનું હાડકું ભાંગવા વિશે કે લાકડી લઇને ચાલવા વિશે કેમ કંઇ લખાતું નહીં હોય? (નમૂનોઃ ‘ઝામરની આંખે તને જોઉં ને ભડકું છું, તું મને આ જગત જેવી ઘૂંધળી દેખાય છે’)\nશારીરિક તકલીફો માટે બધો વખત વૃદ્ધાવસ્થાની રાહ જોવાની પણ જરૂર હોતી નથી. કેટલાંક દર્દ કાળઝાળ યુવાનીની પરવા કર્યા વિના તેમનો પરચો બતાવે છે. જેમ કે, ગરદનનો દુઃખાવો ઉર્ફે ડોકી ઝલાઇ જવી. એ વયનિરપેક્ષ દર્દ છે. તેની અસરો કામચલાઉ હોય છે, પણ એનો ભોગ બનનારને દર્દ નહીં, જિંદગી કામચલાઉ લાગવા માંડે છે.\nડોકીનો દુઃખાવો મહારોગોની જેમ ધીમા પગલે ને મલપતી ચાલે આવતો નથી. તે આકસ્મિક આવતા ચેકિંગ કે ઇન્સ્પેક્શનની માફક, અચાનક ટપકી પડે છે અને ભોગ બનનારને, ઘણુંખરૂં તો શબ્દાર્થમાં, ઉંઘતા ઝડપે છે. સુવામાં કે પાસું બદલતી વખતે એકાદ સંવેદનશીલ નસ દબાઇ જાય ત્યારે ખબર પડતી નથી. કારણ કે પ્રેમની જેમ ઉંઘમાં પણ માણસની આંખો મીંચાયેલી અને મગજ સુષુપ્ત હોય છે. પરંતુ આંખ ખુલ્યા પછી પહેલી વાર ડોક સામાન્ય અંદાજમાં ફેરવતી વખતે જોરદાર હાયકારો નીકળી જાય છે અને ‘અરર, મને આ શું થઇ ગયું?’- એવું લાગે છે. જાણીતી વાર્તા ‘મેટામોર્ફોસિસ’ની માફક સાવ જંતુ ભલે ન બની જવાય, પણ ‘આ ડોક મારી જ છે?’ અને ‘જો આ જ ડોક મારી છે, તો હું કોણ છું?’ એવા અસ્તિત્ત્વવાદી સવાલ નવલકથાના નાયક-નાયિકાઓને જાગી શકે છે.\nવ્યવહારમાં ડોકી જકડાઇ જાય ત્યારે સૌથી પહેલાં ફિલસૂફી નહીં, અમંગળ કલ્પનાઓ મનમાં જાગે છે. સૌથી પહેલાં એવો ડર લાગે છે કે ‘આ ડોકી કદી રીપેર નહીં થાય કે શું?’ કાટખૂણે જોવા માટે કેવળ ડોકી ધુમાવવાને બદલે આખું ધડ ૯૦ અંશના ખૂણે ફેરવવું પડે, એ સ્થિતિ બહુ શોભાસ્પદ કે સગવડદાયક હોતી નથી. દિલમાં જે ક્યારેક હોય છે એ દર્દ કાયમી રહી જાય તો પેગંબરી મળે એવી ‘મરીઝ’ની કલ્પના હતી, પણ આ સ્કીમ ડોકીના દર્દના લાગુ પડતી નથી. પેગંબરીના લાભ વગરનું ડોકીનું દર્દ વધારે અકારું હોય છે. ડોક અક્કડ રાખીને ફરવાથી પેગંબરી તો દૂર રહી, અભિમાનીમાં ખપી જવાની સંભાવના રહે છે. ડોક ડાબે કે જમણે વાળવા માટે આખું શરીર એ તરફ વાળવું પડે, ત્યારે એવું લાગે છે જાણે ડોક સુકાન અને શરીર ‘ટાઇટેનિક’ હોય. તેને ઝડપથી આમથી તેમ વાળી શકવાનું અઘરૂં લાગે છે. ‘રામસે બ્રધર્સ’ પ્રકારની હિંદી હોરર ફિલ્મોમાં બિહામણું પાત્ર જે રીતે ધીમેથી ડોકી ફેરવીને પોતાના ભૂતસ્વરૂપનું પ્રત્યક્ષ નિદર્શન આપે, એવા અંદાજમાં ડોકી ફેરવવી પડે છે. એટલે જીવતાંજીવ ભૂત જેવો અહેસાસ થાય છે.\nડોકીનું દર્દ કંઇ બ્લડપ્રેશર-ડાયાબિટીસ નથી કે તેને માપીને આંકડાની રીતે તેની ગંભીરતાનો તાગ મેળવી શકાય. આત્માની જેમ ડોકીના દર્દના અસ્તિત્ત્વને ભૌતિક સ્વરૂપે પામવાનું અશક્ય છે. એક્સ-રે જેને પકડી શકતો નથી, સ્ટેથોસ્કોપ જેને મહેસુસ કરી શકતું નથી, ઇન્જેક્શન જેને મટાડી શકતું નથી ને લેસર જેને બાળી શકતું નથી, એવું ડોકીનું દર્દ અમર નથી એટલો તેનો ઉપકાર છે. ‘છુપતે નહીં હો સામને આતે નહીં હો તુમ, જલવા દિખાકર જલવા દિખાતે નહીં હો તુમ’ - એવી પંક્તિ ઇશ્વરને બદલે ડોકીના દર્દ માટે લખાઇ હોય એવી પાકી શંકા જાય છે. કારણ કે એ પણ બ્રહ્મજ્ઞાનની જેમ સ્વાનુભૂતિનો વિષય છે.\nજ્ઞાનીઓ કહી ગયા છે કે મોક્ષની, બ્રહ્મજ્ઞાનની કે ડોકીના દર્દની અનુભૂતિ કોઇને કરાવી શકાતી નથી. એનો અહેસાસ દરેકે પોતે કરવો પડે છે અને તેને દૂર કરવાના પ્રયાસ પણ જાતે જ કરવા પડે છે. પરંતુ જ્ઞાનની એ અવસ્થા સુધી પહોંચતાં પહેલાં, અજ્ઞાનની જેમ ડોકીનું દર્દ દૂર કરવા માટે પણ લોકો અનેક બાહ્ય સાધનોનું આલંબન લે છે. ડોકીના દર્દમાં સૌથી પહેલી કરૂણતા તેના સ્વીકારના તબક્કે આવે છે. ભોગ બનનાર પોતે સૌથી પહેલાં તો ડોકી ઝલાઇ ગઇ છે એવું સ્વીકારી શકતો નથી. ભારતીય શાસકો ચીનની ધૂસણખોરી પ્રત્યે દાખવે છે એવું વલણ દાખવતાં એ વિચારે છે,‘એ તો ઉંઘીને ઉઠ્યા પછી સહેજ એવું લાગે. હમણાં ચા-પાણી કરીશું ત્યાં સુધીમાં બઘું ઠીક થઇ જશે.’ પરંતુ ચા પણ પીવાઇ જાય ને નાહી-પરવારીને કામે જવાનો સમય થાય ત્યાં સુધી, ભારતીય સરહદમાં ચીને બાંધેલા રોડની જેમ, ડોકીનું દર્દ અડીખમ રહે છે.\nત્યાર પછીનો તબક્કો સ્વીકાર અને ચિંતાનો આવે છે. પોતે જેને મામૂલી માનીને ગણકાર્યું ન હતું એના વિશે બીજાને જાણ કયા મોઢે કરવી? અને એની ગંભીરતા તેમને શી રીતે સમજાવવી? બીજા પણ એવું જ નહીં કહે કે ‘એ તો હમણાં બઘું ઠીક થઇ જશે, ભલા માણસ. આટલી અમથી વાતમાં રોદણાં શું રડો છો?’ રામબાણની જેમ ડોકીના આંચકા વાગ્યા હોય એ જ જાણે. કોઇને કહેવા જતાં ઉલટું ઠપકો સાંભળવાનો વારો આવે કે ‘આપણા શહીદો પોતાની ડોકે ફાંસીના ગાળિયા લગાડ્યા પછી પણ હસતા હતા ને તમે જરાક અમથા દુઃખાવામાં બૂમો પાડો છો.’ ભોગ બનનારના મોઢે શબ્દો આવી જાય છે કે ‘ફાંસી ખમાય, પણ દુઃખાવો સહન થતો નથી.’ પરંતુ શહીદો પ્રત્યેના માન અને ફાંસી ખમવાની પોતાની અક્ષમતા ઘ્યાનમાં રાખીને એ બોલવાનું ટાળે છે.\nદર્દ જાહેર થયા પછી ઘરમાંથી સેવાસુશ્રુષાના પ્રસ્તાવ આવે છે. ‘તમારું ગળું કદી દુઃખતું નથી?’- એ રમૂજ સાકાર થવાનો આ દિવસ હોવાથી પ્રસ્તાવ સ્વીકારવામાં સાવધાની રાખવી હિતાવહ છે. પણ માણસ દુઃખાવાથી એટલું ત્રાસી ગયેલું હોય છે કે ‘કોઇ અમુક ચોક્કસ જગ્યાએ દબાવી આપે તો હમણાં મટી જાય’ એવો ભ્રમ તેના મનમાં જાગે છે. જોતજોતામાં જાતે ઊભા કરેલા ભ્રમને એ પોતે જ સાચો ઇલાજ માની બેસે છે. પરંતુ ‘ડોક-સેવા’ શરૂ થયા પછી સમજાય છે કે ખરેખર ડોકનો કયો વિસ્તાર અશાંતિગ્રસ્ત છે, એ નક્કી કરવું અઘરૂં છે. ‘ડોક-સેવક’ની સ્થિતિ નક્સલવાદ સામેની લડાઇમાં ભરતી થયેલા ભાડૂતી સૈનિક જેવી થાય છેઃ ઘડીમાં તેને એક જગ્યાએ મોકલવામાં આવે છે, તો ઘડીમાં બીજી જગ્યાએ. ક્યારેક લાગે છે કે ડોકના ચોક્કસ બિંદુ પર દબાવવાથી સારું લાગશે, તો બીજી ક્ષણે લાગે છે, ‘ના, એના કરતાં પીઠ પરના અમુક પોઇન્ટ પર દબાવો, તો કદાચ મટી જશે.’ ત્યાં દબાણ આપતાં સમજાય છે કે ‘આ પણ ઠીક નથી. એક કામ કરો. કમરના અમુક ભાગમાં કે પીઠની વચ્ચોવચ્ચે કરોડરજ્જુની આસપાસ અમુક જગ્યાએ દબાણ આપી જુઓ. કદાચ ત્યાંથી જ દુઃખાવો પેદા થાય છે.’\nડોકનું દર્દ ગામલોકોની જોડે ભળી ગયેલા આતંકવાદીઓની જેમ, બીજાં અંગો સાથે એવું હળીભળી ગયું હોય છે કે તેને અલગ પાડવાનું અઘરૂં લાગે છે. પીઠ અને ડોકના વિસ્તારનું વિગતવાર ‘કોમ્બિંગ ઓપરેશન’ કરવા છતાં ડોકના દર્દનો અસલી મુકામ જડતો નથી. એટલે દબાવનાર હિંમત હારીને કામ પડતું મૂકે છે. પોતાનાં દળો નિષ્ફળ જાય એટલે તેમનો વડો મેદાનમાં ઉતરે એવા અંદાજથી, દર્દગ્રસ્ત માણસ પોતે વિચારે છે, ‘રહેવા દો. એ તમારા બધાથી નહીં થાય. હવે હું જાતે જ એને શોધીને નાબૂદ કરીશ.’ આ ‘ઓપરેશન’ માટે તે ડોક અને પીઠ નીચે અમુક રીતે ઓશિકું મૂકીને દર્દને કાબૂમાં આણવાનો પ્રયાસ કરે છે. આરામખુરશીમાં અમુક ભાગ દબાય એ રીતે બેસવાનો પ્રયાસ કરી જુએ છે.પરંતુ તેમાં જૂનો દુઃખાવો મટવાને બદલે બીજી નવી જગ્યાએ દુઃખાવો ઊભો થવાની બીક લાગે છે. દુઃખાવો દૂર કરવાની યોજના સરકારી હોય તો આ તેનો આદર્શ ઉકેલ ગણાયઃ જૂનો દુઃખાવો ઠેરનો ઠેર રહે અને બધાનું ઘ્યાન નવા દુઃખાવા તરફ કેન્દ્રિત થઇ જાય, એટલે તત્પૂરતો જૂનો દુઃખાવો ભૂલાઇ જાય. પરંતુ મામલો પોતાના શરીરનો હોવાથી તેમાં ‘સરકારી’ અભિગમ રાખી શકાતો નથી.\nબધા પ્રયાસ નિષ્ફળ ગયા પછી થાકીને સુઇ ગયેલો દર્દી બીજા દિવસે સવારે ઉઠે ત્યારે તેની ડોક બીજા લોકોની જેમ જ, સહેલાઇથી ફરતી જોઇને એને લાગે છે કે પોતાની ડોકી દુઃખવી એ વાસ્તવિકતા નહીં, પણ રાતે આવેલું ખરાબ સ્વપ્ન હશે. એટલે બીજા કોઇની ડોકી દુઃખવાની ફરિયાદ સાંભળીને એ કહે છે,‘એ તો હમણાં બઘું ઠીક થઇ જશે, ભલા માણસ. આટલી અમથી વાતમાં રોદણાં શું રડો છો?’\nPosted by urvish kothari at 9:26 PM 1 comments\nમાઓવાદના પર્યાય બની ચૂકેલા નક્સલવાદ વિશે વાત કરતી વખતે, વર્તમાન નક્સલવાદીઓને આંખ મીંચીને ‘પીડિતોના પ્રતિનિધિ’ તરીકે વધાવી શકાય નહીં શકાય નહીં. એવી જ રીતે, નક્સલવાદ વિશેની ચર્ચામાં બે જ પક્ષો (સરકાર વિરુદ્ધ નક્સલવાદીઓ-ગરીબો-પીડિતો) ધારી લેવાને બદલે, સ્થાનિક લોકોને સરકાર અને નક્સલવાદીઓથી અલગ એવા ત્રીજા પક્ષ તરીકે ગણવા પડે. ગયા સપ્તાહે શરૂ કરેલા આ મુદ્દા અંગે થોડી વઘુ વાત.\n‘સાલ્વા જુડુમ’નો સરકારમાન્ય ત્રાસવાદ\nમઘ્ય પ્રદેશના બસ્તર જિલ્લામાં નક્સલવાદીઓના ધામા એંસીના દાયકાથી હતા. વર્ષ ૨૦૦૦માં છત્તીસગઢનું અલગ રાજ્ય બન્યું ત્યારે બસ્તર નવા રાજ્યમાં ગયું. એ જ વર્ષે માઓવાદીઓએ ‘પીપલ્સ લીબરેશન ગુરીલા આર્મી’ની સ્થાપના કરી, જેમાં આગળ જતાં ‘પીપલ્સ વૉર ગુ્રપ’ જેવાં અગાઉનાં હિંસક જૂથ પણ ભળ્યાં. પરિસ્થિતિ વણસવાની આ શરૂઆત હતી. વર્ષ ૨૦૦૫માં છત્તીસગઢની ભાજપી સરકારે કોંગ્રેસી ધારાસભ્ય મહેન્દ્ર કર્માના સક્રિય પ્રયાસથી ‘સાલ્વા જુડુમ’ નામનું દળ સ્થાપ્યું. સ્થાનિક ગૌંડી બોલીમાં તેનો અર્થ ‘શાંતિકૂચ’ થતો હોવાનું કહેવાય છે, પણ તેનો વાસ્તવિક મતલબ અત્યંત લોહિયાળ નીકળ્યો. રમણસિંઘની ભાજપી સરકારે ‘સાલ્વા જુડુમ’ને ‘માઓવાદી હિંસા સામે આદિવાસીઓનો સ્વયંભૂ પ્રતિકાર’ ગણાવ્યો.આ દાવો બિલકુલ ગળે ઉતરે એવો ન હતો.\n‘સાલ્વા જુડુમ’માં આશરે ચારેક હજાર આદિવાસીઓની ભરતી કરવામાં આવી. તેમાં ભૂતપૂર્વ માઓવાદીઓ પણ ખરા. આ સૌના હાથમાં સરકાર બંદૂક પકડાવે, માસિક અઢી-ત્રણ હજાર રૂપિયા પગાર આપે અને સ્પેશ્યલ પોલીસ ઓફિસર (એસપીઓ) તરીકેની ઓળખ આપે. તેમનું મુખ્ય કામ? માઓવાદીઓને - અથવા તેમને જે માઓવાદી લાગે એને- ખતમ કરવા અને આખેઆખાં ગામનાં ગામ માઓવાદીઓથી ‘મુક્ત’ કરાવવાં. આટલી મોટી ‘જવાબદારી’ સાથે કામે લગાડાયેલા એસપીઓને લૂંટફાટ, હત્યા અને બળાત્કાર કરવાની ‘સત્તા’ અલગથી આપવાની હોય? ઘણા એસપીઓએ પોતાને મળેલા બંદૂકના જોરનો બેફામ ઉપયોગ કર્યો અને ઘાતકીપણામાં માઓવાદીઓને ક્યાંય ટપી ગયા. આ દળમાં પુખ્ત વયના ન હોય એવા કિશોરોની બિનધાસ્ત ભરતી કરતાં પણ સરકારને શરમ ન આવી.\n‘સાલ્વા જુડુમ’ની કાર્યપદ્ધતિ કંઇક આવી હતીઃ ગામમાં જવું, ગામલોકોને (‘તેમની સલામતી માટે’) ઘર ખાલી કરીને સરકારે સ્થાપેલી છાવણીઓમાં જતા રહેવા કહેવું (જેથી એ ગામમાં માઓવાદીઓ ગામલોકોની ઓથે રહી ન શકે- તેમની મદદ મેળવી ન શકે), ગામ છોડવા માટે લોકોને થોડી મહોલત આપવી, ત્યાર પછી પણ ગામલોકો તેમનાં ઘર ખાલી ન કરે તો બળજબરીથી તેમને ઘરમાંથી હાંકી કાઢવાં, તોડફોડ મચાવવી. આ પ્રક્રિયામાં જે લોકો (મુખ્યત્વે આદિવાસીઓ) પોતાનાં ઘરબાર-ઢોરઢાંખર છોડીને જેલ જેવી સરકારી છાવણીને બદલે જંગલમાં નાસી જવાનું પસંદ કરે, તેમને માઓવાદી ગણી લેવા અને તક મળ્યે ઠાર કરવા, તેમની સ્ત્રીઓ પર અત્યાચાર ગુજારવા અને માઓવાદ સામે કડકાઇથી કામ લીધાનાં બણગાં ફૂંકવાં.\nટૂંકમાં, ‘સાલ્વા જુડુમ’ એટલે કોઇ જમીનદારનું કે ગુંડાનું નહીં, પણ લોકશાહી ઢબે ચૂંટાયેલી સરકારનું ખાનગી લશ્કર. તેને કોઇ નીતિનિયમ-કાયદાકાનૂન લાગુ ન પડે. તેમ છતાં તત્કાલીન (કોંગ્રેસી) કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી ચિદમ્બરમ્‌થી માંડીને રાજ્યના (ભાજપી) મુખ્યમંત્રી રમણસિંઘ ‘સાલ્વા જુડુમ’ની કામગીરીનાં ગુણગાન ગાય.\nઆવાં ક્રૂર આંખમીંચામણાં અથવા ઘાતકી યોજના પાછળનું કારણ? કેટલાક અહેવાલ પ્રમાણે એક ખાનગી કંપનીને મસમોટો સ્ટીલ પ્લાન્ટ સ્થાપવો હતો. તેના માટે મેદાન ચોખ્ખું કરી આપવાની ખાનગી સમજૂતી મુજબ કોંગ્રેસી-ભાજપી સાંઠગાંઠથી ‘સાલ્વા જુડુમ’ની સ્થાપના થઇ. આવા આરોપના નક્કર પુરાવા નથી હોતા, પરંતુ સરકારના ખાનગી લશ્કરે જે રીતે આતંક મચાવ્યો એ જોતાં આરોપ તાર્કિક લાગે એવો હતો. (નક્સલવાદનાં એકથી વઘુ પાસાં, અલબત્ત ફિલ્મી ઢબે, રજૂ કરતી પ્રકાશ ઝાની ફિલ્મ ‘ચક્રવ્યૂહ’માં પણ સાલ્વા જુડુમ-ઉદ્યોગપતિ-સરકારની સાંઠગાંઠ દર્શાવાઇ છે)\n‘સાલ્વા જુડુમ’ વિરુદ્ધ માઓવાદીઓના સંગ્રામમાં સ્થાનિક લોકોનો મરો થયો ઃ સાલ્વા જુડુમના ગુંડાઓએ ગામ ખાલી કરવાની મહોલત આપ્યા પછી, ગામલોકો ગામ ન છોડે તો એ ‘માઓવાદી’ અને ગામ છોડીને સરકારી છાવણીમાં જાય તો ‘સરકારી બાતમીદાર’. જે ગામમાં ‘સાલ્વા જુડુમ’ની છાવણી હોય તેના લોકો પણ ગમે ત્યારે નક્સલવાદી હિંસાનો શિકાર બની શકે.