Dizze brosjuere is net allinne bedoeld foar dy, as - PDF\nDizze brosjuere is net allinne bedoeld foar dy, as\nDownload "Dizze brosjuere is net allinne bedoeld foar dy, as"\n2 Dizze brosjuere is net allinne bedoeld foar dy, as âlder, mar ek foar alle oare minsken dy t te krijen ha mei bern yn twatalige (Frysk en Nederlânsk) of meartalige situaasjes (Frysk, Nederlânsk, in streektaal, in dialekt of in bûtenlânske taal). Wy hoopje dat it fertuten dwaan sil by it twa- of meartalich opfieden fan dyn bern. De measte tips yn dizze brosjuere binne rjochte op Frysktalige gesinnen of gesinnen dêr t twa talen neistinoar brûkt wurde. Tagelyk is dizze brosjuere bedoeld as helpmiddel foar Nederlânsktalige of oarstalige gesinnen om bern mei it Frysk yn oanrekking te bringen. De tekst bestiet út earder útbrocht materiaal oer twatalich opfieden en meartalich ûnderwiis yn lannen dy t meidiene oan it Europeeske MELT projekt (Multilingual Early Language Transmission). Bist net de iennige: ek yn oare gebieten en lannen binne der âlden dy t harren bern graach twa- of meartalich opfiede wolle. Yn hiel Europa hawwe gesinnen fragen oer meartaligens. Mear as 50 miljoen minsken yn Europa hearre by in taalminderheid. It Frysk is ien fan dy minderheidstalen. Rûnom giet men derfan út dat de earste jierren de bêste tiid is om taalfeardichheden te krijen. Bern leare maklik op jonge leeftyd en sille de rest fan har libben baat hawwe fan in meartalige opfieding. 2\n3 3 Deze brochure is niet alleen bedoeld voor jou,als ouder, maar ook voor alle andere mensen die te maken hebben met kinderen in tweetalige (Fries en Nederlands) of meertalige situaties (Fries, Nederlands, een streektaal, een dialect of een buitenlandse taal). We hopen dat je er baat bij hebt bij het twee- of meertalig opvoeden van je kinderen. De meeste tips in deze brochure zijn gericht op Friestalige gezinnen of gezinnen waarin twee talen naast elkaar worden gebruikt. Tevens is deze brochure bedoeld als hulpmiddel voor Nederlandstalige of anderstalige gezinnen om kinderen met het Fries in aanraking te brengen. De tekst bestaat uit eerder uitgebracht materiaal over tweetalige opvoeding en meertalig onderwijs in landen die deelnamen aan het Europese MELT project (Multilingual Early Language Transmission). Je staat niet alleen: ook in andere gebieden en landen zijn er ouders die hun kinderen graag twee- of meertalig op willen voeden. In heel Europa hebben gezinnen vragen over meertaligheid. Meer dan 50 miljoen mensen in Europa horen bij een taalminderheid. Het Fries is één van die minderheidstalen. Het is alom bekend dat de eerste jaren de beste periode is om taalvaardigheden te verwerven. Kinderen leren makkelijk op jonge leeftijd en zullen de rest van hun leven baat hebben bij een meertalige opvoeding.\n4 Benammen yn in tiid fan hieltyd tanimmende globalisearring hat it ferstean en praten fan meardere talen in protte foardielen. Alden en oare folwoeksenen ha fragen oer taalûntwikkeling by bern yn it algemien en by twatalige en meartalige bern yn it bysûnder. Wurknimmers fan foarskoalske ynstellings moatte de goede kennis en feardichheden ha om jonge bern yn oanrekking te bringen mei taal. Mar net eltse ynstelling of beropskrêft dy t jonge bern yn oanrekking bringt mei in minderheidstaal is likegoed op e hichte fan de metoaden dy t by taallearen brûkt wurde, of behearsket dy likegoed. Wy ha gebrûk makke fan ideeën en positive praktykfoarbylden kommend fan bernedeiferbliuwen, pjutteboartersplakken en basisskoallen yn Bretanje, Estlân, Fryslân, Laplân en Wales. Foar it stik oer taalûntwikkeling by bern ha wy gebrûk makke fan it boekje fan Folkshälsan mei de titel Språkgroddar. Wy hoopje datst de brosjuere nuttich fynst en dertroch oanmoedige wurdst. 4\n5 5 Vooral in een tijd van alsmaar toenemende globalisering heeft het verstaan en praten van meerdere talen veel voordelen. Ouders en andere volwassenen hebben vragen over taalontwikkeling bij kinderen in het algemeen en bij tweetalige en meertalige kinderen in het bijzonder. Werknemers van voorschoolse instellingen en basisscholen dienen over de juiste kennis en vaardigheden te beschikken om jonge kinderen in aanraking te brengen met taal. Maar We hebben gebruik gemaakt van ideeën en positieve praktijkvoorbeelden afkomstig van kinderdagverblijven, peuterspeelzalen en basisscholen in Bretagne, Estland, Fryslân, Lapland en Wales. Voor het gedeelte over taalontwikkeling bij kinderen hebben we gebruik gemaakt van het boekje van Folkhälsan getiteld Språkgroddar. We hopen dat je de brochure nuttig vindt en dat je erdoor wordt aangemoedigd. het op de hoogte zijn en de beheersing van de methodes die bij taalverwerving komen kijken worden niet voldoende beheerst of zijn niet in gelijke mate aanwezig bij elke instelling of beroepskracht die jonge kinderen in aanraking brengt met een minderheidstaal.\n6 Taalûntwikkeling by bern oant 5 jier Guon bern komme thús al mei mear as ien taal yn oanrekking; mar de measte bern leare op skoalle of al earder, by de berne-opfang, in nije taal. De thústaal stelt it ramt foar it skoallibben en de takomstige karriêre fan it bern. De talen dy t in bern thús kennen leart, foarmje ek de basis foar it learen fan nije talen. Taalûntwikkeling begjint al foar de berte. By de berte ha alle bern yn prinsipe it fermogen fan taallearen, al is it iene bern wol taalgefoeliger as it oare. Dêrneist bepale de ynput en omjouwing kwa taal de fierdere groei en ûntwikkeling fan dy taal. Taal is it middel dêr t in bern himsels fersteanber mei makket en syn omjouwing troch kennen leart. Krekt dêrom is it ek belangryk om in fertroude omjouwing te bieden, dêr t rekken yn holden wurdt mei it ferlet fan it bern. Taalfeardigens is de basis fan it selsbyld dat in bern hat, foar syn identiteit en kulturele ferbûnens. Taal is in ynstrumint foar eltse foarm fan learen en kontakt. In bern moat leare hoe t hy of sy mei oare minsken kommunisearje kin. In bern hat net allinne it rjocht om himsels te uterjen en dêrby in harkjend ear te krijen, mar taalfeardichheden drage sels by ta syn takomstich wolwêzen. Help it bern om syn talen te ûntwikkeljen, om him belutsen te fielen, om de wrâld dêr t er him yn befynt te ûntdekken op in natuerlike, boartlike wize en om nocht oan it learen fan talen te krijen. Taalûntwikkeling by jonge bern giet eins fansels. Dochs is it belangryk om de taalontwikkeling by bern fan it alderearste begjin ôf te stypjen troch der tiid en muoite yn te stekken oft it no giet om in ientalich of in twatalich gesin, en los fan de brûkte talen. By elts bern ferrint it oanlearen fan taal oars en by elts bern ferrint de taalûntwikkeling op in oare wize. 6\n7 7 Taalontwikkeling bij kinderen tot 5 jaar Sommige kinderen krijgen thuis al met meer dan één taal te maken; maar de meeste kinderen leren op school of al eerder, op het kinderdagverblijf, een nieuwe taal. De thuistaal stelt het kader voor het schoolleven en de toe komstige carrière van het kind. De talen die een kind thuis leert vormen ook de basis voor het aanleren van nieuwe talen. Taalontwikkeling begint al voor de geboorte. Bij de geboorte hebben alle kinderen het vermogen van taalverwerving, al is het ene kind wel taalgevoeliger dan het andere. Daarnaast bepalen de input en omgeving qua taal de verdere groei en ontwikkeling van die taal. Taal is het middel waarmee een kind zichzelf verstaanbaar maakt en zijn omgeving leert begrijpen. Juist daarom is het ook belangrijk om een vertrouwde omgeving te bieden, waarbinnen rekening wordt gehouden met de behoeftes van het kind. Taalvaardigheid vormt de basis van het zelfbeeld dat een kind heeft, voor zijn identiteit en culturele verbondenheid. Taal is een instrument voor elke vorm van leren en contact. Een kind moet leren hoe je met andere mensen kunt communiceren. Een kind heeft niet alleen het recht om zich te uiten en daarbij een luisterend oor te krijgen, taalvaardigheden dragen zelfs bij tot zijn toekomstige welzijn. Help het kind om zijn talen te ontwikkelen, om zich betrokken te voelen, om de wereld waarin het zich bevindt te ontdekken op een natuurlijke, speelse wijze en om plezier in het leren van talen te krijgen. Taalontwikkeling van jonge kinderen gaat eigenlijk vanzelf. Toch is het belangrijk om de taalontwikkeling bij kinderen vanaf het allereerste begin te ondersteunen door er tijd en moeite in te steken of het nu gaat om een eentalig of een tweetalig gezin, en los van de gebruikte talen. Bij elk kind verloopt het aanleren van een taal anders en elk kind kent zijn eigen taalontwikkeling.\n8 By bern dy t tagelyk twa ofmear talen leare ferrint de taalûntwikkeling wat oars as by ientalige bern. Dat komt om t se de beide talen yn ferskillende domeinen leare, de iene taal bygelyks thús, en de oare taal fan e televyzje en de berne-opfang. Guon wurden kenne se dêrtroch earst allinne yn de iene taal, en oare wurden earst wer allinne yn de oare taal. Dit betsjut net dat de taalûntwikkeling stadiger ferrint. De wurdskatten sille inoar hieltyd mear begjinne te oerlaapjen. As bern in jier as 5, 6 binne, kenne se eins foar alle begripen de wurden yn beide talen. Meartaligens is in pree op dyn CV! Undersyk toant oan dat twataligens positive gefolgen hat foar de edukative en de talige ûntwikkeling fan in bern: trochdat it fia twa talen ynformaasje ferwurket, ûntwikkelet it in fleksibele tinkwize. Meartaligens liedt ta kognitive, talige, sosjale, ekonomyske en kulturele foardielen dy t foar de lange termyn jilde. Wittenskippers suggerearje dat, sels foardat in bern berne is, âlden yn in twatalige of meartalige gesinssituaasje al neitinke moatte soene oer de wize wêrop t se de nijberne poppe twa- of meartalich grutbringe sille. As de âlden beide in oare memmetaal hawwe kin it ien-persoanien-taal model prima tapast wurde. Dan biedt ien fan de âlden bygelyks konsekwint it Frysk oan, en de oar it Nederlânsk. Of kies derfoar om thús allinnich de minderheidstaal (Frysk of in oare streektaal) te praten. Undersyk lit sjen dat it goed is om thús konsekwint de minderheidstaal (Frysk) te praten en te brûken, om t de ûntwikkeling fan e mearderheidstaal (Nederlânsk) troch de hegere status dochs wol trochsetten wurdt. Asto thús allinnich Nederlânsk praatst mei dyn bern, soest kieze kinne foar in twatalige of Frysk-talige berne-opfang. Wy beskriuwe no de gemiddelde taalûntwikkeling fan de perioade foar de berte ôf oant en mei de leeftyd fan 5 jier. Wy jouwe ek guon tips oer wat men as âlder dwaan kin om it taallearen en tagelyk ek de twataligens te stimulearjen. Unthâld dat elts bern in oar tempo en fermogen fan taalûntwikkeling hat en dat eltse gesinssituaasje unyk is. 8\n9 9 Bij kinderen die twee of meer talen tegelijk leren verloopt de taalontwikkeling wat anders als bij eentalige kinderen. Dat komt omdat ze de beide talen in verschillende domeinen leren, de ene taal bijvoorbeeld thuis en de andere taal fan de televisie en de kinderopvang. Sommige woorden kennen ze daardoor eerst alleen in de ene taal, en andere woorden eerst in de andere taal. Dit betekent niet dat de taalontwikkeling langzamer verloopt. De woordschatten zullen elkaar steeds meer beginnen te overlappen. Als kinderen in jaar of 5,6 zijn, kennen ze eigenlijk voor alle begrippen de woorden in beide talen. Meertaligheid is een pré op je CV! Onderzoek toont aan dat tweetaligheid positieve gevolgen heeft voor de educatieve en de talige ontwikkeling van een kind: doordat het via twee talen informatie verwerkt, ontwikkelt zich een flexibelere manier van denken. Meertaligheid leidt tot cognitieve, talige, sociale, economische en culturele voordelen die voor de lange termijn gelden. Wetenschappers suggereren dat, zelfs voordat een kind is geboren, ouders in een tweetalige of meertalige thuissituatie al na zouden moeten denken over de wijze waarop het pasgeboren kind twee- of meertaligheid op kan groeien. Als de ouders beide een andere moedertaal hebben kan het één persoon, één taal model prima toegepast worden. Dan biedt één van de ouders bijvoorbeeld het Fries aan, en de ander het Nederlands. Of kies ervoor om thuis alleen de minderheidstaal (Fries of een andere streektaal) te spreken. Onderzoek laat zien dat het goed is om thuis consequent de minderheidstaal (Fries) te spreken en te gebruiken, omdat de ontwikkeling van de meerderheidstaal dankzij de hogere status toch wel plaatsvindt. Als jullie thuis alleen Nederlands met jullie kind spreken, zou je voor een Friestalige- of tweetalige kinderopvang kunnen kiezen. We beschrijven nu de gemiddelde taalontwikkeling vanaf de periode vóór de geboorte tot de leeftijd van 5 jaar. Ook geven we enkele tips over wat je als ouder kunt doen om zowel de taalverwerving als tweetaligheid te stimuleren. Onthoud dat elk kind een ander tempo en vermogen van taalontwikkeling kent, en dat elke gezinssituatie uniek is.\n10 Foar de berte Sadree t it gehoar him ûntwikkele hat yn e búk fan de mem, begjint it bern al te reagearjen op lûd. Sels foar de berte leart it bern al om de lûden en stimmen dy t yn de direkte omjouwing fan de mem te hearren binne, te werkennen. It bern krijt al foar de berte gefoel foar taalritme. Undersyk toant oan dat it bern kalm wurdt fan it praten en sjongen fan syn mem. Tips: Praat en sjong tsjin jim poppe foardat jim poppe berne is. Sels foar de berte kinne beide âlden al aktyf diel útmeitsje fan de wrâld fan harren bern. Miskien kinne jim al ris prakkesearje oer de talen dy t jimme jim bern bybringe wolle. As jim beiden in oare memmetaal hawwe, en jim wolle dat jim bern beide talen goed leart, dan kinne jim it bêste daliks fan it begjin ôf elk konsekwint de eigen taal tsjin it bern brûke. As ekstra advys wolle wy jim de tip jaan om de eigen taal ek tsjin inoar fêst te hâlden. Dat kin earst wat nuver fiele mar it soarget der wol foar dat foar it bern it ûnderskied tusken de talen noch dúdliker wurdt. 10\n11 11 Voor de geboorte Zodra het gehoor zich in de baarmoeder ontwikkelt, begint het kind al op geluid te reageren. Zelfs vóór de geboorte leert het kind al de geluiden en stemmen die zich in de directe omgeving van zijn moeder bevinden, te herkennen. Het kind krijgt al vóór de geboorte gevoel voor taalritme. Onderzoek toont aan dat het kind kalm wordt van het praten en zingen van zijn moeder. Tips: Praat en zing tegen je ongeboren kind. Zelfs voor de geboorte kunnen beide ouders al actief deel uitmaken van de wereld van hun kind. Wellicht kunnen jullie je gedachten al eens laten gaan over de talen die jullie je kind bij willen brengen. Als jullie verschillende moedertalen hebben en jullie willen dat je kind beide talen goed leert, dan kunnen jullie het beste vanaf het begin ieder consequent je eigen taal tegen het kind praten. Als extra advies willen wij de tip geven om de eigen taal ook tegen elkaar vast te houden. Dan kan eerst wat vreemd voelen, maar het zorgt er wel voor dat het onderscheid tussen de talen nog duidelijker wordt voor het kind.\n12 0 3 moanne De poppe kommunisearret al aktyf en op in ôfwikseljende wize mei de omjouwing en makket somtiden klinkers, smakkende of kirjende lûden. It bern werkent de stim fan syn mem en kent de ûnderskate stimmen fan it gesin útinoar. De poppe besiket aktyf te kommunisearjen, bgl. troch gelûdsjes út te wikseljen, te laitsjen of te swaaien, of de earmkes en skonkjes te bewegen as der ien tsjin him of har praat. De poppe brabbelet, docht klanken nei of gûlt om dúdlik te meitsjen wat er wol. Tips: Praat, sjong en laitsje tsjin jimme bern. Ynteraksje mei folwoeksenen is belangryk foar it bern. As it bern genôch klanken fan de Fryske taal of fan it Frysk én it Nederlânsk heart, helpt dat it bern yn syn fierdere taalûntwikkeling. 12\n13 maanden De baby communiceert al actief en op afwisselende wijze met zijn omgeving en maakt soms klinkers, smakkende of kirrende geluiden. Het kind herkent de stem van zijn moeder en kan de verschillende stemmen binnen het gezin onderscheiden. De baby communiceert actief door dingen beurtelings met zijn of haar gesprekspartner te doen, bijv. door geluidjes uit te wisselen, te lachen of te wuiven, of zijn of haar armpjes en beentjes te bewegen als iemand tegen hem spreekt. De baby brabbelt, doet klanken na of huilt om zijn bedoeling duidelijk te maken. Tips: Praat, zing en lach tegen jullie kind. Interactie met volwassenen is belangrijk voor het kind. Als het kind genoeg klanken van de Friese taal of van het Fries én het Nederlands hoort, helpt dat het kind in zijn verder taalontwikkeling.\n14 3 6 moanne It bern wurdt hieltiten aktiver yn e kommunikaasje, troch middel fan eachkontakt, laitsjen of imitearjen. De ferskillende manieren fan gûlen fan it bern kinst al útinoar. It bern reagearret op ûnderskate lûden troch de holle nei of krekt fan it lûd ôf te kearen. It bern makket klinkerlûden, harket nei himsels en is gefoelich foar yntonaasje yn e omjouwing. It bern boartet mei de effekten fan toanhichte, folume en ûnderskate klanken ek klanken dy t net yn syn of har direkte omjouwing foarkomme. Tips: Imitearje de mimyk fan dyn poppe, doch de gelûdsjes nei en praat mei him of har. Sjong ferskes foar jim bern. Hâld de earen iepen en praat oer dingen dy t de oandacht fan it bern lûke; gean yn op wat it bern nijsgjirrich fynt en beskriuw syn gefoelens, lykas: O, no bisto bliid/benaud/ferheard, hin? Praat dúdlik, laitsje in protte en rillegau silst sels ek talake wurde. Jou it bern de tiid om te reagearjen, hy of sy docht dat bygelyks troch dy oan te sjen, te laitsjen of mei de fuotsjes te traapjen. 14\n15 maanden Tips: Het kind wordt alsmaar actiever in zijn communicatie, door middel van oogcontact, lachen en imiteren. De verschillende manieren van huilen van het kind is te herkennen. Het kind reageert op verschillende geluiden door zijn hoofd naar of juist van het geluid af te wenden. Het kind maakt klinkerklanken, luistert naar zichzelf en is gevoelig voor intonatie in de omgeving. Het kind speelt met de effecten van toonhoogte, volume en verschillende klanken ook met klanken die niet in zijn of haar directe omgeving voorkomen. Imiteer de mimiek van je baby, doe de geluidjes na en praat met hem of haar. Zing liedjes voor jullie kind. Houd je oren open en praat over de dingen die de aandacht van het kind trekken; ga in op de interesses van het kind en beschrijf zijn gevoelens, zoals: Oh, nu ben je blij/bang/verbaasd, hè? Spreek duidelijk; lach veel en al gauw zul je zelf ook toegelachen worden. Geef het kind de tijd om te reageren, hij of zij doet dat door bijvoorbeeld je aan te kijken, te lachen of met de voetjes te schoppen. 15\n16 6 12 moanne It bern reagearret op syn namme. It bern brabbelet en foarmet klanken lykas ga-ga, da-da, ma-ma-ma. Sok brabbeljen begjint soms al wat op de klanken fan taal te lykjen. It bern begrypt it ferskil tusken in fêststelling ( Ja, dat is in boekje, hiel goed! ) en in fraach ( Wolst in boekje lêze? ). It bern hat mear fertrouwen yn it boartsjen mei de stim en docht lûden nei dy t folwoeksenen meitsje, lykas kuchelje. It bern docht oan mimyk, imitearret, boartet mei de tonge en makket ferskillende klanken. Tips: Praat tsjin jim bern, fertel watst dochst ast him of har ferskjinnest. Fertel en sjong oer de lichemsdielen fan dyn poppe of oer de dingen dêr t dyn bern nei sjocht. Bern binne sljocht op ik sjoch ik sjoch watsto net sjochst -eftige spultsjes, op rymkes of op fingerpopkes. Ienfâldige rymkes en ferskes binne net allinne maklik om te learen en nei te dwaan, mar stimulearje by dyn bern ek de taalûntwikkeling. It binne ideale spultsjes, om t men se oeral en altiten dwaan kin. Jou dyn poppe boekjes fan sterk materiaal mei dúdlike plaatsjes mei in protte kontrast, lit dyn bern dermei boartsje, deryn sjen of der sels op kôgje. Wiis dingen oan, beneam se en praat oer it boartersguod. Kies boekjes út dy tst sels ek aardich fynst. 16\n17 maanden Het kind reageert op zijn naam. Het kind brabbelt en vormt klanken zoals ga-ga, da-da, ma-ma. Dit gebrabbel begint soms al wat op klanken van taal te lijken. Het kind begrijpt het verschil tussen een vaststelling ( Ja, dat is een boekje, heel goed! ) en een vraag ( Wil je een boekje lezen? ). Het kind heeft meer vertrouwen in het spelen met zijn stem en doet geluiden na die volwassenen maken, zoals kuchen. Het kind oefent zijn mimiek, imiteert, speelt met zijn tong en maakt verschillende klanken. Tips: Praat tegen jullie kind, vertel wat je doet als je zijn luier verschoont. Vertel en zing over de lichaamsdelen van je baby of over de dingen waar je kind naar kijkt. Kinderen zijn dol op ik zie ik zie wat jij niet ziet -achtige spelletjes, op rijmpjes of op vingerpoppetjes. Eenvoudige rijmpjes en liedjes zijn niet alleen gemakkelijk om te leren en na te doen, maar stimuleren ook de taalontwikkeling van je kind. Het zijn ideale spelletjes, omdat je ze overal en altijd kunt doen. Geef je baby boekjes van sterk materiaal met duidelijke, sterk contrasterende plaatjes; laat je kind ermee spelen, ze bekijken of er zelfs op kauwen. Wijs dingen aan, benoem ze en praat over het speelgoed. Kies boekjes uit die je zelf ook leuk vindt.\n18 18 Ien jier Tips: Om de leeftyd fan 1 jier hinne seit it bern syn earste wurdsjes of makket it losse, wurdeftige lûden. As dat bart, kinst de taal of talen dêr t it bern mei opgroeit, al weromhearre. Op dat stuit kin it bern alle klanken fan e talen dy t it praten leart, al ûnderskiede. It bern docht aktyf mei oan in petear, benammen mei lichemstaal. It bern begrypt folle mear as dat it sizze kin. Begryp komt altiten earder as spraak. It bern begrypt ienfâldige opdrachten en fragen. In bern fan ien jier praat meastal yn sintsjes fan ien wurd. Earst komme de haadwurden, dan de tiidwurden. It is folslein normaal dat in bern it praten wat útstelt wylst it syn wurdskat opbout en fergruttet; wy neame dat de faze fan it sammeljen en dy komt foar de wurde-eksploazje. It bern kombinearret wurdsjes ta sintsjes fan twa wurden, lykas Net sliep en Heity sliep. Sa ûntstiet der in grutte bânbreedte yn it praten. Jim bern is tige benijd nei alles wat der om him hinne bart. It wiist faak nei dingen dy t flakby binne en wol dan witte wat dat is of hoe t it hjit. Beneam de dingen en jou ienfâldige útlis. Werhelje wurdsjes dy t dyn bern seit en folje de sintsjes fan ien of twa wurdsjes oan. Besjoch tegearre boekjes foar poppen en lês printeboekjes mei dúdlike, ienfâldige ferhaaltsjes. Soargje derfoar dat dyn bern de boekjes sels beet pakke kin. Foar bern fan dizze leeftyd is it it dúdlikst ast foarlêst yn deselde taal dy st oars ek praatst tsjin dyn bern.