નવાં મોડેલ અને સેફ્ટી અપડેટની લોકોને આદત પડી રહી છે, મોંઘો હોવા છતાં એપલની યુઝર્સ પર પાબંધીઓ | IPhone Trapped, All The Things Apple Won’t Let You Do With Your IPhone - Divya Bhaskar\nIPhone Trapped, All The Things Apple Won’t Let You Do With Your IPhone\nઆઈફોનનો આઈટ્રેપ!:નવાં મોડેલ અને સેફ્ટી અપડેટની લોકોને આદત પડી રહી છે, મોંઘો હોવા છતાં એપલની યુઝર્સ પર પાબંધીઓ\nતમને લક્ઝરી એન્ડ્રોઈડ અને આઈફોનમાંથી કોઈ એકની પસંદગી કરવામાં આવે તો તમે કોને પસંદ કરશો? કદાચ તમારો જવાબ આઈફોન જ હશે. દુનિયામાં લાખો લોકો આઈફોનના ડાઈ હાર્ડ ફેન છે, પરંતુ તેની કિંમત સામાન્ય માણસને પરવડે તેવી હોતી નથી. એમ પણ કહી શકાય કે તેની ખરીદી બાદ સામાન્ય લોકોનું બજેટ પણ ખોરવાઈ શકે છે. જે આઈફોન લવર્સ આઈફોન ખરીદી શકતાં નથી તે પોતાને એ રીતે દિલાસો આપી દે છે કે આઈફોન ઘણા બધા કામ કરી શકતો નથી. તેને ઉદાહરણથી સમજીએ...\nશું તમે ક્યારેય આઈફોન પર એક સારાં વોઈસ અસિસ્ટન્ટ માટે સિરીને સ્વૅપ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે?\nતમે ક્યારેય કિંડલ એપથી ઈ બુક્સ ખરીદવાનો ટ્રાય કર્યો છે?\nક્યારેય કોઈ એન્ડ્રોઈડ સ્માર્ટફોન યુઝરને આઈમેસેજ મોકલ્યા છે?\nશું તમે ક્યારે આઈફોન બેકઅપ ગૂગલ ડ્રાઈવ પર લીધું છે?\nઆઈફોન રિપેર કરવા માટે શું તમને ક્યારેય એપલના પાર્ટ્સ મળ્યા છે?\nઆ પાંચેય સવાલોનો જવાબ માત્ર ના છે. તમને વિશ્વાસ ન થતો હોય તો તમે તમારા કોઈ ફ્રેન્ડ્સને પૂછી શકો છો. જો તો પણ તમે તમારો પ્રથમ આઈફોન ખરીદવા જઈ રહ્યા છો તો તમને 'બેસ્ટ ઓફ લક' કહેવું તો બને છે.\nઅપડેટેડ આઈફોન અને સિક્યોરિટીની યુઝર્સને આદત પડી રહી છે\n'ધ વોશિંગ્ટન પોસ્ટ'ના ટેક્નોલોજી કોલમનિસ્ટ, જેફ્રી એ ફાઉલરે જણાવ્યું કે છેલ્લા 12 વર્ષથી તે આઈફોનનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. મોટા ભાગના લોકો આઈફોન બદલવા માગતા નથી, પરંતુ તેમને અપલની નવી અપડેટ્સની આદત પડી રહી છે. કંપની સતત આઈફોનને એડવાન્સ બનાવી રહી છે. કંપનીનું કહેવું છે કે તે આપણી સિક્યોરિટી અને પ્રાઈવસીની રક્ષા કરી રહી છે જ્યારે આઈફોન લોક કરવો કે કેમ તે પણ કંપની કન્ટ્રોલ કરી રહી છે. આ બધુ જ એપલ વધારે પૈસા કમાવવા માટે કરી રહી છે. જેફ્રી કહે છે કે, આઈફોન ઓનરને એ જાણવાનો અધિકાર હોવો જોઈએ કે તે તેમના ડિવાઈસનો ફુલ એક્સેસ મેળવી શકે.\nસ્ટોર્સની મદદથી ડેવલપર્સ પર પ્રેશર\nઆ અઠવાડિયાંની એક સુનાવણીમાં સ્પષ્ટ થયું કે ગ્રાહકો માટે એપલની અનિયમિત શક્તિ કેટલી હાનિકારક બની રહી છે. એપલે એપિકની વીડિયો ગેમ 'ફોર્ટનાઈટ'ને એપ સ્ટોર પર લાવવા માટે 30% કમિશન માગ્યું છે. ડેવલપર્સે આ પેમેન્ટ કરવું પડશે કારણ કે એપલ આઈફોન પર એપ ઈન્સ્ટોલ કરવા માટે માત્ર એપ સ્ટોરને જ પરમિશન આપે છે.\nએપલને લાગે છે કે તે ભલે આપણા હાથ સારા માટે બાંધી રહી છે. ફોર્ટનાઈટ ટ્રાયલ દરમિયાન ટીમ કુકે કહ્યું હતું કે એપલ આઈફોનથી કોમ્પ્લિકેટેડ ટેક્નોલોજી દૂર કરી તેના સોફ્ટવેર અને હાર્ડવેરને યુઝર્સ માટે સરળ બનાવવા માગે છે. કંપનીનું કહેવું છે કે તેને લીધે જ મોટા ભાગના આઈફોન યુઝર્સથી તેને સેટિસ્ફાઈિંગ રેટિંગ મળે છે.\nસેટિસ્ફેક્શન રેટિંગ વિશે એપલ મૌન રહેવું પસંદ કરે છે\nએપલ ક્યારેય એ વાતનો ઉલ્લેખ નથી કરતી કે ઈન્ડિપેન્ડેન્ટ અમેરિકન કન્ઝ્યુમર સેટિસ્કેફ્કશન ઈન્ડેક્સમાં તેનાં કરતાં એન્ડ્રોઈડ સ્માર્ટફોન મેકર સેમસંગને વધારે રેટિંગ મળ્યું છે. એપલને 80 અને સેમસંગને 81 સ્કોર મળ્યો છે. એપલની સરખામણીએ સેમસંગ યુઝર્સને2વોઈસ અસિસ્ટન્ટ ચોઈસ આપે છે. તો કન્ઝ્યુમર અલગ અલગ એપ સ્ટોરથી કોઈ પણ એપ ડાઉનલોડ કરી શકે છે. જેફ્રી કહે છે કે એવું નથી કે સેમસંગ આઈફોન કરતાં શ્રેષ્ઠ છે પરંતુ એ વાતોમાં સારો છે જેના પર આઈફોન પર કંપનીએ પાબંધી રાખી છે.\nએપલે એકાધિકારવાદી રીતથી બેઝિક પ્રોડક્ટ્સ ફંક્શન પર સંપૂર્ણ રોક લગાવવા માટેના વિચારોને અનુમતિ આપી છે. એપલ તેની આર્કેડ, ફિટનેસ પ્લસ, ટીવી પ્લસ, આઈક્લાઉડ સ્ટોરેજ સર્વિસિસ પર જાહેરાતો દૂર કરવા માટે પૈસા લે છે. તો iOS 14.5માં સિરીને એપલ મ્યુઝિકને બદલે સ્પોટિફાય પર સ્ટ્રિમ કરવા માટે કહી શકાય છે.\nતમામ સ્ટોરથી એપ્સ અને સબસ્ક્રિપ્શન મળી શકે\nએપલ શું કરે છે: કંપની આઈફોન પર માત્ર એપ સ્ટોરને પરમિશન આપે છે. અર્થાત એપ સ્ટોર વગર તમે અન્ય કોઈ પણ સોર્સ પરથી એપ ઈન્સ્ટોલ કરી શકતા નથી. તેનો અર્થ એ થાય છે કે તે પોતે જ પોતાનું મુલ્ય નક્કી કરે છે. કંપની પોતે જ નક્કી કરે છે કે કઈ એપને પરમિશન આપવાની છે અને કોને નહિ. કંપની કહે છે કે તે પોતે તમામ એપનો રિવ્યૂ કરે છે તેથી યુઝરની પ્રાઈવસી અને સિક્યોરિટી કન્ટ્રોલમાં રહે.\nઆપણે શા માટે સ્વતંત્ર હોવુ જોઈએ\nએપલના નિયંત્રણ યુઝર માટે આઈફોનને વધારે મોંઘો બનાવી દે છે. કંપની એપ ડેલપર્સ પાસેથી 30% કમિશન લે છે. એપલ જ્યારે એકતરફી નિર્ણય લે છે તો એપ સ્ટોરમાં કોને પરમિશન હોવી જોઈએ? તેનાથી દરેક વ્યકિત સહેમત નથી. તેની સરખામણીએ એન્ડ્રોઈડ યુઝર પાસે ગૂગલ, સેમસંગ, એમેઝોન એપ સ્ટોર સાથે ઘણા વિકલ્પ છે.\nઆઈમેસેજ અને ફેસટાઈમ તમામ યુઝર્સ માટે હોવા જોઈએ\nઆઈમેસેજ અને ફેસટાઈમને સીમિત કરવાથી આઈફોનનો ઉપયોગ પણ ઓછો થઈ જાય છે. એપલના ઘણા ગ્રાહકોના પરિવાર, ફ્રેન્ડસ અને સહકર્મી એપલ ડિવાઈસનો ઉપયોગ કરતાં નથી. આઈફોનના માલિક પણ વિન્ડોઝ PC પર પોતાનો મેસેજ વાંચી શકતા નથી.\n2 વોઈસ અસિસ્ટન્ટ સિલેક્ટ કરી શકાશે\nએપલ શું કરે છે: એપલે ડેવલપ કરેલું વોઈસ અસિસ્ટન્ટ સિરીના આઈફોનમાં વેક વર્ડ અને ફિઝિકલ બટનનો ઉપયોગ સીમિત કરે છે. આપણે સિરીને ડિએક્ટિવ કરી શકીએ છીએ પરંતુ ગૂગલ અસિસ્ટન્ટ સાથે સ્વૅપ નથી કરી શકતા.\nએપલે શા માટે ઓપન રહેવું જોઈએ: ભલે સિરીમાં અપડેટ આવી હોય. આપણે સ્માર્ટ હોમ સર્વિસ માટે સિરી પર ડિપેન્ડેડ થઈ ગયા છીએ. આપણી પાસે અન્ય સારા ઓપ્શન પણ અવેલેબલ છે. સેમસંગ ગેલેક્સી સ્માર્ટફોન સાથે ગૂગલ સાથે હોમમેડ બિક્સબાય ઓફર કરે છે. ભલે હાલ આઈફોન યુઝર્સ 'હે સિરી' કહી રહ્યા હોય બની શકે તેમને 'ઓકે ગૂગલ' વધારે ગમતું હોય.\nમૂવી, ઈ બુક્સ અને ડિજિટલ મીડિયાની ખરીદી\nએપલ શું કરે છે: એપલ મૂવી, ઈ બુક્સ, મ્યુઝિક માટે એ જ એપને અપ્રૂવ કરે છે જે માત્ર તેના માટે જ બની હોય.\nએપલે શા માટે ઓપન રહેવું જોઈએ: આઈફોન યુઝર્સ એમેઝોન પર 11,000 ડોલર (આશરે 8 લાખ રૂપિયા)ની ડોંગી ખરીદી શકે છે, પરંતુ 10 ડોલર (આશરે 700 રૂપિયા)ની ઈ બુક નહિ. એપલના પ્રતિબંધો યુઝર્સને એ સ્ટોર્સ પરથી દૂર કરી રહ્યા છે જ્યાં તેને સારી પ્રાઈસ અને સિલેક્શન મળી રહ્યું હોય. મૂવીઝ માટે એમેઝોન હવે એપલના વીડિયો પાર્ટનર પ્રોગ્રામની મેમ્બર છે. તેને હવે ડાયરેક્ટ મૂવી સેલિંગનો એક્સેસ મળે છે.\nપોતાની ડિફોલ્ટ એપનું સિલેક્શન\nએપલ શું કરે છે: ગત વર્ષે iOSએ મેલ અને વેબ બ્રાઉઝિંગ એપ સિલેક્ટ કરવાની તક આપી, પરંતુ આઈફોનમાં હજુ પણ મેસેજ, કોલ, કેમેરા અને મેપ્સ સહિતના કામ માટે ડિફોલ્ટ એપ્સને સિલેક્ટ કરવા દેતી નથી.\nએપલે શા માટે ઓપન રહેવું જોઈએ: કોમ્પિટિશનને લીધે તમામ જરૂરી કામ સાથે જોડાયેલી એપ્સ પોતાના ડેવલપર્સને વધુ સારા બનાવવા માટે પ્રોત્સાહિત કરશે. ઉદાહરણ તરીકે, વિશેષ સુવિધાઓવાળી કેમેરા એપ પહેલાંથી જ આઈફોન પર લોકપ્રિય ડાઉનલોડમાંથી એક છે.\nસેલ: બ્લડ ઓક્સિજન લેવલ મોનિટર કરતી 'રિયલમી વોચ S'ના સિલ્વર કલર વેરિઅન્ટનો આજે સેલ, પ્રિ રજિસ્ટર્ડ કરાવનાર ગ્રાહકને ₹1000 રૂપિયાનું ડિસ્કાઉન્ટ મળશે\nપાવર બેંક યુસેઝ ટિપ્સ: ટેક્નિકલ ખામીને લીધે પાવર બેંક બ્લાસ્ટ થતાં યુઝરનું મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે, તમારી સાથે આવું ન થાય તેના માટે આ બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો\nસિક્યોરિટી અપડેટ: તમારા ફોનમાં હવે પાસવર્ડ ચોરી કરતી ફાઈલને ગૂગલ ક્રોમ શોધી કાઢશે, સ્કેન કરતાં જ અલર્ટ કરશે