\nછતાં, ‘સાલ્વા જુડુમ’ના ભયંકર અત્યાચારોની કથા બહાર આવતી ગઇ તેમ એક કામ અસરકારક રીતે થયું: નક્સલવાદ-માઓવાદ સાથે કશી લેવાદેવા ન હોય એવા સ્થાનિક લોકો પણ નક્સલવાદીઓની સરકારવિરોધી હિંસાથી રાજી થવા લાગ્યા- પોતાની પર થતા અત્યાચારોનો બદલો કોઇકે તો લીધો, એમ ગણીને. માઓવાદીઓ તેમને આનાથી વઘુ ભાગ્યે જ કશું આપી શકે એમ હતા. પ્રાથમિક સુવિધા-સંસાધનોની દૃષ્ટિએ બસ્તર જિલ્લો દેશભરમાં તળિયે હતો ને ત્યાં જ રહ્યો.\nમાનવ અધિકાર સંસ્થાઓના અહેવાલોમાં ‘સાલ્વા જુડુમ’નાં કરતૂતો જાહેર થયા પછી પણ ‘નક્સલવાદ સામે કડક હાથે કામ’ના બહાને આ ત્રાસ થોડાં વર્ષ ચાલ્યો. તેનાથી માઓવાદીઓની હિંસાને ‘જવાબી હિંસા’ ગણાવી શકાય એવી સ્થિતિ સર્જાઇ. માઓવાદી હિંસા (કે પ્રતિહિંસા) ચરમસીમાએ પહોંચી. ‘સાલ્વા જુડુમે’ માઓવાદી હિંસાની આગ પર પાણીને બદલે પેટ્રોલ છાંટવાનું કામ કર્યું.\nસમર્થકો જેને ‘પોલીસ એક્ટ અંતર્ગત કાયદેસર રચાયેલું દળ’ ગણાવતા હતા, એ ‘સાલ્વા જુડુમ’ને જુલાઇ, ૨૦૧૧માં સર્વોચ્ચ અદાલતે ગેરબંધારણીય જાહેર કર્યું. સ્પેશ્યલ પોલીસ ઓફિસરને અપાયેલાં હથિયાર પાછાં ઉઘરાવી લેવાનો આદેશ પણ અદાલતે રાજ્ય સરકારને આપ્યો. સાથોસાથ, સાલ્વા જુડુમ દ્વારા થયેલા અત્યાચારોના તમામ બનાવોની તપાસ કરવા જણાવાયું. જસ્ટિસ રેડ્ડી અને જસ્ટિસ નિજ્જરની બેન્ચે ‘સાલ્વા જુડુમની અસરકારકતા’ની લોકપ્રિય દલીલનો છેદ ઉડાડતાં કહ્યું કે ‘(ધારો કે તે અસરકારક હોય તો પણ) કોઇ પગલું બંધારણીય છે કે નહીં એ કેવળ તેની અસરકારકતાથી નક્કી કરી શકાય નહીં.’\nમાઓવાદીઓએ સાલ્વા જુડુમ સાથે સંકળાયેલા નેતાઓને વીણી વીણીને માર્યા. તેમાં ગયા મહિને કોંગ્રેસી કાફલા પર થયેલા હુમલામાં ‘સાલ્વા જુડુમ’ના મૂળમાં રહેલા મહેન્દ્ર કર્મા પણ સપડાઇ ગયા. હવે ‘સાલ્વા જુડુમ’ નથી, પરંતુ માઓવાદના પ્રતિકાર અને તેના ઉકેલની ચર્ચા વખતે તેના ઓળા કાયમ ઝળુંબતા રહે છે.\n‘નહીં ચાલે’, પણ શું?\nકોંગ્રેસી કાફલા પર થયેલા ઘાતકી હુમલા પછી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી જેવા કેટલાક ઉત્સાહીઓએ ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ની વાત કરી, પરંતુ આ મહાન નીતિ કેવી રીતે અમલમાં મૂકી શકાય એની વાત ભાગ્યે જ થાય છે. નેતાઓ ‘સાલ્વા જુડુમ’ને ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ નીતિ સાથે સાંકળે છે. ખરેખર, બસ્તર-દાંતેવાડા-સુકમાથી માંડીને બીજા પ્રદેશો-રાજ્યોના લોકોની અવદશા અંગે ‘ઝીરો ટોલરન્સ’ અપનાવવાની જરૂર છે. બસ્તર જેવા જિલ્લામાં સરકારી સહાયનો કે સલામતી દળોનો તોટો નથી. છતાં, શાળાઓ અને આરોગ્યકેન્દ્રોનો કારમો અભાવ છે. શાળાઓમાં મકાન હોય ત્યાં છાપરાં કે શૌચાલયનાં ઠેકાણાં ન હોય.\nનક્સલવાદીઓ છે ત્યાં દરેક જગ્યાએ સરકાર આદિવાસીઓને તેમના ગામમાંથી હાંકી કાઢીને કિમતી ખનીજો પડાવી લેવા માગે છે એવું પણ નથી. સરકારની દાનત ખોરી જ હોય છે, છતાં આ પ્રકારના આરોપનું સામાન્યીકરણ કરવાથી નક્સલવાદના હેતુ વિશે ભ્રમ ઉભો થાય છે. ઘણા લોકો તેમને ‘ગરીબોના હક માટે લડનારા’ ગણવા પ્રેરાય છે. નક્સલવાદીઓ ગેરીલાયુદ્ધમાં પાવરધા અને વર્તનમાં ક્રૂર છે. પણ સંખ્યાબળની રીતે સરકારની સરખામણીમાં એ ઘણા ઓછા છે. છતાં તેમની પ્રચંડ શક્તિ વિશે સાચીખોટી-રોમેન્ટિક કથાઓ ચાલતી રહે, તેમાં બન્ને પક્ષોને લાભ છેઃ નક્સલવાદીઓનો દબદબો ચાલુ રહે છે અને સરકારને છેવાડાના વિસ્તારો સુધી સુવિધાઓ પહોંચાડવાની તસ્દી લેવી પડતી નથી. નક્સલવાદી હિંસાનું કારણ આગળ ધરીને સરકાર હાથ ઊંચા કરી દે છે. માટે, બધી બાજુથી વેઠવાનું સામાન્ય માણસને જ આવે છે.\nલોકોના નામે સરમુખત્યારશાહી\nવ્યક્તિગત અન્યાયનો ભોગ બનેલા બંદૂક ઉપાડનારા ચંબલના બાગીઓથી માંડીને અલગ પ્રદેશ માગતા ખાલિસ્તાનના શીખો સુધીની અનેક હિંસક સરકારવિરોધી કાર્યવાહીઓ ભારતમાં થઇ છે, પરંતુ એમાં સૌથી અસ્પષ્ટ છતાં સૌથી લાંબી ચાલેલી ઝુંબેશ નક્સલવાદ ઉર્ફે માઓવાદની છે. તેમને લોકયોદ્ધા કે અન્યાય સામે ઝઝૂમનારા ગણતી વખતે પાયાનો સવાલ એ થાય કે ‘આખરે તેમને જોઇએ છે શું?’\nઆ સવાલના જવાબમાં શોષણનો વિરોધ ને લોકોના અધિકાર જેવી આદર્શ અને કહેવાની વાતોને બાદ કરીએ તો, મુદ્દાની વાત એ છે કે નક્સલવાદીઓને ભારત સરકાર અને ભારતીય લોકશાહી ખપતી નથી. તેમને બંદૂકના જોરે પોતાનું રાજ સ્થાપવું છે. ભારતીય લોકશાહીની લાખ મર્યાદાઓ અને તેમાં આવેલી ભારે વિકૃતિ છતાં, તે સરમુખત્યારશાહી કરતાં સારી છે. બીજી તરફ ‘પીપલ્સ લીબરેશન’ના- એટલે કે લોકોના નામે ચીનમાં લોકોની મૂળભૂત સ્વતંત્રતા પર થતું લોખંડી દમન માઓવાદીઓની કાર્યપદ્ધતિનો જ એક નમૂનો છે.\nનક્સલવાદીઓને સૌથી પહેલાં દેશના વંચિત-શોષિત નાગરિકોથી અલગ પાડીને જોવાની જરૂર છે. કેમ કે, શોષિતોને ‘ભારત સરકારની ગુલામી’થી છોડાવવા ઇચ્છતા નક્સલવાદીઓ અંતે તેમની પર પોતાની હકૂમત સ્થાપવા ઇચ્છે છે. વંચિતો-શોષિતો માટે તો ફરી એક વાર આ માલિકીપલટાની જ વાત છે. ‘વંચિતો-શોષિતોનું સશક્તિકરણ’ એ અમલમાં મૂકવાનો નહીં, પણ રાજસત્તા સુધી પહોંચવાનો જ નારો હોય છે અને માઓવાદ-નક્સલવાદ તેમાંથી બાકાત હશે એમ માનવાનું કારણ નથી.\nનક્સલવાદ સામેની ઝુંબેશમાં સ્થાનિક લોકોનો સક્રિય ટેકો મેળવવા માટે સર્વસમાવેશક વિકાસ અનિવાર્ય છે. પરંતુ નક્સલવાદીઓનું આખરી ઘ્યેય શોષણ અટકાવવાને બદલે પોતાનું રાજ સ્થાપવાનું હોય ત્યાં સુધી, કેવળ સર્વસમાવેશક વિકાસથી નક્સલવાદ આપોઆપ નાબૂદ થઇ જશે એવું પણ માનવાજોગ લાગતું નથી.\nLabels: naxal violence\nPosted by urvish kothari at 3:55 PM 1 comments\nPosted by urvish kothari at 9:53 PM5comments\nવ્યક્તિઓના નામ પરથી વિવિધ વિચારધારાનાં નામ પડે એની નવાઇ નથી. પણ એક ગામના નામ પરથી આખા વાદની ઓળખ ઊભી થાય એવું નક્સલવાદના કિસ્સામાં બન્યું. બંગાળી ઉચ્ચાર પ્રમાણે નક્સલબાડી, ગુજરાતીમાં નક્સલવાડી અને અંગ્રેજી સ્પેલિંગ- Naxalbari-ના ઉચ્ચાર પ્રમાણે નક્સલબારી- આ ગામ પશ્ચિમ બંગાળના દાર્જિલિંગ જિલ્લાનું એ સ્થળ છે, જ્યાં ૧૯૬૭માં નક્સલવાદને જન્મ આપનાર જમીનદારીવિરોધી વિદ્રોહ જાગ્યો. આરંભિક ઘર્ષણ પછી પોલીસે ગોળીબાર કરીને ૧૧ દેખાવકર્તાઓને ઠાર કર્યાં. તેમાં સ્ત્રીઓ અને બે બાળકો પણ હતાં. આ ઘટનાથી શરૂ થયેલા હિંસક લોકઆંદોલનની જ્વાળા ધીમે ધીમે આખા બંગાળમાં ફેલાઇ અને તે સંઘર્ષ નક્સલવાદ તરીકે ઓળખાયો.\nસાદી અને અઘૂરી સમજણ મુજબ, નક્સલવાદ એટલે અન્યાયનો હિંસાથી મુકાબલો કરવાની વિચારધારા અને તેમાં માનનારા ચળવળકાર એટલે નક્સલવાદીઓ. શરૂઆતમાં નક્સલવાડીના ચારુ મઝુમદાર, કનુ સન્યાલ, જંગલ સંથાલ જેવા સામ્યવાદી કાર્યકરો નક્સલવાદના મશાલચી બન્યા. પરંતુ નક્સલવાદ વાસ્તવમાં કોઇ અલગ ‘વાદ’ ન હતો. એ ભારતમાં અને ખાસ કરીને બંગાળમાં ફેલાઇ ચૂકેલી ડાબેરી-સામ્યવાદી વિચારસરણીનું વધારે આક્રમક સ્વરૂપ હતું. ભારતના ડાબેરીઓમાં પણ જૂથ અને ફાંટાનો પાર ન હતો. તેમાં માર્ક્‌સવાદીઓ હતા ને માઓવાદી-લેનિનવાદી પણ. એટલે કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટી ઓફ ઇન્ડિયા -સીપીઆઇ-ની પાછળ કૌંસમાં અવનવાં લટકણિયાં લાગતાં રહ્યાં.\nનક્સલવાદના શરૂઆતનાં વર્ષોમાં મુખ્ય નેતાઓ ચારુ મઝુમદાર અને કનુ સન્યાલ વચ્ચે પાયાના મતભેદ થયા. ટ્રાફિક પોલીસને શોષક સરકારનો પ્રતિનિધિ ગણીને તેની હત્યા કરવાથી ક્રાંતિ ન થાય, આવું કનુ સન્યાલે પછીથી અનેક મુલાકાતોમાં કહ્યું હતું. નક્સલવાદી નેતાઓ પર સરકારની તવાઇ ઉતર્યા પછી ચારુ મઝુમદારનું જેલમાં મૃત્યુ થયું, જ્યારે કનુ સન્યાલ શોષણવિરોધી-ગરીબતરફી આંદોલનની નિષ્ફળતા અને તેનાં બદલાયેલાં સ્વરૂપ જોવા લાંબું જીવ્યા.\nનક્સલવાદના ઇતિહાસની વિગતોમાં ઊંડા ઉતરવાનો અહીં ઇરાદો નથી. છત્તીસગઢમાં થયેલા હિંસક નક્સલવાદી હુમલાના પ્રકાશમાં નક્સલવાદના વર્તમાન સ્વરૂપ, સંભવિત કારણો, ગેરસમજણો અને કેટલાક પાયાના સવાલો વિશે થોડી તપાસ કરવા જેવી છે.\nક્રાંતિ અને ભ્રાંતિ\nસૌથી પહેલી સ્પષ્ટતા એ કે નક્સલવાડીમાંથી ફેલાયેલો નક્સલવાદ અને એવું જ કે થોડું વઘુ હિંસક સ્વરૂપ ધરાવતો માઓવાદ ઘણા સમયથી એકબીજાના પર્યાય તરીકે વપરાય છે. આ લેખમાં તેમનો ઉલ્લેખ નક્સલવાદ તરીકે કરીશું.\nનક્સલવાદીઓનો દાવો હંમેશાં એવો રહ્યો છે કે તેમણે ગરીબ-શોષિત-વંચિત અને સરકારી અત્યાચારનો ભોગ બનેલા લોકોના હક માટે હથિયાર ઉઠાવ્યાં છે. ચોતરફ અન્યાય વ્યાપ્યો હોય અને સરકાર પાસેથી કશી આશા ન હોય, ત્યારે હિંસક આંદોલનનો રસ્તો પણ એક સમયે ઘણો લોકપ્રિય બન્યો. બંગાળના અનેક બૌદ્ધિકો નક્સલવાદના સમર્થક બન્યા. સરકારે પણ હિંસાનો મુકાબલો સવાયી હિંસાથી કર્યો. સિત્તેરના દાયકામાં પશ્ચિમ બંગાળમાં નક્સલવાદીઓ પર થયેલું સરકારી દમન એટલું આત્યંતિક અને ઘાતકી હતું કે નક્સલવાદી હોવાના આરોપસર ઘણા નિર્દોષ નવલોહિયા-આશાસ્પદ લોકોને પોલીસે નક્સલવાદી હોવાના આરોપસર ખતમ કરી નાખ્યા. ‘હઝાર ચુરાશીર માં’ જેવી મહાશ્વેતાદેવી લિખિત કથા અને તેની પરથી ગોવિંદ નિહલાણીએ બનાવેલી ફિલ્મ ‘હઝાર ચૌરાસીકી માં’ (કેદી નં.૧૦૮૪ની માતા) એ ગાળાના બંગાળની વાત કરે છે, પરંતુ અત્યારના નક્સલવાદ ઉર્ફે માઓવાદનો તેની સાથેનો સંબંધ ફક્ત નામ પૂરતો રહ્યો છે.\nએનો અર્થ એમ નથી કે સરકારો સુધરી ગઇ છે. નક્સલવાદના આરંભ અને તેના ફેલાવા માટે સરકારોની ગુનાઇત બેદરકારી અને તેનું દમનચક્ર ઘણી હદે જવાબદાર રહ્યાં છે. આઝાદી મળ્યા પછી દેશવાસીઓના એક મોટા વર્ગ માટે ફક્ત માલિકી બદલાવા પૂરતો જ ફરક પડ્યો. તેમનું શોષણ ન અટક્યું, દળદર ન ફીટ્યાં, આર્થિક-સામાજિક ગુલામી યથાવત્ રહી. છતાં એ વઘુ કારમી લાગી, કારણ કે હવે ‘સ્વ-રાજ’ હતું. દૂરસુદૂરનાં ગામડાંમાં વસતા સેંકડો ગરીબો-આદિવાસીઓ સરકારને મન આ દેશનાં નાગરિકો જ ન હતાં. પાટનગરો-રાજધાનીઓમાં બેઠેલી સરકારોને મન તેમનું અસ્તિત્ત્વ ન હતું. બીજી તરફ, સરકારના સ્થાનિક પ્રતિનિધિ એવા સાહેબલોકને મન આ લોકો માણસ ન હતાં.\nસાહેબોએ સરકારી રાહે જમીનદારી ચલાવી. આરોગ્ય-શિક્ષણ જેવી પ્રાથમિક સુવિધાઓ નહીં અને કુદરતી સંસાધનો પર સરકારનો- જંગલવિભાગનો અધિકાર. આગળ જતાં બાકીના દેશના ‘વિકાસ’ માટે જંગલો કે ખનીજની ખાણો પર રહેતા લોકોને તેમની જગ્યાએ હાંકી કાઢવાના પ્રશ્નો આવ્યા. બંગાળમાં ચાના બગીચામાં કામ કરનારાનું ભારે શોષણ થતું હતું, જે આઝાદી પછી તો ઠીક, નક્સલવાદી આંદોલન પછી પણ ચાલુ રહ્યું. કનુ સન્યાલે ૧૯૯૦-૨૦૦૦ના દાયકામાં પત્રકારો સાથેની મુલાકાતો દરમિયાન શોષણનો સિલસિલો કેવી રીતે ચાલુ રહ્યો હતો, એની વાતો કરી હતી. (રસ ધરાવતા વાચકો વઘુ વિગત માટે ‘આઉટલૂક’ અને ‘ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસ’ની વેબસાઇટ પર નક્સલવાડી વિશેના લેખ જોઇ શકે છે.)\nસાર એટલો કે શોષણ-અન્યાય-સુવિધાના અભાવ સામે નક્સલવાદી-હિંસાની વિચારસરણી બંગાળમાં અને કેટલાંક બીજાં રાજ્યોમાં ફેલાતી રહી. પરંતુ જન્મસ્થળ નક્સલવાડી સહિત ઘણાખરા વિસ્તારોમાં નક્સલવાદી આંદોલનની વાસ્તવિક અસરો બહુ મર્યાદિત રહી. કનુ સન્યાલે કહ્યું હતું તેમ, આંદોલનના પ્રતાપે અમુક જગ્યાએ ગરીબ ખેતમજૂરોને જમીનો મળી, પણ એમાંથી ઘણાખરા ટુકડા એટલા નાના હતા કે તેમાંથી એક પરિવારનું ગુજરાન ચાલી શકે નહીં. એટલે ઘણા લોકો માટે એ ટુકડા વેચીસાટીને ફરીને જમીનદારોના ખેતરમાં કે ચાના બગીચામાં મજૂરી કરવા સિવાય આરો ન રહ્યો. પરંતુ રશિયાની ‘લોકક્રાંતિ’નો ભ્રમ દાયકાઓ સુધી ટક્યો હોય, તો નક્સલવાદી ક્રાંતિની લોકપ્રિયતાથી નવાઇ ન લાગવી જોઇએ. નક્સલવાદથી સલામત અંતરે રહેલા ગુજરાતમાં પણ શોષણવિરોધના રોમોન્ટિક ખ્યાલ તરીકે અમુક અંશે નક્સલવાદ માટેનું આકર્ષણ જોવા મળે છે.