\n19 19 19 Eén jaar Tips: Rond de leeftijd van één jaar zegt het kind zijn eerste woordjes of maakt het losse woordachtige klanken. Als dat gebeurt, kun je de taal of talen waarmee het kind opgroeit, al terug horen. Op dat moment heeft het kind alle klanken van de talen die het aanleert al leren onderscheiden. Het kind neemt actief deel aan een gesprek, vooral met lichaamstaal. Het kind begrijpt veel meer woordjes dan het kan zeggen. Begrip komt altijd eerder dan spraak. Het kind begrijpt eenvoudige opdrachten en vragen. Het kind spreekt meestal in éénwoordzinnetjes. Eerst komen de zelfstandige naamwoorden, daarna de werkwoorden. Het is volstrekt normaal dat een kind het praten wat uitstelt terwijl het zijn woordenschat verzamelt en vergroot; we noemen dit de verzamelfase en deze gaat vooraf aan de woordexplosie. Het kind combineert woordjes tot tweewoordzinnetjes, zoals Niet slaap en Pappa slaap, waarmee er een grote bandbreedte in zijn spraak ontstaat. Jullie kind is uiterst nieuwsgierig naar alles dat rondom hem gebeurt. Het wijst vaak naar iets in de directe omgeving en wil weten wat het is of hoe het heet. Benoem de dingen en geef eenvoudige uitleg. Herhaal woordjes die je kind zegt en vul de één- of tweewoordzinnetjes aan. Bekijk samen babyboekjes en lees plaatjesboeken met duidelijke, eenvoudige verhaaltjes. Zorg dat het kind boekjes voor het grijpen heeft en lees soms voor. Het is het duidelijkst dat je voorleest in dezelfde taal die je anders ook spreekt tegen je kind.\n20 2 jier De sprektaal wurdt hieltiten wichtiger, mar lichemstaal makket noch altiten aktyf diel út fan e kommunikaasje. It feit DAT it bern praat is wichtiger as HOE T it praat. It gesin en de minsken dy t it bern yn it deistich libben in protte sjogge, kinne him begripe as er praat. It bern brûkt in protte klanken fan de taal noch net, mar sa súntsjesoan ferskine dy klanken no dochs ek yn syn spraak. It bern praat om te fertellen oer wat it sjocht of meimakket en om him fersteanber te meitsjen. BIt bern begrypt langere sinnen en kin fragen beäntwurdzje. Tips: Folje de dingen dy t it bern seit oan en werhelje dy yn wurden dy t dyn bern sels brûke soe as hy of sy dat al koe mar korrizjearje dyn bern net (Net sizze: Nee, dat is net goed mar sels de goede sin foarsizze). It is prima as dyn bern leaver de iene as de oare taal praat, of as it talen trochinoar brûkt. It trochinoar brûken fan talen is in folslein normale en ek in weardefolle faze yn de twatalige ûntwikkeling; de bern binne oan it eksperimintearjen mei de ferskillende taalsystemen en leare al dwaande it ûnderskied dêrtusken. Kinst koarte ferhaaltsjes mei plaatsjes foarlêze of neifertelle. Dat in bern hieltiten itselde boekje wurd foar wurd wer hearre wol, is folslein normaal yn dizze leeftyd, it bern hâldt fan werhelling. Op de berne-opvang wurdt de taal op in oare wize oanbean as thús, ûnder oare troch de ynteraksje mei oare bern. By jim yn de buert is der grif wol in pjutteboartersplak of bernedeiferbliuw dêr t mei in bewust Frysk- of twatalich belied wurke wurdt. 20\n21 21 2 jaar De spreektaal wordt almaar belangrijker, maar lichaamstaal blijft actief deel uitmaken van de communicatie. Het feit DAT het kind praat is belangrijker dan HOE het praat. Het gezin en de mensen die het kind in het dagelijks leven veel zien, kunnen hem begrijpen als hij praat. Het kind gebruikt veel klanken van de taal nog niet, maar langzamerhand verschijnen deze klanken nu toch in zijn of haar spraak. Het kind praat om te vertellen over wat het ziet of meemaakt en om zich verstaanbaar te maken. Het kind begrijpt langere zinnen en kan vragen beantwoorden. Tips: Vul de dingen die je kind zegt aan en herhaal ze in woorden die je kind zelf zou gebruiken als hij of zij daartoe in staat was maar corrigeer je kind niet (Niet zeggen: Nee, dat is niet goed maar zelf de goede zin voorzeggen). Het is prima als je kind liever de ene dan de andere taal spreekt, of als het talen door elkaar gebruikt. Het doorelkaar gebruiken van talen is heel normaal en ook een waardevolle fase in de tweetalige ontwikkeling; kinderen zijn aan het experimenteren met de verschillende taalsystemen en leren door te oefenen het onderscheid ertussen. Je kunt korte verhaaltjes met plaatjes voorlezen of navertellen. Dat een kind telkens hetzelfde boekje woord voor woord opnieuw wil horen is volstrekt normaal in deze leeftijd. Bij de kinderopvang wordt de taal anders aangeboden als thuis, onder andere door de interactie met andere kinderen. Bij jullie in de buurt is vast wel een peuterspeelplaats of kinderdagverblijf waar bewust met een Fries- of tweetalig beleid gewerkt wordt.\n22 22 3 jier Tips: It bern koe passyf al in protte begripen, de útwreiding fan de aktive wurdskat komt no ek yn in streamfersnelling. It bern brûkt langere sinnen en hat by in petear de help fan syn âlden net mear nedich. De útspraak fan it bern is al dúdliker en it kin himsels makliker fersteanber meitsje. It bern begrypt folle mear as dat hy of sy sels útdrukke kin. It bern stelt in protte fragen. It bern kontrolearret it eigen taalfermogen: Heity, dit is in krante, hin? In bern fan trije kin in petear fiere en fynt it aardich om te praten asto de tiid nimst om te harkjen. Dyn bern hat der aardichheid oan om fragen te beäntwurdzjen of opdrachten te dwaan en is sljocht op wurdspultsjes mei ûnsinwurdsjes, rymkes en riedseltsjes. Asto Frysk praatst tsjin e bern en dyn partner Nederlânsk (of oarsom) dan is it goed mooglik dat it bern in foarkarstaal begjint te ûntwikkeljen. En faak is dat it Nederlânsk, omdat dat de maatskiplik sterkere taal is. De krúsjale faktor is FERLET. It bern moat yn e gaten krije meastal giet dat ûnbewust dat it beide talen nedich hat yn it deistich libben. Gean foaral troch mei it bewust oanbieden fan it Frysk oars ûntwikkelet dy taal him net fierder by jim bern. As jim sels net Fryske prate, en jim wolle jim bern dochs de kâns jaan om meartalich grut te wurden, kinne jim kieze foar in Frysk- of twatalich pjutteboartersplak of bernedeiferbliuw. Of foar in Frysktalige oppas of gastâlder. Freegje de minsken yn jim omjouwing om Frysk te praten tsjin jim bern. Miskien slagget it jim ek om ris in Frysk boekje foar te lêzen? Sykje ris om gaadlike boeken, dvd s, muzyk en televyzjeprogramma s yn it Frysk. Der steane in bulte lês-, sjoch- en harktips op ynternet (sjoch ek achteryn de brosjuere).\n23 23 3 jaar Tips: Het kind kon passief al veel begrippen, de uitbreiding van de actieve woordenschat komt nu ook in een stroomversnelling. Het kind gebruikt langere zinnen en heeft bij het voeren van een gesprekje de hulp van zijn ouders niet meer nodig. De uitspraak van het kind is al duidelijker en het kan zichzelf gemakkelijker verstaanbaar maken. Het kind begrijpt veel meer dan hij of zij zelf uit kan drukken. Het kind stelt veel vragen. Het kind controleert zijn eigen taalvermogen: Pappa, dit is een krant, hè? Een kind van drie jaar kan een gesprek voeren en vindt het leuk om te praten als jij de tijd neemt om te luisteren. Je kind vindt het leuk om vragen te beantwoorden of opdrachtjes te doen en is gek op woordspelletjes met onzinwoordjes, rijmpjes en raadseltjes. Het is normaal dat het kind op deze leeftijd een voorkeurstaal heeft, zolang de ouders in beide talen maar genoeg input geven. De cruciale factor is BEHOEFTE. Het kind moet gaan inzien meestal gaat dat onbewust dat het beide talen nodig heeft in het dagelijks leven. Anders wordt de minderheidstaal niet verder ontwikkeld. Als jullie zelf niet Fries spreken en jullie willen jullie kind toch de kans bieden om meertalig op te groeien, kunnen jullie kiezen voor een Fries- of tweetalig peuterspeelzaal of kinderdagverblijf. Of voor een Friestalige oppas of gastouder. Vraag mensen in jullie omgeving om Fries te spreken tegen jullie kind. Misschien lukt het jullie om eens een Fries boekje voor te lezen? Zoek eens om geschikte boeken, dvd s, muziek en televisieprogramma s in het Fries. Er staan veel lees-, kijk- en luistertips op internet (kijk ook achterin de brochure).\n24 4 jier De basisfeardichheden binne yntusken oanwêzich en it bern begrypt it measte fan wat hy of sy heart. It bern jout oeral kommentaar by en syn petearfeardichheden wurde grutter. It bern makket himsels kwa taal frij fan it hjir en it no; it kin ek prate oer wat der al bard is of noch barre sil. Stikje by bytsje ûntstiet it taalbewustwêzen it ferskil meitsje kinne tusken foarm en betsjutting fan in wurd. Doch taalspultsjes; rymkes, riedseltsjes en mopkes liene har dêr treflik foar. It bern hat ynteresse foar letters en tekst. De dreechste klanken fan de taal binne miskien noch net oanwêzich. Tips: Stop eefkes wêrmei asto dwaande bist as dyn bern wat tsjin dy sizze wol en jou dyn bern alle tiid om te praten. Harkje goed nei wat it bern seit en stimulearje it petear troch iepen fragen te stellen, lykas: Wat bedoelste?, En doe?, Wat sei er doe?, Wa wie dat? Betink dat wy, folwoeksenen, wend binne om it wurd te fieren. As jim bern nijsgjirrich is nei letters, brûk dan ris sa n moai ABC - boekje mei aardige rymkes en prikkeljende plaatsjes. Ast gjin printeboekjes brûkst, kin dyn bern ek meiharkje wylsto lûdop foarlêst. Meitsje foarlêzen ûnderdiel fan dyn deistige rûtine. 24\n25 25 4 jaar De basistaalvaardigheden zijn inmiddels aanwezig en het kind begrijpt het meeste van wat hij of zij hoort. Het kind geeft overal commentaar bij en zijn gespreksvaardigheden nemen toe. Het kind maakt zichzelf qua taal vrij van het hier en nu; het kan ook praten over wat al is gebeurd of nog gaat gebeuren. Stukje bij beetje ontstaat het taalbewustzijn het verschil kunnen maken tussen vorm en betekenis van een woord. Doe taalspelletjes; rijmpjes, raadseltjes en mopjes lenen zich daar uitstekend voor. Het kind stelt interesse in letters en tekst. De moeilijkste klanken van de taal zijn misschien nog niet aanwezig. Tips: Stop even waarmee je bezig bent als je kind wat tegen je wil zeggen en geef je kind alle tijd om te praten. Luister goed naar wat je kind zegt en stimuleer het gesprek door open vragen te stellen, zoals: Wat bedoel je?, En toen?, Wat zei hij toen?, Wie was dat? Onthoud dat wij, volwassenen, gewend zijn het woord te voeren. Als je kind nieuwsgierig is naar letters, gebruik dan eens een van de vele leuke ABC - boeken met aardige rijmpjes en prikkelende plaatjes. Als je geen plaatjesboekjes gebruikt kan je kind ook meeluisteren terwijl je luidop voorleest. Maak voorlezen onderdeel van je dagelijkse routine.\n26 5 jier Wilens de beukerjierren komt it einstadium fan de taalûntwikkeling mear yn sicht. Sa n trijekwart fan wat it bern seit kinne ûnbekinden al goed ferstean. De algemiene struktuer fan de taal of talen krije foarm; wurden wurde hieltyd mear ta sinnen foarme. Fan in goede grammatika is noch gjin sprake. Bern fan dizze leeftyd tinke logysk nei en meitsje fouten by it bûgjen fan tiidwurden as falte y.p.f. foel. It bern kin somtiden noch wurden yn meardere talen yn ien sin brûke. Dat komt om t it bern noch hieltyd mei de talen oan it eksperimentearjen is. Ek persoanlike foarnamwurden, sa as ik, do, wy, binne noch dreech foar in beuker. Guon bern neamme harsels dêrtroch by eigen namme. Yn it rollenspul kin it bern eksperimentearje mei taal en talen en dêrby hieltyd better rekken hâlde mei dyjinne dy t tsjin harren praat. It bern kin syn taalgebrûk hieltyd mear oanpasse oan de persoan wêr t se mei prate. Bern dy t fanôf de berte twa talen tagelyk leare kenne, as se in jier as 5, 6 binne, eins foar alle begripen de wurden yn beide talen. 26 Tips: It bern leart op in kreative wize in taal of meardere talen te brûken yn it deistich libben. Ferbetterje dêrom de flaterkes dy t it bern makket op in freonlike wize, dat wurket foar it bern bemoedigjend en stimulearjend om te praten en dermei troch te setten. Lit it beren merke datsto yntresearre bist en it leuk fynst dat hy of sy safolle mei taal/talen dwaande is. Praat, sjong en lês thús in protte mei it bern en doch dit safolle mooglik yn de minderheidstaal (byg. Frysk, in streektaal of dialekt). It bern komt op dizze leeftyd mear yn oanrekkeing mei de bûten wrâld en dêrtroch ek mei de mearderheidstaal (Nederlânsk). Foar de ferwerving fan meardere talen is in stimulâns yn de minderheidstaal fan belang. Unthâld dat elts bern unyk is en op eigen tempo himsels ûntwikkelet.\n27 27 5 jaar Tips: Tijdens de kleuterjaren komt het eindstadium van de taalontwikkeling meer in zicht. Ongeveer driekwart van wat het kind zegt kunnen onbekenden al goed verstaan. De algemene structuur van de taal of talen krijgt vorm; woorden worden steeds meer tot zinnen gevormd. Van een goede grammatica is nog geen sprake. Kinderen van deze leeftijd denken logisch na en maken bij het vervoegen van werkwoorden fouten als valte i.p.v. viel. Het kind kan nog soms nog woorden in meerdere talen in één zin gebruiken. Dat komt omdat het kind nog steeds met de talen aan het experimenteren is. Ook persoonlijke voornaamwoorden, zoals ik, jij, wij, zijn nog lastig voor een kleuter. Sommige kinderen noemen zichzelf daardoor bij eigen naam. In het rollenspel kan het kind experimenteren met taal en talen en daarbij steeds beter rekening houden met hun gesprekspartner. Het kind kan zijn taalgebruik steeds meer aanpassen aan de persoon waarmee ze spreken. Kinderen die vanaf de geboorte twee talen tegelijk leren kennen, als ze een jaar of 5, 6 zijn, eigenlijk voor alle begrippen de woorden in beide talen. Het kind leert op een creatieve manier een taal of meerdere talen te gebruiken in het dagelijks leven. Verbeter daarom de foutjes die het kind maakt op een vriendelijke manier, dat werkt voor het kind bemoedigend en stimulerend om te praten en daarmee door te gaan. Laat het kind merken dat je geïnteresseerd bent en het leuk vindt dat hij of zij zoveel met taal/ talen bezig is. Praat, zing en lees thuis veel met het kind en doe dit zoveel mogelijk in de minderheidstaal (bijv. Fries, een streektaal of dialect). Het kind komt op deze leeftijd meer in aanraking met de buiten wereld en daardoor ook met de meerderheidstaal (Nederlands). Voor de verwerving van meerdere talen is een stimulans in de minderheidstaal van belang. Onthoud dat elk kind uniek is en in zijn eigen tempo ontwikkeld.\n28 Twataligens is in rykdom, de muoite wurdich om mei stipe te ûntwikkeljen Meartaligens is net oanberne. Alden kieze bewust foar it proses om bern meartalich grut te bringen. De taal fan it bern ûntwikkelt him it bêste as de âlden konsekwint binne yn har taalgebrûk mei it bern. It is belangryk datst as folwoeksene neitinkst oer dyn eigen taal en ek datst in positive hâlding hast foar de talen dêr t it bern yn syn of har deistich libben mei yn oanrekking komt. De minderheidstaal hat ekstra stipe nedich. Krijt jim bern yn dy taal genôch prikkels? It is normaal dat in bern yn e ierste jierren gjin ûnderskied makket tusken talen. Jou it dyn bern oan tiid om him yn dy talen te ûntwikkeljen. Twa- of meartaligens ferriket de mentale aktiviteit, fergruttet de fleksibiliteit en kreativiteit fan it ferstanlik fermogen en is handich foar ferskillende sosjale kontakten. Begelied it bern yn e taalûntwikkeling, yn de rjochting fan meartaligens. 28\n29 29 Tweetaligheid is een rijkdom, waard om begeleid verder ontwikkeld te worden Meertaligheid is niet erfelijk. Ouders kiezen bewust voor het proces om kinderen meertalig op te voeden. De taal van het kind ontwikkelt zich het beste als de ouders consequent zijn in hun taalgebruik ten opzichte van hun kind. Het is belangrijk dat je als volwassene nadenkt over je eigen taal en verder dat je een positieve houding hebt ten opzichte van de talen waar het kind in zijn of haar dagelijks leven mee in aanraking komt. De minderheidstaal heeft extra steun nodig. Krijgt jullie kind in die taal genoeg prikkels? Het is normaal dat een kind in de vroegste jaren geen onderscheid maakt tussen talen. Geef het kind de tijd om de talen te ontwikkelen. Twee- of meertaligheid verrijkt de mentale activiteit, vergroot de flexibiliteit en creativiteit van het verstandelijk vermogen en is handig voor verschillende sociale contacten. Begeleid het kind in de taalontwikkeling, in de richting van meertaligheid.\n30 Meartaligens yn it deistich libben goede ideeën foar thús Yn de folgjende bledsiden wurde in oantal wurkfoarmen mear útlein dy t sawol yn it bernesintrum as thús tapast wurde kinne. Alden as taalmodel: In bern leart in taal of talen dêr t it fan mient dat it dy nedich hat, en it bern leart de talen yn e direkte omjouwing. Om in taal te learen, moat in bern net allinne hearre kinne hoe t oare minsken dy taal brûke, mar dy ek sels brûke. Tink derom datst de tiid nimst om mei dyn bern te praten. Bern leare talen it maklikst as sy alle romte krije om te praten en harsels te uterjen. It is fan belang dat heiten, memmen en oare folwoeksenen, dy t yn kontakt komme mei it bern, in ryk en fariearre taalgebrûk hawwe. Ekstra omtinken foar de minderheidstaal: Yn ús meartalige omjouwing yn Fryslân hawwe we te krijen mei in dominante taal (it Nederlânsk) en de minderheidstaal (it Frysk, mar ek streektalen of oare talen). Ek yn gebieten dêr t de measte ynwenners Frysk prate is dit oan de oarder, troch it belangrike plak dat it Nederlânsk ynnimt yn it basisûnderwiis, televyzje, boeken, kompjûter ensfh. De bern merke dat Nederlânsk in belangrike taal is, en sille har dêrtroch stimulearre fiele om dy taal te learen. Sa begjinne eins alle Frysktalige pjutten as se sa n 3,5 jier âld binne Nederlânsk te praten as se oan it boartsjen binne. By oarstalige bern bart itselde. 30\n31 31 Meertaligheid in het dagelijks leven goede ideeën voor thuis Op de volgende pagina s worden een aantal werkvormen meer uitgelegd die zowel in het kindercentrum als thuis toegepast kunnen worden. Ouders als taalmodel: Een kind leert een taal of talen die hij denkt nodig te hebben, en het kind leert de talen in zijn directe omgeving. Om een taal te leren, moet een kind niet alleen horen hoe andere mensen die taal gebruiken, maar deze ook zelf gebruiken. Denk eraan dat je de tijd neemt om met je kind te praten. Kinderen leren talen het gemakkelijkst als zij alle ruimte krijgen om te praten en zich zelf te uiten. Het is van belang dat vaders, moeders en andere volwassenen, die in contact komen met het kind, een rijk en gevarieerd taalgebruik hebben. Extra aandacht voor de minderheidstaal: In onze meertalige omgeving in Fryslân hebben wij te maken met een dominante taal (het Nederlands) en de minderheidstaal (het Fries, maar ook streektalen of andere talen). Ook in gebieden waar de meeste inwoners Fries praten is dit aan de orde, doordat het Nederlands een belangrijke plek inneemt binnen het basisonderwijs, televisie, boeken, computer enz. Kinderen merken dat Nederlands een belangrijke taal is en zullen zich hierdoor gestimuleerd voelen om die taal te leren. Zo beginnen eigenlijk alle Friestalige peuters als ze ongeveer 3,5 jaar oud zijn Nederlands te spreken als ze aan het spelen zijn. Bij anderstaligen gebeurt hetzelfde.\n32 Troch de dominante posysje fan it Nederlânsk op de basisskoalle is it foar Frysktalige bern goed yn om de jierren dêrfoar in ryk en breed oanbod yn de memmetaal te krijen. Dêrmei wurdt de basis foarme foar de fierdere meartalige ûntwikkeling. Kies dêrom, as it kin, in pjutteboartersplak of bernedeiferbliuw mei in dúdlik Fryskof twatalich belied en lês de bern thús in soad foar yn it Frysk. Foar oarstalige pjutten jildt itselde: biedt de memmetaal breed en ryk oan mei boekjes, ferskes, berneprogramma s ensfh. Want as de basis yn de memmetaal goed is ûntwikkelet de twadde taal him ek better. In positive, noflike en bewuste taalhâlding fan âlden sil útstriele op it bern. Ast Frysk tsjin dyn bern praatst, praat dat dan ek tsjin har freontsjes. In Nederlânsktalige pjut ferstiet wier likegoed Frysk as dat in Frysktalige pjut Nederlânsk ferstiet. Sa leare de bern dat de talen lykweardich binne. Gearwurking tusken opfieders: It is belangryk om op it mêd fan taal in ferbining te hawwen tusken thús en de berne-opfang. Pjutten fine it prachtich om de ferskes fan de berne-opfang thús ek te sjongen en leare in soad fan werhelling. Utwikseling kin hiel ynspirearjend wurkje. Freegje ynformaasje oer de tema s en it materiaal dêr t mei wurke wurdt, en borduerje dêr thús op fierder. Oarsom kin ek: nim ris in boekje fan thús mei nei de berneopfang, of lear mei dyn bern de liedster jim ferske, silst sjen hoe grutsk dyn bern dan is! 32\n33 33 Door de dominante positie van de Nederlandse taal op de basisschool is het voor Friestalige kinderen goed om in de jaren ervoor een rijk en breed aanbod in de moedertaal te krijgen. Daarnaast wordt de basis gevormd voor de verdere meertalige taalontwikkeling. Kies daarom, als het kan, een peuterspeelplaats of kinderdagverblijf met een duidelijk Friestalig- of tweetalig beleid en lees kinderen thuis veel voor in het Fries. Voor anderstalige peuters geldt hetzelfde: biedt de moedertaal breed en rijk aan met boekjes, liedjes, kinderprogramma s enz. Want als de basis in de moedertaal goed is ontwikkelt de tweede taal zich beter. Een positieve, aangename en bewuste taalhouding van ouders zal overslaan op het kind. Als jullie Fries spreken,spreek dat dan ook tegen zijn of haar vriendjes. Een Nederlandstalige peuter verstaat evengoed Fries dan een Friestalige peuter Nederlands verstaat. Zo leren kinderen dat de talen gelijkwaardig zijn. Samenwerking tussen opvoeders: Het is belangrijk om op het gebied van taal een verbinding te hebben tussen thuis en de kinderopvang. Peuters vinden het prachtig om de liedjes van de kinderopvang thuis ook te zingen en leren veel van herhaling. Uitwisseling kan heel inspirerend werken. Vraag informatie over de thema s en het materiaal waarmee gewerkt wordt en ga daar thuis verder op door. Andersom kan het ook: neem eens een boekje van thuis mee naar de kinderopvang, of leer samen met je kind de leidster jullie liedje aan, je zal zien hoe trots jullie kind dan is!