statue of unity express ticket for visitors – News18 Gujarati\nHome » photogallery » south-gujarat » NARMADA STATUE OF UNITY EXPRESS TICKET FOR VISITORS\nસ્ટેચ્યૂ ઓફ યુનિટીમાં કલાકો લાઇનમાં ઉભા નથી રહેવું? તો આવી રહી છે આ સુવિધા\nરોજ હજારોની સંખ્યામાં આવતા મુલાકાતીઓ માટે એક નવી સુવિધા લાવવામાં આવી છે.\n| November 24, 2018, 08:50 IST\nકેવડિયા કોલોનીમાં આવેલી વિશ્વની સૌથી ઊંચી સરદાર પટેલની પ્રતિમા એટલે સ્ટેચ્યૂ ઓફ યુનિટી જોવા માટે હજારો મુલાકાતીઓ આવી રહ્યાં છે. જેના કારણે સરદાર રાષ્ટ્રીય એકતા ટ્રસ્ટમાં લાખોની આવક થાય છે. રોજ હજારોની સંખ્યામાં આવતા મુલાકાતીઓ માટે એક નવી સુવિધા લાવવામાં આવી છે. જેમાં મુલાકાતીઓએ 1000 રૂપિયા ખર્ચીને 'એક્સપ્રેસ ટિકિટ' મેળવવાની રહેશે.\nઆ એક્પ્રેસ ટિકિટ લેનારને કોઇપણ જગ્યાએ લાઇનમાં ઉભા રહેવાની જરૂર નથી. સામાન્ય ટિકિટ કરતા 500 રૂપિયા વધુ આપીને ક્યાંય તેમને સમય બગાડવો નહીં પડે.\nઆ ટિકિટ ઓનલાઇન પણ મળે છે. કેવડિયા આવીને બસમાં બેસવા લાઇનમાં ઊભા રહેવાનું પણ નહીં, સીધુ બસમાં જ બેસી જવાનુ અને વ્યૂ ગેલેરીમાં જવા માટે લિફ્ટમાં જ બેસી જવાનું રહેશે.\nધીરે ધીરે સહેલાણીઓ માટે સુવિધાઓ વિકસાવવામાં આવી રહી છે. પ્રવાસીઓ માટે ફોર લેન રસ્તાથી કેવડિયાને જોડવામાં આવ્યો છે બીજી બાજુ ચાંદોદથી સીધી રેલવે લાઈન પણ બનાવવા સર્વે કરવામાં આવ્યો છે. હવે હવાઈ મુસાફરી કરી આવતા પ્રવાસીઓ માટે જિલ્લામાં એર ટ્રીપ વિકસાવવી જરૂરી બન્યું છે. થોડા સમય પહેલા રાજ્યના પૂર્વ રાજ્ય વન મંત્રી શબ્દસરણ તડવીએ આ અંગે રજૂઆત કરી હતી જેમાં રાજ્ય સરકારની મંજૂરી મળી અને કેન્દ્ર સરકારની પણ લીલી ઝંડી મળી ગઈ હતી.\nસહેલાણીઓના ધસારાને ધ્યાનમાં રાખીને રાજપીપળામાં ડિસેમ્બરના અંત સુધીમાં એરપોર્ટ પણ બનાવવાનો પ્રારંભ પણ કરવામાં આવશે. જેના કારણે દેશવિદેશના લોકોને ત્યાં આવવામાં સહેલાઇ થાય.


Readgujarati.com » ગિરનારની ગોદમાં – મૃગેશ શાહ » Print\nગિરનારની ગોદમાં – મૃગેશ શાહ\nPosted By mds78 On June 17, 2008 @ 7:02 am In પ્રવાસવર્ણનો | 89 Comments\nવિવિધ પ્રકારના વૃક્ષોને પોતાની પ્રકૃતિ અનુસાર ખાતર, પાણી અને અનુકૂળ આબોહવાની જરૂરિયાત રહેતી હોય છે. વૃક્ષોની જેમ સમાજરૂપી ભૂમિમાં પાંગરતા કલાના ઉપાસકોની વાત પણ કંઈક એવી જ છે. તેઓને જો પોતાના વ્યક્તિત્વ વિકાસ માટેની મોકળાશ અને અનુકૂળ વાતાવરણ મળી રહે તો તેમનામાં બીજ સ્વરૂપે પડેલી કલા મહોરી ઊઠે છે. કોઈ પણ વિષયમાં રસ લઈને અદ્વિતિય સંશોધનાત્મક કાર્ય કરવું તે એક પ્રકારની કલા જ છે તેથી આપણે ત્યાં અભ્યાસના વિષયોમાં તલ્લીનતા કેળવવા જરૂરી એકાંત અને માર્ગદર્શન મળી રહે એ માટે પુસ્તકાલયોનો વિકાસ કરવામાં આવ્યો છે. પરંતુ કલાની વ્યાખ્યા કેવળ અભ્યાસના વિષયો પૂરતી સીમિત નથી થઈ જતી. સાહિત્ય, સંગીત, ચિત્રકામ જેવી અનેક કલાઓ આપણે ત્યાં છે જેના ઉપાસકોને આજના ઘોંઘાટભર્યા માહોલમાં જરૂરી એકાંત મળી શકતું નથી. ઘણી વાર કંઈક સર્જન કરવાનું મન થઈ આવે ત્યારે રોજિંદા કામોની વચ્ચે અટવાઈ જઈને સર્જક પોતાના અંતરના ભાવને વ્યક્ત કરવાની અનુકૂળતા મેળવી શકતો નથી.\nપૂજ્ય મહાત્મા ગાંધીજીના પરિવારમાં જન્મેલા શ્રી નવિનભાઈ ગાંધી તેમજ શ્રી ધીરેનભાઈ ગાંધીને સર્જકોની આ વ્યથાનો અંદાજ આવ્યો. તેમને વિચાર આવ્યો કે કુદરતના ખોળે, પ્રકૃતિના સાનિધ્યમાં કોઈ એવી સંસ્થાની રચના થવી જોઈએ કે જ્યાં આવીને સર્જકો તેમનું પોતીકુ એકાંત મેળવી શકે. એવી કોઈક વ્યવસ્થા ઊભી કરવી જોઈએ કે જ્યાં આવીને કલાકારો પોતાની કલા ઉપાસનામાં લીન થઈ જાય. જો આમ થાય તો જ સમાજને ઉત્તમ કૃતિઓ સમય સમયપર મળતી રહે. ગાંધીજીની છત્રછાયામાં સાબરમતી આશ્રમ ખાતે તેમજ ટાગોરની શિક્ષણ સંસ્થા ‘શાંતિ નિકેતન’માં અભ્યાસ કર્યા બાદ બંને ભાઈઓની આ ઈચ્છા વધુ તીવ્ર બની. ગાંધીજીના સત્ય અને ટાગોરના સૌંદર્ય – એમ બંનેની ઉપાસના થઈ શકે એ માટે કોઈક સંસ્થાનું નિર્માણ કરવાની ઈચ્છા તેમને થઈ આવી. પણ ક્યાં-શું-કેવી રીતે કરવું એનું ચિત્ર સ્પષ્ટ નહોતું થઈ રહ્યું. 1948માં સ્વરાજ પ્રાપ્તિબાદ તેમણે પોતાનો આ વિચાર તે સમયના રાજકીય, સામાજિક અને સેવાક્ષેત્રે કાર્યરત એવા સાધુચરિત મહાપુરુષ શ્રી રતુભાઈ અદાણીને કહ્યો. તેમણે આ વાતને તરત વધાવી લીધી. માત્ર માર્ગદર્શન નહીં, પરંતુ ખરેખર આવી સંસ્થા કાર્યરત બને તે હેતુથી પ્રાકૃતિક સૌંદર્યથી છલોછલ ગિરનારની તળેટીમાં સુયોગ્ય જમીન માટે ભારે જહેમત ઊઠાવી. આખરે, બંને ભાઈઓનું સપનું સાકાર થયું. ગિરની તળેટીમાં સર્જકોને પ્રોત્સાહિત કરતી સંસ્થાની મંગલ શરૂઆત થઈ. તેને નામ અપાયું : ‘રૂપાયતન’ – એટલે કે ‘રૂપનું ધામ !’\nસંસ્થાની સ્થાપના પછી ત્યાં માટીકામ, ચિત્રકામ, હાથકાગળ, મુદ્રણકલાની શરૂઆત થઈ. ‘પ્યારા બાપુ’ અને પાછળથી ‘વૈષ્ણવજન’ જેવાં શિષ્ટ, સુરૂચિપૂર્ણ સામાયિકોનું પ્રકાશન ઈત્યાદિ પ્રવૃત્તિઓનો સારો એવો વિકાસ થયો. એ સમયે ‘પ્યારાબાપુ’ નું સંપાદન કવિશ્રી રતિલાલ ‘અનીલ’ કરતા, જ્યારે ‘વૈષ્ણવજન’નું સંપાદન સાંઈ કવિ મકરંદ દવે ત્યાં રહીને કરતા. લગભગ પંદર વર્ષ સુધી ગાંધી પરિવારના આ બે ભાઈઓએ અનેક રચનાત્મક પ્રવૃત્તિઓ ચલાવી સુંદર અને કલાત્મક સર્જનો કર્યા. અનેક સર્જકોને રૂપાયતનમાં આવતા-જતા કર્યાં. કઠોર પરિશ્રમ કરીને સંઘર્ષોના આક્રમણ સામે એકલા હાથે ઝૂઝતા રહ્યા. પરંતુ છેવટે પરિણામ સ્વરૂપે તેઓએ ધાર્યું હતું એવો સાથ-સહકાર લોકો તરફથી ન મળ્યો. સમયાંતરે સામાયિકોનું પ્રકાશન બંધ કરી દેવું પડ્યું. તેઓ નિરાશ અને હતોત્સાહ થઈ ગયા. અંતે હારીને બંને ભાઈઓએ રતુભાઈ સમક્ષ રૂપાયતન સંસ્થા સમેટી લેવાનો સંકલ્પ જાહેર કર્યો. રતુભાઈ અને તેમના ધર્મપત્ની કુસુમબહેને સમજાવવાના અનેક પ્રયત્નો કરી જોયા, પરંતુ ગાંધીબંધુઓનો નિર્ણય અફર હતો. રતુભાઈ અને કુસુમબહેને ત્વરિત નિર્ણય કરી રૂપાયતન સંસ્થાનો વહીવટ સંભાળી લીધો અને આ દંપતિ રૂપાયતનમાં જ સેવાની ધુણી ધખાવીને બેસી ગયા.