\nબે નહીં, ત્રણ ધ્રુવ\nનક્સલવાદની લોકપ્રિયતા અને તેની સફળતાના પ્રચારમાં સૌથી મોટો ફાળો સરકારે આપ્યો. નક્સલવાદની અસરકારકતા વિશે ખાતરી ન હોય એવા લોકોને પણ સરકારી તંત્રની બદમાશી, ઉદાસીનતા અને પોલીસદમનની ક્ષમતા અંગે કોઇ અવઢવ ન હતી. એટલે શોષણના વિરોધની વાત નીકળે ત્યારે તેમને બેમાંથી કોઇ એક જ પક્ષ લેવાનો હતો: સરકારી કે નક્સલવાદી.\nનક્સલવાદ અંગેની ચર્ચા અને સમજણ પણ દ્વિધ્રુવી રહી. માઓવાદીઓને ‘બંદૂકધારી ગાંધીવાદીઓ’ તરીકે ઓળખાવનાર અરુંધતિ રોયથી માંડીને ઘણા બૌદ્ધિક મિત્રો ‘માઓવાદી-નક્સલવાદી એટલે લોકયોદ્ધા’ એવું સાદું સમીકરણ બેસાડતા રહ્યા છે. પરંતુ નક્સલવાદના વર્તમાન સ્વરૂપ પરથી જણાય છે કે ઘણા સમયથી એ પ્રશ્નમાં બે નહીં, ત્રણ પક્ષ ઘ્યાનમાં લેવા પડેઃ સરકાર, નક્સલવાદીઓ અને સ્થાનિક લોકો.\nહા, સ્થાનિક લોકોને નક્સલવાદીઓ સાથે એકરૂપ માની લેવાનું યોગ્ય નથી. તેમનો બે બાજુથી મરો છે. સરકાર તો એમની કદી હતી જ નહીં અને એક સમયે સામાન્ય લોકો માટે હથિયાર ઉપાડવાનો દાવો કરનારા નક્સલવાદી-માઓવાદીઓને હવે પોતાની સરમુખત્યારીથી ઓછું કંઇ ખપતું નથી. સરકાર કોઇને પણ- અરે, કેટલીક વાર તો માઓવાદીઓનો રંગ ગણાતા લીલા રંગનું શર્ટ પહેરનારને- માઓવાદી ગણીને મારી શકે છે, તો માઓવાદીઓ પણ ગામના કોઇ પણ માણસને સરકારી બાતમીદાર હોવાની શંકાના આધારે ઘાતકી રીતે ખતમ કરી શકે છે.\nસરકાર જ્યાં પહોંચી ન હતી- અને હવે માઓવાદીઓને કારણે જ્યાં પહોંચી શકતી નથી, એવા પ્રદેશોમાં લોકો પાસે માઓવાદીઓની આણ સ્વીકાર્યા વિના- તેમને મદદ કર્યા વિના બીજો કોઇ વિકલ્પ નથી. બીજી તરફ, માઓવાદીઓ સિદ્ધાંતના કટકા અને ગરીબોના હિતચિંતક છે એવા ભ્રમમાં રહેવાની પણ હવે જરૂર નથી. તેમના તાબામાં રહેલા પ્રદેશોમાં રહેતા સામાન્ય લોકોનું તેમણે કેટલું ભલું કરી નાખ્યું, એ તપાસનો વિષય છે. તેમની પાસે આવતાં આઘુનિક શસ્ત્રો અને તેમના સંખ્યાબળને ટકાવી રાખવા માટે અઢળક નાણાં જોઇએ. એ નાણાં માટે માઓવાદીઓ બેન્કો લૂંટવા જતા નથી. તેમની આવકનો એક મુખ્ય આધાર ખંડણી છે. નક્સલવાદનો પ્રભાવ હોય ત્યાં પણ ઔદ્યોગિક પ્રોજેક્ટ સ્થાપી શકાય. શરત એટલી કે એ માટે નક્સલવાદીઓને ખંડણી ચૂકવવી પડે અને વખતોવખત તેમની માગણીઓને કબૂલ રાખવી પડે.\nઉદ્યોગો પાસેથી ખંડણી લઇને તેમને કામ કરવા દેનારી વિચારધારામાં સ્થાનિક લોકોના હિતનો કેટલો વિચાર કરાતો હશે, એ કલ્પનાનો વિષય છે. પરંતુ અમીરોને લૂંટીને ગરીબોને વહેંચનારા રોબિનહુડ મોડેલ પ્રત્યે સરેરાશ લોકોને પ્રબળ આકર્ષણ હોય છે. તેના લીધે અનેક ગુંડા રાજકારણીઓ પોતપોતાના વિસ્તારના ‘ભાઇ’ બનીને સુખેથી ગુંડાગીરી ચલાવી શકે છે અને ત્રાસવાદ ફેલાવતા ઘણા માઓવાદી-નક્સલવાદીઓને સિદ્ધાંતનિષ્ઠ-શોષણવિરોધી લડવૈયા તરીકેનો આદર મળી રહે છે.\nખોટા પક્ષનો વિરોધ કરનારા હંમેશાં સાચા હોય એવું બનતું નથી. પોતપોતાનાં સ્થાપિત હિત માટે બે ખોટા વચ્ચે પણ લડાઇ થઇ શકે છે. તેમાં એકની સાથે નથી, તેણે બીજાની સાથે જ હોવું જોઇએ, એવાં સહેલાં સમીકરણ બેસાડવાનું યોગ્ય નથી.\n(સાલ્વા જુડુમનો સરકારી ત્રાસવાદ અને નક્સલવાદીઓને આખરે જોઇએ છે શું, એ વિશેની કેટલીક પાયાની વાત આવતા સપ્તાહે)\nPosted by urvish kothari at 4:43 PM0comments\n‘રેનબેક્સી’ની રહસ્યકથા : મેચ-ફિક્સિંગ કરતાં અનેક ગણું મોટું અને જાહેર હિત માટે અત્યંત મહત્ત્વનું આંતરરાષ્ટ્રિય કૌભાંડ\nપહેલી નજરે ‘બિઝનેસ થ્રીલર’ લાગે એવી ‘રેનબેક્સી લેબોરેટરીઝ’/ Ranbaxy Laboratoriesના ગોટાળાની સિલસિલાબંધ કથા કેવળ ‘કોર્પોરેટ કપટ’નો મામલો નથી. આ કંપનીની દવાઓ લેનાર ભારત અને અમેરિકા સહિત ઘણા દેશોના લોકોના આરોગ્ય સાથે તેને સીધો સંબંધ છે. છતાં, ભારત તો ઠીક, અમેરિકા જેવા કડક કાયદાપાલક દેશમાં આ મામલે રખાયેલી ઢીલાશ આશ્ચર્ય- આઘાત પમાડે એવી છે.\nદવાઓના ધંધામાં વૈશ્વિક સ્તરે ભારતનો ઝંડો ફરકાવવામાં ‘રેનબેક્સી’/ Ranbaxyનો મોટો હિસ્સો છે. આ ભારતીય કંપનીએ તૈયાર કરેલી દવાઓ અમેરિકા-યુરોપ સહિત વિશ્વભરના દોઢસો દેશોમાં વેચાય છે. ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગની આંતરરાષ્ટ્રિય ચડતીમાં ‘રેનબેક્સી લેબોરેટરીઝ’ની સફળતા નમૂનારૂપ ગણાય છે.\nરણજિતસિંઘ અને ગુરુબક્ષસિંઘ નામના બે પિતરાઇઓએ છેક ૧૯૩૭માં દવાઓના વેચાણ માટે અમૃતસરમાં એક કંપની શરૂ કરી હતી. રણજિતસિંઘના સ્પેલિંગમાંથી ‘રેન’ અને ગુરબક્ષસિંઘના સ્પેલિંગમાંથી ‘બક્ષ’નું સંયોજન કરીને કંપનીનું નામ પાડવામાં આવ્યું : રેનબેક્સી. ત્યાર પછીના સાડા સાત દાયકામાં ‘રેનબેક્સી’એ ઘણા ચઢાવઉતાર જોયા. તેની માલિકી બદલાઇ. દવા બનાવતી વિશ્વની ટોચની કંપનીઓની પંગતમાં તેનો પાટલો પડ્યો. વર્ષ ૨૦૦૮માં જાપાની કંપની ‘દાઇચી સાન્ક્યો’એ ભારતીય માલિક બંઘુઓ મલવિન્દરસિંઘ અને શિવિન્દરસિંઘ પાસેથી ‘રેનબેક્સી’નો મોટો હિસ્સો ૪.૨ અબજ ડોલરની અધધ કિંમતે ખરીદી લીધો. તેની પરથી ‘રેનબેક્સી’ની સફળતાનો અને તેના કામકાજના વ્યાપનો અંદાજ આવશે. ‘રેનબેક્સી’ની બધી સિદ્ધિઓ અને ગૌરવગાથાઓ માટે વર્તમાનકાળને બદલે ભૂતકાળમાં વાત કરવી પડે, એવી નિર્ણાયક ઘડી આખરે ગયા મહિને આવી.\nભારતનાં પ્રસાર માઘ્યમો આઇપીએલ અને તેના ફિક્સિંગની રસઝરતી ચર્ચામાં ડૂબેલાં હતાં, ત્યારે વર્ષોથી ‘રેનબેક્સી’માં ચાલતી ગેરરીતિઓનો ઘડો છલકાયો. પાઘડીનો વળ છેડે આવ્યો. મે ૧૩, ૨૦૧૩ના રોજ અમેરિકાના અદાલતમાં ‘રેનબેક્સી’એ પોતાના સંખ્યાબંધ ગોરખધંધાનો એકરાર કર્યો અને દીવાની- ફોજદારી આરોપોના વળતર પેટે ૫૦ કરોડ ડોલરનો તગડો દંડ ભરવાનું કબૂલ્યું. લોકોના આરોગ્ય સાથે ગંભીર અને ગુનાઇત ચેડાં બદલ એક પણ વ્યક્તિને જોકે કસૂરવાર ઠરાવવામાં આવી નહીં. એ રીતે ‘રેનબેક્સી’ માટે શૂળીનો ઘા સાવ સોયથી નહીં તો પણ થોડા ફટકાથી સરી ગયો ગણાય. મોટું નુકસાન એ થયું કે ‘રેનબેક્સી’નો - અને દવાઓના ક્ષેત્રે ભારતના ગૌરવનો - ટોચે ફરકતો ઘ્વજ આ ચુકાદા પછી અરધી કાઠીએ આવી ગયો. ત્યાર પછીના દસેક દિવસમાં બીજી ભારતીય ફાર્મા કંપની ‘વોકાર્ટ’ને અમેરિકાની ફુડ એન્ડ ડ્રગ વિભાગની નવેસરની કડકાઇનો પરિચય મળ્યો. ‘વોકાર્ટ’ના ઔરંગાબાદ નજીક આવેલા પ્લાન્ટમાં ઉત્પાદનનાં ધોરણો જળવાતાં નથી, એવું જાહેર કરીને ફુડ એન્ડ ડ્રગ વિભાગે ત્યાં બનેલી દવાઓ અમેરિકામાં વેચવા પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો.\n‘રેનબેક્સી’ની મૂળ વાત પર પાછા આવીએ તો, સવાલ માત્ર તેની પ્રતિષ્ઠા પાણીમાં ગયાનો કે મૂડીબજારમાં થાય એવા આર્થિક ગોટાળાનો નથી. ‘રેનબેક્સી’ વિવિધ પ્રકારની દવાઓ બનાવે છે, જે આબાલવૃદ્ધ, દેશીવિદેશી, પહેલા વિશ્વના અને ત્રીજા વિશ્વના એમ તમામ પ્રકારના લોકો વાપરે છે. ભારે દબાણ અને અકાટ્ય પુરાવા પછી કંપનીને કબૂલવું વડ્યું કે તેની દવાઓમાં ગુણવત્તાનાં ધારાધોરણો પળાયાં નથી અને તેમના વિશે કરાયેલા દાવા જૂઠા છે. આ શરમજનક એકરાર કોઇ એકાદ દવા પૂરતો પણ નથી. બહાર આવેલી વિગતો પ્રમાણે દવાની ગુણવત્તા અંગેના નિયમ ચાતરવા અને પોતાની હલકી ગુણવત્તાની દવાઓ ધુસાડીને અઢળક કમાણી કરવી, એ ‘રેનબેક્સી’ માટે નિયમ બની ગયો હતો.\nઆ જાતની ગેરરીતિ કોઇ એકલદોકલ વ્યક્તિથી ન થઇ શકે. માલિકોથી માંડીને કંપનીના ઉચ્ચ હોદ્દેદારોની સંડોવણી તેમાં હોવી જોઇએ. (આ જાતના ભયંકર કૌભાંડમાં નૈતિક જવાબદારી તો બહુ દૂરની વાત છે. પહેલાં સીધી જવાબદારીઓના સ્વીકાર થાય એ જરૂરી છે.) ઉપલબ્ધ વિગતો પ્રમાણે, કંપનીના બોર્ડના સભ્યો અને માલિકો દવાઓના પરીક્ષણ અને ઉત્પાદનમાં ચાલતી ગેરરીતિથી પૂરેપૂરા વાકેફ હતા. તેમ છતાં, તેમણે જેમ ચાલે છે તેમ ચાલવા દેવાની અને સો જૂઠાણાં ઢાંકવા બીજાં સો જૂઠાણાં આચરવાની (અ)નીતિ અપનાવી. જેમને આ બઘું કઠતું હતું, એવા કેટલાક લોકોએ પોતાની રીતે સ્થિતિ સુધારવાનો નિષ્ફળ પ્રયાસ કર્યા પછી કંપની છોડી દીધી. દિનેશ ઠાકુર જેવા, આગળ જતાં ‘વ્હીસલ બ્લોઅર’ બનેલા અધિકારીને બેઆબરૂ કરીને રવાના કરાયા.\nકંપનીના રીસર્ચ ઇન્ફર્મેશન એન્ડ પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ ડાયરેક્ટર દિનેશ ઠાકુરે તેમના ઉપરી રાજિન્દરકુમારની શંકા અનેે સૂચના પછી ગોટાળાની ઝીણવટભરી વિગતો મેળવી હતી. રાજિન્દરકુમારે કંપનીના જવાબદાર સત્તાધીશો અને બોર્ડના સભ્યો સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી. પરંતુ તેમના વલણમાં કશો ફરક પડ્યો નહીં. એટલે રાજિન્દરકુમારે ‘રેનબેક્સી’ છોડી દીધી. તેના થોડા સમયમાં (૨૦૦૫માં) દિનેશ ઠાકુરને કંપનીના કમ્પ્યુટરમાં પોર્નોગ્રાફીક વેબસાઇટો જોવાના બેહુદા આરોપસર છૂટા કરવામાં આવ્યા. ત્યાર પછી જે બન્યું તે ‘રેનબેક્સી’ની ગેરરીતિઓ જેટલું જ કે તેનાથી પણ વધારે આઘાતજનક હતું.\nઅમેરિકાની અસરકારક અને ઝડપી ગણાતી ન્યાય વ્યવસ્થામાં આઠ-આઠ વર્ષ સુધી ‘રેનબેક્સી’ના ગોરખધંધા સામેની તપાસો અટવાતી રહી. દરમિયાન સંદેહાસ્પદ ગુણવત્તાનો આરોપ ધરાવતી ‘રેનબેક્સી’ને અમેરિકાના બજારમાં નવી નવી દવાઓ વેચવાની મંજૂરી પણ મળતી રહી અને દિનેશ ઠાકુર લોકોના આરોગ્ય સાથે થતો આ ખિલવાડ લાચારીપૂર્વક જોતા રહ્યા. ‘રેનબેક્સી’ છોડ્યા પછી તેમને પોતાની અને પરિવારની સલામતીની એટલી ચિંતા હતી કે તેમને અંગરક્ષકો રાખવાનું જરૂરી લાગ્યું હતું. તેમની ચિંતા પાયેદાર હતી. કારણ કે ‘રેનબેક્સી’ના ગોરખધંધા વિશે તેમણે ભેગી કરેલી માહિતી બારૂદના આખા ભંડાર જેટલી સ્ફોટક હતી. તેના ધડાકાના કાન ફાડી નાખે એવા પડઘા વિશ્વભરમાં પડે એમ હતા.\nદિનેશ ઠાકુર ‘રેનબેક્સી’માં હતા ત્યારે તેમના પુત્રની બીમારી વખતે તેમણે પોતાની કંપનીની એક દવા આપી હતી. તેનાથી બીમારીમાં ફાયદો થવાને બદલે દીકરાને બરાબર તાવ ચડ્યો હતો. ત્રણ દિવસ રાહ જોયા પછી તેમણે બીજી કંપનીની દવા આપી. એ કારણથી કે પછી ગમે તે કારણથી, પણ ત્યાર પછી તેમનો પુત્ર સાજો થયો. દિનેશ ઠાકુરને જે સત્ય વહેલું સમજાયું, તે ‘રેનબેક્સી’ના બીજા ઉચ્ચ અધિકારીઓને પણ સમજાયું હતું. એટલે અહેવાલો પ્રમાણે, કંપનીના માણસોએ પોતાની કંપનીની દવાઓ વાપરવાનું બંધ કરી દીઘું હતું. એ રીતે પોતાના પરિવારની સલામતી તેમણે જાળવી લીધી. પણ અમેરિકા સહિતના બીજા ઘણા દેશોમાં ‘રેનબેક્સી’ની દવાઓ બેરોકટોક વેચાતી હતી.\nઆફ્રિકાના દેશોમાં મોકલાયેલી અને કંપનીના નેક ઇરાદાની જાહેરાત જેવી એચઆઇવીને લગતી દવાઓમાં પણ શંકાસ્પદ ગુણવત્તા ધરાવતા પદાર્થો વપરાયા હતા. કંપનીની કરામત તો ખરી જ, પણ અમેરિકાના ફુડ એન્ડ ડ્રગ વિભાગની ગાફેલિયત કઇ હદની હશે કે અનેક વિવાદો અને કંપની વિરુદ્ધ માહિતી મળ્યા પછી પણ તેની એક દવા (જેનરિક લિપ્ટર)ને છેક નવેમ્બર ૨૦૧૧માં અમેરિકાના બજાર માટે મંજૂર કરવામાં આવી. ફુડ એન્ડ ડ્રગ વિભાગે કહ્યું કે ‘રેનબેક્સી’ સામેનો વાંધો તેના ચોક્કસ પ્લાન્ટ્‌સ સાથે સંબંધિત છે અને આ દવા જ્યાં બને છે એ પ્લાન્ટમાં એવું કશું જણાયું નથી. મૂળ અરજીમાં ફેરબદલ કરીને કંપનીએ તેના અમેરિકાના એક પ્લાન્ટમાં આ દવા બનાવવાનું શરૂ કર્યું. એ પ્લાન્ટ ફુડ એન્ડ ડ્રગ વિભાગની કંપની સામેની તપાસમાં આંખે ચડ્યો ન હતો. ત્યાં બનેલી દવાઓમાં ચોક્સાઇનું જે ધોરણ હોય તે, પણ ડિસેમ્બર, ૨૦૧૨માં ‘રેનબેક્સી’ની ‘લિપ્ટર’માં કાચના ઝીણા કણો મળી આવ્યા. પરિણામે લાખો ગોળીઓ બજારમાંથી પાછી ખેંચી લેવી પડી.\nદવામાં કાચના કણ મળી આવે છતાં કંપનીને કશું મોટું નુકસાન ન થાય- આવું તો ભારતમાં જ બનતું હોવાનું આપણે માની લઇએ, પણ ‘રેનબેક્સી’ના કિસ્સામાં ‘ફક્ત ભારતમાં જ બની શકે એવા’ ગોટાળા અનેક વાર અમેરિકામાં બન્યા હતા. છતાં કંપની એકાદ દાયકા કરતાં પણ વધારે સમય સુધી નિરાંતજીવે અમેરિકા સહિત વિશ્વભરમાં દવાઓ વેચતી રહી.\n(આવતા સપ્તાહેઃ કંપનીના ગોટાળાની અંદરની વિગતો અને એ કેવી રીતે બહાર આવી તેની કથા.)\nનોંધઃ આખી લેખમાળાનો મુખ્ય આધાર સીએનએનની વેબસાઇટ પર મુકાયેલો ‘ફોર્ચ્યુન’ સામયિકનો એક લેખ છે. કેથરીન ઇબનના આશરે ૯૮૦૦ શબ્દોના એ લેખનું મથાળું છેઃ ડર્ટી મેડિસીન/ Dirty Medicine\nPosted by urvish kothari at 10:27 AM 10 comments\nLabels: medicine, us