\n34 34 Brûk foto s: Brûk foto s om sicht te krijen op de tinkwrâld fan de bern. Lit it bern syn eigen foto s kieze om op de muorre, de kuolkast, yn in album ensfh. te plakken en freegje wêrom t er krekt dy foto s keazen hat. De belangrykste wurden fan it bern kinne by de foto skreaun wurde. Praat mei de bern oer de foto s en freegje har wat se derfan fine en derby fiele. In bern fynt it soms dreech om syn of har tinzen út te drukken; foto s moedigje dan oan ta ynteraksje. Nim foto s op útstapkes en by spesjale gelegenheden. Op in reiske kin it bern wol yn hiel oare dingen ynteressearre wêze as datsto tinkst. De busreis kin samar nijsgjirriger wêze as it reisdoel! Betink in personaazje dat allinne in bepaalde taal behearsket: Betink in sympatyk personaazje in leuk popke of in teddybear dat bern stimulearret om in spesifike taal te brûken. Fertel it bern dat it figuerke allinne dy taal mar ferstean kin; as it bern dermei praat of boartet sil er mooglik besykje de taal fan it figuerke te brûken. In moai foarbyld yn Fryslân is Tomke dat mei it hûntsje Romke, Kornelia de Kangoeroe en it buorfamke Yana Yu in soad aventoeren belibbet. De ferhalen fan Tomke steane ticht by it deistich libben fan lytse bern. Bern werkenne harren sels yn de aventoeren; se reagearje op wat se sjogge en hearre. Der binne genôch mooglikheden om Tomke ek yn it taaloanbod thús in plakje te jaan, sjoch op Asto en/of dyn partner in oare (streektaal of bûtenlânske) taal praatst, kinst sels thús in ferlykber personaazje betinke. Yn Wales wurdt bygelyks it tsjoenderpopke Dewin brûkt. Sa wurdt it makliker en aardiger foar bern wurdt om in taal te brûken. Brûk de meartalige omjouwing: As de âlden beide Nederlânsk- of oarstalich binne en jimme wolle dat jim bern ek Frysk leard, freegje dan in buorfrou, famyljelid, de oppas of oare minsken yn de omjouwing om konsekwint Frysk te praten tsjin jim bern. Itselde jildt as jim thús twatalich binne, en jim bern op in bepaald stuit mear Nederlânsk begjint te praten. Tink derom, Friezen binne wend om har oan te passen oan de taal fan in bern, dat do silst har der grif in pear kear oan herrinnerje moatte om net oer te skeakeljen op it Nederlânsk.\n35 35 Gebruik foto s: Gebruik foto s om de gedachten van kinderen inzichtelijk te maken. Laat het kind zijn eigen foto s kiezen om op de muur, de koelkast, in een album enz. te plakken en vraag waarom hij juist die foto s heeft gekozen. De belangrijkste woorden die het kind zegt kunnen bij de foto s geschreven worden. Praat met je kind over de foto s en vraag ze wat ze ervan vinden en erbij voelen. Een kind vindt het soms lastig om zijn of haar gedachtes uit te drukken; foto s moedigen dan aan tot interactie. Neem foto s op uitjes en bij speciale gelegenheden. Op een reisje kan het kind in heel andere dingen geïnteresseerd zijn dan je denkt. De busreis kan zomaar interessanter zijn geweest dan het reisdoel! Bedenk een personage dat alleen een bepaalde taal kent: Bedenk een sympathiek personage een leuk poppetje of een teddybeer dat kinderen aanspoort om een specifieke taal te gebruiken. Vertel het kind dat het figuurtje alleen die taal kan verstaan; als het kind met het figuurtje praat of speelt, begrijpt het een kind alleen als die de juiste taal spreekt. Een mooi voorbeeld in Fryslân is Tomke dat met het hondje Romke, Kornelia de Kangoeroe en het buurmeisje Yana Yu veel avonturen beleefd. De verhalen van Tomke staan dicht bij het dagelijks leven van jonge kinderen. Kinderen herkennen zich zelf in de avonturen; ze reageren op wat ze horen en zien. Er zijn genoeg mogelijkheden om Tomke ook in het taalaanbod thuis een plekje te geven, kijk op Als jij of je partner een andere (streektaal of buitenlandse taal) spreekt, kan je zelf thuis een vergelijkbaar personage bedenken. In Wales wordt bijvoorbeeld het tovenaarspoppetje Dewin gebruikt. Zo wordt het makkelijker en leuker voor kinderen om een taal te gebruiken. Gebruik de meertalige omgeving: Als ouders beide Nederlands- of anderstalig zijn en jullie willen dat jullie kind Fries leert, vraag dan een buurvrouw, familielid, de oppas of andere mensen in de omgeving om consequent Fries tegen jullie kind te spreken. Hetzelfde geldt als jullie thuis tweetalig zijn, en jullie kind op\n36 Brûk posters: Meitsje in poster oer in aktueel ûnderwerp en soargje derfoar dat dy op eachhichte fan it bern komt te hingjen, bgl. op of by in doar. Skriuw in pear wurden op de poster en plak dêr eventueel plaatsjes by. In bern sil fragen stelle oer de poster of sels wat fertelle dat mei it ûnderwerp te krijen hat. De poster moediget bern oan om oer it ûnderwerp te praten en harren yn har eigen wurden út te drukken. De poster kin bern ek oantrúnje om in spultsje te dwaan dat mei it ûnderwerp te krijen hat. Meitsje sels boeken: Yn guon talen binne der amper of sels hielendal gjin boeken foar lytse bern. Yn Fryslân binne der lokkich wol Fryske (printe) boeken te krijen (sjoch de links fan websides). Mar kinst tegearre ek in eigen boekje meitsje. It is hiel spesjaal foar in bern om in selsmakke en selsbetocht boekje te hawwen. Pak materiaal om it boek mei te fersieren: kleurd papier, in skjirre, lime, stiften, plaatsjes of stickers, sifers, letters ensfh. Kinst in ferhaaltsje of in ferske opskriuwe datst sels as bern moai fûnst, guon rymkes en riedseltsjes, wat dy heucht út dyn eigen bernejierren. Of kinst in ûnderwerp kieze dêr t dyn bern niget oan hat, bygelyks bisten. It makket net út hoe grut of hoe tsjûk it boek is. Foar in jong bern hast net in protte wurden of siden nedich. As alle siden ree binne, kinst se plestifisearje en ta in boek bine. Kinst in boekmakkersfeestje organisearje mei oare hûshâldings of by de berneopfang. Lit it bern sels de plaatsjes foar syn of har boek kieze en freegje wat der op de plaatsjes bart. Skriuw op wat it bern dy fertelt. Lit it bern de eigen fantasy brûke. Sa kinst de tinzen fan it bern foar oaren sichtber meitsje, neist it feit datst it bern it ferskil tusken sprutsen en skreaune taal dúdlik makkest. 36\nEindexamen Fries havo I\nBeoordelingsmodel De mearkarfragen hawwe in gewicht fan 1 punt. Foar fraach 3, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 18, 20, 21, 22, 24, 25, 26, 30, 32 en 33 jildt in maksimale skoare fan 2 punten. Alle oare fragen\nStaatsexamen VWO 2014\nStaatsexamen VWO 2014 Nederl Friese taal schrijfvaardigheid Tijdvak 1 Vrijdag 23 mei 09.00 11.30 uur College-examen schriftelijk Opgavenboekje Steatseksamen Frysk vwo 2014 tiidfek 1 Bijgaande examenopgave\nMeartaligens yn it deistich libben. Meertaligheid in het dagelijks leven\nMeartaligens yn it deistich libben Hânboek foar meiwurkers fan bernesintra Meertaligheid in het dagelijks leven Handboek voor medewerkers van kindercenta Ynlieding... 3 Blok 1: Folwoeksenen as taalfoarbylden...\nKRANT VOORLEESDAG BASISONDERWIJS VRIJDAG 9 OKTOBER. Beste leerkracht van de bovenbouw,\nKRANT VOORLEESDAG BASISONDERWIJS VRIJDAG 9 OKTOBER 2015 Beste leerkracht van de bovenbouw, De landelijke Dag van de Duurzaamheid vindt dit jaar plaats op vrijdag 9 oktober 2015. Door heel Nederland vinden,\nTomke nei de biblioteek Tema Hoi Tomke dit boekje is in kadootsje fan\nTomke nei de biblioteek 2015 Tema Hoi Tomke www.tomke.nl www.gidsvoornederland.nl/bibliotheken/fryslân dit boekje is in kadootsje fan Foarlêzen en boeken foar jonge bern Boeken bringe in petear op gong;\nCorrectievoorschrift VWO 2007 tijdvak 1 Fries Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores 6 Bronvermeldingen\nTomke makket in snieman\nTomke makket in snieman 2017 Tema Seizoenen dit boekje is in kadootsje foar alle pjutten en beukers yn Fryslân No foarlêze, letter sels lêze. Tegearre lêze is in simpele en fijne wize om mei dyn berntsje\nKearndoelen Frysk foar de basisskoalle:\nKearndoelen Frysk foar de basisskoalle: Ut: Ministerie OCW (2006), Kerndoelenboekje. Download: http://www.slo.nl/primair/kerndoelen/kerndoelenboekje.pdf a. Foarmje twatallen. Ien fan beiden toetst by de\nFryske Akademy Onderzoek naar de Friese taal, cultuur, geschiedenis, maatschappij, sociale duurzaamheid, meertalige opvoeding en meertalig onderwijs Mercator Europees Kenniscentrum voor Meertaligheid en\nTALEN JE LEVEN! MEER WETEN? Informatie over meertalig opvoeden voor ouders en opvoeders. Heb je vragen over meertalig opvoeden? Neem contact op met:\nMEER WETEN? Heb je vragen over meertalig opvoeden? Neem contact op met: ynfo@afuk.nl Of bezoek de volgende websites: www.afuk.nl www.sfbo.nl www.taalgroeimeter.nl www.heitenmem.nl www.tomke.nl www.ontdekdebieb.nl\nnr. Januari 2008 www.destapstien.nl\nJanuari 2008 nr. 4 www.destapstien.nl Foarwurd Alle nijjierswinsken al lang wer achter de rêch, it skoaljier is twa wiken âld as ik dit skriuw. We sitte wer yn ús ritme, binne blij dat we by de waarme\nMerke 2015 Back to the 70 s\nMerke 2015 Back to the 70 s Tongersdei - Donderdag Tongersdei 13 Augustus - Donderdag 13 Augustus 19.00 Back to the 70 s DISCO-PARADE Dit jier kinne alle bern fan de basisskoalle mei harren fersierde fiets\nPresentatie onderzoeksresultaten. Hokker taal prate jo?\nPresentatie onderzoeksresultaten Hokker taal prate jo? Colofon Kolofon Hokker taal prate jo? 2013 Projectgroep Afke Punter Lia Kooistra Annewiep Bloem Sjoukje Jager Fokke Jagersma Auteurs Annewiep Bloem\n> KATERN FOAR NET-FRYSKTALIGE LEARLINGEN <\nFerwurkingen by LinKk 4 jannewaris 2009 tema: bisten & natuer > KATERN FOAR NET-FRYSKTALIGE LEARLINGEN < Het thema van dit katern voor niet-friestalige leerlingen is Bisten en Natuer. Je leert van verschillende\nEindexamen havo Fries I\nDe mearkarfragen hawwe in gewicht fan 1 skoarepunt. Tekst 1 It klimaat fan Fryslân yn it jier 2030 1 maximumscore 1 Troch sâlt en swiet wetter by inoar lâns streame te litten. 2 maximumscore 1 It klimaat\nMeartaligens. Meertaligheid. yn it deistich libben. in het dagelijks leven\nMeartaligens yn it deistich libben Meertaligheid in het dagelijks leven Dizze brosjuere is net allinne bedoeld foar dy, as âlder, mar ek foar alle oare minsken dy t te krij - en ha mei bern yn twatalige\nExamen HAVO. Fries. tijdvak 1 maandag 26 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage.\nExamen HAVO 2014 tijdvak 1 maandag 26 mei 13.30-16.00 uur Fries Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 33 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 44 punten te behalen. Voor elk vraagnummer\nOANFALSPLAN FRYSK. Nei in fersterking fan de posysje fan it Frysk yn alle maatskiplike domeinen\n1 OANFALSPLAN FRYSK Nei in fersterking fan de posysje fan it Frysk yn alle maatskiplike domeinen Skriuwers: drs. P. Bergsma (Pedagogysk Wurkferbân fan de Fryske Akademy) dr. J. van der Bij (Ried fan de\n1. In geskink fan de Nyl\n1. In geskink fan de Nyl Yn Egypte kinne se skriuwe, dêrom heart Egypte by de perioade fan de âldheid. It tiidrek fan 3000 foar Kristus oant 500 nei Kristus neame we de tiid fan de Griken en de Romeinen.\nExamen VWO. Fries. tijdvak 1 vrijdag 30 mei uur. Bij dit examen hoort een bijlage.\nExamen VWO 2008 tijdvak 1 vrijdag 30 mei 9.00 12.00 uur Fries Bij dit examen hoort een bijlage. Voor dit examen zijn maximaal 50 punten te behalen. Het examen bestaat uit 24 vragen en een samenvattingsopdracht.\nFerwurkingen by LinKk 4 febrewaris 2016 tema: bisten en natuer > KATERN FOAR NET-FRYSKTALIGE LEARLINGEN < Het thema van dit katern voor niet-friestalige leerlingen is Bisten en Natuer. Je leert van verschillende\nCorrectievoorschrift VMBO-GL en TL 2010 tijdvak 1 Fries CSE GL en TL Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden\nTRUCKSTOP. Drama/Thriller. door LOT VEKEMANS. Fryske oersetting. Baukje Stavinga\nTRUCKSTOP Drama/Thriller door LOT VEKEMANS Fryske oersetting Baukje Stavinga TONEELUITGEVERIJ VINK B.V. (Grimas Theatergrime verkoop) Tel: 072-5 11 24 07 E-mail: info@toneeluitgeverijvink.nl Website: www.toneeluitgeverijvink.nl\nJierferslach. Omrop Fryslân\nJierferslach 2010 Omrop Fryslân 1 Produksje Foto s Opmaak Drukkerij Korreksjewurk Omrop Fryslân, Ljouwert Dirk Jan Haarsma Omrop Fryslân, Ljouwert Van der Eems, Easterein Taalwurk Fryslân, Grou 2 YnhAld\nOfwêzich : frou B.H. Wijbenga-Kleinschmidt en de hear S.L. Papma.\nOANTEKENS fan de iepenbiere gearkomste fan de ried fan de gemeente Ferwerderadiel, hâlden op tongersdei 20 septimber 2012 om 20.00 oere yn it gemeentehûs yn Ferwert. Oanwêzich : de riedsleden: frou L.J.\nDOARPSNIJS Nûmer 350 maart 2012 1\nDOARPSNIJS Nûmer 350 maart 2012 1 KOLOFON Doarpsnijs is in útjefte fan de Feriening foar Doarpsbelang Nijemardum en ferskynt op elke lêste tongersdei fan de moanne. It earste krantsje kaam út yn april\nwww.mantgumermerke.nl Op 13, 14 en 15 augustus sil it wer heve! Dan is it wer tiid foar de Mantgumer Merke! Jawis, wy as kommisje rinne al wer waarm foar de Merke. Noch in hiel skoft tinke de measte minsken,\nFriese taal schrijfvaardigheid\nStaatsexamen VMBO TL 2016 Nederl Friese taal schrijfvaardigheid Tijdvak 1 Vrijdag 27 mei 13.30 15.00 uur College-examen schriftelijk Opgavenboekje 1 / 5 Schriftelijk college-examen schrijfvaardigheid Friese\nDatum: Giet oer: Dach fan ut Stadsfrys (sneon 3 novimber) Achte hear/mefrou,\nDatum: 28-09-18 Giet oer: Dach fan ut Stadsfrys (sneon 3 novimber) Achte hear/mefrou, Ien fan de talen fan Fryslân is it Stadsfrys, dat mei lytse ûnderlinge ferskillen praat wurdt yn de stêden Ljouwert,\nFerwurkingen by LinKk 3 desimber 2015 tema: kommunikaasje > KATERN FOAR NET-FRYSKTALIGE LEARLINGEN < Veel plezier met de opdrachten. Opdracht I Wurdspin Jullie kennen meer vormen van communicatiemiddelen\nDeuze brosjure is niet alleen bedoeld foor de\nDeuze brosjure is niet alleen bedoeld foor de ouweloi, maar ok foor alle ândere mînsen die t te maken hewwe met kines in tweetalige (Frys en Nederlâns) of meertalige sitewasys (Frys, Nederlâns, n streektaal\nTentamenstof eintoets Frysk pabo 1\nTentamenstof eintoets Frysk pabo 1 Stavering: - s/z, f/v - g/ch - û/oe - u/ú/ue - dakjes - tusken-n - oergongs-w - faak foarkommende wurdsjes - i/y/ii/ie - soldaten-regel - twalûden en brekking - ij/ai/aai/y\nEarlik diele yn in grien Fryslân Ferkiezingsprogram fangrienlinks foar de ferkiezingen fan Provinsjale Steaten fan Fryslân foar de perioade 2015-2019 DEFINITYF 29 jannewaris 2015 Earlik diele yn in grien\nFries burgerpanel. Fries burgerpanel over meertaligheid in Fryslân. Fryslân inzicht. juni 2014\nVerslag behorende bij de raadsvergadering van de gemeente Skarsterlân, gehouden op woensdag 27 maart 2013 vanaf 20.00 uur in het gemeentehuis te Joure\nVerslag behorende bij de raadsvergadering van de gemeente Skarsterlân, gehouden op woensdag 27 maart 2013 vanaf 20.00 uur in het gemeentehuis te Joure Aanwezig: De raadsleden: de dames en heren L. Boelsma-Hoekstra\nSteatekommisje Lân, Loft en Wetter\nSteatekommisje Lân, Loft en Wetter Datum gearkomste: 9 april 08 Wurklistpunt: 3 STEATEKOMMISJE LAN, LOFT EN WETTER 10 Ferslach fan de gearkomste op 5 maart 08 yn it Doarpshûs fan Seisbierrum. Oanwêzich:\nVan het bestuur. De Warbere Bijker. Informatiebrief van imkervereniging Leeuwarden e.o. (sinds 1899)\nInformatiebrief van imkervereniging Leeuwarden e.o. (sinds 1899) Maart 2013 Pagina 1 De Warbere Bijker Jaargang 6 nummer 1 In dit nummer: Van het bestuur 1 Bijenstal nieuws 2 Open imkerijdagen 2 Voorjaarsbijeenkomst\nKarin Idzenga & Jan Calsbeek Als je aan mij denkt ben ik er\nKarin Idzenga & Jan Calsbeek Als je aan mij denkt ben ik er Kort toneelstuk voor twee personen over leven in een verzorgingstehuis 2011 1 Karin Idzenga en Jan Calsbeek Niet kopiëren of opvoeren zonder\nOmrop Fryslân. Jierferslach\nOmrop Fryslân Jierferslach 2011 Kolofon Produksje: Fotografy: Yllustraasjes: Opmaak: Omrop Fryslân, Ljouwert Dirk Jan Haarsma Omrop Fryslân Joël Puik, Omrop Fryslân Ynhâld Gearstalling organen Omrop Fryslân\nTips voor Taal Hoe stimuleer je de taalontwikkeling van je kind?\nTips voor Taal Hoe stimuleer je de taalontwikkeling van je kind? Tips voor Taal Hoe stimuleer je de taalontwikkeling van je kind? Ga op ooghoogte met je kind zitten Door op ooghoogte te gaan zitten tijdens\nCorrectievoorschrift HAVO 2015 tijdvak 1 Fries Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores 6 Bronvermeldingen\nDOARPSNIJS. Nûmer 384 april 2015 1\nDOARPSNIJS Nûmer 384 april 2015 1 KOLOFON Doarpsnijs is in útjefte fan de Feriening foar Doarpsbelang Nijemardum en ferskynt op elke lêste tongersdei fan de moanne. It earste krantsje kaam út yn april\nHerdenken - Jannes en Bea\nDodenherdenking 04 mei 2014. Bij het graf van William Robert Fisher op het kerkhof van Wirdum (Fr) In stilte kwamen wij bij elkaar op het kerkhof bij de Sint Martinuskerk in het centrum van Wirdum. Hans\nDOARPSNIJS Nûmer 363 maaie 2013 1\nDOARPSNIJS Nûmer 363 maaie 2013 1 KOLOFON Doarpsnijs is in útjefte fan de Feriening foar Doarpsbelang Nijemardum en ferskynt op elke lêste tongersdei fan de moanne. It earste krantsje kaam út yn april\nFerslach fan de riedsgearkomste fan de gemeente Ljouwerteradiel op tongersdei 13 novimber 2014 om 19.30 oere yn it gemeentehûs fan Stiens.\n5a Ferslach fan de riedsgearkomste fan de gemeente Ljouwerteradiel op tongersdei 13 novimber 2014 om 19.30 oere yn it gemeentehûs fan Stiens. Oanwêzich: de froulju C.G. Bijsterbosch (PvdA), U.C. de Voogd\nUitgave: Stifting Nijkleaster, Wirdum 2010 eerste druk\nUitgave: Stifting Nijkleaster, Wirdum 2010 eerste druk Auteur: Ds. Hinne Wagenaar Wirdum Tekstbijdrage: Stifting Nijkleaster Vormgeving: Romke Lemstra BA32 Heerenveen Druk: ABN AMRO Ferline jier ha we\nCorrectievoorschrift VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 1 Fries CSE GL en TL Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden\n> KATERN FOAR NET- FRYSKTALIGE LEARLINGEN <\nFerwurking by LinKk 2 novimber 2015 tema: & > KATERN FOAR NET- FRYSKTALIGE LEARLINGEN < Opdracht 1 Watfoar taal leare wy? 1 g 2 i 5 i 8 i Gebruik de app Wat Wurd It of website van Praat Mar Frysk om de\n> KATERN VOOR NIET-FRIESTALIGE LEERLINGEN < Eigen cover maken!\nFerwurkingen by LinKk 1 septimber 2015 tema: minsken & moetingen > KATERN VOOR NIET-FRIESTALIGE LEERLINGEN < Opdracht 1 Welkom bij LinKk! Dit is het verwerkingskatern dat bij het eerste LinKk-tijdschrift\nOverzicht moties bij programmabegroting 2014 - raad 7 november 2013. Programma 1 - Samenleving. Motie Fractie Onderwerp Stemming\nOverzicht moties bij programmabegroting 2014 - raad 7 november 2013 Programma 1 - Samenleving P1-M1 CDA / Consultatiebureaus (motie) Er wederom door het college voorgesteld wordt om de consultatiebureaus\nJIERFERSLACH 2014. Omrop Fryslân\nJIERFERSLACH 2014 Omrop Fryslân Produksje: Omrop Fryslân, Ljouwert Opmaak: Joël Puik Fotografy: Julian Lankhorst, Jaap Elzes (p. 22, 40, 46) Drukkerij: Van der Eems, Easterein Korreksjewurk: Taalwurk Fryslân,\nYnhâldsopjefte. Gearstalling organen 06. Fasiliteiten 24 8.1 Ynvestearrings 25\nOmrop Fryslân 2013 Produksje: Omrop Fryslân, Ljouwert Opmaak: Joël Puik Fotografy: Julian Lankhorst Drukkerij: Van der Eems, Easterein Korreksjewurk: Taalwurk Fryslân, Grou Kolofon Gearstalling organen\nHerfstvakantie: 15 t/m 23 oktober 25-10: Jelle (2004) teamvergadering 27-10: signaaldictee blok 2 bovenbouw (proefdictee)\nOktober 2011: 3-10: luizencontrole: de tweede ronde oud papier: Auke, Marius, Wouter, Jappie 5-10: informatieavond start Kinderboekenweek (5 t/m 15 oktober) Meester Tjitte viert zijn verjaardag 6-10: eerste\nHylke Speerstra. De Treastfûgel. Bornmeer maart 2013\nmaart 2013 maart 2013 Hylke Speerstra De treastfûgel Hylke Speerstra It wrede paradys, it ferfolch Jaap Krol It fûgelgebed Gjalt de Groot It swetshok In Memoriam Hylke Speerstra De Treastfûgel Yn De treastfûgel\nSamenvatting / Gearfetting bidbook Lwd2018. De toekomst van Leeuwarden 2018 De takomst van Ljouwert 2018\nSamenvatting / earfetting bidbook Lwd2018 De toekomst van Leeuwarden 2018 De takomst van Ljouwert 2018 02 samenvatting gearfetting bidbook lwd2018 03 Culturele Hoofdstad van Europa Misschien bent u het\nDOARPSNIJS Nûmer 394 maart 2016 1\nDOARPSNIJS Nûmer 394 maart 2016 1 KOLOFON Doarpsnijs is in útjefte fan de Feriening foar Doarpsbelang Nijemardum en ferskynt op elke lêste woansdei fan de moanne. It earste krantsje kaam út yn april 1982.\nDe deelnemende organisaties Jaarverslag 2009 Tomke taal- en leesbevorderingsproject voor jonge kinderen en hun opvoeders in provincie Fryslân\nJaarverslag 2009 Tomke taal- en leesbevorderingsproject voor jonge kinderen en hun opvoeders in provincie Fryslân Tomke jiergong 13 Tema Ite & Bewege JAARVERSLAG TOMKE 2009 INHOUDSOPGAVE I. Algemeen blz.\nCorrectievoorschrift HAVO 2012 tijdvak 1 Fries Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores 6 Bronvermeldingen\nFoarlêspakket Romke wol sjonge. Ynklusyf: foarlêsferhaaltsje kleurplaat nifelopdracht taalaktiviteit opsisferske\nFoalêspakket Romke wol sjonge Ynklusyf: foalêsfehaaltsje kleuplaat nifelopdacht taalaktiviteit opsisfeske Feest! It is it hiele jie feest, want Tomke fiet dit jie syn 20ste jiedei! Yn de maitiid is dêom\nOktober deel 2. Beste ouders / verzorgers,\nInformatiebrief voor ouders en verzorgers ABBS De Reinbôge Greate Buorren 45 8732 EE Tel. 0515 332628 www.reinbogekubaard.nl reinbogekubaard@gearhing.net Oktober deel 2 Beste ouders / verzorgers, Net terug\nTomke ynventarisaasje-ûndersyk TOMKE INVENTARISATIE-ONDERZOEK\nTomke ynventarisaasje-ûndersyk TOMKE INVENTARISATIE-ONDERZOEK Uitgevoerd in november 2013-maart 2014 Colofon Tomke inventarisatie-onderzoek Opdrachtgever: Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het\nCorrectievoorschrift HAVO 2014 tijdvak 1 Fries Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Inzenden scores 6 Bronvermeldingen\nDe Doarpsomropper fan Skearnegoutum 38ste jiergong nûmer 11 july/augustus 2007\nDe Doarpsomropper fan Skearnegoutum 38ste jiergong nûmer 11 july/augustus 2007 Meidielingsblêd fan: Doarpsbelangen, Oranje feriening, Krite It Pompeblêd, Muzykfer. Excelsior, Martens Cantorij, Herv. en\nOmrop Fryslân Jierferslach 2012 Ynhâld Gearstalling organen Omrop Fryslân yn 2012 6 Profyl 2012 8 2.1 Bedriuwsfiering 8 2.2 Identiteitsdoel 8 2.3 Kearngetallen 9 Ferslach Ried fan Kommissarissen 10 3.1\nIK WOL GJIN OARE MEM (Ik wil geen andere moeder)\nIK WOL GJIN OARE MEM (Ik wil geen andere moeder) In klucht fan ASTRID BAIJS en JAN TOL Fryske oersetting Gurbe Dijkstra TONEELUITGEVERIJ VINK B.V. (Grimas Theatergrime verkoop) Tel: 072-5 11 24 07 E-mail:\nCorrectievoorschrift HAVO. Fries 1 en Fries 1,2. Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs. Tijdvak 1. Begin\nFries 1 en Fries 1,2 Correctievoorschrift HAVO Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs 20 04 Tijdvak 1 400015-1-2c Begin Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels\nDOARPSNIJS Nûmer 366 septimber 2013 1\nDOARPSNIJS Nûmer 366 septimber 2013 1 KOLOFON Doarpsnijs is in útjefte fan de Feriening foar Doarpsbelang Nijemardum en ferskynt op elke lêste tongersdei fan de moanne. It earste krantsje kaam út yn april\nCorrectievoorschrift HAVO 2017 tijdvak 1 Fries Het correctievoorschrift bestaat uit: 1 Regels voor de beoordeling 2 Algemene regels 3 Vakspecifieke regels 4 Beoordelingsmodel 5 Aanleveren scores 6 Bronvermeldingen\nMeertaligheid: Hoe werkt dat?\nDe Afûk, de organisatie die als doelstelling heeft om de kennis en het gebruik van de Friese taal en de belangstelling voor Friesland te bevorderen, heeft in 2007 Talen kleuren je leven uitgebracht. In\n> KATERN VOOR NIET-FRIESTALIGE LEERLINGEN <\nFerwurkingen by LinKk 1 septimber 2018 tema: Minsken en Moetingen > KATERN VOOR NIET-FRIESTALIGE LEERLINGEN < Wolkom by LinKk! Wolkom by LinKk! Dit is it ferwurkingskatern dat by it earste LinKk-tydskrift