\nરતુભાઈએ પોતાના સામર્થ્યનું તેલ પૂર્યું અને રૂપાયતન ઝળહળી ઉઠ્યું. કુસુમબેને પોતાના વાત્સલ્ય, મમતા, નિષ્ઠા, કર્મઠતાનું સિંચન કર્યું અને રૂપાયતન મ્હોરી ઉઠ્યું. એ પછી રૂપાયતન સંસ્થાનું ટ્રસ્ટ રચવામાં આવ્યું. સોરઠ ક્ષેત્રના અગણિત સેવાભાવી, અગ્રણીઓ અને ટ્રસ્ટીઓને સામેલ કરી એમની સેવા લેવાનું આયોજન થયું. અનેક લોકોએ પોતાની સેવા અર્પિત કરીને વિશિષ્ટ પ્રદાન આપ્યું. જીવનની અંતિમ ક્ષણ સુધી રતુભાઈ સંસ્થાના પ્રમુખપદે રહ્યા. ત્યારબાદ તેમના અનુગામી તરીકે પૂર્વ કાનુનમંત્રી શ્રી દિવ્યકાંત નાણાવટીએ સુકાન સંભાળ્યું. એ સમયે મેનેજિંગ ટ્રસ્ટી તરીકેની જવાબદારી શ્રી શશીકાંત દવે વહન કરતા હતા. આ બંને વડિલોની દષ્ટિસંપન્ન વિચારધારા અને વહિવટી કુશળતા તેમજ સહિયારા સુસંચાલનના પરિણામે શિક્ષણ, લોકશિક્ષણ, જનજાગૃતિ, પર્યાવરણ, કલા, સાહિત્ય, સંસ્કૃતિ અને માનવ વિકાસને લગતી વિવિધ રચનાત્મક પ્રવૃત્તિઓના વ્યાપથી રૂપાયતનનું રૂપ વધુ દીપી ઊઠ્યું. નવેમ્બર 2003માં શ્રી દિવ્યકાંતભાઈનો સ્વર્ગવાસ થતાં સુવિખ્યાત કવિ અને ધારાશાસ્ત્રી શ્રી પ્રફુલ્લચંદ્ર નાણાવટી રૂપાયતનના હાલના પ્રમુખ બન્યા. તેમની સાથે મેનેજિંગ ટ્રસ્ટી તરીકેની જવાબદારી શ્રી હેમંતભાઈ નાણાવટી હાલ સંભાળી રહ્યા છે.\nપોતાના મૂળ સિદ્ધાંતોને સ્મરણમાં રાખીને આજે પણ ‘રૂપાયતન’ સાહિત્ય અને શિક્ષણના વિકાસ માટે અનેક પ્રવૃત્તિઓ કરી રહ્યું છે. આસપાસના વિસ્તારના પછાતજાતિના બાળકો માટે અહીં સાત ધોરણ સુધીની ‘આશ્રમ શાળા’ ચલાવવામાં આવે છે. આર્થિકરીતે નબળા વિદ્યાર્થીઓનો તમામ ખર્ચ સંસ્થા સ્વયં ઉઠાવે છે. પ્રકૃતિની ગોદમાં અહીં બાળકો માટે રહેવા જમવાની સુંદર વ્યવસ્થા કરાયેલી છે. સંસ્થા દ્વારા સાહિત્યકારોને આમંત્રણ આપીને કવિસંમેલનોનું આયોજન પણ કરવામાં આવે છે. રૂપાયતને ભૂતકાળમાં ઉત્કૃષ્ટ પ્રકાશનો કરેલાં જે કમનસીબે હાલ પ્રાપ્ય નથી પરંતુ આ પ્રવૃત્તિને પુનર્જીવિત કરવાના હેતુથી પ્રથમ પ્રકાશન તરીકે રતુભાઈના સંસ્મરણોને વર્ણવતા ‘સમર્પિત જીવનની ઝાંખી’ નું પ્રકાશન કરવામાં આવ્યું. ત્યારબાદ આ પ્રવૃત્તિના ભાગરૂપે નારાયણભાઈ દેસાઈના વકતવ્ય ‘રાષ્ટ્ર, રચનાત્મક કાર્ય અને રાષ્ટ્રપિતા’ તથા ચાલુ વર્ષે પૂ. મોરારિબાપુના વક્તવ્ય ‘નરસિંહ વંદના’નું પ્રકાશન આ સંસ્થા દ્વારા કરવામાં આવ્યું. માત્ર આટલું જ નહિ, 103 એકરમાં ફેલાયેલા ‘રૂપાયતન’માં ગત વર્ષે પૂ. મોરારિબાપુની પ્રેરણાથી સર્જકો/કલાકારોને સર્જનાત્મક કાર્ય માટે નિ:શુલ્ક યોગ્ય આવાસની સુવિધા મળી રહે તે હેતુથી ‘નરસિંહ મહેતા ભવન’ની સ્થાપના કરવામાં આવી. અહીં આવતા વિવિધ ક્ષેત્રના સાહિત્યકારો, ચિત્રકારો, સંગીતજ્ઞો તથા સર્જકો પોતીકું એકાંત અને મોકળાશ મેળવીને ગિરનારની ગોદમાં પ્રકૃતિનું સાનિધ્ય માણતાં માણતાં સર્જનકાર્યમાં લીન બની જાય છે. આમ, વિવિધ ક્ષેત્રના અગ્રણીઓ, સાહિત્યકારો અને સંતો દ્વારા સેવાયેલી આ દિવ્યભૂમિમાં અને ગિરનારની ગોદમાં રહેવાનું આમંત્રણ મને ‘રૂપાયતન’ જેવી સંસ્થા તરફથી મળ્યું તે મારા માટે ખરેખર અનુપમ અવસર હતો.\n[રૂપાયતનમાંથી પ્રકૃતિનું દર્શન]\nવહેલી સવારે જૂનાગઢ પહોંચીને હું ‘રૂપાયતન’ જઈ રહ્યો હતો ત્યારે આસપાસનું પ્રાકૃતિક સૌંદર્ય પૂરબહારમાં ખીલ્યું હતું. ચોતરફ પર્વતોની વચ્ચે વાંકાચૂકા ઢોળાવવાળા રસ્તાઓ તથા વૃક્ષોને ડોલાવતો શીતલ પવન કેવો આહ્લાદક લાગી રહ્યો હતો ! દામોદરકુંડને પસાર કરીને ભવનાથ તરફ જતા રસ્તાની ડાબીબાજુ ‘રૂપાયતન’ જવા માટે કેડીયો રસ્તો પડે છે. લીલોતરીથી છલોછલ ભરેલા આ સાંકડા અને વાંકાચુકા માર્ગ પર આવતી કેટલીક ધર્મશાળાઓ અને વિશ્રામગૃહોને પસાર કરીને આશરે એકાદ કિલોમીટર જેટલું અંતર કાપતાં છેલ્લે ‘રૂપાયતન’નું પ્રવેશદ્વાર દેખાય છે. પગ મૂકતાંની સાથે જ ચારે તરફ પર્વતોના ઊંચા શિખરોનું નયનરમ્ય દ્રશ્ય આપણું મન મોહી લે છે. પ્રકૃતિએ જાણે છૂટે હાથે અહીં સુંદરતા ફેલાવી છે. નાનકડા ઢોળાવને ચઢીને રૂમની ગૅલેરીમાં પગ મૂકતાં જ નજર સામે વાદળોને જેના શિખરો સ્પર્શે છે એવા ગરવા ગઢ ગિરનારના દિવ્ય સ્વરૂપની ઝાંખી કરીને આપણું મસ્તક નમી પડે છે.\nરૂપાયતનમાંથી ગિરનાર દર્શનની વાત જ કંઈક અલગ છે ! વહેલી સવારે ઉષાની લાલિમા સાથે વાદળોની રજાઈ ઓઢીને સૂતેલા ગિરનારને જાણે જાગવાનો સમય થતાં તળેટીનો સમગ્ર વિસ્તાર પક્ષીઓના કલરવથી ગાજી ઊઠે છે. હાલમાં વર્ષાઋતુની શરૂઆત હોવાથી મોરના ટહુકાઓથી આ વનપ્રદેશ ભર્યો ભર્યો લાગે છે. સર સર વહી જતા પવનથી ડોલતા આંબા, આંબલી અને વિવિધ પ્રકારના વૃક્ષો એવો ધ્વનિ ઉત્પન્ન કરે છે જાણે માણસોનું કોઈ ટોળું ખાનગીમાં કંઈક ગુસપુસ કરી રહ્યું હોય ! દક્ષિણ તરફ આવેલા નીલગીરીના ઉત્તુંગ વૃક્ષો પર રહેતી વાનર-ટોળકી સવાર થતાં જંગલ તરફ ખોરાકની શોધમાં જવા માટે એકબીજાને સાદ કરીને નીચે ઊતરી રહી છે. રૂમની સામે આવેલા નાનકડા તળાવમાં ચાંચ બોળી રહેલા આ કાળા-સફેદ બગલાઓ કેવા સ્ફૂર્તિમાં દેખાય છે ! સૂર્યોદયના પ્રથમ કિરણે વાદળોથી ગિરનારના શિખરો એવા ઢંકાયેલા રહે છે જાણે કોઈ નવોઢાએ ઘૂમટો તાણયો હોય તેમ લાગે છે. ધીમે ધીમે વહી જતાં આ વાદળો જાણે માઈલો દૂરથી ગિરનારની પરિક્રમા કરવા નીકળ્યાં હોય એમ જણાય છે. જ્યારે આ તળેટીના પ્રદેશમાં સૂર્યપ્રકાશ ફેલાય અને શિખર વર્ષાઋતુના કાળાડિબાંગ વાદળોથી ઢંકાયેલું રહે ત્યારે ગિરનાર જાણે વાદળોરૂપી કાળી ટોપી પહેરીને આપણને પૂછતો હોય કે ‘જુઓ તો ! હું કેવો લાગું છું !’ એવું દ્રશ્ય ખડું થાય છે….. એથી ઊલટું, એકતરફ સૂર્યપ્રકાશથી શિખરો ચમકતાં હોય ત્યારે પાસેથી પસાર થતા મોટાં વાદળો તળેટીમાં એવી રીતે છાંયો બનાવે છે કે જાણે ગિરનાર પોતાનો ખોળો પાથરી આપણને કહેતો હોય કે ‘લાવ તારા દુ:ખ, દર્દ, નિરાશા અને નકારાત્મક વિચારો આ ઝોળીમાં ફેંકીને નિશ્ચિંત થઈ જા…..’ કેટલાક વાદળોને તો જાણે હાથો હાથ ટપાલ આપવાની હોય એમ સીધા તળેટીમાં ઊતરી આવે છે ! વર્ષાઋતુમાં વાદળો વચ્ચેથી ડોકાતો સૂર્ય ગિરનારના વિવિધ ઢોળાવો પર એવી રીતે પ્રકાશ ફેંકે છે જાણે કોઈ ‘ટોર્ચ’ લઈને પોતાની ખોવાયેલી ચીજ શોધી રહ્યું હોય એમ લાગે છે.\nબપોર સુધી પ્રકૃતિના આ વિવિધ સ્વરૂપોને નિરખતાં એમ લાગે છે કે એક જ દિવસમાં તો આપણે કેટકેટલું પામી લીધું ! શહેરમાં સમય જે રીતે સડસડાટ વહી જાય છે તેની સરખામણીમાં અહીંના બે-ત્રણ કલાકનો સમય જાણે આખા દિવસ જેવડો મોટો લાગે છે. ગિરનારની ગોદમાં મધ્યાહ્નની છટા પણ અનોખી છે. વન્ય પ્રદેશોમાં કુણું કુણું ઘાસ ચરીને આવતી ગાયો અહીં તળાવડીમાં પાણી પીને વિશ્રામ કરે છે. ગરમીથી રક્ષણ મેળવવા પાણીમાં તરતી ભેંસોની પીઠ પર બેઠેલા બગલા શું વાતો કરતા હશે ! મંદ મંદ પવન સાથે ટહુકા કરતી કોયલનો કંઠ કેટલો મીઠો લાગે છે. યાંત્રિક કોલાહલથી દૂર પ્રકૃતિના આ પરમ શાંત વાતાવરણને માણતાં કંઈક જુદી જ અનુભૂતિ થાય છે. અરે ! આ સામે તો જુઓ ! બપોરની ગરમીમાં હળવા વસ્ત્રો પહેરીને પેઢી પર બેઠેલા કોઈ શેઠિયા જેવો આ ગિરનાર આછાં વાદળો સાથે કેવો રૂડો-રૂપાળો લાગે છે !