#Vadodara : PRESS ના નામે પૈસા પડાવવાનું કૌભાંડ – સ્પામાં ઘુસી રૂ.2લાખ ની માંગ, પૈસા નહિ તો વિડીયો બનાવી બદનામ કરવાની ધમકી - Watch Gujarat News : LIVE LATEST TODAY Online\n#Vadodara : PRESS ના નામે પૈસા પડાવવાનું કૌભાંડ – સ્પામાં ઘુસી રૂ.2લાખ ની માંગ, પૈસા નહિ તો વિડીયો બનાવી બદનામ કરવાની ધમકી\nસ્પામાં ચાલતા ગેરકાયદેસર ધંધા અગાઉ અનેક વખત સામે આવ્યા છે.\nલોટસ સ્પામાં ઘુસીને અજાણ્યા શખ્સોએ પૈસા માંગી અંદરથી દરવાજો બંધ કર્યો\nસ્પાની સંચાલિકાએ રૂ.2લાખ આપવાની ના પાડતા કર્મીઓ પાસે ધમકી આપી વિડીયો બનાવ્યો\nસ્પામાં આવેલા શખ્સને બદનામ કરાવવાની ધમકી આપી ડરાવ્યો\nબીજા દિવસે પણ શખ્સો દ્વારા સ્પાની મેનેજરને ફોન કરી ધમકી આપ્યા બાદ મામલો પોલીસ સ્ટેશન પહોંચ્યો\nWatchGujarat. શહેરના વાઘોડિયા વિસ્તારમાં ચાલતા સ્પામાં અચાનક ઘુસી જઇ PRESS માંથી આવીએ છીએ તેમ કહીને અજાણ્યા શખ્સોએ ધાક જમાવી હતી. ત્યાર બાદ સ્પામાં કામ કરતી મહિલા પાસે માલિકને ફોન કરાવીને રૂ.2લાખની માંગણી કરવામાં આવી હતી. જો પૈસાની માંગણી પુરી કરવામાં નહિ આવે તો વિડીયો બનાવીને બદનામ કરવાની ધમકી પણ સ્પામાં કામ કરતા કર્મીઓને આપવામાં આવી હતી. જો કે, સ્પા માલિકે પૈસા આપવાની ના પાડતા કર્મીના પાકીટમાં પડેલા પૈસા લઇને અજાણ્યા શખ્સો ફરાર થઇ ગયા હતા. હાલ સમગ્ર મામલો પોલીસ સ્ટેશન પહોંચ્યો છે.\nસમા પોલીસ સ્ટેશનમાં મહિલાએ આપેલી ફરિયાદ અનુસાર, માણેજા વિસ્તારમાં રહેતા રીતુબેન સમા સાવલી રોડ પર આવેલા લોટસ ઓરા –2ના બીજા માળે આવેલા ફિલીંગ્સ સ્પામાં છેલ્લા દોઢ વર્ષથી નોકરી કરે છે. તેમના મસાજ સેન્ટરમાં અન્ય મહિલાઓ મસાજ કરવાનું કામ કરે છે.\n12 માર્ચના રોજ બપોરે વારા ફરથી ચાર માણસો સ્પાની ઓફિસમાં ઘુસી આવ્યા હતા. તેઓની ઓળખ પુછતા એક શખ્સે જવાબ આપ્યો હતો કે, અમે પ્રેસ વાળા છીએ. તેમ કહીને તેમનું આડી કાર્ડ દુરથી બતાવ્યું હતું. તમારા સ્પામાં ચેકીંગ કરવા આવ્યા છીએ અહિં ખરાબ કામ ચાલે છે. તેમ જણાવીને સ્પાના કર્મીઓ સાથે માથાકુટ કરવાનું શરૂ કરી દીધું હતું. ત્યાર બાદ અજાણ્યા શખ્સોએ સ્પાને અંદરથી બંધ કરી દીધું હતું.\nપછી સ્પા કર્મીના મોબાઇલ પરથી તેના સંચાલકને ફોન કરી સ્પીકર પર વાત કરવામાં આવી હતી. જેમાં અજાણ્યા શખ્સે ફોન પર વાત કરતા કહ્યું કે, અહિંયા આ છોકરીઓ ખોટા કામ કરે છે. અને અમે બધું પ્રેસમાં છાપી દઇશું. જો આ ન કરવું હોય તો, અમને રૂ.2લાખ આપો. સંચાલિકાએ વળતો સવાલ પુછ્યો કે, તમે કોણ છો. અને શેના રૂપિયા માંગો છો ? શખ્સે જવાબ આપ્યો કે તમે રૂ.2લાખ આપશો તો તમારા સ્પાની ફ્રીમાં એડ આવશે. અને જો તમે રૂપિયા નહિ આપો તો તમારા સ્પાની વિરૂદ્ધમાં વિડીયો બનાવીશુ. તમે સ્પાની આડમાં ખોટા કામ કરાવો છો. આવો વિડીયો બનાવવા દેશે તો જ અમે તમારી સ્પાની છોકરીઓના જવા દઇશું. જો કે ત્યાર બાદ સંચાલિકાએ પૈસા આપવાની ના પાડી દીધી હતી. અને સ્પામાં કામ કરતી મહિલાઓએ પણ વિડીયો બનાવવામાં ના પાડી હતી.\nજો કે, ત્યાર બાદ અજાણ્યા શખ્સોએ સ્પામાં આવેલા ગ્રાહકને બદમાન કરવાની ધમકી આપી પૈસા માંગ્યા હતા. અને ત્યાર બાદ પણ ધમકી આપવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું. આખરે ધાક ધમકીથી સ્પાના માલિક વિરૂદ્ધ કર્મીઓએ વિડીયો બનાવ્યો હતો. અને ત્યાર બાદ કર્મીઓના પર્સમાં પડેલા રૂ. 17 હજાર બળજબરી પુર્વક લઇ સાંજે સાડા સાત વાગ્યે મસાજ પાર્લર ખોલીને જતા રહ્યા હતા.\nત્યાર બાદ બીજા દિવસે સ્પા બંધ દેખાતા અજાણ્યા નંબર પરથી શખ્સનો ફોન આવ્યો હતો. અને ફોન પર જણાવ્યું કે, દુકાન ખોલો નહિ તો તમારા ઘરે પોલીસ મોકલીશું. તેમ કહી ફોન મુકી દીધો હતો. આખરે મહિલાએ અજાણ્યા શખ્સ વિરૂદ્ધ સમા પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાવી છે. સમા પોલીસે ફરિયાદના આધારે વધુ તપાસ હાથ ધરી છે.\nસમગ્ર મામલે સમા પોલીસ સ્ટેશનના PSI ડી. બી. રાઠોડે watchgujarat.com સાથે વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે, ગઇ કાલે ફરિયાદ નોંધવામાં આવી હતી. અને હાલ સંબંધિત કાર્યવાહી ચાલી રહી છે.


'ઊંધા જીન્સ'ની અજબ ગજબ ફેશન\nન્યૂયોર્કની કંપનીએ બનાવી ડિઝાઇન : કિંમત જાણી ઉડી જશે હોશ\nસીડની તા. ૧૯ : તાજેતરમાં જ ઓસ્ટ્રેલિયાની એક લોન્જરી ફેશન બ્રાન્ડે ઉંધી બિકીનીનો ટ્રેન્ડ શરૂ કર્યો હતો. આ પછી ફોર્મલ શર્ટને લઈને પણ અનોખો ટ્રેન્ડ જોવા મળ્યો હતો. હવે એક નવો ટ્રેન્ડ સોશિયલ મીડિયા પર વાઈરલ થઈ રહ્યો છે. જેમાં એક બ્રાન્ડે જીન્સને ઉંધી રીતે ડિઝાઈન કર્યું છે.\nઆ જીન્સમાં ખિસ્સા નીચેની તરફ આપવામાં આવેલા છે એટલે કે ખિસ્સા એડી પાસે આપવામાં આવ્યાં છે. સોશિયલ મીડિયામાં આ જીન્સની ડિઝાઈન છવાયેલી છે. આ જોવામાં ખૂબ જ વિચિત્ર લાગે છે.\nએક વેબસાઈટના જણાવ્યાનુસાર ન્યૂયોર્કમાં સીઆઈઆઈ ડેનિમ નામની એક બ્રાન્ડે આ જીન્સ તૈયાર કર્યું છે. આ હાઈ રાઈઝ જીન્સની ડિઝાઈન ઉલટી રાખવામાં આવી છે. જેમાં બેલ્ટ અને ખિસ્સા કમરની બદલે એડી તરફ રાખવામાં આવ્યું છે.\nએક રિપોર્ટ અનુસાર આ વિચિત્ર ડિઝાઈન અમેરિકન હોરર વેબ ટીવી સીરિઝ 'સ્ટ્રેન્જર થિંગ્સ'થી લેવામાં આવી છે. જેને કેટલાક લોકો ઈન્વર્ટેડ અને અપસાઈડ ડાઉન ડેનિમ જીન્સ પણ કહે છે. કંપનીએ આ જીન્સને વિલ નામ આપ્યું છે.\nભલે તમને આ ફેશન અનોખી અને વિચિત્ર લાગતી હોય પરંતુ તેની કિંમત સાંભળી તમે દંગ રહી જશો. આ કેટેગરીમાં ફૂલ જીન્સ સાથે શોર્ટ ટોપનો પણ સમાવેશ થાય છે. ફુલ ડેનિમ જીન્સની કિંમત ૪૯૫ ડોલર એટલે કે ૩૩,૯૦૫ રુપિયા છે. જયારે અપસાઈડ ડાઉન શોર્ટ્સની કિંમત ૩૮૫ ડોલર એટલે કે આશરે ૨૬,૩૭૦ રૂપિયા જેટલી છે.(૨૧.૯)\nરાજકોટ સહિત સૌરાષ્ટ્રભરમાં આજે અષાઢી બીજથી મેઘરાજા મહેરબાન : ભાવનગર જિલ્લાના વલભીપુરમાં બે કલાકમાં અઢી - ભાવનગર - જેતપુરમાં દોઢ - તાલાલા અને ધોરાજીમાં એક ઇંચ : અન્યત્ર ઝાપટા થી માંડીને પોણો ઇંચ : રાજકોટમાં કાળા ડિબાંગ વાદળા સાથે વરસતો વરસાદ access_time 4:54 pm IST\nરાજકોટ નજીકના માખાવડ , તરવડા , રાવકી સહિતના વિસ્તારોમાં 20 મિનિટથી ગાજવીજ સાથે એકધારો વરસતો વરસાદ : ગોંડલ ,રીબડા ,લોધીકા , ખીરસરા , મેટોડા પંથકમાં ગોરંભાયેલ વાતાવરણ સાથે ધીમીધારે access_time 4:53 pm IST\nજિલ્લા પંચાયતમાં ઓચિંતી તપાસ કરતા ડી.ડી.ઓ. access_time 4:23 pm IST\nજિલ્લા પંચાયતના તલાટીઓ, સરપંચો અને સભ્‍યોનું ૮મીએ સંમેલનઃ મંત્રી બ્રિજેશ મેરજાની હાજરી access_time 4:23 pm IST\nટીમ ઈન્‍ડિયા દાવમાં : ચેતેશ્વર ઓપનીંગમાં access_time 4:22 pm IST\nજુની કલેકટર કચેરી પાસેથી દારૂનો જથ્‍થો ભરેલી ગાડી પ્ર.નગર પોલીસે પકડી access_time 4:21 pm IST\n‘આપ' દ્વારા વિધાનસભાની ચૂંટણી પહેલા નવા હોદ્દેદારોની બીજી યાદી જાહેર access_time 4:20 pm IST


‘હેંગઓવરના લીધે હું ગવળીની જેમ ઘરે ચીસો પાડતો’ - NavGujarat Samay\n‘હેંગઓવરના લીધે હું ગવળીની જેમ ઘરે ચીસો પાડતો’\n10 Aug 2017, 1513 hrs IST\nઅર્જુન રામપાલે મોડેલિંગની દુનિયામાંથી એક્ટિંગના ફીલ્ડમાં એન્ટ્રી કરી હતી ત્યારે તેને ‘વૂડન એક્ટર’ કહેવામાં આવતો હતો. જોકે, તે એક એક્ટર તરીકે મેચ્યોર થયો છે. હવે તે અપકમિંગ ફિલ્મ ‘ડેડી’માં મુંબઈના ગેંગસ્ટર અરુણ ગવળીના રોલમાં જોવા મળશે. અહીં આ એક્ટર તેની આ ફિલ્મ વિશે વાત કરે છે.\nઅરુણ ગવળીના કૅરૅક્ટરની તૈયારી વિશે અર્જુન કહે છે કે, ‘મારા માટે અરુણ ગવળીના કૅરૅક્ટરને આત્મસાત કરતા પહેલાં એના લુક ટેસ્ટમાં પર્ફેક્ટ રહેવાની જરૂર હતી. હું કોઈ પણ સ્થિતિમાં આ ફિલ્મ તૈયાર કરવા માગતો હતો અને મેં નક્કી કર્યું હતું કે, જો હું લુક ટેસ્ટમાં પાસ નહિ થાવ તો એક્ટિંગ નહિ કરું, પણ આ ફિલ્મને પ્રોડ્યૂસ તો કરીશ જ. આ કૅરૅક્ટરની એક વાતથી હું ખૂબ પ્રભાવિત થયો હતો. દુનિયાભરમાં ગેંગસ્ટર્સને લોકો ડોન, ભાઈ, ઉસ્તાદ જેવાં નામથી બોલાવે છે, પરંતુ ગવળીને લોકો ‘ડેડી’ કહીને બોલાવે છે.\nએક એક્ટર તરીકે અનેક વર્ષોથી કોઈ ગેંગસ્ટરનો રોલ પ્લે કરવાની મને ઇચ્છા હતી. કેમ કે, હું એ દુનિયાને નજીકથી જાણવા માગતો હતો. જે સમયે અન્ડરવર્લ્ડ પર સંકજો કસાતો હતો ત્યારે બધા ઇન્ડિયા છોડીને ભાગી ગયા હતા, પરંતુ ગવળી ટકી રહ્યો. હું એ પણ જાણવા માગતો હતો કે, જેલ ગયા બાદ ડેડી કેટલો બદલાયો છે. અમે આ ફિલ્મ અરુણ ગવળીના બદલે તેની સાથે જોડાયેલા લોકોના દૃષ્ટિકોણથી બનાવી છે. અમે તેના પરિવાર, પોલીસ અને હરીફ ગેંગ્સના લોકો સાથે પણ વાત કરી હતી.’\nમંજૂરી મેળવવામાં અઢી વર્ષ લાગ્યાં\nઅર્જુન અનુસાર અરુણ ગવળીની બાયોપિક માટે તેને અને તેના પરિવારને મનાવવા સહેલું નહોતું. તે કહે છે કે, ‘અરુણ જ્યારે પેરોલ પર જેલમાંથી બહાર આવ્યો હતો ત્યારે અમે તેને મળવા ગયા હતા. અર્જુન રામપાલ કોણ છે એની તેને નહોતી ખબર. તે એ દિવસોમાં ફિલ્મ્સ નહોતો જોતો. ફિલ્મ બનાવવા માટે તેની મંજૂરી મેળવવામાં અમને અઢી વર્ષ લાગ્યા હતા. ચોક્કસ જ તમે કોઈ જાણીતી વ્યક્તિ કે સ્પોર્ટ્સપર્સન્સ પર ફિલ્મ્સ બનાવવા માગો તો તમારા માટે સરળતા રહે છે. કેમ કે, એમાં તમારે એ વ્યક્તિના જીવનમાં આવેલા ઉતારચઢાવને રજૂ કરવાવના હોય છે, પરંતુ જ્યારે તમે કોઈ ક્રિમિનલ પર ફિલ્મ બનાવવા માગતા હોય ત્યારે તેને એ વિશ્વાસ અપાવવો મુશ્કેલ હોય છે કે તેની સમગ્ર ડાર્ક હિસ્ટ્રી બતાવવાના બદલે તેના માનવીય પાસાંને પણ બતાવવામાં આવશે. તેઓ વધારે બોલતા નથી, પરંતુ જેટલી પણ વાત કરે એમાં કંઇક અર્થ હોય છે.’\nગવળીની જેમ ગુસ્સે થતો હતો\nઆ ફિલ્મ કરવાના કારણ વિશે અર્જુન કહે છે કે, ‘મને અવારનવાર પૂછવામાં આવે છે કે, એક એક્ટર તરીકેની મારી ઇમેજને બદલવા માટે મેં આ ફિલ્મ કરી છે કે નહીં? તો હું કહેવા માગું છું કે, મારી પોતાની પરીક્ષા લેવા માટે મેં આ ફિલ્મ કરી છે. મારા કરિઅરની આ સૌથી મુશ્કેલ ફિલ્મ સાબિત થઈ છે. અનેક વખત તમે તમારા કૅરૅક્ટરને એટલા આત્મસાત કરવા લાગો છો કે, એનું હેંગઓવર રહે છે. મારા પર પણ એનો એટલો પ્રભાવ રહ્યો હતો કે, મને લાગ્યું કે, હું ઘરે પણ ગવળીની જેમ જ વાત કરી રહ્યો છું. મેં જોયું કે, હું ઘરે પણ ગવળીની જેમ જ ચીલ્લાતો હતો. એ પછી મારે મારી જાતને કન્ટ્રોલ કરવી પડી હતી.\nસેન્સરશિપમાં ચેન્જની જરૂર\nઆજકાલ ફિલ્મ્સની સેન્સરશિપની ખૂબ ચર્ચા થઈ રહી છે. અર્જુનને આશા છે કે, તેની ફિલ્મને સેન્સર બોર્ડ તરફથી મુશ્કેલીનો સામનો નહિ કરવો પડે. તેણે કહ્યું હતું કે, ‘અમે એક ગેંગસ્ટરની બાયોપિક બનાવી છે અને આ ફિલ્મ દ્વારા કોઈનું અપમાન કરવાની કોશિશ કરી નથી. જ્યાં સુધી સેન્સરશિપની વાત છે તો મને લાગે છે કે, આપણી સિસ્ટમમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર છે. એડલ્ટ કન્ટેન્ટ માટે ફક્ત એક જ કેટેગરી છે. અનેક વખત આપણને એ ખબર નથી હોતી કે, એડલ્ટ કન્ટેન્ટમાં આપણને શું જોવા મળશે. એટલા માટે રેટિંગમાં ફેરફાર કરવાની જરૂર છે.’