10k likes real ww fans - regular orders available | Pemasaran Facebook | Pemasaran Internet | Pemasaran | Rangkaian Sosial | Twitter\n10k likes real ww fans - regular orders available\nneed 10, 000 REAL Wordwide Fans/Likesss\nRates will be $6 for 1k ( no more rates ) Real WW fans\nRates will be $5 for 1k ( no more rates ) Fake WW fans\nRegular orders will be available with 50% milestone.\nConnection sky pe\nLihat lagi: c++ pe internet, ww, regular, orders, 10k real likes, likesss, need 10k likes, likes real, fans rates, fake likes fans, 10k fake, likes available, real fans likes software, strongincome, likes fans, 10k fans, 10k likes, real time codes booking orders asp net, rates social networking, oscommerce real time export orders, pending orders, social networking rates\nID Projek: #1570366\nIn order to deliver website likes you must have the 'like button' installed.\nReay to work!\n5,000 likes need worldwide fanssss ($30-250 USD)


Filters: Author is Orange, Jordan S [Clear All Filters]\nvan der Crabben SN, Hennus MP, McGregor GA, Ritter DI, Nagamani SCS, Wells OS, Harakalova M, Chinn IK, Alt A, Vondrova L, Hochstenbach R, van Montfrans JM, Terheggen-Lagro SW, van Lieshout S, van Roosmalen MJ, Renkens I, Duran K, Nijman IJ, Kloosterman WP, Hennekam E, Orange JS, van Hasselt PM, Wheeler DA, Palecek JJ, Lehmann AR, Oliver AW, Pearl LH, Plon SE, Murray JM, van Haaften G. Destabilized SMC5/6 complex leads to chromosome breakage syndrome with severe lung disease. J Clin Invest. 2016 ;126(8):2881-92.