\nસાંજે પશ્ચિમ તરફથી આવતા સૂર્યના કિરણોમાં આ અવધૂત ગઢ ઝળહળી ઊઠે છે. સંધ્યાના રંગો પરાવર્તન પામીને ગિરનારની ચોતરફ જાણે હેલોજન લાઈટો મૂકી હોય તેવો પીળો પ્રકાશ પાથરીને કોઈ અલગ સ્વરૂપનું જ દર્શન કરાવે છે. વર્ષાઋતુમાં સાંજના સમયે ક્યારેક અચાનક વાદળો ધોધમાર વરસી પડે છે. એકાદ ઝાપટું વરસી પડે પછી શિખરોના ખડકોની ભીનાશ અને આછા ટપકતાં પાણીને જોઈને જાણે ગિરનારને ભારે શ્રમથી પરસેવો વળ્યો હોય એવો લાગે છે ! પણ ના, એ તો એની પર આરોહણ કરતા ભક્તોનો શ્રમ હરી લે છે તેથી જ ભીનો ભીનો થઈ જાય છે. આ વાદળછાયા વાતાવરણ વચ્ચે જો ક્યાંક દૂરથી સૂર્યના કિરણો તેની પર પડે તો સમગ્ર ગિરનારને ચાંદીના વરખથી શણગાર્યો હોય એવો ચકચક્તિ થઈ ઊઠે છે. સંધ્યાનો સમય થતાં એક તરફ ગાયો પોતાના નિવાસસ્થાન તરફ પાછી ફરી રહી છે તો બીજી બાજુ ચણ માટે દૂર દૂર ગયેલા પક્ષીઓ કલરવ કરતાં કરતાં પોતાના આશ્રયસ્થાનમાં ગોઠવાઈ ગયા છે. હળવે પગલે અંધારાનું સામ્રાજ્ય ચોતરફ ફેલાઈ રહ્યું છે. આપણને એમ લાગે કે જાણે પ્રકૃતિ આંખો મીંચીને સૂઈ ગઈ છે પણ ત્યાં તો દૂર પહાડોની પાછળથી થતો ચંદ્રોદય સૌંદર્યની નૂતન દષ્ટિ અને નવા કલ્પનો ઊભા કરે છે. મખમલી રાત્રિની આ નીરવ શાંતીમાં આકાશમાં ટમટમતા તારલાની સાથે સામે ગિરનાર પર વીજળીના દીવાઓની હારમાળા કેવી અદ્દભુત દીસે છે ! આખા દિવસ દરમ્યાન જુદા જુદા સ્વરૂપે પ્રગટ થતો પ્રકૃતિનો વૈભવ, પક્ષીઓનો કલરવ, વનવગડાની સુંદરતા અને પરમ એકાંતમાં પસાર થયેલી એ પળો – સાચે જ આ બધું અહીંની મહામૂલી બક્ષિસ છે.\nરૂપાયતનમાં પ્રકૃતિને વધારે નજીકથી નીરખવાનું એક બીજું વિશિષ્ટ સ્થાન છે : ‘દિવ્ય સેતુ.’ સદીઓ અગાઉ આ સ્થાન પર નવાબોનો હિંચકો રહેતો એમ કહેવાય છે. આજે પણ રૂપાયતનમાં સાધનાના હેતુથી આવતા સાધકો ધ્યાન, સંધ્યા આદિ માટે ‘દિવ્ય સેતુ’ને વિશેષ પસંદ કરે છે. કોઈક પ્રસંગે કવિસંમેલનની બેઠક પણ ત્યાં યોજવામાં આવે છે. આ સેતુ પરથી ચારેબાજુ પર્વતોની હારમાળાનું જે અદ્દભુત પ્રાકૃતિક દ્રશ્ય દેખાય છે તેને શબ્દોમાં વર્ણન કરવું અશક્ય છે. આ જગ્યાને ‘દિવ્ય સેતુ’ નામ એટલા માટે આપવામાં આવ્યું છે કારણ કે તેની એક તરફ મુસ્લિમ સમાજનો પવિત્ર ‘દાતાર’ પર્વત આવેલો છે જ્યારે બીજી તરફ તીર્થ સ્વરૂપ ‘ગિરનાર’ના દર્શન થાય છે. ‘દિવ્યસેતુ’ ના ઓટલા પર બેસીને સામે નજર નાંખીએ તો એમ લાગે છે કે ‘દત્ત’ થી ‘દાતાર’ સુધીની આ હારમાળા જાણે સમાજમાં વિવિધ કોમ વચ્ચે પ્રેમનો સેતુ નિર્માણ કરવાનો આપણને સંદેશ આપી રહી છે. ગિરનાર જ જેમનું કાવ્યક્ષેત્ર રહ્યું છે તેવા આપણા કવિવર રાજેન્દ્ર શુક્લએ આ સેતુ વિશે પોતાની ગઝલ નીચે પ્રમાણે કહી છે, જે ‘દિવ્ય સેતુ’ ખાતે શિલ્પિત કરવામાં આવી છે.\nતેજઘૂંટાઈ ટશર દત્તથી દાતાર લગ,\nકોની આ પહોંચી નજર દત્તથી દાતાર લગ !\nએક ડગલું બસ ડગર દત્તથી દાતાર લગ,\nપળ મહીં પૂરી સફર દત્તથી દાતાર લગ !\nકેવું પ્રસરે છે અફર દત્તથી દાતાર લગ,\nજુગજુગાંતરની અસર દત્તથી દાતાર લગ !\nઆવરી આઠે પ્રહર દત્તથી દાતાર લગ,\nઆવતી જાતી લહર દત્તથી દાતાર લગ !\nધૂપ ગુગળનો અને જો ધૂણી લોબાનની,\nતું વિહર થઈ તરબતર દત્તથી દાતાર લગ !\nતળેટીની આસપાસનો આ પ્રદેશ સુંદર અને દર્શનીય છે. રૂપાયતનથી અંદરની તરફ થોડે દૂર ‘લાલઢોરી’ નામની જગ્યા આવેલી છે. ત્યાંથી થોડેક દૂર નાનકડું તળાવ છે. એ પછી આગળ જંગલ વિસ્તાર શરૂ થાય છે. આ જંગલમાં 14 જેટલા સિંહોની વસ્તી હોવાનું કહેવાય છે. આ પ્રદેશના બે મુખ્ય જગપ્રસિદ્ધ તહેવારો છે. એક છે શિવરાત્રી અને બીજો ગિરનારની પરિક્રમા. બંને તહેવારોમાં દશ લાખથી વધુ માણસો જોડાય છે. ગિરનારના જંગલ વિસ્તારોમાં અને ગુફાઓમાં તપસ્યા કરતા અનેક નાગાબાવાઓ અહીં શિવરાત્રી સમયે રાત્રિસ્નાન માટે બહાર પધારે છે. તેમના દર્શન કરવા તળેટીના વિસ્તારમાં એટલી બધી ભીડ ઊમટે છે કે સવારથી વાહનવ્યવહાર માટે માર્ગ સંપૂર્ણ બંધ કરી દેવામાં આવે છે. એ દિવસોમાં રસ્તાની બંને તરફ ઠેર ઠેર અન્નક્ષેત્રો અને સદાવ્રતોમાં હજારો માણસો ભોજનનો પ્રસાદ આરોગી ધન્યતા અનુભવે છે. આ જ રીતે પરિક્રમાના સમયે પણ લાખો શ્રદ્ધાળુઓ ઉમટી પડે છે. પરિક્રમાની શરૂઆત દિવાળી પછીના દિવસોમાં થાય છે અને તે ત્રણ દિવસ સુધી ચાલે છે. જંગલમાં કેડીના રસ્તે પસાર થતાં લોકો ‘જય ગિરનારી’ બોલતાં ભાવથી તેનો લ્હાવો લે છે. ઘણાં સાહસિક લોકો પરિક્રમાના દિવસો પછી એકલાં ગિરનારનો ખોળો ખૂંદવા નીકળી પડે છે. ત્યાંના રહેવાસી એક ભાઈએ આ બાબતે પોતાનો અનુભવ જણાવતાં મને કહ્યું કે : ‘હું તો પરિક્રમા પૂરી થઈ જાય પછી એકલો નિરાંતે નીકળું છું. 1962ની સાલમાં લશ્કરમાં હતો તેથી લાયસન્સ રિવોલ્વર તો આજે પણ રાખું છું. સાવ એકલા જવાનો મને જરાય ડર નથી લાગતો. જંગલી પ્રાણીઓથી રક્ષણ મેળવવા રિવોલ્વર રાખવી પડે છે પણ જો કે તેની જરૂરત રહેતી નથી. ઘણીવાર મેં અહીં રાત્રીના સમયે ઝાડ પર દીપડાને બેઠેલા ભાળ્યા છે. આપણને જોઈને ઘણી વાર પૂંછડી પટપટાવે ! જંગલનો કાનૂન એવો છે કે જો તમે કોઈ પ્રાણીને પરેશાન ન કરો તો બહુધા તેઓ કોઈને હેરાન કરતા નથી……’ પરિક્રમાના દિવસોમાં ગિરનારના પ્રવેશદ્વારથી શરૂ કરીને આખા તળેટી વિસ્તારમાં જાણે માણસોનું ઘોડાપૂર ઊમટી પડે છે ! આ પ્રવેશદ્વાર બાબતે એક લોકવાયકા એવી પણ છે કે સમગ્ર તળેટી વિસ્તારમાં જીવનજરૂરિયાતની ચીજવસ્તુ સિવાય અન્ય કોઈ ધંધા-રોજગારના નફાકીય હેતુથી જો કોઈ પોતાની પ્રવૃત્તિ વિકસાવવાનો પ્રયત્ન કરે તો તે સફળ નીવડી શકતો નથી. કદાચ આ કારણને લીધે આજે પણ આ ભૂમિની પવિત્રતા અને તેનું સૌંદર્ય યથાવત રહ્યું છે.\nરૂપાયતન ખાતેના રોકાણમાં એક દિવસ મેં ગિરનાર આરોહણ માટે ફાળવ્યો હતો. ગિરનાર હિમાલય કરતાં પણ પહેલાનો અને આદિ પર્વત હોવાનું ઈતિહાસવિદોએ સાબિત કર્યું છે. જાણીતા સાહિત્યકાર ગુણવંતભાઈ શાહ તો એમ લખે છે કે : ‘ ગિરનાર જો હિમાલયને પત્ર લખે તો “ચિંરંજીવ હિમાલય” એમ સંબોધન કરે અને હિમાલય જો ગિરનારને પત્ર લખે તો “પૂજ્ય દાદાજી” એમ માનભર્યું સંબોધન કરે.’ તુકારામ, મીરાં, કબીર જેવા અનેક સંતો-સાધકોએ તેની મુલાકાત લીધી છે. ભક્તકવિ નરસિંહની તો આ જન્મભૂમિ ! સોરઠી દોહાઓમાં ‘ન ચઢ્યો ગિરનાર…. એનો એળે ગયો અવતાર….’ એમ કહેવાય છે. આ ગિરનાર પર અનેક સ્થાનકો આવેલા હોવાથી તે પવિત્રતમ ક્ષેત્ર ગણાય છે. અહીંના તમામ મંદિરો જુદી જુદી ‘ટૂંક’ તરીકે ઓળખાય છે. 4000 પગથિયાં પર 3100 ફૂટની ઉંચાઈએ જૈનોના આરાધ્ય ભગવાન નેમિનાથનું ભવ્ય મંદિર આવેલું છે. ત્યાં પાસે વસ્તુપાલ અને તેજપાલના નકશીદાર દેરાસર આવેલા છે. 5000 પગથિયાં પર અંબાજીનું મંદિર આવેલું છે. આગળનો રસ્તો વિકટ હોઈ મોટે ભાગે શ્રદ્ધાળુઓ ત્યાં સુધી દર્શન કરીને પરત ફરે છે. અહીં પ્રતિવર્ષ ‘ગિરનાર આરોહણ સ્પર્ધા’ યોજાય છે જેમાં અંતિમ પડાવ અંબાજી સુધીનો રખાય છે. અત્યાર સુધીમાં 59 મિનિટમાં 5000 પગથિયાં ચઢીને ઉતરવાનો રેકોર્ડ આ સ્પર્ધામાં નોંધાયેલો છે. ત્યાંથી આગળ બીજા 2000 પગથિયાં ચઢતાં સૌથી ઊંચી દત્તાત્રયની ટૂંક આવે છે. ગિરનાર ચઢાણની શરૂઆત વહેલી સવારથી કરવી પડે છે જેથી સાંજ સુધીમાં પરત ફરી શકાય.