Tha Kavya - 73 in Gujarati Novel Episodes by Jeet Gajjar books and stories PDF | ધ કાવ્યા એક પરી ની પ્રેમ કહાની - ભાગ ૭૩\nકાવ્યાએ કહ્યું તેમ જીતસિહ તે જગ્યાએ બેસી ગયા, ને કાવ્યા શું કરશે તેની જીતસિંહ રાહ જોવા લાગ્યા.\nઆજુબાજુ નજર કરીને જીતસિંહ પાસે કાવ્યા બેસી ગઈ. એકદમ નજીક, લાગે એવું કે બંને પ્રેમીઓ હોય.\nત્યાં બેઠેલા બધા પ્રેમી યુગલોની નજર કાવ્યા અને જીતસિંહ સામે ટકી રહી હતી. આગળ શું થશે તેની રાહમાં હતા.\nકાવ્યા હવે એક ક્ષણ પણ ગુમાવવા માંગતી ન હતી. બાજુમાં રહેલ ગુલાબનાં છોડ માંથી એક સુંદર ડાળી સહિત ખીલેલું ગુલાબ તોડ્યું અને તે ગુલાબ જીતસિંહ ને આપતા બોલી.\nકુંવર... હું તમને પ્રેમ કરવા લાગી છું. તમે મારા પ્રેમ નો સ્વીકાર કરશો.?\nકાવ્યાનાં આ પ્રેમના પ્રસ્તાવથી જીતસિંહ તો ઊભા થઈ ગયા પણ ત્યાં ઉભેલા બધા પ્રેમી યુગલો આગળ આવી ને આ બંને ને જોઈ રહ્યા. અને જીતસિંહ નાં જવાબ ની તેઓ રાહ જોઈ રહ્યા.\nપહેલી નજરે જ્યારે કાવ્યા ને જોઈ હતી ત્યારથી જ જીતસિંહ મનોમન પ્રેમ કરવા લાગ્યા હતા. તેમને એ પણ ખ્યાલ હતો નહિ જેને હું પસંદ કરું છું તે સામે ચાલીને મારી સામે પ્રેમનો પ્રસ્તાવ મૂકશે.\nજીતસિંહ પણ કઈક કાવ્યાના પ્રેમના પ્રસ્તાવ ની સામે કઈક અલગ કરીને કાવ્યા ને ખુશ કરવા માંગતા હતા એટલે તેમણે કાવ્યાને આપેલું એજ ગુલાબ તેને આપ્યું અને જમણા હાથની આંગળીમાં પહેરેલી હીરા જડિત રીંગ કાઢીને કાવ્યાનાં જમણા હાથની બીજી આંગળીમાં પહેરાવી દીધી.\nહીરા જડિત અમૂલ્ય રીંગને જોઇને કાવ્યા ખુશ ખુશ થઈ ગઈ. અને જીતસિંહ નાં ગળે વળગી ગઈ. તો જીતસિંહ કાવ્યાને બાહોમાં ભરીને કપાળ પર એક કિસ કરી. અત્યાર સુધી ત્યાં ઉભેલા બધા પ્રેમી યુગલોએ આવો પ્રેમ નો પ્રસ્તાવ અત્યાર સુધી જોયો ન હતો.\nઆવી રીતે પ્રેમ નો પ્રસ્તાવ જોઈને બધા પ્રેમી યુગલો કાવ્યા અને જીતસિંહ પાસે આવ્યા. અને ત્યાં કોઈને કોઈ કલારનું ફૂલ તોડીને આ બધા પ્રેમી યુગલો કાવ્યા અને જીતસિંહ નાં પ્રેમના પ્રસ્તાવ ને વધાવવા લાગ્યા. તાળીઓ નો ગડગડાટ કરીને ફરી તેઓ પોતાની જગ્યાએ બેસીને બંને ની પ્રેમની પળો માણવા લાગ્યા.\nજીતસિંહ અને કાવ્યા ને ખુશી નો કોઈ પાર રહ્યો નહિ. બંનેના પહેલા પ્રેમ નો પ્રસ્તાવ આ રીતે થશે તે તેમને ખ્યાલ પણ હતો નહિ. અને આમ અચાનક એકબીજા ને દિલ દઈ બેસશે તે પણ વિશ્વાસ હતો નહિ. જીતસિંહ તો કાવ્યા ના રૂપ ને જોઈને મોહિત થયા હતા પણ કાવ્યા તો રીંગ મેળવવાની દોડમાં જીતસિંહ નાં પ્રેમ માં પડી ગઈ.\nઘણો સમય કાવ્યા અને જીતસિંહે તે જગ્યાએ બેસી ને વાતો કરી. એકબીજાની વાતો માં એટલા ખોવાઈ ગયા કે સાંજ કયારે પડી ગઈ તે ખ્યાલ પણ રહ્યો નહિ. સૂરજ ઢળતા ધીરે ધીરે અંધારું થવા લાગ્યું. આ જોઈને જીત સિંહ ઊભા થયા અને કાવ્યો હાથ પકડીને તેને પણ ઊભી કરીને સાથે ચાલવા લખ્યું.\nહજુ થોડી વાર બેસો ને કુંવર... કાવ્યા હજુ જીતસિંહ સાથે વાતો કરવા માંગતી હોય તેવું લાગ્યું. પણ સમય સર રાજમહેલ પહોંચવાની ઉતાવળમાં કાવ્યાને કહ્યું.\nકાવ્યા આપણે ફરી કાલે મળીશું અત્યારે અહીથી આપણે જવું જોઈએ. મહેલમાં મારી રાહ જોવાઇ રહી હશે.\nકાવ્યા ઊભી થઈ અને જીતસિંહ નો હાથ પકડીને તેમની સાથે ચાલવા લાગી. કાવ્યા ને ગેસ્ટ હાઉસમાં ઉતારી ને કાલે ફરી મળીશું તેઓ વાયદો કરીને બંને છુટા પડ્યા.\nમહેલમાં પહોંચતા જીતસિંહ નો ખુશ ખુશાલ ચહેરો જોઈને વિરેન્દ્રસિંહ બોલ્યા.\nઆટલા બધા ખુશ કેમ દેખાઈ રહ્યા છો.?\nકોઈ ખુશી ની વાત હશે તેવું તમારો ચહેરો વ્યક્ત કરી રહ્યો છે.\nમોટાભાઈ વિરેન્દ્રસિંહ સામે વાત કરવામાં સરમ આવી રહી હતી. કેમ કરીને કહેવું તે જીતસિંહ ને સમજાતું ન હતું એટલે બસ એમ જ ચૂપ રહ્યા.\nજીતસિહ નાં ચહેરા પરની ખુશી અને આમ ચૂપ રહેવું એટલે વિરેન્દ્રસિંહ સમજી ગયા કે આજે કાવ્યા સાથે જીતસિહ ગયા હતા તો નક્કી કાવ્યા એ તેમની મીઠી મીઠી વાતો કરીને જીતસિંહ નું દિલ જીતી લીધું હશે. પણ વાત શું છે તે તો વિરેન્દ્રસિંહ ને જણાવી જ રહી એટલે થોડો સમય વીત્યા પછી જીતસિંહ નાં રૂમમાં વિરેન્દ્રસિંહ પહોંચ્યા.\nજીતસિંહ એક સોફા પર બેઠા બેઠા જાણે એકલા એકલા ખુશી વ્યક્ત કરી રહ્યા હોય તેમ તેનો ચહેરો ખુશી થી ઝૂમી રહ્યો હતો. આ જોઈને વિરેન્દ્રસિંહ તેમની પાસે જઈને બેસી ગયા અને પ્રેમ થી પૂછ્યું\nજીત શું વાત છે..?\nઆટલી મોટી ખુશી તમારા પર છવાઈ ગઈ છે ને મને નહિ કહો..?\nશું જીતસિંહ પોતાના દિલની વાત વિરેન્દ્રસિંહ ને કહેશે કે કોઈ બીજી વાત કરીને તે વાત ને ટાળી દેશે. તે જોઈશું આગળના ભાગમાં..


‘ઓમાઈક્રોન’કારણે મુંબઈની સ્કૂલો આજથી નહીં પણ ૧૫ ડિસેમ્બરથી ચાલુ થશે\nમુંબઈ: વિશ્ર્ભરમાં કોરોનાના નવા વેરિયન્ટ ઓમાઈક્રોન વાઈરસના પગલે ભય વ્યાપી ગયો છે. તેથી નવા વેરિયન્ટના જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને મુંબઈ મહાનગરપાલિકાએ પહેલી ડિસેમ્બરથી ચાલુ થનારી સ્કૂલો હવે ૧૫ ડિસેમ્બરથી ચાલુ થશે એવી જાહેરાત કરી હતી. મુંબઈ મનપા કમિશનર ઈકબાલ સિંહ ચહેલે મંગળવારે નવો સર્ક્યુલર બહાર પાડીને તેની જાહેરાત કરી હતી.\nમુંબઈ સહિત રાજયમાં કોરોનાની બીજી લહેર નિયંત્રણમાં આવી હતી. ત્રીજી લહેરનું હાલ જોખમ ન હોવાની શકયતા નિષ્ણાતોએ વ્યક્ત કરી હતી. તેથી રાજ્ય સરકારે પહેલી ડિસેમ્બરથી રાજયના ગ્રામીણ વિસ્તારમાં પહેલાથી ચોથા ધોરણની અને શહેરી વિસ્તારમાં પહેલાથી સાતમા ધોરણની સ્કૂલ ચાલુ થ્ાવાની હતી. તે મુજબની રાજ્ય સરકારે જાહેરાત કરી હતી. તથા છેલ્લા થોડા દિવસથી તેની તૈયારીઓ પણ ચાલુ થઈ ગઈ હતી.\nઆ દરમિયાન જોકે નવા વેરિયન્ટ ઓમાઈક્રોન દક્ષિણ આફ્રિકા સહિત યુરોપના અનેક દેશોમાં ડોકાયો છે. નવા વેરિયન્ટનો ભોગ બનેલા દર્દીની સંખ્યા દિવસેને દિવસ વધી રહી છે. તેથી મુંબઈ મહાનગરપાલિકા સહિત રાજય સરકાર ફરી એલર્ટ થઈ ગઈ છે. આ દરમિયાન પહેલી ડિસેમ્બરથી સ્કૂલ થવાની હતી પણ વાલીઓ ટેન્શનમાં આવી ગયા છે. તેમ જ હજી સુધી વિદ્યાર્થીઓનું વૅક્સિનેશન પણ થયું નથી. તેથી પાલિકાના કમિશનર ઈકબાલસિંહ ચહેલે જોકે મંગળવારે સવારે નવો સર્ક્યુલર બહાર પાડીને પહેલાથી સાતમા ધોરણની સ્કૂલ (ફીઝીકલ હાજરી) પહેલી ડિસેમ્બરના બદલે હવે ૧૫ ડિસેમ્બરથી ચાલુ થશે એવી જાહેરાત કરી હતી. પાલિકના આ નિર્ણયથી હાલ પૂરતી તો ઓનલાઈન સ્કૂલ જ ચાલુ રહેવાની છે.\nઅહીં ઉલ્લેખનીય છે કે મુંબઈ મહાનગરપાલિકા સંચાલિત પહેલાથી સાતમા ધોરણની સ્કૂલમાં ૨,૨૦,૦૦૦ વિદ્યાર્થીઓ અભ્યાસ કરે છે. પાલિકાના અધિકારીઓના કહેવા મુજબ ફીઝીકલ હાજરી સાથે સ્કૂલ ચાલુ થાય તે પહેલા વિદ્યાર્થીઓ માટે માસ્કથી લઈને સેનિટાઈઝેશની વ્યવસ્થા કરવામાં આવવાની છે. એ સિવાય સ્કૂલમાં ફીઝીકલી હાજરી આપવા માગતા વિદ્યાર્થીઓના વાલીઓ પાસે સંમત્તી પત્ર પણ લાવવાનો રહેશે. જો વાલી પોતાના બાળકોને સ્કૂલમા મોકલવા બદલ ઓનલાઈન ભણાવવા માગતા હશે તો પણ વાંધો નથી.\nમહારાષ્ટ્ર એજ્યુકેશન ડિપાર્ટમેન્ટના ૨૫ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૧ના સર્ક્યુલયર મુજબ મુંબઈમાં હાલ ૮માંથી ૧૨મા ધોરણના ક્લાસ ચાલુ છે.