Eastenryk, Wales, Ingelân en Noard-Ierlân op ‘e skoattel | It Nijs\nEastenryk, Wales, Ingelân en Noard-Ierlân op ‘e skoattel\noktober 31, 2020 19:49\nNei Wales smite no ek Ingelân en Noard-Ierlân hast alle doarren ticht. Winkels, skouboargen en sawat alle oare ynstellingen dêr’t publyk en klanten komme kinne, geane op ‘e skoattel. Allinne skoallen en supermerken bliuwe iepen. De maatregel jildt ynearsten oan 2 desimber ta.\nEastenryk hat ferlykbere maatregels oankundige. Yn dat lân jilde de maatregels oan 30 novimber ta.\nIt doel fan ‘e maatregels is om fersprieding fan it koroanafirus tsjin te gean. Rûnom yn Europa giet dat om en der binne op ‘t heden in ûnbidich soad minsken sa siik dat se yn it sikehûs bedarje. De sikehûzen hawwe dêrtroch gauris te min romte of te min personiel om alle pasjinten goed helpe te kinnen. Operaasjes wurde opskood om plak te meitsjen, wat ek nuodlik wêze kin.\nNederlân wurket mei oare lannen oan koroanafaksin Spaanske rjochter ferbiedt Katalaansk as ynterregionale bestjoerstaal Fertochte bekent brânstifting katedraal Nantes Twa famkes libben ûnder pún Izmir weihelle Earste resultaten Oxford-faksin: 60 oant 90% effektyf Meie huzen yn Wales in oare namme krije?