\nસવારે 6.30 વાગ્યે મેં મુખ્ય પ્રવેશ દ્વારથી ચઢવાની શરૂઆત કરી ત્યારે વાદળછાયા વાતાવરણમાં કુદરતી ઠંડક પ્રસરેલી હતી. નજીકથી ગિરનારનું સ્વરૂપ નયનરમ્ય લાગતું હતું. વિશાળ ઊંચા ખડકોને જોતાં એમ લાગતું કે આટલે ઊંચે તો કેમ કરીને ચઢી શકાશે ? પણ તેના વિરાટ શિખરો તો જાણે શ્રદ્ધાળુનોને સતત નિમંત્રણ આપી રહ્યા હતા. દર પચાસ પગથિયે નંબર ચિત્રિત કરવામાં આવ્યા છે જેથી થોડો વિશ્રામ કરતાં કરતાં ચોક્કસ ગણતરીપૂર્વક આગળ વધી શકાય. 100-200 પગથિયાં સુધીનો આસપાસનો વિસ્તાર સપાટ મેદાન પ્રદેશ જેવો છે. ઊંચા ઊંચા વૃક્ષો પર બેઠેલા મોર ટહુકા કરીને વાતાવરણને આનંદથી ભરી દે છે. ક્યાંક વાનરોની ટોળકી પોતાની ધમાલમાં મસ્ત દેખાય છે. યાત્રિકો લાકડીના ટેકે ઈષ્ટદેવનું સ્મરણ કરતાં પગથિયાં ચઢી રહ્યા છે. અમુક અંતરે ચા-પાણી-નાસ્તાની દુકાનો આવેલી છે. લીંબુપાણી પીને થોડો વિશ્રામ કરી યાત્રિકો આગળ વધે છે અને બીજા પચાસ-સો પગથિયાં ચઢવાની સ્ફૂર્તિ પ્રાપ્ત કરી લે છે. 1000 પગથિયાંની ઉપર જતાં ચોતરફ ઊંચા શિખરોનું પ્રાકૃતિક દ્રશ્ય મનને આહલાદકતાથી ભરી દે છે. વિશાળ ઊંચા પર્વતોની ગોદમાં તરતા આ રૂની પૂણી જેવા હલકાફૂલકા વાદળો કેવા અદ્દભુત લાગે છે ! વાદળોથી ઢંકાયેલા ખડકો ક્યારેક બિહામણી આકૃતિ ઉપસાવે છે. જાણે કોઈ અલૌલિક પ્રદેશની સફર આપણે નીકળ્યા હોઈએ તેવું લાગે છે ! 2000 પગથિયાંના પડાવ પછી હવે ચોતરફ કાળાડિબાંગ વાદળો છવાઈ ગયાં છે. તળેટીનો પ્રદેશ તો સાવ અદ્રશ્ય બની ગયો છે ! પવનના સૂસવાટા સાથે વાદળોમાંથી હળવો પાણીનો છંટકાવ શરૂ થાય છે. અહીં ઊંચાઈ પર મોસમનું કંઈ નક્કી કહી શકાતું નથી. ગમે ત્યારે વાદળો વરસી પડે છે તો ક્યારેક વળી અચાનક સુસવાટા મારતો પવન શરૂ થઈ જાય છે. ખડકો વચ્ચેથી પસાર થતાં જ્યારે મેં 3000 પગથિયાનું ચઢાણ પૂરું કર્યું ત્યારે વાતાવરણ વધુ બિહામણું બન્યું હતું. વરસાદના ઝાપટાં શરૂ થઈ જતાં કોઈક ખડકનો આશરો લઈને થોડીક મિનિટો માટે રોકાઈ જવું પડતું. વરસતા વરસાદમાં ન તો ઉપર કોઈ શિખરો દેખાતા, ન તો નીચે કોઈ તળેટીનો પ્રદેશ. નજર સામે આગળના માત્ર પાંચ પગથિયા રહેતા ! આ બધા વચ્ચે પણ પ્રકૃતિની છટામાં વાદળછાયા વાતાવરણ વચ્ચે ચઢવાનો આનંદ અનેરો હતો.\nચાર કલાકના ચઢાણ બાદ 4000 પગથિયાં પાસે પહોંચીને ભગવાન નેમીનાથના દર્શન કરતાં એક શિખર સર કર્યાનો ઉરમાં આનંદ પ્રગટી રહ્યો હતો. યાત્રિકો માટે અહીં સ્નાન સેવાપૂજા આદિની સુંદર વ્યવસ્થા કરવામાં આવેલી છે. સમગ્ર મંદિર આરસનું બનેલું છે જેમાં કાળા પથ્થરમાંથી બનાવેલી ભગવાન નેમીનાથની મૂર્તિમાં ઝળહળતાં હીરાઓ અનુપમ તેજ પ્રસરાવી રહ્યા છે. મંદિરનું પરિસર ભવ્ય છે. સામે આવેલા વસ્તુપાલ અને તેજપાલના દેરાસરોનું કોતરણીકામ દર્શનીય છે. કોટ ફરતે આગળના રસ્તા તરફ જતાં ઉપરનું ચઢાણ શરૂ થાય છે. અહીંથી 1000 પગથિયાં પાર કરતાં અંબાજીનું મંદિર આવેલું છે. આ મંદિર પાસેનું છેલ્લું ચઢાણ સીધું અને અઘરું છે. ધીમા ધીમા વસતા વરસાદ, ધુમ્મસ અને ઠંડા પવનોથી પ્રકૃતિના નૂતન સ્વરૂપના દર્શન અહીં થાય છે. ભાવિકો માતાજીની જય બોલાવતા મંદિરના પરિસરમાં પ્રવેશે છે. મંદિરના ગર્ભગૃહમાં ઝાંખો પ્રકાશ પથરાયેલો છે. પવનના સુસવાટાઓને લીધે લાઈટો બંધ-ચાલુ થયા કરે છે. પૂજારીજી સાથે વાત કરતાં તેમણે મને જણાવ્યું કે માતાજીનું આ સ્વરૂપ 5500 વર્ષ પુરાણું છે. દર્શન કરીને ખરેખર ધન્યતા અનુભવાય છે અને આગળની યાત્રા માટે શક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે.\nઅગાઉ આપણે જોયું તેમ મોટાભાગના લોકો અંબાજીની ટૂંકથી પાછા ફરે છે. આગળનો રસ્તો વિકટ અને નિર્જન હોવાથી માર્ગમાં સાથીદારોની જરૂરિયાત રહે છે. હું પણ એ દ્વિધામાં હતો કે આગળ જવું કે નહિ ? કેટલું ચઢાણ હજી બાકી છે અને કોઈ સાથીદાર મળશે કે કેમ તે પ્રશ્ન મને મૂંઝવતો હતો. એક દૂકાનવાળા ભાઈને મેં પૂછ્યું કે :\n‘ભાઈ, દતાત્રેય અહીંથી કેટલા પગથિયાં છે ?’\n‘બે હજાર છે.’\nબે હજાર સાંભળીને મન જરા ઢીલું પડ્યું પણ એ ભાઈ આગળ બોલ્યાં : ‘આશરે 500 ઉતરવાના છે અને 1500 ચઢવાના છે…..’ 500 ઉતરવાના સાંભળીને ઉત્સાહ વધી ગયો. આટલા ચઢ્યાં તો હવે 1500 તો ચઢી નંખાશે ! – એમ વિચારી મેં આગળ વધવાનું નક્કી કર્યું. ચા-નાસ્તો કરીને હું અંબાજી મંદિરનું પરિસર છોડી હેલીપેડ તરફ આગળ વધ્યો ત્યાં જ પાંચેક વિદ્યાર્થીઓ મળી ગયા.\n‘દત્તાત્રેય જવાનું કે ?’ મેં પૂછ્યું.\n‘હાસ્તો વળી ! હવે આટલે આવ્યા એટલે બધું પૂરું જ કરી દેવાનું !’ સૌ ઉત્સાહથી બોલી ઊઠ્યા અને અમે સૌ ‘યા હોમ’ કરીને આગળ નીકળી પડ્યા.\nઆગળનો રસ્તો ઘણો જ વિકટ હતો. કેટલાક પગથિયાં તો વળી પાળી અને ટેકા વગરના હતા. વરસાદને કારણે ભીનાં પગથિયાં ઊતરવામાં સાવચેતી રાખવી પડતી. અમારે એક શિખર પરથી ઊતરીને દૂર રહેલા બીજા શિખર પર ચઢવાનું હતું. આ માર્ગ પર કોઈ દુકાન કે સ્ટોલ આવેલાં નથી. જરૂરિયાતની સામગ્રી જાતે લઈને જ આગળ વધવું પડે છે. પવનના સૂસવાટાઓ હજી પણ યથાવત હતા. 500 પગથિયાં તો જોતજોતામાં ઊતરાઈ ગયા પરંતુ ખરું ચઢાણ હવે શરૂ થયું હતું. સીધા અને ઊંચા પગથિયાંઓ દૂર સુધી એક સરખાં દેખાતા હતા. અગાઉ 50 પગથિયે વિશ્રામ કરવાને બદલે હવે તો 25 પગથિયે બેસી જવું પડતું ! એટલામાં એક પુલ આવ્યો. પૂલની પાસે આવેલી ગોરખમઢીથી અમારી બીજા શિખરની યાત્રા શરૂ થઈ. વાદળો અને ધુમ્મસને કારણે દૂર સુધીનું દ્રશ્ય સાવ ધૂંધળું દેખાતું. જેમ આગળ વધતા જઈએ તેમ ચઢાણ જાણે વધતું જ જતું. વાતાવરણની ભયાનકતા એટલી હતી કે જાણે અમે દુનિયાથી સાવ વિખૂટા પડીને મધ્ય દરિયે આવી ચઢ્યા હોઈએ એમ લાગતું હતું. ન તો આગળ કોઈ યાત્રિક દેખાતો ન તો પાછળ કોઈ પથિક. ધૂમ્મસથી ઢંકાયેલી અતિશય ઊંડી ખીણોનું એ દ્રશ્ય કાળજું કંપાવે એવું હતું ! ગોરખમઢીથી લગભગ અડધો કલાક જેટલું ચઢાણ ચઢીને અમે ‘ગુરુદત્ત દ્વાર’ પાસે પહોંચ્યા. આ દ્વાર પાસેથી બે માર્ગ પડે છે. 300 પગથિયાં ચઢીને એક રસ્તો દત્ત ભગવાનના મંદિર તરફ જાય છે, જ્યારે 200 પગથિયાં નીચે ઊતરીને કમંડળ કુંડ તરફ જવાય છે. અમારે સૌ પ્રથમ મંદિરના દર્શન કરવા હતા તેથી વિશ્રામ લેતાં લેતાં અમે બપોરે સાડા બાર વાગ્યે દત્તાત્રયની આખરી ટૂંક સુધી પહોંચ્યા. મંદિરની પાસેનું ચઢાણ એટલું કઠીન હતું કે અમારે પાંચ-પાંચ પગથિયે બેસી જવું પડતું. છેલ્લે ટોચે પહોંચીને દર્શન કર્યાં ત્યારે સૌના અંતરમાં અપાર આનંદ ઊમટી આવ્યો.