સપ્ટેમ્બરનો અર્થ શું છે: સપ્ટેમ્બર બર્થસ્ટોન, રાશિચક્ર, સાંકળ, ફૂલ, સંખ્યા અને વધુ! - - પ્રતીકો અર્થ\nસપ્ટેમ્બર શું અર્થ છે? સપ્ટેમ્બર બર્થસ્ટોન, રાશિચક્રના નિશાની, ફૂલ, સંખ્યા અને વધુ!\nસપ્ટેમ્બર શું અર્થ છે?\nસપ્ટેમ્બર બર્થસ્ટોન, રાશિચક્રના નિશાની, ફૂલ, સંખ્યા અને વધુ!\nજેમ જેમ આપણે વર્ષના9મા મહિનામાં (જુલિયન કેલેન્ડર સિસ્ટમ પરનો7મા મહિનો આશરે 153 બીસીઇ સુધી) આગળ વધીએ છીએ, ત્યારે આપણને ઉત્તમ ગોળાર્ધમાં ઠંડકનું વાતાવરણ અને પાનખરની શરૂઆત (મૂળભૂત રીતે દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં માર્ચના હવામાન સાથે સંકળાયેલા) સાથે સ્વાગત કરવામાં આવે છે. ). પૂર્વીય રૂthodિવાદી ચર્ચમાં, સપ્ટેમ્બરનો પ્રારંભ સાંપ્રદાયિક વર્ષ છે. વધુ ભૌતિક રીતે ઉનાળાના વિરામ બાદ બાળકો શાળાએ પાછા ફરે છે.\nરોમનો માટે, સપ્ટેમ્બરમાં અપેક્ષિત ઉજવણી લુડી રોમાની તરીકે ઓળખાય છે. આ રમતો બૃહસ્પતિ timપ્ટિમસ મેક્સિમસ (ત્રણ વખત ઝડપી કહે છે) નું સન્માન કરે છે અને 13 સપ્ટેમ્બરના રોજ તેમના મંદિરના સમર્પણનું સ્મરણ કરે છે. આ પ્રસંગની શરૂઆત ભવ્ય ધાબા અને સંજોગોથી કરવામાં આવી હતી, એટલે કે મંદિરમાં વિજયી શોભાયાત્રા. જ્યારે ફક્ત પ્રથમ જ એક દિવસ માટે રાખવામાં આવ્યો હતો, આખરે રજા કેટલાક અઠવાડિયામાં વિસ્તરિત થઈ (સપ્ટેમ્બર 5-19). સામાન્ય પ્રવૃત્તિઓમાં રથની રેસ, ગ્લેડીએટોરિયલ સ્પર્ધાઓ અને સારી રોમન ફેશનમાં, પુષ્કળ તહેવારનો સમાવેશ થાય છે. આ આપણને સપ્ટેમ્બરને એક મહિના તરીકે માનવામાં વિરામ આપે છે જેમાં આપણે આપણા પોતાના વ્યક્તિગત વિજય અને સિદ્ધિઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકીએ છીએ અને તેમનું સન્માન કરી શકીએ છીએ.\nસપ્ટેમ્બરના ઘણા નામો વર્ષના આ સમયે ખેતી પ્રવૃત્તિઓ પરથી ઉતરી આવ્યા છે. ચાર્લેમેગનના સમય દરમિયાન અને સ્વિટ્ઝર્લ .ન્ડમાં તેને 'લણણીનો મહિનો' કહેવામાં આવતો હતો. દરમિયાન એંગ્લો-સાક્સોન એક જ પાક પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતું જેને તેને જવ મહિનો કહે છે. સપ્ટેમ્બરનો વિચાર એ ભેગા થવા અને વિપુલ પ્રમાણમાં રજૂ કરવા માટેનો વિચાર આજે પણ બાકી છે.\nખગોળશાસ્ત્રની દ્રષ્ટિએ તમે મહિનાના અંત સુધીમાં સપ્ટેમ્બરના મધ્યથી ઓરીગિડ્સ અને ડેલ્ટા urરિગિડસ ઉલ્કાવર્ષાનો આનંદ લઈ શકો છો. 10 સપ્ટેમ્બરના રોજ દક્ષિણ તurરિડ્સ આકાશમાં આવે છે. છેલ્લા પાંચ મહિનામાં એન્ડ્રોમિડિડ્ઝ શાવર ટોચ પર પહોંચે છે.\nઆ તે સમય પણ છે જ્યારે પાનખર ઇક્વિનોક્સ થાય છે (દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં વર્નલ ઇક્વિનોક્સ). વર્ષ તારીખ પર આધાર રાખીને 21 થી 24 મી સુધી બદલાય છે.\nસપ્ટેમ્બર જન્મ સ્ટોન: નીલમ\nઘણી ધાર્મિક અને રહસ્યવાદી પરંપરાઓમાં, નીલમ એક પવિત્ર પથ્થર છે જે ધારણ કરનારને ભગવાનનો આશીર્વાદ અને કૃપા આપે છે, જ્યારે ડહાપણ પણ આપે છે. પ્રાચીન લોકો સંકળાયેલ છે વાદળી રંગ આશા અને ભક્તિના સંકેત તરીકે આ પથ્થરની. તેને વહન કરવાથી પ્રાચીન રહસ્યોમાં નસીબ, રક્ષણ અને આંતરદૃષ્ટિનો વીમો લેવામાં આવે છે. શાસકો ઘણીવાર આ રિંગને પાવર અને સ્ટેશનના સંકેત તરીકે પહેરતા હતા, પરંતુ erોંગી વલણ નહીં. નીલમ દયા અને સારા નિર્ણય સાથે શક્તિને સંતુલિત કરે છે.\nહિબ્રુ વાર્તાઓમાં આપણે જણાવીએ છીએ કે અબ્રાહમ અને સોલોમન બંનેમાં નીલમ તાવીજ છે. કેટલીક લોક માન્યતાઓ પણ કહે છે ત્યાં સુધી કહેવા માટે કે મોઝેઇક કાયદો નીલમ કોષ્ટકોમાં કોતરવામાં આવ્યો હતો. નીલમ માટેના આદરમાં તેઓ એકલા ન હતા. ડેલ્ફી પર જનારા સાધકો એ આશા સાથે નીલમ પહેરતા હતા કે આ મણિ તેમને ઓરેકલના સંદેશને વધુ સારી રીતે સમજવામાં મદદ કરશે. હિંદુઓએ નીલમની તકોમાં ચ madeાવ્યો, બૌદ્ધ લોકો આ પથ્થરને આધ્યાત્મિક જ્lાન સાથે અને ખ્રિસ્તીઓ પણ લલકારી રિંગ્સમાં નીલમનો ઉપયોગ કરતા.\nઆધ્યાત્મિક દ્રષ્ટિકોણથી, નીલમ એ એક સત્ય પત્થર છે જે આપણને કોઈ પણ ખરાબ-શક્તિવાળા fromર્જાથી પણ સુરક્ષિત રાખે છે. રત્ન આપણું માનસિક ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે અને વધારે ચોકસાઈ માટે આપણી માનસિક ક્ષમતાઓનો ઉપયોગ કરે છે. તે સાથે સ્પંદન જળ તત્વો , ગ્રહ શનિ અને ગળું ચક્ર . જ્યોતિષીય ચિન્હ હેઠળ જન્મેલા લોકો માટે સppફફાયર એ ભાગ્યશાળી પથ્થર છે ધનુરાશિ (આ પીળો વિવિધ).\nનક્ષત્ર નીલમ ખૂબ પ્રસન્ન થાય છે કારણ કે તેઓ આ પથ્થરની અંતર્ગત એકંદર રહસ્યવાદી શક્તિને વધારે છે. નક્ષત્ર નીલમ અભિવ્યક્તિનું પ્રતીક છે, વિશ્વાસને કાયમ રાખે છે અને આપણા આત્માની સાચી ક callingલિંગ (નિયતિ) ની જાગૃતિ છે. સ્વર્ગીય ક્ષેત્રમાં, નીલમ એફેચલ માઇકલ સાથે જોડાય છે જે નીલમની તલવાર રાખે છે. હળવા કામદારો માને છે કે આ રત્ન આપણને દૂતો આશીર્વાદ અને સુરક્ષા આપી શકે છે.\nસપ્ટેમ્બર રાશિના ચિહ્નો: કન્યા અને તુલા રાશિ\nસપ્ટેમ્બર મહિનો સાથે શરૂ થાય છે કન્યા રાશિનો રાશિ . જો આ તમારી જન્મ નિશાની છે તો તમારી પાસે ખૂબ જ પ્રિય સ્વભાવ છે. તમારી સાથે કંઈ 'લગભગ' અથવા 'લગભગ' નથી. તમારા વર્તુળમાંના લોકો તમને કેટલીક વખત પસંદ કરે છે, પરંતુ તમારી વિગતો સારી રીતે જોવાની ક્ષમતા ઘણી વાર નહીં આવે. તમે લોકોને મદદ કરવાનું પસંદ કરો છો. કાર્યમાં, તેઓ સુવ્યવસ્થિત પ્રક્રિયાઓ સાથેના કાર્યો લે છે.\nકુંવારી એ 'વર્જિન' છે, પરંતુ આપણે વિચારીએ તે અર્થમાં જરૂરી નથી. હા, વિરગોઝ કુદરતી રીતે અનામત અને નમ્ર છે પરંતુ તે તેમને સંપૂર્ણપણે પ્રતિબંધિત જુસ્સામાં ફેરવતું નથી. કુમારિકાને સમજવા માટે ભાવના ઉપર લોજિકનો વિચાર કરો. વ્યવહારિકતા એ તેમનું મધ્યમ નામ છે. આ તેઓની વાતચીતની રીતથી થાય છે. જો ત્રણ શબ્દો સંદેશ આપે છે, તો તે તે કેટલા ઉપયોગ કરે છે. આ લાક્ષણિકતાઓ કુમારિકાના શાસન તત્વમાંથી આવે છે - પૃથ્વી . આ તત્વ કુમારિકાને ગ્રાઉન્ડિંગ સાથે સંતૃપ્ત કરે છે.\nના જ્યોતિષીય ચિન્હમાં સપ્ટેમ્બર સમાપ્ત થાય છે તુલા, ભીંગડા . આ સૂર્ય નિશાની હેઠળ જન્મેલા લોકો ભાગીદારી વિશે અને વધુ ખાસ સમાન ભાગીદારો વિશે છે. એકલા જવું તુલા રાશિવાળા સ્વભાવમાં નથી. જો કે, જ્યારે તેમને યોગ્ય જોડી મળી આવે છે ત્યારે તેઓ સંપૂર્ણ સામગ્રીમાં હોય છે. કાર્ય અને રમતમાં તુલા રાશિ લાંબા ગાળાના સંબંધોને પસંદ કરે છે, જે તેમને અપવાદરૂપે સમર્પિત બનાવે છે.\nભીંગડા હોવાને કારણે તુલા રાશિ અસમાનતાનું પાલન કરી શકશે નહીં. ઉદ્દેશ્ય એ તુલા રાશિની રમતનું નામ છે. આ એક અદભૂત લક્ષણ છે, પરંતુ તેનો તેને ચલાવવાનો વ્યક્તિગત હેતુ છે. તુલા રાશિ તકરારને નફરત કરે છે. બીભત્સ મુકાબલો ટાળવા માટે તેઓ જે કંઇ વ્યૂહરચના લઇને આવી શકે છે તે આવકાર્ય છે.\nશુક્ર ગ્રહ અને હવાના તત્વો તુલા રાશિ પર શાસન કરો. આ તુલા રાશિ, સુંદરતાનો પ્રેમ, ષડયંત્ર અને આર્ટસી વાઇબ આપે છે. તેઓ ઉત્તમ સંદેશાવ્યવહાર કરે છે અને જીવનના કોઈપણ માર્ગમાં સારી કામગીરી કરે છે જેને મુત્સદ્દીગીરી, શિષ્ટાચાર અને સહકારની જરૂર હોય છે.\nસપ્ટેમ્બર મહિના દરમિયાન ઘણાં નિરીક્ષણો થઈ રહ્યા છે. આમાં અંડાશયના કેન્સર જાગૃતિ, લ્યુકેમિયા જાગૃતિ અને થાઇરોઇડ કેન્સર જાગૃતિ સહિત અનેક આરોગ્યલક્ષી થીમ્સ શામેલ છે. ફૂડ ફ્રન્ટ પર તે બેટર બ્રેકફાસ્ટ મહિનો, રાષ્ટ્રીય ચિકન મહિનો, રાષ્ટ્રીય હની મહિનો, રાષ્ટ્રીય પપૈયા મહિનો અને રાષ્ટ્રીય ભાતનો મહિનો છે.\nધનુરાશિ સ્ત્રી અને મકર પુરુષ સુસંગતતા\nરજાઓ જેની તારીખ શિફ્ટમાં મહિનાના પ્રથમ રવિવારે બ્રાઝીલીયન દિવસનો સહેજ સમાવેશ થાય છે. પ્રથમ બુધવારે લેબર ડે,4સપ્ટેમ્બર પછીનો રાષ્ટ્રીય આત્મહત્યા નિવારણ સપ્તાહ અને સોમવાર પછીનો રાષ્ટ્રીય દાદા દાદીનો દિવસ (પ્રથમ કોઈ પણ સોમવાર કેવી રીતે રાખે છે?) છે. તમે સ Softwareફ્ટવેર ફ્રીડમ ડે (ત્રીજો શનિવાર), દ્વિલિંગી જાગૃતિ અઠવાડિયું (સપ્ટેમ્બર 23 ના ત્રીજા રવિવારથી શરૂ થનાર), મૂળ અમેરિકન દિવસ (ચોથું શુક્રવાર), આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધિત પુસ્તકો અઠવાડિયું (સપ્ટેમ્બરનો અંતિમ સપ્તાહ) અથવા મૂર્ખ પ્રશ્ન પૂછો દિવસ (મહિનાનો અંતિમ શુક્રવાર).\nહજી પણ તમારી રુચિ પ્રમાણે કંઇ મળ્યું નથી? નિશ્ચિત રજાઓનો પ્રયાસ કરો. અમે સપ્ટેમ્બરની શરૂઆત યુકે અને કેનેડા બંનેમાં મર્ચન્ટ નેવી રિમેમ્બરન્સ ડે જેવા તહેવારોથી કરીએ છીએ (9/3). પછી આંતરરાષ્ટ્રીય ચેરિટી દિવસ (9/5), રાષ્ટ્રીય બીઅર લવર્સ ડે (9/7), જાપાનમાં ક્રાયસન્થેમમ દિવસ (9/9), પેટ્રિઅટ ડે (9/11) અને આંતરરાષ્ટ્રીય મુક્ત મની ડે (આપણે ક્યાં સાઇન અપ કરીશું? ?). મહિનાના બીજા ભાગમાં રાષ્ટ્રીય ચીઝબર્ગર દિવસ (9/18), આંતરરાષ્ટ્રીય ટોક જેવી પાઇરેટ ડે (9/19), અમેરિકન બિઝનેસ વુમન ડે (9/22), રાષ્ટ્રીય વિરામચિહ્ન દિવસ (9/24), રાષ્ટ્રીય જેવા કાર્યક્રમો યોજવામાં આવે છે. ગુડ નેબર ડે (9/26), આંતરરાષ્ટ્રીય અધિકારનો જાણવાનો દિવસ (9/28) અને ખલાસીઓની શબ્દભંડોળ વાળા લોકો માટે ત્યાં નિંદાત્મક દિવસ (9/30) છે.\nસપ્ટેમ્બર ફ્લાવર: મને ભૂલી જાવ નહીં, મોર્નિંગ ગ્લોરી અને એસ્ટર\nસપ્ટેમ્બર ત્રણ ફૂલો સાથે સંકળાયેલ છે: મને ભૂલી જાવ નહીં, મોર્નિંગ ગ્લોરી અને એસ્ટર. ફોર્ગેટ-મી-ન એ એક નાનું ફૂલ છે જે તેના નામથી સ્પષ્ટ થાય છે, તે સાચું પ્રેમ, સ્નેહ, વફાદારી અને વફાદારીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. જર્મનીમાં બે પ્રેમીઓની એક વાર્તા છે જે ડેન્યૂબની કિનારે ચાલતી હોય છે. જેન્ટલમેન વાદળી ફૂલોની જાસૂસી કરે છે અને તેમના લેડી ફેર માટે તેમને લે છે. જેમ જેમ તેમણે તેમને સોંપી દીધી, તેમ તેમ તેમ તેમનું સંતુલન ખોવાઈ ગયું અને એક ઝડપી સ્વીટ ડાઉન નદી દ્વારા તેને લઈ ગયો. તે જતાની સાથે જ તેણે 'મને ભૂલશો નહીં' એવો બૂમો પાડ્યો હતો અને ફરી ક્યારેય જોયો નહોતો.\nમોર્નિંગ ગ્લોરીઝ તેમની સુંદરતા શેર કરે છે પરંતુ એક ટૂંકા દિવસ માટે. જાપાની લોકો આ ફૂલને આસગો કહે છે, જેનો અર્થ સવારનો ચહેરો છે. ચીનમાં આ ફૂલનો આકાર વર્ષના એક દિવસ સૂચવે છે જ્યારે બે સ્ટાર-ક્રોસ પ્રેમીઓ મળી શકે છે.\nમોર્નિંગ ગ્લોરીઝ સૂર્યની સાથે ખુલી હોવાને કારણે, તેઓ નવી શરૂઆતનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને જીવનને તેના સંપૂર્ણ જીવન જીવવા માટે જરૂરી છે. ફૂલોની વિક્ટોરિયન ભાષા તેમને પ્રેમ અને ક્ષણિક રૂપે જોડે છે (ફોર્ગેટ-મે-નોટ્સ જેવી જ), તેથી જ મોર્નિંગ ગ્લોરીઝ હંમેશા આ યુગ દરમિયાન હેડસ્ટોન્સ પર દેખાતી.\nએસ્ટરની વાત કરીએ તો, કેટલાક સામાન્ય પ્રતીકાત્મક સંગઠનોમાં ગ્રેસ, સોફિસ્ટિકેશન, દ્ર persતા અને સુધારણા શામેલ છે. એસ્ટર નામ ગ્રીક શબ્દથી આવ્યું છે, જેનો અર્થ છે તદ્દન યોગ્ય, તારો. વિશ્વની વિવિધ સંસ્કૃતિઓએ જાદુના તમામ સ્વરૂપમાં એસ્ટરનો ઉપયોગ કર્યો અને ફૂલ અસંખ્ય દંતકથામાં દેખાય છે.\nગ્રીક લોકોમાં, બર્નિંગ એસ્ટરએ આ વિસ્તારને દુષ્ટ આત્માઓ અને સાપથી સુરક્ષિત કર્યો. આ વિસ્તારની દંતકથાઓ કહે છે કે આ ખીલ સ્ટારડસ્ટથી ફેલાયો છે. તેઓ પ્રદેશના વિવિધ દેવી-દેવતાઓ માટે સામાન્ય રીતે વેદીઓ પર દેખાયા હતા.\nફ્રાન્સમાં લોકોએ સ્મૃતિમાં મૃત સૈનિકોની કબરો પર એસ્ટર મૂક્યા. આ ફૂલોને મધમાખીની નજીક રાખવાથી લણાયેલા મધનો સ્વાદ સુધરે છે. એસ્ટર વિવિધ ચાઇનીઝ હર્બલ તૈયારીઓમાં પણ દેખાયા. એક બદલે મનોરમ રિવાજ નવા પાડોશીને સ્વાગત તરીકે એસ્ટર પ્લાન્ટ્સ આપી રહ્યો છે.\nસપ્ટેમ્બર મહિનો નંબર: 9\nમાં અંકશાસ્ત્ર આ પવિત્ર નંબર9અવાજ માર્ગદર્શન રજૂ કરે છે. હિન્દુ ધર્મ બ્રહ્માંડ સાથે બ્રહ્માની9રચના કરે છે, તે સૃષ્ટિની રચનાત્મક શક્તિ છે. ચાઇનીઝમાં નવા વર્ષનો9મો દિવસ જેડ સમ્રાટનો જન્મદિવસ ઉજવે છે જે પૃથ્વી અને સ્વર્ગની બધી બાબતોની દેખરેખ રાખે છે. કદાચ આ જ કારણ છે કે તેઓ9ને ભાગ્યશાળી માને છે, તે સાથે કે ધ્વન્યાત્મક શબ્દ 'આયુષ્ય' માટે ખૂબ સમાન લાગે છે.