Yuuki Asuna - Other & Anime Background Wallpapers on Desktop Nexus (Image 1533796)\nWallpaper ID: 1533796\nPrincesSerenity Uploaded by PrincesSerenity on Aug 3, 2013 . Yuuki Asuna - Desktop Nexus Anime Download free wallpapers and background images: Yuuki Asuna. Desktop Nexus Anime background ID 1533796. Sword Art Online Rating: 4.3\nOriginal Resolution: 1100x968\nFile Size: 187.57KB


Leenstra pakt sulver op 1500 m | Omrop Fryslân (advertinsje)\nLeenstra pakt sulver op 1500 m 17 nov 2012 - 16:46\n0 reaksjes Marrit Leenstra, Thialf, wrâldbekerwedstriid - Foto: awfoto.nl\nMarrit Leenstra hat sneon it sulver pakt op de 1500 meter by de wrâldbekerwedstriden op It Hearrenfean. Leenstra kaam yn in rjochtstreeks duel tsjin de Kanadese Christine Nesbitt krekt sân hûndertste te koart foar de oerwinning. Nesbitt wûn yn in tiid fan 1.56.35. Leenstra klokte 1.56.42. It brûns wie ferrassend foar Lotte van Beek (1.57.42), dy't Claudia Pechstein fan it poadium ried.\nKorreksje meldeLês foarTrefwurden: ThialfreedridenwrâldbekerMarrit LeenstraView the discussion thread.Diel dit berjocht op: 17-11ONS bliuwt koprinner nei winst 17-11Ljouwert: gjin lanlike yntocht Besjoch ek...


Is Taare Zameen Par (2007) on Netflix Italy?\nHow to watch Taare Zameen Par (2007) on Netflix Italy!\nYes, Taare Zameen Par is now available on Italian Netflix. It arrived for online streaming on April 4, 2018.


Propet Women s B01IAVWQ1Q 19281 TravelFit Flex Propet Ballet Flat Navy/White 35a5889 - creepypa.info\nPropet Women s B01IAVWQ1Q 19281 TravelFit Flex Propet Ballet Flat Navy/White 35a5889\nRock Grapples Propet Women s B01IAVWQ1Q 19281 TravelFit Flex Propet Ballet Flat Navy/White 35a5889\nRiverberry Women s Ella Basic Closed Pointed Toe Ballet Flat Slip On Shoe Coral Pink Suede , CLARKS Women s Cheyn Madi Slip-on Loafer Dark Tan Leather L.K. Bennett Women s Thea Ballet Flat Black , Orthofeet Plantar Fasciitis Orthopedic Diabetic Bunions Womens Extra Wide Chattanooga Mary Jane Shoes Black , Kenneth Cole REACTION Women s Pro-Time Flat Black DREAM PAIRS Women s Sole_Stretchy Fashion Elastic Ankle Straps Flats Shoes Black/Pu , SAS Womens Metro Taupe/Linen Web JBU by Jambu Women s Wildflower Mary Jane Flat Espresso Sam Edelman Women s Rodney Ballet Flat Classic Nude Leather Drew Shoe Women s Bloom II Taupe Nubuck , Therafit Shoe Women s Sienna Side Zip Sport Casual Walking Shoe Floral , TOMS Womens Palmera Slip-On Natural Linen , David Tate Women s Nadine Perforated Espadrille Black Calf , Finn Comfort Women s Gomera - 82562 Sandal Denim , Premier Standard Women s Cute Slip on - Comfortable Closed Toe Ballet - Low Ankle Strap Shoe Tan Pu DREAM PAIRS Women s Latte Ballet Flat Silver , other Casual Lady Pointed Toe Ankle Strap Buckle Closure Fashion Women Ballet Flats Shoes Ice Blue , Walking Cradles Women s Hartford Flat Sandal Black/Black , LifeStride Women s Sevyn Dress Pump Fire Red , CLARK S Women s Patty Tayna Mule Dark Tan Leather , Naturalizer Women s Samantha Pointed Toe Flat White Pearl Bella Vita Women s Joni Pump Blush Satin Minnetonka Casual Shoes Womens Anna Ballerina Leather Chocolate 258 Black Trotters Women s Sizzle Ballet Flat Navy Drew Shoe Women s Bloom II Taupe Nubuck , Propet Women s TravelFit Flex Ballet Flat Black/White Huiyuzhi Womens Faux Suede Fringe Tassel Slip On Ballet Flat Pumps Shoes Z-leopard , Cobb Hill Rockport Women s Pamela-Ch Mary Jane Flat Black , Walking Cradles Women s Anikka Espadrille Wedge Sandal Black ,\nJerusalem Sandals Women s Bashan Molded Footbed Slide Sandal Tan , Columbia Montrail Men s Molokai III Sport Sandal Monument, Bright Red 5.11 Tactical A.T.A.C. 6" Shield Side Zip Boot Black , Bonafini Mens Ankle Dress Boots Wing Tip Toe Modern Lace Up Perforated Details Black Dan Post Mens Milwaukee J Toe Boots Black , Mavirs Over The Knee Boots, Women s Pointed Toe Thigh High Knee High Boots Stretch Suede Stilettos High Heel Boots Gray-10cm , 50 Shades Of Black Dance Shoes Collection I, Comfort Evening Dress Wedding Pumps: Women Ballroom Dance Shoes For Latin, Tango, Salsa, Swing, Theater Art by Party Party (2.5" & 3" Heels) , Merrell Women s Travvy Mid Waterproof Snow Boot Merrell Tan Easy Generation19 Womens Mid Calf 13 Inch Faux Suede Boots (Adults) Dk Blue Denim , Aerosoles A2 by Women s Matrimony Mule Brown Crocodile Alrisco Women Faux Suede Over The Knee Peep Toe Chunky Block Heel Boot - HF42 by Top Show Collection Black Faux Suede Odetina Women’s Sexy Pointed Toe Sandals Slingback Thin High Heels Slides Mules Dress Pumps Shoes Red , Under Armour Men s Speedform AMP 2.0 Academy (401)/High-vis Yellow , NIKE Women s Flex Supreme TR 5 Cross Training Shoe Dark Grey , Lonsdale Mens Leyton Trainers Casual Sport Shoes Footwear White/Black , New Balance Men s MID626v2 Work Training Shoe Grey/Black adidas Men s Tour 360 Boost 2.0 Golf Shoe Core Black Stuart Weitzman Women s Policelady Knee High Boot Military , Skechers Women s Go Walk Lite-15393 Ballet Flat Pink , Crocs Women s Isabella Jelly Flat Oyster , Propet Women s Ladybug Walking Shoe Cayenne , Rieker Crush Womens Casual Shoes Beige Wells Collection Criss Cross Strap D Orsay Flat Shoe Ballet Plum , Trotters Women s Liz Ballet Flat Aqua Columbia Women s Goodlife Two Gore Slip Sneaker Grey Ice/Dark Grey , ASICS Tiger Womens Gel-Lyte V Eggplant/Eggplant Vans Unisex Era (Heel Pop) Skate Shoe Red , Vans Men s Slip-on(Tm) Core Classics (Mix Checker) Black/True White U.S. Polo Assn. Women s Shirlee Oxford Black/Fuchsia/Grey Propét Women s Washable Walker Suede Oxford Indigo ,\nGoodall StartAll Parts Propet Women s B01IAVWQ1Q 19281 TravelFit Flex Propet Ballet Flat Navy/White 35a5889