\nભગવાન દત્તાત્રેયનું આ મંદિર ત્રેતાયુગના સમયનું એટલે કે ભગવાન રામના જન્મ પહેલાનું છે. કહેવાય છે કે બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવના સ્વરૂપે અનસૂયાની કોખે પ્રગટેલા દત્તાત્રય ભગવાને અહીં 12,000 વર્ષ તપ કર્યું હતું. તેમનાં પગલાં અહીં સ્વયંભૂ પ્રગટ્યા છે ! અનેક સિદ્ધ લોકો અને દિવ્ય ચેતનાઓ આ સ્થળની મુલાકાત લે છે. ષટકોણ આકાર મંદિરમાં ભગવાન દત્તનાં પગલાં બિરાજે છે. તેમનું સુંદર સ્વરૂપ અને પાદુકાઓ રાખવામાં આવેલી છે. મંદિરના પૂજારીજીએ અમને જણાવ્યું કે ‘પાસેના મહાકાળીમાતાના શિખરેથી જગદંબા ખુદ કોઈને કોઈ સ્વરૂપે અહીં પધારે છે તેવો ભાવ અહીં અનુભવાય છે. અગાઉ પ્રત્યેક યાત્રિકોને અહીં ભસ્મનું તિલક કરવામાં આવતું પરંતુ એકવાર પૂજારીથી આ તિલક થઈ શક્યું નહીં. શક્ય છે કે એ સ્વરૂપે આદ્યશક્તિએ અહીં દર્શન આપ્યા હોય. આ ઘટના બાદ અમે ભસ્મની વાટકી અહીં મૂકી દઈએ છીએ જેથી યાત્રિકો પોતાની મેળે તિલક કરી લે છે. કેટલીય ચેતનાઓ અહીં સામાન્ય માણસનો વેશ ધારણ કરીને આવે છે. કોણ ઓળખી શકે ? કોણ પામી શકે ? ચૈતસિક આંખોવાળા મહાપુરુષો તેને પામી શકે છે.’\nઅડધો કલાક ઉપર રોકાઈને અમે ફરી ‘ગુરુદત્ત દ્વાર’ આવી પહોંચ્યા. હવે 200 પગથિયાં અમારે ‘કમંડળ કુંડ’ માટે ઉતરવાના હતા. ત્યાં એક કુંડ આવેલો છે અને ભગવાન દત્તાત્રેયનું સુંદર મંદિર છે. આ મંદિરમાં દત્તાત્રેય ભગવાનનો ધૂણો છે જ્યાં દર સોમવારે સ્વયંભૂ અગ્નિની જવાળાઓ પ્રગટે છે. અહીં સાધુઓનું અન્નક્ષેત્ર નિયમિત ચાલે છે. આવનાર તમામ યાત્રિકોને પ્રેમથી જમાડે છે. અમે સૌએ ત્યાં દાળ, ભાત, શાક અને રોટલીનો પ્રસાદ આરોગી ધન્યતા અનુભવી. ભોજનબાદ તુરંત અમે ઊતરવાનું શરૂ કર્યું. ફરી ચઢાણ અને ઉતરાણની કસરત કરતાં એક કલાકના અંતે અમે પુન: અંબાજી મંદિર આવી પહોંચ્યા. હવે તો જો કે ઊતરવામાં પણ એટલો જ શ્રમ લાગી રહ્યો હતો. 200-300 પગથિયાને અંતે વિશ્રામ કરતાં કરતાં બપોરે4વાગે અમે છેક તળેટીમાં પગ મૂક્યો ત્યારે સૌના મોમાંથી ‘હાશ’ શબ્દ સરી પડ્યો ! અમારા સૌ માટે આ એક યાદગાર અનુભવ બની રહ્યો. સંગાથ આપવા બદલ મેં તમામ વિદ્યાર્થીઓનો આભાર માન્યો. સૌએ સાથે મળીને નાસ્તો કર્યો અને એકબીજાની ભાવભરી વિદાય લીધી. આ યાદગાર સંસ્મરણો સાથે સાંજે હું રૂપાયતન પરત ફર્યો.\nબૌદ્ધગુફાઓથી થોડે આગળ જતાં જગપ્રસિદ્ધ ‘અડી કડી વાવ’ અને ‘નવઘણ કુવો’ આવેલાં છે. એક કહેવત અનુસાર એમ કહેવાય છે કે ‘અડી કડી વાવ અને નવઘણ કુવો, જેના જૂએ તે જીવતો મૂઓ.’ અર્થાત જેણે પોતાના જીવનમાં આ બે જગ્યાની મુલાકાત ન લીધી એનું જીવન વ્યર્થ છે ! – આવી એક રમૂજી લોકોક્તિ છે. અડી કડીની વાવનું સર્જન પથ્થરો કાપીને કરાયું છે. 162 પગથિયાવાળી આ વાવ – 81 મીટર લાંબી, 4.75 મીટર પહોળી અને 41 મીટર ઊંડી છે. સમગ્ર વાવ એક સળંગ ખડકમાંથી કાપીને બનાવેલી છે. જો કે વાવના બાંધકામની સામાન્ય બાબતો જેવી કે કૂટ, મોભ કે ગવાક્ષો એમાં નથી. જટિલ ભૂસ્તર રચનામાં બંધાયેલી આ વાવ તેના બાંધકામના સમયની પાણીના સ્ત્રોત શોધવાની કુશળતાને વ્યક્ત કરે છે. કોઈ ખાસ વિશિષ્ટ સ્થાપત્ય નહીં, ન કશી નોંધ કે ન કશું લખાણ. સમય માપન લગભગ અશક્ય, પણ એટલું ચોક્કસ કહેવાય છે કે આ સૌથી પ્રાચીન વાવમાંની એક છે ! હાલમાં વાવમાં પાણી તો છે પરંતુ તે અવાવરું અને દુર્ગંધ મારતું હોવાથી તેને કોઈ ઉપયોગમાં લઈ શકાય તેમ નથી. ઉપરકોટના બીજે છેડે આવેલો છે સુપ્રસિદ્ધ ‘નવઘણ કૂવો’. ત્યાં દર્શાવેલી માહિતી અનુસાર : ‘પછીના સમયમાં આવનારી વાવના સ્વરૂપનો અણસાર આપતા આ કૂવાનું નામ ‘રાનવઘણ’ (ઈ.સ. 1025-44) પરથી પડ્યું. જ્યાંથી કૂવામાં જઈ શકાય છે તે આગળ મોટું થાળું કદાચ રાનવઘણના રાજ્ય દરમ્યાન બંધાયું હતું. પહેલાં સીધાં અને પછી જમણી તરફ ચક્રાકારે નીચે જતાં પગથિયાં છે. પ્રકાશ માટે દિવાલમાં બાકોરાં કર્યાં છે. થાળું બંધાયું એ પહેલાના સમયનો આ કૂવો જણાય છે. આને કેટલાક અભ્યાસીઓ વાવનું જૂનામાં જૂનું ઉદાહરણ માને છે.’ ઉપરકોટના કિલ્લાની ઉપર તરફ ચઢતાં વિશાળ તોપ મૂકવામાં આવેલી છે. તોપના દરવાજાની બાજુમાં મોટા બે સુંદર સરોવર આવેલા છે. ચારેબાજુ પર્વતો અને કિલ્લાની વચ્ચે ઉંચાઈ પર આવેલા આ સરોવર ખરેખર નવાઈ પમાડે તેવા છે ! આમ, ઉપરકોટનો સમગ્ર વિસ્તાર શિલ્પ સ્થાપત્યના એક ઉત્તમ નમૂનારૂપ બની રહે છે.\nજૂનાગઢના બજારમાં નીકળીએ ત્યારે એમ લાગે કે એક હાથમાં કરતાલ અને બીજા હાથમાં તપેલી લઈને પિતાના શ્રાદ્ધ માટે ઘી લેવા નીકળેલા મહેતાજી અહીંથી પસાર થયા હશે ત્યારનું એ દ્રશ્ય કેવું અદ્દભુત હશે ! નરસિંહમહેતાના નિવાસ્થાને પહોંચીએ એટલે તેમના જીવનના ‘પિતાજીનું શ્રાદ્ધ’, ‘કુંવરબાઈનું મામેરું’, ‘શામળશાની હૂંડી’ના એ તમામ જીવનપ્રસંગો આપણી નજર સમક્ષ આવવા લાગે છે. પ્રવેશદ્વારની અંદર જમણી તરફ દામોદર ભગવાનું મુખ્ય મંદિર આવેલું છે. સામેની બાજુ શ્રી મહેતાજીના જીવનપ્રસંગોના સુંદર ચિત્રોની આર્ટ ગેલેરી છે. બાજુમાં ગોપનાથ મહાદેવનું મંદિર છે. ‘અસલ રાસ ચોરો’ છે ત્યાં પંખીઓને ચણ નાખવામાં આવે છે. ભક્તિની ભીનાશથી ભરેલું આ ખૂબ જ શાંત અને સુંદર સ્થાન છે. મહેતાજીના નિવાસસ્થાનથી એટલે કે જુનાગઢ શહેરથી ત્રણ કિલોમીટર દૂર ગિરનાર તરફ જતા મધ્યમાં પુરાણપ્રસિદ્ધ પ્રાચીન તીર્થ ‘દામોદર કુંડ’ આવેલ છે, જેનું પૌરાણિક નામ બ્રહ્મકુંડ હતું. ત્યાં બ્રહ્માજીએ યજ્ઞ કર્યો હોવાથી આ તીર્થને પ્રાચીનકાળમાં ‘બ્રહ્મકુંડ’ તરીકે ઓળખવામાં આવતું. દામોદરકુંડની ઉત્તરમાં કુમૂદ પર્વત આવેલો છે જેનું બીજું નામ ‘અશ્વત્થામા પર્વત’ કહેવાય છે. સાત ચિરંજીવમાના એક ‘અશ્વત્થામા’ પ્રતિદિન પ્રાત:કાળે બ્રાહ્મ મુહૂર્તમાં સંધ્યાવંદન કરવા આ તીર્થમાં આવે છે તેવી મુમુક્ષુઓની અનુભૂતિ છે. આદિ ભક્ત કવિ તેમજ સંતશિરોમણી શ્રી નરસિંહ મહેતા ગામમાંથી ચાલી પ્રતિદિન પ્રાત:કાળે દામોદર તીર્થમાં બારેમાસ સ્નાન કરવા આવતા તેમજ અહીં દામોદર મંદિરમાં બેસી અખંડ ભજન અને ભક્તિ કરતા. આ દામોદર કુંડ સાથે શ્રી દામોદરરાયે નરસિંહ મહેતાનું રૂપ ધારણ કરીને ભાદરવા વદ-5ને શનિવારે (શ્રાદ્ધ પક્ષ)ના દિને નરસિંહ મહેતાના પિતાનું શ્રાદ્ધ સરાવી તર્પણ કરેલું હતું. કાલયવન રાક્ષસના નાશ માટે શ્રી કૃષ્ણ રણ છોડીને ભાગ્યા એટલે રણછોડ કહેવાયા અને ત્યારબાદ તેઓ સદેહે આ પાવન તીર્થ પર પધાર્યા હતા. એક લોકવાયકા અનુસાર ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના અસ્થીનું વિસર્જન પણ તેમનાં પૌત્ર અનિરુદ્ધજીના હસ્તે આ કુંડમાં કરવામાં આવ્યું હતું. આસપાસનો આખો પ્રદેશ ખૂબ હરિયાળો શાંત અને પવિત્ર છે. જૂનાગઢના અન્ય જોવાલાયક સ્થળોમાં ભવનાથ મંદિર, અશોક શિલાલેખ અને મ્યુઝિયમ મુખ્ય છે. પ્રવાસીઓ નજીકના તુલસીશ્યામ અને સાસણગીરના પ્રદેશોની પણ મુલાકાત લે છે.