\nચાઇનીઝ વાર્તાઓ પણ9ને ડ્રેગન સાથે જોડે છે જે જાદુનું ખૂબ મૂર્ત સ્વરૂપ છે. ડ્રેગન નવ સ્વરૂપો અને લક્ષણો ધરાવે છે. સામાન્ય રીતે ડ્રેગન સમ્રાટનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. હિન્દુઓ નવ તત્વોને માન્યતા આપે છે: પૃથ્વી, હવા, અગ્નિ, જળ, આકાશ (પશ્ચિમમાં5તત્વો સામાન્ય) વત્તા મન, આત્મા, સમય અને અવકાશ. નોર્સ પૌરાણિક કથાઓમાં બ્રહ્માંડનું9વિશ્વ હોવાના વર્ણન છે, જે બધાં યજ્gદ્રાસિલના ઝાડમાં એકબીજા સાથે સંકળાયેલા છે.\nહીબ્રુ પરંપરામાં નવ સત્યની સંખ્યા છે. યુરેનસ ગ્રહ આ અંકનું શાસન કરે છે, અને તે હેઠળ જન્મેલા લોકો માટે તે ભાગ્યશાળી સંખ્યા છે કુંભ રાશિનો રાશિ . ટેરોટમાં,9એ છે સંન્યાસી કાર્ડ વ્યક્તિગત પ્રતિબિંબના સમયનું પ્રતિનિધિત્વ કરવું અને એકના ઉચ્ચ સ્વયંથી સમજવું.\nસપ્ટેમ્બર રંગ: ડીપ બ્લુ\nસપ્ટેમ્બરનો રંગ છે deepંડા વાદળી કદાચ કારણ કે તે છે નીલમ સૌથી સામાન્ય રંગછટા. સામાન્ય રીતે ઠંડા વાદળી સ્થિરતા, વિશ્વાસ, વિશ્વાસ, પ્રામાણિકતા અને સમજશક્તિને રજૂ કરે છે. કોઈપણ જગ્યામાં, deepંડા વાદળી મન અને શરીર પર શાંત અસર કરે છે.\nડાર્ક બ્લુ રૂ conિચુસ્ત છે, તેથી જ બ્લુ સુટ્સ બોર્ડરૂમમાં પરિચિત થયા. તે ચોક્કસપણે સેક્રેડ મસ્ક્યુલિન સૂચિત કુશળતા અને સત્તાથી પડઘો પાડે છે. ગ્રીકોને લાગ્યું કે રંગ વાદળી લોકોને દુષ્ટ આંખથી સુરક્ષિત કરે છે (હમ, તેને પ્રતિકૂળ બેઠકોમાં પહેરવાનું બીજું સારું કારણ).\nઘાટા વાદળી ગુરુ અને ગ્રહના નિયંત્રણમાં આવે છે પાણીનું તત્વ .\nસપ્ટેમ્બર પ્રતીક: વાઈન મૂન\nસેલ્ટિક કેલેન્ડર પર2જી સપ્ટેમ્બરથી 29 મી દિવસો વેલાને સમર્પિત છે, ખાસ કરીને દ્રાક્ષમાંથી. આ વર્ષનો સમય છે જ્યારે લોકો દ્રાક્ષની લણણી કરે છે અને વાઇનનું ઉત્પાદન કરે છે, જે સુખ અને ઉત્કટ સાથે સંકળાયેલું પીણું છે. તેમ છતાં કોઈપણ વેલો ભેગા કરવા ખાસ કરીને મેબોન માટે તમારા વેદીનો ભાગ બની શકે છે.\nસેલ્ટિક આર્ટમાં વાઈન પ્રતીકવાદ ફરીથી અને ફરીથી દેખાય છે. તે ટેપસ્ટ્રી અથવા કોતરકામ હોય, સેલ્ટ્સએ બધી બાબતો સાથેના અમારા જોડાણના પ્રતીક તરીકે વેલાને આદર આપ્યો. વેલા પ્રજનન, વિપુલતા, સંભાવનાઓ અને વૃદ્ધિને પણ રજૂ કરે છે. ધ્યાનમાં રાખો કે વેલા તેમના લાકડાની રચનાને કારણે ઝાડ સાથે સંકળાયેલા હતા, આ રીતે તેઓ ભગવાનનો ભાગ બન્યા વૃક્ષ ક Calendarલેન્ડર .\nપ્રકૃતિમાં વેલો તકવાદી છે. તે વૃદ્ધિ માટેનો માર્ગ શોધે છે જ્યાં અન્ય છોડ મલકાઇ જાય છે. વેલોનો પાઠ એ સૌથી શક્ય માર્ગે આગળ વધવું છે. શરૂઆત દરરોજ આપણી આજુબાજુમાં હોય છે જ્યાંથી અન્ય લોકો દૂર ફર્યા કરે છે (અથવા તો દેખાતા નથી). આ વાઈન કેવી રીતે વાળવું અને અનુકૂલન કરવું તે શીખવે છે. એક રસપ્રદ ફૂટનોટ તરીકે, વેલાઓ ઘણીવાર સર્પાકાર પેટર્નમાં વધે છે - તે જ પેટર્ન જે આપણા ડી.એન.એ. મિસ્ટિક્સ અને લાઇટ વર્કર્સ જ્lાન માટેના બ્લુપ્રિન્ટ સાથે એકસરખું સાંધા આપી રહ્યા છે.\nસપ્ટેમ્બર પૂર્ણ ચંદ્ર\nસપ્ટેમ્બરનો પૂર્ણ ચંદ્ર પાનખરના વિચારો સાથે આવે છે. સૌથી વધુ આપવામાં આવેલું નામ હાર્વેસ્ટ મૂન હતું. લોકો ખેતરોમાં તમામ પ્રકારના પાક એકત્રિત કરી રહ્યા છે અને લાંબા શિયાળા માટે તેને સ્ટોર કરશે. ઉત્તરી ગોળાર્ધમાં પવનો ઠંડુ અને ચપળ વધે છે. સપ્ટેમ્બર પૂર્ણ ચંદ્રનું બીજું નામ વાઇન મૂન છે કારણ કે હવે દ્રાક્ષ ઉકાળવા માટે તૈયાર છે.\nહાર્વેસ્ટ મૂન તેના કરતાં વિશિષ્ટ છે કે તે ઘણી રાત માટે લગભગ તે જ સમયે વધે છે, જ્યારે અન્ય પૂર્ણ ચંદ્ર પછીની દરેક રાત્રે પછીથી વધે છે. આ ક્ષિતિજ સાથે ચંદ્રના સંબંધો સાથે છે. જાદુઈ પરિપ્રેક્ષ્યથી, તે તમને તમારા કામકાજનો સરળ સમય યાદ આપે છે.\nપેનસિલ્વેનીયા સ્ટેટ હાઉસ (1752) માં લિબર્ટી બેલ સ્થાપિત થયેલ છે.\nફ્લોરિડામાં (1935) મજૂર દિવસ વાવાઝોડાની શરૂઆત.\nપાયોનિયર2શનિ માટે બે નવી રિંગ્સ અને અગિયારમો ચંદ્ર શોધે છે (1979)\nપ્રથમ મેકકallલ મેગેઝિનનું પ્રકાશન (1897).\nન્યૂયોર્કમાં કેમિકલ બેંક દ્વારા સ્થાપિત પ્રથમ એટીએમ મશીન (1969).\nપોપ જ્હોન પોલ 1 ફક્ત 33 દિવસ પછી (1978) મૃત્યુ પામનાર 264 પોપ બન્યો.\nફોર્ડ (1957) દ્વારા રજૂ કરાયેલ એડસેલ ઓટોમોબાઈલ.\nમહંમદ અલીએ ઓલિમ્પિક (1960) માં ગોલ્ડ મેડલ જીત્યો હતો.\nગૂગલે લેરી પેજ અને સેરગેઈ બ્રિન (1998) દ્વારા સ્થાપના કરી.\nસ્ટાર ટ્રેક એનબીસી (1966) પર દેખાય છે.\nએનબીસીએ વાંદરાઓ (1966) માં પ્રવેશ કર્યો.\nટુડે શો પ્રથમ વખત રંગમાં દેખાય છે (1965).\nમનોરંજન ટુનાઇટ (1981) ની શરૂઆત.\nઓ.જે.ની સિવિલ ટ્રાયલ શરૂ થઈ (1996).\nએફબીઆઇએ પtyટ્ટી હાર્સ્ટ (1975) ને કબજે કર્યું.\nગુલાબ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનું સત્તાવાર ફૂલ (1986) બને છે.\nસુપ્રીમ કોર્ટમાં પ્રથમ મહિલા (સેન્ડ્રા ડે ઓ’કોનોર) એ શપથ લીધા (1981).\nયુ.એસ.એ ફટકો મારવાનો નાશ કર્યો (1850).\nરોલિંગ સ્ટોન્સ પ્રથમ પ્રવાસ (1963).\nઇન્ટરનેટ એક્સપ્લોરર 4.0 પ્રકાશિત (1997).\n'પરંતુ હવે સપ્ટેમ્બરમાં બગીચો ઠંડુ થઈ ગયું છે, અને તેની સાથે મારો માલિકી છે. મારા માથા પર મારવાને બદલે સૂર્ય મારી પીઠને ગરમ કરે છે ... લણણી ઓછી થઈ ગઈ છે, અને હું આ તીવ્ર મધ્યસ્થ સંબંધોથી દૂર થયો છું જેણે તેને આગળ વધાર્યો. ' ~ રોબર્ટ ફિંચ\n'જીવન ધીમું અને ઓહ એટલું હળવું હતું ત્યારે સપ્ટેમ્બરનો પ્રકાર યાદ કરવાનો પ્રયાસ કરો.' ~ ટોમ જોન્સ અને હાર્વે સ્મિડ\n'આ બધા મનોહર ટોકન્સ દ્વારા સપ્ટેમ્બરના દિવસો અહીં છે, ઉનાળાના શ્રેષ્ઠ હવામાન અને પાનખરના ઉત્સાહ સાથે.' . હેલેન હન્ટ જેક્સન\n'સપ્ટેમ્બર: તે શબ્દોનો સૌથી સુંદર હતો, તે હંમેશાં અનુભવે છે, નારંગી-ફૂલો, ગળી જાય છે, અને ખેદ વ્યક્ત કરે છે.' ~ એલેક્ઝાન્ડર થેરોક્સ\n'બીજો સપ્ટેમ્બરનો એક તેજસ્વી સવાર હતો;\nપૃથ્વી જાણે નવજાતને સુંદર હતી;\nત્યાં સર્વત્ર નામહીન વૈભવ હતો,\nહવામાં તે જંગલી ઉલ્લાસ,\nજે શહેરની ગલીમાં પસાર થતા લોકોને બનાવે છે\nએકબીજાને મળે તેમ તેમ અભિનંદન. ' ~ હેનરી વેડ્સવર્થ લોન્ગફેલો\n'સપ્ટેમ્બરના દિવસોમાં ઉનાળાની હૂંફ તેમના આરામદાયક કલાકોમાં હોય છે, પરંતુ તેમના લાંબા સંધ્યામાં પાનખરનો એક પ્રબોધકીય શ્વાસ હોય છે. બપોર પછી ક્રિકેટ ચીપે ચ .ે છે, તેના ટૂંકા જીવનમાં જે બને છે તેનાથી તે વધુ બનાવે છે. ભમરો પછીની ક્લોવર ફૂલોમાં વ્યસ્ત છે, અને તેમની કમાણી અને કાલ્પનિક હમ ગીત પક્ષીઓના અવાજોની બહારની દુનિયાને પકડે છે, હવે મૌન અથવા પ્રસ્થાન કરે છે. ' Ow રોવલેન્ડ ઇ. રોબિન્સન\nલીલી ટોમલીન (9/1)\nકેથરિન બીચર (9/6)\nકર્નલ સેન્ડર્સ (9/9)\nવોલ્ટર રીડ (9/13)\nટોમી લી જોન્સ અને પ્રિન્સ હેરી (9/15)\nગ્રેટા ગાર્બો (9/18)\nએચ.જી. વેલ્સ (9/21)\nજિમ હેનસન (9/24)\nઆજ રાતનું ચંદ્ર શું રાશિ છે\nપલંગ પર પુરુષ અને મકર સ્ત્રી\nશું સંકેત હવે શુક્ર છે\nપ્લુટો અને તેના ચંદ્રની તસવીરો


કોરોનાકાળમાં રેલવેને ૩૬,૦૦૦ કરોડનું નુકસાન\nAugust 23, 2021 10:20 AM\nકોરોના મહામારી વચ્ચે લૉકડાઉનમાં પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં ઘટાડો થતા રેલવેને ૩૬,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે. આ સમયગાળામાં રેલવેને ખરી આવક ગુડ્સ ટ્રેનને કારણે થઇ છે, એવી માહિતી કેન્દ્રીય પ્રધાન રાવસાહેબ દાનવેએ આપી હતી. આ સાથે જ તેમણે જણાવ્યું હતું કે મુંબઈ-નાગપુર બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેકટ મુંબઈ-નાગપુર ઍકસપ્રેસ-વેની સમાંતર હશે, જે હાલમાં નિર્માણ હેઠળ છે.\nજાલના રેલવે સ્ટેશન ખાતે અન્ડરબ્રિજના શિલાન્યાસ કાર્યક્રમમાં તેઓ બોલી રહ્યા હતા. દાનવેએ જણાવ્યું હતું કે ‘પેસેન્જર ટ્રેન હંમેશા ખોટમાં જ દોડાવવામાં આવે છે. જો ટિકિટના ભાડામાં વધારો કરવામાં આવે તો પ્રવાસીઓને તેનો ફટકો પડે છે. કોરોના મહામારી દરમિયાન રેલવેને ૩૬,૦૦૦ કરોડ રૂપિયાનું નુકસાન થયું છે. ફકત ગુડ્સ ટ્રેનને કારણે મહેસૂસ નિર્માણ થાય છે. કોરોના મહામારી દરમિયાન ગુડ્સ ટ્રેનોએ માલસામાનને લાવવા લઇ જવામાં અને લોકો સુધી રાહત સામગ્રી પહોંચાડવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.\nમુંબઈ-નાગપુર બુલેટ ટ્રેન અંગે તેમણે જણાવ્યું હતું કે આ પ્રોજેકટ મુંબઈ-નાગપુર ઍક્સપ્રેસ-વે પર શરૂ કરવામાં આવશે, કારણ કે તે લોકો માટે આવશ્યક છે. રેલવેએ વેસ્ટર્ન ડેડિકેટેડ ફ્રેઇટ કોરિડોર પ્રોજેકટ પણ હાથ ધર્યો હોવાની માહિતી તેમણે આપી હતી. નોંધનીય છે કે આ પ્રોજેકટ નવી મુંબઈને દિલ્હી સાથે જોડશે. નાંદેડ અને મનમાડ સ્ટેશન વચ્ચે પણ વધારાના પાટા નાખવાની ખાતરી તેમણે આપી હતી.\nકોરોનાથી અમેરિકામાં મોતનો આંકડો સાત લાખને પાર\nઅમેરિકામાં કોરોના બેફામ, રોજ નવા દોઢ લાખ કેસ અને 1500ના મૃત્યુ\nકોરોનાને મ્હાત આપી ચુકેલા લોકો માટે કોવૈક્સીનનો એક ડોઝ પણ પુરતો


News & Views :: પંડ્યાએ પૈસાની વેલ્યુ વિશે વાત કરી અને કહ્યું- પૈસા ન હોત તો આજે પેટ્રોલ પંપ...\nપંડ્યાએ પૈસાની વેલ્યુ વિશે વાત કરી અને કહ્યું- પૈસા ન હોત તો આજે પેટ્રોલ પંપ...\nભારતના સ્ટાર ઓલરાઉન્ડર એવા હાર્દિક પંડ્યાએ સારી એવી પ્રસિદ્ધિ અને સફળતા મેળવી લીધી છે. તેની નોંઘપાત્ર સફળતા પાછળ IPLનો મોટો ફાળો છે. જો T20 ક્રિકેટ ન હોત તો તેણે પોતાની પ્રતિભા દેખાડવાનો મોકો જ ન મળ્યો હોત. આમ તેને પોતાને સાબિત કરવામાં ઘણો સમય પસાર કરવો પડત. હાર્દિક પંડ્યાએ ઈન્ટરવ્યૂની વાતચીતમાં પૈસાની વેલ્યુ વિશે વાત કરી અને પૈસા કમાવવા તેમાં પણ વધુ સારી માત્રામાં પૈસા કમાવવા કેટલા જરૂરી છે તેના પર ભાર આપ્યો. હાર્દિકે એમ પણ પ્રશ્ન કર્યો કે, શું ખરેખર વધુ પડતા પૈસાથી ખેલાડીઓનું ધ્યાન ભંગ થાય છે? IPLમા પંડ્યાને પહેલાં મુંબઈએ 10 લાખ રૂપિયામાં ખરીદ્યો હતો, પરંતુ 2018માં હાર્દિકને મુંબઈએ 11 કરોડ તેમજ તેના મોટા ભાઈ ક્રુણાલ પંડ્યાને9કરોડમાં રીટેઇન કર્યો હતો. આ વિશે તેણે કહ્યું કે આટલા રૂપિયા મળવાથી તેઓ શાંત અને સંતુષ્ટ થઈ ગયા હતા. તેઓ આટલા રૂપિયા જોઈને પણ ઉત્સાહીત નહોતા થયા. હાર્દિકે કહ્યું કે તેઓ પહેલા જેવા છે, પરંતુ પૈસા આવવાથી જીવનમાં એક અનોખી શાંતિ અને સ્થિરતા આવી ગઈ છે.\nઈન્ટરવ્યૂમાં ઘણા સવાલો પૂછવામાં આવ્ચા હતા. જેમાંથી એક સવાલ ખાસ ધ્યાન ખેંચે તેવો હતો કે, IPLમાં આટલા બધા પૈસા મળે છે તો શું તેનાથી ખેલાડીઓનું ધ્યાન ભંગ નથી થતું? આ સિવાય પણ બીજો સવાલ એ હતો કે, તો શું હરાજીની રકમ જોઈને ખેલાડીઓ એવું માની લે છે હવે તેઓને આટલી રકમ તો મળવી જ જોઈએ છે?\nઆ સવાલોના જવાબ આપતા હાર્દિક બોલ્યો હતો કે જીવનમાં પૈસા હોવા ખૂબ જ જરૂરી છે. પૈસા હોવાથી જીવન ઘણું જ બદલાઈ જાય છે. અને હું તેનું જીવતું જાગતું ઉદાહરણ છું. જો આ પૈસા ન હોત તો હું હજૂ પણ પેટ્રોલપંપ પર કામ કરી રહ્યો હોત. હું આ વાતમાં મજાક નથી કરી રહ્યો. મારા માટે મારો પરિવાર જ પ્રાથમિકતા છે. આમ હું મારા પરિવારને એક ગુણવત્તા સભર જીવન મળે તેના માટે પ્રયત્નશીલ રહું છું. 2019 દરમિયાન મે ક્યાંક સાભળ્યું હતું કે, ‘પૈસા દરેક યુવાનો માટે ન હોવા જોઈએ’ હું આ વાતથી બીલકુલ સહમત નથી. જ્યારે પણ કોઈ નાનકડાં શહેરનો છોકરો કોઈ મોટા કોન્ટ્રાક્ટ સાથે જોડાઈ છે ત્યારે તે ફક્ત તેના માટે જ નથી વિચારતો તે પોતાનાં મા-બાપ વિશે પણ વિચારે છે.\nએટલું જ નહી તે પોતાનાથી જોડાયેલાં લોકોને પણ ધ્યાને રાખે છે. પૈસાથી જે બદલાવ આવે છે તેનાંથી એક અનોખું મોટીવેશન મળે છે. લોકોની માન્યતા ખોટી છે કે પૈસા વિશે વધુ વાતચીત ન થવી જોઈએ. પરંતુ હું આ માન્યતાને જાકારો આપુ છું. જ્યારે તમે કોઈ ગેમમાં પોતાનું સર્વસ્વ આપો છો તો તમને તેની કિંમત મળવી જ જોઈએ. જો ક્રિકેટમાં આટલો પૈસો ન હોત તો કેટલાં એવા લોકો છે જે આ રમત રમવા તૈયાર ન હોત.