1687566 – sudo dnf install/makecache takes forever on aarch64\nRed Hat Bugzilla – Bug 1687566\nBug 1687566 - sudo dnf install/makecache takes forever on aarch64\nSummary: sudo dnf install/makecache takes forever on aarch64\n2019-03-11 18:27 UTC by Ludovic Hirlimann [:Paul-muadib]\n2019-07-24 09:03 UTC (History)\ndmach jmracek jrohel mblaha mhatina packaging-team-maint pkratoch pwhalen rpm-software-management vmukhame\n2019-03-11 18:49:38 UTC\nDescription Ludovic Hirlimann [:Paul-muadib] 2019-03-11 18:27:06 UTC\nsudo dnf install on a newly updated raspberry pie 3  :\n[ludovic@pie3b ~]$ sudo dnf install gcc git python3-fedora\nFedora 30 - aarch64   2% [                    ] 2.1 kB/s | 1.2 MB    438:05 ETA\nping google.com over v4 or v6 works properly.\ntail /var/dnf.log looks like :\n2019-03-11T18:23:54Z DEBUG error: Curl error (28): Timeout was reached for http://mirror.nl.leaseweb.net/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/repodata/09519f13546a31e0babef88f3682c79d143cf900b7a2e7fee12ef2883891db56-primary.xml.zck [Resolving timed out after 51315 milliseconds] (http://mirror.nl.leaseweb.net/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/repodata/09519f13546a31e0babef88f3682c79d143cf900b7a2e7fee12ef2883891db56-primary.xml.zck).\n2019-03-11T18:24:45Z DEBUG error: Curl error (28): Timeout was reached for http://fedora.tu-chemnitz.de/pub/linux/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/repodata/d35424e98301caf69928a6b9d5cfe125fd154d1ad51dcb8666e94c34d3418e7f-filelists.xml.zck [Resolving timed out after 51356 milliseconds] (http://fedora.tu-chemnitz.de/pub/linux/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/repodata/d35424e98301caf69928a6b9d5cfe125fd154d1ad51dcb8666e94c34d3418e7f-filelists.xml.zck).\n-rw-r--r--. 1 root   root            3079477 Mar 11 19:25 dnf.librepo.log\n[root@pie3b log]# tail -f dnf.librepo.log\n2019-03-11T18:25:36Z DEBUG select_suitable_mirror: Skipping rsync url: rsync://mirror.i3d.net/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/\n2019-03-11T18:25:36Z DEBUG select_suitable_mirror: Skipping rsync url: rsync://mirrors.netix.net/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/\n2019-03-11T18:25:36Z DEBUG select_suitable_mirror: Skipping rsync url: rsync://ftp.fi.muni.cz/pub/linux/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/\n2019-03-11T18:25:36Z DEBUG select_suitable_mirror: Skipping rsync url: rsync://ftp.cc.uoc.gr/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/\n2019-03-11T18:25:36Z DEBUG select_suitable_mirror: Skipping rsync url: rsync://ftp.lysator.liu.se/pub/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/\n2019-03-11T18:25:36Z DEBUG select_suitable_mirror: Skipping rsync url: rsync://mirror.vutbr.cz/fedora/development/30/Everything/aarch64/os/\n2019-03-11T18:25:36Z DEBUG select_suitable_mirror: Skipping rsync url: rsync://fedora.tu-chemnitz.de/ftp/pub/linux/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/\n2019-03-11T18:25:36Z DEBUG select_suitable_mirror: Skipping rsync url: rsync://mirror.nl.leaseweb.net/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/\n2019-03-11T18:25:36Z DEBUG prepare_next_transfer: URL: http://fedora.mirror.root.lu/development/30/Everything/aarch64/os/repodata/09519f13546a31e0babef88f3682c79d143cf900b7a2e7fee12ef2883891db56-primary.xml.zck\n2019-03-11T18:25:36Z DEBUG prep_zck_body: Chunks that still need to be downloaded: 25082\n2019-03-11T18:26:28Z DEBUG check_transfer_statuses: Transfer finished: repodata/d35424e98301caf69928a6b9d5cfe125fd154d1ad51dcb8666e94c34d3418e7f-filelists.xml.zck (Effective url: http://mirror.nl.leaseweb.net/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/repodata/d35424e98301caf69928a6b9d5cfe125fd154d1ad51dcb8666e94c34d3418e7f-filelists.xml.zck)\n2019-03-11T18:26:28Z DEBUG check_finished_transfer_status: Serious error - Curl code (28): Timeout was reached for http://mirror.nl.leaseweb.net/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/repodata/d35424e98301caf69928a6b9d5cfe125fd154d1ad51dcb8666e94c34d3418e7f-filelists.xml.zck [Resolving timed out after 51405 milliseconds]\n2019-03-11T18:26:28Z DEBUG sort_mirrors: Mirror http://mirror.nl.leaseweb.net/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/ was moved at the end\n2019-03-11T18:26:28Z DEBUG check_transfer_statuses: Error during transfer: Curl error (28): Timeout was reached for http://mirror.nl.leaseweb.net/fedora/linux/development/30/Everything/aarch64/os/repodata/d35424e98301caf69928a6b9d5cfe125fd154d1ad51dcb8666e94c34d3418e7f-filelists.xml.zck [Resolving timed out after 51405 milliseconds]\n2019-03-11T18:26:28Z DEBUG check_transfer_statuses: Ignore error - Try another mirror\nComment 1 Ludovic Hirlimann [:Paul-muadib] 2019-03-11 18:27:32 UTC\nCould be an infra bug , but ain't sure where to file these.\nComment 2 Ludovic Hirlimann [:Paul-muadib] 2019-03-11 18:49:38 UTC\nsudo dnf cached cleaned everything\nComment 3 Ludovic Hirlimann [:Paul-muadib] 2019-03-12 08:11:41 UTC\n(In reply to Ludovic Hirlimann [:Paul-muadib] from comment #2)\n> sudo dnf cached cleaned everything\n[ludovic@pie3b ~]$ sudo dnf makecache\nFedora Modular 30 - aarch64                      37 kB/s | 120 kB     00:03\nFedora Modular 30 - aarch64 - Updates            88  B/s | 257  B     00:02\nFedora Modular 30 - aarch64 - Test Updates      570 kB/s | 2.2 MB     00:04\nFedora 30 - aarch64 - Test Updates              931 kB/s | 2.3 MB     00:02\nFedora 30 - aarch64 - Updates                   103  B/s | 257  B     00:02\nFedora 30 - aarch64   1% [                    ] 6.2 kB/s | 984 kB    149:31 ETA\n[ludovic@pie3b yum.repos.d]$ ls -ltr\n-rw-r--r--. 1 root root 1364 Feb 20 15:05 fedora-updates-testing.repo\n-rw-r--r--. 1 root root 1411 Feb 20 15:05 fedora-updates-testing-modular.repo\n-rw-r--r--. 1 root root 1306 Feb 20 15:05 fedora-updates.repo\n-rw-r--r--. 1 root root 1441 Feb 20 15:05 fedora-updates-modular.repo\n-rw-r--r--. 1 root root 1260 Feb 20 15:05 fedora.repo\n-rw-r--r--. 1 root root 2031 Feb 20 15:05 fedora-rawhide.repo\n-rw-r--r--. 1 root root 2101 Feb 20 15:05 fedora-rawhide-modular.repo\n-rw-r--r--. 1 root root 1323 Feb 20 15:05 fedora-modular.repo\n-rw-r--r--. 1 root root  681 Feb 20 15:05 fedora-cisco-openh264.repo\nThis is on a normal plain install, I haven't started to use the box yet.\nComment 4 Ludovic Hirlimann [:Paul-muadib] 2019-03-12 12:11:05 UTC\n[ludovic@pie3b yum.repos.d]$ sudo rm -rf /var/cache/dnf/*\n[ludovic@pie3b yum.repos.d]$ sudo dnf makecache\nFedora Modular 30 - aarch64                     814 kB/s | 2.4 MB     00:03\nFedora Modular 30 - aarch64 - Updates           170  B/s | 257  B     00:01\nFedora Modular 30 - aarch64 - Test Updates      982 kB/s | 2.2 MB     00:02\nFedora 30 - aarch64 - Test Updates              605 kB/s | 2.3 MB     00:03\nFedora 30 - aarch64 - Updates                    80  B/s | 257  B     00:03\nFedora 30 - aarch64                             2.1 kB/s |  15 MB    124:14\nFailed to synchronize cache for repo 'fedora'


Lenovo ThinkPad T430 Core i5 Laptop Windows 8 w/ Docking Station\nLenovo ThinkPad T430 Core i5 Laptop Windows 8 w/ Dock\nThe Lenovo ThinkPad T430 Laptop is a serious business laptop. It features a powerful Intel Core i5 2.6GHz CPU, 4GB Memory, 160GB Storage, 14.1" Display and more! It also ships with a Lenovo Docking Station, which makes it quick and easy to use your laptop as a desktop workstation! Simply connect the laptop to the dock and you are instantly connected to your keyboard, mouse, monitor, printer, speakers and other peripherals.\nThis notebook is a great buy for anyone that needs real computing power on the go! It includes all the necessary peripherals and has Windows Pre-Loaded. You can start using this laptop the minute you pull it out of the box!\nThinkPad T430 Specifications:\nIntel Core i5-3320M 2.6GHz CPU\n14.1 Inch Anti-Glare HD Display 1366x768\n1x Mini DisplayPort & 1x VGA Video Output\nThe Lenovo ThinkPad T430 is a high quality business class computer. This machine is ready to work right out of the box, with Microsoft Windows 8 preloaded. The COA is attached and includes a pre-installed Recovery Partition, as well as the AC Adapter and power cord.\nLenovo Thinkpad Pro Dock 40A1 Laptop Docking Station -90W Power Supply\nLenovo ThinkPad X240 Core i5 8GB RAM 256GB SSD Business Laptop\nLenovo ThinkPad L470 Core i5 7th Gen 256GB SSD 14" Laptop


Steatsboskbehear slút greidefûgelgebieten yn Súdeast-Fryslân ôf - Omrop Fryslân\nSteatsboskbehear slút greidefûgelgebieten yn Súdeast-Fryslân ôf\n24 maart 2020, 15:49 • 2 minuten lêstiid\nSteatsboskbehear slút fjouwer greidefûgelgebieten ôf yn Súdeast-Fryslân. Der komt in slot of in ketting op it stek. Tefolle minsken kuierje de buorden foarby wêrop dúdlik stiet dat je der nei 1 maart net mear yn komme meie.\nIn skries op in pealtsje © Remco de Vries, Omrop Fryslân\nIt giet om de Lange Ripen, de Warren, de Vrieswijkpolder en de Slûshoeke. Der binne ek minsken by mei hûnen en dy rinne betiden ek frij om. Der binne al boetes útdield.\nBoskwachter Manon van Wesel fan Steatsboskbehear tinkt dat minsken op syk gean nei in rêstiger natuergebiet no't der al in soad drokte is yn oare gebieten yn de omjouwing. Troch de maatregels omtrint it coronafirus hawwe in soad minsken mear tiid om hannen.\nDe briedende greidefûgels kinne dit der eins net by ha, seit Van Wesel. "Als je ziet hoe hard ze al moeten werken om al die predatoren weg te jagen. En het gaat al zo slecht met de weidevogels. Het is frustrerend om dit zo te zien."\nFoar in soad oare greidefûgelgebieten jildt dat je der gewoanwei ek al net ynkomme kinne. Guons dy't op harren gedrach oansprutsen wurde, sjogge net yn wat sy ferkeard dogge. Oaren witte dat wol en nimme mei opsetsin it risiko in ferbean gebiet yn te kuierjen.\nPersoan ferstoarn by slim ûngelok op charterskip Wilhelmina