\nજૂનાગઢ એટલે જૂનાગઢ ! ભક્તિ, સાધના, સાહિત્ય અને સેવાની આ ભૂમિ છે. અહીંનો લીલોછમ હરિયાળો પ્રદેશ અને વાદળને સ્પર્શતાં ઉત્તુંગ ગિરનારના શિખરોને છોડીને જવાનું મન નથી થતું. એમ થાય છે કે પક્ષીઓના ટહુકા, વગડાનું એકાંત, તળેટીનો આહલાદક પવન અને પ્રકૃતિનું આ સૌંદર્ય શેમાં ભરીને લઈ જાઉં ? સવારનું નયનરમ્ય સૌંદર્ય, મધ્યાનનું શાંત વાતાવરણ અને સંધ્યાના રંગમાં શણગારાયેલો ગિરનાર હવે ફરી ક્યારે જોવા મળશે ? પણ, જીવન તો આગળ ધપતું જ જાય છે અને આપણે આ સંસ્મરણોને વાગોળતાં તેને અનુસરતા રહેવાનું છે. છેલ્લે, રૂપાયતનને અલવિદા કહીને હું જૂનાગઢ છોડી રહ્યો છું ત્યારે ફરી મને કવિવર રાજેન્દ્ર શુક્લની એક ગઝલ યાદ આવે છે :\nસમયના કોઇ પણ થરે હું મળીશ જ\nન ખૂલે ન તૂટે કટાયેલું તાળું\nકોઇ હિજરતીના ઘરે હું મળીશ જ\nહતો હું સુદર્શન સરોવર છલોછલ\nહવે કુંડ દામોદરે હું મળીશ જ\nનગારે પડે ઘા પહેલો કે ચોરે\nસમીસાંજની ઝાલરે હું મળીશ જ\nબપોરે ઉપરકોટની સુની રાંગે\nઅટૂલા કોઇ કાંગરે હું મળીશ જ\nતળેટી સુધી કોઇ વહેલી સવારે\nજશો તો પ્રભાતી સ્વરે હું મળીશ જ\nકોઇ પણ ટૂકે જઇ જરા સાદ દેજો\nસુસવતા પવનના સ્તરે હું મળીશ જ\nશિખર પર ચટકતી હશે ચાખડી ને\nધરીને કમંડળ કરે હું મળીશ જ\nશમે મૌનમાં શબ્દ મારા પછી પણ\nકોઇ સોરઠે-દોહરે હું મળીશ જ\nહશે, કોક જણ તો ઉકેલી ય શકશે\nશિલાલેખના અક્ષરે હું મળીશ જ\nજૂનાગઢ, તને તો ખબર છે, અહીં હર\nઝરે, ઝાંખરે, કાંકરે હું મળીશ જ\n[સૌ સાહિત્યકારો, સર્જકો, સંગીત, ચિત્રકલા તેમજ વિવિધ કલાના ઉપાસકોનું રૂપાયતનમાં સ્વાગત છે ! વધુ માહિતી માટે આપ સંસ્થાના મેનેજિંગ ટ્રસ્ટી શ્રી હેમંતભાઈનો +91 9825268645 અથવા આ સરનામે સંપર્ક કરી શકો છો : hemant_nanavaty@yahoo.co.in સંપર્ક માટે : ‘રૂપાયતન’ ગિરિતળેટી, ભવનાથ. જૂનાગઢ-362004. ફોન : +91 285 2627573.]\n[તંત્રી : આજે આ વિશેષ લેખનું પ્રકાશન હોવાથી એક જ લેખ આપવામાં આવ્યો છે જેની નોંધ લેશો. આ લેખ સાથે 110 જેટલા વિવિધ ફોટોગ્રાફ સાથેની ચાર આલ્બમની લીન્ક નીચે પ્રમાણે આપવામાં આવી છે. પ્રત્યેક ચિત્રને કલીક કરીને આપ તમામ ફોટોગ્રાફ જોઈ શકો છો.]\nURL to article: http://archive.readgujarati.in/sahitya/?p=2115


Hooch tragedy in Ahmedabad : Two friends allegedly died – News18 Gujarati\nHome » photogallery » gujarat » MADHYA GUJARAT HOOCH TRAGEDY AGAIN IN AHMEDABAD TWO FRIEND ALLEGEDLY DIED AFTER CONSUMING SPURIOUS LIQUOR\nઅમદાવાદમાં લઠ્ઠાકાંડ? બે મિત્રોનાં શંકાસ્પદ હાલતમાં મળ્યા મૃતદેહ, ક્રાઇમ બ્રાંચને સોંપાઇ તપાસ\nવટવા વિસ્તારના ચુનારા વાસ નજીક પડેલી રિક્ષા પાસેથી આ બે યુવાનોના મૃતદેહો મળી આવ્યાં હતાં. તેઓ મળ્યા ત્યારે બંન્નેના મોઢામાંથી સફેદ રંગનું ફીણ નીકળતું હતું.\n| November 18, 2018, 13:02 IST\nઅમદાવાદમાં ફરી લઠ્ઠાકાંડ થયો હોવાની આશંકા દર્શાવાઇ રહી છે. શહેરના વટવા વિસ્તારમાં આવેલા બીબી તળાવ પાસેથી કાલે રાતે શંકાસ્પદ રીતે બે યુવાનો મૃત હાલતમાં મળી આવ્યા છે. પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે બન્ને મૃત યુવાનો દારૂ પીધેલી હાલતમાં હતાં. મૃતકનું નામ ફિરોઝ મહોમદ હુસેન (વય- 28 વર્ષ) અને બીજા યુવકનું નામ ઈંઝામુલ ઉર્ફે રાજા ઉંમર (વય- 21 વર્ષ) છે.\nઆ બંન્ને યુવાનો દાણીલીમડા વિસ્તારના રહેવાસી છે. બંન્નેના મૃતદેહોને હાલ પોસ્ટમોર્ટમ માટે એલજી હોસ્પિટલ લઇ જવામાં આવ્યાં છે. મૃતક યુવાનના મોબાઇલના લાસ્ટ કોલાના આધારે જાણ થઇ કે તેને છેલ્લી વાત દારૂનો ધંધો કરતા માણસ સાથે કરી હતી. પોસ્ટમોર્ટમ થયા પછી જ આ મોત કેમ થયા છે તેની અસલ માહિતી સામે આવશે.\nવટવા વિસ્તારના ચુનારા વાસ નજીક પડેલી રિક્ષા પાસેથી આ બે યુવાનોના મૃતદેહો મળી આવ્યાં હતાં. તેઓ મળ્યા ત્યારે બંન્નેના મોઢામાંથી સફેદ રંગનું ફીણ નીકળતું હતું. સારવાર માટે લઇ જતા પહેલા જ બંન્ને યુવકોના મોત નીપજ્યા હતાં. નોંધનીય છે કે આ બંન્ને યુવાનો મિત્રો હતાં.\nમોતની જાણ થતાં બંન્ને પરિવારોમાં ગમગીની છવાઇ ગઇ છે. પરિવારો આક્ષેપ કરી રહ્યાં છે કે દારૂ પીધા પછી જ આ લોકોનું મોત નીપજ્યું છે.\nતેમના મોત અંગે અનેક તકવિતર્કો સર્જાયા છે. હાલમાં એલ જી હોસ્પિટલ ખાતે તેમના મૃતદેહઓ લવાતા મોટી સંખ્યામાં તેમના પરિજનો દોડી આવ્યા હતા. આ યુવાનોની હત્યાનો મામલો અમદાવાદ ક્રાઈમ બ્રાન્ચને સોંપાઈ છે. ક્રાઇમ ડીસીપી ઝાલા અને ઝોન-6 દ્વારા સમગ્ર મામલે તપાસ હાથ ધરવામાં આવી રહી છે. ફિરોજ અને રાજનું કેમિકલ દવા પીવાથી થયા મોત થયા હતા તેવું રિપોર્ટમાં સામે આવ્યું છે.


ભ્રમણાઓની ભૂતાવળમાં અખતરાના અટકચાળાથી હવે થાક્યા…! – Govt of Gaurang\nભ્રમણાઓની ભૂતાવળમાં અખતરાના અટકચાળાથી હવે થાક્યા…!\nરસીની નફાખોરી આપણા દેશમાં ચર્ચાનો મુદ્દો જ ન બની શકે પરંતુ અત્યાર સુધી વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા દ્વારા જે ભ્રામક ભયની ભૂતાવળનો વેપાર થયો છે, તેના અનુભવે રસીકરણની ઉતાવળ ક્યાંક અખતરાનો અટકચાળો ન બને તે નિિૃત કરવું સરકાર માટે અગ્નિપરીક્ષા બની રહેશે. કોરોનાની રસી ૧૦૦ ટકા કાર્યક્ષમ હોવાનો દાવો છે. કોરોનાની રસી લીધા પછી જો કંઈ થાય તો કોઈ જવાબદાર નહીં ગણાય, રસી બનાવનાર જવાબદારી નહીં લે, આપનાર ડોક્ટર તો આપતાં પહેલાં જ ફોર્મ પર સહી કરાવી લેશે. જો ખરેખર રસી સુરક્ષિત છે જ તો જવાબદારી લેવા કેમ કોઈ તૈયાર નથી તે યક્ષ પ્રશ્ન છે. ૯૬ ટકાથી વધુ દર્દીઓ વગર ઈલાજના રોગમાં સાજા થયા છે, ત્યારે ૯૪થી ૯૫ ટકા પરિણામ નિિૃત કરતી રસીના ઉપયોગની સાર્થક્તાનો મુદ્દો જનસામાન્યને મૂંઝવણમાં મૂકનારો છે, ડબ્લ્યુએચઓ ભરોસાપાત્ર રહ્યું નથી..\n૨૦૨૦ની વસમી યાદોને ભૂલી નવું વર્ષ આવકારવાના ઉમળકા સામે નવા કોવિડનો નવો અજ્ઞાત ભય પડકાર બની ઊભો છે. ગત આખું વર્ષ ઉપચાર વગરના કોરોનાની રસીની રાહ જોવામાં વીતી ગયું. દસ વર્ષે પ્રમાણિત થતી રહેલી ‘રસી’ કોવિડ-૧૯ વાઈરસ માટે ફક્ત એક જ વર્ષમાં હસ્તગત થઈ ગઈ. આખા વિશ્વમાં આ રસીના પ્રાયોગિક કટોકટીજન્ય પરીક્ષણોને મંજૂરી આપી દેવાઈ છે. આપણા દેશમાં પ્રત્યેક નાગરિકને આ રસી વિનામૂલ્યે ઉપલબ્ધ કરાવવાની જાહેરાત કેન્દ્ર સરકારે કરી દીધી છે. ભારતમાં ૩૦મી જાન્યુઆરી ૨૦૨૦ના રોજ પહેલો કોરોના પોઝિટિવ કેસ નોંધાયો તે પછી આજ દિવસ સુધીના કોરોના ઉપદ્રવનો ચિતાર જોવાની ઇચ્છાએ જે યત્ન કર્યો તેનાથી આજના આલેખનનો વિષય મળ્યો.\nપ્રારંભે આ વિપદા માટે ફક્ત સરકારી સંસાધનો હતાં ત્યારે નોંધાયેલો કોરોનાનો વૃદ્ધિદર ખાનગી ધોરણે કાર્યાન્વિત થઈ ઉમેરાતી રહેલી સુવિધાને સમાંતર જ વધતો દેખાયો. ટૂંકમાં જેમ જેમ ખાટલા વધતા ગયા તેમ તેમ કોરોના પોઝિટિવની સંખ્યામાં પણ વધારો થતો રહ્યો.આ તર્કના સમર્થનમાં આંકડાની માયાજાળ રજૂ કરી ગૂગલિયા જ્ઞાનની વિદ્વત્તા સ્થાપિત કરી શકાય પરંતુ મૂળ વિષયના સમર્થનમાં તે અખબારની બહુમૂલ્ય જગ્યા અને વાચકોના અમૂલ્ય સમયનો વ્યર્થ વ્યય ગણાશે તેમ મારું સ્પષ્ટ માનવું છે. ‘હટેલી’ વાત ‘ભટકેલી’ ન થઈ જાય તેની પૂર્ણતઃ સભાનતા સાથે આજે અહીં કોરોના કાળના ભૂતકાળ અને ભાવિનું વિહંગાવલોકન કોઈ પણ ટીકા ટિપ્પણી વિના જે દેખાય છે તે સ્વરૂપે રજૂ કરી રહ્યો છું.\n૨ જાન્યુઆરીએ સાંજે આ લખાય છે ત્યારે દેશમાં અત્યાર સુધીમાં કોરોનાના કુલ કેસનો સરવાળો ૧,૦૩,૦૬,૧૨૪ છે. આ મીટર સતત ચલિત છે. હાલ દેશમાં ૨,૪૯,૪૫૬ કોરોનાગ્રસ્ત સારવાર હેઠળ છે. અત્યાર સુધી ૯૯,૦૬,૩૮૭ દર્દીઓ એવા રોગની સારવાર લઈ સાજા થઈને ગયા છે, જેની કોઈ પ્રમાણિત દવા જ નથી. મૃત્યુઆંક ૧,૪૯,૨૮૫ને જોતા કોરોનાનો મૃત્યુદર માંડ ૧.