ઢોલીવુડના ચહિતા રીલ લાઈફ પાર્ટનર હવે બન્યા રીયલ લાઈફના સાથી - Abtak Media\nHome Entertainment Gujarati Cinema ઢોલીવુડના ચહિતા રીલ લાઈફ પાર્ટનર હવે બન્યા રીયલ લાઈફના સાથી\nબૉલીવુડ અને ઢોલિવૂડમાં હાલ લગ્નની સિઝન ચાલી રહી છે, ત્યારે ગુજરાતી ફિલ્મ ઈન્ડસ્ટ્રીના બે જાણીતા ચહેરા આ યાદી માં જોડાઈ ચૂક્યા છે. `છેલ્લો દિવસ`ની ચહિતી જોડી રીયલ લાઈફમાં પણ કપલ બની ગયા છે. હા, યશ સોની અને જાનકી બોડીવાલા એકબીજાને ડેટ કરી રહ્યા છે. અભિનેતા યશ સોની અને અભિનેત્રી જાનકી બોડીવાલાએ હવે જાહેરમાં પ્રેમ વ્યક્ત કર્યો છે.\nબંનેને તેમના પરિવારના પણ આશીર્વાદ મળી ગયા છે. કપલે સોશિયલ મીડિયા પર આ ન્યૂઝ શેર કર્યા હતા. આ ખબર સાંભળી માત્ર ઈન્ડસ્ટ્રી જ નહીં પરંતુ ફેન્સ પણ ખુશ થયા છે અને તેમના પર અભિનંદનનો વરસાદ કર્યો છે. ‘છેલ્લો દિવસ’ની આ જોડી દર્શકોને ખૂબ જ પસંદ આવી હતી ત્યારે બંને એ પોતાના સંબંધને જાહેરમાં સ્વીકૃતિ આપી દીધી છે.\nયશ અને જાનકી એ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ઈન્સ્ટાગ્રામ પર સાથે ક્યુટ ફોટો શેર કરી બંનેના રિલેશન વિશેની ઓફિશિયલ જાણકારી આપી છે. આ સાથે જ કેપ્શનમાં લખ્યું છે કે, ‘મુશ્કેલીઓ હોવા છતાં, અમે એકસાથે ખુશ છીએ અને તેની જાહેરાત કરતાં આનંદ થયો! અમારા પરિવારના આશીર્વાદ સાથે જીવનની સુંદર સફર પર’. યશ સોની અને જાનકી બોડીવાલા હવે લગ્નના બંધનમાં ક્યારે બંધાશે તે અંગે કોઈ જાણકારી આપી નથી.\nબંનેની ફિલ્મોની વાત કરીએ તો, યશ સોની ‘છેલ્લો દિવસ’ સિવાય ‘શું થયું?’ અને ‘ચાલ જીવી લઈએ!’માં જોવા મળ્યો હતો. જેમાંથી ‘ચાલ જીવી લઈએ!’ ગુજરાતી દર્શકોને ખૂબ ગમી હતી. ફિલ્મે ન માત્ર બોક્સઓફિસ પર સારું કલેક્શન કર્યું પરંતુ તે જોનારાને તેની પિતા પુત્રની પ્રેમ ભાવનાએ રડાવી પણ દીધા. બીજી તરફ જાનકી બોડીવાલા ‘ઓ તારી’, ‘તંબુરો’, ‘છુટી જશે છક્કા’, ‘તારી માટે વન્સ મોર’ જેવી ફિલ્મોમાં કામ કરી ચૂકી છે. આ સિવાય તે મ્યૂઝિક વીડિયો ‘રાધાને શ્યામ’માં પણ જોવા મળી હતી.\nPrevious articleકોડીનાર નજીક માર્ગ અકસ્માતમાં ઘવાયેલા શ્રમજીવીનું સારવારમાં મોત\nNext articleજેતપુરના આરબટીબડી ગામે ટ્રેકટર સાથે કુવામાં પડતા બાળકનું મોત


રાજકોટના જગપ્રસિદ્ધ 'મલ્હાર' મેળાનો પ્રારંભઃ મુખ્યમંત્રી વિજયભાઈ ખુલ્લો મૂકશે\n૨૨થી ૨૬ ઓગષ્ટ સુધી ચાલનારા આ મેળામાં ૧૫ લાખથી વધુ લોકો ઉમટશેઃ ટોરા - ટોરા - ફજત - ફાળકા - હેન્ડીક્રાફટ - રમકડા - ખાણી - પીણીના ૪૦૦થી વધુ સ્ટોલ આર્કષણ જમાવશે : શનિ-રવિએ ચિક્કાર ગીર્દી થશે : લોકોની સુરક્ષા માટે પોલીસ - કલેકટર - વીજ કંપની અને મ્યુ.કોર્પોરેશનના અધિકારીઓ - કર્મચારીઓની ફૌજ ખડે-પગે રહેશે : રાઈડ્સ માટે દરરોજ ફીટનેશ સર્ટી અપાશે : મેળાને ૪ કરોડનું વિમા કવચ\nરાજકોટ, તા. ૨૨ : સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ એવો રાજકોટનો 'મલ્હાર' લોકમેળો આજે સાંજે ૫ વાગ્યાથી ખુલ્લો મૂકાઈ રહ્યો છે. રાજયના મુખ્યમંત્રી અને રાજકોટના પનોતા પુત્ર એવા શ્રી વિજયભાઇ રૂપાણી આ જગપ્રસિદ્ધ લોકમેળાનું ઉદ્દઘાટન કરનાર છે.\nઆજે તા.૨૨થી ૨૬ ઓગષ્ટ સતત પાંચ દિવસ સુધી આ લોકમેળો જન્માષ્ટમીના તહેવારોમાં રંગ જમાવશે.\nકલેકટર ડો. રાહુલ ગુપ્તાએ મેળાના મેદાન-સ્થળનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું અને જરૂરી સૂચનાઓ આપી હતી. ખાસ કરીને તમામ સ્ટોલધારકોને અપાયેલ જગ્યા કરતા વધુ જગ્યા પચાવી ન પાડે તે જોવા અને સઘન ચેકીંગ કરવા આદેશો કર્યા હતાં.\nઆ વખતે પણ મલ્હાર લોકમેળામાં પ્લાસ્ટીક ઉપર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકી દેવાયો છે, તો તમાકુ નિષેધ મેળો રહેશે. મેળામાં પાન-ફાકી-સિગારેટ-તમાકુ ગુટખા ખાવા તથા લઇ જવા અને વેચાણ ઉપર કલેકટર દ્વારા સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લગાવી દેવાયો છે.\nકોઇપણ આ આદેશનું ઉલ્લંઘન કરશે એટલે તૂર્ત જ સ્થળ ઉપર જ આકરો દંડ ફટકારી તે વ્યકિતને મેળામાંથી આઉટ કરી દેવાશે.\nમેળાની અંદર લોકોની સુખાકારી તથા અન્ય તમામ બાબતે ખાસ ૪ કન્ટ્રોલરૂમ રહેશે. જેમાં કલેકટરનો કન્ટ્રોલરૂમ નંબર (૯૩ર૮૯ ૭૧૧પપ), પોલીસ કન્ટ્રોલરૂમ નંબર (૯૩ર૮૯ ૧૯પ૮૯), કોર્પોરેશન કન્ટ્રોલરૂમ નંબર (૯૩૧૦ર ૩૮૩૦પ) તથા જીઇબી કન્ટ્રોલરૂમ નંબર (૯પ૧૦ર ૩પ૯૪પ) જાહેર કરાયા છે.\nલોકમેળા માટે કલેકટર દ્વારા કુલ ૧૩૧ના સ્ટાફ ઓર્ડરો કરાયા છે, જેમાં ૯૦ જેટલા નાયબ મામલતદાર અને કલાર્ક તથા ર૧ રીઝર્વ અને ર૧ નાઇટ ચેકીંગ માટે ખાસ રહેશે. આ તમામને રાઉન્ડ ધ કલોક ચેકીંગ કરવા, રીપોર્ટ કરવા પણ આદેશો થયા છે.\nમેળામાં કુલ ૪ પ્રવેશ દ્વારો રાખવામાં આવ્યા છે. મુખ્ય પ્રવેશદ્વાર રેસકોર્ષ રીંગ રોડ ઉપર રાખવામાં આવ્યો છે. ૩૬૮ સ્ટોલ છે. જેમાંથી ૩૩૮ સ્ટોલનું વેચાણ કરાયુ છે. ૨૬ જેટલા સ્ટોલ વિવિધ સરકારી અને સામાજીક તથા સ્વૈચ્છિક સંસ્થાઓને ફાળવવામાં આવ્યા છે. આ વખતના મેળામાં રમકડાના સ્ટોલ વિભાગમાં અવનવી જાતના રંગબેેરંગી રમકડાઓનું આકર્ષણ બાળકોમાં જગાવશે. રમકડાનો ૫૦ટકા જથ્થો દિલ્હી તરફથી આવે છે. આ ઉપરાંત ખાણી-પીણીના સ્ટોલોનો અલગ વિભાગ રખાયો છે. આઈસ્ક્રીમના ચોકઠા તથા રાઈડ વિભાગમાં ટોરા-ટોરા, જુલા, મોતના કુવા, રકાબી, ઉંચા ફઝત - ફાળકા વગેરેનું આકર્ષણ પણ લોકોને રહેશે.\nનોંધનીય છે કે મેળા દરમિયાન રાઈડ્સમાં યાંત્રિક ખામીને કારણે કોઈ અકસ્માત ન સર્જાય તે માટે કલેકટર તંત્ર દ્વારા દરરોજ દરેક રાઈડ્સનું ચેકીંગ કરાશે. આ માટે ખાસ કમીટી બનાવાઈ છે અને આ કમીટીના ચેકીંગ બાદ માર્ગ અને મકાન વિભાગના યાંત્રિક અધિકારીઓ ફીટનેસ સર્ટીફીકેટ આપશે. ટૂંકમાં દરેક રાઈડ્સનું દરરોજ ચેકીંગ થશે.\nઆ વખતે મેળા દરમિયાન શનિ-રવિ રજા આવતી હોય શનિ - રવિ દરમિયાન ચિક્કાર ગીર્દી જામશે. તંત્રને સ્ટોલના વેચાણથી કુલ ૨.૬૫ કરોડની આવક થઈ છે. જેમાંથી ૧ કરોડનો ખર્ચ થયો છે. લોકમેળામાંથી તંત્રને ૧.૫ કરોડ ઉપરનો નફો થશે.\nઆજે સાંજે મુખ્યમંત્રી વિજયભાઈ રૂપાણી સાંજે ૫ વાગ્યે આ રંગારંગ મલ્હાર મેળાનંુ ઉદ્દઘાટન કરશે તે વખતે કલેકટર તંત્ર દ્વારા વિદ્યાર્થી ભાઈ - બહેનોના સહયોગથી ભવ્ય અને ઐતિહાસિક સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો રજૂ થશે. સમગ્ર મેળા ઉપર સીસીટીવી કેમેરાથી બાજ નજર રાખવામાં આવશે. તેમજ પોલીસતંત્ર દ્વારા વોચટાવર તેમજ પોલીસ સાબદુ અભેદ્ય સુરક્ષા કવચ રાખવામાં આવશે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન દ્વારા ૨૪ કલાક સફાઈ કરાશે અને ખાણી-પીણીમાં ભેળસેળ રોકવા માટે ફૂડ વિભાગનું સતત ચેકીંગ રાખવામાં આવશે. જયારે વીજ કંપની દ્વારા મેળામાં વિજળી ગુલ ન થાય તે માટે સ્ટેન્ડ બાય પાવર જનરેટર સહિતની વ્યવસ્થાઓ રાખવામાં આવશે. આમ, આજથી પ્રારંભ થઈ રહેલ રાજકોટના જગપ્રસિદ્ધ મલ્હાર લોકમેળામાં પાંચ દિવસ દરમિયાન લોકોના આનંદ - ઉલ્લાસની કિકીયારીઓ ગુંજી ઉઠશે. ૧૫ લાખથી વધુ લોકો આ મેળાનો આનંદ માણે તેવી સંભાવના છે.\nસમગ્ર આયોજન માટે કલેકટર ડો. રાહુલ ગુપ્તાના માર્ગદર્શન હેઠળ સીટી પ્રાંત અને ડે.કલેકટર શ્રી ચૌહાણ સમગ્ર મેળાનું સુપરવિઝન કરી રહ્યા છે. જયારે પોલીસ કમિશ્નર મનોજ અગ્રવાલ દ્વારા મેળાની સુરક્ષા વ્યવસ્થા ઉપર નજર રાખવામાં આવશે. મ્યુ. કમિશ્નર બંછાનિધિ પાની દ્વારા મેળામાં સફાઈ સહિતની કોર્પોરેશનની જાહેર સેવાઓમાં સહયોગ અપાઈ રહ્યો છે.\nલોકમેળામાં ૧૦ સ્થળોએ ફ્રી પાર્કીંગ\n(૧) નહેરૂ ઉદ્યાન, બહુમાળી ભવન સામે, પ્રવેશ બહુમાળી ચોક, કાર, મો. સા. / સાઈકલ\n(૨) એરપોર્ટ ફાટકથી આમ્રપાલી ફાટક પૂર્વે બાજુનો ભાગ રેલ્વે પાટા સામે બસ, કાર, મો.સા./ સાઈકલ\n(૩) બાલભવન મેઈન ગેઈટથી આર્ટ ગેલેરી સુધીના રોડ પર મોટર સાયકલ તથા સાઈકલ\n(૪) ચાણકય બિલ્ડીંગ સર્કલ ચોકથી શ્રોફ રોડ પર બંને બાજુના રસ્તા સાઈડ એકની પાછળ એક ૩૦+૩૦ રીક્ષા માટે ઓટો / અતુલ રીક્ષા\n(૫) કિશાનપરા ચોક, એ.જી.ઓફીસની દિવાલ પાસે ૫ રીક્ષા, ઓટો અતુલ રીક્ષા\n(૬) કિશાનપરા ચોક, સાઈકલ શેરીંગવાળી જગ્યા ટુ વ્હીલર માટે\n(૭) આયકર વાટીકા સામે ખુલ્લી જગ્યા પાસે રીલાયન્સના ગ્રાઉન્ડમાં કાર, મો.સા./ સાઈકલ\n(૮) ચૌધરી હાઈસ્કુલ ગ્રાઉન્ડ ટુ વ્હીલર તથા ફોર વ્હીલર માટે\n(૯) હોમગાર્ડ ઓફીસર કોલોની બહુમાળી ભવન સામે, ફકત સરકારી વાહનો માટે\n(૧૦) આકાશવાણી રોડ, ૧૨ માળ બિલ્ડીંગથી સર્કિટ હાઉસ સુધી એક તરફ ટુ વ્હીલર માટે.\nમેળામાં ૪ કન્ટ્રોલ રૂમ : ફોન નંબર જાહેર કરતું તંત્ર\nકલેકટર કન્ટ્રોલ- ૯૩ર૮૯ ૭૧૧પપ\nપોલીસ કન્ટ્રોલ- ૯૩ર૮૯ ૧૯પ૮૯\nકોર્પોરેશન કન્ટ્રોલ- ૯૩૧૦ર ૩૮૩૦પ\nજીઇબી કન્ટ્રોલ- ૯પ૧૦ર ૩પ૯૪પ\nછેતરપીંડી-વિશ્વાસઘાતની ફરીયાદમાં વડોદરાના વેપારીની જામીન અરજી રદ થતા જેલહવાલે access_time 4:16 pm IST\nકાલાવડની નદીમાંથી ભેંસોને કાઢવા જતા ડૂબી જતા વૃદ્ધનું મોત : હાલારમાં ૧ર દરોડા : ૭૧ પતાપ્રેમી ઝડપાઇ ગયા access_time 3:53 pm IST\nજન્માષ્ટમી તહેવારના પ્રસંગે ધર્મસંમેલન અને શોભાયાત્રા access_time 9:24 pm IST\nઆતંકી હુમલાના ઇનપુટ બાદ મરીન ટાસ્ક ફોર્સ અને મરીન પોલીસનું સર્ચ ઓપરેશન બોટોની તઆલસી લઈને દસ્તાવેજી પુરાવા ચકાસ્યા :કાંઠા વિસ્તારોમાં સઘન ચેકીંગ access_time 11:19 pm IST\nઅમેરિકામાં GOPIO કનેકટીકટ ચેપ્ટરના ઉપક્રમે ૧૭ ઓગ.ના રોજ ભારતનો ૭૩મો સ્વાતંત્ર્ય દિન ઉજવાયોઃ સ્ટેમ્ફોર્ડ મેયર, ભારતના કોન્સ્યુલ જનરલ, સહિત વિશાળ સંખ્યામાં ઉપસ્થિત લોકોએ ધ્વજવંદન કરી સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમોનો આનંદ માણ્યો access_time 8:58 pm IST\n13 વર્ષ પછી 'નિકમ્મા'થી બોલીવુડમાં કમબેક કરશે શિલ્પા શેટ્ટી: શૂટિંગ કરી શરૂ access_time 5:01 pm IST