Annamaria Ripa (annamariaripa) on Pinterest\nParisian ApartmentLondon ApartmentFrench ApartmentParis ApartmentsParis ParisParis ChicHidden PlacesSecret PlacesPlaces To GoMy ChildhoodMy HeartUrban ArchitectureParis FranceStairwaysWindowsCitiesLandscapesPlaces To VisitLive LifeDestinyEuropeInternal CourtyardBookstoresGalleryOld BuildingsTravel AdviceHikingFacadesCityClassicForward\nfind a hidden Paris archive just a few streets away. We're on the hunt for La Galcante, a clever little French wordplay on "galerie" and "broca\nBeautiful StreetsBeautiful PlacesSouthern ItalyNapoli ItalyCity StreetsElena FerranteItaly TourismCitiesUrban LifeSceneryThe WorldVacationCityFotografiePlaces To TravelNaples ItalyForward\nI colori di Napoli Italy\nTraditional DecorCurtain IdeasFamily RoomsLiving RoomsLiving Room SeatingWindow TreatmentsWindow CoveringsRemodeling IdeasDesign IdeasVintage DecorQuarto De CasalMy HouseCouplesBedroomsShadesBlindsLiving RoomHeelsEntrywayArmoireSpacesInteriorsTapestriesHome IdeasNestsChairsLoveLoungesWindow DressingsLiving Room ChairsForward\nPajama room service party by juliahengel\nCave InCzech RepublicTrain RouteStock PhotosTrainsTrainForward\nImportant karst area of ? Important paleontological sites and tourist area. In this cave were found the remains of Neanderthal man.\nCollie DogCollie PuppiesBest Friends ForeverFriend PhotosBffsOdd CouplesDog CatAdorable AnimalsUnique AnimalsFluffy PetsCutest AnimalsAnimals And PetsMy BooMothers LoveDog BreedsGreat FriendsReal FriendsBig DogsPetsSweetie BelleThe CutestCute AnimalsMidget CatBest FriendsFriendshipTrue FriendsKawaiiAnimal PicturesFriend PhotographyFriend PicturesForward\nNorway HouseStavanger NorwayTravel ScandinaviaPlaces To GoScandinavian CountriesAspenAidaNorway FjordsNordics CountriesCharmsOne DayCitiesTripsBefore I DieDenmarkDrivewaysEuropeBeautiful PlacesTourismPlaces Worth VisitingCommunities UnitPhoto BooksSwedenHikingPaisajesForward\nOld Town, Stavanger, Norway- check!\nTravel BelgiumBelgium EuropeBeautiful PicturesBeautiful PlacesBeautiful BuildingsBeautiful SceneryAmazing PlacesBrugges BelgiumBelgium BrugesBrussels BelgiumTripsSnugglesMental HealthWatercolorsArquiteturaEuropeTravelingPaisajesMarvelI WantPragueForward


NEW Hand-painted Canvas Oil Painting For The High Quality Pictures Of The Sitting Room Adornment 161604 Ta Kategorija Slikarstvo And Kaligrafija\nAbout : is a manufacturer and exporter of hand-painted oil paintings in Da Fen, China. We sell all paintings to the customers directly, meaning that we do not purchase paintings from the third source and all paintings are manually made by our own artists, so the quality is good and prices are competitive.\nPainting Size/Taille de peinture :\n1)110cmx60cm : (25x40cmx2 P,20x50cmx2 P,20x60cmx1 P)\nPlease open the extra payment of framework links below Please contact us\n110cmx60cm, 135cmx80cm, 170cmx80cm, 170cmx110cm, 220cmx110cm\nOljna slika, darilo\nplatno slika iz odlično\nGlede na velikost, ki vam je všeč\nBarvita srečen drevo


Condor Airlines hervat syn flecht nei Paradise Islands fan Seysjellen\nThús » Lêste nijs artikels » Breaking International News » Seysjellen Breaking News » Condor Airlines hervat syn flecht nei Paradise Islands fan Seysjellen\nAirlines • Loftfeart • Breaking International News • Breaking Reisnijs • Saaklike reizen • Dútslân Breaking News • Government Nijs • Gastfrijensyndustry • Nijs • Seysjellen Breaking News • Toerisme • Transport • Reisbestimmingsupdate\nCondor Airlines werom yn Seysjellen\nCondor Airline's Boeing 767/300 fleantúch rekke op Seychelles International Airport om 0620 op 'e moarn fan sneon 2 oktober 2021, wêr't it weromkommen nei de paradise -eilannen waard begroete troch in wetterkanon salút.\nCondor's earste flecht fan it seizoen nei de Seysjellen brocht 164 passazjiers oan board.\nDe passazjiers krigen elk as ûnderdiel fan in waarm kreolsk wolkom in souvenir fan 'e ôfdieling Toerisme en waarden fermakke mei live tradisjonele muzyk.\nDe Dútske merk is ien fan 'e bêst útfierende boarnemarkten foar Seysjellen.\nTrochgean mei syn non-stop flechten fan Frankfurt, Condor's earste flecht fan it seizoen nei de Seysjellen droegen 164 passazjiers dy't as ûnderdiel krigen fan in waarm kreolsk wolkom in souvenir fan 'e Toerisme ôfdieling en waarden fermakke mei live tradisjonele muzyk.\nOanwêzich foar de oankomst fan it fleantúch en om de 164 passazjiers te groetsjen by it ôfstappen, ferklearre de ôfdieling Toerisme 's Direkteur -Generaal foar Destination Marketing, mefrou Bernadette Willemin, dat Condor mei de hervatting fan har tsjinsten oanslút by oare loftfeartmaatskippijen dy't bydrage oan' e herstel fan 'e toeristyske sektor en de ekonomy fan' e eilannen.\n“Mei it hervatten fan har tsjinsten docht Condor mei 12 oare loftfeartmaatskippijen. It jout ús definityf in protte wille om in oare loftfeartpartner werom te sjen op ús kusten. In direkte flecht út in Jeropeeske stêd is altyd in mearwearde foar de bestimming. Dit is in grutte stap yn ús herstel foaral om't de Dútske merk ien fan 'e bêst útfierende boarnemarkten is foar Seysjellen. De hervatting fan 'e flechten komt op in krekte tiid, lykas de Dútske regearing de reiseasken ferliest foar Dútske steatsboargers en ynwenners dy't nei Seysjellen reizgje, "sei frou Willemin.\nDe hear Ralf Teckentrup, Chief Executive Officer fan Condor, dy't syn fertrouwen yn 'e bestimming útspruts, sei: "De Seysjellen yn' e Yndyske Oseaan hearre ta it Condor -fluchskema en is in populêr bestimming by ús gasten. De arsjipel genietet mei unike strannen, koraalriffen en reinwâlden en wy sjogge der tige nei út om ús gasten op fakânsje te fleanen nei sa'n lange perioade fan wanderlust. Wy hawwe in protte tiid tige súksesfol wurke mei de Toerisme Seysjellen om ús gasten yn steat te stellen genietsje fan har dreamfakânsje. ”\nToerisme Seysjellen sil gearwurkje mei loftfeartmaatskippij, partners yn 'e reisyndustry, media en ek fersterke har konsumintekampanjes om besikers werom te winnen fan har wichtige boarnemarkten. “Us ynspanningen binne no konsintrearre op it weromheljen fan ús besikers út Dútslân en buorlannen. Mei de komst fan Condor ferwachtsje wy gretich in ympuls yn oankomsttalen foar besikers, ”sei frou Willemin.\nDútslân wie de liedende boarnemarkt foar Seysjellen yn 2019, doe't de bestimming 72,509 besikers oankamen út Dútslân, wêrfan hast in kwart reizge op Condor. 8,080 besikers hawwe Seysjellen besocht yn 'e earste njoggen moannen fan 2021.


Volant (15742) Air Intakes W/Primo Filter for ENVOY 2006-07 4.2L\n> Volant 15742: Volant Air Intakes W/Primo Filter for ENVOY 2006-07 4.2L\nGMC Envoy Volant Cold-Air Kit\nEnvoyModelCanyonEnvoySafari MinivanSierraSierra HDSonomaYukon\n(GMC Envoy) BrandsAFEAiraidK&N FilterVolant\nCatalog #: 0026359\nVolant 15742 - Volant Air Intakes W/Primo Filter for ENVOY 2006-07 4.2L.\nVolant Air Intakes W/Primo Filter for ENVOY 2006-07 4.2L\nVolant 15742: Volant Air Intakes W/Primo Filter for ENVOY 2006-07 4.2L\nVolant 15742 Cold-Air Kit Review(s)\nReviews for Volant 15742 (the item on this page) are show below.\nWeatherTech Rear FloorLiner GMC Envoy 2002 - 2007, Tan (w/o 3rd row of seating)\nWeatherTech Front FloorLiner GMC Envoy 2002 - 2007, Tan\nWeatherTech Rear FloorLiner GMC Envoy 2002 - 2007, Black (w/o 3rd row of seating)\nWeatherTech Front FloorLiner GMC Envoy 2002 - 2007, Black\nxTune Chevrolet Trail Blazer 02-09 / GMC Envoy 02-07 - 3 Inch Bull Bar T-304 Stainless Steel - Polis


Consult Advocate Rajni Tiwari - Lawyer in Narendra Nagar, Nagpur | LawRato\nLocation: Narendra Nagar, Nagpur\nPractice areas: Anticipatory Bail, Cheque Bounce, Civil, Consumer Court, Corporate, Criminal, Domestic Violence, Family, Medical Negligence, Property\nAnticipatory Bail, Cheque Bounce, Civil, Consumer Court, Corporate, Criminal, Domestic Violence, Family, Medical Negligence, Property\nAdvocate Rajni Tiwari has been practicing and handling cases independently with a result oriented approach, both professionally and ethically and has now acquired over 11 years of professional experience in providing legal consultancy and advisory services. Advocate Rajni Tiwari's office is in Narendra Nagar, Nagpur.\nQuestions Answered by Advocate Rajni Tiwari Mai shadi se pahle hi ek ladke se pyar krti thi Lekin gharvalo ne Dara MVA Case 2016 blocker for Passport clearance\nWrite Your Reviews About Advocate Rajni Tiwari


Customers and Suppliers of HS 510211 - Hair of Kashmir cashmere goats, neither carded nor combed - ABRAMS.wiki\nHeading: 02 Fine or coarse animal hair, neither carded nor combed (excl. wool, hair and bristles used in the manufacture of brooms and brushes, and horsehair from the mane or tail)\nSubheading: 11 Hair of Kashmir cashmere goats, neither carded nor combed\nExport values in million USD original (UN Comtrade): 327.39\nExport weights in Mt original (UN Comtrade): 9.94\nImport values in million USD original (UN Comtrade): 310.43\nImport weights in Mt original (UN Comtrade): 3.8\nCountryMarket Share 2017Gain in Market Share 1 United Kingdom 3.7% 0.9% 2 Mali 0.9% 0.9% 3 China 0.7% 0.1% 4 Belgium 0.2% 0.1% 5 Indonesia 0.3% 0%\nCountryMarket Share 2017Gain in Market Share 1 Italy 76.4% 3.3% 2 Belgium 0.8% 0.7% 3 Japan 2.8% 0.5% 4 Bulgaria 0.5% 0.4% 5 Philippines 0.2% 0.1%\nSuppliers for HS code 510211\nHebei Miaozhao Imp. & Exp. Trade Co.\nshow more suppliers for 510211\nCustomers for HS code 510211\nshow more customers for 510211


Profi Patchwork & Quilten. Marilyn Doheny Circle Wedge Ruler 18 Inch\nSKU 9° Lineal 18"\n29,95 € hors taxe\nDétailsCircle Wedge Ruler von Marilyn Doheny Die 9 Grad Lineale gibt es in den Größen 9” / 14” / 18” / 25” Inch, eine sehr große Erleichterung bei der Herstellung von runden Quilts, Tischdecken, Wandbehängen und Bargellos. Mit englischen Anleitungen und Stoffangaben zu über 20 unterschiedlichen Designs.


VIDEOHIVE ELEGANT FLIP SLIDESHOW | Download free WordPress themes & scripts\n"Download Free VIDEOHIVE ELEGANT FLIP SLIDESHOW, Elegant Flip Slideshow 12918223 Videohive Free Download After Effects TemplatesAfter Effects Version CC 2014 CC CS6 CS5.5 CS5 CS4 No Plugins 1920 1080 5 MbHello everyone I introduce you into my new After Effects CS4 Project. This project using only tools in after effects and without plugins. You can use this project almost in every purpose for photo slideshow video promo wedding corporate slideshow product slideshow memories slideshow etc.. Inside this project you can add or remove every scene because this project have modular structure and very easy to use it. "\nTags: VIDEOHIVE FLIP SLIDESHOW free download\nVIDEOHIVE URBAN BROADCAST PACK\nVideohive Titles Animation Graphic Pack 15931067 After Effects Project Files


Stretching smykker | Alt til din øre stretch | BodyMod.dk - 1.5 mm. - 44 mm. - Blå


Filter by:Ecosystem Assessment > Biodiversity Indicators > BINUInformatics > Spatial analysisMarine Assessment and Decision Support > CoralsEcosystem Assessment > Biodiversity Indicators > RamsarProtected Areas Add filters:Biodiversity, Biomass and Food SecurityBiodiversity SciencesModellingBusiness, Biodiversity and Ecosystem ServicesClimate Change and BiodiversityImpactsMitigationBioenergyCarbon & Biodiversity MappingUN-REDDRestorationAdaptationEcosystem AssessmentBiodiversity IndicatorsBINUBIP 2010RamsarGLOBIOBiodiversity AssessmentGBO-3ESPABiodiversity AtlasesRegional and National Capacity SupportEcosystem Services & ValuationTEEBHabitatsDrylandsForestFreshwaterMountainsPolarWetlandsIntl. Environmental Policy ProcessesBiodiversity and Poverty ReductionSustainable useInformaticsData managementSpatial analysisInternational Policy and StrategyMEAsMarine Assessment and Decision SupportCoralsCold-water CoralsCoastal EcosystemsDeep-Sea BiodiversityHigh SeasInvasive SpeciesMangrovesSeagrassProtected AreasAboutWorld Database on Protected AreasProtected PlanetUN List of Protected AreasProtected Area CategoriesIABINUNESCO World Heritage Sites ICCAsMarine Protected AreasTransboundary Protected AreasEcological CorridorsIABINMonitoring Protected AreasManagement EffectivenessProtected Area IndicatorsSpeciesCITESEU Wildlife Trade RegulationsCMSSpecies InformationAnimalsBirdsMammalsGreat ApesPlantsTreesAbout UNEP-WCMCPolicies UNEP-WCMC does not assert any intellectual property rights in the data made available to it by data providers.Access to UNEP-WCMC datasets is provided on the understanding that you read and consent to be bound by the Terms and Conditions set out in the policies below. Home