૪૪ ટકા છે. અહીં વધુ સ્પષ્ટતા માટે દિલ્હીનું દૃષ્ટાંત રજૂ કરીએ તો નવેમ્બરના અંતમાં કિસાન આંદોલનના તંબુ બંધાયા ત્યારે ૧,૮૩,૬૬૮ નવા કેસ સાથે કોરોના તેની સર્વોચ્ચ સપાટીએ નોંધાયો હતો. દિલ્હીની સરહદો પર આખો મહિનો કિસાન આંદોલનની ભારે ટોળાંશાહી વચ્ચે આ આંકડો ગત ૩૧ ડિસેમ્બરે ત્રીજા ભાગથી વધુ ઘટી ૫૫,૫૮૦ કેસ પર સમેટાયો છે.\nજો સામાજિક દૂરીની તકેદારી કારગત વિકલ્પ હોય તો દિલ્હીની આજની સ્થિતિ ભયાનકથી વધુ ભયંકર હોવી જોઈતી હતી. ‘૦’ને સ્પર્શવા અધીરા તાપમાનના પારા વચ્ચે હકડેઠઠ ભેગા બેઠેલા કિસાન પરિવારોએ કોરોનાને લઈ પેદા કરાયેલા ભયની ભ્રામક્તાનો પરપોટો ફોડયો હોવાનું જણાવતા સંદેશાથી સામાજિક પ્રચાર માધ્યમો છલકાઈ રહ્યાં છે. આપણે ત્યાં કોરોના સંદર્ભે પહેલું જાહેરનામું ૨૦ માર્ચ ૨૦૨૦ના દિવસે બહાર પડયું, તેના પાંચ દિવસ પછી લૉકડાઉન લાગુ થયું. ગત ૨૬ ડિસેમ્બર સુધીનો ચિતાર જોતાં સ્પષ્ટ થાય છે કે, અત્યાર સુધી કોવિડને લઈ ૯૭૯ જાહેરનામા બહાર પડયાં છે.\nઆ પૈકી ૩૦ નિર્ણય એવા છે કે જે સમયાંતરે સદંતર ફેરવાયા છે. માસ્ક ફક્ત પોઝિટિવ વ્યક્તિએ જ પહેરવું જરૂરી હોવાની સૂચનાના થોડા સમય બાદ બધા માટે તે ફરજિયાત કરી દેવાયું. માસ્કમાં એન-૯૫ શ્રોષ્ઠ હોવાનું કહ્યા પછી કોઈ પણ માસ્ક છેવટે ગમછો પણ મોંઢે વીંટાળેલો હોય તો ચાલે તેવી જાહેરાત કરવામાં આવી. થોડા સમય બાદ વાલ્વવાળા માસ્ક ગેરકાયદે ઠર્યા. કોરોનાની સાઇકલ તોડવા ૨૧ દિવસનો સમય કેટલા દિવસ લંબાયો તે સૌને ખબર છે. હાલ રાત્રિના ૧૦થી ૬માં કોરોનાના વાઇરસ સિવાય સૌને ફરવા પર પ્રતિબંધ છે.\nઆરોગ્ય સેતુ એપ કોરોનાના લોકલ ટ્રાન્સમિશન મુદ્દે ડબ્લ્યુએચઓ સાથેનો વિવાદ, પ્રવાસી શ્રામિકોના સ્થળાંતર મુદ્દે જોવા મળેલી સ્થિતિ, કન્ટેન્મેન્ટ ઝોન નક્કી કરવાથી માંડીને પરીક્ષણ, ક્વોરન્ટાઈનનાં ધારાધોરણ, કૃષિ સંચલન, વિદેશી મુસાફરો માટેનાં ધારાધોરણોમાં થતા રહેલા ફેરફારો ઊડીને આંખે વળગતા રહ્યા. આ બધું જ સરકાર માટે ફરજિયાત હતું, કારણ કોરોનાનો ઉપદ્રવ વૈશ્વિક કટોકટીરૂપે ઘોષિત કરાયો હતો. અમાનુષી સામ્યવાદના સામ્રાજ્યવાદી ચીનમાંથી પ્રારંભે પ્રસારિત થયેલા ભયંકર વીડિયો મેસેજ વિશ્વ આખાને કોરોનાથી ભયભીત કરવાનું પ્રપંચ હતું, તેવું હવે વિશ્વ આખું માનવા લાગ્યું છે. જૂન માસ પછી સામાન્ય પ્રજામાં હિંમતનો સંચાર થવાની શરૂઆત\nસાથે સ્થિતિનું સુધરવું સ્વાભાવિક હતું. આજે કોરોનાની રસીનું આગમન નિિૃત બન્યું છે અને જૂના કોરોનાનો ભય ઓછો થતો જોવા મળે છે ત્યારે તજજ્ઞો કોવિડના નવા સ્વરૂપનું પ્રગટ થવું ખૂબ સૂચક માને છે. કુલ કોરોનાગ્રસ્ત પૈકી ફક્ત ૩ ટકા નાજુકથી અતિનાજુક સ્થિતિમાં પહોંચ્યા હોવાના સત્યને સ્વીકારીએ તો ૧.૩ કરોડમાંથી ૩ લાખ દર્દી વેન્ટિલેટર સુધી પહોંચ્યા ગણાય.\nપ્રાયોગિક ધોરણે ઉપચારમાં સમાવાયેલા ટોસિલિઝુમાબ અને રેમ્ડેસિવિર ઇન્જેક્શન આ પૈકી ૫૦ ટકા માટે ઉપયોગમાં લેવાયા હોવાનું અનુમાન કરીએ. પ્રત્યેક દર્દીને બે ટોસિલિઝુમાબ અને ૪ રેમ્ડેસિવિર ઈન્જેક્શનની ત્રિરાશી માંડીએ. ૪૦ હજારનું એક ટોસિલિઝુમાબ અને પાંચ હજારનું એક રેમ્ડેસિવિર, દોઢ લાખ દર્દી સાથે ગુણાકાર કરીએ તો ૧૨,૦૦૦,૦૦૦,૦૦૦ના ટોસિલિઝુમાબ અને ૩,૦૦૦,૦૦૦,૦૦૦ના રેમ્ડેસિવિરનો ધંધો આ દેશમાં થઈ ગયો છે.\n૯૬ ટકાથી વધુ દર્દીઓ વગર ઈલાજના રોગમાં સાજા થયા છે\nત્યારે ૯૪થી ૯૫ ટકા પરિણામ નિિૃત કરતી રસીના ઉપયોગની સાર્થક્તાનો મુદ્દો જનસામાન્યને મૂંઝવણમાં મૂકનારો છે. સામાન્ય રીતે કોઈ પણ રસી તૈયાર કરી સલામતીની દૃષ્ટિએ તેના પરીક્ષણ કરવામાં ૧૦ વર્ષ જેટલો સમય લાગતો હોવાની પરંપરા રહી છે. કોરોનાની રસીનું એક વર્ષમાં તૈયાર થવું તબીબી નિષ્ણાતોને પણ ગળે ઊતરતું નથી.\n૩ તબક્કામાં પરીક્ષણ અને પ્રત્યેકના પરિણામની સત્યતા માટે બે માસની પ્રતીક્ષાનો શિરસ્તો જો જળવાયો હોય તો ૬ માસનો સમય તો ફક્ત ચકાસણી માટે ખર્ચાય. ક્લિનિકલ ટ્રાયલથી ઓળખાતી આ પ્રક્રિયાનાં પરિણામો પુરાવા સાથે સરકારની સમિતિ સમક્ષ રજૂ થાય, તેના તમામ પાસાં સરકારના તજજ્ઞો વિશ્લેષણ કરી પ્રમાણિત કરે ત્યારબાદ રસીનું ઉત્પાદન થાય. આવી પરવાનગી પહેલાં રસીનું ધમધોકાર ઉત્પાદન થયું હોવાનો પ્રચાર પ્રજામાં આશંકા ઉપજાવનારો બની રહે છે.\nબે ભારતીય અને એક વિદેશી કંપની પોતાની રસી અધિકૃત કરાવવા મેદાને છે. ભારતની બે કંપનીઓએ ૩ તબક્કાના નિર્ધારિત પરીક્ષણો ભારતના જ લોકો પર કર્યા છે, અમેરિકાની ફાઈઝરે કોઈ પરીક્ષણ ભારતમાં કર્યા ન હોવાનો ગણગણાટ વ્યાપક છે. પૂણેની ભારતીય કંપની દ્વારા નિર્મિત કોરોનાની રસી બ્રિટનની ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીના તજજ્ઞો દ્વારા બનેલી ફોર્મ્યુલા પર આધારિત છે. જેનું માર્કેટિંગ બિલ ગેટ્સની જેમાં ભાગીદારી છે તેવી એસ્ટ્રાઝોનેકા નામની કંપની કરતી હોવાના મેસેજ વાયરલ છે. ભારતમાં પોલિયો અને ટીબી જેવી પેચીદી સમસ્યા માટે થયેલા રસીકરણ અભિયાનનો ઉલ્લેખ અહીં કરવો પડે.\nઆ બંને પ્રકલ્પો જે તે સમયે ડ્રગ્સ એન્ડ કોસ્મેટિક્સ એક્ટ ૧૯૪૫ પ્રમાણે મળેલી મંજૂરીથી અમલી કરાયા હતા. હાલની સ્થિતિને કટોકટીની ગણી રસીકરણને મંજૂરીની અગ્રીમતા આપણા દેશમાં શુદ્ધ હેતુ સાથે થઈ હોવા બાબતે કોઈ શંકા રાખી ન જ શકાય, કારણ પુણેની ઉત્પાદક કંપની સ્વદેશ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા જાહેર કરી ચૂકી છે સાથે જ સરકારે આ રસી પ્રત્યેકને વિનામૂલ્યે ઉપલબ્ધ કરવાની પણ જાહેરાત કરી દીધી છે.\nરસીની નફાખોરી આપણા દેશમાં ચર્ચાનો વિષય ન બની શકે પરંતુ અત્યાર સુધી ડબ્લ્યુએચઓ દ્વારા જે ભ્રામક ભયની ભૂતાવળનો વેપાર થયો છે તેના અનુભવે રસીકરણની ઉતાવળ ક્યાંક અખતરાનો અટકચાળો ન બને તે નિિૃત કરવું સરકાર માટે અગ્નિપરીક્ષા છે. અમેરિકામાં રસી લીધા પછી નર્સના મોતની ઘટના, રસીની અસરકારકતાના દાવા સાથે સલામતીના મુદ્દે મૌન, રસીની આડ અસરના કિસ્સામાં રસી ઉત્પાદકોની નાદારી જેવા મુદ્દા તર્ક આધારિત છે.\nક્લોરોક્વીન, રેમ્ડેસિવિર, ટોસિલિઝુમાબ જેવી દવાઓનો નિરાધાર ઉપયોગ અને પાછળથી તે અંગેનાં નિવેદનો, આરટીપીસીઆર – એન્ટીજન્ટનાં પરીક્ષણો, પીસીઆર રિપોર્ટની માર્ગદર્શિકા, સામાજિક દૂરીની સાર્થક્તા જેવા ગંભીર મુદ્દે બદલાયેલી ડબ્લ્યુએચઓની નિર્દેશિકાઓને કારણે તેની વિશ્વસનૂયતાને દવા માફિયાઓને ત્યાં ગીરવે મૂક્યાનો આક્ષેપ છે ત્યારે કોરોનાના રસીકરણ મુદ્દે ઉતાવળના આરોપની ચકાસણી થવી ઘટે. કોરોનાની રસી રંગસૂત્રની તવારીખ પર અસર કરનારી હોવાનું જણાવતાં વ્યાપક પ્રચારથી સામાન્ય પ્રજા ખૂબ જ દ્વિધામાં છે.\nકોરોનાની રસી ૧૦૦ ટકા કાર્યક્ષમ હોવાનો દાવો છે. કોરોનાની રસી લીધા પછી જો કંઈ થાય તો કોઈ જવાબદાર નહીં ગણાય, રસી બનાવનાર જવાબદારી નહીં લે, આપનાર ડોક્ટર તો આપતા પહેલા જ ફોર્મ પર સહી કરાવી લેશે. જો ખરેખર રસી સુરક્ષિત છે જ તો જવાબદારી લેવા કેમ કોઈ તૈયાર નથી તે યક્ષ પ્રશ્ન છે.\nથોડા હટકે : પ્રસન્ન ભટ્ટ\nUsers Last 30 days : 57919\nTotal Users : 1718597\nTotal views : 5849136